source stringclasses 13
values | tt stringlengths 1 2.84k | ru stringlengths 18 2.82k |
|---|---|---|
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep1 | Мин гел шундый сорау куям: ни өчен ата-аналар балаларына инглиз телен өйрәтергә телиләр, ә татарча — юк. Бу баланың ниндидер инглиз телендә сөйләшүче илгә бару ихтималы ни кадәр? Татар телен белмичә, әмма инглиз телен белеп, Татарстанда калу ихтималы нинди? | Мне всегда интересно, почему родители так стремятся дать своему ребенку возможность изучать английский язык. Какова вероятность, что этот ребенок уедет потом в какую-нибудь англоговорящую страну, а не останется в Татарстане, не зная татарский, но зная английский? |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep1 | Телне еш кына ниндидер субъект кебек кабул итәләр. Син бу телдә сөйләшәсеңме, юкмы — телгә бит барыбер, аңа начар да, салкын да түгел. Бу безгә кирәк. Һәм телне кулланылышта кына үстереп була. | Часто язык представляют как какой-то субъект. Языку все равно, говоришь ты на нем, не говоришь, ему ни плохо ни холодно. Это нужно нам. И его можно развивать только используя. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep1 | Аннан соң менә без татар телен өйрәнгәндә еш кына татар телен рус теле аша өйрәнәбез. Бик еш, һәм күпчелек очракта дип уйлым мин моны. татар телен япон телен аша өйрәтә торган татар дәреслеге барлыкка килде, инглиз теле аша өйрәтә торган дәреслекләрнең барлыгын да беләм. Ләкин нигездә аны рус теле аша өйрәтәләр һәм бу ... | Мы часто изучаем татарский язык через русский. Вот какие учебники появились — есть учебники, которые учат татарский через японский язык, через английский. Но в основном татарский учат через русский, и это немного сложно, потому что у человека в голове сначала стоит русский язык, и он хочет выучить татарский через русск... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep1 | Бәлки, дөньяда, белмим, андый тәҗрибә бармы икән? Дәүләт телен син аерым курсларда гына өйрәнә аласың. Шушы дәүләттә. Бу бик сәер. Менә күз алдына китерик, мәсәлән, Японияда дәүләт теле — япон теле, ләкин ул мәктәпләрдә укытылмый, ул ниндидер курсларда укытыла, яки мәктәптә укытыла, ләкин факультатив буларак укытыла, т... | Есть ли где-то в мире ещё такое, что государственный язык изучается где-то на частных курсах в этом же государстве? Это очень странно. Вот представим, например, что государственный язык Японии японский не преподается в школах, он преподается на каких-либо курсах, либо преподается в школе, либо преподается как факультат... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep1 | Әгәр дә без балабызга урта белем бирмибез икән, башлангыч бирмибез икән, мәктәптә уку мөмкинлеге бирмибез икән, без аның хакын бозабыз, «бу кешенең хакы бозыла» дип әйтәбез. Ә менә сүз татар теле турында барганда, без «кешене мәҗбүриләү ярамый» дибез. Бу бит ике төрле стандартлар. Чөнки инглиз теле безнең өчен туган те... | Если мы не даем ребенку начальное и среднее образование, то мы нарушаем его права, а вот когда речь идет о татарском языке, то мы говорим, что «никого нельзя заставлять». Это двойные стандарты. Потому что английский для нас не родной язык, русский для нас не родной язык. <…> Здесь уже присутствуют манипуляции, игра с и... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep1 | Ә ни өчен безгә рус теле өйрәнергә кирәк? — дигән сорау безнең уебызда тормый, чөнки рус теле ул «богатейший язык в мире…». Һәм башта бу шундый ниндидер идеология барлыкка килә. Ә татар теле дигәч, безгә нәрсә әйтәләр? Ул яки өстәмә дәрес, яки ул «ваш кухонный татарский», яки «зачем он вам вообще нужен»? Һәм башка, һә... | А почему нам надо изучать русский язык, это у нас в голове не возникает, потому что «русский язык — это богатейший язык в мире» и т.п. А что нам говорят про татарский язык? Он или дополнительный урок, или он «ваш кухонный татарский», или зачем он вам вообще нужен? <…> Следовательно, если бы это не было поставлена под с... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep1 | «Гаиләдә өйрәник» дигән фикер килә, хакимияттән өмет беткәч, кануннардан, хәзерге татар теле торышыннан — инде син төрле юлларны эзли башлыйсың, каядыр анда дуслар белән очрашырга, оештырырга, ләкин тагын бер кат әйтәсем килә: бу гади халык бурычы булырга тиеш түгел. Әгәр дә без бу дәрәҗәгә җиткәнбез икән, бик кызганыч... | Есть идея, что семья должна учить татарского языка, но это когда надежды совсем не осталось — ни на власть, ни на что. Ты ищешь самостоятельно пути — организовываешь сам что-то, общаешься с друзьями, но не обычные люди не должны этим заниматься. Если мы дошли до такой степени, то это очень грустно. Ведь у семьи есть св... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep2 | Татар телне биләмәсе үлчәнешергә ниндидер алтын урта әлегә юк. Мин әлегә кем ул татар теле биләмәче җавап бирергә кыенлашам. Социологлар бу этик түгел дип уйлылар, чөнки мәсәлән кеше татар телдә тик генә сөйләшә һәм улны биләмәче түгел дип атырга этик түгел. Мин социолог булып төрле биләмәчәләрне көрергә һәм анларга ти... | Пока не выработана какая-то золотая середина для того, чтобы определить показатель знания, владения национальным языком. То есть, кто такой носитель татарского языка — пока я затрудняюсь ответить на этот вопрос хотя бы даже потому, что я как социолог считаю, что это даже и не этично. Например, если человек только говор... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep2 | Безгә татар телне өйрәнүчеләргә булышырга кирәк. Биләмәчәләрне түгел һәм өйрәнүчеләрне аларның начар яки хат белән татар теле тиргәшәргә һәм гаепләргә дөрес стратегия тугел. Бу татар нацияне сакланырга ярдәм итми. Әйдәгез бу кешеләрне ихтирам итәргә, дип белергә һәм булышырга. | Нам очень важно поддерживать людей, которые не очень хорошо владеют татарским языком и стимулировать этих людей к тому, чтобы они лучше знали татарский язык. Очень неправильно, если мы начинаем не носителей татарского языка как-то обвинять и ругать за их плохой татарский. Это не самая лучшая стратегия с точки зрения со... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep2 | Татар теле татарларда соңгы үткән егерме-утыз еллар урбанизациянең түбән дәрәҗәсе булу күбрәк аркасында сакланган. Өчтән бер татарлар Татарстанда авылда яшиләр. Бу татар телнең җитештерү бик яхшы нигез. Күбрәкгенә бу кешеләр классик теле биләмәчеләр булалар, алар балаларны татар теле тирәлектә тәрбияләләр. | Татарский язык у татар сохраняется во многом благодаря тому, что уровень урбанизации у татар за последние 20-30 лет практически не изменился. То есть, треть татар в Татарстане живет в селе. Это очень хорошая база для воспроизводства татарского языка. Это люди, которые являются в классическом смысле носителями языка, ко... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep2 | Шуңа өчен кешеләргә мотивациянең конкрет һәм аңлаган мәгънәләр аша ясарга кирәк. Нәрсә ул татар теле һәм ничек ул миңа тормышта ярдәм итә? Бу әйберне аңлагая кешеләр татар телнең өйрәнүгә зуррак тырышлык ясарга башлыйлар. Кемдергә бу авыр теле була һәм алар узенңе җиңәргә итәләр, ләкин алар татар теле өйрәнү дивидендла... | Очень важно вырабатывать мотивацию у людей через какие-то конкретные понятные смыслы. Что такое татарский язык, чем он мне поможет в жизни? — если люди поймут, зачем им нужно изучение татарского языка, они будут более мотивированы и будут прилагать к этому больше усилий. Кому-то будет сложно, кто-то будет себя пересили... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep2 | Татарлар күп Россиянең регионнарда яшиләр шуңа өчен шундый проектлар һәркайда булырга тиеш. Һәм онлайн гына булырга тиеш түгел, чөнки олы буенга офлайн укытырга уңайлы. Татар телне ничек өйрәнергә сайлау мөмкинлек бирергә бик мөхим. Сез ничек татар телне өйрәнергә сорадык. Мотивация һәм төрле урыннар аша. | Татары живут во всех субъектах страны. Поэтому очень важно, чтобы эти проекты <по изучению татарского языка> были везде, были в самых разных формах <…> То есть, важно, чтобы у людей была возможность выбора как им учить татарский язык. <…> Как изучать татарский язык? Через мотивацию и разные площадки. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/epbonus | Җанисәпнең сыйфатын бер саннан башлыйк — 2020-2021 еллардагы Бөтенроссия халык санын алуда татарлар Россиядә 600 меңгә азайганы ачыкланды. Әлеге сан күпләрне аптырашта калдырды, җәмәгатьчелекне, республика идарәсенең хакимият органнары вәкилләрен һәм галимнәрне. Татарларның кимү сәбәпләре эзләнә башлады. Фикерләр икегә... | По результатам Всероссийской переписи населения 2020/2021 годов оказалось, что татар в России стало меньше на 600 тысяч. Конечно, такая цифра вызвала некоторое такое недоумение, мягко скажем, среди общественников, среди представителей органов государственной власти и управления Республики и среди учёных. И активно стаб... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/epbonus | Татар булу, татар берләшмәләренең әгъзасы булу кешеләр өчен татар үзбилгеләнүен сайлар өчен мотиватор булды. Бу Татарстанда гына. Республикадан читтә яшәүче татарлар исә мондый очракларда этник үзбилгеләнүне югалталар, телне дә югалталар, бу ассимиляция күрнеше инде. Идел-Урал төбәге татарлыкны, телне саклау буенча Рос... | [Сформировалась] региональная идентичность и быть татарином, быть частью татарстанского сообщества для людей это был тоже мотиватор выбирать татарскую идентичность, Но это в Татарстане. За пределами республики, к сожалению, татары, находясь в меньшинстве и русскоязычной среде, как правило, теряют этническую идентичност... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Һәм мин шул вакытта дип уйладым татартелендә материаллары һәм видеолары бик күп юк, әмма юк, бик күп бар. Мин бик күп төрле онлайн-материаллары таптым, һәмгул сәбәп белән мин Татар теле телеграм каналы башладым, чөнки кешеләргә күрсәтү: карагыз, татар телендә монда бик күп төрле материаллар, бик күп төрле форматларда д... | Я раньше думал, что на татарском языке особо много материалов нет, видео нет, их очень много. Я нашел много разных онлайн-материалов. По этой причине я начал вести Telegram-канал «Татар теле», чтобы показать людям, что смотрите, сколько материалов на татарском языке есть. Так что это не проблема. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Минемчә, шундый самозванец хисе бик мөхим түгел, чөнки әгәр син үзенне татар булып сизенәсең, нигә юк? Әмма шундый уй белән эшләргә кирәк. Сиңа ???? Минем дә шундый самозванец хисем бар, чөнки мин үзем Казахстаннаң, мин Татарстаннаң түгел, һәм шул булмау өчен мин һәрвакыт ңисклеймерлар ясыйм. Мәсәлән, әңгемәләр, интерв... | По-моему, чувство самозванца не так важно, потому что если ты ощущаешь себя татарином или татаркой — то почему нет? <...> Нужно проделывать работу над собой <...> и узнавать про себя в этом контексте, особенно если ты себя не чувствуешь достаточно татарином, и твой опыт отличен. У меня тоже бывает это чувство самозванц... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Югалган теле концепты күбрәк оят белән бәйләнә. Һәм, әлбәттә, тел искә тешерү — бу бик катлаулы процесс, чөнки ул эмоциональ дәрәҗәдә дә бара. Бу яңа тел өйрәнү генә түгел, бу чит тел өйрәнү генә түгел — син шундый ана теле искә төшерәсең. Һәм, әлбәттә, төрле кешеләргә татарча сөйләшү шундый кринж хисе бар яки шундый о... | Концепт потерянного языка сильно связан с чувством стыда. Однако вспоминание языка — это многоступенчатый процесс, потому что он идет также на эмоциональном уровне. Это не изучение иностранного языка. Ты вспоминаешь родной язык. Конечно, у некоторых говорящих по-татарски людей есть чувство кринжа, или ощущение стыда. М... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Мин активист булгач, бик күп төрле кешеләр белән аралашам, без сөйләшәбез. Һәм бу бик кызык кешеләр: режиссерлар, җырчылар, активистлар, язучылар. Һәм бер көн мин анладым, то что минем бик зур шундый багаж дигән бар, бик күп төрле кешеләрне мин беләм. Һәм мин да үзем бик күп укыйм: төрле мәкальләр татарлар, татар теле ... | Будучи активистом, я общаюсь со многими интересными людьми — это режиссеры, певцы, писатели, активисты. И однажды я понял, что у меня такой очень большой багаж есть, я знаю много разных людей. И я сам читаю очень много статей на тему татарской истории, языка, о татарах. Вот так я решил делать этот подкаст. Но в начале ... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Бәлки, бу ниндидер Совет идеологиясе булгандыр. «Рус теле булгач, башкасын нигә өйрәнергә», — дигән фикер яшәгәндер. Хәзер туган телемне белмәү бик борчый. | Может быть, это какая-то советская идеология, установка, зачем он <татарский язык> нужен, если есть русский язык? Для меня сейчас это все очень больно, что я не знаю свой родной язык. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Татарларга карата гомер буе төрле кечкенә төрттерүләр бар иде. Татарлар хәйләкәр, татарларга бушка гына булсын. Мәктәптә дә, мәсәлән «Ревизор»ны укыганда. Анда вак сәүдәгәр Абдуллин образы бар. Минем фамилиям — Абдуллин. Шул җитә калды, мине дә «купчишка Абдуллин» дип атый башладылар. Барлык бу нәрсәләр кешеләрдә милли... | В отношении татар, на самом деле, всю жизнь были такие мелкие подколки: татарин — хитрый парень, вам, татарам, лишь бы даром и так далее. Плюс в школе… в «Ревизоре» был купчишка Абдуллин. Моя фамилия — Абдуллин. Там тоже пошли подколы какие-то… Там персонаж был третьестепенный. И вот это все подавляет в людях стремлени... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Син үзең эзли башламасан, сиңа беркем дә телне, әдәбиятны, сәнгатьне тәлинкәгә салып китермәс. Шуннан инде мин татар телен өйрәнергә кирәклеген анладым. | Если сам не начнешь копать, то никто тебе на тарелочке не принесет ни язык, ни литературу, ни музыкальную культуру. Ну вот я и понял, что надо изучать татарский язык. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Татарча дөрес әйтә алмау минем өчен татарча сөйләшүдә киртә булып тора. Мин дөрес әйтмәүдән куркам. Начар сыйфат инде бу: мин ялгыш сөйләшкәнче, бөтенләй сөйләшмим, дип уйлыйм. Бу күренеш татар телен туган булып түгел өйрәнә башлаучыларның күбесендә бар дип уйлыйм. | Невозможность говорить правильно по-татарски, то есть произносить те звуки, которые должны быть, видимо, служит лично для меня таким барьером для начала общения на татарском языке. Я боюсь сказать неправильно. Это очень нехорошее качество, что лучше я не скажу, чем скажу неправильно. Я думаю, что это все-таки у многих,... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Миңа хәзер кырык бер яшь һәм мин яшь барган саен, телне өйрәнү авыррак икән. Ә менә бала яшендә ул күпкә җиңелрәк. Балалар губка кебек һәр нәрсәне үзенә сеңдерәләр. Мин нәрсә әйтергә телим: баланы тел өйрәнергә яшьтән үк бирергә кирәк, көтмәскә, чөнки аннары соң һәм авыр була. | Я понял, что в более взрослом возрасте — то есть, мне уже 41 год — изучение языка дается сложнее, нежели если бы ребенка обучать, потому что дети они как губка впитывают. К чему я призываю — чтобы отдавать <учить язык> маленьких детей с самого начала, не ждать, потому что потом будет поздно и очень сложно. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Бу бит: килдең, тынладың һәм башыңа сеңдердең түгел. Бу — үз өстеңдә зур эш, вакыт һәрвакыт җитми. Көн саен татарча текст уку, тыңлау — көндәлек эш. | Это не так, что пришел, послушал — все, у тебя все в голове! Это большая работа над собой в первую очередь, на которую времени, конечно, как всегда мало. То есть, это каждый день текст какой-то татарский читать, слушать. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Мин татар телендәге фильмнарны рус субтитрлары белән карыйм. Син тыңлап аңларга тырышасың һәм русчага тәрҗемәне дә күрәсең. Әлбәттә, бу бер яктан ярдәм итә, икенче яктан бутый да, чөнки син игътибарны субтитрларга бирәсең, ә татарча әйткәннәрне тыңламыйсың. Ләкин фильмны берничә тапкыр карарга кирәк. | Один из моментов, который я использую для себя — это просмотр татарских фильмов на татарском языке с русскими субтитрами. На слух пытаешься понять как и что это такое, и в то же время видишь перевод на русском языке. С одной стороны, конечно, это помогает, но с другой стороны это тоже мешает, потому что переключаешь св... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Минем плейлистымда «Гауга», «Усал» төркемнәре бар. «Усал» әзрәк, чөнки ул рэп башкара, аны тыңлап аңлау бик авыр. Мин җырларның текстларын ачып укыдым, аңларга, белмәгән сүзләрне тәрҗемә итәргә тырыштым. Кайберләр сүзләрне беләм, кайберләрен юк. | У меня плейлист группы «Гауга», либо «Усал». «Усала» меньше, конечно, потому что это рэп, очень все-таки сложен к восприятию на слух. И я открывал тексты, вчитывался, пытался понять, переводить какие-то отдельные слова. Какие-то слова я знаю, какие-то нет. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Барысы да татарча сөйләшә, ә син төп фразаларның беләсең. Һәм кешеләр аралашалар, тормышларыннан кызыклы хикәяләр сөйлиләр, ә син сүзсез бүкән урынына утырып торасың, анламыйсың. Һәм барысы да әйтәләр: ул бик матур сөйләшә, акцентсыз, Минем яртысын анламаганны белмиләр, әйтәләр: ул татарча анлый, сөйләшми генә. | Все разговаривают на татарском, и ты знаешь базовые какие-то фразы, но когда начинаются какие-то интересные истории или люди разговаривают о жизни между собой, ты ничего не понимаешь и такой просто сидишь, как бы… <...> И все такие: да ладно, она так классно разговаривает, «поди сюда, принеси сюда» знает, да зачем он н... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Телне туганнар белән өйрәнү — зур проблема, чөнки алар бик яхшы сөйләшәләр, ләкин нигә шулай дигәннәрен күбесенчә аңлата алмыйлар. Шуңа күрә олы кешегә кагыйдәләр кирәк. | В этом была самая большая проблема с обучением с родственниками — они хорошо разговаривают, но почему так они объяснить не могут. А когда ты не ребенок, уже нужны какие-то правила. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Белгәнем кеше белән аралашырга җитә, акцентсыз сөйләшәм, шуны җитәр дип уйлый идем. Авылга кайткач аңладым: белгәнемне дә онытканмын. Шуңа күңелдә ямансу булды. Гомер уткән саен картларның тәҗрибәсең, кәдерен аңлый башлыйсың. Әби-бабам бик зирәк, акыллы, кызыклы кешеләр, телләре бай. Һәм минем өчен аларны анлап бетермә... | Я всегда думала, что я на бытовом уровне знаю татарский, что мне нормально, мне хватает, и произношение у меня хорошее. Но как-то я приехала в деревню и поняла, что я даже тот базовый уровень забыла. И мне было так грустно от этого. Но это-то ладно — просто с возрастом ты больше начинаешь ценить опыт своих старших родс... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Татар халкының әдәбияте, мәдәнияте бик бай, шигырьләр, китаплар, җырлар, биюләр. Һәм мин үземне кыйммәт әйберләр салынган сандык кырында ачкычсыз торган кебек хис иттем. Бу минем өчен баш этәргеч булды. Мин аңладым: халкының телен белмичә, аның телендә китаплар укымыйча, җырларын анламыйча, туганнарымны, әби-бабаларны ... | У татар очень богатая культура, музыка, песни, спектакли и как будто бы рядом с тобой стоит сундук с сокровищами, но у тебя нет ключа чтобы его открыть. Это очень фрустрирующее ощущение и это стало главной мотивацией для меня учить татарский, потому что я поняла, что не хочу прожить жизнь так его и не узнав, не сумев п... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Сүзлек арттыру бик кирәк әйбер, ләкин җөмлә тезүнең һәр телдә үз тәртипләре бар. Һәм син сөйләшә башлыйсың, кирәк сүзне табалмый торасың, ә сиңа каршы әйтә: әйдә русча гына сөйләшик. Туганнарында түземлеге җитми, ә мин бит тырышам. <...> Ә минем татарча сөйләшкәнне ишеткәндә туганнарым үзләре дә шатланалар, горурланала... | Если ты не знаешь 10 слов из 15, которые говорят тебе, то у тебя не будет никакого диалога и скорее ты вызовешь раздражение. Даже сейчас такое бывает, когда ты пытаешься рассказать, а тебе говорят «ладно, давай уж на русском», и ты такой «но я же так стараюсь…». <...> Хотя когда я начала <...> с ними разговаривать — ра... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Минем үземә шундый тәртип бик ошый: сөйлисең, үзеңне диктофонга язасың һәм аннары тыңлыйсың. Читтән ишетү бик файдалы. | Еще мне нравится упражнение, когда ты читаешь какой-то текст и записываешь себя, а потом слушаешь и отмечаешь какие-то детали, где у тебя плохо получается, и переделываешь. Очень полезно слышать себя со стороны. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Туган ягын сагынып, телен кыен сагынып яшим. Тукайның Туган тел тыңлагында мин аңлыйм: туган телем — рус теле. Мин аның бүгенге көндә тәмен-җәмен аңлыйм, куллана беләм. Ә күңел татар. Татар тавышын ишетсәм, җырым тыңласам, җырласам — минеке ул, һәм миңа тел югалырга тиеш түгел. | Всю жизнь я четко чувствую это ощущение тоски по родному краю и языку. И хотя, когда я читаю стихотворение «Туган тел», я понимаю, что мой родной язык это русский — мне на русском мама пела колыбельные и бабушка читала сказки. Но все равно татарский будто зашит на подкорке и когда ты слышишь эту речь, на душе становитс... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep3 | Минем өйрәнүгә төп мотивация бу дөньядан китмәү һәм бу сагыну белән ялгыз калу иде. Мин нәкъ менә тормышның ахырына җитеп,ә менә мин аны өйрәнергә мөмкинлек тампадым дип әйтергә теләмим, минем әби-бабай белән сөйләшергә мөмкинлегем бар иде, минем яңа нәрсәләр өйрәнергә мөмкинлегем бар иде, ә мин өйрәнмәдем, чөнки гел б... | Главной мотивацией для меня в изучении это было не уйти из этого мира, так и оставшись наедине с этой тоской. Вот точно чего я не хочу — так это прожить жизнь и сказать: а вот у меня была возможность выучить его, у меня была возможность говорить с бабушкой и дедушкой, у меня была возможность столько всего нового узнать... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep5 | Умартага килгәч һәм татар телен өйрәнә башлагач, мин үзбәк теленең дә катламнары кайдадыр башымда булганлыгын аңладым. Мин хәтта үземнең белүемне белмәдем. Ниндидер төрек теле элементлары килеп чыга башлады, чөнки мин бик озак төрек кешеләре белән Ташкентта төрек фирмасында эшләдем. Әмма без төрек телен өйрәнмәдек, ә т... | Только придя в «Умарту» и начав изучать татарский язык, я понял, что все эти наслоения узбекского языка, оказывается, сидят где-то глубоко в голове. То есть я даже не знал, что я знаю. Начали всплывать какие-то элементы турецкого языка, потому что я очень долго работал с турками в Ташкенте в турецкой фирме <...> Но они... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep5 | Башкорт телен татар теленә караганда мин җиңелрәк үзләштердем. Минем башкортча белемем дә, билгәләрем дә яхшырак булды. Минемчә бу башкорт теле татар теленә караганда грамматика ягыннан җиңелрәк булганга күрәдер, чөнки аның грамматикасы бик төз. Мәсәлән, аның каты ҡ һәм ғ хәрефләре бар, һәм минем өчен аларның татар тел... | Башкирский мне давался легче, и у меня по башкирскому и оценки, и знания лучше. Я думаю, это ещё связано с тем, что башкирский, в отличие от татарского, легче грамматически, потому что у него грамматика очень стройная. Например, там есть твердые буквы ҡ и ғ. Для меня в татарском это создаёт сложности. Это очень сильно ... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep5 | Безнең мәктәптә татар теле дәресләреннән кала башкорт теле дәресләре мәҗбүри иде. Һәм телне гаиләдә ишетеп торганга күрә, миңа башкорт теле дәресләрендә җинелрәк булды. Хәзер миңа татар телен белгәнгә күрә башкорт сөйләмен кабул итү җиңелрәк. Чөнки яңгырашлары бик охшаш. Мәсәлән, мин күптән түгел генә генә курай ясау т... | В школе, помимо татарского, у нас еще были обязательные уроки башкирского. И благодаря тому, что я слышала язык в семье, мне было легче на уроках башкироского тогда. Сейчас мне легче воспринимать башкирскую речь, зная татарский язык, потому что звучание очень похожее. Например, недавно я нашла очень интересное видео пр... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep5 | Сәяхәткә без Төркиягә берничә ел йөрибез инде. Мин ничек анда төрекчә сөйләшергә башладым? Татар телгә охшаш гына иде. Менә татар телен белмәсә, мин алай төрек телне беркайчан өйрәнмәс идем. Әлбәттә, төрек телне яхшы белмим, менә «Merhaba! Nasılsınız?»*, ансы яхшы беләм иде. Тагын шулай берничә җөмләләр мин өйрәндем. А... | Вот уже несколько лет мы ездим в отпуск в Турцию. Как я начала там говорить по-турецки? Он ведь на татарский похож. Если бы я не знала татарский, я бы ни за что не освоила турецкий. Конечно, я очень хорошо турецкий и не знаю, это и так хорошо знаю. Ещё я вот так выучила несколько предложений. Потом начала сама ходить н... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep5 | Казах теле, татар теле — алар бик охшаш. Әмма язылу, уку — алар башка. Казах әлифбәдә кырык ике хәрефләр бар, а татар әлифбәдә специаль хәрефләр бик күп юк. Ә казакча ике хәрефләр «к» бар — К һәм Қ. Мәсәлән, син «кара» [кара] дип әйтәсең бит. Ә анда спешл хәреф укырга бар. Һәм тагын да, мәсәлән, татарча син «бер» дип я... | Казахский и татарский языки очень похожи. Но письмо и Чтение — другие. В казахском алфавите есть 42 буквы, а в татарском алфавите особо много специальных букв нет. Тогда как в казахском есть две буквы «к». Например, ты … говоришь как … А там есть специальная буква, чтобы это прочитать. Также, например, в татарском язык... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep6 | Белмим, ул нигә [татар телен өйрәнми]. Аның белән сөйләшергә дә тырыштым, ләкин ул аралашу өчен авыр кеше, бик җитди, бәләкәй татар. Бәлки, ул минем кебек берәр кайчан, үз вакытында, үзенең туган теленә килә. Ләкин кеше үзе теләмәсә, аны көчләп өйрәтергә ярамый. Безгә шулай мәктәптә көчләп инглиз телен укыттылар. Миңа ... | Не знаю, почему он [не изучает татарский язык ни в какую]. Пытался вывести на разговор, но человек очень сложный к общению, очень серьёзный маленький татарин. Может быть, когда-нибудь он придёт, как я, к своему языку родному. Но если не хочет, то нельзя заставлять человека, если он не хочет это делать — это будет насил... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep6 | Һәм улым үз телебезнең булуы шундый рәхәт дип әйтә. Һәм мин аның күбрәк, ешрак куллануын телим. Мин Алманиядә хәзер. Мин хәзер үз телемне тагын күбрәк булуын телим, моны аңлатып та булмый. Ирем ниндидер татар сүзләрен белә, чөнки ул безнең белән күп аралаша. Үз телеңнең булуы шәплеген мин тагын да ныграк анлый башладым... | И [сын] всё время мне говорит: «Как классно, что у нас есть свой язык, как здорово». И я понимаю, что чем больше это происходит, тем больше я хочу вот этот свой язык. Сейчас я нахожусь в Германии и мне хочется этот свой язык ещё больше, чем когда-либо. У меня муж знает какие-то татарские слова, потому что он с нами мно... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep6 | Мин һәрвакыт уйлыйм: әтием белән татарча ничек итеп сөйләшер идем. Ләкин башымда һәркайчан ниндидер аптырау, аңламау барлыкка килә — аның ягыннан, чөнки ул минем белән татарча сөйләшә ала, әмма ул мине татарчага өйрәтмәде. Татар теле турында бөтен әңгәмәләр минем тарафтан башлана. Мәсәлән, без каядыр барабыз, музыканы ... | Я много раз думал, как я говорю с отцом по-татарски, но у меня всегда какое-то недоумение, непонимание в голове появляется с его стороны. Потому что он-то со мной может говорить по-татарски, но он меня не учил целенаправленно. Поэтому все разговоры о татарском языке — это инициатива с моей стороны. Когда, допустим, мы ... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep6 | Әби белән бабай бу хәлгә шулай кискен итеп карамаганнар. Алар икесе дә авылдан, икесе дә югары уку йортларына кергәннәр. Әби өчен аның яшь вакытта урыс телен белмәү бик зур авырлык булган. Ул урыс телен китаплардан гына өйрәнгән. Казанда бөтен имтиханнарны русча бирергә тиеш булганнар. Аңа аның әбисе «нәрсә син, нинди ... | [Бабушка с дедушкой] не так к [незнанию татарского языка] критично относились. Они из деревни оба, поступили в высшие учебные заведения и для бабушки большая травма была в её юности, в студенчестве, что она из деревни, не зная русский толком, зная русский исключительно по книгам, приехала в Казань, где нужно было всё с... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep6 | Мин татарча белмәү өчен гел әтине гаепләндем. Миңа «син бит татар егете, нигә син татарча белмисең» дип әйткәндә мин һәрвакыт «мин әтиемнең телендә сөйләшәм», дип җавап бирдем. Чөнки әтием минем белән русча сөйләште. Мин башка телне ничек белергә мөмкинмен, әгәр тормышымда минем өчен иң мөһим кешеләр русча сөйләшәләр? ... | [В том, что я не знаю татарский язык] я всю жизнь винил отца. Ну как бы не то, что винил, но когда мне говорили «син бит татар егете, почему ты не знаешь татарский»... Это фраза, которую я всю жизнь слышу. И я говорил, что я говорю на языке своего отца. Это была моя отмазка во всех ситуациях. Потому что отец со мной ра... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep9 | Казан — татар телле мохит, биредә аралашып була. Кешеләргә билгеле бер телдә сөйләшергә нәрсә комачаулый? Мохиткә зарланалар, менә мин Россиядә яшим, инглиз, немец телен өйрәнү өчен миңа каядыр барырга кирәк. Әлеге мәсьәләне шулай ук чишеп була. Ә монда син Казанда яшисең һәм рәхәтләнеп татар телендә аралаша аласың. Мо... | Преимущество [жизни в Казани для изучения татарского языка] в том, что ты в среде, потому что больше всего что мешает людям заговорить на языке, на любом? — все начинают жаловаться на среду, «я живу в России, как я буду изучать английский или немецкий, мне же надо туда». А тут ты живёшь в среде языковой, вот, пожалуйст... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep9 | 2018 елда татар туенда булдым мин, дустым икенче бер иптәшем белән безне кунакка чакырды. Туй башыннан ахырына кадәр татар телендә алып барылды, һәм без ике генә рус егете идек. Барысы да «безне аңламыйлар болар» дип котлаштылар, безгә чират җиткәч, без аларга шундый базаны күрсәттек, туй ахырына кадәр барысы да безнең... | В 2018 году я побывал на татарской свадьбе. Меня и еще одного моего друга пригласил мой одногруппник и мы были там два единственных русских — посреди татарской свадьбы. Вся свадьба была полностью на татарском, и в основном были такие приколы, типа, «а, ну у меня сейчас пообщаемся, и они всё равно ничего не поймут». И к... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep9 | Төрек телендә сөйләшүчеләрне ишетәм дә, күп гыйбарәләрнең охшаш икәнлеген күрәм. Шунда ук өйрәнәсем килә, барысы да кызык була башлый. Әйләнә-тирәдә ихтыяҗ булмаганда, тагы онытам. Санкт-Петерургта телгә ихтыяҗ юк бит инде. Ни өчен хәзер кызыксына башладым: төрек телендәге язуларны күрәм дә, сүзләр охшаш, әйтелешен-яңг... | Когда я смотрю на людей, которые говорят по-турецки, и вижу очень много похожих фраз — у меня сразу там просыпается, я сразу хочу, мне сразу интересно. А когда этого нет вокруг — ну, собственно, как в Санкт-Петербурге и было всегда, то этого просто нет. Почему мне сейчас стало интересно? — потому что я стала видеть как... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep9 | Хәзер аерым сүзләрне ишеткәндә, җырларны тыңлаганда, шуны аңлый башладым, бу ниндидер көй генә түгел, бу сүз генә түгел, бу тулы бер тел. Минем өчен бу шок хәзер! Моңарчы мин аны үземнең гаиләмдә генә күрә идем, шуңадыр уйлап чыгарылган кечкенә бер дөнья дип кабул ителгән күрәсең. Үземнең база белән генә моны беркайчан... | И сейчас, когда слушаю, что-то, думаю: «ого, ничего себе, это не просто отдельные какие-то слова. Это не просто какие-то веселые <напевает татарскую мелодию>. Это больше, это язык — полноценный. Это шок для меня сейчас, потому что он настолько жил только в моей семье, что мне казалось, что это какой-то свой маленький в... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep9 | Күп җырларның мәгънәсен аңладым. Татар җырларын нәрсә хакында икәнлеген аңлагач, аларга салынган тирән мәгънәне тоясың һәм ул сине битараф калдыра алмый. Тамакка төер утырган чаклар да була, әлеге хис сиңа күптән җитмәгәнлеген сизәсең. Үзеңнең кайдадыр югалган бер өлешеңне табып, тернәкләнеп киткәндәй буласың. Татар те... | Я узнал, о чём во многих песнях поется. И когда понимаешь смысл татарских песен — мурашки начинают идти, у меня по крайней мере, то есть от тех, о которых ты даже не задумывался, что у них такой глубокий смысл, допустим, и иногда даже как ком к горлу подкатывает такие вот какие-то очень нежные чувства, как будто бы теб... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | Телне искә төшерү һәм психолингвистика — Айгул Ханова белән сөйләшү | Вспоминание языка и психолингвистика — разговор с Айгуль Хановой |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | Барыгызга да сәлам! Минем исемем Альбина Әхәтова һәм бу — кешеләрнең татар телен ничек һәм ни өчен өйрәнүләренә багышланган «Икенче дәүләт теле» подкасты. Бүген безнең чыгарылышыбыз фәнни-популяр юнәлештә, сүзебез психолингвистика турында булачак, телне искә төшерү һәм кеше башында ике һәм аннан да күбрәк телнең ничек ... | Всем привет! Меня зовут Альбина Ахатова и это подкаст «Второй государственный» о том, как и почему люди учат татарский язык. Сегодня у нас будет научно-популярный выпуск, в котором мы поговорим о психолингвистике, вспоминании языка и как живут в человеческой голове два и более языков. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | Ике мөһим хәбәр бар: беренчесе — бу — сезонның соңгы чыгарылышы, аннан соң подкаст каникулларга китәчәк һәм яңа елдан соң гына кайтачак; икенчесе — Айгөл Филүсовнаның фәнни-тикшеренү проекты, аның өчен татар телен белүче энтузиастлар кирәк. Әгәр дә сез тикшеренүләрдә волонтер буларак катнашырга, мәгълүмат җыешырга һәм ... | Есть два важных сообщения: первое — этот выпуск последний в этом сезоне, после него подкаст уйдет на каникулы и вернется после новогодних праздников; второе — научно-исследовательский проект Айгуль Филусовны, для которого нужны энтузиасты, владеющие татарским языком. Если вы хотите принять участие в исследованиях в кач... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | Шулай итеп, бүгенге чыгарылышыбызда без нәрсә ул психолингвистика турында сөйләшербез, икетеллелеккә бераз кагылырбыз, аннары телне искә төшерү үзенчәлекләренә күчәрбез. Хәзерге вакытта татар телен өйрәнүчеләрнең күбесе аны яңабаштан өйрәнми, ә кайчандыр белгәннәрен искә төшерә. Әлбәттә, бу эпизодта чыгарылышның темасы... | Итак, сначала в этом выпуске мы поговорим о том, что такое психолингвистика, немного коснемся билингвизма, потом перейдем к особенностям вспоминания языка. Многие, кто сейчас учат татарский язык не столько учат его с нуля, сколько вспоминают то, что когда-то знали. Конечно же, в этом эпизоде будет несколько личных ист... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | «Мин йоклап киткәнмен һәм төштә Җиргә зур мунча тустыганы очып килгәнен күрәм, аннан кечкенә тустыганнар чыга да кешеләр белән сөйләшә. Саташулы төш инде. Мине уяталар, дәрес тәмамланган, мин чыктым да сорыйм: “Ә дәрестә нәрсә булды?” дим. Дустым: “Күз алдына китерәсеңме, татар телендә без Җиргә зур тустыганның төшүе, ... | «Я уснул и мне снится, что на Землю прилетел большой ковш банный, оттуда выходят маленькие ковшики и разговаривают с людьми. Бредовый сон, как обычно — что-то такое происходит. Меня будят, урок закончился, я выхожу и говорю: “А что было на уроке?”. Друг говорит: “Прикинь, читали рассказ на татарском, в котором на Землю... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | Психолингвистика һәм билингвизм темасында иң кызыксындырган нәрсә — баш миенең боларны кабул итүе. Бу турыда без бүген филология фәннәре кандидаты һәм Югары икътисад мәктәбе фәнни-тикшеренү институтының тел һәм баш мие үзәге фәнни хезмәткәре Айгөл Филүс кызы Ханова белән сөйләшәчәкбез. | Так вот, самое волнующее в теме психолингвистики и билингвизма — как это все воспринимает мозг. Об этом мы поговорим сегодня с Айгуль Филусовной Хановой, кандидатом филологических наук и научной сотрудницей центра языка и мозга Научно-исследовательского института ВШЭ (кстати, моей альма-матер). |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Татар телендәге төшләр психолингвистикага керәме, әллә бу башка нәрсәме? | — Сны на татарском языке входят в психолингвистику или это что-то другое уже? |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Һәрхәлдә, бу да телнең ниндидер дәрәҗәдә инде өстенлек итүен күрсәтә, бигрәк тә фикерләр һәм төшләр, ниндидер аңсыз әйберләр башланса. Бәлки, сез башка телдә саныйсыздыр яисә тагын нидер эшлисездер, әмма төшләр сезнең бу тел системасына интеграцияләнә башлавыгызның күрсәткече булып тора, ул сезнең башыгызда бик актив... | — В любом случае, это тоже говорит о том, что язык становится доминантным, особенно если начинаются мысли и сны, какие-то такие неосознанные вещи. Может быть, вы считаете на другом языке или еще что-то, но сны — это тоже показатель того, что вы начинаете в языковую систему интегрироваться, язык становится очень активны... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Әйдәгез, психолингвистиканың гомуми үзенчәлекләреннән башлыйбыз, нинди фән ул, нәрсә белән шөгыльләнә һәм нәрсә өйрәнә. | — Давайте мы начнем с того, что такое психолингвистика в общих чертах, что это за наука, чем она занимается и что изучает. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Психолингвистика XX гасыр уртасында барлыкка килә, һәм әлеге юнәлеш психология һәм лингвистика киселешендә тора. Психолингвистиканың төп предметы булып игътибар, фикерләү, хәтер һ.б. белән беррәттән, югары когнитив функцияләрнең берсе буларак, нәкъ менә тел тора. Башка когнитив функцияләр белән әлеге бәйләнешләр, шул... | — Психолингвистика зародилась в середине XX века. Это направление на стыке психологии и лингвистики. Основными интересами психолингвистики является язык как одна из высших когнитивных функций наряду с вниманием, мышлением, памятью и т. д., эти связи с другими когнитивными функциями, а также то, как воспринимает человек... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Билингвизм да психолингвистиканы өйрәнү зонасына керә, мин бит дөрес аңлыйм? | — Я же правильно понимаю, что билингвизм тоже входит в зону изучения психолингвистики? |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Әйе, әлбәттә. Билингвизм ул кешенең баш миендә ике телнең үзара бәйләнеше хакында, билингвларда тел эшкәртелеше ничек башкарылуы турында, билингвларның менталь лексиконы һәм тел челтәре бердәм челтәре булып торамы, әллә болар икесе ике челтәрме. Болар — психолингвистикада соңгы вакытта аеруча бик актуаль булган сорау... | — Да, конечно. Билингвизм именно о том, как взаимодействуют два языка в головном мозге человека, как происходит языковая обработка у билингвов, является ли ментальный лексикон и языковая сеть у билингва единой сетью или это две разные сети. Это все вопросы, которые стоят в психолингвистике и очень актуальны, особенно в... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Икедән дә күбрәктер дип уйлыйм. Бәлки, өчтер, чөнки элек гугл-тәрҗемәче булмаган. Бигрәк тә Европа илләрендә, анда күп төрле милләтле дәүләтләр янәшә урнашкан, һәм алар даими аралаша, шуңа күрә европалылар өчен берничә телне белү априори булган һәм хәзер дә шулай. | — Я думаю, даже больше, чем два. Возможно три, потому что раньше не было гугл-переводчика. Особенно в европейских странах, где много разнонациональных государств рядом расположены и постоянно общаются, поэтому несколько языков знать для европейцев априори было и есть. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Әйе, Россиядә тел ситуациясе белән шөгыльләнүче социолингвистлар да мари яки татар авылы кебек чик буе төбәкләренең дә бер-берсе белән актив аралашулары һәм теге яки бу авылларда яшәүчеләрнең ике телне дә белүләре турында сөйли, гәрчә туган телләре булмаса да һәм бу аларны үзләштерү өчен когнитив көч таләп итсә дә. Б... | — Да, даже социолингвисты, которые занимаются языковой ситуацией в России, тоже говорят о том, что такие пограничные регионы, как марийская или татарская деревня, тоже активно взаимодействовали: жители и тех, и других деревень знали оба языка, хотя языки не родственные и это требовало когнитивного усилия для их овладен... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Билингв булырга мөмкин, ике телне бишектән үк белмәсәң дә, ул бала вакыттан ук формалаша. Кеше гомер буе рус теле белән яши, ләкин ниндидер аңлы яшьтән башка телләрне өйрәнә башласа, бу әле билингв түгел, чөнки билингв яки трилингв балачактан ук аларның башларында тигез хокуклы аңсыз үзара бәйләнеш формалаштыра. | — Билингвом можно стать? Потому что билингвом если не рождаются, то становятся в очень раннем детстве. Если человек всю жизнь живет с русским, но с какого-то сознательного возраста начинает учить другие языки, то это уже не совсем билингв, потому что билингв или трилингв с раннего детства формирует в голове равноправно... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Әйе, сез хәзер берничә дистә ел элек фән турында фикер йөрткән кешеләр кебек уйлыйсыз. Ике телне балачакта өйрәнгән кешене генә билингв дип атарга мөмкин дип саналган, ләкин мондый ситуацияләр күп түгел һәм кайвакыт кеше, башка илгә күчеп, чит телне өйрәнә башлый һәм ул аның өчен доминантка әверелә, чөнки бу эш теле,... | — Да, вы сейчас рассуждаете так, как рассуждали в науке несколько десятилетий назад. Считалось, что билингвом можно считать только того, кто выучил два языка в детстве. Но таких ситуаций не так много и бывает так, что человек переезжает в другую страну и начинает осваивать другой язык. И он становится его доминантным, ... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Ә аралашу — иң мөһим фактормы? Инглиз телендә уку һәм кино карау гына җитмиме? | — А общение — самый важный решающий фактор? Только чтения и просмотра фильмов на английском будет недостаточно? |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Әйе, монда тел компетенциясе нинди тел модальлекләрендә үсеш алган булуы мөһим, чөнки, сез әйткәнчә, тыңларга һәм аңларга мөмкин, әмма яза һәм сөйләшә алмыйсың. Әлеге сорауны гадәттә тикшеренүләрдә билгелиләр, чөнки билингвларның херитажниклар, ягъни телне мирас итеп алган кешеләр кебек төркеме бар. Әйтик, Америкадаг... | — Да, здесь важно в каких языковых модальностях развита языковая компетенция, потому что можно слушать и понимать, но не писать и говорить. Это вопрос, который обычно очерчивают в исследованиях, потому что есть такая группа билингвов как херитажники (от англ. heritage — «наследство, наследие»), то есть люди, которые ун... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Можно ли назвать нынешних носителей татарского языка херитажниками? Большое количество молодых татар, в возрасте до 30 лет и около, знают татарский язык меньше, чем их родители и тем более бабушки. Я, пока занималась подкастом, подумала, что наши бабушки и дедушки были монолингвами, наши родители уже билингвами, пото... | |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Херитажниклар турында алар башка тел мохитендә яшәгәндә әйтәләр. Әлегә без Татарстанда яшибез һәм тел мохите бар (гәрчә әлеге мәсьәлә, авылларда яки авыл җирлегендәгегә караганда, шәһәрләрдә күбрәк күзәтелә), әмма бу очракта Татарстандагы херитажниклар, телдә камил аралашучылар яки татар телен мирас итеп алучылар тур... | — Про херитажников говорят в том случае, когда они в иной языковой среде находятся. Пока мы живем в Татарстане и языковая среда пока есть. Хотя это вопрос, насколько она представлена в городах, нежели в деревне или в сельской местности. Но говорить о херитажниках в Татарстане, унаследовавших татарский, мы пока не можем... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Телне искә төшерүче кешеләр турында сөйләшәсем килә. Хәзерге вакытта татар телен өйрәнүче кешеләр белән аралашканым бар, алар өлкән кешеләр һәм алар моңа аңлы рәвештә килгәннәр. Аларның күбесе аны чит тел буларак өйрәнми, ә балачактан, мәктәптән хәтерендә калганнарны искә төшерә. Сораулар төзегәндә, Википедиядә шунды... | — Хочу поговорить про вспоминающих язык людей. Я общалась с людьми, которые сейчас учат татарский язык — в основном, это взрослые люди и они пришли к этому осознанно. Но большая часть из них не столько учит его как иностранный, сколько вспоминает то, что осталось с детства и школы. Когда я составляла вопросы, то нашла ... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Әйе, килешәм, кешеләрдә шундый хис бар, чөнки әлеге тел алар өчен әнисенең карынында яки иң беренче мохиттә ишеткән тел булып тора, һәм бу бик мөһим, чөнки балалар белән телне үзләштерү буенча үткәрелгән тикшеренүләр баланың тугач та өч атнадан соң реакция белдерүен, туган телнең яңгырашын башка телнекеннән аеруын кү... | — Да, я согласна, что у людей есть такое ощущение просто потому, что этот язык был тем, который они слышали в утробе мамы или в самом раннем окружении. Это очень важно, потому что исследования, которые проводятся с детьми по усвоению языка, показывают, что ребенок реагирует уже в возрасте трех недель, с рождения отлича... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Кычкырып укыгандамы, әллә эчтән укыгандамы? | — Вслух или мысленно? |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Кычкырып укыганда, әнисенең тавыш тембры, текст үзе таныш була. Яңа туган балалар катнашындагы тикшеренүләр бар. Аларга тугач та күп дигәндә 5 көн була, һәм балалар өчен әсәр укыган һәм укымаган әниләр катнаша. Шуннан соң барлык яңа туган балаларга да текстларны укыган әниләрнең аудиоязмалары тәкъдим ителә һәм чит ке... | — Вслух. Именно тембр маминого голоса, сам текст, который был прочитан. Было исследование, в котором принимали участие новорожденные дети и мамы, которые читали определенный детский рассказ, и мамы, которые не читали. Затем всем родившимся детям предъявлялись тексты — аудиозапись мам, которые читали этот текст, и текст... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | Яңа туган француз һәм алман балаларында ясалган тикшеренүләр кызыклы, шулай ук әлеге телләрдә интонациянең аерылып торуын күрсәтә. Алман телендә — «төшүче», ә француз телендә — «күтәрелүче», һәм галимнәр француз һәм алман балаларының елауларын язганда, ә аннары елау моделен төзегәндә, елауның акустик рәсеме туган тел и... | И интересны исследования французских и немецких новорожденных, тоже оно показывало, что интонация в этих языках отличается. В немецком ниспадающая, а во французском восходящая. Когда ученые записали плач французских и немецких детей, а потом выстроили модель плача, то акустический рисунок плача очень четко совпадал с р... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Ничек уйлыйсыз, телне искә төшерү, киресенчә, кеше аны торгызырга, өйрәнергә, искә төшерергә карар кылса комачаулый аламы? Чөнки кеше телне яңа гына өйрәнә башлаганда, аның каршында чиста бит һәм ул аңа теләгән әйберен яза ала. Телне искә төшерүче кешенең хәтерендә инде нидер бар, фрагментлар, таплар, рәсемнәр хәтере... | — Как вы думаете, вспоминание языка может, наоборот, мешать, когда человек решает его восстанавливать, учить, вспоминать? Потому что, когда один человек начинает изучать язык с нуля, у него все чисто, это как белый лист, на который можно нанести все, что угодно. У человека, который вспоминает, на этом листе уже есть чт... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Грамматика белән катлаулырак, бигрәк тә олы яшьтә. Өлкән кеше телне бала кебек үзләштерми, бала аны тирә-юньнән үзләштерә һәм бу бик табигый була, грамматика аның башына табигый рәвештә урнаша. Олы кешегә аны чит тел буларак өйрәнергә туры килә, ул кайчандыр туган теле булса да, хәтта кеше инсульт яки баш мие җәрәхәт... | — С грамматикой, конечно, сложнее, особенно во взрослом состоянии. Взрослый осваивает язык совершенно не так, как ребенок: ребенок усваивает его из окружения и это происходит очень естественно, сама грамматика укладывается в голове естественным образом. Взрослому человеку приходится учить ее как иностранный язык, даже ... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Бу -кан/-кән турында? | — Это -кан/-кән?.. |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Әйе, әйе. Ул барлык төрки телләрдә дә бар, әмма грамматик категория юк, рус телендә юк. Дөньяның күпчелек телләрендә ул лексик рәвештә «мин күрдем» дип тапшырыла... Ягъни, сез әлеге вакыйганы үз күзләрегез белән күрдегезме, юкмы икәнлекне күрсәтүче ниндидер лексик белдерү чаралары. Төрки телләрдә, шул исәптән татар т... | — Да-да. Она есть во всех тюркских языках — именно грамматическая категория! — но ее нет в русском языке. В большинстве языков мира она передается лексически: «Я увидел, мол…». То есть, лексические средства выражения показывают, были ли вы свидетелем ситуации или нет. В тюркских языках, в том числе в татарском — это гр... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | Әнием татар теленә кайту, белемнәрне һәм телне белүне ничек яңартуы турында сөйли. Аның сөйләвенә караганда, әти-әнисе, ягъни минем әбием һәм бабам, үзара татарча аралашкан, балалар белән, ягъни әнием һәм аның абыйсы белән дә татарча сөйләшкәннәр, әмма алар русча җавап бирә торган булганнар. | Несколько историй о том, как возвращение в татарскую языковую среду освежает знания и умение пользоваться языком, может рассказать моя мама. Как она сама мне говорила, ее родители — то есть, мои бабушка и дедушка — разговаривали между собой по-татарски, с детьми — то есть, мамой и ее братом — тоже говорили по-татарски,... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | «Икенчеме, өченчеме курстан соң безне бәрәңге алырга авылга колхозга җибәрделәр. Без керәшен авылына килеп эләктек, мине шартлы Иван Ивановичның русча авыр сөйләшүе шаккатырды һәм миңа авыл кызлары белән безнең кызлар арасында буфер булырга туры килде. Алар, үз чиратында, минем татар кызы була торып, татарча начар арал... | «Как-то после второго или третьего курса нас отправили на картошку в деревню, в колхоз. Оказались мы в кряшенской деревне. Для меня было удивительно, что условный Иван Иваныч с трудом разговаривал по-русски. И мне пришлось быть между деревенскими и нашими девочками буфером. А они, в свою очередь, удивлялись, что я тата... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Минемчә, аерым бер телдә сөйләшкән вакытта, кешенең никадәр грамоталы булуына яки булмавына карамастан, ул нәрсә турында сөйләгәнен икенче кеше аңлый икән, бу телдә сөйләшергә тырышырга кирәк. Ниндидер сүзне куллану һәм нәрсәдер әйтү турында уйланырга кирәкми, чөнки рус телендә, аңлашыла ки, мин уйланмыйча җиңел генә... | — Мне кажется, во владении языком, в независимости от того, насколько грамотен человек или не очень — до того момента, пока это не нарушает восприятие того, о чем он говорит — важно именно непосредственное владение языком, что не нужно задумываться чтобы использовать какое-то слово и что-то сказать. На русском языке, п... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Нәрсә турында сөйләгәнегезне аңлыйм. Билингвизмда шундый модель бар: ул билингваль интерактив модель дип атала. Сез сөйләгәндә, билингв икенче яки өченче телне барыбер баса — бу шул турыда. Әлеге басым күп факторларга бәйле: үзләштерү яше, белем дәрәҗәсе, телне куллану. Тел сезнең көндәлек тормышыгызның бер өлешенә ә... | — Понимаю, о чем вы говорите. В билингвизме есть такая модель, называется билингвальная интерактивная модель. Она о том, что при разговоре билингв в любом случае подавляет язык, второй или третий. При этом подавление зависит от многих факторов: возраста усвоения, уровня владения, использования языка. Как только язык ст... |
podcasts/ikenche_dawlat_tele/ep10 | — Бер телнең өстенлек итүе һәм бер телнең баш миендә алдагысына караганда күбрәк урын алуына бәйле бер очрак миңа бик нык тәэсир итте. Җәй көне дустым миңа Сочига барачагы турында язды һәм мин «димәк, диңгездә булачаксың» дип җавап яза башладым һәм шунда тукталып калдым. «Плескаться» дип түгел, ә «коенаться» дип язарга... | — Случай, который меня очень впечатлил, связан с тем, как один язык подавляет другой и как один язык начинает занимать больше места в мозгу, чем предыдущий. Летом друг написал мне, что поедет в Сочи. Я начала набирать ответ: «Значит, будешь в море…». И тут у меня наступила какая-то пауза и я поняла, что хочу написать н... |
End of preview. Expand in Data Studio
Tatar-Russian Parallel Corpus
Overview
This repository contains the Tatar-Russian parallel corpus, a collection of texts in Tatar and their corresponding translations in Russian. The dataset is intended for use in natural language processing (NLP) tasks such as machine translation, language modeling, and cross-lingual analysis.
- Dataset Name: Tatar-Russian Parallel Corpus
- Languages: Tatar, Russian
- Domain: General
from datasets import load_dataset
# Load the Tatar-Russian parallel corpus dataset
dataset = load_dataset('neurotatarlar/tt-ru-language-corpus')
- Downloads last month
- 10