Dataset Viewer
Auto-converted to Parquet Duplicate
sent_id
int64
1
1.22k
SentenceText
stringlengths
7
200
SentenceType
stringclasses
2 values
CommunicativeType
stringclasses
4 values
ConstituencyTree
stringlengths
30
457
1
Agar u rozi bo‘lsa biz darhol boshlaymiz.
QOSHMA
DARAK
(S (SBAR-ADV (C Agar) (S (NP-SBJ (P u)) (VP-PRD (ADJP (JJ rozi)) (VB bo‘lsa)))) (S (NP-SBJ (P biz)) (VP (ADVP-TMP (RR darhol)) (VB boshlaymiz))) (PUNCT .))
3
Men yozgan maktub sizni hayratda qoldirdi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (ACL (NP-SBJ (P Men)) (VP (VB yozgan))) (N maktub)) (VP (NP-OBJ (P sizni)) (VP-PRD (N hayratda) (VB qoldirdi))) (PUNCT .))
4
Avval bu masalani muhokama qilaylik, keyin qaror qilamiz.
QOSHMA
BUYRUQ
(S (S (ADVP-TMP (RR Avval)) (VP (NP-OBJ (P bu) (N masalani)) (VP-PRD (N muhokama) (VB qilaylik)))) (PUNCT ,) (S (ADVP-TMP (RR keyin)) (VP-PRD (N qaror) (VB qilamiz))) (PUNCT .))
5
Agar vaqt topsam sizga qo‘ng‘iroq qilaman.
QOSHMA
DARAK
(S (SBAR-ADV (C Agar) (S (VP (NP-OBJ (N vaqt)) (VB topsam)))) (S (VP (NP-OBL (P sizga)) (VP-PRD (N qo‘ng‘iroq) (VB qilaman)))) (PUNCT .))
6
Bugun men sizga yangi reja haqida aytmoqchiman.
SODDA
DARAK
(S (ADVP-TMP (RR Bugun)) (NP-SBJ (P men)) (VP (NP-OBL (P sizga)) (PP-OBL (NP (JJ yangi) (N reja)) (II haqida)) (VB aytmoqchiman)) (PUNCT .))
7
Sabr qilgan odam oxir-oqibat g‘alaba qozonadi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (ACL (VP (N Sabr) (VB qilgan))) (N odam)) (VP (ADVP-TMP (RR oxir-oqibat)) (VP-PRD (N g‘alaba) (VB qozonadi))) (PUNCT .))
8
Men bilamanki siz bu ishni uddalaysiz.
QOSHMA
DARAK
(S (NP-SBJ (P Men)) (VP (VB bilamanki) (CP-OBJ (S (NP-SBJ (P siz)) (VP (NP-OBJ (P bu) (N ishni)) (VB uddalaysiz))))) (PUNCT .))
9
Ishonchim komilki bu holat tez orada hal bo‘ladi.
QOSHMA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Ishonchim)) (VP (ADJP-PRD (JJ komilki)) (CP (S (NP-SBJ (P bu) (N holat)) (VP (NP-TMP (RR tez) (N orada)) (VP-PRD (N hal) (VB bo‘ladi)))))) (PUNCT .))
10
Agar u istasa biz uni qo‘llab-quvvatlaymiz.
QOSHMA
DARAK
(S (SBAR-ADV (C Agar) (S (NP-SBJ (P u)) (VP (VB istasa)))) (S (NP-SBJ (P biz)) (VP (NP-OBJ (P uni)) (VB qo‘llab-quvvatlaymiz))) (PUNCT .))
11
Men sening kechirim so‘rash uchun kelganingni bildim.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (P Men)) (VP (NP-OBJ (P sening) (VP (PP-ADV (VP (NP-OBJ (N kechirim)) (VB so‘rash)) (II uchun)) (VB kelganingni))) (VB bildim)) (PUNCT .))
12
Ehtimol ular bu ishni hali tugatmagan.
SODDA
DARAK
(S (DISC (MD Ehtimol)) (NP-SBJ (P ular)) (VP (NP-OBJ (P bu) (N ishni)) (ADVP-TMP (RR hali)) (VB tugatmagan)) (PUNCT .))
13
Men xohlaymanki hamma o‘z fikrini ayta olsin.
QOSHMA
DARAK
(S (NP-SBJ (P Men)) (VP (VB xohlaymanki) (CP-OBJ (S (NP-SBJ (P hamma)) (VP (NP-OBJ (P o‘z) (N fikrini)) (VP-PRD (VB ayta) (VB olsin)))))) (PUNCT .))
14
Kechirasiz bu savolga javob bera olmayman.
SODDA
DARAK
(S (DISC (VB Kechirasiz)) (VP (NP-OBL (P bu) (N savolga)) (VP-PRD (N javob) (VB bera) (VB olmayman))) (PUNCT .))
15
Hatto bolalar ham bu voqeani eshitib hayron qolishdi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (Prt Hatto) (N bolalar) (Prt ham)) (VP (ADVP-ADV (VP (NP-OBJ (P bu) (N voqeani)) (VB eshitib))) (VP-PRD (ADJP (JJ hayron)) (VB qolishdi))) (PUNCT .))
16
Sen aytgan gap menga yoqmadi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (ACL (NP-SBJ (P Sen)) (VP (VB aytgan))) (N gap)) (VP (NP-OBL (P menga)) (VB yoqmadi)) (PUNCT .))
17
Ko‘chada qattiq shamol esayotgan edi.
SODDA
DARAK
(S (NP-LOC (N Ko‘chada)) (NP-SBJ (JJ qattiq) (N shamol)) (VP-PRD (VB esayotgan) (VB edi)) (PUNCT .))
18
Menimcha bu yerda hech kim qolmagan.
SODDA
DARAK
(S (DISC (MD Menimcha)) (NP-LOC (P bu) (N yerda)) (NP-SBJ (P hech) (P kim)) (VP-PRD (VB qolmagan)) (PUNCT .))
19
Uydan chiqqaningda do‘kon yopilgan edi.
QOSHMA
DARAK
(S (SBAR-TMP (S (NP-LOC (N Uydan)) (VP-PRD (VB chiqqaningda)))) (S (NP-SBJ (N do‘kon)) (VP-PRD (VB yopilgan) (VB edi))) (PUNCT .))
20
U bugun ishga kechikib keldi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (P U)) (VP (ADVP-TMP (RR bugun)) (NP-LOC (N ishga)) (ADVP-MNR (VP (VB kechikib))) (VB keldi)) (PUNCT .))
21
Agar xohlasangiz siz bilan birga boramiz.
QOSHMA
DARAK
(S (SBAR-ADV (C Agar) (S (VP-PRD (VB xohlasangiz)))) (S (VP-PRD (PP-OBL (NP (P siz)) (II bilan)) (ADVP-MNR (RR birga)) (VB boramiz))) (PUNCT .))
22
Axborot texnologiyalari sohasida katta yutuqlarga erishildi.
SODDA
DARAK
(S (NP-LOC (NP (N Axborot) (N texnologiyalari)) (N sohasida)) (VP-PRD (NP-OBL (JJ katta) (N yutuqlarga)) (VB erishildi)) (PUNCT .))
23
Iltimos ushbu hujjatni bugun topshiring.
SODDA
BUYRUQ
(S (DISC (UH Iltimos)) (VP-PRD (NP-OBJ (P ushbu) (N hujjatni)) (ADVP-TMP (RR bugun)) (VB topshiring)) (PUNCT .))
24
Ba'zida insonlar o‘z xatolaridan saboq olishmaydi.
SODDA
DARAK
(S (ADVP-TMP (RR Ba'zida)) (NP-SBJ (N insonlar)) (VP-PRD (NP-OBL (P o‘z) (N xatolaridan)) (VP-PRD (N saboq) (VB olishmaydi))) (PUNCT .))
25
Kutilmaganda u darvoza oldida paydo bo‘ldi.
SODDA
DARAK
(S (ADVP-MNR (RR Kutilmaganda)) (NP-SBJ (P u)) (VP-PRD (NP-LOC (N darvoza) (N oldida)) (VP-PRD (JJ paydo) (VB bo‘ldi))) (PUNCT .))
27
Bugun kechqurun ular biznikiga mehmon bo‘lib kelishadi.
SODDA
DARAK
(S (ADVP-TMP (RR Bugun) (RR kechqurun)) (NP-SBJ (P ular)) (VP-PRD (NP-LOC (P biznikiga)) (SBAR-MNR (S (NP-PRD (N mehmon)) (VB bo‘lib))) (VB kelishadi)) (PUNCT .))
28
Menimcha bu rejani yana bir bor ko‘rib chiqish kerak.
SODDA
DARAK
(S (DISC (MD Menimcha)) (VP-PRD (NP-OBJ (P bu) (N rejani)) (ADVP-ADV (RR yana) (NP (NUM bir) (N bor))) (VP-PRD (VB ko‘rib) (VB chiqish) (MD kerak))) (PUNCT .))
29
Aka, nega siz hali ham uyda ekansiz?
SODDA
SOROQ
(S (NP (N Aka)) (PUNCT ,) (ADVP-ADV (RR nega)) (NP-SBJ (P siz)) (VP-PRD (ADVP-TMP (RR hali) (Prt ham)) (NP-PRD (N uyda)) (VB ekansiz)) (PUNCT ?))
30
Tarix hayotning haqiqiy o‘qituvchisidir.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Tarix)) (NP-PRD (NP (N hayotning)) (ADJP (JJ haqiqiy)) (N o‘qituvchisidir)) (PUNCT .))
31
Tarix bizni sabrli bo‘lishga, shoshilmaslikka, ishlarimizni o‘ylab ko‘rishga o‘rgatadi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Tarix)) (VP-PRD (NP-OBJ (P bizni)) (CP-OBL (CP (S (ADJP-PRD (JJ sabrli)) (VB bo‘lishga))) (PUNCT ,) (CP (VP (VB shoshilmaslikka))) (PUNCT ,) (CP (VP (NP-OBJ (N ishlarimizni)) (VP (VB o‘ylab) (VB ko‘rishga))))) (VB o‘rgatadi)) (PUNCT .))
32
Bugun Yer yuzidagi ko‘pgina odamlarni uzoq o‘tmish, o‘z xalqi va mamlakati tarixi qiziqtiradi.
SODDA
DARAK
(S (ADVP-TMP (RR Bugun)) (NP-OBJ (NP (N Yer) (JJ yuzidagi)) (JJ ko‘pgina) (N odamlarni)) (NP-SBJ (NP (JJ uzoq) (N o‘tmish)) (PUNCT ,) (NP (NP (P o‘z) (N xalqi) (C va) (N mamlakati)) (N tarixi))) (VP-PRD (VB qiziqtiradi)) (PUNCT .))
33
Qadimgi dunyo tarixi ushbu o‘tmishni o‘rganadi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (NP (JJ Qadimgi) (N dunyo)) (N tarixi)) (VP-PRD (NP-OBJ (P ushbu) (N o‘tmishni)) (VB o‘rganadi)) (PUNCT .))
34
Bu tarix turli-tuman arxeologik va yozma manbalarda o‘z aksini topgan.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (P Bu) (N tarix)) (VP-PRD (NP-LOC (JJ turli-tuman) (ADJP (JJ arxeologik) (C va) (JJ yozma)) (N manbalarda)) (VP-PRD (NP (P o‘z) (N aksini)) (VB topgan))) (PUNCT .))
35
Insondagi yaratuvchanlik sifati doimo qadrlanib kelgan.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (NP (JJ Insondagi) (N yaratuvchanlik)) (N sifati)) (VP-PRD (ADVP-TMP (RR doimo)) (VP-PRD (VB qadrlanib) (VB kelgan))) (PUNCT .))
37
Bu esa ma’naviy madaniyat rivojlanishi uchun poydevor bo‘lgan.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (P Bu)) (Prt esa) (VP-PRD (PP-OBL (CP (S (NP-SBJ (JJ ma’naviy) (N madaniyat)) (VP (VB rivojlanishi)))) (II uchun)) (NP-PRD (N poydevor)) (VB bo‘lgan)) (PUNCT .))
38
Bizning Vatanimiz O‘zbekiston uzoq va shonli tarixga ega.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (NP (P Bizning) (N Vatanimiz)) (NP (N O‘zbekiston))) (VP-PRD (NP-OBL (ADJP (JJ uzoq) (C va) (JJ shonli)) (N tarixga)) (VB ega)) (PUNCT .))
39
Vatanga muhabbat bosqinchilarga qarshi kurashgan xalq qahramonlari jasoratida namoyon bo‘ladi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (NP-OBL (N Vatanga)) (N muhabbat)) (VP-PRD (NP-LOC (NP (ACL (PP-OBL (NP (N bosqinchilarga)) (II qarshi)) (VP (VB kurashgan))) (N xalq) (N qahramonlari)) (N jasoratida)) (VP-PRD (JJ namoyon) (VB bo‘ladi))) (PUNCT .))
40
Ular yurt ozodligini o‘z hayotlaridan ustun qo‘yganlar.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (P Ular)) (VP-PRD (NP-OBJ (NP (N yurt)) (N ozodligini)) (VP-PRD (ADJP-PRD (NP-OBL (P o‘z) (N hayotlaridan)) (JJ ustun)) (VB qo‘yganlar))) (PUNCT .))
41
Yer yuzida odam paydo bo‘lganidan to milodiy 476-yilda G‘arbiy Rim imperiyasi qulaguniga qadar kechgan voqealar tarix fanida qadimgi dunyo tarixi deb ataladi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (ACL (SBAR-TMP (S (NP-LOC (NP (N Yer)) (N yuzida)) (NP-SBJ (N odam)) (VP (JJ paydo) (VB bo‘lganidan)))) (PP-TMP (II to) (S (NP-TMP (JJ milodiy) (NUM 476-yilda)) (NP-SBJ (NP (JJ G‘arbiy) (N Rim)) (N imperiyasi)) (VP (VB qulaguniga))) (II qadar)) (VB kechgan)) (N voqealar)) (VP-PRD (NP-LOC (N tarix) (N fanida)...
42
Viqorli tog‘lar qoyalarida asrlar davomida qorlar erimaydi.
SODDA
DARAK
(S (NP-LOC (NP (JJ Viqorli) (N tog‘lar)) (N qoyalarida)) (PP-TMP (NP (N asrlar)) (II davomida)) (NP-SBJ (N qorlar)) (VP-PRD (VB erimaydi)) (PUNCT .))
43
Yurtimizning ziroatkor vohalarida asrlar davomida bog‘lar gulga cho‘mardi.
SODDA
DARAK
(S (NP-LOC (NP (N Yurtimizning)) (JJ ziroatkor) (N vohalarida)) (PP-TMP (NP (N asrlar)) (II davomida)) (NP-SBJ (N bog‘lar)) (VP-PRD (NP-OBL (N gulga)) (VB cho‘mardi)) (PUNCT .))
44
Yozma manbalar mardi-maydonlarning jasorati haqida so‘zlaydi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (JJ Yozma) (N manbalar)) (VP-PRD (PP-OBL (NP (NP (N mardi-maydonlarning)) (N jasorati)) (II haqida)) (VB so‘zlaydi)) (PUNCT .))
45
Uzoq-uzoqlardan qo‘shiq taralmoqda.
SODDA
DARAK
(S (ADVP-LOC (RR Uzoq-uzoqlardan)) (NP-SBJ (N qo‘shiq)) (VP-PRD (VB taralmoqda)) (PUNCT .))
46
Bugungi kunda ham serhosil vodiylar, cho‘l va tog‘larda katta-kichik shaharlar, qal’alar va qadim ibodatxonalar qoldiqlarini ko‘ramiz.
SODDA
DARAK
(S (NP-TMP (JJ Bugungi) (N kunda)) (Prt ham) (NP-LOC (NP (JJ serhosil) (N vodiylar)) (PUNCT ,) (NP (N cho‘l)) (C va) (NP (N tog‘larda))) (VP-PRD (NP-OBJ (NP (NP (JJ katta-kichik) (N shaharlar)) (PUNCT ,) (NP (N qal’alar)) (C va) (NP (JJ qadim) (N ibodatxonalar))) (N qoldiqlarini)) (VB ko‘ramiz)) (PUNCT .))
47
Odamlar bu joylarni allaqachonlar tark etishgan.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Odamlar)) (VP-PRD (NP-OBJ (P bu) (N joylarni)) (ADVP-TMP (RR allaqachonlar)) (VP (N tark) (VB etishgan))) (PUNCT .))
48
Qadim shaharlar xarobalari kimsasiz.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (NP (JJ Qadim) (N shaharlar)) (N xarobalari)) (ADJP-PRD (JJ kimsasiz)) (PUNCT .))
49
Biroq odamlar qadami uzilgan bu joylarga qadimshunoslar kelishdi.
SODDA
DARAK
(S (C Biroq) (VP-PRD (NP-LOC (ACL (NP-SBJ (NP (N odamlar)) (N qadami)) (VP (VB uzilgan))) (P bu) (N joylarga)) (NP-SBJ (N qadimshunoslar)) (VB kelishdi)) (PUNCT .))
50
Arxeologik qazishmalar davomida topilgan mehnat qurollari, sopol idishlar, qurol-aslahalar va zeb-ziynat buyumlari, xullas qadimda inson qo‘li bilan yaratilgan barcha narsalar shular jumlasiga kiradi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (NP (ACL (PP-TMP (NP (JJ Arxeologik) (N qazishmalar)) (II davomida)) (VB topilgan)) (N mehnat) (N qurollari)) (PUNCT ,) (NP (JJ sopol) (N idishlar)) (PUNCT ,) (NP (N qurol-aslahalar)) (C va) (NP (N zeb-ziynat) (N buyumlari)) (PUNCT ,) (DISC (MD xullas)) (NP (ACL (ADVP-TMP (RR qadimda)) (PP-MNR (NP (NP (N ins...
51
Arxeologiya ma’lumotlari qadimgi dunyo tarixi haqida to‘la tasavvur berolmaydi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Arxeologiya) (N ma’lumotlari)) (VP-PRD (PP-OBL (NP (NP (JJ qadimgi) (N dunyo)) (N tarixi)) (II haqida)) (NP-OBJ (JJ to‘la) (N tasavvur)) (VB berolmaydi)) (PUNCT .))
52
Shu bois olimlar yozma manbalarga ham murojaat etadilar.
SODDA
DARAK
(S (NP-ADV (P Shu) (N bois)) (NP-SBJ (N olimlar)) (VP-PRD (NP-OBL (JJ yozma) (N manbalarga) (Prt ham)) (VP (N murojaat) (VB etadilar))) (PUNCT .))
53
O‘rta Osiyo tarixi bo‘yicha eng qadimgi yozma manba “Avesto” kitobidir.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (PP-OBL (NP (NP (NP (JJ O‘rta) (N Osiyo)) (N tarixi))) (II bo‘yicha)) (ADJP (RR eng) (JJ qadimgi)) (JJ yozma) (N manba)) (VP-PRD (NP (N “Avesto”) (N kitobidir))) (PUNCT .))
54
Unda yurtimizning qadimgi tarixi va madaniyati haqida hikoya qilinadi.
SODDA
DARAK
(S (NP-LOC (P Unda)) (VP-PRD (PP-OBL (NP (NP (N yurtimizning)) (NP (JJ qadimgi) (N tarixi)) (C va) (NP (N madaniyati))) (II haqida)) (VP (N hikoya) (VB qilinadi))) (PUNCT .))
56
Tabiiy sharoiti, issiq iqlim va daryolar dehqonchilik vujudga kelishi va rivoj topishi uchun imkoniyat yaratgan.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (NP (JJ Tabiiy) (N sharoiti)) (PUNCT ,) (NP (JJ issiq) (N iqlim)) (C va) (NP (N daryolar))) (VP-PRD (PP-ADV (CP (S (NP-SBJ (N dehqonchilik)) (VP (VP (N vujudga) (VB kelishi)) (C va) (VP (N rivoj) (VB topishi))))) (II uchun)) (NP-OBJ (N imkoniyat)) (VB yaratgan)) (PUNCT .))
57
Himolay tog‘lari shimoldan keladigan sovuq shamollarni to‘sib turadi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Himolay) (N tog‘lari)) (VP-PRD (NP-OBJ (ACL (NP-LOC (N shimoldan)) (VB keladigan)) (JJ sovuq) (N shamollarni)) (VP (VB to‘sib) (VB turadi))) (PUNCT .))
58
Gang vodiysidagi tropik o‘rmonlar ulkan daraxtlar va rang-barang o‘simliklarga boy bo‘lgan.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (ADJP (N Gang) (JJ vodiysidagi)) (JJ tropik) (N o‘rmonlar)) (VP-PRD (ADJP-PRD (NP-OBL (NP (JJ ulkan) (N daraxtlar)) (C va) (NP (JJ rang-barang) (N o‘simliklarga))) (JJ boy)) (VB bo‘lgan)) (PUNCT .))
59
Mohenjodaro va Xarappa Hind daryosi havzasining eng yirik qadimgi shaharlari edi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (NP (N Mohenjodaro)) (C va) (NP (N Xarappa))) (VP-PRD (NP (NP (NP (N Hind) (N daryosi)) (N havzasining)) (ADJP (RR eng) (JJ yirik)) (JJ qadimgi) (N shaharlari)) (VB edi)) (PUNCT .))
60
Ikkala shahar ham mustahkam mudofaa devorlari bilan himoyalangan, ichki qasri bo‘lgan.
QOSHMA
DARAK
(S (S (NP-SBJ (NUM Ikkala) (N shahar) (Prt ham)) (VP-PRD (PP-OBL (NP (JJ mustahkam) (N mudofaa) (N devorlari)) (II bilan)) (VB himoyalangan))) (PUNCT ,) (S (NP-SBJ (JJ ichki) (N qasri)) (VP-PRD (VB bo‘lgan))) (PUNCT .))
61
Qadimgi hindlar xuddi misrliklar va bobilliklar singari tabiatni ma’budlar boshqarishiga ishonardi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (JJ Qadimgi) (N hindlar)) (VP (PP-MNR (RR xuddi) (NP (N misrliklar) (C va) (N bobilliklar)) (II singari)) (CP-OBL (S (NP-OBJ (N tabiatni)) (NP-SBJ (N ma’budlar)) (VP (VB boshqarishiga)))) (VB ishonardi)) (PUNCT .))
62
Qadimgi hind rivoyatlarida aytilishicha, Quyosh ma’budi har tongda oltin aravada osmon bo‘ylab yo‘lga tushadi.
SODDA
DARAK
(S (DISC (S (NP-LOC (JJ Qadimgi) (N hind) (N rivoyatlarida)) (VP (VB aytilishicha)))) (PUNCT ,) (NP-SBJ (NP (N Quyosh)) (N ma’budi)) (VP (NP-TMP (P har) (N tongda)) (NP-MNR (N oltin) (N aravada)) (PP-LOC (NP (N osmon)) (II bo‘ylab)) (VP (N yo‘lga) (VB tushadi))) (PUNCT .))
63
Quyosh tungi zulmatni parokanda qilib tashlab, odamlarga harorat va yorug‘lik ulashish niyatida ufqdan bosh ko‘taradi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Quyosh)) (SBAR-ADV (S (VP (NP-OBJ (JJ tungi) (N zulmatni)) (VP (JJ parokanda) (VB qilib) (VB tashlab))))) (PUNCT ,) (VP (NP-ADV (CP (S (NP-OBL (N odamlarga)) (NP-OBJ (N harorat) (C va) (N yorug‘lik)) (VP (VB ulashish)))) (N niyatida)) (NP-LOC (N ufqdan)) (VP (N bosh) (VB ko‘taradi))) (PUNCT .))
64
Momaqaldiroq ma’budi Indra osmondagi suvni tutqunlikdan xalos etgach yer yuzida qurg‘oqchilik poyoniga yetadi.
QOSHMA
DARAK
(S (SBAR-TMP (S (NP-SBJ (NP (N Momaqaldiroq) (N ma’budi)) (N Indra)) (VP (NP-OBJ (JJ osmondagi) (N suvni)) (NP-OBL (N tutqunlikdan)) (VP (JJ xalos) (VB etgach))))) (S (NP-LOC (N yer) (N yuzida)) (NP-SBJ (N qurg‘oqchilik)) (VP (N poyoniga) (VB yetadi))) (PUNCT .))
65
Hindlar ayrim ma’budlarni yovvoyi hayvonlar timsolida tasavvur etishgan.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Hindlar)) (VP (NP-OBJ (JJ ayrim) (N ma’budlarni)) (NP-OBL (NP (JJ yovvoyi) (N hayvonlar)) (N timsolida)) (VP (N tasavvur) (VB etishgan))) (PUNCT .))
66
Masalan ular sig‘ingan ma’budlardan biri boshi filnikiga o‘xshagan donishmandlik ma’budi Ganesha bo‘lgan.
SODDA
DARAK
(S (DISC (MD Masalan)) (NP-SBJ (NP (ACL (S (NP-SBJ (P ular)) (VP (VB sig‘ingan)))) (N ma’budlardan)) (N biri)) (VP-PRD (NP (ACL (S (NP-SBJ (N boshi)) (NP-OBL (N filnikiga)) (VP (VB o‘xshagan)))) (NP (N donishmandlik) (N ma’budi)) (N Ganesha)) (VB bo‘lgan)) (PUNCT .))
67
Sigir hindlar orasida alohida ehtiromga sazovordir.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Sigir)) (PP-LOC (NP (N hindlar)) (II orasida)) (ADJP-PRD (NP-OBL (JJ alohida) (N ehtiromga)) (JJ sazovordir)) (PUNCT .))
68
Sigir muqaddas hayvon hisoblanib uni o‘ldirish jinoyat hisoblangan.
QOSHMA
DARAK
(S (SBAR-ADV (S (NP-SBJ (N Sigir)) (VP (NP-PRD (JJ muqaddas) (N hayvon)) (VB hisoblanib)))) (S (NP-SBJ (VP (NP-OBJ (P uni)) (VB o‘ldirish))) (VP (N jinoyat) (VB hisoblangan))) (PUNCT .))
69
Hindlar jon bir tanadan boshqasiga ko‘chib o‘tishiga ishongan.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Hindlar)) (VP (CP-OBL (S (NP-SBJ (N jon)) (VP (NP-LOC (NUM bir) (N tanadan)) (NP-LOC (N boshqasiga)) (VP (VB ko‘chib) (VB o‘tishiga))))) (VB ishongan)) (PUNCT .))
70
Qadimgi hindlar qanday yumushlar bilan shug‘ullanishiga qarab to‘rt tabaqaga ajratilgan edi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (JJ Qadimgi) (N hindlar)) (VP (PP-ADV (CP (S (PP-OBL (NP (P qanday) (N yumushlar)) (II bilan)) (VP (VB shug‘ullanishiga)))) (II qarab)) (NP-OBL (NUM to‘rt) (N tabaqaga)) (VP (VB ajratilgan) (VB edi))) (PUNCT .))
71
Bolalar hamisha ota-onalari tabaqasiga mansub deb topilgan.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Bolalar)) (VP (ADVP-TMP (RR hamisha)) (CP (S (NP-OBL (NP (N ota-onalari)) (N tabaqasiga)) (ADJP-PRD (JJ mansub))) (VB deb)) (VB topilgan)) (PUNCT .))
72
Bir tabaqadan boshqasiga o‘tishning iloji bo‘lmagan.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (CP (S (VP (NP-LOC (NUM Bir) (N tabaqadan)) (NP-LOC (N boshqasiga)) (VB o‘tishning)))) (N iloji)) (VP (VB bo‘lmagan)) (PUNCT .))
73
Qadimiy Hindistonda ilm-fan xususan astronomiya va matematika sohalari yuksalgan.
SODDA
DARAK
(S (NP-LOC (JJ Qadimiy) (N Hindistonda)) (NP-SBJ (N ilm-fan) (DISC (RR xususan)) (NP (NP (N astronomiya) (C va) (N matematika)) (N sohalari))) (VP (VB yuksalgan)) (PUNCT .))
74
Hindlar yil hisobining 360 kundan tarkib topgan taqvimini tuzadi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Hindlar)) (VP (NP-OBJ (NP (N yil) (N hisobining)) (ACL (S (NP-OBL (NUM 360) (N kundan)) (VP (N tarkib) (VB topgan)))) (N taqvimini)) (VB tuzadi)) (PUNCT .))
75
Shuningdek hind astronomlari katta yutuqlarga erishgan.
SODDA
DARAK
(S (DISC (RR Shuningdek)) (NP-SBJ (NP (N hind)) (N astronomlari)) (VP (NP-OBL (JJ katta) (N yutuqlarga)) (VB erishgan)) (PUNCT .))
76
Ular Quyosh yulduzlar va sayyoralar harakatini o‘rgangan.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (P Ular)) (VP (NP-OBJ (NP (N Quyosh) (N yulduzlar) (C va) (N sayyoralar)) (N harakatini)) (VB o‘rgangan)) (PUNCT .))
77
Oy yog‘dusi uning sirtiga tushgan quyosh nurining akslanishi ekanligi ham hindlarga ma’lum bo‘lgan.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (CP (S (NP-SBJ (NP (N Oy)) (N yog‘dusi)) (VP-PRD (NP (NP (ACL (S (NP-LOC (P uning) (N sirtiga)) (VP (VB tushgan)))) (NP (N quyosh) (N nurining))) (N akslanishi)) (VB ekanligi))))) (Prt ham) (VP-PRD (NP-OBL (N hindlarga)) (ADJP (JJ ma’lum)) (VB bo‘lgan)) (PUNCT .))
79
Qadimgi Hindistonda tibbiyot sohasi rivoj topgan.
SODDA
DARAK
(S (NP-LOC (JJ Qadimgi) (N Hindistonda)) (NP-SBJ (NP (N tibbiyot)) (N sohasi)) (VP (N rivoj) (VB topgan)) (PUNCT .))
80
Yozma manbalarda turli xil kasalliklar va jarrohlik asboblari tilga olingan.
SODDA
DARAK
(S (NP-LOC (JJ Yozma) (N manbalarda)) (NP-SBJ (NP (NP (JJ turli) (N xil)) (N kasalliklar)) (C va) (NP (N jarrohlik) (N asboblari))) (VP (N tilga) (VB olingan)) (PUNCT .))
81
Hindlar kasalliklarni davolashda shifobaxsh dorilardan foydalangan.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Hindlar)) (VP (CP-ADV (S (NP-OBJ (N kasalliklarni)) (VP (VB davolashda)))) (NP-OBL (JJ shifobaxsh) (N dorilardan)) (VB foydalangan)) (PUNCT .))
82
Jamiyatdagi o‘zgarishlar ta’sirida hindlarning diniy e’tiqodlari ham o‘zgarib borgan.
SODDA
DARAK
(S (NP-ADV (NP (JJ Jamiyatdagi) (N o‘zgarishlar)) (N ta’sirida)) (NP-SBJ (N hindlarning) (JJ diniy) (N e’tiqodlari) (Prt ham)) (VP-PRD (VB o‘zgarib) (VB borgan)) (PUNCT .))
83
Bu Siddhartha Gautama hayotini tamomila o‘zgartirib yubordi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (P Bu)) (VP-PRD (NP-OBJ (NP (N Siddhartha) (N Gautama)) (N hayotini)) (ADVP-MNR (RR tamomila)) (VB o‘zgartirib) (VB yubordi)) (PUNCT .))
84
Budda inson son-sanoqsiz marotaba tug‘iladi va vafot etadi degan xulosaga kelgan.
QOSHMA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Budda)) (VP-PRD (NP-OBL (ACL (CP (S (NP-SBJ (N inson)) (VP-PRD (NP-ADV (JJ son-sanoqsiz) (N marotaba)) (VP (VB tug‘iladi)) (C va) (VP (N vafot) (VB etadi)))) (VB degan))) (N xulosaga)) (VB kelgan)) (PUNCT .))
85
Budda va uning izdoshlari bo‘lgan buddaviylar inson yolg‘on so‘zlamasligi, mol-davlat to‘plamasligi, tirik mavjudotlar qonini to‘kmasligi kerak deb hisoblaydi.
QOSHMA
DARAK
(S (NP-SBJ (NP (N Budda)) (C va) (NP (ACL (NP-PRD (P uning) (N izdoshlari)) (VB bo‘lgan)) (N buddaviylar))) (VP-PRD (CP (S (NP-SBJ (N inson)) (VP-PRD (VP (ADJP-MNR (JJ yolg‘on)) (VB so‘zlamasligi)) (PUNCT ,) (VP (NP-OBJ (N mol-davlat)) (VB to‘plamasligi)) (PUNCT ,) (VP (NP-OBJ (NP (JJ tirik) (N mavjudotlar)) (N qonini)...
86
Bugun ham buddaviylik ibodatxonalarida uning haykallarini ko‘rish mumkin.
SODDA
DARAK
(S (ADVP-TMP (RR Bugun) (Prt ham)) (VP-PRD (NP-LOC (N buddaviylik) (N ibodatxonalarida)) (NP-OBJ (P uning) (N haykallarini)) (VB ko‘rish) (MD mumkin)) (PUNCT .))
87
Budda nilufar gulida teran o‘ylarga cho‘mgancha qilt etmay, qovoqlarini tushirgancha chordana qurib o‘tirgan holatda tasvirlanadi.
SODDA
DARAK
(S (NP-SBJ (N Budda)) (VP-PRD (NP-ADV (ACL (NP-LOC (N nilufar) (N gulida)) (SBAR-ADV (S (VP (NP-OBL (JJ teran) (N o‘ylarga)) (VB cho‘mgancha)))) (SBAR-ADV (S (VP (IM qilt) (VB etmay)))) (PUNCT ,) (SBAR-ADV (S (VP (NP-OBJ (N qovoqlarini)) (VB tushirgancha)))) (VP (SBAR-ADV (S (VP (N chordana) (VB qurib)))) (VB o‘tirgan)...
88
Voy, qanday chiroyli manzara!
SODDA
DARAK
(S (DISC (UH Voy)) (PUNCT ,) (NP-PRD (ADJP (ADVP-ADV (P qanday)) (JJ chiroyli)) (N manzara)) (PUNCT !))
89
Eh, bu qanday baxt edi!
SODDA
DARAK
(S (DISC (UH Eh)) (PUNCT ,) (NP-SBJ (P bu)) (VP-PRD (NP-PRD (P qanday) (N baxt)) (VB edi)) (PUNCT !))
90
Voydod nimalar bo‘lyapti bu yerda!
SODDA
SOROQ
(S (DISC (UH Voydod)) (NP-SBJ (P nimalar)) (VP-PRD (VB bo‘lyapti) (NP-LOC (P bu) (N yerda))) (PUNCT !))
91
Voy bolam yiqilib tushdi!
SODDA
DARAK
(S (DISC (UH Voy)) (NP-SBJ (N bolam)) (VP-PRD (VB yiqilib) (VB tushdi)) (PUNCT !))
93
Eh, nihoyat keldim!
SODDA
DARAK
(S (DISC (UH Eh)) (PUNCT ,) (VP-PRD (ADVP-TMP (RR nihoyat)) (VB keldim)) (PUNCT !))
94
Voy, bugun havo juda yoqimli!
SODDA
DARAK
(S (DISC (UH Voy)) (PUNCT ,) (ADVP-TMP (RR bugun)) (NP-SBJ (N havo)) (ADJP-PRD (ADVP-ADV (RR juda)) (JJ yoqimli)) (PUNCT !))
95
Ofarin, a’lo ish qilgansan!
SODDA
DARAK
(S (DISC (UH Ofarin)) (PUNCT ,) (VP-PRD (NP-OBJ (JJ a’lo) (N ish)) (VB qilgansan)) (PUNCT !))
96
Voy, bu yangilikni eshitdingmi!
SODDA
SOROQ
(S (DISC (UH Voy)) (PUNCT ,) (VP-PRD (NP-OBJ (P bu) (N yangilikni)) (VB eshitdingmi)) (PUNCT !))
98
Eh, endi ish bitdi!
SODDA
DARAK
(S (DISC (UH Eh)) (PUNCT ,) (ADVP-TMP (RR endi)) (NP-SBJ (N ish)) (VP-PRD (VB bitdi)) (PUNCT !))
99
Voy, bu yerda kim turibdi!
SODDA
SOROQ
(S (DISC (UH Voy)) (PUNCT ,) (NP-LOC (P bu) (N yerda)) (NP-SBJ (P kim)) (VP-PRD (VB turibdi)) (PUNCT !))
100
Voydod, bu nima qiliq endi!
SODDA
SOROQ
(S (DISC (UH Voydod)) (PUNCT ,) (NP-SBJ (P bu)) (NP-PRD (P nima) (N qiliq)) (ADVP-ADV (RR endi)) (PUNCT !))
101
Voy, mashinam buzilib qoldi!
SODDA
DARAK
(S (DISC (UH Voy)) (PUNCT ,) (NP-SBJ (N mashinam)) (VP-PRD (VB buzilib) (VB qoldi)) (PUNCT !))
102
Eh, qanday charchadim!
SODDA
DARAK
(S (DISC (UH Eh)) (PUNCT ,) (VP-PRD (ADVP-ADV (P qanday)) (VB charchadim)) (PUNCT !))
103
Voy, qanday kuchli shamol esmoqda!
SODDA
DARAK
(S (DISC (UH Voy)) (PUNCT ,) (NP-SBJ (ADJP (ADVP-ADV (P qanday)) (JJ kuchli)) (N shamol)) (VP-PRD (VB esmoqda)) (PUNCT !))
104
Voy, bu qanday shirin bola!
SODDA
DARAK
(S (DISC (UH Voy)) (PUNCT ,) (NP-SBJ (P bu)) (NP-PRD (ADJP (ADVP-ADV (P qanday)) (JJ shirin)) (N bola)) (PUNCT !))
105
Voydod, bu nima g‘alati tovush!
SODDA
SOROQ
(S (DISC (UH Voydod)) (PUNCT ,) (NP-SBJ (P bu)) (NP-PRD (P nima) (JJ g‘alati) (N tovush)) (PUNCT !))
106
Voy, bu yoqimsiz hidni sezayapsanmi!
SODDA
SOROQ
(S (DISC (UH Voy)) (PUNCT ,) (VP-PRD (NP-OBJ (P bu) (JJ yoqimsiz) (N hidni)) (VB sezayapsanmi)) (PUNCT !))
107
Eh, bu yer juda sovuq!
SODDA
DARAK
(S (DISC (UH Eh)) (PUNCT ,) (NP-SBJ (P bu) (N yer)) (ADJP-PRD (ADVP-ADV (RR juda)) (JJ sovuq)) (PUNCT !))
End of preview. Expand in Data Studio

UzSyn - A Syntactically Annotated Uzbek Dataset

UzSyn contains Uzbek sentences with grammatical and syntactic annotations at the sentence and token levels. It provides sentence structure and communicative types, part-of-speech tags, sentence constituent roles, BIO chunks, dependency relations, and bracketed constituency trees.

Repository: uznlp-uz/uzsyn

Intended Uses

  • Part-of-speech tagging for Uzbek.
  • Sentence constituent labeling and syntactic chunking.
  • Dependency parsing.
  • Constituency parsing.
  • Sentence classification by structure and communicative purpose.
  • Uzbek syntax research and NLP experiments.

Dataset Statistics

The following statistics were computed from the updated Sentences.tsv, Tokens.tsv, and TagSets.tsv files. Token counts include punctuation.

Statistic Value
Sentences 1,123
Tokens 4,955
Tokens labeled XPOS = PUNCT 1,225
Non-punctuation tokens 3,730
Tokens per sentence 2-27
Sentences with a populated ConstituencyTree field 1,123
Sentences with an empty ConstituencyTree field 0
Observed XPOS tags 13
Observed sentence constituent role tags 8
Observed BIO tags 13
Observed dependency relation labels 24

Sentence Type Distribution

Field Tag Meaning Sentences
SentenceType SODDA Simple sentence 1,098
SentenceType QOSHMA Compound or complex sentence 25
CommunicativeType DARAK Declarative sentence 951
CommunicativeType SOROQ Interrogative sentence 101
CommunicativeType BUYRUQ Imperative sentence 57
CommunicativeType ISTAK Optative sentence (expressing a wish) 14

Files and Schema

All files use UTF-8 encoding and tab-separated (\t) fields.

Sentences.tsv

Each data row represents one sentence. The first row contains column names.

Column Description
sent_id Sentence identifier; the join key for Tokens.tsv.
SentenceText Sentence text.
SentenceType Structural type: SODDA or QOSHMA.
CommunicativeType Communicative type: DARAK, SOROQ, BUYRUQ, or ISTAK.
ConstituencyTree Constituency tree represented using nested brackets.

Tokens.tsv

Each data row represents one token. The first row contains column names.

Column Description
sent_id Identifier of the sentence containing the token.
TokenId Token identifier within its sentence.
token Token text: a word or punctuation mark.
XPOS Part-of-speech tag from the project's tagset.
GapBolagi The token's sentence constituent role.
GapChunk BIO label for the token's syntactic chunk.
HEAD TokenId of the token's syntactic head within the same sentence; 0 indicates the root.
DEPREL Dependency relation between the token and its head.

Use the pair (sent_id, TokenId) to identify a token. Do not treat sent_id as a row number or assume that sentence identifiers are consecutive.

TagSets.tsv

A tag reference containing Uzbek descriptions, usage notes, and selected examples. It has eight sections: SentenceType, CommunicativeType, XPOS, GapBolagi, GapChunk, DEPREL, ConstituencyType, and ConstituencyFunction.

This file contains section titles and repeated column headers. It is therefore excluded from the Hugging Face data configurations and should be read as a tag reference rather than a training table.

Annotation Tags

Part-of-Speech Tags - XPOS

Tag Meaning Tokens
N Noun 1,454
VB Verb 1,129
JJ Adjective 328
NUM Numeral 37
RR Adverb 120
P Pronoun 426
II Adposition (postposition) 42
C Conjunction 37
Prt Particle 29
MD Modal word 21
IM Imitative word / ideophone 1
UH Interjection 106
PUNCT Punctuation 1,225

Tags are case-sensitive; for example, preserve the spelling Prt.

Sentence Constituent Roles - GapBolagi

Tag Meaning Tokens
EGA Subject 949
KESIM Predicate 1,455
ANIQLOVCHI Attributive modifier 488
TOLDIRUVCHI Object / complement 249
HOL Adverbial 387
KIRISH Parenthetical or introductory expression 15
UNDALMA Vocative 16
BOSHQA Other / punctuation; not assigned a sentence constituent role 1,396

Syntactic Chunks - GapChunk

B- marks the beginning of a chunk, I- marks its continuation, and the standalone O label marks a token outside a chunk.

Chunk Tags Role
S B-S, I-S Subject chunk
P B-P, I-P Predicate chunk
O B-O, I-O Object / complement chunk
A B-A, I-A Attributive modifier chunk
AdvC B-AdvC, I-AdvC Adverbial chunk
KIR B-KIR, I-KIR Parenthetical or introductory expression chunk
UND B-UND, I-UND Vocative chunk

The reference defines 15 BIO tags. In the current Tokens.tsv, B-A and I-A do not occur; the remaining 13 tags are present. Distinguish the standalone O label from B-O and I-O.

Dependency Relations - DEPREL

root, nsubj, obj, obl, advmod, amod, nmod:poss, compound,
aux, cop, case, conj, cc, mark, punct, discourse, vocative,
acl, xcomp, advmod:emph, nummod, advcl, ccomp, appos

Project-specific descriptions are provided in TagSets.tsv. These TSV files are not in CoNLL-U format. Similarity between label names does not establish full compliance with Universal Dependencies annotation guidelines.

Constituency Trees - ConstituencyTree

The tag reference defines the constituent types S, NP, VP, ADJP, ADVP, PP, CP, SBAR, ACL, and DISC, and the functions SBJ, OBJ, PRD, TMP, LOC, MNR, ADV, and OBL. For example, NP-SBJ denotes a noun phrase functioning as a subject.

Example

Sentence sent_id = 1:

Agar u rozi bo'lsa biz darhol boshlaymiz.

English translation: "If he/she agrees, we will start immediately."

  • SentenceType: QOSHMA
  • CommunicativeType: DARAK
TokenId token XPOS GapBolagi GapChunk HEAD DEPREL
1 Agar C BOSHQA O 4 mark
2 u P EGA B-S 4 nsubj
3 rozi JJ KESIM B-P 4 compound
4 bo'lsa VB KESIM I-P 7 advcl
5 biz P EGA B-S 7 nsubj
6 darhol RR HOL B-AdvC 7 advmod
7 boshlaymiz VB KESIM B-P 0 root
8 . PUNCT BOSHQA O 7 punct

Usage

Hugging Face Datasets

pip install datasets

Once this README is placed at the repository root, its YAML configurations allow the two tables to be loaded separately:

from datasets import load_dataset

sentences = load_dataset("uznlp-uz/uzsyn", "sentences", split="train")
tokens = load_dataset("uznlp-uz/uzsyn", "tokens", split="train")

print(sentences[0])
print(tokens[0])

train is a technical split name used to expose all records. The source files do not provide predefined training, validation, or test partitions. The sentences and tokens configurations represent the same sentences at two annotation levels.

For configuration details, see Hugging Face - Manual Configuration.

Reading Local TSV Files

This example uses only the Python standard library. Run it from the directory containing the TSV files:

import csv
from collections import defaultdict

def read_tsv(path):
    with open(path, encoding="utf-8-sig", newline="") as file:
        return list(csv.DictReader(file, delimiter="\t"))

sentences = read_tsv("Sentences.tsv")
tokens = read_tsv("Tokens.tsv")

tokens_by_sentence = defaultdict(list)
for row in tokens:
    row["TokenId"] = int(row["TokenId"])
    row["HEAD"] = int(row["HEAD"])
    tokens_by_sentence[row["sent_id"]].append(row)

for rows in tokens_by_sentence.values():
    rows.sort(key=lambda row: row["TokenId"])

sentence = sentences[0]
rows = tokens_by_sentence[sentence["sent_id"]]
print(sentence["SentenceText"])
print([row["token"] for row in rows])
print([row["XPOS"] for row in rows])

License

The license indicated for the repository is CC BY 4.0 (cc-by-4.0).

Citation and Contact

When using this dataset, acknowledge UzSyn and include the repository URL. Record the commit identifier used in your experiments to support reproducibility. The supplied files do not specify an associated publication or DOI.

Questions and annotation feedback can be submitted through the repository's Community discussions.

Downloads last month
-