| Book,Page,LineNumber,Text | |
| 44,0037,001,<B>ตํ ตํ อตฺถมเวกฺขิตฺวา ภุมฺเมน กรเณน จ | |
| 44,0037,002,อญฺตฺถ สมโย วุตฺโต อุปโยเคน โส อิธ. | |
| 44,0037,003,ท่านพระอานนท์พิจารณาถึงอรรถนั้น ๆ แล้วกล่าว | |
| 44,0037,004,สมยศัพท์ไว้ในสุตตันตปิฎก และอภิธรรมปิฎก ด้วย | |
| 44,0037,005,สัตตมีวิภัตติและตติยาวิภัตติ สมยศัพท์นั้น ท่าน- | |
| 44,0037,006,พระอุบาลีกล่าวไว้ในวินัยปิฎกนี้ ด้วยทุติยาวิภัตติ.</B> | |
| 44,0037,007,ส่วนพระโปราณาจารย์ทั้งหลายพรรณนาไว้ว่า นิเทศนั่นเป็นความ | |
| 44,0037,008,"ต่างกันเพียงโวหารว่า <B>ยสฺมึ สมเย,</B> ว่า <B>เตน สมเยน,</B> หรือว่า <B>เอกํ สมยํ</B>" | |
| 44,0037,009,มีอรรถเป็นสัตตมีวิภัตติทุก ๆ บท. เพราะฉะนั้น แม้เมื่อท่านกล่าว <B>เอกํ | |
| 44,0037,010,สมยํ</B> ก็พึงทราบความว่า <B>เอกสฺมึ สมเย</B> ดังนี้. | |
| 44,0037,011,บทว่า ภควา เป็นคำบ่งถึงครู. จริงอยู่ ชาวโลกเรียกครูว่า ภควา. | |
| 44,0037,012,ก็พระผู้มีพระภาคเจ้านี้เป็นครูของสรรพสัตว์ เพราะเป็นผู้วิเศษโดยคุณ | |
| 44,0037,013,ทั้งปวง เพราะฉะนั้น พระองค์ บัณฑิตจงเฉลิมพระนามว่า ภควา | |
| 44,0037,014,แม้พระโปราณาจารย์ทั้งหลายก็กล่าวไว้ว่า | |
| 44,0037,015,<B>ภควาติ รจนํ เสฏฺํ ภควาติ วจนมุตฺตมํ | |
| 44,0037,016,ครุคารวยุตฺโต โส ภควา เตน วุจฺจติ. | |
| 44,0037,017,คำว่า ภควา เป็นคำประเสริฐสุด คำว่า ภควา | |
| 44,0037,018,เป็นคำสูงสุด พระผู้มีพระภาคเจ้านั้น ผู้ควรแก่ความ | |
| 44,0037,019,เคารพโดยฐานครู เพราะฉะนั้น พระองค์ บัณฑิต | |
| 44,0037,020,จึงเฉลิมพระนามว่า ภควา ดังนี้.</B> | |
| 44,0037,021,ในคำเหล่านั้น คำกล่าวว่า ประเสริฐสุด ท่านกล่าวว่า เสฏฐะ | |
| 44,0037,022,เพราะเพียบพร้อมด้วยพระคุณอันประเสริฐ. อีกอย่างหนึ่ง อรรถชื่อว่า | |