Datasets:
yiyic
/
oscar_az_train

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
text
stringlengths
332
805k
Hər hansı bir ölkədə həyata keçirilən aqrar siyasətin kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarının fəaliyyətinə təsirini xarakterizə edən göstəricilər bu siyasətin səmərəliliyinin qiymətləndirilməsi üçün vacib indikatorlar sistemidir. Bu baxımdan Avropa Birliyi səviyyəsində tətbiq olunan Fermer Təsərrüfatları Məlumatlarının Monitorinqi Sistemi (Farm Accountancy Data Network) Avropa Birliyinin Vahid Aqrar Siyasəti (Common Agricultural Policy) üçün mühüm informasiya bazası olmaqla, bu sahəyə dair qərarların qəbulu prosesi ilə bağlı zəruri idarəetmə alətlərindən biri kimi çıxış edir. Avropada FTMMS-in tətbiqi ilə bağlı uzunmüddətli tarixi təcrübə mövcuddur. Belə ki, bu sistem milli təsərrüfat sorğusu kimi ilk dəfə Norveçdə 1911-ci ildə, Finlandiyada 1912-ci ildə, Danimarkada 1918-ci ildə, İngiltərədə 1936-cı ildə, İsveçdə 1939-cu ildə, Niderlandda 1940-cı ildə, Almaniyada 1955-ci ildə, Lüksemburqda 1958-ci ildə və Avstriyada 1959-cu ildə keçirilmişdir. Avropa Komissiyasının 15 iyun 1965-ci il tarixli Qərarı ilə FTMS Avropa Birliyi səviyyəsində tətbiq edilir. Azərbaycanda FTMMS-in qurulmasına BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) layihəsi çərçivəsində başlanılıb. Bu layihə çərçivəsində Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi (keçmiş Elmi-Tədqiqat Kənd Təsərrüfatının İqtisadiyyatı İnstitutu) məsul icraçı qurum kimi müəyyən edilmişdir. İlkin təcrübə kimi bir neçə regionda təsərrüfatlarda pilot sorğu keçirilmişdir. 2015-ci ildən etibarən FTMMS üzrə məlumatların toplanılması işi ölkənin bütün rayonları əhatə olunmaqla aparılır. Hazırda Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzinin məlumat bazasında 2015-2018-ci illəri əhatə edən sorğu hesabatları mövcuddur. FTMMS çərçivəsində aparılan sorğu və toplanan məlumatlar aşağıdakı məsələləri əhatə edir: Sorğunun bölməsi Əhatə etdiyi məsələlər Təsərrüfat haqqında ümumi məlumatlar Coğrafi məlumatlar; təsərrüfatın tipi; təsərrüfatın rəhbəri (yaşı, təhsili); ailə üzvlərinin sayı İşçi qüvvəsi Ödənişsiz ailə əməyi və muzdlu işçilər Kapital Torpaq; təsərrüfatdakı heyvanlar; binalar; maşınlar və avadanlıqlar Kredit Borcun həcmi, mənbələri, faiz dərəcəsi Bitkiçilik və heyvandarlıq məhsullarının istehsalı İstehsal edilən bitkiçilik məhsulu; əkin sahəsi; əkin sahəsinin dəmyə, suvarma, istixana və örtülü sahə olmasına görə tipi; istehsal edilən heyvandarlıq məhsulu; heyvanların baş sayı; fermanın dağlıq, dağətəyi, düzənlik ərazidə yerləşməsi və qapalı təsərrüfat olması; məhsul istehsalının həcmi; satış həcmi; “qapıda satış” qiyməti; ev istehlakına gedən hissə; təsərrüfatda toxum və ya yem kimi istifadə və s. İstehsal xərcləri İstehsal üçün mal və materiallar (toxum, aqrokimyəvi maddələr; yem; baytarlıq preparatları; kökəltmə üçün heyvanlar); xidmətlər (bütün aqrotexniki əməliyyatlar, heyvanlara qulluq, məhsulun toplanması və daşınması); mal-material və xidmətlərin qiymətləri və s. FTMMS sorğusuna cəlb etmək üçün təsərrüfatların müəyyən edilməsi məqsədilə aparılan seçmə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin EKTİS bazasına əsaslanır. EKTİS bazasında olan təsərrüfatlar əkin sahələrinə və əkilən bitkilərin növünə görə beş təbəqəyə ayrılaraq təbəqəli təsadüfi nümunə seçmə metodu tətbiq edilmişdir. Seçmədəki nümunə sayı isə hər təbəqənin 1%-ni və eyni zamanda subsidiya alan təsərrüfatların sayının da 1%-ni təşkil edir. Bununla da FTMMS üzrə məlumatların toplanılması üçün bütün qruplardan (ən kiçikdən tut­muş, ən böyüyədək) olan təsərrüfatlar arasında seçmə aparılır. FTMMS çərçivəsində təsərrüfatlar arasında sorğular Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin DAİM-ləri tərəfindən həyata keçirilir. DAİM-lər tərəfindən toplanmış sorğu məlumatları birbaşa olaraq Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzinin elektron bazasına göndərilir.
1995-ci ildən, Drotrong Chinese Herb Biotech Co., Ltd. Çin otlarının tingi, əkilməsi, ilkin emal, dərin emal, bitki ekstraktı və ticarəti daxil olmaqla, Çin otlarının bütün sənaye zəncirinin qurulması ilə məşğul olmuşdur. Şirkətimizin inkişafı ilə Çin otlarının əkin bazası və istehsal bazası yaratdıq.Şirkətimiz GACP qaydalarına tam uyğun fəaliyyət göstərir.Çin dərman materiallarının əkilməsi, əkilməsi, ilkin emalı, saxlanması və logistikasının bütün prosesi məhsulumuzun keyfiyyətini təmin etmək üçün izlənilə bilər.Əkin bazası üçün bizdə 20 milyon kvadratmetrdən çox ərazini əhatə edən Epimedium, Cortex Phellodendri, Polygonatum Sibiricum, Saussurea Costus və s.İstehsal bazası üçün 60.000 kvadratmetrdən çox ərazini əhatə edən iki ilkin emal fabrikimiz və bir bitki ekstraktı fabrikimiz var.Biz üç il ərzində yeni bitki ekstraktı fabriki və sağlamlıq məhsulları fabriki tikməyi planlaşdırırıq. Epimedium şirkətimizin inkişafı üçün əsas dərman bitkisidir.İndi bizim 12 milyon kvadratmetr epimedium ting və əkin bazalarımız var.Bütün tinglik və əkin bazalarımız GACP qaydalarına tam uyğun fəaliyyət göstərir.Bizim epimedium 10 il ərzində şirkətimiz və çinli mütəxəssislər tərəfindən elmi tədqiqat institutlarında tədqiq edilən yüksək saflıqda icariine malik yüksək səviyyəli və əla yeni növdür.Biz beş il ərzində dünyanın ən böyük epimedium xammalı, ekstraktları və hazır məhsulları tədarükçüsü olmağı hədəfləyirik. Məhsullarımızı Amerika, Kanada, İspaniya, Yaponiya, Cənubi Koreya, Malayziya, Cənubi Afrika və s. kimi hər yerə satırıq.və biz beynəlxalq bazarda yaxşı reputasiya əldə edirik. Drotrongun müəssisə prinsipi “öncə keyfiyyət, ilk növbədə müştəri”dir.Qazan-qazan vəziyyətinə nail olmaq üçün bizimlə əməkdaşlıq etmək üçün dünyanın hər yerindən müştəriləri salamlayırıq!
* Əksər hallarda bilərək küfrə düşülmür, lakin bilməyərək küfrə düşmək olur. Buna görə də, (Ya Rəbbi, bilərək və ya bilməyərək küfrə səbəb olan bir söz söylədimsə, bir iş etdimsə nadim oldum, peşman oldum, məni bağışla) duasını çox oxumalıyıq. Küfr sayğac kimidir. Əlaqəni kəsir. Bir müsəlman küfrə düşmüşsə, nə edirsə etsin, nə qədər çox ibadət edirsə etsin heç bir faydası yoxdur. Çünki sayğac atmışdır, lampa, qurğular nə qədər möhkəm olursa olsun, elektrik gəlmədiyi üçün faydası olmaz. Bir çox sərxoşlar vardır ki, hərəkətlərindən peşmanlıq duyub tövbə edir, imanla gedir. Bir çox dərvişlər, müridlər vardır ki, təkəbbürlü olub, günahları üçün tövbə etməyib, imansız gedirlər. Bir gün bir keşiş Cüneydi Bağdadi həzrətlərindən soruşub: Mənmi üstünəm, yoxsa sənmi üstünsən? O da bir həftə sonra gəl, deyib. Keşiş bir həftə sonra gəldiyində Cüneydi Bağdadi həzrətlərinin vəfat etdiyini görüb. Bu gün mənə cavab verəcəkdi deyə söylənməyə başlayıb. Tabutu göstərərək, bax tabut oradadır, get soruş, o boş-boşuna danışmazdı, deyiblər. Tabutunun başına gedib eyni sualı verib. Cüneydi Bağdadi həzrətləri Allahu təalanın izniylə başını qaldıraraq, belə cavab verib; Keçen həftə sonumun necə olacağını bilmədiyim üçün sənə cavab verə bilmədim. Mən imanla gedib xilas oldum, səndən üstünəm. Sən öz dərdinə çarə qıl. Keşiş, ağlamağa başlayıb, kəlməyi-şəhadət gətirib müsəlman olub. * Peyğəmbər əfəndimizin yanına bir yəhudi gəlib, guya salam verir kimi edərək Əs sam aleyküm, yəni öləsən, yox olasan deyir. Peyğəmbər əfəndimiz də, və aleyküm sam deyə cavab verir. Getdikdən sonra, Həzrəti Aişə validəmiz, Allah bəlanızı versin, sizi qəhr etsin... kimi bəzə şeyləri sıralamağa başladıqda, Peyğəmbərimiz durdurub, daha artığına haqqımız yoxdur, bizə nə etdisə ancaq o qədərini edə bilərik, buyurdu. Kafir də olsa onun etdiyindən artığını etmək caiz deyildir. * Allahu təala xəta edənin cəzasını verir, ancaq istiğfar edənləri əfv edir. Müjdələr çoxdur, Rəbbimizin mərhəməti genişdir. Səksən il kilsədə keşişlik etmiş, İslamı yıxmağa çalışmış insanı belə bir kəlməyi-şəhadət söyləməklə əfv edir. Allahümmə innəkə afüvvün kərimün tühıbbül afvə fafü anni (Ya Rəbbi, Sən madam ki, bağışlayansan, ehsan edənsən, əfv etməyi sevirsən, elə isə məni də əfv et). Bunu hər namazdan sonra oxumaq lazımdır. Bunlar hamısı, Allahu təalanın asi qullara müjdəsidir. * Nəfs Allahu təalanın düşmənidir. Peyğəmbər əfəndimiz Allahu təalanın dostudur. Nəfsimizə uysaq Allahu təalanın düşməninə itaət etmiş olarıq. İslam dininə uysaq, Allahu təalanın dostuna uymuş olarıq. * Dərman xəstə üçündür. Dərman istifadə edən üçündür. * Mövcud olana şükür etmək, qənaət etmək lazımdır. Mövcudla davam edilməlidir. İsraf, küfranı-nemət, həmişə "Bu mənə lazımdır” deyərək başlayır. Bir dəfə bu mənə lazımdır dedikdə onun arxası gələcək, bu da lazımdır, o da lazımdır deyə davam edəcək. Lazımdır dediyinə qovuşmaq üçün dinin xaricinə çıxarsan, heç xəbərin belə olmaz. * Namaz qılmamağın nə böyük bir qəbahət olduğunu anlamaq üçün çox sevdiyinizi, məsələn, övladınızı qapının arxasına çıxarıb, mən çağıranda gələrsən, deyin. Çağırın çağırın gəlməsin. Siz dəfələrlə çağıracaqsınız, amma o eşitdiyi halda gəlməyəcək. Siz ona nə edərsiniz? Allahu təala gündə 5 dəfə qullarını çağırır. Üstəlik bu dəvətin faydası bizədir. Dəvəti qəbul edənlərə etdiyi ehsanlar da ayrıdır. Buna baxmayaraq, uca Rəbbimiz nə qədər səbrli, nə qədər mərhəmətlidir. Gündə 5 dəfə çağırdığı halda gəlməyən qullarına heç nə etmir, ruzisini kəsmir və möhlət verir.
Kuryer sifariş etmək üçün ilk əvvəl şəxsi hesabınıza giriş edərək AZN Balansınızı artırmalısız. Azn balansınız həm onlayn formada həmdə emanat terminallarından artıra bilərsiniz. Daha sonra şəxsi kabinetinizdəki "Online daşınma haqqı ödənişi" bölməsinə daxil olub bağlamalarınızın ödənişini ederek kuryer sifarişi verə bilərsiniz. Kuryer sifarişləri 24 saat ərzində icra olunur. Davam et DİQQƏT! Dəyərli müştərimiz, əgər sizə faktura yükləməyiniz ilə bağlı sms bildiriş gəlibsə, o zaman şəxsi kabinetinizə daxil olaraq bəyannamələr bölməsindən smsdə qeyd edilən bağlamanı tapıb əməliyyatlardan düzəliş et düyməsinə klik edərək bağlamanızın fakturasını və mütləq şəkildə qiymətini qeyd etməlisiniz. Faktura və qiymət əlavə edildikdən sonra bağlamanız smart customsa göndəriləcək və siz bəyan edə biləcəksiniz. DİQQƏT! Dəyərli müştərilər, sifarişlərin çoxluğunu nəzərə alaraq qısa müddətlik "Sifariş et" xidmətini deaktiv edirik. Ancaq aşağıdakı "Sifariş qaydasına" klik edərək açılacaq videoya baxıb özünüz çox rahat Trendyoldan sifariş edə bilərsiniz.
Bir çox kino həvəskarları yüksək qətnamə matrisləri olan böyük televizorlar alırlar. Şəkil, şübhəsiz ki, təsirlidir, amma səs haqqında nə? Axı, bu, ev kinosunun son dərəcə vacib bir elementidir. Təəssüf ki, TV-yə daxil olan natiqlər düzgün səsi təmin edə bilmirlər. Vəziyyətdən çıxmaq soundbardır. Bu nədir? Kimsə ev kinoteatrının gücünü hiss etmək istəyirsə, ancaq uyğun bir yer və ya vəsait yoxdur, lakin daxili dinamiklərin yaranan səsdən məmnun deyil, səs çubuğuna qərar verə bilər. Bu, bir televizora və çox yer və bahalı ev kinosu tutan böyük bir yer olan dinamiklərə böyük bir alternativdir. SoundBar, ümumiyyətlə, dinamiklərlə uzun bir boru görərək televizorun altına quraşdırılmış xüsusi bir iştahaaçandır. İstifadəsi asandır və konfiqurasiya cihazı bir TV və ya digər mənbə avadanlıqlarına bağlamaq üçün praktik olaraq məhduddur. SoundBar, ən azı iki məruzə ilə təchiz edilmişdir, baxmayaraq ki, üst çeşidlər də onları hətta bir və ya daha çox ola bilər, bunun sayəsində məkan səsini yayır. ← Yeni ADWCleaner brauzerdə və sistemdə daha çox arzuolunmaz əlavələri aradan qaldıracaq Tablet və smartfonda kök salmağın yolu → Tövsiyə Şəkil analizatoru1.42.1 Android 9.0 seçilmiş Huaweia smartfonları artıq mövcuddur. Redaksiya komandası yalnız quraşdırılıb Github yaxşı əllərdədir. Linux Fondu Microsoft-u dəstəkləyir Oyunlar Key Decryptor5.0 Vmware iş stansiyası pleyer16.2-ci.2
Sentyabrın 21-i və 22-də Naxçıvandakı Gümüşlü göl su hövzəsi ərazisinə qanunsuz daxil olmağa çalışan 4 nəfər həbs edilib. Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, sentyabrın 21-də qadağan edilmiş əraziyə keçmək istəyən Muxtar Respublikanın sakinləri-Etibar Seyidov, Ruslan Məmmədov və Hüseyn Vəliyev saxlanılıblar. Onlar əraziyə piknik etmək məqsədilə keçmək istədiklərini deyiblər. Adları qeyd edilən şəxslər daha sonra Şərur Rayon Məhkəməsinə göndərilib. Məhkəmənin qərarı ilə E.Seyidova 15, R.Məmmədova 20, H.Vəliyeva isə 10 sutka inzibati həbs cəzası verilib. Bundan 1 gün sonra isə Gümüşlü gölün qadağan edilmiş hissəsinə daxil olmaq istəyən daha bir nəfər saxlanılıb. Məlum olub ki, həmin şəxs İran vətəndaşı, 1968-ci il təvəllüdlü Z.Z-dir. O, 1 həftə əvvəl Naxçıvan şəhərinə gəldiyini, Şərurun Gümüşlü kəndinə isə gəzinti məqsədilə səyahət etdiyini bildirib. Saxlanılan İran vətəndaşı daha sonra məhkəməyə göndərilib və barəsində 10 sutka inzibati həbs qərarı verilib. Qeyd edək ki, Gümüşlü göl Şərur rayonunda Arpaçay su anbarının yaxınlığında yerləşir və Ermənistanla sərhədə yaxındır. /Qafqazinfo
Şaftalı həzm sistemini sürətləndirir, buna görə də bağırsaqların fəaliyyətini yaxşılaşdırır. Şaftalı sidik yollarının infeksiya xəstəliyi zamanı çox faydalıdır. Meyvə infeksiyalara qarşı təsir göstərməklə yanaşı, böyrəklərdəki xırda daş və qumları tökdürmək qabiliyyətinə malikdir. Şaftalı böyrək və bağırsaqların fəaliyyətini yaxşılaşdırır. Tez-tez şaftalı yemək ağız boşluğunda yaraların əmələ gəlməsinin qarşısını alır. Tərkibində olan K vitamininin sayəsində şaftalı ürək xəstəliklərinə yaxşı təsir göstərir. Onun tərkibində olan liflər qanda xolesterolun səviyyəsini aşağı salır. Şaftalı antioksidant təsirə malikdir. Şaftalının tərkibində olan sərbəst radikallar günəş işığından orqanizmə dəyən zərərləri aradan qaldırır, orqanizmdə baş verən fərqli xəstəliklərə qarşı qoruyur. Şaftalı tərkibində olan C vitamini sayəsində insan həyatı üçün vacib meyvələrdən sayılır. O, travma sayəsində toxumalarda meydana çıxan zədələrin sürətlə sağalmasına yardım edir. Şaftalının tərkibindəki turşular onun infeksiyalara qarışı olan təsirini və sümüklərə qarşı faydasını artırır. Şaftalı arıqlamaq istəyənlər üçün mükəmməl bir qida maddəsidir. Çünki onun kalori dəyəri aşağı olmaqla yanaşı, insanda toxluq hissi yaradan bir meyvədir. Şaftalı tərkibində olan A vitamini sayəsində sümüklərin möhkəmlənməsinə yardım edir və sümük xəstəliklərinin artması riskini azaldır. Çoxlu şaftalı yemək yaşlanmanın qarşısını alır. Bir şaftalının tərkibində təxminən 285 qram kalium olur. Şaftalı şirəsinin tərkibində A, C, B3 vitaminləri, betakartoten, fol turşusu var. Saftalı suyu qanı təmizləmək qabiliyyətinə malıkdir. O damarlarda spazmların baş verməsinin qarşısını alır, qanın yaxşı işləməsinə yardım edir.
İnternet bağlantısını seçən insanların əksəriyyəti məlumatları yükləyərkən əsasən ötürmə sürətinə diqqət çəkir və hələ sürət və birləşmə sabitliyi digər parametrlərə təsir göstərir. Onlardan biri ping. Bu nədir? Transferlərin endirilməsi və göndərmə nəzəri sürəti yüksəkdirsə də, ping dəyəri əlverişsiz olacaqdır (nə qədər yaxşıdır), linkin ümumi məhsulu və internetdən istifadə etmək üçün hər şeydən əvvəl çox aşağı olacaqdır səviyyə. Gecikmələr, aşağı əlaqə sabitliyi və s. Hər bir gecikmə virtual həyatın ağırlığında olduqda, bu, onlayn oyunlar zamanı xüsusi təəssürat yaradır. Belə vəziyyətlərdə, ümumiyyətlə ping, i.E. şəbəkə əlaqələrini diaqnoz etmək üçün kompüter şəbəkələrində istifadə olunan bir əmr. Ping, itirilmiş paketlərin sayını və onların ötürülməsində gecikmələrini ölçməyə imkan verir. Ping dəyəri nə qədər yüksək olarsa, daha çox paket itirdi və bu da öz növbəsində sözdə deyilən böyük gecikmələrə səbəb olur. geriləmək. ← Microsoft kənarından xrom. Sabit bir nəşr qurğusu internetə getdi Windows 10 və hər il bir yeniləmə, i.E. "Əyləncədən təkrar" " → Tövsiyə Android-də ən populyar kilo itkisi tətbiqləri ASCIICAM ASCII-ART fotoları edəcək. Retro Instagramdakı filtrlərə bitmir Forza Horizon 2 - Consoles satmalı olan yarışlar Anti Musks Pulsuz Edition9.0.1.107 Photoshop elementləri 13 və premyer elementləri 13 - mütəxəssis bilik olmadan peşəkar effektlər
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində “Molla Pənah Vaqif təsviri realizmin banisi kimi” respublika elmi-praktik konfransı Məşhur Rotşildlər nəslinin nümayəndələrinin AMEA Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutuna ziyarəti Rusiya Elmlər Akademiyasının Dağıstan Elmi Mərkəzinin əməkdaşları Həsən Məmmədrəsul oğlu Orucov (Orazayev) və Milena Nuru qızı Osmanovanın AMEA-nın Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutuna ziyarəti Tanınmış yazıçı, tərcüməçi və tədqiqatçı Yusif Əzizi Bənitorofun AMEA-nın Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutuna ziyarəti L.N.Qumilyov adına Avrasiya Milli Universitetinin tarix fakültəsinin magistrantları Orken Beketaev, Daken Xamzabek, Saltanat Sadvakasova, Ayaqoz Sultanovanın AMEA-nın Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutuna ziyarəti Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyində “Xətainin qılıncı və qələmi” mövzusunda respublika konfransı “Azərbaycan əlyazmaları dünya kitabxanalarında” mövzusunda beynəlxalq konfrans Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzində AMEA-nın Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun Şəxsi arxivlərin tədqiqi şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, t.ü.f.d. Esmira Cavadovanın 75 illik yubileyinə həsr olunmuş toplantı Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın məzarını ziyarət: AMEA-nın Vitse-prezidenti, Akademik İsa Həbibbəyli, Humanitar Elmlər Bölməsi Akademik-katibi, Akademik Teymur Kərimli və Vitse-prezidentin köməkçisi Ağahüseyn Şükürov ilə Kabildə yerləşən Böyük Moğol İmperatorluğunun banisi Baburun məzarını ziyarət AMEA-nın Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda Dissertasiya Şurasının iclası: Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Azər Turan, filologiya elmləri doktoru Elnarə Akimova, akademiklər İsa Həbibbəyli, Teymur Kərimli, Professor Şirindil Alışanlı Əlcəzair Vahran Universitetinin iqtisad elmləri və idarəetmə üzrə professoru Əbdülqadir Taibinin AMEA-nın Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutuna ziyarəti Milli Məclisin Mədəniyyət Komitəsinin sədri, Akademik Rafael Hüseynovla Şah İsmayıl Xətaiyə həsr edilən respublika elmi konfransında Kolumbiya Respublikasının Azərbaycandakı səfiri Marta Galindonun AMEA-nın Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutuna ziyarəti Özbəkistanın tanınmış ədəbiyyatşünas alimi, professor Həmidulla Boltabayevin AMEA Əlyazmalar institutuna ziyarəti Bakı Yunus Emre İnstitutunda Məhəmməd Füzuli “Divan”ının əlyazma nüsxəsinin “Dünya Yaddaşı” Beynəlxalq Reyestrinə daxil edilməsi ilə bağlı təqdimat mərasimi Konyada yerləşən Əlyazma Əsərlər Bölgə Müdirliyinin rəhbəri prof.dr. Bəkir Şahin və Türkiyənin Azərbaycandakı Səfirliyinin dini işlər üzrə müşaviri prof.dr. Kamil Günəşin AMEA Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutuna ziyarəti Məşhur Əbru sənətçisi Hikmet Baturcugil və kitab naşiri Ahmet Tanerin AMEA Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutuna ziyarəti
Yüz qram jowarın tərkibində 339 kalori var. Bütün buğda təxminən eyni miqdarda kalori ehtiva edir. Buğda jovardan daha çox protein, lif, kalsium, fosfor, kalium, niacin, riboflavin və tiamin ehtiva edir. Jowarın buğdanı döydüyü praktik olaraq yeganə şey, ən kiçik yerlərdə belə dəmir tərkiblidir. Diabet xəstələri buğdanın Jowar'dan daha yaxşı bir qida olduğunu tapmaqdan məmnun qalacaqlar. Chapati, Jowar Roti ilə müqayisədə daha aşağı bir qlisemik indeksə malikdir, yəni şəkər (diabet) qan dövranına daha yavaş buraxılır. Jowar çeynəmək daha çətin ola bilər, amma təəccüblüdür ki, buğda daha çox lif ehtiva edir. Buğda Jowar'dan daha yaxşı bir amin turşusu profilinə malikdir. Jowar, uzun müddət istehlak edildikdə digər qida çatışmazlığına səbəb ola biləcək qidalandırıcı və zəhərli prinsipləri də ehtiva edir. Buğda, kleykovina həssas olan əhalinin kiçik bir hissəsi üçün tövsiyə edilmir. Nisbətən glutensiz olan jowar, şübhəsiz ki, onlar üçün daha yaxşı yeməkdir. Beləliklə, jowar xəmirini yoğurmaq çox çətindirsə, ümidsiz olmayın. Zövqə görə etməsəniz, həqiqətən dəyər deyil. Göndərilib 02-03-2020 Həmçinin bax Bir yaradıcı ilə "normal" dahi arasında nə fərq var? Hər ikisinin hansı xüsusiyyətləri var?Sabit məzənnə ilə çevik məzənnə arasındakı fərq nədir?JPG və JPEG ilə JPE və JFiF arasındakı fərq nədir?Qarşılıqlı əlaqə, ünsiyyət, söhbət və müzakirə arasındakı fərq nədir?Cinsiyyət və flört arasında fərq nədir?Kriptoqrafiya ilə steganografi arasındakı fərq nədir?SQL və CQL arasındakı fərq nədir?
Kimlər Bolkart Gənc Debet kartını ala bilər? Kart rəsmiləşən tarixə yaşı 27-dən çox olmayan Azərbaycan Respublikası vətəndaşları. Kartın növü: MasterCard Standard /Visa Classic. Təmassız ödəniş: təmassız ödəniş funksiyası dedikdə Pin kod daxil edilmədən kartla 100 manatdan çox olmayan məbləğlər həddində əməliyyatların həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Kartın qiyməti: -Hesaba minimal vəsaitin qoyuluşu 100 AZN/USD/EUR təşkil edərsə, 12 aylıq Bolkart Gənc Debet kartını pulsuz əldə etmək mümkündür; -Hesaba minimal vəsaitin qoyuluşu 150 AZN/USD/EUR təşkil edərsə, 24 aylıq Bolkart Gənc Debet kartını pulsuz əldə etmək mümkündür; -Hesaba minimal vəsaitin qoyuluşu 200 AZN/USD/EUR təşkil edərsə, 36 aylıq Bolkart Gənc Debet kartını pulsuz əldə etmək mümkündür. Minimal vəsaitin qoyuluşu: nəzərdə tutulmayıb. Əlavə kartın buraxılması: kartın növündən və müddətindən asılı olaraq, qüvvədə olan kartın buraxılması və xidmət olunması tariflərinə əsasən. Kartın yenilənməsi (prolonqasiya edilməsi): kartın növündən və müddətindən asılı olaraq, qüvvədə olan kartın buraxılması və xidmət olunması tariflərinə əsasən. Depozit funksiyası: Bolkart Debet kart istifadəçiləri kart hesablarında olan və 100 manatdan az olmayan qalığa illik 5% dərəcəsi ilə gündəlik əsasda gəlir əldə edirlər. Bu xidmət yalnız AZN valyutasında olan kartlar üzrə tətbiq edilir. Qeyd: müştərilər mobil tətbiqin (DostBank) funksiyalarından istifadə edərək 5% gəlirin hesablanmasını aktiv və ya deaktiv edə bilərlər. BAL-lar nədir, necə qazanılır və istifadə edilir? Bolkartla alış-veriş etdiyiniz zaman ballar qazanırsınız. BAL-ların məbləği Sizin kartdan istifadə məkanından və hissəli ödəniş seçiminizdən asılıdır. BAL-lar qazanılma və istifadə müddətinə görə 2 növdə olur: 1. Standart BAL 2. Kampaniya BALı Standart BAL - alış-veriş zamanı qazandığınız BAL-dır və standart istifadə müddətinə (qazanıldığı günün ertəsi günündən başlayaraq növbəti ilin sonunadək) malikdir. Kampaniya BALı - Bank və ya Bankın ticarət və ya xidmət partyorları tərəfindən keçirilən xüsusi kampaniyalar zamanı xüsusi şərtlərlə qazanılan BAL-dır. Bu növ BAL-ların istifadə müddəti müxtəlif ola bilər və keçirilən kampaniyanın şərtlərindən asılıdır. Həm ölkəxaricində, həm də ölkədaxilində istənilən POS terminallar və E- ticarət ilə ödəniş zamanı BAL-lar hesablanır. Bank of Baku terminalları ilə edilən ödənişlər daha çox BAL qazandırır.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) sabiq prezidenti Ramiz Mehdiyev 5 ay əvvəl tutduğu vəzifədən istefa versə də, AMEA-nın rəsmi saytında göstərilirdi ki, onun yaxın qohumları hələ də bu qurumda yüksək vəzifələr daşıyır. Yeniavaz.com xəbər verir ki, bu barədə 5 gün əvvəl xəbər yayımlanıb. Xəbərin yayımlanmasından sonra AMEA-nın rəsmi saytında sabiq prezidentin həyat yoldaşı – riyaziyyat elmləri doktoru, professor Mehdiyeva Qalina Yuryevnanın adı AMEA İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun nəzdində yaradılan “Kompüter elmləri” ixtisası dissertasiya şurasının sədri vəzifəsindən silinib. Artıq qurumun saytında Mehdiyeva Qalina Yuryevnanın adı dissertasiya şurasının üzvü kimi qeyd olunub. Qalina Mehdiyevanın əvəzinə dissertasiya şurasının sədri vəzifəsinə riyaziyyat elmləri doktoru, professor Məmmədov Knyaz Şiraslan oğlu təyin olunub. Bundan başqa Ramiz Mehdiyevin kürəkəninin qardaşı – Fikrət Əli Səftər oğlu Əliyevin adı isə AMEA İşlər İdarəsi müdirinin müavini vəzifəsindən silinib. Sabiq nəqliyyat naziri Ziya Məmmədovun qardaşı, keçmiş deputat Elton Məmmədovun rəhbərlik etdiyi İşlər İdarəsinə yeni müdir müavini təyin olunub.
Qarayeva Ninel İsrafil qızı 1932-ci il mayın 25-də Bakı şəhərində anadan olmuş­dur. Moskva Dövlət Universitetinin Biolo­giya fakültəsini bitirmişdir (1955). N.İ.Qarayeva fəlsəfə doktorluğu (1961) (Xar­kov Dövlət Universiteti), elmlər doktorluğu (1975) (SSRİ EA V.L.Komarov adına Botanika İnstitutu) dissertasiya­larını müdafiə etmiş və AMEA-nın müxbir üzvü (2001) seçilmişdir. O, Azərbaycan SSR EA Torpaqşü­naslıq və Aqrokimya İnstitutunda baş laborant (1956-1957), Azərbaycan SSR EA Botanika İnstituunda kiçik elmi işçi (1960-1965), böyük elmi işçi (1965-1986), apa­rıcı elmi işçi (1986-1989) kimi fəaliyyət göstərmiş­dir. 1989-cu ildə Alqolo­giya və lixenobriologiya laboratoriyasının müdiri seçilmişdir. N.İ.Qarayevanın əsas elmi fəaliyyət istiqamətləri Xəzər dənizinin və Azərbaycan Respublikasının su hövzələrinin diatom yosunlarının növ tərkibi, morfolo­giyası (o cümlədən ultrastrukturu), yayılması və ekologiyasının öyrənilməsi olmuşdir. N.İ.Qarayeva uzun illər ərzində Xəzər dənizinin Azərbaycan hissə­sinin alqoflo­rasını ətraflı tədqiq etmişdir. Xəzər dənizinin bentosunda diatom yosun­ların elm üçün yeni 4 növünü ( Navicula orientata Kar., N. obtusata Kar., N.bella Kar., N.intri­cata Kar.) və 3 növdaxili taksonunu (Achnanthes brevipes Ag.var. intermedia (Kütz.) Cl.f.rostrata Kar., Amp­hora holsatica var. tenera Kar., Nitzschia sigmaformis Hust. Var. socialis Kar.) təsvir etmişdir. Onun tərəfindən diatomların yosunların Navicula cinsinə aid Lyratae seksiyasının bir qrup növü müstəqil Lyrella Kar. cin­sinə ayırd edilmişdir və ilk dəfə olaraq diatom yosunların 70 növü və növdaxili taksonu skan elektron mikroskopu (SEM) vasitəsilə tədqiq edilmişdir. O, diqqətini xüsusilə diatomların tikişinə yönəldirdi ki, bu morfoloji strukturun mövcudluğu və quruluşu Bacillariophyta şöbəsinin filogenetik sisteminin əsasını təşkil etmişdir. N.İ.Qa­ra­yevanın SEM vasitəsilə aldığı məlumatlar yalnız Xəzər florasının miqyası ilə məh­dudlaşmır, diatom yosunların bəzi növləri və cinsləri üçün taksonomik kriterilərin dairəsini genişləndirmək imkanı verir və bütün Bacillariophyta şöbəsinin sistema­ti­kası üçün əhəmiyyət kəsb edir. O, ilk dəfə olaraq Xəzər dənizində çox nadir birhü­cey­rəli diatom yo­sun­larının bir cinsi − Biremis (Giffen) Mann və bir neçə növünü aşkar etmişdir. Alim tərəfin­dən Xəzər dənizində çirklənmə ilə əlaqədar yosunların takso­nomik qruplarının yayılması qanunauyğunluqları müəyyənləşdirilmiş, neftlə və munisipal çirklənmə şəraitlərində yosun birləşmələrinin tərkibində fərq­lər olduğu qeydə alınmışdır. Sumqayıt və Bakı şəhərlərinin Xəzər sahili boyunca demu­tasion (bərpa) bitkilik müəyyən edilmişdir. N.İ.Qarayeva əksəriyyəti xarici ölkələrdə dərc olunmuş 115 elmi əsə­rin və 1 mo­noqrafiyanın müəllifidir. Onun rəhbərliyi ilə 7 fəlsəfə doktoru hazırlanmışdır. O, diatom yosunlarının ultrastrukturu üzrə Beynəlxalq Terminologiya Komitəsi­nin, 1997-2002-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti ya­nın­da Ali Attesta­si­ya Komissiyasının Biologiya elmləri üzrə Ekspert Şura­sının, AMEA Botanika İns­titutunun Elmi Şurasının, AMEA Botanika İnstitutunun nəzdində fəaliyyət gös­tərən Dissertasiya Şurasının, “AMEA-nın Xəbərləri (biologiya və tibb elm­ləri)” jurnalının redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur. N.İ.Qarayeva “Əməkdə fərqlənmə” medalına, “Sosialist yarışı əlaçısı” nişanına layiq görülmüşdür. 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikasının “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilmişdir.
Dövlət İdarəçilik Akademiyasında Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasının 30 illiyinə həsr olunan tədbir keçirilib 02.12.2022 Dödlət İdarəçilik Akademiyasında təlim: insan resurslarının idarə edilməsi 01.12.2022 Dövlət İdarəçilik Akademiyasında Elektron hökumət laboratoriyasının açılışı olub 29.11.2022 DİA-nın İnzibati idarəetmə fakültəsində Azerbaijan Trading Academy ilə birgə “Birja və Maliyyə Bazarlarında ticarət” adlı seminar keçirilmişdir 28.11.2022 Zəngilan rayonu üzrə nümayəndəliyin və Zəngilan Rayon İcra Hakimiyyətinin əməkdaşları üçün ixtisasartırma təlimi keçirilib 24.11.2022
Diqqət: Biz pandemiyanın ortasındayıq və bütün dünya böhran içindədir. Bu o deməkdir ki, hazırda çox şey yoxdur və bu, mağazalarda nəyisə tapmağı çətinləşdirə bilər. Beləliklə, düşündük ki, niyə özünüz bir neçə şey hazırlamırsınız? Faiz: Azərbaycan Respublikasında minimum əmək haqqı ayda 200 ABŞ dolları səviyyəsində dondurulub. Hansı ki, yaşamaq üçün kifayətdir, lakin hazırda mövcud olan bütün malları almaq üçün kifayət deyil. Arzu: Biz sizə lazım olan şeyləri bankı pozmadan ala bilmənizi istəyirik. Buna görə də biz insanların bir-birini dəstəkləyə biləcəyi və öz iş yerlərini yarada biləcəyi icma əsaslı iqtisadiyyata başlayırıq. Fəaliyyət: İcmamıza qoşulun və əsas xidmətləri ən çox ehtiyacı olanlara qaytarmaq üçün bu hərəkatın bir hissəsi olun! 169 words 870 chars Diqqət: Yaşayış minimumu olan biri üçün əla hədiyyə axtarırsınız? Faiz: Bu, yaşayış minimumu olan şəxs üçün mükəmməl bir hədiyyədir. Və bu, onları bir az daha az yaşıl edir. (Yaxşı, yeganə səbəb budur.) Arzu: Siz supermarketdən ərzaqlarını alan və sonra sobada qızdıran adamı tanıyırsınız. Bu, onların həyatını bir az yaşıllaşdıracaq. Fəaliyyət: Satışdan əvvəl indi alın! 88 words 433 chars Diqqət: Yeni il üçün sizə nə lazımdır? Maraq: Bəs çanta? Çox özəl bir ili qeyd etmək üçün bu çantaları məhdud sayda hədiyyə edirik. Onlar sizə gözəl 2020 və bəlkə də daha çoxunu arzulamaq üçün kiçik bir qeydlə gələcəklər! Arzu: Əgər siz Üsyan pərəstişkarısınızsa, özünüzlə aparmaq üçün bu çantalardan birini götürmək istəyəcəksiniz. Satılmadan indi alın! Fəaliyyət: İndi bu elana klikləyin və onlar satılmamışdan əvvəl öz reklamınızı əldə edin!
Cümə axşamı günləri FIFA 19-da Həftə Sonu Liqası Mükafatları var. Lakin bu həftə oyunçular təəccübləndilər: Oyun mükafat olaraq kiçik miqdarda sikkələrlə hamını şoka saldı - yalnız bundan sonra həqiqi mükafatları əldə etdik. FIFA ictimaiyyəti bunu yumorla qəbul edir. Bu oldu: Hər cümə axşamı kimi, Həftə Sonu Liqasında iştirak edən FIFA oyunçuları layiq olduqları mükafatları toplamaq istəyirdi. Ümumiyyətlə, dərəcənizə görə fərqli paketlər, FUT çempionu xalları və ən azı 1000 sikkə toplayırsınız. Ancaq bu cümə axşamı pis bir sürpriz oldu: adi mükafatlar əvəzinə ekranda kiçik miqdarda sikkələr mükafat olaraq göstərildi. Məsələn, istifadəçi ““ ShapeShifter400 ”mükafat olaraq 9 sikkə gözləyə bilər: Mənbə: ShapeShifter400, Reddit Nəhayət Messi üçün pul! Cəmiyyət belə reaksiya verdi: Bir çox istifadəçi mükafatlarını Twitter və Reddit-də yerləşdirir - və ecazkar zarafatcıl reaksiya verirlər: "Ay kişi, şanslı idin. ShapeShifter400 yazılarında bir oyunçu şərh etdi. Başqa biri dezavantajlı hiss edir: "Həftə sonunu mümkün qədər yüksək səviyyədə bitirmək və sonra 12 sikkədə bir gümüş-1 məğlub pul görmək üçün yorğunam. İnanıram ki, 10-u da almamış kifayət qədər ilk 100 oyunçu var idi. ” Hələ başqaları Həftə Sonu Liqasında iştirak etmədilər, amma yenə də inanılmaz dərəcədə 1 ilə 12 sikkə arasında hesablaşdılar. Artıq gözlənilməz yağışa sevindilər: "Mükəmməl, indi yalnız 2,388,989 sikkə çatışmır ", açıq-aşkar transfer bazarına baxan biri şərh edir.. Yaxınlaşacaq TOTY tədbiri üçün bəziləri növbəti öhdəliklərini elan edirlər: "11 sikkəm var! TOTY Messi üçün yalnız bir neçə milyon daha çox ". Yalnız 2,5 milyon uzaqlıqdakı pulsuz sikkələr sayəsində Lionel Messi Inform variantında Həqiqi mükafatlar bir az sonra gəldi Bu səbəbdən pərəstişkarları yumorla qəbul etdilər: Oyunçuların kiçik mükafatlara yüngül yanaşması, düzgün mükafatların saniyələr sonra göndərilməsidir. Beləliklə, ilk şoku rahatlama - və EA-nın mükafatlarla qəribə səhvinin əyləncəsi izlədi. Həmişə olduğu kimi, bu dəfə də TOTW 16 oyunçuları ilə oyunçu seçimləri var idi - məsələn, Rəşford və ya Milinkoviç-Saviç. Əlbətdə ki, hər həftə olduğu kimi ümidli oyunçuları paketdən çıxarmayan məyus oyunçular var idi. Ancaq ən azı pulsuz sikkələrdən məmnun ola bilərlər. İndi oyunun keçmiş səhvlərini bir göz qırpması ilə bağışlaya bilən oyunçu "PS4_Gerdinho90 " kimi: "Uşaqlar, nəhayət bizə kompensasiya verildi! "
İspaniyanın turizm sektoru COVID-19 pandemiyasının əmələ gətirdiyi təxminən iki illik böhrandan sonra tədricən bərpa olunur. AZƏRTAC xəbər verir ki, 2021-ci il İspaniyanın turizm sənayesi üçün ümidverici bərpa dövrü olub. Bu proses koronavirusun “omikron” ştamı səbəbindən qismən ləngiyib. “Exceltur” İspaniya Turizm Peşəkarları Federasiyasının məlumatına görə, 2021-ci ildə İspaniyada turizm sektorunun gəlirlərinin həcmi 88,5 milyon avro təşkil edib ki, bu da 2019-cu illə müqayisədə 42,8 faiz aşağıdır. Beləliklə, 2021-ci ildə İspaniya iqtisadiyyatında turizmin çəkisi 7,4 faizə bərabər olub. İspaniya pandemiyaya qədər olan göstəricilərə 2022-ci ildə tamamilə qayıtmağı ümid edir. İspaniyanın turizm naziri Mariya Reyes Marotonun sözlərinə görə, turizm sənayesinin bərpasında hərəkətverici qüvvə İspaniyanın təbiət və turizm baxımdan görməli yerləri, həmçinin ölkədə yüksək vaksinlənmə səviyyəsidir (əhalinin 80,4 faizi). İspaniyanın əsas rəqibi olan Türkiyə turistlərin sayına görə son illər ərzində ilk dəfə olaraq, 2021-ci ildə onu geridə qoyub.
Zaman keçdikcə və biz dünyada baş verən siyasi prosesləri dərk etdikcə Heydər Əliyevin xalqı və dövlətçiliyi üçün nə qədər cəsarətli addımlar atdığını, böyük zəhmət, məşəqqət və fədakarlıq hesabına müstəqil Azərbaycan dövlətini qurub yaratdığını bir daha özümüz üçün aydınlaşdırmış oluruq. Gəncə Dövlət Universitetinin Mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqələr xidməti xəbər verir ki, bu fikirlər ümummilli lider Heydər Əliyevin anım günü münasibətilə universitetdə təşkil olan tədbirdə rektor, professor Yusif Yusibov tərəfindən səsləndirilib. Anım tədbirində əvvəlcə ümummilli lider Heydər Əliyevin həyatının və zəngin ictimai-siyasi fəaliyyətinin ayrı-ayrı mərhələlərini əks etdirən videoçarx nümayiş etdirilib. Sonra universitetin Humanitar məsələlər üzrə prorektoru, dosent Gülsüm Fətəliyeva “Heydər Əliyev və Azərbaycan tarixi”, rektorun müşaviri, dosent Asif Cavadov “Azərbaycan 1993-2003-cü illərdə”, GDU YAP-ın sədri Cavid Bağırzadə “Heydər Əliyev və milli-mənəvi dəyərlərimiz”, Azərbaycan tarixi kafedrasının Baş müəllimi Elminaz Namazova “Ulu Öndər və əsrin müqaviləsi”, həmçinin tələbə Çinarə Hümbətovanın “Ümummilli Lider və Azərbaycan gəncliyi” mövzusundakı çıxışları dinlənilib. Gəncə Dövlət Universitetinin kollektivi Ulu Öndərin xatirəsini ehtiramla anıb Bakalavr və magistrlərə tələbə kartları paylanılıb Axtar Elanlar “ŞUŞA İLİ”NƏ HƏSR OLUNAN GƏNC ALİMLƏRİN BEYNƏLXALQ ELMİ KONFRANSI 2022/2023-CÜ TƏDRİS İLİNDƏ BAKALAVRİAT SƏVİYYƏSİNƏ ÖDƏNİŞLİ ƏSASLARLA QƏBUL OLUNMUŞ VƏ TƏHSİL TƏLƏBƏ KREDİTİNDƏN YARARLANMAQ İSTƏYƏN ABİTURİYENTLƏRİN NƏZƏRİNƏ! 2022/2023-CÜ TƏDRİS İLİNDƏ BAKALAVRİAT SƏVİYYƏSİNƏ ÖDƏNİŞLİ ƏSASLARLA QƏBUL OLUNMUŞ DÖVLƏT HESABINA TƏHSİL ALACAQ SOSİAL HƏSSAS QRUPA AİD EDİLƏN AİLƏLƏRİN ÜZVÜ OLAN (TƏHSİL HAQQI ÖDƏNİŞİNDƏN AZAD EDİLƏN) ABİTURİYENTLƏRİN NƏZƏRİNƏ! 2022/2023-Cü TƏDRİS İLİNDƏ GƏNCƏ DÖVLƏT UNİVERSİTETİNə BAKALAVRİAT təhsİl səvvİyyəsİ üzrə QƏBUL OLUNMUŞ ABİTURİYENTLƏRİN VƏ VALİDEYNLƏRİNİN NƏZƏRİNƏ!
SON DƏQİQƏ : Türkiyəli professor: “Minaların yükü Azərbaycanın üzərində qalmamalıdır” • Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh sazişi Cənubi Qafqazda inteqrasiyanın inkişafına xidmət edəcək • Ərdəbil vilayətində fəallar kəndlərin orijinal türk adlarının bərpasını tələb edir • Paşinyan Putinlə qapalı görüşün detallarını AÇIQLADI • Şərqi Azərbaycan məhkəməsi uşağına Türkay adı ilə şəxsiyyət vəsiqəsi ala bilməyən ailənin şikayətini təmin edib • Fransadan Bakı-İrəvan danışıqlarına REAKSİYA - Paris nə istəyir... • Türkiyədə yaşayan milli fəal Arəş Məkaridustun qardaşı Sulduz kəşfiyyat idarəsində dindirilib • Şuşa və Ağdamla yanaşı, digər ərazilərə də gedə biləcəyik • Azərbaycanda yeni virus TƏHLÜKƏSİ - "İnsanları təşvişə salırlar" • Urmiyə gölünün su səviyyəsi sürətlə azalır • Azərbaycanın analoji addım atmaq hüququ var • Şuşada keçirilən Qurultayın çox böyük tarixi mənası var • Gürcüstan Prezidenti azərbaycanlı gənclə görüşüb • Tanınmış azərbaycanlı alim ABŞ-da vəfat etdi • Azərbaycan-Qırğızıstan sənədləri imzalanıb • "Milli hərəkatımız İranda siyasi alternativ olma yönündə addım atmalıdır” • Türkiyənin 40 rektoru Azərbaycana gəlir • Ermənistan mina terrorunu dəstəkləyən və həyata keçirən ölkədir • Türk dövlətlərinin nazirləri Şamaxıda görüşəcəklər • Tehranda insan haqları vəkili Məhəmmədrza Fəqihinin məhkəməsi keçirilib • Son Xəbərlər Hadisə Siyasət İqtisadiyyat Mədəniyyət İdman Qarabağ Diaspora Türk Dünyası Dünya » Şuşa və Ağdamla yanaşı, digər ərazilərə də gedə biləcəyik 26/04/2022 Yazdır Bu ilin yanvarın 24-də işğaldan azad edilmiş Şuşa və Ağdam şəhərlərinə ilk sərnişin avtobusları yola düşüb. Bu günədək 114 reys həyata keçirilib, 4448 nəfər Şuşa və Ağdam şəhərlərini ziyarət edib. Sərnişinlərdən 3049-u Şuşaya səfər edib. Onlardan 1781 nəfər Bakı-Şuşa-Bakı, 1268 nəfər isə Əhmədbəyli-Şuşa-Əhmədbəyli reysi ilə gedib. Ağdama isə ümumilikdə 1399 sərnişin səfər edib. Onlardan 568 nəfər Bakı-Ağdam-Bakı, 831 nəfər isə Bərdə-Ağdam-Bərdə reysi ilə gedib. Bundan əlavə, 67 nəfər imtiyazlı şəxs (Vətən müharibəsi qəhrəmanları, Milli qəhrəmanlar, şəhid ailəsinin üzvləri, Qarabağ müharibəsi əlilləri) işğaldan azad olunmuş ərazilərə ödənişsiz səfər edib. Şuşa və Ağdama avtobus reyslərinin açılması Qarabağın azad edilmiş digər bölgələrindən olan sakinləri də öz torpaqlarını ziyarət etməyə həvəsləndirib. Bununla əlaqədar bir neçə rayondan olan sakinlər aidiyyatı qurumlara müraciət ünvanlayıblar. Qarşıdan yay fəslinin gəldiyini nəzərə alsaq, digər bölgələrə də səfərlərin həyata keçiriləcəyi gözlənilir. Bəs işğaldan azad olunmuş digər ərazilərə səfərlər nə vaxt təşkil olunacaq? Dövlət Avtomobil Nəqliyyatı Xidmətindən Modern.az-ın sorğusuna cavab olaraq bildirilib ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərə sərnişindaşıma fəaliyyətinin genişləndirilməsi çərçivəsində Bakı-Füzuli-Bakı şəhərlərarası müntəzəm avtobus marşrutu müsabiqəyə çıxarılıb. Rəsmi məlumatda diqqətə çatdırılıb ki, bundan əlavə işğaldan azad edilmiş ərazilərin nəqliyyat inteqrasiyasını təmin etmək üçün əlaqələndirici marşrutlar üzrə müsabiqələrin keçirilməsi də nəzərdə tutulub: “Belə ki, bir müddət əvvəl Əhmədbəylidən keçməklə Bakı-Horadiz marşrutu müsabiqəyə çıxarılıb. Bilirsiniz ki, Əhmədbəyli –Şuşa marşrutu fəaliyyət göstərir. Qeyd edək ki, ilkin olaraq daşımaların və sərnişinlərin təhlükəsizliyi, infrastruktur nəzərə alınmaqla ən çox ehtiyac duyulan istiqamətlər üzrə müntəzəm avtobus marşrutlarının yaradılması məqsədəuyğun hesab edilib” Qurumdan daxil olan məlumatda vurğulanıb ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərə sərnişindaşıma fəaliyyətinin genişləndirilməsi, gələcəkdə yaranacaq tələbata uyğun olaraq digər istiqamətlər üzrə də mərhələli şəkildə təmin ediləcək: “Marşrutların açılması “Avtomobil nəqliyyatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2009-cu il 3 aprel tarixli 52 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Avtomobil nəqliyyatı ilə müntəzəm şəhərdaxili (rayondaxili), şəhərlərarası (rayonlararası) və beynəlxalq marşrutlar üzrə sərnişin daşımalarına daşıyıcıların cəlb olunmasına dair müsabiqənin keçirilməsi Qaydası”na uyğun təşkil olunur”. Növbəti mərhələdə Cəbrayıl, Qubadlı, Zəngilan, Kəlbəcər və digər bölgələrimizə səfərlərin təşkili gözlənilir. Xatırladaq ki, Əhmədbəyli-Şuşa üzrə həftədə 4 dəfə, digər istiqamətlərdə isə həftədə 2 dəfə avtobus reysləri təşkil olunur. Bakı-Şuşa-Bakı üzrə biletin qiyməti 10,4 manat, Bakı-Ağdam-Bakı üzrə biletin qiyməti 9,4 manat, Əhmədbəyli-Şuşa-Əhmədbəyli üzrə biletin qiyməti 7 manat, Bərdə-Ağdam-Bərdə üzrə biletin qiyməti 5 manat, Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı-Şuşa-Füzuli Büzuli Beynəlxalq Hava Limanı üzrə isə biletin qiyməti 6 manatdır. Bu qiymətlər yalnız bir istiqamətədir. Vətəndaşlar gediş-gəliş biletlərini eyni vaxtda almalıdılar.
Qrafik Prosessor Modulu — Qrafik generasiya vahidi ya da qısaca GPU (GPU – (ing. graphics processing unit) fərdi kompüter, iş stansiyaları və ya oyun konsollarında qrafik yaradılması üçün istifadə cihazıdır . Müasir GPU-lar kompüter qrafikalarını emal etməkdə və görüntüləməkdə son dərəcə məhsuldardır və yüksək paralel strukturlarını kompleks alqoritmlər üçün CPU-dan daha təsirli edər. GPU ekran kartının üstündə ola biləcəyi kimi ana plataya bağlanmış halda da ola bilər. Qrafik prosessor – (ing. graphics processor, ru. графический процессор GeForce 6600GT (NV43) GPU Xüsusi qrafik kartlarıRedaktə GPU'ların ən qüvvətli tipi olub, ümumiyyətlə anakart üstündəki PCI Express (PCIe) ya da Accelerated Graphics Port (AGP) kimi genişləmə slotlarına taxılır və bu sayədə asanlıqla son versiyası ilə dəyiştirilə bilər. Nvidianın SLI ya da AMD CrossFire texnologiyası birdən çox qrafik kartının eyni anda istifadə əməliyyat gücünün artırılmasına imkan verir. ƏdəbiyyatRedaktə İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
Təhsil müəssisələrində yaradılan müasir idman infrastrukturunun nəticəsidir ki, məktəblilərin idmana marağı artıb. Şagirdlər idman federasiyalarının dəstəyi ilə nəinki muxtar respublika, o cümlədən ölkə və beynəlxalq səviyyəli yarışlarda uğurlar qazanırlar. Cari tədris ilində də 33 şagird ölkə və beynəlxalq səviyyəli idman yarışlarının qalibi olub. Növbəti illərdə də şagirdlərin idmana marağının artırılması və uğurlu nəticələrin qazanılması məqsədilə martın 3-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Təhsil Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə ümumtəhsil məktəblərində “Şahmat və fiziki tərbiyə fənninin tədrisi vəziyyəti” ilə bağlı müşavirə keçirilib. Müşavirədə rayon təhsil şöbələrinin müdirləri,şahmat və idman məktəblərinin direktorları və ümumtəhsil məktəblərinin müəllimləri iştirak edib. Müşavirədə Naxçıvan Muxtar Respublikasının təhsil naziri Rəhman Məmmədov muxtar respublikada təhsilə göstərilən dövlət qayğısından danışıb. Bildirilib ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin diqqət və qayğısı ilə muxtar respublikada təhsilin inkişafı istiqamətində mühüm işlər görülüb, müasir standartlara cavab verən təhsil müəssisələri tikilib, həmin müəssisələrin maddi-tədris bazası möhkəmləndirilib, infrastrukturu yenilənib, şagirdlərin hərtərəfli biliyə yiyələnmələri üçün müasir tədris şəraiti yaradılıb. Qeyd olunub ki, bu gün muxtar respublikada şagirdlərin təhsili ilə yanaşı, onların sağlam həyat tərzinə istiqamətləndirilməsi, fiziki və mənəvi hazırlığının yüksəldilməsi, idmana marağının artırılması, asudə vaxtlarının səmərəli təşkili daim diqqət mərkəzində saxlanılır.Görülən işlərin nəticəsidir ki, bu gün ümumtəhsil müəssisələrində 30 futbol, 14 mini futbol idman meydançası, 203 idman zalı və açıq idman qurğuları, şahmat sinifləri şagird və müəllimlərin ixtiyarına verilib.“2020-2025-ci illər üçün Naxçıvan Muxtar Respublikasında idmanın inkişafına dair Dövlət Proqramı”na uyğun olaraq Təhsil Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərən təhsil müəssisələrində 200-dən artıq idman klubları yaradılıb. Təhsil naziri bildirib ki, hazırda muxtar respublika ümumtəhsil məktəblərində 378 fiziki tərbiyə müəllimi fəaliyyət göstərir. Onların 35-i müəllimlərin işə qəbulu müsabiqələrində ən yüksək nəticə göstərən gənc kadrdır. Təhsil müəssisələrində idman infrastrukturunun yaxşılaşdırılmasının nəticəsidir ki, bədən tərbiyəsi və idman ixtisaslarına maraq artıb, təkcə ötən tədris ilində 33 məzun ali məktəblərin idman ixtisaslarına qəbul olunub. Nazir şahmatın tədrisiüçün yaradılan şəraitdən və tədrisin səviyyəsinin yüksəldilməsi üçün Şahmat Federasiyası tərəfindən görülən işlərdən bəhs edərək qeyd etmişdir ki,ümumtəhsil məktəblərində şahmatın tədrisi üçün siniflər ayrılmış, həmin siniflər zəruri avadanlıqlarla, o cümlədən 67 kompüter və 9 elektron lövhə ilə təchiz olunmuşdur. Bunlarla yanaşı Şahmat Federasiyası ilə birgə şahmatı tədris edən müəllimlərin sertifikasiyası aparılmış, 505 müəllim sertifikatla təmin edilmişdir. Nazir qeyd edib ki, şahmatın tədrisi səviyyəsinin yüksəldilməsi təkcə müəllimlərin peşəkarlıq səviyyəsinin artırılması ilə məhdudlaşmır. Eyni zamanda ümumtəhsil məktəblərinin şahmat fənninə dair dərslik, dərs vəsaiti və digər tədris-metodiki ədəbiyyatlarla təmin olunması dadiqqətdə saxlanılıb. Bu baxımdan Şahmat Federasiyası tərəfindən 5 adda 600-dən artıq vəsait hazlanaraq ümumtəhsil və şahmat məktəblərinə, həmçinin müəllimlərə verilmişdir. Təhsil naziri qeyd etmişdir ki, yaradılan şəraitin və həyata keçirilən tədbirlərin nəticəsidir ki, cari tədris ilində 33 məktəbli idmanın boks, kikboksinq, sərbəst güləş, atletika, şahmat, karate-do növləri üzrə ölkə və beynəlxalq səviyyəli yarışlarda uğurlu nəticələr qazanıb. Müşavirədə Babək Rayon Təhsil Şöbəsinin müdiri Həsən Zeynalov,Culfa Rayon Təhsil Şöbəsinin müdiriMehdixan Əliyev, Şahbuz Rayon Təhsil Şöbəsinin müdiriAraz Məmmədov, Naxçıvan Şəhər Uşaq-Gənclər Şahmat Məktəbinin direktoruEmin Hacıyev, Ordubad rayon Uşaq-Gənclər Şahmat Məktəbinin direktoru İsrafil Məmmədov,Şərur Rayon Uşaq-Gənclər İdman Məktəbinin direktor əvəzi Pərvin Həsənovgörülən işlər barədə məlumat veriblər. Sonda Təhsil naziri idman və şahmat məktəblərində tədrisin səviyyəsinin artırılması, yerlərdə federasiyaların bölmələri ilə əlaqələrin gücləndirilməsi,şagirdlərdə idmana marağın aşılanması, onların sağlam ruhda tərbiyə edilməsi,idman kulublarının fəaliyyətinin gücləndirilməsi,şagirdlərin idman kulublarına cəlb olunması, məktəbdaxili və məktəblərarası idman yarışlarının keçirilməsi ilə bağlı rayon təhsil şöbələrinin müdirlərinə, şahmat və idman məktəblərinin direktorlarına tapşırıqlar vermişdir.
Paylaşımları ilə internetdə fenomenə çevrilən Annette Carrion adlı qadın faciəvi şəkildə dünyasını dəyişib. BİG.AZ xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, Kaliforniyada yaşayan, motosiklet həvəskarı olan qadın idarə etdiy Tanınmış türkiyəli aktrisa boşandı Tanınmış türkiyəli aktrisa Nihan Büyükağaç boşanıb. axşam.az-a istinadən bildirir ki, aktrisa bir müddətdir ayrı yaşadığı həyat yoldaşı Murat Şentürkdən rəsmi şəkildə ayrılıb. İkilinin ötən həftə səssiz-sədasız boşandığ Bu il Rusiyadan mühacirət edən məşhurlar – Onlar kimlərdir? Ukraynada hərbi əməliyyat başlayandan sonra Rusiyanın bir çox məşhur artisti və jurnalistləri ölkəni tərk edib. Köçmək üçün ən populyar yerlər İsrail və Avropa ölkələri olub. ulduzlardan hansının indi xaricdə yaşadığını araşdırıb Azərbaycanlı müğənni ana olduqdan sonra ilk dəfə - FOTO Bu yaxınlarda ana olan müğənni Aytac Vidadiqızı yeni fotolarını izləyiviləri ilə bölüşüb. -ın məlumatına görə, qızı olan ifaçı şəklə "Mən bu həyatda ən çox ana olmağı sevdim. Nə müqəddəsdir analar, analıq" şərhin Gündə 20 dəqiqə idman, artıq çəkidən azad olmaq qadınlarda bu riski azaldır Süd vəzi xərçəngi qadınlar arasında ən geniş rast gəlinən xərçəng növü, xərçənglə bağlı qadın ölümlərinin əsas səbəbidir. e- -a istinadən bildirir ki, bunu Türkiyədən olan ümumi cərrah, professor Atakan Sezer Anadolu Agentliyin Koronavirusun ilk əlaməti qızdırma deyil - Buna diqqət! Koronavirusun gəldiyini bilmək üçün qızdırmanı gözləməyin. Uhan şəhər xəstəxanasının həkimləri daxil olan xəstələrin anamnezini araşdıraraq, koronavirusun ilk və diqqətə alınmayan əlamətlərinin tamam başqa olduğunu müəyyə Ana övladının ölməsi üçün ürəyinə vurur - VİDEO Ana övladlarını vəhşicəsinə döyüb. Hadisə Türkiyənin Konya şəhərində baş verib. İki il əvvəl ayrıldığı sevgilisindən dünyaya gətirdiyi 4 və 5 yaşlı uşaqlarını döyməsi izləyənləri olduqca əsəbiləşdirib. Videodan da görünü Azərbaycanlı müğənni kameraya hücum etdi - ANBAAN VİDEO Müğənni Şəbnəm Qəhrəmanova bu dəfə də bütün diqqətləri üzərinə toplayıb. -ə istinadən xəbər verir ki, bahalı və lüks avtomobilində əsəbi halda təhqirlə danışan sənətçi "MTV maqazin" kamerası tərəfindən anbaan görüntülənib Azərbaycanlı müğənnilərin "laçın" vaxtları Əməkdar artist Tünzalə Ağayeva "İnstagram" hesabında arxiv fotosunu paylaşıb. xəbər verir ki, fotoda Türkiyədə yaşauan müğənni İradə İbrahimova da yer alıb. Sənətçi sözügedən paylaşıma "laçın vaxtlarımız" Yatmazdan qabaq bu bitki çayını için - sakitləşdirir, qaraciyəri təmizləyir… Çobanyastığı ən populyar müalicəvi bitkilərdən biridir. Bunun səbəbi çobanyastığının geniş müalicəvi xüsusiyyətləridir. -a istinadən çobanyastığının faydaları ilə tanış edir:. - baş və miqren ağrılarını, qarında spazmlar Çay sodasından şampun hazırlayın, SEHİRLİ NƏTİCƏ SİZİ ŞOKA SALACAQ! a istinadən sizə 100 dəfələrlə yoxlanmış resept təqdim edir. Hamar, parlaq, möhkəm sağlara sahib olmaq üçün vaxt və pul sərf etməyə ehtiyac yoxdur. Bu çox icuz və keyfiyyətli bir üsuldur. Sizin saçlarınızın xilaskarı, sodadır Qadınların MÜTLƏQ BİLMƏSİ LAZIM OLAN 8 sirr Qadınlar üçün gözəllik, özünə güvənin ən əhəmiyyətli açarıdır. 1 Hər zaman baxımlı və diqqətli olun. Təcili çölə çıxmanız lazım olan vəziyyətlərdə, mütləq dişlərinizi fırçalayın. Dərinizə və dodaqlarınıza uyğun bir nəmləndiric Soda kimya terapiyanın effektini artırır Soda xərçəng xəstəlikləri zamanı kimya terapiyası zamanı effektivliyi artıra bilər. -a istinadən bildirir ki, bu barədə Lüdviq Universitetinin (Almaniya) xərçəng üzrə tədqiqatçı alimləri araşdırma aparıblar. Mütəxxəsisləri "Nömrəmi yayıblar, mənə pis-pis mesajlar yazırlar" - Xalqı təhqir edən deputatın xanımı Milli Məclisin deputatı, Rusiyada işləyən azərbaycanlılarla bağlı verdiyi müsahibədən sonar gündəmə çevrilən Astan Şahverdiyevin həyat yoldaşı Solmaz Şahverdiyeva -a müsahibə verib. 69 yaşlı qadın kiminsə onun nömrəsini yaydığın Unutqanlığın qarşısını almaq üçün bunlardan istifadə edin İnsanların ən böyük problemlərindən biri də unutqanlıqdır. Sputnik Azərbaycan Türkiyə mətbuatına istinadla xəbər verir ki, bu problem daha çox 50 yaşından sonra insanlarda özünü göstərməyə başlayır. Unutqanlıq yavaş-yava Alt paltarı soyunma yarışı ölkəni qarışdırdı-FOTOLAR Çinin Liuzhou şəhərində qadınlar və kişilər arasında keçirilən yarış ölkədə qalmaqala səbəb olub. -a istinadən xəbər verir ki, yarışda çılpaq qadınlar iştirak edib. Oyun zamanı iştirakçılar bir əli ilə qadınların alt paltarların Doğurdanmı yağış və külək zamanı dualar daha tez qəbul olur? - Dini hədis Quraqlıq elə bir şeydir ki, hər bir zamanda və hər bir məkanda ona rast gəlmək olar. Allah bu yağışı biz insanlara bir nemət kimi nazil edər. Əgər bir yerdə quraqlıq varsa, oraya yağış yağdırmaq ancaq Allahın iradəsi il Dietoluqların gizlətdiyi 9 arığlamaq sirri İlan — qədim vaxtlardan məşhur transformasiyanın müqəddəs simvoludur. Dəyişmək üçün və böyümək üçün , ona dərini atmaq lazımdır. Bu kifayət qədər xoşagəlməz və ağrılı prosesdir. İlan əzab çəkir, qaşınır, o müxtəlif səthlər Elməddin Cəfərovun XƏCALƏTLİ KEÇMİŞİ: "Çox tövbə edirəm ki..." Elməddin Cəfərov vaxtı ilə "Tək səbir" verilişində geyindiyi kostyuma görə xəcalət hissi keçirdiyini etiraf edib, Vanqa nənəyə isə özünə gün ağlamağı məsləhət görüb. -ın "Üç nöqtə" layihəsinin sualların 8 saatlıq yuxunun bilmədiyiniz faydaları 8 saatlıq normal gecə yuxusu təbii antidepressant və cavanlıq iksiridir. Yuxu plastik cərrahı belə əvəz edə bilər. -a istinadən xəbər verir ki, terapevt həkim Yelena Tixomirova 8 saatlıq yuxunun orqanizmə faydalarını açıqlayıb Ürəyin fəaliyyətini asanlaşdıran qidalar İş stressi, dostlarla və ailə münasibətləri ürəyə də təsirsiz ötüşmür. Bu siyahıya günlük qəbul etdiyiniz qidaları əlavə edərək onun işini daha da çətinləşdirməməyə diqqət göstərmək lazımdır. Axşam.az-a istinadən xəbər veri Digərləri göstər əəmgey melumatlari 2022, əəmgey haqqinda melumat , əəmgey xeberleri, əəmgey haqqinda ətraflı xanim.az saytında öyrənə bilərsiz Seçilmiş xəbərlər Radiatorda paltar QURUTMAYIN: Bununla nəticələnə bilər Qrip niyə bu qədər TƏHLÜKƏLİ OLDU: "Növbəti iki ildə tez-tez və daha ağır xəstələnəcəyik Ledi Qaqanın itlərini oğurlayan şəxsə görün hansı cəza verildi Qətərdə geyimi ilə gündəmə gələn modeldən növbəti qalmaqallı paylaşım - FOTO Arteriyalardakı tıxanmaları kətan toxumu ilə əridin - RESEPT Qızabənzər oğlanlar niyə artır? - Çanaq genişlənir, süd vəziləri böyüyür, köklüyə meyilli olurlar Bağırsaq xərçənginə qarşı pəhriz Elməddin Cəfərov: Televiziyadan uzaqlaşmaq istəyirəm – VİDEO Zeynəb Xanlarovadan yeni xəbər - FOTO Fərda Xudaverdiyev: 'Utanmaz-utanmaz məni Cem Yılmazla müqayisə edirlər' - VİDEO turlar.az sonxeber.az adlarin menasi maskalar yay geyimləri 2022 heyvanlar aybaşı sikli testosteron nədir dəri xəstəlikləri kosmetika tapmaca sir burcu ve buga uygunluqlari Xəbərlər Gözəllik və Moda Sağlamlıq Sağlam qida Mətbəx Ailə və Uşaq Şou Biznes Maraqlı Bizimlə Əlaqə Xanım.az saytı Azərbaycan xanımları üçün maraqlı olan bütün xəbərlər var. Qadin saytinda Gözəllik sirrləri , Azərbaycan qadınları, yemek reseptləri , Hamilə qadın , ana südü, uşaqlar, uşaq yemekleri, intim münasibətlər, qadin xeberleri, sağlamlıq xəbərləri, faydalı melumatlar, ən yeni 2022 deb moda, kosmetika mehsullari , gozellik və sağlamlıq haqqında məlumatlar ala bilərsiz.
Azərbaycan Milli Xalça Muzeyində rəssam Çingiz Babayevin əsərlərindən ibarət “Xalça sənəti – mənaların təkamülü” adlı sərgi açılıb. Muzeyin direktoru Şirin Məlikova tədbirin əhəmiyyətindən danışıb: “Biz artıq bu gözəl ənənələri bərpa edirik. Bu gün çox gözəl bir sərginin açılışına toplaşmışıq. 2010-cu ildə UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi İrsi üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilmiş Azərbaycan xalçaçılıq sənəti günüm üzdə davamlı olaraq yeni yanaşmalarla zənginləşsə də, qədim ənənələrini itirmədən inkişaf edir. Müasir rəssamlar qədim sənətkarlığı yeni yollarla inkişaf etdirərək əsərlər yaradırlar. Azərbaycan xalçaçılıq ənənələrini təhrif etmədən, müasir sənət nümunələri yaradaraq interpretasiya edir. Beləliklə, klassik əsərlər yeni, müəllif xalçaları ilə qarşı-qarşıya qoyulur, bununla da məsafələri və zamanı qət edərək onlarla dialoqa girir”. Bu sərgini Tatarıstan Respublikasının paytaxtında Kazan şəhərində 2 ay əvvəl açdıqlarını bildirən Milli Xalça Muzeyinin direktoru diqqətə çatdırıb ki, bu, Azərbaycan xalçaçılığına, onun ənənələrinə və müasir təcəssümünə həsr olunmuş ilk genişmiqyaslı ekspozisiya olub. Nümayiş olunan bu sərgi tamaşaçılar tərəfindən böyük diqqət və maraqla qarşılanıb: “Biz çox şadıq ki, bu gözəl əsərləri hazırda muzeyimizdə də görmək mümkündür”. Tədbirdə çıxış edən Azərbaycan Dövlət rəssamlıq Akademiyasının professoru, Əməkdar rəssam, Milli Xalça Muzeyinin əməkdaşı Məmmədhüseyn Hüseynov, Bakı İncəsənət Mərkəzinin rəhbəri Rafael Gülməmmədli sərgidə təqdim olunan ənənəvi Azərbaycan xalçalarını şəxsi yaradıcı təxəllüsü ilə hazırlayan tanınmış rəssam Çingiz Babayeva, sərginin təşkilatçıları və iştirakçılarına təşəkkürlərini bildiriblər. Vurğulanıb ki, Azərbaycan xalçalarının ən dolğun kolleksiyasına malik, dünyanın ilk xalça muzeyi olan Azərbaycan Milli Xalça Muzeyi XIX əsrin sonu–XX əsrin əvvəllərində toxunmuş ecazkar klassik xalça nümunələrini nümayiş etdirir. Onların hər biri ornament, rəng tərtibatı və texniki xüsusiyyətlərinə görə müxtəlif regional ənənələri əks etdirən nümunələrdir. Sərgidə Çingiz Babayevin yaradıcılıq prosesinin sirlərindən, ənənəvi xalçanın fəlsəfəsindən və müasir yozumundan bəhs edən sənədli film nümayiş olunub. Qeyd edək ki, “Xalça sənəti – mənaların təkamülü” sərgisi oktyabrın 17-dək davam edəcək. azertag.az Sim-sim.az gündəlik köşə, araşdırma, esse, poeziya və nəsr nümunələri, eləcə də kino, teatr, musiqi, rəssamlıq, memarlıq və incəsənətin digər sahələrinə aid geniş spektrdə maraqlı materiallar təqdim edir. Portalda ölkəmizdə və xaricdə çap olunmuş kitablar haqqında resenziyalar, tanınmış incəsənət xadimləriylə müsahibələr, müzakirələr və debatlar, dünya mədəni irsiylə bağlı tərcümə materialları dərc olunur.
Araik Arutyunyan əli qandallı Bakıya gətiriləcək? - RƏSMİ Araik Arutyunyan əli qandallı Bakıya gətiriləcək? - RƏSMİ 29.11.2022 15:57 9℃ Baku 15℃ Istanbul Araik Arutyunyan əli qandallı Bakıya gətiriləcək? - RƏSMİ Esed Abasli 15/02/2022 "Özünü qondurma respublikasının rəhbəri kimi təqdim edən Araik Arutyunyanın qısa müddətdə istintaqa təqdim edilməsi təmin ediləcək”. Bunu Baş Prokurorluğun İstintaq İdarəsinin rəisi Nemət Əvəzov bildirib. "İstintaq hərəkətləri davam edir. Qısa müddət ərzində əməliyyat və kəşfiyyat qurumları tərəfindən onun məhkəmə baxışına çıxarılması təmin ediləcək.”, - o vurğulayıb.
2020-ci il 14 iyun saat 00:00-dan 16 iyun saat 06:00-dək Bakı, Gəncə, Lənkəran və Sumqayıt şəhərlərinin, Abşeron, Yevlax, İsmayıllı, Kürdəmir və Salyan rayonlarının ərazisində sərtləşdirilmiş karantin rejimi tətbiq ediləcək. Qapanma günlərində insanlar itləri gəzdirməkdə azaddırlar. Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat xidmətinin rəisi Ehsan Zahidov deyib ki, ölkədə elan edilən sərt karantin günlərində vətəndaş itini gəzdirmək üçün ancaq yaşadığı evin yaxınlığına çıxa bilər. Oxu.Az mövzunun aktuallığını nəzərə alıb Milli Məclisin deputatlarından kimlərin ev heyvanı saxlayıb-saxlamaması ilə maraqlanıb. Deputat Sabir Hacıyev deyib ki, bir neçə il bundan qabaq ev heyvanları saxlayıb. Onun sözlərinə görə, heyvanlara münasibətdə həssasdır. “Mən əvvəllər it də saxlamışam, pişik də. İndi sahibsiz itləri, pişikləri görəndə onlara qayğı ilə yanaşıram, yemək verirəm. Hətta olur ki, yolda avtomobil vuran itləri baytara aparıram”. Deputat Nurlan Həsənov isə ev heyvanlarına marağının olmadığını və saxlamadığını bildirib. Millət vəkili Tahir Kərimli qeyd edib ki, şəhər şəraitində heç zaman ev heyvanları saxlamayıb. Bununla belə, əlavə edib ki, İsmayıllıdakı həyət evində pişiklər, kiçik it olub: “Amma həmin iti maşın vurdu. Övladlarımın, nəvələrimin də ev heyvanlarından xoşları gəlir. Hazırda isə ev heyvanları saxlamırıq”. Deputat Kamilə Əliyevanın sözlərinə görə, ev heyvanlarını xoşlasa da, onları saxlamağa üstünlük vermir. “Mən bioloqam, başa düşürəm ki, ev heyvanlarının tükləri allergik reaksiyalar verə bilər. Amma ev heyvanlarını çox sevirəm. Digər insanlar ev heyvanı saxlayırlarsa, onların sərt karantin rejimində həyətə düşə bilmələrinə icazə verilir. Burada bir qəbahət də görmürəm”. Vüqar İsgəndərovun sözlərinə görə, ev heyvanlarını çox sevir, amma şəhər evindəki şəraitlə əlaqədar onları saxlamaq alınmır: “Hətta kiçik qızım ev heyvanı almağımı istəyirdi. Amma Bakıda ev şəraitinə görə saxlaya bilmirik”. Millət vəkili Fəzail Ağamalı söyləyib ki, bağ evində it də saxlayır, pişik də: “Amma onları gəzdirməyə ehtiyac yoxdur. Özləri həyətdə gəzirlər, sərbəstdirlər. Onları qəfəsə salmırıq”. Fazil Mustafa da ev heyvanları saxlayanlar sırasındadır – itdən tutmuş qaza qədər. Bir sözlə, onun “heyvan ferması” daha zəngindir. “Ev heyvanlarını bağda saxlayıram. İtlər də var, qazlar da var, toyuqlar da var, dovşanlar da. Bildirçin də saxlayıram”. Rüfət Quliyev də bağ evində iki sadə çoban iti var. “Lap vəhşi cinslərdən deyil”, – deyən R.Quliyev akvarimunun olduğunu da bildirib. “Akvariumda da sadə, ucuz balıqlardır”. Xanım deputat Jalə Əliyeva isə hazırda ev heyvanı saxlamır. O, vaxtilə pişik saxladığını deyib: “Təəssüflər olsun ki, ev heyvanım yoxdur. Olsaydı, məmnuniyyətlə gəzdirərdim. Mənim bir pişiyim var idi. Amma onun həyatı faciəli bitdi. Ondan sonra ev heyvanı saxlamağa qorxuram. Çünki alışıram, sonra nəsə olanda mənə çox pis təsir edir”.
UEFA Millətlər Liqasının qrup oyunlarından sonra 2024-ci ildə Almaniyada keçiriləcək Avropa çempionatının seçmə mərhələsində səbətlərin tərkibi dəqiqləşib. Newsport.az xəbər verir ki, Azərbaycan millisi püşkatmaya 4-cü səbətdən qatılacaq. Millətlər Liqası səbəti: Niderland, Xorvatiya, İspaniya, İtaliya 1-ci səbət: Portuqaliya, Macarıstan, Belçika, Danimarka, Polşa, İsveçrə; 2-ci səbət: Çexiya, Fransa, İngiltərə, Avstriya, Uels, Bosniya və Herseqovina, İsrail, Şotlandiya, Serbiya, Finlandiya; 3-cü səbət: Ukrayna, Sloveniya, İrlandiya, Rumıniya, İsveç, Ermənistan, Monteneqro, İslandiya, Albaniya, Norveç; 4-cü səbət: Gürcüstan, Türkiyə, Qazaxıstan, Yunanıstan, Lüksemburq, Farer adaları, Azərbaycan, Şimali Makedoniya, Kosovo, Bolqarıstan; 5-ci səbət: Kipr, Slovakiya, Şimali İrlandiya, Belarus, Estoniya, Cəbəllütariq, Latviya, Litva, Malta, Moldova; 6-cı səbət: Andorra, Lixtenşteyn, San Marino. Oktyabrın 9-da Almaniyanın Frankfurt şəhərində keçiriləcək püşkatma mərasiminə Bakı vaxtı ilə saat 14:00-da start veriləcək. İştirakçı ölkələr hərəsində 5 komanda olan 7 və hərəsində 6 kollektiv olan 3 qrupa bölünəcək. 10 qrup qalibi və eyni sayda qrup ikincisi final mərhələsinə yüksələcək. Qalan 3 vəsiqənin sahibi isə 2024-cü ilin martında baş tutacaq pley-off oyunlarından sonra müəyyənləşəcək. Almaniya AÇ-2024-ə ev sahibliyi edəcəyi üçün, Rusiya isə Ukraynaya hərbi müdaxilə səbəbindən püşkatmada iştirak etməyəcək.
Böyük Britaniya ümumi təyinatlı kvant kompüteri hazırlamaq və 2040-cı ilə qədər kvant hesablamalarında lider olmaq niyyətindədir. Trend-ə istinadən bildirir ki, bunu ölkənin baş naziri Boris Conson deyib. B.Conson bildirib COVİD-19-a qarşı "birlikdəyik" mesajı Prezident İlham Əliyevin qlobal liderliyinin göstəricisidir - Tamam Cəfərova Dünyaya COVİD-19-a qarşı "birlikdəyik" mesajının ünvanlanması, məhz Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin təşəbbüskarlığının və qlobal liderliyinin göstəricisidir. Artıq bir ilə yaxındır ki ATV və Lider TV-nin yayımı dayandırılacaq Milli Televiziya və Radio Şurasının videoformatda iclası keçirilib. MTRŞ-dan -a bildirlib ki, iclasda 1-10 avqust 2020-ci il tarixlərində ümumölkə televiziya kanallarının monitorinqinin nəticələri müzakirə olunub. 4 avqus Lider TV-nin yayımının dayandırılması ilə bağlı açıqlama - RƏSMİ Milli Televiziya və Radio Şurası (MTRŞ) "Lider" televiziya kanalının yayımının dayandırılmasına münasibət bildirib. xəbər verir ki, MTRŞ-nin Aparat rəhbəri Asəf Hacıyev "Report"a açıqlamasında bildiri Lider TV-nin yayımı dayandırıldı Azərbaycanda "Lider" telekanalının yayımı dayandırılıb. Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, bir az öncə telekanal fəaliyyətini dayandırıb. Məsələ ilə bağlı təfərrüatlar hələlik bəlli deyil. Saat 22:01-də "Gecəni Hər 3 qadından biri süd vəzilərindən narazıdır – Bu ölkələr liderdir Dünyanın 40 ölkəsində 18,500 nəfər müxtəlif yaş qadınlar arasında aparılmış sorğu göstərib ki, hər 3 qadından biri sinəsindən narazıdır. Qadınların 48%-i süd vəzisinin ölçüsünü böyütdürmək istəyir, 26% əlsinə, kiçiltmək arzusundadır "Lider TV" də şou verilişlərini dayandırdı Bu gün səhər saatlarında Respublika Narkoloji Mərkəzində baş vermiş yanğın hadisəsi ilə bağlı "Lider TV" yayım proqramında dəyişiklik edilib. Axşam.az-ın məlumatına görə, kanalın ictimaiyyətlə əlaqələr departamentini Elnarə Xəlilova "Lider"dən getməsinə AYDINLIQ GƏTİRDİ- AÇIQLAMA Xəbər veridyimiz kimi, bu gün mətbuatda müğənni Elnarə Xəlilova ilə Lider telekanalının rəhbərliyi arasında xoşagəlməz anlar yaşanıb. olaraq, məsələyə aydınlıq gətimək üçün müğənni ilə əlaqə saxladıq. O bildirdi ki, yayıla "Lider"in rəhbəri azərbaycanlıları təhqir edən Nazı efirdən QOVDU Türkiyənin evlilik verilişində iştirak edən Naz Mila "Lider" kanalında səhər verilişinə dəvət olunub. Azərbaycanlıları təhqir edən Naz aparıcı Zaur Nəbioğlunun qonağı olub. Xəbərçi.az-a daxil olan məlumata görə İşdən çıxarılan müxbir danışdı: "Artıq "LİDER"də işləmirəm..." Rusiyanın Xarici işlər naziri Sergey Lavrova verdiyi suala görə işdən çıxarılan LİDER TV-nin Rusiya müxbiri Anar Həsənov açıqlama verib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, jurnalist AzadlıqRadiosuna işdən çıxarıldığın Lider TV-nin müxbiri nazirə verdiyi bu suala görə işdən qovuldu - VİDEO xəbər verir ki, Lider TV-nin Rusiyadakı müxbiri Anar Həsənov Sergey Lavrova ünvanladığı suala görə işdən çıxarılıb. Yanvarın 17-də baş tutan tədbirdə jurnalistin Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrova verdiyi sualın görüntüsün "Lider"in direktor müavini və aparıcısı efirdəki söyüşə görə üzr istədilər - VİDEO Xəbər verdiyimiz kimi, ötən gün "Lider" telekanalında yayımlanan "Çıxış yolu" verilişində təhqiramiz ifadələrdən istifadə olunub. Axşam.az-ın məlumatına görə, "Lider" telekanalının icraçı direktoru MTRŞ-dan "Lider"in canlı efirindəki söyüşlə bağlı - AÇIQLAMA Milli Televiziya və Radio Şurası (MTRŞ) Lider telekanalında yayımlanan "Çıxış yolu" verilişində baş verənlərə münasibət bildirib. MTRŞ-ın monitorinq şöbəsinin müdiri Təvəkkül Dadaşov APA-ya deyib ki, veriliş təhli "Lider"in canlı efirində söyüşün biri bir qəpiklik oldu - VİDEO 16+ Azərbaycan televiziyalarında etik qaydalardan kənar, biabırçı hadisələrin baş verməsi davam edir. Növbəti belə hadisə Lider TV-də baş verib. Televiziyanın "Çıxış yolu" verilişinə zəng edən şəxs canlı efir iştirakçıların lider.ir melumatlari 2022, lider.ir haqqinda melumat , lider.ir xeberleri, lider.ir haqqinda ətraflı xanim.az saytında öyrənə bilərsiz Seçilmiş xəbərlər Hakışta Astroloji proqnoz - 20 iyul Seks zamanı kişiləri dəlicəsinə ehtiraslandırmağın yolları Yuxuda ilan görmək görün nəyə işarə edirmiş?! Bürclər haqqında qısa və ən lazımlı məlumatlar 8 mart – Beynəlxalq Qadınlar günü münasibətilə təbrik Anal seksin qadın orqanizmi üçün ziyanı və xeyiri Uşağın cinsiyyətini Çin təqvimi ilə hesablayın! - 95% DOĞRU Vətən haqqında bayatılar Yuxuda nar görmək görün nələrə işarə edirmiş?! İNANILMAZ! DİQQƏT ! Yuxuda pişik görmüsüzsə ..Ağır xəstəlik gözləyir Yuxuda sevdiyin insanı görmək Vətən və el haqqında atalar sözləri Qızın bakirə olub olmadığını bu cür bilmək olar - VİDEO İZAH Aybaşı vaxtı cinsi əlaqənin xeyri və ziyanı haqqında turlar.az sonxeber.az toy makiyajlari makiyaj instagram geyim necə seçməli qızartma encir murebbesi maraqlı faktlar endokrin sistem kosmetika novruz hakıştalar ßşekerbura resepti Xəbərlər Gözəllik və Moda Sağlamlıq Sağlam qida Mətbəx Ailə və Uşaq Şou Biznes Maraqlı Bizimlə Əlaqə Xanım.az saytı Azərbaycan xanımları üçün maraqlı olan bütün xəbərlər var. Qadin saytinda Gözəllik sirrləri , Azərbaycan qadınları, yemek reseptləri , Hamilə qadın , ana südü, uşaqlar, uşaq yemekleri, intim münasibətlər, qadin xeberleri, sağlamlıq xəbərləri, faydalı melumatlar, ən yeni 2022 deb moda, kosmetika mehsullari , gozellik və sağlamlıq haqqında məlumatlar ala bilərsiz.
Dövrün ədəbi tələblərinə və ictimai sifarişə görə dünya ədəbiyyatı xəzinəsini zənginləşdirmiş ölməz əsərlərini dəri dilində qələmə almış dahi Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri Nizami Gəncəvinin yaradıcılığı tərcüməçilərin diqqətini çox qədim zamanlardan cəlb edib. Hələ XIII yüzillikdə Turan şairi Qütb Xarəzmi Azərbaycan şairinin “Xəmsə”sində xronoloji baxımdan ikinci yerdə duran “Xosrov və Şirin” poemasını türk dilinə tərcümə etmişdi. XVIII yüzillikdən bu yana isə Nizami yaradıcılığı rus və Avropa şərqşünaslarının diqqətini çəkib, şairin ayrı-ayrı əsərləri həm poetik, həm də nəsrlə tərcümə və çap olunub. Azərbaycanda Nizami tərcümələrinin zəngin bir tarixi vardır və müxtəlif dövrlərdə istedadlı şairlər və alimlər bu dahi həmvətənləri qarşısında öz övladlıq borclarını yerinə yetirmişlər. Əksərən şeirlə edilmiş bu tərcümələr arasında nəsrlə edilmiş bir tərcümə diqqəti xüsusilə cəlb edir. Bu, 1941-ci ildə Azərnəşrdə işıq üzü görmüş “Yeddi gözəl” poemasının nəsrlə tərcüməsidir. Tərcüməni o zaman 30-31 yaşlarında olan gənc və istedadlı yazıçı, eyni zamanda, ədəbiyyatşünas-alim Mir Cəlal Paşayev yerinə yetirmişdi. Kitaba “Ön söz” yazmış başqa bir gənc istedadlı şair Mikayıl Rzaquluzadə həmin tərcüməni xüsusi halda belə qiymətləndirmişdi: “Yeddi gözəl”i nəsrə təbdil və tərcümə edən Mir Cəlal yoldaşın gördüyü iş bu sahədə ilk böyük təcrübədir. Əlbət ki, o, öz qarşısında təcrübə etmək məqsədini qoymamış, əsəri olduqca diqqət və ciddi-cəhd ilə nəsrə çevirmişdir. Ancaq belə bir iş bizim nəsrimiz qarşısında həm teoretik, həm də praktiki cəhətdən bütün böyüklüyü və ciddiyyəti ilə ilk dəfə durduğundan, biz bunu çox mühüm bir təcrübə saymalıyıq”. Zənnimizcə, Mir Cəlalın tərcüməsi bu gün də öz əhəmiyyətini və gərəkliyini qoruyub saxlamış və məhz buna görə böyük ədib və alimin 100 illik yubileyi münasibətilə “Adiloğlu” nəşriyyatında 2008-ci ildə təkrar nəşr edilib. Nəşrin redaktoru AMEA-nın müxbir üzvü Təhsin Mütəllibov, “Nəsrin poetik imkanları” adlı sanballı ön sözün müəllfi isə akademik Nərgiz Paşayevadır. Aşağıda həmin kitabdan götürdüyümüz bir parçanı – “Bişr və Məlixa” hekayəsini oxucuların diqqətinə təqdim edirik. Ümidvarıq ki, Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin Sərəncamı ilə “Nizami ili” elan edilmiş 2021-ci ildə dahi şairimizin başqa poemaları da böyük yazıçımız və ustadımız Mir Cəlal müəllimin örnəyi üzrə nəsrlə tərcümə edilib gənclərimizə çatdırılacaq, Nizami irsinin daha dərindən öyrənilib sevilməsində yaxşı bir vasitə olacaq. Teymur KƏRİMLİ AMEA Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun direktoru Rəşad MƏCİD Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi *** BƏHRAMIN ANADAN OLMASI Sirr gövhərinin ustaları söz xəzinəsinin qapısını açıb belə söyləyirdi: fələyin bir tərəzisi var. Bir gözündə daş, bir gözündə qaş, cavahirat çəkilir. Dünyanın işi də belədir. Şahlar nəsli də bunun kimidir. Övladları gah naxələf, gah xələf olur. Bəzən gövhərdən daş çıxan kimi, yaxşı atadan yaman oğul olur. Bəzən də əksinə, boz dağdan, daş-qaya içindən ləl törəyən kimi pis atadan xələf övlad əmələ gəlir. Çox qəribədir ki, bu dünyada daş ilə gövhər, tikan ilə xurma bir yetişir. Yəzdigürdün oğlu Bəhram da daşdan çıxan bir gövhər kimi oldu. Atası nə qədər pis və zalım idisə, oğlu o qədər yaxşı və adil oldu. Atası camaatı incitmişdi. Bəhram camaatı razı salırdı. Atası döydürdüyü adamı, Bəhram mehriban dindirir, yarasını sağaldırdı. Bəhram xoşbəxt bir gündə qaranlıqdan sübh doğan kimi doğuldu. Bu xoş günü bütün göy kimyagərləri – münəccimlər əvvəlcədən xəbər vermişdilər. Onlar gümüş axtarırdılar, əllərinə saf və xalis qızıl gəldi. Bu uşağın taleyi Hut idi; bu zaman Müştəri ulduzu da Hut bürcündə idi. Yaqut ləl ilə necədirsə, Zöhrə Müştəri ilə elə idi. O gün Ay Sövrdə, Tir Cövzada idi. Mərrix ulduzu Əsədə yüksəlmişdi. Zühəl Dəlvdən düşməni hədələyirdi. Zənəb Zühələ doğru çevrilmişdi. Günəş Həmələ düşürdü. Bütün ulduzlar və bütün göy aləmi bu təzə doğulan uşağın səadətindən xəbər verirdi. Bəhram belə bir xoşbəxt tale ilə doğulmuşdu. Atası neçə il şahlıq etmiş, zülm ilə aləmin nifrətini qazanmışdı. Öz taleyinin gülməyəcəyini və taxt-tacın əldən gedəcəyini düşünürdü. İyirmi il idi ki, onun bir neçə övladı olmuşdu, heç biri yaşamamışdı. Bəhram doğulan kimi şahın sevinci yerə-göyə sığmadı. Onun xoşbəxt böyüməsi və tərbiyəsi üçün tədbir aradı. Münəccimlər məsləhət gördülər ki, şahzadə İranda saxlanmasın, Ərəbistana göndərilsin. Ərəbistanda yaxşı və səfalı bir yer seçilsin. Bəhram orada böyüsün. Hər şəhərin bir şərafəti, hər ölkənin bir təbiəti var. Bəlkə Ərəbistan iqlimi şahzadəyə düşə və onun tez, sağlam böyüməsinə səbəb ola. Doğrudur, deyərlər, ölkə şahın ucundan dövlətə çatar; ancaq şah da ölkənin ucundan səadətə çatar. Yəzdigürd münəccimlərin məsləhətini bəyəndi. Oğlunun sağlamlığı, böyüməsi xatirinə ayrılığına razı oldu. Süheyl ulduzu kimi, oğlunu vətənindən Yəmənə köçürdü. Neman şahı çağırıb ona tapşırdı ki, oğluna şahlıq ədəb-ərkanı öyrətsin. Laləni laləzara yetirdi ki, Nemanın tərbiyəsi ilə böyüsün. Neman şahzadəni çox yaxşı saxlayırdı. Şahlıq sarayından ayrılmışdısa da, qucağını onun üçün kəcavə etmişdi. Onu gözlərindən əziz tuturdu. Dörd il bu qayda ilə uşağı bəsləyib böyütdü. Uşaq elə fərəh ilə boy atırdı ki, deyərdin aslan balasıdır. Bir gün Neman öz oğlu Mənzərə dedi: – Oğul, bu uşağı inanıb bizə tapşırıblar. Ancaq mən narahatam. Bizim yerlərin havası isti və qurudur. Şahzadə isə incə, zərif uşaqdır. O, çox uca bir yerdə bəslənməli, yüksək qəsrdə qol-qanad açmalıdır. Elə qəsr olsa, uşaq həm təmiz hava ilə böyüyər, həm də yerin buxarından, toz-torpağından uzaq, rahat olar. Ata-bala məsləhətləşib Bəhram üçün uca, geniş və səfalı bir yer axtarmağa başladılar. Elə bir yer tapdılar ki, Yəmən vilayətində onun misli yox idi. Yaxşı bir usta tapıb burada qəsr tikdirmək istəyirdilər. Elə usta da tapılmırdı. Bu işə qol qoyan ustalar, tikintini başlayır, sonra öhdəsindən gələ bilmir, binanı yarımçıq qoyub gedirdilər. Bir gün Nemana xəbər gətirdilər ki, sən deyən usta olsa-olsa, Rum ölkəsində yaşayan Simnar olacaq. Simnar Sam övladındandır. Sənətinin şöhrəti dünyanı tutub. O, zirək, hünərli, iş bacaran sənətkardır. Misirdə, Şamda çox binalar tikmişdir. Heç birində bir qüsur yoxdur. Hamı onun qabiliyyətinə heyrandır. Rumlular onun sənətinə məftundurlar. Çinlilər onun kərkisindən qopan ovuntunu yığırlar. Özü bənna, memardırsa da, minlərlə rəssam ondan sənət öyrənir. Onun tayı bütün dünyada yoxdur. Onun hünərinə çatan, bildiyini bilən yoxdur. Bir baxışı ilə bütün yüksəklikləri təyin edir. Rumlu Bəlinas kimi möhkəm iradə və səbat sahibidir. Həm rəsəd tikir, həm tilsim açır. Göyün sirlərindən, aydan, günəşdən xəbər verir. Şahzadə üçün yüksək sarayı ancaq o, tikə bilər. Belə iş onun əlindən gəlir. Palçıqdan elə bir tağ tiksin ki, göy qübbəsi yalan olsun. Bu xəbərdən Neman sevindi. O sənətkarı görmək arzusu ilə qəlbi alovlandı. Adam göndərib onu çağırtdı, qızıl gücünə aldadıb Rumdan gətirdi. Simnar gələndən sonra Nemanın qəsr tikmək həvəsi birə yeddi artdı. Fikrini ona dedi və lazım olan hər şeyi hazırlatdı. Simnar qollarını çırmayıb işə başladı. Dəmir kimi möhkəm əlləri ilə yorulmadan beş il işlədi. Qızıl işləyən barmaqları ilə kəc və daşdan gümüş kimi gözəl bir bina tikdi. Simnarın tikdiyi qəsr elə bir bina idi ki, bürcləri aya yüksəlmişdi. Bütün yer üzünün qibləsi olmuşdu. Od rəngli, Simnar sənətinin naxışları ilə bəzənən qəsr nazla ayaqlarını altına yığıb oturmuş fələyə bənzərdi. Doqquz fələk onun başına dolanırdı. Cənub və şimal gözəllərinə qütb olmuşdu. Simnarın tikdiyi qəsr Təngi-Luşanı yalan eləmişdi. Onun tamaşası xalqa, yorğun adama yuxu kimi şirin, naxışları susuza su kimi ləzzətli idi. Qəsrin divarına gün düşəndə, şəfəqdən hurinin də gözü qamaşardı. Eşiyi göy kimi gözəl, içi cənnət kimi rahat idi. Divarları süd kimi suvarıldığından, ayna kimi əks salırdı. Gecə-gündüzdə gəlinlər kimi üç rəngə düşürdü: göy, ağ və sarı. Səhər, asimanın göy rəngindən qəsr göy rəngə çalardı. Günəş üfüqdən aralanıb günorta yerinə qalxanda, Xəvərnəq sarayının üzü gün kimi saralardı. Bulud günəşi örtəndə, saray ağ, lətif rəngə boyanardı. Havaya münasib, gah rumlu kimi ağarır, gah zənci kimi qaralırdı. Qısası, Xəvərnəq elə bir qəsr idi ki, günəş də ondan zinət alırdı. Simnar bu dəstgahlı sarayı tikib qurtarandan sonra Neman ona gözlədiyindən iki qat artıq peşkəş, xələt verdi. Qızıl cahazlı, yüklü dəvələr, müşk, mirvarı, saya-hesaba gəlməyən cavahirat bağışladı. Yaxşı iş üçün bu da azdır. Odunu əsirgəyənin kababı çiy qalar. Xəvərnəq kimi bir sarayı ancaq səxavətli əllər tikdirə bilər. Səxavətlinin əli pulun qənimidir, kərəmin sahibi. Simnar, o kasıb bənna bu peşkəşləri görəndə, gözü bərəldi və dedi: – İşə başlamazdan əvvəl bu peşkəşləri, bu hörməti bilsəydim, bu qəsrin bəzəyini indikindən qat-qat artıq edərdim. Daha çox zəhmət çəkib bir qəsr tikərdim ki, illər keçdikcə onun gözəlliyi daha da artardı. Neman soruşdu: – Çox muzd versələr, bundan yaxşı qəsr tikə bilərsənmi? Simnar cavab verdi: – İstəyirsən, elə bir saray tikim, Xəvərnəq onun yanında heç olsun. Bu, üç rənglidirsə, o, yüz rəngli olsun. Bu, daşdandır, o, yaqutdan olsun. Bu, bir günbəzlidirsə, o, göy kimi yeddi günbəzli olsun. Simnarın bu cavabından Nemanın rəngi qızardı. Bu hirs qızartısı şahın sənətkara olan hörmətini yandıran qəzəb atəşi idi. Şahın mərhəməti od kimidir. Kənar gəzənlər onun işığını görərlər, yaxındakılar isə yanarlar. Onun odu gövhər saçan gülə bənzər; önündə olduqca gözəl görünər, qucağına alsan, tikanı batar. Şah üzüm tənəyinə bənzər. Kənardan ötənlər ona ilişməzlər. Yaxından ötənləri isə o yıxar; ilişdiyi, sarındığı ağacın meyvəsini tökər. Neman şah öz-özünə dedi: – Bu hərifi salamat buraxsam, pul gücünə Xəvərnəqdən yaxşı qəsr tikəcək. Mənim ad-sanımı, sarayımın şöhrətini heçə-puça çıxaracaqdır. Şah bu fikir ilə, öz qulluqçularına tapşırdı ki, Simnarı tikdiyi qəsrin başından yerə atıb öldürsünlər. Sənətkarın taleyinə bir bax ki, öz əli ilə ucaltdığı torpaq, necə onun özünü torpaqlara salır! İllər uzunu əmək qoyub qəsr yüksəltdi, indi zəmanə onu bir anda qəsrdən yerə salır. Yandırdığı odun tüstüsündə boğuldu. Çətin və gec çıxdığı bir damdan tez yıxıldı. O, binadan yıxılacağını bilmədiyindən, bacardığı qədər uca tikmişdi. Bilsəydi ki, tikdiyi qəsr onun qəbridir, üç qarışdan artıq yüksəltməzdi. Atalar yerində demişlər: elə yerə çıx ki, yıxılanda şikəst olmayasan! Xəvərnəq sarayının sayəsində Nemanın adı aya qədər ucaldı. Yerlər onu cadu, xalq onu Xəvərnəq allahı [kimi] tanıyırdı. XƏVƏRNƏQİN TƏRİFİ VƏ NEMANIN YOX OLMASI Xəvərnəq sarayı Bəhramın uğurlu taleyi sayəsində yer üzünün qibləsinə çevrildi. Yüz minlərlə insanlar onu Çin baharıstanı sayır, ziyarətinə gəlirdi. Görənlər afərin deyir, astanasını ətəyi ilə silirdi. Xəvərnəqin tərifinə su kimi saf şeirlər yazılırdı. Xəvərnəq fələk Süheyli kimi Yəmənə qədər işıq saldı, Ədən kimi dürr saçdı. Günəş və ay ona baş əydi. Onun sayəsində Yəmən dillərə düşdü, İrəm bağçası kimi əziz oldu. O sarayda yaşayan Bəhram da Həməl bürcü kimi dünyaya zinət verdi. Bəhram, Xəvərnəqin damına çıxanda Zöhrə ulduzu şadlıq qədəhini qaldırdı. Bəhram göy kimi dairəvi bir qübbə gördü ki, eşiyində ay süd kimi işıq salır, yolçulara yol göstərir, içərisində günəş parlayır. Xəvərnəqdə bağ-bağçanın nəfəsi kimi həmişə xəfif külək olurdu. Xəzan yeli ondan uzaq idi. Qəsrin dörd tərəfində cənnət kimi geniş və səfalı bağ var idi. Bir tərəfdən abi-həyat kimi Fərat çayı axır, bir tərəfdə də uca Sədeyr məbədinin ardında yağı-südü bol bir kənd görünürdü. Sarayın ön tərəfi səhra, arxası çəməndi. Neman bu kəyan dəstgahlı sarayın damından Bəhram ilə tamaşaya durmuşdu; bu cənnət bağının hər yanı yaşıl otlar və qırmızı çiçəklər, lalələrlə örtülü idi. Çöl Şüştər fərşinə dönmüş, göyərçin və bildirçin məskəni olmuşdu. Neman bağı-bağçanı seyr edir və öz-özünə deyirdi: – Bundan gözəl yer ola bilməz. Burada insan həmişə şad və xoşbəxt yaşar. Nemanın xristian dinində olan ağıllı və ədalətli bir vəziri var idi. Neman saray haqqında düşünəndə vəzir ona dedi: – Allahı tanımaq sənin şahlığından yaxşıdır. Sən əsl mərifətdən xəbərdar olsaydın, bu bəzək-düzəyə, dəm-dəstgaha uymazdın. Vəzirin sözü şaha bərk təsir elədi. Bir od olub onun ürəyini mum kimi yumşaltdı, bir mancanaq olub onu sarayın kəlləsindən yerə atdı. Neman eyvandan aşağı düşən saat, şir kimi çöllərə qaçdı. “Din ilə dünya tutmaz” deyə, ölkəsindən, xəzinəsindən əl çəkdi. Süleymanlığından əl çəkib pəri kimi gizlənən, insanlardan üz döndərən şahı evində də kimsə görmədi. Zəmanəsinin Keyxosrovu oldu. Mənzər atasını tapmaq üçün çox çalışdı, fayda vermədi. Şahdan bir xəbər verən olmadı. Mənzərin qüssəsi daha da artdı. Müsibətə düşməyinə baxmayaraq, taxt və tacı başsız qoymadı. Ölkəni idarə işinə məcbur oldu. Zülmün daşını atdı, ədalətə başladı. Ölkəni tamam-kamal nizam, qaydada saxladı. Yaxşı və xeyir işləri üçün Yəzdigürd şahdan peşkəşlər aldı və razılıq gördü. Bəhrama Neman kimi, bəlkə ondan da artıq ehtiram edirdi. Mənzərin də Neman adlı bir oğlu var idi. Bəhram ilə bir dayədən süd əmmişdi. Onlar yaşıd və əziz yoldaş idilər. Bəhram Nemandan ayrı durmazdı. Bir yerdə oxuyar, bir söhbət edər, bir oturub bir durardılar. Biri günəşdisə, biri də nur idi. Heç zaman bir-birindən ayrılmazdılar. Bəhram o yüksək sarayda uzun illər idi ki, böyüyür, tərbiyə alırdı. Öyrənməkdən başqa heç nəyə meyli yox idi. Çox ağıllı və həvəsli şagird idi. Müəllim ona ərəb, fars, yunan dillərini öyrətdi. Bəhramın mürəbbisi Mənzər şah isə nücum elmində çox mahir idi. Yeddi ulduz və on iki bürcü, göy aləminin sirlərini ovcunun içi kimi bilirdi. Gecələri yatmayıb ulduzların hərəkətini seyr etmişdi. Bütün çətin mətləbləri Bəhrama açır, uşağın inkişafına çalışırdı. Lövhə və mil ilə göyün və yerin gizli rümuzlarını yazır, başa salırdı. Bəhram elmlərin əslini bildi, rəsəd elmi və üstürlab aləti ilə göyün sirlərini öyrənirdi. Lövhə və mil ilə fələyin gərdişini açıb göstərirdi. Bəhram dil və yazı elmində kamil olandan sonra silah işlətməyə, hərbi işləri öyrənməyə başladı. Çox çəkmədi ki, at minmək və sürməkdə, qılınc vurmaq, ox atmaqda fələyi heyran qoydu. Bundan sonra Bəhram şirin pəncəsini, qurdun başını qoparırdı. Bəhram miniciliyi və nizə vurmağı ilə sübh şüasını ötürdü. Oxu ilə daşları, ipək parça kimi bir-birinə tikirdi. Cəbə dolusu oxların hamısını bir hədəfə, üst-üstə vura bilirdi. Qılıncını çırpdığı daş, od rəngli su kimi ətrafa yayılırdı. Nizəsi ilə darı dənəsini halqa kimi götürür, şirin boğazından halqa qoparır, qılıncı ilə xəzinələrin qıfılını açırdı. Düz ov vurmağı ilə də hamını heyran qoyurdu. Tükü nişan alıb vururdu. İstər gecə, istər gündüz nişan aldığını dürüst vurardı. Bəxti elə yeyin idi ki, bəzən seçə bilmədiyi hədəf belə oxundan yayınmırdı. Bütün igidlər Bəhramın hünərindən dəm vururdular. Bəhram belə Bəhram idi. Gah pələng ilə üz-üzə durar, gah şirə hücum çəkərdi. Bütün Yəmən vilayəti Bəhramı Süheyl ulduzu adlandırırdı. 525.az Sim-sim.az gündəlik köşə, araşdırma, esse, poeziya və nəsr nümunələri, eləcə də kino, teatr, musiqi, rəssamlıq, memarlıq və incəsənətin digər sahələrinə aid geniş spektrdə maraqlı materiallar təqdim edir. Portalda ölkəmizdə və xaricdə çap olunmuş kitablar haqqında resenziyalar, tanınmış incəsənət xadimləriylə müsahibələr, müzakirələr və debatlar, dünya mədəni irsiylə bağlı tərcümə materialları dərc olunur.
Ümummilli lider Heydər Əliyev demişdir: “Taxılçılıq kənd təsərrüfatının əsas sahələrindən biridir. Biz taxıl istehsalını ilbəil artırmalıyıq... Taxılçılığı əsas sahə hesab edərək bu işlə daha ciddi, yorulmadan məşğul olmalıyıq”. Muxtar respublikada taxılçılıqla məşğul olan torpaq mülkiyyətçilərinə dövlət maliyyə dəstəyinin göstərilməsi, onların keyfiyyətli toxum sortları və texnikalarla təminatı, istehsal edilən taxılın sərfəli qiymətlərlə qəbulu əkin sahələrinin ilbəil genişləndirilməsinə, məhsuldarlığın artırılmasına səbəb olmuşdur. Oktyabrın 25-də “Araz” Elm-İstehsalat Birliyinin təcrübə təsərrüfatında payızlıq taxıl əkininin gedişi ilə bağlı səyyar müşavirə keçirilmişdir. Naxçıvan Muxtar Respublikası baş nazirinin birinci müavini Elşad Əliyev muxtar respublikada 2023-cü ilin məhsulu üçün cari ilin payızında əkiləcək taxıl sahələri və hazırlıq işləri haqqında məlumat vermişdir. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov çıxış edərək muxtar respublikada taxılçılığın inkişafı ilə bağlı qarşıda duran vəzifələrdən bəhs etmiş, müvafiq tapşırıqlar vermişdir. “Naxçıvan Toxumçuluq Mərkəzi” publik hüquqi şəxsin direktoru Əbülfət Əhmədov toxum istehsalı barədə görülən işlərdən danışmışdır. Ali Məclisin Sədri buğda səpini prosesini izləmişdir. Naxçıvan Muxtar Respublikasının kənd təsərrüfatı naziri Bəhruz Bayramov, Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədri Yəhya Allahverdiyev, “Naxçıvan Aqrolizinq” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin baş direktoru Vasif Məmmədov aidiyyəti üzrə məlumat vermişlər.
AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzi, Böyük Britaniyanın Oksford Universiteti və BP şirkəti arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi, eləcə də birgə elmi layihələrin həyata keçirilməsinə dair işçi qrupu səviyyəsində növbəti müzakirələr keçirilib. Onlayn şəkildə keçirilən müzakirələrdə Seysmoloji Mərkəzin Zəlzələ ocaqlarının dinamikası şöbəsinin müdiri, geologiya-mineralogiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Səbinə Kazımova, Böyük Britaniyanın Oksford Universitetinin professoru Riçard Voalker, Oksford Universitetinin Yer Elmləri Bölməsinin Zəlzələlər və aktiv tektonika üzrə fəlsəfə doktoru İan Pierce və BP şirkətinin aparıcı geoloji kəşfiyyat mütəxəssisi Nazim Abdullayev iştirak ediblər. Layihə çərçivəsində tərəfdaş ölkələrdə görülmüş işlər haqqında müzakirələr aparılıb. Oksford Universitetinin nümayəndələri 2022-ci ildə Ağsu, İsmayıllı, Salyan və Göyçay rayonlarında aparılan çöl işlərinin nəticələri haqqında məlumat verib, Azərbaycan ərazisində aparılan paleseysmoloji tədqiqatların ilkin nəticələri və gələcəkdə görüləcək işlər barədə danışıblar. Böyük Britaniyanın Oksford Universitetinin əməkdaşlarının Salyan ərazisində apardıqları peyk üzərində aparılan çəkilişlər əsasında qurulan xəritə məlumatlarına əsasən, müasir seysmikliyi olan bir sıra çox aktiv sürüşmə qırılmaları və çoxsaylı zəlzələ zonaları müəyyən edilib. Həmçinin geoloji yerdəyişmə sürətlərini müəyyən etmək üçün yerini dəyişmiş çay terraslarından nümunələr toplanıb. Tədqiqatların məqsədi yerdəyişmə tipli qırılmaların geoloji inkişafının istiqamətlərini və rolunu müəyyən etməkdir. Bundan əlavə, palçıq vulkanlarının olduğu bölgələrin peyk şəkilləri təhlil edilib. Böyük Britaniyanın Oksford Universitetinin professoru Riçard Voalker bildirib ki, Xəzər dənizi hövzəsində aparılan seysmoloji və geofiziki tədqiqatlar böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu tədqiqatlar Xəzər dənizində baş verən zəlzələlərin daha ətraflı öyrənilməsinə də imkan verəcək. İclasda, həmçinin ikitərəfli əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçiriləcək birgə layihələr, kadrların təcrübə mübadiləsi və 2023-cü ildə görüləcək işlər haqqında fikir mübadiləsi aparılıb.
Diqqət: Musiqi faylını yükləmək lazımdır? Maraq: Musiqi fayllarını pulsuz yükləməyin ən yaxşı yolunu axtarırsınız? Arzu: Onlayn musiqi yükləmək asandır! Bununla belə, etibarlı İnternet bağlantınız yoxdursa, istədiyiniz mahnını yükləmək üçün çox məyusluq yaşaya bilərsiniz. Amma narahat olmayın – samir vida mp3 yükləmə burada. Saytımızla siz çoxlu musiqi seçimi ilə axtarış edə və saatlarla axtarışa getmədən istədiyiniz musiqini əldə edə bilərsiniz. Fəaliyyət: İndi yükləyin! 105 words 547 chars Diqqət: Samir vida mp3 yukle, sizin üçün yükləyin Maraq: Samir vida mp3 yükləyin Sizin üçün Arzu: Samir vida mp3 yükləyin. 27 words 135 chars Diqqət: mp3 mahnılar axtarırsınız? Maraq: Budur, imtina edə bilməyəcəksiniz. Samir vidadan sevdiyiniz bütün mahnıları indi pulsuz yükləyin! Sadəcə olaraq bu reklamı ziyarət edin və biz sizə yükləmə kodunuzu göndərəcəyik. Sonra, getdiyiniz yerdə, istədiyiniz zaman sevimli melodiyalarınızı dinləyə bilərsiniz. Və bu mp3-lər serverlərimizdə saxlanmadığı üçün onlar üçün ödəniş almaqdan narahat olmayacaqsınız. Arzu: Biz musiqini bilirik. Bu sizin üçün müqavilədir. İndi siz Rusiyanın ən populyar musiqi pleyeri olan samir vida-dan sevdiyiniz mahnıları yükləyə bilərsiniz. Sizə yetər ki, bu elana klikləyin və sonra pulsuz mp3 yükləmə kodunu əldə edəcəksiniz. Mahnılarınızı yüklədikdən sonra onları getdiyiniz yerdə dinləyə bilərsiniz. Fəaliyyət: Sevdiyiniz samir vida mahnılarını pulsuz yükləməyi çox sevəcəksiniz, xüsusən də alışınıza 15% endirim etdiyimiz üçün! İndi sifariş edin!
Surələr:Fatihə surəsi. 1Bəqərə surəsi. 2Ali İmran surəsi. 3Nisa surəsi. 4Maidə surəsi. 5Ənam surəsi. 6Əraf surəsi. 7Ənfal surəsi. 8Tovbə surəsi. 9Yunus surəsi. 10Hud surəsi. 11Yusuf surəsi. 12Rad surəsi. 13İbrahim surəsi. 14Hicr surəsi. 15Nəhl surəsi. 16İsra surəsi. 17Kəhf surəsi. 18Məryəm surəsi. 19Ta ha surəsi. 20Ənbiya surəsi. 21Həcc surəsi. 22Muminun surəsi. 23Nur surəsi. 24Furqan surəsi. 25Şuəra surəsi. 26Nəml surəsi. 27Qasas surəsi. 28Ənkəbut surəsi. 29Rum surəsi. 30Loğman surəsi. 31Səcdə surəsi. 32Əhzab surəsi. 33Səba surəsi. 34Fatir surəsi. 35Ya sin surəsi. 36Saffat surəsi. 37Sad surəsi. 38Zumər surəsi. 39Ğafir surəsi. 40Fussilət surəsi. 41Şura surəsi. 42Zuxruf surəsi. 43Duxan surəsi. 44Casiyə surəsi. 45Əhqaf surəsi. 46Muhəmməd surəsi. 47Fəth surəsi. 48Hucurat surəsi. 49Qaf surəsi. 50Zəriyət surəsi. 51Tur surəsi. 52Nəcm surəsi. 53Qamər surəsi. 54Rahmən surəsi. 55Vaqiə surəsi. 56Hədid surəsi. 57Mucadilə surəsi. 58Həşr surəsi. 59Mumtəhənə surəsi. 60Saff surəsi. 61Cumuə surəsi. 62Munafiqun surəsi. 63Təğabun surəsi. 64Talaq surəsi. 65Təhrim surəsi. 66Mulk surəsi. 67Qaləm surəsi. 68Haqqə surəsi. 69Məaric surəsi. 70Nuh surəsi. 71Cinn surəsi. 72Muzzəmmil surəsi. 73Muddəssir surəsi. 74Qiyamə surəsi. 75İnsan surəsi. 76Mursəlat surəsi. 77Nəbə surəsi. 78Naziat surəsi. 79Əbəsə surəsi. 80Təkvir surəsi. 81İnfitar surəsi. 82Mutaffifin surəsi. 83İnşiqaq surəsi. 84Buruc surəsi. 85Tariq surəsi. 86Əla surəsi. 87Ğaşiyə surəsi. 88Fəcr surəsi. 89Bələd surəsi. 90Şəms surəsi. 91Leyl surəsi. 92Duha surəsi. 93Şərh surəsi. 94Tin surəsi. 95Ələq surəsi. 96Qədr surəsi. 97Beyyinə surəsi. 98Zəlzələ surəsi. 99Adiyat surəsi. 100Qariə surəsi. 101Təkasur surəsi. 102Əsr surəsi. 103Huməzə surəsi. 104Fil surəsi. 105Qureyş surəsi. 106Maun surəsi. 107Kovsər surəsi. 108Kafirun surəsi. 109Nəsr surəsi. 110Məsəd surəsi. 111İxlas surəsi. 112Fələq surəsi. 113Nas surəsi. 114 Əlixan MusayevBünyadov-MəmmədəliyevЭльмир КулиевƏləddin Sultanov Axtar 6. əl-Ənam surəsiMəkkə surəsi/165 ayə ﷽ 6. əl-Ənam surəsi, 151-ci ayəDe: “Gəlin, Rəbbinizin sizə nələri haram etdiyini oxuyum: Ona heç bir şeyi şərik qoşmayın! Ata-anaya yaxşılıq edin! Yoxsulluq qorxusu ilə övladlarınızı öldürməyin! Sizin də, onların da ruzisini Biz veririk. Pis işlərin açıq olanına da, gizli qalanına da yaxın durmayın! Allahın haram buyurduğu cana haqsız yerə qıymayın! Bunlar, (Allahın) sizə əmrləridir. Ola bilsin ki, siz düşünüb anlayasınız. Qul taAAalaw atlu ma harrama rabbukum AAalaykum alla tushrikoo bihi shay-an wabilwalidayni ihsanan wala taqtuloo awladakum min imlaqin nahnu narzuqukum wa-iyyahum wala taqraboo alfawahisha ma thahara minha wama batana wala taqtuloo annafsa allatee harrama Allahu illa bilhaqqi thalikum wassakum bihi laAAallakum taAAqiloon قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ ۖ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ۖ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ۖ وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ مِنْ إِمْلَاقٍ ۖ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ ۖ وَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ ۖ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
Görüş zamanı 8 saylı Binəqədi birinci Seçki dairəsinin sakinlərinin qaldırdığı sosial və kommunal xarakterli problemlər deputatın diqqətinə çatdırılıb. Qaldırılan məsələlərin bir qismi dərhal həll olunub, digərləri isə araşdırılması üçün müvafiq qurumlara göndərilib. Bundan başqa Azay Quliyev son bir ayda seçki kampaniyası dövründə seçicilərin qaldırdığı məsələlərin, o cümlədən onların koronavirusla bağlı tətbiq edilən xüsusi karantin rejimi dövründə üzləşdikləri problemlərin həlli istiqamətində gördüyü işlər barədə məlumat verib. Deputat onu da qeyd edib ki, "seçicilərin elektron kabineti xidməti" vasitəsilə daxıl olan müraciətlər də diqqətdə saxlanılır və onların həlli üçün aidiyyatı qurumlara sorğular göndərilir. Onlayn görüşdə Binəqədi rayon icra hakimiyyətinin başçısının 1-ci müavini İlqar Əliyev də iştirak edib.
Tərlan Azərbaycan Premyer Liqasında daha bir oyun izlədik. Gəncədə bir “Qərb Derbi”si baş tutdu. Maraqlı və gərgin oyun keçsə də, qalib olmadı. Bir neçə tur öncə Tovuzda “Kəpəz”i məğlub etməyi bacarmışdınız. Bu dəfə rəqib revanş almaq istəyirdi. Matç haqda fikirlərin? İlk olaraq, onu deyim ki, oyunun ədalətli nəticəsi elə heç –heçə idi. Hər iki komanda başa –baş mübarizə apardı. Biz bilirdik ki, Gəncə səfəri çox ağır olacaq. Mən özüm də, “Kəpəz”də zamanında oynamışam. Və bilirdim ki, Gəncə azarkeşləri önündə oynamaq asan deyil. Stadionda 5000 mindən çox azarkeş vardı. Onlarda bizdən öncə “Səbail”i məğlub etməyi bacarmışdılar. Bilirdik ki, bizdən revanş alamaq istəyəcəklər. Lakin hesabı qoruyaraq bir xal qazanmağı bacardıq. Rəqibdən çəkinməyiniz hiss olunurdu. Daha çox müdafiədən oynadınız. Əsasən əks-hücumlara üstünlük verirdiniz. Bu belədir? Deməzdim ki, çəkinirdik. Sadəcə, onların hücuma sürtəli çıxışlarını nəzərə alaraq taktika seçmişdik. Biz də, əks –hücuma üstünlük verirdik. Əlbəttə ki, rəqib meydanında açıq futbola üstünlük verə bilməzdik. Biraz ehtiyyat edirdik. Çünki erkən qol buraxmaq istəmirdik. Bizim oyun ərzində bir neçə dəfə real qol imkanlarımız oldu. Sadəcə, onları dəyərləndirə bilmədik. Tərlan Əhmədovun baş məşqçi kimi gəlişindən sonra “Kəpəz”in oyununda müsbətə doğru dəyişikliklər var. Özlərinə məxsus oyun üslubları var. Lakin biz Gəncədən xalla dönmək istəyirdik. Bunu da, bacardıq. Sən meydana sonradan daxil oldun. Lakin əsas heyətdə yox idin. Şəhriyarın zədələnməsi sənin meydana çıxmağına səbəb oldu. Çox yaxşı təsir bağışladın. Mən deyərdim ki, əla oynadın. Meydana sonradan çıxan futbolçular hər biri bunu bacarmır. Lakin sən əla oynadın. Öz oyunundan razı qaldınmı? Belə ratasiyalar olacaq. Bilirsiniz ki, çox stadionlarımız süni meydançalardı. Elə Tovuz stadionu da, süni meydançadır. Bütün bunlar futbolçuların ayaqlarında ağrılara, yorğunluqlara səbəb olur. Bu görə də, bir çox futbolçulara, eləcə də, mənə istirahət lazım olur. Bəli. Sizinlə razıyam ki, sonradan meydana çıxmaq və yaxşı oynamaq çətin işdir. Şəhriyar zədələndikdən sonra meydana atıldım. Düşünürəm ki, oyuna sonradan çıxsam da, ümumi ansanbıldan geri qalmadım. Məncə, çox yaxşı çıxış etdim. Belə olmasaydı, komandamız Gəncədən xalla qayıtmazdı. Bütün futbolçularımız yaxşı təsir bağışladı. Sadəcə, bir neçə epizod zamanı bəxtimiz gətirmədi. Qələbə ilə də, qayıtmaq olardı. Bir neçə gündən sonra Azərbaycan kubokunda “Şamaxı” ilə üz- üzə gələcəksiniz. Çempionat oyununda evdə bu komandaya gözlənilmədən məğlub oldunuz. Yəqin ki, revanş üçün alışıb-yanırsınız. Bu matçdan nə gözləyirsən. Bir turdan ibarətdir oyun olacaq? Mən “Şamaxı” ilə oyundan öncə də, demişdim ki, çətin oyun olacaq. Belə də, oldu. Bu rəqibə yuxarıdan –aşağı baxmaq olmaz. Özünüz də, gördünüz ki, iki turdu qalib gəlirlər. Mübariz keyfiyyətləri olan komandadır. Belə komandalarla oyunlar çətin keçir. Lakin kubok oyununda “Şamaxı”ya qarşı bir qisas, revasş oyunu kimi baxmaq lazımdır. Nə olursa –olsun, turu keçən tərəf olmalıyıq. Bunun üçün əlimizdən gələni edəcəyik. Komandamız da, bunu yaxşı dərk edir. Səfərdə olan oyunda mütləq diqqətli olmalıyıq. İnanıram ki, sonda qalib tərəf biz olarıq.
Oktyabrın 6-da Çex Respublikasının paytaxtı Praqada “Avropa siyasi birliyi” Zirvə Toplantısının açılış plenar iclası başlayıb. “Qafqazinfo” xəbər verir ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev iclasda iştirak edib. Çex Respublikasının Baş naziri Petr Fiala Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevi, Zirvə Toplantısında iştirak edən digər dövlət və hökumət başçılarını qarşılayıb. Sonra plenar iclas keçirilib. İclas başa çatandan sonra iştirakçılar birgə foto çəkdiriblər. Qeyd edək ki, “Avropa siyasi birliyi” qitənin ölkələri arasında siyasi əlaqələndirmə platformasıdır. Birliyin məqsədi ümumi maraq doğuran məsələlərin həlli üçün siyasi dialoqu və əməkdaşlığı inkişaf etdirmək, Avropa qitəsinin təhlükəsizliyini, sabitliyini və rifahını gücləndirməkdir. Zirvə Toplantısında ümumilikdə 44 ölkənin dövlət və hökumət başçıları iştirak edirlər. İlk dəfə keçirilən “Avropa siyasi birliyi” Zirvə Toplantısı Avropa ölkələrinin liderlərini bərabərhüquqlu və birlik ruhunda bir araya gətirir. Toplantı ərzində liderlər müxtəlif fikir mübadilələri zamanı sülh və təhlükəsizlik, iqtisadi vəziyyət, enerji və iqlim, miqrasiya və hərəkətlilik məsələlərini müzakirə edə biləcəklər.
Ən böyük neft treyderi olan “Shell” bundan sonra hər hansı Rusiya tərkibli neft məhsullarını, o cümlədən qarışıq yanacaqları qəbul etməyəcək. Bizimxeber.az bildirir ki, bu barədə "Reuters" məlumat yayıb. Dünyanın ən böyük neft treyderi olan Londonda yerləşən Shell, Rusiya yanacağının yanacağın 50%-dən az hissəsini təşkil etdiyi qarışıqlar şəklində Rusiyadan məhsul almağı dayandırıb. “Reuters”in məlumatına görə, “Shell” Platts ticarət platformasında aviasiya yanacağı üçün yüklərin alınması ilə bağlı müraciətində deyilir ki,: “Bu təklifin şərti odur ki, satıcı tərəfindən satılan və çatdırılan mallar Rusiya mənşəli olmayacaq və qarışdırılmayacaq. Rusiya Federasiyasının məhsulunun hər hansı bir hissəsi ilə və satılan malların daşınması Rusiya Federasiyası ilə başlamayacaq və ya Rusiya Federasiyasının ərazisindən tranzit daxil olacaq. Biz milyonlarla insanın hər gün etibar etdiyi enerji və yanacaq ehtiyatlarını qoruyarkən Rusiya neftini və qazını tədarük zəncirimizdən çıxarmaq üçün çalışırıq. Biz əhəmiyyətli irəliləyiş əldə edirik və buna kömək etmək üçün ticarət şərtlərimizi gücləndirmək üçün daha bir addım atmışıq". Eyni zamanda, yeni şərtlər “Shell”in Rusiya komponentindən tədricən imtina etdiyi xam neftin alınmasına təsir göstərmir. Digər Avropa şirkətləri, o cümlədən TotalEnergies, Repsol və BP artıq Rusiya tərkibli neft məhsullarını almırlar.
Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentindən Biosfer.az-a verilən məlumata görə, sabah Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu,yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Şimal-şərq və şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun Abşeron yarımadasında gecə 25-28, gündüz 31-36, Bakıda gecə 26-28, gündüz 33-35 dərəcə isti olacağı gözlənilir. Atmosfer təzyiqi normadan aşağı 757 mm civə sütunu, nisbi rütubət gecə 65-75, gündüz 40-45 faiz təşkil edəcək. Abşeronun şimal çimərliklərində (Sumqayıt, Novxanı, Pirşağı, Nardaran, Bilgəh, Zuğulba) dəniz suyunun temperaturu 26-27, cənub çimərliklərində isə (Türkan, Hövsan, Sahil, Şıx) 27-28 dərəcə isti təşkil edəcək. Mülayim şimal-şərq küləyi və zəif dalğalanma çimərliklərdə əlverişli şərait yaradacaq. Azərbaycanın rayonlarında hava şəraitinin yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Şərq küləyi arabir güclənəcək. Havanın temperaturunun gecə 22-27, gündüz 35-40, dağlarda gecə 15-20, gündüz 26-31 dərəcə isti olacağı gözlənilir. Tibbi-meteoroloji proqnoza görə, iyulun 27-də Abşeron yarımadasında günün bəzi saatlarda durğun və rütubətli hava şəraiti gözlənilir ki, bu da əksər meteohəssas insanlar üçün əsasən əlverişsizdir.
Noyabrın qısa, tez-tələsik axşama qovuşan günortadan sonrası. Çöldə eyni, monoton pıçıltılarla çisələyən inadçı yağış: küçələr bomboş. Odunlar çırtıltıyla yanır sobada. Bu bezdirici yağışa otağımdan baxmaqdan eqoistcəsinə həzz alıram. Bu anda çöldə qalmaq, ya da çölə çıxmağa məcbur olmaq nə pisdir… Bomboş bir yolda təkəri partlamış maşının sürücüsü ola bilərdim; ya da təkərləri palçığa batıb qalmış bir öküz arabasını çıxarmaq üçün – bir yandan burunlarından buxar püskürdən, gözləri bərəlmiş heyvanların qalın dərili budlarına çomaqla vurarkən – bir yandan da palçıqdakı təkəri qaldırmaqdan ötrü çiynimi arabanın altına dirəməli olardım; həm də hürməkdən başqa bir işə yaramayan, iri, amma səfeh bir itin, neylədiyimi anlamayan baxışları altında… Bu cür itləri tanıyıram, ağıllı olmasalar da, insana yazıqları gəlirmiş kimi baxarlar. Palçıqlı küçələrdə, çayır-çəməndə yağış altında yox, otağımdayam. İsti bir otaqda. Səsini lap azaltdığım radioda “Xor və solo ifada mahnılar”, ayaqlarımda qalın yun corablar – keyfim də yerindədir. Masanın başında oturmuşam; qabağımda maraqla oxuduğum detektiv roman və yarılanmış bir şüşə qırmızı şərab var. Qədəh boşdur, çünki bir az əvvəl, özü də mahnının təsiriylə – axı hər halda, artıq mövcud olmayan bir həssaslıqla keçmişdən bəhs edirdi – axıra qədər içmişdim. Yenidən şərab süzürəm. Arada fikrə gedir (ipə-sapa yatmayan düşüncələrdir bunlar), kimsəsiz təpələrinə qatı buludların topalaşdığı dağa baxaraq şərabımı qurtumlayır (özümü tər içində, təngnəfəs halda dağa çıxarkən təsəvvür edirəm), qalxıb otaqda gəzişir və arada yoğun odunlardan bir neçəsini sobaya atıram. Hələm-hələm tuta bilmədiyim bu ləzzətli anı yağışamı, şərabamı, oxuduğum romanamı, yoxsa otağın istiliyinəmi borcluyam, bilmirəm. Çox vaxt dözülməz saydığım yalqızlıq, bu gün bir imtiyaza çevrilir. Yalqızlıq! Səsli təkrarlayıram bu sözü, sonra da hecalayıram: Yal-qız-lıq. Mərkəzi Cenevrədə olan WLO-ya (World Lones Organisation – Dünya Yalqızlar Təşkilatı olmalıdır, ya da ona oxşar bir şey; Cenevrədə olmasa da, oralarda bir yerdədir) müraciət edib üzvlük şərtlərini öyrənməliyəm. Üzümdə nataraz bir gülüş, öz-özümə əylənməyin nəşəsi. Pəncərənin qabağındayam. Əllərim şalvarımın ciblərində, dodağımda külü uzanmış bir siqaret, tənbəl-tənbəl dayanmışam. Radiodakı yaylı tambur təsnifi (nədənsə ölümü, məzarlıqda aram-aram titrəyən sərv ağaclarını yada salır; dayaz “Yeşilçam” filmlərinin təsiridir) havanı bir az ağırlaşdıran kimi olur. Yüngülləşdirmək üçün bir qurtum şərab necə olar? Özümdən xoşum gəldi, yaxşı fikirdir. Böyük bir qurtum, belə, bardağın yarısı qədər filan. Küçədə də, kələ-kötür səki daşları arasında xırda gölməçələr əmələ gəlib. Xırdaca yağış damlaları, bapbalaca məxluqların rəqsinə oxşar şəkildə suyun üstündə tərpəşir. Ağzımı əlimin arxasıyla silirəm. Başqa bir filmin təsirilə də ola bilər (xüsusilə də kovboylar haqda), amma bu cür xırda detallarla əlləşməyəcək qədər yol qət etdiyimi düşünürəm. Çünki bu da özünə kənardan baxıb şişirtmək oyunudur. Bu cür oyunlara tabım yoxdur artıq. Yorğunam. Yaylı tambur təsnifi: “Məndən bu qədər”, – deyir və solist mahnıya keçir: “Bir ehtimal da var, o da ölməkdir” deyirsən? Bu da bardaqdakı şərabın axırı (deyəsən bir şüşə bəs etməyəcək). Ölümün nə işi var belə bir gündə… Bir qarğa, tək başına uçan, islanmış bir qarğa. Onu izləyirəm. Havaya, günə və mənə uyğun bir görüntü. Yalqızlığın simvolu, çirkinlik nişanəsi (WLO-nun qarğa emblemli bayrağına nə deyəsən…). Sirli səsiylə qaqqıldayır. Radionun acığına yeganə ehtimalın ölüm olmadığını deyir sanki. Bəlkə də, mən belə başa düşmək istəyirəm. Bir haray, bir fəryad, ya da yalqızlıqdan zövq alırmış kimi dərindən bir nalə çəkir… Şərab bitmək üzrədir. Elə pəncərədən aralanmaq istəyəndə, küçədə görünən bir neçə nəfər diqqətimi çəkir və dərhal da bunun bir dəfn mərasimi olduğunu anlayıram, amma iş işdən keçir. Belə bir gündə cənazə görmək… ürəyim sıxılır. Pəncərənin qabağında baş qatdığım üçün özümə əsəbiləşirəm. Bu andan sonra gördüyümü görməmiş kimi davranaraq içəri keçmək, cənazə aparanların keçib-getmələrini izləməkdən daha çox pozar əhvalımı, bilirəm. Belə bir “qaçış” günün qalan hissəsini əzablar içində keçirməyimə səbəb ola bilər. Daima pambıq iplikləri. Pambıq iplikləri daima. Bunu da “izaholunmaz təsadüflər”dən biri kimi qəbul edib küçəyə baxıram. Bir dəfn mərasimi üçün məcburi olandan da xeyli az insan keçir pəncərənin altından. Çox sürətlə, sanki qaçaraq gedirlər. İmamın (mollanın – red.) arxasında tabutu daşıyan dörd nəfərdən başqa kimsə yoxdur. Biri topal olduğu üçün, tabut qəribə şəkildə, dalğalı hərəkətlə irəliləyir. “Kimsəsiz bir ölüymüş”, – düşünürəm, tabutu aparanların ölünü heç tanımadıqlarına mərc çəkməyə də varam. Bu son mənzilə olan səyahəti də həyatda necə tənhalıq çəkdiyinin, kimsəsiz öldüyünün, bəlkə də, cəsədinin neçə gün sonra soyuq bir evdə tapıldığına işarədir. Ovurdları çökmüş solğun və küskün bir üz gəlir ağlıma: saqqalı da biz-biz və ağappaq. Yaşından qoca görünür. Həyatı sürətlə gedən bir nəqliyyatın pəncərəsindən seyr etmiş kimi. Ağrılar və məyusluqlar. Haqq-hesabını illər öncə aparıb və heç nəyə münasibət bildirmədən ölümü gözləyib günlərlə. Gözləri açıq, qorxunc bir ölü keçir pəncərəmin altından. Gün nəzarətimdən çıxır artıq. Tanımadığım biri, tənha bir ölü, bu yağışlı gündə gözümün qabağından keçib gedirsə, daha evdə otura bilmərəm. Yağmurluğumu geyinib çölə çıxıram. Küçə boşdur. Cənazənin aparıldığı tərəfə qaçıram. Bir küçəyə dönəndə beş nəfərlik o qrupu görürəm; sürətlə başqa küçəyə dönürlər. Məzarlığa ən qısa yoldan çatmaq üçün ara küçələri seçiblər, yəqin. Təngnəfəs halda onlara çatıram və irəlidə, sağda gedən topala yaxınlaşaraq onu əvəzləmək üçün tabutun həmin küncünü ondan alıram. Əməllicə yorulduğu bəlli olan topal (iliyinə qədər islanıb) təəccüb və nədənsə qorxu dolu bir nəzərlə mənə baxır: qara cübbəsi dalğalanaraq qabağımızca tələsik addımlarla gedən imam bunun fərqində olmur. Daş döşənməmiş, palçıqlı bir küçədən keçirik. Evlər bitir, məzarlıq yolundayıq. Bir ara çiynimin üstündən arxaya baxıram, yenə dörd nəfərik. Topal aradan çıxıb. Məzarlıq əvəzinə bir bataqlığa giririk. Palçığa batıb çıxaraq, çətinliklə yeriyə bilirik. Ayaqqabılarım xeyli ağırlaşır. Bir ölü sanki iki olur. Çiynimdəki yükü daşımağa gücüm çatmır. Sol tərəfimdəkinin məstin üstündən geyindiyi rezin çəkməsi palçığa batıb ayağından çıxanda, o da təbii şəkildə bir anlıq dayananda tabutun tarazlığı pozulur və bu bədbəxt ölünü güc-bəla saxlayıb, yerə düşməyə qoymuruq. Müvazinətimiz düzələndə iki addım geri gedirik, çünki onu başqa cür saxlamaq mümkün deyil, yerə yapışmış rezin çəkməni ayağı ilə dartışdırarkən nəsə donquldanır, amma dediyini anlamıram. Çiynində daşıdığı mərhumu da, müqəddəs vəzifəsini də, qüsulunu da vecinə almadan açıq-saçıq nələrsə dediyinə əminəm. Çünki məsti məzarlıq palçığına bulaşdı; hər addımda qəribə səslərlə ayağı rezin çəkmədən çıxacaqmış kimi olur, amma o, şikəstsayağı yeriməklə bunun qabağını alır. “Bütün bunlara dözməyə məcburammı?” – düşünürəm; isti otağı, keyfimə keyf qatacaq ikinci şüşə şərabı orda qoyub, bir ölünün hayına düşdüm. Zəhrimar şərab, bütün bunlar onun ucbatındandır! Tənha bir ölüymüş; tabutun içindəki bunun fərqindədir, sənin ona dəstək verdiyini bilir sanki. Təmtək yaşarkən, qorxular uydurub həyatı ağılagəlməz formada tədqiq edərkən haradaydınız, ya da haradaydım. Zəhrimar şərab və zəhrimara qalmış lazımsız həssaslıqlar! Topal qaçdı. Xilas oldu. İndi isti bir kafedə çayını qurtumlayıb ölünün goruna döşəyir, yəqin. Ölü kimdir? Bilmirəm. O biri üç nəfərin və imamın da bilmədiyinə mərc çəkərəm. Qara cübbəsi islanıb imamın, qaşları çatılıb və bu bədliyi bəyənmədiyini bəlli edərək mısmırığını sallayıb. Peşəsinin bu cəhətini sevmədiyi bəllidir. Günahını almayım, amma dua oxumadığı gün kimi ortadadır. Yeni qazılmış bir məzarın başındayıq. Tabutu yerə qoyuruq. Dördümüz də dizlərimizi ovuşdurub bir az dincəlirik. Çuxur yarıya qədər suyla doludur. İmam bu işi tez-bazar bitirmək üçün əllərini açaraq ayələr oxumaya başlayır. Ölən özümmüşəm kimi diksinirəm: vecinə də deyil bunun, suya göməcək cəsədi. “Bir dəqiqə! – deyib sükutu pozuram. – Onu bu çuxurda basdıra bilmərik. Əvvəlcə suyu çəkib kənara tökməliyik! İmamın qəzəbli gözləri silah lüləsi kimi üstümə dikilir: “Bu da Allahın mərhuma bir inayətidir. Rəhmət içində basdırılacaq”. “Olmaz, – deyirəm sərt şəkildə, – belə basdırmaq olmaz. Mən bir şey tapıb bu suyu boşaldaram”. Bunu gözləmədikləri üçün heyrətlənirlər. Başlarını aşağı salıblar, etiraz etməyə halları yoxdur. Ancaq şərab qoxusunu hiss etsələr, bilmirəm, işin axırı necə olar. “İndi gəlirəm, – deyirəm, – gözləyin”. Palçığa bata-bata yeriyirəm. Yağış hələ yağır. “Nəsə tapmalıyam, – düşünürəm, –suyu ordan boşaltmaq üçün bir şey…. Yoxsa o səylər onu eləcə basdıracaqlar”. “İşə bax, – deyirəm bir tərəfdən də, – nə gözəldi, isti otağımda şərabımı qurtumlayaraq yağışın ləzzətini çıxarırdım. Yağış o yox, bu imiş, deməli”. “Nəsə bir şey!.. – deyə qışqırdım, çox ayıb iş tutduğumu bilə-bilə; çox ayıbdı, çünki bunun dalınca: “Axı o oğraşı suya atmaq olmaz…” – dedim; özü də ucadan. Halbuki onu tanımırdım. Belə vəziyyətlərdə mütləq bir möcüzə baş verir, bundan əmin olmasaydım, məzarlıqdan çıxıb nəsə axtarmazdım. Axırda, düz yolun qırağında, xeyli tullantı arasında paslı bir tənəkə qutu gördüm. Geri qayıdanda, məzarlıqda, ölünün başında qapqara bir heykəl kimi dayanmış imamdan başqa heç kim qalmadığını gördüm. Qəzəblə: “O birilər hardadırlar?”– bağırdım. İmam bezgin səslə: “Getdilər”, – dedi. “Yəni qaçdılar?! Ölünü mən basdıracam? Hamısı cəhənnəm olsun!” İmam: “Tövbə, tövbə, – dedi, – günahdır”. “Günahdan-münahdan keçib, imam əfəndi, mən çuxura girirəm, yəni məzara. Belə işlərdən xoşum gəlmir, amma gördüyün kimi, məcburam. Əvvəlcə bu suyu qırağa tökəcəm, sən də nə qədər dua bilirsənsə, oxu. Su quruyanda ölünü basdırarıq…” Dizlərimə qədər suyun içindəyəm. Başım fırlanır. Məzarın xofu basıb. Gətirdiyim tənəkə qutu deşikmiş. Suyu məzardan çölə tökmək istəyəndə üst-başıma dağılır. İmam gözlərini yumub (məni görmək istəmir, təbii) süni bir vəcd halında dodaqlarını tərpədir. Su da boşalıb-qurumaq bilmir. “Kömək elə, imam əfəndi” desəm, etməzsən, çünki cübbən bulanar. Aç tabutu, uzat ölünü… azaltdım suyu, azalda bildiyim qədər… Ürəyində qəhqəhəylə gülürsən, elədirmi… Neynim, alınmır, yerdən su fışqırır elə bil… Yavaş, imam əfəndi, yavaş…” Kəfənə bükülü sısqa, balaca bir bədən. İnsanın ölüsü ağır olur, deyirlər, amma bu elə deyil. Yuxuda görsəm diksinəcəyim bir işin içində çox sakit davranıram: üst-başım palçıqdır, məzara taxtalar düzürəm. Yağış inadla güclənir. İşi bitirib, çıxmaq üçün əlimi uzadıram. Qabarlı bir əl yapışır əlimdən. Ayağında rezin çəkmələr var. Baxıram, imam deyil. Başqa biridir. – O oğraş hardadır, – deyirəm. Çiyinlərini çəkir, kimi dediyimi bilmir. – Pul sənlikdir? –soruşur. – Nə pul? – Məzarı mən qazmışam… Bir an göz-gözə gəlirik. – Mən verəcəm pulu, – deyirəm, – amma əvvəlcə o beli götür, məzarı doldur. Yorğunam. Pis gündəyəm. Çömbəlib bir məzara daşına söykənirəm. Dizlərim titrəyir. Alnıma yapışmış saçlarımdan üzümə su süzülür. O, işini tamamladı. Ovcuna bir az pul basıram. İşin haqqı nədir bilmirəm, amma verdiyimdən razı qaldığı üzündən oxunur. – Başın sağ olsun, – deyir. – Sağ ol, – deyirəm. Çaşqınlıq içindəyəm. Adamın səndələyə-səndəyələ yeriməyinə baxıram bir qədər. Tanımadığım, üzünü belə görmədiyim birinin məzarı başındayam. Yağış yağır. Səs eşidirəm: “Qarr!” Başımı qaldırıram. Bir qarğadır. Yalqız, islanmış bir qarğa. Bəlkə də, pəncərəmdən ləzzətlə küçəyə baxıb şərabımı qurtumlayanda keçən o quşdur. Məni təqib edir. Başıma açdığım oyunlar ona ləzzət verib, yəqin… Otağımdayam. Hər şey bir neçə saat əvvəl qoyub getdiyim kimidir. Qaldığım yeri tapmaq üçün səhifələrin arasında kibrit çöpü dürtdüyüm roman, boş şərab şüşəsi və bardaq masada eləcə qalıb. Zaman-zaman nəsnələrin yerləri belə hüzünlü ola bilir. Tez çay dəmləməliyəm, çünki çox üşümüşəm. Pəncərənin qabağına keçib çölə baxıram. Yenə yağış, yenə gölməçələrdə oynaşan damlalar, yenə bomboş bir küçə. Heç nə dəyişməsə də, hər şey necə də dəyişmiş kimi görünür. Kim idi o adam? Günümü zibilə döndərən, məni bu hala salan kim idi? Pəncərənin qabağında, gözdən itənə qədər izlədiyim qarğanın dalınca baxarkən tapıram cavabı: O, WLO-nun üzvüydü. Tərcümə: Qismət Sim-sim.az gündəlik köşə, araşdırma, esse, poeziya və nəsr nümunələri, eləcə də kino, teatr, musiqi, rəssamlıq, memarlıq və incəsənətin digər sahələrinə aid geniş spektrdə maraqlı materiallar təqdim edir. Portalda ölkəmizdə və xaricdə çap olunmuş kitablar haqqında resenziyalar, tanınmış incəsənət xadimləriylə müsahibələr, müzakirələr və debatlar, dünya mədəni irsiylə bağlı tərcümə materialları dərc olunur.
Yeni doğulmuş buzovların doğumdan sonrakı müddətdə xəstəliklərə yoluxma riski yüksəkdir. Bir qrup bakteriya və viruslar orqanizmdə infeksiyanın yaranmasına səbəb olur. Buna görə də heyvandarlıq təsərrüfatlarında yeni doğulan buzovların 80-90%-i xəstələnə və ya ölə bilər. Xəstəlikdən sağ çıxanlarda isə inkişafdan qalma və ya damazlıq keyfiyyətinin itirilməsi kimi hallarla qarşılaşmaq mümkündür. Xəstəliklərin əsas səbəblərindən biri boğazlıq dövrü ilə əlaqədardır. Bu dövrdə plansız yemləməyə məruz qalan inəklərdə çətin doğuşla yanaşı, fizioloji olaraq sağlam olmayan balaların doğulması hadisəsi də müşahidə edilir. Şəkər çuğunduru, keyfiyyətsiz yonca, qarğıdalının saralmış hissəsi və samanla intensiv yemləmə zəif balaların doğulması və ya görmə qabiliyyətinin itirilməsinə səbəb olur. Qida rasionunda kifayət qədər beta-karotin və ya A vitamininin olmaması qış aylarında doğulan balalarda xəstəliklərə qarşı müqaviməti azaldır. Beta-karotinin təbii mənbəyi yaşıl yemlərdir. Həmçinin ana heyvan başqa bir tövləyə köçürülüb orada doğum etdikdə yeni doğulmuş balanın immun sistemi zəif olur. Bundan əlavə, boğazlıq dövründə həddindən artıq piylənmə, hərəkətsizlik, təsərrüfatda gigiyenik qaydalara əməl edilməməsi, heyvanların günəş işığından faydalana bilməməsi və qocalıq kimi amillər yeni doğulmuş buzovların sağlamlığına mənfi təsir göstərir. Buna görə də yaşlı heyvanlar arasında təbii və ya süni mayalanmanın qarşısı alınmalıdır. Boğaz heyvanların süd sağımı doğuşdan ən azı 6-8 həftə əvvəl dayandırılmalıdır. Buna qurutma dövrü deyilir. Qurutma dövründə yemləmədə məhsuldarlıq payı nəzərə alınmamalı və heyvanlara konsentrat yem verilməməlidir. Yeni doğulmuş buzovlar bədən temperaturunun sabit saxlanılmasında çətinlik çəkirlər. Çünki ana bətnində steril şəraitdə inkişaf edən buzov xarici mühitə çıxdıqda ətraf mühitə uyğunlaşa bilmir. Buna görə də bala doğulduqdan dərhal sonra ona ağız südü verilməlidir. Buzovun lazımi miqdarda ağız südü qəbul etməməsi xəstəliklərə tez yoluxmasına səbəb ola bilər. Ağız südündə quru maddənin miqdarı adi südün tərkibinə görə 2-2,5 dəfə çoxdur. Həmçinin zülalın miqdarı 18% olmaqla, adi südə nisbətən 4-5 dəfə çoxdur. Bu baxımdan ağız südü həyati əhəmiyyətə malikdir. Yeni doğulmuş buzovlarda həzm sistemi 36-48 saatdan sonra fəaliyyətə başlayır. Doğumdan sonrakı ilk saatlarda verilən ağız südü mədə və bağırsaqlarda heç bir dəyişikliyə səbəb olmadan birbaşa qan dövranına daxil olur. Buzovlarda immun sistemini formalaşdırmaq üçün doğumdan sonrakı ilk 3 saat ərzində canlı çəkinin 5%-i və 24 saat ərzində canlı çəkinin 10%-i qədər ağız südü verilməlidir. Doğumdan yarım saat sonra buzov ayağa qalxmalıdır. Artıq miqdarda südün verilməsi zamanı bağırsaqlarda bakteriyalar sürətlə inkişaf etdiyinə görə iltihaba səbəb olur. Lazım olandan daha çox ağız südü hasil olduğu halda, qalan mayenin dondurulması tövsiyə edilir. Buzovlar üçün ən təhlükəli xəstəliklərdən biri diareya (ishal) xəstəliyidir. Xəstəlik nə qədər tez aşkarlanarsa, bir o qədər yaxşı olar. Buzova yaxınlaşanda dərhal ayağa qalxmırsa, belini əyib başını aşağı salırsa, döşənəkdə qanlı və ya açıq-boz rəngli kütlə görünürsə, bu simptomlar xəstəliyə işarədir. Baytar gələnə qədər buzova kifayət qədər su verilməlidir. Diareyanın iki növü vardır: infeksion və qidadan qaynaqlanan. Qidanın səbəb olduğu diareya çox vaxt özü müalicə olunur və ölümcül deyildir. Lakin patogenlərin inkişafı üçün əlverişli şərait yarada biləcəyinə görə ciddi qəbul edilməlidir. Bakteriya və ya virusların səbəb olduğu infeksion diareya sanitar vəziyyətin qənaətbəxş olmamasından irəli gəlir. Güclü və sağlam buzov əldə etmək üçün onlara steril şərait yaratmaq lazımdır. Sidiklə islanmış döşənəklər ammonyakın yaranmasına səbəb olur. Heyvanların dərisi və tüklərinin quru olduğu, ventilyasiyanın havanı təmizlədiyi, lakin çox qurutmadığı bir mühit yaradılmalıdır. Döşənək yaş olarsa, dəyişdirilməli və yaxud yerə daha çox küləş tökülməlidir.
Hər kəs siqaret, spirtli içki və sağlam qidalanmamaq kimi zərərli vərdişlərin orqanizmə mənfi təsir etdiyini bilir. Lakin gündəlik həyatımızın bir hissəsi olan elə vərdişlərimiz var ki, onlar da sağlamlığımız üçün zərərlidir. TurpKimi.com Türkiyə mediasına istinadən xəbər verir ki, alimlər əllərin isti, yoxsa soyuq su ilə yuyulmasının daha münasib olduğunu araşdırıb. Aparılan müxtəlif araşdırmalar nəticəsində isti və soyuq suyun mikrobları məhv etmək, əllərimizdəki bakteriyaları təmizləmək təsirinin eyni səviyyədə olduğu sübut edilib. Yəni, bakteriyaların təmizlənməsində suyun hərarəti rol oynamır. Bununla belə, əllərin soyuq su ilə yuyulmasının daha faydalı olduğu öz təsdiqini tapıb. İsti suyun bakteriyaları daha yaxşı məhv etməsi haqda yayılmış fikirlər, əslində, yanlışdır. Əllərin soyuq su ilə yuyulması daha məqbul seçimdir. Çünki əllər ilıq su ilə yuyulduqda, dəri yumşalır və dəri mikroblara qarşı daha həssas olur.
Aşağıdakı siyahı, qeyd olunan səhifəyə (və ya qeyd olunan kateqoriyadakı səhifələrə) daxili keçid verən səhifələrdə edilmiş son dəyişikliklərin siyahısıdır. İzləmə siyahınızdakı səhifələr qalın şriftlə göstərilmişdir. Son dəyişiklik seçimləri Son 1 | 3 | 7 | 14 | 30 gün ərzindəki son 50 | 100 | 250 | 500 dəyişikliyi göstər Qeyri-anonim istifadəçiləri gizlə | Anonim istifadəçiləri gizlə | Mənim redaktələrimi gizlə | Botları göstər | Kiçik redaktələri gizlə | Səhifə kateqoriyalaşdırmalarını göstər | Göstər: Vikiverilənlər 4 dekabr 2022 19:02 vaxtından başlayaraq yeni dəyişiklikləri göstər Adlar fəzası: hamısı (Əsas) Müzakirə İstifadəçi İstifadəçi müzakirəsi Vikipediya Vikipediya müzakirəsi Fayl Fayl müzakirəsi MediaViki MediaViki müzakirəsi Şablon Şablon müzakirəsi Kömək Kömək müzakirəsi Kateqoriya Kateqoriya müzakirəsi Portal Portal müzakirəsi Qaralama Qaralama müzakirəsi TimedText TimedText talk Modul Modul müzakirəsi Qadcet Qadcet müzakirəsi Gadget definition Gadget definition talk Seçilən xaricindəkiləri Əlaqəli ad sahəsi Etiket süzgəci: 2017 viki-mətn redaktoru Android tətbiqetməsi vasitəsilə redaktə Avtobioqrafiya AWB azərbaycanca olmayan məzmun əlavəsi bağırma blanking Boşaltma campaign-external-machine-translation Cavab DiBabel [1.2] discussiontools (hidden tag) discussiontools-added-comment (hidden tag) discussiontools-source-enhanced (hidden tag) Dəqiqləşdirmə keçidləri Dəyişdirilmə E-mail ünvanının əlavə edilməsi Emoji Fountain [0.1.3] Geri qaytarma Geri qaytarıldı IABotManagementConsole [1.2] iOS tətbiqetməsi vasitəsilə redaktə Kütləvi mesaj mentor list change Mentorluq modul sualı Mentorluq paneli sualı meta spam id Mobil redaktə Mobil tətbiqetmə vasitəsilə redaktə Mobil veb redaktə Modified by FileImporter Müzakirə səhifəsində imzanın istifadə olunmaması Müzakirə şablonlarının çıxarılması Mənbə MəzmunTərcüməsi MəzmunTərcüməsi2 məzmunun maketinin dəyişilməsi Newcomer task: copyedit Newcomer task: expand Newcomer task: links Newcomer task: references Newcomer task: update PAWS [1.2] PAWS [2.1] repeated xwiki CoI abuse SectionTranslation SWViewer [1.0] SWViewer [1.2] SWViewer [1.3] SWViewer [1.4] T144167 Test redaktəsi Twinkle Tövsiyə edilir: keçid əlavə et Təkmilləşdirilmiş mobil redaktə vandalizm Veb formatında vikikeçid VikiAnbar xaricindən şəkil əlavəsi Vikirəğbət Vizual Vizual redaktor Vizual redaktor: Keçid etmə Vizual redaktor: Yoxla wikieditor (hidden tag) Yeni bölmə Yeni gələn tapşırığı Yeni istifadəçinin öz adını əlavə etməsi Yeni istiqamətləndirmə İstinad etiketləri silindi İstinad şablonu silindi İstiqamətləndirilmiş səhifənin dəyişdirilməsi İstiqamətləndirmənin silinməsi Əllə geri qaytarma
Sizlərə ASUS-un ROG adı altında yeni Gaming telefon istehsal edəcəyini sizlərə demişdik. Bugün ASUS Computex2018-də öz yeni telefonunu təqdim etdi. Öz gözəl dizaynı və texniki xüsusiyyətləri ilə digər Gaming telefonlardan qat-qat üstün özəlliklərə malikdir. Gəlin bu özəlliklərə yaxından baxaq. Dünyada ilk 2.96 GHz sürətində işləyən Snapdragon 845 prosessoruna malikdir. AnTuTu xalı isə 304183 dəyərindədir. 8 GB ram və 512 GB yaddaşa sahibdir bu model. Arxasında ASUS ROG logoso RGB rəngləndirməyə malidkir. Telefonun ekranı 90 Hz təzələmə sürətinə və 1 ms gecikməyə sahibdir. Bu isə yaxşı göstəricidir. Düzdü Razer Phone-da 120 Hz idi amma ROG Phone-da olan göstərici pis deyil. Ekran HDR dəstəyinə malikdir ki, bununlada oyunlarda daha parlaq və daha gözəl görüntü keyfiyyətinə sahib olacıyıq. ROG Phone həmçinin 3D Vapor-chamber Cooling sistemine malikdir ki, telefon oyunlarda çox isinməyəcək. Bu isə oyunsevərlər üçün çox yaxşı bir özəllikdir. Telefonun X20 LTE modemi daha da təkmilləşdirilib. Bu isə oyunlarda rahat və donmadan oynamağımıza imkan verəcək. ROG Phone-da X modu olacaq ki, ümumi cihaz tam oyuna aid olacaq. Yəni arxa planda olan bütün proqramları bağlayaraq ramı və internet gücünü tam şəkildə oyununa yönləndirir və oyundan daha çox performans almaq olur. Həmçinin X modu vasitəsi ilə ASUS-un əlavə AeroActive Cooler soyuducusunuda telefonda istifadə etmək olur. ROG Phone UltraSonic Airtriggers-ə malikdir. Yəni telefonun yan hissəsində həssaslığa cavab verən virtual düymələr var. Telefondan Desktop-style, Big Screen Mode və Dual Screen Handled Mode kimi istifadə etmək mümkündür. Bunlar isə telefonu bütün telefonlardan fərqləndirən və üstün tutan ən əsas özəlliklərdir.
XXI əsrdə də gerizəkalılıq etmək olarmış. Hərdən zarafatca bəzi qardaşlar deyir ki, Azərbaycan bərəkətli torpaqdır, hər cür balqabaq, boranı, xiyar, pomidor yetişdirir. Düz də deyiblər. Bu yaxında kim olduqlarını bilmədiyimiz bəzi məxluqlar ölkənin imanlı ruhanisi kimi tanınan Şeyx Sərdarı Şeyx Nəsrullah kimi qələmə verməyə çalışdılar. Mümkündür, XXI əsrdə Şeyx Sərdarın fotosunu götürüb "Ölülər" filmindəki Şeyx Nəsrullaha yapışdırıb növbəti film də çəkmək olar. Amma, bu quşbeyinlər daha anlamayıb ki, şiə düşmənlərindən hər növ alçaqlığı gözləmək olarsa da ki, şiəni gözdən salmaq üçün başqa metodlara əl atmaq lazım idi. XXI əsrdə sizə kim inanar axı? Bu cür müasir texnikadan istifadə edə bilirsiniz, amma ağlınızdan istifadə edə bilmirsiniz? Bilmirsiniz ki, etdiyiniz şərəfsizlik yapışmaz. Bu işi hansı alçağın etdiyini bilməsək də, o dəqiqdir ki, Azərbaycanda Şeyx Sərdarı ləkələmək istəyən alçaqlar vardır. Bir dəfə həbs edildi, ikinci dəfə də həbsə salındı. Adını vətən xaini qoyublar. Məlumdur ki, qurama ittihamlar bir işə yaramadığı üçün indi də istəyirlər ki, şiə ruhanilərini bu cür gözdən salsınlar. Gəlin dəlilli sübutlu danışaq, aldanan bəzi dindarlar da bilsin. Əziz dindar qardaşlar, siz Şeyx Sərdarı indiyədək imanlı insan kimi tanımısız. Bu yəqininizi ucuz bir şəkk (şübhə) ilə sındırıb kişinin haqqına girməyin. Deyə bilərsiniz ki, insan çiy süd əmib, yoldan aza bilər. Düzdür, biz yoldan azmaq məsələsini heç kimdən, heç Şeyx Sərdardan da istisna etmirik. Amma, gözünüzlə görmüsünüzmü? Xeyr. Bu dövrdə bu cür işləri düzüb qoşmaq mümkündür. Sosial şəbəkərdə feyk-şantaj videolar yazsanız, bunun nə qədər nümunəsini görə bilərsiniz. Üstə gəl, şiəyə hürən nə qədər sionist agenti var. Belə işləri düz qoş eləmək çox asandır. İkincisi, məgər, Şeyx Sərdar bu qədər tədbirsizdir ki, kimisə şantaj eləsin, özü də videoda görünsün? Məgər edə bilməzdi ki, özünün olduğu hissələri kəsib videodan çıxartsın? Üçüncüsü, deyirlər ki, güya Hacı Sərdar bunu Cəlalı şantaj edib İrana işləməyə məcbur etmək üçün edib. Amma bu barədə bir dənə də kəlmə, işarə, ipucu videoda keçmir. Hardan bu qərara gəlmisiz axı? Dördüncü, məgər sionist tulalarına görə Azərbaycanda şiələr "İran agenti" deyilmi? Zatən sizə görə Şeyx Sərdar başda olmaqla İranda təhsil alan bütün ruhanilər, onların "kruqları" İrana "işləmirmi", könüllü "İran agenti" deyilmi? Könüllü "agenti" kim məcbur edə bilər axı. Ona görə də bu cür ucuz şoularla heç kimi inandıra bilməzsiniz. Ölün yerə girin ki, bu cür səviyyəsiz işlər etdiniz, məqsədiniz şiəliyi gözdən salmaq idi amma Şeyx Sərdara məhəbbət, şiəliyə rəğbət bir az daha çox artdı. Nə qazandınız ki, onsuz da heç kim inanmadı. Buradan fürsəti qənimət bilib bu işi edənlər əgər, hakimiyyət adamlarıdırsa onlara demək istəyirik ki, ümumiyyətlə bu cür işlər etməyin. Baxın heç uzağa getməyək, bir neçə ilə qədər iqtidar tərəfindən bəziləri məqsədli şəkildə müxalifət nümayəndələrini söyüb təhqir edirdilər. Bu tərbiyəsizliyin təməlinin qoyulması iqtidarın öz əleyhinə işlədi. Bu gün həmin rıçakdan istifadə edən nə qədər mühacir var ki, xarici ölkələrdə iqtidar nümayəndələrini təhqir edirlər. Bunumu istəyirdiniz? Allah şahidimiz olsun ki, biz heç kimin təhqir və şantaj olunmasını istəmirik. Amma, bu alçaqlığa rəvac verməyin, şərait yaratmayın, biganə yanaşmayın. Yoxsa bu cür işlərə ölkədə rəvac verilsə sizləri də bu cür saxta videolar ilə rüsvay etmək istəyənlər meydana çıxacaq. Mübarizə aparanda kişi kimi mübarizə aparmaq lazımdır. Biz nəsihət etdik, bizi dinləyin, sonra deməyin ki, demədiniz.
BÖYÜK LIDERIN 90 ANI OXUCULARA MÜRACİƏT TƏRCÜMEYI-HAL ƏSƏRLƏRİ MƏLUMAT-SORAQ MATERİALLARI TARİXİ ARAYIŞLAR ÜMUMİ TARİXİ ARAYIŞLAR HEYDƏR ƏLIYEV AZƏRBAYCAN ELMINDƏ DÜNYA MƏTBUATI AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ PREZİDENTİ HEYDƏR ƏLİYEVİN SƏFƏRLƏRİ HAQQINDA MƏŞHURLAR HEYDƏR ƏLİYEV HAQQINDA ƏLAVƏ SƏNƏDLƏR OÇERKLƏR VİDEO-BLOK XƏRİTƏ VƏ QRAFİKLƏR ƏLAMƏTDAR TARİXLƏR KİTABXANANIN XƏRİTƏSİ CHOOSE LANGUAGE Arabic Azerbaijani Belarusian Bosnian Bulgarian Chinese Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hungarian Icelandic Indian Indonesian Italian Japanese Kazakh Korean Kyrgyz Laothian Latvian Lithuanian Macedonian Norwegian Persian Polish Portuguese Romanian Russian Serbian Slovak Slovenian Spanish Swedish Tagalog Thai Turkish Turkmen Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Axtarış ƏSƏRLƏRİ / MÜSAHİBƏLƏR Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin Prezident Sarayında Cenevrə Demokratiya Quruculuğu İnstitutunun "Media dəstəyi layihəsi" çərçivəsində Bakıda keçirdiyi konfransda iştirak edən Gürcüstan və Ermənistan jurnalistləri ilə görüşü - 1 iyul 1999-cu il Salam əleyküm, qamarcoba, barev! Sizi Azərbaycanda salamlayıram. Bu görüşü əlamətdar hadisə hesab edirəm və indiki halda jurnalistlərin bir-biri barədə daha çox məlumata malik olması üçün, başlıcası isə, zənnimcə, münasibətlərin gələcək inkişafından ötrü müəyyən körpülər salmaq üçün yaxşı təşəbbüs göstərdiklərini vurğulayıram. Burada Gürcüstan və Ermənistan jurnalistləri iştirak edirlər. Cənubi Qafqaz həmişə bununla şöhrətlənmişdir ki, burada xalqlar dostluq etmiş, bir-birini dəstəkləmişlər, hərçənd münaqişələrin, qarışıqlıqların yarandığı vaxtlar da olmuşdur. Ümumiyyətlə, Qafqaz bütün dünyada öz səciyyəvi xüsusiyyətləri, xarakterləri, adətləri, mərasimləri, ənənələri olan bölgə kimi məşhurdur. Bunlar dünyanın digər bölgələrindəkindən müəyyən dərəcədə fərqlənir. Ona görə də bütün dövrlərdə səyyahlar, tarixçilər Qafqaza, xüsusən da onun Cənubi Qafqaz adlanan hissəsinə - Gürcüstana, Ermənistana və Azərbaycana böyük maraq göstərmişlər. Keçmişdə ölkələrimizdə dövlətlər olmuşdur. Bu əsrin əvvəllərində ölkələrimiz, xalqlarımız əslində eyni bir vaxtda azadlıq, müstəqillik əldə etmiş, lakin sonra onu da təxminən eyni vaxtda itirmişlər. 1991-ci ilin axırlarında Sovetlər İttifaqının süqutu ilə əlaqədar Cənubi Qafqaz respublikaları yenidən dövlət müstəqilliyi, suverenlik və azadlıq qazanmışlar. Səciyyəvi haldır ki, oktyabr inqilabından, çar imperiyasının süqutundan sonra, 1918-ci ildə Gürcüstan, Ermənistan və Azərbaycan nümayəndələri Tbilisiyə toplaşaraq, ən əvvəl Cənubi Qafqazın müstəqilliyi məsələsini birgə müzakirə etmişdilər. Gündəlikdə Zaqafqaziya seymi yaradılması və başqa məsələlər dururdu. Amma onlar razılığa gələ bilmədilər, dağılışdılar və demək olar ki, eyni vaxtda Gürcüstanda da, Ermənistanda da, Azərbaycanda da müstəqillik elan edildi. Bu, 1918-ci ilin mayında oldu. 1920-1921-ci illərdə sovet hakimiyyətinin yaradılması ilə əlaqədar ölkələrimizin müstəqilliyi keçmişdə qaldı və biz hamımız müttəfiq respublikalar kimi Sovetlər İttifaqının tərkibində yaşamağa başladıq. Əlbəttə, keçmişdən o mənada danışmaq olar ki, o vaxt da yaxşı və müsbət cəhətlər çox olmuşdur, ancaq mənfi cəhətlər də çox idi. Müstəqilliyi itirməyimiz, əlbəttə, xalqlarımız - gürcü, erməni və Azərbaycan xalqları üçün fəlakət idi. 70 il Sovetlər İttifaqının tərkibində, daha doğrusu, sovet imperiyasında yaşamağımızın, əlbəttə, öz iradəmizdən asılı olmayaraq yaşamağımızın da o mənada öz xüsusiyyəti var ki, həmin dövrdə, necə deyərlər, respublikalarımız çox fəal əməkdaşlıq edir və xalqlarımız arasında dostluğu mümkün olan hər cür tədbirlərlə möhkəmləndirirdilər. 1991-ci ilin axırlarında Sovetlər İttifaqının süquta uğraması tarixi hadisədir. Ölkələrimiz dərhal öz müstəqilliyini elan etdilər. Bir diqqət yetirin, XX əsrdə xalqlarımızın talelərində eyni bir vaxtda nə qədər oxşar hadisələr baş vermişdir. İndi biz müstəqil dövlətlərik və biz Azərbaycanda bunu tarixi nailiyyət, tarixi hadisə hesab edirik. Azərbaycanda dövlət müstəqilliyi bizim üçün dönməz və əbədi olmuşdur. Əlbəttə, bu dövr hamımız üçün çətin dövrdür - iqtisadi və siyasi çətinliklər var. Lakin tale hökm edir - tab gətirmək və bütün zamanlarda müstəqil dövlət olmaq üçün biz bu çətinliklərdən keçməliyik. Azərbaycanda biz bu mövqelərdə dayanmışıq. Ancaq bundan ötrü, məsələn, Cənubi Qafqaz bölgəsində fəal əməkdaşlıq etmək lazımdır. Bu baxımdan biz böyük imkanlara, böyük potensiala malikik. Belə ki, siyasi islahatlar aparılmasında, siyasi yenidənqurmadan, yəni demokratik, hüquqi dövlət qurulmasından, vətəndaş cəmiyyətinin təşəkkülü və inkişafı üçün bütün şəraitin yaradılmasından əlavə iqtisadiyyat da mühüm amildir. Bu sahədə biz hamımız bazar iqtisadiyyatı yolu, iqtisadi islahatlar aparılması yolu tutmuşuq. Ən böyük çətinliklər iqtisadiyyatda, sosial sahədədir. Odur ki, bizlərdən hər birinin, məsələn, Azərbaycanın bir çox ölkələrlə qarşılıqlı əlaqəsi, əməkdaşlığı böyük əhəmiyyətə malikdir. Biz belə əməkdaşlığı həyata keçiririk. Belə əməkdaşlığı Gürcüstan və Ermənistan da həyata keçirirlər. Cənubi Qafqaz ölkələri arasında əməkdaşlıq da vacibdir. Gürcüstanla Azərbaycan arasında mehriban münasibətlər, dostluq münasibətləri mövcuddur. Axı, xalqlarımız əsrlərdən bəri yan-yana, qonşuluqda yaşayırlar. Məsələn, xatırlaya bilmərik ki, nə vaxtsa gürcülərlə azərbaycanlılar arasında hər hansı bir ciddi münaqişə baş vermişdir. Dövlət müstəqilliyi əldə edildikdən sonra da, Gürcüstanda da, Azərbaycanda da böyük çətinliklər, - daxili xarakterli çətinliklər, münaqişələrlə bağlı çətinliklər, - olmasına baxmayaraq, Gürcüstanla Azərbaycan arasında əməkdaşlıq müvəffəqiyyətlə gedir. Bu da qarşılıqlı fayda gətirir. Məsələn, bilirəm ki, Gürcüstanla Ermənistan arasında yaxşı əməkdaşlıq gedir. Hesab edirəm ki, bu da vacib, Cənubi Qafqazın inkişafı üçün müsbət amildir. Təəssüf ki, hələ 1988-ci ildə, Sovetlər İttifaqı dövründə baş vermiş münaqişə Ermənistanla Azərbaycan arasında nəinki çətinliklər, həm də, zənnimcə, tarixdə heç vaxt olmamış münasibətlər yaratmışdır. Tarixi vərəqləsək görərik ki, ermənilərlə azərbaycanlılar arasında müxtəlif səviyyələrdə münaqişələr baş vermişdir. Onlar qurbanlara, qan tökülməsinə gətirib çıxarmış, ancaq bir müddətdən sonra bu münaqişəni aradan qaldırmaq mümkün olmuş və dinc həyat bərpa edilmişdir. Məsələn, 1905-ci ili götürün, 1918-ci ili, bir neçə il sonra isə münasibətlər bərpa olunmuş, insanlar dostluq etmiş və pisliklər unudulmuşdur. Bu, aydındır və təbiidir. İnsanlar pislik istəmirlər, onlar yaxşılıq istəyirlər. Bu, heç də təkcə, tutalım, Ermənistan və Azərbaycanın timsalında belə deyildir. Bir yada salın, İkinci dünya müharibəsinə nə qədər dövlət cəlb olunmuşdu, Rusiya, Sovetlər İttifaqı ilə Almaniya arasında necə müharibə getmişdi. Amma bir baxın, indi necə gözəl münasibətlər var. Bu sözləri öz aralarında on illərlə müharibə aparmış bir çox Avropa ölkələri barəsində də söyləmək olar. Bütün bunlar keçmişdə qalmışdır, indi onlar dostluq edirlər, Avropada hətta Avropa Birliyi yaradılmışdır, hər şey Avropa dövlətlərinin birliyinə, yaxınlaşmasına doğru gedir. Dağlıq Qarabağ üstündə Ermənistanla Azərbaycan arasında yaranmış münaqişə isə, təəssüflər olsun, davam edir. Biz münaqişənin dincliklə nizama salınması mövqeyində qətiyyətlə dayanmışıq. 1994-cü ilin mayında biz atəşkəs haqqında saziş imzalamış və öz tərəfimizdən hər şeyi edirik ki, atəşkəs münaqişə ədalətlə həll olunana qədər qalsın. Doğrudur, yəqin Ermənistanda da, Azərbaycanda da elə qüvvələr var ki, onlar hərbi əməliyyatlara təhrik edirlər. Ermənistanı bilmirəm, amma hər halda Azərbaycanda bizi ittiham edirlər ki, artıq beş ildir atəşkəs qüvvədə qalır, heç nə yoxdur, siz isə başqa tədbirlər görmürsünüz. Hətta burada, bizim müxalifətdə elə qüvvələr meydana gəlmişdir ki, onlar ancaq öz siyasi iddialarını bildirmək üçün Qarabağa yürüş təşkil etməyə cəhd göstərirlər. Dünən mən Qaradağ rayonunda oldum, - bu, Bakı şəhərinin rayonudur, - rayonun sakinləri ilə görüşdüm. Bu, neft, fəhlə rayonudur, orada xüsusi olaraq bu müharibənin qurbanları və əlillərinin ailələri üçün 50 mənzilli ev tikilmişdir. Mən orada çıxış etdim, dedim: O qurbanlar, o şikəst edilmiş insanlar məgər bəs deyilmi? Həmin ailələr şad idilər ki, onlar üçün belə ev tikilmişdir, onlar mənzil almışlar. Mən onların mənzillərinə baxdım. Məgər bu qurbanlar azdırmı? Kimsə bizi hələ başqa şeylərə təhrik edir. Dünən mən çox qəti şəkildə bir daha bəyan etdim ki, biz məsələnin dincliklə həllinə tərəfdarıq. Düşünürəm ki, biz bu məsələnin həlli yolunu tapacağıq, bu, Azərbaycanın da, Ermənistanın da maraqlarına uyğun olacaqdır. İnanmıram ki, Ermənistanla Azərbaycan həmişəlik münaqişə vəziyyətində olacaqlar. İnanmıram. Çünki ötən tarix inandırıcı surətdə göstərir ki, yox, belə ola bilməz. Bununla əlaqədar qarşılıqlı etimad mühiti yaradılmasına böyük zərurət var. Çünki münaqişənin 11 ili ərzində Ermənistanda da, Azərbaycanda da hisslər, bir-birinə münasibət kəskinləşmişdir. Bu, təbiidir: müharibədir, insanlar öldürülmüş, qan tökülmüşdür. Azərbaycan ərazisinin 20 faizinin erməni silahlı birləşmələri tərəfindən işğal olunduğunu və bu torpaqlardan təxminən bir milyon azərbaycanlının qovulduğunu və onların çadırlarda, ağır şəraitdə yaşadığını da buraya əlavə etsək, onda görərsiniz ki, o tərəfdə də, bu tərəfdə də hisslər necə kəskinləşmişdir. Lakin tələfat təkcə Azərbaycanda olmayıb, tələfat Ermənistanda da olubdur, şikəst edilmiş adamlar Ermənistanda da var. Ona görə də həqiqətən sülhə doğru getmək, münaqişənin dincliklə aradan qaldırılmasına nail olmaq üçün etimad mühiti yaradılması vacibdir. Əlbəttə, bu, qısa müddətdə yaradıla bilməz. Etimad mühiti yaratmaq üçün hələ çox şey etmək lazımdır. Məsələn, mən bu mövqelərdə dururam. Bununla əlaqədar jurnalistlərin təşəbbüsü bəyənilməyə və dəstəklənməyə layiqdir. Üstəlik, hesab edirəm ki, jurnalistlər bu baxımdan çox iş görə bilərlər. Mənə deyirlər ki, jurnalistlərin bu cür qrupu bir müddət əvvəl Ermənistanda olmuşdur. Onlar görüşmüş, həyatla tanış olmuş, müəyyən əlaqələr yaratmışlar. Halbuki bir neçə il bundan əvvəl təsəvvürə belə gətirmək çətin idi ki, hər hansı azərbaycanlı Ermənistan ərazisində görünə bilər və ya hansısa erməni Azərbaycan ərazisində görünə bilər. Hətta yadımdadır, ötən il sentyabrın 7-8-də Bakıda Böyük İpək yolunun bərpası üzrə TRASEKA proqramına dair beynəlxalq konfrans keçirilirdi, bir çox ölkələrin nümayəndə heyətləri dəvət olunmuşdu. Bundan əvvəl qarşıya məsələ çıxdı - Ermənistanın nümayəndə heyətini dəvət etməli, yoxsa etməməli? Açığını deyim ki, bunun əleyhdarları çox oldu - yəni dəvət edilməsin, biz münaqişədə olduğumuz halda, Ermənistanın nümayəndə heyətini necə dəvət etmək olar? Lakin dəvət etmək lazımdır, fikri üstün gəldi. Mən insanlara izah etdim ki, əvvəla, bu, beynəlxalq konfransdır, o, Bakıda keçirilir, Ermənistanı bu imkandan necə məhrum edə bilərik ki, o da İpək yolunun üstündə yerləşir, yaxud TRASEKA proqramının həyata keçirilməsində iştirak edir? Bu, doğru olmaz. Deyirdilər: Bəs necə olsun, tutaq ki, Koçaryan gəldi, ona necə münasibət göstəriləcəkdir? Mən dedim: Normal münasibət göstəriləcək, o, Ermənistanın prezidentidir. Baş nazir Darbinyan gəldi, hər şey normal oldu. Prezident Robert Koçaryan telefonla mənə dedi ki, onlarda da, - yəni təkcə bizdə deyil, Ermənistanda da, - böyük fikir ayrılıqları olmuşdur ki, yüksək səviyyədə Ermənistan nümayəndə heyətinin Azərbaycana getməsi gərəkdirmi? Mən bunu sizə prezident Koçaryanın sözlərinə əsasən deyirəm. Yəni bu, bizdə də olmuşdur, Ermənistanda da. Ancaq bu əhval-ruhiyyəni orada da dəf etdilər, Azərbaycanda da. Konfrans keçirildi, Ermənistanın baş naziri bütün tədbirlərdə iştirak etdi, sənədləri imzaladı. Etimad, qarşılıqlı anlaşma yaradılmasına doğru addım atıldı. Belə tədbirlərdən çox həyata keçirmək olar. Təkrar edirəm, bununla əlaqədar jurnalistlərin belə mübadiləyə girişməsi strateji məqsədimizə xidmət edir. Mən buna jurnalistlərin hər hansı bir görüşü kimi deyil, Cənubi Qafqazda sülh yaradılması üçün həyata keçirməli olduğumuz tədbirlər silsiləsində bir vəsilə kimi baxıram. Cənubi Qafqazda sülh hər bir kəsə gərəkdir - ərazisinin işğal edilməsindən əziyyət çəkən təkcə Azərbaycana deyil; abxaz münaqişəsindən əziyyət çəkən təkcə Gürcüstana deyil; Ermənistana da sülh gərəkdir, Azərbaycana da sülh gərəkdir, Gürcüstana da sülh gərəkdir. İnsanlara sülh gərəkdir. İndi biz XXI əsrə doğru gedirik, lazımdır ki, daha müharibələr, münaqişələr olmasın, gərək insanlar dinc yaşaya və inkişaf edə bilsinlər. Harada sülh münasibətləri bərqərar olubsa, orada böyük inkişaf gedir. Təkrar edirəm, götürün Avropanın təcrübəsini. İkinci dünya müharibəsi dövründə necə bir dəhşət olmuşdu: Avropa, o cümlədən Sovetlər İttifaqı tamamilə dağıdılmışdı və sizinlə biz - Cənubi Qafqaz Respublikaları da zərər çəkmişdi. İndi baxın, Avropada sülh bərqərar edildikdən sonra necə sürətlə inkişaf başlamışdır. Ona görə də sülhə doğru getmək üçün jurnalistlər çox şey edə bilərlər. Mən sizin təşəbbüsünüzü, bu görüşü alqışlayır və ümid edirəm ki, o, sülhə doğru kiçik də olsa, yol açacaqdır. Yekaterina Axalkatsi (Gürcüstan): Cənab Əliyev, Sizin fikrinizcə, Cənubi Qafqazda münaqişələrin nizama salınmasında iqtisadiyyat nə kimi rol oynaya bilər? Heydər Əliyev: Çox ciddi rol oynayır. Kaş bu çətinlikləri dəf edə biləydik. Gürcüstanla bizim aramızda məsələlər yoxdur. Biz Ermənistanla Azərbaycan arasında mövcud olan hər şeyi dəf edə və iqtisadi əməkdaşlığı həyata keçirə bilsəydik, imkanlar olduqca böyükdür. Mən Vaşinqtonda prezident Koçaryanla görüşdüm və biz bu barədə danışdıq. İmkanlar olduqca böyükdür. Odur ki, hesab edirəm, iqtisadiyyat çox ciddi rol oynayır. Qayane Movsesyan (Ermənistan): Cənab Əliyev, Sizə elə gəlmirmi ki, vaxtı çatmış münaqişə problemlərini də tədricən həll etmək, iqtisadi əməkdaşlığı sahmana salmaq üçün hətta münaqişə şəraitində də qarşılıqlı maraqların axtarışına başlamaq olardı? Hətta bu cür şəraitdə də hər hansı qarşılıqlı iqtisadi marağı axtarıb tapmaq olarmı? Heydər Əliyev: Bilirsiniz, biz prezident Koçaryanla məhz bu mövzuda danışdıq. Əvvəllər danışmışdıq, xüsusən Vaşinqtonda da danışdıq. Yeri gəlmişkən, Cənubi Qafqaz respublikaları - Gürcüstan, Ermənistan və Azərbaycan prezidentlərinin görüşünü çox maraqlı və faydalı hesab edirəm. Birləşmiş Ştatların dövlət katibi xanım Olbraytın və bir sıra ölkələrin, o cümlədən Fransa, İngiltərə, Almaniya, Norveç, Türkiyə xarici işlər nazirlərinin iştirakı ilə keçirilmiş və Amerika Birləşmiş Ştatlarının hökuməti tərəfindən təşkil edilmiş bu görüş məhz iqtisadi münasibətləri inkişaf etdirmək yolu ilə getməyə, bunun vasitəsilə digər məsələlərin də həllini asanlaşdırmağa yönəldilmişdi. Aris Qazinyan (Ermənistan): Cənab prezident, bilmək istərdim, rəsmi Bakı Ermənistan Respublikasına necə baxır? Mən burada eşitdim və gördüm ki, Sizin müşaviriniz - hörmətli cənab Quluzadə də əslində qeyd etdi ki, erməni milli şüuru Moskvanın təsiri altında formalaşır. Bilmək istərdim, rəsmi Bakı Ermənistanı Rusiyanın Qafqazda əlaltısı hesab edirmi? Heydər Əliyev: Bilirsiniz, siz çox kəskin ifadələr işlədirsiniz. Nə eşitmisiniz, eşitmisiniz. Mən burada nəsə deyə bilmərəm, bunu özümə rəva görmürəm. Ancaq fakt faktlığında qalır. Rusiyanın Ermənistanda silahlı qüvvələri, hərbi bazaları var. Ermənistanda sərhəd xidmətini əsasən Rusiya sərhədçiləri çəkirlər, amma təbii ki, Ermənistan sərhədçilərinin iştirakı ilə. Bu fakt özlüyündə onu göstərir ki, ölkənin suverenliyi müəyyən dərəcədə pozulmuşdur. Əlbəttə, bu ölkənin öz işidir, buna yol verə də bilər, verməyə də. Məsələn, Moskvada da bəziləri deyirlər ki, bilirsinizmi, Ermənistan Cənubi Qafqazda bizim yeganə dayağımız və müttəfiqimizdir. Əlbəttə, bizə o da toxunur ki, məsələn, bəzən kimsə deyir ki, bu, xristian ölkəsidir. Başa düşürsünüzmü, XX əsrin sonunda ölkələri dinə görə bölmək sadəcə olaraq cinayətdir. Təəssüf ki, biz Rusiyada bu cür səslər eşidirik. Ermənistanın xristian ölkə olmasının məsələyə dəxli yoxdur. Amma nə olsun, belə bəyan edirlər, özü də yüksək vəzifəli adamlar bəyan edirlər. Xalq xristianlığa etiqad edir. Doğrudur. Azərbaycanda xalq müsəlmanlığa etiqad edir. Doğrudur. Axı, bunu biz yaratmamışıq. Əcdadlarımız hələ çox-çox əsrlər əvvəl bu cür din qəbul etmişlər. İndi buna görə biz bir-birimizlə düşmənçilik etməli, inamsızlıq göstərməli, yaxud hesab etməliyik ki, görürsünüz, Moskva Ermənistanı xristian, Azərbaycanı isə müsəlman ölkəsi adlandırır? Buna görə də, zənnimcə, fakt göz qabağındadır. Ermənistan öz ərazisində C-300 paketləri üçün də, MİQ-29 təyyarələri üçün də yer ayırmışdır. Biz Cənubi Qafqazda sülh olmasını, tərksilaha doğru getmək istədiyimiz halda, Ermənistan silahlandırılır. Yeri gəlmişkən, mən Rusiyanın rəhbərlərindən soruşmuşam: Bu, sizin nəyinizə gərəkdir? Mən Rusiya prezidentindən, başqa adamlardan açıq soruşmuşam: Bu, sizin nəyinizə gərəkdir? Onlar əvvəlcə bu sualın cavabından yayındılar, sonra da deməyə başladılar ki, bu, NATO-ya qarşıdır. Mən güldüm. Axı, NATO Qərbdədir. Ermənistan ərazisindən NATO-ya qarşı nə etmək olar? Əgər Rusiya hesab edirsə ki, Ermənistan Rusiyanın NATO-ya qarşı bazasıdır, onda bunun nə demək olduğu barədə özünüz mühakimə yürüdün. Mənə bunu bildirdilər. Ona görə də heç bir qiymət vermək istəmirəm, sadəcə olaraq faktı nəzərə çarpdırıram. Nəticəni isə hər kəs özü çıxarmalıdır. Jurnalist: Lakin Türkiyə NATO-nun üzvüdür. Heydər Əliyev: Bilirsiniz, bu mövzuda söhbəti genişləndirmək istəmirəm. Bu da gülməlidir ki, Rusiya Ermənistan ərazisindən Türkiyə vasitəsilə NATO-dan müdafiə olunacaqdır. Bu, çox gülməlidir. Rusiyanın Qara dəniz vasitəsilə Türkiyə ilə çox böyük sərhədi var. Rusiyanın malik olduğu müasir silahlarla NATO-nun üzvü kimi Türkiyəni atəşə tutmaq heç bir çətinlik törətmir. Əgər Rusiyanın raketləri Amerika Birləşmiş Ştatlarının ərazisinə çata bilərsə, Türkiyə nədir ki? Ona görə də bu, məntiqi deyildir. Bir daha təkrar edirəm, mən ancaq faktı nəzərə çarpdırıram və heç bir qiymət vermirəm. Vaxram Ağacanyan (Ermənistan): Heydər Əliyeviç, bilmək istərdik, "ümumi dövlət" ideyası müəyyən edildikdən sonra Azərbaycan tərəfinin kompromisi nə dərəcədədir? Sizin çıxışlarınızda, Azərbaycanın digər rəsmi şəxslərinin çıxışlarında biz Dağlıq Qarabağa geniş muxtariyyət veriləcəyini eşidirik. Amma biz bu genişliyin mahiyyətini hələ başa düşməmişik. Geniş muxtariyyətin nə demək olduğunu konkret şəkildə olaraq, iki kəlmə ilə, iki detalla açıqlamaq olarmı? Bu muxtariyyət, məsələn, məhdud muxtariyyətdən nə ilə fərqlənir? Sağ olun. Heydər Əliyev: Bilirsiniz, əvvəlla, siz yəqin diqqət yetirirsiniz ki, mən "muxtariyyət" sözünü işlətmirəm, çünki Lissabon zirvə görüşünün sənədində "yüksək dərəcədə özünüidarə" yazılmışdır. Yəni artıq bunun özü hər cür muxtariyyətdən yüksəkdir. Özünüidarə statusuna gəldikdə isə, mən dəfələrlə demişəm ki, o, dünya praktikasında mövcud olan hər hansı statusdan çox yüksək ola bilər. Amma bu məsələni, tutalım, təfsilatı ilə göstərmək üçün belə bir fikirlə razılaşmaq lazımdır ki, Dağlıq Qarabağ özünüidarənin yüksək dərəcəsinə Azərbaycanın tərkibində malik olmalıdır. Onda özünüidarənin bu yüksək dərəcəsinin nə demək olduğunu təfsilatı ilə göstərmək olar. İrəliyə doğru getmək və kompromislər axtarıb tapmaq olar. Tutalım, Ermənistan nəyəcə yox deyəcək, nəcə onun xoşuna gəlməyəcək, - onda güzəştə getmək olar. Azərbaycan nəyəsə yox deyəcək, bu, yaramır, - onda güzəştə getmək olar. Hər halda, özünüidarənin yüksək dərəcəsi faktının özü böyük azadlıqdır, başa düşürsünüz, bu, müstəqillik həddindədir. Aleksey Manvelyan (Ermənistan): Mənim belə bir sualım var. Siz hansı status verilməsindən və sairdən danışırsınız. Erməni tərəfi isə bunun danışıqlar stolu arxasında, özü də Qarabağ nümayəndələrinin iştirakı ilə müzakirə olunmasında təkid edir. Hansısa problemləri bir kənara qoyub, onları danışıqlara çağırmaq, haradasa əyləşdirmək və sizin söylədiklərinizin hamısını demək, sonra da onların buna necə reaksiya verdiyinə baxmaq olmazmı? Siz Ermənistanla danışırsınız. Orada isə təkid edirlər ki, onlarla da hesablaşsınlar. Bir dəfə hesablaşın və baxın, görün bu, bəlkə də nəyəsə gətirib çıxaracaq. Heydər Əliyev: Bilirsiz, cavan oğlan, səmimi olmaq lazımdır. Bu, nə deməkdir? Dağlıq Qarabağ defakto artıq Ermənistanın tərkibindədir. Buna nə qədər sübut var. Ermənistanın indiki prezidenti Dağlıq Qarabağın keçmiş rəhbəridir. Bir nazir Dağlıq Qarabağdandır, başqa bir nazir Dağlıq Qarabağdandır. Artıq burada hər şey qarışmışdır. Bununla belə, siz bizə deyirsiniz, təkcə siz yox, bir çox başqaları da deyirlər, siz də təkrar edirsiniz ki, buyurun, Dağlıq Qarabağla danışın. Əvvəla, Dağlıq Qarabağ müstəqil deyildir, ikincisi, deyure Azərbaycanın bir hissəsi olaraq Azərbaycanla əlaqə yaratmağı heç cür istəmir. Buna görə də əgər Ermənistan bu prosesdə iştirak etməsəydi, əgər o, Dağlıq Qarabağı özünə de-fakto birləşdirməsəydi, onda, əlbəttə, birbaşa əlaqəyə getməkdən ayrı yol olmazdı. Başqa cür ola da bilməzdi. Elə götürün abxaz münaqişəsini. Axı, Abxaziyanın arxasında açıq-aşkar hər hansı bir ölkə yoxdur, baxmayaraq ki. əslində kimsə kömək edir, biz bunu bilirik. Buna görə də indiki halda, Gürcüstan hökuməti, rəhbərliyi Abxaziya rəhbərləri ilə dialoq aparır. Əks halda dialoq kiminlə aparılmalıdır? Bizdə isə lap əvvəldən münaqişə heç də təkcə Qarabağla Azərbaycan arasında deyildir, bu, Dağlıq Qarabağ üstündə Ermənistanla Azərbaycan arasında gedən münaqişədir. Əlbəttə, əgər indi Ermənistan kənara çəkilib desə ki, mən tamamilə kənarlaşıram, Dağlıq Qarabağın işlərinə qarışmıram, buyurun, onlarla müzakirə edin, - onda başqa bir yol olmayacaq və biz onlarla müzakirə edəcəyik. Lakin bizim üçün başlıca subyekt Ermənistan olduğuna görə, biz onunla razılığa gəlmək istəyirik. Bununla bərabər, əgər biz Ermənistanla müəyyən razılaşmaya nail olsaq ki, iş, necə deyərlər, məsələnin həllinə doğru gedir, onda Dağlıq Qarabağ bunda, şübhəsiz, fəal iştirak edəcəkdir. Başa düşün və razılaşın ki, bizə indi bunun qətiyyən heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Buna görə də deyəndə ki, bilirsiniz, gedin Qarabağla razılığa gəlin, onda bunu bizi bu işdən sadəcə olaraq uzaqlaşdırmaq cəhdi kimi qəbul edirik. Vugen Çeteryan (İsveçrə): Cənab prezident, mən Cenevrədənəm, sualı ingiliscə vermək istəyirəm. Siz istərdinizmi ki, NATO-nun Azərbaycanda bazası olsun? Necə bilirsiniz, bu bazalar Azərbaycanın gələcək təhlükəsizliyinə kömək edəcəkmi? Heydər Əliyev: Bəs siz istəyirsinizmi ki, Azərbaycanda NATO-nun bazaları olsun? Jurnalist: Təəssüf ki, bu barədə öz mövqeyimi hələlik açıqlamaq istəməzdim. Heydər Əliyev: Bilirsiz, Azərbaycan, görünür, onunla fərqlənir ki, müstəqillik əldə etdiyi vaxtdan bəri bu müstəqilliyi tam həcmdə həyata keçirir. Azərbaycanda xarici qoşunlar, xarici hərbi bazalar yoxdur. Hərçənd Rusiya tərəfindən cəhdlər olmuşdur. Məsələn, Rusiya sərhəd qoşunlarının komandanı general Nikolayev vardı, o, 2-3 il buna çalışdı, buraya gəlib-gedir və deyirdi ki, bilirsinizmi, gəlin, İranla sərhədi birlikdə qoruyaq. Soruşuram: Niyə? O deyir: Bilirsinizmi, oradan hansısa cinayətkarlar, casuslar, başqaları gəlir, biz MDB-ni qorumalıyıq. Mən deyirəm: MDB ittifaqdır, burada hər bir dövlət öz sərhədlərini qoruyur və beləliklə, biz MDB məkanını da qoruyuruq. Onların hətta belə bir termini var, - hüquqşünas kimi sizin hüquqla əlaqəniz var, - MDB-nin xarici sərhədləri. MDB-nin xarici sərhədləri nə olan şeydir? Mən dedim: Mənə izahat verin - MDB-nin xarici sərhədləri nə olan şeydir? Sən demə, Ermənistanda Türkiyə ilə sərhədi Ermənistan sərhədçiləri ilə yanaşı, Rusiya sərhədçiləri də qoruyurlar və bu, MDB-nin xarici sərhədləri adlanır. Mən deyirəm: Müsaidənizlə, bax, Avropa Birliyi var, o, hətta Müstəqil Dövlətlər Birliyindən də sıx birlikdir. Nədir, onların orada xarici sərhədi var? Avropa Birliyində bəlkə də üstün mövqe tutan bir ölkə kimi Almaniya deyir ki, bilirsinizmi, gəlin, Çexiyanın sərhədini də, İtaliyanın sərhədini də birgə qoruyaq? Xeyr. Başa düşürsünüzmü, bu, anlaşılmazlıqdır, cəfəngiyatdır. Amma di gəl ki, belə fikirlər geniş yayılmışdır. Buna görə də o, buraya gəlir, bizə deyirdi ki, bilirsinizmi, gəlin, biz sizinlə MDB-nin xarici sərhədlərini qoruyaq. Mən ona dedim: Bilirsiz, siz öz sərhədinizi etibarlı surətdə qorumağa çalışın, biz isə öz sərhədimizi bacardığımız kimi qoruyacağıq. Yaxud, məsələn, o, təklif irəli sürürdü: Gəlin, Xəzərdə sərhəd qoyaq və qoruyaq. Mən deyirəm: Kimdən? İrandan. Mən deyirəm: Sizdə məlumat varmı ki, İran Xəzər dənizində nə isə etmək istəyir? Yoxdur. Yeri gəlmişkən, Xəzər dənizində İranla Sovetlər İttifaqı arasında köhnə sərhəd var. Bu ad sizə bəlkə də məlum deyildir - bu, Azərbaycandakı Astara məntəqəsindən Türkmənistandakı Həsənqulu məntəqəsinədək olan məhz həmin xətt üzrə sərhəddir. Mən Azərbaycanda çox işləmişəm, bunların hamısını yaxşı bilirəm. Bütün illər ərzində, on illərlə Sovetlər İttifaqı Xəzər dənizinin həmin hissəsini Astara-Həsənqulu xətti boyunca İrandan qorumuşdur. Keşikçi katerlərindən, təyyarələrdən və s. istifadə edirdilər. Hərçənd görürdüm ki, o vaxtlar Xəzər dənizində İranın hətta heç bir hərbi gəmisi yox idi. Bir dənə də hərbi gəmisi yox idi. Olmaya, İran Sovetlər İttifaqının sərhədlərini balıq ovlayan gəmi ilə və ya başqa bir gəmi ilə pozacaqdı? Amma buna qüvvə sərf edirdilər. Sonra o, mənə təklif etdi: İcazə verin, biz bu sərhədi qoruyaq. Mən deyirəm: Nə üçün? Mən indiki halda oradan təhlükə olduğunu görmürəm. Yoxsa siz isə burada olmağınızı təmin etmək üçün nə isə bir iş görmək istəyirsiniz? Niyə? Bu sizin nəyinizə gərəkdir? İndi Rusiya ilə İran ümumiyyətlə elə dostdurlar ki, bilmirəm, onlara sərhədi qorumaq lazımdır, ya yox. Düzünü bilmək istəsəniz, sizin sualınıza mənim fikrim belədir. Yəni dövlətin tam suverenliyi, müstəqilliyi tələb edir ki, dövlət öz ərazisinin sahibi olsun. Qalina Petreşvili (Gürcüstan): Cənab prezident, məni ölkənizdə daxili vəziyyət maraqlandırır. Siz müxalifəti necə qiymətləndirir və onunla münasibətləri necə qurursunuz? Sağ olun. Heydər Əliyev: Burada necə müxalifət olduğunu yəqin siz özünüz bilirsiniz. Siz burada olmusunuz, yəqin ki, görüşmüsünüz. Müxalifət - demokratik dövlətdə normal təzahürdür. Bizdə müxalifət var. Amma nə deyə bilərəm? Təəssüf ki, o, əsl siyasi müxalifət səviyyəsinədək hələ yetişməmişdir. Mən istəyirəm ki, müxalifət həqiqətən sanballı olsun, necə deyərlər, sanballı məsələlər barəsində düşünsün. Əgər hər bir kiçik partiya oturub, hakimiyyəti ələ keçirmək barədə, hakimiyyəti devirmək barədə düşünürsə... Bilmirəm, bizdə nə qədər partiya var, gərək ki, 40 partiya var. Belə kiçik bir ölkədə 40 partiya. Bilmirəm, Gürcüstanda nə qədərdir? Jurnalist: 127. Heydər Əliyev: 127? (gülür). Siz rekord vurmusunuz. İstəmirəm ki, sizə çataq. Bununla belə demək istəyirəm: Axı, nə ediriksə, təzə-təzə edirik. Mən həmişə demişəm və bu gün sizin qarşınızda da deyirəm: Hesab etmək olmaz ki, bəli, Sovetlər İttifaqı süquta uğradı, biz müstəqillik qazanmışıq, indi biz bir sistemdən başqasına, özü də yüksək inkişaf səviyyəsinə malik olan sistemə sıçrayıb keçmişik. Məsələn, götürün Avropa ölkələrini - onlar demokratiya yoluna necə getmişlər, orada həqiqətən demokratik hakimiyyətin və normal, sivilizasiyalı müxalifət olması üçün neçə illər, onilliklər lazım gəlmişdir. Lakin Avropa xalqlarının mentalitetinin bizim, - mən öz xalqımızdan danışıram, - mentalitetimizlə müqayisədə bu baxımdan daha çox şeyə imkan vermiş olduğunu və imkan verdiyini nəzərə alsaq, onda bir görün ki, bizə nə qədər vaxt, nə qədər məsafə gərəkdir. Buna görə də bu gün deyəndə ki, Azərbaycanda demokratiya və sair yoxdur... Azərbaycanda demokratiya var. Amma Almaniyada olduğu kimi demokratiya yoxdur, ola da bilməz. Almaniya bu demokratiyaya doğru neçə illərlə, neçə onilliklərlə getmişdir. Lakin biz bu demokratiyaya doğru gedirik. Bax, buna görə müxalifət də yetişməli, yaşa dolmalı, daha sanballı olmalıdır. Onlar bu yoldadır. Arzum budur ki, onlar inkişaf etsinlər. Mark Qriqoryan (Ermənistan): Xahiş edirəm deyəsiniz, Azərbaycanda, xüsusən Bakıda yaşayan bir neçə min erməni barəsində dövlət siyasəti varmı? Məsələ bundadır ki, mənə belə bir hadisə məlumdur. Nizami küçəsində yaşayan Anjela Ohanovanı qonşuları bir neçə dəfə, dəfələrlə döymüşlər, məhkəmədə onun sənədlərini qəbul etmirlər, çünki o, ermənidir, o, azərbaycanlıya ərə getmək istəyir, lakin VVAQ-da sənədlərini qəbul etmirlər, ona görə ki, ermənidir. Bu milli azlığın müdafiəsi üçün dövlət siyasəti varmı? Heydər Əliyev: Var. Belə siyasət var, o, mənim tərəfimdən - Azərbaycan prezidenti tərəfindən dəfələrlə bəyan edilmişdir. Taleyin hökmü ilə Azərbaycanda yaşayan ermənilər qarışıq nigahda olan ermənilərdir, yəni arvad erməni, ər isə azərbaycanlıdır. Belədir? Mən deyirəm: Yaxşı, bəs uşaqlar? Axı, uşaqlarda da həm azərbaycanlı, həm də erməni qanı var. Onlardan heç kim - nə azərbaycanlıya ərə getdiyinə görə erməni, nə də erməniyə evləndiyinə görə azərbaycanlı təqsirkar deyildir. Xüsusən də bu qarışıq nigahdan doğulmuş uşaqlar. Mən qəti şəkildə xəbərdarlıq etmişəm. Azərbaycanda yaşayan ermənilərin hüquqlarının pozulduğu barədə mənə bir dənə də olsun fakt məlum deyildir. Keçmişdə mənimlə işləmiş və bu gün haradasa işləyən bir çox rəhbər əməkdaşlar tanıyıram ki, onların arvadları ermənidir və heç bir problem yoxdur. Əgər həmin Anjela ilə əlaqədar nə isə bir hadisə baş veribsə, onu sadəcə olaraq araşdırmaq lazımdır. Yazın, baxarıq. Jurnalist: Mən sizdən çox xahiş edirəm. Heydər Əliyev: Yaxşı, aydınlaşdırmaq lazımdır. Biz tədbir görərik. Siz isə arxayın ola bilərsiniz və Ermənistanda da deyin ki, tam təminat var. Heç bir sıxışdırma ola bilməz. Onlar münaqişəyə görə təqsirkar deyillər və əziyyət çəkməməlidirlər. Vaxram Ağacanyan: Heydər Əliyeviç, Siz Karen Seropoviç Dəmirçyanın parlamentimizin sədri seçilməsinə necə baxırsınız? Münaqişənin nizama salınması baxımından bu şəxsiyyətə ümumiyyətlə hansısa ümidlər bəsləyirsinizmi? Heydər Əliyev: Bilirsiniz, biz suveren dövlətik, xalqın seçiminə hörmət etməliyik. Mən bu mövqeni əsas tuturam. İndiki halda hesab edirəm ki, erməni xalqı Karen Seropoviç Dəmirçyana böyük etimad göstərərək, onu Ermənistan parlamentinin sədri seçmişdir. Bundan əvvəl o, prezident vəzifəsinə səsə qoyulmuşdu və mətbuatın məlumatından bilirdik ki, çoxlu səs toplamışdı. Məncə, onlar Robert Koçaryanla hətta ikinci tura qalmışdılar. Doğrudurmu? Bu nəyi göstərir? Bu, onun siyasi populyarlığını, xalqın ona münasibət, etimad bəslədiyini göstərir. Mən buna qoşuluram. Xalqın iradəsi hər şeydən yüksəkdir. O ki qaldı Karen Seropoviç Dəmirçyana, mən onu çoxdan tanıyıram. 1969-cu ildə mən Azərbaycanda MK-nın birinci katibi işləməyə başladım. Üç ildən sonra - 1972-ci ildə Gürcüstanda Eduard Amvrosiyeviç MK-nın birinci katibi seçildi, iki ildən sonra - 1974-cü ildə isə Karen Seropoviç Ermənistanda MK-nın birinci katibi seçildi. Deməliyəm ki, biz çox yaxşı əməkdaşlıq edirdik. Çox yaxşı. Bir-birimizə kömək edir, bir-birimizə qonaq gedirdik, başa düşürsünüz, ünsiyyətdə olurduq. Ermənistandakı görüşlərimi xatırlayıram. Məni necə ruh yüksəkliyi ilə, necə hörmətlə qarşılayırdılar, özü də təkcə rəsmi şəxslər deyil. Mən kollektivlərdə, zavodlarda, fabriklərdə olurdum. Yadımdadır, bir dəfə ayaqqabı fabrikinin ərazisində böyük bir mitinq keçirildi, Eduard Şevardnadze də, Karen Dəmirçyan da, mən də orada idik. Biz çıxış etdik, Cənubi Qafqaz xalqlarının dostluğundan danışdıq. Karen Seropoviç burada. Azərbaycanda dəfələrlə olmuşdur. Xalq onu böyük hörmət hissi ilə qarşılayırdı. Odur ki, həyatın bu səhifələrini unutmaq olmaz. O vaxtlar biz çox işlər gördük. Siz, cavanlar bilməlisiniz: respublikalarımızın indi onlara müstəqil yaşamağa imkan verdiyi elmi, iqtisadi, mədəni potensiala malik olması üçün biz o vaxtlar çox işlər görmüşük. Bunda isə insanların, o cümlədən, hesab edirəm, Ermənistanda Karen Dəmirçyanın da xidmətləri var. Yəqin ki, insanlar bunu unutmurlar. Başqa cür ola bilərmi? Bir fikir verin, 1988-ci ildə o, siyasi meydandan getdi. Birdən 1999-cu ildə, on bir ildən sonra insanlar ona çox böyük etimad göstərdilər. Deməli, bu, unudulmur. Bu da qanunauyğundur, bu da doğrudur. Qayane Movsesyan: Kiçik bir sual. Əgər hafizəm məni aldatmırsa, Vaşinqtonda Ermənistan prezidenti ilə görüşdə siz sərhəddə görüşmək barədə razılığa gəldiniz. Bu görüş nə vaxt olacaq? Heydər Əliyev: Biz görüşmək barədə razılığa gəldik, amma sərhəddə yox. Biz Lüksemburqda görüşmək barədə razılığa gəlmişdik. Amma sizə məlum olan səbəbə görə mən oraya gedə bilmədim. Düşünürəm ki, yaxın vaxtlarda biz görüşmək üçün yer tapacağıq və görüşüb, Vaşinqtonda apardığımız dialoqu davam etdirəcəyik.
Naxçıvan 5000 illik tarixi ilə şərq sivilizasiyasının beşiyi, şərqin ticarət, sənətkarlıq, elm və mədəniyyət mərkəzlərindən biridir. Tarixi mənbələrə görə XVIII əsrdə Naxçıvanda əsasən dəriçilik, papaqçılıq, çəkməçilik, dəmirçilik, miskərlik, toxuculuq, ipəkçilik və sair peşə və sənətkarlıq sahələri mövcud olmuş və inkişaf etmişdir. XIX əsrdə Naxçıvan və Ordubad şəhərləri diyarın ticarət və sənətkarlıq mərkəzləri olmuş, burada iqtisadiyyatın əsas sahələrini pambıqçılıq və ipəkçilik təşkil etmişdir. Istehsal olunan pambıq və bez parçalar Nijni-Novqoroda, Tiflisə, Moskvaya, Türkiyəyə, mədəni üsullarla işlənilən ipək parçalar isə Təbrizə ixrac edilmişdir. Naxçıvan Muxtar Respublikasının müasir iqtisadiyyatı özünün çoxsahəli strukturu ilə Azərbaycanın digər regionlarının iqtisadiyyatından fərqlənir. Bu, muxtar respublikanın Azərbaycan Respublikasının əsas ərazisindən təcrid edilmiş coğrafi məkanda yerləşməsi və bununla əlaqədar yerli tələbatı müvafiq istehsal sahələri yaratmaqla daxili imkanlar hesabına təmin etmək zərurəti ilə bağlıdır. XX əsrin ikinci yarısından başlayaraq muxtar respublikada yeni istehsal sahələri yaradılmış, zəngin təbii ehtiyatlar aşkara çıxarılaraq istismara cəlb olunmuş, sənaye müasir texnika və texnologiya ilə təchiz edilmişdir. Naxçıvan Muxtar Respublikası inkişafda olan çoxsahəli sənaye və aqrar-sənaye respublikasıdır. Sənayedə yerli kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı və faydalı qazıntı hasilatı xüsusi yer tutur. Elektronika, metal emalı, tikinti materialları və yüngül sənayesi var. Kənd təsərrüfatı əsasən taxılçılıq, heyvandarlıq, tərəvəzçilik və bağçılıq sahəsində ixtisaslaşmışdır. XX əsrin 90-cı illərinin əvvəllərindən Ermənistanın Azərbaycan torpaqlarını işğal etməsi nəticəsində Naxçıvan Muxtar Respublikası ətraf aləmdən tamamilə təcrid olunmuşdur. 17 ildən artıq bir dövr ərzində blokada şəraitində yaşayan muxtar respublikanın iqtisadi həyatında müşahidə olunan tənəzzül həyata keçirilən proqram xarakterli sistemli tədbirlər nəticəsində qısa müddətdən sonra iqtisadi tərəqqi ilə əvəzlənmişdir. Bu gün muxtar respublika iqtisadi inkişaf səviyyəsinə görə Azərbaycan Respublikasının regionları arasında ilk yerlərdən birini tutur. Sosial-iqtisadi inkişafı xarakterizə edən ümumi daxili məhsul istehsalı 2013-cü ildə 1995-ci illə müqayisədə 53.5 dəfə artaraq 2 milyard 339 milyon manatdan cox olmuşdur. Hər bir nəfərə düşən ümumi daxili məhsulun həcmi 1995-ci illə müqayisədə 5291.1 manat artaraq 5423 manat təşkil etmişdir. 1 yanvar 1996-cı ildən 1 yanvar 2014-cü il tarixədək muxtar respublikada 708 istehsal və xidmət sahəsi fəaliyyətə başlamışdır. Azad sahibkarlığın, xüsusi mülkiyyətin və kiçik biznesin inkişafı üçün yaradılmış əlverişli şəraitin nəticəsi olaraq ümumi daxili məhsulda özəl bölmənin payı artaraq 87.2 faizə çatmışdır. Aparılan məqsədyönlü tədbirlər nəticəsində 2003-cü ilin oktyabr ayından başlayaraq 2013-cü ilin sonunadək muxtar respublikada 59369 yeni iş yeri açılmışdır ki, onun da 42890-ı və ya 72,2 faizi daimi iş yerləridir. 2013-cü ildə muxtar respublikada fəaliyyət göstərən müəssisə və təşkilatlar, fiziki şəxslər tərəfindən 40-dan çox xarici dövlətlə aparılan ticarət əməliyyatları nəticəsində 511 milyon 989 min ABŞ dolları həcmində xarici ticarət dövriyyəsi yaranmışdır.
Rəşadətli Azərbaycan Ordusu dünən Qubadlı, Cəbrayıl və Zəngilanın işğal altında olan bəzi ərazilərini azad edib. Publika.az xəbər veir ki, bu haqda Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyev xalqa müraciətində deyib. Dövlət başçısı xalqa müraciətində Zəngilan, Cəbrayıl və Qubadlı rayonlarının dünən işğaldan azad edilmiş kəndlərinin adlarını açıqlayıb. Zəngilan rayonu: Birinci Alıbəyli, İkinci Alıbəyli, Rəbənd, Yenikənd; Cəbrayıl rayonu: Qovşudlu, Sofulu, Dağ Maşanlı, Kürdlər, Hovuslu, Çələbilər; Qubadlı rayonu: Padar, Əfəndilər, Yusifbəyli, Çaytumas, Xanlıq, Sarıyataq, Mollabürhan və Qubadlı şəhəri.
13 avqust 1947-ci ildə Bakıda, görkəmli teatr rejissoru, Əməkdar incəsənət xadimi Zəfər Nemətovun ailəsində anadan olmuşdur. 1970-ci ildə M.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun «Teatr rejissoru» fakültəsini, SSRİ Xalq artisti Mehdi Məmmədovun kursunu bitirmişdir. Yaradıcılıq fəaliyyətinə 1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrından başlayan rejissor həmin teatrda müxtəlif illər ərzində rejissor assistenti, quruluşçu rejissor, baş rejissor, bədii rəhbər vəzifələrində çalışmış, bu teatrın inkişafında çox böyük xidmətlər göstərmişdir. A.Z.Nemətov 1974-76-cı illərdə Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq) şəhərində Leninqrad Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında iki il rejissor-stajor vəzifəsində çalışmış, daha sonra dəfələrlə Yunanıstan, Türkiyə, Rusiya, Gürcüstan kimi ölkələrdə teatr festivallarında, konfranslarda və digər teatr forumlarında iştirak etmişdir. 1990-cı ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında çalışan rejissorun bu teatrda hazırladığı tamaşalar öz orijinallığı, yeniliyi ilə fərqlənmiş, teatr mühitində əks-səda doğurmuş, teatr ictimaiyyətinin böyük marağına səbəb olmuşdur. Azər Paşa Nemətov öz yaradıcılığında müasir dünya avanqard teatrının və Azərbaycan milli teatrının xüsusiyyətlərini ustalıqla birləşdirir. Qeyri-adi yaradıcı düşüncəyə, yuksək bədii zövqə malik olan rejissorun quruluş verdiyi tamaşalar nəinki Azərbaycanda, habelə ölkəmizin hüdudlarından kənarda, o cümlədən Daşkənddə, Tbilisidə, Moskvada keçirilən beynəlxalq teatr festivallarında, həmçinin Türkiyədə keçirilən Qara dəniz ölkələri festivalında və Osmanlı dövlətinin yaranmasının 700 illiyinə həsr olunmuş I Türk dünyası teatrları festivalında uğurla göstərilmiş və yüksək mükafatlara layiq görülmüşdür. Güclü musiqi duyumu ilə yanaşı, yüksək rəssamlıq istedadına malik olan rejissor ölkəmizin müxtəlif teatrlarında və həmçinin keçmiş sovetlər birliyinin müxtəlif şəhərlərində quruluş verdiyi çox sayda yüksək səviyyəli tamaşalarda həm də istedadlı rəssam kimi şöhrətlənmişdir. Onun əsərləri teatr rəssamlarının Ukraynada keçirilən sərgisində və Azərbaycanda keçirilən teatr rəssamlarının I biyennal sərgisində nümayiş etdirilmişdir. Azər Paşa Nemətov İttifaqa rəhbərlik etdiyi müddət ərzində bir sıra festivalların, yubileylərin və digər teatr tədbirlərinin təşkilinə müvəffəqiyyətlə rəhbərlik etmişdir. Onun rəhbərliyi dövründə Az.TXİ ölkənin teatr həyatında mühüm rol oynayan təşkilata çevrilmişdir. Teatr sənəti sahəsində xidmətlərinə görə ona 1987-ci ildə «Əməkdar incəsənət xadimi», 2002-ci ildə «Xalq artisti» fəxri adları verilmişdir. 1997-ci ildə «Humay» milli ictimai mükafatına, 1998 və 2003-cü illərdə «Qızıl Dərviş» mükafatına, 2007-ci ildə «Şöhrət ordeni»nə layiq görülmüşdür.
Teleqraf.com xəbər verir ki, Şimali Koreyanın dövlət mediası (KCNA) Rusiya liderinin Moskva ilə Pxenyan arasında münasibətləri gücləndirməyə çağırdığını bildirib. Putinin Kim Çen Ina göndərdiyi məktubda Rusiya və Şimali Koreyanın ikitərəfli konstruktiv əlaqələri inkişaf etdirməli olduğunu yazıb. Rusiya lideri məktubunda ikitərəfli münasibətlərin yaxşılaşdırılmasının Koreya və Şimal-Şərqi Asiyada təhlükəsizliyin və sabitliyin artırılmasına kömək edəcəyini bildirib. “Röyter” məktubun avqustun 15-də Koreya Qurtuluş Günü üçün göndərildiyini iddia edib. Kimin Putinə cavab olaraq göndərdiyi məktubda Rusiya-Şimali Koreya əlaqələrinin Yaponiyanın İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda məğlub olmasından sonra qurulduğunu söyləyib: “İki ölkə arasındakı bu strateji və taktiki əməkdaşlıq, dəstək və həmrəylik o vaxtdan bəri düşmən hərbi qüvvələrinin təhdid və təxribatlarının qarşısını alacaq səviyyəyə yüksəlib”. İkinci Dünya müharibəsində məğlub olan Yaponiyadan müstəqilliyini qazandığı gün Koreyada Qurtuluş Günü kimi qeyd olunur.
Şirkətin “Portable Slim Double Induction” – ağıllı induksiyalı soba və “Samsung Shoe Care System” – ayaqqabı baxımı sistemi ictimaiyyətə nümayiş olunub. Ağıllı sobanı yalnız mətbəxdə deyil, başqa otaqlarda da quraşdırmaq olur. Kifayət qədər yığcam quruluşa malik olan soba iki induktiv enerji cihazı ilə təchiz edilib, hər biri doqquz fərqli güc səviyyəsinə malikdir. “Portable Slim Double İnduction” yemək zamanı temperaturun dəqiq tənzimlənməsinə imkan verir. “Samsung Shoe Care System” isə ev şəraitində ayaqqabı baxımı sahəsində innovativ həldir. Onun köməyi ilə ayaqqabı dezodorasiya edilə və qurudula bilər.
گفتنی است این سایت آرشیو مطالب منتشر شده از اسفند 89 تا دی 92 و همچنین از مهر 94 تا شهریور 95 را شامل می شود گزارش نقض حقوق بشر مجموعه گزارشات نقض حقوق بشر در آذربایجان در سالهای اخیر Təbriz və Urmiyədə duz fırtınası xəstəlik hallarının artmasına səbəb olub چهارشنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۴ ساعت ۰۲:۲۶ | Qərbi Azərbaycan vilayətinin ətraf mühit idarəsinin müavini Səid Musəvi bildirir ki, Urmiyə şəhəri üzərində havada toz hissəciklərinin səviyyəsi standart səviyyədən 26.7 qat artıqdır. İRNA xəbər agentinə danışan Musəvi bəyan edib ki, şənbə günü Urmiyədə hava hissəciklərinin miqdarı hər kub metrdə 4150 grama çatıb. Havanın bu dərəcədə çirklənməsi insanların sağlıq durumu üçün təhlükəli sayılır. Urmiyə gölünün quruması nəticəsində Təbriz üzərində hava qatında duz hissəciklərinin çoxalması insanların qan təzyiqinin yüksəlməsinə səbəb olub. Urmiyə gölünün canlandırılması səyləri üzrə heyət daxilində sosial komitənin katibi Armin Nurbəxş bildirib ki, Urmiyə gölü ətrafında yaşayan vətəndaşlar və habelə Təbriz əhalisi duz hissəciklərinin mövcud olduğu havada nəfəs aldıqları üçün qan təzyiqinin yüksəlməsi halları artıb. İSNA xəbər agentinin hesabatına görə, Nurbəxş Urmiyə gölünün qurumasına işarə edərək bildirib ki, zərərli hissəciklər insanların sağlıq durumuna ciddi şəkildə hədə yaradaraq, göz xəstəlikləri, ağciyər xərçəngi, dəri problemləri, tənəffüs orqanlarının xəstəlikləri, qan təzyiqi hallarının artmasına səbəb olacaq. Armin Nurbəxş deyib ki, bu günə qədər Urmiyə gölünün quruması nəticəsində xəstəlik hallarının artması ilə bağlı ətraflı tədqiqat aparılmayıb və Səhiyyə Nazirliyi bu haqda heç bir statistika açıqlamayıb, lakin əldə etdiyimiz məlumata əsasən, Urmiyə gölü ətrafında yaşayan əhali arasında xəstəlik halları artıb və son zamanlar Təbriz şəhərində göz xəstəliklərinin bir neçə dəfə artması halları müşahidə edilib. Armin Nurbəxş Urmiyə gölünün qurumasının təhlükəsizliklə bağlı problemlərə yol açacağını bildirib. Onun sözlərinə görə, Qərbi Azərbaycan vilayəti sərhəd bölgəsində yerləşdiyi üçün müxtəlif təhlükəsizlik problemlərinin yaranması mümkündür. O, əhali arasında işsizlik probleminin yaranması ilə bağlı narahatlığını bildirib. O qeyd edib ki, gölün quruması nəticəsində 7 milyon Azərbaycan Türkü öz yurdlarındən köçmək məcburiyyəti qarşısında qalacaq. آدرسهای ما - Follow us YouTube ----- Facebook ----- Twitter صفحه اصلی __ اخبار __ مقالات __ مصاحبه/گزارش __ یادداشت هفته __ بحث روز __ بیانیه __ درباره آذوح __ دانلود __ جستجو __ پیوندها __ تماس __ اقتصاد آذربایجان جنوبی تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به آذوح (AZOH) بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.
“Artıq 3 aydır ki, məşqlərə başlamışıq. Bu komanda 2021-ci ildə dünya çempionatında iştirak edib. Mundialdan sonra boksçular heç bir turnirə qatılmayıblar.” Bu sözləri Azərbaycan Boks Federasiyasının mətbuat xidmətinə müsahibəsində kişi boksçulardan ibarət milli komandanın baş məşqçisi Pedro Roke deyib. Təcrübəli mütəxəssis yığmada hər şeyin plan üzrə getdiyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, boksçular əvvəlki səviyyələri ilə müqayisədə daha yaxşı formadadırlar və beynəlxalq turnirlərdə iştirakın zamanı yetişib: “Təcrübə üçün yarışlara qatılmaq vacibdir. Paris-2024 Yay Olimpiya Oyunlarına təxminən 2 il vaxt qalıb. Düşünürəm ki, bir müddət öncə boksçuların məşq üçün motivasiyaları yox idi. Hazırlıq səviyyələri də bir az aşağı düşmüşdü. Buna baxmayaraq, məşqlərimizi davam edirik, boksçularımızın performansında ciddi şəkildə artım var. Tapşırıqları çox yüksək səviyyədə yerinə yetirirlər”. Roke bildirib ki, avqustun sonundan yığma 2 komandaya bölünməklə yarışlarda mübarizə aparacaq: “Olimpiya çəki dərəcələrində 9 boksçu ilə ABŞ-a yollanırıq. Orada öncə təlim-məşq toplanışı keçəcək, ardınca yarışda onların gücünü yoxlayacağıq. Qeyri-olimpiya çəkilərdə isə əsas heyət üzvləri Qazaxıstanda beynəlxalq turnirdə iştirak edəcəklər. Bu yarışlar avqustun sonu, sentyabrın əvvəlində olacaq. Bundan sonra hazırlıqları davam etdirəcəyik”. Müəyyən müddətdən sonra Azərbaycan çempionatına titulundan asılı olmayaraq bütün boksçular qatılacaqlar. Kubalı mütəxəssisin sözlərinə görə, bu, Olimpiada öncəsi çox böyük önəm kəsb edir: “Ölkə çempionatında bir nömrəli boksçuları müəyyənləşdirəcəyik. Oktyabra planlaşdırdığımız çempionatda bütün liderlər döyüşməlidirlər. Həmin vaxt 2023-cü ildə olimpiya təsnifat turnirlərinin vaxtı da bəlli olacaq. Gələn il həmçinin yüksək səviyyəli yarışlardan Polşada Avropa Oyunları və Özbəkistanda dünya çempionatı keçiriləcək. Bu turnirlərdə də iştirak edəcəyik. Bizim üçün daha əhəmiyyətli yarış isə lisenziya xarakterli turnirlər olacaq. Federasiyasının dəstəyini görürük. Azərbaycan çempionatı bitdikdən sonra bizim uzunmüddətli planlarımız bəlli olacaq. Əsas hədəfimiz Paris-2024-də Azərbaycan boks tarixində ilk Olimpiya “qızıl”ını qazanmaqdır. Biz Rio-2016-da Lorenso Sotomayorla bu uğuru əldə etməyə yaxın olduq. Həmin vaxt hakimlərin haqsız qərarı ilə üzləşdik. Bu səbəbdən də qızıl medal əldə edə bilmədik. Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyev bizimlə görüşdə mənə dedi ki, həmin gümüş medalı qızıl kimi qiymətləndirir. Biz növbəti Olimpiadada çempionluq üçün mübarizə aparmalıyıq. Elə hazırlaşmalıyıq ki, hakimlər göyə bizim əlimizi qaldırsın. Düşünürəm ki, Məsud Yusifzadə, Sərxan Əliyev, Məhəmməd Abdullayev, Alfonso Dominqes, Nəbi İsgəndərov, Malik Həsənovun Olimpiya çempionu olmaq şansı var. Digər gənc boksçularımız da bunun öhdəsindən gələ bilərlər. Onlar çox həvəslə hazırlaşırlar. Bunu reallaşdırmaq üçün əlimizdən gələnin maksimumunu edəcəyik. Daha güclü hazırlaşacağıq ki, bu hədəfimizə nail olaq”. 2014-2016-cı illərdə də yığmamızı çalışdıran Roke həmin dövrlə indiki komandanı müqayisə edib. Onun sözlərinə görə, ilk gəlişində də millinin üzvləri indiki səviyyədə olub. Amma həmin boksçular WSB-də döyüşdüklərindən və bir çox yarışlara qatıldıqlarından təcrübə baxımından fərqləniblər. Bu da hazırkı yığmanın əksəriyyətini gənclərin təşkil etməsindən irəli gəlir. Pedro yığmanın cavanlaşdığını və bu səbəbdən də milli üzvlərinin hər birinin Olimpiya medalına həvəsli olduğunu vurğulayıb. O, müqaviləsinə əsasən tək əsas komandaya deyil, bütün yaş qruplarına nəzarət edir. Kubalı mütəxəssis komandalarımızın son yarışlarda qazandığı uğurun əsas yığma üçün gözəl təməl olduğunu deyib: “U-22-də Avropa çempionu olan Nicat Hüseynov, finalçı Ruslan Qurbanov, mükafatçılar Nəbi İsgəndərovla Cəlal Qurbanovu komandamıza çağırmışam, bizimlə məşq edir. Hüseynovu avqustun sonunda özümüzlə ABŞ-a da aparacağam. O, çox istedadlı və perspektivlidir. Digər yaş qruplarına gəlincə, onlarla da görüşəcəyəm. Məşqçilərə və boksçulara öz məsləhətlərimi verəcəyəm. Dünya çempionatına hazırlaşan gənclərdən ibarət yığmanın məşqlərini izləyirəm. Elbrus Rzayevin rəhbərliyi altında necə hazırlıq keçdiyini görürəm. Onları izləmək üçün əsas komandanın məşqindən tez gəlirəm ki, gənclərin hazırkı səviyyəsinə diqqət edim. Ən yaxşı qadın boksçularımız isə kişilərlə birgə məşq edirlər. Bir qədər əvvəl məktəblilər arasında Azərbaycan birinciliyini də hər gün izlədim. Bütün yaş qruplarına maksimum nəzarət etməyi, məsləhətlərimi verməyə çalışacam. Əsas hədəfimiz isə Olimpiya medalı qazanmaqdır”. Baş məşqçi Paris-2024-də mükafatçılar sırasında yer almağın çətin olacağını, lakin bunu bacaracaqlarına əmin olduğunu qeyd edib: “Bu, ən çətin Olimpiadalardan biri olacaq. Çünki çəki dərəcələrini azaldıblar. Amma yarışa nəzarəti Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi edəcək. Çalışırlar ki, döyüşlərin gedişində haqsız qərarlar verilməsin, bunun qarşısını maksimum alsınlar. 7 çəki dərəcəsi çox çətindir. Maksimum çalışır, hər gün məşq edirik ki, bunun öhdəsindən gələk”. Azərbaycan millisi məhz Pedro Rokenin rəhbərliyi altında Olimpiadada tam heyətlə təmsil olunub. Rio-de-Janeyro-2016-ya 10 boksçu ilə qatıldığını xatırladan mütəxəssis Paris-2024-ə də maksimum lisenziya qazanmaq üçün mübarizə aparacaqlarını vurğulayıb: “Alfonso Dominqes, Məhəmməd Abdullayev, Malik Həsənov, Sərxan Əliyev lisenziya qazana bilərlər. 51 kq çəki dərəcəsində Nicat Hüseynov və Məsud Yusifzadə də bunu bacaracaq gücdədir. Azərbaycan çempionatında Rüfət Hüseynova da baxmalıyıq. 57 kq və 80 kq çəki dərəcələrində buna nail olmaq üçün bir qədər çox işləmək lazımdır. Əlbəttə, məqsədimiz maksimum – 7 lisenziya qazanmaqdır. Çünki bu halda Parisdə daha çox medal qazanmaq şansımız olacaq. 2016-da Rioda bütün heyətlə lisenziya qazanmışdım. Bu, Azərbaycan boks tarixində ilk idi”.
Newsport.az-ın məlumatına görə, tədbirdə Gənclər və İdman nazirinin müavini İsmayıl İsmayılov, Azərbaycan Velosiped İdmanı Federasiyasının 1-ci vitse-prezidenti Sahib Ələkbərov, Bakı şəhər Gənclər və İdman Baş idarəsinin rəisi Raqif Abbasov, Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) rəhbər əməkdaşları və digər qonaqlar iştirak ediblər. Read more DTX-nın Velosiped İdman Klubunun rəhbəri: Bu veloyürüş həmrəyliyimizi nümayiş etdirir post by: VeloLider 04 Apr 2021 Bu gün bayram əhval-ruhiyyəsindəyik. Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü və Yeni il bayramı münasibətilə “Azneft” meydanından start götürən və Heydər Əliyev Mərkəzinədək davam edən “Gücümüz həmrəyliyimizdir” devizi altında keçirilən veloyürüş uğurla yekunlaşdı. Bu yürüşü keçirməklə biz hər zaman həmrəy olduğumuzu nümayiş etdirmək istəyirik. AZƏRTAC xəbər verir ki, bu sözləri Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) Velosiped İdman Klubunun rəhbəri Vüqar Salahov söyləyib. Hər kəsi velosiped idmanı ilə məşğul olmağa çağıran velosiped idmanı üzrə respublika çempionu olmuş, idman ustası Vüqar Salahov deyib: “Yürüşdə DTX-nın Velosiped İdman Klubunun üzvləri, peşəkar və həvəskar velosipedçilər və Azərbaycan Əlil Velosipedçilər Klubunun təmsilçiləri iştirak edirlər. Biz mütəmadi olaraq belə tədbirlərdə iştirak edirik. Ümidvarıq ki, belə tədbirlərin keçirilməsi ənənəvi hal alacaq. Çünki idman sağlamlıq deməkdir. İstəyirik ki, hər kəs daha da sağlam həyat sürsün. Düşünürəm ki, bu yürüşə nə qədər çox velosipedçi qoşulsa, gələcəkdə bu idman növü ölkəmizdə daha da inkişaf edər”.
Kibernetikada informasiya aktiv fəaliyyət, idarəetmə, istiqamətlənmə məqsədi ilə alınan məlumatlardır. 1. Faktiki biliklər məcmuuna və onların əlaqələrinə dair məlumatlardır. 2. Hesablama texnikasında - EHM-ə daxil ediləcək, onun yaddaşında mühafizə ediləcək, emal ediləcək və istifadəçiyə veriləcək verilənlərdir. Məişətdə informasiya kimlərisə maraqlandıran ixtiyarı verilən və ya məlumatlardır; Texnikada informasiya siqnallar və işarələr şəklində ötürülən məlumatlardır; Kibernetikada informasiya aktiv fəaliyyət, idarəetmə, istiqamətlənmə məqsədi ilə alınan məlumatlardır. Məlumatı - informasiyanı ötürməyi təmin edən hər hansı fiziki kəmiyyətin zamana görə dəyişməsinə siqnal deyilir. İnformasiya parametrlərinin strukturundan asılı olaraq siqnallar diskret və kəsilməz formada ola bilərlər. Diskret formada ötürülən siqnallar rəqəmli (rəqəmsal), kəsilməz formada qəbul edilən siqnallar isə analoq növlü siqnallara aid edilirlər.
Diqqət: Qızdırmanız var və onu müalicə edə biləcək yeganə şey St John's wortdur. Keçən həftə soyuqdəymə zamanı qəbul etdiyiniz şeylər işləyir! Ancaq yəqin ki, yaxşı şeyləriniz yox idi. İndi siz asanlıqla öz dərman bitkiləri bağınızı böyüdə və öz St John's Wort-u dəmləyə bilərsiniz! Maraq: Kanada kimi soyuq bir yerdə yaşayırsınızsa, qapınızın kənarında St John's Wort yetişdirə bilərsiniz! Və ilk partiyanızı yığdığınız zaman məhsulunuzu dostlarınız və qonşularınızla bölüşə bilərsiniz! Arzu: Özünüz üçün bir az St John's wort yetişdirin və bu iyrənc qızdırma baş verəndə əlinizdə olsun! Fəaliyyət: Shiffa home bitki məhsullarını endirimli qiymətə indi sifariş edin! 160 words 788 chars Diqqət: Daha yaxşı yatmağınıza və özünüzü daha rahat hiss etməyinizə kömək edəcək təbii ev vasitəsi axtarırsınız? Maraq: Shiffa sağlam yuxu rejimini dəstəkləyən bitki mənşəli yuxu köməkçisidir. Onun aktiv maddələrinə St John's wort, valerian kökü, mayaotu, lavanda, çobanyastığı və limon balzamı daxildir. Bu maddələr yuxu keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün əsrlər boyu istifadə edilmişdir. Arzu: Bu bitki əsaslı məhsul yuxunu yaxşılaşdırmağa və enerji səviyyələrini artırmağa kömək edə bilər. Heç bir yan təsiri yoxdur və uşaqlar üçün təhlükəsizdir. Bu gün sifariş edin və yuxu səyahətinizə indi başlayın! Fəaliyyət: Sifarişinizə necə qənaət edə biləcəyinizi görmək üçün veb saytımıza daxil olun. 166 words 810 chars Diqqət: St John's wort və St John's wort çiçəyi arasındakı fərqi bilirsinizmi? Maraq: St John's wort və St John's wort çiçəyi arasındakı fərqi öyrənin. St John's wort-un müalicəvi xüsusiyyətləri əsrlər boyu öyrənilmiş və stress və depressiyadan xilas olmaq üçün istifadə edilmişdir. St John's wort zehni rifahı yaxşılaşdırmaq və sağlam əhval-ruhiyyəni təşviq etmək üçün sübut edilmiş güclü maddələr ehtiva edir. Arzu: St John's wort çiçəyi St John's wort'un qurudulmuş çiçəkli bitkisidir. Onların tərkibində güclü qoxudan məsul olan terpenlər adlanan müxtəlif təbii kimyəvi birləşmələr var. Bu bitki ən çox antidepresan kimi istifadə olunur və narahatlıq və stressə qarşı təsirli olduğu deyilir. Fəaliyyət: Bu gün St John's Wort-un dərman xassələri haqqında daha çox məlumat əldə edin və bunun stressi aradan qaldırmaq və sağlam əhval-ruhiyyəni təşviq etmək üçün niyə belə məşhur seçim olduğuna baxın. 201 words 1059 chars qatar sürücüsünə nə deyilirbebek sarınəaliyyət sözü necə yazılırsəni sevdim ürək kimi yükləperviz biri var sevesen sozleriqızlar üçün ad günü tortlarıoxatan bürcü hansı aydırvotkanın yanında ne yenilirodlar yurdunun paytaxtı hansı şəhərdirseven menim kimi olar Tagged , , Panduan Judi Bola | Panduan Casino Online | Panduan Sabung Ayam | Promo Agen Bola | Agen Bola Powered by : Bet2indo
2017-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) Qaz Emalı Zavodunda (QEZ) 2 918,3 mln. kubmetr təbii qaz emal olunub. OilGas.az “Report”a istinadən xəbər verir ki, bu, Nazirlər Kabinetinin 2017-ci ildə fəaliyyəti haqqında hesabatda qeyd olunub. Məlumata əsasən, bu həcmdə təbii qazdan 2 866,67 mln. kubmetr təmizlənmiş quru qaz, 11,9 min ton texniki butan və 20,1 min ton qaz benzini istehsal edilib. Qaz benzini və texniki butanın 48%-i xammal olaraq SOCAR-ın neft emalı və neft-kimya müəssisələrinə verilib, texniki butanın 52%-i isə daxili bazara satılıb. Qeyd edək ki, Nazirlər Kabinetinin hesabatı Milli Məclisə təqdim olunub. Sənəd parlamentin martın 16-da keçiriləcək plenar iclasda müzakirə ediləcək.
Son illərdə xarici idmançılar üçün sevimli təlim-məşq və yarış məkanına çevrilmiş Milli Gimnastika Arenası yenidən öz qapılarını dünyaca məşhur bədii gimnastlar üçün açacaq. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti 2021-ci ildə bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun 7-9 may tarixlərində mövcud karantin qaydalarına və sanitar-epidemioloji tələblərə uyğun olaraq keçirilməsinə icazə vermişdir. Tokio-2020 Olimpiya Oyunlarına təsnifat xarakteri daşıyan Dünya Kubokun baş tutması ilə bağlı həm ölkə təmsilçilərimiz, həm də xarici gimnastlar üçün sevindirici olmuşdur. İlk öncə qeyd edək ki, Azərbaycanı bu yarışda Yay Universiadasının gümüş medalçısı, İslam Həmrəyliyi Oyunlarının qızıl medalçısı, Olimpiya Oyunlarına lisenziya qazanmış Zöhrə Ağamirova, Gənclər arasında Dünya Çempionatının 2-qat mükafatçısı Arzu Cəlilova, eləcə də son Avropa çempionatının 3-qat medalçısı, Olimpiya Oyunlarına lisenziya qazanmış qrup hərəkətləri komandası təmsil edəcək. Dünya Kubokunda 35 ölkədən qrup komandaları tərkibində 106 (18 qrup) və fərdi proqram üzrə 61 fərdi gimnast mübarizə aparacaq. Yarışın aparıcı gimnastları: Belarus təmsilçiləri – dünya və Avropa çempionatlarının, Avropa Oyunlarının gümüş və bürünc medalçısı, Olimpiada finalçısı Katerina Qalkina, dünya çempionatının bürünc, həmçinin Avropa Oyunlarının qalibi qrup hərəkətləri komandası; Bolqarıstan təmsilçiləri – dünya çempionatının gümüş, Avropa çempionatının, Avropa Oyunlarının gümüş və bürünc medalçısı, Katrin Taseva, dünya çempionatının gümüş, Avropa çempionatının bürünc medalçısı Boryana Kaleyn, eləcə də dünya və Avropa çempionatları, Avropa Oyunlarının çoxqat mükafatçısı qrup hərəkətləri komandası; İsrail təmsilçiləri – dünya çempionatının çoxqat medalçısı, Avropa çempionatı və Avropa Oyunlarının qalibi Linoy Aşram, dünya çempionatının gümüş və Avropa çempionatının bürünc medalçısı Nikol Zelikman; İtaliya təmsilçiləri – dünya çempionatının bürünc medalçısı Aleksandra Acurcukules, dünya çempionatının gümüş və bürünc medalçısı Milena Baldassari, eləcə də dünya və Avropa çempionatının qalibi qrup hərəkətləri komandası; Rusiya təmsilçiləri - Gənclər arasında Dünya Çempionatının qalibi Lala Kramarenko, Olimpiya Oyunları, dünya və Avropa çempionatlarının qalibi qrup hərəkətləri komandası; Ukrayna təmsilçiləri – yeniyetmələr arasında Avropa çempionatının gümüş medalçısı Viktoriya Onopriyenko, son Avropa çempionatının çoxqat medalçısı qrup komandası; Türkiyə təmsilçiləri – son Avropa çempionatının qızıl medalçısı qrup komandası; ABŞ təmsilçisi – Pan Amerika Oyunları və çempionatlarının çoxqat qalibi Laura Zenq; Braziliya təmsilçisi - Pan Amerika və Cənubi Amerika Oyunları və çempionatlarının çoxqat qalibi Nataliya Qaudiodur.
Pakistanın Baş naziri İlham Əliyevə təşəkkür etdi ..... İlham Əliyevdən Albaniya ilə bağlı sərəncam ..... Azərbaycan İsraildə səfirlik açır - Prezident təsdiqlədi ..... Allahın təkliyinə inam və ilahi eşq ..... ABŞ “Pəncə-Qılınc” əməliyyatına görə Türkiyəyə xəbərdarlıq edib ..... Fransaya qarşı etiraz kampaniyası ..... Erməni silahlı dəstələrinə məxsus kvadrokopter ələ keçirilib ..... “Luqanskdakı morqlar meyitlərlə dolub-daşır” - Baş Qərargah ..... Türkiyəni var gücümüzlə dəstəkləyirik - Zakir Həsənov ..... Foto görüş Bütöv Azərbaycançılar Reklam xidmətləri 28-10-2021, 20:41 Şəlalə MƏHYƏDDİNQIZI Azərbaycan radiosunun "Xəbərlər" redaksiyasının redaktoru AZƏRBAYCAN RADİOSUNUN TALIŞ KƏNDİNDƏN VƏ SUQOVUŞANDAN YAYIMI Torpaqlarımızın işğal altında olduğu 30 ilə yaxın müddətdə elə gün, elə bir saat olmadı ki, biz yurd həsrətindən söz açmayaq, o yerləri xatırlamayaq. Mikrofonu kimə sarı tuturduqsa əzəli-əbədi torpaqlarımızın azad olunması arzusunu dilə gətirirdi. Elin hər bir nümayəndəsi, fərqi yoxdur qaçqın, köçkün olsun, beynəlxalq yarışlardan vətənə qayıtsın, yaxud hansısa günün aktual mövzusundan danışsın, yaşının fərqinə varmadan, müxtəlif proqramlarda, ictimai-siyasi mövzularda, ədəbi verilişlərdə xalqın istəyini qabardır, Ali Baş Komandandan əmr gözlədiyini söyləyirdi. Hər çıxışın sonunda ümummilli problemi dilə gətirir, "gün o gün olsun azad olunan yerlərimizdən canlı yayımlanasınız" deyib ana radioya arzularını bildirir və inamla o yerlərə qayıdacağımızı deyirdilər. Artıq səbirləri tükənənlər də vardı. Az qala bəziləri inamını itirməyə başlamış, sanki ümidsizliyə qapanmış, depressiya halını yaşayırdı. Açığını etiraf edim ki, hərdən özümün də içinə təşviş düşür, Qarabağın taleyindən nigaran köçmək, olacaqlardan xəbərsiz ölmək qorxusu canımı üşüdürdü. Bir dəfə ustad müəllimim, jurnalistikanın elmi simalarından və dəyərli nümayəndələrindən biri olan professor Cahangir Məmmədlidən efir üçün müsahibə alırdım. Söhbətimiz zamanı həmişəki kimi onun qəlbini incidən ən yaralı yeri, doğulduğu Ağdamın Novruzlu kəndini yenə də yada salmalı oldum. İstənilən sahədə jurnalistikanın rolundan həvəslə danışan alim Novruzludan söz düşəndə uşaq kimi kövrəlib, səsi nazilir, qəhər içində sanki bükülüb bir yumağa dönürdü. Birdən sual verdim ki, "o torpaqlara qayıdacağımıza inanırsınızmı"? Elə ürəkdən, bərkdən "bəli, adım kimi əminəm, gün kimi inanıram" dedi və səbəbini əsaslandırdı. Prezidentin çıxışlarından, ölkədə gedən ordu quruculuğundan, Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin istehsal etdiyi yeni nəsil silahlardan, dünyanın güc dövlətlərinin qadir olduğu hərbi sənaye səviyyəsinə çatmaq üçün ölkəmizin əldə etdiyi müxtəlif təyinatlı hərbi sursatların çeşidindən, beynəlxalq tədbirlərdə, sərgilərdə nümayiş olunan məhsullarımızdan, hərbi sənayedə ilbəil qazanılan nailiyyətlərdən və Ali Baş Komandanın xalqa verdiyi vədlərdən söz açdı. Tək məni yox, dinləyiciləri qəti əmin etdi ki, yaxın zamanlarda Azərbyacan Ordusu öz sözünü deyəcək. Jurnalistikada deyilən söz həqiqidir və onu deyən qələmi ilə, sözünün dəyəri ilə həm də özünü, imzasını təsdiqləyir. Cahangir müəllim kimi bir ziyalıdan, söz ustadından bunları eşitmək daxili təlatümə sanki nöqtə qoydu, qəlbimdə bir rahatlıq yaratdı. Müsahibimdən ayrılanda və həmin materialı efirə hazırlayanda qeyri-adi hisslər keçirirdim. Yəni doğrudanmı o gün uzaqda deyildi... Nəhayət o gün, gözlənilən məqam yetişdi. Azərbaycan Ordusu "Dəmir Yumruğ"unu işə saldı. Düşməni iti qovan kimi torpaqlarımızdan qovdu. İlk qələbə xəbəri yetişən kimi yadıma Cahangir müəllim düşdü. Qazanılan qələbə sədaları, oğullarımızın dillərə dastan olan qəhrəmanlıqları sayəsində cəbhədəki irəliləyişlərimiz, düşmənin istehkam qurğularının, hərbi texnikasının bir an içində külə döndərilməsi anlarının çəkilişləri, intiqam hissi ilə yaşadığımız uzun illərin gərginliyindən sonra qısa müddət ərzində ardıcıl eşitdiyimiz torpaqların azad edilməsi ilə bağlı xəbərlər həssas insanların qəlbini daha da çırpındırır, sanki ürək möhtəşəm anları yaşamağa Allahdan güc istəyir, köksümüz sevincdən partlayırdı. Bəli, arzular gerçəyə döndü və Azərbaycan radiosu indi o torpaqlarda da yayımlanır, o yerlərin özündən danışır, vətəni vəsflə tərənnüm edir, həmişəki kimi ədəbi aləmin ən müqəddəs mövzusu olan Ana - Vətən kəlməsini ucalardan təlqin edir. 95 illik yubileyi ərəfəsində ölkə başçısının, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin Zəngilandan Azərbaycan radiosunu dinləməsi, bəstəkar Elza İbrahimovanın şair Dəmir Gədəbəylinin sözlərinə bəstələdiyi "Ey Vətən" (Nəğmə dolu bir ürəyəm) mahnısına qulaq asması, musiqi sədaları altında hündürlükdən azadlığa qovuşan torpağı qürurla seyr etməsi, ağappaq bulud topalarının altından görünən göy üzünün aydın səması yurdumuzun səhər çağı əsrarəngiz gözəlliyinin nümayişi idi. Oktyabrın 20-də gündüz saat 12-yə işləmiş Azərbaycan radiosunda vətənpərvərlik nəğmələri səslənirdi. Bir-birindən dəyərli sənət əsərləri, bəstəkar nəğmələri dinləyicilərə təqdim edilir, musiqinin dili ilə yurdumuz vəsf olunurdu. Həmin saatda efirimizə qulaq asanlar arasında Prezidentimiz də vardı və Birinci vitse-prezident Mehriban xanımla, həyat yoldaşı ilə birlikdə radiomuzu dinləyirdilər. Bu, həm də Azərbaycan efirinin taleyinə yazılan maraqlı məqamlardan, tarixi faktlardan biri oldu. Axı danılmaz həqiqətdir ki, müstəqil ölkəmizin ilk radiosunun, ilk informasiya vasitəsinin 95 il ərzində xalqın ana dilinin mükəmməl səviyyəyə yetişməsində, insanların maariflənməsində, ədəbi-bədii yaradıcılığın genişlənməsində, milli musiqinin təbliğində xüsusi xidmətləri olub. Fasiləsiz yayımlanan, rəqəmsal üstünlükləri ilə dünyanın hər yerində eşidilən Azərbaycan radiosunun əməkdaşları vətəni sevənlərdən ürəkdolusu danışır, ziyalısını sevdirməyə çalışır, milli məfkurəmizin saflaşması yoluna işıq tutaraq könüldən-könülə körpülər salır. Azərbaycan radiosu üçün möhtəşəm hadisələrdən biri də odur ki, əməkdaşlarımız tez-tez işğaldan azad olunan ərazilərə səfər edir, Ağdamdan, Şuşadan, düşmən caynağından qurtulan bölgələrimizin bərpasından danışır. Növbəti səfərimiz isə Talış kəndinə, Suqovuşana oldu. Bu dəfə isə iki nəfər, Azərbaycan Radiosunun "Xəbərlər" redaksiyanın əməkdaşları kimi şəxsiyyətinə böyük hörmət bəslədiyim, "Bütöv Azərbaycan" arzusu ilə yaşayan, teleradiomuzda öz imzası və dəsti-xətti olan Tamxil Ziyəddinoğlu ilə birlikdə Milli Televiziya və Radio Şurasının təşkilatçılığıyla 26 radiojurnalist arasında Azərbaycan əsgərininin azad etdiyi ərazilərə baş çəkdik. Gecə yarı saat 3-də Bakıdan üzü Tərtərə sarı yola çıxdıq. Həmkarlarımızla deyilən yerdə, nəzərdə tutulan vaxtda görüşdük. Hərbi postun önündə görüşdüyümüz bələdçi vasitəsi ilə ərazilərə qədəm basdıq. Əvvəlcə Talış kəndinə baş çəkdik. Kənddəki Alban kilsəsində olduq, tarixin yaddaş səhifələrinə müdaxilə etməyə çalışan ermənilərin abidəni xaçlaşdırmaq istəyini gözümüzlə gördük. Abidənin sütunlarına sonradan həkk etmək istədikləri yamaqlar, xaç nişanələri, əməlləri onları gülünc vəziyyətə salmışdır. Daha sonra Azərbacan Ordusunun strateji üstünlüyə malik olan bu kəndin geri qaytarılması üçün uğurlu əməliyyatlara başladığı istiqamətləri bizə göstərdilər. Kəndin relyefi elədir ki, hündürlükdə olan ermənilər hər tərəfi aydın nəzarətdə saxladıqları üçün buraları geri qaytarmaq igidlərimizə asan başa gəlməyib. Ancaq dəyanətləri ilə düşmənə meydan oxuyan oğulların qanı hesabına, şəhadətləri sayəsində bu yüksəklikləri düşməndan azad eləmək mümkünə çevrilib. Ərazi hələ minalardan tamamilə təmizlənməyib. Ona görə də bələdçinin ardınca şütüyən maşın karvanı işarə qoyulmuş sahələrdən ehtiyatla irəliləyirdi. Jurnalistlərimizin Azərbaycan Prezidentinin üçrəngli bayrağımızı zirvəyə qaldırdığı yerdə şəkil çəkdirməsi, müharibənin dəhşətli görüntülərini, yurd yerlərimizin xarabalığa çevrilmiş görkəmini tarixi dəlil kimi yaddaşlara köçürməsi Vətən müharibəsinin tarixinə işıq salan məqamların aydın əksidir. Talış kəndindən sonra isə Suqovuşan su anbarında ayaq saxladıq. Radio jurnalistləri ərazidən canlı yayımlar edir, süjetlər hazırlayır, öz efirlərində səfərlə bağlı təəssüratlarını bölüşürdülər. Azərbaycan radiosunda Talış kəndindən ilk söhbətimiz Televiziya və Radio şurasının əməkdaşı, səfərin təşkilatçısı Fikrət Xudatzadə ilə oldu. Söhbət əsnasında işğaldan azad edilən bölgələrdə yayımlanan teleradioların fəaliyyətinə toxunuldu. [center] Daha sonra isə Suqovuşanda gedən tikinti quruculuq işlərində çalışan işçilərin söhbətlərini eşitmək istəyilə onlara yaxınlaşdım və bir-bir onları Azərbaycan radiosunun dinləyicilərinə tanıtdım. Müsahiblərim gördükləri işdən həvəslə danışır, bərpa prosesinə qatıldıqları üçün özlərini xoşbəxt sayır, bu yerlərə həyatın qayıdışı üçün əllərindən gələni əsirgəmirdilər. Sanki sarı rəngdə xüsusi geyimli bu insanlar tikanların arasında bitən çiçəklərə bənzəyirdi. Viranə qoyulmuş yurda yeni can gətirən və təbiətin görkəmini qaytarmağa çalışan vətən övladları ilə görüşümüz, təəssüratlarımız yadda qalan oldu. Sonda isə Suqovuşanda düşmənin hərbi qulluqçularının məskən saldıqları binalarda olduq. Azərbaycan əsgərinin dərmədeşik, gülləbaran etdiyi yerlərə baxdıq. Dağıdılmış, güllələnmiş erməni maşınları qalaq-qalaq yığılmış, üstündən bir il keçməsinə baxmayaraq, hər şey olduğu kimi qalmışdı. Elə bil müharibə dünən olmuşdu. Binadakı bütün əşyalar yerə səpələnmişdi. Ayağımız altındakı əşyalardan məlum olurdu ki, onlar özləri üçün burda gözəl həyat qurmağa çalışmışdılar. Bahalı əşyalar almış, zəngin ev-eşik düzəltmişdilər. Ancaq Azərbaycan əsgəri qənimləri oldu və bir gün "bizim diyarda nə işiniz var" deyib haqq-hesab sordu. Bu məqamda Azərbaycan Prezidentinin "əgər erməni əsgəri ölmək istəmirsə, rədd olsun Azərbaycan torpaqlarından!" sözlərini xatırladım. Hər əşya nəyisə xatırladırdı. Qalın bir qeyd kitabını ayağımla vərəqlədim. Özgə torpağında lövbər salan, rahatlıq axtaran bir hərbçinin mənfur niyyəti onun qələminin mürəkkəbində belə aydın sezilirdi. İkrah hissi ilə baxdığım geyimlər arasında təzə uşaq gödəkçəsi isə məni xəyalən Xocalıya qaytardı. Qar üstündə işgəncəli meyiti qalan Azərbaycan balası... Ehhh, erməni yarası ürəyimizdə o qədər dərindir ki, hələ də intiqam hissi ilə yaşayırıq. Səfərimiz yekunlaşır və geri qayıdırıq. Yol boyu qarşımıza yüzlərlə yol işçisi çıxır, müxtəlif istiqamətlərdə yol çəkdiklərinin şahidi oluruq. Həmin yollarla bərpa olunmuş, yeni həyat qurulmuş əraziyə yenidən qayıtmaq arzusu ilə üzü Bakıya gəlirik. P.S.Əziz oxucular, Suqovuşandan, Talış kəndindən, erməni faşistlərinin sinəsinə çalın-çarpaz dağ çəkdiyi sıra dağlarımızdan reportaj verən Şəlalə Məhyəddinqızının şəklini həmkarları çəkib. Amma Qarabağımıza doğan günəşi və o İstiqlal Günəşinə doğru yürüyən əsgərlərimizin qoyduğu Zəfər izini Şəlalə xanımın özü lentə alıb. Butov.az "Ey Vətən" - Şəlalə Məhyəddinqızı yazır... 28-10-2021, 18:28 Azərbaycanda son sutkada koronavirus (COVID-19) əleyhinə 49 294 vaksin vurulub. Bu barədə Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan məlumat verilib. Məlumata görə, bir gündə birinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların sayı 35 859, ikinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların sayı 13 435 nəfərdir. Ölkədə vurulan vaksinlərin ümumi sayı 9 518 912, birinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların ümumi sayı 5 154 936, ikinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların sayı isə 4 363 976 təşkil edir. Bütöv.az Ölkədə bu gün peyvənd olunanların sayı AÇIQLANDI 28-10-2021, 17:41 44 günlük müharibə zamanı Azərbaycan ordusu Ali Baş Komandan İlham Əliyevin liderliyi ilə işğala son qoydu, regionu separatizmdən təmizlədi, terrorçulara layiq olduqları cəzanı verdi. Beləliklə, dövlətimiz tərəfindən keyfiyyətcə yeni mərhələnin, yeni reallıqlar kontekstində sürətli inkişaf və quruculuq dövrünün təməli atıldı. Prezident İlham Əliyevin yürütdüyü uzaqgörən siyasət, uzun illər ərzində atılmış strateji addımlar qələbəmizi şərtləndirməklə bərabər post-konflikt dövründə Azərbaycanın zəruri həmlələri yerinə yetirə bilməsi üçün dövlətimizin iqtisadi qüdrətini də artırdı. Odur ki, bu gün bütün dünyanın gözü qarşısında Azərbaycan dövlətinin ortaya qoyduğu qüdrəti, Qarabağda ildırımsürətli bərpa və quruculuq işlərinin təməli hələ müharibədən uzun illər əvvəl böyük məharətlə konsepsiya şəklinə salınmış siyasi xəttin təzahürü olaraq qarşımıza çıxdı. Ancaq bütün bunlar təsadüf deyil. Çünki Azərbaycan ordusunun döyüş meydanındakı şanlı qələbəsinin də, regionumuzdakı yeni reallıqların da müəllifi eynidir: Ali Baş Komandan İlham Əliyev və onun liderlik keyfiyyətləri, sərkərdəlik fəaliyyəti, diplomatik məharəti, dəqiq hesablanmış strateji və taktiki qərarları. Müharibənin başa çatması ilə birlikdə Azərbaycan dövlətinin qarşısında dayanan prioritet məsələlərdə də dəyişiklik oldu. Bir vaxtlar bir nömrəli hədəf ərazi bütövlüyümüzün bərpası idisə, hazırda bu məqsədə nail olan Azərbaycan dövləti bütün diqqətini Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun sürətlə dirçəlməsinə yönəldib. Üstəlik bu addımlar yalnız cari şəraitə uyğun yox, gələcək planlar nəzərə alınmaqla yerinə yetirilir. Haqlı olaraq deyə bilərik ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin öndərliyi ilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bütöv Azərbaycanla birgə gələcəyi sağlam əsaslar üzərində qurulur. İlham Əliyevin son səfərlərinə diqqət yetirsək görərik ki, son bir ay ərzində işğaldan azad edilmiş ərazilərə (Tərtərin Suqovuşan və Talış kəndləri, Cəbrayıl, Xocavənd, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı) səkkiz səfər edib. Bundan başqa, Vətən müharibəsi dövründə ciddi dağıntılara məruz qalmış Bərdə və Tərtərin müxtəlif yaşayış məntəqələrində olub. Buna səbəb isə İlham Əliyevin memarı olduğu Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yeni mənzərəsinin formalaşması prosesinə şəxsən nəzarət etməsidir. Müharibədən sonrakı dövrdə qısa zaman ərzində ölkəmizin imkanları hesabına, dost ölkələrin nüfuzlu şirkətlərini cəlb etməklə bir beynəlxalq hava limanının tikilib istifadəyə verilməsi, yaxın perspektivdə daha iki hava limanının tikintisinin nəzərdə tutulması, işğaldan azad olunmuş əraziləri bir-birinə bağlayan müasir yol-nəqliyyat infrastrukturunun yaradılması, Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvan və daha sonra qardaş Türkiyə ilə bağlayacaq Zəngəzur dəhlizinin əsasının qoyulması və son nəticədə bölgənin beynəlxalq logistika mərkəzinə çevrilməsi potensialının yaradılması, habelə enerji təminatı məsələlərinin həll edilməsi, ən qabaqcıl texnologiyalar əsasında yaşayış məskənlərinin və istehsal obyektlərinin yaradılması istiqamətində görülən işlər İlham Əliyevin formalaşdırdığı yeni reallığın konturlarını aydın göstərir. Bu reallığın müəllifi olan Prezident İlham Əliyevin post-konflikt dövründə əsas məqsədi işğaldan azad olunmuş əraziləri ən müasir standartlara uyğun bərpa etməklə yanaşı, yaranmış geniş imkanları həm də Azərbaycanın regionda yeni strateji maraqlarının təmin edilməsi üçün səfərbər etməkdir. İşğal illərində törədilmiş vəhşilikləri, dağıntıları aradan qaldırmaq üçün görülən işlər sözügedən regiona qısa vaxt ərzində dinc həyatın qayıtması, regionun iqtisadi potensialının formalaşdırılmasına xidmət edir. Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun yeni yaranan mənzərəsi təkcə quruculuq işləri ilə kifayətlənmir, həm də sonradan regionun özünün inkişaf zəncirinin ən mühüm həlqələrindən birinə çevrilməsini ehtiva edir. Sözsüz ki, bu prosesdə ən mühüm məqamlardan biri dövlət başçısının Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla birlikdə əsasını qoyduğu Zəngəzur dəhlizidir. İstər bu dəhliz, istərsə də Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilməsi planlaşdırılan digər nəqliyyat və kommunikasiya layihələri yekun nəticədə bu gün demək olar ki, sıfırdan qurulan bölgənin gələcəkdə bütün Cənubi Qafqazda tərəqqi və inkişafın lokomotivinə çevrilməsini hədəfləyir. Göründüyü kimi İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dövləti bu gün işğaldan azad olunmuş ərazilərdə, əslində bütün regionumuzun parlaq gələcəyini çox həssaslıqla inşa edir. Bu işdə dövlət başçısı hər zaman olduğu kimi Azərbaycan dövlətinin maraqlarını və doğma xalqının rifahını özünə rəhbər tutur. Görülən işlər eyni zamanda Azərbaycanın beynəlxalq miqyasda nüfuzuna da müsbət mənada təsir göstərir. Çünki təcavüzkar Ermənistanın fəaliyyətinin nəticəsi olan xarabalıqlar, yerlə-yeksan edilmiş yaşayış məntəqələri yenidən yaradılır, Azərbaycan dövləti beynəlxalq arenada məhz regionun tərəqqisinin bayraqdarı funksiyasını yerinə yetirən bir dövlət kimi tanınmağa başlayır. Prezidentin müəllifi olduğu yeni reallıqlar və Qarabağla Şərqi Zəngəzurda ortaya çıxan son mənzərə Azərbaycanın uğurlu inkişaf modelini bütün ölkələr üçün nümunəyə çevirir. Bütün dünya bir daha görür ki, uzaqgörən siyasət, vaxtında atılmış strateji vacib addımlar, ən əsası xalqın və dövlətin maraqlarını hər şeydən üstün tutan bir anlayış yekunda bütün cəbhələrdə qələbə qazanır. Elə bir qələbə ki, sonradan sürətli inkişafın və tərəqqinin təməlinə çevrilir. Bütöv.az Prezidentin Qarabağ və Şərqi Zəngəzur layihəsi: Regionun gələcəyi həssaslıqla inşa edilir – TƏHLİL 28-10-2021, 17:29 Vətən müharibəsi şəhidi polkovnik Babək Səmidlinin adından “Instagram” sosial şəbəkəsində saxta hesab açıb insanların etibarından sui-istifadə edərək pul yığılması ilə bağlı Daxili İşlər Nazirliyinə edilən çoxsaylı müraciətlər əsasında araşdırmalara başlanılıb. Bu barədə Daxili İşlər Nazirliyi məlumat yayıb. Bununla əlaqədar həyata keçirilən əməliyyat-texniki tədbirlər nəticəsində müəyyən edilib ki, həmin səhifə Bərdə rayon sakini, yetkinlik yaşına çatmadığına görə şərti adı Amal Şirinzadə olan şəxs tərəfindən yaradılıb. Saxlanılaraq baş idarəyə gətirilən həmin şəxs “Instagram” sosial şəbəkəsində “sehid_polkovnik_babek_semidli” adlı səhifə yaratdığını etiraf edib. Araşdırma zamanı müəyyən edilib ki, həmin şəxs səhifədə şəhidlərin adına ehsan veriləcəyi ilə bağlı elan yerləşdirərək izləyicilərdən pul toplayıb. Amal Şirinzadə yardım məqsədi ilə ona müraciət edən sosial şəbəkə istifadəçilərinə bank kartı göndərərək pulun ora köçürülməsini tələb edib. Daha sonra o, pulları kartdan çıxararaq nağdlaşdırıb və şəxsi istifadəsi üçün xərcləyib. Amal Şirinzadənin yaşadığı mənzilə baxış keçirilən zamanı iş üzrə əhəmiyyət kəsb edən elektron məlumatlar, istifadəsində olan mobil telefon, həmçinin digər məlumat daşıyıcıları aşkar olunaraq götürülüb. Qeyd olunan faktın tam, hərtərəfli araşdırılması istiqamətində araşdırmalar davam etdirilir. Bütöv.az Şəhid polkovnikin adından istifadə edərək insanları aldadan yeniyetmə tutuldu - FOTO - VİDEO 28-10-2021, 17:12 “Bu gün kifayət qədər kurslar sınaq imtahanları aparırlar. Amma biz o imtahanların nəticələrinə cavabdeh deyilik”. Bütöv.az-ın məlumatına görə, bunu Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) Direktorlar Şurasının sədri Məleykə Abbaszadə deyib. O qeyd edib ki, kursların təşkil etdiyi imtahanların nəticələri real biliyi əks etdirmir: “DİM tərəfindən açıq sualları imtahanlara təklif edirik, onun nəticələrini də ekspertlərimiz təhlil edir. Amma özəl kursların verdiyi nəticələr qəbul imtahanında təsdiqlənmir”. O qeyd edib ki, kağız daşıyıcılar üzərində olan sınaq imtahanlarında şagirdlər öz bilikləri ilə yanaşı, real vaxt rejimində nə etmək lazım olduğu vərdişlərini əldə edirlər: Məleykə Abbaszadə özəl kursları tənqid etdi 28-10-2021, 16:56 Şamaxıda Avropa çempionu olmuş, daha sonra kriminal avtoritet kimi ad qazanan Ruslan Surxayevi qətlə yetirməkdə təqsirləndirilən idman müəllimi Orxan Hacıyevin cinayət işi üzrə məhkəmə prosesi yekunlaşıb “Grapplin və MMA” döyüş növü üzrə fərdi müəllim kimi fəaliyyət göstərən Orxan Hacıyevin “Ruslan Şamaxılı” kimi tanınan Ruslan Surxayevi hansı səbəbdən öldürdüyü hələ bir çoxları üçün qaranlıq qalıb. Bu iş üzrə istintaq sənədlərini əldə edib və hadisənin törədilməsi səbəblərini oxuculara təqdim edirik. İttihama görə, hadisə 2020-ci il fevralın 1-də Şamaxı şəhərində yerləşən “Yeddi Günbəz” qəbiristanlığında qeydə alınıb. Şamaxı şəhər sakini, 1991-ci il təvəllüdlü Orxan Hacıyev aralarında yaranmış mübahisə zəminində mətbəx bıçağı ilə həmyerlisi, 1995-ci il təvəllüdlü Ruslan Surxayevi bıçaqlayıb. Beş bıçaq xəsarəti almış Ruslan Surxayev orada ölüb. Faktla bağlı Şamaxı Rayon Prokurorluğunda Cinayət Məcəlləsinin 120.1-ci (qəsdən adam öldürmə) maddəsilə cinayət işi başlanıb, O.Hacıyev şübhəli şəxs qismində saxlanılıb. Məhkəmədə danışan Orxan Hacıyev verilən ittihamla özünü qismən təqsirli bilib. O bildirib ki, 2020-ci il yanvar ayının ortalarında Ruslan ona zəng edib: “Həmin vaxta qədər Ruslanın nömrəsini bilmirdim. Özü ilə də şəxsi tanışlığım yox idi, sadəcə adını eşitmişdim. Mənə telefonda “Orxan necəsən” deyə soruşdu, mən də yaxşı olduğunu bildirdim. O güləşçi olduğunu, mənimlə görüşmək istədiyini dedi. Univermağın yanına çağırdı. Mən də deyilən ünvana getdim. Həmin yerdə Ruslan mənim də tanıdığım Fərhad adlı şəxslə idi. Onlara yaxınlaşdım. Ruslan bir yerdə oturub söhbət etmək istədiyini dedi. Mənim də əvvəlcədən Fərhadla qız söhbətim olmuşdu. Mənim istədiyim qızı Fərhad da istəyib. Bu səbəbdən aramızda söz-söhbət olub. Ruslan və Fərhadla birlikdə “Qədim Şamaxı» çay evinə getdik. Orada Ruslan mənə düz hərəkət eləmədiyimi, gücümə güvənib qızı Fərhadın əlindən aldığımı bildirdi. Mən də Ruslana Fərhadın söhbəti düz danışmadığını sübut etdim. Ruslan da söhbətin bağladığını elan etdi və Fərhada bir də o qızın yaxınlığına getməyi qadağan etdi”. Təqsirləndirilən şəxs qeyd edib ki, təxminən bir həftə və ya on gün sonra Fərhad ona mesaj yazaraq əsgərliyə getdiyini bildirib və “Qədim Şamaxı» çay evinə gəlib çay içməyi təklif edib: “Mən Fərhada işim olduğunu, həmçinin dərsə tələsdiyimi dedim. Lakin bildirdim ki, gec də olsa gəlib dəyəcəyəm. Fərhad mənə qrup yoldaşlarının da orada olduğunu və yeyib-içdiklərini söylədi. Bir neçə saatdan sonra həmin çay evinə gəldim. Fərhad məni qarşıladı. Bu vaxt Ruslan çölə çıxıb salamsız-kəlamsız mənə “bura gəl Orxan, səninlə işim var” dedi. Həmin vaxt dalağım sancdı və yenə də nəsə baş verdiyini fikirləşdim. Otaqda Ruslandan əlavə üç nəfərin də olduğunu gördüm, həmin şəxsləri tanımadım. Ruslan mənə “bu nə hərəkətdir, bilirsən ki, bu oğlan da həmin qızı istəyir, durub ona acıq edirsən, qızla əl-ələ yapışıb gəzirsən” sözlərini dedi. Mən Ruslana burada tanımadığım şəxslərin olduğunu dedim və çölə çıxmağı təklif etdim. Ruslan bakaldakı viskisini içib və “gəl dalımca” dedi. Ruslanla avtomobilə mindik. Bu vaxt Fərhad və digərləri də gəlib maşına oturdu. Həmin vaxt Ruslan jarqon ifadələrlə danışmağa başladı, mənə “qaqaş, deyəsən sən bizi başa düşmədin”, “biz qardaşımızı yemə buraxmarıq” sözlərini dedi. Ruslan yolda qəbiristanlığa getməyi təklif etdi, mən isə, qəbiristanlıqda nə işimizin olduğunu soruşdum. Ruslan “sən idman müəllimi deyilsən, mən səninlə döyüşmək istəyirəm” sözlərini dedi. Mən isə döşəkdə döyüşdüyümü bildirdim. Ruslan maşını taxıllıq deyilən yerdə saxladı. Aşağı düşdük. Ruslan məni qırağa çəkdi. Üstümə bıçaq çıxardaraq “mən sənə görə qardaşımı fuflo çıxarmışam, mən sənə görə qardaşımı obijat eləmişəm” sözlərini dedi. Sözünü bitirən kimi məni yerə yıxaraq üzümə yumruqla zərbələr vurdu. Sonra bıçağı çıxarıb boğazıma dirədi. Ruslan iki yüz manat pul lazım olduğunu deyərək həmin pulu məndən tələb etdi. Mən də pulumun olmadığını ona çatdırdım. Sonra Ruslan “sən müəllim deyilsən?” deyib iki dəfə məni vurdu və alnım şişdi. Ruslan bıçağı boğazıma dirəyib şram qoyacağını söylədi, buna görə mən pulu verəcəyimə razı oldum. Sabah axşama qədər pulu çatdırmağı tapşırdı. Dost-tanışdan yalvar-yaxar 200 manatı tapıb verdim. Ruslan söhbətin bağlandığını dedi”. Təqsirləndirilən şəxs ifadəsində həmçinin göstərib ki, bunun üstündən bir-iki gün keçmiş Ruslan zəng edib qardaşlarına pul lazım olduğunu deyib: “Məndən 100 manat pul istədi. Ayın axırı olduğu üçün pulumun olmadığını bildirdim. O isə üstü güllü mətbəx bıçağını göstərib “həmin hərəkət təkrarlanmasın” sözlərini dedi. Bibim oğlu Əli Məmmədovdan 100 manat alıb Ruslana verdim. Yenə də məndən əl çəkmədilər. Telefonuma zəng vururdular açmırdım. Bir gün tanışım Məsimin nömrəsi ilə zəng gəldi. Telefonu açanda Ruslan dedi ki, mənimlə işi var. Həmin vaxt evdə uzanıqlı olduğumu dedim. Ruslan evimizin yanında olduğunu, mənimlə 5 dəqiqə söhbət edəcəyini dedi. Ev paltarımla çölə çıxdım. Çölə çıxmamışdan qabaq evdən bıçaq götürmüşdüm. Çünki Ruslanın yenə mənə hədə-qorxu gələcəyini düşünürdüm. Çölə çıxanda Ruslan maşında oturmağımı təklif etdi. Ona evdəkilərin narahat olacağını bildirərək, nə söhbəti varsa, elə evin qarşısında eləməyi təklif etdim. Lakin məni avtomobillə mindirdilər. Ruslanın yanında Məsim də var idi. Yolda Ruslan “sən Məsimi necə oğlan kimi tanıyırsan” deyə soruşdu. Mən isə “Şükür Allaha, məhəllə uşağımdır, yaxşı oğlandır” cavabını verdim. Sonra Ruslan “məni necə oğlan kimi tanıyırsan” sualını verdi. Duruxdum, bu zaman Ruslan çönüb mənə şillə vurdu. Ruslan sabaha təcili pul lazım olduğunu bildirdi. Mən pul tapa bilməyəcəyimi bildirdim. Ruslan məni başa salacağını deyərək, qəbiristanlığa apardı. Ruslana qorxduğumu və buna ehtiyac olmadığını söyləsəm də, Ruslan qəbiristanlığa gizlənpaç oynamağa getdiklərini bildirdi. Ruslan maşını sürərək bizi “Yeddi Günbəz” qəbiristanlığına gətirdi. Mən yolda and-aman edərək Ruslandan evə qayıtmağı xahiş etdim. Bu vaxt qardaşım da zəng edirdi, ona tezliklə evə gələcəyimi bildirdim. Qəbiristanlığa çatanda Ruslan məni maşından düşürdü. İki yumruq vuraraq məni yerə yıxdı. Daha sonra Ruslanın telefonuna kimsə zəng elədi. Sonra Ruslan danışdığı şəxsə “gör səninlə kim danışmaq istəyir” deyib telefonu mənim qulağıma qoydu. Sonra dəstəyi götürüb telefondakına MMA müəllimi Orxan olduğunu dedi. Ruslan telefonu yenidən mənə verib “denən Nurlan bizim böyük qardaşımızdır” sözlərini deməyimi istədi. Mən də bir neçə dəfə bunu təkrarladım. Sonra “Ruslan da bizim böyük qardaşımızdır” sözlərini deməyə məni məcbur elədi. Mən maşına tərəf gedəndə Ruslan məni təpiklə vurdu və maşına mindirdi. Bu vaxt həmin yerə başqa maşın gəldi. Maşından Nurlan, Yadigar və Elmar adlı uşaqlar düşdü. Həmin şəxslər Ruslandan maşında kimin olduğunu soruşdu. Bu vaxt Ruslan “Orxandır da, sizin MMA müəllimi” sözlərini dedi. Bu vaxt Yadigar “onu düşürdün görüm” sözlərini bildirdi. Bu vaxt Yadigar mənə yaxınlaşıb “a, sən Orxan deyilsən, MMA müəllimi, sən bizim böyük qardaşımıza qarşı nə çaşa bilərsən” sözlərini deyib iki şillə vurdu. Bu vaxt Ruslan da yaxınlaşıb əlinin içi ilə iki dəfə alnımın ortasından vurdu və mənə “başa düşdün sən” sözlərini dedi. Yadigar mənə “Orxan, biz səni yaxşı tanıyırıq, sən belə oğlan deyilsən” sözlərini bildirdi. Həmin vaxt Ruslan “Yadigarın vurduğu kəllədən kim ayılıb ki, Orxan da ayıla” sözlərini işlətdi. Anidən Yadigar kəllə vurdu, mən həmin vaxt diz qapaqlarının yerə dəydiyini hiss elədim. Mən yerə yıxılandan sonra Ruslan da yerdə məni təpikləməyə başladı. Digərləri də üstümə düşürək məni vurmağa başladılar. Hesab etdim ki, artıq axırımdır və burdan sağ çıxmayacağam. Birdən gözümə xırda ulduzlar göründü və qulağıma uğultulu səslər gəldi. Bundan sonra aldığım zərbələrin təsirindən nə baş verdiyini xatırlamadım. Özümə gələndə “Niva” maşınının yanında olduğumu gördüm. Kimsə “ay Orxan, ay Orxan» dedi. Çönüb baxanda Nurlan mənə Ruslanı öldürdüyüm bildirdi. Mən belimə qoyduğum bıçağı necə çıxardığımı, Ruslanı necə vurduğumu bilmədim. Nurlana maşını polis şöbəsinə sürməsinə xahiş etdim. Mən şöbəyə girərək Ruslanı vurduğumu, lakin ölüb-olmədiyini bilmədiyimi dedim. Sonrada polislərdən soruşanda Ruslanın öldüyünü eşitdim”. Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hökmü ilə Orxan Hacıyev barəsində Cinayət Məcəlləsinin 120-ci (qəsdən adam öldürmə) maddəsi 122-ci (güclü ruhi həyəcan vəziyyətində adam öldürməyə görə) maddəsinə tövsif edilib və o, 2 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Bu hökmdən prokurorluq apelyasiya protesti və O.Hacıyev apelyasiya şikayəti verib. Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi işə baxaraq O. Hacıyevin əməlini 123.1-ci maddəyə (zəruri müdafiə həddini aşmaqla adam öldürmə) tövsif edərək onun 2 il cəza müddətini 1 il 6 aya salıb. İstintaq və məhkəmə dövründə O. Hacıyev bu cəzası çəkdiyindən məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb. Qeyd edək ki, Ruslan Surxayev sərbəst güləş üzrə əvvəl millimizin üzvü olub. O yeniyetmələr arasında 50 kq çəki dərəcəsində Avropa çempionu və dünya çempionatının gümüş medalçısı olub. (Lent.az) Bütöv.az Avtoriteti öldürən idmançı necə azadlığa çıxdı? 28-10-2021, 12:04 Serbiyanın paytaxtı Belqradda keçirilən boks üzrə dünya çempionatında bu gün bir idmançımız mübarizəyə qoşulacaq. Bütöv.az-ın xəbərinə görə, bu, ən ağır çəkili boksçumuz Məhəmməd Abdullayevdir. +92 kq 1/16 final Məhəmməd Abdullayev – Yonas Yazeviçius (Litva) Qeyd edək ki, dünən boksçumuz Loren Alfonso AIBA bayrağı altında çıxış edən Tavfikulla Süleymani ilə qüvvəsini sınayıb. 86 kq çəki dərəcəsində baş tutan görüş Avropa Oyunlarının qalibi olan idmançımızın asan qələbəsi ilə yekunlaşıb. Tokio 2020-nin də mükafatçısı olan Kuba əsilli idmançımız rəqibini 5:0 hesabı ilə məğlub edərək, 1/8 finala yüksəlib. O, oktyabrın 31-nə təsadüf edəcək növbəti döyüşündə rumıniyalı Pol Aradoae ilə döyüşəcək. Tayfur Əliyev (-60 kq) 1/32 final mərhələsi çərçivəsində Şarles Peti-Hommla (Haiti) üz-üzə gəlib. Döyüşü üstün keçirən boksçumuz dünya çempionatına qələbə ilə başlayıb – 5:0. O, ikinci qarşılaşmasında ilk mərhələdən azad olan italiyalı Simone Spada ilə münasibətinə aydınlıq gətirəcək. Görüş sabah olacaq. Ən ağır çəkili boksçumuz dünya çempionatında mübarizəyə qoşulur 28-10-2021, 11:59 Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev oktyabrın 28-də Qırğız Respublikasının ölkəmizdə yeni təyin olunmuş fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Kayrat Osmonaliyevin etimadnaməsini qəbul edib. Bununla bağlı AZƏRTAC məlumat yayıb. Bütöv.az İlham Əliyev Qırğız Respublikasının səfirini qəbul etdi - FOTO 28-10-2021, 11:32 Bir neçə gün öncə düşmən qarşısında inamla,qorxmadan döyüşən,Vətənimizi qoruyarkən şəhid olan igidlərimizdən birinin şəhadətə ucalmasının ildönümünü qeyd etdik. Vətən sağ olsun! Daha bir gənc torpağımız,müstəqilliyimiz,uğrunda gözünü qırpmadan canını fəda etmişdi.İstəyirəm,həmin gənc haqqında danışam... Şəhid Məmmədli Elməddin Ələddin oğlu.26aprel 1995-ci ildə Lənkəran rayon Göyşaban kəndində dünyaya gəlmişdir.2001-ci ildə M.F.Səhban adına Göyşaban kənd tam orta məktəbin 1-ci sinfinə qəbul olmuş, 2012-ci ildə 11-ci sinfi bitirmişdir.Eyni zamanda Lənkəranda mədrəsədə ilahiyyat üzrə də təhsil almış,”Zirvə” idman klubunda ağır atletika ilə məşğul olmuşdur .2013-cü ilin aprelindən 2014 –cü ilin oktyabrına kimi Milli ordunun tərkibində hərbi xidmət borcunu yerinə yetirmişdir. Valideynlərinin dediyinə görə hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra ailəsinə dəstək üçün bacardığı bütün işlərdə çalışmış,kiçik qardaşlarının təhsilini davam etdirmələri üçün onlara hər zaman maddi-mənəvi dəstək olmuşdur. 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikası Dövlət Dəniz Adminstrasiyasının növbə motorçusu təhsilini almışdır. Kənd sakinləri Elməddini tərbiyəli,sakit,böyük-kiçik yeri bilən ,yardımsevər bir insan kimi xatırlayırlar.Elməddin həm də dinə bağlı gənc olmuşdur.Quranı səlis,gözəl avazla oxuyub,kənd məscidində təmənnasız xidmət göstərmişdir. İkinci Qarabağ müharibəsinin başlanması ilə əlaqədar 2020-ci il sentyabrın 28-də könüllü olaraq vətənin müdafiəsi üçün cəbhəyə yollanmışdır.İlk olaraq Ağcabədidə təlimlə başlayan döyüş yolu Qubadlıdan ,Zəngilandan keçib.24 oktyabrda Qubadlı uğrunda gedən döyüşlərdə şəhadət şərbətini içmişdir.Oktyabrın 26-da Göyşaban kənd qəbristanlığında torpağa tapşırılmışdır. Şəhid Məmmədli Elməddin Ələddin oğlu Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq sərəncamına əsasən ölümündən sonra “Vətən uğrunda”, “Cəsur döyüşçü”, “Cəbrayılın azad olunması” , “Vətən müharibəsinin iştirakçısı” medalı ilə təltif olunmuşdur. Şəhidlik elə bir zirvədir ki,o yalnız layiq olana qismət olur.Biz bütün xalqımız adından şəhidlərimizlə fəxr edirik. Nə qədər ki canını Vətən uğrunda əsirgəməyən igidlərimiz var Azərbaycan daima yaşayacaq,ucalacaq və qalib gələcək !
Dəyişikliklər yaxşıdır, baxmayaraq ki, hər zaman hər birinə vermirlər. Mənzildəki divarların rəngi dəyişdirilə bilər, kompüter masaüstündəki eyni divar kağızı, buna görə Mozilla Firefox brauzerinin köhnə versiyası bərpa olunduğu, görüntülərə zidd olmaq asan deyil. Bunu necə etibarlı və səmərəli şəkildə necə edəcəyinizi yoxlayaq. Adətən proqramın yeni versiyalarını təqdim edir, yaradıcılar obyektləri və xəbərləri tanıtmağa çalışırlar. Ancaq bu dəyişikliklər həmişə istifadəçilər tərəfindən istənmir. Təəssüf ki, biz ümumiyyətlə "məhkum edirik ", çünki son versiyaya görə, çünki əvvəlkilərin qarşısını almaq və ya bütün proqramlar və ya istehsalçı ilə səhifələrdə atılmamaq çətindir. Eynilə, avtomatik olaraq standart olaraq yenilənən veb brauzerlər ilə. Yenilədikdən sonra, əvvəlki versiyaya qayıtmaq, təəssüf ki, asan və təcrübəsiz bir istifadəçi bununla problem ola bilər. Brauzerin əvvəlki versiyasını bərpa etmək istəyiriksə, ilk növbədə əminlik və təhlükəsizlik üçün brauzer profil təhlükəsizliyinin bir nüsxəsini etməliyik. Bu məqsədlə, ünvan kəmərində "Haqqında: Dəstək " daxil olun və Enter düyməsini basın. Sonra parametrlər və profildə saxlanan bütün məlumatlar olan bir qovluq açacaq "Şou qovluq " düyməsini vurun. Sonra bir yerə qayıtdıq və bir qovluğu digərinə, məsələn, təhlükəsiz bir yerə kopyalayırıq. masaüstünde. Növbəti addımda brauzerin köhnə bir versiyasını quraşdırırıq. Mozilla Firefox Quraşdırma faylımız yoxdursa, Şəbəkədən yükləyə bilərik, baxmayaraq ki, fəsil yolu rəsmi Mozilla serverindən belə bir fayl yükləməkdir. Firefox brauzerinin sabit bir versiyasını lazımsız əlavələr və dəyişikliklər olmadan yükləməyi məsləhət görürük (məsələn. Beta, Aurora və s.). Sabit bir versiya quraşdırma faylını yükləmək istəyirsinizsə, Firefox Sabit Quraşdırma Faylları ilə serverə gedin (// FTP).mozilla.Org / Pub / Mozilla.Org / firefox / buraxılışlar /). Orada praktik olaraq bütün brauzer versiyasını tapacağıq - hər bir versiya xüsusi bir nömrə ilə qeyd olunur. Artıq axtarış versiyasını seçmişiksə, quraşdırma faylını yükləyin və sonra əməliyyat sistemini və dil versiyasını seçərək quraşdırın. Quraşdırıldıqdan sonra brauzerin yeni versiyası yaşlılarla əvəz olunacaq. Növbəti mətndə, Mozilla Firefox brauzerinin sevimli versiyasını qorumaq üçün avtomatik yeniləmələrin necə bloklanacağını yazacağıq. ← Yeni bir funksiya ilə WhatsApp. Soyunmamış fotoların pərəstişkarları üçün bir şey Listonik bir alış-veriş siyahısı → Tövsiyə Tort əsaslı bir reallıq əhalisi ilə: Uşaqlar Play-Do Touch tətbiqindən məmnun qalacaqlar Witcher 3-dən yeni qalereya: Wild Gonu Pirat proqramından istifadə edən şirkətlər üçün daha çox və daha böyük cəza Videlan Movie Creator0.2-ci.0 beta USB-ni satın almalı? Ən yaxşı USB HUB
İnsanın kamillik yolu qədim sufilər tərəfindən İlahiyə – Uca Yaradana canatma, Ona qovuşma yolu kimi baxılır. Onlara görə özündə üç başlıca cəhəti cəmləyən bu sonsuz səyahətin ən ali zirvəsinə çatan yeganə kəs Məhəmməd peyğəmbərdir. “Qanun – mənim dediklərim, Yol – əməllərim, gerçəklik – halımdır” (Məhəmməd peyğəmbər). Qədim sufilər Məhəmməd peyğəmbəri kamilliyin ən ali zirvəsinə – Peyğəmbər Möhürü dərəcəsinə ucalan yeganə insan hesab etsələr də, ondan sonra digər qanuni peyğəmbərlərin aşkar olunmadığını təsdiq etsələr də, Uca Yaradana aparan Yolun davam etdiriləcəyinə ümid yerinin qaldığını da bildirirlər. Böyük sufi Əziz əd-din ibn Məhəmməd Nəsəfiyə görə də bu Yolun nə əvvəli, nə sonu yoxdur: “Əgər insan bu dünyada min il də yaşasa və bütün o min ili ömrünü özünüdərkə, zahidliyə, zikrə həsr etsə, o yenə öz biliyi və dərəcəsi müqabilində hər gün, hər dəqiqə nə isə dərk etməyə, anlamağa davam edəcək. O səbəbdən ki, Allahın Biliyinin sonu, sərhəddi yoxdur. Odur ki, kamilliyin də son həddinə yetmək – başa gələn iş deyil və kamillik əldə etdiyini düşünən kəs bunun nisbi olduğunu dərk etməlidir. Müqəddəs Qanuna görə isə tam kamillik mövcuddur”. Afaq Məsud Yazının əvvəli burada: http://aydinyol.az/newsview/1332/EZIZ-ED-DIN-IBN-MEHEMMED-NESEFI http://aydinyol.az/newsview/1332/EZIZ-ED-DIN-IBN-MEHEMMED-NESEFI https://www.aydinyol.az/newsview/1403/EZIZ-ED-DIN-IBN-MEHEMMED-NESEFI https://www.aydinyol.az/newsview/1435/EZIZ-ED-DIN-IBN-MEHEMMED-NESEFI ƏZİZ ƏD-DİN İBN MƏHƏMMƏD NƏSƏFİ ZÜBDƏT- İL HƏQAİQ (HƏQİQƏTLƏR QAYMAĞI) Beşinci fəsil Geriyə dönmə səfəri barədə Bil ki, ruh bədənindən ayrılandan sonra kamilləşər, geriyə qayıdıb Ali Dünya şüurlarına və ruhlarına qovuşar. İnsan ruhunun kamilliyi Ali Dünyanın şüur və ruhlarıyla bağlıdı. O səbəbdən ki, Ali Dünya ruhları və şüurları saf və maariflidirlər, daim biliklərini artırmaqda, işığa can atmaqdadırlar. Bu dünyada yaşamaqda olan insanın daim bilik əldə etmək, qəlbini işıqlandıracaq saflığa və elmə sahib olmaq istəyinin səbəbi budu. Bunu anlayan və yolu tapan hər kəsin ruhu bədənindən ayrılan zaman Ali Dünya şüurları və ruhları onu öz yanına çəkər. “Müdafiə” [şəfaət] deyilənin mənası budu. O ruhlar və şüur sahibləri ki bu əlaqəni [münasibət] yaradar, ora üz tutarlar və münasib ruhlar onu özünə çəkər. Əgər münasibət alçaq dünyanın [nəfs-e mülk] ruhları ilə yaradılarsa və müdafiə oranın mərhəməti ilə qazanılarsa, bədən bu vəziyyətdə tərk edildikdə, ruh Ay Göyünün ruhuna qovuşar. Yox əgər ruh bədənindən bu vəziyyətdə ayrılmazsa və insan bu dünyada yaşadığı müddət ərzində daha çox bilik, saflıq əldə edə bilibsə və bu bilik, saflıq o dərəcəyə yüksəlib ki, ruhu Göylər Göyünün ruhu ilə əlaqə yaradıb, Oranın mərhəmətini qazanıb və o ruh bədəndən məhz bu halda ayrılırsa, Göylər Göyü Ruhuna qovuşar. Əvvəl və axır barədə, eləcə də qalan ruh dərəcələri barədə bildikdən sonra, onu da bil ki, insan bu dünyada ikən hansı ruhla əlaqə yaradarsa, ruhu bədəndən ayrılarkən, o ruha da qovuşar. Bu halda, bədənlərindən ayrılan ruhlar saxta yolçuluqdan qurtularlar, ali dünyaya yetişərkən, öz məkan dərəcələri üzrə məskunlaşar və yola orada davam edərlər. Dərviş, bunu da bil ki, hər bir kəs qəlbini səy və çalışmalarla, zahidlik və zikrlə maarifləndirib işıqlandırmaqla ruhunu elə bir hala gətirib çatdıra bilər ki, bədənindən ayrılarkən ruhu Göylər Göyü Ruhuna qovuşar... Bunu bacaran, lakin özünü zahidliklə, səy göstərib bilik qazanmaq, işıqlığa çıxmaqdan ötrü çalışmalarla yormayan kəslər əbədi olaraq, Ay göyünün altında – Cəhənnəmdə qalar, Ali Dünyaya qalxa bilməzlər. O səbəbdən ki, Ali Dünya – bilik sahiblərinin, safqəlblilərin və bakirələrin hücrəsi və məkanıdı. Beləliklə sən bildin ki, bu dünyada bilik (ilahi bilik) və saflıq əldə etməyənlər Ali Dünyaya daxil ola bilməyəcəklər və ali dərəcələrə, ali pillələrə, yalnız səy və çalışmalarla ucalmaq mümkündü. Bilik və saflıq qazanıb Ali Dünyaya çatan kəsin məkanı, onun bu dünyada əldə etdiyi biliyin və saflığın dərəcəsindən asılıdı, o onları hansı dərəcədə əldə edərsə, məkanı o dərəcədə ucada olar. Gördüyün kimi, müdriklik yolu ardıcıllarının qənaəti “hər bir kəsin öz məkanı var, məkanına qayıdışla dövrə qapanar, dövrə qapandıqdan sonra yüksəliş baş tutmaz” deyən şəriət ardıcıllarının qənaətindən fərqlidi. Şəriət ardıcıllarının qənaəti o səbəbdən doğru deyil ki, onlara görə insan ruhları, bədənlər mövcud olmamışdan əvvəl, hər biri öz məkanında mövcud olub. Onlar bədənlərə enib, sonradan yenidən doğularkən, yəni bu dünyada ölərkən, hər biri öz əzəli məkanına dönərlər, daha yuxarı məkanlara qalxa bilməzlər. Müdriklik yolu ardıcıllarına görə isə, ruhlar bədənlərəcən mövcud olmayıb. Buradan belə bir nəticə hasil olunur ki, ruhların, hər hansı bədən əldə edənəcən məkanı olmur. Yalınz bədən əldə edəndən sonra onlar məkanları öz qabiliyyətlərinə uyğun tapırlar. Və insan nə qədər qabiliyyətlidirsə, bu dünyada yaşayarkən nə qədər çox çalışıb, səy göstərirsə, məkanı da bir o qədər yüksəkdə olur. Dərviş, bunları biləndən sonra, onu da bil ki, hər bir insanın məkanı, onun bilik səviyyəsi və əməlləri ilə müəyyənləşir. İnsan iki növ qabiliyyətə malikdi. Bunun birincisi – insanın dörd zaman ölçüsündə hərəkət etmək qabiliyyətidi. Bu sayaq qabiliyyətlər insana nəsillikcə verilir. Buna ayrı yolla sahib olmaq mümkün deyil. Nə isə, söhbəti uzatmayaq ki, əsas mətləbdən yayınmayaq… Dərviş, o kəs ki, səy və çalışmalarla biliyini və qəlb saflığını o həddə çatdırıb ki, bu dünyada sağ ikən Göylər Göyü Ruhuyla əlaqə yarada bilib, bil ki, o, Məkanlar Səddini aşıb… Ümuminsanlığa aid olan Məkanlar Səddini aşan kəs, kamil insana (insan-e kamil) çevrilib və demək, kiçik dünya dövriyyəsini başa vurub. Və o kəs ki, kiçik dünya dövriyyəsini başa vurub, o, böyük dünyada (bu dünyada) Allahın Xəlifəsidi.[1] Allahın Xəlifəsi – insanlıq üçün nadir Dərmandı. Qüdrətli İksir, Qırmızı Kükürddü... Dünyanı göstərən Cam, Kainatı əks etdirən Güzgüdü. İlkin Ruh, onun müjdəçisidi. Bəzən onlar [xəlifələr] İlkin Ruhun köməyi ilə, bəzənsə, İlkin Ruhun köməyi olmadan, Yaradanla söhbət edərlər... ruhları bədəndən ayrılarkən, Dünyalar Xaqanının yaxınında əbədi rahatlığa və səadətə qovuşar, Uca Yaradanın yaxınlarından birinə çevrilərlər. “Seçilmişlərin Cənnəti”, “Kamillər ərazisi” deyilən yer oradır. O Cənnətə daxil olan kəs Səadət İşığı Qovşağına – əmin-amanlığa, əbədi rahatlğa qovuşar, damla öz dəryasına qərq olar... Cənnətin qalan səkkiz dərəcəsi kamillik əldə edə bilməyənlərin yeridi. Bunu bildin ki, Cənnət dərəcələri üzrə yer – bilik kamilliyi və qəlb saflığı dərəcəsi üzrə müəyyənləşər, kimin biliyi və saflığı nə qədər üstün olarsa, yeri bir o qədər ucada olar. Cənnətin qalan səkkiz dərəcəsindən olmayanlar isə, əbədi iztiraba düçar olmasalar da, Cəhənnəmdən keçib, Cənnət dərəcələrinə çatsalar da, Qüdrətlinin (Yaradanla) yaxınlığında olmaqdan məhrum olarlar. Onların və nə vaxtsa Böyük Qüvvə Sahibinin yaxınında olacaqlarına ümid yoxdu. O kəslər əbədi ayrılıq odunun alovunda yana-yana qalarlar. Müdriklik yolunun ardıcılları da bu fikirdədirlər ki, alçaq dünya – ünsürlər və mahiyyətlər dünyası, minerallar, bitkilər və heyvanlar dünyası – həyat və ölüm dünyası, Cəhənnəm və onun girdabıdır. Ali dünya – göylər və ulduzlar, şüurlar və ruhlar dünyası, əbədi və dəyişməz dünyadı. Bu, Cənnət və onun dərəcələri barədə. Və bil ki, insan öz həyatı boyu biliyi və qəlb saflığının dərəcəsi üzrə yüksəldikcə, Cənnət dərəcəsi yüksəkldiyi kimi, nə qədər nadan və naqis olarsa, bir o qədər Cəhənnəm girdabının dərinliyinə enər. Bir qismin fikrinə görə Ali Dünyaya qalxmağa qüdrəti çatmayıb, Ay Göyünün altında məskunlaşan ruhlar səy göstərib ayrı bədənlər əldə edə bilərlər ki, kamillik qazanıb, bu dünyada törətdikləri cinayətlərin, günahların cəzasından azad olsunlar. Digər qismin dediyinə görə isə, ruh o səbəbdən heç bir vaxt ayrı bədən əldə edə bilməz ki, hər bədənin öz ruhu var və bir ruh iki bədənə sahib ola bilməz. Odu ki, Ay Göyünün altında məskunlaşan ruhlar orada, əbədi olaraq bədənsiz qalmağa davam edərlər. Bəziləri isə deyirlər ki, Ay Göyünün altında məskunlaşan ruhlar mahiyyət etibarilə cinlərdir. Bunu deyənlər, əsasən, müdriklik yolunun ardıcıllarıdır ki, onları iç dünyan [batin] yolçuları adlandırarlar...
"Mançester Siti"nin baş məşqçisi Xosep Qvardiola keçmiş futbolçu Antonio Kassanonun "Mançester Yunayted"in oyunçusu Kriştiano Ronaldo haqqında səsləndirdiyi fikirlərə münasibət bildirib. Qol.az Britaniya mətbuatına istinadən xəbər verir ki, Kassano bir neçə gün əvvəl açıqlamasında 37 yaşlı hücumçunun artıq karyerasını başa vurmalı olduğunu deyib. Qvardiola isə həmin sözlərə belə cavab verib: "Ronaldo 15 ildir ki, Messi ilə birlikdə dünyanın ən yaxşısıdır. Bu iki şəxsin etdiklərini bir daha görməyəcəyik. Ronaldonu izləməyin bir zövq olduğunu deməkdən çəkinməyəcəyəm". Mütəxəssis İngiltərə Premyer Liqasının 8-ci turunda "Mançester Yunayted"lə keçirəcəkləri oyunda Ronaldonu cərimə meydançasından uzaqda saxlamalı olduqlarını deyib: "Kriştianonu cərimə meydançasından uzaqda saxlamaq üçün əlimizdən gələni etməliyik. Çünki Ronaldo oraya gələndə, onu saxlamaq çox çətin olur. Səfərdə 1:0 hesabı ilə öndə olduğum oyunda demək olar ki, heç topa toxunmamışdı. Əlinə bir şans düşdü, zərbə vurdu və Ederson inanılmaz seyv etdi. Ronaldo topa toxunmamışdı, amma az qala qol vururdu. Onun sahib olduğu keyfiyyət və istedad budur". Qeyd edək ki, "Mançester Siti" oktyabrın 2-də "Mançester Yunayted"lə qarşılaşacaq. Görüş Bakı vaxtı ilə saat 17:00-da başlayacaq.
Yeni tikilmiş çoxmənzilli binada bizim qəşəng mənzilimiz var. Bizim mənzilimiz dördüncü mərtəbədə yerləşir və burada hər bir müasir rahatçılıqla təmin olunmuşuq: mərkəzi isitmə sistemi, qaz, elektrik enerjisi, isti və soyuq su, lift və zibil borusu. Mənzildə üç otaq, mətbəx, vanna otağı və dəhliz var. Qonaq otağı mənzildə ən geniş və rahat otaqdır. Otağın mərkəzində kvadrat nahar masası və altı stul durur. Masanın sağında divar boyu mebel durur. Mebel bir neçə seksiyalardan ibarətdir: servant, şkaf və bir neçə rəf. Əks tərəfdə isə otağı piano və kiçik stollar bəzəyir. İki böyük pəncərələrin arasında balaca masanın üzərində televizor qoyulmuşdur. Telefizorun yanlarında iki rahat kreslo durur. Otağın sol küncünü balaca dairəvi masa, divan və torşer bəzəyir. Bu balaca masa qəzet və jurnallar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Atam divanda oturaraq qəzet və jurnalları mütaliə edərək televizora baxmağa adət etmişdir. Yataq otağı ölçücə qonaq otağından kiçikdir və onun kimi işıqlı deyil, çünki yataq otağında cəmi bir pəncərə var. Bu otaqda iki çarpayı və onların arasında dolabça yerləşmişdir. Dolabçanın üzərində zəngli saat və çəhrayı abajurlu kiçik lampa qoyulmuşdur. Sol küncdə isə böyük güzgüsü olan bəzənmə stulu qurulmuşdur. Otaqda həmçinin, paltar asılqanları olan qurulma şkaf da vardır. Döşəmə üzərinə qalın xalça salınmışdır, pəncərələrdə isə birrəngli açıqqəhvəyi pərdələr asılmışdır. Üçüncü otaq mənim kabinetimdir. O böyük deyil, çox xudmanidir. Bu otaqda az miqdarda mebel - yalnız lazım olanlar yerləşdirilmişdir. Burada yazı masası ilə kreslo vardır. Sağ güncdə içərisi kitab, qəzet və jurnalla dolu kitab şkafı dayanıb. Onun yanında bir divan qurulmuşdur. Mənim fikrimcə, bu kabinet bizim mənzildə ən gözəl otaqdır. Bizim evdə ən isti otaq mətbəxdir, hər axşam biz buraya tək yemək üçün deyil, həmçinin ünsiyyət saxlamaq və istirahət etmək üçün yığışırıq. «Mənim evim - mənim qalamdır» atalar sözündən mənim xoşum gəlir, çünki əslində elə mənim mənzilim, doğrudan da mənim qalamdır.
Azərbaycan tarixində yaşadığı Vətəni, habelə, saf sevgisi uğrunda əziz canından keçən insanlar çoxdur. Buna misal olaraq bir neçə fakt da qeyd etmək olar. Lakin, mən Sizə artıq tarixə dönmüş İlham və Fərizədən danışacam. İlham və Fərizə Allahverdiyevlər (tam adları: İlham Əjdər oğlu Allahverdiyev və Fərizə Çoban qızı Allahverdiyeva) — 1990-cı il yanvar ayında şəhid olmuş azərbaycanlı ailə cütlüyü. Bakının Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunublar. 2004-cü ildən onların toy günü (30 iyun) hər il Azərbaycanda qeyri-formal olaraq “Sevgililər Günü” kimi qeyd olunur. İlham Əjdər oğlu Allahverdiyev 1962-ci il iyunun 12-də Ağdam rayonunda anadan olmuşdur. Əvvəlcə oradakı 1 saylı, sonradan Bakıdakı 54 saylı orta məktəbdə təhsil alıb.1972-ci ildə Bakıya köçüb. Atası erkən yaşda dünyasını dəyişib. Bundan sonra İlhamı Ağdamda yaşayan nənəsinə həyan olması üçün onun yanına göndərirlər.O, Ağdamda həm zavodda işləyir, həm də nənəsinin qayğısına qalırdı. İlham 1980-82-ci illərdə Latviyada hərbi xidmət keçir. Xidmətini başa vurandan sonra Bakıya qayıdan İlham Bakıdakı Dadaş Bünyadzadə adına gəmi təmiri zavodunda tokar işləyirdi. İşləyə-işləyə həm də Bakı Politexnik Texnikumunu bitirir. Fərizə Çoban qızı Nəbiyeva 1970-ci il avqustun 11-də Ermənistan SSR-nin Spitak rayonunun Saral kəndində anadan olmuşdur.1 nömrəli tibb məktəbinin axırıncı kurs tələbəsi idi. Ailə üzvlərinin sözlərinə görə, İham və Fərizədə vətənpərvərlik hissi qeyri-adi dərəcədə yüksək idi. Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin mitinqlərinə hər ikisi birlikdə gedirdilər. 1989-cu ildə subay olan İlhamın evlənməsi məsələsi Allahverdiyevlər ailəsinin gündəminə gəlir. İlham ailəsinin təklif etdiyi qızların heç birinə razı olmayıb, onun bacısı ilə bir sinifdə oxumuş Fərizənin adını çəkir.1989-cu ilin martın 19-da nişanı olur.1989-cu ilin 30 iyununda Fərizə İlhamla Bakıda təzə açılmış “Leyla” şadlıq evində saat 6-da toy mərasimini keçirir 1990-cı ilin yanvarında İlhamla Fərizə ailələrindən ayrı yaşamaq qərarına gəlirlər. Lakin yanvarın 19-da İlham Fərizəni yaşadıqları evdən götürüb, anasının yanına aparır. Fərizənin təhlükəsizliyinə əmin olandan sonra, İlham əyninə qara paltar geyinib, qardaşı oğlu Əjdəri də öpüb, evdən çıxır. Axşama yaxın İlham qardaşı Elxanla “Şamaxinka” deyilən ərazidə görüşürlər. İşdən qara fəhlə paltarı ilə gəlmişdi. İlham və onun dostları yardım üçün gedəndə indiki 20 Yanvar dairəsində atəş aça-aça gələn tanklarla qarşılaşırlar. İnsanları qətlə yetirəcəklərini görən İlham silahsız insanlara güllə atmamaları üçün əlini qaldırıb tankın qarşısna çıxır. Sovet ordusunun əsgərləri İlhamı güllələyirlər. İlhamla Fuad Babayevı bir yerdə telefon budkasının yanında vurmuşdular. Güllə ona qabaqdan dəymişdi. O, xəstəxanaya 00:10-da qəbul edildi. İlham çoxlu qan itirdiyindən ona qan vurmaq lazım idi. Həkimlər onun öz qanını yenidən özünə vurmuşdular.Onun üzərində əməliyyat edən həkimin sözlərinə görə, İlhamı əməliyyat edəndə işıqlar sönmüşdü. Həkimlər qəzet yandırıb onun işığında əməliyyatı aparsalar da, İlhamı xilas edə bilmədilər. Əməliyyat vaxtı onun qaraciyərinin parçalanmışdı. Qarın boşluğu qanla dolu idi. Həkimlər qaraciyəri imkan daxilində hemostatik tədbirlər görməklə, tamponada etməklə reanimasiyaya verdilər.Amma 5-6 saatdan sonra o, keçindi. Səhər tezdən qardaşı Elxan anası ilə birlikdə yenə İlhamı axtarmağa çıxırlar. O, daha sonra xatırlayır: “Bakı müharibədən çıxmış şəhəri xatırladırdı. Anamla indiki “20 Yanvar” dairəsindən keçərkən yerdə bir qan gölməçəsi gördük. Anam dayanıb qana baxdı. Təəccüblə dedi ki, bu nə doğma qandır… Sonradan, lap sonradan öyrəndik ki, bu qan, doğrudan da çox doğma qan imiş… “ Onlar İlhamı həmin günü Respublika Klinik Xəstəxanasında tapdılar. İlhamın vurulduğunu ilk hiss edən isə Fərizə olur, güllələr atılanda İlhamı vurduqlarını deyir. Fərizə bütün bu yaşananlara tab gətirə bilməyib, “Hey, İlham, sənə özümü çatdıracağam” deyib, intihar etmək istəyirdi. O, birinci dəfə özünü yandırmaq istəsə də, onun qarşısını aldılar.Fərizə toy şəkillərini stolun üstünə tökür, onlara baxıb, yarımçıq məktub yazmışdı: “Ana, məni ağlama. Heç biriniz ağlamayın. Mən İlhamsız yaşaya bilmərəm. Onsuz da…” Təcili yardım maşını gəlib ona iynə vursa da, qərarında qəti olan Fərizə, gecə hər kəs yatandan sonra, bir qab sirkəni içirək, intihar edir. İntihar zamanı o hamilə idi. Onun bətnində 2 aylıq körpəsi vardı. Fərizə həkimə çatmamış, təcili yardım maşınında vəfat etdi. Əvvəlcə İlhamı Xırdalandakı qəbiristanlıqda dəfn etsələr də, sonradan onu oradan çıxarıb, yanvarın 22-də hər ikisini Bakının Şəhidlər Xiyabanında dəfn etdilər.Allah rəhmət eləsin.Amin. P.S. Görəsən, iyun ayının 30-u tarixinin “Sevgililər günü” adlandırılmasına nə mane olur? Tarixi düşmənlərimiz olan ermənilər, yoxsa onların Azərbaycandakı qohum-əqrabası?
2020-ci il dövlət büdcəsi və büdcə zərfinə daxil olan məsələlər Milli Məclisdə müzakirə edilir. Hökumət nümayəndələri də bu müzakirələrdə fəal iştirak edir, qaldırılan məsələlərlə bağlı fikir və şərhlərini bildirirlər. Bu sözləri Milli Məclisdə çıxışı zamanı Maliyyə naziri Samir Şərifov deyib. Nazirin sözlərinə görə, deputatlar tərəfindən qaldırılan məsələlər daha çox İqtisadiyyat, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi və Maliyyə nazirlikləri tərəfindən cavablandırılıb. Samir Şərifov bir qrup deputatın seçildiyi ərazilər üzrə uşaq bağçaları, idman mərkəzləri, xəstəxanaların yenidən qurulması, təmiri, qaz və yol infrastrukturuna dair məsələləri qaldırdığını bildirib. Nazir qeyd edib ki, nəqliyyat sektoruna 1 milyard 722 milyon, su, qaz və elektrik çəkilişlərinə 697 milyon, sənaye və energetika üzrə 137 milyon, ekologiya və kənd təsərrüfatı sahəsinə 156 milyon manat ayrılması təmin edilib. Onun sözlərinə görə, təhsil müəssisələrinin tikintisi və təmiri üçün 336 milyon manat ayrılıb: “Bunun hesabına bütün rayonlarda məktəb və uşaq baxçaları tikilib. Səhiyyə obyektlərinin qurulmasına 74 milyon, şəhid ailələrinə ev tikmək məqsədilə 3 milyon manat ayrılıb”. Samir Şərifov 2020-ci il dövlət büdcəsindən də investisiya layihələri üçün böyük məbləğ nəzərdə tutulduğunu vurğulayıb: “Millət vəkilləri tərəfindən qaldırılan məsələlərin həlli üçün müəyyən təminat həyata keçirilə bilər. Digər qrup təkliflər iqtisadi məsələlərlə bağlı olub. Əksər sualların təqdim edilən qanun layihəsinə aidiyyatı yoxdur. Hesab edirik ki, bu məsələlərə başqa formatda baxıla bilər. Həmin təklif və şərhlərdə qanun layihəsinə düzəliş və əlavələrin edilməsi nəzərdə tutulmur. Bir sıra təkliflər isə yeni qanunvericilik aktlarının qəbulu və mövcud qanunlara dəyişiklik edilməsini nəzərdə tutur”. Nazir qeyd edib ki, 2020-ci il dövlət büdcəsinə Azərbaycan prezidenti tərəfindən baxılıb və bir sıra məsələlərlə bağlı düzəlişlərin edilməsi mümkün sayılıb: “Siyasi partiyaların maliyyələşməsinə bir milyon manat əlavə edilərək vəsait 4 milyon manata çatdırılır. İctimai birliklərə nəzərdə tutulan məbləğ 900 min manat artırılaraq 5,5 milyon manata çatdırılır, Milli Məclisin maliyyə təminatı üçün 2020-ci il dövlət büdcəsindən parlamentə 1,9 milyon manat artırılması təklif edilir”. Nazirin çıxışından sonra “Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il dövlət büdcəsi haqqında” qanun layihəsi ikinci oxunuşdan qəbul edilib.
Oktyabrın 4-ü Cəbrayıl şəhərinin Ermənistan işğalından azad edilməsinin 2-ci ildönümüdür. Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycan Ordusu 2020-ci il 27 sentyabr tarixində Cəbrayıl rayonunun Böyük Mərcanlı və Nüzgar kəndləri, 3 oktybar tarixində Mehdili, Çaxırlı, Aşağı Maralyan, Şəybəy və Quycaq kəndləri, 4 oktyabr tarixində Cəbrayıl şəhərini və rayonun 9 kəndini – Karxulu, Şükürbəyli, Çərəkən, Daşkəsən, Horovlu, Mahmudlu, Cəfərabad, Yuxarı Maralyan və Decal kəndlərini işğaldan azad etdi. Cəbrayıl rayonunun ərazisində aparılan hərbi əməliyyatlar nəticəsində ümumilikdə 1 şəhər (Cəbrayıl) və 80 kənd işğaldan azad edildi. 5 yanvar 1994-cü il tarixində Horadiz əməliyyatı zamanı Cocuq Mərcanlı kəndi işğaldan azad edilmişdi. Strateji yüksəkliklər işğalçılardan azad olunandan sonra Cocuq Mərcanlıya həyatın qayıtması artıq mümkün olmuşdur. Cocuq Mərcanlıya qayıdış Böyük Qayıdışın başlanğıcı idi. 2016-cı il aprel döyüşləri zamanı Azərbaycan Ordusunun əks hücumu nəticəsində Lələtəpə yüksəkliyi də işğaldan azad edilmişdi. Azərbaycan Ordusunun bu uğurları bizi Böyük Qələbəyə daha yaxın etmişdir. Həmçinin Azərbaycan Ordusunun Xocavənd rayonunun cənub kəndləri və strateji Hadrut qəsəbəsi istiqmətində hərbi əməliyyatlar keçirməsi üçün geniş imkanlar yarandı. Cəbrayılın azad olunması Azərbaycan Ordusunun şücaətinin nəticəsidir. Hələ 2016-cı il Aprel döyüşləri zamanı Azərbaycan Ordusunun əks hücumu nəticəsində Lələtəpə yüksəkliyi işğaldan azad edilmiş və Cocuq Mərcanlı kəndi Azərbaycan Ordusunun nəzarətinə keçmişdi, Azərbaycan Ordusu yarımçıq qalan işi 2020-ci ildə uğurla reallaşdırdı-Cəbrayıl bütövlükdə azad edildi. Xüsusilə qeyd etmək istəyirəm ki, müharibə başlayandan bir həftə sonra Cəbrayılın azad edilməsi işğalçı Ermənistan ordusunun ilk, ən ciddi və böyük miqyaslı zərbə alması oldu. Nəticədə düşmən ordusunda çox böyük ruh düşkünlüyü, inamsızlıq yarandı. Cəbrayıl rayonunun azad edilməsi uğrunda döyüşən, canından keçən qəhrəman oğullarımızı xalqımız və dövlətimiz unutmur, onların sücaəti yüksək qiymətləndirilir. 2020-ci il noyabrın 26-da “Cəbrayılın azad olunmasına görə” medalı təsis edildi. Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılmış döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək şəxsi igidlik və şücaət nümayiş etdirmiş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 22775 hərbi qulluqçusu “Cəbrayılın azad olunmasına görə” medalı ilə təltif edilmişdir. Dövlətimizin başçısının bayrağımızı tarixi Xudafərin körpüsündə qaldırması Azərbaycan xalqı üçün qürur və fəxarətdir. Cəbrayıl rayonu ərazisində yerləşən qədim Xudafərin körpüsünün düşməndən azad edilməsi və Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin bu körpüdə Azərbaycan bayrağını ucaltmasının böyük tarixi və siyasi əhəmiyyəti vardır. Azərbaycan Respublikasının gücünə-güc qatan xalq-dövlət və ordu həmrəyliyi gecikdirilmiş tarixi ədaləti bərpa etdi. Azərbaycanın ən qədim torpaqları olan Qarabağı mənfur düşmənin işğalından tamamilə azad etdi. Müqəddəs üçrəngli bayrağımız Cəbrayılda, onun ardınca bütün işğaldan xilas olunmuş rayonlarımızda dalğalandırıldı. Erməni faşizmini məhv edən tarixi Zəfərimiz hər birimizin qürurla andığı tarixdir. Azadlığın mübarək, Qarabağ! Salahov Fuad Fərman oğlu Qarabağ Müharibəsi Əlilləri, Veteranları ve Şəhid Ailələri İctimai Birliyinin Xətai rayon şöbəsinin sədri
Kiçikyaşlı məktəblilərdə fəza təsəvvürlərinin inkişaf etdirilməsinin bəzi məsələləri (Tezislər). “Elmi əsərlər”, XI seriya (pedaqogika, psixologiya və fənlərin tədrisi metodikası). Bakı, APİ, 1977, №5, səh. 94. Yüzlük” mövzusunun tədrisi prosesində həndəsə elementlərinin öyrədilməsi metodikasına dair. “İbtidai məktəb və məktəbəqədər tərbiyə” jurnalı, Bakı, 1977, №5 (45), səh. 20-26 (həmmüəllif: prof.N.A.Sadıqov). III sinifdə həndəsə elementlərinin öyrədilməsi. “İbtidai məktəb və məktəbəqədər tərbiyə” jurnalı, Bakı, 1978, №5 (51), səh.19-27(həmmüəllif: prof.N.A.Sadıqov). Riyaziyyat dərslərində alqoritmlərdən istifadə təcrübəsindən. “Fizika və riyaziyyat tədrisi” (“Azərbaycan məktəbi” jurnalına əlavə). Bakı, 1980, №4 (100), səh. 41-45. “Vaxt ölçüləri” mövzusunun tədrisinə dair. “İbtidai məktəb və məkətəbəqədər tərbiyə” jurnalı, Bakı, 1980, №3 (63), səh.24-26. Riyaziyyatın tədrisində təlim tapşırıqlarının sistemləşdirilməsi təcrübəsindən. “İbtidai məktəb və məktəbəqədər tərbiyə”jurnalı, Bakı, 1982, №3 (75), səh.11-14. Orta ümumtəhsil məktəblərində şagirdlərin kənd təsərrüfatı peşələrinə istiqamətləndirilməsi təcrübəsindən. “Əmək və politexnik təlim” jurnalı, Bakı, 1983, №1 (101), səh.28-32 (həmmüəllif: K.M.Məcidov). Şagirdlərin idrak fəaliyyətinin inkişaf etdirilməsi yolları. “Fizika və riyaziyyat tədrisi” (“Azərbaycan məktəbi” jurnalına əlavə). Bakı, 1984, №1 (121), səh. 51-54 (həmmüəllif: dos.İ.F.Əliyev ). Həndəsə tədrisində tətbiq edilən müstəqil işlər haqqında. “Fizika və riyaziyyat tədrisi” (“Azərbaycan məktəbi” jurnalına əlavə”). Bakı, 1985, №2 (126), səh.7-11 (həmmüəllif: dos. S.Süleymanov). Şagirdlərdə fəza təsəvvürlərinin formalaşdırılmasına dair. “İbtidai məktəb və məktəbəqədər tərbiyə” jurnalı, Bakı, 1987, №5 (107), səh.13-18. Təlim metodlarından kompleks istifadə təcrübəsindən. “Fizika və riyaziyyat tədrisi”, (“Azərbaycan məktəbi” jurnalına əlavə), Bakı, 1988, №1 (137), səh.50-55. Əmək təlimi məşğələlərində məhsuldar əməyin təşkili təcrübəsindən. “Əmək və politexnik təlim”jurnalı, Bakı, 1988, №3 (123), səh. 5-7. (həmmüəllif: N.S.Məmmədov). Təlim metodlarından kompleks istifadə. “İbtidai məktəb və məktəbəqədər tərbiyə” jurnalı, Bakı, 1988, №6 (113), səh.7-10. Həndəsənin tədrisində müstəqil işlərdən istifadə(Metodik tövsiyə). Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin nəşriyyatı. Bakı, 1988, 1,5 ç.v. Həndəsə təlimində müstəqil işlərdən istifadə təcrübəsindən. “Fizika və riyaziyyat tədrisi”, (Azərbaycan məktəbi” jurnalına əlavə). Bakı, 1989, №2 (142), səh.30-34 (həmmüəllif: M.A.Nəsibov). Təlim prosesinin mahiyyəti haqqında. Azərbaycan BRKİA və YHİ- nin “Elmi əsərlər” bülleteni, Bakı,1995, №1, səh.4-14 (həmmüəllif: prof. R.H.Məmmədzadə). Pedaqoji düşüncələr: Kimə nəyi necə öyrədək? Azərbaycan BPKİA və YHİ- nin “Elmi əsərlər” bülleteni, Bakı, 1996, №2, səh.4-9. Təlimdə alqoritmik və evristik fəaliyyətin optimal nisbətlərinin əsaslarına dair oçerklər (Monoqrafiya). Bakı, “Mütərcim”, 1998, 24,8 ç.v. О законах педагогики (Брошюра). Москва, «Брандес», 1998, 0,93 п. л. Natural ədədlər üzərində əməllərin mənimsədilməsinin alqoritmik əsasları (Tədris vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 1999, 11 ç.v. Riyaziyyatın təlimi haqqında pedaqoji düşüncələr (Tədris vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 1999, 14,1 ç.v. Təlimin dərk edilməsinə “sistem-struktur” baxımından yanaşma (Monoqrafiya). Bakı, “Mütərcim”, 1999, 10.75 ç.v. Təlimdə sistemdaxili münasibətlər (Monoqrafiya). Bakı, “Mütərcim”, 1999, 6, 75 ç.v. Riyaziyyatın təlimində tapşırıqların əsas arqumentə görə tətbiqi (Monoqrafiya). Bakı, “Mütərcim”, 1999, 5,25 ç.v. Şagirdin təlim fəaliyyətinin modeli. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2000, №4, səh.204-210. Toplama əməlinin öyrədilməsinin alqoritmik əsasları. “İbtidai məktəb və məktəbəqədər tərbiyə”jurnalı, Bakı, 2000, №3, səh. 5-10. Dövrü funksiya anlayışının mənimsədilməsi. “Fizika, riyaziyyat və informatika tədrisi”(Elmi, nəzəri və metodik məcmuə). Bakı, 2000 №3 (153), səh 28-30. Təlimin mükəmməl sistemi (Monoqrafiya). Bakı, “Mütərcim”, 2000, 13,5 ç.v. Təlim prosesinin mahiyyəti (Monoqrafiya). Bakı, “Mütərcim”, 2001, 5,25 ç.v. Şəki müstəqillik illərində (Monoqrafiya). Bakı, “Mütərcim”, 2001, 28 ç.v. Təlim fəaliyyətinin idarə olunmasının formal, dialektik və qeyri-səlis məntiqi (Monoqrafiya). Bakı, “Mütərcim”, 2002, 6,25 ç.v. Təlim prosesi: imkan-hərəkət-yeni keyfiyyət (Monoqrafiya). Bakı, “Mütərcim”, 2002, 5,25 ç.v. Təlim prosesinin sistem anlamı. “Azərbaycan məktəbi” jurnalı, Bakı, 2002, №4 (590), səh.56-58. Şəki dövlətçiliyin qalasıdır (Monoqrafiya). Bakı, “Mütərcim”, 2002, 12,5 ç.v. Təlimdə alqoritmik və evristik fəaliyyət növlərinin yeri(Monoqrafiya). Bakı, “Mütərcim”, 2003, 8 ç.v. Təlimdə alqoritmik və evristik fəaliyyətin optimal münasibətlərinin tənzimlənməsi yolları. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi), Bakı, 2003, №3, səh.178-193. Yeninin müstəqil əldə olunmasını ön plana çəkən altsistem. “Azərbaycan məktəbi” jurnalı, Bakı, 2003, №5, səh.89-92. Соблюдение оптимальных соотношений алгоритмической и эвристической деятельности в обучении. «Философия образования», Новосибирск, 2004, №2 (10); стр. 217-220. «Ненасилие как образ жизни» (сборник научных статей и материалов ХХV Международной научно-практической конференции по проблемам педагогики ненасилия, Санкт-Петербург 15 апреля 2004 года), «67 гимназия», «Verba Magistri» Санкт-Петербург 2004; стр. 289-291; «Актуальные проблемы изучение гуманитарных наук» (Межвузовский сборник научных статьей), Баку, 2003, №3, стр. 93-97 Alqoritmik və evristik fəaliyyətin optimal nisbətlərinin gözlənilməsinə “imkan-hərəkət-yeni keyfiyyət” dəyişməsi variantlarının yönəldilməsi. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2003, №4, səh.161-164. Место самостоятельной работы в системе обучения, включающей оптимальные отношения алгоритмической и эвристической деятельности (как дидактическая основа успешности обучения). «Педагогические науки», Москва, 2004 №4; (8), стр. 199-204; «Вопросы гуманитарных наук», Москва, №3, стр. 74-77. Актуальные проблемы изучения гуманитарных наук» (Межвузовский сборник научных статей), Баку, 2003, №4 Alqoritmik və evristik fəaliyyətin optimal münasibətlərini özündə ehtiva edən təlimin təşkili forması barədə. “Pedaqoji Univesitetin xəbərləri”, Bakı, 2004, №1, səh. 275-288. Vasitələrin alqoritmik və evristik fəaliyyətin optimal münasibətlərinin tənzimlənməsinə yönələn sistemini özündə ehtiva edən təlim siteminin fəlsəfi-metodoloji və məntiqi əsasları. “Bakı Dövlət Universitetinin xəbərləri” (Humanitar elmlər seriyası), Bakı, 2004, №1; səh.548-563; “Azərbaycan məktəbi” jurnalı, Bakı, 2004, №4, səh. 74-90. Соблюдение оптимальных соотношений алгоритмической и эвристической деятельности основа как дидактическая основа успешности обучения. «Мир образования-образования в мире» (научно методический журнал), Москва, 2004, №2 (14), стр. 86-90; «Образования и общество» (Научный, информационно-аналитический журнал), Орeл, 2004, №1 (24), стр. 20-21. Alqoritmik və evristik fəaliyyətin optimal münasibətlərini özündə ehtiva edən təlim sisteminin fəlsəfi-metodoloji və məntiqi əsasları. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi), Bakı, 2004, №1, səh. 196-201. Təlimdə metodların alqoritmik və evristik fəaliyyətin optimal münasibətlərinin tənzimlənməsinə yönələn sistemi. “Təhsil mədəniyyət, incəsənət” (Elmi-nəzəri və metodik jurnal). Bakı, 2004, №1 (17), səh. 10-16. Alqoritmik və evristik fəaliyyətin optimal münasibətlərini özündə ehtiva edən təlim prosesinin sistem anlayışı vasitəsi ilə interpretasiyası. “Pedaqoji Universitetin xəbərləri”, Bakı, 2004, №2, s. 538-546. Təlimdə alqoritmik və evristik fəaliyyətin optimal münasibətlərinin əsaslarının müəyyənləşdirilməsi barədə.Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin professor-müəllim heyətinin 64-cü elmi konfransının materialları. Bakı, V buraxılış, 2004, səh. 103-111. Целые в системе обучения, включающей оптимальные отношения алгоритмической и эвристической деятельности. «Актуальные проблемы изучения гуманитарных наук» (Межвузовский сборник научных статей), Баку, 2004, №3; «Вопросы гуманитарных наук», Москва, 2004, №6, стр. 236-240. Интерпретация процесса обучения включающего оптимальные отношения алгоритмической и эвристической деятельности посредством понятия системы. «Актуальные проблемы изучения гуманитарных наук» (Межвузовский сборник научных статей), Баку, 2004, №2, стр. 326-334. Müəllimin fəaliyyəti, alqoritmik və evristik fəaliyyətlərin optimal münasibətlərini özündə saxlayan təlim sisteminin imkan daşıyıcılarından biri kimi. “Təhsil, mədəniyyət, incəsənət” (Elmi-nəzəri və metodik jurnal), Bakı, 2004, №3, s. 11-13. Alqoritmik və evristik fəaliyyətin optimal münasibətlərini özündə ehtiva edən təlim prosesinin sistemi ilə elmi idrakın qarşılıqlı səciyyəsi. “Pedaqoji Universitetin xəbərləri”, Bakı, 200 4, №3, səh. 289-299. Сущность процесса обучения с позиций системного подхода. «Образования и общество» (Научный, информационно-аналитический журнал), Орел, 2004, №5 (28), стр. 55-58. Интерпретация метода как носителя возможности в системе обучения, включающая оптимальные отношения алгоритмической и эвристичской деятельности. «Педагогические науки», Москва, 2005, №1 (11), стр. 32-36. Təlim prosesinin idarə edilməsinin bəzi məsələlərinə dair mühazirə konspektləri (öyrənənləri öyrədənlərə kömək) ( Monoqrafiya). Bakı, “Mütərcim”, 2005, 12,75 ç.v. Целостность сознания рассудка в обучении. «Актуальные проблемы изучения гуманитарных наук» (Межвузовский сборник научных статей), Баку, 2005, №1; Вопросы гуманитарных наук, Москва, 2005, №4 (19), стр. 202-204. Təlimdə zəka və dərrakənin vəhdəti haqqında. “Azərbaycan məktəbi” jurnalı Bakı, 2005, №2, səh. 95-97. Şagirdləri küt və ağır dərrakəlikdən zəkalığa yüksəldən sistem. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi), Bakı, 2005, №2, s. 117-124. Yaradıcılıq təcrübəsinin mənimsənilməsini özündə ehtiva edən sistem. “Pedaqoji Universitetin xəbərləri” Bakı, 2005, №3. Səh.91-95; “Azərbaycan məktəbi” jurnalı. Bakı, 2005 №5, səh. 100-104. Интерпретация системы обучения отношений в качестве носителия возможности алгоритмической деятельности метода. «Актуальные проблемы изучения гуманитарных наук» (Межвузовский сборник научных статей), стр. 349-354. İctimai münasibətlərin yeni qaydalarının və axtarış təcrübəsinin mənimsənilməsinə yönələn sistem. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2005, №3, səh. 277-278. Analitik və evristik məntiqlə həll olunan tapşırıqlar (Tədris vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2006, 25,75 ç v. Planimetriya üzrə tapşırıqlar (Tədris vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2006, 12 ç,v. Dərrakə ilə zəkanın vəhdətinin gözlənilməsi barədə. “Pedaqoji Universitetin xəbərləri” (Humanitar elmlər seriyası). Bakı, 2006, №2, səh.530-535. Zəruri minimumun işlənilməsi. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2006, №1, səh. 207-209. Mürəkkəb məkan təsəvvürlərinin inkişafına istiqamətlənən tapşırıqlar (Tədris vəsaiti). Bakı,“Mütərcim”, 2006, 11 ç.v. İbtidai məktəbdə riyaziyyatın tədrisinin bəzi məsələləri (mühazirə konspektləri) (Tədris vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2006, 14,5 ç.v. Cəbr kursu üzrə testlər (VIII-IX siniflər) (Tədris vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2007, 16 ç.v.(həmmüəllif: A.F.Qılıncova). V-VI siniflərin riyaziyyat kursuna aid testlər (Tədris vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2007, 19 ç.v.(həmmüəllif: A.F.Qılıncova), Planimetriyadan 888 sual (Tədris vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2007, 14 ç.v. (həmmüəllif: A.F.Qılıncova), Əməkdaşlıqla təlim (və ya kollektiv təlim) texnologiyasından istifadə (Metodik tövsiyə). Bakı, “Mütərcim”, 2007, 2,5 ç.v. “Təlim texnologiyası” anlayışının “sistem-struktur” interpretasiyası. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2007, №3, səh. 158-161. Kitab üzərində iş barədə. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” ( Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi), Bakı, 2007, №5, səh. 308-312. Müstəqil iş (reproduktiv və produktiv) mühitin tənzimlənməsinə yönələn tapşırıqlar (Tədris vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2007, 23,5 ç.v. (həmmüəllif: M.M.Əhmədova). Fəza haqqında düşünməyi öyrənək (Tədris vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2007, 12,25 ç.v. Təlim metodu anlayışı barədə. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi), Bakı, 2008, №1, səh.233-237. Təlim prosesinin başlıca təşkiledici iki komponenti barədə. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2008, №2, səh.226-231. Orta ümumtəhsil məktəblərində sinfin qiymətləndirilməsi prosesi haqqında. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2008, №3, səh.366-370. Təlim sisteminin invariantları haqqında. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2008, №4, səh.175-182. Pedaqogikanın tədqiqat obyekti barədə. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi), Bakı, 2008, №5, səh.201-205. Məzunla abituriyentin fərqli nəticələrini doğuran səbəblər barədə. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2008, №6, səh.271-278. Pedaqogikaya giriş (Dərs vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2008, 24,75 ç.v. Məktəbdə tərbiyə işlərinin təşkili məsələlərinə dair. “Azərbaycan məktəbi” jurnalı, Bakı, 2008, N4 (626), səh. 30-35. Təlim prosesinin bəzi pedaqoji aspektləri. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2009, №1, səh.217-222. Təlimin təşkilat formasının bəzi aspektləri barədə. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2009, №3, səh. 188-195. Təhsildə uğurlar dövlət siyasətinin nəticəsidir. “Azərbaycanın səsi” (Beynəlxalq ictimai-siyasi jurnal). The volce of Azerbıyan (The international-political maqazine), 2009, № 1, səh. 10-11. Bilik haqqında nə bilirik. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2009, №4, səh. 201-206. Heydər Əliyevin təhsil siyasəti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. “İntenational Priority of Fond” (Beynəlxalq ictimai-siyasi jurnal), 2009, №4, səh. 44-45. Pedaqogikanın nəzəri-metodoloji məsələləri (Pedaqogika elmi və onun tədqiqat obyekti haqqında). I məqalə. “Media və təhsil innovasiyaları” (elmi-kütləvi jurnal), Bakı, 2010, №1, əh. 35-40. Şəkidə ümumi orta təhsil davamlı inkişaf yollarında. “Azərbaycan məktəbi” jurnalı. Bakı, 2010, №2 (636).Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2010, №1, səh. 242-248. Ümumi pedaqogikadan mühazirələr(Dərs vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2010, 34 ç.v. Pedaqogikanın nəzəri-metodoloji məsələləri (Pedaqogika elmi və onun tədqiqat obyekti haqqında) – II məqalə. “Media və təhsil innovasiyaları” (elmi-kütləvi jurnal). Bakı, 2010, №2, səh. 6-14. Uşaqların məktəbə hazırlanması. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2010, №3, səh. 195-199. Təlim prosesinin təkmilləşdirilməsinin əsas istiqaməti. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2010, №4, səh. 195-199. Təhsil, təhsilşünaslıq, pedaqogika. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2010, №6, səh. 221-226. Kompleks tərbiyə sisteminin elementlərindən biri barədə. “Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2011, №1, səh. 172-177. Pedaqoji təsirin səmərəliliyini şərtləndirən bəzi amillər haqqında. Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri” (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2011, №2, səh. 162-170. Didaktika (Dərs vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2011, 39 ç.v. (həmmüəlliflər: C.Ə.Feyziyev, b.m.S.R.Bədiyev). Pedaqoji universitet və inistitutlarda bakalavr hazırlığı üçün proqram: “Didaktika”. Bakı, “Müəllim”, 2011, 1ç.v. (həmmüəllif: b.m. S.R.Bədiyev). Müəllim hazırlığı işində praktik potensialın artırılmasının zəruriliyi(Tezislər). Müəllim hazırlığının müasir problemləri. Beynəlxalq elmi konfransın (28-29 oktyabr 2011-ci il) materialları. Bakı, Təhsil İnstitutu, səh. 123-125. Pedaqoji kollektivləri idarəetmənin bəzi aspektləri. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2011, № 3, səh. 231-239 (həmmüəllif: A.F.İbrahimova). Təlimin təhsilləndirici, tərbiyələndirici və inkişaf etdirici funksiyalarının vahidliyi. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri (Alı məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi), Bakı, 2011, №4, səh. 246-251 (həmmüəllif: K.R.Eyvazova). Dərsin qurluşunu şərtləndirən əsas amillərdən biri. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2012, № 1, səh. 228-234 (həmmüəllif: K.R.Eyvazova). İbtidai təhsil pilləsində riyaziyyat təliminin bəzi xüsusiyyətləri. “Məktəbəqədər və ibtidai təhsil” jurnalı. Bakı, 2012, № 1, səh. 52-59. Orta ümumitəhsil məktəblərində tərbiyə işinin şagirdlərin vətəndaş cəmiyyətinə hazırlanmasına yönəldilməsinin bir aspekti haqqında. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri (Ali məktəblər arası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2012, № 2, səh.181-187 (həmmüəllif: A.F.İbrahimova), “Ədədlər və əməllər”məzmun xətti üzrə tədris işinin bəzi xüsusiyyətləri. “Xəbərlər”elmi –metodik jurnal (fizika-riyaziyyat, təbiət və informatika elmlərinin problemləri –III bölmə), AMİ, 2012, №1, səh. 131-137. Pedaqoji anlayışların interpretasiyası “sistem-struktur”rakursda (Monoqrafiya). Bakı, “Mütərcim”, 2012, 46,5 c.v. Regionların elmi əsaslarla inkişafına dövlət qayğısı (elmi oçerk). “Şəki Regional Elmi Mərkəzi: tarixə çevrilən 40 il” kitabında I fəsil, Bakı, “Apostroff”, 2012, səh. 25-56. Təlimin məntiqinin tənzimlənməsi. Ümumi orta təhsilin müasir problemləri (Beynəlxalq elmi konfransın materialları). Naxçıvan, 24 noyabr 2012 ci il, səh. 61-62. Mənəvi tərbiyə probleminin həmişəyaşarlığı. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, 2012,№3, səh. 209-213. Heydər Əliyevin pedaqoji görüşləri təhsil quruculuğu işinin metodoloji əsası kimi. Təhsil sistemində gənc nəslin təlim- tərbiyəsi üzrə işin təşkili və onun yaxşilaşdirilmasi istiqamətləri (Respublika elmi konfransı) , 28 iyun 2012-ci il, səh. 261-263. Нравственная проблематика в мировоззрении Гейдара Алиева. Фундаментальные и прикладные проблемы науки (материалы VII международного симпозиума), Москва, 2012, стр. 170-177. Heydər Əliyevin şəxsi nümunəsindən və ideyalarından tərbiyə işində istifadə. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı, №4, 2012, səh. 240-245. Pedaqogika -1 (Dərslik). Bakı, “Mütərcim”, 2113, 44 ç.v. (həmmüəllif: R.L.Hüseynzadə), Pedaqogika -2 (Dərslik). Bakı, “Mütərcim”, 2113, 34 ç.v. (həmmüəllif: R.L.Hüseynzadə), F.Axundovun pedaqoji görüşləri. “Dil və ədəbiyyat” (Beynəlxalq elmi–nəzəri jurnal).2012, № 3 (83), Bakı, Elektron versiyası, səh.226-228. İpəkçiliyin inkişaf tarixindən. “Elm və həyat”, Bakı,№4, 2012, səh. 24-27. İnteqrativ kurikulumun planlaşdırılması üsulu. Media və Təhsil İnnovasiyaları, Bakı, 2012 ,№1 (19), səh. 3-8 (həmmüəllif: Ə.S.Yunusov). Məktəb dünyasının bütün sahələrində demokratik yanaşmaların həyata keçirilməsi. Media və Təhsil İnnovasiyaları, Bakı,№ 4 (10), 2011, səh. 2-18. Riyaziyyatın ibtidai təhsil pilləsində təliminin məzmun, alt məzmun, fəaliyyət xətləri və standartlar. “Xəbərlər” elmi–metodik jurnal (tədris metodikası və biliklərin mənimsidilməsi üsulları –II bölmə), AMİ, №2, 2012, səh. 54-59. Böyük Qafqazın cənub yamaclarının dağətəyi ərazilərində qlobal iqlim dəyişikliyinin təzahürləri və səciyyəvi bitkilərdə əks olunan əlamətlər. Azərbaycan Aqrar Elmi, Bakı, 2013, №4, səh. 101-104. Ümumtəhsil məktəblərində riyaziyyatı tədrisetmənin fəlsəfəsinə dair. Azərbaycan Müəllimləri İnstitutu, “Xəbərlər” (elmi metodik jurnal), 2012, №3, səh. 113-118. Некоторые аспекты активного (интерактивного) обучения. Актуальные проблемы изучения гуманитарных наук (Межвузовский сборник научных статей), Moсква, 2013, №4, cтр. 322-330. Ümumtəhsil məktəblərində riyaziyyatın tədrisi fəlsəfəsi. Fizika, Riyaziyyat və informatika tədrisi. Bakı, 2013, №1, səh. 6-11. Təhsilin ibtidai pillələrində riyaziyyatın tədrisinə istiqamət verən arqumentlər. Məktəbəqədər və ibtidai təhsil jurnalı, № 1, 2013, səh. 47-50. İstedadlı uşaqların təliminin metodik sistemi. Hümanitar Elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri, 2013, № 1, səh. 277-281. Təhsil tarixi kursunun pedagoji kadr hazırlığında yerinə dair. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı , 2013, № 2, səh. 185-189. Образование как непрерывный процесс (философский аспект Болонского процесса). Международна науково-практична конференция «Социально економична политика держави в умовах трансформацийных змин», Полтава , 2013, cтр. 38-48. Воспитание в плоскости анализа «система структура». Фундаментальные и прикладные проблемы науки. Том 8. Материалы VIII международного симпозиума, Москва, 2013, cтр. 185-189. Ümumtəhsil məktəblərində riyaziyyatın tədrisi metodikası(Dərs vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2014, 29,5ç.v. Некоторые аспекты активного (интерактивного) обучения. Фундаментальные и прикладные проблемы науки. Том 8. Материалы IX международного симпозиума, посвященного 90-летию со дня рождения академика В.П. Макеева, Москва, 2014, стр. 57-67 (со авт. А.Ф.Ибрагимова). Bəxtiyar Vahabzadə yaradıcılığının sirləri və qaynaqları. Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin anadan olmasının 90 illik yubleyinə həsr edilmiş elmi-praktik konfransın materialları, Şəki, 2015, səh.17-23. Riyaziyyat dərslərində tapşırıqlardan istifadə təcrübəsindən. Fizika, riyaziyyat və informatika tədrisi. Bakı, 2014, №2, səh. 58-64 (həmmüəllif: A.F.Qılıncova). İntellektual bacarıqların inkişaf səviyyəsinə təsir göstərən mühitin tənzimlənməsi. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri (Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi). Bakı , 2014, №3, səh. 159-164. Müəllim kadrları hazırlığı problemlərini şərtləndirən baş amil. Müəllim hazırlığının müasir problemləri: texnologiya, təhsil və inkişaf” III Beynəlxalq Elmi konfransın materialları, Bakı, 22-24 may 2014-cü il, səh. 220-221. Философия преподaвания математики в общеобразовательных школах. Фундаментальные и прикладные проблемы науки. Том Материалы IX международного симпозиума, посвященного 90-летию со дня рождения академика В. П. Макеева, Москва, 2014, cтр. 68-74 (со авт. А.Ф.Кылынджова). “Azərbaycan təhsil tarixi” fənninin tədris proqramı (bakalavirat təhsil səviyyəsi üzrə). Baki , ADPU-nin nəşriyyatı, 2015, 2 ç.v. Sosial-mənəvi mühitin saflığının qorunması dövrün qlobal problemi kimi. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri. Bakı, 2015, №2, səh. 176-178. Şagirdlərin əqli fəaliyyətlərinin idarə olunması prosesində sualların funksiyalarından istifadə barədə. Pedaqoji Universitet xəbərləri (Pedaqoji-psixoloji elmlər bölməsi), 2015, №3, səh. 548-561 (həmmüəllif: b.m.V.Ə.Abdurahmanov), Şəxsiyyətin inkişafında müxtəlif fəaliyyət növlərinin rolu. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri, Bakı, 2015, №2, səh.178-185 (həmmüəllif Ş.V.Səmədova). Şəxsiyyətin bütövlüyünün formalaşması məsələsi. “Azərbaycan məktəbi” jurnalı, Bakı, 2014, №4, s. 38-44. Ümumtəhsil məktəbi pedaqogikasından mühazirələr (Dərs vəsaiti). “Mütərcim”, Bakı, 2015, 46 ç.v. Ümumtəhsil məktəblərində riyaziyyatın tədrisi metodikası(Dərs vəsaiti). “Mütərcim”, Bakı, 2015, 43 ç.v. Ümumtəhsil məktəblərində riyaziyyatın kurikulum modelinə əsaslanan tədrisi metodikası (Dərs vəsaiti). “Mütərcim”, 2026, 71,5 ç.v. Məsələ riyaziyyatın tədrisi prosesində şagirdlərin fəaliyyətinin idarə olunması vasitəsi kimi. Azərbaycan Respublikası Təhsil Problemləri İnstitutu, “Elmi əsərlər”, №2,2016, səh. 48-55 (həmmüəllif: b.m.V.Ə.Abdurahmanov). Postindustrial cəmiyyətdə qloballaşma şəraitində məktəblilərin ekoloji tərbiyəsinin bəzi məsələləri. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri, Bakı, 2016, №2, səh. 272-278 (həmmüəllif: S.Abdullayeva). Ümumi pedaqogika (Nəzəriyyə, pedaqoji görüşlər, sivilizasiya çağrışlarına istiqamətlənmə) (Dərs vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2016, 54 ç.v. Şagirdlərin fəaliyyətinin altstandartların reallaşdırılmasını hədəfləyən harmoniyası. Fizika,riyaziyyat və informatika tədrisi(elmi-nəzəri və metodik məcmuə). Bakı, 2016, №3 (211), səh.10-19 (həmmüəllif: X.İ.Həmidova). Fəal təlimdə şagirdlərin əqli fəaliyyətlərinin yönləndirilməsi. Fizika,riyaziyyat və informatika tədrisi(elmi-nəzəri və metodik məcmuə). Bakı, 2016, №3 (211), səh. 64-71 (həmmüəllif M.Bəkirova). Подготовка учителей для обучения одаренных детей. UNESCO, 2016, Buraxılış-33, 2016 (Ukrayna), səh. 94-103. Heydər Əliyevin ideyalarından və şəxsi nümunəsindən tərbiyə işində istifadə. ”Azərbaycanşünaslığın aktual problemləri” mövzusunda VIII Beynəlxalq elmi konfransın materialları, Bakı, 2017, səh. 266-268. Ümumtəhsil məktəblərində riyaziyyatın didaktikası (Dərs vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2017, 496 s. Riyaziyyatın tədrisi metodikası. Proqram. Şəki, “Kaskad”, 2017, 27 səh. (həmmüəllif: b.m.V.Ə.Abdurahmanov). Ümumtəhsil fənlərinin tədrisi prosesində problemli təlim texnologiyasının yeri. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri. Bakı, 2017, №4, səh. 243-247 (həmmüəllif: M.M.Əhmədova). Orta ümumtəhsil məktəblərində riyazi təhsilin fəlsəfəsi, didaktikası, həyatakeçirilmə texnologiyası (Dərs vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2018, 1376 səh. Çəkil tinglərinin yetişdirilməsi, tut ipəkqurdunun yemləndirilməsi və barama istehsalına dair metodiki təlimat (fermerlər və kümdarlar üçün nəzərdə tutulur) kitabına yazılmış on söz əvəzi. Şəki,”Kaskad”, 2018, s. 3-9. “Cəbr” fənninin tədris proqramı (Bakalavirat təhsil pilləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur). Şəki,”Kaskad”, 2018, 25 s. (həmmüəlliflər: dos.R.A.Rasulov, b.m.V.Ə.Abdurahmanov). Riyaziyyatın tədrisində şagirdlərin analitik fəaliyyətə cəlb olunması. Azərbaycan RespublikasıTəhsil İnstitutu, “Elmi xəbərlər”, 2018, №2, səh. 62-69 (həmmüəllif: b.m V.Ə.Abdurahmanov). Ümumtəhsil məktəblərində riyaziyyatın tədrisində şagirdlərin yaradıcı əqli fəaliyyətinin təşkili texnologiyaları barədə. Fizika, riyaziyyat və informatika tədrisi (Elmi və metodik məcmuə). 2018, №1 (217), səh.8-15 (həmmüəllif: b.m V.Ə.Abdurahmanov). Pedaqogikanın metodologiyası barədə. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri, Bakı, 2018, №4, səh. 200-204 (həmmüəllif: L.N.Nuriyeva). Riyaziyyatın ibtidai kursunun tədrisi metodikası (İPHF.01; İPHF.02) proqramı.Bakı, ADPU-nun mətbəəsi, 2018, 32 səh. (həmmüəllif: b.m.M.N.Kərimova). Pedaqoji təhsilin Azərbaycan təhsil sistemində yeri və onun təkmilləşdirilməsi yolları. “Müəllim hazırlığı strateji hədəflərdən biri kimi” mövzusunda respublika elmi konfransının materialları, Bakı, Təhsil institutu, 18 may 2018-ci il, səh. 66-69. Əsas həndəsi anlayışlar və təkliflər. Proqram. ADPU-nun mətbəəsi, 2018, 23 səh. (həmmüəllif: X.A.İlyasov). “Cəbr” fənninin “matrislər və determinantlar” bölməsinin tədrisi (Tədris vəsaiti). Bakı, “Mütərcim”, 2018, 96 səh. (həmmüəllif: b.m V.Ə.Abdurahmanov). Analitik və evristik fəaliyyətlərin optimal münasibətlərini ehtiva edən riyaziyyatın təlimi prosesinin fəlsəfi, məntiqi, psixoloji, didaktik əsasları. Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu,”Elmi əsərlər”, cild 85, №6, 2018, səh. 132-139 (həmmüəllif: b.m V.Ə.Abdurahmanov). Cəbr fənninin tədrisində mövcud problemlər və onların aradan qaldırılması yolları. Fizika, riyaziyyat və informatika tədrisi (Elmi-nəzəri və metodik məcmuə), № 4 (220), 2018, səh. 71-76( həmmüəllif : b.m V.Ə.Abdurahmanov). Ümumtəhsilin keyfiyyətinin idarəolunmasının bəzi aspektləri barədə. Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu, “Elmi əsərlər”, cild 86, № 1, 2019, səh. 44-50 (həmmüəllif: b.m.X.İ.Həmidova). Fəal dərsin motivasiya mərhələsi barədə. Fizika, riyaziyyat və informatika tədrisi (Elmi-nəzəri və metodik məcmuə), № 1 (221), 2019, səh.36-42 (həmmüəllif: b.m.V.Ə.Abdurahmanov). “Beşikdən qəbrədək” olan təhsilin kontinumu. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri, Bakı, 2019,№1, səh. 297-302 (həmmüəllif: S.A.Əmrahova). “Təlim prosesinin alqoritmi”, “Təlim prosesində alqoritm” anlayışları barədə (UOT 37.01). Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu, “Elmi əsərlər”. cild 86, №3, 2019, səh. 189-197 (həmmüəllif: b/ m V.Ə.Abdurahmanov). Təlimat və alqoritmik əsaslı fəaliyyətlə müəyyənləşən mənəvi əxzetmə mühitinin tənzimlənməsi (UOT 37.01). Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu, “Elmi əsərlər”. cild 86, №4, 2019, səh. 84-91 (həmmüəllif: b/m V.Ə.Abdurahmanov). Ümumtəhsil məktəblərində riyaziyyatın tədrisi metodikasından mühazirələr. Dərs vəsaiti. Bakı, Mütərcim, 2019, 470 səh. Təhsilin idarə olunmasının bəzi məsələləri. Bakı. Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri, 2019, №4, səh.186-190 Təhsillə bağlı “innovasiya” anlayışının “sistem-struktur” rakursda şərhi və onun tətbiqi istiqamətləri.Bakı, Hümanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri, №4, səh.191-196. (həmmüəllif: b/m G.B..Qarayeva). Ümumi riyazi təhsilin həyata keçirilməsi prosesində ehtimal nəzəriyyəsi elementlərinin mənimsədilməsi texnologiyası. Metodik vəsait. Bakı, ADPU-nun mətbəəsi, 2020, 207 səh. (həmmüəllif:b/m V.Ə.Abdurahmanov) Riyaziyyatın kurikulum modeli əsasında tədrisi prosesində inteqrasiyanın təmin olunması. Bakı, Fizika, riyaziyyat və informatika tədrisi (Elmi-nəzəri və metodik məcmuə), 2020, №1(225), səh.36-43 ( həmmüəllif:b/m A.B.İmanova) “Təfəkkür dərslləri” riyaziyyatın təliminin əsas təşkilat forması kimi . Bakı,Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu, “Elmi əsərlər”, cild 87, №3, 2020, səh. 133-141 (həmmüəllif: müəllim X.A.İlyasov) Tədris fəaliyyətinin analitik və evristik məntiqlərə uyğun idarə olunması. ADPU, “Xəbərlər”, 2019,C.67, №4, səh. 266-275 (həmmüəllif: b/m V.Ə.Abdurahmanov) Ümumtəhsilin məzmun standartları komponentlərinin əlaqəsi texnoloji rakursda. Bakı, Fizika, riyaziyyat və informatikanın tədrisi (Elmi-nəzəri və metodik məcmuə), 2020,№2 (226), səh. 27-37 (həmmüəllif: müəllim X.A.İlyasov) Riyaziyyatın tədrisi prosesində şagirdlərin fəaliyyətlərinin tənzimlənməsinin idraki və texnoloji aspektləti. Bakı, Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu, “Elmi əsərlər”, cild 87, №4, 2020, səh. 78-83 ( həmmüəllif:b/m M.N.Kərimova) “İnklüziv təhsil” anlayışının “system-struktur” rakursda interpretasiyası. Beynəlxalq elmi konfransın materialları: İTRÇP-2020-İnklüziv təhsil:reallıqlar, çağrışlar, perspektivlər. Bakı, Azərbaycan, səh. 41-43 Fəndaxili inteqrasiyanın yaradılmasının müxtəlif aspektləri . Bakı, Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu, “Elmi əsərlər”, cild 87, №1, 2020, səh. 43-50 (həmmüəllif: b/m A.B.İmanova). “Əsas həndəsi anlayışlar və təkliflər” seçmə fənni (İxtisas: M011600) üzrə gözlənilən nəticələr və materialların sistemləşdirilməsi. Bakı, Fizika, riyaziyyat və informatika tədrisi (Elmi-nəzəri və metodik məcmuə), 2020, №4 (228), səh. 3-12 (həmmüəllif: müəllim K.Süleymanova) Pedaqoji prosesdə ehtiva olunan məzmunun hərəkət formaları. Bakı, Pedaqoji Universitetin xəbərləri(Humanitar, ictimai, pedaqoji, psixoloji elmlər seriyası), cild 68, №3, 2020, səh.138-145 (həmmüəllif: b/m V.Ə.Abdurahmanov). İnkluziv təhsil anlayışının “Sistem-struktur” rakursda interpretasiyası. Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri(Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi), Bakı:№2, 2020,səh.160-164. “Funksiyalar” altməzmun xətti üzrə standartların reallaşdırılma texnologiyası (Dərs vəsaiti). Azərbaycan Dövlət PedaqojiUniversitetininTədris Metodiki Şurasının 23.12.2020–ci il tarixli 5 nömrəli protokolu ilə təsdiq olunmuşdur. Bakı, ADPU, 2021, 516 səh. (həmmüəlliflər: Baş müəllimlər V.Ə.Abdurahmanov və A.B.İmanova). “İPHFS-B08-Orta məktəbdə ədədi sistemlərin əsasları” fənninin proqramı (Bakalavirat təhsil səviyyəsi üçün) İxtisas: 050106- Riyaziyyat və informatika müəllimliyi 050105- Riyaziyyat müəllimliyi. Proqram. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji UniversitetininTədris Metodiki Şurasının 23.01.2021–ci il tarixli 1 nömrəli protokolu ilə təsdiq olunmuşdur. Bakı, ADPU, 2021, 36 səh (həmmüəllif: b/m V.Ə.Abdurahmanov) “Riyazi məntiq” fənninin proqramı (Bakalavirat təhsil səviyyəsi üçün). İxtisas: 050106- Riyaziyyat və informatika müəllimliyi 050105 -Riyaziyyat müəllimliyi. Proqram. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji UniversitetininTədris Metodiki Şurasının 23.01.2021 –ci il tarixli 1 nömrəli protokolu ilə təsdiq olunmuşdur. Bakı, ADPU, 2021,13 səh. (həmmüəllif: b/m V.Ə.Abdurahmanov) ““İPF-B32-Riyaziyyat” fənninin proqramı (Bakalavirat təhsil səviyyəsi üçün) İxtisas: 050114- Tarix və Coğrafiya müəllimliyi. Proqram Azərbaycan Dövlət Pedaqoji UniversitetininTədris Metodiki Şurasının 05.02.2021–ci il tarixli 2 nömrəli protokolu ilə təsdiq olunmuşdur. Proqram. Bakı, ADPU, 17 səh. ( həmmüəllif: b/m V.Ə.Abdurahmanov). Pedaqoji təhsilin Azərbaycan təhsil sistemində yeri və onun təkmilləşdirilməsi yolları Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu, “Elmi əsərlər”, Bakı, cild 88, №1, 2021, səh.17-21 (həmmüəllif: b/m G.Q.Abdurahmanova). “Orta məktəbdə ədədi sistemlərin əsasları” fənninin tədrisində gözlənilən nəticələr və onların əsas xüsusiyyətləri.Təhsil institutu, “Elmi əsərlər”, cild 88, №2, 2021, səh. 95-103 (həmmüəllif: K.Q.Süleymanova). İbtidai siniflərdə “Həndəsə” məzmun xətti üzrə materialların tədrisi xüsusiyyətləri. Bakı, Fizika, riyaziyyat və informatika tədrisi (Elmi-nəzəri və metodik məcmuə), 2020, №1 (229), səh. 14-23 (həmmüəllif: baş müəllim K. F.Şirinova). “İPF-B32 Riyaziyyat” fınninin(ixtisas:050114) məzmun xətləri üzrə tədris materiallarının sistemi və gözlənilən nəticələr. Bakı, Fizika, riyaziyyat və informatika tədrisi (Elmi-nəzəri və metodik məcmuə), 2020, №1 (229), səh.32-39 (həmmüəllif: baş müəllim M.N.Kərimova). İbtidai siniflərdə riyaziyyatın tədrisi prosesində şagirdlərin fəza təsəvvürlərinin formalaşdırılması işinin əsas istiqamətləri. Bakı, Fizika, riyaziyyat və informatika tədrisi (Elmi-nəzəri və metodik məcmuə), 2020, №1 (229), səh.40-48 (həmmüəllif: müəllim K. Q.Süleymanova). Diskret riyaziyyat və məntiq elementləri. Proqram Azərbaycan Dövlət Pedaqoji UniversitetininTədris Metodiki Şurasının16.04.2021–ci il tarixli 3 nömrəli protokolu ilə təsdiq olunmuşdur. Proqram(təhsilin bakalavirat səviyyəsi üçün). Bakı, ADPU, 17 səh. ( həmmüəllif: b/m V.Ə.Abdurahmanov). Gerçəyi mənəvi əxzetmə prosesində intuisiyanın yeri və rolu. Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri(Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi), Bakı:№1, 2021,səh. 201-206.(həmmüəllif G.Q.Abdurahmanova). Təhsilin “sistem”, “proses”, “nəticə” və “dəyər” anlayışları əsasında xüsusiyyətlərinin açılması. Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri(Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi), Bakı:№1, 2021,səh. 207-212.(həmmüəllif:G.B.Qarayeva). Metrik münasibətlərin tədrisi əsasında şagirdlərin mürəkkəb fəza təsəvvürlərinin formalaşdırılması.Bakı Qızlar Universitetinin “Elmi əsərlər” jurnalı. Bkı: cild 12, №2, 2021(46).(həmmüəllif :baş müəllim K.Süleymanova).
Mərkəzi Bank (MB) cari ilin sonuna qədər “rəqəmsal manat” (r-manat) konsepsiyasını tamamlamağı planlaşdırır. MB-nin baş direktoru Fərid Osmanov bildirib ki, dünyada geniş yayılmış rəqəmsal valyuta modellərinin ölkəmizdə tətbiqi imkanları nəzərdən keçirilir və Mərkəzi Bank beynəlxalq təşkilatların texniki yardımları çərçivəsində ölkəmizdə də rəqəmsal valyutanın tətbiqini mümkün hesab edir. Qısa zamanda konsepsiyanın yekunlaşdırılaraq hökumətə təqdim edilməsi nəzərdə tutulur. “Rəqəmsal manat”a keçidi zəruri edən əsas çağırışlar beynəlxalq səviyyədə elektron ödənişlərin sürətli inkişafıdır. Dünyada rəqəmsal texnologiyaların görünməyəcək dərəcədə inkişafı müxtəlif ölkələrdə rəqəmsal valyutaya keçidi labüdləşdirib. COVID-19 pandemiyası isə bu sahədə yeni dalğa yaratdı, dünya ölkələrinin onlayn və təmassız ödənişlərə olan marağını və praktiki olaraq əməliyyatlarını xeyli artırdı. Ötən il Çin hökumətinin pul bazarına “rəqəmsal yuan”ı buraxmasından sonra Asiya regionu ölkələri, xüsusilə də Yaponiya, Malayziya, Sinqapur da elektron pul tədavülündə israrlı olduqlarını bəyan etdi. Avropa Mərkəzi Bankı və bir çox ölkələrin mərkəzi bankları rəqəmsal valyutanın emalı üzərində modelləri test etməkdədir. Avropa Bankı hazırda “rəqəmsal avro” üzrə pilot layihənin tətbiqinə hazırlaşır. Qardaş Türkiyə hökuməti də “rəqəmsal lirə” üzərində praktik addımlar atmaqdadır. Qeyd edək ki, “Azərbaycanda rəqəmsal ödənişlərin genişləndirilməsi üzrə Dövlət Proqramı”nda da elektron pula keçidlə bağlı təkliflərin hazırlanması əks olunub. Bununla bağlı Mərkəzi Bank, Dövlət Vergi Xidməti, Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinə, digər aidiyyəti qurumlara tapşırıqlar verilib. “Rəqəmsal manat” nədir? Rəqəmsal valyuta və yaxud e-pul həm dövlət sektorunda, həm də özəl və kommersiya strukturlarında bütün ödənişlərin vahid elektron manat platforması üzərindən həyata keçirilməsi, vergi, gömrük, bank, kredit və digər dövlət ödənişlərini, həmçinin vətəndaşlar arasında adi pul hesablaşmalarının tamamilə elektronlaşmış formada həyata keçirilməsidir. Bu modeldə artıq kağız pullar dövriyyədən çıxmış olur. Bu isə o deməkdir ki, artıq bank kartlarına, ödəniş terminallarına da ehtiyac qalmayacaq, hər bir vətəndaş öz mobil telefonunda elektron pul kisəsi yaradaraq öz hesabından köçürmələri və alış-verişini təmin edəcək. “R-manat” onlayn və oflayn ödənişlərə, həmçinin sürətli pul köçürmələrinə də şərait yaradacaq. Yəni bu platforma ilə xarici ölkələrə də mobil cihazla ödənişləri təmin etmək mümkün olacaq. Məsələ ondadır ki, “rəqəmsal manat”ın ödəniş sistemində tamamilə tətbiqinə başlamaq üçün hərtərəfli arxitektura olmalıdır. İlk növbədə bölgələrdə smart texnologiyalar, sürətli internet, mobil cihazların dayanıqlılığı olmalıdır. Həmçinin insanların elektron pul proqramını tam mənimsəməsi zəruridir. Çünki rəqəmsal pul həm də hədsiz dərəcədə möhkəm kibertəhlükəsizlik tələb edir. MB isə bəyan edir ki, “r-manat” Azərbaycanda blokçeyn texnologiyalarına əsaslanır və bir neçə ildir ki, dünyanın aparıcı blokçeyn şirkətləri ilə əməkdaşlıq edərək bu arxitekturanı qurmağı mənimsəyib. Bununla yanaşı, rəqəmsal valyutaya keçid elektron ödənişlərin dinamikasının stabil olmasını da zəruri edir. İlkin mərhələdə ölkə üzrə aparılan nağdsız dövriyyə ümumi pul dövriyyəsinin ən azı 15-20 faizinə bərabər olmalıdır. MB əmindir ki, artıq Azərbaycanın nağdsız dövriyyəsi bu mərhələ üzrə hədəflərə uyğundur, hazırda nağdsız ödəmələrin həcmi ümumi pul dövriyyəsində 15 faizdən yüksəkdir. 2022-ci ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycanda 14,2 milyard manat məbləğində nağdsız əməliyyat aparılıb. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,5 dəfə çoxdur. Həmin dövriyyənin 10,7 milyard manatını elektron ticarət, 3,5 milyard manatını POS-terminallarla, 0,02 milyard manatını isə bankomatlarla aparılan əməliyyatlar təşkil edib. Beləliklə, e-ödənişlərin hədsiz artım dinamikası və getdikcə artan bu tempi təmin etmək və elektron ödəniş arxitekturasını müasir meyarlara uyğunlaşdırmaq məqsədilə “rəqəmsal manat” ideyasının reallaşmasına üstünlük verilib. “Rəqəmsal manat” konsepsiyasının tətbiqi vergi münasibətlərində də yeni mexanizmlərin yaranmasına səbəb olacaq. Belə ki, rəqəmsal pul platforması zamanı əməliyyatlar əsas etibarilə elektron pul kisəsinə əsaslanır. Hazırda e-ticarət zamanı istifadə edilən ödəniş kartlarından fərqli olaraq, e-pul kisəsini yaratmaq üçün mütləq qaydada ödəniş əməliyyatlarını təmin edən “PayPal”, “Google Wallet”, “Checkout By Amazon”, “Moneybooks” və s. kimi rəqəmsal şirkətlərin proqramlarda qeydiyyatdan keçmək lazımdır. Eyni zamanda Azərbaycanın özünün “PostPay” adlı elektron pul kisəsi 2019-cu ildən fəaliyyət göstərir. “Postpay” elektron pul kisəsi “Android” sistemi ilə çalışan qurğuların dəstəklədiyi mobil tətbiqə əsaslanır. “Rəqəmsal manat”ın tətbiqindən sonra, sözsüz ki, bütün vətəndaşların e-pul kisəsi yaratması mütləqdir. Çünki e-pul kisəsi olmadan onlayn alış-veriş etmək mümkün deyil. Hazırda Vergi Məcəlləsində e-ticarət yolu ilə aparılan iş və xidmətlərin təqdim edilməsi ilə bağlı vergitutma məsələləri öz əksini tapıb və e- ticarətə vergi nəzarəti Məcəllənin müddəalarına uyğun qaydada aparılır.
Hörmətli Adnan Oktarın 19 noyabr 2012-ci il tarixli söhbətindən Tövbə surəsi ilə əlaqədar verdiyi şərhlər. ADNAN OKTAR: Bəli, münafiqlər orada oturmağı istəyirlər. Mübarizə aparmaq istəmirlər. Allah bu əxlaqsız xüsusiyyətlərini vurğulayır. Şeytandan Allaha sığınıram. Tövbə surəsi, 55-ci ayə. “Onların nə mallarına, nə də övladlarına göz dikmə”. Onsuz da adamlar həmişə mal və övlad arxasınca qaçırlar. Hər kəs: “Kefimizə baxaq, bol pul qazanaq, ticarətimizlə məşğul olaq” deyir. Allah İslam Birliyininin qurulmasını və Özünə aşiq olmağımızı istəyir. “Yox, biz belə xeyli rahat olarıq” deyir. Olmazsan, sürünərsən. “Onların nə mallarına, nə də övladlarına göz dikmə. Allah bunlarla, ancaq onlara dünyada əzab vermək”, necə?. Malı üçün dərdə düşür, çek ödənilmədi, qəbz ödənilmədi, mallar da gəlmədi deyərək əsəbləri pozulur, xəstə olur. Övladı olur, övladı üçün də, aha məktəbdən qayıtmadı, bunu etmədi, onu etmədi, dərslərini necə öyrənəcək?. Öyrənə biləcəkmi?. Məktəbə daxil olacaqmı, necə daxil olacaq?. Bu mövzulardan ötrü əsəbləri pozulub xəstə olar. Ürək xəstəsi olar, ruh xəstəsi olar. Baxın ayədə: “Allah bunlarla, ancaq onlara dünyada əzab vermək” deyilir. Təbiidir ki, bu küfr əhli üçündür. Baxın Allah 90-cı ayədə belə deyir. Şeytandan Allaha sığınıram. “Yaxşılıq edənlərin əleyhinə bir yol yoxdur”. Daim onların lehinə… ardı... → Bu saytda olan bütün yazıları, saytı qaynaq göstərmək şərti ilə müəllif haqqı ödəmədən istifadə edə bilərsiniz
Bu gün Azərbaycanda Od çərşənbəsidir. İlin axır çərşənbələrindən ikincisi olan Od çərşənbəsi xalq arasında Üskü çərşənbə, Addı çərşənbə kimi də tanınır. Odun, tonqalın olması istiliyin mənasını ifadə edir və yazın gəlişi də havaların isinməsinin əsas göstəricisidir. Sizləri Od Çərşənbəsi münasibətilə təbrik edir, bayram ovqatı, işlərinizdə müvəffəqiyyətlər və şəxsi həyatınızda uğurlar arzu edirik. 20.10.2020 Xəbərlər Digər xəbərlər İşçi kollektivinin motivasiya olunması – biznesin idarə edilməsi prosesinin ən vacib elementlərindəndir "Qazax Sement Zavodu" MMC-nin Qəbələ rayonunda keçirilmiş korporativ tədbiri “Qazax Sement Zavodu” MMC Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin Qazax rayonunda təşkil olunmuş “PİSA-da uğur STEAM-dan keçir" layihəsində iştirak etmişdir Yaponiyanın Azərbaycandakı səfiri və Qazax Rayon İcra Hakimiyyətinin Başçısı zavodumuzda səfərdə olub.
Sanki Tanrı bu dağları, qayaları, meşələri, yamacları, bu məkanın havasını-suyunu elə binədən füsunkar bir təbiət parçası kimi yox, başlanğıcdan möcüzə kimi xəlq edib. Pənahəli xan Cavanşir də Şuşanı iqamətgah seçib quruculuğa başlayanda niyyəti sadəcə gözəl bir başkənd yaratmaq yox, elə möcüzə şəhər qurmaq idi. Səbəbsiz deyil ki, o, təməlini qoyduğu, məhəllə-məhəllə ərsəyə gətirdiyi bu örnək şəhərin təkcə hər ustasını, sənətkarını, çalıb-oxuyanını seçib sonalamırdı, bura yüz ölçüb bir biçəndən sonra gətirmirdi, həm də köklü-köməcli nəsillərin seçmə adamlarını cəm edirdi ki, bu məkan, bu QALA hər cəhətdən sağlam olsun, oxşarsız olsun. Mayası o cür yoğrulduğundandır ki, yalnız bu şəhərə xas olan bir saf ruh, şux ovqat həmişə Şuşayla oldu, ən qəddar əyyamlarda belə bu müqəddəs yurdu tərk etmədi. Prezident İlham Əliyevin müşahidəsi və qənaətləri çox sərrastdır: "İşğala baxmayaraq, Şuşa Azərbaycan ruhunu saxlaya bildi. Şuşaya gələn hər insan bunu görür. Hətta dağılmış vəziyyətdə, hətta işğal dövründə vandalizmə məruz qalmış şəkildə Şuşa öz ruhunu, öz qamətini saxlaya bildi, əyilmədi, sınmadı, bizi gözləyirdi, biz gəlməli idik və biz gəldik. Müzəffər xalq kimi gəldik. Danışıqlar yolu ilə yox, Ermənistan tərəfindən edilə biləcək hansısa güzəşt nəticəsində yox, döyüş meydanında qan tökərək, şəhidlər verərək, fədakarlıq göstərərək gəldik, öz ərazi bütövlüyümüzü bərpa etdik və milli ləyaqətimizi bərpa etdik". Sağı-solu illərcə davam etmiş qəsbin, talançılığın, insansızlığın yaratdığı xarabalıqların qəlbağrıdan mənzərələri ilə dolu haphamar, rahat, geniş və bir neçə ay içərisində necə salındığı heyrət doğuran yolla irəliləyirik, Şuşaya doğru gedirik. Ara-sıra elə həmin sağda-soldakı viranəliklərdə bomboş səhradakı həyatla dolu bir yaşıl vahə, torpağı cadar-cadar olmuş yalın düzəndə pardaqlanmış gül kolu kimi tək-tək tikililər gözə dəyir. İşğalçının tar-mar etdiyi, dağıtmağı, xarabazara çevirməyi azmış kimi, gələcəkdə də bərpasının mümkün olmaması üçün minalarla doldurduğu ərazilərə insan gəlib, yerin sahibi gəlib, dirçəltməyə, sönmüş həyatı oyatmağa gəlib. Alnına möcüzəlilik yazılmış Şuşanın, Qarabağın bu gün yaşadıqları da əslində, ayrı bir möcüzədir. İşğalın bitməsindən, əsir torpaqlarımızı azad etməyimizdən nə keçir ki! Heç on ayı tamam deyil. Lakin bunca qısa müddətdə hər qarışında gizlədilmiş ölüm saçan minaları təmizləmək, yaralı ərazilərdə Zəfər yolunu salmaq, ən müasir tələblərə cavab verən hava limanını tikib başa çatdırmaq, mehmanxanalar, inzibati binalar inşa etmək, üç onilə sığan uzun və məşəqqətli vaxt boyunca nəfəsi tıncıxmış yerlərə həyat işığı saçmaq da gerçəkdən bir möcüzədir. 2021-ci ilin 29 avqustunda həyatı boyu daş üstünə daş qoymayanların daşını daş üstündə qoymadıqları viranəliklər arasından şüşə kimi rəvan yolla gedə-gedə onu da düşünürəm ki, biz bu gün bu yoldan belə asudəliklə keçək, dəqiqələr ərzində kilometrlər qət edərək Şuşaya yetişək deyə aylar öncə cəsur əsgərimiz top-mərmi atəşləri, güllə yağışı altında qan tökə-tökə bu yolları ölümlə göz-gözə, addım-addım irəliləyirmiş. Ey bu gün və bütün sabahlarda bu yollardan elə bizim kimi beləcə rahat adlayacaq yolçu! Sənin bu yollardan keçməyinçün cavan canlarını qurban verənləri heç zaman unutma, onlara borclu olduğunu ömür billah yaddan çıxarma! Bundan sonra həyatın boyu bu yollardan keçdikcə bu yolu açanlara ("yolu açmaq" deyiminin bütün mənalarında!) rəhmət və məhəbbət dilindən və ürəyindən əskik olmasın! ...Çox yox, lap bir il əvvəl hələ xoşbəxt günlərimiz qarşıdaydı, hətta xəyal olaraq da bunca yaxınlarda təsəvvür edilmirdi. Bir neçə il qabaq yenə haçansa günlərin birində Şuşaya qayıdacağımız ümidi ilə, bu niyyəti insanlarımızın içərisində daim diri, kökdə saxlamaq məqsədilə Azərbaycan radiosunda növbəti verilişimi hazırlayırdım və 1982-ci ilin qışında Vaqif məqbərəsinin açılışı ilə bağlı yazıları, sənədləri, qəzetləri qaldırırdım. O tədbirin başdan-sona səs yazısını tapdım, həmin lenti lap axıracan dinlədim və heç vaxt efirə getməmiş bu lentin bitəcəyindəki bir məqam diqqətimi çox çəkdi. 1982-ci ilin 14 yanvarı. O qarlı-sazaqlı gündə coşqun çıxışlar edilir, şeirlər oxunur və nəhayət, yetişir Vaqif bayramının həlledici anı, məqbərənin açılış lentinin kəsilmə məqamı. Ağsaqqal ədiblər - Mirzə İbrahimov, Süleyman Rüstəm Azərbaycanın rəhbəri Heydər Əliyevə müraciət edirlər ki, buyurun, lenti siz kəsin. Heydər Əliyev imtina edir: "Yox, siz şairsiniz, yazıçısınız, Vaqifin davamçılarısınız, siz kəssəniz məsləhətdir". Mirzə müəllimgil əl çəkmirlər ki, yox, bu, sizin haqqınızdır, bu mərasim baş tutubsa, bu abidə ucalıbsa, ilk növbədə sizin xidmətinizdir. Heydər Əliyev yenə təkid edir ki, yox, daha yaxşısı lenti sizin kəsməyinizdir, lap çox istəyirsinizsə, mən də lentin bir tərəfindən yapışaram. Yenə yazıçılar inad edirlər və əlbəttə ki, bu inadlarında haqlı idilər. Axı təvazö ilə özünün sadəcə açılış lentinin bir qırağından yapışmağını mümkün sayan Heydər Əliyevin nüfuzu, iradəsi, Kreml səviyyəsində gücü, sözükeçərliyi olmasaydı, heç o abidənin ucaldılması baş tutardımı? Axı Şuşada Vaqifin məzarının varlığı da, onun mədəniyyət, dövlətçilik tariximizdəki yüksək yeri də Heydər Əliyevin Azərbaycan hakimiyyətinə gəlişinə qədər hər kəsə, o sıradan Azərbaycana rəhbərlik edənlərə də bəlli idi. Ola bilsin, hətta hansılarınınsa ürəyindən nələrisə etmək də keçirmiş. Ancaq edə bilməmişdilər və onları qınamağın da yeri yoxdur. Erməni əl altından işini görürdü, Moskva səviyyəsində ən müxtəlif məkrli vasitələrlə müqavimətini də göstərirdi. Şuşada erməni müharibə qəhrəmanı Nelson Stepanyana, Sovet naziri İvan Tevosyana, 26 Bakı komissarlarından olmuş Baqdasar Avakyana, Aram Kostandyana abidə qoymaq mümkün olurdu, amma Natəvana, Cabbar Qaryağdı oğluna, Üzeyir bəyə, Bülbülə, digər şuşalı görkəmli tarixi şəxsiyyətlərimizə yox. Və ifrat təvazö ilə mədəniyyət xadimlərini irəli buraxaraq sadəcə lentin bir kənarından yapışmağı özü üçün bəs bilən unudulmaz Heydər Əliyev əslində, bütün böyük azərbaycançı, vətənçi əməllərin təməlçisi, qoruyucusu, gerçəkləşməsinin səbəbkarı idi və arxada onillər qalandan sonra bütün bunların hansı gərgin mübarizələr nəticəsində həyata keçdiyi bəlli olur. Vaqif heykələ çevrilərək Şuşaya qayıtmağın intizarını çox çəkmişdi. Hələ 1936-cı ildə Azərbaycan Xalq Komissarları Soveti Vaqifin qırmızı qranitdən abidəsinin hazırlanması haqda qərar qəbul etmiş, Cəlal Qaryağdının düzəldəcəyi və pyedestalı ilə birlikdə hündürlüyü 18 metr olacaq bu heykəl üçün büdcə də dəqiqliyi ilə müəyyənləşdirilmiş (ümumilikdə 188.520 rubl), onun 7 hektarlıq ərazidə yeni salınacaq Vaqif adına Mərkəzi şəhər parkında yerləşdirilməsi haqda rəsmi qərar qəbul edilmişdi. Nəzərdə tutulurdu ki, bütün bu işlər 1944-cü ildə başa çatdırılsın. Lakin araya müharibə girir (müharibələr zavallı Vaqifin taleyində həmişə bəd ləpirini qoyub) və layihənin gerçəkləşdirilməsi təxirə salınır. Əldən qalan əlli il qalar deyiblər. Elə təxminən atalar buyuran kimi alınır. 1967-1968-ci illərdə, Molla Pənahın 250 illiyinin təntənə ilə keçirildiyi və xeyli də əhəmiyyətli işlər görülən ərəfədə Vaqifin Şuşadakı abidəsi məsələsi yenidən gündəmə gəlsə də, yenə iş tərsə düşür və bu arzu yalnız 1982-ci ildə Heydər Əliyevin səyləri ilə, nəhayət ki, gerçəkləşir. Lakin nə acı ki, Vaqifin bu sevinci də uzun çəkmədi. 10 il sonra Şuşa işğala uğradı və Vaqifin mavzoleyi də dağıdıldı. 2001-ci ilin yanvarında Strasburqda Prezident Heydər Əliyevlə Ermənistan dövlətinin başçısı Robert Koçaryanın danışıqlarını müşahidə etmiş, o vaxtlar ölkəmizin xarici işlər naziri vəzifəsini tutan Vilayət Quliyev xatırlayır ki, görüş bitəndən sonra ayağa qalxanda Heydər Əliyev ermənistanlı həmkarına müraciətlə dedi: "Bilirsən də, bizim böyük şairimiz olub Vaqif, o, həm də Qarabağ xanının vəziri idi. Vaxtilə Şuşada mənim təşəbbüsümlə onun məqbərəsi tikilmişdi, indi həmin məqbərənin vəziyyəti necədir?" Koçaryan qayıdır ki, biz xəbər tutanacan bütün alüminium hissələrini, mərmər üzlükləri söküb aparmışdılar, karkası isə durur. Heydər Əliyev kinayə ilə dillənir: "Nadeösğ, tı k gtomu ruku ne prilojil?" (Ümidvaram ki, bu işdə sənin əlin olmayıb). Koçaryan tələsik cavab verir: "Yox, Heydər Əliyeviç, siz nə danışırsınız?" Erməni nümayəndə heyəti aralanınca Heydər Əliyev köks ötürür: "Gözünün içinə kimi yalan deyir. Quldurbaşının yekəsi elə bu özüdür". Strasburqda həmin gün, yanvarın 25-də Ermənistan və Azərbaycan prezidentlərinin mətbuat konfransını, Koçaryanın həmin toplantıdakı sırtıq ədalarını, yekəxana cavablarını, unudulmaz Heydər Əliyevin təmkinli, hədəfə sərrast vuran ifadələrini xatırlayıram. Mətbuat konfransından sonra Avropa Şurasındakı ilk nümayəndə heyətimizə yaxınlaşan Heydər Əliyevə dedim ki, cənab Prezident, sizin bir böyüklüyünüz də bu cür adamlarla yanaşı oturmağa dözməkdir. Yorğun-yorğun gülümsündü: "Görürsünüz də..." Böyük siyasət həm də tab gətirə bilmək, səbirli olmaq, son sözünü əvvəldə deməmək, həlledici zərbəni məhz ən zəruri məqamında endirə bilmək istedadıdır. Məgər Prezident İlham Əliyev də illərcə ayağının tozu sayılmağa layiq olmayan Koçaryanla, Sarkisyanla, Paşinyanla və onlara bənzərlərlə üz-üzə oturaraq bu cılızların heyvərə bəyanatlarını, həyasız iddialarını eşitmək zorunda qalmadımı? Dözürdü, çünki hansı addımı haçan atmağın, hansı qərarı nə vaxt qəbul etməyin gizlincini bilirdi. Ancaq bircə bunlar olsaydı, dərd nə idi?! Bəs qıraqdakı kərtənkələlərin ağu verdiyi daxildəki gürzələr? Bunu da unutmamışam ki, o vaxt həmin mətbuat konfransından sonra Heydər Əliyev Avropa Şurasındakı ilk nümayəndə heyətimizlə görüşəndə ona dediyim sözlər səfərlə bağlı Azərbaycan televiziyasında nümayiş etdirilən reportajda da getmişdi. Həmin anlarda mən heç görünmürdüm, kadrda Heydər Əliyev idi, səsim kadr arxasından gəlirdi və mürtəce müxalif mövqeli bir qəzet səsdən tanıyaraq məni ittiham edirdi ki, niyə o cür demişəm. Elə bu arxada qalan illərdə Prezident İlham Əliyevin dilindən dəfələrlə səslənən "Lazım gəldiyi anda hərb yolu ilə sözümüzü deyəcəyik" vədləri və xəbərdarlıqlarını siyasət tümüklərinin irişə-irişə lağla yozmalarına, "Bəs sizin Lazım harda qaldı?" kimi irinli atmacalarına da düşmən həmlələrinə tab gətirən kimi səbrini basaraq dözməsinin şahidi olmadıqmı? "Nəyi nə zaman, necə etməyi mən bilirəm". Bu da Prezident İlham Əliyevin sözləridir. Bütün başqa deyişləri kimi, bu sözlərinin də mütləq həqiqətini özümüzünkülərə də, düşmənə də, bütün dünyaya da sübut etdi. Di gedin çala-çala!.. Məşhur müxəmməslərindən birində Molla Pənah qüssəylə şikayətlənirdi: Qəm əlindən bikəs ü biçarə gördüm Vaqifi, Bağrı olmuş sərbəsər sədparə gördüm Vaqifi, Gecə-gündüz müntəzir didarə gördüm Vaqifi Görməyə didarini hər dəm çəkər çox intizar, Gözlərin dikmiş, baxar yollara gördüm Vaqifi. Nəhayət ki, gözləməkdən gözünün kökü saralmış Vaqifin intizarına son qoyuldu və o qayıtdı. Molla Pənah Vaqif Şuşaya ilk gəlişində Saatlı məhəlləsində yerləşmişdi və orada indiyəcən qalan Saatlı məscidinin yanında bir məktəb açmışdı. Görünür, bu da rəmziymiş və Vaqif Şuşaya qədəm basandan sonra burada onun şəxsiyyəti və açdığı məktəblə ayrı bir saat işləməyə başlamışdı - Vaqif Saatı! Şuşa da, Qarabağ da, Azərbaycan da yeni bir zaman zolağına daxil olurdu və Vaqif qələmi ilə, sözü ilə, təfəkkürü ilə yeni zamanı gətirənlər, Vaxt saatını idarə edənlərdən idi. Və indi, yeni minilliyin iyirminci illərinin başlanğıcından etibarən yenə Şuşada tamam başqa saat işləməyə başlayır. Sanki 30 ilə yaxın idi ki, bu yerlərdə zaman donmuşdu, vaxt saatının əqrəblərindən daş asılmışdı və bir vaxtlar hər oxuyanın qazana bilmədiyi biliklərə malik Molla Pənah Vaqif zaman saatını yeni səmtə doğru necə yönəltmişdisə, indi də həmin işi Prezident İlham Əliyev gördü! Hər dövlət başçısının, hər sərkərdənin çatmasının çətindən-çətin olduğu misilsiz zəfər qazandı, düşmən tapdağı altındakı torpaqlarımızı xilas etmiş Qalib Prezident İlham Əliyev də Yeni Zamanın Saatını özü qurmağa başladı. Bəlkə elə həmin səbəbdəndir ki, Şuşadakı quruculuğun ilk ən parlaq səhifələrindən biri olaraq buradakı Vaqif məqbərəsini dirçəltməyi, ona yeni həyat verməyi vacib saydı. 2021-ci ilin 30 avqustunda Şuşada, Vaqif məqbərəsinin önündə əyləşənlərin hamısı bəxtiyar idi. Azad Şuşada, yenidən əzəlki möhtəşəmliyi ilə bərpa edilmiş Vaqif türbəsi önündə, bizsiz qaldığı, uzun həsrətlərdən sonra özümüzə qayıtmış bu yerlərdə olmağı kim səadət saymaz?! Ancaq o adamların içərisində bir nəfər hamıdan xoşbəxt idi. Prezident İlham Əliyev! Bir dövlət başçısı, millət öndəri üçün xalqına qürur bağışlamaqdan, onun vüqarını sınmaqdan xilas etməkdən, həmvətənlərinin ləyaqətini hifz etməkdən üstün şərəf ola bilməz! Qarabağ savaşında qazandığı qələbə ilə, bu müharibədəki uğurun ən parlaq rəmzi olan Şuşa fəthi, xəyanətlə təslim edilmiş şəhərin dəyanətlə geri alınması ilə Prezident İlham Əliyev millətimizə gözə dik baxa bilmək, məğrur olmaq, məğlub deyil, müzəffər adlanmaq məsudluğunu bağışladı. Həm də Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına yox, dünyanın hər guşəsindəki hər bir azərbaycanlıya! Unudulmaz Heydər Əliyev "Mən azərbaycanlı olmağımla fəxr edirəm" söyləmişdi. Prezident İlham Əliyev Azərbaycan insanının içərisindəki sınıqlıq kölgəsini dağıtdı, Azərbaycan insanının üstündən "məcburi köçkün" damğasını sildi və vətəndaşına tam ürək açıqlığı və qürurla azərbaycanlı olması ilə gerçəkdən iftixar duymaq haqqını nəsib etdi. Bir dövlət rəhbəri üçün bir ömür içərisində qazanıla biləcək bundan artıq mükafat və bəxtiyarlıq ola bilməz! Əlbəttə ki, Vaqif türbəsinin ətrafına xoşbəxt azərbaycanlıların toplaşdığı həmin anlarda onların arasında ən məsud olan məhz bu səbəbdən elə Prezident İlham Əliyev idi! Tarix boyu qılınc və qələm, silah və söz bir-biriylə döyüşüb də, hərdən vəhdətdə olub da. 44 günlük Vətən müharibəsində Prezident və Ali Baş Komandan İlham Əliyev qılınc və qələmin birgə olanda hansı yenilməz qüdrətə çevrildiyini aləmə aşkar etdi! Böyük zəfərə doğru Prezident İlham Əliyev illərcə yol gəlmişdi. Həmin əziz günü gətirməkçün bir anı belə fövtə vermədən, usanmadan möhkəm bünövrələr yaratmışdı. Lakin bizim qarşı-qarşıya dayandığımız düşmən və ona havadarlıq edən güclər elə idi ki, ən mükəmməl ordu ilə də onun öhdəsindən gəlmək müşkül idi. Böyük qara qüvvələr ən həlledici anlarda bu ordunun zəfərli yürüşünü dayandırmağı da bacarardılar. İkinci bir orduya da hökmən ehtiyac vardı. Döyüş meydanına Baş Sərkərdə İlham Əliyev başçısı olduğu Silahlı Qüvvələrlə, ən kamil bir səviyyəyə yetirdiyi Milli Ordumuzla çıxmışdı. Və İkinci Ordu sırf özü idi, zəkası ilə, iradəsi ilə, əzmi ilə, qətiyyəti ilə, siyasəti ilə, sanballı sözü ilə, daşı dələn məntiqi ilə! Bu, onun, tariximizdəki ən ali zəfərimizin Memarının ana südü kimi halal olan haqqı və qiymətidir. Qarabağ zəfərimizdən söz açılan hər məclisimizin əvvəlində ilk olaraq bu yolda canlarını fəda etmişlərə rəhmətlər oxumaq mənəvi vəzifəmiz olduğu kimi, hər dəfə dərhal bu qələbənin Baş Memarına ən səmimi minnətdarlığı dilə gətirmək də vicdan borcumuzdur! O böyük azərbaycanlının bu layiqli qiyməti gərək həmin Vaqif bayramında, ölməz şairin yenidən dikələn məqbərəsinin tuşunda, azad Şuşada səslənəydi! Fürsət olmadı, neynək, burda deyək, ancaq yalnız bu gün yox, həmişə təkrarlayaq! Çünki istiqbal daim minnətdar olmağı bacaranlara, haqq itirməyənlərə, müstəsna yaxşılıqların qədrini yetərincə anlayıb dəyərləndirənlərə gülümsəyir!.. Azərbaycan tarixinin xoşbəxt bir günündə, 2021-ci ilin avqustunda, Azərbaycanın ən xoşbəxt insanı, millətinə qalib olmağın əbədi qürurunu bağışlamış Prezident İlham Əliyev millətinə və dünyaya bir daha ürəyini açırdı: "İşğal dövründə bir çoxlarımız - həm keçmiş məcburi köçkünlər, həm bütün Azərbaycan xalqı, o cümlədən də mən dəfələrlə fikirləşirdik ki, dünyada ədalət yoxdur. Çünki ədalət olsaydı, biz bu vəziyyətə düşməzdik. Mən də, o cümlədən, belə fikirdə idim. Ancaq həyat göstərdi ki, ədalət var, sadəcə, dözümlü olmaq lazımdır, səbirli olmaq lazımdır, ədalətə inanmaq lazımdır və ədalətə nail olmaq üçün çalışmaq lazımdır, hədəfə doğru getmək lazımdır, ədaləti bərpa etmək üçün fədakarlıq göstərmək lazımdır. Bu gün biz hamımız ürəyimizdə deyirik və açıq deyirik ki, bəli, ədalət var, ədalət bərpa edildi, biz bu gün Şuşadayıq və bundan sonra Şuşada əbədi yaşayacağıq". İllər ayrılığından sonra ilk dəfədir ki, Şuşanın köhnə, tanış, doğma məhəllələrindən keçirəm. Əziz ünvanların yanında ayaq saxlayıram, Sadıqcanın, Mir Möhsün Nəvvabın, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin... mülklərinin divarlarını sığallayıram, o bağda ki həmişə Xan Şuşinski əyləşərdi, camaat başına yığılardı, orada dolaşıram. Həmişə həyat qaynayan, səsli-küylü, çal-çağırlı şəhər hələ bomboş, sanki əhalisi harasa köçüb gedib, bu evlər, bu qəribsəmiş küçələr, bu darıxmış məhəllələr onları gözləyir. Təbii ki, asta-asta qayıdacaqlar, yavaş-yavaş Şuşanın köhnə, sevimli hüsnü də geri dönəcək, bu göyçəyimiz əvvəlkindən də sahmanlı, əvvəlkindən də cazibəli olacaq. "Olacaq" yazıram, amma bu, daha çox ümiddir, arzudur. Bu diləklərin gerçəyə çevrilməsindən ötrü Şuşa gərək elə zərifliklə bərpa edilə ki, heç bir cizgisinə xələl gəlməyə, xətər dəyməyə, Şuşanın pak ruhu inciməyə, Qala hətta indiki boş, qərib, yarıuçuq vəziyyətində də onu tərk etməyən munis çöhrəsini qoruya! Bundan ötrüsə gərək olan ən azı üç şərt var: bilginlik, Şuşanı dərindən tanımaq; hər daşa, hər ağaca, hər tikiliyə, hər qapıya, hər eyvana həssaslıqla, nəvazişlə yanaşmaq; və ən mühümü - içərisində Şuşa ruhunu daşımaq! Bunlar olsa, Şuşa əvvəlkindən də gözəl Şuşa olacaq və doğma Şuşa olaraq qalacaq, işdi, şayəd belə olmasa, bu şərtlərdən hansısa aradan getsə, bəlkə şəhər əvvəlkindən də gözəgəlimli olacaq, amma əsl Şuşa olmayacaq, Şuşanın maketi olacaq, şəfqəti, istisi azalacaq. Nə yaxşı onillər qabaq istedadlı memar və rəssam dostumuz Elturan Avalov Şuşanı gərəyincə araşdırıb, bircə-bircə evlərin, məhəllələrin dəqiq ölçüləriylə rəsmini çəkib, ayrıca kitab yazıb və indi Şuşa küçələrində onun böyüdülmüş rəsmlərini görəndə sevinirdim ki, məram canayatandır, demək, çox keçməyəcək ki, hansısa artıq uçulub getmiş, hansınınsa yalnız divarları qalmış, hansısa az, ya çox zədələnmiş tikililər elə bu şəkillərdəki sayaq bərpa ediləcək, canlanacaq, qoynu insan qaynarlığı və sevgisi ilə dolacaq. Bu evlərdə, bu məhəllələrdə yenə insanlar sevişəcək, yenə toylar olacaq, yenə körpələr doğulacaq. Vaqif üç əsr öncə gözəl Şuşaya qonaq gələnləri salamlayır, "xoş gəldin" deyirdi: Bu şəhrə ki, təşrif-i bəqalər gətiribsən, Sən xoş gəlibsən və səfalər gətiribsən! 2021-in son üç avqust günündə Şuşaya gəliş sadəcə səfər, təşrif gətirmək deyildi. Bu, müqəddəs bir ziyarət idi. Gözünün nurunu qeyb etmiş insanın təzədən hər şeyi bütün aydınlığı ilə görə bilməsi hansı səadətdirsə, yenidən Şuşaya qovuşmaq, Cıdır düzünü gəzmək, bu dağların şəfalı havasını udmaq, İsa bulağının diş sızıldadan suyunu içmək də eyni bəxtiyarlıqdır. Azərbaycanın son Qarabağ savaşında qələbəsindən, şanlı ordumuzun torpaqlarımızı düşmən işğalından azad etməsindən aylar keçsə də, zəfərimizin sevinci də, zəfərli yolumuz da, əziz Qarabağa yeni qayıdışlarımız da davam edir. Azərbaycanın böyük dəstə elm, ədəbiyyat, mədəniyyət xadiminin gözəl Şuşaya Vaqif Poeziya Günlərini bayram etməkçün gəlişi qələbəmizin və zəfər yolumuzun daha bir davamı, Qarabağa daha bir möhtəşəm qayıdışımızdır ki, var. Qarabağ zəfərlərimizin ilk müjdəçisi Prezident İlham Əliyev avqustun 30-da Vaqif Poeziya Günlərini açarkən 1982-ci ili, unudulmaz Heydər Əliyevin iştirakı ilə Molla Pənah məqbərəsinin açılışının edildiyi şaxtalı, amma indiki avqust günləri kimi hərarətli dəmləri xatırlayaraq rəqəmlərin heyrətli cazibəsinə diqqət yönəltdi. Söylədi ki, o vaxt Vaqif türbəsini açarkən Ulu öndər Heydər Əliyevin 59 yaşı vardı, indi erməni qəsbkarlarının caynağından xilas edilərək əvvəlki gözəlliyi ilə bərpa edilmiş Vaqif məqbərəsinin yenidən açılışını keçirərkən, azad Şuşada Vaqif Poeziya Günlərini təzədən başlayarkən mənim də 59 yaşım var. Cənab Prezidentin bu duyğulu sözləri mənim yadıma xeyli rəmzi olan başqa "59"ları saldı. 1996-cı ilin oktyabrında qədim Naxçıvan torpağında idik. 59 il ömür sürmüş dahi Cavidin ata-baba yurdunda təntənə ilə xatirəsi anılırdı, böyük Heydər Əliyev Cavid məqbərəsini açırdı. Həmin mərasimdə mən də çıxış etdim və söylədim ki, Cavid 1937-ci ilin 4 iyun gecəsində həbs edildi və doğmalarından o ayrılan oldu. İndi üstündən düz 59 il keçirkən Cavid bu məqbərədə ailəsi ilə, əzizləriylə yenidən qovuşur, vəfalı ömür yoldaşı Mişkinaz xanımla, sevimli oğlu Ərtoğrolla təzədən eyni tavan, eyni qübbə altında görüşür. Heydər Əliyevin ictimai vicdanımız qarşısında ən müstəsna xidmətlərindən olan Cavid qayıdışının, ölməz ustadın millətinə, Vətəninə dönüşünün zirvəsi sayılası bu məqbərə mənim nəzərimdə sadəcə bir türbə, yalnız bir memarlıq abidəsi deyil, daha əvvəl burada, Naxçıvan torpağında ucalan ən uca sərhəd dirəyimizdir. Eyni duyğuları mən gözəl Şuşada, Vaqif məqbərəsinin bərpadan sonrakı yeni açılışı təntənəsində, Vaqif şeir günlərinin başlanğıcında da yaşadım. Bu məqbərə də mənim düşüncəmdə yalnız abidə, türbə deyil, Şuşada, Qarabağ torpağında dikələn ən uca sərhəd dirəyimizdir. Yəqin, 1982-ci ildə Vaqif türbəsinin ilk açılışında 59 yaşlı Heydər Əliyev də bu fikirdəymiş, yəqin, 2021-ci ilin avqustunda yeni ömür bağışladığı Vaqif məqbərəsi qarşısında vüqarla dayanarkən 59 yaşlı Prezident İlham Əliyev də eyni düşüncədədir.Və ən böyük arzu, ümid və inam odur ki, zəfərimizin parlaq rəmzlərindən olan bu məqbərə, Qarabağdakı bu Ən Uca Sərhəd Dirəyimiz həmişə yüksəlsin, daha heç vaxt qara buludlar Qarabağa, Şuşaya, əziz Vətənimizə yaxın düşməsin!
Mahmud Kərimov 1979-cu ildə fizika-riyaziyyat elmləri üzrə namizədlik, 1989-cu ildə doktorluq dissertasiyalarını müdafiə etmiş, 2000-ci ildə isə professor elmi adını almışdır. 2001-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir. Akademik Mahmud Kərimovun elmi-təşkilati fəaliyyəti nəticəsində müasir Azərbaycan elmi beynəlxalq elm infrastrukturlarına sürətlə inteqrasiya olunmuş və xarici ölkələrlə əlaqələrini xeyli genişləndirmişdir. Respublika Elmi Tədqiqatların Təşkili və Əlaqələndirilməsi Şurasının sədri kimi o, dövlət qurumları və ali təhsil müəssisələrində elmi-tədqiqat proseslərinin effektiv koordinasiya edilməsi və əlaqələndirilməsi prosesinə də öz töhfələrini vermişdir. Mahmud Kərimov ictimai fəallığı ilə seçilərək, respublikamızın həyatında baş verən mühüm sosial-mədəni hadisələrə münasibətdə həmişə yüksək vətəndaş-ziyalı mövqeyi nümayiş etdirmişdir. Onun Dünya Azərbaycanlılarının Əlaqələndirmə Şurasının İdarə Heyətinin sədri kimi fəaliyyəti də təqdirəlayiq olmuşdur. Respublikamızda fizika elminin inkişafına qiymətli töhfələr vermiş Mahmud Kərimov zəngin elmi fəaliyyəti ilə radiasiya fizikası və informatika sahələrinin yeni biliklərlə zənginləşməsində mühüm rol oynamışdır. Onun elmi tədqiqatlarının başlıca istiqaməti dielektriklər fizikası ilə bağlıdır. Alimin bir çox istiqamətlər üzrə müəyyən etdiyi metodlar və gəldiyi elmi nəticələr həmişə öz aktuallığı, fundamental-nəzəri və tətbiqi əhəmiyyəti ilə seçilmişdir. Mahmud Kərimov nüvə və radiasiya təhlükəsizliyi sahəsində elmi-texniki problemlərin həlli baxımından respublikamız üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən radioekologiya və radiasiya materialşünaslığı istiqamətlərində də elmi tədqiqatlar aparırdı. Onun uzun müddət rəhbərlik etdiyi Radiasiya Tədqiqatları Sektoru Akademiyanın nüfuzlu institutlarından birinə çevrilərək beynəlxalq aləmdə sanballı elmi qurum kimi qəbul olunmuşdur. Mahmud Kərimov Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi ilə işbirliyi quraraq radiasiya tədqiqatları ilə bağlı bir neçə mühüm layihədə respublika alimlərinin fəal iştirakını təmin etmişdir. Azərbaycanın bir çox nüfuzlu təşkilatda təmsilçisi olaraq o, ətraf mühitin zərərli faktorlarının fizikası və kimyası ilə bağlı mühüm layihələrin gerçəkləşməsində də öz səylərini əsirgəmirdi. O, həmçinin MDB ölkələri və türkdilli dövlətlərin atom enerjisindən sülh məqsədi ilə istifadəsi üzrə komissiyalarının üzvü idi. Mahmud Kərimovun araşdırmalarının nəticələri ölkəmizdə və onun hüdudlarından kənarda nəşr edilmiş 200-ə yaxın elmi əsərdə öz əksini tapmışdır. O, elmi nailiyyətlərinə görə çoxsaylı patent və müəlliflik şəhadətnamələri almışdır. Alim mötəbər beynəlxalq simpozium, konfrans və forumlardakı çıxışları ilə Azərbaycan elmini layiqincə təmsil etmişdir. Mahmud Kərimov yüksəkixtisaslı elmi kadrların hazırlığı prosesində həm elmi rəhbər, həm də müvafiq ixtisaslaşmış şuraların üzvü kimi yaxından iştirak edirdi. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti seçildiyi gündən akademik Mahmud Kərimov ölkəmizdə elmin təşkili və idarə olunması prosesinə başçılıq edərək müstəsna xidmətlər göstərmişdir. O, elmi və elmi-təşkilati fəaliyyəti ilə müstəqillik illərində ölkənin əsas intellektual potensialının cəmləşdiyi Milli Elmlər Akademiyasının respublikanın sosial-iqtisadi inkişafında rolunun artırılmasında, mədəni-intellektual imkanlarımızın genişləndirilməsində xüsusi rol oynamışdır. Onun rəhbərliyi ilə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının strukturu müasir dövrün tələbləri baxımından modernləşməyə başlamış və təkmilləşdirilmiş, maddi-texniki bazası və kadr potensialı gücləndirilmişdir. Akademik Mahmud Kərimovun elmi-təşkilati fəaliyyəti nəticəsində müasir Azərbaycan elmi beynəlxalq elm infrastrukturlarına sürətlə inteqrasiya olunmuş və xarici ölkələrlə əlaqələrini xeyli genişləndirmişdir. Respublika Elmi Tədqiqatların Təşkili və Əlaqələndirilməsi Şurasının sədri kimi o, dövlət qurumları və ali təhsil müəssisələrində elmi-tədqiqat proseslərinin effektiv koordinasiya edilməsi və əlaqələndirilməsi prosesinə də öz töhfələrini vermişdir. Mahmud Kərimov ictimai fəallığı ilə seçilərək, respublikamızın həyatında baş verən mühüm sosial-mədəni hadisələrə münasibətdə həmişə yüksək vətəndaş-ziyalı mövqeyi nümayiş etdirmişdir. Onun Dünya Azərbaycanlılarının Əlaqələndirmə Şurasının İdarə Heyətinin sədri kimi fəaliyyəti də təqdirəlayiq olmuşdur. Akademik Mahmud Kərimovun zəngin elmi və elmi-təşkilati fəaliyyəti layiqincə qiymətləndirilmiş və o, Azərbaycan elminin inkişafındakı xidmətlərinə görə müstəqil Azərbaycan Respublikasının ali təltifi olan "Şöhrət" ordeninə layiq görülmüşdür.
Buludlar günəşin üzünü örtərkən insanlar günəşdən necə faydalanırsa, ondan da (hz. Mehdi (ə.s)-dan) elə faydalanarlar. (Yenabiu’ly-Mevedde, sf. 477) Hz. Mehdi (ə.s) Allahın onu insanlardan gizli saxladığı, hz. Mehdi (ə.s) olduğunun bilinmədiyi zamanlarda belə elmi, səmimiyyəti, gözəl əxlaqı və Allaha olan dərin bağlılığı ilə insanları maarifləndirəcək, onların ürəklərini Allaha və Quran əxlaqına yaxınlaşdıracaqdır. FacebookTweetPinLikeGoogle+LinkedInStumbleUpon Bu saytda olan bütün yazıları, saytı qaynaq göstərmək şərti ilə müəllif haqqı ödəmədən istifadə edə bilərsiniz
YubileylərMühüm hadisələrTədbirlərKonfranslar, iclaslarEzamiyyətlərSeminarlarMaraqlı məlumatlarİmtahanlarRəsmi sənədlərGörüşlərNəşrlərDərslər Mart 04, 2021 | 16:18Mühüm hadisələr8 Mart- Beynəlxalq Qadınlar Günü... Fev 26, 2021 | 15:17Mühüm hadisələrMolekulyar Biologiya və Biotexnologiyalar İnstitutunun əməkdaşları “An... Fev 25, 2021 | 08:13Mühüm hadisələrMolekulyar Biologiya və Biotexnologiyalar İnstitutunda dissertantların... Fev 22, 2021 | 16:57Mühüm hadisələrAMEA-nın Molekulyar Biologiya və Biotexnologiyalar İnstitutunda doktor... Fev 18, 2021 | 14:32Mühüm hadisələrAzərbaycanda “Riyazi biologiya, bioinformatika” ixtisası üzrə ilk diss... Fev 08, 2021 | 12:52Mühüm hadisələrMBBİ-də magistrantların attestasiyası keçirilib... Fev 05, 2021 | 14:32Mühüm hadisələrAMEA-nın magistraturasında qış imtahan sessiyası uğurla başa çatıb... Fev 03, 2021 | 10:08Mühüm hadisələrİnstitutun gənc alimi Səmra Mirzəyeva Prezident mükafatına layiq görül... Yan 25, 2021 | 17:18Mühüm hadisələrMBBİ-nin magistr məzunu Oksford Universitetində doktorantura təhsilini... Yan 20, 2021 | 21:03Mühüm hadisələrRəyasət Heyətinin, YAP AMEA ərazi təşkilatının və GAMŞ-ın üzvləri Şəhi... Yan 19, 2021 | 13:44Mühüm hadisələrMikrobioloq alim: "Koronavirusun mutasiyaya uğraması gözlənilən i... Yan 19, 2021 | 09:07Mühüm hadisələr20 Yanvar faciəsi... Yan 06, 2021 | 22:17Mühüm hadisələrİnstitutun magistr məzunu Səbinə Omarova onlayn kurslarda iştirak edib... Dek 30, 2020 | 09:22Mühüm hadisələrDünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi günü... Dek 24, 2020 | 16:51Mühüm hadisələrMolekulyar Biologiya və Biotexnologiyalar İnstitutunun kollektivi “YAŞ...
Məhsulun qaytarılma və dəyişdirilmə şərtləri “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu əsasında tənzimlənir. İstehlakçının tələbinə, qəbz, kassa çeki, zəmanət müddəti olan mallar üzrə isə texniki pasport və ya onu əvəz edən digər sənəd təqdim edildikdə baxılır. Əgər sifariş edilən məhsul sifarişə uyğun olmayan məhsul isə, məhsulun üzərində fiziki qüsur varsa qaytarış edilə bilər. Bu halda kuryer geri qaytarma aktı tərtib edir, tərəflər təsdiq etdikdən sonra məhsul kuryer tərəfindən anbara təhvil verilir. İri qabaritli və ağırçəkili malların istehlakçıdan satıcıya (icraçıya) qaytarılması və dəyişdirilərək yenidən istehlakçıya çatdırılması satıcının (icraçının) hesabına həyata keçirilir. İstehlakçı malın qüsurunun əvəzsiz olaraq aradan qaldırılmasını tələb edərsə, qüsur 14 gün ərzində və ya tərəflərin razılığı ilə başqa müddətdə aradan qaldırılır Məhsul nağdsız ödənişlə əldə olunubsa, ödənişin geri qaytarılması ilə bağlı mağaza tərəfindən istehlakçının müştərisi olduğu banka sorğu göndərilir. Ödəniş bank tərəfindən bankın daxili proseduruna uyğun olaraq müştərinin hesabına geri ödənilir.
Dövlət Gömrük Komitəsində vəzifə alandan 5 gün sonra həbs olunan Natiq İmanovun 10 gündür ki, 6 saylı Cəzaçəkmə Müəssisəsində aclıq aksiyası keçirir. Aftafa.tv xəbər verir ki, bu barədə Meydan TV-yə onun anası Aygün İmanova məlumat verib. O bildirib ki, Natiq İmanov qanunsuz həbsi olunması ilə bağlı ölkə başçısına, Baş prokuror Kamran Əliyevə və aidiyyəti qurumlara müraciət edib, lakin onun müraciətinə cavab verilməyib. Bundan sonra o, quru aclıq aksiyasına başlayıb. İmanovun anası deyir ki, Gömrük Komitəsinin rəhbəri Səfər Mehdiyev oğlunu öz çirkin əməllərinə qurban verib. Aygün İmanovanın sözlərinə görə, oğlunu şərləyən Gömrük Komitəsinin əməkdaşı, deputat Qüdrət Həsənquliyevin bacısı oğlu Rafael Əhmədovdur: "Bu həbsi planlı şəkildə həyata keçiriblər. Səfər Mehdiyevə özünü yoxlamalardan sığortalamaq üçün bir qurban lazım idi, ona görə də 5 gün idi ki, vəzifəyə təyin olunan oğlumu şərlədi. Sonra da Qüdrətin bacısı oğlu Rafael Əhmədovu onun üzünə saxladılar. Mənim oğlum necə rüşvət ala bilər ki, ailəsi iki körpə uşaqla hələ də kirayədə yaşayır. Həyat yoldaşım Tofiq İmanov 2-ci qrup Çernobl əlilidir, mən evdar qadınam, bir ailəni necə sahibsiz qoya bilirlər? Qoy bütün Azərbaycan xalqı bilsin ki, oğlum və ailəsi Səfər Mehdiyevin şəxsi dustağıdır". Məhkumun anası bildirib ki, 3 gün öncə Ombudsman aparatının əməkdaşları da aclıq aksiyası keçirən Natiq İmanova baş çəkiblər: "Natiqlə danışmışıq. Quru aclıq aksiyası keçirir. Hazırda çəkisi 58 kq düşüb. Təzyiqi isə 180-dir. Balamı şərləyib həbsxanada öldürmək istəyirlər". Natiq İmanovun vəkili Elçin Sadıqov da onun aclıq aksiyası keçirdiyini təsdiqləyib. O bildirib ki, İmanov qanunsuz həbsinə etiraz olaraq belə bir aksiyaya qərar verib: "Səhhəti acınacaqlı durumdadır və cəzaçəkmə müəssisəsində həbsini davam etdirməsinə uyğun deyil. Ümumiyyətlə, həbsi qanunsuzdur və azadlığa buraxılmalıdır". Ailəsi deyir ki, 36 yaşlı Natiq İmanov Bakıda doğulub, 2001-ci ildə yüksək balla Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinə qəbul olub, Prezident təqaüdü ilə təltif edilib. Həmin universitetin bakalavr və magistr pillələrini bitirərək 2006-cı ildən etibarən Dövlət Gömrük Komitəsində (DGK) xidmət edib. Rəhbərlik tərəfindən təşəkkür, fəxri fərmanlarla, xüsusi rütbələrlə və nəhayət, 2016-cı ildə “10 illik qüsursuz xidmətə görə döş nişanı” ilə təltif olunub. Natiq İmanov isə ictimaiyyətə ünvanladığı müraciətdə deyir ki, yaxşı təhsil alıb, öz işində peşəkarlığıyla seçilib, 12 il çalışıb və 2018-ci ilin 6 sentyabrında Dövlət Gömrük Komitəsində keçirilmiş struktur və kadr islahatları zamanı Komitə sədri Səfər Mehdiyevin əmri ilə maliyyə şöbəsinin rəisi vəzifəsinə təyin olunub. Cəmi 5 gün bu vəzifəni icra edən Natiq İmanov Cinayət Məcəlləsinin 311.2-ci (vəzifəli şəxslərin qanunsuz hərəkərlərə görə rüşvət alması) maddəsi ilə təqsirli bilinərək 5 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Natiq İmanov həmçinin qeyd edib ki, Dövlət Gömrük Komitəsində (DGK) xidməti fəaliyyətim dövründə həyat yoldaşı və 2 azyaşlı uşağı kirayədə yaşayıb. Tələbəlik illərində atası tərəfindən hədiyyə edilmiş “VAZ 2107” markalı avtomobildən başqa heç bir mülkiyyəti olmayıb. Cinayət materiallarından məlum olur ki, DGK-nın Əməliyyat İdarəsinin rəis müavini vəzifəsinə yeni təyin olunmuş Rafael Əhmədov və dostu Mansur Zeynalov Natiq İmanovun həbs olunmasında əsas şahiddirlər. Şahid ifadələri Natiq İmanovun rüşvət aldığını təsdiqləsə də, təqsirləndirilən şəxs əksini söyləyir. İfadəsindən belə məlum olur ki, iş yoldaşı kimi yaxın münasibəti olduğu Mansur Zeynalov ona zəng edərək görüşmək istədiyini deyib. Görüşdə isə rayona gedəcəyini bildirib və şəxsi pulunu ona əmanət edib. Natiq İmanov da həmin pulla yaxalanıb. Sonradan müdafiə tərəfi Rafael Əhmədovla Mansur Zeynalovun birgə planı nəticəsində əməliyyatın həyata keçirildiyi qənaətinə gəlib.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı cənab İlham Əliyevin tapşırığına əsasən Laçın şəhəri, eləcə də Zabux və Sus yaşayış məntəqələrinin Azərbaycan Ordusunun bölmələri tərəfindən tam nəzarətə götürülməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetində (ADAU) tədbir keçirilib. Tədbirdə əvvəlcə torpaqlarımızın bütövlüyü uğrunda canlarından keçən şəhidlərimizin əziz xatirəsi yad olunub. Çıxış edən Universitetin rektoru, AMEA-nın müxbir üzvü, professor İbrahim Cəfərov bildirib ki, Laçının yenidən Azərbaycanın nəzarətinə keçməsi tarixi addım, böyük nailiyyətdir. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə 44 günlük Vətən müharibəsində torpaqlarımızın erməni işğalından azad olunması xalqımızın tarixinə qızıl hərflərlə yazılmaqla öz doğma torpaqlarından didərgin düşən soydaşlarımızın Vətən həsrətinə son qoyulmasına, ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun daha da artmasına səbəb olub. 10 noyabr 2020-ci il tarixli Bəyanatının bəzi müddəalarının Ermənistan tərəfindən yerinə yetirməmək və revanşist cəhdləri Azərbaycan Ordusunun qüdrəti, aparılan uğurlu xarici siyasət nəticəsində iflasa uğramaqdadır. Bunun bariz nümunəsi “Qisas” əməliyyatının həyata keçirilməsi ilə strateji yüksəkliklərə nəzarətin təmin edilməsi və bu gün – 26 avqust 2022-ci il tarixində Laçın şəhəri, eləcə də Zabux və Sus yaşayış məntəqələrinin Azərbaycan Ordusunun bölmələri tərəfindən tam nəzarətə götürülməsidir. Əlbəttə ki, Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə növbəti mərhələdə üçtərəfli Bəyənatın müddəalarının uğurla icrasının təmin ediləcəyinə heç bir şübhə ola bilməz. Digər çıxış edənlər professor Siyasət Məmmədov və dosent Xalsa Nəsibova da belə böyük sevinci xalqımıza yaşatdığına görə Ali Baş Komandan İlham Əliyevə dərin minnətdarlıqlarını bildiriblər. ADAU & Karyera Mərkəzi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetin Karyera Mərkəzi tələbələrin gələcəkdə uğurlu karyera qurmalarına yardımçı olan struktur bölmələrdən biridir.
Rezonans.az xəbər verir ki, ikinci yarış günündə - sentyabrın 11-də yunan-Roma güləşi üzrə millinin 4 üzvü mübarizəyə qoşulub. Güləşçimiz Taleh Məmmədov (63 kq) səkkizdəbir finalda latviyalı Aleksandr Yurkyans üzərində əzmkar qələbə qazanıb - 7:3. Təcrübəli güləşçimiz növbəti mərhələdə finalda Olimpiya çempionu, kubalı Luis Alberto Sançesə qalib gəlib - 3:1. T.Məmmədov yarımfinalda serbiyalı Sebastyan Nada (0:5) məğlub olub. Güləşçimiz bürünc medal uğrunda yarışacaq. Millimizin üzvü Həsrət Cəfərov ilk mərhələni güləşmədən adlayıb. Meksikalı Dieqo Martines yarışöncəsi zədələndiyi üçün həmyerlimiz birbaşa səkkizdəbir finala yüksəlib. H.Cəfərov bu mərhələdə yaponiyalı Katsuaki Endoya heç bir şans tanımayıb - 9:0. Gənc güləşçimiz dörddəbir finalda çinli Husiyetu Husiyetudan güclü olub - 7:0. İdmançımız finalın bir addımlığında Avropa çempionu və dünya üçüncüsü Mate Nemeşlə qarşılaşıb. Təmsilçimiz serbiyalı rəqibinə 2:5 hesabıyla məğlub olub. Millimizin üzvü bürünc medal üçün mübarizə aparacaq. Yığmamızın üzvü Rafiq Hüseynov (82 kq) səkkizdəbir finalda yaponiyalı Yuya Okajima üzərində 7:1 hesablı qələbə qazanıb. Ancaq dünya və Avropa çempionumuz növbəti mərhələdə özbəkistanlı Jalqasbay Berdimuratova məğlub olub - 0:11. Ancaq rəqib finaladək irəlilədiyi üçün R.Hüseynov təsəlliverici görüşə çıxacaq. Arif Niftullayev (97 kq) debütdə son Avropa çempionatının bürünc medalçısı Daniel Qastla (Avstriya) 3:2 hesabı ilə qalib gəlib. A.Niftullayev səkkizdəbir finalda litvalı Vilius Laurjnaytisi vaxtından əvvəl məğlub edib - 8:0. Güləşçimiz daha sonra macarıstanlı Aleks Sokeyə tam üstünlüklə (10:2) qalib gələrək adını yarımfinala yazdırıb. Həmyerlimiz finalın bir addımlığında bolqarıstanlı Kiril Milovla qarşılaşıb. Təmsilçimiz ilk hissəni 3:0 hesabı ilə öndə tamamlasa da, ikinci hissədə təşəbbüsü əldən verib. Avropa çempionu və dünya ikincisi olmuş rəqibinə "tuşe" ilə uduzan güləşçimiz bürünc medal uğrunda güləşəcək.
Yarasalar görmə qüsurlu insanların istifadəsinə təqdim ediləcək titrəyişli çəliklər istehsalına ilham qaynağı oldu. Oxşar prinsiplərə görə işləyən təyyarə nəzarət sistemlərinin inkişaf etdirilməsi də planlaşdırılır. Olduqca yüngül olan elektron çəlik insan qulağının qəbul edə bilməyəcəyi tezlikdəki (ultrasəs) səs dalğaları yayır və üç metr diametrindəki sahədə olan obyektləri üç ölçülü olaraq xəritələndirir. Yol üzərində bir maneə ilə qarşılaşdıqda çəlik bunları qəbul edir və qulp hissədə düymələrin titrəməsini təmin edərək görmə qüsurlu sahibini xəbərdar edir. Məhsulun dizaynı Leeds Universitetində işləyən tədqiqatçı və yarasa mütəxəssisi olan Dean Watersa aiddir. Water bu vaxta qədər təxminən 25 görmə qüsurlu insan üzərində test edilən çəliyin olduqca müvəffəqiyyətli olduğunu ifadə edir. (1) Çəlik saniyədə 60.000 səs titrəyişi yayır və əks olunan dalğaları qəbul edir. Çəlik üzərindəki düymələr də görmə qüsurlu istifadəçinin ultrasəs dalğaların qüvvəsini “hiss etməsini” təmin edir. Sürətli və qüvvəli bir siqnal obyektin yaxında olduğu mənasını verir.(2) Bir zooloq olan Waters fəaliyyətlərinə maraq cəlb edə bilmək üçün İngiltərənin Mançester şəhəri yaxınındakı Salfordda reallaşdırılan elm festivalında maraqlı bir nümayiş təqdim etdi. Bu nümayişdə yarasa sonarını (sonar- səs dalğalarını istifadə edərək cismin ölçü, uzaqlıq və digər məlumatları görməmiz üçün yarayan alətdir) insan qulağına adaptasiya edən bir yer müəyyən etmə sistemi insanlar tərəfindən virtual reallıq mühitində obyektlərin yerini təyin etmək məqsədi ilə istifadə edildi. Bundakı ideya isə döyüş təyyarəsi pilotları üçün bəzi nəzarət sistemlərini eşitmə duyğularıyla idarə etmələrinə şərait yaradacaq sistemlər inkişaf etdirməkdir. Pilotlar beləcə gözlərini başqa işlər üçün sərbəst buraxa biləcəklər. Waters “Avtomobil istifadə edərkən sürət göstəricisinə və yola eyni anda baxa bilməzsiniz” –deyir. “Amma eyni əsnada radio dinləyə bilərsiniz.” (3) Waters, insanlar yarasadakı yüksək tezlikli səs dalğalarını çıxara bilmədikləri üçün yarasada yer təsbiti etmək üçün səslər göndərən və bunların tezliyini insanın eşitmə aralığına uyğunlaşdıran bir virtual sistem inkişaf etdirdi. Qulaqlıq taxdığı insanları bir otağa saldı və onlardan yalnız yer təsbit etmək üçün səslərini istifadə edərək virtual bir böcəyi ovlamalarını istədi. İnsanlar hədəflərini yarasa səsləriylə tapmaqda stereo (üç ölçülü səs) kimi bir səs qaynağını tapmaqda olduğundan daha müvəffəqiyyətli oldular. Bu fərqlilik yarasa səslərinin üç ölçülü mühitin səsə söykənən bir xəritəsini çıxarmada xüsusilə daha yaxşı olmasından qaynaqlanır. Qışqırıqlar qısa olduğu üçün əks-səda kəskin bir şəkildə dönür. Bunlar eyni zamanda geniş zolaqlı quruluşdadırlar, yəni həm yüksək, həm də aşağı tezliklərdə məlumat ehtiva edirlər. Beləcə yarasalar səsin yerini daha təsirli bir şəkildə təyin edə bilir. Ayrıca yarasalar hədəflərinə yaxınlaşdıqlarında səslərini dinamik olaraq dəyişdirirlər, bir obyektə yaxınlaşdıqlarında daha qısa qışqırıqlardan istifadə edirlər. Həm sonar çəlik, həm də virtual yer təsbit etmə sisteminin qaynağı yarasalardaki bu üstün ovlanma sistemidir. Bu vəziyyət şübhəsiz, yarasalarda mükəmməl işləyən bir dizayn olduğunun və bunun ən son texnologiyaya ilham qaynağı olacaq qədər üstün olduğunun da bir göstəricisidir. Sonar çəliyə baxdıqda bunun müəyyən bir məqsədlə hazırlandığını anlayarıq. Müəyyən parçaların səs yayacaq və bunların əks-sədalarını qəbul edərək cisimlərin yerlərini təyin edəcək şəkildə xüsusi olaraq birləşdirildiyini görərik. Bu xüsusiyyətlər sonar çəliyə ilham qaynağı olan yarasada eynilə mövcuddur. Yarasa sonarı gecələr ovlanan və ətrafını görə bilməyən bu canlıya ovunun yerini təsbit etmədə fayda verən və qulaq, beyin kimi orqanların koordinasiya ilə işləyən mükəmməl bir orqandır. Mühəndislər yarasadakı sonarı nümunə götürdükləri halda yarasa bunu başqa canlılardan nümunə götürüb öz bədənində inkişaf etdirməmişdir. Sonar çəlikdəkindən çox daha kompleks bir dizayna sahib olan bu orqanın şüurlu olaraq hazırlandığı açıq bir həqiqətdir. Allah yarasanı yoxdan yaratmışdır. Allah bir Quran ayəsində belə bildirir: “Göyləri və yeri icad edən Odur. O, bir işi yaratmaq istədikdə ona ancaq: “Ol!” – deyər, o da olar.” (Bəqərə surəsi, 117) 1- Joanne Baker, “Sonar cane helps blind navigate”, Nature Science Update, 9 Eylül 2003, http://www.nature.com/nsu/030908/030908-2.html 2- Joanne Baker, ibid. 3-Emily Singer, “Bat echoes used as virtual reality guide”, 14 Eylül 2003, NewScientist.com h aber servisi, http://www.newscientist.com/news/news.jsp?id=ns99994165 FacebookTweetPinLikeGoogle+LinkedInStumbleUpon Bu saytda olan bütün yazıları, saytı qaynaq göstərmək şərti ilə müəllif haqqı ödəmədən istifadə edə bilərsiniz
Tam adınızı və doğum tarixinizi, e-poçt ünvanınızı və parolunuzu, telefon nömrənizi daxil edin (həmçinin giriş kimi istifadə olunacaq). Rəsmi internet saytında Mostbet-də futbol, ​​basketbol, ​​xokkey, həndbol, reqbi və beysbola mərc etmək mümkün olmayan oyunçular üçün 17 bölmə var. Hətta Avstraliya futbolu, su polosu, kriket, boks və florbol kimi ekzotik idman növləri var. Güzgü əsas saytın dəqiq surətidir, yalnız fərqli domen adı (məsələn, başlıq). Onu yükləmək üçün bukmeker kontorunun portalına daxil olmaq, yuxarı sol küncdə Android ikonasını tapıb üzərinə klikləmək lazımdır. Onların əksəriyyətində qeyri-nonce qalır. mərclərin qeyri-kafi dövriyyəsi olduqda oyunçuların eyni ödənişdən imtina etməsi faktı. Məşhur növlərdən ən az cəlbedici qiymətlər xokkey üçün müəyyən edilir. Əksər ləng oyun üçün tələb olunan fənlər, bərabər şanslarla qazanc 1,85 – 1,85 ola bilər. Ofis qısa və rahat veb-sayt dizaynı, yalnız yaxşı əmsallarla idman tədbirlərinin böyük seçimi ilə müştəriləri cəlb edir. Bukmeker kontoru bonuslar almaq, həmçinin öz hesabınızda promosyon kodlarını aktivləşdirmək imkanı verir. Son variantı seçərkən yalnız qeydiyyat formasını doldurmalısınız. Xidmət simgesini vurmaq, avtorizasiya məlumatlarını daxil etmək və şəxsi məlumatların frezelenmesi ilə razılaşmaq kifayətdir. Yalnız pasport məlumatlarının təqdim edilməsi ilə məcburi şəxsiyyət tələb olunur. Prosedur administrasiyanın tələbi ilə və ya müştəri bir müraciət üçün böyük faiz götürdükdə həyata keçirilirdi. Mostbet xəbərləri Bir mərc üçün maksimum ödəniş 2 milyon rubla çata bilər mostbetbahis2.com/az/. Balansın doldurulması və istehlak materiallarının çıxarılması üçün aşağı hədd 100 rus rubludur. Uduşları geri götürərkən istifadəçilərin 13% mənfəət vergisi ödəməsi vacibdir. Mostbet-in işləyən güzgüsü kimi – bəlkə də İnternetdə bloklanmış və ya işləməyən resursa getməyin ümumi yoludur. Bu tabda ofis haqqında məlumat, mərclərin qəbulu, uduşların ödənilməsi şərtləri və digər vacib məlumatlar. Bukmeker şirkəti hesabı yalnız kriptovalyuta pul kisələri vasitəsilə doldurmağa icazə verdi. Akkumulyatorların toplanması üçün hesablananlar bir 4-dür və kifayət deyil. əmsalı 1-dən olan hadisələr. 2 bahisçiyə kuponun əmsalının artdığı azalma ilə digər bonuslar verilir. Beləliklə, ən yaxşı futbol çempionatlarında marja, total və əmsallar 1,5-dən elan oluna bilər. 4%-ə, nəticələr isə 4-dən 6%-ə qədərdir. Bu resurslar mövcud güzgülər haqqında ən son məlumatları saxlayır və daim yeniləyir. Saytda dəstək gecə-gündüz işləyir, fasilə və istirahət günləri yoxdur. Mostbet-də mərcdən qazanılan uduşların məbləği çox 15 min rubl olarsa, o zaman şəxsi gəlir vergisi (şəxsi gəlirdən) 13% məbləğində tutulur, ofis tərəfindən tutulur. Onda ödəmək kifayət deyil, o zaman vergini özünüz ödəməlisiniz. Hesablama eyni mərc ölçüsünün uduşları arasındakı fərqə bərabər olan məbləğdən aparılır. Mostbet isə onlayn mərcləri yalnız tədbir başlamazdan əvvəl (Xətt bölməsində) və müsabiqə başlayandan sonra (CANLI rejim) edə bilər. Tədbiri cəld seçmək üçün oyunçular ölkə və ya idman növü üzrə filtrləyib çeşidləyə biləcəklər. Casino Mostbet Sonra mobil proqramların endirilməsini təkmilləşdirmək üçün düymələr, eləcə də öz hesabınızda yalnız avtorizasiyanın qeydiyyatı üçün düymələr var. Dəstəklənən ödəniş sistemləri saytın altbilgisində göstərilmişdir. Dəstək çatını açmaq üçün bir düymə də var. Mostbet-in rəsmi internet saytı mavi rənglərlə işlənib. İki yüz səhifəlik əsas səhifədə siz promosyonlarda iştirak şərtləri və birmənalı uduşların şərtləri daxil olmaqla, ofisin qaydaları ilə tanış ola bilərsiniz. Sadə interfeys sayəsində siz maraqlandığınız idman hadisələrini asanlıqla tapa bilərsiniz. Girişlə bağlı çətinliklər yalnız sayt texniki cəhətdən işləyərkən yarana bilər. Adətən bu istifadəçilərə bildirişlər əvvəlcədən göndərilir. Yaşasın, bu, Mostbet-də aldığım üçüncü müsbət rəydir. Bir dəfə fərqli – həm pis, həm də yaxşı, lakin ümumiyyətlə, BC razıdır. Məbləğlər problemsiz tez, məntiqli pullar müxtəlif pul kisələrinə keçir. Bq Mostbet-də bonus siyasəti Bu gün Most Bet-də rubl, WARS dolları, qrivna, avro, belarus rublu, tenge daxil olmaqla 20-dən çox valyuta mövcud deyil. Rulet, arkadalar, kart oyunları əlavə etmək üçün, lakin hansı mərclər real dilerlər tərəfindən qəbul edilmir. Virtual idmanda oyunçulara simulyasiya edilmiş futbol, ​​basketbol, ​​tennis və xokkey oyunlarına mərc etmək imkanı verilir. Bütün təcrübəli qumarbazlar bu mərc növünü qəsdən zərərli hesab edirdilər, idman dünyasında olduğu kimi, nəticə tamamilə təsadüfi nömrə generatorundan asılıdır. Hər bir oyunçuya uyğun bir şey tapmaq və uduşlu mərc etmək üçün tədbirlər seçimi kifayət etsə də, bu fənlərdə siyahı daha cüzi saxlanılırdı. Uğurlu giriş əldə etmək üçün mərc Qanuni Mostbet bukmeyker kontorunun funksionallığı üçün oyunçular həmçinin TsUPIS sistemində müəyyən edilməlidir. ILV və digər orqanların hər hansı bloklanmasından yan keçmək asandır – saytı əks etdirməyə çalışın.< /li> Uduşların məbləği mərc məbləğini əmsala vurmaqla hesablanır.< /li> Mostbet mütəxəssisləri əsas səhifəni yenidən qurarkən, mərc dükanının müştəriləri güzgüdən istifadə etməlidirlər. < /ul> Proqram iki versiyada mövcuddur – Kiromarus iOS telefonları üçün yalnız Android üçün. Funksional olaraq, onlar yalnız mövcud variantlar baxımından bir-birindən fərqlənirlər, onlar əsas saytdan və eyni mobil versiyadan fərqlənmirlər. Xərclərin çıxarılması və depozit qoyulması əməliyyatları mühüm mostbet saytında olduğu kimi eyni sürətlə həyata keçirilir. az. Niyə Mostbet bloklanıb? Uduşların məbləği oyunçunun təxmin etdiyi nəticədən asılı olacaq. Əgər tirajda qaliblər yoxdursa, o zaman mükafat fondu növbəti TOTO turnirinə gedəcək. Bu yolla minlərlə dollara çata bilən cekpot yaranır. Oyunçular üçün məlumat və texniki dəstək ixtisaslı operatorlar tərəfindən təmin edilir, qalanları 247-dir. Həqiqətən etibarlı şirkətin mövcud olması çox vacibdir. Haqlı olaraq az tanınan və daha nadir fənlər kimi təsvir edilmişdir. Vəsaitlər dərhal oyunçunun şəxsi hesabına komissiyasız köçürülür. Və oyunçu oyuna daxil olarsa, mobil versiya avtomatik olaraq köçürülür. smartfon və ya planşet vasitəsilə bukmeker. Hesabın olması idman mərclərinə daxil olmaq, onlayn kazinoda oynamaq və Mostbet veb-saytında digər funksiyalardan istifadə etmək üçün ilkin şərtdir. İstifadəçi və ya portalın tam və mobil versiyasında qeydiyyatdan keçin. Qeydiyyat proseduru sadədir və minimum vaxt aparır. Most Bet Rəsmi Saytına keçin Vəsaitlər hesaba mümkün qədər tez və əməkdaşlıqdan və bukmekerdən komissiyaya əlavə olaraq köçürülür. Biz Brauzerdəki əlfəcinlərdə Most Bet-ə baxışı saxlayırıq – həmişə gün üçün işləyən güzgü ilə əlaqə yoxdur. Bir linki izləyin, bu sizin üçün tamamilə təhlükəsizdir (əgər onu e-poçtla əldə etmək istəyirsinizsə). MostBet mobil tətbiqi onlayn mərc oyunlarında hamı tərəfindən tanınmış standartdır. Güzgü Digər fənlərdə siyahı bir az daha azdır, lakin yenə də hadisələrin seçimi istənilən oyunçuya uyğun bir şey tapmaq və uduşlu mərc etmək üçün kifayətdir. Mostbet mərc şirkətinin rusdilli portalında canlı mərclər öz keyfiyyəti ilə seçilir. Orada siz oyundan əvvəl olmayan əlavə mərc hadisələri tapa bilərsiniz. Marja və canlı bir qədər yüksəkdir və 10%-ə çata bilər. Bununla belə, mərc etmək üçün etibarlı bukmeker kontorunun dəyərini seçməlisiniz. Məhz o məşhurdur, yəni saytda əla əyləncə və səxavətli səhnələr var. Mostbet Məşhur növlərdən ən az cəlbedici sitatlar xokkey üçün müəyyən edilir. Qeyri-müəyyən tələb olunan fənlərin əksəriyyəti üçün bərabər şanslarla dəyərlər 1,85 – 1,85 ola bilər.Fərdi fənlər üçün əhatə dairəsinin dərinliyi təqdirəlayiqdir. Milli və beynəlxalq turnirlər, həmçinin kiçik liqalar və kiçik mükafat fondu olan yarışlar təmsil olunur. Bəzən kubarlarda bir həvəskar turnirin döyüşləri görünür. Elektron idman bölməsi var, bu bölmədə yalnız ən prestijli tədbirlərdən döyüşlər görünür. Bridge Bet Odds Yeni başlayanlar ilk proqnozlarını verməzdən əvvəl buraya baxmağa dəvət olunur. Bu tabda həmçinin ofis, mərclərin qəbulu qaydaları, uduşların ödənilməsi şərtləri və digər vacib məlumatlar var. Saytın aşağı blokunda linklər və “Qaydalar”, “Kömək” yalnız MostBet-in “Mobil versiyası” var. Oyunun şərtləri ilə tanış olmaq və ya qeydiyyatdan keçmək daha yaxşıdır, çünki onları bilməmək qaydaların pozulması halında hesabınızı bloklamaqdan və ya limitləri kəsməkdən çəkinməyə kömək edəcəkdir. Bu, yalnız canlı baxışa aiddir, o zaman geri dönmək üçün kifayət qədər mərc seçimləri var. Bq Most Bet-də Esports mərcləri Həmçinin, Mostbet proqramı kompüterdə qablaşdırıla bilər. Proqramı yükləmək üçün link BC Mostbet portalında mövcuddur. Yeganə tətbiqin mobil versiyası sayəsində oyunçular hər yerdə və istənilən vaxt mərc edə bilərlər. Mostbet bukmeker kontoru 2009-cu ildən Curacao lisenziyası əsasında fəaliyyət göstərir. Şirkətin müəllim heyəti yox idi və mən idman mərclərini onlayn qəbul edirəm. Avropada 1-ci Lisenziyalı Mostbet mərc oyunu Smartfon istifadəçiləri üçün “Casino” bölməsində eyni sayda bonus təklifləri və slot maşınları tövsiyə edirik. Bu gün qanuni və qeyri-qanuni mərc oyunları şirkətləri var.Təkliflərin müxtəlifliyinə görə, yeni başlayanlar üçün harada qeydiyyatdan keçməyin daha yaxşı olduğunu təsəvvür etmək çətin ola bilər. Təcrübəli oyunçular bir bukmeker kontorundan digərinə keçərək daim rahat şərait axtarırlar. BC Mostbet artıq 10 ildir ki, mərc oyunları sahəsində uğurla işləyir. Bu müddət ərzində bukmeker kontoru öz xidmətlərindən istifadə edərək çoxlu sayda daimi müştəri cəlb edib. Hər Oyunçu üçün Mostbet Bonusları və Promosyonları Yönləndirilən istifadəçilərin sayının qalan hissəsi mənfəətin məbləğindən asılıdır. İdman mərcləri və Mostbet kazinosunda oynamaq nəzərə alınır. Mostbet onlayn kazino video kitabxanasında rəqabətədavamlı stol və kart oyunları, craps, bakara, poker, blackjack tapmaq mümkün deyil. Hədiyyənin məbləği məqbuldur – rus rublu və ya ortaq valyutada meyar. 1-ci komanda qeyd-şərtsiz eyni 2 və ya daha çox topa icazə verirsə, lakin mərc ölümcül deyilsə. Ofis qısa və rahat veb-sayt dizaynı, idman tədbirlərinin böyük seçimi və yaxşı şansları ilə müştəriləri cəlb edir. Rahat sayt gözəl üslubda hazırlanmışdır və rahat və başa düşülən interfeysə malikdir. Lakin sayta daxil olmayan yeni oyunçu parametrlərdə itməyəcək. Hər zaman paralel olaraq çoxlu idman tədbirləri olur. Ən yaxşı uyğunluqlar rəsmdə 100-dən çox ehtimal olunanlarla müşayiət olunur. Bu məqsədlə bukmeker kontor tətbiqi yükləməyi təklif edir. Xəttdəki məlumatların yenilənməsi hətta mobil İnternetlə də dərhal baş verir. Pul çıxarmağın ən sürətli yolu elektron pul kisəsidir. Mərc və mərc oynamaq əylənmək və pul qazanmaq üçün əla yoldur.
İlkin hesablamalara görə, Azərbaycan 2050-ci ilədək ətraf mühitə atılan karbon dioksidlərinin həcmini 40 % azaldacaq, lakin bu nəticə daha da iddialı ola bilər. “Berpaolunanenerji.az”ın məlumatına görə, bunu energetika nazirinin müavini Elnur Soltanov Bakıda keçiilən Azərbaycan-Avropa İttifaqı biznes forumunda çıxışı zamanı bildirib. Onun sözlərinə görə, bununla bağlı Azərbaycan üzərinə öhdəlik götürüb E. Soltanov həmçinin bildirib ki, Azərbaycan 2050-ci ilə qədər işğaldan azad edilmiş əraziləri tamamilə yaşıl enerji məkana çevirəcək. "Hazırda ölkədə 16,5 % gücündə bərpa olunan enerji istehsalı mövcuddur. Ancaq biz 2030-cu ilə qədər bu istehsal gücünü 30 %-ə çatdırmağı planlaşdırırıq. Bu isə 1,5 qiqavat bərpa olunan enerji mənbələri deməkdir. Biz düşünürük ki, bu rəqəm daha da böyüyəcək”, - E. Soltanov vurğulayıb. Nazir müavini qeyd edib ki, hazırda Azərbaycanda külək enerjisi üzrə 3 000 meqavat istehsal gücü potensialı qiymətləndirilir: “Gələcəkdə bu güc 8 min meqavata və ya 8 qiqavata çatdırılacaq. Bundan başqa, ölkədə günəş enerjisi üzrə 23 000 MVt, bioenerji potensialı 380 MVt həcmində qiymətləndirilir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə su elketrik stansiyalarının inşası üçün böyük potensial var".
Tarixin fərqli dönəmlərində fərqli alimlər, filosoflar, sosioloqlar cəmiyyət məfhumuna fərqli təriflər veriblər. Ancaq bu təriflərin hamısını birləşdirən bir ortaq cəhət var: onların hər birində cəmiyyət — bir-biri ilə müəyyən dəyərlər və normalar vasitəsilə sıx bağlı olan insanlar arasında münasibətlər zənciri, bütöv bir sistemdir. Elə bir zəncir ki, həlqələrdən biri paslananda, ya da qırılanda bütün zəncir, elementlərdən biri pozulanda bütün sistem zərər görür. Rejissor Emil Quliyev, "İkinci pərdə” filmində (ssenari müəllifləri Emil Quliyev, Pərviz Həsənov Orxan Mərdan, baş prodüser Orxan Mərdan) Azərbaycandakı münasibətlər sisteminin — cəmiyyət adlı zəncirin bir həlqəsini götürüb və 72 dəqiqə ərzində kinonun gur işıqlarını onun üzərinə salıb. Ki, şair demiş, görək, kimlərin əli kimlərin cibindən çıxır, kimlər əyilə-əyilə kimlərin evindən çıxır. "İkinci pərdə” filmində hadisələr Bakı məhlələrindən birində baş verir. Sakinlərinin yerişindən-duruşundan tutmuş danışıq tərzinə, jestlərinə, düşüncələrinə qədər eyni olduğu bu məhlələrdə hamı yazılmamış mentalitet qanunları ilə yaşayır, kişilər "can brat”dılar, birinin başı dərdə düşən kimi digərləri sorğu-sualsız köməyinə gəlir, qadınlar, demək olar ki, kişilərin mülkiyyəti kimidilər, ümumiləşdirilmiş adları da "namus”du. Bax, belə məhlələrdən birində Tima (Hikmət Rəhimov) adlı yaxşı oğlanın arvadı ona Arif (Qorqud Cəfər) adlı başqa bir yaxşı oğlanla xəyanət eləyir, İbiş (Elşən Əsgərov) adlı üçüncü yaxşı oğlan da bunu Timaya xəbər verir. Beləcə, qəflətən məlum olur ki, sən demə, hər kəsin əli bir-birinin cibindədi, hətta ən yaxın saydıqlarımız belə bundan sığortalanmayıb. "İkinci pərdə” filmində hamı günahkardı, hamı içi xoflu xaindi. Hətta uşaqlıq dostu ilə arvadının xəyanətinə tuş gələn Tima da. Filmin sonlarına doğru Timanın da həyatında başqa qadın olduğunu öyrənirik. Və bu axının içində ilk baxışda məsum təsiri bağışlayan yeganə personaj – İbiş belə şübhə doğurmağa başlayır. O, xəyanət xəbərini Timaya niyə deyir: ona həmişə yaxşılıq eləmiş insan qarşısında borcunu ödəməkdən ötrümü, yoxsa onunla yalnız təhqirlə danışan Arifdən, onu qardaşı Ariflə qorxudaraq, yoxsulluğunu başına qaxaraq alçaldan arvadından qisas almaqdan ötrümü? Ancaq bir halda ki hamı günahkardı, bəlkə əslində heç günahkar yoxdu? Bəlkə biz günahkarlardan yox, qurbanlardan danışmalıyıq? Şərtlərin, mühitin qurbanlarından. Dibinə qədər çürümüş münasibətlər sistemi-cəmiyyətin qurbanlarından. Arif, sevmədiyi insanla yaşamaq istəməyən bacısını zorla evinə qaytarır- camaat nə deyər, səni quyruqlu (uşaqlı) bundan sonra kim alar deyə… Ana qızını susmağa, taleyinə boyun əyməyə çağırır – qonşular eşidər deyə… Arvadını xəyənət üstündə yaxalamış Timanın ilk sualı bu olur – heç bilirsən, məhlədə nə danışırlar? Amma və lakin burası artıq mənim filmim, mənim "İkinci pərdə”də görmək istədiklərimdi. Zira ekranda izlədiyimiz "İkinci pərdə” problemi yalnız göstərir, təhlil eləmir, səbəb və nəticələrini araşdırmır. Buna görə də, mövzu məişət çərçivəsində qalır, qloballaşmır. Buna görə də, müəlliflərin ötürməyə çalışdıqları sosial mesajlar belə — yoxsulluq, pensiyaların azlığı — təsir eləmək bir yana, heç diqqət çəkmir. "İkinci pərdə”ni atmosfer filmi adlandırmaq daha doğru olar. Burda hər şey – aktyor oyunu, musiqi tərtibatı (yeri gəlmişkən, buna görə müəlliflərə ayrıca təşəkkür düşür. Musiqi o qədər yerində və orqanik istifadə olunub ki, kontekstdən çıxmır, diqqəti yayındırmır), operator işi tamaşaçını yükləməyə xidmət eləyir. Hadisələr, əsasən, iki məkanda – kafedə və Timanın evində baş verir. Ümumi planlar çox azdı, Natura çəkilişləri, demək olar ki, yoxdu. Olanlarda isə (küçədə çəkilən bir-iki epizod) Dmitri Suvorovun kamerası daima qəhrəmanın çox yaxınındadı, amma hadisələrə müdaxilə eləmir, yalnız göstərir. Bu priyom məkanı kiçildir, darlıq duyğusu yaradır və filmin atmosferini ağırlaşdırır. "İkinci pərdə” kişi filmidi. Müəlliflər kişi personajlara, onların duyğuları və davranışlarını göstərməyə üstünlük veriblər. Qadınlar da bu kişi dünyasının elementləri, onların xarakterlərini açmağa yardım eləyən detallardı. İlk baxışda… Çünki aktrisa Günay Əhmədin əndazəli, təmkinli ifası sayəsində Samirə obrazı bəsit, mental ev qadını, ya da adi xəyanətkar olmaqdan çıxır və öz arzuları, hissləri olan qəhrəmana çevrilir. Ümumiyyətlə, bu filmdə sərgilənən son dərəcə peşəkar, realist ifalar – Hikmət Rəhimov, Qorqud Cəfər, Ziya Ağa, Elşən Əsgərov, Elşən Hacıbabayev, Cəmilə Tağızadə və digərləri – sübut eləyir ki, bizim çox gözəl, zəngin potensiala malik aktyorlarımız, aktrisalarımız var, sadəcə onlara meydan vermək lazımdı. Premyeradan çıxanda gözümə ilk sataşan hamının irfan əhli kimi tanıdığı bir ağsaqqal olmuşdu. Başına yığılmış gənclərə "Onları öldürməməklə pozğunluğa haqq qazandırdılar. Belə eləməməliydi rejissor” deyirdi. "İkinci pərdə” filmi öz ünvanına çatdımı?” deyə düşünürəm. Xeyr, çünki onun konkret ünvanı yoxdu. Çünki müəlliflər məqsədlərini izah eləmirlər. Deyə bilərsiniz ki, incəsənətin funksiyası öyrətmək deyil, tərbiyə vermək heç deyil, problemi gün işığına çıxartmaqdı. Doğrudu, amma bu qədər bəsit deyil, belə hərfi mənada qəbul eləmək olmaz sənətin funksiyasını. Adı üstündə — bu, incə sənətdi. Yəni təkcə nə göstərdiyin yox, niyə göstərdiyin də əhəmiyyətlidi. Mərhum polyak rejissoru Andjey Vayda gündəliklərində özünün və həmkarlarının missiyası haqqında yazarkən polyak rejissorlarını "ölkəmizin sidiyini analiz eləyənlər” adlandırır. Bu baxımdan rejissor Emil Quliyev də cəmiyyətimizin sidiyini burnumuzun dibinə soxur, kəsif üfunət qoxusunu hiss etdirir və… bununla kifayətlənir. Odur ki, əksəriyyətimiz "püff” eləyib onu kənara itələyirik, bunun xəstəlik əlaməti olduğunu anlamaq istəmirik. Bununla belə "İkinci pərdə” baxılması vacib filmdi, ən azı, ona görə ki, cəmiyyətimizin ağrısını, deqradasiyanın sürətlə dərinləşdiyini bəzəksiz-düzəksiz göstərir, Aliyə Dadaşovanın dediyi kimi, həyəcan təbili çalır.
Ermənistanın ikinci prezidenti, Xocalı soyqırımının müəlliflərindən biri Robert Köçəryan mətbuat konfransına hazırlaşır. Bakıvaxtı.az erməni mediasına istinadən xəbər verir ki, Köçəryan sentyabrın 28-də jurnalistlərin önünə çıxacaq. Eks-prezidentin ötən həftə sabiq dövlət başçıları Levon Ter-Petrosyan və Serj Sarkisyanla görüşün nəticələrindən danışacağı gözlənilir. Qeyd edək ki, həmin görüş bütün ermənilərin katalikosu II Qareginin vasitəçiliyilə baş tutmuşdu. Görüşdə sabiqlər Ermənistanı düşdüyü ağır vəziyyətdən çıxarmağın və baş nazir Nikol Paşinyanı devirməyin yollarını müzakirə ediblər. Ermənistan KİV-lərində yer alan xəbərlərə görə, Robert Köçəryanın yenidən prezident postuna iddia etməsi Levon Ter-Petrosyanı narazı salıb. Ter-Petrosyanın “Qarabağ klanı”nın yenidən hakimiyyətə gəlməsini istəmədiyi vurğulanır.
Ana səhifə Haqqımızda Lisenziya və Sertifikatlar Foto qalereya Video qalereya Xəbərlər Məhsullarımız Bizimlə əlaqə ZTP ASC "Badam Emalı Zavodu" nun tikintisinə başlamışdır. Kateqoriya: ZTP tarix 24-06-2020 Son illər respublikamızda kənd təsərrüfatı sahəsində dövlət siyasəti və dəstəyi ilə orta və kiçik sahibkarlığın inkişaf etdirilməsi, müasir kənd təssərüfatı infrastrukturunun yaradılması istiqamətində məqsədyönlü işlər görülməkdədir. Əsas məqsəd Azərbaycanda müasir standartlara və tələblərə cavab verən badamın emalı prosesinin təşkil ediləcəyi zavodun inşa edilib, istifadəyə verilməsidir. Zavodun işə düşməsi həm yerli bazarda badama olan tələbin tam şəkildə ödənilməsi və növbəti mərhələdə badamdan hazırlanan fərqli məhsulların istehsal edilib, ixrac edilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. İşlərin icra olunduğu ərazi Abşeron yarımadsında, Türkan üzümçülük sovxozu ərazisində “AzBadam” MMC-yə məxsus olan torpaq sahəsidir. Hal-hazırda “AzBadam” MMC ərazisində Badam Emalı Zavodun inşası nəzərdə tutulub. Türkan qəsəbəsində yerləşən “AzBadam” MMC-yə məxsus torpaq sahəsində inşa olunacaq Badam Emalı Zavodun inşaat prosesində “Zəyəm Texnologiya Parkı” ASC tərəfindən görüləcək aşağıdakı işlər sadalanıb:
Əjdaha kralının tacı bir materialdır Genshin Impact Bunun gəlməsi çətin ola bilər. Bu səbəbdən bu yazını növbəti axtarışınızda sizə çox kömək edəcək dəyərli məlumatlarla yaratdıq. En Genshin Impact Hər bir xarakter, hekayə araşdırmaları aparıldıqca ortaya çıxan mifik bir hekayə ilə əlaqələndirilir. Oyunun hər yeniləməsində hekayələrdəki itkin parçalar yerləşdirilir və daha təhlükəli düşmənlərlə birlikdə yeni materiallar və ərazilər əlavə olunur. Ən son yeniləmə bizə Zhonglinin şəxsi tarixində çox əhəmiyyətli olan böyük bir əjdaha Azhdaha gətirdi. Və onunla Dragon King Crown, şəxsiyyətlərin istedadlarının yüksəlişi üçün istifadə olunan bir materialdır. Min il ərzində bərkimiş və kristallaşmış yeşimdən yaradılan buynuzlar əjdaha kralının təbii tacıdır. Ruhla doldurulmuş və təməl daşdan oyulmuş, dağın qəlbindən dünyaya monolitlər arasında yerin gücünü göstərmək üçün doğulmuşdur və uzun yaldızlanması qədim bir lordla qədim mübarizəsinin nişanəsidir. Bu buynuz bir müddət qırıldı və parıltısını itirdi, amma indi ovucunuzda oturanda soyuq və qızıl parlayır. Əjdaha kralının tacına necə girmək olar Genshin Impact Əjdaha kralı tacı alın əjdaha Azhdaha lvl 70 məğlub, onu məğlub etmək üçün bir mükafat olaraq. Dragon king tacının yerləşdiyi yer Genshin Impact Bu materialı əldə etmək üçün Minlin, Liyue'nin şərq ucundakı möhürlənmiş Azhdaha mağarasına keçməlisiniz.
Bir neçə gündür ki, sosial şəbəkələrdə Ermənistan və Azərbaycan İT vakansiyaları arasında kəskin fərq ciddi müzakirə edilir. Həqiqətən də, bu fərq ciddi müzakirə ediləsi mövzudur. Bu fərqin səbəbləri nədir? Səbəblər müxtəlifdir və çoxdur. Hər səbəb özü ilə yeni suallar doğurur: Yerəvanda qlobal İT şirkətləri bizə nisbətən çoxdur deyə vakansiyalar da çoxdur. → Niyə onlarda bu tip şirkətlər çoxdur? → Bizdə də qlobal şirkətlər var, amma vakansiya sayı kifayət qədər deyil (bu həqiqətdirmi?). Yerəvanda qlobal İT şirkətləri bizə nisbətən çoxdur deyə vakansiyalar da çoxdur. İlk öncə nəzərə alaq ki, Azərbaycanda gəlir neftdən gəldiyi üçün əhalinin çox hissəsi neft sektorunda çalışmağa meyillidir və bunu da edir. Qarşı tərəfdə isə bu tendesniya fərqlidir. Hər yerdən əli üzülən insanlar bu kimi sahələrdə çalışmağa məhkumdurlar. Rahat iş tapma və qazanc əldə etmə uğurunda mübarizədə əhali İT sahəsində fəaliyyətini genişləndirməyə davam edib. Bu da öz növbəsində ucuz işçi qüvvəsi axtaran qlobal şirkətlərin Yerəvanı hədəf almasına səbəb olub. Nəticədə Yerəvanda dünya miqyasılı şirkətlərin ofisi açılıb. Bu da özlüyündə çox normal bir haldır. Qazanc əldə etmək istəyərkən porqramistliyə və İT sahəsinə yönəlmə kütləvilik aldığı üçün bu tendensiya olduqca olduqca normaldır. Bizdə vəziyyət həqiqətən də pisdirmi? Azərbaycanda proqramist azdırmı? Xeyr. Az deyil, amma çox da deyil. Ölkə miyasına baxanda kifayət qədər deyil. Son illərdə ölkədəki vəziyyətə nəzər saldıqda görürük ki, bir çox aparıcı mütəxəssislər ölkə xaricinə köç edir. Bu həm rəqəmlərə, həm yeni proqramistlərin yetişməsinə mənfi təsir edir. Amma bu istiqamətdə ciddi addımlar atılır. Bir sıra təqaüd proqramları, Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi tərəfindən proqramlar həyata keçirilir. Bu proqamların artıq uğurlu nəticəsi göz önünüdədir. Rəqəmlər haqqında bir nüansı da qeyd etmək mütləqdir: LinkedIn istifadəçilərinin sayını. İlk öncə Azərbaycan və Ermənistandakı LinkedIn istifadəçi saylarına baxar. napoleoncat.com saytının 2022-ci ilin sentyabr ayına görə Azərbaycanda 636 000 nəfər, Ermənistanda 301 700 nəfər LinkedIn istifadəçisi var. Bu da uyğun olaraq əhalinin 6.2% və 10.3% təşkil edir. Görünüdüyü kimi bizdə LinkedIn istifadəçilərinin sayı azdır. Ümumiyyətlə, Azərbaycanda şirkətlərin çox az qismi LinkedIndə vakansiya paylaşır. Adətən vakansiyalar elan saytlarında, HR-ların sosial media hesablarında post kimi və ya şirkətlərin birbaşa saytlarında paylaşılır. Bu da müqaisə edilən rəqəmlərə təsir edir. Rəqəmlərə təsir edən bir digər nüans şirkətlərin işçilərə yanaşmasıdır. Bilindiyi kimi bir çox şirkətlər bir neçə vakansiya üçün yalnız bir işçi qəbul edir. Bütün bunlar görünən vakansiya sayına təsir edən amillərdir. Qarşı tərəfdə bəzi nüansların necə olduğunu tam qeyd edə bilərik. Bunun üçün onlarla birlikdə işləmək gərəklidir. İstənilən halda bu rəqəmləri çoxaltmaq gərəklidir. Bu rəqəmləri dəyişdirmək, çoxaltmaq proqramist, menecer və insan resursları mütəxəssislərinin üzərindədir.
Pin-Up Casinonun hədiyyə aksiyalarının böyük bir hissəsini də pin up promo kodlar və kuponlar təşkil edirlər. Pin up promo kod vasitəsilə bonus şəklində saxlanılan pul hədiyyələri, uduş spinləri və pin up casino 250 pulsuz spinlər əldə etmək mümkündür. Promo kodlar və bu növ aksiyalar hər 7 gündən bir dəyişirlər. Pin-Up online kazinoda promo kodları necə əldə edim? Pin Up promo kodlu bonuslar bizim saytda hesabı olan hər bir istifadəçi üçün əlçatandır. Saytımızda 18 yaşınız olduğunuzu qeyd edirsiniz, istifadəçi şərtlərilə razılaşırsınız və qeydiyyatınızı təstiqləyərək tamamlayırsınız. Xatırladaq ki, pinup kazinoda bir nəfərin bir neçə hesab yaratması qəti qadağandır. Dələduzluq hallarını aradan qaldırmaq üçün server inzibatçısı daxil edilmə zamanı istifadə edilən cihazdan açılan hesabları tədqiq edir. İnzibatçılar belə hallarla qarşılaşdıqda bir neçə hesab yaradan şəxsin hesabını blok edir və sayta icazəsini həmişəlik əlindən alır. Promo koddan yaranan hədiyyələr qeydiyyatı tamamlayan andan etibarən aktiv edilmir. Bəzi kuponlar ilk yatırımı etmədən də təqdim edilir. Ümumiyyətlə, Pin Up-da depozitsiz bonus işləyir Onu da bildirim ki, promokodlar ödənişsiz fırlatmaq üçün bonus kuponlardır. Spinlər populyar klassik slot avtomatlarda və ya yeni slot avtomatlarında aktiv etmək olar. Provayderlər özləri belə promosyonların təşkil edirlər və bu formada öz proqramlarını irəli sürürlər. VIP-oyunçular ən çox bonus kodlarını əldə edirlər. Gizli lotereya oyunlarına dəvətnamə ilə eksklüziv hədiyyələr dəsti oyun iştirakçıları üçün aktivdir. Şəxsi kuponlar və onların xüsusiyyətləri Şəxsi Pin Up kazino promosyon kodları müstəsna hədiyyə hesab edilir. Fərdi hədiyyələr aşağıda göstərilənlərə sahib olan oyunçulara təqdim edilir: Pin-Up da VIP profil. Premium hesab müştərini klubun yüksək təbəqəli üzvü seçir. İdarəetmə daimi olaraq bonus spinlər, keşbek (cashback) və mərclər üçün can atanlar olan promokodları təqdim edir. Oyunda qalibiyyət qazanmaq. Pul şəklində qazancdan başqa turnirlərdə qazanan istifadəçiyə müəyyən müddət aktiv olan kuponlar təqdim edilə bilərlər. Bu kuponla istifadəçi maşın, televizor, səyahət, ev və ya telefon kimi dəyərli hədiyyələr qazana bilər. Lotereyada udmaq. Lotereyalar xüsusən kazino fişləri təklif edir. Həmin fişlər oyun iştirakçısının sonralar nağdlaşdıra biləcəyi virtual gəlirdir. Bəzi lotereyalara nağd kupon kimi əlavə bonuslar verilir. Özəl mükafatlarınızı şəxsi hesabınızdakı xüsusi bölmədə nəzarət edə bilərsiniz. Promo hissəsində mütəmadi olaraq yeni təkliflər olur. Müştərinin yeni promosyon kodlarından istifadə etməsinə ehtiyac qalmır. Hədiyyə ödənişsiz spinli kuponlardan bəziləri çox yüksək və kiçik mərc zamanları verilir. Bu səbəbdən, bu hədiyyələri aktiv etmək məqsədilə istifadəçi əvvəlcədən artıq büdcə hazırlamalıdır. Yeni kuponları necə tapım? Bəzi pin up promo kodlar və kuponlar gizlidirlər. Bəzi kupon növləri gizlidir. Bu bonuslar yalnız qeydiyyatı tam olaraq keçən, inzibatçı tərəfindən verilən və mərc klubuna uzun müddət sadiq qalmağı planlayan yeni istifadəçilər üçün hədiyyələrdir. Adıgedən kuponları aşağıda qeyd edilən yerlərdən götürə bilərsiniz: Kazino və mərc oyunları barədə forumlar. Bu forumlarda tək mərc oynayarlar iştirak etmirlər. Müzakirələrdə fərqli kazino oyunçuları iştirak edirlər. Moderatorlar pin up promo kodlar və faydalı linklər paylaşırlar və 2-5 saat sonra bəzi promo kodlar ləğv edilirlər və qısa müddət aralığında aktiv olurlar. Mövzuya uyğun xüsusi Telegram kanallar. Bu qruplar oyunçular üçün həqiqətən də çox faydalıdırlar belə ki, hər zaman yeni uduşlu pin up promo kodlar təklif edilir. Rəsmi pinup kazino kanalı da telegramda var. Faydalı məlumatları hər zaman bu kanallardan tapmaq olar. Sosial şəbəkələrdəki cəmiyyətlər haqqında. VKontakte-də olan cəmiyyətimiz də böyük hesab edilir. Belə icmalarda bir neçə min frispin qazanmaq olar. Pin-Up promo kodlarını necə aktiv etmək olar? Kuponun aktiv etmək üçün 5 addım atmaq lazımdır: İstifadəçi pinupın rəsmi səhifəsində həqiqətən də işkəl olan və aktual promo kod tapması gərəkir. Kuponlar saxta ola bilərlər və bu səbəbdən promo kodları etibarlı mənbələrdə axtarmaq doğru seçimdir. Kuponun kodunun surətini çıxarıb pin-up hesabınıza daxil olmalısınız. İnzibatçıların təklif etdiyi bəzi promo kodlar özləri aktiv edilirlər və istifadəçi aktiv etmək üçün heç bir səy göstərməməlidir. Oyunçu zəruri şəkildə pin up casino promosyon kodu şərtləri ilə tanış olmalıdır. Şərtlər sizə uyğun olduğu halda və qazancın məbləğindən razısınızsa “start” yaxud “fırla” üzərində klikləyin. Bundan sonra müəyyən vaxt ayrılır ki, oyunçu frispin, promokodlar ya da digər hədiyyələrdən faydalansın. Kupon qaydaları əvvəlcədən məlum ola bilərlər. Pin-Up Casino hər bir bonus üçün eyni miqdarda mərc məbləği təqdim edir. Pin-Up Kazinonun VIP kuponları necə qazanılır? Premium statusa malik istifadəçilər xüsusi virtual klubun iştirakçılarıdırlar. Səhifənin görünüşü eyni olaraq qalır lakin yeni bonuslar paketi təklif edilir. Yeni bonus blokları aktiv olurlar: depozit bonuslar, frispinlər, keşbek, mərc çarxları, viktorina və lotereyalara dəvət. Saytın daxili ünvan ilə təqdim etdiyi şəxsi kuponlar üçün istifadəçi oyununu bir neçə bal azalır. Yüksək risk ilə oynamaq və bonusları ən çox gəlirlə istifadə etməyə imkan yaradır.
BÖYÜK LIDERIN 90 ANI OXUCULARA MÜRACİƏT TƏRCÜMEYI-HAL ƏSƏRLƏRİ MƏLUMAT-SORAQ MATERİALLARI TARİXİ ARAYIŞLAR ÜMUMİ TARİXİ ARAYIŞLAR HEYDƏR ƏLIYEV AZƏRBAYCAN ELMINDƏ DÜNYA MƏTBUATI AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ PREZİDENTİ HEYDƏR ƏLİYEVİN SƏFƏRLƏRİ HAQQINDA MƏŞHURLAR HEYDƏR ƏLİYEV HAQQINDA ƏLAVƏ SƏNƏDLƏR OÇERKLƏR VİDEO-BLOK XƏRİTƏ VƏ QRAFİKLƏR ƏLAMƏTDAR TARİXLƏR KİTABXANANIN XƏRİTƏSİ CHOOSE LANGUAGE Arabic Azerbaijani Belarusian Bosnian Bulgarian Chinese Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hungarian Icelandic Indian Indonesian Italian Japanese Kazakh Korean Kyrgyz Laothian Latvian Lithuanian Macedonian Norwegian Persian Polish Portuguese Romanian Russian Serbian Slovak Slovenian Spanish Swedish Tagalog Thai Turkish Turkmen Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Axtarış ƏSƏRLƏRİ / ORDU QURUCULUĞU Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin Azərbaycanın milli qəhrəmanları və Vətənimizin azadlığı uğrunda şəhidlərin ailə üzvləri ilə görüşdə çıxışı - 27 dekabr 1993-cü il Hörmətli Milli Qəhrəmanlar, hörmətli valideynlər, həmvətənlər, bacı və qardaşlar! Bu gün, Yeni il ərəfəsində biz bu salona Milli Qəhrəmanlarla, həlak olmuş Milli Qəhrəmanların valideynləri ilə görüşə gəlmişik. Bu görüş Azərbaycan vətəndaşlarının, Azərbaycan qəhrəmanlarının ikilliyinə hörmət əlaməti, eyni zamanda həlak olmuş, şəhid olmuş qəhrəmanların xatirəsinə ehtiram əlamətidir. Mən sizinlə görüşməyimdən çox məmnunam, sizə və Azərbaycanın bütün Milli qəhrəmanlarına, şəhid olanların valideynlərinə, hazırda cəbhədə döyüşən əsgər və zabitlərimizə səmimi qəlbdən salamımı yetirir, hamıya hörmət və məhəbbətimi bildirirəm. Azərbaycan Respublikası altınci ildir ki, Ermənistan tərəfindən hərbi təcavüzə məruz qalmışdır. Azərbaycan xalqı, respublikamızın vətəndaşları öz torpaqlarını müdafiə etmək üçün, öz Vətənini, müstəqilliyini və azadlığını qorumaq üçün mübarizəyə qalxmışlar. Bu illərdə xalqımızın uğurları da, məğlubiyyətləri də olmuşdur. Ən böyük nailiyyət ondan ibarətdir ki, Azərbaycan xalqı öz torpağını qorumağa qadirdir. Azərbaycan vətəndaşları bu yolda şəhid olur, xalqa çəkilən dağı dərk edirlər. Mən bütün şəhidlərin, torpaq, Vətən yolunda həlak olanların xatirəsi qarşısında baş əyirəm, onların valideynlərinə, bacı və qardaşlarına, qohum-əqrəbalarına Allahdan səbir diləyirəm. Bəli, torpaqlarımızın bir qismi əldən getmişdirsə də, xalqımız vuruşur, canından keçir, qəhrəmanlıq nümunələri göstərir. Həmin qəhrəmanların, onların valideynlərinin bir qismi bu salondadır. Ona görə də bu görüş qəhrəmanlarla görüşdür, Azərbaycan xalqının qəhrəmanlığına həsr olunmuş görüşdür. Təəssüf ki, bu illərdə, torpaqlarımızın qorunması etibarlı olmamış, Azərbaycan ərazisinin bir qismi erməni işğalçıları tərəfindən zəbt edilmişdir. Bir milyona qədər soydaşımız yurdlarından didərgin düşərək qaçqın vəziyyətində yaşayır. Lakin bunların heç biri Azərbaycan xalqının iradəsini sarsıtmamış, qırmamışdır. Azərbaycan xalqı, respublikanın bütün vətəndaşları torpağımızı müdafiə etmək, işğal olunmuş ərazilərin hamısını geri qaytarmaq, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünü təmin etmək əzmindədirlər və buna qadirdirlər. Mən tam əminəm ki, biz buna nail olacağıq. Bu ağır və dəhşətli müharibəyə son qoymaq üçün bir çox addımlar atmışıq. Müharibəni qurtarmaq üçün sülh danışıqları aparmaq təşəbbüslərimiz indiyədək nəticə verməmişdir və erməni silahlı qüvvələri indi də Azərbaycanın müdafiə olunan mövqelərinə hücum edir, öz qəsbkarlıq niyyətlərini yenə də həyata keçirmək istəyirlər. Biz məsələnin sülh yolu ilə həll olunması, yəni işğal edilmiş torpaqlarımızın hamısının boşaldılması, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün təmin olunması tələblərini irəli sürərək beynəlxalq təşkilatlara çox müraciət etmişik. Beynəlxalq təşkilatlar, böyük dövlətlər bu barədə bir neçə qətnamə qəbul etmiş, təşəbbüslər irəli sürmüşlər. Təəssüf ki, bunlar da bir nəticə verməmişdir. Erməni silahlı qüvvələri bunların heç birinə məhəl qoymayaraq yenə torpaqlarımızı işğal etməyə çalışırlar. Ancaq son vaxtlar vəziyyət tamamilə dəyişmişdir. Biz torpaqlarımızı müdafiə edirik və indi yaranmış mövqelərdə silahlı qüvvələrimizi möhkəmləndirərək erməni hərbi birləşmələrinin hücumlarını dəf etməyə çalışırıq. Sizə məmnuniyyətlə deyə bilərəm ki, Azərbaycan Ordusu buna nail olur. Bir aydan artıqdır ki, erməni silahlı qüvvələri Azərbaycan Respublikasının Beyləqan, Ağcabədi, Ağdam, Goranboy rayonlarının və başqa rayonların ərazisində ordumuzun mövqelərinə nə qədər hücum etsələr də heç nəyə nail ola bilmirlər. Onların hücumları dəf olunur, Azərbaycan Ordusunun bölmələri düşmənə layiqli cavab verir, işğalçılar böyük itki verərək geri çəkilirlər. Düzdür, bu, torpaqlarımızın azad edilməsi yolunda hələ böyük bir hadisə deyildir. Ancaq əvvəlki dövrlə müqayisədə onu göstərir ki, Azərbaycan Silahlı Qüvvələri möhkəmlənmişdir, torpaqlarımızı qorumağa qadirdir. Bununla da düşmənə bildirir ki, o, öz qəsbkarlıq niyyətlərindən əl çəkməlidir. Bu döyüşlərdə itkilərimiz də var. Hər gün gedən bu döyüşləri biz aparmırıq. Bunlar ancaq və ancaq erməni silahlı qüvvələrinin hücumu nəticəsində baş verir. Lakin qeyd etdiyim kimi, ordumuzun hissələri torpaqlarımızı etibarlı müdafiə edirlər. Qanlı döyüşlərdə qəhrəman oğullarımız həlak olurlar. Bu da təbii haldır: bir halda ki, müharibə gedir, biz Vətənimizi qorumağa çalışırıq və qorumalıyıq, deməli, bu yolda hər birimiz canımızdan keçməyə hazır olmalıyıq. Şəhidlərin ruhu məni ağrıdır. Həlak olan Azərbaycan vətəndaşlarının surəti hər gün gözümün qarşısına gəlir. Lakin torpağın, Vətənin müdafiəsi hər birimiz üçün ən ülvi, ən uca, ən müqəddəs vəzifədir. Bu müqəddəs vəzifənin yerinə yetirilməsində şəhid olanlar cənnətə gedirlər, onların qəhrəmanlığı xalqın xatirəsində daim yaşayacaqdır. Bu gün biz burada qəhrəmanlarla, şəhid olmuş igidlərimizin valideynləri, qohum-əqrəbaları ilə görüşərkən onu da qeyd etmək istəyirəm ki, Azərbaycanın bütün vətəndaşları Vətənimizin müdafiəsinə qalxıblar. Bu, çox əlamətdar və təqdirəlayiq bir haldır. Azərbaycan çoxmillətli respublikadır, çoxmillətli ölkədir. Burada əsrlər boyu bir çox millətlər birgə yaşayıblar, yaşayırlar və bundan sonra da yaşayacaqlar. Bütün millətlərə mənsub olan Azərbaycan vətəndaşlarının hamısı respublikamız üçün doğmadır və Azərbaycan da onlar üçün doğma Vətəndir. Onların hamısı Azərbaycanın bərabör hüquqlu vətəndaşıdır. İftixar hissi ilə qeyd etməliyəm ki, şəhid olanlar, qəhrəmanlıq nümunələri göstərənlər arasında Azərbaycanda yaşayan bütün millətlərin nümayəndələri var. Bu gün burada söz alıb danışanların, elə valideynlərin də çıxışları bunu bir daha nümayiş etdirdi. Bu, bizi daha da gücləndirir. Bəli, bu, belədir, belə də olmalıdır. Azərbaycan onun ərazisində yaşayan bütün insanların Vətənidir. Milliyyətnidən, dilindən, dinindən asılı olmayaraq, bütün insanlar eyni hüquqa malikdirlər. Odur ki, hər bir Azərbaycan vətəndaşı da Azərbaycan torpağını doğma torpaq hesab edərək, onun müdafiəsinə qalxmalıdır, onu qorumaq üçün mübarizə aparmalıdır, lazım olarsa canından keçməlidir, şəhid olmalıdır. Məhz şəhid olanlar da var. Mən bütün Azərbaycan vətəndaşlarına göstərdikləri qəhrəmanlıq nümunələrinə görə, əl-ələ verib Vətənin müdafiəsinə qalxdıqlarına görə təşəkkür edirəm və əmin olduğumu bildirmək istəyirəm ki, bundan sonra da Azərbaycanın bütün vətəndaşları yekdil olacaq, hamı bir nəfər kimi Azərbaycan torpağını müdafiə edəcək, Azərbaycan Respublikasının suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qoruyub saxlayacaqlar. Bugünkü görüş, buradakı çıxışlar böyük tərbiyəvi əhəmiyyətə malikdir. Mən məmnunam ki, noyabrın 2-də radio və televiziya ilə xalqa müraciətimdən sonra Azərbaycan Respublikasında hərbi vətənpərvərlik əhval-ruhiyyəsi yüksəlir, vətəndaşların öz torpağını, öz Vətənini qorumaq, öz borcunu, vəzifələrini yerinə yetirmək əzmi möhkəmlənir və bunun nəticəsində ordumuza axın artır, ordumuz güclənir, qüdrətlənir. Bu, belə də olmalıdır. Biz heç vəchlə qəbul edə bilmərik ki, Azərbaycan belə ağır vəziyyətdə olduğu halda onun vətəndaşlarının bir qismi buna biganə qalsın, özünü kənara çəksin, bu şərəfli, müqəddəs işdən boyun qaçırsın. Ötən müddət ərzində çox iş görülüb, ordumuza könüllü olaraq çox adam gəlib. Onların arasında gənclərin sayı xüsusilə çoxdur. Bəli, ordumuz möhkəmlənmişdir. Məhz buna görə də biz erməni silahlı qüvvələrinin hücumlarının qarşısını ala bilirik və onların hələ iki-üç ay bundan qabaq qurduğu planları puça çıxarmağa müvəffəq olmuşuq. Amma bununla yanaşı, təəssüflə deməliyəm ki, elələri də var ki, ordu sıralarına getməkdən boyun qaçırır, cürbəcür bəhanələr tapır, yaxud ordudan fərarilik edir, öz vətəndaşlıq borcunu yerinə yetirmək istəmirlər. Nə gizlədəsən, belələri də var və təəssüf ki, az deyildir. Belə düşünürəm ki, onlar bu gün bu salona toplaşanların, bizim qəhrəmanların və onların valideynlərinin sözlərini dərk etməli və bu yoldan çəkinməlidirlər. Əminəm ki, Milli Qəhrəmanlarımızın, şəhidlərimizin həyat nümunəsi indi ordu sıralarında xidmət etməkdən boyun qaçıranlar üçün və onların valideynləri üçün bir tərəfdən örnək olmalı, digər tərəfdən onlar özləri üçün nəticə çıxarmalıdırlar. Burada şəhidlərin, qəhrəmanların ata-anaları çıxış etdilər. Onların sözləri hər bir vətəndaşın ürəyində, şəxsən mənim qəlbimdə böyük həyəcan hissi, dərin ehtiram, hörmət hissi doğurur. Həm şəhid olanlar, həm də onların valideynləri nə qədər pak, nə qədər vicdanlı insanlardır! Əsrlər boyu Azərbaycanı məhz belə insanlar, belə oğullar qoruyub saxlayıb, yaşadıb və bu günə gətirib çıxarıblar. Məhz belə insanlar Azərbaycanı bu bəladan qurtaracaq, Vətənimizin yüksəlişini təmin edəcək, Azərbaycanı xoşbəxt gələcəyə aparacaqlar. Əminəm ki, bu gözəl nümunələr bütün Azərbaycan vətəndaşları üçün örnək olacaqdır. Gənclər üçün örnək olmalıdır ki, hər bir gənc Azərbaycan vətəndaşı öz borcunu yerinə yetirməyə hazır olsun və onu layiqincə yerinə yetirsin. Valideynlər üçün örnək olmalıdır ki, onlar bilsinlər övladlarını cürbəcür yollarla, təəssüflər olsun, bəzən də rüşvət verməklə, başqa vasitələrlə ordu sıralarına çağırışdan saldırmaqla, yaxud da uzaqlaşdırmaqla onlar özlərinə, öz mənəviyyatına, Vətənə, xalqa xəyanət edirlər. "Vətəndaş" sözü böyük sözdür, müqəddəs sözdür. "Vətəndaş" sözü o deməkdir ki, hər bir vətəndaş öz vətəninə sadiq olmalıdır, onu göz bəbəyi kimi qorumalıdır və vətəninin uğrunda, torpağının uğrunda, anasının, atasının müdafiəsi yolunda şəhid olmağa hazır olmalıdır. "Vətəndaş" sözünün mənası bax, budur! Mən istərdim ki, Azərbaycan torpağında yaşayan hər bir vətəndaş bu sözün yüksək və ülvi mənasına layiq olsun. Bir daha deyirəm, mən bütün gənclərə müraciət edirəm onlar bu gün bu salonda olan qəhrəmanlardan, həyatlarını Vətən yolunda qurban vermiş şəhidlərdən nümunə götürsünlər. Bütün vətəndaşlara, valideynlərə müraciət edirəm - onlar burada çıxış edən valideynlərin və ümumiyyətlə, şəhid oğul və qızlarımızın valideynlərinin münasibətindən özləri üçün nəticə çıxarsınlar. Ümidvaram ki, belə də olacaqdır. Təəssüf ki, son illər bizdə vətənpərvərlik əhvalruhiyyəsi, Vətənə sədaqət, xalqa sədaqət, Vətən yolunda döyüşmək əhvalruhiyyəsi zəif olmuşdur. İndi isə mən bu sahədə böyük canlanma yarandığını hiss edirəm. Bu, hamımızı sevindirir, hamımıza ruh verir və bizdə böyük nikbinlik yaradır. Mən bu salondan indi cəbhələrdə öz hərbi xidmətini layiqincə yerinə yetirən əsgərlərimizə, zabitlərimizə, döyüşçülərimizə müraciət edirəm. Sizin adınızdan, öz adımdan onları salamlayıram, üzümüzə gələn Yeni il münasibətilə təbrik edirəm və hamısına müraciətlə deyirəm ki, Vətənin, torpağın keşiyində daha cəsarətlə, daha mətinliklə durun, Vətəni qoruyun. Xalq, Vətən sizin şücaətinizi layiqincə qiymətləndirəcək və heç vaxt unutmayacaqdır. Bu gün mən sizin hamınızı qarşıdan gələn Yeni il münasibətilə təbrik edir, hamınıza cansağlığı, xoşbəxtlik arzulayıram və əmin olduğumu bildirmək istəyirəm ki, xalqımız, gündən-günə möhkəmlənən birlik Azərbaycanı bu bəladan xilas edəcək və biz əminamanlığa çıxacağıq. Həmçinin bildirmək istəyirəm ki, bunlara nail olmaq üçün biz bütün imkanlardan, habelə diplomatik imkanlardan istifadə edirik, sülh danışıqları aparmağa, böyük dövlətlərin imkanlarından istifadə etməyə çalışırıq. Güman edirəm ki, bunların hamısı birlikdə öz nəticəsini verəcəkdir. Fransada olarkən, bu ölkənin prezidenti Fransua Mitteranla, başqa dövlət xadimləri ilə görüşərkən Azərbaycanın vəziyyəti barədə geniş söhbətlər aparıldı. Fransa ilə Azərbaycan arasında imzalanmış dostluq, qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlıq haqqında müqavilə, zənnimcə, beynəlxalq aləmlə respublikamızın mövqelərinin möhkəmlənməsinə çox böyük zəmin yaradır. Dekabrın 23-24-də Aşqabatda Müstəqil Dövlətlər Birliyi dövlət başçılarının görüşü olmuşdur. Həmin görüşdə biz Azərbaycanın vəziyyəti haqqında ətraflı məlumat verdik və bildiyiniz kimi, mən orada ciddi bəyanatla çıxış etdim. Bu, Müstəqil Dövlətlər Birliyi daxilində Azərbaycan Respublikasına Ermənistanın təcavüzünə qarşı etiraz bəyanatıdır və eyni zamanda müstəqil dövlətlərin hamısını bu məsələnin sülh yolu ilə həll olunmasına çağırış bəyanatıdır. Güman edirəm ki, bütün bu addımlarımız öz nəticəsini verəcəkdir. Amma bununla bərabər, biz müdafiə imkanlarımızı möhkəmləndirir və möhkəmləndirəcəyik. Bir daha bildirirəm ki, biz öz torpaqlarımızı müdafiə edirik, başqalarının torpaqlarına göz dikməmişik, heç bir ölkənin torpağını zəbt etməmişik və etmirik. Ancaq öz torpaqlarımızı, öz ərazimizi azad etmək üçün bundan sonra da lazımi tədbirlər görəcəyik. Mən sizi əmin edirəm ki, bütün imkanlardan istifadə edib, Azərbaycanı bu ağır vəziyyətdən çıxarmağa çalışırıq. Mən sizi əmin edirəm ki, bütün imkanlardan istifadə edib, Azərbaycanın işğal olunmuş torpaqlarını azad edəcəyik, Azərbaycanın müstəqilliyini, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünü təmin edəcəyik, ölkəmizdə sülh və əmin-amanlıq şəraiti yaradacağıq. Bunun üçün hamımız daha sıx birləşməliyik, hamımız əl-ələ verməliyik, Azərbaycanın bu ağır günündə, ağır dövründə hamımız bir olmalıyıq. Bir daha sizin hamınıza bu görüş üçün təşəkkürümü bildirirəm və hamınızı, bütün Azərbaycan vətəndaşlarını birliyə, həmrəyliyə dəvət edirəm. Əmin olduğumu bildirmək istəyirəm ki, biz bu birliyə, bu həmrəyliyə nail olacağıq, biz qalib gələcəyik, müstəqil Azərbaycan gələcəkdə öz müstəqil inkişaf yolu ilə gedəcəkdir.
14-15 oktyabr 2022-ci il tarixində Azərbaycan Gənc Oftalmoloqlarının 14-cü Beynəlxalq Konfransı keçiriləcək. Haqqımızda Azərbaycan Oftalmoloqlar Cəmiyyəti 10 dekabr 1920-ci ildə yaranmışdır. 1977-ci ildə əməkdar elm xadimi, tibb elmləri doktoru, AMEA-nın akademiki Zərifə Əliyevanın təklifi və rəhbərliyi ilə Bakı şəhərində Ümumittifaq Oftalmoloqlar Cəmiyyəti (SSRİ) İdarə Heyətinin plenumu keçirilmişdir. Müstəqill Azərbaycan Respublikasında Azərbaycan Oftalmoloqlar Cəmiyyətinin təkrari qeydiyyatı 22 iyun 2017-ci ildə olunmuşdur. Hal-hazırda Azərbaycan Oftalmoloqlar Cəmiyyətinin fəaliyyətinə - Akademik Zərifə Əliyeva adına MOM-un direktoru, AMEA-nın müxbir üzvü, Əməkdar Elm Xadimi, Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin baş oftalmoloqu, tibb üzrə elmlər doktoru, professor Elmar Qasımov sədrlik edir. Elanlar Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzinin növbəti aksiyası Naxçıvan Mərkəzi Xəstəxanasında keçiriləcək. Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzində növbəti buynuz qişa transplantasiyası əməliyyatları həyata keçirildi.
Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in çox gözəl bir əxlaqa sahib olduğunu Allah Quranda bildirmiş və belə buyurmuşdur: “Nun! And olsun qələmə və (mələklərin) yazdıqlarına (yaxud lövhi-məhfuzda yazılanlara) ki, Sən (ya Rəsulum!) Rəbbinin neməti sayəsində divanə deyilsən! Və həqiqətən, səni minnətsiz (tükənmək bilməyən) mükafat gözləyir! Şübhəsiz ki, sən böyük bir əxlaq üzərindəsən! (Tezliklə) sən də görəcəksən, onlar da görəcəklər, Hansınızın divanə olduğunu! Həqiqətən, sənin Rəbbin öz yolundan çıxanları da, doğru yoldan olanları da ən gözəl tanıyandır!” (Qələm Surəsi, 1-7) Allah bu ayədə ayrıca olaraq Peyğəmbərimiz (s.ə.v) üçün minnətsiz (tükənməz) bir mükafat olduğunu bildirmişdir. Bu, Hz. Məhəmməd (s.ə.v)-in daim gözəl əxlaq göstərdiyini, təqvadan heç bir zaman ayrılmadığını göstərən bir məlumatdır. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in”İmanın kamalı, gözəl əxlaqladır” sözləriylə ifadə etdiyi kimi, imanın ən əhəmiyyətli əlamətlərindən biri gözəl əxlaqdır. Bu səbəblə gözəl əxlaqın ən gözəl nümunələrini öyrənmək və tətbiq etmək əhəmiyyətli bir ibadətdir. Bu hissədə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in Quranda zikr edilən gözəl əxlaq xüsusiyyətlərindən bəzilərinə yer veriləcək. PEYĞƏMBƏRİMİZ (S.Ə.V) YALNIZ ÖZÜNƏ VƏHY OLUNANLARA TABE OLMUŞDUR Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in Quranda da dəfələrlə bildirilən ən əhəmiyyətli xüsusiyyətlərindən biri, yalnız Allahın nazil etdiyinə uyğun olaraq, insanların razılığını nəzərə almadan, insanlardan çəkinmədən yalnız Allahın bildirdiyini yerinə yetirməsidir. Hətta müşriklər və digər dinlərin mənsubları Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-dən öz mənfəətlərinə uyğun hökmlər verməsini istəmişlər. Bu şəxslər sayca və daha qüvvətli mövqedə olmalarına baxmayaraq Peyğəmbərimiz (s.ə.v) Quranı və Allahın hökmlərini daim böyük bir vasvasılıq və qətiyyətlə qorumuşdur. Bir ayədə Allah Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bu insanların təkidlərinə necə cavab verdiyini bizlərə belə xəbər verir: “Ayələrimiz onlara açıq-aydın oxunduğu zaman Bizimlə qarşılaşacaqlarına ümid etməyənlər: “Bizə bundan başqa bir Quran gətir və ya onu dəyişdir!” De: “Mən onu öz istəyimlə dəyişdirə bilmərəm. Mən yalnız mənə vəhy olunana tabe oluram. Əgər Rəbbimə asi olsam, böyük günün əzabından qorxuram”. De: “Əgər Allah istəsəydi, mən onu sizə oxumazdım, O da onu sizə bildirməzdi. Mən axı bundan öncə də sizin aranızda yaşamışam. Məgər bilmirsiniz?” (Yunus Surəsi, 15-16) “Bunlar Allahın ayələridir. Biz onları sənə haqq olaraq oxuyuruq. Şübhəsiz ki, sən göndərilən elçilərdənsən” (Bəqərə Surəsi, 252) Allah, qövmünün bu rəftarlarına qarşılıq Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-i bir çox ayəsiylə xəbərdar etmişdir. Məsələn, Maidə surəsində belə buyurulur: “Biz sənə, özündən əvvəlki kitabları təsdiqləyən və onları mühafizə edən Kitabı haqq olaraq nazil etdik. Elə isə onların arasında Allahın (sənə) nazil etdiyi (Kitabla) hökm ver. Sənə gələn haqdan ayrılıb onların istəklərinə tabe olma. Sizlərdən hər biriniz üçün bir şəriət və bir yol təyin etdik. Əgər Allah istəsəydi sizi tək bir ümmət edərdi. Lakin sizə verdikləri ilə sizi imtahan etməsi üçündür. Yaxşı işlər görməkdə bir-birinizlə yarışın. Hamınızın qayıdışı Allaha olacaq və O, ziddiyyətə düşəcəyiniz şeylər barəsində sizə xəbər verəcəkdir. Onların aralarında Allahın (sənə) nazil etdiyi (Kitabla) hökm ver və onların istəklərinə tabe olma. Onlardan ehtiyat et ki, Allahın sənə nazil etdiyi (hökmlərin) bəzisindən səni sapdırmasınlar. Əgər onlar üz döndərsələr, bil ki Allah onları bəzi günahlarına görə müsibətə düçar etmək istəyir. Həqiqətən, insanların çoxu fasiqlərdir” (Maidə Surəsi, 48-49) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) də Allahın özünə endirdiyindən başqasına uymayacağını böyük bir qətiyyətlə qövmünə təkrarlamışdır. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bu üstün əxlaqını xəbər verən bir ayə belədir: De: “Mən sizə demirəm ki, Allahın xəzinələri mənim yanımdadır. Mən qeybi də bilmirəm. Mən sizə demirəm ki, mən mələyəm. Mən yalnız mənə vəhy olunana tabe oluram”. De: “Məgər korla görən eyni ola bilərmi? Məgər düşünmürsünüz?” (Ənam Surəsi, 50) Hamid Aytaç. Eyyub Yaqubov Sülüs Şəhadət. Hədis-i şərifdə: “Hz. Peyğəmbər, insanların ən xeyirlisi, insanların faydalı olanıdır” buyurulmuşdur. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in Allah yolunda qərarlı və təmkinli olması ilə haqq dini ən gözəl və ən doğru şəkildə insanlara bildirilmişdir. İnsanların böyük bir hissəsi ilə müqayisə etmək Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bu üstünlüyünün daha da yaxşı başa düşülməsinə səbəb olacaq. İndiki vaxtda da, keçmişdə də insanların böyük bir hissəsi zəifliklərə, ehtiras dolu istəklərə sahibdirlər. Böyük əksəriyyəti isə dini qəbul etmələrinə baxmayaraq bu zəyifliklərinə məğlub olurlar. Zəiflik və istəklərini tərk etmək yerinə dinin hökmlərində güzəştlər edirlər. Məsələn, dostlarının, yoldaşlarının, qohumlarının nə deyəcəyindən çəkinərək dinin bəzi hökmlərini yerinə yetirməzlər və yaxud dinin xoş qarşılamadığı bəzi vərdişlərini tərk edə bilməzlər. Bu səbəblə dini öz mənfəətlərinə görə şərh edərlər, özlərinə uyğun gələn hökmlərini qəbul edər, digərlərini görməməzlikdən gələrlər. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) isə, bu cür insanların istəklərinə heç bir zaman güzəştə getməmiş, Allahın endirdiyini heç bir dəyişiklik etmədən, heç kimdən mənfəət güdmədən, yalnız Allahdan qorxub çəkinərək Quranı insanlara təbliğ etmişdir. Allah Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bu təqva xüsusiyyətini Quranda belə bildirir: “And olsun batmaqda olan ulduza! Sizin yoldaşınız nə (haqdan) azmış, nə də (yoldan) çıxmışdır. O, öz istəyi ilə danışmır. Bu, ona təlqin edilən bir vəhydir. Bunu ona çox qüvvətli olan öyrətdi.” (Nəcm Surəsi, 1-5) “Bilin ki, Allahın Elçisi aranızdadır. Əgər o, bir çox işlərdə sizə güzəştə getsəydi, çətinliyə düşərdiniz. Lakin Allah sizə imanı sevdirmiş, onu qəlbinizə gözəl göstərmiş, sizdə küfrə, günaha və asi olmağa qarşı nifrət oyatmışdır. Doğru yolda olanlar da bunlardır” (Hucurat Surəsi, 7) “Allaha qarşı yalan uyduran kəsdən daha zalım kim ola bilər? Onlar Rəbbinin hüzuruna gətiriləcək və şahidlər: “Bunlar Rəbbinə iftira yaxanlardır” deyəcəklər. Allahın lənəti olsun zalımlara!” (Hud Suresi, 18) PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v)-İN BÜTÜN aləmlərə nümunə olan təvəkkülü Quranda Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-lə əlaqədar olaraq izah edilən hadisələrdə onun təvəkkülü və Allaha təslimiyyəti açıqca görülür. Məsələn, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in Məkkədən çıxdıqdan sonra yoldaşı ilə birlikdə gizləndiyi bir mağaradakı sözləri təvəkkülünün ən gözəl nümunələrindən biridir. Ayədə belə bildirilir: “Əgər siz (Peyğəmbərə) kömək etməsəniz, (bilin ki,) Allah ona artıq kömək göstərmişdir. O vaxt kafirlər onu iki nəfərdən ikincisi olaraq (Məkkədən) çıxartdılar. O iki nəfər mağarada olarkən (onlardan) biri öz yoldaşına (Əbu Bəkrə) dedi: “Qəm yemə, Allah bizimlədir!” (Bundan sonra) Allah ona arxayınlıq nazil etdi, sizin görmədiyiniz döyüşçülərlə ona yardım göstərdi və kafirlərin sözünü alçaltdı. Ancaq Allahın Sözü ucadır. Allah Qüdrətlidir, Müdrikdir” (Tövbə Surəsi, 40) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) hansı şərtlərdə olursa olsun, həmişə Allaha təslim olmuş, Onun yaratdığı hər şeydə bir xeyir və gözəllik olduğunu bilmişdir. Quranda Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə qövmünə söyləməsi bildirilən bu sözlər də təvəkkülün bir göstəricisidir: “Sənə bir uğur nəsib olsa, (bu) onları kədərləndirər. Sənə bir müsibət üz versə: “Biz ehtiyat tədbirimizi əvvəlcədən görmüşük!”– deyər və sevinə-sevinə çıxıb gedərlər. De: “Allahın bizim üçün yazdığından başqa bizim başımıza heç nə gəlməz. O bizim Himayədarımızdır. Qoy möminlər Allaha təvəkkül etsinlər!” (Tövbə Surəsi, 50-51) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) təvəkkülü ilə bütün müsəlmanlara nümunə olmuş və insanın Allahdan gələcək bir şeyi dəyişdirməyə əsla gücünün çatmayacağını belə xatırlatmışdır: “Bir nəfsə təqdir edilmiş şey mütləq olar” . “… Bir şey istəyincə Allahdan istə. Kömək tələb edəcəksənsə, Allahdan kömək dilə. Çünki qullar, Allahın yazmadığı bir məsələdə sənə faydalı olmaq üçün bir yerə yığılsalar, bu faydanı etməyə qadir ola bilməzlər. Allahın yazmadığı bir zərəri sənə vermək üçün bir yerə yığılsalar, buna da qadir ola bilməzlər”. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) sünnəsinə uyğun gələn hər möminin də, müsibət kimi görünən hadisələri onun kimi təvəkküllü qarşılaması, hər şeydə bir xeyir və gözəllik olduğuna iman etməsi lazımdır. Bunu da unutmamaq lazımdır ki, Allahın ən təqva qullarından biri olan Peyğəmbərimiz Hz. Məhəmməd (s.ə.v) çox böyük çətinliklərlə və əziyyətli hadisələrlə sınanmışdır. Hər şeydən əvvəl təbliğat apardığı xalqın içərisində hər cür çətinliyi törətməyə hazır olan insanlar var: İkiüzlü davranaraq Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə tələ qurmağa çalışanlar, atalarının dinini dəyişdirməyi qəbul etməyən müşriklər, peyğəmbərdən nəfslərinə uyğun ayə gətirməsini istəyənlər, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-i öldürmək, sürgün etmək və ya həbs etmək istəyənlər, daha bir çoxları davamlı olaraq Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə mane olmağa çalışmışlar. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) inkarçıların bu rəftarlarına daim səbr etmiş, böyük bir qətiyyətlə Allahın dinini təbliğ etmiş və müsəlmanları təhlükələrdən qoruyaraq onlara Quranı öyrətmişdir. Onun bu əzminin, müvəffəqiyyətinin və cəsarətinin əsasında Allaha olan güclü imanı, təvəkkülü və təslimiyyəti dayanır. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) mağarada olduğu kimi hər vəziyyətdə Allahın onunla birlikdə olduğunu bilmiş, hər hadisəni Allahın yaratdığına və Rəbbimizin hər şeyi ən gözəl və ən xeyirli şəkildə nəticələndirəcəyinə iman etmişdir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bu hədisi-şərifi onun hər şeydə xeyir görən təvəkkülünə bir nümunədir: “Mömin insanın vəziyyəti nə qədər çaşdırıcıdır. Çünki hər işi onun üçün bir xeyirdir. Bu vəziyyət, yalnız möminə xasdır, başqasına deyil: Ona məmnun olacağı bir şey gəlsə şükr edər, bu bir xeyirdir, bir zərər gəlsə səbr edər bu da bir xeyirdir” . Peyğəmbərimiz (s.ə.v) bu inancı ilə hadisələr qarşısında əlindən gələn bütün səyi göstərmiş, ancaq nəticənin Allaha aid olduğunu hər vaxt bilərək, Ona təvəkkül etmisdir. Allah onun bu gözəl təvəkkülü qarşısında onu daim güclü və müvəffəqiyyətli etmişdir. Allah çətinlik yaradanlara qarşı Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə təvəkkül etməsini bildirmişdir və Peyğəmbərimiz (s.ə.v) də həyatı boyunca Rəbbimizin bu əmrinə uyğun olaraq davranmışdır. Ayədə belə buyurulur: “Onlar: “İtaət edirik!”– deyirlər. Sənin yanından çıxıb getdikdə isə onların bir qismi gecələr (bir yerə yığışıb) sənin dediyinin əksinə tədbir görürlər. Allah onların gecələr nə etdiklərini yazır. Onlardan üz döndər və Allaha təvəkkül et! Qoruyan olaraq Allah yetər” (Nisa Surəsi, 81) Mövzu ilə əlaqədar başqa bir ayədə də belə buyrulur: “Əgər onlar səninlə mübahisə edərlərsə, de: “Mən özümü ardımca gələnlərlə birlikdə Allaha təslim etmişəm!” Kitab verilənlərə və savadsızlara isə de: “Siz də təslim oldunuzmu?” Əgər təslim olsalar, doğru yola yönəlmiş olarlar. Üz döndərsələr, (bil ki), sənin öhdənə düşən ancaq (haqqı) təbliğ etməkdir. Allah qullarını görür.” (Ali İmran Surəsi, 20) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) bir sözündə isə təvəkkül edənlərin alacaqları mükafatı belə bir örnəklə açıqlamışdır: “Siz Allaha haqqı ilə təvəkkül etsəniz quşlar kimi ruziləndirilərsiniz. Onlar ac gedər, tox dönərlər”. Hacı Nazif bəy. Qurandan bir ayə: ” Zalımların etdikləri əməllərdən Allahın xəbərsiz olduğunu sanma …” (İbrahim Surəsi, 42) Möminlər üçün ən gözəl nümunə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in sözləri və rəftarıdır. Bu səbəblə hər hansı bir çətinliklə, nəfsinin xoşlanmadığı bir vəziyyətlə qarşılaşan hər mömin, Quran ayələrini hər şeyi yaradanın Allah olduğunu düşünərək, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in təvəkkülünü nümunə götürməli, hər hadisədə Allahın yaratdığı taleyə təslim olduğunu xatırlamalıdır. PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v) İnsanlardan heç bir qarşılıq gözləmədən sadəcə Allahın razılığını axtarmışdır İslam dininin ən əsas xüsusiyyətlərindən biri, insanın bütün həyatını Allah qorxusu üzərinə inşa etməsi və bütün ibadətlərini də yalnız Allahın razılığını, rəhmətini və cənnətini qazanmaq üçün etməsidir. Allah bir ayəsində möminlərə “De: “Şübhəsiz ki, mənim namazım, ibadətlərim, həyatım, ölümüm aləmlərin Rəbbi Allaha məxsusdur!” (Ənam Surəsi, 162) şəklində buyurur. Quranda “Ancaq tövbə edənlər, islah edilənlər, Allaha sıx sarılanlar və dinlərini qatqısız olaraq Allah üçün (xalis) qılanlar, məhz onlar möminlərdirlər. “Möminlərə isə Allah böyük mükafat verəcəkdir.” (Nisa Surəsi, 146 ) ayəsiylə də möminlərə, dini yalnız Allah üçün, başqa heç bir məqsəd güdmədən yaşamaları əmr edilmişdir. Bir kimsənin Allaha möhkəm sarılması, Allahdan başqa bir ilah olmadığını bilərək, həyatını yalnız Onu razı etməyə həsr etməsi və hər nə olursa olsun Allaha olan sədaqətindən imtina etməməsi adamın ixlas sahibi olduğunu göstərir. İxlas sahibi bir mömin etdiyi işlər və ibadətlərlə Allahın xaricində bir başqasının sevgisini, razılığını, təqdirini, maraq və rəğbətini əldə etməyə çalışmaz. İxlas sahibi möminlərə ən gözəl nümunə Hz. Məhəmməd (s.ə.v) və digər peyğəmbərlərdir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) yalnız Allahın razılığını axtarmış, heç bir mənfəət və dünyəvi bir qazanc düşünmədən, həyatı boyunca Allahın razılığını, rəhmətini və cənnətini qazanmaq üçün səy göstərmişdir. De: “Mən buna görə sizdən heç bir mükafat istəmirəm və mən özümdən bir şey uydurmağa çalışmıram” (Sad Surəsi, 86) De: “Mən sizdən bir haqq istəmişəmsə onu sizin üçün istəmişəm. Mənim haqqım ancaq Allahdan olacaqdır. O, hər şeyə Şahiddir” (Səba surəsi, 47) “Sonra bir-birinin ardınca elçilərimizi göndərdik. Hər dəfə hər hansı bir ümmətə peyğəmbər gəldikdə onlar onu yalançı saydılar. Biz də onları bir-birinin ardınca (məhv edib) əfsanələrə çevirdik. Məhv olsun iman gətirməyənlər! “ (Möminlər Surəsi, 44) PEYĞƏMBƏRİMİZ (səv)-İn çətİnlİklər qarşısındakı gözəl rəftarı Hz. Məhəmməd (s.ə.v) peyğəmbərliyi boyunca daha əvvəl də ifadə edildiyi kimi, müxtəlif çətinliklərlə qarşılaşmışdır. Qövmündən inkar edənlər və müşriklər ona qarşı son dərəcə incidici sözlər söyləmişlər, hətta cadugər və yaxud dəlidir demişlər, bəziləri də Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-i öldürmək belə istəmiş və bunun üçün planlar qurmuşdur. Buna baxmayaraq Peyğəmbərimiz (s.ə.v) onlara Quranı, gözəl əxlaqı, gözəl rəftarı öyrətməyə çalışmışdır. Quran ayələrində bildirildiyi kimi, bəzi şəxslər vacib ədəb qaydalarından xəbərsiz olduğu üçün Peyğəmbərimiz (s.ə.v) kimi incə düşüncəli, üstün əxlaqlı bir insana çətinlik verə biləcəklərini düşünməmişlər. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) isə bütün bunlara qarşı böyük bir səbir göstərmiş, hər vəziyyətdə Allaha yönələrək Allahın köməyini istəmiş və möminlərə də səbri və təvəkkülü tövsiyə etmişdir. Allah Quranda Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə bir çox ayəsi ilə inkar edənlərin söylədiklərinə qarşı səbirli olmasını belə tövsiyə edir: “Sən onların dediklərinə səbr et! Gün doğmamışdan əvvəl və batmamışdan əvvəl Rəbbini həmd ilə təriflə! “ (Qaf Surəsi, 39) “Onların sözləri səni kədərləndirməsin. Çünki qüdrət bütünlüklə Allaha məxsusdur. O, Eşidəndir, Biləndir” (Yunus Surəsi, 65) “Biz onların dediklərindən sənin qəlbinin daraldığını bilirik” (Hicr Surəsi, 97) Onların: “Nə üçün ona bir xəzinə endirilməyib yaxud onunla bir mələk gəlməyib?”– deməkləri üzündən sənə gələn vəhyin bir hissəsini tərk edəcəksən və buna görə köksün daralacaq? Sən ancaq qorxudansan. Allah isə hər şeyi Qoruyandır. (Hud Surəsi, 12) Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in nələrə səbir göstərərək üstün bir əxlaq sərgilədiyini düşünən möminlərin qarşılaşdıqları hadisələrdə özlərinə onu nümunə götürməsi lazımdır. Nəfslərinə zidd olan ən kiçik bir hadisədə ümidsizliyə qapılanlar, ən kiçik bir etiraz, dözümsüzlük göstərənlər, Allahın dinini izah etməkdən imtina yaxud etdikləri ticarətdə müvəffəqiyyətsiz olunca bədbəxt olanlar, bu rəftarlarının Allahın Kitabına və Peyğəmbərimiz (s.ə.v) sünnəsinə uyğun olmadığını bilməlidirlər. İman edənlər, hər hadisədə səbir göstərib, Allahı vəkil tutub Ona həmd edərək, Peyğəmbərimiz (s.ə.v) kimi üstün bir əxlaq göstərməli və Rəbbimizin razılığını, rəhmətini və cənnətini ummalıdırlar. “İnsanlara doğru yolu göstərən rəhbər gəldiyi zaman onların iman gətirmələrinə və Rəbbindən bağışlanma diləmələrinə səbəb yalnız əvvəlkilərin başına gələnlərin onların da başına gəlməsini, yaxud da gözləri görə-görə əzabın gəlib onlara yetişməsini gözləmələri mane oldu” (Kəhf Surəsi, 55) PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v) Yanındakılara DAİM ŞƏFQƏTLİ davranmışdır Daha əvvəl də ifadə edildiyi kimi Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in yanında hər xarakterdən, hər düşüncədən ibarət insanlar var idi. Ancaq Peyğəmbərimiz (s.ə.v) həyatı boyunca hər biri ilə tək-tək maraqlanmış, hər birinin əksiklərini və səhvlərini düzəltmək üçün onları xəbərdar etmiş, təmizliklərinə, imanlarına qədər onları hər cür mövzuda öyrətməyə çalışmışdır. Onun bu şəfqətli, sevgi dolu, anlayışlı və səbirli rəftarı, bir çox insanın ürəyinin dinə isinməsinə və Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə böyük bir səmimilik və sevgi ilə bağlanmalarına vəsilə olmuşdur. Allah Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in ətrafındakılara göstərdiyi bu gözəl rəftarını Quranda belə bildirir: “Allahın mərhəməti səbəbinə sən onlarla (döyüşdən qaçıb sonra yanına qayıdanlarla) yumşaq rəftar etdin. Əgər qaba, sərt ürəkli olsaydın, əlbəttə, onlar sənin ətrafından dağılıb gedərdilər. Artıq sən onları əfv et, onlar üçün (Allahdan) bağışlanmaq dilə, işdə onlarla məsləhətləş, qəti qərara gəldikdə isə Allaha təvəkkül et! Həqiqətən Allah (Ona) təvəkkül edənləri sevər!” (Ali İmran Surəsi, 159) Allah bir başqa ayəsində isə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə ətrafındakılara qarşı necə davranması lazım olduğunu belə bildirmişdir: “Biz onların nə dediklərini yaxşı bilirik. Sən onları məcbur edən deyilsən. Sən Mənim təhdidimdən qorxanlara Quranla öyüd-nəsihət ver! “ (Qaf Surəsi, 45) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) ətrafındakılara dini çətinləşdirərək və yaxud şərt qoyaraq qəbul etdirməyə çalışmayıb, hər cür vəziyyətdə gözəlliklə izah etmişdir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) güclü vicdanı ilə ümmətinə hər mövzuda sahiblənmiş, himayəçi olmuşdur. Bu xüsusiyyətlərinə görə Peyğəmbərimiz (s.ə.v) barəsində Quranın bir çox ayəsində “sahibiniz” (yoldaş, möhkəm dost, sahib) olaraq ifadə edilir. (Səba surəsi, 46/Nəcm Surəsi, 2 / Təkvir Surəsi, 22) Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bu vicdanlı davranışını təqdir edib anlaya bilən möminlər də onu özlərinə hər kəsdən daha yaxın görmüşlər və onu öz nəfslərindən daha üstün tutmuşlar. Bir ayədə Allah bunu belə bildirir: “Peyğəmbər möminlərə onların özlərindən daha yaxındır. (Möminlər peyğəmbəri özlərindən çox sevməli, onun hər bir əmrini sözsüz yerinə yetirməlidirlər). Onun övrətləri (möminlərin) analarıdır (heç kəs onlarla evlənə bilməz). Qohumlar (bir-birinə vərəsə olmaq baxımından) Allahın Kitabında möminlərdən və mühacirlərdən daha yaxındırlar. Amma (qohum olmayan) dostlarınıza (vəsiyyətlə) bir yaxşılıq edə (bir irs qoya) bilərsiniz. Bu (hökm) kitabda (lövhi-məhfuzda) yazılmışdır.” (Əhzab Surəsi, 6) Böyük İslam alimi İmam Qazəli hədis alimlərindən yığdığı məlumatlar ilə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in ətrafındakılara qarşı münasibətini belə yekunlaşdırmışdır: “… Hüzurunda oturan hər kəsə mübarək üzündən nəsibini verər, iltifat edərdi. Buna görə huzurundakı hər kəs onun yanında özündən daha qiymətlisi olmadığı düşüncəsinə qapılırdı. Bəli onun oturuşu, dinləyişi, sözləri, gözəl lətifələri həmişə yanında oturanlar üçün idi. Bununla birlikdə onun məclisi həya , təvazö və təhlükəsizlik məclisi idi. … Onlara hədiyyə verər və könüllərini xoş tutmaq üçün səhabələrini ləqəbi ilə çağırır, dəyişik ləqəb taparaq onunla xitab edərdi. Hirslənməkdən son dərəcə uzaq və bir şeyə tez razılıq göstərən idi. İnsanlara qarşı insanların ən şəfqətlisiydi. Belə ki, insanların ən xeyirlisi, insanlara xeyiri toxunan, insanların ən yararlısı da insanlara faydalı olandır “. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in ətrafındakıları dinə bağlayan və ürəklərini imana isidən insan sevgisi, incə düşüncəsi və şəfqəti bütün müsəlmanların xüsusilə üzərində dayanmaları lazım olan bir əxlaq üstünlüyüdür. G. Mesara Kolleksiyası, Hat, Esma-i Nəbi, Qurandan bir ayə: “Səni də aləmlərə ancaq bir rəhmət olaraq göndərdik.” (Ənbiya Surəsi, 107) Əgər onlar üz döndərsələr, de: “Mənə Allah yetər. Ondan başqa ilah yoxdur. Mən Ona təvəkkül etdim. O, böyük Ərşin Rəbbidir!” (Tövbə Surəsi, 129) “Allah pisi yaxşıdan (münafiqi mömindən) ayırmaq üçün möminləri sizin (indi) olduğunuz vəziyyətdə qoyan deyildir. Allah sizə qeybi də bildirən deyildir. Lakin, Allah öz peyğəmbərlərindən istədiyi şəxsi seçər (ona qeybdən bəzi şeylər bildirər). Buna görə də Allaha və Onun peyğəmbərlərinə inanın. Əgər inanıb Allahdan qorxsanız, sizi böyük bir mükafat gözləyir!” (Ali İmran Surəsi, 179) PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v)-in bütün insanlığa nümunəvi ədaləti Allah Quranda möminlərə “ Ey iman gətirənlər! (Şahidliyiniz) sizin özünüzün, ata-ananızın, yaxın qohumlarınızın əleyhinə olsa belə, ədalətdən möhkəm yapışan Allah şahidi olun! (Əleyhinə şahidlik edəcəyiniz şəxs) istər dövlətli, istər kasıb olsun, hər halda Allah onların hər ikisinə (sizdən) daha yaxındır. Nəfsinizin istəyinə uyub haqdan üz çevirməyin! Əgər dilinizi əyib büzsəniz və ya (doğru şəhadət verməkdən, yaxud ümumən şahidlikdən) boyun qaçırsanız, (bilin ki) Allah etdiyiniz işlərdən xəbərdardır! (Nisa Surəsi, 135) şəklində buyurur. Peyğəmbərimiz hz. Məhəmməd (s.ə.v) həm müsəlmanlar arasında verdiyi hökmlər, həm digər din, dil, irq və qövmlərdən olan kəslərə qarşı ədalətli və şəfqətli mövqeyi, həm də Allahın ayəsində bildirdiyi kimi zəngin, kasıb ayırmadan hər kəsə bərabər davranmasıyla bütün insanlar üçün böyük bir nümunədir . Allah bir ayəsində Rəsuluna belə buyurur: “Onlar, yalana həvəslə qulaq asanlar və daima haram yeyənlərdir. Əgər onlar sənin yanına gəlsələr, aralarında hökm ver və ya onlardan üz çevir. Əgər onlardan üz çevirsən sənə heç bir şeylə zərər verə bilməzlər. Əgər onların arasında hökm verməli olsan, ədalətlə hökm ver. Şübhəsiz ki, Allah ədalətli olanları sevir” (Maidə Surəsi, 42) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) bu çətin bir qövmün içində belə, Allahın əmrinə uymuş və heç bir zaman ədalətdən kənara çıxmamışdır. Daim “Rəbbim ədalətli olmağı əmr etdi”. (Əraf Surəsi, 29) deyərək hər dövrdə bütün insanlara nümunə olmuşdur. Hz. Məhəmməd (s.ə.v)-in peyğəmbərliyi müddətində ədalətli davranışına nümunə olan bir çox hadisə yaşanmışdır. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in yaşadığı coğrafiyada müxtəlif din, dil, irq və qəbilədən olan insanlar bir yerdə yaşayırdı. Bu birliklərin bir yerdə dinclik və güvən içində yaşamaları, aralarına nifaq salmağa çalışanların təsirsiz buraxılmaları çox çətin idi. Ən kiçik bir sözdən və ya rəftardan, dərhal bir qrup digərinə qarşı hirslənib hücum edirdi. Ancaq Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in ədaləti, müsəlmanlar üçün olduğu kimi bu birliklər üçün də bir dinclik və zəmanət qaynağı olmuşdur. Əsri Səadət dövründə Ərəbistan Yarımadasında xristian, yəhudi, bütpərəst, fərq qoymadan hər kəsə ədalətli davranmışdır. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) Allahın “Dində məcburiyyət yoxdur.” (Bəqərə Surəsi, 256) ayəsinə uyğun olaraq hər kəsə haqq dini izah etmiş, ancaq seçim etmək mövzusunda sərbəst buraxmışdır. Allah Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə bir başqa ayəsində də fərqli dinlərdən olan insanlara qarşı necə ədalətli olması lazım olduğunu belə bildirmişdir: “Buna görə də sən (tövhidə) dəvət et və sənə əmr olunduğu kimi düz yolla get. Onların nəfslərinin istəyinə uyma və de: “Mən Allahın nazil etdiyi Kitaba iman gətirdim. Mənə sizin aranızda ədalətli olmaq əmr edilmişdir. Allah bizim də Rəbbimiz, sizin də Rəbbinizdir. Bizim əməllərimiz bizə, sizin də əməlləriniz sizə aiddir. Bizimlə sizin aranızda mübahisə ediləcək bir şey yoxdur. Allah hamımızı bir yerə toplayacaqdır. Dönüş də yalnız Onadır” (Şura Surəsi, 15) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) Quran əxlaqına uyğun olaraq göstərdiyi bu gözəl davranışı bu gün fərqli dinlərdən olan insanların bir-birlərinə qarşı dəstək olmaları mövzusunda nümunə olmalıdır. “Səndən öncəki elçilərimiz də yemək yeyər, bazarları gəzib dolanardılar. Sizin bəzilərinizi digərlərinizlə sınaqdan keçirtdik ki, (görək) səbir edə biləcəksinizmi? Sənin Rəbbin Görəndir” (Furqan Surəsi, 20) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) fərqli irqlərdən olan insanlara da ədalətli davranırdı. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) bir çox xütbəsində, hətta Vida xütbəsində də irqlərə görə bir üstünlük olmadığını, Allahın ayəsində xəbər verdiyi kimi “üstünlüyün təqvaya görə olacağını” bildirmişdir. Ayədə belə buyurulur: “Ey insanlar! Biz sizi kişi və qadından yaratdıq. Sonra bir-birinizi tanıyasınız deyə, sizi xalqlara və qəbilələrə ayırdıq. Şübhəsiz ki, Allah yanında ən hörmətli olanınız Ondan ən çox qorxanınızdır. Həqiqətən Allah Biləndir, Xəbərdardır” (Hucurat Surəsi, 13) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) isə iki ayrı hədisində belə buyurmuşdur: “Ey insanlar! Hamınız Adəmin övladlarısınız. Adəm isə torpaqdan yaradılmışdır. İnsanlar şübhəsiz irqləriylə öyünməməlidirlər”. “Sizin bu soyunuz-kökünüz üstünlük və qürur göstərməyə səbəb olacaq şey deyil. (Ey insanlar)! Hamınız Adəmin övladlarısınız. Hamınız bir ölçü içindəki bir-birinə bərabər buğda dənələri kimisiniz. Halbuki, heç kimin heç kimə din və təqva müstəsna, üstünlüyü yoxdur. İnsanın pis olması üçün: başqalarını tənqid etməsi, kiçik görməsi, xəsis, pis xasiyyətli, hədd və hüdudu aşması yetər “. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) Vida Xütbəsində müsəlmanlara belə xitab etdi: “Soylarla fəxr edilməz. Ərəblər, Ərəb olduqlarına görə qeyri ərəblərdən, qeyri ərəblərin də naşı olduqlarına görə ərəblərdən üstün sayıla bilməzlər. Çünki Allah qatında ən uca olanınız, ona qarşı çıxmaqdan ən çox qaçanınızdır (ən təqvalınız) ” . Ərəb Yarımadasının cənub hissəsindəki Xristian Nəcran xalqı ilə edilən bir anlaşma, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in ədalətinə çox gözəl bir nümunədir. Bu müqavilənin maddələrindən biri belədir: “Nəcranlıların canları, malları, dinləri varları və yoxları, ailələri, kilsələri və sahib olduqları hər şey Allahın və Allahın peyğəmbərinin zəmanəti (himayəsi) altına alınacaq”. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in Xristian, Yəhudi və müşrik qruplarla imzaladığı Mədinə müqaviləsi də əhəmiyyətli bir ədalət nümunəsidir. Fərqli inanclara sahib birliklər arasında ədalətin təmin edilməsi və hər birliyin maraqlarının güdülməsi üçün hazırlanan bu müqavilə sayəsində illərcə düşmənçilik içində yaşayan birliklərə sülh gətirilmişdir. Mədinə vəsiqəsinin ən diqqətə çarpan xüsusiyyətlərindən biri inanc azadlığını təmin etməsidir. Bu mövzu ilə əlaqədar maddə belədir: “Mən-i Avf Yəhudiləri möminlərlə birlikdə eyni ümmətdirlər, Yəhudilərin dinləri özlərinə, Müsəlmanların dinləri də özlərinədir” Mədinə müqaviləsinin maddələrindən birində “Bizə tabe olan Yəhudilər heç bir haqsızlığa məruz qalmadan və düşmənlərimizlə köməkləşməyəcəyi təqdirdə kömək və dəstəyimizi qazanacaqlar” deyə bildirilmişdir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-dən sonra da səhabələri Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in müqaviləyə yazdırdığı bu hökmə sadiq qalmışlar və eyni hökmü Bərbəri, Buddist, Brahman və bənzəri inanclara sahib kəslər üçün də yerinə yetirmişlər. Əsri Səadət dövrünün sülh, dinclik və təhlükəsizlik içində keçməsinin ən əhəmiyyətli səbəblərindən biri Quran əxlaqına uyan Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in ədalətli mövqeyidir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in ədaləti müsəlman olmayan kəslərdə də bir rahatlıq hissi oyandırmışdır və müşriklərdən də Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in himayəsi altına girmək istəyənlər olmuşdur. Allah Quranda müşriklərin bu tələblərini bildirmiş və eyni zamanda Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə bu kəslərə qarşı necə davranması lazım olduğunu da vəhy etmişdir: “Əgər müşriklərdən biri səndən aman istəsə, ona aman ver ki, Allah kəlamını (Quranı) dinləsin. Sonra (islamı qəbul etmədiyi təqdirdə) onu əmin olduğu (müşriklərin yaşadığı) yerə çatdır. Çünki onlar (haqqı) bilməyən bir tayfadır! Məscidülhəramın yanında müqavilə bağladığınız kəslər istisna olmaqla, müşriklərin Allah və Onun Peyğəmbəri yanında necə əhdi ola bilər?! Onlar sizinlə doğru-düzgün davrandıqca (əhdi pozmadıqca) siz də onlarla doğru-düzgün dolanın. Həqiqətən, Allah müttəqiləri (xəyanətdən, əhdi pozmaqdan çəkinənləri) sevər!” (Tövbə Surəsi, 6-7) İndiki vaxtda da dünyanın dörd bir yanında meydana gələn qarşıdurmaların, döyüşlərin, narahatlıqların tək həlli Quran əxlaqına uymaq və Peyğəmbərimiz (s.ə.v) kimi din, dil və ya irqi ayrı-seçkilik güdmədən ədaləti qoruyub saxlamaqdır. Hacı Nazif bəy. Qurandan bir ayə yazılı: “… İnsanlar arasında hökm verərkən ədalətlə hökm vermənizi əmr edir. Allahın sizə verdiyi bu öyüd-nəsihət necə də gözəldir! Şübhəsiz ki, Allah Eşidəndir, Görəndir.” (Nisa Surəsi, 58) “Mən, Rəbbim və Rəbbiniz olan Allaha təvəkkül etdim. Elə bir canlı yoxdur ki, (Allah) onun kəkilindən tutmuş olmasın. Həqiqətən, Rəbbim ədalətlidir” (Hud Surəsi, 56) “Rəbbin Bağışlayandır, mərhəmət sahibidir. Əgər (Allah) onları qazandıqları (günahlara) görə cəzalandırsaydı, onların əzabını tezləşdirərdi. Lakin onların öz vaxtı vardır. (Əzab gələcəyi vaxt) onlar heç bir sığınacaq tapa bilməyəcəklər” (Kəhf Surəsi, 58) PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v)-ə İtaət edən Allaha İtaət etmİş olar Allah bütün insanları göndərdiyi elçilərə riayət edərək və onlara itaət etməklə məsul tutmuşdur. Elçilər Allahın əmrlərini yerinə yetirən, insanlara Allahın vəhyini çatdıran və hərəkətləri ilə, danışıqları ilə, qısacası bütün həyatları ilə insanlara Allahın ən razı olacağı insan modelini və həyatın necə yaşanması lazım olduğunu göstərən mübarək insanlardır. Allah Quranda elçilərinə uyanların qurtuluşa çatacaqlarını bildirmişdir. Bu səbəblə, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə itaət əhəmiyyətli bir ibadətdir. Allah itaət mövzusunun əhəmiyyətini Quranda belə xəbər verir: “Biz hər bir peyğəmbəri, ancaq ona Allahın iznilə itaət olunsun deyə, göndərdik. Onlar (münafiqlər) özlərinə zülm etdikləri zaman dərhal sənin yanına gəlib Allahdan bağışlanmaq diləsəydilər və Peyğəmbər də onlar üçün əfv istəsəydi, əlbəttə, Allahın tövbələri qəbul edən, mərhəmətli olduğunu bilərdilər.” (Nisa Surəsi, 64) “Allaha və (Onun) Elçisinə itaət edənlər (axirətdə) Allahın onlara nemət olaraq bəxş etdiyi peyğəmbərlərlə, sidq ürəkdən inananlarla, şəhidlərlə və əməlisalehlərlə birlikdə olacaqlar. Onlar necə də gözəl dostlardır” (Nisa Surəsi, 69) Quranın bir çox ayəsində isə peyğəmbərlərə itaət edənlərin əslində Allaha itaət etmiş olduqları bildirilir. Elçilərə qarşı çıxanlar isə həqiqətdə Allaha qarşı çıxmışlar. Bu ayələrdən bəziləri belədir: “Kim Peyğəmbərə itaət edərsə Allaha itaət etmiş olar, kim üz çevirərsə (bil ki) Biz səni onlara gözətçi göndərməmişik” (Nisa Surəsi, 80) “Sənə beyət edənlər Allaha beyət etmiş olurlar. Allahın Əli onların əllərinin üstündədir. Kim əhdini pozsa ancaq öz əleyhinə pozmuş olar. Kim də Allahla bağladığı əhdinə sadiq qalsa, (Allah) ona böyük mükafat verər” (Fəth Surəsi, 10) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) də hədis-i şəriflərində itaətin əhəmiyyətini xatırlatmış və belə buyurmuşdur: “Kim mənə itaət etsə şübhəsiz ki, Allaha itaət etmişdir. Kim də mənə üsyan etsə şübhəsiz ki, Allaha üsyan etmişdir” Allah Quranda Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in möminlər üçün bir qoruyucu və idarəçi olduğunu bildirir. Bu səbəblə, müsəlmanlar hər mövzuda Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-lə danışır, onun fikrini və razılığını alaraq bir işə başlayardılar. Ayrıca aralarında anlaşılmazlığa düşdükləri mövzularda həll tapa bilmədikləri və yaxud ümmətin təhlükəsizliyi, sağlamlığı, iqtisadi vəziyyəti ilə bağlı bir xəbər öyrəndiklərində bunları da dərhal Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə çatdırar və ondan ən xeyirli və etibarlı həll və üsulu öyrənərək tətbiq edərdilər. Bu, Allahın Quranda möminlərə əmr etdiyi çox əhəmiyyətli bir əxlaqdır. Məsələn, Allah bir ayəsində bütün xəbərlərin peyğəmbərə və yaxud onun özünə vəkil etdiyi şəxslərə çatdırılmasını əmr etmişdir. Ayədə belə buyurulur: “Onlara əmin-amanlıq və ya qorxu xəbəri gəldikdə, onu yayarlar. Halbuki bunu Peyğəmbərə və özlərindən olan nüfuz sahiblərinə çatdırsaydılar, içərilərindən onun mahiyyətinə varan kəslər o xəbəri bilərdilər. Əgər sizə Allahın lütfü və rəhmi olmasaydı əlbəttə az bir qisminiz istisna olmaqla (hamınız) şeytana uyardınız” (Nisa Surəsi, 83) Bu əlbəttə ki, bir çox xeyiri və hikməti olan bir əmrdir. Hər şeydən əvvəl Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in hər əmri və hökmü Allah tərəfindən qorunur. Bu səbəbdən verdiyi qərarlar daim xeyir olar. Ayrıca Peyğəmbərimiz (s.ə.v) ümmətin ən ağıllı və hikmətli adamıdır. İnsan hər hansı bir işində nəticə çıxarması üçün ən layiqli, ən çox ağla və vicdana sahib olan, ən çox güvəndiyi və əmin olduğu adamla məsləhətləşərək ona bildirmək istəyir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bütün bu xüsusiyyətlərinin yanında, bütün xəbərlərin tək bir adamda toplanmasının bir hikməti də bu xəbərlərin hamısından daha ağıllı və sağlam şərhlərlə izah etməsidir. Allah bir başqa ayəsində isə möminlərin aralarındakı anlaşılmazlıqlarda Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-i hakim tutmalarını bildirmişdir. Bu cür həll olunmasında çətinlik çəkilən məsələlərin dərhal Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə çatdırılması Allahın əmridir və bu da ağla, vicdana və ədəbə uyğundur. Həmçinin, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in verdiyi hökmə könüldən və heç bir şübhə etmədən itaət etmək son dərəcə əhəmiyyətlidir. Onun verdiyi qərar o insanın mənfəətləri ilə ziddiyyət təşkil etsə də, həqiqətən iman edənlər bu vəziyyətdən heç bir narahatçılıq hiss etməz və dərhal razı olaraq peyğəmbərin hökmünə itaət edərlər. Allah bu əhəmiyyətli itaət xüsusiyyətini Quranda belə bildirmişdir: “Rəbbinə and olsun ki, onlar öz aralarında baş verən ixtilaflarda səni hakim (münsif) təyin etməyincə və verdiyi hökmlərə görə özlərində bir sıxıntı duymadan sənə tam bir itaətlə boyun əyməyincə, (həqiqi surətdə) iman gətirmiş olmazlar.” (Nisa Surəsi, 65) Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bütün qərarlarının daim Allahın qüdrəti altında olduğunu fərq edə bilməyən bəzi zəif imanlı yaxud ikiüzlü insanlar, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in hər mövzudan xəbərdar olaraq məlumatlandırılmasına qarşı çıxmış və bu mövzuda fitnə çıxarmağa çalışmışlar. Bu vəziyyətin bildirildiyi ayə belədir: “Onlardan elələri də var ki, Peyğəmbərə əziyyət verib: “(O) (hər sözü eşidən) bir qulaqdır!” deyirlər. De: “O, sizin üçün ancaq xeyirli sözlər eşidir. O, Allaha iman gətirir, möminlərə də inanır. O, sizlərdən iman gətirənlər üçün bir rəhmətdir”. Allahın Elçisinə əziyyət verənlər üçün isə üzücü bir əzab vardır” (Tövbə Surəsi, 61) Bu kəslər imanın özünü qavraya bilmədikləri və Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-i təqdir edib tanıya bilmədikləri üçün onun hər şeydən xəbərdar olmasını cahiliyyət zehniyyəti ilə qiymətləndirmişlər. Çünki cahil insanlar sahib olduqları məlumatları xeyir, gözəllik, insanların yaxşılığı və təhlükəsizliyi üçün istifadə etməzlər. Onlar bunu ancaq dedi-qodu və fitnə üçün istifadə edir, insanları bir-birinə qarşı qoyaraq tələlər qurmağa çalışırlar. Halbuki, Peyğəmbərimiz (s.ə.v) özünə gələn hər xəbərlə həm müsəlmanların, həm də müdafiəsi altındakı digər insanların təhlükəsizliyini, sağlamlığını, dincliyini təmin etmiş, mümkün təhlükələri aradan qaldıraraq, möminlərə qurulan tələləri pozmuş, iman zəifliyi içində olanları taparaq onların imanlarını gücləndirəcək tədbirlər almış, möminləri zəiflədəcək, şücaətlərini qıracaq bütün ehtimalların qarşısını kəsmiş, möminlərə gözəllik və xeyir gətirəcək hər cür üsullar təyin etmişdir. Bu səbəblə Allah ayələrdə onun “bir xeyir qulağı” olduğunu bildirmişdir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in hər sözü, hər qərarı, hər tədbirləri möminlərə və əslində bütün insanlara xeyir və gözəllik gətirmişdir. “Peyğəmbər öz Rəbbindən ona nazil edilənə iman gətirdi, möminlər də (iman gətirdilər). Hamısı Allaha, Onun mələklərinə, kitablarına və elçilərinə iman gətirdilər. (Onlar dedilər): “Biz Onun elçiləri arasında fərq qoymuruq!” Onlar dedilər: “Eşitdik və itaət etdik! Ey Rəbbimiz! Səndən bağışlanma diləyirik dönüş də yalnız Sənədir!” (Bəqərə Surəsi, 285) PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v) İNSANLARIN vİcdanlarınA təsİr edəcək ŞƏKİLDƏ Hİkmətlİ xəbəRlər verİb qorxutmuşdur Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə Quran vəhy edildikdən etibarən həyatı boyunca insanları Allahın dininə çağırmış, onlara doğru yolu göstərərək rəhbərlik etmişdir. Quranın bir ayəsində Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in belə xitab etməsi bildirilir: “(Ya Rəsulum!) De: “Bu mənim (təbliğ, dəvət) yolumdur. Mən və mənə tabe olan (möminlər) açıq-aşkar bir dəlillə (insanları) Allaha çağırırıq. Allah pakdır, müqəddəsdir (bütün eyib və nöqsanlardan xalidir, Onun heç bir şəriki yoxdur). Mən də müşriklərdən deyiləm!” (Yusuf Surəsi, 108) Quran ayələrindən aydın olduğu kimi Peyğəmbərimiz (s.ə.v) insanları xəbərdar edib qorxudarkən və onlara Quranı, gözəl əxlaqı öyrədərkən bir çox çətinliklərlə qarşılaşmışdır. Hər kəs hidayət əhli olmadığı üçün qısqanclığından, kinindən Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə çətinlik yaradan, söylədiyi sözü qavrayamayanlar, başa düşdüyü halda eşitməməzlikdən gələnlər Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in söylədiklərinə inandım dediyi halda həqiqətdə inanmayıb iki üzlülük edənlər və buna bənzər pis əxlaq göstərənlər olmuşdur. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) bunlara baxmayaraq heç bir zaman qorxmadan dini izah etməyə böyük bir qətiyyətlə davam etmişdir. Bu kəslərin rəftarları bir ayədə belə açıqlanır: “Bəli, siz o kimsələrsiniz ki, onları sevirsiniz, onlar isə sizləri sevməzlər. Siz kitabın hamısına (bütün ilahi kitablara) inanırsınız. Onlar sizinlə görüşdükləri zaman: “Biz də inandıq”, – deyir, xəlvətdə olduqda isə sizə qarşı qəzəblərindən barmaqlarını gəmirirlər. (Ya Rəsulum!) De: “Acığınızdan ölün!” Əlbəttə, Allah ürəklərdə olanları biləndir.” (Ali İmran Surəsi, 119) …De: “Mənə Allaha ibadət etmək, Ona şərik qoşmamaq əmr olunmuşdur. Mən (insanları yalnız) Ona (ibadət etməyə) dəvət edirəm və mənim axır dönüşüm də yalnız Onadır!” (Rəd Surəsi, 36) Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in münafiqlərə qarşı rəftarı və dözümlülüyü isə ayədə belə bildirilir: “Kitab verdiklərimiz sənə nazil etdiyimizə (Qurana) sevinirlər. Fəqət elə firqələr də vardır ki, onun (Quranın) bir qismini inkar edirlər. (Ya Rəsulum!) De: “Mənə Allaha ibadət etmək, Ona şərik qoşmamaq əmr olunmuşdur. Mən (insanları yalnız) Ona (ibadət etməyə) dəvət edirəm və mənim axır dönüşüm də yalnız Onadır!” (Rəd Surəsi, 36) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) münafiqləri xəbərdar etməyə davam etmiş, dinə və özünə qarşı düşmənçilik bəsləmələrinə baxmayaraq bəlkə imtina edərlər və hidayət taparlar deyə onlara dini ən təsirli şəkildə izah etmişdir. Münafiqlərin Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in izah etdiklərinə qarşı göstərdikləri rəftar isə ” Nisa” surəsində belə xəbər verilir: “(Ya Rəsulum!) Sənə nazil edilənə (Qurana) və səndən əvvəl nazil edilənlərə (Tövrata, İncilə) iman gətirdiklərini iddia edənləri (münafiqləri) görmürsənmi? Onlar Tağutun (Şeytanın) hüzurunda mühakimə olunmaq (Şeytanın məhkəməsinə müraciət etmək) istəyirlər. Halbuki onlara (Şeytana) inanmamaları əmr olunmuşdur. Şeytan isə onları (doğru yoldan) çox uzaq olan zəlalətə sürükləmək istər. Onlara: “Allahın nazil etdiyinə (Qurana) və Peyğəmbərə tərəf gəlin!” – deyildiyi zaman, münafiqlərin səndən büsbütün üz döndərdiklərini görərsən.” (Nisa Surəsi, 60-61) Münafiqlərin bu iki üzlü rəftarlarına baxmayaraq Peyğəmbərimiz (s.ə.v) onlara öyüd-nəsihət vermiş, onların vicdanlarına təsir edərək doğrunu görmələrini təmin edəcək şəkildə onlarla danışmışdır. Bir ayədə belə buyurulur: “Onlar o kəslərdir ki, Allah onların qəlblərində olanı bilir. Elə isə onlardan üz döndər, onlara öyüd-nəsihət ver və özləri barədə onlara təsir göstərə biləcək söz söylə” (Nisa Surəsi, 63) Özünə düşmən olan insanlara öyüd vermək, səhvlərini açıq şəkildə söyləyərək onları doğru yola çağırmaq əlbəttə ki, çətin bir məsuliyyətdir. Ancaq, Peyğəmbərimiz (s.ə.v) kimi Allaha güvənən, hidayəti verənin Allah olduğunu bilən, insanlardan deyil yalnız Allahdan qorxub çəkinən bir insan üçün hər işdə olduğu kimi bunda da Allahın köməyi və asanlıqları vardır. De: “Bu mənim (təbliğ, dəvət) yolumdur. Mən və mənə tabe olan (möminlər) açıq-aşkar bir dəlillə (insanları) Allaha çağırırıq. Allah pakdır, müqəddəsdir (bütün eyib və nöqsanlardan xalidir, Onun heç bir şəriki yoxdur). Mən isə müşriklərdən deyiləm!”” (Yusuf Surəsi, 108) Allah Quranın bir çox ayəsində azğınlaşmış insanları doğru yola yönəltmək, onları təmizləmək və onlara ayələrini öyrətmək üçün elçilərini göndərdiyini bildirir. Yuxarıda da ifadə edildiyi kimi Peyğəmbərimiz (s.ə.v) Allahın ona verdiyi bu məsuliyyəti böyük bir səbir, şövq və qətiyyətlə həyatı boyunca davam etdirmişdir. Vəfatına çox yaxın bir zamanda Vida Xütbəsində belə müsəlmanları öyrətməyə və onlara öyüd-nəsihət verməyə davam etmişdir. Allahın Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə verdiyi bu gözəl məsuliyyətlər ayələrdə belə bildirilir: “Həmçinin öz içərinizdən ayələrimizi sizə oxuyan, sizi (günahlardan) təmizləyən, Kitabı və hikməti (Sünnəni) sizə öyrədən, habelə bilmədiklərinizi də sizə öyrədən bir Elçi göndərdik” (Bəqərə Surəsi, 151) “Allah möminlərə lütf etdi. Çünki onların öz içərisindən özlərinə (Allahın) ayələrini oxuyan, onları (pis əməllərdən) təmizləyən, onlara Kitabı (Quranı) və hikməti öyrədən bir peyğəmbər göndərdi. Halbuki bundan əvvəl onlar açıq-aydın zəlalət içərisində idilər.” (Ali İmran Surəsi, 164) “Savadsızlara özlərindən elçi göndərən Odur. (Elçi) onlara (Allahın) ayələrini oxuyar, onları (pis əməllərdən) təmizləyər, onlara Kitabı və Hikməti öyrədər. Halbuki onlar əvvəllər açıq-aydın zəlalət içərisində idilər” (Cümə Surəsi, 2) Allah bir ayəsində Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in nəsihətlərinin xatırlatma və qorxutma olduğunu inananlar üçün “həyat verəcək şeylər” olduğunu bildirir. Ayədə belə buyurulur: “Ey iman gətirənlər! Peyğəmbər sizi, sizləri dirildəcək bir şeyə (imana, haqqa) dəvət etdiyi zaman Allahın və Onun Peyğəmbərinin dəvətini qəbul edin. Bilin ki, Allah insanla onun qəlbi arasına girər (insanın bütün varlığına hakim olar, Allah ürəklərdən keçən hər şeyi bilir, bütün ürəklərin ixtiyarı da Onun əlindədir) və siz axırda Onun hüzuruna cəm ediləcəksiniz!” (Ənfal Surəsi, 24) Bu səbəblə, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in çağırış və öyüdləri hər hansı bir insanın çağırışı kimi deyil. Bu çağırışlara tabe olmaq, insanın dünyada və axirətdə qurtuluşu deməkdir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in hər çağırışında insanı pisliklərdən, zülmdən, bədbinliklərdən, əzabdan qurtaracaq hikmətlər vardır. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in hər öyüdü Allahın ilhamı olduğu üçün səmimi bir müsəlman bu öyüdlərə könüldən təslim olaraq hidayət tapar. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in günümüzə çatan sözlərində möminlərə verdiyi gözəl nəsihətlər də var. Bunlardan biri səhabəsi Muaz (r.a)-a verdiyi öyüd-nəsihətdir. Ona belə söylədiyi bildirilir: “Muaz! Sənə Allahdan qorxmağını, sözün doğrusunu söyləməyinə, sözündə durmağını, əmanətə toxunmamağını, xəyanətdən uzaq olmağını, qonşu haqqını qorumağı, yetimə qayğı göstərməyi, şirin sözlülüyü, bol-bol salam verməyini, işin yaxşısını etməyini, az tamahkarlığı, imana sarılmağını, Quranı dərinliyinə qədər anlamanı, axirət sevgisini, hesabdan qorxmağını, təvazö qanadlarını endirməyini tövsiyə edirəm.” Muaz! Səni hikmət sahiblərinə söyməkdən, doğru söyləyənə yalan danışmaqdan, günahkara boyun əyməkdən, ədalətli bir hökmdara qarşı çıxmaqdan, yer üzündə fitnə törətməkdən uzaq olmağı tövsiyə edirəm. Muaz! Sənə hər daşın, ağacın və divarın yanında harada olursan ol Allahdan qorxmağını, işlədiyin hər günahın ardından gizlisini gizli, aşkar olanına da aşkar tövbə etməyini tövsiyə edirəm “. Peyğəmbərimiz (s.əv.) yaxınlarını və müsəlmanları belə öyrətmiş və onları hər zaman gözəl xasiyyətli olmağa çağırmışdır. Sami Əfəndi (1838-1912). Celi daxilində lövhə. Kəlam-ı nəzakətli: “Hikmətin başı Allah qorxusudur.” “Allah iman gətirənlərin Himayədarıdır, onları zülmətlərdən nura çıxarır. Kafirlərin dostları isə tağutlardır, onları nurdan (ayırıb) zülmətə salarlar. Onlar od sakinləridirlər və orada əbədi qalacaqlar” (Bəqərə Surəsi, 257) “Məgər onlara özlərindən əvvəlkilərin – Nuh, Ad və Səmud camaatının, İbrahim qövmünün, Mədyən əhalisinin və alt-üst edilmiş kəndin (Lut tayfasının) xəbərləri gəlib çatmayıbdırmı? Elçiləri onlara açıq-aydın dəlillər gətirmişdilər. Allah onlara zülm etmədi, lakin onlar özləri özlərinə zülm edirdilər” (Tövbə Surəsi, 70) “İnsanlar (möminlər) yalnız: “İman gətirdik!” – demələrilə onlardan əl çəkilib imtahan olunmayacaqlarınımı sanırlar? Biz onlardan əvvəlkiləri (keçmiş ümmətləri) də imtahana çəkmişdik. Şübhəsiz ki, Allah düz danışanları da (həqiqi iman sahiblərini də), yalançıları da çox gözəl tanıyar! Yoxsa pis əməllər edənlər əzabımızdan sovuşa biləcəklərini güman edirlər? Onlar necə də pis mühakimə yürüdürlər!” (Ənkəbut Surəsi, 2-4) PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v) danışıqlarında DAİM Allahı zİkr edərdİ Peyğəmbərimiz (s.ə.v) Allahın “Onu tərifləyərək Uca tut” (İsra Surəsi, 111) ayəsiylə bildirdiyi əmrinə uyğun olaraq bir mövzunu izah edərkən, möminlərə öyüd-nəsihət verərkən, insanlara səslənərkən və yaxud dua edərkən həmişə Rəbbimizi ən uca və ən gözəl adları ilə anar, Onun gücünü, üstünlüyünü və böyüklüyünü zikr edərdi. Allah Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə insanlara necə xitab etməsi lazım olduğunu bu ayələrlə bildirmişdir: De: “Ey mülkün sahibi Allahım! Sən istədiyin kəsə mülkü verir və istədiyindən də onu geri alırsan; istədiyin kimsəni yüksəldir və istədiyini də alçaldırsan. Xeyir (yalnız) Sənin Əlindədir. Həqiqətən, Sən hər şeyə qadirsən. Sən gecəni gündüzə qatır, gündüzü də gecəyə qatırsan; ölüdən diri çıxarır, diridən isə ölü çıxarırsan. Sən istədiyin kəsə hesabsız ruzi verirsən”. De: “Kökslərinizdə olanı gizlətsəniz də, üzə çıxarsanız da, Allah onu bilir. O, göylərdə və yerdə olanları da bilir. Allah hər şeyə qadirdir” (Ali İmran Surəsi, 26,27,29) De: “Hökm ancaq Allahındır. Haqqı yalnız O bəyan edər. O (haqla batili) ayırd edənlərin ən yaxşısıdır!” (Ənam Surəsi, 57) De ki: “Ey insanlar! Mən Allahın sizin hamınıza göndərilmiş peyğəmbəriyəm. (O Allah ki) göylərin və yerin hökmü Onundur, Ondan başqa heç bir tanrı yoxdur. O dirildir və öldürür. Buna görə də Allah, eləcə də Onun Allaha və Allahın sözlərinə (ayələrinə, nazil etdiyi kitablara) inanan və ümmi peyğəmbər olan Rəsuluna iman gətirin və ona tabe olun ki, doğru yolu tapa biləsiniz!” (Əraf Surəsi, 158) De: “Əgər Rəbbimin sözlərini yazmaq üçün dərya mürəkkəb olsaydı və bir o qədər də ona əlavə etsəydik, yenə də Rəbbimin sözləri tükənmədən öncə onlar tükənərdi!”. (Kəhf Surəsi, 109) De: “O Allah Təkdir! Allah Möhtac deyildir. O, nə doğub, nə doğulub, Onun bənzəri də yoxdur”. (İxlas Surəsi, 1-4) “Hər kəs Allahla qarşılaşacağına (qiyamət günü dirilib Allahın hüzurunda duracağına) ümid edirsə, (ona hazırlaşsın və bilsin ki) Allahın (haqq-hesab üçün) müəyyən etdiyi vaxt mütləq gələcəkdir. Allah (hər şeyi) eşidəndir, biləndir!”. (Ənkəbut Surəsi, 5) Kim cəhd etsə (səy göstərsə) yalnız öz nəfsi üçün cəhd etmiş olar. Allah aləmlərə əsla möhtac deyildir”. (Ənkəbut Surəsi, 6) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) bir müsəlmana öyüd-nəsihət verərkən də ona əvvəlcə Allahın ucalığını xatırlatmış və belə demişdir: “Allahdan başqa heç bir ilah yoxdur, o təkdir, şəriksizdir. Ərş və səmanın mülkü Ona məxsusdur. Bütün həmdlər Onadır, O hər şeyə qadirdir.” de … Qovulmuş şeytandan Allaha sığın “. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in hər halını, əxlaqını və təqvasını özünə örnək alan, Qurana və Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in sünnəsinə uyğun olaraq hər möminin danışması da insanlara Allahı, Onun gücünü və böyüklüyünü xatırladan, daim Allahı çağıran, insanlara Allahı sevdirən və Ondan qorxub çəkinmələrinə vəsilə olan bir üslubda olmalıdır. Möminin hər sözündə Allahı unutmadığı, hər zaman Rəbbimizə yönəldiyi müəyyən olmalıdır. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) möminlərə hər zaman Allahı sevmələrini və özünü də Allahı sevdiyi üçün sevmələrini nəsihət etmişdir. Bir hədisdə belə bildirilir: “Sizə verdiyi nemətlərə görə Allahı sevin, məni də Allah məni sevdiyi üçün sevin” . PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v) “müjdə verən” İDİ Allah “Ey Peyğəmbər! Həqiqətən, Biz səni şahid, müjdəçi və xəbərdar edən olaraq göndərdik” (Əhzab Surəsi, 45) ayəsində Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bir müjdəçi və xəbərdarçı olduğunu bildirir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) insanları həm cəhənnəm əzabına qarşı xəbərdar edib qorxutmuş, həm də onları dünyada yaxşıların daim üstün gələcəyi, axirətdə isə sonsuz cənnət həyatı ilə müjdələmişdir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) bu xüsusiyyəti Quran ayələrində belə bildirilir: “(Ya Rəsulum!) Biz səni (möminlərə) haqq ilə (Quranla) müjdə verməyə və (kafirləri) qorxutmağa göndərdik. Cəhənnəm əhli barəsində isə sən sorğu-suala tutulmayacaqsan.”. (Bəqərə Surəsi, 119) “Biz (Quranı) haqq olaraq nazil etdik, o da haqq olaraq (heç bir dəyişikliyə uğramadan) nazil oldu. Səni də yalnız (möminlərə Cənnətlə) müjdə verən və (kafirləri cəhənnəm əzabı ilə) qorxudan sifəti ilə göndərdik.” (İsra Surəsi, 105) “Şübhəsiz ki, bu (Quran) aləmlərin Rəbbi tərəfindən nazil edilmişdir! Onu Cəbrail (Ruhuləmin) endirdi: (Günahkarları Allahın əzabı ilə) qorxudan (xəbərdar edən) peyğəmbərlərdən olasan deyə, sənin qəlbinə (nazil etdi).” (Şuəra Surəsi, 192-194) “(Ya Rəsulum!) Biz səni (təkcə öz qövmünə deyil) bütün insanlara (möminlərə Cənnətlə) müjdə verən, (kafirləri isə Cəhənnəm əzabı ilə) qorxudan bir peyğəmbər olaraq göndərdik. Lakin insanların (Məkkə müşriklərinin) əksəriyyəti (bunu) bilməz!” (Səba Surəsi, 28) Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-i nümunə götürərək onun sünnəsinə uyanlar da onun kimi insanları xəbərdar edən və onlara müjdələr verən kəslər olmalıdırlar. Necə ki, Peyğəmbərimiz (s.ə.v) də ümmətinə müjdə verənlərdən olmalarını belə buyurmuşdur: “Asanlaşdırın, çətinləşdirməyin. Müjdələyin, nifrət etdirməyin. Bir-birinizlə yaxşı dolanın, ixtilafa düşməyin” Müjdə vermək möminlərin şövq və həyəcanlarını artırar, etdikləri yaxşı işlər daha çalışqan və müvəffəqiyyətli olmalarına vəsilə olar. Etdiyi işi, qarşılığını cənnətdə bir gözəllik olaraq alacağını ümid edən adam, əlbəttə ki, işini monotonluq içində, bir vərdişlə və yaxud məcburiyyətdən edən adamdan daha çox fərqli bir ruh halı və rəftar içində olacaq. Allah bu səbəblə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə “Möminləri də (döyüşə) təşviq et!” (Nisa Surəsi, 84) şəklində buyurmuşdur. Allah bir başqa ayəsində isə, “Möminlərə Allah tərəfindən böyük bir mükafat (Cənnət) bəxş ediləcəyi ilə müjdə ver!” (Əhzab Surəsi, 47) şəklində bildirir. Allahın əmrinə və Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in əxlaqına uyğun olaraq hər mömin, bütün müsəlmanları müjdələmək və onları təşviq edərək şövqləndirməklə məsuldur. Mənfi danışmaq, asan olan işləri çətin kimi göstərib möminləri döndərməyə çalışmaq, gözəllikləri, Allahın Quranda verdiyi müjdələri unutduraraq müsəlmanları qəflətə salmaq müsəlmana yaraşan bir rəftar deyil. Quran əxlaqına uyğun olan Peyğəmbərimiz (s.ə.v) kimi Allahın müsəlmanlara vəd etdiyi gözəllikləri tez-tez xatırlatmaq və onları həmişə canlı və şövqlü tutmaqdır. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə müjdələməsi əmr edilən mövzulardan biri Allahın günahları bağışlayan olmasıdır: … (Qullarıma mənim bu sözümü) de: “Ey Mənim özlərinə qarşı həddi aşmış qullarım! Allahın rəhmindən ümidinizi üzməyin. Şübhəsiz ki, Allah bütün günahları bağışlayır. O, həqiqətən, Bağışlayandır, Rəhmlidir!” (Zumər Surəsi, 53) “Ayələrimizə iman gətirənlər yanına gəldikdə onlara de: “Sizə salam olsun! Rəbbiniz Özü-Özünə rəhmli olmağı yazmışdır ki, sizlərdən hər kəs pis iş görsə, sonra tövbə edib düzəlsə (Allah onun günahından keçər). Şübhəsiz ki, Allah bağışlayandır, rəhm edəndir!”. (Ənam Surəsi, 54) Digər bir müjdə mövzusu isə cənnətdir: De: “Sizə bunlardan daha yaxşısı barədə xəbər verimmi? Allahdan qorxanlar üçün Rəbbi yanında (ağacları) altından çaylar axan, içində əbədi qalacaqları Cənnət bağları, pak zövcələr və Allahın rizası vardır”. Allah qullarını görür. (Ali İmran Surəsi, 15) Hüseyn Müqəddəs, “MaşaAllah” yazılı xətt. “(Ya Peyğəmbər!) İman gətirən və yaxşı işlər görən kimsələrə müjdə ver: onlar üçün (ağacları) altından çaylar axan cənnətlər (bağlar) vardır. (O cənnətlərin) meyvələrindən bir ruzi yedikləri zaman: “Bu bizim əvvəlcə (dünya evində) yediyimiz ruzidir”, -deyəcəklər. Əslində isə bu (ruzi, meyvələr) onlara (dünyadakılara zahirən) bənzər olaraq verilmişdir. Onlardan ötrü orada (hər cəhətdən) pak (olan) zövcələr də var. Onlar (möminlər) orada əbədi qalacaqlar.” (Bəqərə surəsi, 25) PEYĞƏMBƏRİMİZ (S.Ə.V) qövmünə ÖZÜNÜN DƏ BİR İNSAN olduğunu xatırlatmışdır İnkar edənlərin əsas xüsusiyyətlərindən biri qürurdur. Bu qürurları səbəbiylə Allahın elçilərinə itaət etməyi rədd etmiş və itaət etməmək üçün müxtəlif bəhanələr uydurmuşlar. Bu bəhanələrinin biri isə elçilərə ancaq fövqəlbəşər bir varlıq olsalar itaət edəcəklərini bildirmələridir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) isə qövmünə özünün Allaha qul olan bir insan olduğunu, onların bu gözləmələrinin yersiz olduğunu və qurtuluşa çatmaq üçün Allaha yönəlmələrini söyləmişdir. Bu mövzudakı Quran ayələrində Allah Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə bunları söyləməsini əmr etmişdir: De: “Mən də sizin kimi ancaq bir insanam. Mənə vəhy olunur ki, sizin ilahınız yalnız bir olan Allahdır. Kim Rəbbi ilə qarşılaşacağına (qiyamət günü dirilib haqq-hesab üçün Allahın hüzurunda duracağına) ümid bəsləyirsə (yaxud qiyamətdən qorxursa), yaxşı iş görsün və Rəbbinə etdiyi ibadətə heç kəsi şərik qoşmasın!” (Kəhf Surəsi, 110) (Ya Rəsulum!) De: “Əgər yer üzündə (siz insanlar kimi) arxayın gəzib dolaşanlar mələklər olsaydı (yer üzünün əhalisi mələklərdən ibarət olsaydı), sözsüz ki, onlara bir mələk peyğəmbər göndərərdik!” De: “Mənimlə sizin aranızda təkcə Allahın (peyğəmbərliyimin həqiqiliyinə) şahid olması kifayət edir. Şübhəsiz ki, O, bəndələrindən (bəndələrinin bütün əməllərindən) xəbərdardır, (onların gizlində və aşkarda nələr etdiyini) görəndir!”. (İsra Surəsi, 95-96) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) qövmünə özünün də müsəlman olmaqla və Allaha itaət etməklə əmr olunduğunu və özünün yalnız xəbərdar etməklə məsul olduğunu, inkar edənlərin rəftarlarından məsul tutulmayacağını da bildirmişdir. Bunu xəbər verən ayələr belədir: (Ya Rəsulum! De: ) “Mənə ancaq bu şəhərin (Məkkənin) Rəbbinə ibadət etmək əmr olunmuşdur. Elə bir şəhər ki, (Rəbbim) onu müqəddəs tutmuşdur. Hər şey yalnız Onundur. Mənə müsəlman (Allaha təslim) olmaq əmr edilmişdir! Və mənə Quran oxumaq (buyurulmuşdur)!” Hər kəs doğru yolda olsa, yalnız özü (öz xeyri) üçün doğru yolda olmuş olar. Hər kəs doğru yoldan çıxsa, (ona) de: “Mən yalnız (insanları Allahın əzabı ilə) qorxudan peyğəmbərlərdənəm!” Və de: “Həmd olsun Allaha! O Öz ayələrini (qüdrət nişanələrini) sizə göstərəcək, siz də onları görüb tanıyacaqsınız. Rəbbin etdiyiniz əməllərdən əsla xəbərsiz deyildir!” (Nəml Surəsi, 91-93) “(Ya Rəsulum! Allah yolunda olan bütün əzab-əziyyətə) səbir et. Sənin səbir etməyin yalnız Allahın köməyilədir. (Dəvətini qəbul etmədiklərinə, iman gətirmədiklərinə görə) onlardan (müşriklərdən) ötrü kədərlənmə və (səni öldürmək məqsədilə) qurduqları hiylələrə görə də ürəyini qısma! Həqiqətən, Allah Ondan qorxub pis əməllərdən çəkinənlər və yaxşı işlər görənlərlədir!”. (Nəhl Surəsi, 127-128) “Onlara bir ayə gəldikdə: “Allahın elçilərinə verilənin bənzəri bizə də verilməyincə iman gətirməyəcəyik”– dedilər. Allah peyğəmbərliyini kimə verəcəyini daha yaxşı bilir. Günahkarlar qurduqları hiylələrə görə Allah dərgahında rəzil olacaq və şiddətli əzab çəkəcəklər”. (Ənam Surəsi, 124) “Sizə bir mənfəət yetişəndə onlar qəmgin olur, sizə bir zərər toxunanda isə ona sevinirlər. Əgər səbir edib özünüzü qorusanız (Allahdan qorxsanız), onların hiyləsi sizə heç bir zərər yetirməz. Şübhəsiz ki, Allah onların nə etdiklərini biləndir.”. (Ali İmran Surəsi, 120) PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v) MÜSƏLMANLARIN Çətİnlİklərİnİ ASANLAŞDIRMIŞDIR Peyğəmbərimiz (s.ə.v) yuxarıda sayılan xüsusiyyətləri ilə möminlərin ağıllarına gəlməyəcəkləri və çətinliklə edəcəkləri işlərdə onlara yol göstərmişdir. Bununla yanaşı insanların bir qismi öz-özlərinə zülm etməyə, özlərinə çətinlik törətməklə, özlərindən qaydalar çıxarıb, bu qaydalara riayət edərək nicat tapacaqlarına inanmalarıdır. Tarix boyunca dinlərin təhrif edilməsinin altında yatan səbəblərdən biri də insanların bu xüsusiyyətidir. Bir çox birlik dində olmayan qaydalar uydurmuş, özlərini və insanları bunlara riayət edilərsə təqvalı olacaqlarına inandırmışlar. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in ən əhəmiyyətli xüsusiyyətlərindən biri isə, insanlar üzərindəki bu öz əlləriylə meydana gətirdikləri çətinlikləri aradan qaldırmasıdır. Allah bir ayəsində Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bu xüsusiyyətini belə bildirir: “O kəslər ki, əllərindəki Tövratda və İncildə (adını, vəsfini və əlamətlərini) yazılmış gördükləri rəsula–ümmi (heç kəsin yanında oxuyub elm öyrənməmiş və ya məkkəli) peyğəmbərə tabe olurlar. (O Peyğəmbər) onlara yaxşı işlər görməyi buyurar, pis işləri qadağan edər, təmiz (pak) nemətləri halal, murdar (napak) şeyləri haram edər, onların ağır yükünü yüngülləşdirər və üstlərindəki zəncirləri açar (şəriətin çətin hökmlərini götürər). Ona (o Peyğəmbərə) iman gətirən, yardım göstərən və onunla (Quranın) ardınca gedənlər məhz onlar nicat tapanlardır!”. (Əraf Surəsi, 157) Ayədə bildirilən “ağır yük” və “zəncirlər” insanların üzərlərindəki çətinliklərdir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) həm həyatı ilə onlara nümunə olub, həm də ayədə bildirildiyi kimi onları yaxşılığa dəvət edib, pisliklərdən çəkindirərək insanların üzərilərindən çətinlikləri götürmüşdür. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in ən gözəl nümunə olduğu mövzulardan biri də təqvası, yəni sadəcə Allahın rizasını gözləyən rəftarıdır. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) yalnız Allahdan qorxub çəkindiyi və heç bir zaman insanların istəklərinə uymadığı üçün daim ən doğru yolda olmuşdur. Quran əxlaqının bu xüsusiyyəti insan üçün böyük bir asanlıq və gözəllikdir. İnsanları məmnun etməyə, özünü onlara bəyəndirməyə çalışan, həm Allahın, həm də insanların razılığını axtararaq, təqdir və tərif arxasından qaçan kəslər üçün hər etdikləri iş böyük bir ağırlıqdır. Belə insanlar həm içlərindən gəldiyi kimi səmimi, azad düşünüb davranamazlar, həm də hər insanı eyni anda məmnun edə bilməyəcəkləri üçün axtardıqları tərif və təqdiri də tapa bilməzlər. Ən kiçik bir səhvlərində belə çaxnaşmaya düşər, gözünə girməyə çalışdıqları kəslərin narazı olduqlarını gördükdə onların hörmət və etibarını itirmə qorxusunu daşıyırlar. Halbuki, sadəcə Allahın rizasını gözləyən, yalnız Allahdan qorxub çəkinən müsəlmanlar heç bir zaman bacara bilməyəcəkləri və onlara dünyada və axirətdə çətinlik və itki gətirəcək bir yükün altına girməzlər. Heç bir zaman insanların məmnuniyyəti, nə düşündükləri, qınanılacaqları kimi mövzuları düşünməzlər. Bu səbəblə hər zaman rahat və dinclik içindədirlər. Bir səhvləri olduğunda da bunun hesabını yalnız Allaha verəcəklərini, yalnız Allahdan bağışlanma diləmələri lazım olduğunu bildikləri üçün yenə bir çətinlik və narahatlıq içində olmazlar. Budur, Peyğəmbərimiz (s.ə.v) həm sözləri, həm də halı ilə möminlərə ixlasla yaşamağı öyrətmiş və bütün insanlıq üçün ağır bir yük olan “insanların razılığını güdməyi” onların üzərindən götürmüşdür. Əlbəttə bu, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in inananların üzərindən götürdüyü çətinliklərdən yalnız biridir. Hz. Məhəmməd (s.ə.v) bu şəkildə dünyada və axirətdə xeyir və gözəllik gətirəcək bir çox mövzuda bütün müsəlmanlara nümunə olmuşdur. Allah ixlaslı bir insanla Allaha şərik qoşan kimsənin bir olmayacağını ayədə belə bildirir: “Allah bir-biri ilə çəkişən bir neçə şərikli ağası olan kişi ilə tək bir ağası olan kişini məsəl çəkir. Onlar məsəlcə eyni ola bilərmi? Həmd Allaha məxsusdur, lakin onların əksəriyyəti (bunu) bilmir”. (Zumər Surəsi, 29) Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in möminlərin onlardan qaldırdığı tək çətinlik şirk deyil. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) insanlara ağır gələn, onlara çətinlik verən hər cür çətinliyi aradan götürmüş, onları ən asan və ən gözəl olana çağırmış və hər şeyin həllini göstərmişdir. Bu səbəblə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in sünnəsinə uyanlar dinc və asan bir həyat yaşayarlar. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bu mövzudakı hədis-i şəriflərindən bəziləri belədir: “… Sən, yəqin bir imanla, tam bir razılıq ilə Allah üçün müqtədir olaraq çalış, əgər buna müqtədir ola bilməzsənsə xoşuna gəlməyən şeydə, səbirdə çox xeyr var. Bunu da bil ki, nüsrət səbirlə birlikdə gəlir, qurtuluş da çətinliklə gəlir, çətinlikdə də asanlıq vardır, bir çətinlik iki asanlığa əsla məğlub etməyəcəkdir ” “Çətinlik gəlib bu qayanın içinə girsə, mütləq asanlıq da onun arxasından gəlib içəri girər və oradan çətinliyi çıxarar” “Yoxsa elə hesab edirsiniz ki, Allah sizlərdən cihad edənləri, Allahdan, Onun Elçisindən və möminlərdən başqasını özlərinə sirdaş tutmayanları sınamadan siz sərbəst buraxılacaqsınız? Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır” (Tövbə Surəsi, 16) “O kəslər ki, əllərindəki Tövratda və İncildə (adını, vəsfini və əlamətlərini) yazılmış gördükləri rəsula–ümmi (heç kəsin yanında oxuyub elm öyrənməmiş və ya məkkəli) peyğəmbərə tabe olurlar. (O Peyğəmbər) onlara yaxşı işlər görməyi buyurar, pis işləri qadağan edər, təmiz (pak) nemətləri halal, murdar (napak) şeyləri haram edər, onların ağır yükünü yüngülləşdirər və üstlərindəki zəncirləri açar (şəriətin çətin hökmlərini götürər). Ona (o Peyğəmbərə) iman gətirən, yardım göstərən və onunla (Quranın) ardınca gedənlər məhz onlar nicat tapanlardır!”. (Əraf Surəsi, 157) PEYğəMBəRİMİZ (s.ə.v) MÖMİNLƏRƏ ÇOX SADİQ VƏ Şəfqətlİydİ Peyğəmbərimiz (s.ə.v) çox şəfqətli, anlayışlı, sevgi dolu bir insan idi. Dostlarının, yaxınlarının, özünə tabe olan bütün möminlərin maddi və mənəvi hər cür problemi ilə maraqlanar, sağlamlıqları, təhlükəsizlikləri, sevinci üçün bütün tədbirləri görər, onlara qoruyucu qanadlarını açar, imanını və təqvalarını davamlı möhkəmlədərək axirət həyatlarını düşünərdi. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bütün insanlığa nümunə olan gözəl xüsusiyyətləri ayələrdə belə bildirilir: “Sizə özünüzdən elə bir Elçi gəldi ki, sizin əziyyətə düşməyiniz ona ağır gəlir. O sizə qarşı qayğıkeş, möminlərə şəfqətli, rəhmlidir” (Tövbə Surəsi, 128) “Sənə tabe olan möminləri qanadının altına al (onlara qarşı təvazökar ol)!” (Şuəra Surəsi, 215) Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in öyrətdiyi möminlər də onun gözəl xüsusiyyətlərini özlərinə nümunə götürdükləri üçün Quranda da zikr edilərək bütün insanlığa edilən fədakarlıqlarda şəfqətli və mərhəmətli rəftarlarda olduqlarını bildirmişlər. Bir ayədə möminlərin bir-birləri üçün etdikləri fədakarlıq belə izah edilir: “Mühacirlərdən Mədinədə yurd salmış və iman gətirmiş kimsələr öz yanlarına hicrət edənləri sevir, onlara verdiklərinə görə qəlblərində peşmançılıq hissi duymurlar. Hətta özləri ehtiyac içində olsalar belə, onları özlərindən üstün tuturlar. Nəfsinin tamahından qorunan kimsələr nicat tapanlardır” (Həşr Surəsi, 9) “Hər kim yaxşı əməllə gəlsə, ona daha yaxşısı (Cənnət) verilər. Onlar o gün dəhşətli qorxu hissindən uzaq olarlar” (Nəml Surəsi, 89) “Pis əməllə gələnlər isə üzüstə oda atılarlar. (Onlara deyilər:) “Məgər siz ancaq etdiyiniz əməllərə görə cəzalandırılmırsınızmı?” (Nəml Surəsi, 90) Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in öyrətdiyi və Quran ayələrinə könüldən bağlı möminlər əsirlərə qarşı belə qoruyucu rəftarlar göstərmişlər. Onların bu nümunəvi əxlaqları ayələrdə belə bildirilir: “Onlar öz iştahaları çəkdiyi (özləri yemək istədikləri) halda (və ya: Allah rizasını qazanmaq uğrunda) yeməyi yoxsula, yetimə və əsirə yedirərlər. (Və sonra da yedirtdikləri kimsələrə belə deyərlər: ) “Biz sizi ancaq Allah rizasından ötrü yedirdirik. Biz sizdən (bu ehsan müqabilində) nə bir mükafat, nə də bir təşəkkür istəyirik. Həqiqətən, biz Rəbbimizdən, çox sərt (müdhiş), çətin gündən (üzlərin dəhşətdən eybəcər kökə düşəcəyi, çöhrələrin tutulub qaralacağı qiyamət günündən) qorxuruq!” (İnsan Surəsi, 8-10) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) səhabələrinə də mərhəmətli olmalarını xatırlatmış və onlara ən gözəl nümunə olmuşdur: “Mərhəmət edinki, mərhəmət olunasınız. Əfv edin ki, əfv olunasınız. Təəssüflər olsun günahlarına bilərək davam edib tövbə etməyənlərə.” “Mərhəmət etməyənə mərhəmət edilməz.” PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v)-İn mömİnlər üçün bağışlanma dİləməsİ və dua etməsİ Peyğəmbərimiz (s.ə.v) möminlərə olan sevgisinin və düşkünlüyünün bir nəticəsi olaraq onların səhvləri üçün Allahdan bağışlanma diləmişdi. Allahın Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə bu mövzudakı əmrləri isə bu şəkildədir: “Ey Peyğəmbər! Mömin qadınlar Allaha heç bir şərik qoşmayacaqlarına, oğurluq və zina etməyəcəklərinə, uşaqlarını öldürməyəcəklərinə, əlləri ilə ayaqları arasından olanı yalanla ört-basdır etməyəcəklərinə (ərlərindən olmayan uşaqlarını onlara isnad etməyəcəklərinə) və heç bir yaxşı işdə sənə qarşı çıxmayacaqlarına dair sənə beyət etmək üçün yanına gəldikləri zaman onların beyətini qəbul et və Allahdan onlar üçün bağışlanma dilə. Həqiqətən Allah Bağışlayandır, Rəhimlidir” (Mumtəhənə Surəsi, 12) “Bil ki, Allahdan başqa (ibadətə layiq olan) heç bir məbud yoxdur. Sən həm öz günahlarının, həm də mömin kişilərlə mömin qadınların bağışlanmasını dilə. Allah gəzib-dolaşdığınız yeri də, gecələyəcəyiniz məskəni də bilir” (Muhəmməd surəsi, 19) ” Əgər onlar bəzi işləri üçün səndən izin istəsələr onlardan istədiyin kəsə izin ver və onlar üçün Allahdan bağışlanma dilə. Həqiqətən Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir” (Nur Surəsi, 62) Allah Tövbə surəsində isə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə möminlər üçün dua etməsini belə bildirir: “Onlar üçün dua et. Çünki sənin duan onlar üçün bir təskinlikdir. Allah Eşidəndir, Biləndir” (Tövbə Surəsi, 103) Ayədə bildirildiyi kimi Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in duası möminlər üçün bir sakitlik və rahatlığa vəsilə olmuşdur. Bunu heç unutmamaq lazımdır ki, ürəyə dinclik və rahatlıq verən yalnız Allahdır. Allah möminlərin vəlisi, qoruyucusu olaraq vəkil etdiyi peyğəmbərinin duasını möminlərin rahatlığı və dincliyi üçün vasitə etmişdir. Rəbbimizin şəfqəti, mərhəməti, möminləri əsirgəyən və qoruyan olması ən çox Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in əxlaqında təcəlli edir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) bir sözündə möminlərə dua haqqında əhəmiyyətli bir mövzunu belə xatırlatmışdır: “Razılıqdan əmin olaraq Allaha dua edin.” “Yaxşı işlər görənləri Cənnət və daha artıq mükafat (Allah rizası) gözləyir. Onların üzünə nə bir toz (ləkə), nə də bir zillət qonar. Onlar cənnətlikdirlər və orada əbədi qalacaqlar!” (Yunus Surəsi, 26) PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v)-İN MÜSƏLMANLARIN mənfəətlərİ üçün ALDIĞI sədəqəLƏRİ ONLARIN təmİzlənməsİnə səbəb olmuşdur Allah Tövbə surəsinin 103-cü ayəsinin əvvəlində “Onların mallarından sədəqə götür ki, bununla onları pak edib təmizə çıxarasan” şəklində buyurur. Yəni Allah, çox sevimli qulu olan Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in müsəlmanların mənfəəti üçün aldığı sədəqələri vəsilə edərək möminləri təmizləyib paklaşdıracağını bildirir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) Allahın elçisidir və hər sözündə və hər rəftarında Rəbbimizin əmrlərinə uymuş və göstərdiyi yolla getmişdir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in gözəl əxlaqının və üstün rəftarının qaynağı onun şirk qoşmadan, başqa bir yol göstərici olmadan hər zaman Allaha yönəlməsidir. Allahın ona əmr etdiyi hər əmri yerinə yetirdiyi üçün bütün aləmlərə nümunə, bənzərsiz gözəllikdə bir əxlaq və rəftar qazanmışdır. Bu həqiqət bütün müsəlmanlar üçün yol göstərici olmalıdır və inananlar yalnız Allahın vəhyi olan Qurana uyğun olaraq və peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in verdiyi gözəl əxlaqı yaşayaraq, bütün aləmlərə nümunə bir rəftar və əxlaq göstərməlidirlər. “Biz yer üzündə olanları onun (sakinləri) üçün (və ya onun özünə məxsus) bir zinət yaratdıq ki, onlardan hansının daha gözəl əməl sahibi olduğunu yoxlayıb ayırd edək.” (Kəhf Surəsi, 7) PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v) mömİnlərlə MƏSLƏHƏTLƏŞƏRDİ Peyğəmbərimiz (s.ə.v) Allahın əmrinə tabe olaraq möminlərlə müşavirə edər, onların fikirlərini öyrənərdi. Bu mövzunun əmr edildiyi ayə belədir: “… Sən onların günahından keç (Allahdan) onların bağışlanmalarını dilə və görəcəyin işlər barədə onlarla məsləhətləş. Qəti qərara gəldikdə isə Allaha təvəkkül et! Həqiqətən Allah təvəkkül edənləri sevir” (Ali İmran Surəsi, 159) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) möminlərin də fikirlərini öyrəndikdən sonra qərarını verər və nəticəsi üçün Allaha təvəkkül edərdi. Unudulmaması lazım olan çox əhəmiyyətli bir həqiqət, alınan qərarların hamısının Allah qatında əvvəldən müəyyən olmasıdır. Allah taledə hər qərarı və hər qərarın nəticəsini təyin etmişdir. Bir mövzu haqqında məsləhətləşmə və sonra mövzunu bir hökmə və yaxud nəticəyə bağlamaq isə möminlər üçün bir ibadətdir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) bu həqiqəti bilərək möminlərlə danışmış, qərarını vermiş, ancaq qərarın nəticəsi üçün Allaha güvənərək, Allahın ən xeyirli nəticənin yaradacağını bilmişdir. Məsləhət etmək möminlər üçün də gözəl və xeyirli nəticələr gətirə biləcək bir davranışdır. Hər şeydən əvvəl məsləhət edən adam təvazökar davranaraq gözəl əxlaq göstərir. Məsələn, peyğəmbərimiz (s.ə.v) ümmətinin içində ən çox ağla sahib, ən bəsirətli və ən fərasətli olan adamdır. Buna baxmayaraq ətrafındakılarla danışması, onların fikirlərini öyrənməsi, onların bir mövzuya gətirəcəkləri həllərin nələr olacağını soruşması onun nə qədər təvazökar bir insan olduğunun göstəricisidir. “Kim (Qiyamət günü) yaxşılıq gətirərsə ona gətirdiyinin on qat əvəzi verilər. Kim pislik gətirərsə ona ancaq gətirdiyinin misli qədər cəza verilər. Onlara haqsızlıq edilməz” (Ənam Surəsi, 160) “Göylərdə və yerdə nə varsa, (hamısı) Allahındır. O, pislik edənlərə əməllərinin cəzasını verəcək, yaxşılıq edənləri isə ən gözəl mükafatla mükafatlandıracaqdır!” (Nəcm Surəsi, 31) Möminlər də, hər mövzuda təvazökarlıq göstərib, “bunu məndən yaxşı onsuz da kim bilər” demədən digər kəslərlə müzakirə etdikdə bunun xeyir və gözəlliklərini bir çox baxımdan görəcəklər. Beləliklə, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bir rəftarını tətbiq edib ona bənzəyəcəklər, möminlərə göstərdikləri təvazökarlıq və hörmət səbəbiylə də Allahın və möminlərin sevgisini qazanacaqlar. Bütün bunların yanında ağıllarını bəyənmək kimi bir bəladan uzaq dayanmış olacaqlar. Ayrıca Allah Quranda “Şübhəsiz ki bu açıq-aydın bir sehrdir!”– dedilər. (Yunus Surəsi, 76) şəklində bildirir. Bu səbəbdən insan yalnız öz ağlına güvənməyib, başqalarının ağıl, düşüncə və məlumat təcrübələrini faydalandığında daha çox yaxşı nəticələr əldə edə bilər. Tək ağıl yerinə, danışdığı adam məsələn, 10 ağla sahib olar. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) möminlərə bir-birləri ilə müşavirə etmələrini belə xatırlatmışdır: “Kim bir işə girişmək istəyərsə və bu barədə Müsəlman biri ilə məsləhətləşsə və qəti qərara gəlsə Allah onu işlərin ən doğrusunda müvəffəq edər” Allahın Quranda insanlar üçün göstərdiyi hər yol və peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in timsalında gördüyümüz hər rəftar bizim üçün ən xeyirlisi və ən gözəlidir. Məsləhət etmək bunlardan biridir. Bu səbəblə Allahın əmrlərini çox yaxşı bilmək və peyğəmbərimiz (s.ə.v)-i çox yaxşı tanımaq, ibadətlərimizi ən gözəl şəkildə yerinə yetirmək və ən gözəl əxlaqa sahib olmaq üçün çox əhəmiyyətlidir. “Sən hansı bir işdə olsan, Qurandan nə oxusan, siz nə iş görsəniz, başınız ona qarışarkən Biz sizə şahid olarıq. Nə yerdə, nə də göydə zərrə qədər bir şey Rəbbindən gizli qalmaz. Bundan daha kiçiyi və daha böyüyü yoxdur ki, açıq-aydın Kitabda (Lövhi-Məhfuzda) olmasın” (Yunus Surəsi, 61) De: “Bir deyin görək, əgər Allah mənə bir zərər toxundurmaq istəsə, sizin Allahdan başqa ibadət etdikləriniz Onun zərərini aradan qaldıra bilərlərmi? Yaxud O mənə bir mərhəmət göstərmək istəsə, onlar Onun mərhəmətinin qarşısını ala bilərlərmi?” De: “Mənə Allah yetər. Təvəkkül edənlər yalnız Ona təvəkkül edirlər!” (Zumər Surəsi, 38) Allah, Peyğəmbərİmİz (s.ə.v)-ə ad-san, şan-şöhrət vermİşdİr Sənin ad-sanını (şan-şöhrətini) ucaltmadıqmı?! (İnşirah Surəsi, 4) Yuxarıdakı ayədə də ifadə edildiyi kimi peyğəmbərimiz (s.ə.v) Allahın izni ilə həm yaşadığı dövrdə, həm də vəfatından sonra bütün insanlar tərəfindən tanınmışdır. Vəfatından 1400 il sonra belə bütün dünya tərəfindən tanınır və bilinir. 1400 ildir milyardlarla insan Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə sevgi və hörmət ilə bağlanmış, onu görmədiyi halda ona çox yaxın olmuş, cənnətdə onunla sonsuza qədər birlikdə olmaq üçün dua etmişdir və etməkdədir. Allah başqa ayələrində də Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə şərəfli bir elçi olduğunu belə bildirir: “Həqiqətən bu möhtərəm Elçimizin sözüdür. (O elçi ki), qüvvətlidir, Ərşin sahibi yanında (böyük) hörmət sahibidir, orada itaət ediləndir, etibarlıdır. Sizin dostunuz (Muhəmməd) divanə deyildir” (Təkvir Surəsi, 19-22) “Bu, möhtərəm bir Elçinin sözüdür” (Haqqə surəsi, 40) Allah Quranda hz. Nuh (ə.s), hz. İlyas (ə.s), hz. Musa (ə.s) və hz. Harun (ə.s) kimi bir çox peyğəmbərin də xeyirli və şərəfli adları olduğunu bildirir. İnsanların böyük bir hissəsi həyatları boyunca ad-san və şan-şöhrət arxasında qaçarlar. Keçici dünya nemətlərinə uyarlar. Yaxud da təkəbbürlənərək ərköyünləşərlər. Şərəf arxasında qaçarkən şərəf və qürurlarını itirmiş olarlar. Halbuki, ad-san və şərəf bir insana Allah dərgahından verilir və Allah insana şərəfin Quran əxlaqının yaşanması ilə gəldiyini bildirir. Bir ayədə belə buyurulur: “Əgər haqq onların nəfslərinin istəklərinə tabe olsaydı, göylər, yer və onlarda olanlar fəsada uğrayardı. Doğrusu, Biz onlara Zikr gətirdik, onlar isə özlərinə verilən Zikrdən üz döndərirlər” (Muminun Surəsi, 71) Bir insanın dünya həyatında şərəfli bir həyat yaşamasının tək yolu Allahın vəhyi olan Qurana və peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in üstün əxlaqına uyması ilədir. Bunların xaricindəki yolların insanlara dünyada da, axirətdə də itgidən başqa bir şey gətirməyəcəyi açıq və qəti bir həqiqətdir. PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v)-İn İncə düşüncəlİ və nəzakətlİ olması Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in dövründə ətrafında olan insanların bəzilərinin ədəb və mədəniyyət səviyyələri aşağı idi. Bu kəslərin incə düşüncəli olmadıqları, narahatlıq verə biləcək rəftarları bəzi ayələrdən aydın olur. Məsələn, evlərə ön qapılarından deyil arxa qapılarından girdikləri, peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in evinə yemək yeməyə gəldiklərində, yaxud çox danışıb peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in vaxtını aldıqları ayələrdə bildirilmişdir. Peyğəmbərimiz hz. Məhəmməd (s.ə.v) isə son dərəcə incə düşüncəli, nəzakətli, səbirli, bu kəslərə şəfqətlə yanaşan, səmimi və çox mədəni bir insan idi. Ətrafındakı insanların narahatlıq verən rəftarlarını hər zaman gözəl şəkildə bildirmiş, onların könüllərini almış və böyük bir səbir və təmkinlə onlara başa salmışdır və bu əxlaqı da bütün möminlərə çox gözəl bir nümunə olmuşdur. Sonsuz mərhəmət və şəfqət sahibi olan Rəbbimiz Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə bu mövzuda da köməkçi olmuş, onu ayələri ilə dəstəkləmişdir. Bu mövzudakı ayələrdən biri belədir: “Ey iman gətirənlər! Peyğəmbərin evlərinə sizə yeməyə icazə verilmədən (yeməyə dəvət olunmadan) girib onun bişməsini gözləməyin. Lakin dəvət olunduqda gedin və (yeməyinizi) yedikdən sonra (orada bir-birinizlə) söhbətə qapılmayıb dağılın. Bu (sizin çox oturmağınız), Peyğəmbərə əziyyət verir, amma o sizdən (bunu sizə deməkdən) utanırdı. Lakin Allah doğru sözdən çəkinməz. Onlardan (Peyğəmbərin zövcələrindən) bir şey soruşduqda, pərdə arxasından soruşun (evlərinə daxil olmayın). Bu həm sizin, həm də onların ürəklərinə daha çox təmizlik bəxş edər. Sizə Allahın Peyğəmbərini incitmək, özündən sonra onun zövcələri ilə evlənmək əsla yaraşmaz. Həqiqətən, bu, Allah yanında böyük günahdır!” (Əhzab Surəsi, 53) Səhabələrin bir çox rəvayətlərində də peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in nəzakətli, incə düşüncəli rəftarlarından nümunə verilir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) həm bir peyğəmbər olması, həm də bir dövlət başçısı olduğundan hər təbəqədən olan insanlarla davamlı əlaqədə olmuş, dövlət və qəbilə rəislərindən, zəngin şəxslərə, kasıb, zəif, kimsəsiz yetimlərə, qadın və uşaqlara qədər hər kəslə görüşmüşdür. Bütün bu ictimai strukturları, yaşayış tərzləri, xasiyyətləri, vərdişləri bir-birindən tamamilə fərqli olan insanlarla, hər sahədə gözəl dialoq qurmuş, hamısının könlünü xoş tutmuş, hər birinə qarşı nəzakətli, anlayışlı, səbirli və gözəl bir rəftar göstərmişdir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in ətrafında olan yaxın səhabələrinin bildirdikləri hadisələrdən də aydın olduğu kimi peyğəmbərimiz (s.ə.v) son dərəcə nəzakətli, sadə, zərif, lətif və incə düşüncəli idi. Ədəb, tərbiyə və ədəb qaydalarını həyatında ən gözəl və ən ideal şəkildə tətbiq edirdi. Hz. Aişə (r.a) “Rəsulullahdan daha gözəl əxlaqa sahib heç kim yoxdur. Əshabədən və ailəsindən biri özünə səslənincə, ‘Buyurun’ deyə cavab verərdi. Bu səbəblə Allah ona ” Sən yüksək bir əxlaq sahibisən buyurmuşdur” deyərək Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-də gördüyü gözəl əxlaqı izah etmişdir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in evində böyüyən və illərcə ona xidmət edən hz. Ənəs (r.a) Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bənzərsiz incəliyini belə izah etmişdir: “Ondan bir şey soruşanı diqqətlə dinləyər, sualı soruşan yanından ayrılmadıqca, onu tərk etməzdi. Rəsulullah ilə bir kimsə qucaqlaşsa və ya bir kimsə qucaqlaşmaq üçün əlini uzatdığında, qarşısındakı adam əlini çəkmədən Rəsulullah əlini çəkməzdi. Biri ilə üz-üzə gəlincə də qarşısındakı üzünü çevirib ayrılmadıqca Rəsulullah o şəxsdən üzünü çevirməzdi. Önündə oturan şəxsə tərəf heç bir zaman ayaqlarını uzatmırdı. Qarşılaşdığı kimsəyə əvvəl özü salam verərdi. Səhabələriylə əl verib görüşməyə əvvəl özü başlayardı “ “Səhabələrinə gözəl ləqəblər verərdi. Hz. Əliyə “Əbu Turab”, bir başqa səhabəsinə “Əbu Hüreyrə” kimi ləqəbləri vermişdi. Onları şərəfləndirmək üçün xoşlarına gələn adlarla çağırardı” “Heç kimin sözünü kəsməzdi. Danışığını yarımçıq kəsməzdi. Danışdığı adam sözünü bitirmədən getmək üzrə ayağa qalxmadan söhbətinə davam edərdi.” “Rəsulu Əkrəmə on il xidmət etdim Vallah mənə “Uf” belə demədi. Onun gecikdirdiyim və ya etmədiyim bir əmrindən ötəri məni danlamadığı kimi, ailəsindən danlayan olsa onlara da “Ona toxunmayın. Bu işi etmək lazım olsaydı edərdi” deyərdi. “Bir gün bir iş üçün bir yerə getməyimi əmr etdi. Yanından çıxdıqdan sonra küçədə bir neçə uşağın oynadığını gördüm və onları seyr etməyə başladım. Bu zaman arxadan biri iki əliylə başımı tutdu. Çevrildiyimdə baxdım ki, Odur. Gülərək mənə:” Enesciyim sənə söylədiyim yerə getdinmi ? ” dedi.” “Xeyr, hələ getmədim, gedəcəyəm” dedim. Mən ona illərlə xidmət etdim. Vallah bir dəfə olsun etdiyim bir iş üçün “Nə üçün etdin? ”, Etmədiyim bir iş üçün “Nə üçün etmədin? ” dediyini xatırlamıram. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) həyatı boyunca minlərlə insanı öyrətmiş, dini, gözəl əxlaqı bilməyən insanların gözəl rəftarlı, incə düşüncəli, fədakar, üstün əxlaqlı insanlar olmalarına səbəb olmuşdur. Özündən sonra da sözləri, davranışı və əxlaqı ilə milyonlarla insanın təhsilinə vəsilə olan peyğəmbərimiz (s.ə.v) çox xeyirli bir yol göstərici və təlimatçı olmuşdur. Mahmud Cəlaləddin. Eyyub Yaqubov sülüs lövhə. Ərəb beyt: “Məhəmməd insandır amma, hər insan kimi deyil. Daşlar arasında yaqut necədirsə elədir.” De: “Ey mülkün sahibi Allahım! Sən istədiyin kəsə mülkü verir və istədiyindən də onu geri alırsan, istədiyin kimsəni yüksəldir və istədiyini də alçaldırsan. Xeyir (yalnız) Sənin Əlindədir. Həqiqətən, Sən hər şeyə qadirsən” (Ali İmran Surəsi, 26) Onlardan: “Ey Rəbbimiz! Bizə həm (bu) dünyada, həm də axirətdə gözəl nemətlər ver və bizi cəhənnəm əzabından qoru!”– deyənləri də vardır. Belələri üçün qazandıqları (əməllərə) görə bir pay vardır. Allah tez haqq-hesab çəkəndir” (Bəqərə surəsi, 201-202) Allah PEYĞƏMBƏRİMİZ (S.Ə.V)-İ HƏR ZAMAN qorumuşdur Allah Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in və bütün möminlərin köməkçisi və qoruyucusudur. Allah Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə hər zaman kömək etmiş, onun üçün çətinlikləri asanlaşdırmış, yolunu açmış, onu maddi və mənəvi olaraq gücləndirmiş, saleh möminlərlə müdafiə etmiş, düşmənlərinin isə bəsirətlərini bağlayaraq, güclərini alaraq, tələlərini pozaraq Peyğəmbərimizə (s.ə.v) zərər vermələrinə maneə törətmişdir. Allah Tövbə surəsində peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in köməkçisi olduğunu belə bildirir: “Əgər siz (Peyğəmbərə) kömək etməsəniz, (bilin ki,) Allah ona artıq kömək göstərmişdir” (Tövbə Surəsi, 40) Ayədə bildirildiyi kimi Peyğəmbərimiz (s.ə.v) heç bir zaman başqalarına möhtac olmamış, Allah ona hər zaman kömək etmişdir. Bu səbəblə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in yanında olan heç kim etdiyi xidmət və ya yardıma görə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə minnət edə bilməzdi. Çünki, həqiqətdə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə kömək edən Allahdır və o adam olmasa da Allah başqa bir insanla, mələkləri və ya cinləri vəsilə edib Peyğəmbərimiz hz. Məhəmməd (s.ə.v)-ə kömək edər. Allah bir başqa ayəsində isə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə insanlardan qorxmadan böyük bir cəsarətlə, haqq olaraq bildiyi dini insanlara təbliğ etməsini bildirmiş və onu qoruyacağını vəd etmişdir. Ayədə belə buyurulur: “Ey Elçi! Rəbbindən sənə nazil ediləni təbliğ et! Əgər (belə) etməsən, Onun göstərişini (sənə tapşırdığı elçilik vəzifəsini) yerinə yetirmiş olmazsan. Allah səni insanlardan qoruyar. Şübhəsiz ki, Allah kafir tayfanı doğru yola yönəltməz” (Maidə Surəsi, 67) Allahın gücünü, hadisələrin iç üzünü qavraya bilməyən dayaz və dar fikirli inkarçılar Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə qarşı üstün olacaqlarını, onu qorxudacaqlarını və ya təsirsiz edə biləcəklərini sanmışlar və bu səbəblə davamlı tələlər qurmuşlar. Bu insanlar Allahın Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-i qorumasının fərqində deyildilər və bunu qavraya bilmirdilər. Özlərini Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-dən üstün və güclü zənn etmişlər. Ancaq Allah hamısının bir yerdə Ona qarşı qurduqları çox hiylələri pozmuş, hətta bir möcüzə olaraq qurduqları tələləri öz əleyhlərinə çevirmişdir. Heç bir hiylələri baş tutmamışdır. Bir yerə gəlib hiylələrini planlaşdırarkən Allahın onları gördüyünü, eşitdiyini, qəlblərindən keçənləri oxuduğunu anlaya bilməyən, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-dən gizlətsələr belə Allahdan gizləyə bilməyəcəklərini qavraya bilməyən, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in bütün gücün sahibi olan Allahın sevimli qulu və dostu olduğunu düşünməyən bu insanlar üçün Allah Quranda belə bildirir: “Bir zaman kafirlər səni həbs etmək, öldürmək və ya (yurdundan) qovmaq üçün sənə qarşı hiylə qururdular. Onlar hiylə işlətdilər, Allah da hiylə işlətdi. Allah hiylə işlədənlərin ən yaxşısıdır” (Ənfal Surəsi, 30) Allah bir başqa ayəsində isə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə heç kimin zərər verə bilməyəcəyini, Allahın, Cəbrailin və saleh möminlərin onun dostu, müavini, dəstəkçisi olduğunu belə xəbər verir: “Əgər ikiniz də Allaha tövbə etsəniz, (yaxşı olar). Çünki hər ikinizin qəlbi (günaha) meyl etmişdir. Əgər ona qarşı bir-birinizə kömək etsəniz, (bilin ki,) Allah, Cəbrail və əməlisaleh möminlər onun dostu və yardımçısıdır. Bunlardan başqa mələklər də onun yardımçılarıdır” (Təhrim Surəsi, 4) Allah Duha surəsində isə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in üzərindəki kömək və nemətlərini belə bildirmişdir: “Rəbbin nə səni tərk etmişdi, nə də (sənə) acığı tutmuşdu. Həqiqətən Axirət sənə dünya həyatından daha xeyirlidir. Şübhəsiz ki, Rəbbin sənə (nemət) bəxş edəcək, sən də razı qalacaqsan. Məgər O, səni yetim çağında qoruyub sığınacaq vermədimi? Səni çaşqın olduğun halda doğru yola yönəltmədimi? Kasıb olduğun zaman səni varlandırmadımı?” (Duha surəsi, 3-8) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) hər işində, ən çətin anlarında belə Allahın ona kömək edəcəyini bilərək təvəkkül etmiş, qorxu və narahatlıq keçirməmişdir. Yanındakı möminlərə də Allahın özləri ilə birlikdə olduğunu, hər şeyi görüb eşitdiyini söyləmiş, onların da rahat olmalarına səbəb olmuşdur. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-i nümunə götürərək onun yolunu izləyənlər də Allahın rəhmətindən və köməyindən heç bir zaman ümid kəsməməli, Allahın razılığını, rəhmətini və cənnətini ümid edərək yaxşı işlər görməyə yarışdıqları müddətcə Allahın daim onların yanında olduğunu bilməlidirlər. Allah bir ayəsində möminlərə belə bir vəd edir: “Allah Ona yardım edənlərə, mütləq yardım edər. Şübhəsiz ki, Allah Qüvvətlidir, Qüdrətlidir” (Həcc Surəsi, 40) PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v)-İN təmİZLİYƏ əhəmİyyət verməsİ Ürək və əxlaq təmizliyi qədər bədən, paltar, məkan və yediyi yeməklərin təmizliyi də müsəlmanların ən diqqətə çarpan xüsusiyyətlərindəndir. Bir müsəlmanın saçları, əli, üzü, bədəninin hər yeri daim tərtəmiz olar, paltarları də hər zaman təmiz, baxımlı olardı. İşlədiyi və ya yaşadığı məkanlar da hər zaman yığcam, təmiz, xoş ətirli, təmiz havalı və rahatlıq verici olar. Möminlərin bu xüsusiyyətlərinə ən gözəl nümunə yenə peyğəmbərimiz (s.ə.v)-dir. Allah bir surədə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə belə buyurmuşdur: “Ey (libasına) bürünüb örtünmüş (peyğəmbər)! Qalx və (insanları) xəbərdar et! Təkcə Rəbbini uca tut! Geyimini təmiz saxla! Pis şeyləri tərk et! “ (Muddəssir Surəsi, 1-5) Allah Quranda möminlərə təmiz olan şeylərdən yemələrini bildirmiş, Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə də təmiz olan şeylərin halal olduğunu möminlərə bildirməsini söyləmişdir: “Ey elçilər! Halal nemətlərdən yeyin və yaxşı işlər görün! Mən həqiqətən sizin nə etdiklərinizi bilirəm!” (Muminun Surəsi, 51) “Səndən onlara nəyin halal edildiyini soruşurlar. De: “Təmiz nemətlər və Allahın sizə öyrətdiyindən öyrədib əhliləşdirdiyiniz yırtıcı heyvanların ovladıqları sizə halal edildi. Onların sizin üçün tutub gətirdiklərindən yeyin və (ova göndərərkən) onların üzərində Allahın adını çəkin. Allahdan qorxun! Şübhəsiz ki, Allah tez haqq-hesab çəkəndir.” (Maidə Surəsi, 4) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) bir hədisi-şərifində də möminlərə təmiz olmağı belə nəsihət etmişdir: “Müsəlmanlıq təmizdir, kirsizdir. Siz də təmiz olun, təmizlənin, Çünki cənnətə təmizlər girər.” PEYĞƏMBƏRİMİZ (s.ə.v)-İN DUALARI Quranda Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in dua üçün gecə qalxdığı bildirilir. “Bu bir həqiqətdir ki, Allahın qulu qalxıb Allaha dua etdikdə (cinlər) az qala onun dövrəsində bir-birinə keçib çəpər yaradırdılar. De: “Mən yalnız öz Rəbbimə dua edirəm və kimisə Ona şərik qoşmuram!“ (Cin surəsi, 19-20) Quranda bir çox ayədə Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in dualarından bəhs edilir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v) dualarında Allahı sifətləri ilə xatırlayaraq Onu ucaltmışdır. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in Quranda bildirilən dualarından biri belədir: “De: “Ey mülkün sahibi Allahım! Sən istədiyin kəsə mülkü verir və istədiyindən də onu geri alırsan; istədiyin kimsəni yüksəldir və istədiyini də alçaldırsan. Xeyir (yalnız) Sənin Əlindədir. Həqiqətən, Sən hər şeyə qadirsən” (Ali İmran Surəsi, 26) Peyğəmbərimiz (s.ə.v) də bütün digər peyğəmbərlərdə olduğu kimi insan və cin düşmənlərinin təhdidi və təzyiqləri ilə qarşılaşmışdır. Onların bu təzyiqlərinə qarşı səbir göstərən Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə şeytanın mənfi təlqinlərinə və mənəvi hücumlarına qarşı Allahdan belə kömək istəməsi əmr edilmişdir: De: “Ey Rəbbim! Şeytanların vəsvəsələrindən Sənə sığınıram! Onların mənə yaxınlaşmalarından Sənə sığınıram!” (Muminun Surəsi, 97-98) Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-ə dualarında Allahdan bağışlanma diləməsi və Rəbbimizin mərhəmətini zikr etməsi belə əmr edilmişdir: De: “Ey Rəbbim, bağışla və rəhm et! Sən rəhm edənlərin ən yaxşısısan!” (Muminun Surəsi, 118) Rəvayətlərdə isə peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in Allaha özünə gözəl bir əxlaq və yaxşı bir xasiyyət verməsi üçün necə dua etdiyi ifadə edilir: “Allahım! Yaradılışımı və əxlaqımı gözəlləşdir. İlahi! Məni əxlaqın pisliklərindən uzaqlaşdır.” Allahın, De: “Əgər ibadətiniz olmasa, Rəbbimin yanında nə qədir-qiymətiniz olar?”…. (Furqan surəsi, 77) ayəsiylə də bildirdiyi kimi, dua möminlər üçün çox əhəmiyyətli bir ibadətdir. İnsan acizlik içində, Allah istəməsə heç bir şeyə güc çatdıra bilməyəcəyini bilərək, ümid edərək və qorxub çəkinərək, hər mövzuda Allaha üz tutmalı, hər şey üçün Ona dua etməlidir. Peyğəmbərimiz (s.ə.v)-in və Quranda duaları zikr edilən digər peyğəmbərlərimizin duaları möminlər üçün ən gözəl nümunələrdir. Onlar dualarında həm Allaha necə təslim olduqlarını, Allahı tək dost və köməkçi olaraq gördüklərini göstərmişlər, həm də Rəbbimizi ən gözəl adları ilə ucaltmışlar. Peyğəmbərlərimizin dualarında xüsusi vaxt nəzərdə tutmadan, hər an dua etdikləri və ehtiyac içində qalanda dərhal Rəbbimizə yönəldikləri görülür. David Roberts, Muayyad Məscidi Hafiz Halil Əfəndi. Tezhip. “Mərhəmətli, Rəhmli Allahın adı ilə! Həmd (şükür və tərif) olsun Allaha (və ya: Həmd məxsusdur Allaha) – aləmlərin Rəbbinə,(Bu dünyada hamıya) mərhəmətli , (axirətdə isə ancaq möminlərə) rəhmli olana,Haqq-hesab (qiyamət) gününün sahibinə! Biz yalnız Sənə ibadət edirik və yalnız Səndən kömək diləyirik! Bizi doğru (düz) yola yönəlt! Nemət verdiyin kəslərin yoluna! Qəzəbə düçar olmuşların və (haqdan) azmışların (yoluna) yox!”(Fatihə surəsi,1-7) “Həqiqətən Allah dərgahında (qəbul olunan) din, İslamdır! Kitab verilənlər ancaq özlərinə elm gəldikdən sonra aralarındakı zülm və həsəd üzündən ixtilafa düşdülər. Kim Allahın ayələrini inkar edərsə (bilsin ki) Allah tez haqq-hesab çəkəndir” (Ali İmran Surəsi, 19) Luis-Claude Mouchot, Qaidə Bəy Məscid, Qahirə “Ey (kafir) insan! Səni kərim olan Rəbbinə qarşı aldadan (və ya: məğrur edən) nədir? O Rəbbin ki, səni (yoxdan) yaratdı, düzəldib qaydaya (insan şəklinə) saldı.Sənə Özü istədiyi surətdə biçim verdi.” (İnfitar Surəsi, 6-8) FacebookTweetPinLikeGoogle+LinkedInStumbleUpon Bu saytda olan bütün yazıları, saytı qaynaq göstərmək şərti ilə müəllif haqqı ödəmədən istifadə edə bilərsiniz
"Bu həftə ərzində ölkə ərazisinə cənub-şərqdən quru və qızmar hava axınlarının daxil olacağı gözlənilir. Nəticədə günəşli və anomal isti hava şəraitini təyin edən azhərəkətli hava kütləsi bərqərar olacaq". Bunu Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Xidmətinin rəisi Umayra Tağıyeva deyib. Onun sözlərinə görə, günəşli gündüzlərin davamlı olması da havanın maksimum qızması üçün şərait yaradacaq: "Sutkalıq temperatur normasından xeyli yüksək olan anomal güclü istilərlə əlaqədar bu günlərdə açıq havada olarkən kölgəli yerlərdə olmağa çalışın. Belə istilərdə günvurma və istivurma ehtimalı adətən yüksək olur. Zəif və mülayim cənub-şərq küləkləri üstün olacaq". U.Tağıyeva yüksək temperatur rekordlarının yenilənəcəyinin gözlənildiyini bildirib: "Həftə ərzində ayrı-ayrı rayonlarda havanın maksimum temperaturunun 40, bəzi yerlərdə 44 dərəcəyədək çatacağı gözlənilir". Xidmət rəisi əlavə edib ki, Bakıda və Abşeron yarımadasında havanın temperaturu 39 dərəcəyədək yüksələcək: "Unutmayaq ki, beynəlxalq metodlara əsasən havanın temperaturu kölgədə ölçülür və böyük şəhərlərdə asfalt-beton örtük istilik effektini daha da artırır. Bu səbəbdən də şəhərin bəzi yerlərində 40-42 dərəcə hiss ediləcək. İlkin hesablamalara əsasən həftənin sonunda güclü istilər bir qədər azalacaq".
ABŞ səfirliyi öz vətəndaşlarını yenidən Ukraynanı tərk etməyə çağırıb və Ukraynanı tərk etmək üçün ölkələrin siyahısı ilə yol xəritəsi dərc edib. Bu barədə məlumat Amerika səfirliyinin saytında yerləşdirilib. Məlumatda qeyd edilir ki, Ukraynada təhlükəsizlik vəziyyəti Rusiyanın hərbi əməliyyatlarının artan təhdidləri səbəbindən gözlənilməz olaraq qalır və bu vəziyyət xəbərdarlıq edilmədən daha da pisləşə bilər: “Ukraynadakı ABŞ vətəndaşları kommersiya və ya digər şəxsi avtomobillərdən istifadə edərək ölkəni indi tərk etməyi düşünməlidirlər. Dövlət Departamentinin böhran dövründə nə edə biləcəyi barədə məlumatları izləyin”. Evakuasiya üçün marşrutlar isə aşağıdakı kimi verilib: Gedişlər Polşa, Slovakiya, Macarıstan, Rumıniya və Moldova vasitəsilə həyata keçirilir. Eyni zamanda qeyd edilir ki, Dnestryanı ərazisi ilə gediş-gəliş mümkün deyil. Bununla belə, ABŞ-ın Kiyevdəki səfirliyinin açıq qaldığı qeyd edilir. Departament Ukraynadakı bütün ABŞ vətəndaşlarından əlaqə saxlamaq üçün onlayn formanı doldurmağı xahiş edir: “Ukraynada qalmağı planlaşdırırsınızsa, bu xüsusilə vacibdir. Nəhayət, əvvəlki yazımızda qeyd etdiyimiz kimi, kommersiya reysləri Ukraynanın beynəlxalq hava limanlarından mümkündür”.
“Rəhim Rəhimli illər öncə aparıcısı olduğum “10-dan sonra” verilişinə qonaq kimi gələndə biz bir-birimizlə danışmırdıq. Bu faktı verilişin redaktoru da, prodüsseri də təsdiqləyə bilər. Xalq artisti Aygün Kazımovanı verilişimə dəvət etmişdim. Bilirdim ki, canlı yayıma Aygün gələcək. O vaxt ara vuranlar var idi, indi onların heç biri radio sahəsində yoxdur. Rəhimlə aramızı vurmuşdular. Redaktor qulağıma dedi ki, “İndi sən şok olacaqsan”. Redaktorun nəfəsini də qulağımda hiss edirdim. Rəhim Rəhimli içəri daxil olanda Aygünün baxışlarını mən gördüm. Aygün elə bilirdi ki, mən ona nəsə deyə bilərəm, amma əksinə oldu, biz orada Rəhimlə barışdıq. Həmin gün mənim və Rəhimin ad günü idi, amma Rəhim öz ad gününü orada gizlətdi. Rəhim yenə də təvazökarlıq etdi. Amma orada 3 tort kəsildi-mənim üçün hazırlanan tortun üstündə radionun dj qulaqcığı var idi, Aygün üçün hazırlanan tortun üstündə mikrofon və 3-cü tortda da Rəhimin eynəyi öz əksini tapmışdı. Bu o demək idi ki, bu tortların hər biri birimizə hazırlanıb” Bunu Moderator.az-a açıqlamasında tanınmış dj və teleaparıcı Yusif Ağayev bildirib. O daha sonra Rəhim Rəhimli ilə son görüşünü xatırlayıb. “Mən avqust ayında Alanyaya istirahətə getdim. İyul ayında günorta vaxtı mağazaya getmək üçün binanın həyətinə düşdüm. Gördüm ki, Rəhim mənim binamın altından keçir, çox qəribə bir halda idi. Dedim ki, “ay Rəhim, sən burada neynirsən?!”. Həkimə gəldiyini bildirdi! O vaxtdan 1 həftə, 10 gün sonra Rəhimin dənizkənarında konserti olmalı idi. Ürəyimdə qırıldım ki, “Rəhimə bax, heç məni konsertinə dəvət etmədi”. Sonra fikirləşdim ki, yəqin sponsorlar təşkil edib, Rəhimlik burada bir şey yoxdur. O sadəcə gəlib mahnısını oxuyub gedəcək. Ona heç nə demədim. Sonra mən çıxıb Alanyaya getdim, gələndən sonra da bu hadisə baş verdi. Bir neçə il öncə mən öd kisəmdən müalicə olunanda xəstəxanada yatırdım. Yanımdakı palatada da Rəhim yatırdı. Mən yatmış vəziyyətdə olanda Rəhim gəlib məni başa çıxdı. Rəhim də o biri otağda idi. Onun yanına heç kəs gəlməmişdi, xəstəliyini hamıdan gizlətmişdi. O vaxt MUZ tv-yə rəhbər təyin olunanda dedi ki, “Yusif gəl bir yerdə işləyək”. Dedim ki, “ay Rəhim, mən axı 106 fm də çalışıram”. Xatirələr çoxdur, onunla bir yerdə konsertlərdə o qədər iştirak etmişəm ki” deyə sənətçinin dostu Yusif Ağayev bildirib. Yusif Ağayev Rəhim Rəhimlinin Azərbaycan incəsənətinə yeri tərz gətirdiyini vurğulayıb. O həmçinin sənət dostlarının müğənniyə etinasız münasibətindən də gileylənib. “Nə qədər bizim müğənnilərimiz, bəstəkarlarımız rəhmətə getdi. Onların yerləri hələ də boş qalıb. Deyirlər ki, “əvəzolunmaz insan yoxdur”. Mənim aləmimdə əvəzolunmaz insan var. Rəhim də onlardan biri idi. İkinci Rəhim gəlməyib və gəlməyəcək də. Rəhim ifaları ilə, şousu ilə bir Tarkan tərzini səhnəmizə gətirmişdi. Ən əsası da bu idi ki, Atv tarixində “Rəhim şou” verilişi var idi. İlk şou verilişi onun adı ilə bağlı idi. Yadımdadır, ilk qonağı da Aygün Kazımova idi. Sonra klip çəkilişləri ilə bağlı olaraq işləri oldu, həmin studiyada “İzzət şou” başladı. Rəhimin yerini heç kəs tutmayacaq, o yer həmişəlik boş qalacaq. O yerdə böyük hərflərlə Rəhimin adı yazılacaq. Necə ki, bu gün bizim böyük bəstəkarlarımızın, sənətkarlarımızın yerləri boş qaldı, orada öz adlarını yazdılar. Çox heyfslənirəm! Heç kəs öz qəlbindəki acını heç kimlə bölüşmək istəmir. O ki, qalsın şou-biznes insanı olsun. Çünki sənin qəlbindəki acını, xəstəliyini kimlərsə özünə hədəf tuta bilərdilər. Rəhim də bu səbəbə görə xəstəliyini heç kəsə göstərməməyə çalışırdı. Hər zaman özünü sağlam göstərirdi. Mənim verilişimə gələndə o qədər gözəl şou göstərdi ki. Kamera arxasında qan-tərə batmışdı, təngnəfəs idi, yenə də bunu heç kimə bəlli etmədi. Rəhim belə bir insan idi. Çox heyf ki, Rəhim bir göz qırpımında uçub getdi (ağlayır). Yeganə müğənni idi ki, mən xəstə olanda Rəhim evimə qədər gəlib çıxmışdı. Ən son çörəyini kiminləsə bölüşə bilərdi, amma pulu olmayanda heç kəs onunla çörəyini paylaşmadı, bunu heç kəsə bildirmədi. Hardasa bizim xüsusiyyətlərimiz, xasiyyətlərimiz də bir-birinə yaxın idi. Mənim də kasıb, fəqir vaxtlarım olub ki, heç kimə bildirməmişəm. İndi durub Rəhimə sağ ikən “can yandıranlar” böyük-böyük danışırlar. Söhbət bizim imkanlı müğənnilərimizdən gedir. İndi gəlib onun məzarı üstündə timsah göz yaşı axıtmağın mənası belə yoxdur! Yarım saatlıq toydan 3-4 min qazanırsız, ona kiçik bir yardım edə bilməzdiniz?! Vaxtında Rəhimin xəstəliyini bilənlər də yəqin ki, var idi. Çünki şou-biznesin mətbəxini elə şou-biznes bilirdi. Nədənsə mən ona yardım əlini uzatmağa cəhd göstərənləri görmədim. Onlar sadəcə bunu istəmədilər. Rəhim də öz xəstəliyi ilə, can nasazlığı ilə heç kimə heç nə demədi. O bilirdi ki, dünyasını dəyişəcək! Ona görə də gedib anasının yanında qaldı, anasının qolları arasında dünyasını dəyişdi. Allahın işinə bax! Bildiyim qədərilə o yeni ev almışdı, heç yeni evinə köçmək də ona qismət olmadı. O ayaqları şişən halda videosunu Vasif Məhərrəmliyə göndərmişdi, öləndən sonra hamı paylaşdı. Müğənnilərin yanında bir kəlmə söz dedinsə, hamı bir-birinə danışacaq. İndiyə qədər niyə demirdilər ki, Rəhimin səhhəti ağırdır? Biri maraqlanardı da. O imkanlı müğənnilərin heç biri onunla maraqlanmadı. Başqa vaxt sosial verilişlərdə hamıya yardım edən müğənnilərin heç biri Rəhimə yardım etmədi. Rəhim başqa bir insan idi. Bilmək olmaz kimin axırı necə olacaq?! Kimi nə gözləyirsə heç kəs bunu bilmir! Kim necə qocalacaq, kimin üstündə kim ağalayacaq heç kim bilmir! Amma Rəhimin aqibəti, sonu belə olmamalı idi. Rəhim haqq dünyasındadır, biz nahaq dünyada yaşayırıq. Haqsız, insafsız, mürvət tanımayan, sadəcə yalançı timsah göz yaşları axıdan şou-biznesin qaydalarına alışaq artıq. Bunu hər dəfə görürük amma yenə də qəbul edirik” deyə Yusif Ağayev bildirib.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva oktyabrın 17-də Füzuli Beynəlxalq Hava Limanında yaradılan şəraitlə tanış olublar. Dövlətimizin başçısına və birinci xanıma Füzuli Beynəlxalq Hava Limanında görülən işlər barədə məlumat verildi. Bildirildi ki, bütün tikinti və ətraf ərazinin abadlaşdırılması işləri başa çatdırılıb. Hava limanında görülən bütün işlər beynəlxalq norma və standartlara uyğun şəkildə həyata keçirilib. Hava limanında istənilən tip hava gəmisini qəbul etməyə imkan verən, uzunluğu 3000 metr, eni 60 metr olan uçuş-enmə zolağı istismara verilib. Burada baqaj konveyerlərinin, qeydiyyat sisteminin, VIP zalların, mağazaların, restoranların və digər məntəqələrin işə salınması nəzərə alınmaqla, saatda ən azı 200 sərnişinin buraxılışına imkan verən terminalın tikintisi başa çatdırılıb. https://president.az/az/articles/view/53509 Əlaqəli veb resurslar Qarabağ regionu və xüsusilə də Qarabağ münaqişə, və eləcə də mədəni irs və təbii sərvətlərə qarşı törədilmiş erməni cinayətləri haqqında daha geniş məlumat almaq üçün aşağıdakı səhifələri ziyarət edin: Karabakh in 99 questions Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tarixi, siyasi və hüquqi aspektləri Armenian Crimes Azərbaycanın mədəni irs və təbii sərvətlərinə qarşı Ermənistanın törətdikləri cinayətlər və vandalizm
TCS təlim kursları normativ sənədlər və üstün sənaye təcrübəsi əsasında hazırlanmış və müvafiq beynəlxalq standartların tələblərinə cavab verən uyğun sənaye akkreditasiya orqanları tərəfindən təsdiq olunmuşdur. TCS Təlim kurslarının məqsədi bütün işçilərə iş yerlərində təhlükəsiz işləməyə imkan verən, özlərinə və digər işçilərə daha az risk yaradan müvafiq səriştəlik səviyyəsini aşılamaqdır. Qanunlar təşkilatların bütün işçilərin, xüsusilə yüksək riskli fəaliyyətlərin baş verdiyi sahələrdə səriştəli olmasını təmin etməsini tələb edir. “Sənaye Xidmətləri” təlim kursları, neft və qaz, inşaat, kimya, gəmiqayırma və s. daxil olmaqla, müasir sənaye sahələrinin tələblərinə cavab vermək üçün diqqətlə hazırlanmışdır. “Sənaye Xidmətləri” kateqoriyasına daxil olan təlim kursları, Hündürlük İşləri, Qumlama və Boyama və digər sənaye xidmətləri ilə məşğul olan işçilərə fərqli bacarıq və səriştələr təqdim edir. Sənaye Xidmətləri təlim kurslarına Sənaye Alpinizmi Səviyyə 1-2-3, Dəmirbəndçi Səviyyə 1-2-3, Qumlama və Boyama, Təzyiq Testi, Təzyiqlə Yuma və s. daxildir. Kurslar interaktivdir və seçdiyiniz dildə təşkil oluna bilər. Praktiki dərslər və təlim materialları təşkil olunan təlim kursunun məqsədinə uyğun olaraq təqdim edilir. Kursun məzmunu işçilərin çalışacağı ölkənin və ya bölgənin xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq tərtib edilə bilər. İştirakçıların lazımı səriştəlik səviyyəsinə çatmasından əmin olmaq üçün onlar təlim kursunu və müvafiq imtahanları müvəffəqiyyətlə başa vurmalıdılar. Uğurlu nəticə göstərən iştirakçılara bütün dünyada keçərli sertifkat və diplomlar verilir. İşçilər sertifikatda göstərilən etibarlılıq müddəti bitdikdə sertifikatlarını yeniləməlidirlər.
Dövlət İdarəçilik Akademiyasında Bern Universitetinin professoru Volf Linderin və İsveçrə Konfederasiyasının Azərbaycandakı səfiri Filip Ştalder ilə DİA-nın müəllim və tələbə heyətinin görüşü olub. Görüşdə DİA-nın rektoru, akademik Urxan Ələkbərov Azərbaycan ilə İsveçrə arasında münasibətlərin bütün sahələrdə inkişaf etdiyini qeyd etdi. Rektor Azərbaycanın uğurlarından söz açaraq bildirdi ki, bu gün ölkəmizin sürətli inkişafının və davamlı inklüziv inkişaf tempinə görə dünyanın aparıcı ölkələrindən irəlidə olmasının əsasında ölkə Prezidenti İlham Əliyevin apardığı uğurlu siyasəti dayanır. O, həmçinin, ölkəmizin sürətli inkişaf prosesində vətəndaş cəmiyyətinin, xüsusən də Heydər Əliyev Fondunun, onun rəhbəri, ölkənin Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın rolunu xüsusi vurğuladı. Görüşdə çıxış edən səfir cənab Filip Ştalder Bern Universitetinin professoru ilə görüşü təşkil etdiyinə görə Akademiyanın rəhbərliyinə təşəkkürünü bildirdi və bu cür görüşlərin ölkələrimiz arasında elmi əlaqələrin inkişafında əhəmiyyətli rol oynadığını qeyd etdi. Daha sonra professor Volf Linderin “Demokratiyaya gedən bir çox yol- İsveçrə niyə və necə fərqlidir” mövzusunda məruzəsi dinlənildi. Təqdimat zamanı İsveçrədə demokratiyanın tarixi, inkişaf mərhələləri, səciyyəvi xüsusiyyətləri və müasir vəziyyəti haqqında məlumatlar iştirakçıların nəzərinə çatdırıldı. Professor birbaşa demokratiya və onun xüsusi forması olan referendumun keçirilməsi qaydaları, əhalinin siyasi qərar qəbul etmə proseslərində iştirakı, həmçinin İsveçrənin Avropa İttifaqı ilə bu istiqamətdə əməkdaşlığının müxtəlif aspektləri barədə geniş məlumat verdi. Qarşılıqlı diskussiya şəraitində keçən görüşün sonunda tədbir iştirakçılarının çoxsaylı sualları cavablandırıldı. İlk dəfə Azərbaycana səfər edən qonağa Azərbaycan haqqında kitab hədiyyə olundu. Popular Teqlər Akademiya Ali Təhsil Bakalavr Doktorantura DİA Magistr Magistratura Təhsil Bütün Xəbərlər Dövlət İdarəçilik Akademiyasında Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasının 30 illiyinə həsr olunan tədbir keçirilib 02.12.2022 Dödlət İdarəçilik Akademiyasında təlim: insan resurslarının idarə edilməsi 01.12.2022 Dövlət İdarəçilik Akademiyasında Elektron hökumət laboratoriyasının açılışı olub 29.11.2022 DİA-nın İnzibati idarəetmə fakültəsində Azerbaijan Trading Academy ilə birgə “Birja və Maliyyə Bazarlarında ticarət” adlı seminar keçirilmişdir 28.11.2022 Zəngilan rayonu üzrə nümayəndəliyin və Zəngilan Rayon İcra Hakimiyyətinin əməkdaşları üçün ixtisasartırma təlimi keçirilib 24.11.2022
"Ölkəmizdə əmək, məşğulluq, sosial müdafiə, əlillik və reabilitasiya sahələrində aparılan islahatlarda BMT-nin ixtisaslaşmış qurumları ilə əməkdaşlığa xüsusi önəm verilir. Son illərdə mühüm istiqamətlərdə yeni müştərək layihələr əsasında fəal və səmərəli əməkdaşlıq təcrübəsi formalaşıb." APA xəbər verir ki, bunu əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Sahil Babayev BMT-nin Azərbaycanda yeni təyin olunmuş rezident əlaqələndiricisi Vladanka Andreyeva ilə görüşündə vurğulayıb. V.Andreyevanı yeni təyinatı münasibətilə təbrik edən nazir ona fəaliyyətində uğurlar arzulayıb. S.Babayev Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusunun ötən il Vətən müharibəsində əldə etdiyi möhtəşəm tarixi Zəfəri, 30 ilə yaxın Ermənistanın işğalı altında qalmış ərazilərimizin işğaldan azad edildiyini diqqətə çatdırıb. Həmin ərazilərin bərpası və yenidən qurulması istiqamətində geniş miqyaslı işlərin aparıldığını vurğulayıb. S.Babayev müharibədən sonrakı dövrdə şəhid ailələri və qazilərin, erməni terrorundan zərər çəkənlərin sosial dəstəklə təminatı işlərini diqqətə çatdırıb. Azərbaycanda əmək, məşğulluq, sosial müdafiə sahələrində aparılan islahatlar, dövlət sosial xidmətləri sahəsində uğurlu innovativ yenilik olan DOST konsepsiyası barədə məlumat verib. BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinin icrasının Azərbaycan üçün xüsusi əhəmiyyətini vurğulayan nazir bu məqsədlərin həyata keçirilməsi sahəsində ölkəmizin müsbət təcrübəsini qeyd edib. O, BMT-nin İnkişaf Proqramı ilə birgə icra olunan “Azərbaycanda innovasiya və məşğulluğun inkişafı”, “Əhalinin sosial cəhətdən həssas qrupları üçün inklüziv və layiqli iş yerlərinin yaradılması” layihələrini diqqətə çatdırıb. BMT-nin İnkişaf Proqramı və BMT-nin Əhali Fondu ilə müştərək həyata keçirilən, əlilliyi olan qadınların və Qarabağ müharibəsi veteranlarının hüquqlarının və rifahının təmin olunması üzrə layihənin əhəmiyyətini vurğulayıb. BMT-nin Əhali Fondu ilə “Bütün yaşlar üçün cəmiyyətin qurulması: fəal yaşlanma yolu ilə Azərbaycanda yaşlıların rifahının təşviq edilməsi” layihəsinin, əhali proqnozlarının hazırlanması işlərinin faydalı olduğunu deyib. Uşaqlara qayğı və övladlığagötürmə sisteminin inkişafı sahəsində UNİCEF-lə mühüm istiqamətləri əhatə edən əməkdaşlıq gündəliyindən bəhs edən S.Babayev ümumilikdə BMT qurumları ilə əlaqələrin ildən-ilə genişləndiyini bildirib. V.Andreyeva ölkəmizdə sosial sahədə aparılan islahatlarda, sosial cəhətdən həssas qruplara dəstək işlərində BMT qurumları ilə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi arasında əməkdaşlığın daim inkişaf etməkdə olmasının məmnunluq doğurduğunu vurğulayıb.
Pirallahı rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı tərəfindən keçirilən 2 tender müsabiqəsinin (Kotirovka sorğuları) qalibləri "Regıon-LD.2022” MMC (VÖEN-1805932851) və "Bugat-N.P” MMC (VÖEN - 1805932981) olub. Yeniavaz.com açıqlanan rəsmi məlumatlara istinadən xəbər verir ki, "Regıon-LD.2022” MMC Pirallahı rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatına 39 min 451 manat dəyərində nəqliyyat vasitələri üçün ehtiyat hissələri, "Bugat-N.P” MMC isə 24 min 871 manat 40 qəpik dəyərində sanitariya-gigiyena malları satacaq. Məlumat üçün bildirək ki, hər 2 tender müsabiqəsi 16.09.2022-ci il tarixində elan olunub. Qalib gələn hər 2 şirkət cəmi 2 ay əvvəl eyni gündə - 22.07.2022-ci il tarixində dövlət qeydiyyatına alınıblar. Maraqlıdır ki, hər 2 şirkət eyni ünvanda (Sabunçu rayonu, Bakıxanov ŞTQ, Muxtar Fətəliyev pr., ev 35, m. 17), eyni nizamnamə kapitalı ilə (20 manat) dövlət qeydiyyatına alınıblar. Hər 2 MMC-nin qanuni təmsilçisi də eyni şəxs - Piriyev Nurbala Ali oğlu olub. "Dövlət satınalmaları haqqında" Qanunun 6-cı maddəsində malgöndərənlərin (podratçıların) ixtisasına dair tələblər yer alıb. Həmin maddənin 6.2.1-ci bəndində açıq şəkildə yazılır ki, satınalma müqaviləsinin icrasını təmin etmək üçün müvafiq sahədə peşəkarlığının, təcrübəsinin, texniki və maliyyə imkanlarının, işçi qüvvəsinin, idarəetmə səriştəsinin, etibarlığının olması lazımdır. Cəmi 2 ay əvvəl yaranan, nəinki rəsmi veb-səhifəyə, hətta sosial şəbəkə hesabına sahib olmayan bu şirkətlərin hansı peşəkarlığa və təcrübəyə sahib olacağı aydın deyil. Paylaş Paylaş Paylaş Paylaş OXŞAR XƏBƏRLƏR Sumqayıt Tibb Kollecində bir ünvanda yaradılmış 8 MMC ilə nə qədər dövlət vəsaiti talanıb? “Nərimanov Tibb Mərkəzi”nin reallıqları ilə gənc baş həkimin ağ yalanları üst-üstə düşürmü? - İTTİHAM
Səhiyyə Nazirliyi, İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi və Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi birgə məlumat yayıb. 08.07.2022 12:40 2 dəq oxuma TurpKimi.com xəbər verirki, məlumatda bildirilir: "Dünya ölkələrinin bütün səylərini koronavirus (COVID-19) infeksiyası ilə mübarizəyə və profilaktik tədbirlərə yönəltməsinə baxmayaraq, pandemiyanın qarşısını tam almaq hələ də mümkün olmayıb. Son günlərdə qeydə alınan statistik göstəricilərə əsasən, COVID-19 infeksiyasına yoluxanların sayında artım müşahidə olunur. Belə ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, ötən həftə ərzində qlobal olaraq xəstəliyə yoluxma halları təxminən 20 faiz artıb. Dünyada müşahidə olunan yüksək artım fonunda ölkəmizdə həyata keçirilən mühüm preventiv tədbirlər, eyni zamanda əhalinin vaksinasiya prosesində aktiv iştirakı nəticəsində son bir neçə ay ərzində Azərbaycanda epidemioloji vəziyyətin sabit saxlanılmasına nail olunub. Son bir həftə ərzində Azərbaycanda yoluxma hallarının sayındakı artım 48 faiz təşkil edib. Ölkəmizdəki epidemioloji vəziyyət səhiyyə qurumları tərəfindən diqqətlə izlənilir və nəzarətdə saxlanılır. Yoluxma dinamikası intensivləşdiyi təqdirdə müvafiq addımların atılması məsələsinə baxıla bilər. Əlavə olaraq bildiririk ki, respublikamızda virusla mübarizə tədbirləri çərçivəsində mövcud maddi-texniki baza, dərman təchizatı və kifayət qədər çarpayı fondu var. Qeyd edək ki, COVID-19 infeksiyasına yoluxmuş şəxslər əksər hallarda xəstəliyi yüngül, lakin bəzi insanlar (yaşı 65-dən yuxarı olan və hər hansı bir yanaşı xəstəliyi olanlar) nisbətən ağır keçirirlər. Risk qrupuna daxil olan vətəndaşlara sanitar-gigiyenik qaydalara ciddi əməl etmələri, koronavirusun əlamətlərini hiss etdikdə ilk növbədə sahə həkimlərinə məlumat vermələri və test nümunələrinin götürülməsi üçün müraciət etmələri tövsiyə olunur. Səhiyyə qurumları vətəndaşları virusdan qorunmaq üçün ikinci dozadan və yaxud xəstəliyə yoluxub sağaldıqdan 6 ay sonra qoruyucu immunitetin səviyyəsinin azalmasını nəzərə alaraq gücləndirici ("buster”) doza ilə peyvəndləməyə çağırır. Vaksinasiya ilə yanaşı, xüsusi karantin rejiminin qaydalarına riayət olunması tövsiyə edilir. Unutmayaq ki, fiziki məsafənin saxlanılması və şəxsi gigiyenik qaydalara əməl olunması virusun mutasiyasından asılı olmayaraq xəstəlikdən qorunmağın yeganə yoludur".
Məhsulun qaytarılma və dəyişdirilmə şərtləri “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu əsasında tənzimlənir. İstehlakçının tələbinə, qəbz, kassa çeki, zəmanət müddəti olan mallar üzrə isə texniki pasport və ya onu əvəz edən digər sənəd təqdim edildikdə baxılır. Əgər sifariş edilən məhsul sifarişə uyğun olmayan məhsul isə, məhsulun üzərində fiziki qüsur varsa qaytarış edilə bilər. Bu halda kuryer geri qaytarma aktı tərtib edir, tərəflər təsdiq etdikdən sonra məhsul kuryer tərəfindən anbara təhvil verilir. İri qabaritli və ağırçəkili malların istehlakçıdan satıcıya (icraçıya) qaytarılması və dəyişdirilərək yenidən istehlakçıya çatdırılması satıcının (icraçının) hesabına həyata keçirilir. İstehlakçı malın qüsurunun əvəzsiz olaraq aradan qaldırılmasını tələb edərsə, qüsur 14 gün ərzində və ya tərəflərin razılığı ilə başqa müddətdə aradan qaldırılır Məhsul nağdsız ödənişlə əldə olunubsa, ödənişin geri qaytarılması ilə bağlı mağaza tərəfindən istehlakçının müştərisi olduğu banka sorğu göndərilir. Ödəniş bank tərəfindən bankın daxili proseduruna uyğun olaraq müştərinin hesabına geri ödənilir.
İsmayılova Vüsalə Məmmədqulu qızı 20 iyun 1971-ci il Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1989-1994-cü illər Naxçıvan Dövlət Universitetinin Təbiətşünaslıq fakültəsinin kimya əlavə biologiya ixtisası üzrə təhsilini başa vurmuşdur. 1994-2004-cü ilədək orta məktəblərində müəllim kimi fəaliiyət göstərmişdir. 2004-2012-ci ilədək Naxçıvan Dövlət Universitetdə Elmi hissədə və Tədris şöbəsində çalışmışdır. 2012-cı ildə “Ümumtəhsil məktəblərində biologiyanın tədrisində məktəblilərin mənəvi tərbiyəsinin formalaşdırılması üzrə işin sistemi” elmi işini uğurla müdafiə edərək pedaqogika üzrə fəlsəfə doktou adını almışdır. Hal- hazırda elmlər doktoru işi üzərində çalışır. 2012- ci ildən etibarən Naxçıvan Dövlət Universitetinin Biologiya kafedrasında müəllim, 2015-сi ildə baş müəllim, 2019-ci ildən dosent vəzifəsində calışıbdır. Hal-hazırda Qərbi Kaspi Universitetinin Təbiət Elmləri kafedrasında dosent vəzifəsində isləryir. 70-dən cox elmi məqalənın, dərs vəsaitinın, fənn proqramlarının müəllifidır. 2012-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüydür İxtisasartırma proqramı: · Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunda Ali məktəb müəllimlərinin İxtisasartırma proqramı (432 saat) 2015 · Binali Yıldırım Universiteti Tibb Fakultesi Araşdırma xəstəxanasında histoloji bölmədə İxtisasartırma Proqramı 2018 Jurnallarda Fəaliyyəti və Akademik Quruluşlara Üzvlük: · Journal of Research in Education and Teaching (JRET) ISSN:2146-9199, Eğitim və Öğretim Araşdırmaları Dergisində Redaksiya və Məsləhət Şurası http://www.jret.org/ · İCONTE 12th İntenational Congress on New Trends in Education 12ci Uluslararası Eğitimde Yeni Yönelimler Kongresində Təşkilati Komitə http://www.iconte.org
ABŞ-ın keçmiş prezidenti Con Kennedinin qardaşı Robert Kennedinin qətli zamanı güllələnən Həmkarlar İttifaqının lideri Pol Şreyd dünən 97 yaşında vəfat edib. Demokrat.az xəbər verir ki, Şreyd ABŞ-ın keçmiş prezidenti Con Kennedinin qardaşı Robert Kennedinin öldürülməsi nəticəsində yaralanan 5 nəfərdən biri idi. Qətlə görə həbs edilən Sirhan ifadələrində sərxoş olduğunu və sui-qəsdi xatırlamadığını, Şreyd isə ikinci qatilin olduğundan şübhələndiyini və Sirhanın günahsız olduğuna inandığını bildirib. Qohumları Şreydin sui-qəsdi araşdırmağa davam etdiyini və bunun onu sağ saxladığını bildirib. Qeyd edək ki, 1969-cu ildən bəri məhkəmələrdə iştirak etməyən Şreyd 2016-cı ildə ilk dəfə Sirhanın şərti azadlığa buraxılması ilə bağlı beş ildən bir keçirilən dinləmələrdə iştirak edib. Şreyd Sirhana onu bağışladığını söyləsə də, 2021-ci ildə şərti azadlığa buraxılması dinləməsi zamanı Sirhanın Robert Kennedinin qatili olmadığını iddia edib. Məhkəmə Sirhanın azadlığa buraxılmasına qərar versə də, Kaliforniya qubernatoru onun həbsini davam etdirmək qərarında qalıb.