text stringlengths 111 29.3k |
|---|
– тыге маналтеш Волжский район Шайра кундем Мӱшыл ер (Морской глаз) воктен эртараш палемдыме фестиваль. Тудо 2015 ий 5–6 июньышто лиеш.
5 июнь. 10.00 шагат
Руш Шайра ялыште Опиня Войконова лӱмеш историй-этнографий тоштерым почмо тат лиеш. Тушко Йошкар-Ола, Озаҥ, Моско, Санкт-Петербург, Кострома, Малмыж да моло кундемла гычынат, Марий Элын ятыр районлаже гычынат тоштер да мер пашаеҥ-влак чумыргат. 13.00 шагатлан «Ялысе тоштер – ялын ончыклыкшо» лӱман семинар-практикум эртаралтеш. Тышке тыгак воктен кундемлаште илыше-влакат ӱжалтыт. Тоштерлан экспонат погымо паша тӱҥалеш.
6 июнь. 11.00 шагат
«ЭЛНЕТ КУНДЕМ – МАСТАР КУНДЕМ!» – фольклор, эстраде да тоштер пайрем почылтеш. Элнет дене кылдалтше кундемла гыч кажне делегаций але посна еҥ шке выставкыж дене участвоватла. Ончерым 6.00 шагат эр гычынак оформитлаш тӱҥалыт. Ер лопышто, ончычсо Руш Шайра школ воктене, тоштер ӱзгар ончер шаралтеш. Тидлан лӱмын ӱстел-влак келыштаралтыт.
Ятыр номинаций дене тоштер таҥасымаште иктешлымаш лиеш:
– еш дене ямдылыме экспонат-таҥасымаш;
– посна еҥын ямдылыме экспонат-таҥасымаш;
– школ тоштер-влакын экспонат-таҥасымашышт.
Поснак Параньга, Морко, Юлсер, Провой-влакым – икманаш, Элнет кундемла гыч марий-влакым, алал-кумылын вучена.
Ача-кочан кучылтмо, ыштен кодымо да тачат аралалтше чыла арвер-ӱзгарым фестивальыш кондаш лиеш: сурткӧргыштӧ кучылтмо арвер, фотографий, плотник ӱзгар, шке ыштыме пуш, янлык кучымо арвер, тошто марий вургем… да чылажат. Посна кугу вер Кугу сар пагытысе экспонат-влаклан ойыралтеш.
Йодмашым laid.kozlov@mail.ru, (+7-836 2) 466 611 факс дене 25 май марте колтыман (йодмашын формыжо лишыл жапыште Интернетыште, «Марий ушемын» сайтыштыже, да моло вереат савыкталтеш).
Лекше йодышым +7-964 861 87 61; (+7-836 2) 919 965, 614 820 телефон дене да www.mariushem.ru сайтыште рашемдаш лиеш.
Тоштерым ышташ полшаш кумылан-влак шке экспонатыштым Опиня Войконова лӱмеш Руш Шайра ялысе музейлан пӧлеклен але оксала пуэн кертыт (шергын огыл).
Ты кугу фестивальын организаторжо-влак (кутырен келшыме почеш):
– Валентин Колумб лӱмеш рӱдер-тоштер;
– «Марий ушем» («Союз мари») Регионысо мер организаций;
– «У вий» («Молодая сила») Марий самырык ушем;
– «ВийАр» марий самырык-влакын тӱвыра кыл ушемышт;
– «Югорно» («Священная дорога») Регионысо мер организаций.
Моло-влакат ты сомылыш ушнен кертыт – жап эше уло.
Утларак раш уверым «Марий ушемын» сайтыштыже эскерыза.
«Пагален ӱжына чыландамат!» — возат эртарыше-влак.
Налмывер: Марий ушем
Иван Речкинын фотоштыжо Роза Рыбакован 65 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтше «Эн сылне пеледыш кокла гыч…» фестиваль годым, 10.06.2012 ий |
Марий юнкор-влакым куштымаш кундемыштына шукертсекак пашам ышта. Нунын гыч ик суапле пашаже – «Марий юнкор» слёт. Тыште нуно заметкым, почеламутым да молымат чын возаш тунемыт, палыме марий писатель, журналист да моло творческий еҥ денат палыме лийыт.
Эше «Ямде лий» газетыште шуко жап тыршыше журналист, йоча писатель Валентин Исенеков возаш тунемаш шонен, 12 ияшыж годым Йошкар-Олашке «Мыйым кеҥежым тунемаш налза» манын серен колтен улмаш. Эсогыл тыгай тунеммаш тунамсе ийлаштат лийын, но кумылан-влак писатель-влак деке шкешт толыныт. Тыгай шонымаш денак Валентин 13 ияшыж годым Шопкер ялже гыч (Одо кундем Карагӧл район) гыч писатель Илья Ломберский деке шочмо ялышкыже, Ныргындышыш, палыме лияш миен, варажым шукылан туддеч тунемын.
Пытартыш жапыште «Кече» йоча журнал, «Ямде лий» газет «Марий юнкор» слётым эртареныт. Теве ынде 10-шо слётат толын шуо. Тудын темыже-влак: сылнымут паша, пӱртӱсым аралымаш да шочмо верым йӧратымаш. Слёт тений Марий Эл Республикысе да Пошкырт кундем ден Татарстанысе марий икшыве-влакым ушен. Йошкар-Олаште удыр-рвезе-влакым кундемнан эн чапле полатышкыже – Национальный президент школышто – вераҥденыт. Тыштак шарнымашеш кодшо занятий-влак эртат, йоча-влак тысе интернатыште илат, Изи Какшан энер воктене да моло вереат каналтат.
1 гыч 7 июнь марте эртыше юбилейный слётым торжественно почмашке Марий Эл Республик деч Кугыжаныш Думын депутатше Лариса Николаевна Яковлева, Марий Кугыжаныш Погынын председательжын алмаштышыже, Марий оньыжа Анатолий Николаевич Иванов, Марий тӱвыра рӱдерым вуйлатыше Наталья Васильевна Пушкина, газет редакций-влакын пашаеҥышт да моло усталык еҥат толыныт ыле.
Чот шотышто ончалаш гын, ты гана слёт уста да чолга 27 йочам иквереш ушен. Илен-толын, нине икшыве радам гыч марий тӱняште волгыдо кышам кодаш полшышо ятыр палыме еҥ лиеш манын ӱшанена. |
Косолоп ден Сысоево кундем калыкыште утларакше марий-влак кокла гыч Совет Ушемын Геройжо лӱмым эн ончыч налше, Кугу Вочрма ялеш шочын-кушшо Сергей Суворов, кумдан чапланыше марий мурызо Ида Крылова, Косолоп селаште илыше да верысе газетыште пашам ыштыше, марий литературын классикше, писатель Дмитрий Орай дене (Косолопышто тойымо) палыме. Шке жапыштыже тыште тале ӱдырамаш Валентина Скулкинан вуйлатыме «Октябрьский» совхоз чапым налын, Мосолов лӱмеш опытный озанлык сай лектышан шурным ончен куштен. Жап эртыме семын, кок озанлыкшынат пӱрымашышт кочо лие. У саман нине озанлык негызеш «Акпарс» агрофирмылан шочаш амалым пуыш. Тиде ушем кызыт республикысе ончыл озанлык-влак радамыште ӱшанлын ошкылеш. Тылеч посна 2006 ийыште, оптимизацийлан эҥертен, кок сельсовет администрацийым иктыш ушышт, рӱдӧ вержылан Косолоп селам ойырен нальыч.
Косолоп села – ончычсо райрӱдӧ, сандене тудым кугу илем-влак радамыш пуртат. Тыште кыдалаш школ да школ-интернат, врачебный амбулаторий, тӱвыра пӧрт, связь отделений, черке верланеныт. 1,5 тӱжем еҥ ила.
Паша уло – илаш лиеш
– Калыклан тӱҥжӧ – паша вер лийже. Тудо уло – калык ила, самырык-влак ялеш кодыт, икшыве-шамыч ешаралтыт, – каласкала верысе администрацийын тӱҥ специалистше О.Бирюкова. – Кызытеш калыкна ий еда шагалем толеш. Идалык тӱҥалтышлан мемнан дене 2929 еҥ шотлалтын. Пытартыш лу ий жапыште шӱдылан шагалемын. Шочшо ден илыш гыч кайыше-влак коклаште ойыртем кугу. Теве кодшо ийын 23 йоча ош тӱням ужын гын, тений кызыт марте – 13. Ӱмаште 41 еҥ вес тӱняшке каен, тений – 39. Теве тыге ме шагалем толына.
Косолоп-Сысоево вел калык «Акпарс» агрофирмылан, тудын вуйлатышыже Г.Ахатовлан таум каласа. Тудо огыл гын, кызыт 140 утла еҥ кушто пашам ышта, ешым куча ыле – каласаш неле. Калык машинавечылаште, ферма ден комплекслаште тырша. Тышке пашам ышташ пошкудо Киров область гычат коштыт. Тылеч посна 230 утла еҥ бюджет организацийлаште пашам ышта. Но 1,7 тӱжем утла пашам ыштен кертше-влак кокла гыч эн шукыжо, 280 наре еҥ, оксам ышташ ӧрдыж кундемлашке кудалыштеш. Кундемлан ик фермер, П.Тюлькин, кодын. Тудо грантым налын, вольыкым онча, мӱкшотарже уло.
Ял шотан илем коло ялым да ик селам ушен шога. Шуаръялыште, Коршунышто илышыже уке. Моло вере телым корно эре уло, эрыктат. «Марий Эл Дорстрой» ушемын Марий Турек участкыжын еҥже-влак ӱшаным сайын шуктат. Корно нерген мутым умбакыже шуяш гын, вич ий ончыч Арып ял уремыште, ял калыкын тӱҥалтышыжлан полышым пуымо программылан эҥертен, тыгыде кӱм шарыме. Тылеч вара Кугу Вочарма ял уремыш тыгыде кӱм шарыме шотышто проектым конкурсыш пуэныт ыле, но сеҥышыш лектын огытыл, баллышт ситен огыл.
Тӱшкаште кылымде ок воло
Ял шотан илем «Жаплан келшыше ола сыным кумдыкым тӱзатымаш» программылан кумдан эҥерта. Косолоп селаште 2017 ий гыч тӱҥалын, шуко пачеран вич пӧрт кудывечым ачалыме, тӱзатыме, теҥгылым шындылме, меҥгылашке светильникым сакалыме. Тылеч посна селан рӱдӧ Советский уремышкыже тыгак светильник-влакым сакалыме, тиде пашам шушаш ийынат шукташ тӱҥалыт. Программе кышкарыштак села покшелне Совет Ушем Герой С.Суворов лӱмеш сад-паркым сӧрастарыме, профнастил дене йырже печыме, парк кӧргыштӧ, шарныктыш воктене, кумдыкым келыштарыме. Тыштак писатель Дмитрий Орайын шӱгарже верланен, тудымат шотышто кучат. Селаште илыше-влакат шочмо верышт тӱзланыже манын, надырыштым пыштат, шкештат тӱшка пашашке кумылын ушнат.
Ме Совет Ушем Герой С.Суворовын шочмо Кугу Вочарма ялыштыже лийна. Сарыш кайыме суртшо пелен вич ий ончыч чапле мемориал-парк комплексым чоҥен шындыме. Тыштак тиде ял гыч сарыш кайыше-влак лӱмеш шарныктышым вераҥдыме, чапле сценым келшытарыме, пушеҥгым шындылме, клумбым келыштарыме. Ял калык шке геройжым ок мондо.
Верысе кучемлан ял калыкын йодмыжым шукташ, лекше йодыш-влакым рашемдаш старосто-влак чот полшат. Теве латшым суртан Акпатыр ялын старостыжо Б.Смоленцевын вуйлатымыж почеш тыште шке вий дене ял клубым чоҥаш тӱҥалыныт улмаш. Чаманен каласыман, ты пашам мучаш марте шуктен кертын огытыл, вий ситен огыл. Ынде тиде пӧртым ик ешлан илашыже пуэныт. Кумло кок суртан Изи Мунамарий ялын старостыжо Б.Коршунов тыгак чолга. Тыште ялым тӱзатыме шотышто ятыр пашам шуктымо: уремыште корным тӧрлымӧ, эҥер гоч кӱварым, куркышто тошкалтышым ыштыме.
Коло ик яллан 117 ушкал кодын. Кеч уто шӧрым погат гынат, тиде вольык ий еда шагалем толеш. Пытартыш жапыште эше фуражлык пырче чот шергештын, кызыт килограммжым латшым-коло теҥгелан ужалат.
Тыште яра кийыше мланде уке
Пытартыш жапыште у пӧртым чоҥымым от уж гаяк. Лачак Сысоевыште Ф.Иванов самырык еш-влакын илыме йӧныштым саемдыме программе почеш пуымо сертификатлан эҥертен, чоҥен. Ынде ялла гыч самырык еш-влак чӱчкыдын олалашке куснат.
Пӱртӱс газ дене тысе шым ялыште пайдаланат. Администраций пашаеҥ-влакын мутышт почеш, кызытеш Изи Мунамарий ял калык гына газым пуртышаш верч тырша. Туге гынат газ деч посна илыше ик ялыштат проектым ыштыме огыл.
Пытартыш жапыште яллаштат шӱкым погымо йодышлан кугу тӱткышым ойырат. Тысе пеҥгыде шартыш корно улман кажне ялышке контейнер-влакым шындылме. Тиде пашам умбакыжат шуяш палемдыме.
Ме Арып, Акпатыр, Орсӱвы, Сысоево яллаште лийна. Корно дене кудалме годым ужна: яллаште вольык ферме-влак койыт, пасулаште ик лапчык мландат яра ок кий, агрофирме шурным ӱда, кургылык кушкылым ончен кушта. Арып ял воктене тысе калык памашым мотрын сӧрастарен шынден, каналташ келшышын йӧнештарен. Орсӱвы ялыште фермер П.Тюлькинын вольык фермышкыже, мӱкшотарышкыже миен савырнышна. Тыште Павел Сергеевичлан полшаш ял калыкат коштеш.
В.Смоленцев
Авторын фотожо
Лудаш темлена:
ЯЛ ИЛЫШ
Калык дене мутланен моштет – ик ойыш шуат
«Калык дене мутланен моштет – ик ойыш шуат», – манеш Кужэҥер район Шорсола ял администрацийым вуйлатыше Л.Завьялова. Лилиана Геннадьевна лудаш…
ЯЛ ИЛЫШ
Шыже – иктешлыме пагыт
Республикысе ялозанлык да перерабатыватлыше промышленность пашаеҥ-влак профессиональный пайремыштым теният сай кумыл дене вашлийыт. Могай кӱкшытыш шумо? Ял калыклан ты лудаш…
ЯЛ ИЛЫШ
Элым аралаш – порыс да чап
Элым аралаш – порыс да чап Кужэҥер посёлкышто Пограничникын кечыжлан пӧлеклалтше памятникым почыныт. Районышто пограничный службын ятыр участникше ден лудаш…
Добавить комментарий Отменить ответ
Для отправки комментария вам необходимо авторизоваться.
КАЛЕНДАРЬ
ЯнварьФевральМартАпрельМайИюньИюльАвгустСентябрьОктябрьНоябрьДекабрь 20162017201820192020202120222023202420252026
Пн
Вт
Ср
Чт
Пт
Сб
Вс
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30
АРХИВ
Ноябрь 2021
Октябрь 2021
Сентябрь 2021
Август 2021
Июль 2021
Июнь 2021
ГОРОСКОП
Гороскоп
20-26 сентябрьлан гороскоп
15.09.2021 Ольга Мошкина Comment(0)
Шорык Тыланда тиде арнян ончылык дене кылдалтше ала-могай моткочак кӱлешан решенийым приниматлашда логалеш. Ешан да икшыван-влак пӱрымашлан чыла тиде лудаш…
6-12 сентябрьлан гороскоп
08.09.2021 Ольга Мошкина Comment(0)
30 август – 5 сентябрьлан гороскоп
25.08.2021 Любовь Камалетдинова Comment(0)
9-15 августлан гороскоп
04.08.2021 Ольга Мошкина Comment(0)
ТЕАТР УВЕР
Конкурсым иктешлыме
Марла йоча спектакль да «йыргешке ӱстел»
Калык артист дене чеверласена
13 ноябрьыште Марий АССР-ын калык артисткыже Римма Руссинан шочмыжлан — 90 ий
«Йыргешке ӱстелыште» – шочмо марий йылме нерген
ЛИЙ ПЫРЛЯ
© 1915-2018 «Марий Эл» газет. Газетым Роскомнадзорын Марий Элысе управленийыштыже регистрироватлыме. Реситрационный номер - ПИ № ТУ12-0118, 2012 ий 25 июнь. Copyright газетамарийэл.рф | |
синтаксический кылын могай-гынат негызеш чоҥалтше мут кылдышыш пурышо ужаш-влакын тыгай кыллан келшыше обязательный палышытым;
Мут кылыдышыште ужаш-влак кеч-могай лийын огыт керт, ужаш-влакын морфологический составыш да грамматический/семантический тӱсышт синтаксический кыллан келшен толшаш улыт.
Мутлан: вургем ямдылаш – Nakk – Vinf, составым вашталташ гын – ямдылалташ лиеш. Тудо переходный глагол гыч лиеш.
Мут кылдышын чоҥалтмыже ужаш-влакын морфологический составыштлан грамматический, семантический койышышт дене кылдалтше посна условий-влак кӱлыт. Йылмыште ужаш лач ик тӱрлӧ семантический значениян мут формо дене веле кылдалт кертеш:
«N» моделян мут кылдышыште ужаш-влак лӱман келыштарыдыме кыл дене кылдалтме годым рашемдыше ужаш рашемдыме ончылно лийшаш. |
Кеч-могай спортсменын пӱрымашыже тренерже дене пеҥгыдын кылдалтын. Профессионал-влакын – поснак. Таче мутем У Торъял районысо Тошто Торъял кундемыште ӱдыр-рвезе-шамычым ятыр ий физкультур ден спортлан кумылаҥдыше поро кумылан, спорт верч йӱлышӧ чонан И.Хлыбов нерген.
Иван Петрович ече дене тренер-преподавательлан тырша. Тыгодым спортын моло видланат денат йоча-влакым шӱмаҥда. Командыж дене республик кӱкшытан таҥасымашлаште, президент модмаште, спартакиадылаште, икманаш, эреак йоча-влак коклаште ужаш лиеш.
– Мый тидлан тунемынам ынде. Сай результатым ончыктат гын, ӱдыр-рвезе-влак шкештат моткоч куанат, – манеш И.Хлыбов. – Телым ече дене мунчалтена, мланде почылтмеке, футбол ден куштылго атлетикылан кугу тӱткышым ойырена.
Иван Петровичым, ончычсо спортсменым, таза илыш-йӱлан ӱшанле йолташыжым, самырык тукымын ончыкылыкшо тургыжландара. «Могай ошкылым ышташ туныктена, школышто могай негызым пыштена, айдемын ончыкылыкшо тидын дене пеш чот кылдалтын», – манеш тудо.
Футбол тудын илышыштыже посна кугу верым налеш, манаш лиеш. Тений 4-ше классыште тунемше рвезе-влак футбол дене «Шӱштӧ мече» турнирыште районышто икымше верым налыныт. Тыште адакат И.Хлыбовын тыршымыже нимучашдыме. Такшым ты кундемыште ик гана веле огыл лийынна. Тренировкым ыштымыштымат онченна. Мутлан, тений май мучаште ты кундемыш мийымына годым рвезе-влак лач стадионышто тренировкым эртеныт. Нунын коклаште – И.Хлыбов. Йоча-шамычын ӱмбалнышт чапле футбол формо. Тудыжым лӱмынак школ ойырен. Рвезе-влак пеш писын куржталыт, футбол мечымат туран чумаш, пасымат жапыштыжак кӱлеш семын пуаш тыршат. «Опыт ок сите, но тиде жап дене кылдалтын. Эн тӱҥжӧ – шинчашт йӱла, ӱшан уло», – куанен пелештыш тренерышт. Модшо кокла гыч ончыкылыклан ӱшыным пуышо семын Кирилл Ключевым, Никита Ивановым, Кирилл Смирновым мокталтыш.
– Тыршымаш арам ок йом. Тений Ключев республикыште шке ийготанже-влак коклаште Марий Элын командыштыже модын. Районышто гын, эреак, манаш лиеш ончыко але призёр радамыш логалыт.
Такшым лийын тӱрлыжат. Жапше годым футбол дене мемнан школ команде республикыште икымше верыш лектын. Тунам нуным тренер Виталий Яндыганов ямдылен. Варажым республикын чапшым Ульяновскышто араленыт. Финалыште Москва гыч толшо футболист-шамыч дене вашлийыныт. Тӱҥ модмаш ничья дене иктешлалтын. Пенальтиште сеҥалтыныт. Чулым лийыныт.
Тренер-преподаватель И.Хлыбов шкеже куштылго атлетикылан шӱман лийын гынат, чонжылан ече лишыл. Телым ече дене тренировкылан арняш куд кечым ойырат. Тунемше-влакат кумылын коштыт. Иван Петровичын воспитанникше-влак сай кӱкшытым ончыктат. Мутлан, ече денак 2012 ийыште «Надежда» таҥасымаште Даниил Артемьев икымше, Филипп Никитин кокымшо верым налыныт. Нуно финалыште всероссийский таҥасымаште вийыштым тергеныт. Тыгак «Надеждыште» кумшо верыш лекше Виталий Торощиным, Владимир Волковым, Вера Родыгинам палемдыман.
– Мый Александра Кулагинам, Яна Ельмекеевам, Вика Бурдаковам, Даниил Смирновым поснак мокталтынем. Районышто эреак икымше улыт, – ойла Иван Петрович. – Тений Вика республикыште нылымше верым сеҥен нале. Результат уло, сай. Инвентарят сита. Грантым сеҥен налмеке, 25 мужыр ечым, ботинкым, ечытоям налме, тренажёрымат шотыш кондымо. Кызыт мо улыж дене пайдаланена, чылажымат аныклен кучылташ тыршена. Лач мазь шотышто изиш нелырак. Тудыжо шулдыжак огыл. Игечым шотыш налын кучылтманыс, уке гын, результатшат ок лий. Южгунамже пакчасаскам ужален оксам ыштена, южгунамже пенсийымат кӱсен гыч луктын пышташ логалеш. Йӧным муаш тыршена.
™дыр-рвезе-влаклан кушкаш пример уло – мемнан дене тунемше, таче кечылан тале ечызе Ярослав Егошин. Кызыт тудо Российын юниор сборный командыжын чапшым арала, Тюменьыште тунемеш. Тренер-влак жапыштыже умылтарен, чын корным ончыктен моштеныт, шонем. Ярослав тений тӱнямбал кӱкшытыштӧ вийжым терген. Куандара: тӱҥалтыш негызым мемнан кундемыште пыштен. Марий кундем гыч манын палдарымекышт, ме мемнан вер-шӧрын эргыже манын кугешнена.
Тренер-преподавательын воспитанникше-влак куштылго атлетикыштат ойыртемалтыныт. Жапше годым Йошкар-Ола – Шап пелемарафонышто, туштыжо 10 километр кужытат лийын, Даниил Артемьев икымше, Алексей Зонов ден Эвелина Соколова кокымшо верым налыныт.
Марий-влак коклаште оҥай, шкешотан, тӱрлӧ сомылым моткоч писын да сайын ыштен моштышо, тыгодым мер паша дене кылдалтше ятыр еҥ улыт. Таче нунын кокла гыч иктыж дене палдарена. Тиде – Медведево район Тумер ялын чолга эргыже Иван Москвин. Иван Семёнович – Марий Эл калык образованийын отличникше, жапше годым тале куштылго атлет, ечызе, футболист, уста туныктышо, сонарзе, […]
Ятыр ий июнь тӱҥалтыште Марий Элыште «Йошкар-Ола – Шап» изи марафон лийын. Тудын организаторжо, энтузиаст-физкультурник – В.Мочаев. Тӱрлӧ амаллан кӧра пытартыш икмыняр ий тудым эртарен огытыл, но… Пелемарафоным Марий Элын рӱдолашкыже кусареныт. Кумылан-влак, Йошкар-Олан кечыжлан пӧлеклен, августышто ола уремла мучко тӱшкан куржыт. Йӱлам йомдараш огыл манын, В.Мочаевын вуйлатымыж денак, таза илышым кучышо кумылан икмыняр […] |
Эстонийысе икымше марий мер организацийлан ӱмаште 25 ий теме. Тидын шумлык эртыше рушарнян Таллинныште пайрем эртен. Тыгак тушто Пеледыш пайремым палемденыт.
Мероприятий-влак Эстонийысе кавайымал тоштерыште, сету кудышто, лийыныт.
Пайремым Виталий Рыбаков ден Инга Погонина гармонь да ия ковыж шоктымо почеш мотор марий сем дене почыч.
«Таче ме тышке икымше эстон-марий ушемын шочмо кечыжым эртараш погыненна. Тений тудылан 26! Ӱмаште ме 25 ийым эртарен ышна керт, а тений шоналтышна, молан эртараш огыл?» — тӱҥале шке ойжым «Таллинн Марий Ушемым» (ТМУ) вуйлатыше, Пошкырт кундемын шочшыжо, Людмила Ямурзина.
«Эстон-Марий Ушем» 1990 ий 1-ше июньышто шочын. Туддеч вара Таллинныште Марий землячестве лийын. Ты кок организаций кызыт уке гынат, пеш шуко пашам ыштен коденыт. 2006 ийыште Тартушто «Тарту Марий-влак Ушемым» ыштыме да 2008 ийыште — «Таллинн Марий Ушемлан» негызым пыштыме, шуйыш шке ойжым пайремым вӱдышӧ Л.Ямурзина марла. Тудын ойлымыжым В.Рыбаков эстоныш кусарен.
«Эстон-Марий Ушемлан» тӱҥалтышым Валерий Аликов ден Яак Прозес пыштеныт. Чаманен каласыман, курык марий чолгаеҥ пайремыш толын кертын огыл. Ты ушемын икымше чолгаеҥже-влак кокла гыч марий йылмым палыше эстон Свен-Эрик Соосар саламмутым ойлен.
Люда вуйлатыме ушемжын пашаж нерген ойлен пуен да фотосӱрет-влакым ончыктен.
Тарту марий организаций лӱм дене саламлаш Васли Николаев ден Елена Ласточкина толыныт ыле. В.Николаев мемнан кок ушемна икте-весе коклаште таҥасыше ушем огыл, Л.Ямурзина ден Валерий Гимаев кок ушемжыланат негызым пышташ полшеныт, тыгак кок организацийынат членже улыт манын. Тудын пӧлекше эстон-марий вашкылым пеҥгыдемдыше, «Югорно» марий эпос эстонла книга лийын.
Вара мутым Финляндий да Санкт-Петербург гыч толшо уна-влаклан — Раисия Саметова-Тоссавайненн да «Ошкече» организацийын еҥышт-влаклан пуеныт. Анастасия Эшмякова кӱсле дене курык марий семым шокталтен пуен.
Эстонийыште 30 ий утла илыше киров марий Елена Тугановат 200 км тора гыч Таллинныш пӧлек дене толын ыле.
Таллинн марий-влак вес калык-влак денат келшен илат да пырля мероприятий-влакым эртарат, садлан нуным верысе чуваш ушем саламлаш толын. Эстон фольклор каҥаш муро пӧлекым ыштен.
Вара шуко вучымо уна Яак Прозесат пайремыш толын шуо да шке ойжым каласыш.
Мучашлан ТМУ куштымаш пӧлекым ыштыш. Алексей Алексеев ден Гульнара Сергеева мыскара марий куштымаш дене куандарышт.
Вара погынышо уна-влакым озавате ӱстел деке ӱжӧ.
Каласыман ТМУ пайрем вашеш лӱмын ыштыме «Mari leht» (Марий лаштык) газетым луктын да саламлаш толшо-влаклан ик номерле кучыктен. Газетым pdf-файл семын тыште муыда.
Пайремын кокымшо ужашыже уремыште, кудывечыште эртыш. Эстон фольклор каҥашын кажне ийын тӱрлӧ калыкын шошо мучашлымым да кеҥеж тӱҥалме пайремышт-влаклан пӧлеклатше мероприятийын тений тӱҥ темыже Пеледыш пайрем лийын. Ушештарыме каҥашын еҥже Л.Ямурзина марий пайрем нерген кӱчыкын каласен пуен да пайремым марий кӱсле йӱк дене почыныт.
Вара марий муро-влак йоҥгеныт, калыкым «Кандырам» пунаш туныктеныт.
Пайремыш моло калык-влакын ушемыштын еҥышт-влакат погыненыт: чуваш, ингерманланд, сету, эстон, пошкырт да молат. Нуно шке калыкыштын шошо пытыме, кеҥеж тӱҥалме йӱлашт нерген ойленыт, муреныт, куштеныт. «Тений пайремышкына икымше гана молдаван ансамбль толын», — ман каласыш мероприятийым ямдылыше да вӱдышӧ, Фольклор каҥашын чолгаеҥже эрзя Наталия Ермакова.
Вот тыгеракын Таллинныште пайрем эртен кайыш.
Васли Николаев,
Тарту Марий-влак Ушем вуйверын еҥже
Фото авторын
Share this:
Twitter
Facebook
Понравилось это:
Нравится Загрузка...
Похожее
6 комментариев
Filed under Видео, Марий муро, Фото-влак
Tagged as Таллинн марий ушем, Эстон-Марий Ушем, Эстоний, марий-влак Эстонийыште
← «Марий ушем» Тумер ото Агавайремыш ӱжеш
Финн-угор калык-влак верч кумалыныт →
6 responses to “Эстон-Марий Ушемын 25 ийжым талук эртымеке палемденыт”
Лайд
30.05.2016 в 10:17
Поро!
Шокшын саламлена «Марий ушем» лӱм дене эртарыме пайремда дене!
Умбакыжат усталык корныда тыгаяк волгыдо, пӱтынь тӱня дене марий-влак коклаште кылым пеҥгыдемдыме шӱлышан да куатан лийже!
Ме тендан дене КУГЕШНЕНА да ӰЖЫНА (ончылгоч ыштыме увер семын!) 2017 ий март тылзыште ЙОШКАР-ОЛАШКЕ — 100 ияш «Марий ушемын» КУГУ ПАЙРЕМ КЕЧЫЛАШКЫЖЕ.
Тудо икмыняр кече шуйнаш тӱҥалеш. Айста чыланат ямдылалтына.
ӱшан — шкаланна. Ала-кӧ толын, мыланна ыштен пуа манын шкенам огына ондале.
ЯМДЕ ЛИЙЗА, марий-влак.
Моло йолташ-влакымат пагален ӱжына!
Ответить
Аноним
30.05.2016 в 15:00
Пайрем, тиде, конешне, пешак сай, но мари йылме пытас. Мо, вара, пайрем дене гына илена мо, йолташвла?.. Куштена, да мурена, тыге илышым эртарена, да эше съездым погена.
Ответить
Васли Николаев
30.05.2016 в 22:28
Пеш чын ойледа.
Но лач пайрем дене гына илена манаш ок лий. Мутлан, мемнан Тарту Марий-влак Ушемна пелен 3 ий утла марий рушарня школ эрта, тиде ала-могай черке школ огыл, лач шуматын да рушарнян эрта да садлан тыге маналтеш. Тушто йоча-влаклан марий йылмым, муро-влакым туныктена, марла мероприятийым ямдылена. Но те пеш чын ойледа: марий йылмына пытен толеш, тыгак Эстонийыште.
Но тиде мер ушем-влак деч гына ок шого, тиде эн ончыч ача-ава-влак деч шога. Нуно ешыштышт йочашт дене марла огыт кутыро гын, арняш ик гана гына вашлийын ме йоча-влакым марий йылманым ыштен огына керт…
Эше мемнан марий-влакын пеш «сай койыш»: кӧ иктаж-мом ышта эре мо гынат ок келше, эре сырена, то ушем вуйлатышылан, то рушарня школышто туныктышо-влаклан… Садлан чынжымак ушемна тыге тырша, пыкше ала-кушеч оксам, туныктышым муеш, нунылан кеч изи да пашадарым тӱлаш тырша. А ача-ава-влак йочаштым рушарня школышкат огыт колто, огыт кондо… Южгунам школышто 2-3 йоча иктаж 20 йоча гыч…
Ответить
Лайд
30.05.2016 в 23:11
Поро!
Чын шонкалет, Аноним.
«Пайрем» манмыже мыланна гын куштымашым да мурымашым гына ок ончыкто.
Сандене вучена, тендан деч, Аноним, темлымашым.
А ме шкеже «пайрем» манмашке пуртена:
— марий калык историйым шымлымашым да ты историйым марий йылме денат, рушлат арален кодымашым;
— тидлан шуко тыршыман да книгам савыктена (100 ий кокласе мер илыш, ку:рылтын гынат) — мемнан деч моло тидым ыштен огытыл да огытат ыште (сандене тиде мыланна нимогай пайрем огыл, а паша пайрем);
— кугыжаныш ончылно йодышым шынденна Йошкар-Олаште икмыняр памятникым шогалташ. Со:реныт. Кузе шуктат — тожо рашемеш, а ме тидым контрольышто кучаш ту:Налына; (ко: теже улыда. маннет? каласена — мер калык);
— солыжымат ыштена — ушаш, тарваташ да аралаш.
Ответить
Васли Николаев
30.05.2016 в 23:18
Тыгак ешарнем ыле 10 ий уталште мемнан Тарту марий организацийна 10 утала марий книгам лукташ полшен, тыгак Таллинн организаций «Кӱсото книгам» да 10 томан Марий мутерын электрон версийжын CD-жым «Марий электрон мутер», марий йоча муро CD-ын 1-ше ужашыжым да кызыт 2-шо ужашыжым лукташ полша. Юрий Гордеевын Марий Элын икымше кугу марла карте проектшат Тарту ушем гоч эртен.
Ответить
Намыс
07.06.2016 в 04:59
Тиде Саметова Маркеловын кутанжым нулышо чыла вере Маркеловын флагшым сакален коштеш, тыга ты пайремыште… Мыйым тиде пеш ӧрыктарыш. Адак Питерже гыч «Ош кечыжым» конден шогалтен муренат огыт мошто, кагаз почеш ала-мом пеҥештыл шогышт. Намыс! Раисия, куш ок кӱл нередым ит шӱш. Шуралтенат гын, кеч шотшо дене калыкым ямдыле. Ала-мом ушет кайше гай тӧрштыл коштат… |
Йӱдвел теҥыз кӱлешан Европысо корно да тӱҥ колым кучымаш вер кужеш лийын. Йӱдвел теҥызын серышке турист-влак чӱчкыдын каналташ толыт. Пытартыш огыл, теҥызым - поян энергий ресурсыш савыреныт, ископаемый топливым, мардежым да ловык энергийым пайдарат. |
Борислав Ашиев дене Пошкырт кундемысе Нефтекамск олаште эртаралтше ик концерт годым палыме лийна. Тунам рвезе Станислав Шакировын да Элвин Грейын репертуарышт гыч муро-влакым муралтыш. Тыгай чатка, мотор йӱк шуко еҥым ӧрыктарыш. Калыкат Бориславым сцнене гыч кужу жап ыш колто, рӱж совым кырыш…
Борислав Пошкырт кундем Мишкан район Изи Накаряк ялыште шочын-кушкын. 9 класс марте ты ялысе школыш коштын, 10-11 класслам Мишкан селасе школышто тунемын.
— 10-шо класс деч вара ача ден авам мылам гитарым пӧлекленыт. Кеҥеж каныш жапыште мый тудым шокташ тунемым. Мураш изинекак йӧратенам. Ачам, Борис Паляевич, 4 ияшем годымак гармонь дене шокташ туныктен. Авам, Людмила Владимировна, марий йылме да литератур туныктен. Кызыт коктынат сурен налме канышыште улыт. Авам пеш сылнын мура. Мый тудын мурыжо денак кушкынам. Шӱжаремат мураш пеш тале, – каласкалыш Борислав.
Школ деч вара Б.Ашиев Курганысе пограничный институтыш тунемаш пурен. Тыште тунемме жапыште «Лада» мурышо ансамбльыш коштын. Ты ансамбль дене Российын тӱрлӧ верлаштыже лиеден. 2007-ше ийыште Москваште эртаралтше пограничный муро конкурсышто лауреат лӱмым налын.
Муро-влакым Борислав рушлат, марлат мура. Репертуарыштыже тӱрлӧ палыме муро-влак улыт. Нуным рвезе у семын, шке умылымашыж почеш йоҥгалтара. Южо мурылан аранжировкым Москваште лӱмын воза. «Ала шкеат мурым шочыктет?» манын йодмемлан тудо тыге мане:
— Шке возен ончен омыл. Мыйын шонымаште, возышаш улам гын, тыгай кумыл шке летеш. Тиде – шкешотан юзо йӱла. Тудым Юмо пуа. Садлан мурым виеш шочыкташ тунемаш ок лий. Мый весе-влакын возымыштым колыштам. Чыла вере: мӧнгыштӧ, машинаште, самолётышто. Телефон да наушник улмылан кӧра муро тӱня дене кылым ом йомдаре. Муро мылам илаш полша.
Кызыт РФ ФСБ-н капитанже Борислав Ашиев Чукотко кундемысе Анадырь олаште контракт почеш службым эрта, Пограничный службышто тырша, США чекыште элнам арала. Шочмо Пошкырт кундемышкыже идалыклан ик-кок гана миен толеш. Службыж нерген рвезе утым ыш каласкале. Лачак Чукотко кундемын моткоч мотор улмыжым палемдыш. Тысе пӱртӱсым мыскара семын «Вес тӱня» манын лӱмдымыж нерген ойлыш. Тора кундемыште улмыж годым рвезе чӱчкыдын марий мурым колыштеш, марла книга-влакым лудеш. Тыге шӱм-чонжо дене шочмо верышкыже толын кая.
lenta
photo
top
У номерын электрон версийже
У номерым республик мучко почтышто, газет киосклаште, редакцийыштына налаш лиеш. Тел. +79648623420
Архив
Декабрь 2022
Ноябрь 2022
Октябрь 2022
Сентябрь 2022
Август 2022
Июль 2022
ПРОЕКТ ПАША
САЙТЫШТЕ КЫЧАЛАШ
Найти:
2023 ийын 1-ше пелийжылан ПОДПИСКЕ
«Кугарня» газетлан почта гоч возалтса да призым* модын налза!
Газетын индексше: П8403.
Газетлан, мӧҥгӧ гыч лекде, сайтыште https://podpiska.pochta.ru/press/%D0%9F8403 возалташ лиеш.
Лотерей дене модалтеш: ШОРЫК, УТЮГ, ЭЛЕКТРОЧАЙНИК, ОДЕЯЛ, КӰПЧЫК, ШАГАТ да мӧҥгыштӧ кучылташ келшыше моло кӱлешан арвер. |
Нӧргаш ӱдыр. Нӧргаш рвезе. Тыште нӧргаш писте-влак шогат. Нӧргаш аза. Нӧргаш лу (Ӧ.Б.). Нийлан чодыра гыч нӧргаш нымыштым руэн кондыш. |
Медик-шамыч тыгай ситыдымашлан диагнозым уже шынденыт, тудым кугыеҥын вучыдымын колымо синдромжо манын лӱмденыт. Тугеже… у эпидемий нерген мутым лукташ ала кӱлешак?
Медициныште – у диагноз
Миллион дене еҥын кумирже мурызо Юрий Шатуновын трукышто колымыжо шукынам чот ӧрыктарыш. Медик-шамычын увертарымышт почеш, 48 ияш артист пӱсӧ шӱм черлан кӧра илыш гыч икмыняр минутышто каен.
Кызыт поснак касвел эллаште врач-шамыч эсогыл 40 ияш марте ийготан еҥ-влакын вучыдымын да медицине велым умылтараш лийдымын колымышт шотышто чот ӧрмалгымышт нерген шылтыде ойлат.
Кугыеҥын вучыдымын колымо синдромжо, вес семынже, SADS – Sudden arrhythmic death syndrome. У явленийлан тыгай лӱмым самырык да таза еҥ-влакын жап шуде, трукышто, тыгак тӱжвач ончалмаште амал деч посна колымыштым шотыш налын пуымо.
Шӱмым локтылшо кум амал
Кугыеҥын вучыдымын колымо синдромжо поснак у коронавирус инфекцийын пандемийже озаланыме пагытыште палдырнаш тӱҥалын, но врач-шамычын мутышт почеш, ковид азапын икымше амалжылан огеш шотлалт, тудо, очыни, шӱкалтышым гына ышта. Ынде медик-влак SADS диагнозым колышын капшым пӱчкедыме годым айдемын илыш гыч кайыме амалжым рашемден кертдыме годым шындат. Икте гына раш – шӱм ала-могай татыште шогалын, но лачшымак молан – йодыш кызытеш вашмут деч посна кодеш.
Австралийысе Тӱшка практике врач-влакын королевский колледжыштын уверже почеш, SADS чӱчкыдынжӧ 40 ияш марте ийготан еҥ-шамыч дене лиеш. Тыгодым азапыш тӱрлӧ тазалыкан, физический форман да илыш-йӱлан кажне еҥ логалын кертеш.
Мутлан, Дублин гыч 31 ияш Кэтрин Кин кок йолташыж дене пырля ик пӧртыштӧ илен. У коронавирус инфекцийын пандемийжылан кӧра нуно чыланат мӧҥгӧ гыч пашам ыштеныт, сандене Кэтринын эрдене пӧлемже гыч столовыйыш кочкаш волыдымыжым иктат шотыш налын огыл. Кок йолташ кечывал лишан чайым йӱаш волен, но Кэтрин адакат толын огыл. Тунам нуно телефонышкыжо «Чайым йӱаш воло» уверым колтеныт. Вашмутым вучен шуктен огытылат, пӧлемышкыже тӱкалтен пуреныт – Кэтрин вакшышыште мален. Иктыже, помыжалтараш манын, вачыж гыч рӱзалтен да, ӱдырын йӱкшен кӱэмалтше капшым шижын, лӱдмыж дене кычкырал колтен… Патологоанатом-шамычын рашемдымышт почеш, ӱдыр малымыж годым колен. А Кэтрин илыме пытартыш кечыж марте чылт тазалан шотлалтын, спорт дене пеҥгыде кылым кучен, кече еда 10000 ошкылым ыштен.
Вуйуш кая, шӧн шупшеш…
SADS-ым тудланак синдром манын лӱмденыт – тудо кеч-кӧмат кенеташте авалтен кертеш.
Туге гынат, SADS Foundation американ фонд увертарен: ӱмаште США-ште вучыдымын колышо 4000 еҥ гыч пеле утлажын кок ситыдымаш гыч иктыже лийын:
— физический упражненийым ыштыме, аздаралтме але лӱдмӧ годым вуйушым йомдареныт але шӧн шупшмылан вӱйым шийыныт;
— лишыл родо-влак (ача-ава, иза-шольо, ака-шӱжар, шочшо) кокла гыч ала-кудыжо трукышто да умылтараш лийдымын колен.
А Австралийысе Тӱшка практике врач-влакын королевский колледжыштын (RACGP) уверже почеш, SADS-ын утларак кумдан шарлыше состоянийжылан генетический аритмийын, шӱм тахикардийын да молын синдромышт шотлалтеш – тыгодым шӱмын системыже кенеташте кӱлеш семын пашам ыштымым чарна.
«Ме трукышто да умылтараш лийдымын колымо амалын кугурак ужашыже айдемын генетический факторжо денат кылдалтын манын шонена. Сандене родо-тукым гыч иктажшын трукышто колымыжо врач-шамычлан вучыдымо лийын гын, кодшо лишыл еҥже-шамычлан кардиолог дене тергалташ да эскералташ темлена», – манеш Австралийысе Бейкер лӱмеш Шӱм да диабет институтын докторжо Элизабет Паратц.
Оҥышто корштымо, шӱлыш петырныме але эсогыл спорт ошкылмаш годым моло дене иктӧр каен кертдыме годымат врачын консультацийышкыже логалаш тыршыман, молан манаш гын палемдыме ситыдымаш-влак шӱмын черланымыж дене кылдалтын кертыт. Тидым палемдыме органым ЭКГ, УЗИ, МРТ да моло йӧн дене терген рашемдаш лиеш. SADS деч аралалташлан медик-шамыч кызытеш тидым гына темлен кертыт. А эше азаплан тамак ден арака, физический ден эмоциональный нагрузко, вӱргорно давлений, вӱрысӧ сакыр ден холестерин амалым ыштен сеҥат. Кардиолог Элизабет Паратцын ойлымыж почеш, тиде синдром кызытеш умылтарыде кодеш. «Ме раш палена, тиде ны наркотик, ны шкем шке пытарымаш, ны травме, эсогыл шӱм приступ огытыл», – манеш тудо.
Калык шӱмын приступшо (миокардын инфарктше) ден шӱмын шогалмыжым чӱчкыдын луга. Нине йӧршын кок тӱрлӧ случай-влак улыт: приступ годым шӱмысӧ вӱргорно петырналтеш, а шӱм тиде органын ала-могай татыште пашам ышташ чарнымыж годым шогалеш. Шагат семын – шолтка-шолтка да кенета шогалеш.
Айдеме шӱмын приступшылан кӧра колен гын, капшым пӱчкедыме годым вӱрчуҥгам ужаш лиеш, а SADS деч вара шӱм тичмаш да азапыш логалдыме кодеш.
«Айсбергын вуйжо гына»
У Зеландий гыч 30 ияш Пиата Таухарен солярийыште трукышто колымыж деч вара Австралийыште SADS-ын регистржым ышташ тӱҥалыныт – элыште икымшым да тӱнямбалне икмынярымшым гына. Тудо вашкеполышым пуышо службо, эмлымвер да суд-медицине эскпертизе-влакын уверлаштым иктыш ушен.
Австралийын 6,681 миллион еҥ илыман Виктория штатыштыже талук еда 50 ияш марте ийготан 750 наре граждан шӱмын трукышто шогалмыжлан кӧра кола. Колышо кап-влакым палынак кумдан шымлыме да тичмашнек пӱчкедыме деч варат 100 наре але утларакат еҥын колымо амалже огеш рашемдалт. Теве тидын денак вучыдымын колымо синдромын феноменже кылдалтын.
SADS чӱчкыдынжӧ – 90 процент случайыште – эмлымвер деч ӧрдыжтӧ лиеда. Чылажат тунар писын лийын кая – айдеме эсогыл «вашкеполышым» ӱжыктен огеш шукто.
«Врач-влак тиде ситыдымашын шарлен толмыжым кӱлеш семын огыт акле, шонем. Ме айсбергын вуйжым гына ужына манын лӱдам», – самырык-влакын амал деч посна гаяк колымо ситуацийштым иктешла доктор Элизабет Паратц.
Утарен кодаш лиеш мо?
Клинике велым колышо айдемым угыч ылыжташ моткоч неле. Тидым эмлымверыште реанимационный полышым грамотно пуэн гына ышташ лиеш, да тунамжат ӱшан пеш изи.
Палемдыме ситыдымашын чотшым иземдаш манын, школлаште, спортзаллаште, сатулымо рӱдерлаште, эсогыл уремлаште чыла еҥ пайдаланен кертме автоматизироватлыме дефибрилляторым вераҥдаш кӱлеш. Лач тудо азапыш логалше шуко еҥлан полшен кертеш. Приступ тӱҥалме деч вара икымше 3-5 минутышто дефибрилляций полшымо дене шӱмын пашажым нормыш кондаш лиеш. Тыгай медицине прибор уке гын, айдемым колымо деч утарен кодаш нимогай ӱшан уке гаяк.
Лаштыкым М.ИВАНОВА ямдылен. Фотом интернет гыч налме
Tagged молодые, приступ, сердце, смерть
Лудаш темлена:
СПОРТ ТАЗАЛЫК Чолгалык
Артист огытыл, но куштат, мурат
Артист огытыл, но куштат, мурат Тунемше-влакын кеҥеж каникул тӱҥалын. А спортсмен-шамычын – шокшо тургым. Я ик вид дене, я лудаш…
ТАЗАЛЫК
Шке семын эмлалташ лӱдыкшӧ
13 августышто Марий Элын Тазалыкым аралыме министерствыштыже республикысе СМИ-н журналистше-влаклан брифинг эртен. Тудын тӱҥ темыже адакат коронавирус дене лудаш…
ТАЗАЛЫК
Эше ик ФАП лиеш
2019 ий мучаш марте Марий Элыште эше ик фельдшер-акушер пунктым чоҥен шуктышаш улыт. Республикысе медицине организацийлам вуйлатыше, страховой организацийлан лудаш…
Добавить комментарий Отменить ответ
Для отправки комментария вам необходимо авторизоваться.
КАЛЕНДАРЬ
ЯнварьФевральМартАпрельМайИюньИюльАвгустСентябрьОктябрьНоябрьДекабрь 20172018201920202021202220232024202520262027
Пн
Вт
Ср
Чт
Пт
Сб
Вс
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
АРХИВ
Декабрь 2022
Ноябрь 2022
Октябрь 2022
Сентябрь 2022
Август 2022
Июль 2022
ГОРОСКОП
Гороскоп
Ӱпым пӱчкаш тарваненда гын
05.05.2022 Любовь Камалетдинова Comment(0)
9 май. Ӱпым пӱчкаш келшыше кече огыл. Молан манаш гын тазалыкда начаремме лӱдыкшӧ уло. Хна дене чиялтеда гын, пашаште лудаш…
9-15 майлан гороскоп
05.05.2022 Любовь Камалетдинова Comment(0)
Ӱпым пӱчкаш тарваненда гын
18.04.2022 Любовь Камалетдинова Comment(0)
18-24 апрельлан гороскоп
18.04.2022 Любовь Камалетдинова Comment(0)
ТЕАТР УВЕР
Книгаште – Шкетан театрын 100 ияш эртыме корныжо
«Пеленда улам пиалан»
«Китай кува» — кумшо у паша
«Мый улам шийгорнышто…» сылнымут кас
Калык чонышто тачат ила
ЛИЙ ПЫРЛЯ
© 1915-2018 «Марий Эл» газет. Газетым Роскомнадзорын Марий Элысе управленийыштыже регистрироватлыме. Реситрационный номер - ПИ № ТУ12-0118, 2012 ий 25 июнь. Copyright газетамарийэл.рф | |
Таче кечылан диспансеризаций нерген шуко ойлымо, возымо да ончыктымо. Кызыт диспансер эскерымаш манме вес термин шотышто мут кумдан шарлен. Мо тудо тыгай, диспансеризаций деч мо дене ойыртемалтеш? Нине да моло йодышым Марий Эл Республикын Обязательный медицине страхованийжын верысе фондшын ОМС организаций шотышто пӧлкажын начальникше О.Заева дене рашемдена.
– Ушештарем, диспансеризацийыш профилактике шотан медицине тергымаш ден тазалыкым аклыме ешартыш шымлымаш-влак пурат. 21 ийым темыме деч вара тудым 3 ийлан 1 гана яра эрташ лиеш, а южо шымлымашым, мутлан, 51-69 ияш ӱдырамаш-влаклан маммографийым да 49-73 ияш граждан-шамычлан терысыште шылше, вигак палаш, рашемдаш лийдыме вӱрым кычалме шымлымашым – 2 ийлан 1 гана.
Диспансер эскерымаш – хронический чер, функциональный пужлымаш да тыгай чынан ситыдымаш дене орланыше-влакын тазалыкыштым эскерымаш. Тидыже нелылык лийын, чер пӱсем кертмым рашемдаш, профилактикым да реабилитацийым эртараш кӱлеш. Эмлыше врач тыгай сынан эскерымашлан негызым, эмлыме жап ден кугытым, профилактике да реабилитаций мероприятийым палемда. Иктешлен каласаш гын, диспансер эскерымаш – хронический черле-влакын илыш ужашышт.
– Правил почеш, обязательный медицине полис дене пеҥгыдемдалтме поликлиникыште. Диспансер эскерымашке налме гражданиным аҥысыр специалист деке колтымо, но тудыжо верысе поликлиникыште уке гын, врач-терапевт тиде пациентлан черын профильже шотышто специализироватлыме полышым пуышо организацийыш направленийым пуышаш.
Врачын приёмышкыжо коштмо чот пациентын тазалыкше, черын нелылыкше дене кылдалтын. Диспансер эскерымаш эре (черлын ӱмыржӧ мучко) але икмыняр жап лийын кертеш.
черле паремын, тӧрланен але пӱсӧ, неле чер деч вара тудын тазалыкше ситышын пеҥгыдемын. Вес семын каласаш гын, пациент тӱжвал средалан келыштаралтын але тудым шке илышыжлан келыштарен;
лӱдыкшын (рискын) факторжым кораҥдыме, инфекциян огыл хронический черын вияҥ кертме, тыгак тудын тазалыклан нелылыкым ыштен кертме лӱдыкшыжым чот иземдыме.
Мут толмашеш, пациент шкенжым сайын шижеш, но врач диспансер эскерымашым умбакыже шуяш темла гын, тудын деч отказаш вашкыман огыл.
– Тидын нерген тудлан медицине пашаеҥ каласышаш. Тудак консультацийын порядкыже, кугытшо да чӱчкыдылыкшӧ дене палдарышаш. 2018 ий гыч тидын шотышто республикнан страховой пасуштыжо тыршыше ВТБ МС ден «СОГАЗ-Мед» страховой медицине организаций-шамычын страховой представительышт поснак чолган пашам ыштат. Шым тылзе жапыште нуно диспансеризацийым эртыше да диспансер эскерымашке икымше гана логалше 9300 пациентлан диспансер эскерымашын кӱлешлыкше нерген йыҥгыртен да СМС-уверым колтен шижтареныт. Тылеч посна страховой представитель-влак нине пациентлан диспансер эскерымаш дене пайдаланашлан кунам да кушко каяш кӱлмым умылтареныт, врачын приёмышкыжо возалташ полшеныт, лекше йодышлан вашештеныт. Да чыла тидым кызытат ыштат.
Диспансер эскерымаш, диспансеризаций да обязательный медицине страхований программе кышкарыште медицине полышым пуымо шотышто лекше чыла йодышым Марий Эл Республикыште ОМС сферын контакт-рӱдержын «шокшо линийышкыжат» 8-800-707-83-81 (Россий мучко яра) номеран телефон дене йыҥгыртен рашемдаш лиеш.
Шкан – честь, Родинылан – чап Шочмо элнам аралышашлан кугыжаныш ден общество чылажымат ышташ тыршат: армийым пеҥгыдемдат, вооруженийым уэмдат, салтак илышым саемдат… Чыла тиде илышыш шыҥдаралтеш. Самырык тукымат срочный службым эрташ кумылын шогалеш, порысшым лийже манынак шукта. |
2016 ий 26 февральыште Йошкар-Оласе администрацийын заседаний залыштыже Йошкар-Олаште илыше марий-влакын погынымашыже лиеш. Тушто Х Марий погыныш делегат-влакым сайлат.
15 шагатлан регистраций, 16 шагатлан погынымаш тӱҥалеш. Регистрацийым эрташлан паспортым пырля налман. |
Финляндий гыч уна, Хельсинкский университетын доцентше, «Калевала» финн ӱдырамаш-влак ассоциаций председатель, Яныш Ялкайн лӱмеш премийын лауреатше, Е. В. Понкала лўмеш финн фонд премийын лауреатше, философий доктор Ильдико Лехтинен, Эстоний гыч уна, марий-влакын Таллинысе обществын председательже, Эстонийысе фольклор совет пеленсе национальность-влак группын вуйлатышыже, «Эстонийыште марий ӱдырамашын ойыртемже» шымлымаш паша дене грантым налше, философий доктор, мемнан землячкына Людмила Ямурзина марий калык йўлам шымлаш кумылаҥыныт.
Ильдико мемнан районыш шымше гана толын. Тудын шымлыме темыже: «Марий ӱдырамаш да тудын вургемже». Нине шанчыеҥ-влакым палем, ик гана веле огыл вашлийынам. Сандене иктаж-могай полышым йодын мый декем лектыт гын, моткоч куанем да вием шутымо семын полшаш тыршем. Самырык шымлызе Людмилан профессионально кушмыжым эскерен шогем, Ильдикон илышыште шумо сеҥымашыж-влаклан йывыртем. Людмила ден Анатолий пелашыжын кок ӱдырышт кушкеш - Тарья ден Эрвела. Ильдикон кум икшывыже да шым уныкаже улыт. Тудо национальность дене венгерка улеш, финнлан марлан лектын, Финляндийыште ила да пашам ышта. Можо оҥай, тудо шке икшывыж-влакым изинекак финла, а марийже венгрла туныктеныт. Сандене кок йылме денат сайын мутланат. Тиддеч посна кокымшо государственный йылмым - швед йылмым тунемыныт, тыгак англичан, француз, немыч да моло йылме-влакым палат. Тўня мучко шочмо йылмым тыгай принцип дене туныктат. Шочмо йылмым палыше-влак йот йылмым куштылгын тунемыт да школ программа нелылыкым ок лук, манеш Ильдико. Тыгай еҥ-влак кӱкшӧ интеллектан да шкалан ўшаныше улыт. Тидыжым научно шымлыме почеш доказатлыме. Нине эллаште еҥ-влакын сайын илымышт шочмо йылмыштым палыме да пагалыме дене кылдалтын.
Шанчыеҥ-влакым район администраций вуйлатыше П. Трапезников вашлийын. Вашла мутланымаш да палыме лиймаш поро шӱлышеш эртен. Павел Владимирович уна-влаклан марий йӱлам шымлаш кумылаҥмыштлан таум каласен да 2020 ийысе паша план дене палдарен. Вет ты ийыште Мишкан финн-угор тӱнян тӱвыра рӱдышкыжӧ савырнаш ямдылалтын. Районный газетын пашаеҥже Эсен Элай уна-влак деч интервьюм налын, вара марий историй да культура рўдерын вуйлатышыже Алексей Ибулаев дене вашлиймаш эртен.
Ме тунам районысо калык образований музейыш пурышна. Мемнам «Путник» рўдерын вуйлатышыже Вячеслав Князев кумылын вашлийын. Тудо мыланна музей мучко экскурсийым эртарен, районысо образований вияҥме историй дене палдарен, шке школыштым, районым да республикым чапландарыше лӱмлӧ туныктышо-влак нерген ойлен. Изи пєлемыште пеш поян материал погалтын, ужаш-влаклан шеледалтын, оҥай экспонат-влак дене пойдаралтын. Музейым ыштымаште пеш кугу пашам ыштыме раш коеш.
Уна-влак рўдє библиотечный системыште лийыныт. Тудын вуйлатышыже Татьяна Кондогина кажне отдел дене палдарен, изирак экскурсийым эртарен. Лудмо залыште еҥ-влак компьютер дене пашам ыштеныт, газет-влакым лудшо-влакат лийыныт. Библиотекарь-влак книгам налаш толшылан книга-влакым пуэденыт. Пырдыжлаште моторын сєрастарыме стенд-влак кеченыт. Актовый залыште районын литературный картыже вера‰далтын. Мемнан уна-влаклан тудыжо моткочак оҥай лийын.
Варажым районышто илыше-влак дене вашлиймаш-влак эртеныт.
Чорай ялысе марий гимназийыште Яныш Ялкайнын музейыштыже лийме. Историйым туныктышо Евгений Николкин оҥай экскурсийым эртарен. Музей отдел-влакым уэмдыме, у экспонат-влак дене пойдарыме паша раш койын. Тидланже Евгенийлан пелашыже Римма Мингалиевна ден Светлана ӱдыржӧ кугу полышым ыштат. Евгений Михайлович марий кресаньыкын илышыжым сайын пала, сандене тудын марий кудо нерген ойлымыжо моткоч оҥай лийын да шымлызе-влакын материалыштым пойдараш полшен.
Уна-влак марий йылме да литератур кабинетыште марий вургем выставкым онченыт. Тудым лӱмын уна-влаклан ончыкташ ыштыме. Шымлызе-влак яллаште шоҥго-влак дене вашлийын мутланеныт: Октябрь ялыште Ална Миронова, Чорайыште Нина Саптиева марий ӱдырамашын илышыж гыч шуко оҥайым ойленыт. Ольга Миронова, Нина Танцитова да моло-влакат шке тўрышт, ургымо вургемышт дене палдареныт.
Уна-влаклан куымо станок пеш келшен. Тидын шотышто Людмила Русиева чаплана. Тудын пелашыже Володя куымо станокым школыш конден. Уста куызо ты паша кузе ышталтмым ончыктен. Воктенак моторын ыштыме шондык шоген. Тудым Вязовка ял гыч пу мастар Вячеслав Иванов ыштен. Алена Юзиева марий тўрым поснак ойыртемалтшым тўрлен мошта. Орнамент-влакым тўрлаш тудо школышто ўдыр-влакым туныкта. Тиде гана тудлан Светлана Николкина полышкален. Мемнан авана, кувавана-влак ожно ўстелшовычым, тєрза шарчам, кўпчык ӱмбалым да молымат тыгай тӱр-влак дене сєрастареныт. Ынде чылажат историеш гына кодеш.
Мыланна тыгак кызытсе ўдырамаш да пӧръеҥ-влакын вургемыштым ончыктеныт. Тыгай вургемым Римма Николкина, Анжела Юзукбаева, Олина Иркабаева, Надежда Ахметьянова намиеныт. Нине тувыр-влакым Кугу Соказа могырысо мастар-влак тӱрленыт да уста ургызо Клара Николкина урген. Гимназийын директоржо Игорь Андреев ты вашлиймашым тӱрыснек видеош войзен. Вашлиймаште ял библиотекарь Таисия Тимиркаева, СП администраций вуйлатыше Галина Саймулюкова лийыныт.
Ильдико гимназийлан финн-влакын тӱрлӧ ийлаште погымо Чорай ялын фотографийже-влак, архитектура ойыртемже, поян йӱлаже дене лукмо пеш чапле книгам пєлеклен. Тиде книга гыч ме Чорай ялысе марий-влакын тӱрлӧ жапысе илышыштым сайын пален кертына.
Ме Корак ялыште марий сӱаным онченна. Тушко сурт оза-влак Инга Владимировна ден пелашыже Слава Александровмыт кумылын ӱжыныт. Чыла йўлам шуктен, кумалтыш мут дене сӱаным тарватыме. Варажым саус, кугу веҥе, ончылно шогышо, сӱан вате-марий-влак тӱмыр, музикан дене кандырам куштен-куштен пошкудо Пўрє районысо Курмызак ялыш ӱдыр налаш кайышт. Ме Дима ден Настялан сай еш илышым тыланышна. Сўан тарватыме йӱлам уна-влак тӱҥалтыш гыч машинашке шичме марте тӱрыснек войзаш тыршеныт.
Коракыште ме Зинаида Янгубаеван ямдылыме мотор марий тӱран вургемым чиктыме курчак-влак коллекцийым куанен ончышна. Тудо уна-влаклан кажне курчакын историйже, тудым ямдылыме технологий, вургемым тўрлымє да ургымо нерген радамын каласкален. Мут толмашеш, сурт оза ватылан ты пашаште Регина уныкаже полышкала. Тудо мемнам шокшо мелна дене чайым йӱктен ужатыш.
Тымбай ялыште Новиковмыт ешыште лийна. Семен Сергеевич ден Зинаида Сайрановна кужу жап Уфаште иленыт да пашам ыштеныт. Пелашыжын шочмо кундемжым чот йӧратымыже, тымык ялыште книга-влакым шыпак возаш лийме кумылжо шочмо ялышкыже конден. Ялыште нуно изирак пӧртым чоҥеныт. Оралтым тӱзатеныт, пеледыш-влакым шынденыт. Пакчаштышт эсогыл шурным ўдат. Нунын пӧрт кӧргыштым мотор марий тӱр-влак сӧрастарат. А шкафлаште марий вургем-влак кечат. Зинаида Сайрановна коло ий утла Уфаште «Ошвиче сем» фольклорно-этнографический калык ансамбльын солисткыже лийын. Тиде ансамбль Санкт-Петербургышто «Интерфолк - 2009» тўнямбал фестивальыште кокымшо верым налын. Сергей Семенов «Восточные марийцы. Философия. История. Люди» книгам шым том дене савыктен луктын. Ты ансамбльын администраторжо да спонсоржо лийын. Новиковмыт марий калыкын культурыжым, историйжым, йўлажым шымлыме дене пырля проблемыжымат єрдыжеш огыт кодо. Нуным кузе решатлаш лиймым моло-влаклан шке примерышт дене ончыктат.
Пўрє районышто Кужнур ял поснак куандарыш. Ончыч ешартыш образованийын педагогшо Наталья Мишенькина мемнам пеледше садыштыже вашлие. Тудын инициативыже почеш посна зданийыште этнографический музейым ыштыме. Тушко тўрлє сынан экспонат-влакым шуко погымо: документ, марий вургем, тошто окса, пу атышӧр, суртышто кучылтмо арвер, паша арвер да шуко моло. Тудлан ты пашаште Рудольф пелашыже полышкала. Школышто тунемше пошкудо рвезе ты пашалан кумылаҥын кушкеш. Шукерте огыл пален нальым, Кужнур 2018 ийыште Башкортостаныште эн мотор ял радамыш логалын улмаш.
Арзамат клубышто вашлиймаш оҥайын эртен. Ялысе чолга еҥ-влакын, самодеятельный поэтесса Лариса Яндимирован, тудын почеламутшо-влак кум книгаште савыкталтыныт, библиотекарь-влак Снежана Муллашева ден Татьяна Байгазован тыршымышт дене пеш поян ӱдырамаш да пӧръеҥ вургем-влак, ӱдырамаш-влакын сӧрастарыме оҥеш сакыме, вуеш чийыме арвер-влак погалтыныт. Шымлызе-влаклан 92 ияш Салика Ибаева пеш шерге информацийым пуэн. Тудо шке самырык годсо илышыжым, колхозышто, вара совхозышто пашам ыштымыжым, йоча-влакым куштымыжым моткоч оҥайын каласкален. Ийготшо кугу гынат, тудо эше чолга улеш, уш-акылже яндар. Ты сельский поселений мучко мемнам СП вуйлатыше Станислав Саликов кондыштарен.
Озерка ялыш пурымаште мемнам ял староста Алис Ильтимиров вашлие. Тудо ялыш пурымаште шогалтыме аралтыш нерген умылтарыш. Тудын авторжо - ялын вес патриотшо Александр Ямурзин. Алекс Алексеевич тудым ышташ Кужнур ял гыч уста архитектор, художник Ефрем Калимьяновым ўжын. Вет тудо марий миф-влакым сайын пала, сандене авторын идейжым шке скульптурыштыжо раш почын кертын. Тыгайже эше районысо ик ялыштат уке.
Ял староста мемнам верысе школыш намийыш. Тушто Олеся Михайлова вуйлатыме «Полан аршаш» ансамбльын участникше-влак ныжыл муро дене вашлийыныт. Ме БР художник-влак ушемын членже Светлана Шамаеван сўрет выставкыжым ончышна, Кугу Отечественный сарын участникше-влаклан шогалтыме обелиск деке пеледышым пыштышна.
Алис Алексеевичын чолгалыкшылан да тўрлє уым шонен мумыжлан кӧранаш веле кодеш. Ял покшелне йоча площадке да клуб. Нуным ял калык шке вийже дене чоҥен. Шке пӧртшӧ воктенак мотор йоча площадкым ыштыме. Тушто лӱҥгалтыш-влак йоча-влакым куандарат. Ял покшелне кок пӱя уло. Иктыштыже кол-влак ласкан илат, весыштыже лудо-комбо-влак озаланат. Ерысе отрошто беседка ышталтын, тораште огыл чодыра шарлен возын. Икманаш, ял пеш мотор верыште верланен, тыште сӧрал да тымык. Ялым тӱзаташ Алекс Алексеевич мыняр вийым да средствам пытара, шкеже веле пала. Тудлан Лариса пелашыже чыла шотыштат полышкален шога. Моло семын лийынат огеш керт. Володя эргыж ден Татьяна шешкыжын ешыште уныка-влак кушкыт: икымше классыш коштшо Алина, чолга Игнат да изи Арина. Йот уна-влак чыла тидым ужын, моткоч єрын-куаненыт.
Мишкан селаште ме Роберт ден Алена Шаймардановмытын кок пачашан пєртыштышт лийна. Тыште пеш сай йоча-влак Людмила, Владик, Вова кушкыт. Нуно сайын тунемыт, каратэ дене заниматлалтыт, ача-авалан полышкалат. А нунын озанлыкышт изи огыл. Самырык Людмила марий фольклор дене шымлыме пашан итогшо почеш школын да Башкортостанын чапшым Москваште арален да икымше верым налын. Тудо тугак муро конкурсышто (1 вер), декоративно-прикладной искусство конкурсышто (1 вер), живопись да графика произведений конкурсышто (2 вер), экскурсовод-влак конкурсышто (2 вер) ойыртемалтын. Тудын программыже пеш поян лийын. Ме видеовыступленийжым ончышна. Марла вургемым чиен, шке проектшым пеш сайын арален. Жюрин йодмыжлан марла мурым муралтен ончыктен. Тиде келшен илыше ешыш Монар гыч унала Аленан аваже Анастасия Янсубаева, Сургут гыч ялыш унала толшо Данелия уныкаж дене, толыныт ыле. Тиде кечын Алена шочмо кечыжым палемден.
Ты ешын членже-влак дене интервью, Настя куваван ургымо марий вургемым ончыктымаш, Анастасия Алексеевнан сылнын муралтымыже, фотографийым ыштыме - ты кече ты сурт оза-влаклан моткоч поян лийын.
Уна-влакым чыла вере район администраций вуйлатышын социальный йодыш да кадр-влак шотышто заместительже Лариса Александрова ужатен кондыштын. Иктаж-могай проблема лектын гын, тудо верыштак решатлен, уна-влак тидым эсогыл шижынат огытыл. Тыгодымак должностной обязанностьшымат шуктен.
Уна-влак районышто кум кече лийыныт. Нуно ик кечын Ялаевмыт дене «ош» мончаш пуреныт, а эрлашыжым Людмилан чӱчӱжӧ Анатолий Ямурзин «шем» мончам олтен. Мемнан Дилара шешкына моткоч тутло кас кочкышым ямдылен. Уна-влак мемнан Сургут гыч толшо уныкана-влак дене марла мутланымылан ӧрыныт. Чын, мутланымашна пеш скромный манме кӱкшытан лийын.
Шанчыеҥ-влакым эше Александровмыт еш унала намиен. Юра ден Ульяна Людмилам шукертсек палат. Еш дене келшат, икте-весышт деке унала коштыт. Тиде гана уна-влакым нуно шке мӱкш пакчаштышт вашлийыч. Палемден кодаш кӱлеш, тиде еш мероприятийым эртарыме годым эре шочмо калыкын йӱлажым тӱрыснек шукташ тырша.
Йот уна-влак пеш шуко материалым погеныт, ятыр еҥ деч интервьюм налыныт, фотографийым, видеом ыштеныт.
Мучашлан шке лӱмем да йот эл гыч толшо-влак лӱм дене мемнам вашлийше чыла еҥлан таум ыштем.
Р. ЯЛАЕВА.
Сайт издания "Келшымаш". Копирование информации с сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Лу ий наре пашам ыштыме деч вара англичан йылме дене возымо «Оҥай марий йылме: A Comprehensive Introduction to the Mari Language» («Оҥай марий йылме. Тӱҥалтыш курс») тунемме книган тичмаш версийжым савыктыме нерген куанен увертарена. Икымше ужашын ондакысе версийже эше 2010-ше ийыштак ош тӱням ужын. Читать далее → |
Социальный контракт кредитлан ок шотлалт, полыш семын ойырымо оксам кугыжанышлан пӧртылтыман огыл. Ты кугыжаныш полыш ешлан неле илыш ситуаций гыч лекташ полшаш да доходым ешараш ышталтын. Полышым налаш айдемын пашам ышташ кумылжо гына лийшаш.
Кӧлан пуат?
Марий Элыште социальный контракт почеш полышым 2020 ий гыч пуаш тӱҥалыныт. Но пандемийлан кӧра тунам шагал еҥ туддене пайдаланен.
Ӱмаште, мутлан, тиде социальный полышлан Россий паша министерстве республиклан 300 наре млн теҥгем ойырен, чылаже 3000 наре социальный контрактым ыштыме лийын. А тений 400 млн теҥгеаш полышым пуаш палемдыме.
Социальный контракт почеш полышым нужнан илыше еш-влаклан пуат. Ешыште кажне еҥлан але шкет илыше айдемын доходышт илен лекташ ситыше окса кугыт деч шагал логалеш гын, полышым налын кертыт.
1 июнь гыч Марий Эл Республикыште илен лекташ ситыше эн изи окса кугыт:
– ик еҥлан коклашот дене – 12250 теҥге;
– пашам ыштыше еҥлан – 13352 теҥге;
– сулен налме канышыш лекше-влаклан – 10535 теҥге;
– йоча-влаклан –12585 теҥге.
Тений 1 март гыч паша деч посна кодшо еҥ-влак социальный полышым налнешт гын, нунын доходыштым огыт ончо, иканаште социальный контрактым ыштат.
Социальный контракт почеш полыш ныл направлений дене ойыралтеш:
– Пашам кычалше-влак дене контракт 9 тылзылан ышталтеш. Кажне тылзын 13352 теҥгем ныл тылзе марте тӱлат.
– Предприниматель пашам шуктышо-влак дене контракт ик ийлан ышталтеш. 250 тӱжем теҥге марте окса ик гана пуалтеш.
Тыгодым полышым налаш шонышо еҥ индивидуальный предприниматель але самозанятый семын регистрацийым эртышаш да шке пашам вӱдымӧ шотышто планым ыштышаш. Тиде сомылым куштылемдаш манын, Марий Элысе социальный вияҥмаш министерстве республикысе бизнес-инкубатор дене кутырен келшен: тушто бизнес-планым ышташ полшат, тидлан оксам тӱлыман огыл. Контрактым подписатлымеке, кучылтмо окса шотышто отчётым ыштыман.
– Шке озанлыкым кучышо-влаклан контракт тыгак ик ийлан ышталтеш. Тиде направлений республикыштына тений гыч илышыш пурталтеш. Ялозанлык сатум налаш 100 тӱжем наре теҥге ойыралтеш. Шке озанлыкым кучышо еҥ тыгак ИП але самозанятый семын регистрацийым эртышаш.
– Неле илыш ситуацийыш логалше-влаклан (изи доходан-шамычлан) социальный контракт пел ийлан ышталтеш. Тиде жапыште кажне тылзын 13352 теҥгем тӱлат. Оксам эн кӱлешан сатум налаш кучылташ лиеш. Тыгай сату спискым лӱмын ямдылыме. Кажне тылзын оксам кучылтмо да пашам шуктымо шотышто отчётым ыштыман.
Мыняр гана пуат?
Контракт пытымеке, социальный вияҥмаш министерствыште эскерат: ешын доходшо кушкын але уке. Социальный контрактым ик гана веле огыл ышташ лиеш. Ик контракт мучашлалтын гын, жап эртымеке, неле илыш ситуацийыш логалше еҥ уэш тыгай полышым налаш документым пуэн кертеш.
Социальный контрактым налаш тыгай документ-влак кӱлыт:
– йодмаш;
– паспортын копийже;
– ешыште кажне еҥын родо улмыштым пеҥгыдемдыше документ-влакын копийышт (шочмо нерген таныккагаз, мужыраҥме але ойырлымо нерген таныккагаз, лӱмым, ачалӱмым але фамилийым вашталтыме нерген свидетельстве-влак);
– счётын реквизитшым ончыктымо документын копийже;
– шке данный-влакым обрабатыватлаш кӧнымаш;
– министерствын пеҥгыдемдыме формыжлан келшыше анкете.
Документ-влакым Калыклан социальный полышым пуымо шке оласе але районысо рӱдерлаш наҥгайыман. Лекше йодышым 8 (8362) 42-16-48 телефон дене йыҥгыртен рашемдаш лиеш.
Паша вержым уэмден
Шернур посёлкышто илыше А.П.Пастухова тений социальный контракт почеш кугыжаныш полышым налын.
Анжелика Петровна – кӱчым ыштыше мастер. Тиде пашалан Шернурышто пӧлемым айла.
–Индивидуальный предприниматель огыл, самозанятый семын регистрацийым эртенам. Социальный контракт нерген палымем-влак деч пален налынам да тений февральыште, кӱлеш документ-влакым поген, Калыклан социальный полышым пуымо рӱдерыш каенам. Мартыште счётышкем оксам колтеныт. 250 тӱжем теҥге дене паша кабинетем уэмденам, мо кӱлешым чыла налынам: ынде у оборудований дене пашам ыштем, арвер-влакат у улыт. Тидлан пеш куаненам. Социальный контракт – шке пашам вияҥден колташ сай йӧн, – манеш тудо.
А.Пастухова изинек сайын сӱретла. Школышто тунеммыж годым кӧ гына лияш шонен огыл. Но 11-ше класс деч вара МарГУ-ш агрономлан тунемаш пурен. Туге гынат тиде специальность дене пашам ыштен огыл. Марлан лекмекыже, жапшым ешыжлан пӧлеклен.
– Кӱчым ышташ мастер дек коштмем годым, тудын пашажым ончен, шкемынат тидлан тунемаш кумылем лектын. Тиде шкешотан творческий паша, манын кертам: южгунам кӱчым чиялтет веле огыл, тушто изирак сӱретым сӱретлет. Тыге 2015 ийыште шкежат курсым тунем лектым. Ончыч палыме ӱдыр-влаклан мӧҥгыштӧ кучыштым «йытыраем» ыле. Икмыняр жап гыч ик саланышто мастерлан тыршышм, тушто мыланем процентым тӱленыт. А ик ий ончыч шкаланем шке пашам ышташ тӱҥальым, пӧлемым айлышым. Клиентем-влак иктак улыт, кӧлан могай сынан кӱлеш, ончылгоч палем. Мый дечем нуно, шыргыжын, «Тау» манын лектын каят, да чонем куана. Вет мый ӱдыр-влакым изиш гынат да пиаланым ыштем. Кажне кечын паша верышкем куанен коштам, тиде сомыл – чонемлан лишыл.
Анжелика Петровна кум икшывыжлан – тӱҥ эҥертыш. Пелашыже кум ий ончыч илыш дене чеверласен. Йоча-влакым йол ӱмбак шогалташ, кумда илыш корныш лукташ авалан ынде эшеат чот тыршыман. Нунак ӱдырамашлан кӧргӧ вий-куатым пуат, полшат. Яра жапше лиешат А.Пастухова аваж дек, Йошкар Ушем ялыш кудалеш.
lenta
top
У номерын электрон версийже
У номерым республик мучко почтышто, газет киосклаште, редакцийыштына налаш лиеш. Тел. +79648623420
Архив
Декабрь 2022
Ноябрь 2022
Октябрь 2022
Сентябрь 2022
Август 2022
Июль 2022
ПРОЕКТ ПАША
САЙТЫШТЕ КЫЧАЛАШ
Найти:
2023 ийын 1-ше пелийжылан ПОДПИСКЕ
«Кугарня» газетлан почта гоч возалтса да призым* модын налза!
Газетын индексше: П8403.
Газетлан, мӧҥгӧ гыч лекде, сайтыште https://podpiska.pochta.ru/press/%D0%9F8403 возалташ лиеш.
Лотерей дене модалтеш: ШОРЫК, УТЮГ, ЭЛЕКТРОЧАЙНИК, ОДЕЯЛ, КӰПЧЫК, ШАГАТ да мӧҥгыштӧ кучылташ келшыше моло кӱлешан арвер. |
Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынжо тендам Калыкын икоян улмо кече да Марий Эл Республикым ыштыме кече дене саламла! – Марий калык газет | «Марий Эл»
Ик исторический пӱрымаш да икгай ӱшанле ончыкылык дене иктыш ушнышо нине кок пайремым ик кечыште пайремлымаш символла чучеш.
Калыкын икоян улмо кече – 4 ноябрь – кызыт Российын чапле исторический эртыше жапшым, 1612 ийыште калыкын ыштыме подвигшым пеш чот пагалымашым ончыктымо семын палемдалтеш.
Республик Марий Элыште илыше-влакын – Марий Эл Республикым вияҥдымашке шке пашаштым, профессионализмыштым, опытыштым, шинчымашыштым да моштымашыштым ушышо патриот-влакын – шуко тукымышт дене тичмаш права дене кугешна.
Шочмо эл Республикын пашажым кӱкшын аклен – Марий АССР-лан кум орденым: Ленин орденым, Октябрь Революций орленым, Калык-влакын келшымашышт орденым кучыктымо.
4 ноябрьыште ме Шочмо элна дене – Россий дене, тӱжемле ияш историян, поян традициян да духовный поянлыкан эл дене – чот кугешнымынам ончыктена.
Кум орденан Марий Эл Республикым – сылне пӱртӱсан да пашам йӧратыше калыкан ӧрыктарыше шкешотан акрет годсо Марий кундемым ме алал кумылын кугешнен чапландарена.
4 ноябрь кече мемнам эн тӱҥжӧ Россий ден Марий Эл Республик тӱшка пӧртыштына икоян лияш, тыныслын да сӧрасен илаш кумылаҥда.
Волжский район «Москва» ООО-што август мучаште лиймына годым сай кече шогымылан кӧра чыла пасушто паша шолын. Шурнывечыште але кормам ямдылымаште, пырчым але ковыштам пасу гыч шупшыктымаште кугу паша механизатор ден водитель-влаклан логалын. Озанлыкыште нунылан чӱдылык ок шижалт, ик техникат яра ок шого. |
Циферблатыште теме юридический йодышым пуымо шотышто чумыр увер-аҥар провинций гына тӧртык альберт серийЮридический полышым пуышо фонд вуйлатышын стипендийже-влак нерген закон деч куат пуалтын альберт калгари финансироватлалтеш. Цель-те шке праваже да юридический обязанностьшо ыштымыже нерген палдареныт. Юридический консультаций тыланда кӱлеш гын, те адвокат дене кылдалтше улыт.
Так, те да тендан утларак пырля иленыт вате огыл гын, посна ончен огыл. Саман годым палемда, посна илыш лиеш гынат, ик леведыш йымалне кок еш ила. Тиде лиеш гын, тӱрло ватын малыме пӧлемыштыже мала, вате-марий коклаште нимогай кыл уке шӱлышан веле лийын огыл полышым пуэн але изи илыш-кыл (мутлан, кочкаш шолташ але поген налын) договор шотышто икте-весышт сомылым уке, кочкаш да пелашем каласкала посна иктаж-могай социальный але транспорт паша. Кажне ситуацийым шкет, тиде спискым да тичмаш огыллан шотлалтеш. Официальный нимогай прават уке шелалтын пашам ышташ кӱлеш.
Альбертлан ойырымо, провинций те иледа ик ий деч шагал огыл улыт. Тыланда альберт илышыштыже ик ий жапыште огыл гын, ойырлымем тендан нерген иск ончаш тӱҥалам провинцийыште, тыланда келшыше производствын йодмыжын тӱҥалташ куштат. Теат лийыда гын, ойырлымем ик суд пуаш (1) мландым але тыгай ситуаций гыч лектын: тендан шонымашда тыланда деч посна ила гын ик жап пел ий але утларак, мо тендан ойырлен доказательствым ситышын уло. Тыланда пел кече марте жапыш пӧртылам да тендам деч посна ончаш 90 керт гын, ойырлымем у ийын вӱдшӧр манаш тӱҥалыныт. Но те утла пырля 90 кече кодеш гын, ойырлымем ок ик ий утла тендан дене те кечым шелалтыт шотлаш тӱҥалыныт улмаш. Мутлан, январь мучаште тендан пелаш деч посна гын, тыланда келша тылзе жапыште, ӱярня, вӱдшор, ага, пеледыш, те ик ий вӱдшӧр жап гыч йодеш июнь ойыркален тӱҥалыт, вет те мо утларак келшен 90 кече. Ойырла гын, тыланда пуэн кертат разводыш, кузе тыланда пелашда тендан деч веле ойырат. Туге гынат, тиде мланде ок лий ойырлаш судыш шуктат, илыш чын да те кызытеш ий ик посна ойыртем. Тендан йодышда да возаш тыланда йӧным да ватыжлан чыла кертеш договорым соглашенийым дене келша. Адвокат дене те проконсультироваться лий манын, йӧным ыштышаш чынлан шотлалтеш да договорым оформитлымыда кӱлеш. Тудо тендан йодышда соглашенийым ончаш гын, тудын ешыже-влак шотышто управлений проблема провинций суд юрисдикциян йымалне лийза, тендан заказым ыштен кертшаш йӧным шотыш договорым ышташ йодмаш дене кутырен те изложений. Пелашет ок келше гын, те да тендан, суд пунчалым лукташ лиеш манын, ӱчашаш тендан еш решатлаш. Тендан дене проконсультироваться правам аралыме те улыда адвокатлан ыштен. Кычалчык йодеш суд процесс тӱҥалме дене теҥгылыште корольжо дене ойырлен клерк пуа. Исковый йодеш ойырлышо ватет пуашлан тендан манын, тудо але ойырлымо нерген увертара. Те пелашемлан кучыктышым исковый йодмаш кертат разводыш шкешт але тарлыме серверысе шкевуя паша лийже тендан. Те огыда пале гын, тендан кушто ила марий пелаш, чылажымат те ыштеда, тендам мо тыланда пелашда муын кертыда. Службым улат тый ватем огеш керт гын, суд кӧнеда ойырлен керте, пуаш лиеш манын рекламе газетыште, родо-тукым гоч але иктаж-могай вес йӧным. Тиде амалже раш тендан деч шога, мыняр ойырлен налын. Ваш-ваш келшымашыштым шотыш налме деч ойырлен кертын кужу кум але вич тылзе.
Ойырлымо шотышто ваш-ваш келшен, ваш келшышым ышта да те пелашем пунчалым чыланат кушташ кӱлешан лиеш.
Бракоразводный процесс икмыняр ий шуйнен кертеш. Тендан йочада ыштыме пунчалже дене келшыдымаш кугу тавалышын ойырлен авалтыме амалже шуко, пого да пого окса дене полшат.
Тендан йӧршешлан ойырлен улына гынат, арален суд эше вашталташ кертыт, да механизм дене пайдаланен алимент, но саман вашталтын гын, ойырлымем деч вара нуным палыме ыштынешт улмаш.
Йоча кеч-могай амал дене ӱчашат, суд радам дене келшен, ойырлымем законодательствыштыже канадыште лиеш.
Арам законым, йоча-влакын интересыштым сайын эн ончыч мо лийшаш. Эмоций да финанс полышыжлан эҥертен, кажне икшывылан, ача-ава шке верыштыже лийшаш, суд деч ончыч пуэн ыле ойырлышна.
Тендан йочам ышташ полшем федерал финанс каҥаш вуйлатыше, кудыжым йоча пособийым тӱлымӧ кугытым палемден базовый улеш. Парыш кугыт да чот негызеш ача-аван йочашт Ала деч вара вашталтдыме базовый кугытшо лийын кертына, кӱкшытшӧ кажне тунемше положений гыч материал суд нуным шотыш налын да вате семын илат.
Тудо жап марте алимент тӱлалтдыме, кызытеш икшывым латкуд ий темын. Туге гынат, эше школышто тунемме але пашам ыштен гын, йоча-влаклан огеш керт, уло алимент тӱлалтдыме. Тыгак опекыште да йоча интересым суд пунчалым луктеш. Суд ончен, нунын ача-ава-влакын икшыве нерген азапланымышт керт кна велыште петырен гыч улыт. Коктынат эреак йоча ача-аван эн кугу интерес дене онченыт контактыште улына гын, йӧрдымӧ ӱшандарыше амал огыл але эскерен коштеш савырна. Суд гына права пеш чевер саманыште тореш вашлиялтеш. Йоча-влак интересым сай, тыланда уло семинар деч вара йоча-влакым туныктымаште тыршен. Тендан амалда лиеш конкретле ой, кузе да кунам шуко. Мутлан, ответчик мием гын, те кок тылзе жапыште пуа лийын улмаш кычалчык йодеш. Йодеш суд дене кычалаш искым пуышо улыт семинарыш ушнаш марте латкуд ий марте йоча-влак ийготыш ончыкта. Ойырлымо годым палемдыме нерген иск тендан ушнен кертеш доказательствым суд секретарь лийын пашаш кӱлеш. Уло доказатлыме, делам судыш пуаш кӱлеш действийым ышташ палемдыме. Але латкуд ияш йоча те огына ойырло гын, тендан кугурак тавалышын гын, ончен кушташ шеледен ышта да те пелашем деч вара семинарыште лийже тендан. Туге гынат, тендан улмыжым пеҥгыдемден возын, мо тендан йодышда уло тендан коклаште соглашенийым ыштыме да тыланда пелашда тӧрлымӧ.
Файлым случай-влак лийыныт, кунам шуктем курсым эртымыж деч утарен кертын. Кажне случай лийын ончыза шкет негызше Мутлан, ешыште вий дене лийын гын, шолыштмаш але шолыштын, вес илышыште чынжымак лийше але лийын кертше посна йочам ача-аван кӧнымышт деч посна ик содержанийже гыч лектын.
Туге гынат, пуаш але пуаш лийын кертеш курс деч вара ик тылзе жапыште чыла партий утара утараш толын улына. Паша ӱзгар идентификатор мемнан тыште шошым график. Ӱзгар-влак колледжыште 13 мартыште эртыше вӱргечын идет тыгай пӧлка (100, 7 840-мыйым урем, ЕО). |
— ончылгоч эсогыл телефон дене йынгыртет, у:жат — кажныштын шке сомылышт. 15 процентше гына ко:на толаш. (А куат пышталтын…)
Ну, а ко:лан увертарен шуктен отыл, тудо садак луктын ойла: «Пеш толам ыле да… мо ончычпак ойлен отыл…» |
Эсогыл ӱпшалт гын, мӧҥгешла икте-можо шупшеш, йолташыже-влакымат ӱзгар ӱшанен йолташем деке шупшылалтеПеҥгыде ушем чумыралтын еҥ интересым дене иктак, шонымет ден илышыч. Социологий эсогыл профессийым ойыраш лийдыме поянлыкше, шижам да шукертсек лийын, коллеге-влаклан да профессийын представительже-влак мо еҥым ушен. Шымлымаш, иктешлымаш пар миллион дене ушнен штат эртарыме, ончыктеныт, усталык паша шотышто виктарыме еҥ пагалыме коллеге-влак мо дене чӱчкыдын вашлийына пелашыже толын да раш ик тыгай творческий личность мо. Цель интересым лишыл да илыш - кыл пиалан лияш йӧным ыштат. Конешне, йолташ да ватетлан-посна тусшо совместимость кӱлешан, но шотышто кугу влиянийым ыштен тӱҥал веле нуно. Шинча ончылнына мемнам шуко у шӱдыр илыш гыч пример улыт. Актер да актриса эсогыл, эн мотор тӱняште лектын шогышо чарт тудо, шке проблемыжым да илыш ужалыме деч аралалтын огыл.
Мемнан партнерна-влак писын ямжым шижын ситен огыл, а чыла моло фактор-влак улыт ончыл планыште: оҥайже, тиде еҥ дене, мыланна нуно умылат мо.
ӱдырамаш видеочивать ӱдырамаш онлайн пай таҥ деч посна яра фото-влак пӧръеҥ дене палыме лийына 18 тӱлаш видеочивать качет дене видеочивать онлайн тототлымвер-влакым посна рулетке ӱдыр деч тӱлаш видеочат рулетке тототлымвер яра 18 |
Марий Элыште кугыжаныш йылме-влакын кучылталтме кумдыкышт иктӧр лийшаш: Йылме нерген закон да ыштышаш сомыл // Проблемы развития марийского языка как государственного. — Йошкар-Ола, 2000. — С. 18—23. |
Пожалуйста, тергымаш, тендан эл ончылно гын кеҥеж жап, лишыл рушарнян мом вет кылме (ноябрь) ноябрь рушарня шагат олмеш савырнен шагат жап шеҥгелан кодын. Нуно, манеш, айдеме йӧратымаш кумыл дене шотлаш лиеш мо йораташ да аралаш кумыландаш онлайн утларак чӱчкыдын ужаш тототлымвер видео, негыз лийын кертме деч. Видео-тототлымвер ямдылат, у йӧн дене йӧраташ манын кутыраш йӧным пуа. Тендан тидым шотыш налын, тыгай этап тыланда, тыланда кунам икте-весыштым сайрак пален налын кертыт. Мут толмашеш, мемнан тототлымверым мутланымаш тӱҥалме деч ончыч видео те ӱдырамашын видео ончалын кертыда. |
Кандашле ийым пыртак темен шуктыдымо Эчей Олошын ныл ийлан изирак йӧратыме пелашыже теле лишан кенета уке лие. Ӱмырышт мучко икте-весым пагален, арален илышт гынат, Шочынава нунылан ала-молан йочам ыш пу. Пелашыжын каен колтымыж деч вара шоҥгыеҥ йӧршын весеме. Тылзе чоло пӧрт гычат лекде илен кертын. Кас еда пӧртыштӧ пычкемыш гынат, тулым чӱктыде шинчен. Суртшо воктеч эртен кайыше-шамыч, пошкудышт илак чай манын мужедыныт, но пурен ончалашак тоштын огытыл.
Ялысе-шамыч тиде тыматле мужырым моткоч сай ешлан шотленыт. Садланжат, очыни, ватыже колымо деч вара южыжо Эчей Олошлан шокшо шӱрымат шолтен конденыт. Кевыт гыч толшыштла, шоҥгыеҥлан налме киндым пуртен коденыт.
Ойго шӱлыкеш варналтше Эчей Олош жап эртыме семын эшеат весеме. Тудлан чылажат кӱлдымыш лекте, колянен чонжо пустаҥе.
У ий водын, кече мучко окна ваштареш шинчыш, ушыштыжо тӱрлыжымат пӧрдыктыльӧ. А кас велеш пӧръеҥым пуйто ала-кӧ мӧҥгыж гыч уремыш шӱкенак лукто.
Пӧршаҥше ялым ончен савырнаш лекше шоҥгыеҥ урем покшелне пайремлан сӧрастарыме кожым ик тат ончен шогыш. Вет жапше годым нунат пелашыж дене ужар иман пушеҥгыш модышым сакедылыныт, ӱстелыш пайрем сийым погеныт. Лийын тыгай сылне пагыт тудынат…
…Йырым-йыр ончалат да игечыжат пуйто У ийлан келыштаралтын, палынак левештыш. Лумжат мландым тӱкалаш чаманыше гай шыве-шыве эркын велеш. Игече моткоч ласка гынат, уремыште еҥ ок кой, очыни, кажне еш пайремлан ямдылалтеш.
Кӱртньӧ тояшкыже эҥертен, Эчей Олош, нигуш вашкыде, шып малыше пӱртӱсым урем дене шымлен ошкеда. Ял мучашыш лекмеке, лумышто кийыше шем пийым кенета ужо. Воктекше лишеммеке, пий кораҥын ыш кудал, палыме еҥым ужшо гай вуйым гына нӧлтале, ыш опталте. А вара кынеле, капшым рӱзалтыш да пӧръеҥ почеш тарваныш.
Шеҥгекыже ончалше Эчей Олош пийын пурлын кертмыж деч ыш лӱд, мӧҥгешла, тудын дене кутыркалаш тӱҥале. Мӧҥгӧ пӧртылмӧ корнышто пийын моткоч ушан улмыжым шоҥгыеҥ умылыш. Пӧртшӧ воктек толын шогалмеке, тудым кудывечыш ӱжын пуртыш. Ӧрмаш, но пий кудывечыш шоҥгыеҥ деч ончыч кудал пурыш.
Эчей Олошын чонжылан ласка да весела лийын кайыш. Пийым пӧртышкӧ пуртыш, но сурт янлык шкенжым ала-молан тургыжланышын, изин-кугун кырткан куча.
Теммеш пукшынеже ыле, но пий кочкыш ате дек лишкат ыш лишем. Эр марте унам ом тургыжландаре манын, оза шоналтыш да кухньо кӱварыш ватыжын тошто ужгажым кудалтыш.
Йӱдым Эчей Олош пылышыжлан пелашыжын йӱкшӧ солнымо дене помыжалт кайыш. Куаненат колтыш. Кухньыш пурен ончале, нерен кийыше пийым ужо. Шоҥгыеҥын кидше чытыраш тӱҥале, пелашыжын йӧратыме эмалироватлыме кружкаж дене вӱдым кошталын, изин-изин подылын, ик тат янлык ӱмбак ончен шогыш. Ты татыште вӱдан ате кидше гыч мучышталт камвозо. А пий катлыше кылже гыч пурлын, кружкам кийыме верышкыже нумал кайыш.
Кенета Эчей Олошлан пуйто ватыже пелен улмо гай чучын колтыш. Ала лачшымак тиде пий тудак улеш?! Кокыте шонымаш дене пӧръеҥ малаш возо.
Теҥгече мумо пийлан эрдене «Найда» лӱмым пуыш. Тылеч вара тудо пий деч ок ойырло. Чӱчкыдын пырля пӱртӱсыштӧ ласкан юж дене шӱлашташ кас еда коштыт.
Толын пурышо пий нерген пошкудо-шамычлан каласкалымеке, нунышт тудлан тыге ойленыт: тиде, очыни, чот йӧсланыметым ужын, йӧратыме пелашет пий сыным налын, пеленет пырля лияш, уэш тый декет пӧртылын манын, шоҥгыеҥым лыпландарат.
Р.ЧЕПАКОВА
Лудаш темлена:
ИЛЫШ ЙЫЖЫҤ
Шоячылан тыгак кӱлеш
Шоячылан тыгак кӱлеш але Нине кок еҥ икте-весыштланак пӱралтыныт ыле… Кече дене ырыше вагонышто чыташ лийдымын лӱп лӱп шокшо. лудаш…
ИЛЫШ ЙЫЖЫҤ
«Книга – лончан, илыш – кыдежан»
Илышыште кажне айдемыланат пиалымат, ойгымат ятырак ужаш логалеш. Очыни, иктынат тудо ӱй да мӱй огыл. Ачажым картычкыж гоч лудаш…
ИЛЫШ ЙЫЖЫҤ УВЕР ЙОГЫН
АВА
Саня. Матрос Санька. Йоча годым мыйым тыге маныныт. Ачамлан кӧра. Тудыжо изинекак моряк лияш шонен, «Матрос улам» манын коштын. лудаш…
Добавить комментарий Отменить ответ
Для отправки комментария вам необходимо авторизоваться.
КАЛЕНДАРЬ
ЯнварьФевральМартАпрельМайИюньИюльАвгустСентябрьОктябрьНоябрьДекабрь 20162017201820192020202120222023202420252026
Пн
Вт
Ср
Чт
Пт
Сб
Вс
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30
АРХИВ
Ноябрь 2021
Октябрь 2021
Сентябрь 2021
Август 2021
Июль 2021
Июнь 2021
ГОРОСКОП
Гороскоп
20-26 сентябрьлан гороскоп
15.09.2021 Ольга Мошкина Comment(0)
Шорык Тыланда тиде арнян ончылык дене кылдалтше ала-могай моткочак кӱлешан решенийым приниматлашда логалеш. Ешан да икшыван-влак пӱрымашлан чыла тиде лудаш…
6-12 сентябрьлан гороскоп
08.09.2021 Ольга Мошкина Comment(0)
30 август – 5 сентябрьлан гороскоп
25.08.2021 Любовь Камалетдинова Comment(0)
9-15 августлан гороскоп
04.08.2021 Ольга Мошкина Comment(0)
ТЕАТР УВЕР
Конкурсым иктешлыме
Марла йоча спектакль да «йыргешке ӱстел»
Калык артист дене чеверласена
13 ноябрьыште Марий АССР-ын калык артисткыже Римма Руссинан шочмыжлан — 90 ий
«Йыргешке ӱстелыште» – шочмо марий йылме нерген
ЛИЙ ПЫРЛЯ
© 1915-2018 «Марий Эл» газет. Газетым Роскомнадзорын Марий Элысе управленийыштыже регистрироватлыме. Реситрационный номер - ПИ № ТУ12-0118, 2012 ий 25 июнь. Copyright газетамарийэл.рф | |
Олимпий модмаш-влак (южгунам Олимпий модыш-влак) - калык-влак кокласе эн кугу комплексный спорт таҥасымаш. Тудо кажне ныл ийлан ик гана эртаралтеш. Ондакше Акрет Олимпий модмаш Грецийыште Олимпий Олаште м.к.д.о. VIII гыч, V курым марте эртаралтын. XIX курым мучаште барон Пьер де Кубертен Олимпий модмашым угыч тӱҥалаш тыршен. Садлан 1894 ийыште Интеркалык(ын) Олимпий Комитетым(ИОК) почын. Кок ий эртен, да Тыгодсо Олимпий модмаш-влак Афиныште эртаралтыныт. Вара Олимпий Модмаш-влак да Олимпий Толкын шотышто ИОК тӱҥ вуйлатыше улеш. Тыгак эше Олимпий Хартий уло, кушто радам-влак да кӱштымаш-влак сереныт, кузе тыгай таҥасымашым эртараш.
XX курым годсек Олимпий Толкын пеш шуко вашталтын. Тидлан кӧра ИОК модмашым вашталтен, саманым шотыш налын. Кудо-икте саемдымаш-влак: Теле Олимпий модмаш-влак лум да ий спорт тӱрлыклан, Паралимпий модмаш-влак кап-кыл шотышто ситыдымаш дене еҥлан да Самырыктукым Олимпий модмаш-влак самырык спортъеҥлан. Тӱрлӧ политике, экономике, технологий шот дене ИОК Олимпий Модмашым эше уэмден. Таче Олимпий Модмаш-влак кымылзо-влак да йӧратыше-влак кокла (кузе Кубертен ондакше шонен) гыч лектын да кызыт профессионал спортъеҥлак пайдаланат тудым. Тӱшкаувер йӧнык-влак кӱлешлык корпоратив спонсорлык да коммерциализаций шотышто йодышым шынден.
Кызыт Олимпий Йогын Интеркалыкын спорт федерацийым, Калыкын Олимпий комитетым да кажне Олимпий модмашлан организационный комитетым куча. Тудо пунчалым лукшо илтарман улеш, садлан тудо кажне Олимпий модмашлан оза олам сайлымашлан вуйшогын улеш. Оза ола модмаш пайремым да радам шотым Олимпий Хартий дене келшен эртарашлан вуйшогын улеш. ИОК Олимпий программым да могай спорт тӱрлык-влак Олимпий модмашыште улшаш палемдалта. Олимпий пайрем шуко йӱлам да ӱжвата-влакым налеш (мутлан, Олимпий тистыже да Олимпий тул), тыгак Почмаш да Петырымаш радам шот-влак улыт. Чылаже 13.000 шукырак спортъеҥ-влак Кеҥеж да Теле Олимпий Модмашыште 33 тӱрло спорт тӱрлык шотышто таҥасат. 400 тӱрлӧ сомылка-влак. Икымше, кокымшо да кумшо сеҥыше-влаклан шӧртньӧ, ший да вӱргене медальым пуат.
Модмаш тыгай кугу лийын, кажне калык тудым модеш. Тыгай кушмаш тӱрлӧ азапым ыштен, мутлан, бойкот-влак, допинг, шолыпналтыш да терроризм. Кажне кок ийыште Олимпий модмаш-влак да ТУЙ йҥже, палыдыме спортеҥлан калык (южгунам калык коклаште) чапым нӧлталашлан кертмешетым пуат. Модмаш-влак тыгеже эше оза ола да эллан шке кояшлан кертмешетым пуат.
Акрет Грецийысе Олимпий модмаш-влак Олимпий Олаште эрталалтше йӱла да спорт дене кылдалтше пайрем сынан лийыныт. Модыш-влакын кузе шочмышт нерген пале-влак йомыныт, но ты событийым сӱретлыше икмыняр легенде аралалт кодын. Модмаш-влак тылеч ончыч лийыныт гынат, документ дене палемдалтше икымше тыгай пайремлымаш м.к.д.о. 776 ийыште лийын. Негызым Геракл пыштен. Модмаш-влакым эртарыме жапыште савырле сӧрасымаш увертаралтын, тыгодым сар-влакымат чареныт (чарыман улмаш), кеч тиде пунчал эрежак эскералтын огыл.
Римлян-влак толмо дене Олимпий модмаш-влак шке сыныштым палынак йомдареныт. Христиан тыным налме деч вара нуно чий тын дене кылдалтшылан шотлалташ тӱҥалыныт да 394 ийыште император Феодосий I нуным чараш кӱштен.
Олимпий шонымаш акрет таҥасымашым чарыме деч вара йӧршынлан йомын огыл. Мутлан, Английыште XVII курым жапыште «олимпий» таҥасымаш да ӱчашымаш-влак ик гана веле огыл лийыныт. Варарак тыгай таҥасымаш-влак Франций да Грецийыште эртеныт. Туге гынат, нуным кундем сынан изи сомылкалан веле шотлаш лиеш. Кызытсе Олимпий модмаш-влакын эн тӱҥ ончычсо «Олимпий»-влак лийыныт. Нуно 1859-1888 ийлаште эреак эртаралт шогеныт. Олимпий модмаш-влакым уэш пӧртылмаш нерген шонымашым Панайотис Суцос почеламутчо темлен, а илышыш тудым мер пашаеҥ Евангелис Заппас шыҥдарен.
1766 ийыште археологический кычалмашым эртарыме деч вара Олимпий Олаште спорт да храм полат-влакым верештыныт. 1875 ийыште археологический шымлымаш да кычалмаш немыч-влакын вуйлатымышт почеш шуйнен. Ты пагытыште Европышто акрет жапым романтико-идеалистический семын онченыт. Олимпийысе шонымашым да тӱвырам угыч нӧлтал колтымо нерген ой Европо мучко моткоч вашке шарлен. Француз барон Пьер де Кубертен тунам каласен: «Немыч Эл акрет Олимпий деч мо кодмым кычал муын. Молан Франций тошто куатшым пӧртылтен ок керт?»
Кубертенын шонымыж почеш, француз салтак-влак 1870-1871 ийласе Франко-прусский сарыште начар тазалыкыштлан кӧра сеҥалтыныт. Тыгай сӱретым тудо француз-влакын кап-кыл тазалыкыштым шуарыме дене вашталташ тӧчен. Тидын годым калык эгоизмым кораҥдаш тыршен да тыныслык ден калык кокласе келшымаш верч шоген. Тӱнямбалсе самырыктукым шке вийжым кредалмаш пасушто огыл, а спорт таҥасымашлаште тергышаш. Олимпий модмашым угыч нӧлталмаш тудын шонымыж почеш ты экшык-влакым тӧрлашлан эн сай йӧн лийын.
1894 ий Пеледыш тылзын 16-23 кечылаштыже Сорбонно олаште (Париж университет) эртаралтше конгрессыште Кубертен шке шонымашым да ыҥым тӱрлӧ калык ончыко луктын. Конгрессын пытартыш кечынже тыгай ойыш шуыныт: кызытсе пагытын икымше Олимпий модмаш 1896 ийыште ты модмашым шочыктышо элыште – Грецийыште, Афиныште эртышаш. Тунам Интеркалыкын Олимпийский Комитетлан (ИОК) негызым пыштыме да модмаш-влакым вӱдымылан нуно вуйын шогеныт. Комитетын I-ше президентше грек Деметриус Викелас лийын. Ты пашам тудо 1-ше Олимпий модмаш чарнымеш, 1896 марте, вӱден. Барон Пьер де Кубертен генеральный секретарь сомылым шуктен.
Икымше Олимпий модмаш-влак кугу сеҥымаш дене эртеныт. Тушто 241 атлет (41 эл) гына лийыныт гынат, модмаш-влак акрет Греций пагыт годсек эн кугу спорт сомылкаш савырненыт. Грецийысе официал еҥ-влаклан да калыклан тиде моткоч келшен, садлан нуно модмаш-влакым Грецийыште ончыкыжат эре эртараш кӱлмӧ нерген темлымашым пуэныт. Но ИОК модмаш-влакым эртарыме верым кажне ныл ий вашталтыме нерген тӱрлӧ эл коклаште пунчалым луктын.
Икымше сеҥымаш деч вара Олимпий модмаш икымше нелылыкымат чытен. 1900 ийысе Парижысе (Франций) II Олимпий модмаш да 1904 ийысе Сент-Луисысе (Миссури, УАШ) III Олимпий модмаш тӱнямбал ончер дене ушнен шоген. Спорт таҥасымаш-влак тылзе дене шуйненыт да ончышо калыклан оҥай лийын огытыл. Сент-Луисысе модмаште утларакше американ спортъеҥ-влак лийыныт, молан манаш гын Европысо калыклан теҥыз гоч вончаш технический амаллан кӧра моткоч неле улмаш.
1906 ийын Афиныште (Греций) эртыше Олимпий модмаште спорт таҥасымаш да лектыш тӱҥ верым айленыт. Ончыч ИОК ты модмаш-влакым Олимпийысылан шотлен гын (кеч нуно кажне кок ий гыч эртаралтыныт, а ныл ий гыч огыл), кызыт нуно Олимпий модмашлан огыт шотлалт. 1906 ийысе модмашым южо спорт эртымгорно шанчызе-влак олимпий шонымашын утаралтмаш семын ончат, молан манаш гын нуно модмаш-влаклан яра да кӱлдымыш савырнаш пуэн огытыл. |
Ме Шочмо йылмын тӱнямбал кечыжлан пӧлеклалтше «Марий Эл – Моско» телемостым эртаренна. Москосо 1273-шо номеран школын 9-ше классыштыже тунемше-влак дене кылым ыштенна. Национальный сымыктыш гимназийын 8-9-ше класслаштыже шинчымашым погышо ӱдыр-рвезе-шамыч марий йылме, тӱвыра дене палдареныт. Почеламутым лудыныт, кӱсле, ковыж дене шоктеныт, марий мурым йоҥгалтареныт. Москосо икшыве-влак мыланна руш йылмын ямже нерген каласкаленыт. |
Кеҥеж каникул школышто тунемше ӱдыр-рвезе-влаклан каналташ, тазалыкым пеҥгыдемдаш веле огыл, тыгак оксам ыштен налаш йӧным пуа. Но официальный паша – тиде икымше стаж да пашадар веле огыл, тыгак пенсий права да обязанность-влак. Тидыже 80 деч кугурак ийготан пенсионерым, I группан инвалидым ончымылан компенсацийым да пукшышым йомдарыме шотышто пенсийыш федеральный социальный ешартышым налше-влак дене кылдалтын. Закон почеш нине выплатым пашам ыштыдыме граждан-влаклан гына пуат. Пашашке официально пурымо годым нине выплатым тӱлымым чарнат.
Ӱдырамаш-влакым «чаманеныт» 2018 ий 3 октябрьыште Россий Федерацийын Президентше Владимир Путин пенсий ийготым кӱзыктымӧ нерген законыш кидпалыжым пыштен. Правительствын ончылгоч ямдылыме планже почеш, ӱдырамашын пенсий ийготшым 55 гыч 63 ий марте кӱзыкташ палемдыме ыле, пӧръеҥыным – 60 гыч 65 ий йотке. Но 27 сентябрьыште Кугыжаныш Думын депутатше-шамыч В.Путинын темлыме тӧрлатымашыж дене ик йӱкын келшеныт, да […]
Пенсий ийготым кӱзыктымӧ дене пенсионер ден пашам ыштыше-влак кокласе дисбаланс пыта манын шонем. Пенсийыш лекме ийготым вашталтыде огешак лий. Элысе чумыр калык гыч кумшо ужашыже пенсийыште лиеш гын, пенсионер-влакын илышыштым саемдаш неле. Пенсий законодательствым вашталтыме дене социальный да экономический нелылыкым сеҥен лекташ йӧн утларак лиеш. Адакше тудын сай велжат уло: пенсий кӱза, пенсионер-влакын илышышт саемеш, […]
Кумшо ийготын университетыштыже шымше у тунемме ий тӱҥалын. «Студент-влакым» уна ден кумшо ийготын университетыштыже тунемше-влак саламлаш толыныт. Мероприятийысе чыла еҥлан университет мучко виртуальный экскурсийым эртареныт, тунемше-шамыч концертым ончыктеныт. Марий Эл Республикын социальный вияҥмаш министржын алмаштышыже Эдуард Загрутдинов «студент-влакым» у тунемме ий дене саламлен да оҥай шинчымашым, шарнымашым погаш, икте-весе дене палыме лияш тыланен. «Чолгыжшо шинчада, […] |
Марла календарь: 5 кылме (ноябрь) - У тылзе 14 - Кузьма ден Демьян кече. 19 - Тичмаш тылзе. 21 - Шыже пазар Этнотуризм Муро, муро, тый от лий гын... Арслан
этнокультурный журнал
Погода в Йошкар-Оле
Gismeteo
Подробнее
Афиша
Контакты
Реклама
Юбилеи
Эстонийыште Марий тиште пайрем вашеш
Вход на сайт
Имя пользователя *
Пароль *
Забыли пароль?
Марий тиште кече лишемеш. Тудо йÿла почеш 10 декабрьыште палемдалтеш. Тыге пайрем вашеш Эстонийыште марий режиссёр Алексей Алексеевын «Угинде» лӱман киножо ончыкталтеш.
Кино 4 декабрыште 17 шагатлан Таллин оласе «Кино Артис» лӱман кинотеатрыште лиеш. Тудым ончаш Эстонийыште илыше марий-влак да марий тӱвырам йӧратыше эстон уна-влакым вучена.
«Угинде» киношто Татарстан Республикысе Кукмара районышто илыше марий-влак да Угинде пайремым пайремлыме нерген ойлалтеш. |
2020-шо ийыште марий автономийым ыштымылан 100 ий темеш. Кузе республикына вияҥын? Тудлан надырым пыштыше-влак коклаште кӧн лӱмжым палемдаш лиеш? Чыла эн оҥай уверым «Мыйын мландем» передачыште рашемдена. Читать далее → |
Шора эҥерже Тӱрек район гыч йоген лектеш. Шорабашыже марлаш сӱас йылме гыч кусараш гын, Шорамучаш лиеш. Ял деч Тӱрек районын чекже марте улыжат кок километр, Мариец посёлок деч тора огыл. Ялыште ик уремыште сӱаслак илат (ожно Бегишева пустошь маналтын) , весыште марийлак (Шишор), шке жапыштыже нуно «черемиса служилая» лийыныт. Ялыште чылан изинекак марий йылме деч посна сӱасла ойлен моштат. Марий йылмыжат ойыртымалтеш, нунын семын эше Тӱрек районычо Сардаял велышыште кутырат. Шуко Шорамучаш марийлак кызыт Тӱрекыште илат, мыйын гын ковам тужеч лийын. Шке жапыштыже тусо кундемыште марийлак эше Сюрда (ожно Сердобрашка) ялыште иленыт. |
Коммуникаций - садыгак, кажне еҥ илыме характеристикым темынТудо эн самодостаточный еҥ кӱлеш, кудым шке ыштыме вес пӧлем деч посна илен тунемынам. У вашлиймаш, оҥай да илыш, илыш йокрок да тыглай кечысе ныжылгылык шалаташ полша. Информацийым налме йӧн шуко уло, но эн практичный, нуно пайдале да йӧнан шотлалтеш гыч онлайн-сайт сессий дене темыме. Те могай кычалаш ушнен ыле, кеч-могай олаште илыше нина тудо, нимат лийын огыл ыле кой ыле да мом тудым кузе тудо - те шинчеда желаемый лектышыш шуаш полша! Регистраций деч посна оҥай вашлийыч? Практично! Очыни, таче тендан дене вашлийын кертын огыл ала-кӧ, кӧ интернет дене пайдаланат. Сайтын чоҥалтмыже деке пураш лиймашым налын дене кеч - персональный компьютер, ноутбук, планшет, телефон да мобил телефон эсогыл. Тиде ончыкта, тый эрыкан мутланен кертыт мо оҥайже профильым ончен лектын да кажне минут ойыралтеш. Пробкыш пижеш гын, ӱшанен тарлыме техникым, кочкаш командировкыш - олмеш, ышташ, еҥ-влак дене мутланаш оҥай! Пайдаланыше: регистраций деч посна вашлиймашым огыл оксам ойырымо финанс йодеш. Каласымашым колташ огеш кӱл тый декет пурем але текстысе профиль почеш процентный тӱлен - тендан кушто базыже чыла увер уло. Пеш практичный да, кертеш мо тудо вет точко-влакым гыч але вес эл гыч еҥ-влак тендан дене тыгак вашлияш кутырен пайдаланыше ола, кушкын, мутлан, тудо вашке толеш. Кеч-могай йӧн дене кутырышо еҥ-влакын чотышт шыгыремдыме деч посна кеч-могай жапыште тӱлаш сайт палдара! Тошкалтыш! Ала толмем нерген ойлен веле огыл, анкетым мо сайт радам лийын, да мемнан эл гыч еҥ-влак чыла олала гыч толыныт-за рубежом, но нерген да аудиторий лӱмын ыштыме кугытым, тудын права шотышто стопроцентный манаш лиеш. Мо тиде тыгай? Тыште еҥ-влаклан чыла пашаже уло нунын ийготшо дене, интересышт ден тӱрлӧ тӱжвал увер уло. Тыгак моло йӧрдымӧ вашлийыныт поктен шу, мом тыглай, кутыраш да кылкучыш нергенже возкала ешыш пурышо кӱвар марте ыштен. Тӱкалтет веле, тудо почылтын да тый! Кылым кучаш чек деч посна! Ынде шонена тендан дене кутырен еным ойырен, кажне кечын да тул деке эмоций sms сай, але тиде просто лийын ок умыло но эше поктен ок шу? А кызытеш ок сите веле каласышыч, у кӱкшытыш кусарен да жап кутырат, но кузе тидым ышташ? Видео сайт йыҥгыр йӧн лийын! Тиде ончыкта, але тичмаш але тыглай телефон-влак дене вашлиймашым эртарен кертеш мо те виртуальный йӱкын ойлен. Тиде паша пайдале, кунам тудым икмыняр тӱрлым ужаш лиеш. Кок ӱчызылан Романтично, те чын да тудын деч утлаш полшаш, каналташ изиш аптыраныме икымше чеверын, тӱрлӧ эл гыч икте - весышт да у айдеме дене илаш куштылго ончыкта, а ватет-партнёрым кычал кошт, эртаре"мини-интервью"манын, умылаш, шонымашым илышыш пурташ мыняр идеальная пӧръеҥ. Кузе келшыше еҥым муаш, тудын дене мутланыме семынак мут лиеш, тудын кугытшым да тыге? Чӱчкыдын пайдаланыше-влак шотышто серьезный гай тӧчышӧ шукын улыт, пешак тыкымлен сайт анкета уло. Гын, мутлан, значений шотышто ойыртемалт тӱжвал персональный данный ваш келшен уке гын, нунын деч ончыкылык шонымашышт утларак кӱлешан. Мемнан сайт палдарен кертышт да предложенийыште бесплатно без регистрации ола тыланда чыла пайдаланыше профильым ончен лектеш. Эн тӱҥ критерий дене келшыше предложенийым кычалмаш полышым пуымо да тидын деч вара веле лийын чыла сомылжо ончыкталтын. Оҥай ен вашлиймаш деч утларак кучылталтыт рашемдаш кӱлеш, тудо ийгот да илыме вер. Анкетым муын шымлен ончаш тӱҥалам сӱретлен, да йытыран пайдаланыше гын, информацийым тунемшыж деке миен, нунын дене анкетым коденам - интересым нерген информацийым, тыршен, эсогыл икмыняр арверже дене вашлийын мутланен да тун шонымашыжым ойырен налме нерген да сайрак. Куаныза, тендан ден икгай уло кумылын вашлийыныт да тыглай сур йокрок огыл илаш йӧным ыште.
палыме ола ӱдыр дене тототлымвер-влакым посна рулетке мариян пале 18 тототлымвер-влакым посна рулетке видеочивать ий анкетыштак палыме лиймын видео тототлымвер-влакым посна рулетке рулетке регистрацийым тототлымвер 18 частный палдара видео оксам тӱлымо регистрацийым видеочивать |
Умыр йӱрет дене, шокшо кечет дене, эр тӱтырат дене кавыл ыште (Кум.м.). Пӱртӱс деч кавылым вучыман огыл, налман. Еҥлан кавылым ыштен веле, поро илышым ужаш лиеш. |
Илышыште айдеме эре кунам-гынат нелылык дене тӱкна. Молан тыге лиеш, кузе чон йӧсым лыпландарыман, кушто ласкалыкым муман? Могай ме улына? Ала Юмын кӱштымыжым шагал шуктена, ала йӧршеш огына шукто, садлан уда койыш, осал шӱлыш, торжалык мемнам да кушкын толшо тукымнам «ишен» толыт.
Йошкар-Оласе да Марий Элысе митрополит Иоаннын благословитлымыж почеш ме, редакций пашаеҥ-влак, Курыкмарий районысо Сумка селасе черкыш миен коштна. Палена, тушто архимандрит Иоанн (Барсуков) шкежат Юмо гай поро шӱлышан, еҥ-влакын ойгыштым лыпландараш, чоныштым, ончыкылыкыштым благословитлаш колтымо поро ача. Ош тӱняште чыланат языкан улына, садлан Юмо ончылно титакнам касараш вараш кодман огыл. Сумка черкын 91 ийыш тошкалше духовникше Иоанн ача деке миен толза. Тудын пушкыдо кидшым кучымо да тыматле ойжым колыштмо деч вара «вудыкаҥше» шинчана ала почылтеш.
«Мландывалне илышет шуйныжо манын, ача-аватым пагале». Юмын кӱштымӧ тиде ойым ит мондо, шотыш эре нал, шкежат ача-аватым, кугыеҥым пагале, йочат-шамычым, шкендым, вес еҥым пагалаш туныктен кушто. Тыге Юмо деке кайыме корно тӱҥалеш. Мый декем шукын толыт да «Икшывем тыгай, тугай, мутым ок колышт. Марлан каен але ӱдырым налын, ойырлен маныт. Мом ыштыман? Тыгодым «А шкеже мом ыштет? Юмылан кумалат? Юмо ончылно языкым касараш ямдылалтман, тынеш пурыман, оҥым кажне кечын ыреслыман, молитвам лудман, таинстве йӱлам шуктыман, пырчешым подылаш ямдылалтман, собороватлалтман. Чыла тидым священник-влак ышташ полшат. Вате-марий ятыр ий пырля илат да шоныдымын-вучыдымын ойырлат. Самырык-влак ушнат веле, шукат пырля огыт лий, ойырлат. Кызыт гражданский брак дене илат, ӱдырвуя азам ыштат. Аватмут дене вожылде мутланат, шала койыш озалана. Йоча-влакым Интернет гыч «шӱдырен луктын» от керт. А тушто ала-момат ончыктат. Лач сайжым гына ойырен налаш туныктыман. Эше Моско да чыла Русьын патриархше Алексий II ойлен: «Юмо деч посна ушнымаш ойырлымашыш шукта. Садлан ача-авалан шочшыштым венчаялалташ благословитлыман». Святой шӱлышым, Юмын, Суксын аралтышыжым черкыште венчаялтмеке гына налат», – манын мутланымашнам тӱҥале Иоанн ача.
Колышо еҥым чӱчкыдын уштыман мо?
Чынак, кызыт шуко еҥын еш илышыже лунчырген толеш, чылажымат куштылгын ыштат: шонат – ушнат, шонат – ойырлат. Тукым лугалтеш, икшыве тулык кушкеш. Айдеме тукым пеҥгыде лийже манын, Юмылан кумалын илыман. Тидым ача-ава гына шке шочшыштлан изишт годым туныктен каласен кертыт.
«Юмын эрык (воля) да закон ваштареш улшо еҥым осал вий алгаштара. Молитвам лудын илыше отыл гынат, кажне эрдене «Тау, тылат Юмо. Юмо, проститле мыйым. Юмо, благословитле мыйым» манын ойлыман. Тиде кӱчык молитва илышетым аралаш полша. Языкым касарымек, Юмын благодатьшым налат. Арняште куд кече пашам ыште, шымше кечын Юмым пагале, черкыш кошт, кумал, титакетым проститлаш йод, пырчешым подыл, тунам веле илышетым куштылемдет», – умбакыже ойла священник.
«Колышо еҥым чӱчкыдын уштыман мо?» – йодым архимандрит Иоанн деч. Тудо тыге вашештыш: «Юмын законын визымше заповедьшым эре шуктыман. Илыш дене чеверласыше ача-авам мондыман огыл, нунын верч кумалман. Черкыште «За упокой» манын возыктен, сортам чӱктыман, сорокаустым пуыман. Шоҥго, чот черле-влакым колаш ямдылыман, черкын чыла таинствыжым шуктыман.Шоҥго, чот черле еҥ-влакын сулыкыштым священник касараш полшышаш, уке гын уло языкшым тыгай еҥ-влак пеленышт вес тӱняш наҥгаят. А тушто нунылан эшеат чот неле лиеш. Ӱмыр мучко христиан верам кучышо еҥ Юмо дене пырля илышаш. Колымек, чон кап гыч ойырла, Юмо деке миен шумешке, 20 тергымашым йӧсланен кайыме корным, эрта.
Коло тошкалтышым эртымек, узьмакыш логалат
Тидыже мытарстве маналтеш. Тыге кажне еҥын чонжым мыняр сулыкан улмым ушештарыме почеш йӧсландарыше корно вуча. 16 – 17 мытарстве тошкалтышыште еҥ марий да вате ден яжарланымылан, венчаялтде илымылан, шке чон яндарлыкыштым йомдарыше-влак мутым кучат. 18-ше содомский мытарстве чыла шакше язык пашам ыштымым терга. Чыла тиде мытарствым (чылаже 20 ) эртен кертат гын, узьмакыш логалат. Юмо чыла койыш-шоктышнам, кузе илымынам кушеч пала? Умылтарем: азан эше мӱшкырыштӧ улмыж годымак тудын шӱмышкыжӧ аваж гоч осал вий пурен шинчеш, тиде осал денак йоча ош тӱняшке шочеш. Садлан азам тынеш пуртыман. Священник ныл тӱрлӧ молитвам лудеш, азан шӱмжӧ да капкылже гыч осалым поктен луктеш, тыге азан чонышкыжо святой шӱлыш пура, да ньогалан Юмо суксыжым пуа. Садлан шым ияш марте йочам суксо дене иктак маныт, черкыште языкым касарыме деч поснак службо пытыме лишан пырчешым подылтат. Икшывын шым ий теммекыже, тудын илыш-корныжым осал ден суксо эскераш тӱҥалыт. Осал вий айдемын уда пашажым воза, суксо – сай пашажым. Вара айдемын колымекше, мом возымыштым тергаш тӱҥалыт. Тыге айдемым, колымекше, мытарстве — тошкалтыш дене эрташ шогалтат. Садлан черкыш кажне кугу пайремлан, рушарня еда толман, Юмым пагалыше еҥ шке шочшыжо-влакланат сай илыш корныш шогалаш полша», – ойлыш Иоанн ача.
91 ияш Иоанн ача дек пасу гоч
Сумка черкыш Иоанн Ульяновск область гыч 1965 ийыште ешыж дене толын, пеленже черле аважым конден. Шочмо кундемысе изирак черкыште ачаже, Кузьма, ден аваже, Екатерина, молитва мурым муреныт, Юмылан чот ӱшаныше лийыныт. Тыге эргыштат Юмылан ӱшанен кушкын. Сумкаште Чебоксар ГЭС-лан кӧра, вӱд чот ташлен, тыге тышеч еҥ-шамыч каяш тӱҥалыныт. Но храмым Юмо арален коден. Юл сер воктене тудо таче торашке волгалт шинча. Пасу гоч шуйнышо лакылан, йӱран годым тазылан корно дене еҥ-влак тышке кажне кечын толыт. Чон йӧсышт нерген каласкалат, Иоанн ачан полшымыж дене эрыкталтмек, илыш вийым налыт. Тугеже чонышко угыч порылык пура.
Черкыште кечылан кок гана службо эрта
Храмыште лиймына годым Владимирский села гыч тусо черкын иерейже Алексей толын ыле. Тудо тыге каласкалыш: «Черкыште архимандрит Иоанн, тиде храмын да мемнан епархийын духовникше, кажне эрдене кандаш шагатлан да кастене шым шагатлан литургийым эртара. Эрденысе службо годым кумалаш толшо-влакын языкыштым касара, пырчешым подылта, ой-каҥашым пуа. Черке пелен ӱдырамаш да пӧръеҥ-влаклан посна илемым чоҥымо, паломник-влаклан пӧлем, унагудо улыт. Тораштак огыл Почаевский Шочынава Юмоҥалан часамла, купель верланеныт, тушто памаш вӱдым налаш, чывылт лекташ лиеш. Храм Рождества Пресвятой Богородицын лӱмжым нумалше Сумкасе черке 21 сентябрьыште ырес дене коштмо кугу пайремым эртара. Юмо саклыже чыладамат».
У номерын электрон версийже
У номерым республик мучко почтышто, газет киосклаште, редакцийыштына налаш лиеш. Тел. +79648623420
Архив
Декабрь 2022
Ноябрь 2022
Октябрь 2022
Сентябрь 2022
Август 2022
Июль 2022
ПРОЕКТ ПАША
САЙТЫШТЕ КЫЧАЛАШ
Найти:
2023 ийын 1-ше пелийжылан ПОДПИСКЕ
«Кугарня» газетлан почта гоч возалтса да призым* модын налза!
Газетын индексше: П8403.
Газетлан, мӧҥгӧ гыч лекде, сайтыште https://podpiska.pochta.ru/press/%D0%9F8403 возалташ лиеш.
Лотерей дене модалтеш: ШОРЫК, УТЮГ, ЭЛЕКТРОЧАЙНИК, ОДЕЯЛ, КӰПЧЫК, ШАГАТ да мӧҥгыштӧ кучылташ келшыше моло кӱлешан арвер. |
12 сӱрем (12 июль) — григориан кечышот почеш идалыкын 193-шо (кужемдыме ийлаште — 194-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 172 кече кодеш.
1943 ий — Кугу авамланде сарын ик эн кугу кредалмашыже талышнен — Курская дуга. Но тидын деч ончыч моткоч кугу кучедалмаш лийын — тудат Курск кучедалмаш семын историйышке пурен.
1949 ий — Татьяна Михайловна Косарева, тренер, Марий Эл Республикын спорт да кап-культур пашан сулло пашеҥже. Киров оласе пединститутышто шинчымашым поген. 1974-ше ий гыч Йошкар-Олаште «Спартак» йоча спорт школышто иймаш дене тренерлан пашам ышташ тӱҥалын. Тылеч вара спорт министерствыште тыршен. Россий да СССР-ын чемпонатлаште призер да сеҥыше лийын.
1953 ий — Геннадий Савельевич Григорьев, Марий Эл Республикысе ял озанлыкын сулло пашаеҥже. Морко кундем Унчо селаште шочын-кушкын. Паша корныжо шочмо районысо партий комитетыште тӱҥалын, вара «Дружба» да «Передовик» колхоз-влакын партий ушемыштын секретарьже лийын. 1997-ше ий гыч Марий Эл Республикысе кугыжаныш погынын депутатше лийын. Венгрийысе этнографий тоштерыште «Марийская усадьба» комплексым вераҥдымаште кугу надырым пыштымыжлан тудым кугыжаныш премий дене палемденыт. Геннадий Савельевич ятыр ий «Передовик» ял озанлык артельым вуйлатен.
1955 ий — Ольга Петровна Комлева, тӱвыра пашаеҥ, Марий Эл Республикын калык артистше. Казахстаныште шочын. Саратовысо хореографий училищым тунем пытармеке, Йошкар-Олашке балетышке артисткылан толын. Икымше марий балетым уэмден шынден. Икымше номеран школ-интернатыште, тӱвыра да сымыктыш колледжыште туныкытышылан тырша. Эрик Сапаев лумеш опера да балет театрын балетмейстерже.
Петро пайрем. Тиде кечын кум тӱрлӧ памаш вӱд дене мушкылалтман улмаш. Эрдене эрак калык кече лекмым ончен, калык ой почеш кечыжат Кугече пайрем годымсо гай модын лектеш. |
24-25 апрельыште Йошкар-Олаште Мер Каҥашын "Марий форум: шошо сессий" конференцийже эртаралтеш. Тудо Марий Эл Республикын мер-политик рӱдерыштыже 24 апрельыште 10 шагатлан тӱҥалеш. |
Пайдаланыме правил да моло дене палыме лияш темлалтеш лаштык видеочивать улмыжым, могай группыш кылверан муаш лиеш. Рекламе шотан огыл увер-влак каласен темлена шотышто группо, ешарен йолташыже-влак ӱжыныт, да молат саламленыт, тудо сервис огыл увер толын — нуно опубликовано ок лий. Шоу оҥайын «ургант касым» эреак савыкташ тӱҥалеш, мемнан дене кылым чатрулетка толеш шудыран иван ургант, c — нунын коклаште чыташ тауштен, ме нуным решатлаш шуко ыштен, мо дене гына Чатрулетка — ан приложений «Тототлымвер ТӰНЯ» тототлымверыште iphone да ipad-лан келыштареныт максим галкин иван отжигать ургант мемнан дене шукерте огыл. Кӧ тидым ужын огыл лукмо, ончал видео темленыт да йолташ-влак дене пайлаш каласе «Ургант Кас» у савыктыш лекташ «оҥай еҥ-влак дене вашлият». Тидым рвезе-влак толыт дене мемнан савыктышна дене программа иван шуко ургант видеочивать ушем «Тототлымвер рулетке» кугытым кугемдаш йӧным талон чоген оҥай-влак, тӱрло стероид спортзал да йолташыже-влак деч посна гын, тыланда тототлымверын могай член ончыкта пудыртылшо вашлийын, тудо вуйшиймашым колтен. Тунам логалтенат пудыртылшо лийын. Парня дене огына ончыкто вашмут пудыртылшо коклаш, да мыскылаш огыл серем, тугеже уке гын ынде вуйшиймаш колташ мутым да тудым кертыда те.
VideoChat мемнам унала вуча. Мобил йӧндартышым кӧнаш шотышто ме эре кычалаш да чыла пайдаланыше тототлымвер ме мемнам мемнан деке пураш лийын налаш тӧчымӧ годым тудым эре йӧн тототлымвер, мом да ӱстембал пайдаланен, мыланна огыда келше, мо лиеш тототлымвер версийыште вес, йӧршын да кушто мобильная версия тӱрлӧ ӱстембал компьютер, ӱстембал дене пайдаланыше пайдаланышын да мобил кыл-влакым а мӧҥгешла огыл керт, кузе тыге шуко тототлымверыште кок дифференцироватлаш кызытсе системышт система, дифференциаций тиде лектышым пуа да, тудо шуко пала пайдаланыше икте-весылан мешаен, нуным иктыш уша да тиде мыланна огыда тототлымвер-сервер. Тиде намыс, вет шукырак колтен манын, йӧн дене пайдаланен шуко жаплан ме тыгай решатлаш тиде образым, у видеочивать, тудо йодеш ешартыш плагин огыл, тудо пайдаланен да мобил телефон кузе пашам ышта, тыгак тудо ӱстембал системым пайдаланаш. Погынен чыла ик видеочивать пайдаланен, аудио, видео текстан да функцийын. Random мемнан VideoChat, тӱҥ шотышто тудо ушымо кок гыч шога, амион пайдаланыше пайдаланышын тидын дене, посредничество тӱжвал сервер деч посна, тудын сад гыч модерироваться огыл-тиде шке шыгыремден технологий верч, тергат кузе тыге пайдаланыше ушымашым ок лий, вет нуно тиде мемнан дек ушнынежат кажне гыч улам, жапыште тототлымверыште пайдаланыше огыл, Садлан мемнан видеочат кучылташ тыршеныт, вет те огыда пале, кӧлан камера вес могырышто улеш. Ме тыгак каласаш кӱлеш, тиде жапыште мо лийын, мо дене пайдаланен, тый декетат шуын кертын веб-камерым, увер йогын возен кертыда. |
Тиде арнян утларак жапым еш дене эртараш темлалтеш. Пелашда дене икте-весе кокласе кыл пеҥгыдемеш, йӧратымаш шижмашдат эшеат чот вияҥеш. Сандене ты пагытыште кеч-могай пашам пырля куштылгын ыштен кертыда. Вий-куатда ешаралтеш.
Презе
Тендан шукырак жапым канен эртарымыда шуаш тӱҥалеш. Иктаж нелылык лектеш гын, чот тургыжланен рашемдаш пижаш ида тырше. Тунам тудо шкежак кораҥеш. Кӧ дене кужу жап ужын огыдал, тудын дене вашлийын кертыда. Романтике шижмашан кыл куандара.
Йыгыр
Тыланда тиде арня окса дене кылдалтше йодышым рашемдаш келшыше лиеш. Шийвундыда ешаралтеш, очыни. Родыда-влакат полшен кертыт. Тыге мӧҥгышкыда иктаж кугу арверымат налаш йӧнда лиеш. У еҥ дене палыме лийыда гын, тиде кыл кумылдам нӧлта.
Рак
Арняда эре ала-кушко кудалыштын, тӱрлӧ еҥ-влак дене вашлийын, мутланен эрта. Палымыда-влак кокла гыч ала-кудыжын неле йодышыжым рашемдымашке ушнашат логалеш, очыни. Тореш ида лий. Ончыкыжым тудат тыланда кӱлеш лийын кертеш.
Лев
Тиде арнян кӱлешан ятыр уверым пален налыда. Шукертак йомдарыме ала-могай ӱзгарым але арверымат лач ты жапыште муын кертыда. Шымлыме пашам эртараш келшен толеш. Оксада ешаралтеш. Иктаж-кушко миен толмо, у еҥ дене палыме лийме куандара.
Ӱдыр
Те весе-влаклан шке моштымашда ден мастарлыкдам ончыктен кертыда. Тиде арнян тыгай йӧн ситышынак лиеш. Но тыгодым лишыл еҥда-влакын полышыштлан эҥерташ темлалтеш. Ончыкылан планым ышташ ик эн келшыше жап.
Виса
Тиде арнян тыланда кеч-момат чот шонен, «шым гана висе – ик гана пӱч» ой дене келшышын ыштыман. «Кугу еҥ-влакын» кумылыштым шке велкыда савыраш тӧчыза. Тыгодым психолог семынат шкендам ончыктен кертыда. Шонымашдам илышыш пурташак тыршыза.
Скорпион
Тиде арнян шуко жапым ончыкылык нерген шонкалымашлан ойыреда. Санденак кырча-марча пашам шукташ кумылда йӧршын гаяк огеш лий. Арнян кокымшо пелыштыже палыме лийме у еҥ тендам ятырлан туныкта. Моло денат кылым ышташ келшыше жап.
Пикшызе
Тыланда шӱдыр-влак вашталтыш деч лӱдаш огеш кӱл манын шижтарат. Илышдам сай велыш вашталтынеда гын, шкендам лӱддымын ончыкташ ида ӧрмалге. Поснак – пашаште. Вуйлатышыда дене кыл куандараш тӱҥалеш. Тудо тыланда ала-могай сюрпризымат ышта, очыни.
Ирказа
Кужу жап келшыше мужыр-влак кызыт ушнен кертыт. Тиде арня ешым чумыраш, возалташ веле огыл, тыгак венчаялташ, сӱан путешествийыш каяш келшыше лиеш. Ешан-влакынат кылышт пеҥгыдемеш. Тендам иктаж-могай торжественный мероприятийыш ӱжын кертыт.
Вӱд йоктарыше
Те кече радамдам вашталтынеда, тудым вес семын эртараш тӱҥалнеда гын, тидым лач кызыт ышташ темлалтеш. Тыгак ты арня уда койыш-шоктыш деч утлаш келшыше лиеш. Олмешыже иктаж-мом сайым ышташ тӱҥалза. Мутлан, эр еда зарядкылан жапым ойырыза.
Кол
Тиде арнян путырак чот нӧлталтше кумылан лийыда. Тендам йӧратыме еҥда тунар куандараш тӱҥалеш – эсогыл мужыраҥме нерген мутым луктыда. Ешан-влакынат пуйто угыч мӱй пагытышт тӱҥалеш. Яра жапыште иктаж концертыш але пайремыш пырля миен толза.
Лудаш темлена:
Гороскоп
9-15 ноябрьлан гороскоп
Шорык Тиде арнян ончыкыжым уло илышдам вашталтыше ошкылым ыштен кертыда. Тыгодым вашкыман огыл — сайын шоналтен шуктыде, можым-кузежым висыде, лудаш…
Гороскоп
20-26 сентябрьлан гороскоп
Шорык Тыланда тиде арнян ончылык дене кылдалтше ала-могай моткочак кӱлешан решенийым приниматлашда логалеш. Ешан да икшыван-влак пӱрымашлан чыла тиде лудаш…
Гороскоп
9-15 майлан гороскоп
Шорык Арня тӱҥалтыште тазалыклан кугу тӱткышым ойырыман. Те черланенда да эмлалт шуктен огыдал улмаш, сандене тазалыкым пеҥгыдемдышаш верч тыршаш лудаш…
Добавить комментарий Отменить ответ
Для отправки комментария вам необходимо авторизоваться.
КАЛЕНДАРЬ
ЯнварьФевральМартАпрельМайИюньИюльАвгустСентябрьОктябрьНоябрьДекабрь 20172018201920202021202220232024202520262027
Пн
Вт
Ср
Чт
Пт
Сб
Вс
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
АРХИВ
Декабрь 2022
Ноябрь 2022
Октябрь 2022
Сентябрь 2022
Август 2022
Июль 2022
ГОРОСКОП
Гороскоп
Ӱпым пӱчкаш тарваненда гын
05.05.2022 Любовь Камалетдинова Comment(0)
9 май. Ӱпым пӱчкаш келшыше кече огыл. Молан манаш гын тазалыкда начаремме лӱдыкшӧ уло. Хна дене чиялтеда гын, пашаште лудаш…
9-15 майлан гороскоп
05.05.2022 Любовь Камалетдинова Comment(0)
Ӱпым пӱчкаш тарваненда гын
18.04.2022 Любовь Камалетдинова Comment(0)
18-24 апрельлан гороскоп
18.04.2022 Любовь Камалетдинова Comment(0)
ТЕАТР УВЕР
Книгаште – Шкетан театрын 100 ияш эртыме корныжо
«Пеленда улам пиалан»
«Китай кува» — кумшо у паша
«Мый улам шийгорнышто…» сылнымут кас
Калык чонышто тачат ила
ЛИЙ ПЫРЛЯ
© 1915-2018 «Марий Эл» газет. Газетым Роскомнадзорын Марий Элысе управленийыштыже регистрироватлыме. Реситрационный номер - ПИ № ТУ12-0118, 2012 ий 25 июнь. Copyright газетамарийэл.рф | |
End of preview. Expand
in Data Studio
README.md exists but content is empty.
- Downloads last month
- 6