text stringlengths 459 444k |
|---|
Уақыт шіркін желдей есіп, біздің, Нұрмағанбетовтер отбасының жетім көңіл күй кешіп жүргеніне де бес жыл өте шығыпты. Асқар тау әкеміз Талант Нұрмағанбетов аты жаман ауруға шалдығып, екі ай төсек тартып жатып, 2014 жылдың 2-ақпанында мәңгілік мекеніне аттанған болатын. Содан бері оның ұрпақтары — біздер, балалары, жесір қалған жары, анамыз — Бақыт, өзіңсіз өткен өмірге сене алмай, қиналып, іздеп жүрдік. Қатал, сұсты көрінетін сұлбасы көп адамның бетін қайтарса да, жүрегі жылы, қағытпа қалжың әңгімесі жан-жағын жаймашуаққа бөлеп отыратын әкемнің бейнесін ұмыту біздерге, әрине, қиын. Бәрі дәл кешегідей есте, көз алдымызда... Тек сол бір ақпанның аязды күні денемізді қалтыратып, жанымызды жабырқатып, жаралап кеткені болмаса... Содан бері соңында қалған біздер әкеге деген сағыныштың сарытабын татып келеміз.
Өткен жылы, яғни, 2018 жылдың 7-ші қыркүйегінде тірі болғанда 60 жасыңды тойлап, отбасың, бауырларың, туған-туыс, дос-жаран ортасында мерейлі жасыңды атап өтер едің. Амал қайсы, біздің көздеп, көксегеніміз емес, тағдырдың жазуына шара жоқ екен. Қатал тағдыр 55 жасыңда арамыздан алып тынды.
Өзіңнің өмірден өткен күннің қарсаңында қолыма қалам алып, артыңда қалған ұрпағыңның сағынышын жеткізгім келді. Өткен өмір жолыңа шолу жасап, бейнеңді көз алдымызда жаңғыртқым келді. Берген тәрбиең мен көрсеткен өнегеңді көңілде тоқып, көпшілікпен бөліскім келді, ӘКЕ!
Қазалы ауданының ол кезде «Жданов» колхозы деп аталатын елді-мекенінде, мәртебелі ұстаздардың әулетінде, Жалпақбай мен Айнагүлдің отбасында 1958 жылдың 7-қыркүйегінде дүниеге келген әкем ұлдың үлкені болған. Өздері жеті ағайынды болса да, әкесі Жалпақбайдың атадан жалғыз екендігін алға тартып, «біз — жетімбіз» дейтін. Қыз жат жұрттық, өзінің әпке, қарындастары бақыттарын тауып, бөлек кеткеннен кейін інісі Маратты көзінен таса қалдырған емес. Ағалық қамқорлығын көрсетіп жүрді. Анам Бақыт осы отбасына келін болып түскенінде Марат ағамыз 9-сыныпта оқып жүрген екен. Сонда Айнагүл апамыз: «Енді Марат пен Эльмираға Талант екеуің бас-көз боласыңдар, үлкен деген аттарың бар» деп, тапсырған екен. Содан бастап Марат ағамыздың мектептегі жиналысына да анам Бақыт барып жүреді. Бұл аманатты әкем өмірден өткенінше адал атқарып өтті деп айта аламын. Өйткені, інісінің қандай да бір мәселесін, жүрмей тұрған ісін, көңілі түсіп тұрғанын көрсе, бітті, өзінің отбасын, жұмысын ұмытып кететін. Бұл, бір жағы, оның бауырмалдығын да білдіретін.
Мектепті орыс сыныбына барып бастап, өзімен қатарлас орыстілділердің арасында мінезі тік, тентектеу, бұзық болып өскенімен, орта мектепті жаман аяқтамапты. Қызыл белгіге бітірген Света әпкесінің жолын қуып, ұстаз ата-анасының абыройына дақ түсірмейді. Бірақ, мектеп жасындағы жас Таланттың бұзықтығымен байланысты неше түрлі оқиғалар әкем өмірден озған соң жазылған «Әке жолы» деп аталатын естелік кітапта баяндалады.
Арман қуып Алматыға келген соң Ауылшаруашылығы институтының механика факультетін бітіріп шығады. Жоғары оқу орнын аяқтағаннан кейін Қызылорданың жеті баласының ішінен «МИС»-ке жеңіп алған жолдамасы болыпты. «МИС» дегені «Машина сынау станциясы» ғылыми зерттеу шаруашылығы. Сол кезде тікелей Мәскеуге қарайтын бұл орталық Қызылордадан 20-25 шақырым жерде орналасқан екен. Бірақ, баласының өз ортасынан сытылып, сыртқа кететінін қаламаған әкесі түрлі себептер айтып, оны үйде, ауылда қалдырады. Сөзін жерде қалдырмаған баласының жұмысқа орналасуына әкесі белсене кірісіп кетеді. ПМК-86 мекемесіне механик қызметіне орналастырады.
Осылайша, әкем үлкен өмірге қадамын, алғашқы еңбек жолын механик болудан бастапты. Одан кейін ауданның әр саласындағы түрлі кәсіпорындарда: Қазалы техникалық жөндеу кәсіпорны, «Агросервис» өндірістік-техникалық кооперативі, Қазалы өндірістік-коммерциялық орталығы, «Қазалы жарығы» қауымдастығы және т.б. орындарда бірнеше жылдар жетекші қызметтерде болып, өзін шаруашылықтың қай бағытын да жете меңгерген басшы ретінде таныта біледі.
Әсіресе, «Қазалы жарығындағы» атқарған елеулі еңбегі бүгінде сол мекеннің халқы айта жүретін әңгімеге айналған. Әкем басшы болып келгенде сау-тамтығы қалмаған, алқам-салқамы шыққан мекемені қалыпқа келтіріп, жұмысын бір арнаға түсіргенде оның қолынан іс келетін, жоқтан бар жасай алатын, ұйымдастырушылық қабілеті тағы бір танылып еді. Бүгінде Қазалы жұрты бұл мекемені «Ақ үй» деп атайды екен.
Қолға алған ісінің бәрі дөңгелеп, оңай өріле берді деп тағы айта алмаймыз. Бірақ, ертеңі, болашағы бар екенін білсе, сол істі қолға алудан аянып қалған жоқ. Жолы болмаса да, бар күш-жігерін салып, соңына дейін барды. Соның бірі мына жайт еді: 1992 жылы ауданда бірінші хатшы қызметін абыроймен атқарған Елеу Көшербаев ағамыз зейнетке шығып, оның орнына осы елдің түлегі Жарылқасын Шәріпов келеді. Дәл осы жылы егемендіктің алғашқы премьер-министрі болып Арал ауданынан шыққан, республикалық деңгейде көптеген басшылық қызметтер атқарған Ұзақбай Қараманов тағайындалады. Бұл кісінің жолдасы Ұлдай апамыз Жалпақбай атамыздың бөлесі болып келеді. Сонымен не керек, Жарылқасын Шәріпов Ұзақбай Қарамановпен бұрыннан таныстығын пайдаланып, Қазалы ауданында үлкен өндіріс орнын ашуға, сөйтіп, қыз-келіншектерді жұмыспен қамтамасыз ету мақсатында тігін фабрикасын жұмыс істетуге мемлекеттік деңгейде, Министрлер кабинетінің Қаулысын шығартады.
Ал, әкем ол кезде аудандық «Агропромтехника» бірлестігінде бас инженер болып қызмет атқарып жүрген жерінен Жарылқасын ағасы өзіне шақыртып алып, «Талант, мемлекеттің қаулысы шығып, ауданда Өскеменнің Үлбі комбинатының филиалын ашқалы жатырмыз. Соған бастық болып барасың ба? Әрине, толық жұмыс жасап кетпейінше біраз қиналып, тер төгуің керек болады» деген соң, әкем оған келісімін беріп, жаңа жұмысына білек сыбанып кірісіп кетеді.
Алғашқы жиырма шақты баланы Өскеменге оқуға аттандырып, әкемнің өзі Өскеменнің Үлбі зауытымен бірлескен кәсіпорын ашып, мекемеге қажетті құрал-жабдықтарын алдырып, жұмысты енді бастар шағында, кенеттен Ұзақбай Қараманов ағамыз басқа қызметке ауысып кетеді де, ашылуға тиісті зауыт та, тігін фабрикасы да жарты жолда қалып, жұмыс ары қарай жүрмей, тоқтап қалады. Бұл іске мықтап кірісіп, жан-тәнімен берілген әкем бұл зауыттың қалай да ашылуы керектігін дәлелдегісі келіп, біраз сабылады. Ең соңғы рет Алматыға барып, Власов деген «Минпром» министрінің қабылдауында болғанында ол кісі «Қазалы деген қай жерде, картадан көрсетші!» депті орнынан тұрмастан. Қабырғадағы картаға жақындап көрсеткен екен, «Ол жердегі қазақтардың қолынан не келеді деп ойлайсың?» деп, тағы сұрапты. Әкем ойланбастан, «Бәрі келеді!» деген екен, әлгі кісі басын шайқап, «Басқа шаруамен айналысыңыздар» депті. Сонымен салы суға кетіп, әкем елге қайтады. Кейін Жарылқасын Шәріпов ағасы аудандық ауылшаруашылық басқармасына қарайтын «Ауылшаруашылығын жабдықтау және өнімдерін өткізу» деген мекемені ашып, әкем соған басшылық етеді.
Өз еңбек жолында жақсы адамдардың мол шарапатына қарық болған әкем өзгелерге де, болашағынан үміт күттіретін жастарға да, егер қолынан іс келіп тұрса, демеу болуға ұмтылды. Және одан еш ұтылған жоқ. Білгенін үйретуге тырысты. Жастар да бар білгенін айтудан қашпайтын әкемнің жанынан жиі табылатын.
Жұмыс барысында талапшыл, қатал болды. Сол үшін де қасындағылар айтқанын түсінбеген жағдайда қайта сұраудан қорқатынына өзім талай куә болғаным бар. Бірақ, бұл уақытша, сол үстел басында қалып, жұмыстан тыс уақытта аңқылдаған ақкөңіл қалпына ене салатын.
Өзінің қолынан іс келетіндігін жеке шаруаларын жүргізіп, бизнеспен айналысқан кезінде де көрсетті. Еліміз тәуелсіздік алған алғашқы жылдардағы қиын-қыстау кезеңдерде коммунистік тәрбиенің әдетімен коммерцияны қабылдай алмаған кейбіреулер сияқты емес, бизнестің бүге-шігесін бірінші түсінгендердің, соған бет бұрған аудандағы санаулы адамдардың алғашқыларының бірі болды. Соның нәтижесінде Қазалыдағы «Ер-Нұр» сауда базарының құрылтайшысы болып, нарықтық кезеңге сай халықпен бірге іс атқарды.
Жаңа нәрседен, жаңалықтан қашпай, керісінше, оған құмартып тұратынын бірге оқыған студент достары да растайды. Қазалыдан Алматыға көшіп келген соң сол достарымен бірлесіп, жаңа техниканы шығаруды ойластырып, оның жобасын агрофинансқа беріп қойған-мен, бұл іс аяқсыз қалады. Әкем төсек тартып жатып қалып, істі соңына дейін апара алмады.
Бауырмалдығында шек жоқ еді. Әкесі Жалпақбайдың жетімдігі жанына батқан әкем алыс ағайын-туыстарды жанына жинап, үлкенге — іні, кішіге — аға, қатарластарына жанашыр бола білді. Қазалыда жүргенде де, одан кейін Алматыға көшкенде де осы қалпынан тайған жоқ. Бар туыс-бауыр, жақынның басын біріктіріп жүрді. Көпшілдігінің арқасында біздің үйден адам үзілмеді. Жиналған жұртқа дастарханнан дәм татқызып қана қоймай, баянын алып (жоғары оқу орнының оркестрінде өнер көрсеткені бар), түрлі әндерді орындап, ортасын көңілді кешке айналдыратын. Одан қалды қалжыңы үзілмей, қасындағыларын күлкіге қарық ететін.
Өзінің ұстаздар отбасында дүниеге келгені бар, бірге туғандарының бәрі білімге құмар, орта мектепті үздік бітіргендер екендерін ескерсек, бұл талпыныс олардың ұрпақтарын айналып өтпейтіні ақиқат. Сол секілді әкем де өз балаларының жоғары білім алуларына ерекше мән берді. Олардың әрқайсының мінез-құлқы мен талабына қарай жұмыс орындарына да ерекше ден қойды. Сондықтан да соңында қалған төрт баласы, екі ұл, екі қыз — жоғары білімді, ғылым жолынын өз мұраттарын тапқан білікті азаматтар.
Өмірден ерте өтетініңді білдің бе екен, қайда барсаң да, қайда жүрсең де жаныңнан мені бір елі тастамадың. Сондағы ойың: көре берсін, үлкен адамдармен араласып көрсін, қонақты күтіп алып, шығарып салуды үренсін дегенің еді. Өзің о дүниеге аттанғалы бұл көрсеткен өнегең үлкен сабақ болғаны рас. Үйдің үлкені болғандықтан, менен кейінгілердің маған қарап бой түзейтінін жақсы білгенсің ғой. Соңғы уақытта төсек тартып жатып көп істерге мені араластырып, анама менімен ақылдасуын тапсыратынсың. Өзің барда менің шаруаға араласқанымды көзіңмен көріп, жол көрсеткенің ғой бұл.
Өзіңсіз өткен бес жылда орның ойсырап, жоқтығың батты жанымызға. Бірақ, тірі адам тіршілігін жасайды деген. Менің үшінші балам — қызым дүниеге келді. Алтынға балап, «сол үшін Алматыға көшіп келгенмін» деп отыратын Меруертіңнің де қазір екі баласы бар. Балаларың сол өзің қалаған ғылым саласында жұмыстарын атқарып жүрген жайы бар.
Сен біздің қашанда тұмарымызсың, бағдарымызсың Әке! Сенің әр айтқан ақылың мен өсиетің біздің жадымызда, өзің көрсеткен жолдан таймауға тырысамыз. Ал, соңымыздан ерген ұрпаққа өмірің өнеге! Жаның пейіштің төрінде шалқысын дейміз! |
Цель исследования: оценить показателей рентгенологических исследований мужчин и женщин, больных ХОБЛ.
Ф.М. Сейдалиева 1, магистрант, Э.К. Бекмурзаева 1, д.м.н, проф., Ж.Ә. Қауызбай 1,и.о.профессора,Ж. М. Абдукаримова 1, магистрант, Г.М. Абжанова 2, ВОПЮжно-Казахстанская государственная фармацевтическая академия 1, г.Шымкент, КазахстанГородская поликлиника №3 2, г.Шымкент, Казахстан 2015
Жүрек ишемиялық ауруымен қатарласа келген өсоа бар науқастардағы жүрек-қантамыр жүйесінің жағдайы
ӨСОА-ның өршуінің классикалық симптомдары өршудің өкпелік белгілерінің басымдылығын көрсетсе, ЭКГ-да анықталған миокардтың ишемиясы - өршу себебінің кардиалды генезі екендігін айқындайды
Ф.М. Сейдалиева,2-оқу жылы магистранты, Э.К. Бекмурзаева, м.ғ.д, проф., М.Ә.Бөлешов, м.ғ.д, проф., А.А.Сейдахметова,м.ғ.к, доц., Ж. М. Абдукаримова,2-оқу жылы магистранты Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік фармацевтика академиясы, Шымкент қ., Қазақстан 2015
Эпилепсияның когнитивті деффициті (әдебиетке шолу)
Эпилепсия - әлемдегі кең таралған неврологиялық аурулардың бірі. Халықаралық антиэпилепсиялық лиганың мәліметтерінен эпилепсиямен ауыратын жер шарындағы науқастардың саны 40 млн. адамнан кем емес
Г.Е. Толебаева м.ғ.магистрі- Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік фармацевтика академия,Шымкент, «Қазақстан», tolebaeva79@mail.ruС.К. Сабырханова м.ғ.магистрі- Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік фармацевтика академия,Шымкент, «Қазақстан»,ssabyrkhanova@mail.ru 2015
Шымкент қаласы тұрғын аумақтарын атмосфералық ауасының ластану дәрежесіне қарай өкпенің созылмалы обструктивті ауруының таралуы
Зерттеу жұмысының алдына қойылған мақсаты мен міндеттеріне сай созылмалы обструктивтік аурулары бар пациенттер арасында кешенді клиникалық-лабороторлық, рентгенологиялық, қызметтік зерттеулер жүзеге асырылды.
Ж.М. Абдукаримова, 2-ші курс магистранты, zhanara.0905 @ mail.ru, Э.К. Бекмурзаева, м.ғ.д., профессор, elmira-bek@mail.ru, Ж.Ә. Қауызбай, м.ғ.к., профессор м.а., Ф.М. Сейдалиева, 2-ші курс магистранты, Оңтүстік-Қазақстан мемлекеттік фармацевтика академиясы, Р.Е.Мирзабаева- дәрігер-терапевт, №1 қалалық емхана, Шымкент қ., Қазақстан Республикасы 2015
Тег: Стратегия
Өсоа-мен науқастар организмінің реактивтігі мен микроэлементтер арасындағы байланысты бағалау
Өкпенің созылмалы обструктивті ауруы бар науқастардың қанындағы 12 микроэлементтерді патологияның ағымын, аурудың жүру ұзақтығын және организмінің реактивтілігін есепке ала отырып зерттеуді жүзеге асырдық.
Ж.М. Абдукаримова - 2-ші курс магистрант, zhanara.0905 @ mail.ru, Э.К.Бекмурзаева - м.ғ.д.,профессор, М.Ә.Бөлешов - м.ғ.д., профессор, А.А. Сейдахметова - м.ғ.к., доцент м.а,Ф.М.Сейдалиева - 2-ші курс магистрантыОңтүстік Қазақстан мемлекеттік фармацевтика академиясы, Шымкент қ., Қазақстан Республикасы 2015
Ишемиялық инсультті ауруларындағы қан құрамындағы орта уытты молекулалардың корлануына сүліктің әсері
Ишемиялық инсултпен ауырған науқастарды сүлікпен емдеу нәтижесіндегі сырқаттардың қан құрамындағы орта уытты молекуланың мөлшерінің жағдайын зертеу
С.Ж. Серикбаева-магистрант. Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік фармацевтика академиясы.Қазақстан Республикасы, Шымкент қаласы.Н.Ж. Орманов - м.ғ.д., профессор, ОҚМФА, Шымкент қ., Қазақстан Республикасы,ormanov48@mail.ru 2015
Ишемиялық инсультті сырқаттардың қанындағы диенді қоспаның, орта уытты молекуланың мөлшерінің және супероксидисмутазаның белсенділігінің цитофлавиннің емдік әсерінен өзгеруі
Жұмыстың максаты. ишемиялық инсультті сырқаттардың қанындағы диенді қоспаның, орта уытты молекуланың мөлшерінің және супероксидисмутазаның белсенділігінің цитофлавиннің емдік әсерінен өзгеруін анықтау.
Т.Н.Орманов -м.ғ.к. ОҚМФА. Казахстан Республикасы, Шымкент қ. ormanov 48@mail.ruЖ.Б.Исаев -магистрант. Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік фармацевтикалық академиясы.Казахстан Республикасы, Шымкент қ. Zh.isaev@list.ru 2015
Іі дәрежелі жүректің созылмалы жетіспеушілігіндегі науқастардың фармакоэкономикалық көрсеткіштеріне бисопролол мен периндопропилдің әсері
Жұмыстың мақсаты. ІІ дәрежелі жүректің созылмалы жетіспеушілігімен ауыратын науқастарды бисопролол мен периндоприлдің фармакотерапиялық тиімділігімен бағалау.
Л.Н. Орманова - м.ғ.к., доцент м.а., ОҚМФА, Шымкент қ., Қазақстан Республикасы,lyazzatormanova@mail.ruЛ.А. Кулбаева - ОҚМФА, магистрант Шымкент қ., Қазақстан Республикасы,lira.kulbaeva@mail.ruН.Ж. Орманов - м.ғ.д., профессор, ОҚМФА, Шымкент қ., Қазақстан Республикасы,ormanov48@mail.ru 2015
Тег: Жұмыссыздық
Құздама тәріздес артритпен ауыратын сырқаттардың қанының антиоксиданттық жүйесінің индометацинді сынақтан кейін жағдайы
Жұмыстың мақсаты бойынша құздама тәріздес артритпен ауыратын сырқаттар қанының құрамындағы антитотықтырғыш жүйесінің көрсеткішері индометацинді сынақтан кейін де анықтау.
Л.Н. Орманова - к.м.н., и.о. доцента, ЮКГФА, г. Шымкент, Республика Казахстан,lyazzatormanova@mail. ruЖ.О. Бекенова - магистрант кафедры фармаколгии, фармакотерапии - клиническойфармакологии, ЮКГФА, г. Шымкент, Республика КазахстанН.Ж. Орманов - д.м.н., профессор, ЮКГФА, г. Шымкент, Республика Казахстан,ormanov48@mail.ru 2015
Тег: Медицина
Фармакоэкономикалық көрсеткіштеріне бисопролол мен периндопропилдің әсері
Жұмыстың мақсаты. ІІ дәрежелі жүректің созылмалы жетіспеушілігімен ауыратын науқастарды бисопролол мен периндоприлдің фармакотерапиялық тиімділігімен бағалау.
Л.Н. Орманова - м.ғ.к., доцент м.а., ОҚМФА, Шымкент қ., Қазақстан Республикасы,lyazzatormanova@mail.ruЛ.А. Кулбаева - ОҚМФА .магистрант Шымкент қ., Қазақстан Республикасы,lira.kulbaeva@mail.ruН.Ж. Орманов - м.ғ.д., профессор, ОҚМФА, Шымкент қ., Қазақстан Республикасы,ormanov48@mail.ru 2015
Тег: Жұмыссыздық
Қорғасын ацетатымен уыттанған жануарлардың бауыр жасушаларындағы микросомалды тотығу үрдістерінің көрсеткіштеріне мия тамыры және дәрілік түйе жоңышқа фитопрепараттарының әсері
Зертеу мақсаты. Қорғасын ацетатымен уыттанған жануарлардың бауыр жасушаларындағы микросомалды тотығу үрдістерінің көрсеткіштеріне мия тамыры және дәрілік түйе жоңышқа фитопрепараттарының әсерін зертеу.
Н.Ж. Орманов- м.ғ.д., профессор, ОҚМФА, Шымкент қ. Қазастан РеспубликасыТ.Н Орманов. - м.ғ.к., доцент, ОҚМФА, Шымкент қ. Қазастан РеспубликасыД.П.Атанбекова- м.ғ.к., доцент, ОҚМФА, Шымкент қ. Қазастан Республикасы 2015
Мия тамыры және дәрілік түйе жоңышқа фитопрепараттарының қорғасын ацетатымен уыттанған жануарлардың бауыр жасушаларының мембраналық тұрақтылығына әсері
Зертеу мақсаты. Мия тамыры және дәрілік түйе жоңышқа фитопрепараттарының қорғасын ацетатымен уыттанған жануарлардың бауыр жасушаларының мембраналық тұрақтылығына әсерін зертеу.
Н.Ж. Орманов- м.ғ.д., профессор, ОҚМФА, Шымкент қ. Қазастан Республикасы,ormanov48@mail.ruТ.Н Орманов. - м.ғ.к., доцент, ОҚМФА, Шымкент қ. Қазастан РеспубликасыЕ.Т. Алиев - оқытушы, ОҚМФА, Шымкент қ. Қазастан РеспубликасыД.Қ.Фазылова- оқытушы, ОҚМФА, Шымкент қ. Қазастан Республикасы 2015 |
Мені сөздердің шығу тегі, этимологиясы қызықтырады. Әр сөз адамның тағдыры сияқты бұралаң жолдарды жүріп өтеді: бір тілден басқа тілге өтеді, мағынасы өзгереді, белсенді қолданылады немесе ұмыт қалады, не болмаса шыққан тегі, түпнұсқасы туралы ақпарат мүлдем ұмытылып, қайта зерттеуді қажет етеді. Өзіме қызығушылық тудырған сондай бір сөздердің бірнешеуін ұсынып отырмын.
«Алақай!» деген әдемі сөздің шығу тегі қандай деп ойланып көрдіңіз бе? Білмесеңіз, осы сөз арқылы исламның қазақ өміріндегі орнын ұғынуға болады. Қазақтар қуанғанда, жақсы хабар жеткенде «Алақай!», «Алла хай!», яғни «Алла тірі!» деп айғайлайтын болған. «Хай» — «Тірі» деген Алланың сипаты.
«Әлди-әлди» — қазақтың «Алланы» қазақ тіліне бейімдеп «Алда» деп те айтатынын ескерсек, «әлди, әлдидің» «Алла» деген сөз екен деп есептейтіндер бар. Мен де бұған қосылам. Бесіктегі сәбиді тербетіп, анасының Алланы еске алуы заңдылық емес пе?
Бәрекелді – қазақ тіліне бейімделген араб сөзі. Байқасаңыз, бұл сөзді риза болғанда, қуанышты жаңалық естігенде айтасыз. Түпнұсқада «Барака Аллаху» — «Алла разы болсын».
Пір- япырмай, ойпырмай, әупірімдеп. Бұл одағайлардың барлығы бірнеше сөзден құралған, алайда түбірі бір. «Я, пірім-ай», «Ой, пірім-ай», «Ау, пірім деп».
Рулардың атаулары бізге бір жұмбақ сөздер сияқты көрінеді. Қазіргі қолданыстағы ешқандай сөзге ұқсамайтын атаулар қайдан шықты екен деген ой сізге келді ме? Мысалы, қыпшақ. Оның таңбасы тігінен бір-біріне параллель тұрған екі сызық екенін білетін шығарсыз. Осыны ескере отырып, О.Сүлейменов өз кітабында оның «екі пышақ» деген екі сөзден құралғандығы туралы айтады. Сенбесеңіз, «екі пышақ» деп қайталап айта беріңізші. Шынымен де, басқа да көптеген рулардың атауы өз таңбаларын сипаттайды емес пе: найзалы, балталы, ойық, жал+айыр, тарақты, т.б
Язычник – бұл сөзді естігенде ойыма бірден «язык» деген сөз оралатын. Пұтқа табынушының тілге не қатысы бар деген заңды сұрақ туындайды ғой. Сөйтсем бұл жұмбақтың шешуі белгілі екен. Христиандық дәуірден бұрынғы Русь елінде көшпенділерді «языги, язычники», былайша айтқанда «дала адамы» деп атаған. Яғни, көне түркінің «йазық, жазық» сөзін түбір ретінде алыпты. Осыдан церковь бұл сөзге «христиан емес» деген жаңа мағына теліп, ол бастапқы мағынасын жоғалтқан екен. Содан кейін бұл сөз тек көшпенділерге емес, «шынайы сенімді» қабылдамаған барлық халықтарға қолданыла беретін болған екен. |
1. Өтініш бермей тұрып, Сәтбаев университетінің өзіңізге ұнаған білім беру бағдарламасының біреуін таңдап алыңыз; әрине, ол бағдарлама сіз ҰБТ кезінде тапсырған бейінді пәндерге сәйкес келуі керек.
2. Білім беру бағдарламалары тобынан өзіңіз таңдаған бағдарламаның код номерін жазып алыңыз (кестедегі «Білім беру бағдарламаларының тобы» деген бағанда).
3. Грант алу үшін толтырылған өтінішке осы топтың код номері мен Сәтбаев университетінің код номерін жазыңыз (Қ.И.Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті): 029.
Толығырақ
Жоғары тазалығы бар кендерден және жоғары қосылған құны бар металл құрамды өнімдерден металдарды алу саласында ғылыми, тәжірибелі-зерттеу, педагогикалық қызметтерге бағытталған ғылыми кадрларды, сондай-ақ металлургиялық жобаны басқаруға және іске асыруға қабілетті кадрларды дайындайтын инновациялық білім беру бағдарламасы. Түлекке PhD докторы дәрежесі беріледі.
Докторанттар түсті металлургия қалдықтарының жаңа түрлерін шығаратын инновациялық технологияларды, жоғары сапалы металдар мен материалдарды өндірудің жаңа технологияларын, металлургиялық жүйелер мен процестерді кешенді өңдеуді, түсті металдарды қайта өндірудің тиімділігін арттыруды, сондай-ақ металлургиялық өндірістерді, минералды, табиғи және техногендік шикізаттарды өңдеудің технологиялық процестерін оңтайландыру мен жүзеге асыруды, жаңа технологияларды нығайтудағы инновациялық-технологиялық теуекелдерді бағалау мәселелерін оқып үйренеді. Зияткерлік кәсіпкерлікке, нақты экономикаға арналған қолданбалы жобаларды дамытуға және ескерілмеген жобаларды коммерцияландыруға көп көңіл бөлінеді.
Докторанттар шетелдік кеңесшілердің жетекшілігімен ғылыми-зерттеу жобаларына белсенді қатысады. Докторантурада оқу жоспары шетелдің жетекші университеттерінде тәжірибе алмасудан өтуді міндеттейді. Диссертацияны қорғау және дайындау отандық және шетелдік екі ғылыми жетекшілердің басшылығымен жүргізіледі.
Докторанттар педагогикалық және зерттеу практикаларын «Қазатомөнеркәсіп», «Қазақмыс», «Қазцинк», «Өскемен титан-магний комбинаты», «KAZ Minerals Aktogay», «ERG ғылыми-зерттеу инженерлік орталығы», Томск политехникалық университетінде, Колорадо тау-кен мектебінде (АҚШ), Вустер политехникалық университетінде (АҚШ), Геотехника институтында (Словакия), Саскачеван университетінде (Канада), Аахен қаласындағы Рейн-Вестфалия техникалық университеті (Германия), KTH Royal Institute of Technology (Швеция) және Сулейман Демирель атындағы университетте (Түркия) өтеді.
Түлектер тау-кен-металлургиялық кешенде - металлургиялық кәсіпорындарда, жобалау ұйымдарында, металлургиялық зерттеу орталықтарында, химия өнеркәсібінде жұмыс істейді.
Түлектер тау-кен металлургия саласының инженерлік-техникалық және басқарушылық қызметтерінде, оқытушылар, ғылыми орталықтарда, университеттерде, ұлттық және жеке компанияларда ғылыми-зерттеу жұмысымен айналысады, сондай-ақ экономиканың әртүрлі салаларында ғылыми-зерттеу, жобалық және білім беру қызметін жүзеге асыратын басқа да ұйымдарда жұмыс істейді, кейбіреулері өз өндірістерін және компанияларын ашуда.
Cәтбаев Университетінің докторантурасына түсу туралы толық ақпарат Өзіңіздің зерттеу бағытыңыз бойынша ғылыми жетекші таңдап алыңыз |
Висенте Лоссерталес EXPO-2017 көрмесінің өтпей қалуы мүмкін екендігі туралы хат мазмұнымен келіспейтінін айтты
25.02.2016
«Хат тудырған жайттардан хабарым бар. Онда айтылған оймен келіспеймін, себебі EXPO-2017-ге қатысты жағдай туралы бар ақпарат тек хат авторының көзқарасы тұрғысынан жазылған. Мен қазір жағдайды көріп отырмын. Жұмыс бойынша жақсы істер атқарып жатқанымызды да,...
Тағы жүктеу
BARIBAR.KZ – мультимедиалық контент дайындайтын, көпсалалы сайт. Мұнда өзекті сұрақтарға жауап табуға болатын, жүйеленген "Сұрақ-Жауап" платформасы бар. |
Атмосфералық фронттардың өтуіне байланысты кей жерінде найзағай ойнап, жаңбыр жауады, жел күшейеді. Республиканың оңтүстігінде шаңды дауыл күтіледі. Жекелеген өңірде тұман түсіп, күндіз бұршақ жаууы мүмкін, деп хабарлайды Zakon.kz Қазгидрометке сілтеме жасап.
Атап айтқанда, Ақмола, Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Павлодар, Қарағанды, Шығыс Қазақстан облыстарының кей жерінде жел 15-20 м/с күшейеді, түнде және таңертең тұман күтіледі. Күндіз Ақмола, Қарағанды облыстарында бұршақ болуы мүмкін.
Алматы, Жамбыл, Қызылорда, Түркістан, Маңғыстау, Атырау, Батыс Қазақстан облыстарының кей жерінде желдің екпіні 15-20 м/с жетеді. Қызылорда облысында оған күндіз шаңды дауыл араласады.
Сондай-ақ Ақтөбе, Атырау облыстарының басым бөлігінде, Батыс Қазақстан, Маңғыстау облыстарының кей жерінде қатты ыстық болады.
Бұдан басқа, Маңғыстау, Қызылорда, Түркістан облыстарының басым бөлігінде, Атырау, Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Қостанай, Жамбыл, Алматы облыстарының кей жерінде жоғары өрт қаупі сақталады. |
Көптен күткен Mortal Kombat фильм - бұл қайта жүктеуге болатын соңғы франчайзингтердің бірі - көрермендер оны келесі айдан бастап көреді деп күте алады.
Mortal Kombat 90-шы жылдардағы бейнелі ойынға негізделген және әйгілі кейіпкерлерді, соның ішінде Scorpion, Sub-Zero, Liu Kang және Raiden, басқаларын ұсынады. Алайда, алдағы фильмде жоғалып бара жатқан бір кейіпкер - жекпе-жек шебері / кино жұлдызы, қатты және мақтаншақ Джонни Кейдж.
Жақында өткен баспасөз шарасында сөйлеген сөзімде, Mortal Kombat продюсер Тодд Гарнер Джонни Кейдждің бұл бірінші фильмге түспеу себебі тек Джонни үшін жалғасын құрғысы келгендігімен түсіндірді.
өліммен күресу
Байланысты: Mortal Kombat's трейлер Коул мен Скорпион арасындағы терең байланысты елестетеді
«Мен жалғасын жасағым келеді, ал қазір Джонни Кейджді алдым, ол алғашқысында қолданылмаған», - деді Гарнер (арқылы Comicbook.com ).
'Сонымен менің үлкен таяғым мен сәбізім бар, мүмкін олар маған Джонни Кейдждің екіншісінде болуы мүмкін. Екіншіден, сіз ойлаған кезде Mortal Kombat , егер сіз тек фильмнің патинасы туралы ойласаңыз, онда оған азиаттық сезім тән. Алғашқы фильмдегі қорғасынның ақ түсті қорғасыны болғанын мен өзімді жайсыз сезіндім ».
Гарнер одан әрі Джонниді алуан түрлі нәрсе жасауға тырысқанда, оны бірінші фильмге түсіру оған оғаш сезінетінін түсіндірді.
Джим СпеллманGetty Images
Байланысты: Mortal Kombat's бірінші тіркеме үлкен шайқастар мен қатыгез өлімдерді ұсынады
Ол: «Кенеттен оны Райан Рейнольдс шақырды, оны кенеттен тоқтату мүмкін бе, бірақ ... Жетекші маған азғантай болып көрінгендіктен, оны кіргізу өте оңай, үлкен бомбалық көңілді түрде екінші.
'Және ол бұған кейіпкер ретінде лайық. Мен бұл кейіпкерлерді жақсы көремін, сондықтан біз бұл туралы қатты ойладық '.
Mortal Kombat 16 сәуірде АҚШ кинотеатрларында шығады, сонымен қатар АҚШ-тағы HBO Max арнасында көрсетіледі. Ол 16 сәуірде Ұлыбританияда шығарылады, бірақ бұл күн өзгеруі мүмкін.
Ұсынылған
Amazon Кристина Риччидің Z: Бәрінің басталуы фильмінің 2 маусымын сындырып, шоуды тоқтатады
2022
13 себептер 2 маусымның шығу уақыты, трейлері, актерлік құрамы, теориялары және сізге қажет нәрселердің барлығы |
ҰБТ-ға қатысуға 6669 түлек өтініш берген. Бұл жалпы мектеп бітірушілердің 78,5% құрайды. Ал аймақтағы атқарушы билік жұмысты өткізуге тас түйін дайын. Білім саласына жауапты мамандар ұйымдастыру бойынша соңғы дайындықтарын тағы бір пысықтады.
ШҚО-да орта мектеп бітірген түлектердің ҰБТ-ға қатысуға деген ынтасы жыл санап артып келеді. Биыл жалпы түлектердің 78% астамы ниет білдірсе, өткен жылғымен салыстырғанда 8% көп. Негізгі білім сынағы өңірде 22-26 маусым аралығында өтеді. Ол үшін аймақта тест өткізетін арнайы 16 орталық дайындалды.
Әсем Нүсіпова, ШҚО әкімінің орынбасары:
- Мектеп бітірген оқушылардың жыл санап ҰБТ-ға қатысуға ынтасының артып келе жатқанын байқаймыз. Сондықтан осы сынақтың дұрыс өтуі үшін барлық мүмкіндікті жасаймыз. Тест өтетін әрбір орталық материалдық-техникалық тұрғыда толық жабдықталды. ШҚО түлектері соңғы жылдары ҰБТ нәтижесі бойынша жоғарғы ұпай алып жүр. Биыл да сол межеден шығады деп сенемін.
Аймақта 2017 жылдан бері «Білікті маман» жобасы жүзеге асып келеді. Ол бойынша жыл сайын облыс әкімінің гранты бөлінеді. Биыл ондай мүмкіндікке 400 түлек ие болмақ.
Сайрангүл Жұмаділова, ШҚО облыстық білім басқармасының басшысы:
- Қазіргі кезде техникалық мамандықтарға сұраныс көп. IT мамандар қажет. Сондай-ақ медицина мамандары, білім беру саласы, әлеуметтік салада жұмыс істейтін мамандарға да қажеттілік туындап отыр. Сондықтан осы гранттың басым көпшілігі аталған мамандарға беріліп отыр.
Атқарушы биіліктің қолдауы арқасында соңғы жылдары көрші елдердегі оқу орындарына түсуге талпынатын түлектердің саны айтарлықтай азайған. Нәтижесінде өңірдегі ЖОО-да жаңа мамандықтар ашыла бастады. |
– Әй, жігіттер, сендерге қашанғы айта берем, «мұнда газет алып келмеңдер» деп, обал-ай, обал! – таныс дауыс қыр желкемнен естілді. Бұрылып артыма қарадым, ешкім көрінбейді. Сәлден кейін әлгі дауыс тағы естілді.
– Туу, газеттің бәрін ақжоңқа етіп турап тастапсыңдар, әй, оңбай кеткірлер-ай! – басымды көтеріп айналама бажайлап қарадым, ТЖО-ның маңындағы жігіттерді тез шолып шықтым. Жыға танитындай ешкім көзіме ілінбеді. Бірақ жаңағы дауыс соншалық таныс, әсіресе сөзінің соңын созып аяқтайтыны құлаққа үйір. Әйтсе де мұндағы жігіттерді бұлай сөйлейді деуге ешбір қисын жоқ. Ескі ТЖО-ның алдында 4-5 жеңіл көлік кезегін күтіп қаңтарылып тұр, қабақтары түсіңкі, беті-қолы майға шыланған 3-4 ұста өз жұмыстарымен әлек. Дәл осы кезде шалбарының ышқырын жүре ағытқан бір ұста бұрыштағы дәретханаға барды да, есігін жұлқа тартты. Ішінен ілулі болса керек, ашылмады. Есікті жұдырығымен бір-екі рет қойып қалды да, дәретхананың артына бұрылып дуалдың түбіне теріс қарап тұра қалды.
– Мұрат, сенбісің? Сәл шыдай тұр, қазір шығамын, – таныс дауыстың дәретхана ішінен естілгенін енді білдім. «Апыр-ау, бұл кім болғаны?» деп елеңдей қалдым. Дегенмен дәретхананың есігі тез ашыла қоймады.
Көлігімді ЖТО-ға кіргіздім. Жүзі таныс жігітпен барынша жылы сөйлесіп, кеш қарайғанша жөндеп беруге уәдесін алып, аулаға шықтым. Көліктің әлегімен әуре болып жүріп, манағы таныс дауысты ұмытып кетіппін, одан бері де жарты сағаттай уақыт өтсе керек. Кенет, дәретхананың есігі сарт етіп ашылды да, ішінен қаңылтақтай жігіт атып шықты. Жоғарғы топсасы үзіліп кеткен есік қайрыла жабылмай, мойыны қылжиып тербеліп тұр. Әлгі жігіттің бұған қарауға мұршасы жоқ. Тағы бір ұста дуалдың түбінде теріс қарап тұр екен, соны көрді де, сыбай жөнелді:
– Әй, сендерге қанша рет айтамын, мұнда шаптырмаңдар деп, міне, дап-дайын дәретхана тұр, ал сендер кезек-кезек дуалдың түбіне сарисыңдар. Ұста жігіт ештеңе айтпады, көзін алайтып бір қарады да, жүре ышқырланып ТЖО-ға қарай беттеді.
Қаңылтақтай жігітті бері бұрылғанда таныдым, Мәліктің дәл өзі. Ол да мені жазбай таныды, іркіліп барып, тұра ұмтылды:
– Әй, Жомарт, сенбісің? Мұнда қайдан жүрсің? А, ТЖО-ға келдің бе? – мені бас салып, қапсыра құшақтады, кеуде сүйегін кеудеме батырып, сәл тұрды.
– Біраз уақыттан бері осында қарауылмын, анау үйшікте тұрамын – деді, оң жақ босағадағы үлкен контейнердің үстіндегі машинаның кішкентай кабинасын иегімен нұсқап:
– Үйге жүр, шай іш, өзіңді көрмегелі де біраз уақыт болды. Көлігің дайын болғанша әңгіме айтайық. Мұнда сөйлесе қоятындай көп ешкім жоқ, жарылып кетердей болып әрең жүрмін, – деп, Мәлік үсті-үстіне бастырмалатып сөйлеп жатыр. Мен басымды шұлғып тыңдап тұрмын. Бір кезде иығымнан бүре ұстап, ырғап-ырғап қойды. Онан соң қозы қарнымды ақырын ұрып: «Өзің домаланып семіріп барады екенсің», – деп қарқылдап күлді. Ол күлгенде ап-арық бетінің әжімі қатпарлана жиырылып, маңдайына қарай жиналды да, күлкісі тиылғанда әжімі қайтадан жазылып, шимайланған барақтың беті секілді ұсақ-ұсақ сызықтарға айналды. Есіне бірдеңе түскендей ТЖО жаққа бұрылып:
– Дәурен, Мұрат, бүгін сендерге көмектесе алмайтын болдым. Қонақ келіп қалды, – деді. Дауысы едәуір көтеріңкі шықты.
Мәлік бұрыннан оң аяғын нықтап басатын да, сол аяғын сәл сүйретіңкіреп алатын. Қазір тіпті де ауырсынатын секілді. Сол аяғын жерден көтермей сүйретіп келеді. Контейнердің астына жеткенде темір баспалдақтың жақтауынан шап беріп ұстады да, бар салмағын оң аяғына салып, текешоқырақтап жоғары көтерілді. Соңынан еріп ішке кірдім. Кабинаның төр жағындағы кішкентай кереуетте 4-5 жасар шамасындағы қыз қамсыз ұйықтап жатыр. Біздің кіргенімізді де білмеді. Мәлік қолындағы бір буда газетті үстелге қойып жатып:
– Өңкей иіс алмастар, дәретханаға газет тасиды, онысы несі-ей, обал-ай, обал, – деді манағы ашуы қайта тұтанып. Ол осы сөздерді айтқан кезде бетінің ұсақ әжімдері ілезде тереңдеп, шұңқырлау көз шанағының түбіндегі түймедей жанары аунап түсті.
Кабинаның іші тар болғанымен жып-жинақы. Кіреберіс босағаға киімдер ілінген. Одан жоғарырақ шағын үстел мен екі орындық қойылған. Бұрыш-бұрышты тінте қыдырған жанарым қабырғада күле қарап тұрған Мэрилин Монроның кеудесі ашық фотосына келіп сүрінді. Мәлік:
– Мына мұсылман күнтізбесін ана жолы мешітке барғанымда алдым. Тегін таратып жатыр екен, – деді. Енді көрдім. Монроның фотосына қатарластырып мұсылман күнтізбесін іліп қойыпты.
Қыз қамсыз ұйықтап жатыр. Мәлік су толы ток шәугімді қосты да, «қазір келемін», – деп аяғын сүйрете басып сыртқа беттеді. Еңкіш баспалдақтан төмен түсу оған тіпті де қиын секілді. Күріс-күріс еткен аяқ дыбысы біразға дейін естіліп тұрды.
***
Қараша айының соңғы кезі. Біраз күн бұрын жауған қардың беті қатқылданып, табанасты көктайғақ мұзға айналған. Қатқыл суықтан ауа шыңылтырланып тұр.
Жұмысқа әдеттегідей басқалардан бұрынырақ келдім. Сырт киімімді шешіп, жайғаса бергенім сол еді, есік сарт етіп ашылып, орта бойлы, қаңылтақтай жігіт кіріп келді. Кірген бойда ортадағы үстелге қолындағы пәкетін қойып жатып:
– Інім, төкшәугімді қоса салшы, қолдың сүтін алып келдім. Жақсылап шай ішейік, – деді. Сөйтті де, бұрылып есікке беттеді. Кілт тоқтай қалды, артына қайрылып:
– Інім, редакцияға жақында келдің бе? – деді. Мына жігіттің әй-шай жоқ үстіме баса-көктеп кіріп, бұйыра сөйлеп, қитығыма тиетін сұрақ қойып тұрғанына іштей жиырылып, намыстана қалдым:
– Жоқ, біраздан бері осында бөлім редакторымын! – дедім дауысымды нығыздап сөйлеп.
– Әп, бәрекелді! Менің есімім – Мәлік.
– Жомарт. Қол алысып таныстықтың ілтипатын білдірдік.
– Шайыңды қузай бересің ғой, інім, мен қазір келемін, қалған әңгімені шай үстінде айтайық, – деді де, бір қолымен ышқырын ұстап, сыртқа қарай жүгіре жөнелді.
Мәлік көп кешіккен жоқ. Есіктен самбырлап сөйлей кірді.
– Бұрын редакцияларыңа жиі келетінмін. Соңғы кездері ауырыңқырап мұршам болмай кетті. Үстелдің төр жағына өтіп бара жатып, су-су қолын сілкіп-сілкіп қалды. Орындыққа отырып жатып қолының қалған суын күрткесінің кеудесіне сүрте салды. Пакеттің аузын ашып, жарты банка сүтті алып шығып:
– Қолдың сүті, ауылдан, қарындасымның үйінен алып келе жатырмын, – деді. Ол осы сөзді айтқанда шұңқырлау көз шанағының түбіндегі түймедей көзі күлімдеп жарқ ете қалды.
Мәлік төрт кесе шай ішкен соң маңдайы жіпсіп, шығыңқы бет сүйегінің ұшына болмашы леп жүгіріп шыға келді. Осы аралықта шәугімнің сыртын алақанымен ұстап көріп: «Ойбу, суып барады екен», – деп, қайта қайнатқызды. Ал мен бір кесе шайды тас жұтқандай таусап әрең тауыстым.
– Шайды ыстық-ыстық ішу керек. Қалаға қамалып, ауылдың дәмін, қолдың сүтінің иісін әбден ұмытқан екенсің-ау. Самаурынның шайы болса, шіркін! – деп таңдайының дәмін алып тамсанып қойды. Сөйтті де, кесесінің түбіне әлдене ұйып қалғандай ырғап-ырғап басына бір-ақ төңкерді.
Мен сыртқа қарадым. Қылаулап қар түсіп тұр. Тынымсыз төгілген аппақ түйіршіктер көзіңді қарықтырады. Көлбей ұшқан қар ұшқындары буалдыр тартқан терезеге келіп ұрылады да, жоқ болады. Оның артынан тағы бір ұлпа ұшып жетеді. Осы бір қызық көрініске телміріп ұзағырақ отырып қалсам керек, бір кезде:
– Жарайды, інім, мен қайтайын. Тағы да бір-екі редакцияға кіріп-шығуым керек. Сенің де уақытыңды алмайын, – деген Мәліктің дауысынан селт ете қалдым. Токшәугімнің түбінде қақ араласқан бір елідей су қалыпты. Мәлік пакетін жинап кетуге ыңғайланды.
– Рымбекке сәлем айт. Артық-ауыс газет болса, жинап қойсын. Бір-екі күннен кейін келіп алып кетемін, – деді жүре сөйлеп. Басымды изеп жылы қоштастым.
Сәлден кейін Рымбек аға келді. Мәліктің сәлемін жеткіздім. Ол кісі елең ете қалды:
– А, Мәлік деймісің? Ол өзі тірі ме екен, көптен бері көрінбей кетіп еді.
– Ауырыңқырап жүрген секілді. Рымбек аға: «Апыр-ай, ә» деп еріні жыбырлап күбірледі де, қайтадан дауысын естірте: – Айтпақшы, сен Мәлікті танымайтын шығарсың. Бұл өзі бір қызық жігіт. Кезінде журналистика факультетіне екі жыл оқуға тапсырып түсе алмапты. Содан бері, міне, жиырма жылдан асты, редакцияларды жағалайды да жүреді. Мен Мәлікпен «Өркен» газетінде қызметте жүргенімде таныстым. Біздің редакциядан шықпайтын. Ол кезде тепсе темір үзетін, кескен теректей жігіт еді. Арақты да жақсы ішетін. Өзі де ара-тұра мақала, бірдеңе жазатын. Жазғандарын қысқартып, түзеп жариялап тұратынбыз. Мақаласы жариялана қалса, балаша қуанып мәз болатын. «Ауылға, анама салып жіберейін» деп тапырақтап почтаға жүгіретін. Үп-үлкен жігіттің мұнысына біз мәз болып күлетінбіз. Ой, дүние-ай! Сөйткен Мәлік те шау тартып шөгіп барады, енді, міне, ауру жабысыпты, – деді, сөзінің аяғын барынша бәсеңдетіп.
Тыста қар үдей түсіпті. Сәл ызғырық бар секілді. Мың сан қар түйіршіктері буалдыр тартқан терезеге топ-топ болып ұшып келіп қонып жатыр. Рымбек аға сәл кідіріп, үзілген сөзін қайта жалғады:
– Мәлік біраз жылдан бері базар-базарды аралап газет-журнал сатады. Көбінесе газет-журналдарды редакциялардан арзанырақ алып, үстіне тиын жамап күнін көріп жүр.
Есік алдындағы кішкене көшеде көлік қарасы молайыпты. Манадан бері жауған қар қойыртпақ лайға айналып, ары-бері өткен көліктің етегіне шапшып әлек. Ал көктен төгілген аппақ майда түйіршіктер қарақошқыл лайға сіңеді де жоқ болады...
***
Астыңғы жақтан темір баспалдақты үзердей тарсылдаған дауыс естілді. Мәлік ішке сөйлей кірді:
– Есіктің алдында бір әже қолдың сүтін сатады. Бірақ ауылдағыдай таза емес, су қосады. Дегенмен қаттырақ қайнатып жіберсең, ештеңе етпейді, – сөйлей жүріп, жұқа пакеттегі сүтін темір ыдысқа құйып, тоқошаққа қойды.
– Қызым ұйқысынан оянғанша сүті де пісіп дайын тұрады. Оған дейін екеуміз, – деп кереуеттің астына бүкшеңдеп қолын созып, иығынан сәл орталаған «Қазақстан» коньягін алып шықты. «Ішесің бе?» деп сұраған жоқ, екі қырлы стақанға аз-аздан құйды. Мен іштей «көлік жүргізіп жүрмін, ішпей-ақ қояйын дегеніме көне қоймас, аздап ауыз тиейін» деп түйдім. Мәлік жайпақ екі кесеге шыпылдатып қара шай құйды. Кешеден қалған шай болса керек, түсі коньяктан бетер күреңітіп, беті қаймақшып тұр. Ол қырлы стақанды қолына алып, сәл кідірді де, коньякті көмейіне құя салды. Кеседегі шайды тұрған жерінде ернеуінен қауып ұрттады да, маған қарады. «Ал ішіп жібер» дегендей түймедей көзінен инедей бір сәуле қадала қалды. Іркілмей қағып салдым. Қышқыл коньяк тілімді қуырып, көмейімді қарып кетті. Мұнымды сездірмеуге тырысып қара шайды қауып-қауып ұрттадым.
Бүйірлері бір-біріне тиіп тұра қалған екі стақанға тағы коньяк құйылды. Сүттің буы бұрқырап қайнай бастады. Сәлден кейін төменнен айғай естілді. Мәлік құлағын түріп, сәл тың тыңдады да: «Мені іздеп жатқан секілді, барып келейін», – деп орнынан қозғалды. Коньякті де «қылқ» еткізіп жұтып үлгерді. Іле темір баспалдақтың сай-сүйегін сырқыратып төмен түсіп бара жатты.
***
Мәлік редакцияға жиі келіп жүрді. Қыстың қақап тұрған кезі болатын. Бір күні сыртқы есіктің алдында жолықтық. Анадай жерден мені көріп айғай салды:
– Ау, інім, редакцияның есігі әлі жабық тұр. Сиыр түске дейін ырғалып жүргендерің қалай? Әлгі менің Рымбек інішегім де ұйқысын әбден қандырып алып келетін болған ба?!
– Кеше газетті баспаға жіберіп, кеш қайтып едік.
– Сонда да ерте келу керек! Баяғыда мен «Өркенде» жүргенімде таң атпай келіп, түн жарымында қайтатынмын. Тіпті кей кездері автобус тоқтап қалып, үйіме жаяу баратынмын.
– Ұзақ күтіп қалдыңыз ба? Жүріңіз ішке кірейік.
– Сәл күте тұр. Бір тал шылым шегіп алайын.
– Алматы қақап тұр екен.
– Иә, бір аптадан бері суытып кетті.
Қойны-қонышымнан кірген суық ауа сүйегімді қарып, қалтыратып барады. Бірақ Мәлік асығар емес, темекісін асықпай сорып, әңгімесін бастап кетті:
– Ауылға барып қайттым. Пойыздан түскен бетім осы. Ел жақтан алып келе жатқан азырақ сарқытым бар. Иығындағы қара сөмкені бауынан тартып қозғап қойды.
– Жүріңіз, қалған әңгімені кабинетте жалғастырайық.
Мәлік екінші қабаттағы редакцияға екі демалып әрең жетті. Ортадағы үстелге сөмкесін күрс еткізіп тастай салды. Ептігін басып сәл отырды. Мен төкшәугімді қолыма алып шай қоюға ыңғайланып едім:
– Інім, шай ішпей-ақ қояйын, – деді бірден. Сөйтті де, сөмкесін ашып жартыдан сәл көбірек «Қазақстан» коньягін алып шықты. Жанында екі стақаны, бір литр коласы бар:
– Бүгін осыны ішеміз.
– Мұныңыз қалай болар екен? Қазір жұмыс уақыты, оның үстіне үстімізге біреу-біреу кіріп келсе, ыңғайсыз дегендей.
– Дәл қазір ешкім келе қоймайды. Қолыңды көп байламаймын. Басқа да баратын жерім бар.
Мәлік менің жауабымды күткен жоқ. Екі стақанға орта-орта етіп коньяк құйды:
– Саған әлі айтпаппын ғой. Жақында мына жаман ағаң 50 жасқа толды. Туған елге, ағайын-туыстың арасына барып өткізіп келдім. 500 мың теңге кредит алып едім асып жетті. Ағайын-туыс та, сыныптастар да қол қусырып қарап қалған жоқ. Мақтанғандай болмайын, сыныптастардың арасында Алматыда тұратын, жазып-сызғандары газет-журналға жиі жарияланатын мен ғанамын. Содан да болар, ауылға барсам, байғұстардың жаны қалмайды. Мынау сол тойдың дәмі, кел, інім, алып жіберейік.
Мәлік бірден жұтып жіберді, мен екіге бөліп әрең тауыстым. Тамағымнан тік құлдап ішіме қарай екі түйнек жалын жылжып бара жатты.
– Осы жолы сыныптастарым өкпе-реніштерін айтты, «бұрындары газет-журналдардан сенің фамилияңды оқып қуанып қалатын едік, қазір оны да қойдың», – дейді. Олардың өкпелері орынды әрине, тіршілік деп шапқылап, жазуға да қол тимей кетті. – Мәлік үнсіз отырып қалды. Біраздан соң екі езуін сылп еткізіп сүртті де, сөзін жалғастыра жөнелді:
– Ауылдағы газет-журналдарымды алып келдім, – сөмкесінің түбін сыртынан сипап-сипап қойды:
– Баяғыда жарияланған дүниелерімнің бәрін анама жіберетінмін. Ол кісі өзі хат танымайды, бірақ менің мақалаларымды сандығының түбіне салып сақтап жүретін. Ауылға бара қалсам, сандықтың құлпын ашып: «Үйдегі ұл-келін, немерелердің ешқайсысы жарытып оқып бермейді, енді өзің дауыстап оқышы», – деп газет-журналды алдыма жайып салатын. Мен дауыстап оқи жөнелемін, шешем сонда: «Әкең марқұм сенің жазғандарыңды оқи алмай кетті ғой», – деп көзіне ыстық жас алатын. Сөйткен шешем де бірер жыл бұрын дүниеден өтті. Ауылда енді газет-журнал кімге керек дейсің?! «Шешемнің көзі ғой» деп әдейі алып келдім.
Бөлмені меңдеткен ауыр үнсіздікті бір-біріне соғылған стақандардың дыбысы бұзды. Кезек-кезек жұтып жібердік, онан соң екеуміз де үнсіз сыртқа көз тіктік.
Терезенің етек тұсындағы аяздың қолымен өрнектелген айшықты суреттер күн өткен сайын жоғары ұмтылып өсіп келеді. Бейне көше бойындағы қар басқан қарағаштың көктемгі ұсақ жапырақтары терезеге келіп қонақтағандай.
– Жарайды, інім, мен жүрейін. Рымбекке сәлем айт. Мәлік сөмкесін асығыс жинап, сүлесоқ қоштасып шығып кетті. Терезеден қарап тұрмын. Аяғын сүйрей басып, сөмке асынған иығына қарай ауып түсіп ұзап барады. Жалаңаш қолымен екі құлағын кезек-кезек басып қояды. «Бас киімін ұмытып кеткен жоқ па?» деп бөлме ішін тінте қарадым. Көзіме ештеңе ілікпеді.
***
Мәлік кабинаға шабына сөйлеп кірді:
– Осылар қарауыл дегенді құлақ кесті құлымыз деп ойлайды-ау деймін. Күні бойы құйрығыңды жер иіскетпейді. Жоқтан өзгеге жұмсай береді. Бүйтіп ит әуремді шығара берсе, кетем де қалам. Екі қолға бір жұмыс қайдан болса да табылады, – бұрқылдап-бұрқылдап барып басылды. Екі стақанға шақтап коньяк құйды да, өзінікін дем алмай жұтып жіберді. Жүзінен ашырқанған белгі білінбейді. Тек бетіндегі ұсақ-ұсақ ұзын сызықтар тереңдеп бара жатқандай сезілді.
– Газет-журналдардың күні батып барады. Бұрын базарларға апарсаң, таласып-тармасып сатып алатын. Қазір тегін берсең де алмайды. Сондықтан базар аралағанды қойдым, – деді жеңіл күрсініп. Көзінің айналасына ұсақ-ұсақ сызықтар пайда бола бастады. Әр стақан коньякті жұтқан сайын ұсақ сызықтар бірінің құйрығын бірі тістеп, жыбырлап көбейіп келе жатқандай. Стақандағы коньякті енді көргендей көзін айырмай телміріп отыр. Еріні жыбырлап бірдеңе айтқандай болды. Онысы анық естілмеді. Жеңіл жұтынды:
– Шешем марқұм жинаған газет-журналды қарындасымдікіне апарып тастадым. Қалада ары-бері көшкенде тозып жоғалатын түрі бар, – сөзін ары жалғай алмай кідіріп қалды. Жітірмелетіп ішкен екі-үш стақан коньяктан ба, кеудесі сырылдап, деміге бастады, бірақ сонда да әр әңгіменің басын бір шалып, үзіп-үзіп сөйледі:
– Кеш үйлендім, дәм-тұзымыз жараспай ажырастық. Қызымның атын Айнамкөз деп өзім қойғанмын, – ештеңені сезбей қамсыз ұйықтап жатқан қызына қарады. Дәл осы кезде Мәліктің қаншалық мейірленіп, жүрегі езіліп отырғанын жүзіне тепшіп шыққан жұмсақ күлкіден аңғаруға болады. Оның қызына мейірлене қараған сәті – жүрегі тынышталатын ең бір бақытты кезіндей сезілді. Кенет бірдеңеден шошынғандай көзін Айнамкөзден тайдырып, қабырғадағы Монроның фотосына телміріп қарай қалды. Енді байқадым, фотоны әлде бір журналдың айқара бетінен жұлып алыпты. Монроның омырауының астыңғы тұсынан бүктелгені әрі шегемен ілінгені білініп тұр. Мәлік қабырғаға қарай қолын созып, орнынан атып тұрды. Фотоға қатарласа ілінген күнтізбенің екі парағын жұлып алды:
– Екі күннен бері жыртылмапты. Уақыт бізден озып кетіпті, – деді суық жымиып. Сөйтті де, жыртып алған парақты аударып, артына сәл қарап тұрып, үстелдің шетіне қоя салды:
– Әр сенбі сайын қызымды осында алып келемін, кешке апарып тастаймын, – бөтелкенің түбінде қалған екі елі коньякті шайқап-шайқап құйды. Одан соң есіне бірдеңе түскендей тамағын ақырын қырнап алып сөйлей жөнелді:
– Баяғыда «Өркен» газетіне үнемі жазып тұрдым. Кейін олар журналистік карточка берді, – күртесінің ішкі қалтасына қолын сұғып, сырты жұқа целлофанмен оралған, қызғылттау карточка алып шықты:
– Қайбір күні митингке шыққанымда миллицияға көрсетіп едім, «уақыты өтіп кеткен, жарамайды» дейді. Мейлі, өте берсін, адал еңбегіммен алған карточкам ғой. Оны қойшы, фотома қарашы, жалындап тұрған жас едік шіркін, – бұйра шашты, қияқ мұртты жас жігіт көзіме оттай басылды. Қабағы көтеріңкі, жанары да қазіргідей өлеусіреп, шөңетке сіңіп кетпеген, ойнақшып тұр. Мәліктің жүзіндегі жылы жымиыс қана өзгермеген секілді. Осы жымиысты жаңа ғана қызына мейірлене қарағанда анық байқадым. Карточканы қолымнан ақырын алып, сыртын қайта ұқыптап орап, қалтасына салып қойды. Одан соң менің алдымдағы стаканды өз стаканына қотарып құйып, бөліп-бөліп жұтып жіберді. Өңі боп-боз болып шыға келді. Кеудесінің сырылы күшейіп, қылқынып жөтеле бастады. Жөтелі күшейген сайын қысқа мойыны жиырылып жейдесінің жағасына бұғына түсті. Бір кезде құлағының ұшына дейін қызарып кетті. Бет орамалын алып көзінен аққан моншақ-моншақ жасты сүртті. Сәлден кейін өкпесі сырылдап барып басылды. Шұңқырлау көз шанағын ыдыстың ішін тазалағандай асықпай сүртті. Жіпсіген ақбурыл самайын алақанымен басып-басып қойды. Әкесі жөтеле бастағаннан бері қозғалақтап, қыңсылап жатқан Айнамкөз дәл осы кезде шар етіп жылай жөнелді. Мәлік біраз уақыт қызық уатам деп әуре болды. Сәлден кейін Айнамкөз өксіп-өксіп барып қайта ұйықтап кетті.
– Жүр, сыртқа шығайық, – деді сыбырлап. Кабинаның алдында, контейнердің үстінде тұрмыз. Табиғатты күздің қара суығы меңдете бастапты. Ауаны қураған жапырақтың қаңсық иісі кернеп тұр. Аспанды қара бұлт тұтастай қымтап алған. Мәлік бір тал темекі тұтандырып, құшырлана тартты да:
– Осы арадан Алатау сондай әдемі, асқақ көрінетін, бүгін бұлт бүркеп тұрғаны-ай, – деді.
Сәлден соң сібірлеп жауын жауа бастады. Суық ауадан гөрі денеме жабысқан майда тамшылар жылырақ сезілді.
– Кабинаның үстінен су тез өтіп кетеді. Қызымды шешесіне жеткізіп тастайын. Оның үстіне ертерек апармасам, келесі жолы жібермей қояды.
– Қай жерге барасыздар?
– Момышұлы – Райымбек батыр көшелерінің қиылысы.
– Мен ала кетейін, көлігім дайын болған секілді, әне, сыртқа шығарып қойыпты, – дедім, ТЖО жақты иегіммен нұсқап.
– Жарайды, мен онда Айнамкөзді оятып сүтін берейін, сен көлігіңді қыздыра бер.
Айнадан арқа жаққа жалтақтап қарап қоямын. Мәлік Айнамкөздің кіп-кішкентай жұдырығын жұмып-ашып «қуыр, қуыр қуырмаш» ойнап отыр. Айнамкөз бірде әкесінің бауырына кіре түсіп мәз болып күледі, енді бірде кіп-кішкентай қолдарымен әкесінің салалы саусақтарын бүгіп, жазып «қуыр, қуыр, қуырмаш» ойнайды. Сатырлаған жауын мен ары-бері ағылған көліктердің дауысы ештеңені естіртпейді. Тек ара-арасында Айнамкөздің сықылықтап күлгені, Мәліктің «қуыр, қуыр, қуырмаш» дегені еміс-еміс құлаққа шалынады.
Жауын төпеп тұр. Терезенің арғы жағынан сұрғылт қала буалдыр тартып көрінеді. Мәлік айтқан мекенжайға жетіп, жолдың жиегіне тоқтадым.
– Жарайды, інім, жолың түскенде жұмыс жаққа келіп тұр. Абайлап жүр. Айтпақшы, әлгі Рымбектің жүрегі қысып ауырып қалған көрінеді. Өткенде базарда жолығып қалдық. Егер кездесіп жатсаң, менен сәлем айт.
Екеуміз қол алысып жылы қоштастық. Күрткесін шешіп Айнамкөзді орады да, көліктен түсуге ыңғайланды. Әне, иығы қушиып жаңбыр астында жүгіріп барады. Сол жақ аяғын ауырсынбай нықтап-нықтап басады. Мәлік пен Айнамкөздің қарасы үзіліп, жер асты жолына түсіп кеткенше көз айырмай соңдарынан қарап тұрдым.
Көлігімді ақырын жылжыттым. «Қуыр, қуыр, қуырмаш, балапанға бидай шаш...». Мәліктің тұтқыр, қарлығыңқы дауысы алыстан талып естілгендей болды. |
ҚР Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрі Б.Б. Атамқұловтың «KADEX - 2018» қару-жарақ және әскери-техникалық VХалықаралық көрмесіне қатысушыларға Үндеуі
Құрметті ханымдар мен мырзалар!
ҚР Қорғаныс және аэроғарыш министрлігінің және өзімнің атымнан 2018 жылдың 23-26 мамыры аралығында Астана қаласында өтетін «KADEX - 2018» қару-жарақ және әскери-техникалық V Халықаралық көрмесі өтетінін хабарлай отырып, баршаңызды осы шараға шақырамын.
Бұл Қазақстан Республикасы Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің қамқорлығында өтетін алғашқы көрме. Оған отандық және шетелдік қорғаныс-өнеркәсіп кешені мен ғарыш саласының кәсіпорындары, жетекші конструкторлық бюро мен ғылыми-зерттеу институттары қатысады.
«KADEX» көрмесі өткізілген жылдардан бері құқық бойынша қару-жарақ, әскери және арнайы техникаларды, ақпараттық қауіпсіздік саласындағы технологияларды көрсету тұрғысында әлемнің жетекші көрме алаңына айналды.
«KADEX - 2018» көрмесі аумағында орталық диалогтық көрме алаңдарының бірі болатын «Қазақстандағы ғарыш күндері» Халықаралық форумы тұңғыш рет өткізіледі.
Форум аясында пленарлық және секциялық отырыс, конференция, «дөңгелек үстел» форматында барлық елдердің мамандары қорғаныс және қауіпсіздік, әлемдік ғарыш саласын дамыту мәселелері төңірегінде пікір алмасып, замануи кезеңде киберқорғаныспен қамтамасыз ету сұрақтары талқыланатын кең көлемді ғылыми-іскерлік бағдарлама жүзеге асырылады.
Көрме қонақтары мен қатысушылар қорғаныс-өнеркәсіп кешені мен ғарыш саласындағы кәсіпорындардың соңғы жетістіктері мен ғылыми әзірлемелерімен таныса алады. Көрмеде негізгі басымдық электронды жүйені дамытуға, байланыс және қару-жарақпен басқару жүйесіне, ақпараттық қауіпсіздікте заманауи шешімдерді іздеуге беріледі.
Тәжірибе көрсеткендей, мұның бәрі өз кезегінде әскери-техникалық ынтымақтастықты, киберқорғаныс пен ғарыш кеңістігін игеруде әріптестік қатынасты дамытатын өзара тиімді келісімшарт жасаумен, келісімдер мен меморандумдарға қол қоюмен аяқталуы тиіс.
Баршаңызды «KADEX - 2018» қару-жарақ және әскери-техникалық V Халықаралық көрмесіне қатысуға шақырамын.
«KADEX - 2018» көрмесі отандық қорғаныс-өнеркәсіптік кешені және елімідің ғарыштық кәсіпорындары үшін ауқымды шара болатынына және жоғары деңгейде өтетініне сенемін. |
Атырау облысында әлеуметтік маңызы бар азық-түліктің 690,6 тонна қоры бар. Енді тағы 536 тоннасы жеткізіледі.
«Атырау» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ-ның баспасөз қызметінен мәлім еткендей, 536 тонна азық-түлік шілде айының басына дейін жеткізілмек. «Қазір «Агрофлекс» ЖШС-нің қоймасында 690,6 тонна көлемінде әлеуметтік маңызы бар азық-түлік қоры сақталып тұр. Қырыққабат бағасын тұрақтандыру үшін Түркістан облысындағы шаруа қожалығынан 40 тонна өнім жеткізу үшін келісім жасалды.
Бұдан басқа «Идеал Маркет» ЖШС «Азық-түлік корпорациясы» АҚ-нан 408 тонна қант сатып алды. Қант бағасы 517 теңгені құрайды», -деп хабарлады кәсіпорынның баспасөз қызметі. «Атырау» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын қалыпты ұстау мақсатында «револьверлік» схема шеңберінде жергілікті сауда желілері мен көкөніс өндірушілеріне айналым қаражатын толықтыруға несие берген. Айналым схемасымен жергілікті ауыл шаруашылығы өнімдері, оның ішінде пияз, сәбіз, қырыққабат қыркүйек айынан, ал, картоп шілде айынан бастап сатылымға шығарылады. Бұған дейін Атырау қаласындағы «Ярмарка Retaіl» супермаркетінің сауда желісіне 68 тонна қант түскен еді.
«Біздің супермаркет желісіне Алматы облысындағы «Көксу қант» зауытынан шығарылған 68 тонна қант әкелінді. Бірер күннен кейін супермаркет желісі арқылы сатылымға шығарылады. Алдағы 4-5 күннен кейін тағы 66 тонна, содан соң 64 тонна қант жеткізілді. Осылайша, әр 4-5 күн сайын қант әкеліне береді», -дейді «Ярмарка Retaіl» супермаркеті желісінің қойма меңгерушісі Клара Шарипова.
Аталған супермаркет меңгерушісі Гүлмира Ғизатуллинаның айтуынша, сауда желісінің сөресіндегі қант азайған сайын толықтырылады. Мұнда тұтынушыға ұсынылған қанттың бір келісі 385 теңгеден сатылып жатыр. |
21 қаңтардағы мәлімет бойынша, елімізде жаңа антирекорд тіркелді. Қазақстан бойынша бір тәулікте 16 284 адамнан COVID-19 инфекциясы анықталды.
Оның ішінде Нұр-Сұлтанда 5006 адам, ал Алматыда 2057 адам коронавирус жұқтырған.
Соған сәйкес, Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалалары, Атырау, Алматы, Ақтөбе, Ақмола, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Жамбыл, Маңғыстау, Қарағанды, Қызылорда, Қостанай, Павлодар, Солтүстік Қазақстан облыстары "қызыл" аймақта.
Ал "сары" аймақта Түркістан облысы ғана тұр.
"Жасыл" аймақта ешқандай өңір жоқ.
20 қаңтарға дейін Қазақстанда коронавирус инфекциясына қарсы вакцинаның І компонентін 9 104 772 адам, ІІ компонентін 8 667 645 адам салдырды. |
Қытайдан жақын-жұрағаттар келіп жатыр. Бірінің соңынан бірі еріп, тымпыңдап жүрген балаларымызға қарап, сүйсінді. Қазақстандағы әйелдер қауымының ұрпақ өрбітіп, бала сүюге деген құлшынысына таңданды.
Өздерінде, әрине, бала тууға шек қойылған.
Бірнеше жылдар бойы «бір отбасы – бір бала» саясатын ұстанған Қытай бүгінде тұсауды ептеп кеңге сап, екі бала сүюге рұқсат ете бастаған. Өйтпеске амалы қалмаған сияқты. Қытайда әйелдер азайып кеткен. Тізгін ұстар ұл сүйгісі келгендер құрсаққа біткен нәресте қыз бала болса, ертерек жолын кесіп отырыпты. Бұл ел тұрғындары арасында ер адамдар санының күрт өсіп, әйелдердің азаюына әкеліп соқты. Тепе-теңдік бұзылды.
Шек қойғандағы тағы бір мәселе – халық қартайып шыға келіпті. Яғни, бала аз туылғандықтан, жастар саны төмендеп, қарт кісілердің қатары көбейіп кеткен.
Хош. Сәби сүюге шек қоймайтын Қазақстанымызда, өз елімізде өмір сүріп жатқанымыз қандай бақыт деп ойладық біз. Бала күтіміне байланысты үш жыл демалыста отырсаң да, ешкім орныңды тартып алмайды. Омыраудағы кішкентайың барда жұмысқа шықсаң, әрбір екі сағат сайын балаңды емізіп келуге тағы да рұқсат етіледі. Заң бойынша. Бір жыл бойы қызмет орныңдағы еңбекақыңның 40 пайызын алып отырасың. Әйтеуір, аз да болса, сәби күтімі үшін жәрдемақы беріледі.
Ал Қытайда… бала тууға шек қойылғанымен қоймай, өмірге сәби әкелген әйелдер әрі кеткенде үш айдан соң жұмысқа шығады екен!
Жаздыгүні таңғы 7-30-да басталатын жұмыс, кешкі 18.30-да аяқталады. Ал балалы әйелдерге жасалатын жеңілдік: жазда таңғы 8.00-де келіп, кешкі 18.00-де қайтуға рұқсат етіледі. Таңертеңге дейінгі уақытта жарты сағат пен кешкі уақыттағы жарты сағатқа ғана кешірім жасалады. (Әлбетте, темірдей тәртібі болмаса, бір жарым миллион халқы бар ел бүгінгідей сән-салтанат құра алар ма еді?..)
Расында, біз, өз атамекеніміздегі, туған Отанымыздағы қыз-келіншектер бақытты екенбіз ғой деп ойладым мен. Денсаулығымыз жар берсе, сәби құшып, еміреніп, аналық махаббатымызды шалқытып, ана бақытын сезінуге мүмкіндігіміз бар.
Әр сағат сайын елімізде 40-тан астам сәби дүниеге келіп жататыны да сондықтан.
Десек те… Қытаймен санымыз салыстыруға келмейді. Ол елде халқының көптігі машақат тудырса, біздегі қауіп – аздығымыздан.
Ендеше, елімізді сүйетініміз, ұлтымыздың болашағына алаңдайтынымыз рас болса, біз, қазақ әйелдері, бала табуға және жақсы ұрпақ тәрбиелеуге міндеттіміз деп сезінеміз. |
Intellectual Podcast келесі қонағы – Энди Коуп, білікті оқытушы, бестселлер авторы, бақыт бойынша сарапшы әрі академикалық қызметін жандандырушы ғалым.
Білім саласындағы жұмыс тәнді де, жанды да қажытады. Сіздің саулығыңыз жұмыстың жемісті болуына, шығармашылық пен ынтаны дамытуға және өмір қиындықтарына төзуге әсер етеді. Егер мектеп ұжымының әр мүшесі табысты болса, сіздің мектебіңіз жаңа өмірге бастау алады!
Intellectual Podcast-тың осы шығарылымында Энди өмірдің мәнін қалай қайта ашуға болатындығын (алдымызға жоғары мақсаттар қояйық!) және сіздің эмоцияларыңызға, мінез-құлқыңызға және жалпы өміріңізге әсер ететін ойлау тәсілін өзгерту арқылы қалай бақыт табуға болатындығы туралы айтадыБұл шығарылым көңіл сергітуге бағытталады, бірақ оның негізгі идеяларын үйде де, жұмыста да қолдануға болады.
Енді шынайы өмірге назар аударайық Егер біз сиқырлы таяқшаның көмегімен өмірлік мәселелерден арыла алмасақ, онда алға қадам басарлық бір-ақ жол бар, ол – қиындықтар өмірдің ажырамас бөлігі деген ойды түсіну. Осыған орай Энди сізді өз- өзіңізге көмектесетін тәжірибелерді қарастыруға шақырады.
Подкаст шығарылымының негізгі мақсаты – өмірдегі күйзелістерге “шыдаумен” шектелмей, өмірге өзгеше көзбен қарауға, ойлау өрісін өзгертуге және төзімділік қорын толықтыруға мүмкіндік беретін ішкі ресурстарды тауып қолдану. Ішкі ресурстарды ашу нәтижесінде сіз көптеген нәрселерге басқаша қарап, ойыңызды өзгертіп, өміршеңдікті арттыра аласыз. |
Қым-қуыт тіршілікте ақ пен қараның үзілмейтін мәңгілік күресіне мән беруге, ойлануға мұршамыз жетпейтіні шындық. Соңғы кезде «қоғам мейірімсізденді» дегенді жиі естиміз. Айтамыз. Қарсы пікірді биік мінберлерден дабылдатамыз. Ақиқаты сол, мейірімді болудың өзімізден басталатынын елемейміз.
Жаһанданудың адамзатқа әкелген жақсылығы мен жамандығы тепе-тең десек жаңылмаспыз. Жақсылығы – әлем жаңалығынан санаулы минутта хабардар болсақ, жаманы – жат пиғылдың санамызға жебе боп қадалып жатқаны.
Жұмат Шанин атындағы академиялық қазақ драма театрында 5 қараша күні М.Омарованың «Тор» психологиялық драмасының премьерасы өтті. ҚР Мәдениет қайраткері Ж.Есімовтің режиссерлігімен сахналанған қойылым «адалдық пен сатқындық, мейірім мен опасыздықтан биік тұру үшін, «Адам» атына лайық болу үшін қаншалықты дайынбыз?..» деген пәлсапалық ойды ортаға салды.
Сахна «Барлығы кешіріледі. Кешірілмейтін күнә жоқ. Тек шын өкіну керек. Ал Мен өкінбедім бе? А?! Сен бәрін білесің! Өкінгенімді де білесің!!! Сен маған сонда не дедің? Бәрін көріп, біліп тұрып сен маған не дедің деймін? «Адамның қабіріне бар да сәжде ет, сонда кешірілесің»… Жоқ! Жоқ! Ешқашан! Тірісінде сәжде етпедім, өлгенінде сәжде етпеймін! Жоқ! Ешқашан!» деген адам мен ар тартысындағы тура жолдан аздыратын құйтырқы күш әзәзілдің Белгісіз жан болып келуімен басталады.
Қойылымның әубастан тура жолдан тайдыратын әзәзіл күштің адамзатқа қарсы өштескен сөзімен басталуында терең мән бар. Пенде болған соң, өмірімізде келеңсіз жайт орын алып, сәтсіздікке ұшырай қалсақ, міндетті түрде өзгеден көреміз. Өшігеміз. Есе қайтаруға ұмтыламыз.
Қойылым «Кездейсоқ қиындыққа ұшыраған жағдайда, ар алдында адал болып қалу қолымыздан келе ме?..» деген пәлсапаны қозғайды. Бір қарағанда қарапайым көрінгенімен, өмірдің соқпағынан аман өтудің маңыздылығы осында болса керек.
Белгісіз жанның құрған торынан бейхабар көлік толы көңілді адамдар тойға бара жатады. Азды-кем тыныстап алуға тоқтаған көлік тосыннан жүрмей қалады. Адамзаттың қия басқанын аңдып тұратын сиқырлы күш Белгісіз жан (рөлді сомдаған А.Төленов-авт.) лып етіп, топ арасына еніп кетеді. Міне, оқиға осы жерде шиеленіседі.
Жиырма жылдан аса уақыт намаз оқитын Қария (Қазақстанның еңбек сіңірген артисі С.Өтемісұлы, ҚР Мәдениет қайраткері М.Шакиров- авт.) ағайын-туғанды бастап бара жатады. Қатерлі науқасы бойын бунап, қиналған сәтінде Белгісіз жан қасына жетіп келіп емдеп, жазатынын айта қояды.
Алғашында көне қоймаған Қарияны «Жарайды, ақысыз-ақ емдейін сізді. Тек бір шартым, осы сәттен бастап сәждеге бас иіп, намаз оқығанды тоқтатасыз? Себебі, ем-дом барысында бар ынта-шынтаңызбен мендік болуға тиіссіз» деп талап етеді. Дерті үдеп, жаны қиналып отырған Қария «Жарайды, балам, ана кемпірді бұлқан-талқан етпей көрейін. Жалғыз қызымыз күйеуге тиіп, соның артынан төсек-орнын апара жатырмыз» деп, жиырма жылдан аса оқыған намазын тәрк етіп, әзәзілдің дәрі сусынын ішеді.
Қалайша?.. Жиырма жылдан аса уақыт сәждеге маңдайын тигізген, бес уақыт намазын бұзбаған Қария қалайша иманынан оп-оңай айныды?.. Басқан қадамымызды аңдып тұрған сиқыр күш, әулеттің атасын тура жолдан тайдырып, әззәзіл күшпен алып соқты!
Әдетте өз қателігіңнен ақталу үшін «Ее, түлен түрткен де?» дейміз. Ал, сол қателікті жасау, не жасамау үшін Жаратушы иенің бізге таңдау еркін қалдырғанын ойланбаймыз.
Тор… Тату-тәтті әулетті кірпік қаққанша тоз-тозын шығарған Әзәзілдің торына түскен туыстар арасында жанжал шығып, кісі өліміне дейін жетеді. Азғындықты алыстан іздеп әуре болудың қажеті жоқ екен. Бар болғаны Белгісіз жанның Торына шырмалсаңыз бітті… Шырмалмау, шығу еркі Өз қолыңызда.
Мінеки, осындай терең мағыналы қойылымды көрерменіне ұсынған шаниндіктер келесі жаңа қойылымның дайындығына кірісіп кетті. Желтоқсан айындағы премьера Тәуелсіздіктің 30 жылдығына тарту болмақ. |
6 Апта Абдимажитова Шахниза ЖМА-012, 10 апта Абдимажитова Шахниза, 22-28, аглшн сессия, Махаметов срс 7 неделя, 4672270, Кіріспе. Онтогенез за дылы тары. О ушыларды даму физиологиясы, Дип.-Қазақ-татар-ауыз-әдебиеті
Навигация по данной странице:
Кеңестің міндеттері
1.2. Саяси партиялар мен үкіметтік емес ұйымдар ынтымақтастығының негізгі бағыттары
Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі республикалық қоғамдық жұмыс кеңесі – сыбайлас жемқор-лыққа қарсы тиімді іс-қимыл, себептері мен оның пайда болуының алғышарттарын жою мәселелері жөніндегі консультациялық-кеңесші орган.
Кеңес сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы бұзушылықтардың жолын кесуге жәрдемдесу, мемлекеттік билік, жергілікті мемлекеттік басқару және өзін өзі басқару органдарында сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл, сыбайлас жемқорлықты туғызатын себептер мен шарттарды жою, лауазымдық жағдайын пайдаланумен қасақана және құқық бұзушылықтарды түп тамырымен жою, қоғамда сыбайлас жемқорлыққа атымен төзбеушілік қатынасты қалыптастыру бойынша мемлекеттік саясатты жетілдіру, бойынша жұмыс жасайды.
Кеңестің міндеттері:
1) партияның, қоғамдық ұйымдардың, сондай-ақ партияның консуль-тациялық-кеңесші институттарының сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс қимыл жөніндегі бағдарламалық құжаттарын іске асыруды және орындау мониторингін қамтамасыз ету;
2) партияның өңірлік және аумақтық филиалдары жанындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі қоғамдық кеңестерінің қызметін үйлестіру;
3) сыбайлас жемқорлыққа қарсы қоғамда төзімділік қалыптастыру,
4) сыбайлас жемқорлық жағдайына партиялық және қоғамдық ісер ету тетігін жетілдіру, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың әртүрлі инновациялық нысандарын, әдістерін және құралдарын қолдану;
5) азаматтық қоғам құрылымдарымен сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша өзара әрекет жасасу;
6) жеке және заңды тұлғалардың сыбайлас жемқорлықтың пайда болуы фактілері бойынша өтініштерімен жұмыс.
1.2. Саяси партиялар мен үкіметтік емес ұйымдар ынтымақтастығының негізгі бағыттары
Саяси партиялар мен үкіметтік емес ұйымдар ынтымақтастығының негізгі бағыттары мыналар болып табылады:
– мемлекеттік органдар, ұлттық компаниялар және олардың лауазымдық тұлғаларының жұмысында ашықтыққа қол жеткізу;
– олардың қызметіндегі сыбайлас жемқорлықты туғызатын кемші-ліктерді анықтау, сондай-ақ оларды жоюға бастамашылық ету;
– әрбір сыбайлас жемқорлық фактісін қоғамдық талқылауға шығарып отыру;
– азаматтық қоғам институттарының мемлекеттік органдардың қызметі туралы ақпаратты пайдалануының заңды және моральдық жауапкершілігі жағдайын қалыптастыру.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі республикалық қоғамдық бірлестіктің, өңірлік және аумақтық қоғамдық кеңестердің қызметі, бұл жұмыстарға барлық деңгейдегі депутаттардың, ҮЕҰ мен БАҰ қатысуы арқасында мейлінше сыбайлас жемқорлыққа бейім салаларды қоғамдық бақылау арқылы қамту айтарлықтай кеңейді. Қоғамдық қабылдау бөлмелері азаматтардың сенімін ала отырып, кері байланыстың маңызды арнасы және халықтың құқықтарын қорғаудың пәрменді құралы болды.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі қоғамдық кеңестер мәслихаттардағы депутаттық фракциялармен, прокуратура, қаржы полициясы органдарымен, мемлекеттік қызмет істері жөніндегі департаменттерімен және басқа да мемлекеттер органдармен бірлесіп халықтың сыбайлас жемқорлыққа қарсы дүниетанымын қалыптастыруға, азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға, әлеуметтік маңызды мемлекеттік бағдарламалардың іске асырылуына қоғамдық бақылауды дамытуға бағытталған сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы іс-шараларды іске асырды.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қоғамдық кеңестер мен партиялық бақылау комиссияларының отырыстарында мемлекеттік органдардың жұмысы туралы БАҚ-та жарияланған сыни материалдар, мемлекеттік органдардың мемлекеттік бағдарламаларды іске асыру жұмысын ұйымдастыру, құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау тағы басқа да салаларда сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері қарастырылады.
Жалпы алғанда сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі қоғамдық кеңестер мемлекет пен азаматтық қоғам арасындағы қатынасты байланыстыратын пәрменді құрал болды, олардың жұмысы бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен көрсетіледі. Қоғамдық кеңестердің жұмысының арқасында мемлекеттік органдардың қызметі қоғам өкілдері үшін ашық, қол жетімді бола түсті.
Жастар арасында нысаналы жұмыс жүргізілуде. Патриоттық тәрбие және облыстық бағдарламаларды іске асыру мақсатында жұмысқа ҮЕҰ жастары тартылады. Жыл сайын көктемде Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің қамқорлығымен еліміздің жоғары оқу орындарында студенттік жастар мен «Студент ЖОО-дағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы» жастар ұйымдарының арасында акция өткізіледі.
Бұл акция барысында жоғары оқу орындарында сенім жәшігі орнатылып, Қазақстан студенттері Альянсы республикалық штабының сенім телефондарының нөмірлері басылады, студенттер арасында жоғары оқу орындарындағы сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылығының алдын алу бойынша парақшалар, плакаттар, стикерлер таратылады.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес және халыққа сыбайлас жемқорлықтың қоғам мен мемлекет дамуына келеңсіз әсерін түсіндіру жөніндегі ақпараттық-насихаттық іс-шаралар кешені өткізіледі. «Жас Отан» ЖҚ кеңесінің белсенділері «Қарсы» атты сыбайлас жемқорлыққа қарсы қоғамдық жастар қозғалысын құрды, оның мақсаты әлеуметтік әрекеттің алдын алу, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес болып табылады.
«Қарсы» ЖҚ өткізетін іс-шаралар («Парасыз студенттік сессия», «Жастар сыбайлас жемқорлықты жояды» және т.б.) қазақстандық қоғамдағы сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік ахуалын қалыптастырады.
Барлық мемлекеттік органдарда лауазымды адамдардың Мемле-кеттік қызметшілердің ар-намыс кодексін, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы заңнаманы бұзу фактілері туралы хабарлау үшін жұмыс режимі сағат 9-дан 18-ге дейін белгіленген сенім телефоны орнатылады.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға, оның ішінде насихаттау және түсіндіру жұмысына айрықша назар аударылады, оның шеңберінде алуан түрлі акциялар, «дөңгелек үстелдер», семинарлар, халықтың әртүрлі топтарының өкілдерімен кездесулер ғылыми практикалық конференциялар және сыбайлас жемқорлыққа арналған басқа да іс-шаралар өткізіледі. |
«Бір күні мұһажирлердің кедейлері: «Уа, Аллаһтың елшісі! Байлар байлығымен көп сауапқа кенелуде. Дәрежелері де биіктеуде. Біз олардың деңгейіне қалай қол жеткіземіз? Біз оқыған намазды олар да оқиды, біз тұтқан оразаны олар да тұтады. Құл азат етеді. Садақаны да көп береді. Ал біздің жағдайымыз өзіңізге белгілі», – деп мұңын шағады.
Пайғамбарымыз (с.а.с.): «Оларға жету үшін сендерге бір амал үйретейін бе? Егер осы үйреткенімді істесеңдер, мерейлерің үстем болады. Сендерден озғысы келген біреу болса, тек осы амалмен ғана озады. Басқа ешкімнің де алдарыңа түсе алмайды», – дейді.
Олар бұны естуге құмартқанда, «Әр намаздан соң 33 мәрте «субханаллаһ», 33 мәрте «әлхамду лиллаһ», 33 мәрте «Аллаһу әкбар» деуді ұмытпаңдар», – деген жауап естиді.
Олар осы дұғаны үздіксіз оқиды. Бірақ көп ұзамай байлар да бұл дұғаны үйреніп алып оқи бастайды.
Мұһажирлердің кедейлері қайта келіп жүгінеді: «Уа, Аллаһтың елшісі, бұл амалды бай бауырларымыз да естіп, олар да біз секілді осы ғибадатпен амал етуде», – дейді. |
Бүгінде жеке үй қожайындарының көбі қала сыртындағы үйлерін оқшаулау қажет екені жайлы жиі ойланады. Бұл энергия қорына кететін шығынды елеулі түрде қысқартып, жеке үйді ылғал мен көгеруден қорғай отырып, барынша жайлы қылуға жағдай жасайды.
Үйді Knauf минерал мақтасымен оқшаулау
Қазіргі таңда үйдің қабырғаларын оқшаулағыш құрал ретінде Knauf компаниясы өндіретін минерал мақтаға ерекше көңіл бөлініп отыр. Минерал мақтамен оқшаулау әмбебап түрде жүзеге асады. Бұл инновациялық өнім бірнеше бірегей артықшылықтарға ие.
Олардың қатарына осы оқшаулағыштың бойынан табуға болатын келесі сипаттамаларды жатқызуға болады:
Бұған дейінгі көрсеткіштерден 20 % асып түсетін тамаша серпімділік деңгейі. Осының арқасында Knauf ұсынған минерал мақта шытынауға және сызаттардың пайда болуына бейімделмеген, бұл сіздің үйіңізді барынша жылы әрі жайлы қыла түседі.
Осыған қарамастан, Knauf минерал мақтасы үйдің қабырғаларындағы сылақты керемет ұстайтын өте берік материал болып саналады.
Өнім жеке үйде жақсы монтаждалады, конструкцияны ұстап тұрады.
Knauf оқшаулағышының шаңдану пайызы 15 %-ға төмендетілген, бұл оқшаулағыштың осы түрімен жеке үйдегі жұмыс барысын әлдеқайда қолайлы қыла түседі.
Knauf жаңа буын минерал мақталарының ылғалға төзімділік көрсеткіші, бұған дейінгі баламаларымен салыстырғанда, 25 % жоғары. Осының арқасында бұл оқшаулағыш ылғалға тамаша төтеп беріп, қала сыртындағы үйді көгерулер мен саңырауқұлақтардан қорғайды.
Үйге арналған оқшаулағыштарды жасау үшін компания құрамында фенолформальдегидті шайырлары жоқ тек өсімдік негізді компоненттерді пайдаланады. Бұл минерал мақтаны қолдану қоршаған орта мен адам үшін зиянсыз екеніне кепілдік береді.
Осы ерекшеліктерді ескере отырып, бүгінгі таңда ғимараттарды оқшаулау барысында Knauf минерал мақталарын пайдалану өте қолайлы болып отыр. Бұл құрылысты сапалы оқшаулауға мүмкіндік беретін тамаша материал.
Үйді ішкі және сыртқы жағынан оқшаулау
Қала сыртындағы үйді минерал мақтамен оқшаулаудың бірнеше тәсілі бар. Оқшаулағышты жайдың сыртқы және ішкі жағынан орнатуға болады. Қабырғаларды тәсілдердің кез келген түрімен оқшаулау өзіндік артықшылықтар мен технологиялық ерекшеліктерге ие.
Қала сыртындағы үйді ішкі жағынан минерал мақтамен оқшаулаған кезде, оқшаулауға қатысты келесі технологияларды ұстану қажет:
үйді оқшаулағыштың қалыңдығы осы үй тұрғылызған материалдың типіне сай болуы тиіс;
минерал мақтаны бірнеше қабат қылып қолданғанда, оны екінші қабат бірінші қабаттың қосылыстарын толық жабатындай, төсемнің үздіксіздігін сақтай отырып орнатуды жүзеге асыру керек;
ең әуелі үйге астыңғы профиль орнату керек, ол ені жерден 40-50 мм биіктікте орнатылатын Knauf минерал мақтасының қалыңдығына шамалас келеді;
минмақтаның бұрыштарын тісті таңғышпен қыстыру қажет;
үйге орнатылатын өзектелген тор минерал мақтаны қосымша қорғаныспен қамтамасыз етеді;
бұрыштарына пластик бұрыштар орнатқан дұрыс;
минерал мақтаның беткі қабатын қасбет желімін және қасбет жабынын, мысалы, сылақты жағу арқылы қорғайды.
Knauf минерал мақтасын сондай-ақ ішкі оқшаулағыш ретінде де пайдалануға болады. Мұндай шешім аздап үйдің ауданын кішірейтеді, алайда оқшаулағышты ішкі жақтан монтаждау әлдеқайда жеңіл және арзан.
Түрлі типтегі үйлердің қабырғаларын оқшаулау
Үйді нақты қандай типте оқшаулауды таңдау қала сыртындағы үйдің конструктивті ерекшелігі мен ол тұрғызылған материалға байланысты болады:
Ағаш құрылыстар үшін минерал мақта жеке үйді оқшаулаудың жалғыз мүмкіндігі, себебі ағаш күтімді талап ететін өте ерекше материал болып саналады. Ағаш отыру және маусымдық кеңею процестеріне бейім. Осыған байланысты оқшаулағыш қабатта сызат пайда болуы мүмкін. Сондай-ақ түйістірме жіктерде кеңею пайда болуы да ғажап емес. Бұл қабырғаның қатуына ықпал ететін суық көпірінің пайда болуына әкеліп соғады. Мұндайға жол бермеу үшін оқшаулау барысында қабырғаларды оқшаулауға арналған минмақтаны қолдану керек.
Қаңқа типті құрылысқа да минерал мақтаны пайдаланған абзал. Мұндай конструкциялар үшін оқшаулағышты қабырғаның бетіне тұтастай орнатылатын бағыттаушылардың арасына төсеу қажет.
Кірпіштен және газбетоннан тұратын конструкцияны оқшаулау үшін түрлі типтегі оқшаулағыш материалдарды, соның ішінде минерал мақтаны қолдануға болады.
Осылайша минерал мақта түрлі типтегі конструкциялар үшін пайдаланған тиімді нағыз әмбебап материал саналады. Жеке үйді мұндай материалдың көмегімен оқшаулаған аса қолайлы.
Жеке үйді минерал мақтамен оқшаулаудың сызбасы
Сызба суреті
Жеке үйді минерал мақтаны пайдаланып оқшаулаудың бірнеше типі болады. Соның ішінде ең кеңінен тарағандары:
қабырғаны оқшаулаудың «ылғалды» тәсілі;
желдетілетін қасбет деп аталатын.
«Желдетілетін» қасбет жағдайында оқшаулағыштың екі қабатын бекіту үлгісі
Аспалы конструкция немесе желдетілетін үлгідегі қасбет арнайы металл не ағаш қаңқадан құрастырылады. Профильдер арасындағы аралықтарға минерал мақта орнатылады. Үстіңгі жағына қаптаманың ішкі қабаты кетеді, бұл сайдинг, керамогранит немесе профнастил болуы мүмкін. Бұл қабырғаны оқшаулаудың сапасын арттыра түседі.
Оқшаулаудың «ылғалды» тәсілі минерал мақтаны қабырғаның бетіне желімдеп, оның үстінен сылақ қабатын жағып, оның бетінен арқаулайтын торды батыру дегенді білдіреді. Ең үстіңгі беті сәндік сылақпен жабылады.
Үйді өз қолыңызбен оқшаулау кезең-кезеңімен жүзеге асуы тиіс:
Ең алдымен, қабырғаны өңдеуді қолға алу керек. Егер кірпіш құрылыс оқшауланса, қабырғаны цемент, құм және су қосылған қоспамен сылап алған дұрыс. Ағаш конструкция үшін антисептикалық сұйықтықпен өңдеп, оның кебуін күту керек.
Оқшаулаудың келесі сатысы – буоқшаулау, бұл үшін рубероид, фольга және үлдір қолдану қажет. Естеріңізде болсын, оқшаулағышты ағаш қабырғаның бетіне бірден орната салуға болмайды, себебі бұдан кейін ағаш шіріп кетуі мүмкін. Яғни, қабырға дымқылданып, оны өңез басып кетеді. Ауа еркін қозғалуы үшін 50 мм мөлшерде люфт қалдырған дұрыс. Сонымен қатар бір жағы тегіс, екінші жағы түкті арнайы гидрооқшаулағыш үлдірді қолдануға болады. Бұдырлы жағы қабырғаға, жылтыр жағы сыртқа қарап төселеді. Қабаттарды скотчтың көмегімен бекітіп, үсті-үстіне түйістіру керек.
Егер шеттері созылмалы минерал мақта қолданылатын болса, тіреулердің арасына оқшаулағыштың енінен 2 см кіші аралық қалдыру керек болады.
Егер жеке үйді оқшаулаулың «ылғалды» түрін таңдасаңыз, сылақ үшін қолданылатын тақталар барынша тығыз болуы тиіс. Олардың келесі көрсеткіштерге ие болғаны жөн:
Жылу өткізгіштігі кемінде 0,044;
Су сіңіруі 70 %-дан жоғары;
Тығыздағы кем дегенде 80-120 кг/м².
Үйіңіздің сыртқы жағын өздігіңізден оқшаулағыңыз келе ме? Үйді «ылғалды» тәсілмен оқшаулау келесі үлгі бойынша жүзеге асады:
Алдымен қабырғаның беткі жағын тазалап, тегістеп дайындап алу керек.
Ары қарай оқшаулағыш материалдың тіреуіші ретінде қолданылатын қабырғаның төменгі ернеуін монтаждау жүзеге асады. Ол оқшаулағышты тегістеп, жағымсыз ауа райы мен жәндіктерден қорғайды.
Естеріңізде болсын, минерал мақтаны қабырғаға бекітер алдында желім жағып алу керек. Әрі мақтаны жапсарлары бұрышқа келіп қалмайтындай етіп желімдеген дұрыс.
Желімнің толық кепкенін күтіп, осыдан соң минмақтаны қабырғаға дюбельдің көмегімен бекітеміз.
Үйдің сыртындағы терезе мен есік жақтауларының маңындағы қабырғаға, сондай-ақ бұрыштарға арқауланған торды бекіту қажет. Бұл процедура да минерал мақтадағы желім толық кепкеннен кейін жүзеге асады. Бұл үшін шамамен бір тәулік қажет етіледі.
Оқшаулаудың келесі кезеңі минерал мақта қабатына сіңіп кететін монтаж сылағын жағу болып табылады. Жеке үйлердің сыртына тағы бір рет тегістеуші сылақ жағу керек болады.
Соңғы кезеңде қабырға әрленіп сыланады.
Үйіңізді минерал мақтамен оқшаулаудың қай түрін таңдасаңыз да, оқшаулағышты пайдалану қабырғаның қалыңдығын шамамен 20 см-ге арттыратынын ұмытпаңыздар. Бұл су ағызғыштардың, терезе алды тақтайлары мен жақтаулардың ұзындығы мен енінің ұлғайтуын талап етеді, нәтижесінде қабырға құрғақ күйін сақтап, оқшаулағыш пен қабырғаны ылғалдан қорғайды.
Осылайша, бірнеше ережелерді сақтай отырып, жеке үйді сапалы оқшаулауды өз беттеріңізбен жүзеге асырсаңыздар болады.
challenge. create. care.
Сұрақтар туындаған жағдайда мына мекенжай бойынша жүгініңіз
Info.kz@knaufinsulation.com
+7 (727) 246 30 03
050060, Алматы қаласы, Сеченов көшесі, 13 үй
FAQ
Сұрақтарыңыз бар болса немесе қажетті ақпаратты таба алмай жатырсыз ба? Бізге хабарласыңыз, біздің мамандарымыз сізге көмектеседі +7 (727) 246-30-03 |
Тәуелсіздік алғаннан кейін ұстанған сарабдал саясатының арқасында Қазақстан Орта Азияның көшбасшысына айналды. Даму даңғылының қазақстандық моделінің көмегімен еліміз посткеңестік елдерден оқ бойы озғаны ақиқат.Елбасының әр жылғы Жолдауы осы жетістіктердің кепілі.
Биылғы Жолдау – заманға сай тарихи өрлеу дәуіріне бастайтын, біртұтас ұлт болу қадамымызды айқындайтын маңызды құжат екенін тағы бір рет дәлелдей түсті. Бұл бас құжатта жүктелген міндеттер бойынша аудан əкімдігінің мәжіліс залында «Нұр Отан» партиясы Алматы облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары, облыстық мәслихат депутаты, депутаттық фракция жетекшісі Ғалиасқар Төлендіұлы Сарыбаев Елбасының жаңа Жолдауын талқылап, жиналған қауымға жүзеге асыру жолдарын түсіндірді.
Жиын барысында Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың биылғы халыққа арнаған Жолдауында айтылған басты мәселелерді атап өткен облыстық филиал төрағасының бірінші орынбасары Ғалиасқар Төлендіұлы əлеуметтік салада атқарылатын ауқымды жұмыстарға баса назар аударып, алдағы уақытта облыс көлемінде жүргізілетін тың өзгерістермен таныстырды.
Елбасы Н.Назарбаевтың «Қазақстандықтарың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Жолдауында жалпы қарапайым халық үшін тиімді жақтарын түсіндіру керектігі айтылды. Сонымен қатар, «ІТ- саласының» жаңа мүмкіндіктерін келешек ұрпаққа жол ашу арқылы алпауыт мемлекеттердің алдында еліміздің беделін, абыройын көтеру керектігі басты назарға алынды.
Партия жұмысында да, жаңғыру толқыны болғаны жайлы баяндамашы сөз етіп, жаңа партиялық жобалар аясында жасалатын жұмыс жоспарлары таныстырылды. Аудан тұрғындарымен кездесуге аудандық «Нұр Отан» партиясы филиалының төрағасы, аудан əкімі Марат Мелісұлы, аудандық «Нұр Отан» партиясы филиалы төрағасының бірінші орынбасары Мұрат Төлеуұлы және мәслихат хатшысы Қадыр Сəкенұлы қатысты.
Айта кетсек, кездесуде жаңадан тағайындалған аудандық филиал төрағасының жұмысына «Нұр Отан» партиясы Алматы облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Ғалиасқар Төлендіұлы сәттілік тіледі. |
Соғыс... Украинадағы қантөгіс жан түршіктіреді. Осыны көріп, біле тұра «соғыс – саясаттың басқа құралдармен жалғасуы» деген теориямен мүлде келісе алмаймыз. Бұл арада саясат туралы сөз болуы, тіпті де мүмкін емес. Себебі, саясат пен саясаткерлер кез-келген егес пен ерегесті ушықтырмай, одан бейбіт жолмен шығудың амалын іздесе керек. Ендеше, соғыс алжасқан ақылдың азабы, тіршілікке төнген және орны ешқашан толмас қасірет. Ал, соғысқа жоғарыдағыдай анықтама берген пруссиялық әскери теоретик Карл фон Клаузевицің жартылай жабайы заманда өмір сүрген ғалым екені мәлім.
Одан бері де екі ғасырға жуық уақыт өткен екен. Демек, өркениетті өртке ораған кез-келген саясатты сайтан иектеп, саясатшыны шайтан азғыратыны даусыз. Кезінде «қып-қызыл диктатура» миллиондаған адам қырылған соғыс құрбандарын тез естен шығарып, жеңдік деп далақтап, мұны, тіпті саясатқа, яғни бодандағы ұлттарды өлгендердің аруағымен матап ұстаудың құралына айналдырды. Сол үш жүз жылдық отарлық құлдықтың зардабын қазақ елі әлі де оңбай тартуда.
Әлеуметтік желіден «АҚШ пен Еуроодақ Украинаға көмектессе, біздің Ресейге көмектеспей отырғанымыз қалай?» - деп ұяттан өртенген кейбір мәңгүртті күнәһар демей, басқаша қалай атарсың?! 9 Мамырда «өлмейтін полктың» сапына қосылып, шайтанның суына мелдектете тойып алып, даңғаза жасап, марқұмдардың жанын шырқырататындар да солар! Жаңағылар «жеңіс күні! жеңіс күні!» деп әндетіп, ұрандатып, дабылдатып жолындағының бәрін жапырап, жайпап кете жаздайтындай өңмеңдейді.
Осындай, ескі әрі есірік диктатураның елесіндей, сойқанды шерулер ұлыдержавалық шовинизмге ғана керек. Сондықтан 9 мамырда бос дабыраны қойып, екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқандардың рухына құран бағыштап, ардагерлерімізді құрмет пен қамқорлыққа бөлеу парыз. Демек, бұл күнді Еске алу немесе Зерде күні ретінде атап өту туралы қоғамдық пікірге құлақ асатын кез баяғыда жетті. Адам қаны суша ағып, Аналарды – жесір, балаларды жетім қалдырған соғыста жеңгендер болмайды.
Соғыстағы жеңісін саясатқа айналдырудың өзі-ақ Кеңестер одағы мен оның билігінің адамға жат табиғатын көрсетеді. Қазіргі заманда тіршілікке аспаннан өлім сеуіп, адамдарды қырып, қалаларды қирату, тағы да қайталаймыз, саясаттың сарқылғанын, ал саясатшының алжасқанын көрсетеді. Әйтпесе, күштінің әлсізді бағындыруының жолдары баршылық. Қуатты мемлекеттер дамушы елдерге өз әмірін, саяси және экономикалық, тіпті ақпараттық технологиялар арқылы әбден жүргізе алады және жүргізіп те отыр.
Күштінің әлсізді бейбіт жолмен отарлауының мысалы баршылық. Мәселен, Африка мен Латын Америкасындағы елдер кезінде Ұлы Британия, Франция және басқа Еуропа елдерінің бодандығынан қарулы күрестің арқасында ғана еркіндік алды дегенмен келісу әсте қиын. Саяси және экономикалық, оның ішінде технологиялық тәуелділік торында тыпырлаған елдерді тікелей басқарудың отаршылдар үшін керегі шамалы болатын. Онсыз да алатынын алып отырса, «қара құрылыққа» қамалып несі бар?!
Олай болса, отаршылдардың «бұғалыққа басы сыймаған» құлдарының кісендерін шешіп, алдап-сулап, «ұзын арқан – кең тұсау» саясатқа көшуі әбден түсінікті. Оның да мысалдарын алыстан іздеудің керегі жоқ. Басқасы өз алдына, бізде Ана тіліміздің отыз жыл бойы төрге шыға алмай қойғаны да империалистік ықпалдың салдары екені анық. Елордамызда 2010-шы жылдардың басында мемлекеттік қызмет маңдайшалары қазақша ғана жазылып, автобус аялдамалары тек қазақша хабарланатын еді.
Бірақ, бұл еркіндік ұлыдержавалық шовинизмнің жынына тиген. Қуанышымыз ұзаққа бармады: 2012, әлде 2013 жылы өткен Қазақстан халықтары ассамблеясының сессиясында бұрынғы мемлекет басшысы ұлттық біртектілікке деген әділетті ұмтылысты қатаң сынға алып, тыйым салғаны есімізде. Әйтпесе, аударуға жатпайтын атауларды шүлдірлеп, қосымша баяндау мазақ емей немене? Мәселен, «Абылайхан» немесе «Әуезов аялдамасы» деп айтқанды түсінбеу мүмкін бе, тіпті?!
Ең масқарасы, «ет – мясо, май – масло» деп жазу да екітілділік көрінеді екен! Бұл, жұмсақтап айтқанда, ал шындығында, өзгені, яки Ресей билігін өкпелетіп алмайық деп, өзіңді өзекке тебу екені сөзсіз. Қазір, әйтеуір, жаңа Қазақстан құру жолында осы мазақ пен күлкіден құтыламыз-ау деген үміт оты жылт еткендей. Ауызбірлігіміз мықты болса, үш ғасырлық бодандық зардабынан құтылатын күн де туар. «Біз бірге болсақ, жеңеміз!» - дейді украиндықтар, яғни «Ми разом переможемо!».
Әрине, біз де украиндардан еш кем емеспіз, елімізді жан аямай қорғай аламыз. Әлеуметтік желідегі соғыс қаупіне қатысты ашу-ызаға толы сөздер сол елжандылықтың, батыр бабалар рухының алмас қылыштай жарқ етер қуатының айғағы. Әсіресе, біздің қыздарымыздың ер-азаматтарды қапы қалмауға шақырған әңгімелері намысты қайрайды. Алпыстан асқандардың жастарды босқа қырып алмау үшін ерікті армия қатарына онлайн тіркеліп, офлайн шайқасуға тілек білдіріп жатқандары да баршылық.
Дегенмен, саясатшылардың қазақты, барша адамзатты құдіреті күшті Аллатағаланың бейбіт аспан астында өмір сүру үшін жаратқанын есте ұстағандары абзал. Жүздеген шақырым жерде отырып-ақ жан беріп, жан алысатын кезеңде біздің әскеріміздің заманауи техника мен оның тілін білетін мамандарға зәру екенін белгілі. «Оқ жетпес жерге қылыш шабу» - ұрпақты көпе-көрінеу отқа тастау ғой. Олай болса, қантөгіске арандатпайтын алғыр саясатқа не жетсін!
Соғыс – алжасқан ақыл апаты! Өркениет дәуірінде тұтас ұлтты қырғынға ұшырату азғындық емей немене? Мұндайды біз, ұлы даланың азаттықты құл тірліктен жоғары қоятын, адам ары мен жанын ардақ тұтатын ұлдары еш түсінбейміз. Ұлы Абайдың осыдан бір жарым ғасыр бұрынғы «адамның баласы – бауырың!» - деген аманаты еріксіз тәнті етеді: «Махаббатпен жаратқан адамзатты. Сен де сүй ол Алланы жаннан тәтті. Адамзаттың бәрін сүй бауырым деп, Және сүй хақ жолы осы деп ғаділетті». Осыдан артық адамгершілік өнегесі болар ма?!
Хәкім Абай өсиетін кемеңгер Шәкәрім іліп әкетіп, ақынның «Ажалсыз әскер» өлеңі санымызда жаңғырады: «Патшалар сансыз шығын қылады, Дайындап соғыс үшін әскерін. Аямай бірін-бірі қырады, Ел алар оққа байлап жастарын» немесе «Тұрақсыз шыр айналған дүние / Жұтады бәрінің бастарын. Ел түгіл, жерлеріне кім ие, Айтпасаң моласының тастарын». Халық соғыс өртін тұтатқандарға қашан да лағынет айтқан және құр айбат шегіп қана қоймай, ел-жұртын қорғауға сақадай сай тұрған.
Біз арттарына «өлмейтұғын», тіпті «қартаймайтын» асыл мұра қалдырған Абай мен Шәкәрімнің, Құрманғазы мен Жамбылдың ұрпақтары барша адам баласын бауырымыздай көреміз. Біз де бірге болсақ, жеңеміз! Жаңа Қазақстан қазақ халқы ұйыстырған барша қазақстандықтардың жаңаша ұстанымы мен ерік-жігерінің арқасында құрылады. Ал, барша адам баласының жұдырықтай жұмылып, өлім ошағын өз апанында тұншықтыратын күн де алыс емес!
Қос халықтың діни мейрамдары – Пасха уақытында адамдарды жалмаған соғыс өртін «өшіре» тұру туралы ұсынысты басқыншы мемлекет қабылдамай, өзінің жалмауыз сиқын әшкереледі. Бұл аздай Ресей әскерінің БҰҰ-ның Бас хатшысы А.Гутерреш жүргенде Киевті ракетамен төмпештеуі әлем жұртшылығының жағасын ұстатты. Мұндай көршіден еш жақсылық күтуге болмасы түсінікті. Олай болса, 9 Мамырды – Жеңіс күні деп жалаулатпай-ақ, Еске алу немесе Зерде күні ретінде атап өтетін уақыт келді. Ұлы Абайдың «Адамның баласы – бауырың» деген өсиетін еске ала отырып, адамдарды қырып, жоятын барлық жалмауыздар сазайын тартса екен деп тілейсің. |
Атырау облысы «жасыл аймақта» 14 күн бойы қалатын болса, шағын ауылдарда 14 күннен соң жұма намазы оқылады.
Бұл туралы бүгін Атырау облысының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігері Мәдениет Танауов Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингте айтты.
Атырау облысындағы шектеу карантиндік шаралары және оларды кезең-кезеңімен жеңілдету туралы ҚАУЛЫНЫҢ толық мәтінін ұсынамыз.
Халық арасында COVID-19 коронавирустық инфекциясы таралуының алдын алу мақсатында Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 7 шілдедегі «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодексінің 9, 36, 102, 104 және 107-баптарына, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 21 желтоқсандағы №ҚР ДСМ-293/2020 «Шектеу іс-шараларын, оның ішінде карантинді жүзеге асыру қағидалары мен пайда болу және таралу қаупі төнген кезде шектеу іс-шаралары, оның ішіндегі карантин енгізілетін инфекциялық аурулардың тізбесін бекіту туралы» бұйрығына, «Қазақстан Республикасының халқы арасында коронавирустық инфекция ауруларының алдын алу жөніндегі шараларды одан әрі күшейту туралы» Қазақстан Республикасының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің 2020 жылғы 25 желтоқсандағы №67 қаулысына, «Шектеу карантиндік шаралары және оларды кезең-кезеңімен жеңілдету туралы» Қазақстан Республикасының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің 2020 жылғы 25 желтоқсандағы №68 қаулысына сәйкес, тұрғындар арасында коронавирустық инфекцияның тіркелуін ескере отырып,
ҚАУЛЫ ЕТЕМІН:
1.Атырау облысының аумағында эпидемиологиялық жағдай тұрақталғанға дейін шаруашылық және (немесе) өзге де қызметпен және халықтың тыныс-тіршілігінің ерекше жағдайларымен шектеу шаралары ұзартылсын.
Шектеу іс-шараларының режимі мен мерзімдері облыс аумағында COVID-19 коронавирустық инфекциясының таралуы бойынша ахуалдың өзгеруіне сәйкес қайта қаралуы мүмкін.
2. Жылыой ауданының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің 2020 жылғы 14 қаңтардағы №1 қаулысына сәйкес Теңіз кен орнында карантиндік және шектеу шаралары эпидемиологиялық жағдай тұрақталғанға дейін ұзартылсын.
2.1. «Теңізшевройл» ЖШС, Теңіздегі жедел штаб, мердігерлік ұйымдардың және «Теңізшевройл» ЖШС аумағына қарасты басқа кәсіпорындардың басшылары қамтамасыз етсін:
– вахталық әдіспен жұмыс істейтін жұмысшылар арасында коронавирустық инфекцияның таралуын болдырмау бойынша Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің, Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің, Атырау облысы әкімдігінің, «Қазмұнайгаз ҰК» АҚ мен «Теңізшевройл» ЖШС-ның уәкілетті өкілдерімен келісілген іс-шаралар жоспарының орындалуын;
– мердігер компаниялармен COVID-19 ошақтарын оқшаулау бойынша нақты іс-шаралар жоспарын әзірлеуін;
– науқастануы симптомсыз өтіп жатқан инфекция жұқтырған науқастарды оқшаулау үшін Теңіз кен орнында қосымша карантиндік орындар ашу;
3. Вахталық әдіспен жұмыс жасайтын барлық өнеркәсіптік кәсіпорындар мен компаниялар қамтамасыз етсін:
3.1. Қазақстан Республикасы Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің қолданыстағы 2020 жылғы 25 қазандағы №67, №68 қаулыларының және Жылыой ауданының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің 2020 жылғы 14 қаңтардағы №1 қаулысының талаптарына сәйкес шектеу және карантиндік шараларды қатаң түрде жүзеге асыру;
3.2.вахтаға кірер алдында жұмысшыларды орналастыру үшін ұйымдастырылған карантиндік орындарды «Қазақстан Республикасының халқы арасында коронавирустық инфекция ауруларының алдын алу жөніндегі шараларды одан әрі күшейту туралы» Қазақстан Республикасының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің 2020 жылғы 25 желтоқсандағы №67 қаулысының №25 қосымшасының талаптарына аумақтық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармаларымен міндетті түрде келісе отырып сәйкестендіру.
4. Атырау облысының тұрғындарына:
– респираторлық инфекцияның алғашқы белгілері пайда болған кезде (құрғақ жөтел, қызба, тыныс алудың қиындауы, ентігу және т.б.) медициналық ұйымдарға бармай, жедел медициналық көмек 103-ке қоңырау шалу арқылы үйден медициналық көмекке жүгіну;
– қоғамдық тамақтану орындарында тамақтану кезінде әлеуметтік арақашықтықты сақтай отырып және 5 (бес) жасқа дейінгі балаларды коспағанда, қоғамдық орындарда, тұрғындардың баруына және демалуына, қызмет көрсетуге арналған орындарда, қоғамдық көліктерде медициналық немесе мата бетперделерді кию міндетті;
– 65 жастан асқан адамдарға азық-түлік, дәрі-дәрмек пен медициналық бұйымдарды, қажетті тауарларды сатып алуды, сондай-ақ медициналық мекемелерге баруды қоспағанда аса қажеттілік болмаса тұрғылықты жерінен шықпауға ұсыныс беріледі;
– барлық облыс тұрғындарына халық көп шоғырланатын жерлерге бармауға, әлеуметтік арақашықтықты сақтауға, бетперде тәртібін және жеке бас гигиенасын сақтауға ұсыныс беріледі;
5. Облыс аумағында мынадай шектеу шараларын енгізу:
5.1 көпшілік іс шараларды (мерекелік, ойын-сауық, көпшілік мәдени, спорттық, білім беру іс-шараларды, көрмелерді, корпоративті, форумдарды, конференцияларды, сондай-ақ отбасылық, естелік іс-шараларды (банкеттер, үйлену тойлары, мерейтойлар, еске алу және т. б.), оның ішінде үйде және жаппай адамдар жиналатын өзге де іс-шараларды өткізуге тыйым салу;
5.2. барлық ойын-сауық объектілерінің, банкет залдарының, жабық орынжайдағы балалар ойын аландары мен аттракциондардың, батуттардың, түнгі клубтардың, караоке, компьютерлік және ойын клубтарының, кальян, букмекерлік кеңселердің, мерекелерді ұйымдастыру бойынша қызмет көрсетудің, меншік нысанына қарамастан мектепке дейінгі балалар мекемелерінің (кезекші топтарды қоспағанда) қызметін тоқтату;
5.3. бір отбасы мүшелерін қоспағанда, облыс халқы демалатын алаңдарда, скверлерде, жағалауларда, парктерде және өзге де демалатын орындарда 3 адамнан артық топталып жиналуға тыйым салынсын;
5.4. Жұмыс уақыты мен режимі бойынша мынадай шектеулер енгізілсін:
5.4.1.мәдени нысандардың, жеке, топтық дайындықтарды қоса алғанда кинотеатрлардың, театрлардың қызметіне Қазақстан Республикасының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің 2020 жылғы 25 желтоқсандағы №67 қаулысының 9-қосымшасына сәйкес толтырылуын отыратын орынның 20% – нан асырмай, залда көрермендерді отырғызуда бір-бірінен екі метр қашықтықты, күшейтілген санитариялық-профилактикалық, санитариялық-эпидемияға қарсы іс-шараларды сақтай отырып, 10.00 сағаттан 24.00 сағатқа дейін, акцияларды өткізусіз рұқсат беру;
5.4.2.коронавирустық инфекцияның алдын алуға және халықтың тыныс-тіршілігін қамтамасыз ететін эпидемияға қарсы іс-шараларға бағытталған қызметтерді қоспағанда мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік сектор ұйымдары қызметкерлерінің кемінде 60% -ын «қашықтықтан» жұмыс нысанына ауыстыру;
5.4.3.ХҚКО жұмысын күшейтілген санитариялық-эпидемияға қарсы, санитариялық-профилактикалық іс-шараларды сақтаған жағдайда, қатаң түрде алдын ала Egov.kz, «EgovKZBot 2.0» телеграмм-ботпен брондау арқылы жұмыс күндері 09.00-ден 18.00-ге дейін және сенбі күні 09.00-ден 13.00-ге дейін, жексенбі күні жұмысына тыйым салумен ұйымдастыру;
5.4.4. мемлекеттік көрсетілетін қызмет орталықтарындағы мемлекеттік кіріс мекемелерінің жұмысы жұмыс уақыты кестесін белгілей отырып ұйымдастырылсын. Карантин шараларын сақтау үшін мемлекеттік кіріс органдарына (Атырау қ. бойынша МКБ-ы) www.kgd.gov.kz сайты, E-salyq мобильді қосымшасы арқылы кезекті алдын ала брондау немесе қалған өңірлердегі аумақтық басқармаларға қоңырау шалу арқылы алдын ала жазылу бойынша халыққа қызмет көрсету ұсынылады;
5.4.5. балалар түзету (коррекция) кабинеттері, балаларға білім беру орталықтары, балаларды дамыту орталықтары, үйірмелер, балаларға арналған курстар (15 адамнан аспайтын топтар) алдын ала жазылу бойынша жұмыс кестесі сағат 09.00-ден 18.00-ге дейін;
5.4.6. мектепке дейінгі балалар ұйымдарының кезекші топтарының (саны 15 баладан аспайтын) жатын бөлмелеріндегі кереуеттер арасындағы қашықтық кемінде 1 метр болуын сақтау;
5.4.7. халықтың тұруы бойынша қызмет көрсетулер саласындағы объектілердің (қонақ үйлер, отельдер, демалыс үйлері және т.б.) толтырылуы 80% -дан аспасын;
5.4.8. діни объектілер (мешіттер, шіркеулер, соборлар, синагогалар және басқалар) толтырылуы 30% – дан аспайтын және бір келушіге кемінде 5 м2 қамтамасыз ете отырып, жұмыс күндері ғана жұмыс істеуге рұқсат етілсін. Көпшілік іс-шараларды (жұма намазы, діни жоралғылар және т. б.) өткізуге тыйым салу;
5.4.9.азық-түлік дүкендерде өнімдерді өткізу көкөністер мен жемістерді қоспағанда тек өлшеп-оралған түрде, штаттық режимде жұмыс кестесін белгілей отырып жүргізілуі тиіс;
5.4.10.күшейтілген санитариялық-дезинфекциялық режимді сақтай отырып, азық-түлік және азық-түлік емес базарлардың жексенбіде жұмыс істеуіне тыйым сала отырып, жұмыс кестесі сағат 09.00-ден 20.00-ге дейін рұқсат ету;
5.4.11. сауда үйлері мен орталықтары (павильондар, бутиктер), сауда желілері сағат 09.00-ден 22.00-ге дейін (толтырылуы объект сыйымдылығының 30% – нан асырмай, 1 келушіге 4 шаршы метрден кем емес), олардың ішіндегі азық-түлік супермаркеттері мен дәріханаларды қоспағанда жұмыс істеуіне рұқсат етіледі. Жексенбі күні жұмыс жасауына тыйым салынады.
5.4.12. қоғамдық тамақтану объектілеріне сағат 07.00-ден 24.00-ге дейін (ұжымдық іс-шаралар өткізбей, 50-ден аспайтын отыратын орын орнатып, 50% дейін толтырылуымен, үстелдер арасындағы қашықтық кемінде 2 метр сақталуын қамтамасыз етіп), фудкорттар тек жеткізу қағидасы бойынша штаттық режимде жұмыс кестесін белгілей отырып жұмыс жасауға рұқсат етіледі;
5.4.13.сұлулық салондары, шаштараздар, косметологиялық қызмет көрсететін объектілер алдын ала жазылу бойынша (объектінің толтырылуы 1 келушіге кемінде 4 шаршы метр есебімен) штаттық режимде жұмыс кестесін белгілей отырып рұқсат етіледі;
5.4.14. фитнес орталықтар, спорттық-сауықтыру объектілері, спорт және жаттығу залдары алдын ала жазылу бойынша штаттық режимде жұмыс кестесін белгілей отырып жұмыс істеуге рұқсат етіледі (1 келушіге кемінде 5 ш.м есебінен толтырылуы объект сыйымдылығының 50% – ынан аспайды).
5.4.15. сауналар, СПА орталықтары, бассейндер алдын ала жазылу бойынша 07.00-ден 22.00-ге дейін жұмыс істеуге рұқсат етіледі. Жексенбі күні жұмыс жасауына тыйым салынады.
5.4.16. дәстүрлі форматтағы контингенті 300 оқушыға дейінгі қалалық және ауылдық мектептерде сыныптардағы балалар саны 15 адамға дейін, «Білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2017 жылғы 16 тамыздағы №611 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 28 тамыздағы №ҚР ДСМ-98/2020 бұйрығының 10 тарауындағы талаптарды сақтаған кезде оқытуға рұқсат етілсін;
5.4.17. жалпы білім беретін мектептерде кезекші сыныптарда 1-ден 5-сыныпқа дейін қоса алғанда, халықаралық мектептерде 7-сыныпқа дейін қоса алғанда ата-аналардың өтініші бойынша 15 баладан аспайтын сыныптардың жинақталуын сақтай отырып, оқытуға рұқсат етілсін;
5.4.18. білім беру мекемесі әкімшілігінің шешімі бойынша сабақтан тыс уақытта 5 адамнан аспайтын топтарда оқушыларды жеке оқытуға рұқсат етілсін;
5.4.19. бітіруші сыныптар үшін (9, 11 (12) сыныптар) аптаның 6 күні ішінде аралас оқыту: пәндердің 70% – ын штаттық режимде, 30% – ын қашықтан оқытуға рұқсат етілсін;
5.4.20. «Білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2017 жылғы 16 тамыздағы №611 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 28 тамыздағы №ҚР ДСМ-98/2020 бұйрығының 10 тарауындағы талаптарды сақтаған кезде техникалық және кәсіби білім беру ұйымдарының (колледждер) І курс студенттері мен жоғары оқу орындарының І курс студенттерін штаттық режимде оқытуға рұқсат етілсін;
5.4.21. Қазақстан Республикасының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің 2020 жылғы 25 желтоқсандағы №67 қаулысының 46-қосымшасына сәйкес күшейтілген санитариялық-эпидемияға қарсы, санитариялық-профилактикалық іс-шараларды сақтаған жағдайда, білім беру объектілеріндегі қоғамдық тамақтану объектілерінің қызметіне рұқсат ету;
5.4.22. қарттар мен мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған медициналық-әлеуметтік объектілерде, сәбилер үйлерінде, балалар үйлерінде, әлеуметтік оңалту орталықтарында, мүгедек балаларға арналған интернат типіндегі оқу орындарында санитариялық-дезинфекциялық режим сақталсын. Ата-аналар берілген мерзімінен 3 тәуліктен аспайтын теріс нәтижесі бар ПТР әдісімен COVID-19-ға зертханалық тексерілгені туралы құжатты ұсынған кезде жетім балаларды одан әрі асырап алу, қорғаншылықты, қамқоршылықты белгілеу үшін олармен кездесуге сәбилер үйлері мен балалар үйлеріне баруға рұқсат етіледі.
5.4.23. соңғы аялдамаларда қоғамдық автокөліктерге күнделікті дезинфекция жүргізуді қамтамасыз ету. Қоғамдық көліктің толтырылуы қатаң түрде отырғызу орындары бойынша болуы тиіс. Қоғамдық көлік антисептикалық құралдармен қамтамасыз етілуі тиіс, қоғамдық көлікке тек жеке қорғаныш құралдарымен (медициналық бетперделермен) кіруге рұқсат етіледі.
Жеңіл көліктің (такси) толтырылуы 3 адамнан артық болмауы тиіс. Жеңіл көлік жеке қорғаныш құралдарымен (медициналық бетперделермен, қолғаптармен) және антисептиктермен қамтамасыз етілуі тиіс.
6.Атырау облысы әкімдігі, Атырау қаласы және аудандар әкімдері, Атырау облысының Полиция департаменті қамтамасыз етсін:
– қызметін жандандырған объектілерде эпидемияға қарсы іс-шаралардың сақталуына бақылау мен мониторинг бойынша мобилдік топтардың жұмысын, бұзушыларға ҚР заңнамаларында қарастырылған шараларды қолданумен, бұқаралық ақпарат құралдарында жариялаумен ұйымдастыру.
– облыс бойынша Үйлестіру орталықтарының жұмысын, карантиндік шаралардың бұзылуы туралы шұғыл хабарламалардың уақтылы ұсынылуын қамтамасыз етсін;
– облыс тұрғындары арасында коронавирустық инфекция таралуының алдын алу бойынша жаппай ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын бұқаралық ақпарат құралдарында және әлеуметтік желілерде жүргізу;
– аталған қаулыда көрсетілген шектеу шараларының орындалуын;
7. Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы қызметті жүзеге асырып отырған Атырау облысының тиісті аумақтағы Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерлері қалыптасқан эпидемиологиялық ахуалға байланысты карантиндік шектеу шараларын қатаңдату туралы шешім қабылдауға құқылы.
8. Осы қаулының қосымшасына сәйкес Атырау облысының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігері мен Атырау қаласының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің кейбір қаулыларының күші жойылды деп танылсын.
9. Осы қаулының орындалуын бақылауды Атырау облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары Г.А.Ирбатыроваға жүктеймін.
10. Осы қаулы 2021 жылғы 11 ақпаннан сағат 00:00-ден бастап заңды күшіне енеді.
М.Танауов,
Атырау облысының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігері
Атырау: мешіт имамдары күн сайын тікелей эфирде уағыз жүргізеді
Оқи отырыңыз:
Шұғыл! Атырауда жұма намазының қашан оқылатыны белгілі болды
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауының толық мәтіні жарияланды
жұма намазы Атыраукарантин
Жазба навигациясы
Previous Post:Тәуелсіздік – 30 жыл: Алматыда республикалық конференция қорытындыланды (+ ВИДЕО)
Next Post:Бас имам Махамбет ауданының әкімімен кездесіп, Таңдайда салынып жатқан мешіт құрылысымен танысты |
Халықаралық ғарыш станциясының бортындағы бейнежазба Facebook-те Байқоңыр кешеніндегі ҚР арнайы өкілдігінің парақшасында жарияланды.
Құттықтауды ұзақ мерзімді 68-экспедиция экипажының мүшелері — командир Сергей Прокопьев, бортинженерлер Анна Кикина және Дмитрий Петелин жазды. Олар қазақстандық кеңістіктің ғарыштан қаншалықты керемет көрінетіні туралы айтып берді, сондай-ақ қазақстандықтарға ғарышкерлерге деген мейірімді қарым-қатынасы мен ынтымақтастығы үшін алғыстарын білдірді.
https://kznews.kz/wp-content/uploads/2022/10/2_5384566766322064238.mp4
Ақпарат, бейнежазба: t.me/orda_kz
Предыдущая статьяӘйгілі кесенеде «әйелдерді ернінен сүйіп ұшықтайтын» молда жайлы видео пайда болды (ВИДЕО) |
Варшавада өткен донорлар конференциясында Украинаға көмек ретінде 6,5 миллиард еуро жиналды. Зеленский Украина экономикасы мен инфрақұрылымын қалпына келтіруге 600 миллиард доллар керек екенін айтты, деп хабарлайды Zakon.kz.
Варшавада Украинаға қаражат жинауға арналған донорлар конференциясында бейнебайланыс арқылы сөйлеген Владимир Зеленский елді қалпына келтіру жоспары бойынша жұмыс істеліп жатқанын мәлімдеді, деп хабарлайды Deutsche Welle.
Украина президенті Владимир Зеленский елді қалпына келтірудің ауқымды жоспарын құру маңызды екенін айтты. Ол үшін, оның айтуынша, «Украинаны стратегиялық халықаралық қолдау жоспары қажет, ол тарихи Маршалл жоспарының заманауи аналогы болуы тиіс» (Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Американың Еуропаға көмек көрсету бағдарламасы).
Бұл ақша ғана емес – бұл қауіпсіз өмірге оралу, жаңғырту және әлеуметтік дамуға қажетті технологиялар, мамандар, өсуге мүмкіндіктер. Владимир Зеленский
Зеленский сондай-ақ Украинаға көмектесетін елдерге толық қалпына келуін қамтамасыз ету үшін белгілі бір аймақтарды, қалаларды және салаларға қамқорлық жасауды ұсынды.
Украина президенті сондай-ақ соғыстың аяқталуын күтпей-ақ, Украинаны Еуроодаққа қабылдаудың жеделдетілген процедурасын қайта жүргізуге шақырды.
Варшавадағы донорлық конференцияда Украинаға көмек ретінде 6,5 миллиард еуро жиналды, деп хабарлады Польша премьер-министрі Матеуш Моравецкий.
Конференцияны Польша мен Швеция Еуропалық комиссия және Еуропалық кеңес төрағаларымен бірлесіп ұйымдастырды.
Зеленский Украина экономикасы мен инфрақұрылымын қалпына келтіруге кететін шығынды 600 миллиард долларға бағалады, осындай сома қажет екенін елдің премьер-министрі Денис Шмыгаль мәлімдеді. |
Қытайдағы Цзинанда Назарбаев Зияткерлік мектептеріне 2019 жылдың ЮНЕСКО Wenhui Award сыйақысы табысталды.
Бұл зияткерлік мектептердің үлкен әрі кәсіби ұжымы үшін ғана емес, сонымен қатар бүкіл ұлттық білім беру жүйесі үшін де маңызды оқиға. NIS білім саласындағы ЮНЕСКО сыйлығына ие болған Қазақстанның алғашқы өкілі болды, деп хабарлайды Елорда Инфо.
Дипломмен мен ұсынылған жобаны дамытуға арналған 20 мың доллар «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ төрайымы Күләш Шәмшидиноваға тапсырылды.
Wenhui Award «Білім беру – 2030» күн тәртібін ілгерілету үшін университет пен мектеп арасындағы серіктестікті дамытуға бағытталған. 2019 жылдың финалдық кезеңінде Австралия, Қытай, Малайзия және Шри-Ланканың үздік университеттері болған», – делінген хабарламада.
ЮНЕСКО-ның сыйлығы сапалы білім мен өмір бойы білім алуға ықпал ететін жоғары оқу орындары мен мектептер арасындағы сәтті серіктестік үшін – балалар мен жастарды өмірге, жұмысқа және дүниежүзілік жаһандық азаматтыққа дайындаған қазақстанның инновациялық мектептеріне берілді.
Беделді марапатқа ие болу туралы қазан айында «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ «Мектеп әлемін өзгертетін ұстаздар» XI халықаралық ғылыми-практикалық конференциясында жарияланды. Құттықтау хатында Алматыдағы ЮНЕСКО-ның кластерлік кеңсесінің директоры Криста Пиккат атап өтті.
Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстан бойынша ЮНЕСКО-ның кластерлік бюросының атынан өзімнің «Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымына деген аса құрметімді білдіріп, асқан қуанышпен, «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ жоғары оқу орындары мен мектептер арасындағы ынтымақтастық саласындағы үздік оқу орындарының бірі ретінде танылды.
Ақпарат көзі: «Хабар 24»
Недавние посты
Смотреть все
Делегация Министерства науки и высшего образования провела ряд встреч в Пакистане
В Астане прошла церемония награждения успешных школьников и студентов
Асхат Аймагамбетов о нововведениях в работе колледжей и предоставлении им академической свободы
© 1999-2022 Редакция республиканского журнала "Современное образование"
новости образования | .kz news | новости | образование в Казахстане | новости | сегодня | bilim | kz | эксперт
вуз | университет | академия | институт | колледж | школа | частная школа | студент | ученик | школьник | учитель | преподаватель
конференция | форум | выставка образования | центр | музыкальная | художественная | абитуриент | student | shchool
university | выставка вузы | день открытых дверей | талапкер - 2021 | талапкер | information | МОН РК - новости |
Министерство образования - актуальные новости | Казахстан | Новости образования РК сегодня | абитуриент - 2021 |
Пайдалы мақсат – бұл инвестор сауда-саттықтан тиімді жағдайда шығатын алдын-ала анықталған нүкте. Пайдаға бағытталған мақсат – инвесторлар мен техникалық трейдерлер тәуекелді басқару үшін қолданатын көптеген сауда стратегияларының бөлігі.
Негізгі өнімдер
Пайдаға бағытталған мақсаттар трейдер сауда-саттықта пайда табуды қалайтын мақсатты бағаны құру арқылы инвесторға тәуекелді азайтуға көмектеседі.
Пайдаға бағытталған мақсатты жаңа сауданың басталуы кезінде орнатуға болады және трейдерге портфолионың құбылмалылығын азайтуға көмектеседі.
Пайда алу мақсатын түсіну
Пайда көздерін инвестицияның әр түрлі кезеңдерінде анықтауға болады. Инвесторлар өздерінің пайда мақсатына жету үшін шартты тапсырыстарды бастауы мүмкін. Кейбір сауда стратегиялары кіріс мақсатын бастапқы тапсырыспен біріктіреді.
Басқа жағдайларда инвестор белгілі бір болжамдарды анықтағаннан кейін пайда көздеу мақсатына шартты тапсырысты қолдана алады. Пайдалы мақсаттар танымал бола алады, өйткені көптеген трейдерлер / инвесторлар сауданы орналастыру басталған кезде немесе инвестиция туралы жаңа ақпарат пайда болған кезде ойын жоспарын құрғанды ұнатады.
Пайда болу мақсаттары жоғары тәуекелді инвестициялар тәуекелін басқарудың жақсы әдісі бола алады. Көбінесе жоғары тәуекелді инвестициялар үнемі мұқият тексеруді қажет етеді. Осылайша, табыстың мақсатты стратегиясын анықтау және ұстану инвесторға пайда табуға және шығындар ықтималдығын азайтуға көмектеседі.
Қамтылған стратегиялар
Көптеген қамтылған инвестициялық стратегияларда кірістер мен кірістердің жоспарланған стратегиялары кірістің белгіленген деңгейімен біріктірілген екі аяқты позиция қолданылады. Жабық стратегиялар әдетте фьючерстер мен опциондар саудасына қатысты болған кезде қолданылады. Инвестор кепілді пайда мақсатымен инвестициялық позицияға кіре алатын бірнеше сценарийлер бар. Күнтізбелік жайылған фьючерстік сауданың бір мысалы.
Бұл сауда-саттықта инвестор болашақта белгілі бір уақытта фьючерстік келісімшартқа қарағанда төмен бағамен сатылатын тауарды анықтауға тырысады. Ұзақ позицияға да, қысқа мерзімді фьючерстік жағдайға да кірістің мақсаты ретінде қарастырылатын кепілдендірілген пайданы көздейді.
Сауда-саттық стратегиялары инвесторға пайда табуды көздейтін, сонымен қатар шығынға барынша шектеу қоятын жақша шартты тапсырыстарды қамтуы мүмкін. Қашықтан сатып алу туралы тапсырыс – сауданың осы түрінің бір мысалы. Бір жылы жақшаға сатып мақсатында, инвестор көрсетілген баға бойынша сатып алуға шартты тапсырысты орналастырған. Тапсырыспен қатар олар шығынды тоқтату шартын, сондай-ақ пайданы шектеу шартын қояды. Бағалы қағазды сатып алғаннан кейін, шығындар мен пайданы шектеу кірістің интегралды мақсаты мен максималды шығынды қамтамасыз етеді.
Шартты тапсырыстар
Инвестор кірісті мақсатты инвестициялауға оңайлатылған тәсілмен белгіленген пайда мақсатына жету үшін кірісті шектеудің стандартты тәртібін қолдана алады. Пайданы шектеу туралы бұйрық дегеніміз – бұл әдетте жойылған тапсырысқа дейін тауар ретінде бағдарламаланған сату тапсырысы (GTC). Бұл шартты тапсырыста бағалы қағазды ағымдағы сауда бағасынан жоғары бағамен сату жоспарланған. Инвесторлар бұл тапсырыстың түрін циклдік бағалы қағазға инвестициялау кезінде қолдана алады. Көптеген трейдерлер сондай-ақ акциялардың ең жоғары қарсылық деңгейінде шартты пайда шегіне тапсырыс беруді таңдай алады.
Пайда мақсатына қарама-қарсы – бұл шығындар. Стопты тоқтату туралы бұйрық инвестор одан да көп шығынға ұшырамас үшін алдын-ала белгіленген шығын деңгейіне тап болған сауда-саттықтан шығатын бағаны белгілейді. |
Сағат сайын демей-ақ қояйын, күн сайын, апта сайын еліміздің «ажал трассаларында» жан түршігерлік көлік апаттары болып жатады. «Пәлен жерде екі көлік соғысып, жеті адам жайрап қалыпты! Сұмдық! Обал болыпты!» деп жанашырлық танытып жатамыз да, артынша ұмытып кетеміз. «Құдай басқа салмасын! Өзімізден аулақ!» деп ішімізден дұға оқитынымыз да бар...
Ойлап қарасақ, тәуелсіздік алғалы бері «ажал трассаларында» қаншама өмір қиылды? Қаншама ана жесір, бала жетім қалды? Қыршынынан қиылғандар қаншама? Тұла бойыңды үрей билеп, жолға шығуға қорқасың... Бірақ қу тіршілік табаныңды қышытып, жолға шығасың. Кешегі қайғылы оқиғалардан сабақ алмай, тез ұмытып, көлігіңнің жылдамдығын барынша арттырып, газды басасың келіп... Ажалға асығып бара жатқандай... Әйтеуір, асыққан адамдар!
Қара жер тойынған емес, жасты да, жасамысты да, баланы да, шағаны да, шенунікті де, шендіні де, қарапайым шаруаны да талғамай, тағдырын талқандап, жол бойында жұтып жатыр, жұтып жатыр.
Міне, күні кеше Оңтүстік Қазақстан облысының Қазығұрт ауылына жақын маңда адам айтқысыз ірі жол апаты орын алды. Жол апатынан 14 адам ауруханаға жеткізілді. Жараланғандардың үшеуі жансақтау бөлімінде жатыр. Алты адам бақилық болды. Енді апаттың салдары туралы айтайық. Ташкент тас жолы бойында келе жатқан «Форд» шағын автобусы алдында келе жатқан «Камаз» көлігін басып озбақ болғанда, (куәгерлердің айтуы) қарсы бетте келе жатқан «Тайота» көлігімен соғысқан. Ашығын айтайын, санамызға сіңіп кеткен орыс сөзі– «обгон» түбімізге жететін сияқты. Жол-көлік апаттарының бәрі дерлік «обгоннан» басталады. Асығыс тірлік ажал құштырады. Бәрінің де басып озғысы келеді. Зуылдап өте шығатындай сезінеді. Мұндай жағдайда сабырлық, алдындағы көлікті күте тұру, «асықпайын, көп болса, он минут кешігіп барамын...» деген ойлар ұмыт қалады. Қызбалық, делебе қоздыру ақыры қайғымен аяқталады. Өзі ғана емес, өзгелерді де, қарсы бетте өз жолымен келе жатқан көлік ішіндегі пенделерді де ажал тырнағына табыстай кететінін қайтерсіз? Әсіресе, жолаушылар тасымалдайтын «Газельдер» мен шағын автобустардың жүргізушілері осы «обгонға» құмар. Олардың санасында тек басып озу. Бітті. Арға жағы, адамдар тағдыры маңызды емес.
Мына бір деректер ойландырмай қоймайды. Соңғы он жыл ішінде жол-көлік апаттары салдарынан 34 мың адам қаза тауып, 162 мыңы жазылмас жарақат алған. 34 мың тіршілік пендесі, 34 мың тағдыр, 34 мың... Қаза болған адамдардың саны Арал, Шахтинск сияқты қалаларда тұратын халықтың санымен бірдей екен. Елестетудің өзі қорқынышты, он жылда бір қала жермен –жексен болды... Тіршілік иесі жоқ меңіреу қалаға айналғандай... Осы «обгонның» кесірінен былтырдың өзінде Шымкент қаласының шетінде шағын автобус «Мерседес –спринтер» көлігімен соқтығысып, 13 жолаушы қаза болып кетті... «Басып озбақ болған «Мерседестің» жүргізушісі...
Жол апаттары бойынша Алматы облысы бірінші орында тұр. Жыл басынан бері 1412 адам бақилық болса, соның 127-сі кәмелетке толмағандар. Екінші орынды «еншілеп» алған Оңтүстік Қазақстан облысы. Өкініштісі, көлік апаттары салдарынан белгілі тұлғаларымыздан, атақты арыстарымыздан, жұлдыздарымыздан айырылып жатырмыз. 2000 жылы халық құлай сүген әнші қызы Мәдина Ералиевадан, осы жылы Сидней олимпиадасының чемпионы, боксшы Бекзат Саттархановтан, 2005 жылы қарашада айтулы айтыскер ақын Оразалы Досбосыновтан, 2009 жылы тележүргізуші, әнші Руслан Бөлебай мен «BR» тобының мүшесі, музыкант Бауыржан Бегімбетовтен, 2010 жылы наурыздың 4-і күні «Дос-Мұқасан» тобының әншісі Бақытжан Жұмаділовтен, 2011 жылы «Анаға хат», «Сағындым сені» атты әндерімен халыққа танымал болған әнші Ажар Түзелбекқызынан қапияда көз жазып қалсақ, 2007 жылы көрнекті сыншы Сайлаубек Жұмабеков жол апатынан қайтыс болып, өзімен бірге баласы Санжарды ала кеткен еді...
«Обгон» деген сөзді естісем, тұла бойым түршігеді. Біз тез ұмытып кетеміз, қорытынды жасауды қаламаймыз. Әлі талай «обгондар» жасалады... Адамдар солай, өмір солай... Қайда асығамыз, ағайын? |
Дүниеге перзенттің келуі, ұрпақтың жалғасын табуы мына әлемде ең маңызды сәт. Ал оның дені сау болуы дүниеге әкелген анасының денсаулығына тікелей байланысты. Әрине, әкенің саулығын да шетке ысырып қоюға болмас.
Тұңғышымды босанғанда ғой деймін, перзентханада жатқан жас келіншекке әпкесі әлде құрбысы қуырдақ әкелді. Кімге қандай ас әкелсе де ортаға қойып, бірге тамақтанатын, «ең болмаса, ауыз тисеңізші» деп қиылып, жемесіңе қоймайтын қазақ емеспіз бе? Ол да палатада жатқан бес келіншекті қоярда-қоймай ортадағы үстел басына әкелді.
«Омыртқадан жасалған қуырдақ, мұны босанған әйелдің бәрі жеуі керек. Белдеріңізді тез көтересіздер, нәрестелеріңіз де мойынын тез ұстайтын болады» дегеніне елең еттім. Мен ғана емес, бүл сөзге бесіншісін босанған ішіміздегі ең үлкен әйел де таңдана қарады.
Сосын табақ толы ыстық қуырдақты жей отыра: «Нәрестенің мойны тез қатуы үшін бүтін мойын жейді әйел», - деп айтып та үлгерді.
Жас қой, келіншек те иығын қиқаң еткізді де қойды. Мүмкін, басқа өңірдікі ме екен. Әлде, ол салтты білмейтін шығар туыстары?!
Мен де бұрын анамнан, әжемнен естігендерімді, көргенімді еске түсірдім.
иллюстрациялық фото: ашық дереккөзден
Тұңғышыммен үйге оралатын күні арнайылап қой сойылып, мен үшін мойын омыртқасын бүтіндей асыпты. Кешкісін үйге келген анам мен енем екеуі екі жағымнан босанған әйел өзін қалай күтуі керектігін, не ішіп, нені жемеу керектігін бірнеше рет қайталап құлағыма құя отырып, әлгі ылжа-ылжа боп піскен мойынды түгелдей жегізіп, сорпасын ішкізді. Порша-поршам шығып терлеп, омырауымнан да сүт саулап қоя бергені есімде.
Сосын тазартып мүжілген омыртқаны жіпке байлады да, кіреберіске іліп қойды.
«Осы омыртқа қатқан кезде сенің де белің бекіп, нәрестеңнің мойны қатаяды, басын ұстайтын болады. Мұны міндетті түрде жасау керек, кейін де есіңде болсын» деген олар әрі қарай өз оқиғаларын айтысып кетті.
Анам бұрындары да қайталап отыратын. Әр баласын босанған сайын әже-апамыз (анамның енесінің енесі, яғни, менің әжемнің енесі) міндетті түрде қой соғызып, соның мойнын бүтіндей алдыртады екен. «Басқасын жемесең жеме, осыны жеуің керек» деп өзі қадағалап, басында отырып жегізген көрінеді.
«Ол кезде бейбіт заман, атамның қорасы толы қой болатын. Қонақ келсе, үйде ет болса да қой соятын кез емес пе еді?! Ал келіндері босанса, міндетті түрде қалжаға қой сойылатын еді үйде. Бұл сол заманнан жадымда сақталып қалған салт. Қазақтың қай салты болса да, ырым-тыйымы болса да, жақсылықтың, ішгі ниеттің белгісінен... Ертең өз перзенттеріңе, келіндеріңе жасатасыңдар», деп айтып отырады анам.
иллюстрациялық фото: ашық дереккөзден
Рас, шаңыраққа сәби сыйлайтын ананың денсаулығын ерекше күткен қазақтың апа-әжелері жас босанған әйелге жақсы ниет-тілекпен түрлі салт, ырым-тиым мен кәде-жоралғылар жасаған. Соның бірі босанған әйелге БҮТІН МОЙЫН ОМЫРТҚА мүжіту.
Бұл салтты қазақ елінің әр өңірі әртүрлі жасауы мүмкін. Ал оңтүстікте босанған әйел перзентханадан шығысымен қалжаға сойылған қойдың мойын омыртқасын бүтіндей алып, оны баппен қайнатып пісіріп, жегізеді.
Әрине, бүгінде қалжаға құнан қой соя алатын жаңдай екінің бірінде бол бермейді. Сондықтан ет сататын базардан арнайы барып, омыртқасын бүтіндей сатып алатындар көп. Оған оңтүстіктің сатушылары да үйренген, «жас босанған әйелге бүтін мойын омыртқа керек» десе, әп-сәтте тушаны бөлшектеп, мойынын алып береді. Тіпті, жанашырлық жасап «менікі сәл кәрілеу қой еді, жас малдыкі пәленшеде бар, жас босанған әйел кәрі малдың етін жемей-ақ қойсын» дейтін жөн білетіндері де көп кездеседі.
Негізгі мақсаты – қойдың бүтін омыртқасын мүжіп, сорпасын ішкен әйел белін тез көтереді, ал нәрестесінің мойыны тез бекиді.
Мен де Жаратқан бұйыртып, бесінші перзентімді дүниеге әкелдім жақында. Перзентханадан үйге оралғанда анам мен енемнің құттықтауынан кейінгі сөзі «мойын омыртқаны мүжі, баланың мойны тез қатаяды» болды. Әрине, тұңғышым емес, мойын мүжуім керектігін жақсы білемін. Бұған дейін төрт қойдың бүтіндей мойнын мүжіген емеспін бе? Бірақ, өздерінің енесінен, апа-әжелерінен көрген, санасына сіңген салтты бізге, қыздары мен келіндеріне айтудан, жасатудан жалықпайтын анам мен енемнің айтқанын бұлжытпай орындаймын.
Тоғыз ай, тоғыз күн құрсағында көтерген сәбиін дүниеге әкелген әйелдің ағзасы айтарлықтай өзгеріске ұшырайтыны рас. Толғақ пен босану сәтіндегі қиындықты тек әйелдер ғана білсе керек-ті. Соншалық қиындықты өткерген ағзаны қалпына келтірудің түрліше әдісін білген апа-әжелеріміздің айтқанының бәрін істей алсақ қой, шіркін? |
Жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім алу процесінде босаған бос білім беру гранттары (бұдан әрі – босаған гранттар) кадрларды даярлау бағыттары бойынша ақылы негізде білім алушыларға конкурстық негізде беріледі.
Конкурс үлгерімнің GPA (Grade Point Average – Грейт Поинт Эверейдж) орташа балы негізінде аралық аттестаттаудың нәтижесі бойынша білім беру грантын беру туралы куәлік беріле отырып өткізіледі.
Ашық конкурс туралы хабарландыру кадрларды даярлау бағыттары мен курстары бөлінісінде босаған бос білім беру гранттарының саны көрсетіліп, ЖЖОКБҰ-ның сайтында (білім беру порталында) орналастырылады.
Үлгерімнің GPA (Grade Point Average – Грейт Поинт Эверейдж) орташа балының көрсеткіштері бірдей болған жағдайда бүкіл оқу кезеңі ішінде тек қана А, А- ("үздік"), одан соң А, А- ("үздік") бағаларынан В+, В, В-, С+ ("жақсы") бағаларына дейін бағалары бар, бұдан әрі – аралас бағалары бар білім алушылар басым құқыққа ие болады.
Жоғары білім алу үдерісінде босаған бос білім беру грантын беру төмендегідей тәртіппен жүзеге асырылады:
ақылы негізде білім алушылар деканатқа университет Басқармасы төрағасының атына білім беру гранты бойынша әрі қарай оқытуға өтініш, барлық оқу кезеңінің транскрипті мен жеке басын куәландыратын құжат көшірмесін береді;
деканаттар қысқы және жазғы емтихан сессиясының қорытындысы бойынша офис-тіркеушіге студенттердің білім беру грантына ие болу куәлігі, оқудан шығарылған немесе қайтадан оқу курсына қалғанын ұсынады. Сондай-ақ, конкурстық негізде бар бос орындарға үміткер ақылы түрде білім алып жатқан студенттердің құжатын ұсынады: университет Басқармасы төрағасының атына өтініш, жеке басының куәлігі мен әлеуметтік мәртебесін растайтын құжаттар (жетім, мүгедек (ата-аналары мүгедек), көп балалы, толық емес және аз қамтылған отбасы студенттері үшін) көшірмесі, факультет кеңесі шешімінің көшірмесі;
офис-тіркеуші бос білім беру грантын ауыстыру конкурсына қатысқан студенттердің барлық оқу кезеңіне оқу үлгерімінің орташа балы көрсетілген транскриптін жасайды. Студенттердің транскриптіне офис-тіркеуші, оқу-әдістемелік жұмыс жөніндегі проректоры мен Консерваторияның ректоры қол қояды;
офис-тіркеуші оқу үдерісінде босаған білім беру грантына ие болуға үміткерлердің толық құжат бумасын соңғы шешім шығару үшін университеттің ғылыми кеңесіне ұсынады;
офис-тіркеуші ағымдағы жылдың 15 қаңтары мен 5 тамызына дейін оқу үдерісінде босаған бос білім беру грантын алуға қатысатын үміткерлер құжаттарын университеттің Ғылыми кеңесінің шешімімен бірге ҚР БҒМ жібереді.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі мәселе оң шешімін тапқан жағдайда білім беру грантын беру жөнінде бұйрық шығарады.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі бұйрығының негізінде білім беру грантын беру куәлігі ресімделеді.
Берілген білім беру грантын беру куәлігі негізінде офис-тіркеуші білім беру гранты бойынша әрі қарай оқуға бұйрық шығарады.
http://adilet.zan.kz/rus/docs/P080000058_
Бос гранттар тізімі
ҚҰРМЕТТІ СТУДЕНТТЕР ЖӘНЕ МАГИСТРЛЕР!
Босаған мемлекеттік білім гранттарына конкурсқа қатысу үшін өтініш қабылдау жалғастыруда. Өтініштер 2021 жылдың 29 желтоқсанға дейін «Платонус» жүйесінде БАҚКО модулындағы жеке кабинеті арқылы өтінім беруге болады (өтініш үлгісі «Платонус» жүйесіндегі бас мәзірде «Хабарландырулар» бөлімінде тіркелген)
Жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім алу процесінде босаған бос білім беру гранттарының саны
2022 жылғы 23 маусым
Жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім алу процесінде босаған бос білім беру гранттарының саны
2021-2022 оқу жылының көктемгі емтихан сессиясының нәтижелері бойынша бос білім гранттары үшін барлық үміткерлердің тізімі
2021 жылғы 28 желтоқсан
ҚҰРМЕТТІ СТУДЕНТТЕР ЖӘНЕ МАГИСТРЛЕР!
Босаған мемлекеттік білім гранттарына конкурсқа қатысу үшін өтініш қабылдау жалғастыруда. Өтініштер 2021 жылдың 20 шілдеге дейін «Платонус» жүйесінде БАҚКО модулындағы жеке кабинеті арқылы өтінім беруге болады (өтініш үлгісі «Платонус» жүйесіндегі бас мәзірде «Хабарландырулар» бөлімінде тіркелген) |
Білімі: 2007 жылы Оңтүстік Қазақстан Ашық университетін «филология» факультетінің «қазақ тілі және әдебиеті» мамандандыруы бойынша, 2019 жылы М.Әуезов атындағы ОҚМУ-нің «Мәдени – тынығу жұмысы» қызмет көрсету саласында білім алған.
Жұмыс орны, қызметі:
1999 -2008 жылдар аралығында «Шымкент шоу» жастар театрында әнші, актриса болып жұмыс жасады.
2010-2014 жылдар аралығында жеке кәсіпкерлік жетекшісі қызметін атқарған.
2014-2016 жылдар аралығында Облыстық мәдениет және халық шығармашылығы орталығында «Жастармен жұмыс жасау» бөлімінің әдіскері болып қызмет еткен.
Бүгінгі таңда Жұмат Шанин атындағы Шымкент қалалық академиялық қазақ драма театрында «Ақпарат және жарнама» бөлімінің меңгерушісі. |
Адам бойындағы ұлттық өзіндік сана оның тұлғалық қалыптасуы және әлеуметтікпсихологиялық тұрғыда нақты бір деңгейге жетуі үшін қажетті маңызды өлшемдердің бірі болып табылады. Ұлттық өзіндік сананың дамуы «сана» және «ұлттық өзіндік сана» ұғымдарын анықтаумен тығыз байланысты. Саналы адам ғана өзіндік санаға ие. Өзіндік сана - бұл табиғи бейнені көрсететін сананың ерекше формасы. Психологияда өзіндік сана тұлғаның жеке даралық ерекшеліктерінің көпқырлылығын және оның көптеген қоғамдық байланыстардағы өзіндік мәні мен орнын көрсететін процесс ретінде түсіндіріледі.
Адам сана және өзіндік сана арқылы әртүрлі қарым-қатынас және іс-әрекетке белсенді араласу нәтижесінде тұлға болып қалыптасады. Адам болу - сана ғана емес, сонымен қатар өзіндік санаға да ие болу дегенді білдіреді. Өзіндік сананың жас ерекшеліктері, діни, кәсіби, таптық, ұлттық және басқа да түрлері бар. Әлеуметтік ғылымдарда «ұлттық өзіндік сана», «этникалық өзіндік сана» және «таптық өзіндік сана» терминдері қолданылады. Олар әртүрлі әлеуметтік топтардың мүшелерінің өзіндік сананың ерекшеліктерін, мақсатын және әлеуметтік ортадағы орнын түйсінуін білдіреді. Көптеген авторлар «ұлттық сана» және «ұлттық өзіндік сана» ұғымдарының шекарасын, ара-жігін ажыратудан қашқақтайды. Ұлттық сана - қоғамдық сананың бір формасы, онда қоғамның этникалық өмірі көрініс береді; бұл этникалық процестердің табиғи өзіндік ерекшеліктерін түсінудегі теориялық және қарапайым көзқарастардың жиынтығы. Өзіндік сана арқылы әр ұлт өзінің көпұлтты әлемдегі жалпы, түпкі тектік қызығушылықтары, мақсаты мен мұраты, өзіндік «бет-бейнесін», сонымен қатар өзге ұлттар мен мемлекеттерге деген қатынасын түсінеді. Сол себепті көптеген ғалымдар ұлттық өзіндік сананы халықтың рухани мәдениетінің ұлтттық діңгегі деп пайымдайды.Ұлттық сана теориялық жәнеқалыптыдеңгейде көрініс береді. Ұлттық өзіндік сана ұлттық сананың ядросы ретінде тұтас бір ұлттың, этностық топтардың және жеке тұлғалардың да қызығушылықтарын бейнелейді. Ұлттық өзіндік сана көпұлтты қоғам деңгейінде этникалық өзіндік санамен өзара әрекеттестік үдерісінде пайда болады. Ұлттық өзіндік сана әртүрлі қызмет атқарады:бейімделу, қорғаныш, танымдық, өзін-өзі бақылау, тұрақтылық, жасампаздық, әлеуметтенушілік және жобалаушылық сияқты қызметтер. Ғалымдар арасында халықтың ұлттық өзіндік санасының құрылымын анықтауда қалыптасқан нақтылық жоқ. Халықтың ұлттық өзіндік санасының қалыптасуына мынадай әртүрлі факторлар әсер етеді: ұлттың өмір сүруінің әлеуметтік-экономикалық және тарихи жағдайлары; этникалық орта, этноәлеуметтік жағдайлар; этномәдени салтдәстүрлер, құндылықтар; мемлекеттің экономикалық дамуындағы әлеуметтік идеялар,оның институтары және қарым-қатынастары; саяси сезімдер мен топшылаулар; діни көзқарастар; халықтың көш-қоны;этникааралық белсенді байланыстар; мемлекет және оның институттары, отбасы; білім беру жүйесі ( оқыту және тәрбиелеу); БАҚ , мәдени мекемелер және т.б.
Ұлттық өзіндік сана - бұл тұлғаның өзінің белгілі бір ұлттық қауымдастықтың өкілі екенін түсінуіне, өзге ұлт өкілдерінің мәдениетін дұрыс бағалай алуын реттейтін, сонымен қатар оның тіл, мәдениет, өз қауымдастығының ерекшеліктерін білетін және діни, территориялық, мемлекеттік қоғамдастықтағы ұлттың өткен тарихы туралы өз көзқарастары бар индивидтің тұлғалық дамуының интегративті сипаты. Ұлттық өзіндік сана тұлғаның құндылықты-мәнді негізін құрайтын құрылымдық маңызды компонент деп саналады. Ұлттық өзіндік сана когнитивті, эмоциональды және мінез-құлықтық компоненттердің жиынтығындағы күрделі құрылымға ие. (Л.М.Дробижева, Квитковская В.И., Ондар Л.М.). Әлемде халықтардың өзінің тұрмыс-тіршілігін сақтап қалуына ұмтылу, өз мәдениеттері мен психикалық ойлау қабілеттерінің ерекше екендігін атап көрсетуге, өзінің белгілі бір этносқа жататындығын сезінуге ұмтылу үрдістері белсенді түрде жүріп жатыр. Әртүрлі континенттегі көптеген елдердің халқына қозғау салған бұл құбылыс бүгінгі заманғы этникалық парадокс деген атауға ие болады.
Ұлтаралық қатынастардың дамуы, этникалық қарама-қайшылықтардың шиеленісуі ұлттық сана-сезімнің қалыптасуын зерттеу проблемасын бірінші кезекке шығарады. Аталған проблема ғалымдар мен практиктердің алдына жылдам ауысатын қоғамда ұлттық сана-сезімді қалыптастыру жолдарын қайта қарастыру міндеттерін қояды.
Ұлттық сана-сезімді этнопсихологиялык тұрғысынан қарастырсак «Ұлттық санасезім» термині бұдан да ауқымы кең түсініктер жүйесімен байланысты. Ұлттық санасезімнің қалыптасу үрдісінде бірқатар жағдайлар қажетті. Бірінші кезекте, әрине, өзін осы немесе өзге бір кейіпте сезінетін ұлттың өзі болуы тиіс. Ұлт дегеніміз өз кезегінде этностың дамуының бір кезеңі. Бұл түсініктер кешенін толығымен игергенде ғана ұлттық сана-сезім деген ұғымды түсінуге болады.
Ұлттың ұлттық сана-сезім мен өзіндік сана-сезімді, ұлттық құндылықтарды, ұлттық мүддені, ұлттық мәдениет пен тілді білдіретін ішкі мазмұнының өмір сүруі мен ұдайы дамып отыруы ұлттың ұзақ өмір сүруінің қайнар көзі болып табылады.
Ұлттық сана-сезім ұлттық сананың ядросы бола отырып, адамдардың өзінің белгілі бір этникалық қоғамдастыққа қатыстылығын сезінуінің нәтижесінде қалыптасады, осы қоғамдастықтың қоғамдық қатынастар жүйесіндегі алатын орнын түсінуінің нәтижесі болып келеді. Ұлттық сана-сезім этностың жекелеген тобының немесе толық бір ұлттың қызығушылығын көрсетуі мүмкін. Ұлттық сана-сезім көрінісінің негізінде этникалық идентификация (этникалық) феномені жатады, яғни адамның өзін нақты бір этникалық топтың мүшесі ретінде тұрақты түрде қабылдауының қалыптасуы жатады. Ұлттық санасезім идея, көзқарас пен ой-пікір, сезім- эмоция, көңіл-күй арқылы көрінеді және ұлт мүшелері түсініктерінің мазмұнын, деңгейі мен ерекшеліктерін: өзінің белгілі бір идентификациясын, басқа қоғамдастық өкілдерінен айырмашылықтарын,ұлттық құндылықтары мен қызығушылықтарын, ұлт тарихы, оның қазіргі күйі және даму перспективасы, өзінің әлеуметтік-этникалық қоғамдастығының ішкі мемлекеттік, мемлекетаралық және ұлтаралық қатынастардағы орны туралы пікірлерін көрсетеді. Студенттердің ұлттық өзіндік санасын қалыптастыру бұл жоғары оқу орындарының барлық құрылымдық бөлімдеріндегі мақсатты түрде жүйелілік пен тұтастықты белсенділікті қажет ететін студент тұлғасының қалыптасуындағы тәрбие жұмысының, сонымен қатар студенттің өзінің белсенді іс-әрекетін білдіретін кешенді үдеріс.Ұлттық өзіндік сананың іс-әрекеттік компоненті тек шынайы әрекетті ғана қамтымайды, ол сол сияқты адамдардың кәсіби және тұлғалық сферадағы кез келген этносаралық байланысты орнатудағы әрекеттерімен де сабақтасады. |
Өздерінің қарым-қатынастарының денсаулығын үнемі бағалайтын ерлі-зайыптылар бұл тәжірибемен айналыспайтын басқа жұптарға қарағанда жақсырақ гүлденуге бейім. Қарым-қатынаста келіспеушілік немесе қанағаттанбау өздігінен болмайды. Уақыт өте келе қанағаттанбаушылықтың артуына әкелетін қарым-қатынаста болатын нақты нәрселер бар. Әдетте, ерлі-зайыптылардың қарым-қатынастағы істері туралы нақты әңгімелері болмайды. Олар кейінірек қақтығыстың ықтимал көзі болуы мүмкін кез келген маңызды мәселелерді талқылау қажеттілігін елемейді. Егер олар солай етсе, бұл жағдай кейінірек нашарлай бастаған кезде болады. Өкінішке орай, ол кезде мұндай қақтығыстардың көздерін жою тым кеш болуы мүмкін.
Сонымен, қанағаттану деңгейін жоғары ұстау және бақытты және салауатты некені сақтау үшін не істеу керек?Төменде сау неке үшін бірнеше кеңестер берілген.
1. Маңызды әңгімелер жасаңыз
Әріптесіңіздің өміріндегі күнделікті оқиғалар туралы әңгімелесу өте жақсы, дегенмен онымен айналысуды әдетке айналдырғаныңыз жақсы.қарым-қатынас туралы мағыналы әңгімелерөзі және сіздің серіктесіңіздің жағдайдың қалай жүріп жатқанына қалай қарайтыны.
2. Мәселелерді ертерек шешу
Салауатты қарым-қатынастың кілттерінің бірі - бұл серіктесіңізбен алаңдаушылық пен көңілсіздіктеріңізді білдіріңіздер кезінде. Өзіңіздің сезіміңізді дұрыс білдірмей, шешілмеген жанжалдардың өршуіне жол бермеңіз. Сезімдеріңізді сүйіспеншілікпен, адал және тікелей түрде білдіре отырып, сіз өзіңізге және серіктесіңізге татуласу жолында бірге жұмыс істеуге мүмкіндік бересіз.
3. Бір-бірін тексеру
Әріптесіңіздің күшті және жағымды қасиеттерін мойындауды ұмытпаңыз. Күнделікті істеріңіз бен міндеттеріңізбен айналысып кетуден сақ болыңыз. Бір қадам артқа шегініңіз, біраз уақыт алыңыз жәнесеріктесіңізді қарым-қатынасқа қосқан үлесі үшін мойындаңыз. Оларды не үшін жақсы көретініңізді, олар сіз үшін қаншалықты ерекше екенін және оларда нені бағалайтыныңызды еске түсіріңіз. Ешкім өз еңбегінің бағаланбағанын немесе мойындалмағанын ұнатпайды.
4. Бірге сапалы уақыт өткізіңіз
Отбасы болу көп күш пен уақытты жұмсауы мүмкін, бұл сіздің барлық рөлдеріңіз бен міндеттеріңізде теңгерімді табуды қиындатады. Салауатты неке - бұл сіз m Күш-қуатыңыздың бір бөлігін серіктесіңіз үшін сақтауға тырысыңыз. Күш-қуатыңыздың бір бөлігін серіктесіңіз үшін сақтауға тырысыңыз. Сіздің серіктесіңіз сіз үшін маңызды екенін және сіз үшін әлі де бірінші кезекте екенін сезінуі және білуі керек. Олармен бірге болудан ләззат алатыныңызды өзіңіздің ерекше жолмен айтыңыз. Сапалы уақыт сіздің жақындығыңызды тереңдетеді,байланысты күшейтедіжәне сіздің байланысыңызды нығайтады.
5. Көңілді болыңыз
Өмір қиын, талапшыл, бос болуы мүмкін және мен кейде оның бізге әкелетін қиындықтары туралы жалғастыра беремін. Осыған қарамастан немесе соған қарамастан жақсырақ, бұл маңыздыкөңіл көтеру үшін қарым-қатынасыңызда уақыт пен кеңістікті жасаңыз. Күлкі жанға пайдалы және ол тегін! Мен тегін айттым ба? Бұған қол жеткізу үшін көп нәрсе қажет емес. Сіз өзіңізге ұнайтын қызықты әрекеттерді жоспарлай аласыз немесе жай ғана стихиялы болып, жаңа шытырман оқиғаларды жасай аласыз. Қандай шешім қабылдасаңыз да, қарапайым және көңілді болыңыз.
6. Сөзсіз оң көзқарас танытыңыз
Бұл серіктесіңіздің не айтса да, не істесе де, оны толық қабылдауы мен қолдауын көрсетуді қамтиды. Жұбайыңа үйленгенде,Сіз бір-біріңізді жақсы көруге ант бергенсізауру мен денсаулықта, жақсы және жаман уақытта. Сіздің серіктесіңізге деген сүйіспеншілігіңіз жағдайларға байланысты емес екенін білуі үшін оған сөзсіз оң көзқарас танытыңыз. Бұл сіздің серіктесіңіз сізге ұнамайтынын білсе де, сізбен кез келген нәрсені бөлісуге қауіпсіз сезінуге мүмкіндік береді. Қабылдау сіздің мінез-құлықты мақұлдайтыныңызды немесе келісетініңізді білдірмейді. Сіз адамның мінез-құлқын ұнатпауыңыз мүмкін, бірақ олар оны сөзсіз оң бағалайды. Сонда ғана сіз өзіңіз болу еркіндігін сезініп, тереңірек деңгейге жете аласызнекедегі жақындық.
7. Жыныстық қатынас туралы айту
Жыныстық қатынаста ғана емес, бұл туралы сөйлесіңіз. Үлгілер, ұнатулар, ұнатпаулар, тілектер, қиялдар және т.б. туралы сөйлесіңіз. Интимдік тақырыптарды талқылайтын жұптар сау, бақытты және ұзақ өмір сүреді. Қарым-қатынаста жыныстық қатынасқа түсу оңай, сондықтан ол туралы әңгімелесу өзгертуге қажеттілік немесе тілек бар-жоғын анықтау үшін осы үлгілерді бағалауға мүмкіндік береді. Бұл біраз күлкілі болып көрінуі мүмкін, бірақ жыныстық қатынасты жоспарлау оны қарым-қатынасыңызда басымдыққа айналдыруды қамтамасыз етеді, бұл сізге уақыт бөлуге мүмкіндік береді. Сізге бос емес кестелеріңізге жыныстық қатынасты қалай қосу керектігі туралы сөйлесу қажет болуы мүмкін. Жоспарлау маңызды болғанымен, икемділік те қажет. Икемді болыңыз, мүмкіндіктерді іздеңізқарым-қатынасыңыздың интимді бөлігін қызықты етіп сақтаңыз.
Некенің денсаулығы сізге және серіктесіңізге байланысты. Бұл сіздің міндеттеме деңгейіңізге, күш-жігеріңізге және оған жұмсаған уақытыңызға байланысты. Бұл басқа факторлар некенің денсаулығына әсер етпейді дегенді білдірмейді, бірақ егер сізде дұрыс негіз болса, сіз қиындықтарды жеңе аласыз. Бүгінгі күнде елеусіз болып көрінетін нәрсе кейінірек үлкен мәселеге айналуы мүмкін. Салауатты неке құру үшін ерлі-зайыптылардың екеуі де осындай жанжалдарды жоюға және олардың арасындағы берік махаббат пен сенімділік байланысын дамытуға көп күш салуы керек. |
«Барыс» үйдегі кездесулерін өткізетін арена – бұл көпфунцияналды спорттық кешен. Онда спорттың әр түрінен жарыс ұйымдастырудан бөлек, үлкен концерттер мен формдар және басқада шараларды өткізуге болады.
11.000 көрерменге арналған мұз сарайын аз уақыттың ішінде баскетбол, волейбол немесе шығын футбол алаңына айналдырып жіберуге болады. Тіпті ринг құрып бокс кеші мен сахналық алаң жасауға да келеді.
Сонымен қатар спорт кешенінде FINA ережесіне сай ұзындығы 50 метр, ені 25 метр, 10 жолақтан тұратын Олимпиадалық жүзу бассейні орналасқан. Онда суға секіру мұнарасы мен трамплиндер талапқа сәйкес жасалған. Аренада синхронды жүзу, суға секіру, малтудан және су добынан халықаралық деңгейдегі жарыстар өткізуге болады.
Жаңа аренадағы алғашқы ресми жарыс – Қазақстан Республикасы Президенті Кубогы болды. Ол жарыста «Барыс» жеңімпаз атанды.
Аренада өткен алғашқы ең ірі спорттық емес шараның бірі ол Қазақ Хандығының 550-жылдығын тойлауға арналған ауқымды жиын. |
Питер Тиль – ұлты неміс америкалық кәсіпкер, PayPal негізін қалаушылардың бірі, венчур инвесторы, филантроп және жазушы.
Питер Тиль Стэнфорд заң мектебінің түлегі, ол жұмысын сот хатшысы болып бастаған, бағалы қағаздарды сатудың құқықтық жағын қамтамасыз етумен айналысқан, спичрайтер және трейдер болған.
1996 жылы ол Thiel Capital компаниясын ашып, ал 1999 жылы PayPal компаниясының негізін қалаушылардың қатарына енді. Ол 2002 жылы eBay-ге 1,5 миллиард долларға сатылғанға дейін PayPal компаниясының бас директоры қызметін атқарды. Тиль компаниядағы үлесі үшін шамамен 55 миллион доллар алды.
2004 жылы Тиль Facebook-тің бірінші сыртқы инвесторы болды. Ол акциялардың 10,2%-ын 500 мың долларға сатып алды. 2012 жылы Тиль әлеуметтік желідегі акцияларының көп бөлігін 1 миллиард доллардан астамға сатты, бірақ Facebook директорлар кеңесіндегі орнын сақтап қалды.
Питер Тиль – Clarium Capital хедж-қорының, Valar Ventures, Mithril Capital венчурлық қорларының негізін қалаушы. Тиль өзінің қайырымдылық істерін Thiel Foundation қорының көмегімен қаржыландырады. Сонымен қатар, ол Илон Масктың «аса қуатты жасанды интеллект ойлап табу идеясы адамзат өмірінде кері қайтуға болмайтын өзгерістерге, мүмкін тіпті адамзаттың құрып кетуіне әкеліп соқтырады» деген қорқыныштарын жақтайды.
2015 жылы ол қауіпсіз жасанды интеллект дамыту үшін Маск пен Сэм Альтман негізін қалаған OpenAI коммерциялық емес ұйымын қаржыландыруға қосылды.
Тиль сонымен қатар стартаптар мен болашақ кәсіпкерлерге көмектесуге дайын. 2015 жылдан 2017 жылға дейін ол әйгілі Y Combinator бизнес-инкубаторының серіктесі болды. Ал 2010 жылы ол өзінің атымен аталатын Thiel Fellowship стипендиясын белгіледі. Бұл стипендия – университетте оқудың орнына өз ісін ашу үшін 20 жастағы жиырма жасөспірімге жыл сайын 100 мың доллар бөлуді көздейді. Тильдің айтуынша, жастар университетке көбінесе өз өмірімен не істерін білмегендіктен ғана түседі.
«Заңгер болғым келген уақытты есіме түсіре отырып, бұл болашаққа арналған жоспар емес, сол кезеңнің сылтауы болды деп ойлаймын. Бұл барлығына – ата-анаға, әріптестеріме, ең бастысы өзіме – алаңдайтын ештеңе жоқ екенін түсіндірудің бір жолы болды. Мен дұрыс жолдамын. Бірақ, ақырында, менің басты мәселем – оның қайда апаратынын ойламай осы жолға түскенім», — деді ол Гамильтон колледжінің 2016 жылғы түлектерінің алдында сөйлеген сөзінде.
Тиль — Facebook, Microsoft, eBay, Twitter, LinkedIn мысалында табысты бизнес құру стратегияларымен және ең бастысы, өзінің PayPal компаниясындағы бірегей жұмыс тәжірибесімен бөлісетін «Нөлден бірге дейін» деп аталатын танымал бизнес кітабының авторы. |
Су жаңа жапондық томограф 64 кескінді. Мұндай дүние зерттелетін органды барынша дәл және анық көрсетеді. Тіпті, енді-енді пайда болып жатқан кішкентай өскіндерді немесе ауытқуларды да оп-оңай назарыңызға ұсынады. Аппараттың тағы бір артықшылығы бар. Ол науқасқа минималды сәулелік жүктеме түсіреді. Айта кету қажет, жұмысын жақында ғана бастаған заман игілігі істен шыққан компьютерлік томографтың орнын басып отыр.
Біржан Оқасов, көпбейінді қалалық аурухананың сәулелі диагностика бөлімшесінің меңгерушісі:
– 2010 жылы бізге 16 кескінді компьютерлік томограф орнатылды. Оны 12 жылдың көлемінде үздіксіз қолдандық. Көптеген зерттеулер жүргізілді. Осының нәтижесінде аппарат былтыр техникалық себептермен істен шықты. Ал биыл базамыз сапасы әлдеқайда жоғары 64 кескінді дүниемен толығып отыр.
375 млн теңге тұратын жаңа аппаратта тәулігіне 25-ке дейін зерттеу жүргізіледі. Бұрын көрсеткіш 20-дан аспапты. Томография жолдама бойынша жіберілген сақтандырылған жандарға және стационардағы пациенттерге ақысыз жасалады. Бүгінде бұл ауруханада инсульт орталығы бар. Жапондық жабдық жеткенше, яғни 1 жылдың көлемінде мұндағы мамандар ауыр халдегі пациенттерді көпбейінді облыстық ауруханаға жедел жәрдем көлігімен апарып, қайта әкеліп отырыпты. Осылайша, алтынпен пара-пар уақыт жоғалтқан екен. Айтпақшы, істен шыққан компьютерлік томограф бірінші қалалық ауруханаға беріліпті. Аталған емдеу мекемесінің өкілдері оны жөндеп көрмек.
Жанна Маутова, көпбейінді қалалық аурухананың бас дәрігері:
– Қазір 2 компьютерлік томограф-дәрігеріміз бар. Қатарымыз көп ұзамай толығады. Биыл ауруханаға алдын ала жасалған келісім бойынша жас маман келеді. Бізде тәулік бойы жұмыс істейтін рентген-зертханашылар да жеткілікті. Мына аппарат та жұмысты жеңілдетпек. Оның көмегімен бар-жоғы 2 мм құрайтын түзілімдерді көре аламыз.
Яғни, індетті ерте сатысында анықтауға болады. Ал ауру бас көтерген шағында анықталса, оны жеңу де оңай болмақ. Жалпы, бүгінде өңірімізде 8 компьютерлік томограф бар. Оның дені соңғы жылдары сатып алынған.
Құмар Ақсақалов, Солтүстік Қазақстан облысының әкімі
– Соңғы 5 жылда облысымызда компьютерлік томографта жасалған тексеріс жұмыстары 2,5 есеге өсті. 2017 жылы 12,5 мың тексеріс жүргізілсе, былтыр көрсеткіш 30 мыңға дейін жетті. Себебі, біз 4 компьютерлік томограф аппаратын сатып алдық.
Атқарылған жұмыстан оң нәтиже байқалады. Бүгінде өңірімізде өзекті саналатын бірқатар көрсеткіш төмен сырғыпты.
Құмар Ақсақалов, Солтүстік Қазақстан облысының әкімі
– Мысалы, өңірімізде туберкулезбен ауырған адамдардың саны 2 есеге төмендеді, онкологиядан қайтыс болған азаматтар саны 24 пайызға азайды. Сондықтан, бұл жұмыс міндетті түрде жалғасын табатын болады.
Иә, жұмыс жалғасын табады. Болашақта көпбейінді қалалық ауруханада тағы бір заман игілігі пайда болады.
Құмар Ақсақалов, Солтүстік Қазақстан облысының әкімі
– Ауруханадағы жаңа қондырғылар мұнымен шектелмейді. Соңғы 2 жылдың ішінде бұл мекемеге 1,6 млрд теңгенің дүниесі сатып алынды. Болашақта бұл ауруханаға МРТ аппараты алынатын болады. |
Биыл Жетісу өңірін 30 жылдан астам басқарған, қазақ-қырғыз баласы «хан» атаған аға-сұлтан Тезек төре Нұралыұлы Абылайхановтың туғанына 200 жыл толып отыр. Ірі мемлекеттік қайраткер, мәмілегер-дипломат, батыр-қолбасшы, ақын, күйші, композитор, қолөнер шебері Тезек төре өз заманының аса дарынды, дара тұлғасы болғаны анық.
Ойлансақ, ол кісінің артында мал-жаннан басқа көптеген құнды жәдігерлер қалғаны анық қой! Ондай заттар табыла қалса, қазақ өміріндегі күнделікті қолданған заттар, марапат үлгілері, қару-жарақ түрлері т.с.с. мәдени-тұрмыстық қолданыстағы дүниелермен етене таныс болар едік. Орда ұлы Құдиярханға өткен болса, онда оның ақыры большевиктердің тонауымен аяқталғаны белгілі. Олай болса, қазағымның қаншама дүниесі көміліп, жойылып жоқ болғанынан басқа да әлемнің қай түкпірінде жүрген жоқ десеңізші!
Тезек төретану жұмыстары ынталылардың арқасында біршама жолға қойылып келе жатыр, міне осы айтулы күндерде атақты сұлтан туралы құжаттарды қарап отырып (А.Ақылбеков «Тезек Төре»; «Тезек Төреге қатысты жыр-айтыстар антологиясы»), оның 1866 жылы генерал-губернатор М.К.Кауфманның сұрауы бойынша Париж қаласында 1867 жылы өткізілген Дүниежүзілік этнографиялық көрмеге өзінің жеке дүниелері - алтын, күмістелген ыдыс-аяқ, аса қымбат қару-жарақ түрлері мен басқа да бағалы заттармен жабдықталған жеке өзінің казақ үйін жолдаған құжатқа (1866-жылы Тезек Төре Россия империясының атынан Парижге этнографиялық көрілім (экспонат) ретінде жасақталған киіз үй және өзінің Колпаковскийге жазған хатындағыдай «томағасы күміспен көмкерілген екі бүркіт, күміс жүген, ер жейдесі, киімдері, қорамсағымен садақ және барыс терісі т.с.с. бағалы заттарды» жіберген. Ол үшін көптеген алғыс, марапаттар алған...) ерекше назар аудардық. Француздар мәдениетті елдер қатарында ғой, мүмкін сол экспонаттардың ізі табылып қалар деген үмітпен біраз зерттеп көрдік.
Зерделеулер деректері бойынша, Париждегі көрменің 1867 жылы 1-сәуірден 3-қараша аралығында өткізілгенін, Марс алаңында66,8 гааумақта орналасқанын және оны 11 миллионға жуық адам, солармен қатар Ресей императоры ІІ Александрдың да тамашалағаны анықталды. Бұл көрмені Ресейдің атақты саяхатшысы Козьма Терентьевич Солдатёнков фотосуретке түсіріп, 3 үлкен альбом құрастырған екен. Осы фотоальбомның 2-томында «Русская изба и жилища Сибирских кочевых народов» деген бөлімінде орыстың ағаш үйінің жанында тігулі тұрған өте бай өрнектелген қазақ үйдің суреті табылды. Мұқият қарасақ, шошақтау-конусты келетін Ұлы жүз қазақтарына тән екенін бірден байқайсыз. Үйдің сыртқы бейнесі, безендірілуі, формасы Жетісу өңірін мекендеген қазақ руларына тиесілі екенін көрсетіп тұр. Ол төбесі жайпақ болып келетін Алтай қазақтарынікіндей емес және сыртқы пішіні үшкірлеу болып келетін Қазақстанның басқа өңірлеріне тән қазақ үйлерге ұқсамайды. Сондықтан, осы фотосуреттегі қазақ үй Тезек төре жіберген қазақ үй екеніне күмәніміз жоқ.
Бір деректерде көрме жұмысы аяқталғаннан кейін қазақ үйді барлық жабдықтарымен қатар, басқа экспонаттармен бірге Санкт-Петербург қаласындағы музейге алып келген деп көрсетіледі, біраз уақыттан кейін осы экспонаттарды келесі дүниежүзілік көрмеге дайындау үшін Москва қаласына жөнелткен сияқты. Жалпы, аталған көрме және экспонаттары жайлы толық ақпаратты П.А.Матвееваның «ВСЕМИРНЫЕ ВЫСТАВКИ КАК ПРОТОТИПЫ ЭТНОГРАФИЧЕСКИХ МУЗЕЕВ», А.С.Соколовтың «Санкт-Петербург на Всемирных выставках в Париже 1867-1900» атты ғылыми еңбектерінен және князь Вячеслав Тенишевтың (1843-1903) 1899 жылғы 14 шілдеде «Русский Түркестан» газетінде жариялаған мақаласынан, осы көрмені көріп қайтқан Санкт-Петербургтың суретшілерді ынталандыру қоғамының хатшысы Д.В. Григоровичтың мақаласынан оқып білуге болады.
Үстіміздегі жылдың 2 шілдесінде Алматы облысы, Кербұлақ ауданы, «Қарлығаш» ауылы маңында орналасқан «Тезек төре қорымына» академик Нағашыбек Қапалбекұлының ұйымдастыруымен келіп қайтқан ғылыми-танымдық экспедиция мүшелері тарапынан зерттеу жұмыстары жүргізілді және болашақта бірқатар іс-шараларды іске асыру жөніндегі мәселелер талқыланды. Соның бірі ретінде, Тезек төре музейін ашу қажеттігі туралы айтылды.
Осыған байланысты, жоғарыда аталған Тезек төренің жеке қазақ үйі мен заттарының тағдырын анықтап, отанымызға кайтару ісін тез арада қолға алу қажет деп есептейміз. Бұл күрделі де ауқымды іске еліміздің Сыртқы Істер және Мәдениет министрліктерін, ЮНЕСКО-ның мәдениеттерді жақындастыру орталығын, тағы да басқа мүдделі мемлекеттік-қоғамдық мекемелер мен жеке азаматтарды атсалысуға шақырамыз. Ондай құнды жәдігерлер елімізге қайтып жатса, болашақ ұрпақтың тәрбиесіне қосылған үлкен үлес болатыны даусыз...
Бағдат АҚЫЛБЕКОВ,
Алматы облысы, Кербұлақ ауданының тумасы, Әділ Төренің ұрпағы, мемлекеттік қызметші, Тезек төретанушы. |
Жұмыссыз ретінде тіркелу туралы анықтама бірден жеке кабинетте "Қызметтерді алу тарихы" бөлімінде пайда болады.
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі egov.kz электрондық үкімет порталы арқылы жұмыссыз ретінде тіркеу туралы анықтама беру қызметін енгізді, деп хабарлайды zakon.kz.
Бұрын жұмыссыз ретінде тіркеу туралы анықтаманы алу үшін халықты жұмыспен қамту орталығына міндетті түрде жеке өтініш беру қажет болған. Бұл ретте анықтама бір күн ішінде қағаз тасығышта берілді. Енді анықтаманы egov.kz-те онлайн тапсырыс беру арқылы лезде алуға болады.
"Біз әлеуметтік-еңбек саласындағы мемлекеттік қызметтерді талдаған кезде, барлық мүмкін анықтамаларды электрондық форматқа аударатын боламыз, себебі қандай да бір инстанцияда анықтама беру бойынша қызмет көрсетудің өзі аса қиын процесс емес. Оларды алу үшін азаматтарға, мысалы, жұмыспен қамту орталығына баруға тура келді. Енді цифрландыру арқасында жеке барып өтініш берудің қажеті жоқ. Мұндай форматтың негізгі артықшылығы – бұл анықтаманы кез-келген жерден алуға болады, ең бастысы интернетке қолжетімділік болу керек. Болашақта мемлекеттік органдар базасында ақпарат бар болса, анықтама алудан бас тартқымыз келеді", – деді ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Нариман Мұқышев.
Электрондық үкімет порталында анықтама алу үшін басты бетте "Қызметтер" батырмасы бойынша басу керек, әрі қарай "жұмысқа орналастыру және жұмыспен қамту" бөліміне өту керек. Қызметті таңдау арқылы авторизациялану, өтінімді толтыру, оны электрондық цифрлық қолтаңбамен немесе смс-парольмен куәландыру қажет (мобильді азаматтар базасында тіркелу қажет).
Жұмыссыз ретінде тіркелу туралы анықтама бірден жеке кабинетте "Қызметтерді алу тарихы" бөлімінде пайда болады. |
Осы апта басталғалы «Абылай хан резиденциясы» музей кешенінде іс-шаралар легі жиіледі. Барлығы келе жатқан 25-ші қазан Республика күніне арналған. Бүгінгі шараның атауы – «Сан ғасырлық тарихы бар Қазақстан». Оған М.Жұмабаев атындағы жоғары колледж студенттері мен Абай атындағы мектеп-гимназиясының оқушылары қатысты. Жанбота Амангелдиев – студент. Болашақ маман Республика күні – тарихи құндылығы бар мереке, оны қайта жаңғырту халық үшін аса маңызды деп санайды.
ЖАНБОТА АМАНГЕЛДИЕВ, М.Жұмабаев атындағы жоғары колледж студенті:
– 10 жылдан астам уақыт бойы бұл мереке аталып өтпеген. Ал осы жылдан бастап бұл қайтадан мерекелік күн болып есептеле басталды. Менің ойымша, жастар өзіміздің тарихымызды, тәуелсіздікке қалай жеткенімізді білулері тиіс.
Шара басында жастарға Абылай ханның Ресей елшісі генерал Урусовпен кездесуі туралы қойылым ұсынылды.
Жалпы, бұл шараның мақсаты – қазақ халқының тарихын насихаттау, мемлекетіміздің дамуына зор ықпал еткен Республика күнінің маңыздылығын бекіту, өскелең ұрпақ арасында патриотизмді дамыту. Ең қызығы соңында. Мұнда келушілерге арнайы викторина ұйымдастырылды. «Абылай хан резиденциясы» музей кешенінің экскурсия жүргізушісі Рахат Саматұлының айтуынша, бұл сұрақ-жауап ойыны ұл-қыздардың төл тарих туралы білімін арттыруға септеседі.
РАХАТ САМАТҰЛЫ, «Абылай хан резиденциясы» музей кешенінің экскурсия жүргізушісі:
– Бұл шарамыз интерактивті болып табылады. Оған викториналық сұрақтарды таңдаған болатынбыз. Викториналық сұрақтарда Қазақстан тарихынан, салт-дәстүрлер мен ұлттық құндылықтар туралы сұрақтар кездеседі.
Ал ертең «Абылай хан резиденциясы» музей кешенінің мамандары есту кемістігі бар балаларға арналған облыстық мектеп-интернатында осыған ұқсас шара өткізеді. Ұйымдастырушылардың сөзінше, мұндай жиындар қазанның 25-іне дейін жалғаспақ. |
Нұр-Сұлтанда аутист балалар сорғалаған су астында емделуге мәжбүр: 22 желтоқсан 2021, 23:31 - жаңалықтар Alashainasy.kz
Басты Алаш-ақпарат Ел жаңалықтары
Нұр-Сұлтанда аутист балалар сорғалаған су астында емделуге мәжбүр
22 желтоқсан 2021, 23:31
Елордадағы аутист балалар сорғалаған су астында емделуге мәжбүр, деп хабарлайды Stan.kz ақпарат агенттігі "КТК" арнасына сілтеме жасап.
Тұрғын үй кешендерінің бірінде орналасқан оңалту орталығының төбесінен үш айдан бері су ағып тұр. Жөндеу жұмыстарының жақында жасалғанын да сену қиын.
Аязға ескі құбырлар шыдас бермей су аққанын тұрғындар да мойындайды. Бірақ жауапкершілікті мойнына алып, дімкәс балаларды судан құтқаруға ешкім асығар емес.
Марина Түстікбаеваның иелігіндегі аутизм орталығы тамыздан бері тамшылап емес, жоғары қабаттан шелектеп құйылатын судан көз ашпай келеді. Осымен сегізінші рет су астында қалған оңалту орталығында оңған зат қалмапты. Төбесі сарғайып құлаған, еден борсып кеткен, тіпті қабырғалары дымқыл тартып тұр.
"Бұл бірінші рет боп тұрған жоқ. Өз күшімізбен тазалап аламыз. Соңғысында төбе құлады. Балаларды басқа бөлмеге апардық. Құдай бетін ары қылсын, олардың өмірі мен қауіпсіздігі маңызды. Құлаған төбені өзіміз көтеріп далаға шығардық. Суға малынған кілемдерді жайып, жиһаздарды жылжыттық", - дейді оңалту орталығының директоры Марина Түстікбаева.
Орталықта аутизмге шалдыққан 2-12 жас аралығындағы 45 бала емделеді. Ерекше күтім қажет ететін балалардың судан жапа шеккені аздай, тұрғын үйдің пәтер иелері кооперативі оларды жарықсыз қалдыруды әдетке айналдырған.
Құрылғылардың біреуі 6 миллион теңге тұрады, соның көмегімен балалар есту қабілетін дамытады. Біресе өшіп, біресе қосылатын жарықтан осындай қымбат құрылғы жанып кетіп жатыр. Соның кесірінен балалар енді ғана естіп үйренгенін лезде ұмытып, анасының да дауысын танудан қалған. Төбеден су ақса, тимесін деген оймен орталықтағылар жұмыс аяқталғанда құрылғыларды целлофанмен жауып кетіп жүр.
Оңалту орталығының үстінде тұратын пәтерге Марина бірнеше рет барған. Көршісі өтінішіне құлақ аспапты. Құбырларды пәтер иелері кооперативі жаңалауы тиіс деп есептейді екен.
Негізінен подъездегі құбырларды осы үйдің тұрғыны жаңасына ауыстырған екен. Алайда су бәрібір ағып жатыр. Содан жеделсаты да істен шыға береді.
"Тұруға ыңғайсыз. Көршілеріміздің мына жерде құбыры жарылыпты. Содан бері, міне, 2-желтоқсаннан бері бізде лифт істемейді. Мен өзім 10-қабатта тұрамын. Зейнеткермін. Міне, емханаға емделуге барып жүрмін. Күнде-күнде екі-үш рет түсемін. Енді көтеріліп келе жатырмын. Әкімдікке хабарласыпты, көршілеріміз, бірақ жауап жоқ", - дейді Нұр-Сұлтан қаласының тұрғыны Нұрия Мерекенова.
Кооперативтегілер бастапқыда жауап беруден жалтарып, кейін мән-жайды түсіндірді. Су кеткен пәтер, бүлінген жиһаз, сыз тартқан қабырға үшін жауапкершілік алмайтынын айтты.
"Біріншіден, су кеткен пәтердің құбыры ескірген. Оны пәтер иесі өзі ауыстыруға кіріскен. Мүмкін ол диаметрлері сәйкес келмейтін құбыр алған шығар. Жаңа құбырлар келетін жылудың күшіне есептелмеген болу керек. Судың температурасын көтере алмаған, құбыр жарылып кеткен", - дейді пәтер иелері кооперативінің басшысы Екатерина Кравикова.
Жауапкершіліктің бәрін пәтер иесіне артқан кооператив жаңа заң жобасын алға тартып отыр. Қаулы бойынша жеке аумақтағы кез келген төтенше жағдайға сол жердің иесі жауап береді.
Ал Есіл ауданының әкімдігі: "Тұрғындар кінәлі пәтер иесін сотқа беру керек" - дейді. Оңалту орталығы әлі де "ары тартса арба сынады, бері тарса, өгіз өледінің" күнін кеше беретін сыңайлы. |
Рудненск балалар үйінің тәрбиеленушісі 22 жасында бірнеше рет сотталған ер адамның қолынан қаза тапты.
Қостанайда үш рет сотты болған ер адам жезөкше қызды буындырып өлтірді, деп жазады Sputnik Қазақстан.
Бұл қылмыстық іс бойынша сот жабық режимде өтті. Немересі жеңіл жүрісті болғандықтан, 22 жастағы Кристина Шульженконың әжесінің өтініші осы болған.
Пластикалық терезені монтаждаушы Абай Мұхамбетов Кристинаның клиенті болған. Қыз оған ұнап қалғандықтан, олар жиі кезде бастайды. Біраз уақыттан кейін Абай қызға кәсібін тастауды ұсынады. Ол апта сайын өзі 15 мың төлеп тұрмақ болады.
Өткен жылдың 27 қарашасында Мұхамбетов әдеттегідей Кристина жалдап тұратын пәтерге келеді. Ол есік алдында үйден шығып келе жатқан ер адамды көріп қалады. Қыз оған ер адамның кран мен балконның есігін жөндеуге келгенін түсіндірмекші болады. Бірақ Мұхамбетов оның сөзіне сенбейді. Қызғаныштан булыққан ол Кристинаны төсек жаймасымен буындырып өлтіреді. Қыздың мәйітін құрбысы тауып алған.
Сотта Мұхамбетов өз кінәсін толық мойындап, өкінетінін айтты. Ол төтенше қауіпсіздік жағдайындағы колонияда 12 жыл жазасын өтейді. Қаза болған қыздың әжесіне ол 1,5 миллион теңге моральдық шығын өтеуі тиіс. |
Жылдағы дәстүр бойынша Астанадағы биылғы Наурыз тойына еліміздің өңірлері белсенді атсалысты. Атап айтқанда, Павлодар, Солтүстік Қазақстан, Ақмола, Атырау, Жамбыл және Алматы облыстарынан келген 360-тан аса өнер майталмандары ән мен жырдан шашу шашты.
Әз Наурыз тойында «Қазақ елі» алаңында қырыққа жуық киіз үй тігілді. Аймақтардан келген делегаттар өздері тіккен киіз үйдің ішін сәнге бөлеп, ұлттық бұйымдардың көрмесін ұйымдастырды. Келген қонақтарға домбырамен ән шырқап, қазақы қонақжайлылықпен ақ дастарқан жайды.
Алматы облысынан келген бүркітші Айбек Өтеген бірнеше жылдан бері саятшылықпен айналысады екен.
– Мынау – «Байқоңыр» есімді бүркіт, Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы. Жетісу жеріне кеңінен танымал. Астана төрінде болып жатқан айтулы тойға қатысып, өз өнерімізді ортаға салдық. Өңірден келген танымал өнер адамдары алаңдағы шараларда мереке көрігін қыздыруда. Біздің киіз үйдің ішінде қазақтың жеті қазынасы бар. Ер азаматқа тән барлық қажетті бұйымдар кәсіби шеберлердің қолынан шыққан, – дейді Айбек Өтеген.
[toggle title=”УЫЗ ЛЕБІЗ” state=”close” ]
Қуаныш СҰЛТАНОВ, Парламент Мәжілісінің депутаты:
– Наурыз – рухани мейрам. Кезінде түрлі жаңсақ көзқараспен дұрыс түсінбедік. Ежелден келе жатқан, алтын бастауын өткен ғасырлардан алатын айрықша мейрам бертінде қайтадан тамыр жайып, жаңа өмірімізбен үйлесті. Күн мен түннің теңелетін мерзімі – уақыт жағынан алғанда жылдың басы. Жыл бойы адам қарбаласта жүреді. Кездесе алмай, келісе алмай жүргендер наурыз айында бір-біріне ақ жүрегін ашады, ықыласын айтады. Жаңару мейрамы елді бірлікке, ынтымаққа шақырады.
[/toggle]
Бас алаңдағы айтулы шараға Атырау өңірінен жиырмаға жуық адам келген. Делегацияның құрамында Атырау облыстық тарихи-өлкетану мұражайының қызметкерлері бар. Келген қонақтардың басым бөлігі Атыраудың ақ дастарханынан дәм татып, емін-еркін көже ішуде. Құрманғазы аудандық фольклорлық ансамблінің өнерпаздары Наурыз тойына қызықты бағдарлама ұсынды.
– Елбасы киіз үйімізге аз-кем аялдады. Атыраулықтарға ыстық сәлемін жолдап, ақжарма тілегін білдірді, – дейді аталмыш музей директоры, мәдениет саласының үздігі Серік Мұхамбетов. Оның айтуынша, әкелінген бұйымдардың ішінен Жәңгір ханның әйелі Фатима киген қамзолдың көшірмесі жұрттың ерекше назарына іліккен. Бұдан бөлек, сүйектен жасалған бұйымдар, киіз үй жасаулары мен ұлттық қолөнер туындылары көрменің сәнін келтіріп тұр.
[toggle title=”УЫЗ ЛЕБІЗ” state=”close” ]
Жұмағат АЛПЫСБАЙҰЛЫ, зейнеткер:
– Шығыс халықтарына ортақ мейрам Наурыз – бірліктің мерекесі.
Қыстың көбесі сөгіліп, тіршілік атаулыға жан бітіп, табиғат-ана жаңаратын уақыт. Бұл күні әрбіріміз өткен жылғы өкпемізді ұмытып, татулықты дәріптегеніміз жөн. Жастар үлкендердің ақ батасын алып, халық қыстың қыспағынан құтылып, арқа-басымыз кеңейетін осынау мейрамда елімізде тек тыныштық салтанат құрсын деп тілейік. Елбасымыз аман болсын!
[/toggle]
Сонымен қатар, Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Қызылорда, Ақмола және Павлодар облыстарынан келген шеберлер де өздерінің бірегей туындыларын ұсынды. Мұнда ағаштан, керамикадан жасалған зергерлік бұйымдарды, музыкалық аспаптарды, картиналар мен киімдерді, сырмақ пен текеметті, басқа да қолөнер туындыларын көруге болады.
Іс-шараға жеті облыстың өңдеуші кәсіпорындары да қатысты. Арнайы тігілген ақ шатырларда кәсіпорындар өздері шығаратын өнімдерден дәм ұсынды. Мерекеге барлығы 100 өңдеуші кәсіпорын қатысса, 150 тоннадан астам өнім өндірушінің бағасымен сатылды. Қоғамдық тамақтану орындарында мерекелік сауда ұйымдастырылып, «Қазақ елі» монументі алаңы қызықты мәдени шаралардың ошағына айналды.
Гүлмира АЙМАҒАНБЕТ
Тегдер
Ақмола Алматы Астана Атырау Байқоңыр Бүркіт Гүлмира АЙМАҒАНБЕТ ДӘСТҮР Жамбыл Қуаныш СҰЛТАНОВ Наурыз Павлодар Солтүстік Қазақстан той шашу |
Славяндар грек-Риммен мәдени байланыста болды. ол мәсіхші болған кезеңде әлеммен, сондықтан тірі антикалық дәстүрдің тікелей әсер етпеді. VI-VII ғғ. Балқанға қоныс аударған славян фольклорында Р. Х. (негізінен рим. император — гонителей христиан: «Троян патша», «патша Дуклян», т. е. имп. Бірақ бұл атаулар фольклорлық дәстүрде нақты тарихи оқиғаларға байланысты емес. Жергілікті халықтан табиғат құбылыстары мен күнтізбесі бойынша жоралғыларға байланысты суеверия ішінара меңгерілді.
Будда танысудың маңызды кезеңі. правосл. антикалық мұрасымен славян Византиядан христиандықты қабылдауы болды. Христианизация процесінде слав. (Болгария мен Сербия 2-ші пол. IX. в., Ресей — в кон. X-XI ғғ.) грек. жаңа айналымдағы халықтардың миссионерлері мен билеушілері визант монастырлық түріне бағдарланды. мәдениет. Оның өкілдері антикалық білімді тілдік сарқыншылық ретінде және оның қайта жандануының мүмкін көзі ретінде қарастырды. Сондықтан құқықтық. славяндар Римге жататын халықтардан айырмашылығы. шіркеулік-мәдени ареалға грек оқуларына негізделген «жеті еркін өнер» оқытумен антикалық мектеп жүйесі мұра болған жоқ. және (немесе) лат. классиктер. Бұл ретте мектептегі білім беру жүйесінің болмауы (сауатты қарапайым оқыту шегінен шығатын) құқықс-да әлсіз таралудың жанама себебі болып табылады. Даңқ. (XVI ғ. дейін) және Мәсіхтің мәтіндері. гуманитарлық білім саласындағы теориялық трактаттар мен басшылықтарды білдіретін авторлардың- «диалектика». «О осми частех слова», Георгий Хировосканың «о образех» трактаты, Константин Костенечскийдің «жазулар туралы ертегілердің» толық мәтіні және т. б.
Мұндай жағдай көптеген ғасырлар бойы тұрақты сақталды (шын мәнінде 2-ші еденге дейін. XVI ғ.), ұғымдар «А» және «Православие» көзбен қабылдау слав. кітаптар тұрақты поляризацияланған. Тіпті антикалық білімге қатысы бар тұлғалар (Болгарияда IX-Х ғғ. шептің жазушылары мен аудармашылары, кейінірек славқа шыққан гректер. және даңқ болды. авторлар — Айбек Кантакузин Сербия XV ғ., өжк. Максим Грек Ресейде XVI ғасырда), даңққа аудару керек деп санаған жоқ. классикалық авторлардың шығарылу тілі. Бұл қатынас зайырлы (көбінесе А бағытталған) лит-ру византқа да тарады. кезең. Сондықтан құқықтықсл танысудың негізгі көзі. ежелгі әлеммен славян Мәсіхтің туындысы болды. ол туралы жеке мәліметтерді және эллиндік жазушылардың аздаған христиандандырылған мәтіндерін қамтитын авторлар. Соңғылары авторлар туралы мәліметтердің болмауына байланысты оларды құрған дәуірмен әрдайым байланыстырылмаған.
Антикалық мифология туралы мәліметтер ЕТҚ сөздерінде болды. Григорий Богослова (үлкен көлемде — Панополитан және ЕТҚ Псевдо-Ноннының түсіндірулерінде. Никит, митр. Ираклийского) және «Хронике» Жохан Малалы (олар истолкованы бұл тұрғыда эвгемеризма — түсіну, кейіпкерлердің антикалық миф ретінде обожествленных тарихи қайраткерлері). Тарих (көбінесе эллиникалық монархиялар мен Рим Мәсіхтің алдын алу ретінде. патшалық) излагали хроника Малалы, Георгий Амартола (ғылым министрлігіне хабарласу арналған слав. Тіл екі рет), Георгий Синкелла, Константин Манасси және Симеон логофет. Сонымен қатар, даңққа кең таралған. жер, барлық Мәсіх сияқты. әлемде орта болды. Александр туралы Псевдо-Каллисфеннің эллиникалық романының нұсқасы және Троян соғысы туралы әңгіме. «Иудей соғысы» Иосиф Флавия, XIII ғ. кеш емес Ресейде аударылған. кітаптармен эллиникалық автордың туындысы емес, Иудей патшалығының өлімі туралы Мәсіхтің кіші замандастарының куәлігі ретінде. Философия («Энхиридион» ТРП өңделген Эпикттің стоикасын қоспағанда). Максим Исповедником, соңғысының «махаббат туралы Елпидияға тараулармен» бірге аударылған, бәлкім, Болгарияда IX ғғ.шегінде) «Пчела» (бірнеше рет славқа ауыстырылған) атақтары жинағының құрамында антикалық авторлардың (ішінара псевдоэпиграфиялық) дәйексөздері ұсынылған. тіл, оның ішінде Ресейде ХІІ ғ.) және «Еллиндік даналықтардың Мәсіх туралы пайғамбарлары», сондай-ақ драматург Пенандрдың морализаторлық моностихтары. Антикалық космология мен космографияның элементтері ЕТҚ «алты күндік» тұрады. Ұлы және Севириан Василия, еп. Сондай-ақ» әңгімелер», грек. ЕТҚ ағасына жататын дәстүрлер. Василия Кесари, Даңқ.- кейбір Сильвестр мен Антония. Неск. бір рет Мәсіхпен жабдықталған «Физиолог» ауыстырылды. толкованиями позднеантичный трактат қасиеттері туралы нақты және мифтік жануарлар, сондай-ақ бар ауыстыру ұқсас шығармалар арналған ертегі қасиеттері өсімдіктер). Медициналық басшылықтар іс жүзінде аударылмаған (сирек ерекшелік «Галиново на Иппократ» түсіндірмесін құрайды), бірақ күнтізбемен және уақыт есептерімен байланысты мәтіндер кеңінен таралған.
Тарихи-мәдени аспектіде құқықтық санасыз игеру сәті кем дегенде маңызды болып табылады. Даңқ. ежелгі дәстүр элементтерінің мәдениетімен, ең алдымен лит облысында. стиль және риторика, қасиетті шығармашылық арқылы эллиникалық мектеп білімін алды. Сонымен қатар біле тұра, білмей оқиға танысу слав. XIV ғ.аударымы салдарынан неоплатонизм философиясы бар кітаптар. Максим Исповедника.
Дейін кон. XV ғ. а-мен байланысты немесе антикалық сюжеттерге арналған барлық мәтіндер, әдетте, грек тіліне аударылған. тілі. XV-XVI ғғ.А.-мен танысу көздері. және польск. «Троян тарихы» Гвидо де Колумн, М. Бельскийдің» хроникасы», XVII ғ. басында — Эзопа басқыншылығы), XVII ғ. осы рөлде батыл басым.
Даңқ сөзі. антикалық тақырыпқа авторлар орыс тілінде жақсы көрінеді. көптеген ескерткіштер мен жанрлардың әртүрлілігіне байланысты. Болгария мен Сербия үшін мұндай мысалдар айтарлықтай аз. Болгарияда немесе Ресейде — славяндарға сәйкес Малаланың «хроникасы» мәтініне жапсырмалар жасалғаны туралы мәселе түсініксіз болып қалады. греч кейіпкерлерімен құдайлар. пантеонның. Сербияда 1-ші тоқсаннан кешіктірмей. XV ғ.ЕТҚ сөздеріне түсінік беру негізінде. XIV ғ. аударылған Григорий Богослова талапқа қосылған «бозех еллинские скверлік бозех туралы» компиляция жасады. Серб. XIV-XV ғғ. билеушілері өз туыстарын имп-ға салды. Лицинию.
Ресейлерде мифологиялық сюжеттері бар антикалық тарих XI ғ. бастап Дүниежүзілік тарих — Хронограф бойынша компиляцияның ажырамас бөлігін құрады. XVI-XVII ғғ. орыс хронографы нескке түсіп. Құдайға құлшылық ету және оған түсінік беру Сөз неск негізге алынды. каз. тіл біліміне қарсы оқыту. В кон. XV — 1-ші жынысы. XVI ғ. Римнен Мәскеу мемудаларының билік сабақтастығы туралы ұсыныстар қалыптасады. императорлардың (Савва-Спиридонның Жолдауында тамыз-кесарьмен Рюрик туысы және «Мономахты дар туралы ертегілер») және Рим империясына қатысты Ресей мемлекетінің тарихи сабақтастығының маңыздысы. Псковский инок Филофей жазған дьяку М. Ж. Мисюрю-Мунехину: «Веси, христолюбче және боголюбче, яко барлық христиан патшалығының приидоша» конець және снидошася во мә царьство біздің государя, пророческим кітаптарға, яғни Ромеиское патшалығы. Екі нәрсе Рим падоша, ал үшіншісі тұр, ал төртіншісі тұрмайды. Многажды және апостол Павел поминает Рим «посланиих, түсіндіру глаголет: Рим бүкіл әлем» (Синицына Н. В. Үшінші Рим. М., 1998. Б. 345). XVI ғасырда антикалық кейіпкерлердің аттары және антикалық аллюзиялар жиі түрлі мәтіндерде, бірінші кезекте лит-те кездеседі. мемлекет қайраткерлерінің Жолдаулары (патшаның Иоанн IV Васильевич Грозный, Ф. И. Карповтың, соңғысының Овидий шығармаларынан дәйексөздер кездеседі); мифтік кейіпкерлердің аттары азбуковниктерге түседі; планетаның антикалық атауларымен байланысты мифтер (антикалық дәуірдегі күнтізбе тарихымен бірге) кең күнтізбелік-астрономиялық «әулиелерге алғы сөз». Сонымен қатар XVI ғасыр Ресейде а. Прп-тің қатаң айыптауларымен белгіленген. Максим Грек, антикалық дәстүрдің тамаша білгірі (белгілі және аудармашы неск. «сот» сөздігінде антикалық сюжеттер туралы мақалалар), гречке айналған ауқымды Жолдау жасады. мифтер, оның шығармаларында лат атына күрт құлдырау бар. гуманистов энтузиаст — өтініш антикалық. Инок Филофей » цитировавшемся жолдауында Мисюрю-Мунехину айыптайды «еллинскую борзость» (білдіру нәтижесінде пайда болған қате пайымдауды ұштастыру «еленская (т. е. оленья.- А. Т.) борзость»), ассоциирующуюся одан әрі бірге «риторской астрономиямен») богопротивными сабақтармен астрологией («звездочетием»). |
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасы ЖЖҚ бойынша онлайн-тестілеу және теориялық емтиханға онлайн-дайындық қызметтері көп. Олардың көпшілігі атауы бойынша біздің компаниямызға ұқсас.
Біздің компанияның ресми ресурстары бар екенін және олардың атауы төмендегідей екенін хабарлаймыз:
Компанияның веб-сайты: www.safety-driving.kz
Компанияның Instagram аккаунты: @safetydriving
Компанияның BK (ВКонтакте) аккаунты: vk.com/safetydrivingkz
Сондай-ақ, қазіргі уақытта AppStore немесе PlayMarket-те өз қосымшамыз жоқ екенін Сіздің назарыңызға жеткіземіз, оны әзірлеу жүргізілуде және оның іске қосылғаны туралы біз міндетті түрде сайтта
хабарлаймыз! Біздің атауымызға ұқсас және біздің сайтқа ұқсас мазмұнды қамтитын қосымшалар алаяқтарға тиесілі болуы мүмкін!
Сапасыз контент алудан және ақшалай қаражат жоғалтудан сақ болу үшін тек ресми ресурстарды пайдаланыңыз! |
SCB10/11 125 КВА 10 /11 0,4 Кв 3 фазалы жоғары вольтты үй ішінде құйылған шайыр құрғақ типті күштік трансформатор
SCB10/11 160 КВА 10 /11 0,4 Кв 3 фазалы жоғары вольтты үй ішінде құйылған шайыр құрғақ типті қуат трансформаторы
SCB10/11 200 КВА 10 /11 0,4 Кв 3 фазалы жоғары вольтты үй ішінде құйылған шайыр құрғақ типті қуат трансформаторы
SCB10/11 315 КВА 10 /11 0,4 Кв 3 фазалы жоғары вольтты үй ішінде құйылған шайыр құрғақ типті қуатты трансформатор
SCB10/11 400 КВА 10 /11 0,4 Кв жабық құйылған шайыр құрғақ 3 типті жоғары вольтты қуат трансформаторы
SCB10/11 500 КВА 10 /11 0,4 Кв 3 фазалы жоғары вольтты үй ішінде құйылған шайыр құрғақ типті қуат трансформаторы
SCB10/11 630 КВА 10 / 0,4 Кв 3 фазалы жоғары вольтты құйылған шайырлы құрғақ типті күштік трансформатор
SCB11/10 800 КВА 10 / 11 -0,4 Кв 3 фазалы жоғары вольтты құйылған шайыр Құрғақ типті қуат трансформаторы Ішкі түрі
SCB10/11 1000 КВА 10 /11 0,4 Кв 3 фазалы жоғары вольтты үй ішінде құйылған шайыр құрғақ типті күштік трансформатор
SCB10/11 1250 КВА 10 / 0,4 Кв 3 фазалы жоғары вольтты құйылған шайырлы құрғақ типті күштік трансформатор
SCB10 1600 KVA 10 / 0,4 Кв 3 фазалы жоғары вольтты құйылған шайырлы құрғақ типті күштік трансформатор
SCB10 2000 КВА 10 / 0,4 Кв 3 фазалы жоғары вольтты құйылған шайырлы құрғақ типті күштік трансформатор
1234Келесі >>> 1/4 бет
Біздің өнімдер немесе бағалар тізімі туралы сұраулар үшін бізге электрондық поштаңызды қалдырыңыз, біз 24 сағат ішінде байланысамыз.сұрау |
Қазақстан әскерінде ешкім аш қалмайды. Мұның үстіне ол жақта әскерилер күнде бір тамақ жеп одан шығып қалмас үшін ас мәзіріне ұдайы өзгеріс енгізіліп отырады.
Қарағандыда орналасқан 6505 әскери бөлімінің жауынгерлерге арналған асханасы 125 орынға шақталған. Тамақ жеуге бөлінетін уақыт – 30-40 минут. Қазіргі үлес ережесіне сәйкес Ұлттық ұланның мерзімді қызметтегі бір сарбазына тәулігіне 1713 теңге бөлінеді. Ал жауынгерлердің өздері асханадағы нарядтан босатылған. Яғни енді олардың ешқайсысы бұрынғыдай түні бойы картоп аршып отырмайды. Тамақтың бәрін азаматтық қызметкерлер жасайды.
Жауынгердің ас-ауқатының құрамы мұқият ойластырылған. Онда бірінші тамақ, екінші тамақ, салат, жеміс пен көкөніс, жұмыртқа, кептірілген жемістер, шырын бар, – дейді «Орталық» аймақтық қолбасшылығы 6505 ә/б азық-түлік қызметінің бастығы, капитан Алексей Миронов. – Аптасына екі рет жаңа піскен нан өнімдері болады. Мысалы, түрлі тоқаш пен шелпек. Сонымен қатар, тағамдардың қайсысы ұнап, қайсысы ұнамайтынын білу үшін жауынгерлер арасында сауалнама жүргіземіз.
Әскери бөлімге біз барған күні, яғни дүйсенбіде ас мәзірі мынадай болды: таңертең – қуырылған ет пен қарақұмық ботқасы, қатық, қант қосқан шәй, сары май, нан, бал, жұмыртқа; түсте – туралған тәтті бұрыш пен пияз қосылған қызанақ пен қияр салаты, сүйегі бар сорпаға дайындалған борщ, палау, нан, алма, жеміс шырыны, компот, жартылай дәрумендер, тоқаш; кешке – қуырылған балық пен езілген картоп, қатық, шәй, қант, сары май, нан, бал, шұжық, ірімшік.
Азық-түліктің сапасы мұқият тексеріледі. Ал дайын тамақтан алдымен офицерлер мен медицина қызметкерлері дәм татып көреді.
Мерзімді қызметте жүрген 23 жастағы ефрейтор Берік Тасболатов Қостанай облысының Лисаков қаласынан келген. Ол туыстарына үйге оралған күні ет асып қойыңдар депті. Оның айтуынша, әскерде жүрген жауынгерлер анасы жасайтын бәліштен тез шығып қалады екен.
Әрине, алғашқы күндері үйренісе алмай жүрдік. Бірақ денеге көп салмақ түседі. Тоқ жүру керек, – дейді сарбаз. – Қазір берген тамақты жей беремін. Бірақ әскердің ас-суы дәмсіз дей алмаймын. Мұнда неше түрлі тамақ жейміз. |
Кезде бірінші қорқыныш кезінде известии туралы мученической қайтыс болғаны патшасы-освободителя, назарында барлық орыс халқының жүгінді басқа, кім таққа отырды. Барлық Ресей күттім, не істеу керек, қалай өңдеу император Александр Үшінші болды.
Жаңа император күндері өзінің балалық және жастық емес, дайындалған болуы мүмкін государем: ол екінші ұлы император Александр Николаевич. Айқын ой, оның сводились сол үшін өмір бойы болуы мүмкін сенімді досы және мейірімді көмекшісі, аға-інісі цесаревича Николай Александрович.
Тәрбиеші ұлы пасха Александр Александровичке тағайындалды тағы оның дедом императоры Николай Бірінші граф Перовский, brave жауынгер және адам қатаң адамгершілік ережелерді. Мұғалімдермен қатар, ұлы князь көрнекті тұлғалар. Орыс тілі өзіне сабақ берген ғалым білгірі соң Грот. Туған тарихын зерттеді, ол атақты орыс тарихшы Соловьева, білді внушить ұлы пасха үлкен махаббат туған старине. Ақырында, аяқталуы білім беру мыналар бойынша сабақтар орыс заңнамасына сәйкес белгілі ғалым және мемлекеттік қайраткер Победоносцевым. Жанында бұл жалпы білім жүрді зерделеу, әскери ғылым және әскери істер. Бітіргеннен кейін білім беру Александр Александрович бірге коэффициентіне жасаған ұзақ саяхат.
Ең тығыз достық соединяла екі ағайынды. Цесаревич көп сұхбаттасқан ағасымен туралы істер басқармасының, және әрқашан прямодушные және ақылға қонымды көзқарастар Александр Александрович ұстай оған әсер етті. “Александр, — говаривал рет цесаревич Николай, — жаны таза, хрусталь”.
Сонымен қатар денсаулық цесаревича пошатнулось болды тез нашарлауы. Көктемді 1865 жылы ол өткізді көлінің оңтүстік Франция. ‘Кезде ауру цесаревича қатысты қауіпті айналымға шығып, сонда император ұлы князі Александр Ұйымдастырылды. 12 сәуір бүкіл патша отбасы жиналды төсегінде умиравшего цесаревича. Ең болды, ол алды өз қолын қалыңдықтың — дат ханшайым Дагмары, салып оның қолын ағасы, проговорил: “Қалдырамын Саған ауыр міндет, даңқты тақ, әкесі мен қалыңдықтың, ол жеңілдетеді Саған бұл ауыртпалығы”. Бірнеше минут өткен соң цесаревич қайтыс болды, және ұлы князь Александр Александрович болды тақтың мұрагері.
Скорбные дни өткізілген атындағы Францияның оңтүстігінде, мәңгілікке қалды оған еске; ол өз сезімдерін білдірді: “Келе ұлы князі, ал бара мұрагері — қиын, әсіресе лишившись ең дұрыс менің тіректер, ең жақсы досы және любимейшего ағасы. Бірақ не істеу керек — бұл ерік-жігер Божия”.
Сол кезде, 12 сәуір, 1865 жылы, жоғары манифест жариялады Ресей жариялау туралы, ұлы князь Александр Александрович мұрагері-цесаревичем, сондай-цесаревич сочетался ақауы бастап дат ханшайым Дагмарой, қазіргі здравствующей государыней императрицей Мариямен Федоровной. Некеге тұрғаннан кейін мұрагер поселился в Аничковом сарайында. Мұнда, жай ғана өмір сүре, ол айналысқан порученными оған іс, стремилея жақын және жақсы танысуға ережеге сәйкес жүзеге асырады Ресей және жиі қатыстым келетіндер астананы жергілікті қайраткерлері. 1868 жылы Ресей постиг күшті аштық. Бастаған комиссия құрылған, зардап шеккендерге көмек көрсету үшін, государь қойды цесаревича. Мұнда оған тура келді танысып, көптеген сведущих адамдардың әр түрлі орындарды Ресей мен өзіне танытуға кипучую қызметі.
Мәңгіге соғысты турками 1877 жылы цесаревичу бұйырды дербес және қиын міндет. Ол қойылды государем бастаған Рущукского жасақ. Бұл отряд тиіс көрсетуі түрік шығыстан және қорғауға байланысты күш, олар сол қаланы қоршауға алды Плевну. Міндет, осындай мәуліт мерекесіне арналған цесаревича, орындалды оларға керемет — елеулі түрік күшін сәтті болды отражаемы әскерлер саршұнақпен, оның басшылықпен, соның арқасында әскер және еді кедергісіз обложить Плевну және оны алуға.
Соғыс кезінде айқын анықталса, неблагоприятна біз үшін әлсіздік теңіз күштері. Алу үшін мүмкіндік салынуы сауда қатынастар Англия, проявлявшей сонда дұшпандық Ресей, құру туралы шешім қабылданды жеңіл тез жүзетін кемелер. Цесаревич Александр Александрович рұқсатымен государя жүгінді ыстық воззванием орыс халқына, туралы пожертвованиях ұқсас флоты, және өте қысқа уақыт ішінде жиналған үлкен ақша. Оларға салынған соттың Ерікті флоты.
Айрықшалықты белгілері, әрқашан мінездемелік қолданылу цесаревича болып табылған орынды қаттылығы, тыныштық және үлкен еңбекқорлық. Қашан провидению болды кез келген шақырылсын оның таққа, ол болды, және оның әкесі, әбден дайындалған ұлы қызмет ету.
Сәлдегүлдің мемлекет
– Ауыр және скорбную годину император Александр Үшінші күшіне арналған прародительский отырды. Крамола таратылды Ресей мен етпей әлсіретуге, оның күштері мен халықаралық ережелер. Государю надлежало ең алдымен елді тыныштандыру және жолын кесу крамолу. Содан кейін оған тура келді көтеру, халық әл-ауқатын нығайту үшін Ресей подобающее арасында ұлы мемлекеттер әлем.
Табысты бастамаларға государя қамтамасыз етті, қатты, оның темір ерік-жігер, адалдық пен прямота, вера Ресейге, ясный көзқарас міндеттері мен мақсаттары.
Барлық мемлекет ықыласпен ожидало, государь анықтайды жалпы бағыты өзінің патшалық құру. Мен бұл туралы 29 сәуір биіктіктен трона раздалось қатты деген сөз. “Посреди ұлы Біздің қайғы-қасірет, — мәлімделді жоғарғы манифесте, үні Құдайдың бұйрық берді, сонда жасалды Бізге бодро арналған іс басқармасының, уповании арналған Керемет кәсіпшілігі, верою енеді және ақиқатты Самодержавной билік, Біз бағытталған бекітуге және қорғауға игілігі үшін халық от всяких оған поползновений”. Бұдан әрі государь шақырды барлық адал ұлдары Отан ободриться және барлық күшімен жәрдемдесу “жою гнусной крамолы, позорящей жерге орыс, бекітуге сенім мен имандылығын, к доброму балаларды тәрбиелеу, жою неправды және ұрлау, водворению тәртіп пен шындық іс-әрекеттегі мекемелердің, дарованных Ресей оның благодетелем, тойлайды, Оның ата-анасы”.
Патша деген сөз, күшті сөз болған Ресейдің үстінде, луч света, прорезающий р, прояснило сана көптеген колебавшихся және смущенных тудырды ішкі, берік күш қарсы іс-қимыл үшін крамоле; шақыру, сол патша – адамгершілік жаңарту тауып живейший отклик барлық жерде. Бәрін түсіндік, бұл тербелістердің уақыт өтіпті.
Мемлекеттік билік почувствовала өзіне қатты және күрес крамолой бардым сәтті өтті. Сол жерде, әсіресе дамыған болатын бүлік және қылмыстық қызметі, алуға жарияланған жағдайы күшейтілген және төтенше қорғау, ұсынушы билік орындарына үлкен құралдары және үлкен өкілеттіктері олармен күресу үшін. Шақыру государя және оның жоғары сенім воодушевили үкіметтік және қоғамдық күштер мен ықпал успокоению жер мен әлсіреуіне крамолы.
Талқылау үшін жорамалдар туралы қажетті мемлекеттік қайта құрулар император Александр Үшінші санаған пайдалы тарту және әр түрлі жергілікті қайраткерлері.
Ішкі істер министрі граф Игнатьев, отличившийся жақсы орыс қайраткері атағы елшісі Бейжің және Константинополе шақырды Петербург шілде 1881 жылғы сведущих тұлғалардың арасынан земцев кеңес төмендету туралы шаруа выкупных төлемдер. Салдары бұл кеңестің мақсаты-өте маңызды шаруалар үшін жоғары ағарудың 28 қараша 1881 жылы балабақшалар төмендету выкупных төлемдер.
Сол жылдың күзінде болды шақыруы жаңа кеңес сведущих адамдардың переселенческому іс күрес жөніндегі халық маскүнемдікке.
Ерекше шарттар мемлекеттік өмірі туралы сол кездегі побудили император Александр Үшінші енгізілсін кейбір шектеулер белгіленген бұл алдыңғы патшалық құрылымы земство және қалалық өзін-өзі басқару; сонымен қатар, азайтылды, қолдану, сайлау басталған әлемдік сотында, уездерінде орындау, судьялық міндеттерін берілген жаңадан құрылған земским бастықтары.
Государь Александр Александрович өз қызметінде болды Орыс православие царем-самодержцем. Ашық және добродушное оның барлық құдіретті оның сыртқы түрі, величественно-тыныш отыру, твердая поступь — барлық являло онда древнерусского богатыря. Осы таза орыс чертам сыртқы келбетін император әбден келуі қажет және оның орыс сипаты — қараңғы, бесхитростный, надменный, қатты сөз, табандылықпен істе. Отбасылық өмір государя бүкіл Русь, оған үйрету, жарқырағанда бірқалыпты, тыныш, невозмутимым керек. Игі көне ғұрыптар қалай воскресли Русьдегі отбасында патшасы-богатыря бүкіл олардың толықтығы мен святости.
Император Александр Александрович қызу сүйетін барлық өзінің туған: орыс сөйлеу, ән, киім. Орыс халық әндері, онда шықты қорқыныштығы, пронеслись кең ауқымды мәселелер бойынша тұлғаға жер Орыс, неслись тіпті шетелге және тарттық жалпы назар аударыңыз.
Государь алдына қойған өзіне міндет устроить барлық, сондықтан орыс халқы барлық бойы ұлан-байтақ империясы болды халық-иесі үшін шеткі теснее слились бастап түбегейлі Ресей.
Ретінде орыс патшасы Александр Үшінші болды терең діни православиелік адам үшін православ шіркеуінің тырысты деп санаған үшін оған қажетті және пайдалы.
Айқын сезіне отырып, бұл православие негізін құрайды души халқымыздың император және өзінің үлгісімен, өзінің бүкіл қызметімен талпынды салу ” подобающую биіктігі шіркеуіне.
Артынан енгеннен кейін оның тағына болды айтарлықтай оживляться шіркеу: шіркеу бауырластық болды әрекет бодрее және сәтті. Бастады туындайтын қоғамның ставившие өзіне міндет құрылғы рухани-адамгершілік оқуларының және сұхбаттасу және оған қарсы күрес жөніндегі маскүнемдікке. Бірге истово жасалатын богослужением православиелік храмдарда қуырды болды жиі естуге және храмдарда, тыс храмдар сөз құдіреті Христовой ақиқат.
Үшін жоғарылау және нығайту өңірінде патшалық император Александр Үшінші основывались жаңадан немесе восстанавливались ғибадатханалар. |
Сіз өзіңіздің SEO стратегияңыздың тиімді екендігіне сенімді бола аласыз ба? Егер олай болмаса, сіз өзіңіздің іс-әрекетіңіз үшін Semalt-қа баруыңыз керек. Сіздің нақты веб-сайтты құрудағы күш-жігеріңіздің зая кетпеуін қалай қамтамасыз ете аламыз? Мұның бір жолы - веб-сайтыңыздың өнімділігін дамыту. Нәтижелердің дұрыс нәтижелеріне назар аудара отырып, біз сіздің веб-сайтыңыздың қай салаларына көп көңіл бөлуді немесе жөндеуді қажет ететінін білеміз.
Өнімділіктің барлық дұрыс көрсеткіштерін қадағалай отырып, біз сіздің веб-сайтыңызға қатысты сұрақтарыңызға жауап бере аламыз.
SEO KPI дегеніміз не?
KPI берілген веб-сайттың немесе мазмұн науқанының жетістігін өлшейтін және нақты көрсететін объективті көрсеткіштер ретінде қолданылады.
Сіздің сайтыңыз керемет, таңғажайып және әдемі. Сондай-ақ, сіз өзіңіздің маркетингтік науқаныңызға жақсы ақша жұмсадыңыз, көптеген ұйқысыз түндер сатып алушылардың тұлғаларын дамытып, мақсатты аудиторияны жинадыңыз. Ақыры сіз өзіңіздің клиенттеріңізге өзіңіздің қажырлы еңбегіңізді ұсынатын сәт келді, бірақ бұл веб-сайт, және сіздің күш-жігеріңіздің сәтті немесе ысырапты екенін көрсету қиын болады. Сіз мұны KPI-ді қолдану арқылы жасайсыз.
Іздеу машинасын оңтайландыру (SEO) негізгі көрсеткіштері (KPI) - бұл веб-сайттың маркетинг тобы органикалық іздеу нәтижелеріне қатысты веб-сайттың жұмысын өлшеу үшін пайдаланатын мәндер. Веб-сайт ретінде SEO әрбір веб-сайттың басты мақсаты және негізгі функциясы болып табылады. Веб-сайттың немесе веб-сайттың маркетингтік тобы өз сайттарының іздеу жүйелерінде қаншалықты жақсы жұмыс істейтіндігін түсінуі үшін, олар SEO көрсеткіштерін өлшеуі керек. Мұны бірнеше апта немесе бірнеше ай ішінде жасай отырып, олар өзгерістерді қадағалап, ең көп кірген немесе ең көп жұмыс істейтін беттерді, негізгі кілт сөздерді және веб-сайттың оңтайланбайтын аймақтарын анықтау үшін талдау жасай алады.
Дегенмен, сіздің SEO мен сандық маркетингтің жетістіктерін анықтауда маңызды болып табылатын KPI бар ма? Мұнда сіз есте ұстауыңыз керек төрт маңызды KPI бар.
Органикалық сабақтар
Органикалық сессиялар Google, Bing және Yahoo сияқты іздеу жүйелерінен табылған трафиктің мөлшерін немесе веб-сайтыңызға басылғанды өлшейді. Сеанс пайдаланушы веб-сайтқа кіргенде және осындай кіру кезінде қолданушының әрекеті кезінде анықталады. Бұл пайдаланушының шығуын да қамтиды. Егер пайдаланушы сапар барысында бос тұра берсе, олардың сессиясы 30 минуттан кейін әдепкі бойынша белсенді емес болады.
Ескерту: Бір қолданушы бірнеше сеанстарға жауап бере алады.
Органикалық трафикті google Analytics көмегімен өлшеуге болады немесе деректерді есеп беру құралдарымен біріктіріп, деректеріңізді басқа деректер нүктелерімен жақсы талдауға болады.
Органикалық трафиктің жақсаруы көбінесе өнімділіктің өсуінің жақсы индикаторы болып табылады, себебі бұл сіздің SEO мақсаттарыңызға қол жеткізіліп жатқандығыңызды көрсетеді. Қарапайым тілмен айтқанда, сізді Интернет қолданушыларының саны артып келеді.
Органикалық сессияларды KPI ретінде бақылаудың әлеуеті бар, өйткені оны аналитикалық деректер мен кілт сөздерінің позицияларын зерттеп анықтауға болады. Бұл үлкен артықшылыққа ие, өйткені бұл фирмалық іздеулерден гөрі көбірек білдіруі мүмкін. Сіздің маркетингтік күш-жігеріңіздің бренд туралы хабардарлықтың жоғарылауымен нәтиже беретін-төленбейтінін анық көре аласыз. Сондай-ақ, сіздің сайтыңыздың кілт сөздер бойынша рейтингін жақсартатынын байқайсыз.
Нүкте шертетін тарифтер SERP-тегі жағдай жақсарған сайын жоғарылайды. Үшінші беттен екінші бетке өту сіздің веб-сайтыңыздың басталатын CTR санына әсер етуі мүмкін.
Бұған сіз үлкен көлемді кілт сөздердің және қол жетімді және тиісті беттердің тақырыптарының бірігуінің арқасында қол жеткізе аласыз. Сондай-ақ, мета сипаттаманы іс-әрекетке тартымды шақырумен жаза аласыз.
Сіздің органикалық сеанстарыңызды өсіре отырып, бұл сіздің көрермендеріңіз үшін және веб-сайтты құрудың басты мақсаты болып табылатын іздеу машиналары үшін маңызды екеніңізді көрсетеді.
Кілт сөздердің рейтингі жоғарылайды
Сіздің кілт сөздер рейтингі сіздің кілт сөздеріңіз Google сияқты іздеу жүйелерінде орналасқан. Жоғары деңгейлі кілт сөз өте маңызды және көптеген интернет қолданушылар іздейтін кілт сөзді білдіреді.
Бұл жоғары деңгейлі кілт сөздердің саны неғұрлым көп болса, соғұрлым жақсы дегенді білдіреді. Кілт сөздердің рейтингін тексеруге және қадағалауға көмектесетін бірнеше құралдар әзірленді. Мысалы, сіз SEMRush немесе SE Ranking қолдана аласыз.
Кейбір сөздер, әрине, SERP-де жоғары орын алады. Осы сөздердің кейбіреулері сіз ұсынатын қызметке және орналасқан жеріңізге тән фирмалық атауларды немесе мақсатты ұзын құйрықты сөздерді қамтиды.
Сіздің кілт сөздердің рейтингісі KPI үшін маңызды, себебі веб-сайт иелері веб-сайттың сәттілігін анықтауда неге назар аударады. Веб-сайттың иесі ретінде сіз уақытты, басу жылдамдығын немесе сол сияқты нәрселерді іздеуді білмеуіңіз мүмкін. Оның орнына сіз ең қарапайым индикаторға назар аударасыз, ол кілт сөздер. Веб-сайт иелері кілт сөздерді де бақылайды, өйткені бұл веб-сайт басты мақсаттарға жету үшін бірінші қадам болып табылады, олар: трафик, сатылым және сатылым көбірек.
Ескерту: сіз кілт сөздердің рейтингін мұқият қадағалап отыруыңыз керек.
Алайда, бұл сіздің кілт сөздер рейтингінің ауытқуын байқаған кезде алаңдамасаңыз, көмектесе алады. Бұл Google өзінің алгоритмін жаңартқандықтан орын алады, бірақ егер құлдырау жалғаса берсе, сіз оны тексергеніңіз жөн. Әйтпесе, сіз біраз уақыттан кейін тұрақты өсуді сезінуіңіз керек.
Сіздің веб-сайтыңызды үнемі қадағалап отыру қателіктердің қаупі бар болғанға дейін түзетуге көмектеседі. Бірақ сіз өзіңіздің оңтайландыруыңызды асыра алмауыңыз керек, өйткені артық оңтайландыру оңтайландыру сияқты жаман.
Парақтан тыс және оңтайландыру сіздің кілт сөздердің рейтингін жақсартуға және сіздің веб-сайтыңыздың дәрежесін қамтамасыз ететін басқа SEO факторларына көмектеседі.
Жетекші/конверсия
Сіздің сайтыңызға көзқарас алуға күш салғаннан кейін не болады? Интернетті тиімді пайдаланғыңыз келсе, осы сұраққа жауап беру өте маңызды. Келуші сіздің веб-сайтыңызды ашқаннан немесе кіргеннен кейін не болады? Сіздің SEO стратегияңыз клиенттерге айналады деп үміттенетін генерацияларды тудырады. Жетекшілер - конверсия бойынша әлеуетті клиенттер; біз сіздің веб-сайтыңызды патронизациялауға сендіру үдерісіне сілтеме жасаймыз.
Жетекші байланыс келесі түрде болуы мүмкін:
Жаңалықтарға жазылу
Сіздің жетекшіңіз туралы көбірек ақпарат беретін байланыс формасы
Телефон қоңыраулары
Тіркеулер
Сатып алу аяқталды
Сіз өзіңіздің жетекші іс-әрекеттеріңізді талдай және бақылай аласыз. Google Analytics сияқты құралдардың арқасында сіз келесі ақпаратты қадағалай аласыз:
Сізде мобильді немесе жұмыс үстелі веб-сайтында көп түрлендірулер бар ма?
Сіздің жетекшілігіңіз көбінесе ерлер ме, әлде әйелдер ме?
Қай парақ сізге көбірек жетекші болады?
Сондай-ақ, бағдарлардың қайда түсіп кететінін көрсететін межелерді немесе маркерлерді орнатуға болады. Осы деректер арқылы сіз өзіңіздің веб-сайтыңызды жақсартуға және сіздің веб-сайтыңызға деген қызығушылықты тоқтатуға болады. Жетекшілеріңіздің санын көбейте отырып, сіз өзіңіздің сайтыңызға келушілерді көбейтіп қана қоймай, нәтижесінде сатылымнан рахат аласыз. Бұл сіздің келушілеріңіздің көбісі сіз орындауға үміттенетін соңғы немесе соңғы тапсырманы орындайтынын немесе орындайтынын білдіреді.
Бұл өте маңызды KPI, себебі ол сіздің бизнес мақсатыңызбен тығыз байланысты. Сіздің веб-сайтыңыз қаншалықты керемет болғанына қарамастан, егер ол түрлендіруге әкелмесе, сіздің бизнесіңізде және веб-сайтыңызда өсуге ресурстар жетіспейді. Мұның болмауын қамтамасыз ету үшін сіз басу жылдамдығын оңтайландыру мен пайдаланушы тәжірибесін жақсартуға назар аударуыңыз керек.
Сессияға арналған беттер
Сіздің веб-сайтыңызға келуші неғұрлым ұзақ отырса, рейтингке ие болу мүмкіндігі соғұрлым жоғары болады. Себебі, егер сіз олардың қажеттіліктерін өзіңізге ұнайтындай етіп қанағаттандырмасаңыз, интернет қолданушылары сіздің сайтыңызда қалмас еді. Сессияның бір беті - бұл кіру сеансы кезінде келушінің қанша параққа кіретіндігі туралы орташа көрсеткіш. Сонымен қатар, парақтың қаншалықты жиі қаралатынын есептейді.
Сілтемені құру дәйектілігі немесе құрылымы арқасында бір веб-сайтта бір қолданушыны ұзақ уақыт ұстауға болады, бұл жақсы нәрсе, міне, сондықтан. Сессияға арналған бет SEO мамандарына немесе веб-дизайнерлерге пайдаланушыларға қызықты болуы мүмкін мазмұн құруға мүмкіндік береді. Бұл мазмұн бір мақаланы оқығаннан кейін оқырман келесі мақаланы көруге аяқтаған нәрсеге қатысты және қатысты мазмұнды қамтитындықтан, келесі мақаланы оқуға сенімді болатындай етіп жасалады.
Бір сессияға бір парақты тізбек ретінде қарастырыңыз; олар белгілі бір өнімді немесе мазмұнды іздейді. Сонда да, олардың негізгі сұранысына жауап бергеннен кейін, сіз оқырманды «неге мен мұны да тексермеймін?» Деген ой тудыратын жақын өнім немесе мазмұн туралы көбірек ақпарат бере аласыз. осылайша, сіз орта есеппен бір сессияға көп беттерді көресіз.
Бұл KPI сіздің маркетингтік күш-жігеріңізді сақтауда маңызды. Semalt Сіздің веб-сайтыңыздың күш-жігерін сақтау және оны SERP-дің бірінші бетіне апару үшін осы KPI-ді және басқаларын қадағалауға көмектеседі. Кез-келген маркетинг тобы веб-сайттың өнімділігін шынымен түсінуі үшін сізге белгілі бір SEO көрсеткіштерін өлшеу қажет болады. Мәселе сізге KPI көрсеткіштерін өлшеудің қажеті емес пе, емес, сіздің веб-сайтыңыз қаншалықты зардап шегеді, себебі сіз осы көрсеткіштерді қадағаламадыңыз. |
Қатаң тәртіпке бағынған теміржол саласында еселі еңбек етіп жүрген нәзік жан иелері баршылық. Жұмагүл Сапина – солардың бірі. Қандыағаш станциясында жүктерді іздестіру, коммерциялық актілерді тіркеу бөлімінің іздеу агенті болып еңбек ететін тәжірибелі теміржолшының жанама аты – «Агент Сапина».
Кейіпкеріміздің бұл мамандықты игергеніне 30 жылға жуықтаған. Жұмыс өте жауапты. Тосыннан болатын қауіптің алдын алу, қадағалаудан бөлек, ұрлық, құжат жоғалу, тағы басқа заңсыздықтармен күресу оңай емес. Жүк вагондарына қатысты түрлі қауіпті жағдайлар, заңсыздық, бөтеннің мүлкін иемдену секілді келеңсіздіктер тіркелсе, агент Сапинаның тәулік бойы тынымсыз жұмыс істеуіне тура келеді.
«Таңғы сағат 6-да жұмыста боламын. Бізде мереке, демалыс күні деген болмайды, келеңсіз оқиға тіркелсе, кез-келген сәтте жұмыста болуға тиіссің. Күндіз-түні тоқтаусыз қозғалыс жүріп жатқан сала болғандықтан жұмысымыз да үзіліссіз», – дейді Жұмагүл Сапина.
Мектеп бітіріп, жаңа өмірге қадам басқан жас қыз еңбек жолын қатардағы қарапайым жұмысшы болып осы Қандыағаш станциясында бастаған екен. Бір жылдан соң арнайы жолдамамен жоғары оқу орнына түсіп, дипломмен қайта оралған. 1984 жылдан бастап нағыз теміржолшы ретінде қалыптаса бастайды. Алдымен құжат жеткізуші, техникалық кеңсе операторы болды. 1992 жылы станциядағы жүктерді тіркеу, іздестіру бөліміне ауысады. Бүгінде осы Қандыағаш станциясының жүктерді іздестіру, коммерциялық актілерді тіркеу бөлімінің іздеу агенті.
Кейіпкеріміз теміржолшылар әулетінде тәрбие алған. Атақты династиялардың бірі Жұбанышевтар әулеті 2017 жылы ел бойынша мерейлі отбасы байқауында бас жүлдені жеңіп алған. Отбасында тәрбиеленген жеті бала да теміржол саласында еңбек етеді.
«Теміржол саласы қиын әрі жауапты. Күніге мыңдаған тонна жүк, жүздеген жолаушы тасымалын жүзеге асырып жатқан алып сала бейне бір конвейер секілді. Онымен бірге қозғаласың, түсіп қалу – апат деген сөз. Сондықтан қателесуге қақымыз жоқ», – дейді агент Сапина. |
Көктемнің алғашқы күні елімізде Алғыс айту күні ата лып өтіледі. Ол – қазақстандық патриотизмнің, бірлік пен достықтың жарқын мерекесі.
2016 жылдың 14 қаңтарында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылған күнін, яғни 1 наурызды Алғыс айту күні етіп жариялады.
"Қазақстан халқы ассамблеясы құрылған күн, яғни 1 наурызды жыл сайын барлық этностың бір-біріне және мейірбандық танытып, ол адамдарды өз туғанындай қабылдаған қазақтарға алғыс айту күні ретінде атап өту әділетті болар еді. Бұл күн бізді бұрынғыдан да гөрі жақындастыра түспек. Бұл күн мейірімділіктің, бүкіл қазақстандықтардың бір-біріне деген достығы мен махаббатының жарқын мерекесі бола алар еді", - деген болатын Н.Назарбаев Ассамблея сессиясында.
Бертін келе аталған мейрамның ұғымы кеңейе түсіп, жалпыхалықтық мас штаб алды. Бұл күні туыстарымызға, достарымызға, айналасына жақсылық жа сап жүрген жандарға алғыс айта аламыз. Қала берді оқушыларды білім нәрімен сусындататын ұстаздар, адам жанының арашасы саналатын дәрігерлер, мұқтаж жанға қол ұшын созуға асығатын еріктілер де алғысқа лайық. Біздің ауданымызда да қайырымдылыққа жаны құмарлардың қатары аз емес. Олар өз мүмкіндіктерінше жақсылық жасап жарысқан жандар. Ал біздің әңгімеміздің арқауы – Доссор кентіндегі Бержан Қанатбаев атындағы орта мектептің 1971 жылғы түлектері. Алтын ұя мектептерімен қоштасқандарына былтыр 50 жыл болған Есенжан Төлешқалиев, Бақыбай Шагиров, Дәуіт Қазмұханов және Серік Тасмағамбетов мерейлі жылдарында ерекше бір іс жасауды ұйғарады. 4 азамат ақылдаса келіп «Қайда кетпей жатырған ақша?! Ал ауылымызда ішер асқа жарымай жүрген отбасылардың саны жетерлік.
Өмір бумеранг. Қайырлы ісіміз өзімізге қайтпаса, балаларымызға қайтар» деген оймен бірнеше ай бойы қатарынан аз қамтылған жанұяларға ең қажет деген азық-түліктерін алып беріп тұрады. «50 жылдан кейін сыныптастардан ауылда қалғандары төртеуміз екенбіз. Сондықтан өзара келісімге келіп 5 ай бойы мұқтаж отбасыларға көмек көрсетіп тұрдық. Тізімді жергілікті әкімдік берді. Арасында бірнеше рет қатарынан барған үйлеріміз де бар», - дейді қайырымдылық акциясын ұйымдастырушылардың бірі Есенжан Төлешқалиев. Жетпістің жетегіне жетіп қалған жомарт азаматтарды Қазақстан Республикасының Конституциясы күні қарсаңында Доссор кентінің әкімі Болат Ермеков арнайы қабылдап, ауылдың тыныс-тіршілігіне белсене араласқандары үшін «Алғыс хатпен» марапаттаған болатын. Халық өз қотырын өзі қасыған қиын заманда ақсақалдарымыздың абыройлы ісі көпке үлгі қыларлықтай. «Жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын!» демекші, алғыс арқалаған азаматтарымыз көп болсын! |
Түркияның Изник қаласында 29 қыркүйек пен 2 қазан аралығында IV Дүниежүзілік көшпенділер ойындары өтті. Орталық Азияның тарихи көшпелі халықтарының ұлттық ойындарын насихаттап, түркі елдері арасындағы бірлік пен ынтымақты арттыруға бағытталған дәстүрлі доданың даңқы жыл сайын әлем елдеріне жайылып келеді.
Әлемнің көшпелі халықтарының ұлттық спорт түрлерін сақтап қалу мен халықаралық деңгейге шығаруды мақсат тұтқан ойынға түркі тектес елдердің басшылары қатысып, жарыс жолына сәттілік тіледі. Дүбірлі доданың ресми ашылуына Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың тапсырмасымен Қазақстан делегациясын Мәжіліс Спикері Ерлан Қошанов бастап барып, Мәжіліс депутаттары мен мемлекеттік орган, қоғам өкілдері қатысты.
Жарыс басталмас бұрын жас спортшыларымыз жігерлендіріп, рухын көтеру мақсатында Қазақстан делегациясы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың жылы лебізін жеткізді. Мәжіліс Спикері Ерлан Қошанов Дүниежүзілік көшпенділер ойындары бауырлас елдердің мәдени байланыстарын күшейтіп, түркі әлемінің ортақ құндылықтарын әлемге паш етуде маңызы зор екенін атап өтті.
Қатысушы елдердің арасында мәдени байланыстарды нығайту арқылы әлемнің көшпелі халықтарының мәдениетін сақтау және қайта жаңғыртуды мақсат еткен салтанатты іс-шараның ресми ашылуында 3D-графикасын қолдана отырып, театрландырылған қойылымға мыңнан астам актер, музыкант, әнші, шабандоз бен спортшылар қатысты. Олар шабандоздық тәсілдері мен отты шоу көрсетіп, өнерлерін ортаға салды. Қазақстан құрамасынан бөлек, қазақстандық өнер саласының өкілдері де алаңда аянбай күш салып, салтанатты іс-шараның жоғары деңгейде өтуіне септесті.
Көшпенділер ойындарынан әлемнің 102 елінен 3 мыңнан астам спортшы бақ сынады. Ал Қазақстанның атынан 50 спортшы сайыстың бес түрінен еліміздің абыройын қорғап, жеңіс тұғырынан көрінді. Спортшыларымыз көкпар, қазақ күресі, дәстүрлі садақ ату, жамбы ату, көк бөрі ойынына қатысып, жақсы нәтижеге қол жеткізді. Осы ретте көкпар додасы Көшпенділер ойындарының бағдарламасына тұңғыш еніп отырғанын айта кеткен жөн. Бұл спорт түрінен құрама командамыз алтынды иеленді. Финалда отандастарымыз Қырғызстан командасын 4:3 есебімен жеңді. Ақтық сынға дейін жету жолында қазақстандықтар Өзбекстан мен Моңғолия спортшыларын 8:1 және 12:2 есебімен ойсырата жеңген болатын.
Жалпы, IV Дүниежүзілік көшпенділер ойындарында қазақ спортшылары 9 медаль жеңіп алды, оның ішінде 3 алтын, 4 күміс және 2 қола бар. Қазақ күресінен құрамамыздың қоржыны 6 медальмен толықты: Марат Нығматуллаев 60 келіге дейінгі салмақта жеңімпаз атанды. Сондай-ақ, 65 келіге дейінгі санаттағы алтынды Зарина Сарипова жеңіп алды. Еламан Қойшыбаев (80кг) пен Рауза Нұрмұхамметова (55 кг) – күміс, ал «Қазақстан барысы» Мақсат Исағабылов (+80 кг) пен Мөлдір Азамат (+65 кг) қола жүлдегер атанды.
Ал Қасымхан Қанат дәстүрлі садақ атудан финалда өнер көрсетті. Онда 32 елден 95 спортшы бақ сынады. Қасымхан өзінің басты қарсыласы Оғыз Окшадан 2 ұпай айырмашылығымен жеңіліп, күміс жүлдеге ие болды. Көкбөріге Қазақстан, Қырғызстан, Түркия командалары қатысты. Түркия командасы өз қалауы бойынша үшінші орынға келісім беріп, ақтық сынға қазақ-қырғыз құрамалары өтті. Ақтық сында Қазақстан – Қырғызстан командаларының ойыны 0-5 есебімен аяқталып, спортшыларымыз күміс жүлдеге қол жеткізді.
«Дүниежүзілік көшпенділер ойындарын» өткізуге Қырғыз Республикасы бастамашы болып, алғаш рет дода 2014 жылы 9-14 қыркүйекте Ыстықкөл облысының Шолпан-Ата қаласында өткен болатын. Екі жылда бір рет ұйымдастырылатын Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының келесі ойынын Мәжіліс Төрағасы Ерлан Қошанов Қазақстанда өткізу жөніндегі ұсынысын айтып, түркі қоғамдастығы оны қолдайтынына сенім білдірді. Бұдан соң Түркияның жастар және спорт министрі Мехмет Касапоғлу еліміздің Мәдениет және спорт министрі Дәурен Абаевқа ойынның символын табыстап, келесі V Дүниежүзілік көшпенділер ойыны 2024 жылы Қазақстанда сәтті өтуі үшін тілегін айтты. |
Бұдан былай қазақстандық темір тұлпар иелері Жол полициясы тарапынан салынған айыппұлды банк карталары мен ұялы телефон арқылы төлей алады.
Халық банкі мен Интервэйл Қазақстан компаниясы MyPaykz төлем жүйесі бойынша осындай мүмкіндік туғызып отыр.
«МАИ айыппұлдары» деген тармақты таңдап алу керек. Мұнда айыппұл төлемінің екі түрлі нұсқасы қарастырылған. Біріншісі, жүргізуші куәлігінің мәліметтерін және ЖСН-ды енгізу арқылы, екіншісі, тәртіп бұзушылық туралы қаулы нөмірін, сериясын, күнін және ЖСН-ды енгізу арқылы жүзеге асырылады.
Бұл қызметті MyPaykz сервисі орнатылған ұялы телефон арқылы да пайдалануға болады.
МАИ айыппұлдарын төлеу функциялары бар жаңартылған қосымшаларды ОС j2me, Symbian, WindowsMobile, Android үшін GooglePlay-дан жүктеп алуға болады. Сондай-ақ NokiaStore дүкені мен wap.mypay.kz. сайтынан да алуға болады. I-Phone үшін AppStore-де жарияланған қосымшаны жаңарту қажет.
MyPaykz қосымшасының көмегімен қазақстандықтар интернет, телевидение, коммуналдық және басқа да қызметтер үшін ақы төлей алады. Таяу уақытта мұндай қызмет түрлерінің тізімі ұялы телефон арқылы салық төлеу, темір жол және авиа билеттері үшін ақы төлеу, сондай-ақ карточкадан карточкаға ақша аудару сияқты мүмкіндіктермен толықтырылады деген де мәлімет бар. |
Екі қабатты үйдің ішіне кірген әскери қызметкер үй ішіндегі тұрғындарды қауіпсіз жерге шығара бастайды.
23 сәуірде ҚР Ұлттық Ұлан гвардиясы 6655 әскери бөлімінің жауынгері, ефрейтор Рысқали Еңсепбаев төрт адамды өрттен арашалап қалғаны үшін «Ұлттық Ұлан қызметінің үздігі» төсбелгісімен марапатталды, деп хабарлайды Baq.kz ақпарат агенттігі.
Еске сала кетсек, 16 сәуірде шамамен кешкі сағат 18.50-де келісімшартпен қызмет етуші ефрейтор Рысқали Еңсепбаев жұмыстан кейін үйіне қайтып келе жатқанда тұрғын үйдегі пәтерлердің бірінен қою қара түтін шығып жатқанын байқаған. Ол өзінің өміріне қауіп төнетіні туралы ойланбастан, пәтер ішіндегі адамдарға көмектесуге бел буады. Ол аулада алдынан шыққан екі әйелден пәтер ішінде мүмкіндігі шектеулі жан мен егде жастағы әйел бар екенін біледі.
Екі қабатты үйдің ішіне кірген әскери қызметкер үй ішіндегі тұрғындарды қауіпсіз жерге шығара бастайды. Нәтижесінде ол үй ішінен мүмкіндігі шектеулі ер адам мен оның әйелін алып шығады. Сондай-ақ, ол пәтер ішінде ересектердің қарауынсыз отырған 2-3 жастағы екі бүлдіршінді өрттен құтқарып қалды.
«Ең құнды нәрсе – адамның өмірі. Мен оларды өрттен құтқарар кезде тек осы туралы ойладым. Үй ішінде қариялар мен балалар қалғандықтан, оларды өрт жалынынан құтқарудан өзге ештеңе ойламадым. Қолымнан келгеннің бәрін істедім және олардың тірі қалғаны үшін қуаныштымын әрі бақыттымын. Бізді үйде де, әскери қызметте де осылай тәрбиеледі. Менің іс-әрекетімді бағалағандарыңыз үшін рахмет, бірақ менің орнымда басқа адам болса да солай істер еді. Осындай оқыс жағдайға тап болған адамдарға көмектесу – әр азаматтың борышы», - дейді ефрейтор Рысқали Еңсепбаев. |
Көрегенділіктен алдына жан салмайтын қазақ баласы «заманына қарай адамы» деп жатады. Қазақ жазуы да заманына қарай өзгеріп отыратын болды...
Бүгінгі басты мәселе қабылданған латын әліпбиіндегі 32 таңбаға сәйкес жасалатын емле-ережелерге қатысты.
Елбасы Н. Назарбаев «Рухани жаңғыру – болашаққа бағдар» атты бағдарламалық мақаласында «Жаңа тұрпатты жаңғырудың ең басты шарты – сол ұлттық кодыңды сақтай білу. Онсыз жаңғыру дегеніңіздің құр жаңғырыққа айналуы оп-оңай. Жаңғыру атаулы бұрынғыдай тарихи тәжірибе мен ұлттық дәстүрлерге шекеден қарамауға тиіс. Керісінше, замана сынынан сүрінбей өткен озық дәстүрлерді табысты жаңғырудың маңызды алғышарттарына айналдыра білу қажет» - деп жазыпты. Латын әліпбиіне қайта оралуға байланысты емле-ережелерді жазуда да қазақ жазу дәстүрінде, қазақ грамматологиясында қалыптасқан дәстүрге шекемізден қарамауға тиіспіз. Елбасы айтқандай, «Керісінше, замана сынынан сүрінбей өткен озық дәстүрлерді табысты жаңғырудың маңызды алғышарттарына айналдыра білу қажет. Егер жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды». Ал қазіргі қазақ грамматология ғылымында мұндай замана сынынан сүрінбей өткен, қазақ тілі ғылымының корифейлері жасап кеткен озық ғылыми дәстүрлер бар.
Өзі латын әліпбиінің қабылдануына қарсы болғанымен, Байтұрсынұлы Ақыметтің жазу ілімі саласындағы еңбегі қазақтың төл жазуы – төте жазуын жасауымен, оның фонематикалық ерекшелігін толық ашуымен, әрбір әріптің қазақ дыбысының табиғатымен сәйкес келуін ескергенмен бағалы. Қазақ жазу ілімі теориясында әріп саны фонема санымен бірдей болуы жетілген жазу екенін танытады деген тұжырым А. Байтұрсынұлы еңбектері арқылы қалыптасты. Әріптің фонемадан аз болуы түркі тілдеріндегі сингармония заңының сөздің негізгі құрылымы мен мағыналық ерекшелігін аша алу қасиетімен байланысты. Дауыстылардың бірыңғай жуан-жіңішкелігі сөздің барлық буындарында сақталатындықтан, көп таңбадан гөрі, сөздің алдына дәйекші белгісін қою арқылы жазу экономиясына жетуге болатынын табуы – Ақымет Байтұрсынұлының реформаторлығы ретінде танылады. Қазақ тіліндегі жиырма төрт түрлі дыбысты таңбалаудың өзіндік ерекше жолы мен жүйесін ұсынған ғалым “қ” мен “ ғ” дыбыстарының ылғи жуан, “к” мен “г”, “е”-нің ылғи жіңішке айтылатынын ескерте отырып, былай деп жазады: “Егерде бұл 19 дыбыстың жуан айтылуы үшін бір белгі, жіңішке айтылуы үшін бір белгі керек десек, .. онда 19 дыбысқа 38 белгі керек болар еді. Бұған дайым жуан айтылатын “қ” мен “ ғ”-ны қосқанда дайым жіңішке айтылатын “к” мен “г”, “е”-лерді қосқанда, бәріне 43 белгі (харіп) керек” (Тіл тағылымы, 324 –бет).
“Дауысты дыбыстар сөздің жаны, дауыссыз дыбыстар сөздің тәні есебінде” деп санаған Ақымет Байтұрсынұлы әрбір әріп пен оның айтылу жолын тәптіштеп түсіндіріп, жазу емлесін жасайды. “Дауыссыз дыбыстар дауысты дыбыстардың иелігінде” (328-бет) деп түсіндірген ғалым қазақ тіліндегі үндестік заңының ерекше қасиетін айта отырып, оның айту мен жазудағы нақты әрі табиғи қалпын сақтап, дауыссыздың өзі, шындап келгенде, осы заңға бағынатынын дәлелдейді.
“Жазу дегеніміз – дыбыстың таңбасы. Әр дыбыстың әр елдің таңбасындай таңбасы болады. Таңбасына қарап қай дыбыс екенін танимыз” деуінде үлкен мән бар (А. Байтұрсынұлы, 332-бет). Демек, ғалым үшін қазақ тілінің айтылымындағы фонема саны мен әріп саны шамалас, дәл келуі керек.
Қазақ жазу ілімінің атасы А. Байтұрсынұлы “Дыбысқа сәйкестеп әріп алынбаса, сөздің жазылуы мен айтылуы бөлектенбей қала алмайды” деген ойын бірнеше жерде жұмырлайды, дыбыстар мен әріптер арасындағы қарым-қатынасты терең барлай келе, “дыбыстар мен әріптер арасында сәйкестік күшті болғандықтан, сөздің жазылуы мен айтылуының арасында да сәйкестігі күшті” екенін анықтайды (359-360-беттер). “Тілдегі бар дыбыстың бас-басына арнаған белгісі бар болса”, тәртіпті жазу болатынын қайталай ескертіп отырады (380-бет).
Қазақ жазу үлгісін ағылшын, американ, француз, қытай жазуларымен салыстыра отырып, олардан ерекше екенін дәлел келтіре отырып анықтап, айтылу мен жазылу арасындағы сәйкестігі мол жазулардың қатарына төте жазуды да жатқызады.
Әліпби түзген, тыныс белгілерін нақтылаған, жазу үлгісін көрсетіп, графема мен фонема арасындағы сәйкестікті терең талдаған А. Байтұрсынұлы емле тәртібіне де мән береді. Әлем халықтарының емле жүйесінен мол хабары бар ғалым, қазақ сөзінің ішкі болмысына сай келетін жүйені, дұрыс сауаттандыратын емлені қажет санайды. “Сауаттылық негізі жазу” деген жолды берік ұстана отырып (362-бет), “жазу – әріптердің сүгіретін сала тізу, оқу – әріптердің дыбыстарын айта тізу” екенін нақтылайды.
Әліпби түзген, тыныс белгілерін нақтылаған, жазу үлгісін көрсетіп, графема мен фонема арасындағы сәйкестікті терең талдаған А. Байтұрсынұлы емле тәртібіне де мән береді. Әлем халықтарының емле жүйесінен мол хабары бар ғалым, қазақ сөзінің ішкі болмысына сай келетін жүйені, дұрыс сауаттандыратын емлені қажет санайды. “Сауаттылық негізі жазу” деген жолды берік ұстанады.
Ғалым емленің төрт негізін атап көрсетеді:
таңба жүйелі (негізі - ынтымақ);
тарих жүйелі (негізі - дағды);
туыс жүйелі (негізі - тегіне қарай);
дыбыс жүйелі (негізі - естілуіне қарай).
Оларға жеке-жеке талдау жасай отырып, әрбірінің ерекшелігін талдап, оң тұсы мен қазақ сөзіне сәйкес келмейтін жағын ғылыми тұрғыдан саралап зерделеді. Ең бастысы, қазақ сөзінің дұрыс жазылуына ерекше мән береді, ауызша айтылғанның бәрін сол қалпында жаза салуға да болмайтынын атап көрсетеді.
Қазақтың төл жазуы деген түсінікті А. Байтұрсынұлы еңбектерінен кейін қолдануға мүмкіндік туды. Өйткені қазақ сөзінің өзіне тән айтылым, жазылым ерекшеліктері мен сипаты осы еңбекте жан-жақты анықталып, грамматология ғылымы талап ететін заңдылықтарға басты көңіл бөлініп, негізгі ғылыми жауабы берілді. Мұны қазір барлық ғалымдар мойындайды. Жазу туралы ғылым өзінің дербес пәнін нақтылау үшін, тілдің табиғи қалпын таңбалайтын, ғылыми сипатын іздеуі керек десек, А. Байтұрсынұлының қазақ жазуы туралы жазған ғылыми пікірлері осы талаптарға толықтай жауап береді. Төте жазудың сөздің дыбыстық табиғатына жақын келіп, оқуға және жазуға оңай болуы үшін Ақымет түсіндіруіне қарап отырып, осы жазудың қазақ сөзінің болмысын таңбалау үшін барын салғанын аңғару қиын емес.
Ғалымның идеяларын басты тұғыр етсек, ұлттық тіліміздің дұрыс таңбалануына, әріптердің тура таңдалуына берік негіз табарымыз даусыз. Қабылданатын жоба «қазақ сөзінің үндесім әуезін, морфем құрамын, буын тұрқын, тасымал жігін, сөйлеу ырғағын бұзбауы» тиіс.
Қазақ жазу ілімі Құдайберген Жұбанов еңбектері арқылы дамытылды. “Әліппеміз бұқарашыл болсын”, “Қазақ тілінің емлесін өзгерту жайлы”, “Қосар ма, дара ма?” атты мақалалары арқылы ғалым сол кезеңнің негізгі ғылыми-тәжірибелік мәселелерін шешкен, төте жазудан кейін кеңестік қиянаты мол тіл саясатының негізінде енгізілген латын таңбасындағы жазудың емлелерін орнықтыруға күш салған. “Бізге туыс негізді (морфология) емле керек пе, дыбыс негізді емле керек пе? деген әлеуметтік, лингвистикалық мәні үлкен сұраққа Қ. Жұбанов “тіліміздің жаратылысы” арқылы жауап іздейді де, оның дыбыс негізді болуын қолдайды.
“Тілдің ілгері басып өсуі үшін, оның емлесі мен термин мәселесі дұрыс шешілмей болмайды” – деген ойды негізгі бағдар етіп ұстанған ғалым, емле мәселесіне ерекше мән беріп, оны байтақ елдің мәдениетке жетуінің басты шарты ретінде таниды (1999, 335-бет). Кірме сөздерді ауызекі тілде қалай айтылса, солай жазу үрдісі сөздердің жазудағы бірнеше варианттары шығуына әкелгенін сынай келе, кірме сөздердің әуелгі сипатын сақтау керектігін ұсынады. Дыбыстық негізді толық қолдағанымен, оның барлық уақытта дұрыс келе бермейтінін нақты деректермен келтіреді: “Жазуды сыңар езу ультра-фонетик жолымен жазатын болған соң, естілуі әр жолы әр түрлі, кейде болып, кейде түсіп қалып отыратын көмескі дауыстылардың емлесі мүлде шатасып, былығып кетті” – деуінде үлкен мән бар. “Әркімнің өзінше айтатын сөздері болады, әр жерде әр түрлі айтылатын сөздер де толып” жатқандықтан, оларды бір ізге салудың жөнін көрсетеді.
Қ. Жұбановтың ұу, үу, ый, ій дыбыстарының емлесіне қатысты айтқан пікірлері де өзінің өзектілігін жоғалтпаған. «Қосар» дыбыстарды қайта қолданып жазу қазіргі күнде тағы да көтеріліп, маңызды мәселеге айналып отыр. А. Байтұрсынұлы «у» мен «и» дыбыстарын жарты дауысты дыбыс ретінде таныған да, «азу», «қару», «жабу» деген мысалдарды (383-бет) бергенде бір әріппен таңбалайды. Ал Қ. Жұбанов «Қосар ма, дара ма» атты атақты мақаласын осы дыбыстардың емлесіне арнап, 8 беттік зерттеуде ұу, үу, ый, ій –дің қос дыбыс емес, бір дыбыс екенін дәлелдеп береді. «Біз емлені ермекке түземейміз, оңайлансын деп түзейміз. Олай болса, мына қосарлы жазудан құтылуымыз, оның орнына дара әріп алуымыз керек» - деп жазады (349 бет). Сөйтіп Қ. Жұбановұу, үу-дің орнына –у; ый, ій –дің орнына и әрпін жазуды дәлелдейді. Осылайша дәлелденіп, жазылып келген әріпті қайта дау-дамайға айналдырудың қажеті жоқ деп есептейміз. Оның үстіне, С. Аманжолов ұсынғандай, сый, сыйлық, тый, тыйым, мый – сынды сөздердің жазылуы сақталатыны да белгілі.
Әлеуметтік желіде жарияланған профессор Ә. Жүнісбек мырзаныңұу, үу, ый, ій қосар дыбыстарына қатысты пікіріне қатысты жауапты Қ. Жұбанов еңбектерінен табамыз. Дегенмен, қазақ сөзінің сингармониялық негізділігін еске ала отырып, бұл тұрғыда мынадай ұсыныс айтқымыз келеді:
1) ұу, үу, ый, ій қосар дыбыстарын жазу сөздің таңбалық сипатын себепсіз арттырады; мұнда сөздің мағыналық құрылымында еш өзгеріс болмайды;
2) жазу экономиясына жету – әліпбидің басты құндылығы екенін ескерсек, ұу, үу, ый, ій қосар дыбыстарын компьютермен теру, жазу барысында артық күш, уақыт жұмсалады;
3) бүгінгі у, и-мен жазу дағдысына қалыптасқан әлеуметтің (социумның) латынға көшуі барысында қиындық болады.
4) Профессор Ә. Жүнісбек мырзаның ұсынысы бастауыш сыныптарда оқыту жүйесінде міндетті түрде ескерілуі тиіс. Бұл үшін бастауыш сынып оқулықтарында транскрипциямен сөздердің жазылуы мен айтылуы қатар оқытылғаны жөн.
5) Қазіргі таңда қазақ тілінде орфографиялық сөздік пен орфоэпиялық сөздік бөлек шығады; кейде әртүрлі авторлар шығады. Біздің ойымызша бұл сөздікті біріктіріп, сөздің дұрыс айтылуы мен жазылуын бірге беріп, транскрипциясын қажетіне қарай беріп отыру жөн. Кез келген ағылшын сөздігінде сөздің жазылуы мен оқылуы қатар берілетін үлгісін (транскрипциясын) қазақ тіліндегі сөздерге қолдана алсақ, біраз мәселенің басы ашылары анық.
Қазақ жазу ілімінің дамуына үлкен үлес қосқан ғалым Сәрсен Аманжоловтың жазу ілімінің негізгі мәселелері саналатын әліпбиге, дұрыс жазу емлесіне, әріп пен дыбыстың, фонеманың арақатысына қатысты жазылған отызға жуық ғылыми мақаласы бар. Бұл зерттеулердің өзектілігі мынада: кеңестік кезеңдегі келеңсіз саясаттың ықпалымен бірнеше рет алмасқан қазақ жазуының әліпбиін түзуі, емлесін ұсынуы, латын әліпбиіндегі, кейіннен орыстық кириллица таңбасына көшудегі қиыншылықтар мен емле ережелерін сәйкестендіру ісінің басында болып, халықтың сауаттылық деңгейінің төмендемей, өсуіне тікелей ықпал жасауында. Заман сұранысына сай енгізілген латын және кирилл жазуларының қазақша нұсқасын құрастырған, бүгінгі күнге дейін қолданылып келе жатқан кирилл таңбаларына негізделген қазақша әліпбидің негізін қалаған, әліпбиін түзіп, соған сәйкес емле ережелерін жасап, графемалардың сипаты мен ерекшелігін, орфографиялық ереже қалыбын жазған ғалымның жазу іліміндегі еңбегі ерекше екені дау туғызбайды.
С. Аманжолов “емле, әліппе мәселесі маңызды мәдени істің бірі. Емле әліппеміз неғұрлым жақсы болса, халықтың сауаттылығы солғұрлым тез артады, баспасөз ісі жеңілдейді. Бұлардың нәтижесінде халқымыздың жалпы мәдениеті ілгері басқан үстіне баса түседі” деп терең мән бере отырып, осы істің дұрыс шешілуіне барынша белсенді ат салысқан (“Тіл мен жазу, 2005, 222-бет).
Қазіргі кей ғалымдарымыздың пікірінше, латын әліпбиінің ауысуы бүкіл қазақ тілінің грамматикалық құрылымына әсер ететіндей. Мұндай пікір айтылып та, жазылып та жүр. Біздіңше, бұл пікір нақтылауды қажет етеді. Бұлай деуіміздің мәнісі, қазақ тілі ғасырлар бойында өзінің негізгі фонематикалық жүйесін жасап, оны үндестік заңы арқылы жүйелеп, лексикалық қорын ұйыстырып, грамматикалық құрылымының ішкі заңдылықтарын қалыптастырған әдеби тіл. Соңғы ғасырда үш-төрт рет жазуын алмастырса да, ішкі мазмұн байлығын дамытпаса, кемітпеген тіл. Әдеби тілдің дамуында жазудың рөлінің маңыздылығын бағалай отырып, әліпбидің ауысуы қазақ тілінің грамматикалық құрылымына еш өзгеріс жасай алмайтынын ерекше ескерткіміз келеді. Әліпбиге қарап, әдеби тілді икемдеуге болмайды, керісінше, әліпби әдеби тілді таңбалауы тиіс. Яғни латын таңбасымен таңбалау барысында тіліміздің фонологиялық ерекшелігі мен грамматикалық құрылымын өзгертудің еш мәні жоқ. Әліпбидің өзгеруі бұған дейін жасалған, дамытылған, жетілген грамматологиялық ілімнің негізінде орныққаны мақұл. Мәселен, профессор С. Аманжолов жаңа орыс алфавит жасау барысында ұсталған негізгі төрт принципті атап көрсетеді:
1. Орыс әліпбиіндегі әріптерді түгел алу: мұндағы мақсат жаңадан енген терімсөздерді жазуда емлелердің санын азайту; щ, ч (Щорс, Чапаев) дыбыстарынан басталатын сөздерді дұрыс жазу т.б.;
2. Қазақ тілінің өзіне тән өзгешеліктері бар дыбыстардың мәнділерін түгел сақтау, олар үшін ерекше таңба алу; “Бұлай етпегенде, сөз жоқ, тілімізді бұзып, өсуіне кедергі жасаған боламыз” – деп мәселенің байыбына терең бойлайды. Сөйтіп, қазақ тіліндегі жіңішке дауысты дыбыстарға ерекше таңба(ә, ө, і, ү) және ң, ұ, ғ, г, қ – ға ерекше таңба табады.
3. Қазақтың ұлт тілінің ерекшелігі саналған дыбыстар үшін алынатын қосымша таңбалардың орыс таңбасына жақын болуы көзделеді;
4. Туысқан елдердің жасаған әліппесімен жақын болуы көзделеді (Сонда, 255-257-бет).
Саясаттың салқыны анық сезіліп тұрған осы принциптердің қайсысы дұрыс, қайсысын алмауымыз керек деген мәселеге байыппен қарау қажет. Ең алдымен, қазіргі қабылданған әліпбиімізде э, ē, щ,, ц, ю, я, таңбалары алынбаған. Бұл бір.
Екіншіден, Қазақ тілінің өзіне тән өзгешеліктері бар дыбыстардың мәнділерін түгел сақтау, олар үшін ерекше таңба алу – бұл жасалды. Үшіншіден, туысқан елдердің жасаған әліппесімен жақын болуы көзделді.
Ендігі басты мәселе, кірме және шетел сөздеріне қосылатын қосымшалардың сипатын айқындау. Бұл мәселеде қазіргі күнге дейін жарияланып келген тіл білімі институты өзі шығарып келген (тіпті авторлық құрам да, негізінен, бірдей болса да) орфографиялық сөздіктерде бір сөзді әртүрлі беретіндігі, сөйтіп оқушыны шатастыра беретіні баспасөз беттерінде талай айтылып та, жазылып та жүр. Латын әліпбиін енгізуге байланысты жазылатын емледе осы мәселелерді тіл білімі институты дұрыс айқындауы тиіс. Біздіңше, шетел сөздерінің тек түбірі өзгеріссіз алынып, оған қосылатын қосымшалар қазақша нұсқасымен жалғануы орынды. Бүгінгі оқыған қазақ баласына «университет», «студент» сөзін «өнөберсетет» немесе «ыстыұудент» деп айтып, жазуды ұсынар болсақ, біз қазақ тілінде сөйлеушілердің санын бірнеше есеге азайтып алуымыз бек мүмкін.
Шетел сөздеріне жалғанатын қосымшалар үндестік заңына негізделіп жазылуы тиіс. Мәселен: педагогтер емес, педагогтар, педагогі емес, педагогы. Өйткені бұл айтылу заңына негізделіп, ішкі гармонияны сақтайды.
С, Аманжоловтың ұсынған ең үлкен жаңалығы – латынша Ü –дың орнына Ұ таңбасын (Улы Сталин болып жазылып кеткендіктен), (нг–ның орнына) Ң таңбасын, Қ, Ғ таңбаларын қосқаны дер едік. Өкінішке орай бұл таңбалар жаңа жазуда көрініс таба алмады.
Бүгінгі біз қолданып отырған әр әріп – жеке таңба. Ол таңбаның, шындап келгенде, беретін ақпараты мол. Ғылыми әдебиеттерде әр таңбаның сандық мәні, мағынасы бар екені талай рет жазылған (В.М. Истрин, Г.А. Хабургаев, А. Аманжолов, О. Сулейменов т.б.). Біз латын таңбаларын алуда олардың ішкі таңбалық мәні мен сандық болмысына назар аударуымыз керек. Өйткені біз осы таңбалар арқылы өзіміздің ұлттық коды бар атауларымызды таңбалауды бастамақпыз. Ең алдымен, әліпби құрауда профессор Ә. Жүнісбек айтқан Ы, І дыбыстарының орны мен таңбалануында бірізділіктің сақталмауы әлі де болса ойландыруы тиіс. У (уай) ағылшын тілінде И дауыссыз (you, yes, yard, young, yet) дыбысын таңбалайды. Мұны сол қалпында қабылдап, қазақ тіліндегі дауыссыз И-ды белгілеу жөн болар еді. Sh-қосарды түрікшеге жақындатып - Ś мен ал Ch-ны – С мен белгілеу – қазақ әліпбиінің бірыңғайлығын қамтамасыз етер еді. «Тілді оқығандар бұзады» деген Х. Досмұхамбетовтің сөзі осындайда еске түседі. Бәріміз оқығанбыз, білеміз деп жүріп, ана тіліміздің қаймағын бұзып алып жүрмелік.
“Орфографияның негізгі қызметі – жеке сөздің түбірін, негізін, қосымшаларын дұрыс жазу деп табамыз” – дей келіп, С. Аманжолов орфографияның негізгі мынадай принциптерін көрсетеді:
· сөздердің түбір-тұрпаты негізінде морфологиялық принципте (яғни әуелгі түрі сақтала жазылсын), түбір мен жалғау арасы фонетикалық (яғни естілуіне қарай жазылсын) принципте болуы;
интернационалдық термин сөздер орыс тіліндегі тұрпатын сақтап жазылуы;
· біріккен сөздерге жалғанатын қосымша соңғы буынның сипатына қарап жалғануы ұсынылды (Бекмұратқа, Мұратбекке т.б.).
Автор одан әрі әрбір дыбыстың қолданысы мен айтылу сипатына, біріккен сөздердің құрамында келген дыбыстардың жазылу және айтылу ерекшелігіне, үндестік заңы мен дауыссыздардың ықпалдасуына ерекше назар аударып, талдап көрсетеді. Аталған принциптерді неге қабылдамасқа, қосарымызды осы принциптерді негізге ала отырып, неге толықтырмасқа? Өзімізше жаңалық ашуға ұмтылғанмен, жазуда қалған ғылыми ақпараттар қазір көзі қарақты кез келген азаматтың қолында бар, сондықтан, барымызды бағалап, жасалған грамматологиялық қағидалар мен қисындарды негізге ала отырып, емле-ережелерді тиянақтау мақұл болмақ. Халықаралық термин сөздерді, әсіресе салалық термин сөздер мен атауларды қалауынша аудара берудің қажетсіз екенін Елбасы Н. Ә. Назарбаев та Ұлытауда берген сұхбатында ескерткен еді.
Енді бір-екі ауыз күрделі сөздер жөнінде. Осы күнге дейінгі қолданылып келген орфографиялық сөздіктерде күрделі сөздер әртүрлі жазылды. Жүйесіздік басым. Мұны кезінде профессор Б. Қалиев жақсы ғылыми талдауларымен мақаласында көрсеткен болатын (сондықтан мысалмен қайталамаймыз). Ал шығарушы Тіл білімі институты ғалымдары. Ендігі шығатын сөздіктерде күрделі сөздердің бірігіп жазылуына және бірізділіктің сақталуына жіті көңіл бөлінгені мақұл. Күрделі сөздердің бірігіп жазылу қажеттілігі бірнеше докторлық диссертацияларда дәлелденгенін ғылыми қауым жақсы біледі.
Қазіргі әріптерде ұғымдық мән болмайды. Біз белгілі сөзді, лебізді қағазға түсіру мақсатында қолданатын әріптер өзінің бастапқы (ежелгі) таңбалық мағынасының жұрнағын да сақтамаған, тек сөздегі дыбыстарды белгілеуге ғана қызмет етеді. Әріп жазу барысында белгілі дыбысты белгілейтін сурет қана. Әріп – адамдардың өздері келісіп таңдап алған, дыбысты бейнелеуші сурет. Демек, қазіргі таңда біз жеке таңбаларға мән беріп, оларға ақпараттық алқа таққалы отырғанымыз жоқ, сөйлеу тіліміздегі дыбыстарды бейнелейтін әріптерді ғана өзгертіп жатырмыз. Латынға көшіп кетсек, өзге тілдерді (соның ішінде ағылшын тілін де) тез үйреніп ала қоямыз деген жалған ойдан аулақ болғанымыз жөн. |
Түркістандық полицейлер ірі көлемде синтетикалық есірткілерді әлеуметтік желі арқылы сатып жүрген шымкенттік жігітті ұстады, деп хабарлайды Zakon.kz.
Түркістан облысы ПД Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл басқармасының қызметкерлері шалбарының қалтасына және бірнеше жерге көміп, есірткі сақтаған, оған қоса Telegram арқылы сатқан ер адамды ұстады.
Ер адамнан айғақты зат ретінде 50-ден астам полиэтилен пакетке салынған синтетикалық есірткі алынды.
Нақтырақ айтар болсақ, облыстық Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл басқармасының қызметкерлері күнделікті есірткі қылмысын анықтап, жолын кесу бағытында жүйелі жұмыс жүргізіп келеді.
Осы бағытта кезекті жедел уәкілдермен тыңғылықты атқарылған шұғыл іздестіру іс-шаралары нәтижесінде, Шымкент – Самара тас жолының бойында Toyota автокөлігі тоқтатылды.
Көлік ішіндегі жолаушыға тінту жүргізу барысында оның шалбарының сол қалтасынан 36 дана сары түсті изолентаға оралған есірткі затына ұқсас ұнтақ табылып, тәркіленіп алынды. Сондай-ақ, ұсталған жас жігіттің телефонын қарау барысында Telegram әлеуметтік желісі арқылы есірткі сатумен айналысқаны белгілі болды.
Тиянақты тексеру кезінде күдіктінің Түркістан қаласы аумағында синтетикалық есірткі салынған орамаларды өзі белгілеген жерге көміп, сол арқылы сататыны анықталды.
Күдікті ер азамат 15 дана ораманың көмілген орнын көрсетті. Осылайша шымкенттік күдіктіден ішінде синтетикалық есірткіге ұқсас заты бар 53 дана орама алынып, сот-химиялық сараптама тағайындалды. Зерттеу қорытындысына сәйкес, тәркіленіп алынған есірткі жалпы салмағы 50 грамнан астам мефедрон синтетикалық есірткісі екені анықталды.
Аталған жайтты полиция қызметкерлері СДТБТ-ға ҚР ҚК-нің 297-бабы (Есірткі құралдарын, психотроптық заттарды, сол тектестерді өткізу мақсатында заңсыз дайындау, қайта өңдеу, сатып алу, сақтау, тасымалдау, жөнелту немесе өткізу) бойынша тіркеуге алды. |
Заттың агрегаттық күйі(лат. Aggrego –присоединяю, связываю), жай-күйін бір және сол заттың, өткелдер араларында қоса жүреді скачкообразным өзгеруіне, оның еркін энергия, энтропия, тығыздығы және басқа да физикалық қасиеттері. Барлық заттар (кейбір жағдайларды қоспағанда) болуы мүмкін үш агрегаттық күйде — қатты, сұйық және газ тәрізді. Мәселен, су қалыпты қысым кезінде p= 10l 325 Па=760 мм сынап бағанасы және температурасы t=00 С. кристалданады мұз, ал 100°С қайнаған айналады жұп. Төртінші агрегатты жай-күйін заттар жиі деп санайды плазманы.
Агрегаттық күйі, заттың байланысты жеке жағдайлар, онда ол, негізінен температура және қысым. Айқындаушы шама болып табылады қатынасы орташа әлеуетті энергиясын өзара іс-қимыл молекулалардың, олардың орташа кинетикалық энергиясы. Сонымен, қатты дененің бұл қатынасы 1-ден көп, газдар үшін 1-ден кем болса, ал сұйықтықтар үшін шамамен 1-ге тең. Переход из одного
агрегаттық жай-күйі көрсетілген заттар басқа сүйемелденеді скачкообразным өзгеріс шамасын осы қарым-қатынас байланысты скачкообразным өзгеруіне межмолекулярных қашықтықты және межмолекулярных взаимодействий. Газдардағы межмолекулярные арақашықтық үлкен, молекулалар дерлік өзара іс-қимыл бір-бірімен және движутся іс жүзінде еркін, толтырмастан бүкіл көлемі. «Сұйықтардағы және қатты денелер —конденсирленген орталардағы — молекулалар (атомдар)орналасқан айтарлықтай бір-біріне жақын және өзара іс-қимыл күшті.
Бұл әкеледі сақтау сұйықтар және қатты тұрғыдан зерттеледі өз көлемін. Алайда, сипаты қозғалысы молекулалардың қатты денелер мен сұйықтарда әртүрлі және түсіндіріледі айырмашылық олардың құрылымы мен қасиеттері.
Менің қатты денелер кристаллообразном күйде атомдар жасайды ғана тербелістер жақын тораптар кристалдық тордың құрылымы; осы тел жоғары дәрежесімен сипатталады упорядоченности — алыс және таяу тәртібімен. Жылулық қозғалысы молекулалардың (атомдар) сұйықтық қосындысы шағын тербеліс шамамен ережелерін тепе-теңдік және жиі перескоков бір ережелер тепе-теңдіктің басқа. Соңғы және негіздейді болуын сұйықтықтарда ғана таяу тәртіпті орналасуы бөлшектер, сондай-ақ оларға тән қозғалғыштығы және тұрақсыздығы.
Балқыту — бұл көшу заттар қатты агрегаттық жай-күйі көрсетілген (см. заттың Агрегаттық күйі), сұйық. Бұл процесс жүреді қыздырғанда кезде денеге хабарлайды біраз жылу саны +Q. Мысалы, легкоплавкий металл қорғасын ауысады қатты күйден сұйық болса, оны қыздыру қажет температураға дейін 327 С.
Қорғасын оңай ериді арналған газ плита, мысалы, қасық тот баспайтын болаттан жасалған (белгілі температура жанарғының — 600-850°С, ал балқу температурасы — 1300-1500°С).
Егер, плавя қорғасын, өлшеуге, оның температурасын, онда анықтауға болады, бұл алдымен ол баяу өседі, бірақ кейін біраз уақыттан тұрақты қарамастан, одан әрі қыздыру. Бұл сәйкес келеді плавлению. Температура сақталады тұрақты болғанша барлық қорғасын ерімейді, тек содан кейін ғана көтеріле бастайды қайтадан. Салқындату кезінде сұйық қорғасын керісінше көрініс байқалады: температура төмендейді басталғанға дейін қату және тұрақты барлық уақытта, әзірге, қорғасын емес көшеді қатты фазаға, ал содан кейін қайтадан төмендейді.
Осылайша өздерін барлық таза заттар. Тұрақтылық температура кезінде балқытуға үлкен практикалық маңызы бар, өйткені, градуировать термометрлер, дайындайтын балқығыш сақтандырғыштар және индикаторлары, расплавляются кезінде қатаң берілген температурада.
Сол кезде балқытуға болады? Ең айқын құбылыс бұзушылықтар кеңістіктік кристалдық торда, яғни тәртіппен орналасқан атомдар, өзіне тән зат үшін фазалық қатты күйінде.
Атомдар бұл кристалда ауытқиды өз ережелерін тепе-теңдік. Температура амплитудасы артады және жетеді кейбір сыни шамалар, содан кейін кристалл торы бұзылады. Бұл үшін талап етіледі қосымша жылу энергиясы, сондықтан процесінде балқу температурасы жоғарылайды, дегенмен жылу келіп түсуде.
Балқу температурасы заттың байланысты қысым. Заттар үшін, олардың көлемі кезінде балқытуға артады (ал мұндай басым көпшілігі) қысымды арттырып, температураны балқу және керісінше. Су көлемі кезінде балқытуға азаяды (сондықтан, замерзая, су жүргізушінің) және арттыру кезінде қысым мұз ериді төмен температура. Осылайша өздерін висмут, галлий және кейбір маркалы шойындардың.
Кезінде затвердевании атомдар қайта сапқа тұрғызылады белгілі бір тәртіппен бөлінеді жылуы қату. Қалай ғана денесі толығымен затвердевает, оның температурасы
бастайды төмендейтін.
Айырмашылығы басқа да заттардың агрегаттық күйлерін плазма білдіреді газ зарядталған бөлшектер (иондар, электрондар), электрлік өзара іс-қимыл жасайды, бір-бірімен үлкен қашықтықта. Бұл анықтайды бірнеше әр алуан қасиеттерін плазма.
Өткелдері көп ретті құрылымы бойынша агрегаттық жай-күйін кем упорядоченное алуы мүмкін емес, тек белгілі бір температура мен қысымда, бірақ үздіксіз. Мүмкіндік үздіксіз өтуілер көрсетеді кейбір туристік шаруашылық бөлінетін заттардың агрегаттық күйлерін. Бұл расталады болғанымен аморфных қатты денелердің құрылымын сақтайтын сұйықтық бірнеше түрлерін кристалдық күйінің кейбір заттардың болуы, сұйық кристалдар, болғанымен у полимерлер ерекше высокоэластичного жай-күйін, аралық арасындағы стеклообразным және сұйық, және басқалар.
Осыған байланысты, қазіргі заманғы физика орнына ұғымдар агрегаттық жай-күйін пайдаланады неғұрлым кең ұғым — фаза. |
Белгілі Мостбет казино Қазақстанға келуіне қарсы тұра алмады. Жомарт бонустары бар Клуб әр түрлі елдердің оиыншыларының тілектері мен қалауына беиімделумен танымал. Қазақстаннан паидаланушылар үшін Мостбет казино көп деңгеилі төлемдері бар фирмалық слоттар мен бонустарды ұсынады.
Мостбет казино негізгі артықшылықтары қандаи
Қазақстанда оиын платформаларының операторы мостбет негізінен казиноны алға жылжытады, бірақ сонымен бірге спортқа ставкалар ұсынады. Оиын автоматтары жергілікті оиыншылар арасында танымал және саитта сіз беделді проваидерлерден ерекше жаңа оиындарды таба аласыз.
Мостбет КЗ виртуалды казино букмекерлік кеңсемен бір уақытта іс жүзінде паида болды. Рас, 2018 жылы платформа барлық елдерде қашықтан қол жетімді болмады. Бүгінгі таңда бұл клуб операторларының маңызды жоспарларының бірі.
Бұл Казинода бірнеше нұсқа бар:
Кепілдікпен осы литсензия. Паидаланушы саит үшін сертификатты реттеуші органмен тексере алады. Мостбет cом оиын құралдары бар платформаны Кура аралындағы реттеуші басқарады. Содан кеиін клиент төлемді тіркеуден кеиін және алғашқы ұтысын алғаннан кеиін ала алады.
Нақты төлеммен сәлемдесу бөлігі. Бастапқы бонусты іске қосу үшін шотқа бірнеше жүз теңгеге баламалы соманы аудару қажет. Сонымен қатар, осыдан кеиін паидаланушы кем дегенде 100% өседі. Ерекше аталу лаиық фриспины. Мостбет бұл актсияларды тек бастапқы дяпазонда ғана емес оинаиды. Тегін барабандар жеңістерге ораи және бұрын-соңды болмаған слоттарды таныстыру кезінде түседі.
Құмар оиындарға арналған құралдар. Онлаин-клуб казино платформасына 2000-нан астам құрал қосты. Жеке түпнұсқалықты тексеруге рұқсат етіледі. Қондырмаларды тек сервер проваидерлері жүзеге асырады, сондықтан олар жалған болмауы мүмкін. Классикадан басқа, прогрессивті оиын-сауық топтарын кездестіруге болады.
Түрлі төлем машиналарымен жұмыс. Қазақстандағы мостбет казиносына кіргеннен кеиін картадан қаржы төлеу негізсіз ыңғаилы. Електрондық әмияндарды паидалану оңаи. Толығырақ, сіз WебМонеы, Ұмонеы, Пiатсрix, Скрiлл, Нетеллер-де рұқсат етілген.
Нағыз дилерлермен оинаңыз. Мостбет КЗ онлаин-казиносында рулетка дөңгелегін аиналдыруға және өзіңізді нағыз оиын мекемесі сияқты сезінуге рұқсат етіледі. Бұл арнаиы фоиеде жасалады, онда жас жігіт пен әиел қонақты асыға күтеді. Крупе тиісті оқытудан өтті.
Оператор Мостбет казино жүктеуін Андроiд үшін де, iОС үшін де ұсынады. Тізім казино мен букмекерлік кеңсенің веб-саитында ұсынылған. Бірнеше минуттан кеиін тұтынушылар қосымшаны жүктеи алады, мақұлдаиды немесе нөлден тіркеле алады. Бағдарламалық жасақтама үш өлшемді графикасы бар емуляторларды қамтитын оиын автоматтарының бүкіл терезесін ашады.
Мостбет казино-да бөлінген бонустар
Мостбет cом казино оиын автоматтарындағы барлық алғашқы минуттар сенімді төлемдермен бірге жүруі мүмкін. Бұл сараланған бонустық бағдарламаға баиланысты. Тіпті сәлемдесу бөлігі кем дегенде үш ретсепттен тұрады:
200-ден астам ақылы аиналдыру. Тегін аиналымдар промо-кодтың көмегімен есептеледі немесе Мостбет-те тіркеумен бір уақытта Жеке кабинеттен іске қосылады. Бұл мүмкіндік ұсыныс жасау кезінде паида болады. Қонақ кем дегенде бірнеше ондаған мыңға депозит салуы керек.
Негізгі депозитке кем дегенде 100%. Шығыстар ең төменгі сомаға деиін рұқсат етілген. Казинодағы шотыңызды бірнеше жүз теңгеге толтыруға рұқсат етіледі. Сонымен қатар, осыдан кеиін бастапқы сома 2 есе артады.
Сіздің шотыңыздан қаражат алынғаннан кеиін 125% қоспағанда. Егер сіз өзіңіздің профиліңізді іске қосу және растау үшін 15 минут күтсеңіз, сіз қосымша 25% өсесіз.
Тегін аиналдыру үшін бонустық бөлік бірнеше күн ішінде іске қосылады. Әр 24 сағат саиын паидаланушыға рөлдердің белгілі бөлігі беріледі. Мостбет казино бонустарына Ставка. Сіз бонусты 60 рет оинауыңыз керек. Жаңадан бастаушылар үшін бұл зиянды болуы мүмкін, бірақ бір жағдаида реитинг жоғарылаған саиын ставкалар төмендеиді.
Балама актсиялар көптеген артықшылықтарды ұсынады:
Бірегеи сыилықтар. Мостбет казиносының ресми саиты Басқа Оиын мекемелерінде қол жетімді емес тақырыптық актсиялар өткізуге тырысады. Мысалы, клуб "іріктеу турнирін"ұиымдастыра алады. Бұл паидаланушы тапсырманы орындауы керек дегенді білдіреді. Егер клиент көрсетілген уақыт аралығында бірнеше жеңіске жетсе, оператор ақысыз аиналдырулары бар промо-кодты шығарады.
Туған күн кеші. Туған күн иесіне кездеисоқ ақша беріледі. Бұл виртуалды ақша. Оларды карточкаға жазу немесе турнирге қатысу үшін беру мүмкін емес. Бұл ақшаны ставкалар үшін паидалануға болады. Ұтысты Мостбет КЗ-те тіркелгеннен кеиін қаитару қажет, бірақ кез келген жағдаида бұл джекпотты тегін ұтып алу мүмкіндігі.
Тұрақты кешбек. Мостбет КЗ-ке кіргеннен кеиін онлаин-казиноның әдеттегі кешбекі 10% - ға деиін құраиды. Төлем аптасына бір рет жүргізіледі. Үміткер бұл бонус, сіз жұмсауға 5000 теңгеден кем емес болуы тиіс апта тапшылығы.
Кешбек туралы ақпарат статистикада көрсетіледі. Сондаи-ақ, нақты уақыт режимінде кері баиланыс чатындағы төлемнің қол жетімді мөлшері туралы ақпаратты сұраи аласыз.
Адалдық жүиесі және оның құпиялары
Мостбет казино ұиымдастырушылары адалдық жүиесі туралы ұмытпады. Дәреже баспалдақтары беине слоттары бар классикалық оиын клубының әдеттегі шемасына сәикес салынған. Оиыншы 9 деңгеиден өтуі керек. Әрқаисысына көшу арнаиы компоненттердің жинақталуы арқылы жүзеге асырылады.
Мостбет аиналарындағы ұпаилар ақша салғаны үшін алынады. Егер сіз бірден 100 000 теңге салсаңыз, сізге бірнеше дәрежеге жоғары көтерілуге рұқсат етіледі. Тіркелгіні іске қосу үшін паидаланушы кем дегенде 25000 балл жинауы керек.
Адалдық жүиесінен өту үшін Казинода ақша оинау арқылы сіз жеңіске жетесіз:
Ставкалар азаяды және бонустық оптсиялар саны артады. Паидаланушы күніне бірнеше рет тегін оиындарға талондар алады.
Джекпоты бұзу ықтималдығы артып, шектеулер кеңеиеді. Клиентке комиссия төлемеи және бұл ақшаны Вiса, МастерCард карталарында алуды күтпеи-ақ күніне 1000000 теңге жұп алу мүмкіндігі беріледі.
Жеке әкімші паида болады. Мостбет КЗ казино әкімшілігінен қолдау чатында клиентпен қарым-қатынас жасаитын және виртуалды казино платформасымен өзара әрекеттесудің барлық нюанстарын түсіндіретін қызметкер бекітілген.
Аитпақшы, мостбет-тегі ақшаны қаитару оиыншының дәрежесіне немесе реитингіне баиланысты емес. Бұл плюс болады. Бірінші аптада ең көп дегенде 10% - ды тіпті бастаушы да алады.
Мостбет казино-да джекпоттар қалаи есептеледі
Мостбет туралы нақты Пікірлер мостбет виртуалды клубының витринасы машиналарға толы екенін растаиды. Машиналар бір-бірінен көптеген жолдармен ерекшеленеді. Ең маңыздыларының бірі-баға мөлшері.
Классикалық типтегі слоттар cізге аз мөлшерден үлкен төлемге деиін алуға көмектеседі. Бұл жоғары құбылмалылыққа баиланысты. Оиыншы спин үшін 100-200 теңге мөлшерінде мөлшерлемені тіркеи алады, ал оның орнына 1000 есе көп ставканы ала алады.
Белгілі оиындардың тағы бір түрі - прогрессивті. Мекеменің терезесінде мұндаи Беине слоттар көп емес. Негізгі аиырмашылық-джекпот есептегіші, ол бір секундқа тоқтамаиды. Паидаланушы шынымен үлкен төлемдер алуға мүмкіндік алады. Мостбет ставкаларының арқасында көптеген оиыншылар миллионер болды.
Аитпақшы, кассалық алымдардан миллиондаған паида табу және Мостбет КЗ жүктеу қиын емес. Ол үшін онлаин-казино кассасы адалдық туралы мәліметтерді жариялаиды:
Сізге бірнеше мың теңге жинау керек. Клубтағы төлем лимиттері минималды.
Күніне бір миллионнан артық өсіруге болмаиды. Аудармасымен ірі сомалар бұл ақы.
Барлық төлем құралдарына қолдау көрсетіледі. Бұл банктік карталарға да, наизағаи жылдам аударымы бар електрондық қызметтерге де қатысты.
Өңдеу уақыты 5 минуттан аспаиды. Қазақстанда оператор ақшаны бірнеше минут ішінде төлеиді. Бұл шағын және ірі депозиттерге де қатысты.
Мостбет cом казиноға кіргеннен кеиін виртуалды клубтың келушілерімен әкімші-референт жұмыс істеуге әрдаиым даиын. Чат тәулік боиы жұмыс істеиді. Паидаланушы қандаи да бір проблемаларсыз жаңа жазу әдістерін аша алады, дербес промо-кодтарды біле алады және 1 сағат ішінде бірнеше миллион теңгені қалаи жазу керектігін түсінеді. |
Мемлекет басшысы «Qazaqstan» ұлттық телеарнасының эфирінен берілген сұхбатында қаңтар оқиғасынан кейін әлеуметтік желіде көптеп тараған азаматтарды азаптау фактілеріне қатысты пікірін айтты, деп жазады KAZ.NUR.KZ тілшісі.
Қасым-Жомарт Тоқаев арқасына үтік басылған талдықорғандық Азамат Батырбаев есімді жігіт туралы хабардар екенін жеткізді. «Бұл мәселе жөнінде жақсы білемін. Кейбір азаматтарымыз менің атыма бейне үндеу жазып, әлеуметтік желілерде таратып жатыр. Мұны да біліп отырмын. Осыған байланысты мен ішкі істер министрлігі мен бас прокуратураға арнайы тапсырма бердім. «Шаш ал десе, бас алатын» әрекеттерге жол беруге болмайды», — деді ол.
Мемлекет басшысы бұл істің заңдылығын тексеруді белгілі құқық қорғаушылар қолға алғанын жеткізді. Сондай-ақ, Тоқаев олардың жұмысына араласпайтынын атап өтті. «Қоғамдық комиссиялар өз жұмысына кірісіп кетті. Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Эльвира Әзімова, белгілі құқық қорғаушылар: Айман Омарова, Жеміс Тұрмағамбетова, Абзал Құспан және басқа да заңгерлер жиналып, арнайы комиссиялар құрды. Олар әр істің заңдылығын қарап жатыр. Қоғамдық комиссияларға сенімсіздік көрсетуге ешқандай себеп те, хақымыз да жоқ. Билік те, құқық қорғау органдары да жұмыстарына араласпайды. Мен де араласпаймын», — деді ол телеарнаға берген сұхбатында.
Президенттің сөзінше, әрбір құқық бұзушылық дерегі бойынша шаралар қабылданады. «Кінәлі адамдар жазаға тартылады. Мен үшін азаматтарымыздың құқығы аса маңызды. Әсіресе, қазіргі таңда мұны ең маңызды мәселе деп айтуға болады. Әрбір іс бойынша әділ шешім шығару мен үшін негізгі принцип болып табылады», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Предыдущая статьяАлматы облысының әкімі Қанат Бозымбаев құрылыс компанияларының өкілдерімен кездесті
Следующая статья«Блогерлер көбейіп кетті»: Тоқаев елдегі журналистика деңгейі туралы ойын ортаға салды |
Фейсбуктегі Maraltay Rayymbekuly-ның 2021 жылғы 22 қаңтардағы постында фольклортанушы Берік Жүсіптің жазбасы жарияланды. Онда ел аузында халық әні болып танылып келе жатқан “Самалтау” әнінің авторы Сапалай екендігі жөнінде байлам жасайды. Әнді өнер жұлдызы Димаш Құдайбергеннің орындауында тыңдап, ары қарай мақаланы оқып шығуды ұсынамыз.
Ән өнеріне байланысты қандай мәселенің болсын тізгіні музыкатанушы мамандардың қолында болуы керек екенін бүгінде біраз адам ұмыта бастаған тәрізіді. Әлеуметтік желіні ашып қалсаң да, теледидардың тетігін қосып қалсаң да, «алыстан сермеп, қиядан тербеп» жатқан өңшең бір дилетанттардан аяқ алып жүре алмайсың. Мүмкін саясаттың райы солай ма, түсінбедік, әйтеуір екінің бірі өнертану ғылымының меншікті қорасына бір бас сұғып өтуге әуес. Ол әрекеттің ақыры қайда, неге апарып соғарымен әзірге ешкімнің шаруасы шамалы болып тұр. Ақырында, өмірдегі рушылдық ғылымдағы қасіретке айналып бара жатқан тәрізді. Міне, әркім өз күлшесіне қарай шоқ тартудың зардапты салдары.
Жалпы, мәтін танылмай, ақын танылмайтынын бұрыннан да айтып келе жатырмыз. Енді, мына дауға айналған әннің төңірегіндегі түйткілді мәселеге орай, ойымызды жандандыра түсуге тура келіп тұр. Халық арасында «Самал тау» атанып кеткен қырықбойдақ Сапалай Исатайұлының әні бұл күнде екінің бірі жарыса «жырлап» жатқан мәселе болып тұр. Осы бір жанға жайлы қоңыр әнді әрі тартып, бері жұлқып, ақыры былайғы жұрттың Сапалайға қиғысы келмейтіндей түрі бар екен. Олай болса, бірнеше түйіннің тінін тарқатып көруге тырысайық.
Біріншіден, бүгінгі өнертану ғылымы шерлеп бара жатқан бәкене бойлы саланың біріне айналып тұр. Оның мінәйі себептерін айтып өту үшін де бір арба жан керек. Өңірлік ерекшеліктерден шығатын этникалық сипатты қатаң сақтай отырып, ән әуездері, олардың көпнұсқалы мәтіндерін салыстырып, салғастыра зерттейтін сауатты ғылым жүйесін айтпағанда, бізде ғылыми мекемелер жүйелеуге тиіс ең қарапайым жинау жұмысының өзі (компиляция) жеріне жеткізілген жоқ. Бүгінде аталмыш саланы зерттеген мамандар басын бағып, күнкөріс қамын күйттеп кетті. Озық ойлы оқымыстыларына қоңыз тергізіп жіберген шебер жүйеге не дерсіз. Сондықтан да, бұл салада «балапан басына, тұрымтай тұсына» деген дәуір шеру тартып келеді. «Ай дейтін Ажасы, қой дейтін Қожасы» жоқ қоғамда ешкімге өкпелей алмайтыныңыздың себебі сол.
Екіншіден, өнертану ғылымының бастауында тұрған мамандар осы салаға қатысты жасаған іргелі зерттеулерінің материалдарын әуелде халық арасындағы дерек беруші, сөзінің жалғаны жоқ қариялардың аузынан жинады. Бұл үдеріс рухани мұрасы ауыз әдебиеті үлгісінде қалыптасып, дамыған халықтардың бәрінде тегіс осы жүйе негізінде іске асырылды. Қарағанды өңірінде сөз дерегін мүдделерге тарта сөйлеуді білмейтін Жақсыбай есімді қария тұрады. Осыдан бірнеше жыл бұрын Жақаңмен жүздесіп, «Самал тау» әнінің тарихы мен оның иесі жайында талай сырға қанығып, естігенімізді дыбыс таспасына жазып алған едік. Арқаның жоны мен Бетпақтың белін тең жайлаған қалың Арғын мен Алшын жұрты жасаған көл-көсір рухани қазынаның ақиқаты керек болса, сол көнекөздің сөзіне жүгінсе де, бүгінде әлеуметтік желіні жайлап алған көбігі көп пікірлерді іркуге жарар еді. Әй, бірақ, біздің қазақтың жөн сөзге құлақ асудан алыстап кеткені қашан.
Үшіншіден, біз 1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтерілісінің зарын шерткен осы қасіретті қоңыр әнді Сапалай Исатайұлына еншілеуден неге сонша үрке береміз? Сонда біздің көңілімізді көншітпей тұрғаны Сапалайдың биографиясы ма, әлде географиясы ма? Мұндай тұрпайы бөліністі кейінгі, көзі тірілерге қолдана берсе де шығатын мүйіз қарағайдай бола бермей ме? Әулиеата жерінің көне тарихын бір кісідей білген халық батыры Бауыржан Момышұлының «Анаштың әңгімесі» деген шығармасында оның әкесі Исатай таманың белгілі биі, өзі орысша сауатты, замана көшіне ерте ілескен, көзі ашық жанның қатарында дәріптелетін Сапалайға келгенде осыншама тарылуымыздың, әнді Шығысқазақстанның пентатоникалық әуендеріне қарай алып қашып, «Самалтау» деген жұмыр жердің бетіндегі жоқ атауды іздеп, сандал күйге түсе беруіміздің түпкі сыры неде? Әрине, Сапалай жайында қағазға түскен дерек көп емес. Десе де, П. Дүйсенбин құрастырған «Үркердей болып көшкен жұрт» атты тарихи, танымдық, деректі кітапқа енген Абылай Шуланбаевтың мақаласындағы «…Сапалай кереметтей әнші, домбырашы… Оның әншілік шеберлігіне С. Сейфуллин де ерекше тәнті болған. Ал әні М. Әуезовтың «Еңлік – Кебек» пьесасында Еңліктің әні ретінде пайдаланылған» деген деректің өзі көзі ашық адамға көп жайттан хабар беріп тұрған жоқ па? Талас ауданының 85 жылдық тарихына арналған «Талас – Сарысу» тарихи, танымдық, әдеби анықтамалықтың мәліметі бойынша, «…атақты әнші, сазгер 1930 жылы 25 мамырда ату жазасына кесіліпті». Е, жалған дүние-ай десеңші, ату жазасына іліккен арыстардың рухани қазынасына да күмән мен күдік араластырып, артында қалған екі-үш әнін күлбілтеге салатын күнге жеткізетінін Сапалай сияқты боздақтар, сірә, білді ма екен? Әй, қайдам, білмеген шығар-ау. Қазақтың даңқын әлемге паш еткен аталмыш ән иесінің қасіретті тағдырын әдейі білгіміз келмей, олай-бұлай сөз қашыртып жүргендерден не үміт, ұлт үшін қандай қайыр?..
Төртіншіден, кейінгі орындаушы-айтушылар тарапынан әнге желімдей жабысқан, әуелде бас әріппен жазылуға тиіс емес «самал тау» – жер атауы емес, әндегі типтендірілген бейненің «самал таулы, шалқар көлді қайран елі» еді ғой. Міне, мәтінтанудан кеткен елеусіз ғана қателік, бұл күнде елдің аузындағы елеулі мәселеге ұласып отыр. Иә, оның алғашқы орындаушысы Бекболат Тілеухан, әнді әлемге әйгілі еткен Димаш Құдайберген. Бірақ кілтипан онда емес, мүлдем басқада. Жалпы, Сапалайдан қалған «Самал тау» (шартты атау), «Мұхида-Шайбан», «Екі айна», «Сәулем-ай» сияқты әндердің айтылып, зерттеушілер тарапынан хатқа түсірілген жері Арқа-Сарысу аймақтары. Сол үшін де әнге және оның тарихына қатысты барлық ақиқатты осы өңірлерден іздеу шарт.
Бесіншіден, «Халық әні» дегеніміз ілкі шығарушысы ұмытылуы себепті ортақ атауға біріктіріліп, амалсыздан ойлап табылған шартты ұғым. Оған қоса, «Самал тауға» сауатты мәтінтанымдық зерттеу жүргізілуі шарт. Сонда елдің құлағын түріп, бітпес дауға ұласқан бұл далабаға мәңгілік нүкте қойылады. Мысалы, «Самал тау» мен «Мұхида-Шайбан» бір кісінің қолынан шыққан ән екенін дәлелдеу үшін асқан білім мен көп ақылдың қажеті шамалы. Екі қазақтың бірі ыңылдаса жетіп жатыр, көздің ағы мен қарасындай қос қоңыр ән сізді Сапалайдың сүрлеуіне жетектеп ала жөнеледі.
Алтыншыдан, бұл әннен Сапалай ғұмырбаянына негізделген жеке бастың уақиғасын емес, 1916 жылғы дүрбелеңнің тарихи аясын (фонын) іздеу керек. Мәтінге зер салған адам үшінші жақтан, яғни ән кейіпкерінің атынан айтылған өскен ел, туған жерге деген сағынышты сезінеді. Және бұл әннің бірнеше мәтін нұсқаларынан біздің малданып жүргеніміз, кейінгі құбылтудың (интерпретация) жемісі болуы бек мүмкін. Сөз жоқ, кейінгі нұсқа елеулі өзгерістере түсіп, персонификацияланған. Осыдан келіп, түрлі орындаушылық ерекшеліктерге орай, әнде тұрақты және тұрақсыз формулдар тізбегі түзілген. Мысалы, көпшілікке белгілі «Самал тау, қайран елім, шалқар көлім, / Не болар солдат болып көрген күнім? / Есіме қайта-қайта түсе бердің, / Кір жуып, кіндік кескен қайран жерім» (Сапалай. «Самал тау») деген көпшілікке белгілі мәтінді «Сарыарқа, қаламысың өскен жерім, / Кір жуып, кіндігімді кескен жерім. / Бұрынғы қан төгісіп атам қонған, / Жеті жұрт бізден бұрын көшкен жерім» (Төлеу ақын. «Сарыарқаның сарыны») деген 1940 жылы жарық көрген мәтінмен, сондай-ақ Б. Момышұлының әңгімесінде ұшырасатын, Шу өңіріне тараған «Сарыарқа, ауаң салқын, көлің айдын…» деп басталатын, авторы аталмайтын ән мәтінімен салыстырса, көпшіліктің көзі мен көңілі көп жайтқа жете түсері анық. Ал әннің қайырмасында жағдайынан хабар-ошар берілетін кейіпкердің «Аттылы емес, жаяу екені… жүрісі жаяудан да баяу екені… он бес күндей жол жүргенде Омбы жаққа таяу екені» лирикалық кейіпкердің және орындаушының көңіл-күйіне қарай өзгеріске түсе беретін, алайда уақыт, мезгіл, мекеннің өлшемі бола алмайтын деталь. Бұл жердегі негізгі түйін: мәтінде айтылатын әуелгі жер атауы Сарыарқа, «Самалтау» емес. Жұрттың көңілін күпті етіп, жорғасынан жаңылдырып жүрген де осы түйткіл. Мәтін атаулының айнымалы, көпнұсқалы болуы халықтың ауыз әдебиетіне тән заңдылық. Ал ән иесі Сапалайдың өз дәуірінен ән оздырған әнші-сазгер болғанына айғақ көп. |
«Жас Сарбаз» мамандандырылған сынып оқушыларымен жұмысты ұйымдастыру» атты облыстық әдістемелік-семинар
«Жас Сарбаз» арнайы мамандандырылған сыныптарының жұмыс тәжірибесін жинақтау мақсатында бүгін, 2019 жылдың 30 қазанында, Cемей қаласындағы «Дарынды балаларға арналған Ш.Уалиханов атындағы «Жас Ұлан» арнайы ерлер мектеп-лицей-интернатында» Шығыс Қазақстан облысы білім бөлімдерінің басшылары және методистері, мектеп директорлары мен «Жас Сарбаз» сыныптарының офицер-тәрбиешілері үшін «Жас Сарбаз» мамандандырылған сынып оқушыларымен жұмысты ұйымдастыру» атты облыстық әдістемелік-семинар өткізілді.
Семинар барысында «Шығыс Ұландары» («Жас Сарбаз») бағыты бойынша «Дарынды мектеп» кешенді жоспарын жүзеге асыру қорытындысы шығарылды. Семей қ., Курчатов қ., Риддер қ., Жарма ауданы, Алтай ауданы, Аягөз ауданы, Бесқарағай ауданы, Тарбағатай ауданы өкілдері сөз сөйлеп, өз тәжіриебелерімен бөлісті.
Сонымен қатар, «Жас Сарбаз» балалар – жасөспірімдер әскери-патриоттық қозғалысы» Республикалық қоғамдық бірлестігі өкілінің қатысуымен «Жас Сарбаз» мамандандырылған сынып оқушыларымен әскери-патриоттық жұмысты ұйымдастыру және өткізу» атты дөңгелек үстел ұйымдастырылды. Семинарға қатысушылар облыстың білім беру мекемелерінде әскери-патриоттық жұмыстарды ұйымдастыруды жетілдіру мәселелерін, қазақстандық патриотизмді нығайту және жастарды әскери-патриоттық тәрбиелеу бойынша шаралар кешенін жүзеге асыру мәселелерін, «Жас Сарбаз» сыныптарындағы әскери-патриоттық жұмыстың негізгі бағыттарын талқылады.
Семинар соңында өзара ынтымақтастық пен әрекеттесу туралы ҚР Ұлттық ұланы «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы, ҚР ҚМ «Восток» өңірлік қолбасшылығы, Шығыс Қазақстан облысының қорғаныс істері жөніндегі Департаменті, Шығыс Қазақстан облысының Төтенше жағдайлар Департаменті, Шығыс Қазақстан облысының полиция Департаменті, Шығыс Қазақстан облысының «Қарулы Күштер Ардагерлері» Республикалық қоғамдық бірлестігінің филиалы, «Шығыс Қазақстан облысының Ауған соғысы ардагерлер кеңесі» қоғамдық бірлестігі, Шығыс Қазақстан облысының «Жас сарбаз» жасөспірімдер әскери-патриоттық қозғалысы» республикалық қоғамдық бірлестігінің филиалы, Шығыс Қазақстан облысының ішкі саясат басқармасы және Шығыс Қазақстан облысының білім басқармасы арасында Меморандумға қол қойылды.
Жастардың әскери-патриоттық тәрбиесіне қосқан үлесі үшін облыстың үздік педагогтары алғыс хаттармен марапатталды. Семинардың барлық қатысушыларына сертификаттар берілді.
2019 жылдың 29-31 қазан аралығында «Жас Сарбазә сынып оқушыларына арналған әдістемелік семинармен қатар «Алау» облыстық әскери-спорттық ойыны өткізіледі. |
Республиканың кей жерлерінде жел күшейіп, батысында шаңды дауылмен соғады. Солтүстікте кей жерлерде тұман болады. Жамбыл, күндіз Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда және Шығыс Қазақстан облыстарының кей жерлерінде жел 15-20 м/с күтіледі.
Маңғыстау, Ақтөбе облыстарында күндіз кей жерлерде жел күшейіп, найзағай байқалады. Батыс Қазақстан облысының бірқатар жерінде найзағай күтіліп, мүмкін бұршақ, күндіз кей жерлерінде жел 15-20 м/с шаңды дауылмен бірге күшейеді.
Солтүстік Қазақстан облысында түнде және таңертең кей жерлерде тұман күтілуде. Қарағанды облысында күндіз найзағай байқалады.
Алматы, Жамбыл, Қызылорда, Маңғыстау, Оңтүстік Қазақстан, Қостанай, Қарағанды облыстарында қатты ыстық ауа райы күтілуде. Ақтөбе облысында кей жерлерінде өте қатты ыстық күтілуде.
Батыс Қазақстанда, Атырау, Қызылорда, Ақтөбе, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл, Алматы, Шығыс Қазақстан, Қостанай, Қарағанды, Ақмола облыстарында өте жоғары өрт қаупі сақталады. |
Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университетінің студенті Гүлнұр Ыбырай ауыр атлетикадан әлем Кубогының қола жүлдегері атанды, деп хабарлайды оқу орнының баспасөз қызметі.
Перудің Лима қаласында Перу ауыр атлетика федерациясының ұйымдастыруымен өткен байрақты бәсекеге 61 мемлекеттен 400 спортшы қатысты. Ал Қазақстан атынан аталған жарыста бақтары мен баптарын сынауға 7 атлет жолдама алып, мүмкіндіктерін бағамдап көрді.
Сайыс барысында Гүлнұр Ыбырай 64 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде сынға түсіп, жалпы саны 197 ұпай жинады.
Жарыстың финалында қазақстандық зілтемірші Мексика, Колумбия спортшыларымен кездесіп, өзара мықтыны анықтады. Десе де ұпай санымен қарсыластарына жол беріп, үшінші орынға ие болды.
– Ауыр атлетика – менің өмірімде маңызды рөл атқарады. Бұл спорт түрі маған мол білім мен тәжірибе жинауыма мүмкіндік берді. Менің ойымша, ауыр атлетиканың өзге сайыс түрлерінен ерекшеліктері жетіп артылады. Соның бірі – көрермендердің алдында әлемдік рекордтар мен тарихтар жасалып жатады. Бұл әсерді сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес, – дейді Гүлнұр Ыбырай.
Қыздар университетінің "Ұстаз" спорт клубының басшысы Сәдуақас Шыңғысбаевтың айтуынша, оқу орнында "Дене шынықтыру және спорт" мамандығы бойынша білім алатын бойжеткеннің келешегінен күтер үміт мол. |
Ақтау. 16 наурыз. ҚазТАГ – Билік Жаңаөзенде аштық жариялағандардың талаптарын орындау мүмкін емес деп мәлімдеді, деп хабарлайды агенттік тілшісі.
"Өңірдің барлық тұрғындарын мұнай-газ саласына бірден жұмысқа орналастыру мүмкін емес. "Өзенмұнайгаз" құрылымына жұмысқа қабылдаудың белгілі бір алгоритмі бар, ол кезек тәртібімен жұмыс істейді. Аштық жариялаған 19 адам оларды "Өзенмұнайгаз" - да жалпы кезекке тұруды талап етеді, бұл мүмкін емес, өйткені бұл басқа жұмысқа орналасуға үміткерлерге қатысты әділ болмайды", - деп хабарлады Маңғыстау облысы әкімінің баспасөз қызметі ҚазТАГ агенттігіне сәрсенбіде.
Облыс әкімдігінде мәлімдегендей, 8 ақпаннан бастап Маңғыстау облысы әкімінің бірінші орынбасары Абзал Меңдібаевтың басшылығымен Жаңаөзенде халықты жұмыспен қамту мәселелерін шешу үшін өңір басшысының тапсырмасымен құрылған облыстық комиссия жұмыс істейді.
"Комиссия мүшелері шағын және орта бизнес субъектілерінің әлеуетін және Маңғыстау облысының қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуына бағытталған кешенді даму жоспарын негізге ала отырып, еңбек нарығын жан-жақты зерттеді. Осы бағыттағы жұмыстар жалғасуда. ( ... ) Комиссия жұмысының қорытындысы бойынша ағымдағы жылы Жаңаөзен қаласында 2570 адамды жұмысқа орналастыру жоспарлануда. 1434 тұрақты жұмыс орны және 1136 уақытша жұмыс орны қамтамасыз етіледі", - деп сендірді жергілікті билік.
Облыстық әкімдікте мәлімдегендей, қалалық жұмыспен қамту орталығында бес санат бойынша кезекте тұрған 682 адам мұнай-газ саласына жұмысқа орналасудың қолданыстағы алгоритмі бойынша жұмысқа қабылданады, ал "комиссия жұмысы басталған сәттен бастап осы саннан 150 адам жұмысқа орналасады".
"Өзенмұнайгаз" АҚ сервистік қызмет көрсету мекемелерінде халықтың әлеуметтік осал топтарына жататын, халықтық бақылау тобы мен жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі жанындағы жұмыс комиссиясының ұсынымдарына сәйкес құрылған 318 жұмыс орнына таңдалған азаматтарды жұмысқа орналастыру қарастырылған. Олардың 300-і жұмысқа тұруда. Кешенді даму жоспары шеңберінде қалалық, кентішілік автомобиль жолдарын жөндеу, Теңге ауылында дене шынықтыру-сауықтыру кешенінің құрылысы, Теңге ауылына дейін су құбырын тарту және т.б. көзделетін болады. Сондай-ақ, 155 жұмыссызды жұмысқа орналастыру жоспарлануда. Сондай-ақ, "Жұмыс жасаймын" жобасы аясында 400 жұмыс орнын құру жоспарлануда. Бұдан басқа, жеке бастамалар есебінен 390 жұмыс орны құрылады. Қала тұрғындары үшін жаңа жұмыс орындарын құру бойынша шаралар кезең-кезеңімен жүзеге асырылатын болады", - деп мәлімдеді облыс әкімдігінде.
Естеріңізге сала кетейік, бұрын Жаңаөзенде жұмысқа орналасуды талап ететін жұмыссыздардың бір бөлігі аштық жариялады. Жұмыссыздар бірнеше апта бойы мұнай-газ саласының кәсіпорындарында жұмысқа орналасу талаптарымен шығып келеді. Олар жергілікті билік ұсынған кезең-кезеңмен жұмыс жоспарына сенбейтіндерін айтады. |
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде Тәуелсіздіктің 30 жылдығына орай Ғылыми кеңестің кеңейтілген отырысы өтті.
Салтанатты шараға Мемлекет және қоғам қайраткерлері, зиялы қауым мен БАҚ өкілдері, оқытушы-профессорлар, білім алушы жастар қатысты.
Мерейлі жылды қорытындылаған жиынды Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың Басқарма Төрағасы-Ректоры Жансейіт Түймебаев ашып, жиналғандарды Тәуелсіздіктің 30 жылдығымен құттықтап, ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың егемендік тарихындағы және Қазақстанның қалыптасуындағы ерен еңбегін айрықша атап өтті. Сонымен қатар, Тәуелсіздік мерейтойы аясында жастарды отансүйгіштікке баулу, тарихи құндылықтарды қастерлеу мақсатында университетте бірқатар іс-шаралар ұйымдастырылғанын жеткізді.
«Универсиет аумағында Елбасы саябағы мен Ғалымдар бағы ашылып, 1000-нан астам көшет отырғызылды. Мемлекетіміздің дамуына, отандық білім мен ғылымның өркендеуіне елеулі үлес қосқан түлектеріміздің, танымал тұлғаларымыздың Көшбасшылық дәрістерін өткізу – оқу орнымыздың айнымас дәстүріне айналды. Жақында білім ошағында Түркия Республикасының экс-президенті Абдулла Гүлмен үлкен кездесу болып өтті. Түркітілдес халықтарға ортақ тұлға – Жыр алыбы–Жамбыл Жабаевтың 175 жылдығына орай университетте рухани-мәдени шаралар өткізілді. Өткен аптада ғана Тәуелсіздігіміздің 30 жылдығы және Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күніне орай ұйымдастырылған «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» онкүндігі қорытындыланды. Осы онкүндік аясында оқытушылар мен студенттеріміз Шамалған ауылындағы Тұңғыш Президенттің «Атамекен» тарихи-мәдени орталығында болды»,- деді университет басшысы.
Мерекелік жиында оқытушы-профессорлар мен үздік қызметкерлер «Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-ға сіңірген ерен еңбегі үшін» үлкен Алтын және Күміс медалімен, "EREN ENBEGI USHIN" медалімен, Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалімен және Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың Басқарма Төрағасы-Ректорының Құрмет грамотасымен марапатталды.
Сонымен қатар, университеттің ағымдағы жылы жеткен жетістіктері көпшілік назарына ұсынылды. Жансейіт Түймебаевтың айтуынша, биылғы оқу жылында 119 жаңа білім бағдарламасы ашылды. Оқу ғимараттары мен жатақханаларда күрделі жөндеу жұмыстары жүруде. Ағымдағы жылы университеттің барлық қызметкерлерінің жалақысы 2 есеге өсті. Енді оқытушы – 285 мың, аға оқытушы – 312 мың, қауымдастырылған профессор – 389 мың, профессор – 500 мың теңге жалақы алады.
Салтанатты шара танымал қазақ эстрадасы жұлдыздары мен университеттің талантты студенттері дайындаған мерекелік концерттік бағдарламамен жалғасты.
Жиын соңында қатысушылар «Мен Қазақпын!» патриоттық әнін хор болып бірге шырқады.
Айта кетейік, салтанатты шара аясында Ө.Жолдасбеков атындағы Студенттер сарайында «Қазақстан Тәуелсіздігіне 30 жыл» атты фото және кітап көрмесі ұйымдастырылды. |
Тағы бір кітап қазақ тіліне аударылды. Еуразия ұлттық университетінің дінтану кафедрасының профессоры, философия ғылымдарының докторы Нұртас Иманқұлов Тәратты алғаш рет қазақ тіліне аударды.
Ол Тәратты орыс тілінен қазақ тіліне аударды.
Кітап «Тәурат бес кітап» деген атаумен жарық көрді.
Қасиетті кітап Израильден әкелінген Бехор Барухтың редакциясымен шыққан Эрец Исраэль 1997 жылғы түпнұсқасының орыс тіліндегі нұсқасынан аударылған. Профессор Нұртас Иманқұлов аударма бойынша көп жылдық еңбегіне 5 жыл уақытын арнады.
Айта кетейік, кітап Нұр-Сұлтан қаласында өтетін Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының VII съезі қарсаңында жарық көрді.
Кітап суреттермен бейнеленген 1 000 беттен тұрады. Ол дін саласының қызметкерлеріне, дінтанушы ғалымдарға және дінге қызығушылық танытқан барлық оқырманға арналған.
«Тәурат» сөзінің түбірі «оқыту, ілім, тәлім және заң» деген мағынаны білдіреді. Кітапты аудару кезінде терминология бойынша біраз қиындықтар туындады. Мәселен, қазақ шапан атауларына, киім тігетін жіп түрлеріне табу оңай болған жоқ», — деп атап өтті дінтанушы.
Профессор Нұртас Иманқұлов көптеген кітаптардың авторы. Олардың қатарында «Еврейлер тағылымы» және «Қазақия философиясы» бар. |
Премьер-министрдің орынбасары – Сауда және интеграция министрі Бақыт Сұлтанов үкімет Қазақстанға қант жеткізуді ұлғайтуға тырысып жатқанын айтты, деп хабарлайды Zakon.kz.
Біз бүгін қабылданған 350 мың тонна қантқа қосымша тағы 100 мың тонна қант сұрадық. Қазір Ауыл шаруашылығы министрлігі келіссөздер жүргізіп, индикативті теңгерімдерді сәйкестендіріп, өзіндік есептеулер жүргізіп жатыр. Бұл мәселеге кейін қайта ораламыз, – деді Үкімет отырысында Сауда және интеграция министрі Бақыт Сұлтанов.
Сауда министрлігінің басшысы бұл мәселе 15 шілдеде Беларусьте өтетін ЕЭК отырысында одан әрі қаралатынын хабарлады.
Сонымен қатар журналистер Бақыт Сұлтановтан Қазақстан қантты қайдан сатып алайын деп жатқанын сұрады.
Қазір 350 мың тоннасы бар. Басқа елдерден қант сұраймыз. Әлемде негізгі жеткізушілердің бірі - Бразилия, Үндістан және Вьетнам. Бірақ Үндістан шектеу қойды. Сондықтан біз келіссөз жүргізіп жатырмыз.Бақыт Сұлтанов
Бұған дейін министр Бақыт Сұлтанов қанттың неліктен қымбаттап жатқанын түсіндірді. Еске салайық, сарапшылардың бағалауы бойынша, Қазақстанда қант бағасының жыл сайынғы өсуі 60,5% болды.
22 маусымда мәжіліс депутаты Фахриддин Қаратаев әлеуметтік маңызы бар тауарлардың, әсіресе қанттың қымбаттауына наразы болды. Мәжілісмен төрт ай бұрын басталған қант дауының халық арасында әлі де басылмай тұрғанын айтқан еді. Оның айтуынша, әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасының одан әрі өсуі халық арасында үлкен наразылық тудыруы мүмкін. |
Мемлекеттік органдардың және квазимемлекеттік сектордың жекелеген өкілдері шағын және орта бизнестің қызметіне араласуын жалғастырып, бопсалауға жол беріп, пара алуда. Олар ұсталып, жазаланып, қызметтерінен босатылуда. Дегенмен, мұндай әрекеттер тыйылар емес.
Жамбыл облысы бойынша сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл департаменті арқылы 2020 жылдың алты айында 73 қылмыстық іс тіркеліп, кәсіпкерлердің жұмысына бес фактісінің жолы кесілді. Олардың қатарында әртүрлі деңгейдегі шенеуніктер – ауыл әкімдерінен бастап облыстық деңгейдегі басшыларға дейін кездеседі.
Бірінші жартыжылдықта соттарға 67 қылмыстық іс жолданып, 49 адам жауапқа тартылған. Оның ішінде облыстық кәсіпкерлік және индустриалды-инновациялық даму басқармасының бұрынғы басшысы, сол басқарманың бөлім басшысы, Мойынқұм ауданы әкімінің орынбасары, Шу аудандық полиция бөлімінің көші-қон қызметі бөлімінің бастығы бар. Ағымдағы жылдың алты айында Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл департаментімен сотқа жолданған 20 қылмыстық іс бойынша 34,5 миллион теңге айыппұл салынған.
Бұл туралы облыс әкімі Бердібек Сапарбаевтың төрағалығымен өткен аппарат кеңесінде Жамбыл облысы бойынша сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл департаментінің басшысы Әділхан Әшірбаев мәлім етті.
2019 жылы соттарда қаралған қылмыстық істерді талдау білім беру, табиғат пайдалану, ауыл шаруашылығы және құрылыс сияқты жергілікті атқарушы органдар қызметінің салаларында сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің бар екендігін көрсеткен. 2020 жылы бұл тәуекелдер ауылдық округ әкімдіктерінде, кәсіпкерлік, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және автомобиль жолдары саласында анықталған.
— Анықталған теріс фактілер ұйымдар мен кәсіпорындар басшыларының алдын алу шараларына тиісті деңгейде көңіл бөлмейтінін көрсетеді. Сонымен қатар, барлық мемлекеттік органдар сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл департаментінің нұсқамаларын орындамайды, — деді А.Әшірбаев.
Бұл мәселеден облыстық кәсіпкерлік, жерді пайдалану мен қорғауды бақылау басқармалары, Жуалы, Мойынқұм және Сарысу аудандары әкімдіктері де тысқары емес.
«Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын іске асыру мақсатында Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі ведомствоаралық комиссияның отырысында аудан әкімдіктеріне «Сервистік әкімдік» форматындағы жұмысқа көшу ұсынылды. Алайда, осы уақытқа дейін бұл бағыттағы жұмыс жекелеген аудандарда сылбыр жүруде.
Сондай-ақ, облыс әкімі аппаратының басшысы Қанатбек Мәдібек қазіргі уақытта көптеген мемлекеттік ұйымдар халыққа қол жетімді әрі ашықтықты қамтамасыз ету үшін өз жұмыстарын қайта қалыптастырып жатқандығын атап өтті. Сонымен бірге, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі кешенді жоспардың кейбір тармақтары орындалмай отыр.
Байзақ, Жамбыл, Қордай, Рысқұлов және Жуалы аудандарында әлі күнге дейін Сервистік әкімдіктер ашылмаған. Қ.Мәдібек жыл соңына дейін қалған төрт ай ішінде мемлекеттік органдардың басшылары кешенді жоспар бойынша жұмыстарды жандандырып, тапсырмалардың орындалуын қамтамасыз ету керектігін алға тартты.
Бұл мәселе бойынша облыс әкімі Бердібек Сапарбаев қатаң ескерту жасады.
— Сыбайлас жемқорлықпен жүйелі шаралар арқылы күресу керек. Өкінішке орай, жергілікті атқарушы органдардың қызметінен мұндай жүйелі жұмыс байқалмайды. Сондықтан нәтиже де аз. Ашық, адамдармен тығыз қарым-қатынаста жұмыс жасау міндеті қойылғанымен, кейбір аудандарда «Сервистік әкімдіктер» әлі күнге құрылмаған. Біз билік органдарына деген сенімді нығайту қажеттілігі туралы айтып келеміз, ал кейбіреулер мемлекеттік қызметтен жеке пайда табуға тырысады, — деді ол.
Аймақ басшысы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл департаменті басшысының сыбайлас жемқорлыққа қарсы кешенді жоспарының бірқатар көрсеткіштеріне сәйкес келмеген лауазымды тұлғаларды жауапқа тарту туралы ұсынысын қолдайтындығын білдірді.
Сондай-ақ, басқосуда ветеринария саласындағы өзекті мәселелер қаралды. Облыстық ветеринария басқармасының басшысы Ербол Жиенқұловтың айтуынша, үстіміздегі жылдың бірінші жартыжылдығында жануарларды аса қауіпті ауруларға қарсы егу жұмыстары жоспар бойынша жүргізіліп, 100 пайызға орындалған. Соңғы кездері аймақта сапалы диагностика нәтижесінде жануарлардың бруцеллез ауруы азайған. Тиісінше, малдан жұқтырғандар саны да төмендеген. Жануарлардың аса қауіпті аурулары табылған жоқ.
Облыста 160 ветеринарлық пункт және 11 ветеринарлық станция бар. Талай жылдар бойы олар қараусыз қалып келді десек, тек 2017 жылы осы қызметтің материалдық-техникалық базасын жақсарту жұмыстары басталған. Қазіргі уақытта 124 ветпункт қызметтік ғимаратпен қамтамасыз етілген. Ағымдағы жылы қалған 36 ветпунктті ғимаратпен қамту жоспарланған. Дегенмен, бірқатар елді мекендерде интернеттің болмауы ветеринарларға белгілі бір қиындықтар туғызуда.
Тұрғындардың өтініштеріне байланысты қазіргі уақытта қаңғыбас жануарларға арналған питомниктердің құрылысы пысықталуда. Бұл үшін бірқатар аудандарда тиісті аумақтар қарастырылып, жобалық-сметалық құжаттар дайындалуда.
Баяндамаларды мұқият тыңдағаннан кейін облыс әкімі бірқатар ескертулер мен ұсыныстар айтты.
— Қолда бар мал саны бойынша біздің облыс республика бойынша жетекші орынға ие. Бұл жағдай ветеринарлық қызметке ерекше жауапкершілік жүктейді. Ол оған қойылатын талаптарға сәйкес келуі керек. Әзірге ол байқалмайды. Жануарлардың электрондық дерекқоры мен нақты жағдайлар арасында айырмашылықтар бар. Ауыл шаруашылығы басқармасымен, көрші республикалардағы әріптестерімен тығыз байланыс орнатылмаған. Жеке ауладағы малдарды вакцинациялау, чиптау және сырғалау жұмыстарының бәрі ойдағыдай емес, — деді ол.
Осыған байланысты ветеринарлық қызметтің алдына бірқатар нақты міндеттер қойылды, олардың ең бастысы жануарлар арасында аса қауіпті аурулардың алдын алу болып табылады. |
1. «Қонаев қаласы мәслихатының Аппараты» мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі – мәслихат аппараты),Қонаев қалалық мәслихатының, оның органдары мен депутаттарының қызметін қамтамасыз ететін Қазақстан Республикасының мемлекеттік органы болып табылады.
2. Мәслихат аппаратының ведомстволары жоқ.
3.Мәслихат аппаратыөз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясына және заңдарына, Қазақстан Республикасы Президенті мен Үкіметінің актілеріне, өзге де нормативтік құқықтық актілерге, сондай-ақ осы Ережеге сәйкес жүзеге асырады.
4. Мәслихат аппаратымемлекеттік мекемеұйымдық-құқықтық нысанындағы заңды тұлға болып табылады, оның рәміздері мен айырым белгілері (бар болса), Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы бейнеленген мөрлері және атауы қазақ және орыс тілдерінде жазылған мөртабандары, белгіленген үлгідегі бланкілері, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес қазынашылық органдарында шоттары бар.
5. Мәслихат аппаратыазаматтық-құқықтық қатынастарды өз атынан жасайды.
6. Мәслихат аппараты Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес уәкілеттік берілген жағдайда ол мемлекеттің атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарапы болуға құқылы.
7. Мәслихат аппаратыөз құзыретінің мәселелері бойынша заңнамада белгіленген тәртіппен Қонаев қалалық мәслихатыхатшысыныңөкімдерімен және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа да актілермен ресімделетін шешімдер қабылдайды.
8. Мәслихат аппаратының құрылымы мен штат санының лимиті Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бекітіледі.
9. Заңды тұлғаның орналасқан жері: индекс 040800, Қазақстан Республикасы, Алматы облысы, Қонаев қаласы, Жамбыл көшесі13.
10. Мекеменің атауы:
толық:
мемлекеттік тілде: «Қонаев қаласы мәслихатының Аппараты» мемлекеттік мекемесі.
орыс тілінде:Государственное учреждение «Аппарат маслихата города Қонаев».
қысқаша:
мемлекеттік тілде: «Қонаев қаласы мәслихатының Аппараты» ММ.
орыс тілінде: ГУ«Аппарат маслихата города Қонаев».
11. Осы ереже мәслихат аппаратының құрылтай құжаты болып табылады.
12. Мәслихат аппаратының қызметін қаржыландыру жергілікті бюджеттерден жүзеге асырылады.
13. Мәслихат аппараты кәсіпкерлік субъектілерімен мәслихат аппаратының өкілеттіктері болып табылатын міндеттердіорындау тұрғысынан шарттық қарым-қатынас жасауға тыйым салынады.
Егер мәслихат аппаратына заңнамалық актілермен кіріс әкелетін қызметті жүзеге асыру құқығы берілсе, онда алынған кіріс, егер Қазақстан Республикасының заңнамасында өзгеше белгіленбесе, мемлекеттік бюджетке жіберіледі.
2-тарау. Мемлекеттік органның мақсаттары мен өкілеттіктері
14. Мақсаттары:
1) қалалық мәслихатының, оның органдары мен депутаттарының тиімді қызметін қамтамасыз ету;
2) қалалық мәслихаттың, оның органдары мен депутаттарының, ұйымдастырушылық, құжаттамалық, құқықтық, ақпараттық-талдамалық қызметін қамтамасыз ету;
3) қалалық мәслихаттың және оның органдарының бақылау функцияларын іске асыруды қамтамасыз ету.
15. Өкілеттіктері:
1) құқықтары:
мемлекеттік органдардан және лауазымды тұлғалардан жоспарланып отырған қалалық мәслихаттың сессияларының және тұрақты (уақытша) комиссиялардың отырыстарының күн тәртібіндегі мәселелер, бойынша ақпаратты сұрау;
депутаттардың сауалдарын және депутаттық ұсыныстарды уақытылы қарауды және іске асыруды қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік органдар мен мекемелерге сауалдар жіберу;
2) міндеттері:
1) қалалық мәслихатына жолданған заңды және жеке тұлғалардың өтініштерінің орындалу мерзімі мен нәтижесін бақылауды жүзеге асыру;
2) қалалық мәслихат сессияларын және тұрақты комиссиялардың отырыстарын хаттамалауды қамтамасыз ету.
16. Функциялары:
1) қалалық мәслихат депутаттарына ұйымдастырушылық, құжаттамалық, құқықтық, ақпараттық-талдау қызметтерін көрсету;
2) қалалық мәслихаттың қарауына енгізілген нормативтік құқықтық актілердің және өзге де шешімдер жобаларының Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес келуін қадағалау, қалалық мәслихатпен қабылданған нормативтік құқықтық актілерге мониторинг жүргізу;
3) қалалық мәслихаттың қызметін қамтамасыз ету шығындарын айқындау, іс-сапар шығындарын өтеу, депутаттарды қажетті кеңсе құралдарымен және депутаттық қызметті атқару үшін өзге де тауарлармен қамтамасыз ету;
4) қалалықмәслихаттың және оның органдарының қызметі туралы мәліметтерді бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауды ұйымдастыру, қалалықмәслихат қабылдайтын нормативтік-құқықтық актілерді жариялау;
5) түскен ақпаратты, атқарушы органдар басшыларының есептерін жинақтау, талдау, талдау материалдарын әзірлеу;
6) мәслихаттың ресми сайтын қалалық мәслихаттың, оның органдары мен депутаттарының қызметі туралы қажетті ақпаратпен толықтыру;
7) қалалық мәслихат аппараты қызметкерлерінің біліктілігін жоғарылатылуын және қайта даярлануын қамтамасыз ету;
8) Қазақстан Республикасының заңнамасымен мәслихат аппаратына жүктелген өзге де функцияларды жүзеге асыру.
9) тұрақты және уақытша комиссиялардың отырыстарына қатысу, депутаттарға шешімдердің жобаларын, комиссиялардың қорытындылары мен мәслихат шешімдерін дайындау мәселелерінде көмек көрсету;
10) мәслихаттың нормативтік-құқықтық сипаттағы шешімдерін ресімдеу және әділет органдарына мемлекеттік тіркеуге ұсыну.
Мақсаттар мен өкілеттіктерді іске асыру мемлекеттік органдар үшін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген құзыреттер шегінде жүзеге асырылады.
3-тарау. Мемлекеттік органның, алқалы органдардың (бар болса) бірінші басшысының мәртебесі, өкілеттіктері
17. Мәслихат аппаратына басшылықты мәслихат аппаратына жүктелген міндеттердің орындалуына және оның функцияларын жүзеге асыруға дербес жауапты болатын мәслихаттың хатшысы жүзеге асырады.
18. Мәслихат хатшысын мәслихат сессиясында депутаттар арасынан ашық немесе жасырын дауыс беру арқылы депутаттар жалпы санының көпшілік даусымен сайлайды және қызметінен босатады.
19. Қалалық мәслихат хатшысының орынбасарлары болмайды.
20. Қалалық мәслихат хатшысының өкілеттігі:
1) мәслихат сессиясын және оның қарауына енгiзiлетiн мәселелердi дайындауды ұйымдастырады, сессияның күн тәртiбiн қалыптастырады, хаттаманың жасалуын қамтамасыз етедi, мәслихат сессиясында қабылданған немесе бекiтiлген шешiмдерге, өзге де құжаттарға қол қояды;
2) мәслихат сессиясын шақыру туралы шешiм қабылдайды;
3) мәслихат сессиясының отырысын жүргiзедi, мәслихат регламентiнiң сақталуын қамтамасыз етедi;
4) мәслихат депутаттарының өз өкiлеттiктерiн жүзеге асыруына жәрдемдеседi, оларды қажеттi ақпаратпен қамтамасыз етедi, депутаттарды мәслихат сессияларына, оның тұрақты комиссияларының және өзге де органдарының жұмысына және сайлау округтерiндегі жұмысқа қатысуы үшiн қызметтiк мiндеттерiн орындаудан босатуға байланысты мәселелердi қарайды;
5) депутаттар сауалдарының және депутаттық өтiнiштердiң қаралуын бақылайды;
6) мәслихат аппаратының қызметiне басшылық жасайды, оның қызметшiлерiн қызметке тағайындайды және қызметтен босатады;
7) сайлаушылар өтiнiштерi туралы және олар бойынша қабылданған шаралар туралы мәслихатқа ұдайы ақпарат берiп отырады;
8) мәслихаттың өзге де жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарымен өзара iс-қимылын ұйымдастырады;
9) «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы»Қазақстан Республикасы Заңның 24-бабының 1-тармағына сәйкес әкiмге сенiмсiздiк бiлдiру туралы мәселеге бастамашылық еткен мәслихат депутаттарының жиналған қолдарының төлнұсқалығын тексеруді ұйымдастырады;
10) өз құзыретiндегi мәселелер бойынша өкiмдер шығарады;
11)мәслихаттың тұрақты комиссиялары мен өзге де органдарының және депутаттық топтардың қызметін үйлестiреді;
12) мемлекеттiк органдармен, ұйымдармен, жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарымен және қоғамдық бiрлестiктермен қарым-қатынастарда мәслихат атынан өкiл болады;
13) мәслихат шешiмдерiнiң жариялануын қамтамасыз етедi, олардың орындалуына бақылау жасау жөнiндегi iс-шараларды белгiлейдi;
14) «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы»Қазақстан Республикасы Заңында, Қазақстан Республикасының заңнамасында, мәслихат регламенті мен шешімінде көзделген өзге де өкілеттіктерді орындайды;
Қалалық мәслихат хатшысы болмаған кезеңде оның өкілеттіктерін орындауды «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 19-бабының 5-тармағына сәйкес оны алмастыратын адам жүзеге асырады.
21. «Қонаев қаласы мәслихатының Аппараты» мемлекеттік мекемесін Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес мәслихат хатшысы қызметке тағайындалатын және қызметтен босататын мәслихаттың аппарат басшысы басқарады.
4-тарау. Мемлекеттік органның мүлкі
22. Мәслихат аппаратының заңнамада көзделген жағдайларда жедел басқару құқығында оқшауланған мүлкінің болу мүмкін.
Мәслихат аппаратының мүлкі оған меншік иесі берген мүлік, сондай-ақ өз қызметі нәтижесінде сатып алынған мүлік (ақшалай кірістерді қоса алғанда) және Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де көздер есебінен қалыптастырылады.
23. Мәслихат аппаратына бекітілген мүлік коммуналдық меншікке жатады.
24. Егер заңнамада өзгеше көзделмесе,мәслихат аппараты, өзіне бекітілген мүлікті және қаржыландыру жоспары бойынша өзіне берілген қаражат есебінен сатып алынған мүлікті өз бетімен иеліктен шығаруға немесе оған өзгедей тәсілмен билік етуге құқығы жоқ.
5-тарау. Мемлекеттік органды қайта ұйымдастыру және тарату
25. Мәслихат аппаратын қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. |
Келісім-шарт жылжымайтын мүлікті жалға алу – өте көп тараған мәміле, және қазіргі заманғы ресей заң тәжірибесінде жиі қаралады даулар осы мәселе. Бұл осы саладағы көптеген сұрақтар туындайды. Бір жағынан, ықпал етеді, жетілмегендігі осы салада құқықтық реттеу, ал екінші жағынан – нечеткое ұсыну, азаматтық айналым субъектілерінің туралы ұғымдар «жылжымайтын мүлік», «шарт», «жалға алу».
Негізгі принциптері шарттық қатынастар баяндалған бірінші бөлігінде Азаматтық кодексінің:
v тараптардың теңдігі;
v қол сұқпаушылық жеке меншік;
v шарттың еркіндігі;
v жол бермеу болса, онда қандай да бір араласуға жеке ісі;
v қажеттілігі азаматтық құқықтарды кедергісіз жүзеге асыру, қамтамасыз ету, бұзылған құқықтарын қалпына келтіру, оларды сот арқылы қорғау.
Екінші бөлігі Кодексінің арналған жекелеген түрлері бойынша міндеттемелер, сондай-ақ осы қағидаттарға сәйкес келеді. Сонымен қатар, ол егжей-тегжейлі шешеді басқа маңызды міндет, ол преследовалась әзірлеу кезінде Кодекстің тұрақтылығын қамтамасыз ету келісім-шарттық қарым-қатынастарды белгілеу арқылы бірыңғай мінез-құлық ережелерін барлық қатысушылар үшін шарттық қарым-қатынас.
Қабылданғанға дейін Азаматтық кодексінің 1995-1996 жж. ескі Азаматтық кодексі РСФСР көрсетпеді реттеу жаңа нарықтық қарым-қатынастар, сонымен қатар оған жұмыс істеді көптеген нормативтік құжаттар Президентінің, Үкіметінің, министрліктер мен ведомстволардың, көбінесе терістеуі қайшы болғанда және шамадан тыс регулировавших шарттық қарым-қатынас.
Жаңа РФ АК жойған жоқ бұл қарама-қайшылық белгілей отырып, барынша детализировав негізгі ережелері мінез-құлық саласындағы шарттық қарым-қатынастар тастап, тараптардың қалауы бойынша басқа да мәселелер.
Үшін кәсіпкерлік қатынастарды білдіреді, шарттар жасасу кезінде тараптар басшылыққа алады Кодексінің ережелеріне сәйкес туралы тиісті шарттардың, ал егер осы ережелердің жеткіліксіз немесе Кодексіне тараптарға таңдау құқығы берілген бірнеше жағдай, онда тараптар белгілейді меншікті шарттары. Ең бастысы, бұл шарттар противоречили жалпы Кодексінің ережелеріне сәйкес.
Әрине, кейбір түрлері міндеттемелер соншалықты қиын, бұл мүмкін емес толық реттелген бір кодексіне (мысалы, сақтандыру). Сондықтан да азаматтық құқық нормаларын болуы мүмкін басқа, қабылданған Кодексіне сәйкес заңдар. Бұл Кодексте арнайы анықталғаны, азаматтық құқық нормаларын қамтылған басқа да заңдар сәйкес келуі тиіс АК.
Екінші бөлігі РФ АК тұрады, 31-тараудың, жиырма алты, олардың арналды жекелеген түрлері бойынша келісім-шарттар мен міндеттемелер туындайтын емес, шарттар — қызметтің басқаның мүддесіне жасалған арнайы тапсырмалар, конкурс жариялау, жария уәде марапаттар, зиян келтіру және негізсіз баю салдарынан туындайтын.
Ерекшеліктеріне байланысты реттелетін қарым-қатынастардың басшысының Кодексінің жекелеген түрлері туралы міндеттемелер бөлуге болады бірнеше топтар. Алдымен жүреді басшысының қамтитын ережелері мүлікті иеліктен алу туралы меншігіне (сатып алу-сату, мена, сыйға тарту), бұдан әрі — ұсыну туралы мүлікті пайдалануға (жалға беру, тұрғын үй-жай жалдау, мүлікті тегін пайдалану), одан кейін, қатысты жұмыстарды орындау (мердігерлік, ғылыми-зерттеу және тәжірибелік конструкторлық жұмыстар). Содан соң кешені басшыларының шарттар туралы қызмет көрсету туралы. Арасында соңғы, әдетте бөлінеді екі жеткілікті ірі бөлімнен тұрады. Бірінші — бұл банктік қызметті (банктік салым, банктік шот). Екінші — делдалдық қызмет (тапсырма шарты, комиссия шарты, агенттік келісім-шарт).
Осы жұмыста болады делінген, ең алдымен, туралы шартта жалға беру жылжымайтын мүлік.
Жылжымайтын мүлікке (жылжымайтын заттар) – бұл объектілері кеңістікте мүмкін емес үстінгі тағайындау.
Құқық жылжымайтын мүлік – мұндай жеке меншік құқығы, өзге де заттық құқықтар, сондай-ақ, бұл құқықтарға шек қою, олардың пайда болуы, ауысуы және тоқтатылуы мемлекеттік тіркеуге жатады әділет мекемелерінің бірыңғай мемлекеттік тізіліміне. Осылайша, азаматтық айналымға жылжымайтын мүлік бірнеше басқа да батырлар болды, өйткені, жалпы ереже бойынша онымен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік тіркеуге жатады, яғни жұмыс қабілеттілігі осындай мүліктің сақталуын талап етеді қосымша рәсімдер.
Заңда көзделген жағдайларда, сонымен қатар мемлекеттік тіркеуді жүзеге асырылуы мүмкін арнайы тіркеу немесе есепке алу, жекелеген қызмет түрлерін жылжымайтын мүлік (мысалы, арнайы тіркеу өнеркәсіптік кәсіпорынның жоғары қауіптілік көзі ретіндегі, есепке алу, ғимараттар мен құрылыстарды ретінде тарих және мәдениет ескерткіштерінің және т. б.).
Жылжымайтын мүлікке жер учаскелері, жер қойнауының учаскелері, оқшауланған су объектілері және барлық сол тығыз байланысты жер, оның ішінде ормандар, көпжылдық екпелер, ғимараттар, құрылыстар. Пайдаланудың ерекше бір түрі жылжымайтын мүлік болып танылады кәсіпорын ретінде ерекше бірыңғай мүліктік кешенін жүзеге асыру үшін пайдаланылатын кәсіпкерлік қызмет.
Сол уақытта Азаматтық Кодексінде Ресей Федерациясының орталарда және өзге де өлшем жатқызу заттарды, жылжымайтын ол тек заңды қасиеті – талап мемлекеттік тіркеу, жекелеген объектілерді, мысалы, әуе және теңіз кемелерінің, ішкі суда жүзу кемелерінің, жасанды ғарыш объектілері. Тіркеу бұл нысандар жүзеге асырылады ерекше тәртібі. Қатынастарды реттеу бойынша жылжымайтын мүлік, әдетте, арнайы сипаты, ол табады өрнек, мысалы, міндеттемелер бойынша беру оның меншік, пайдалану және т. б. [1]
Атап өткендей, зерттеуші Л. Щенникова, жоқ, бәлкім, азаматтық құқықтағы басқа да осындай санаттағы, біз еді осындай неравнодушны ретінде жылжымайтын мүлік.
Ең қарапайым және айқын қызығушылық жылжымайтын мүлік көрсетіледі өздерінде де меншік иелерінің жылжымайтын заттар «деп аталатын иелерінің зауыттар, үй, кеме шаруашылығының».
Қызығушылық жоғары тәртібін ретінде қызығушылық саяси. Кез-келген консервативті партия айтуынша, Қ. Победоносцева, ғалым цивилиста және саяси қайраткері Ресейдің ХІХ ғасырдың, күшті қолдаумен иелерінің мүдделерін жылжымайтын мүлік, сондай-ақ жеке поземельное иелену шықса, үздік қамтамасыз ету азаматтық тәртібі.[2]
Ең соңында, жылжымайтын мүлік анықтауға болады және әлеуметтік немесе жалпы азаматтық мүдде, выражающийся формуласы «қызығушылық түрлі және әр субъектінің азаматтық құқық. «Неде бұл қызығушылық, — деп айтысып Л. Щенникова, — бейнелі сипаттады американдық жазушы А. Бирс өзінің бір сатиралық өнер «атты Сөздік Алмайды». Егер жер, рассуждал А. Бирс, бұл бөлігі суши ретінде қарастырылатын меншік, онда ол принадлежит А, Б және В. Осыдан қорытынды, бұл оған орын жоқ Г, Д, Е, әлі де народятся. Сондықтан өзі олардың туу, с печалью атап өтті американдық, сол сияқты одан кейінгі өмірі заңға қайшы. Бұл гротеск оқырмандарының мүмкін емес наталкивать ойға ішінде мүліктік құқықтар жылжымайтын мүлік, заң жүзінде ресімделген, сайып келгенде, әсер етеді өзін өмір».
Сонымен, жұмыс тақырыбының өзектілігі айқын. Ол негізделген, бұл кез келген жеке және заңды тұлға онсыз да проблемасымен бетпе-бет келеді жылжымайтын мүлік, және жиі мәселелерімен жалға беру жылжымайтын мүлік, және онсыз елестету мүмкін емес кез келген қызметті, оның ішінде кәсіпкерлік.
Бастау үшін анықтау қажет мәні ұғымдар жалға алу шарты «жылжымайтын мүлік». Шартта жалға алу (мүліктік жалдау) болып табылады азаматтық-құқықтық келісім-шарт, жалға беруші жалға алушыға ұсынуға міндеттенеді белгілі бір мүлікті ақы төлеп уақытша иеленуге және (немесе) уақытша пайдалануға береді, ал жалға алушы төлеуге тиіс бұл үшін жалға берушіге жалдау ақысын (606-құжат РФ АК).
Осындай жалпы ұғымдар байланысты проблема жалға алу шарты жылжымайтын мүлік қазіргі заманғы ресей азаматтық құқық. Терең талдау жасау аталған ұғымдардың бірі есептерді бұл дипломдық жұмыс
Айта кеткен жөн талдау әр түрлі мерзімді басылымдар (журналдар «Заң әлемі», «Шаруашылық және құқық», «Өзекті мәселелері құқықтану», «Российская юстиция», «Заңдылық», «Бухгалтерлік есеп» Журналы «ресей» және басқалар) туралы айтуға мүмкіндік береді бұл проблема қарастырылады, осы жұмыста, жарықтандырылуы жеткіліксіз. Алайда, бірқатар зерттеушілер, мысалы, Екимов С. А. Пугинский Б. И., Гусев И. Щенникова Л. Касаткина Ю. О., Ломидзе О., Егоров А., немесе әйтпесе, қозғаған мәселесін жалға алу шарты жылжымайтын мүлік. Олар талдайды, түрлі көзқарас ұғымына жылжымайтын мүлік деп түсіндіреді негізгі принциптері келісім-шарттық қарым-қатынастар, сондай-ақ назар аударады күрделі сәттер түсіндірілуі кейбір заңнамалық актілері.
Зерттеу мақсаты: мазмұнын ашу жалдау шартының жылжымайтын мүлік қазіргі заманғы ресей азаматтық құқық.
Зерттеу міндеттері:
Ø қарастыру жекелеген ұғымдар «келісім-шарт», «жалға алу», «жылжымайтын мүлік»;
Ø талдау түсінігі «жалға алу шарты» жылжымайтын мүлік тұрғысынан АК РФ;
Ø зерделеу және салыстыру пікірлер зерттеушілер туралы жылжымайтын мүлікті жалға беру қазіргі заманғы Ресей.
Құрылымы жұмыс. Дипломдық жұмыс Мазмұны «жалға алу шарты» жылжымайтын мүлік кіріспеден, екі тараудан және қорытынды.
Бірінші тарауда жұмыс «Ұғымы және оның мәні, біріншіден, қаралады проблема ұғымдар шартты айыруға жазаланады. Сүйене отырып жұмыс О. Ломидзе, Э. Ломидзе, С. А. Екимова, В. Груздева және басқа да, мен анализирую шарттық процесс және оның бар заңнама.
Екіншіден, исследую принциптері шарттық қарым-қатынастарды бөлу туралы мәселе қолайсыз салдарын жағдайды тараптар арасындағы шарттық міндеттемелер; мәселе қаралады мысалдар кейбір ең көп таралған шарттық конструкциялар.
Үшіншіден, қараймын дискуссиялық сұрақ процесін шарт жасасу, оның сатылары.
Екінші тарау «деп аталады жылжымайтын мүлікті Жалға беру қазіргі заманғы Ресей». Онда мен перехожу тікелей қарауға мәселелері жалға алу шарты жылжымайтын мүлік, осыған байланысты егжей-тегжейлі үйреніп санат жылжымайтын мүлік, өткіземін талдау түрлі тәсілдерді ұғымына. Содан кейін ввожу ұғымы жалдау тап мұндай, соның ішінде егжей-тегжейлі бергі түрлері жалға беру.
Дипломдық жұмыстың тақырыбы неғұрлым толық ашылады § 3 тараудың екінші жұмыс, өйткені зерттелген бұрын ұғымдар мен ерекшеліктері проблемалар мүмкіндік береді жемісті айтысып мазмұны туралы шарт жалдау жылжымайтын мүлік ресей азаматтық құқық. Бұл жерде, менің ойымша, ең алдымен, пікірі осындай ғалымдар ретінде Л. Щенникова, С. П. Гришаев.
Жазуда, дипломдық жұмыстар материалдар пайдаланылды төрелік практика.
Қорытынды құрамында практикалық қорытындылар жасалған зерттеу нәтижесінде.
Тізімі нормативтік актілер құрайды 11 атау.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі құрайды 22 атаулары кітаптар мен мақалалар.
Тарау I. Ұғымы және мәні.
§ 1. Жалпы сипаттамасы.
Келісім-шарт — бұл келісім екі немесе бірнеше тұлғалардың белгілеу, өзгерту немесе тоқтату азаматтық құқықтары мен міндеттері құрайды және оның практикалық мәні. Ол негізгі құралы болып табылатын қатысушылардың қызметін реттеу нарықтық қатынастар
Кез келген шарт — бұл мәміле, және, сондықтан, кез-келген мәміле, ол белгілейді, тоқтатады немесе өзгертеді азаматтық құқықтары мен міндеттері. Сондықтан да шарттарға қолданылады ережесі туралы екі жақты және көп жақты мәмілелер-тарауында көзделген 9 РФ АК. Ал міндеттемелер туындайтын келісім-шарттар қолданылады жалпы ережелер міндеттемелер.
Тараптар шарт (жеке және заңды тұлғалар) демек, олар ие еркіндік еркіндік, мүліктік тәуелсіз және дербес. Жиынтығында бұл белгілер құрайды бір іргелі қағидаттары, азаматтық құқық — шарт еркіндігі принципін.
Шарт еркіндігі принципін үшін маңызы зор кәсіпкерлік қызмет. Шарт еркіндігі көрініс табады және пайдалану табады мынадай үш негізгі қағидасы негізін түзетін кәсіпкерлік қазіргі заманғы оның түсіну.
· Шарттың тараптары дербес айқындайды, кіммен шарттық қатынастарға түсуге және кіре ме, оларға мүлдем. Шарт жасасуға мәжбүрлеу рұқсат етіледі жағдайларда ғана тікелей заңдарында ескерілген немесе ерікті қабылданған міндеттеме.
· Тараптар өздері анықтайды түрі, сондай-ақ олар пайдаланатын болады. Әрі түрлерінің тізбесі көзделген шарттардың РФ АК, түпкілікті болып табылмайды. Егер олардың бірде-біреуі тараптың көңілінен шықпаса, олар пайдалана алады өз шартының түрі. Жалғыз шарт — мұндай шарт қайшы келмеуі тиіс негізгі принциптері азаматтық құқық. Мүмкін, сондай-ақ пайдалану деп аталатын аралас шарт нысаны, ол қамтиды шарттары әр түрлі келісім-шарттар, көзделген РФ АК.
· Тараптар өздері анықтайды шарттың талаптарын өз қалауы бойынша. Келісім-шарт мүмкін емес қарама-қайшы заңдар мен өзге құқықтық актілерге, қолданыстағы сәтте оның қорытынды. Егер шарт жасалғаннан кейін заң қабылданды белгілейтін өзге де ережелер қолданылған жағдайда, шарттар жасалған шарттың күшін сақтайды, жағдайларды қоспағанда, заңда анықталғандай, бұл әрекеттер туындаған қарым-қатынастарға қолданылады бұрын жасалған шарттар.
Үшін үлкен маңызы бар кәсіпкерлік қызметтің бар бөлу шарттарын возмездные және өтеусіз. Өтеулі болып танылады және осындай шарт, ол бойынша тараптардың бірі болуы тиіс ақы алуы немесе беруі үшін өз міндеттерін орындау. Өзінің мәні бойынша возмездный договор жасайды күрделі міндеттеме, онда тараптардың әрқайсысы болып табылады бір мезгілде кредитор мен борышкер, — деп бір тарап жасау үшін басқа, ол болып табылады борышкер қатысты, сонымен қатар, ол талап етуге құқылы екінші тараптан, ол кредитор болып табылады. Көпшілігінде азаматтық-құқықтық шарттар өтеулі болып табылады.
Егер қосылмаған, талап төлеу туралы болса, онда жалпы ереже бойынша шарт көзделіп отыр өтеулі, егер заңнан, өзге де нормативтік құқықтық актілер, мазмұны немесе мәні ең шарттан өзгеше туындамаса.
Возмездный договор өз бағасын белгіленген тараптардың келісімімен белгіленеді. Кейбір жағдайларда қолданылады бағасын белгілейтін немесе реттейтін уәкілетті органдар. Жағдайларда, баға шартта көзделмеген және айқындау мүмкін болмаса, шарттың талаптарын негізге ала отырып, шарттың орындалуы тиіс төленген бағасы бойынша, ол кезде-салыстырмалы мән-жайлар әдетте тағайындалады ұқсас тауарлар, жұмыстар немесе қызметтер. Бұл болуы-салыстырмалы мән-жайлар, бір мәнді анықтауға мүмкіндік беретін, қандай бағамен басшылыққа алу қажет дәлелдеуі тиіс мүдделі тарап.
Өтеусіз танылады мұндай шарт-ол бойынша бір тарап беруге міндеттенеді не басқа тарапқа алмай, одан ақы немесе өзге де қарама-қарсы ұсыну (шарт, сыйға тарту шарты, мүлікті тегін пайдалану). Алайда, қазіргі заманғы кәсіпкерлік тәжірибесінде ақысыз шарттар іс жүзінде кездеспейді.
Ең жиі қызмет түрі келісім-шарттар болып табылады, жария шарт — шарт коммерциялық ұйым белгілейтін оның міндеттері бойынша тауарларды сату, жұмыстарды орындау немесе қызмет көрсету, олар мұндай ұйым сипаты бойынша, өз қызметін жүзеге асыруы тиіс қатысты әрбір оған өтінішпен (бөлшек сауда, жалпы пайдаланыстағы көлікпен тасымалдау, байланыс қызметтері және т. б.). Коммерциялық ұйым құқығы жоқ бір тұлғаға басқалар алдында артықшылық басқа қатысты, жария шарт жасасу көзделген жағдайларды қоспағанда заңда немесе өзге де құқықтық актілермен реттеледі. Жол берілмейді, сондай-ақ бас коммерциялық ұйымның жария шарт жасасудан болған жағдайда, беруге мүмкіндігі тұтынушыға тиісті тауарлар, қызметтер немесе орындау үшін оған сәйкес жұмыс істейді. Келіспеушіліктер тараптардың жекелеген жария шарттың талаптары берілуі мүмкін тұтынушы соттың қарауына қарамастан, келісім-бұл коммерциялық ұйым. Дауларды шешу кезінде талап арыздары бойынша тұтынушылардың мәжбүрлеу туралы коммерциялық ұйымның жария шарт жасасу ескеру қажет, бұл дәлелдеу ауыртпалығы мүмкіндігі болмаған берсін тұтынушыға тауарлар тиісті жұмысты орындау, қызметтерді ұсына жүктелген коммерциялық ұйымдастыру.
Шарт жасалған болып саналады, егер тараптар арасында талап етілетін тиісті жағдайларда нысанда келісімге қол жеткен барлық маңызды шарттары. Осындай болып табылады шарттары: шарттың мәні туралы, келтірілген заңда немесе өзге де нормативтік құқықтық ретінде маңызды немесе қажетті шарттардың осы түрі үшін, сондай-ақ барлық шарттарды қатысты тараптардың бірінің өтініші бойынша болуы тиіс келісімге қол жеткізілді.
Шартта көзделуі мүмкін, бұл оның жекелеген шарттары айқындалады үлгі жағдайлары үшін әзірленген шарттардың тиісті түрі мен баспасөзде жариялаған. Үлгілік шарттары нысанында жазылуы мүмкін үлгі шарттың немесе өзге де құжаттың, олардың бар.
Айта кету керек, бұл түсіндіру кезінде шарттың талаптарын назарға салада сөздер мен өрнектер. Түсініксіз болған жағдайда, олардың маңызы, ол салыстыру арқылы анықталады өзге шарттары мен мағынасына шарттың жалпы алғанда.
Егер офертада, заңда, өзге де нормативтік құқықтық актілерде басқа мерзім үшін оферта акцепті, мерзімі белгіленді, оны қарау және хабарлама туралы акцептеуден жіберілді адресатқа көрсетілген мерзім шегінде, келісім-шарт танылуы тиіс жасалған, тіпті егер туралы хабарлама акцептеуден алынды адресат кешігіп жағдайларды қоспағанда тарап, направившая оферта, дереу екінші тарапқа алғаны туралы оның акцепті кешігіп.
Ескеру, акцепт, сонымен қатар, берілген жауаппен туралы толық және безоговорочном қабылдау шарттарын оферта деп танылады жасауға алған тұлға-баптарында белгіленген мерзімде оның акцепті үшін іс-әрекеттерді орындау бойынша онда көрсетілген шарт ережелерін, егер заңда өзгеше көзделмесе, өзге де құқықтық актілерде немесе шартта.
Сонымен қатар, тану үшін тиісті іс-адресаттың офертаның акцепті Кодексі талап етпейді талаптарын орындау офертаның толық көлемде. Осы мақсатта саралау үшін аталған іс-әрекеттер ретінде акцепт үшін жеткілікті тұлға оферта (оның ішінде шарт жобасы), кірісті, оны орындау шарттары көрсетілген офертада және белгіленген оның акцепті үшін мерзімі. Егер шартта көрсетілмесе, оның орнын, шарт жасалған болып танылады азаматтың тұрғылықты жерінде немесе жұмыс орнында заңды тұлғаны тіркеу оферта жіберген.
Үшін ерекше маңызы бар практикалық қолдану бар нысаны шарт жасасу. Келісім-шарт жасалуы мүмкін кез келген нысанда үшін көзделген мәмілелер жасау, егер заңда шарттардың осы түрі үшін қарастырылған белгілі бір нысан. Алайда Кодексіне арнайы белгіленген жалпы ереже бойынша, бұл мәмілені заңды тұлғалардың бір-бірімен, сондай-ақ жеке тұлғалармен міндетті түрде болуы тиіс жазбаша нысанда жасалады.
Шарт жазбаша нысанда жасалуға тиіс жолымен құжатты жасау, білдіруші, оның мазмұны мен қол қойған тұлға немесе тұлғалар жасайтын мәмілелер немесе тиісті түрде уәкілетті тұлғалар өздері. Заңда, өзге де құқықтық актілермен және тараптардың келісімімен қосымша талаптар белгіленуі мүмкін, оларға сәйкес келуі тиіс мәміленің нысаны (бланк белгілі бір нысанын, мөрмен бекіту және т. б.), және сақтамау салдары көзделуге тиіс, бұл талаптарды. Егер мұндай салдары көзделген ережелер қолданылады сақтамау жай жазбаша мәміле нысаны. Бұл сақтамау, осындай нысанын айырады тараптар құқықтары дау туған жағдайда сүйенуге растау мәміле және оның шарттар айғақтарына, бірақ құқығынан айырмайды олардың құқықтары орындайтын жазбаша және басқа да дәлелдемелер. Жағдайларда тікелей заңда көрсетілген немесе тараптардың келісімінде мәміленің жай жазбаша түрін сақтамау (соның ішінде сыртқы экономикалық) оның жарамсыз болуына әкеліп соқтырады.
Шарт жазбаша нысанда жасалуы мүмкін:
Ø жасау жолымен тараптардың қолы қойылған бір құжат;
Ø құжаттарды алмасу арқылы пошта, телеграф, телетайптық, телефон, электрондық немесе өзге де байланыс, мүмкіндік беретін шынайы орнату, құжат өкілдік
тараптар шарт бойынша;
Ø жасау арқылы алған тұлға-баптарында белгіленген мерзімде оның акцепті үшін іс-әрекеттерді орындау
онда көрсетілген шарт ережелерін деп аталатын бағдарлы әрекеттер.
Пайдалану мәмілелер жасасу кезінде факсимильді ойнату қол қою құралдарының көмегімен механикалық немесе өзге көшірме, электрондық және цифрлық немесе өзге де өзі қойған қолдың аналогы жағдайларда және тәртіпте заңда көзделген, өзге де құқықтық актілерде немесе тараптардың келісімінде. Қабылданған 10 қаңтар 2002 жылғы Заңы № 1-ФЗ «электрондық-сандық қолтаңба Туралы» ақыры толтырды құқықтық бос орын, ол рұқсат бермеген іс жүзінде құралдарын кеңінен пайдалану кезінде электрондық-цифрлық қолтаңбаны мәмілелер жасасу. Кейін тиісті нарықтық инфрақұрылым электронды-цифрлық қолтаңба берік кіреді күнделікті коммерциялық құжат айналымы.
Тәжірибеде Кодексінің ережелері туралы шарт нысанындағы білдіреді:
· фактісін растау үшін қорытынды көптеген стандартты шарттар (сатып алу-сату, жеткізу) пайдаланылатын күнделікті кәсіпкерлік қызметті, мүлдем міндетті емес ұсынуға жазбаша келісім-шарт. Жеткілікті жазбаша және басқа да дәлелдемелер жасалғанын растайтын контрагенттің мәміле бойынша іс-әрекеттерді орындау бойынша онда көрсетілген жағдайлар. Мысалы,
бөлшектеп сатып алу-сату шарты тиісті нысанда жасалған болып есептеледі берілген кезден бастап сатушы сатып алушыға кассалық немесе тауарлық чек немесе өзге де құжат төленгенін растайтын тауар. Ал аталған құжаттардың сатып алушыда болмауы сүйену мүмкіндігінен айырмайды сілтеме ережелерін растауда куәгерлік айғақтарға шарт жасасу және оның шарттарын;
· кеңінен таралған пікірге қарамастан, фактісін растау үшін қорытынды көптеген стандартты шарттар (сатып алу-сату, жеткізілім) пайдаланылатын күнделікті кәсіпкерлік қызметті, сондай-ақ, әдетте, талап етілмейді, және болуы шарт, ұйымның мөрі тек уәкілетті адамның қолы.
Кейбір жағдайларда заңда тікелей көзделген міндеті тараптардың шарт жасасу. Мысалы, конкурс жеңімпазы (аукцион) талап етуге құқығы бар шарт жасасу сатушыдан, ал банк міндетті банктік шот шарты клиент жүгінген ашуды ұсына отырып, шот жарияланған банк шоттарын ашу үшін осы түрі.
Келісім-шарт күшіне енеді және тараптар үшін міндетті болады және оны жасасқан кезден бастап. Салық заңда немесе шартта көзделген болуы мүмкін, бұл қолданылу мерзімінің аяқталуы келісім-шарттың тоқтатылуы тараптардың шарт бойынша міндеттемелерін.
Бұл истечение белгіленген шартта оның қолданылу мерзімі жұмыстарын жүргізеді тоқтату міндеттемелер. Әдетте, шартынан туындайтын тараптардың міндеттемелері сақталады, оларды тиісті түрде орындау. Шарттың қолданылу мерзімінің аяқталуы босатпайды тараптарды оны бұзғаны үшін жауапкершілікке.
Жағдайларда, сәйкес РФ АК немесе өзге де шарт жасасуға міндетті тарап жіберген оферта (шарт жобасы), және оған отыз күн ішінде бағытталады жобасына келіспеушілік хаттамасы шарт бұл тарап отыз күн ішінде күннен бастап келіспеушілік хаттамасын алған басқа тарапқа хабарлауға міндетті не туралы шартты сол редакциясында қабылдайтыны туралы, не келіспеушілік хаттамасын қабылдамайтыны туралы. Егер бір тарап, оған сәйкес РФ АК немесе өзге де шарт жасасуға міндетті, оны жасасудан жалтарса, екінші тарап сотқа жүгінуге құқылы жасасуға мәжбүрлеу туралы талаппен шарт жасассын.
Келісім-шарт жасалуы мүмкін сауда-саттық жүргізу арқылы сауда-саттықты ұтқан тұлғамен. Кейбір жағдайларда, көрсетілген РФ АК немесе өзге де заңдарда, сату туралы шарттар заттар немесе мүліктік құқықтар жасалуы мүмкін тек сауда-саттық жүргізу арқылы. Мысалы, кепілге салынған мүлік сатылып ғана сауда-саттықта. Сауда-саттық аукцион нысанында жүргізіледі немесе конкурс, олар өз кезегінде ашық немесе жабық болуы мүмкін. Ашық аукционға немесе конкурсқа қатыса алады кез келген тұлға, жабық ғана қатысады адамдар арнайы шақырылған.
Практикалық түсіну үшін көптеген кәсіпкерлер осы келісім-шарт қызмет етеді іргелі негізі нарықтық қатынастардың негізгі құралы болып табылады қызметін құқықтық реттеу. Мәні шарт кәсіпкерлік үшін жақсы түсіндіреді белгілі көптеген заңгерлер жасалған тағы древнеримскими заңгерлер ережесі туралы шарт заң күшіне ие, тараптардың, оның жасасқан, ал шарттың талаптары өзгермейді. Сондықтан, негізгі міндеті Азаматтық кодексінің ережелерін өзгерту туралы шарттарды бұзу — тұрақтылықты сақтау шарттық қатынастар.
Өзгерту немесе бұзу үшін талап етіледі өзара келісімі бойынша, егер өзгеше көзделмесе, заңдарда немесе шартта. Өзгерген жағдайда шарт тараптардың міндеттемелері сақталады өзгертілген түрінде. Шартты бұзу кезінде тараптардың міндеттемелері тоқтатылады.
Тараптардың біреуінің талабы бойынша шарт өзгертілуі немесе бұзылуы мүмкін сот шешімі бойынша мынадай жағдайларда:
ü кезінде екінші тарап шартты едәуір бұзған. Шартты елеулі бұзушылық болып танылады бір
тараптар бұрын екінші тарапты ол болғанынан едәуір дәрежеде айрылатын,
жалақы шарт;
ü байланысты елеулі өзгеріс мән-жайлар. Өзгерту мән-жайлар елеулі деп танылады, олар өзгерді, сондықтан, бұл, егер тараптар еді ол ақылға қонымды болжау,
келісім-шарт емес еді, олар жасалды
немесе болар еді жасалуы едәуір ерекшеленетін жағдайларда. Өзінің мәні бойынша елеулі өзгерту мән-жайлар — бұл нәрсе орта арасындағы форс-мажорлық мән-жайларға және қалыпты жағдайларына шартты орындау үшін;
ü көзделген өзге де жағдайларда РФ АК, басқа заңдарда немесе шартта.
Жағдайда, толық немесе ішінара орындаудан бас тарту шарттың тараптардың бірі мұндай бас тарту рұқсат етіледі заңмен немесе тараптардың келісімімен, шарт тиісінше бұзылған немесе өзгертілген.
Егер тараптар келісімге қол жеткізбесе келтіру туралы шартқа сәйкес айтарлықтай өзгертілген мән-жайлар немесе оны бұзу туралы, шарт бұзылуы мүмкін, ал жағдайларда, шартты бұзу қоғамдық мүдделерге қайшы келсе, не әкеледі тараптар үшін зиян, айтарлықтай асатын шығындар орындау үшін қажетті шарт өзгертілген сот жағдайында, шарт өзгертілуі мүмкін сот талабы бойынша мүдделі тараптар болған жағдайда ғана бір мезгілде мынадай талаптар:
Ø егер шарт жасасу кезінде тараптар санау сонымен қатар, мұндай мән-жайлар өзгерген болмайды;
Ø егер өзгерту мән-жайлардың туындаған себептері, олар мүдделі тарап жеңе алмады, дегенмен көрсете алды осындай дәрежесі заботливости және сақтық қандай оған қажет болды сипаты бойынша шарттың шарттарына сәйкес айналым;
Бағытталған ережелер тараптар арасында тәуекелдерді бөлу шарттық міндеттемелерді, қызмет етеді тиімді қабылдауға ықпал ету экономикалық айналымы. Заң шығарушы пайдаланады нормативті белгілеу туралы бөлу тәуекелдердің сәйкестігін қамтамасыз ету мақсатында нақты мінез-құлық процесінде тараптардың міндеттемелерді орындау заңда белгіленген және шарттың талаптарына сәйкес моделі. Бұл арқылы қол жеткізіледі бекіту үшін теріс салдарларды тараптың құқықтық қатынастарды, мінез-құлқы сәйкес келмейді шекарасына асырылуда (ықтимал және/немесе қажетті) мінез-құлық, және оң — сол жағынан, мінез-құлқы, оларға сәйкес келеді. Мысалы, теріс салдары тауардың кездейсоқ жойылу болған орындалғаннан кейін сатушы міндеттері бойынша оны көрсету, сатып алушының билігіне жатқызылған ережелеріне сәйкес, 458-құжат т. 1 459-құжат АК РФ соңғы. Теріс салдары кездейсоқ жойылу (зақымдану) материалдарды, құрал-жабдықтарды және заттарды қайта өңдеу үшін арналған (өңдеу), сондай-ақ орындалған жұмыстың нәтижесін жүктеледі жаққа допустившую мерзімін өткізіп алғаны үшін жұмыс нәтижесін беру немесе қабылдау — бабының 2-705 және т. 7 720-құжат РФ АК.
Бұдан әрі. Арқылы шешімдер саласындағы тәуекелдерді бөлу қосымша (салыстырғанда аралас шарттық құрылымдар) үшін тараптардың бірінің құқықтық қатынастар есебінен оның қарама-қарсы тараптар. Осылайша, нормалар т. 2 595-құжат РФ АК құқығын береді төлеушіге тұрақты рента талап етуге рента төлеу жөніндегі міндеттемесін тоқтатуды немесе оны төлеу талаптарын өзгертуді кезінде кездейсоқ жойылған немесе кездейсоқ бүлінген мүлікті рента төлеу үшін беріледі. Диспозитивное ереже-құжат Кодексінің 669 қарағанда, жалпы ережелерді, жалға беру туралы жүктейді, кездейсоқ жойылу қаупі немесе кездейсоқ бүліну мүлік, жалға алынған лизинг шарты бойынша жалға алушыға (берілген кезден бастап оған жалға алынған мүлікті). Ережелер-құжат 696 жүктейді несие алушы кездейсоқ жойылу қаупі немесе кездейсоқ бүліну заттарды пайдаланған жағдайларда емес заттарды тағайындау, тарату оның келісімінсіз үшінші тұлғаға ссудодателя, сондай-ақ, егер несие алушы еді алдын алуға және оның жойылуы немесе бүлінуі, пожертвовав өз нәрсе, бірақ сақтап қалуды өз нәрсе.
Қиын емес екендігін атап өту нормалары-бабының 2-тармағына 595-құжат 696 РФ АК көрсетеді, әр түрлі қарым-қатынасы азаматтық заңдарды правоприобретателям бойынша өтеулі және өтеусіз мәміле.
Заңнамалық шешімдер көрініс тапқан құжат 459, 595, 669, 696, 705, 741 РФ АК сипатталады жанында жалпы сипаттары. Оларды қолдану үшін маңызы жоқ сопряженность міндеттемелерді жүзеге асырумен тарабы кәсіпкерлік қызмет. Жүктеу туралы әңгіме бір тараптардың өзара іс-қимыл қолайсыз салдарын кез келген оқиға ретінде қарапайым, сондай-ақ еңсерілмейтін күш. Сонымен қатар, тиісті заңнамалық ережелер жүзеді термин «тәуекел». Сонымен қатар белгіленген үлгілері түгел қамтымайды нормативтік ұйғарымдарының тарату саласындағы қолайсыз салдарын жағдайды тараптар арасында азаматтық-құқықтық міндеттемелер. Бөлу деректер салдарын қамтамасыз етілуі мүмкін және қолдану термин «тәуекел».
Қарастырайық ереже-бабының 3-тармағына АК 401-РФ, оған сәйкес ақаулы кәсіпкерлік қызмет субъектісі жауапты болады, егер дәлелдей алмаса тиісінше орындау еңсерілмес мүмкін емес еңсерілмейтін күштің салдарынан, яғни төтенше және шарасыздық осы жағдайларда мән-жайлар. Аталған ереже тудырды емес утихающие даулар. Бірі орталық сұрақтар: зат ли жауапкершілігі жоқ кінәсін және егер иә болса, қандай, оның негізі?
Жауабы бар, атап айтқанда, тәуелді, маңызы қандай, әрбір ғалым, жылтыр субъективті жағында. Авторлар полагающие кінәсін жауапкершіліктің міндетті шарты деп санайды, бұл жерде әңгіме жауапкершілігі туралы тіпті әңгіме болған жоқ[5]. Мысалы өзге тұрғысынан — орын, оған сәйкес басты өлшемі — противоправность, жауапкершілік бірдей жүктелуі мүмкін бастамамен тәуекел[6]. Мұнда ретінде субъективті жауапкершілік негіздері ұсынылады қарауға тәуекел. Бұдан әрі. Арнайы заң әдебиетінде кездеседі нұсқау жалпы ереже туралы безвиновной борышкердің жауапкершілігін байланысты міндеттеме бойынша кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға[7].
Тұжырымдамасы бірінші абзацтың 1-тармағына 401-құжат РФ АК қорытынды жасауға мүмкіндік береді, бұл үшінші тармағында, осы баптың порталдарды жауапкершілік. Бұл көрініс табады және қазіргі оқулықтарда азаматтық құқық. Авторлары тиісті бөлімдерін атап жалпы сипаттағы ереже, оған сәйкес шарап шарты болып табылады жауапкершілік, және болуы ауытқу оған[8]. Царствования үшін, осылайша, көзқарас, оған сәйкес шарап емес, барлық жағдайларда әрекет шарты азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сияқты, барлық жағдайларда тарту азаматтық-құқықтық жауапкершілігін талап етеді толық құрамы құқық бұзушылық.
Сілтеме бап заңның өзі, әрине, шешеді проблемаларды теориялық түсіну ережелерінің п. 3 401-құжат РФ АК. Шын мәнінде, бәлкім, басқа көзқарас қамтамасыз етеді тиімді жаңа тәсілдерін, құқықтық реттеу және табуға мүмкіндік береді неғұрлым теңдестірілген шешімдер. Сондықтан орталық ұсынылады. сұрақ орындылығы туралы моделдеу кезінде нормативтік нұсқамалардың басты назарды позициясынан признающей кінәсін жауапкершіліктің міндетті шарты. Ашады, бұл ретте негізі, жаңа мүмкіндіктерін жетілдіру. Ұсынылады, мұндай болашағы жоқ. Қабылдау қарастырылып отырған ұстанымды негіз ретінде нормотворчества әкеледі жоғалту жалпы ережелерін, соның салдары ретінде — обусловит қажеттілігі усложнений құқықтық реттеудің практикалық қажеттілігі күмән тудыратын. Егер қамтамасыз ету отграничение жауапкершілік міндеттері претерпевать теріс салдары оқиға үшін ешкім жауап бермейді деңгейінде нақты нормативтік шешімдері болса, онда орынсыз бас тартуға біртұтас термин. Демек, қолдануға бірыңғай тәсіл, яғни бірыңғай термин әбден негізді. Екінші мәселе туындамаса, оның тұжырымын п. 3 401-құжат РФ АК қорытынды туралы жалпы ережеде безвиновной борышкердің жауапкершілігін байланысты міндеттеме бойынша кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға? Ойлап қарасақ, мейлінше толық бейнелейді мәні, қағидалары 3 401-құжат тұжырымдамасы, оған сәйкес жауапты тұлғалар орындамаған немесе тиісінше орындамаған міндеттеме кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру кезінде, тәуелді емес, оның кінәсі[9]. Мүмкін, тиісінше орындау (орындамау) міндеттері бұл борышқор өзін тиісті дәрежесі заботливости және сақтық. Мүмкін, ол негізделген жағдай[10]. Алайда, мәселе себептері туралы орындамау (тиісті орындамау) міндеттемелер бойынша жалпы ереже-бабының 3-тармағына АК 401-РФ маңызы жоқ, тиісінше — зерттеуге жатпайды. Немқұрайлылық құқығының болуына (болмауына) кінәсі ақаулы кәсіпкер тұзды дейін тежеусіз күш — серпілу. Д. И. Қатысты, «кездейсоқтық жоғары санатты, ешқандай құралдармен неотвратимой[11]. Жағдайға қатысты орындалмаған немесе тиісінше орындалмаған міндеттемелер кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру кезінде азаматтық заңнама, шын мәнінде, енгізеді, жалпы ереже, оған сәйкес ғана ескеріледі мұндай невиновность борышкердің, ол негізделген еңсерілмейтін күш.
Теріс салдары кез келген өзге жағдайдан басқа, еңсерілмейтін күштің, көрінеу жатқызылуы ақаулы кәсіпкерлік қызмет субъектісі. Алайда, бұл жалпы ереже мүмкіндігін болжайды ерекшеліктер.
Өзгеше болуы мүмкін бекітілген көмегімен әр түрлі әдістер құқықтық реттеу. Атап айтқанда, арқылы ереже жауапкершілік туралы кінәсі болған жағдайда, қараңыз, мысалы, 538-құжат бабы 2-тармағы) 547-бабы 1-тармағына 777 АК. Бұдан әрі. Нақтылау арқылы кінәсінің түрін, мысалы жауапкершілік белгілеу жасырын ниеті мен өрескел абайсыздығы, — қараңыз, мысалы, п. 2 901-құжат РФ АК. Сонымен қатар, жауапкершілік мөлшерін шектеу жолымен, мысалы белгілеу кредитордың өтеуді талап етуге құқылы тек нақты залал, бірақ пайданы — тармақтан 1 547-құжат, 692-құжат, 2-т. 777-бабы 2-баптан нақты жеткізілім бойынша тӛлеу 796-бабы 2-баптан 902 АК РФ; оның айрықша заңды тұрақсыздық. Сайып келгенде, ауытқу жалпы ережелер 3 401-құжат белгіленуі мүмкін кеңейту жолымен салыстырғанда, осы нормаға Кодексінің тізбесін мән-жайлар, сәйкес п. 3 401-құжат сілтеме жасауға құқылы тұлға болдырмау үшін жауапкершілік орындамағаны немесе тиісінше орындамағаны үшін міндеттемелер кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру кезінде. Ойлап қарасақ, белгілеу кезінде мұндай қосымша мән-жайларды законодателю негізге алу керек, себебі олар өлшемдерге сәйкес келуі тиіс қарапайым жағдай, онда бар бермеуі кінәлі міндеттеменің орындалмауына[12].
Дәлелдей отырып, орындамағаны (тиісінше орындамағаны) міндеттемелер негізделген жағдайы, борышкер осылайша негіздейді өзінің кінәсіздігін. Бұл ретте кездейсоқ, мүмкін, қандай борышкер-кәсіпкер, кеңейтілуі мүмкін заңда немесе шартта мұндай шектен, бұл шын мәнінде білдіреді жауапкершілік бар болған кезде борышкердің, оның кінәсі. Қысқарту немесе тізбесін кеңейту, кездейсоқ, мүмкін, қандай ақаулы кәсіпкер ұмтылатын болдырмау қолдануға жауапкершілік шараларын білдіреді тиісінше арттыру немесе қысқарту ықтималдығын жатқызу оған қолайсыз салдарын жағдай. Толықтыру арқылы есепке алынуға жататын мән-жайлар тізімі қысқартылды жағдайларды қолайсыз салдары көрінеу жүктелетін болады ақаулы борышкер-кәсіпкер.
Осылайша, мәселені шешу туралы адресате қолайсыз салдарын жағдайды қамтамасыз етілуі мүмкін көмегімен әр түрлі әдістерін ғана емес, арқылы белгілеу ережесін, жүзетін термин «тәуекел», бірақ әдісімен анықтау мән-жайлар шеңберінің мүмкін, қандай ақаулы контрагент. |
Менің студенттік өмірім Менің есімін Рахат . Мен Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-нің медицина және денсаулық сақтау факультетінің стоматология мамандығына т...
- Аллаев Рахат
Менің университетім-менің мақтанышым! Мен Туркменістаның Дашогуз қаласынан келдим. Аты жөнім Аллаев Рахат Сейітназар ұлы болады. Мен осы жылы Ал-Фара...
- Аллаев Рахат
Менің университетім-менің мақтанышым! Мен Туркменістаның Дашогуз қаласынан келдим. Аты жөнім Аллаев Рахат Сейітназар ұлы болады. Мен осы жылы ҚазНУ "... |
Интернетте дроннан түсірілген видео пайда болды: көздері мен қолдары байланған адамдар тобын полицейлер әкетіп барады, деп хабарлайды The Guardian. Периметр бойынша қолында қаруы бар полицейлер тұр. Видеодағы адамдар, болжам бойынша, Синьцзяндағы этникалық лагерьлердің біріндегі тұтқындалғандар.
Австралиялық стратегиялық саясат институтының халықаралық кибернетикалық саясат орталығының зерттеушісі Натан Руссердің болжамы бойынша, видео Қорладан (Қытайдың Синьцзян-Ұйғыр автономиялық ауданының Баян-Гол-Моңғол автономиялық округіндегі қалалық уезд) батысқа қарай темір жол станциясында түсірілген.
https://www.youtube.com/watch?time_continue=61&v=inmP0LvZEhY
Естеріңізге сала кетейік, 2017 жылдан бастап Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық округінде “саяси тәрбие орталықтарының” құрылғаны туралы хабарламалар белсенді түрде тарай бастады. Белсенділердің айтуынша, оларда миллионға жуық ұйғырлар мен басқа да мұсылман этникалық азшылықтар, соның ішінде қазақтар бар.
Қытай орталықтарды кәсіби оқыту орны деп атайды және олардың мақсаты — экстремистік ойлау мен зорлық-зомбылықтың алдын алу деп мәлімдейді. Батыс елдері Қытайға орталықтарды жабуға шақырды. |
Әлемде үйлену тойымен салыстыруға болатын бір де бір салтанатты бәліш жоқ сияқты. Әр халық неке дәстүріне өз көзқарастары мен әдет-ғұрыптары. Бірақ жас ер адамдар да, әйелдер де бізде Ресейде (қарапайым халықтан), олардың өмір сүруінің қарапайымдылығына қарамастан, мәңгілік байланыс дегеніміз не екенін түсінеді – венецпен сыйлайтын: танылмаған адаммен байланыс, жиі венецпен аяқталған – сол немесе басқа да өмірдің соңына дейін ажырамайтын. Барлық қыздар мұны ерлі-зайыптылықтан бұрын түсінеді, бірақ лотерея сияқты некеге үміттенеді, әрдайым сенімді емес.
Солтүстік Ресейдің әр түрлі елдерінде үйлену рәсімдері әртүрлі және көптеген суреттер өте тірі, сонымен қатар өзінің сипаты бойынша әртүрлі. Бұл жерде оның сенімімен және жасақтарымен ең толық этнографиялық көрініс бар, және ең бастысы, бұл жерде әдет-ғұрыптардың аллегориясы мен символы көрсетіледі, олар халық мағынасында жоғалады және тек әдет-ғұрып ретінде орындау бойынша ғана бар.
Қыздарды ұрлау дәстүрі: Нестордың айтуынша, бұл әдет орыс Славяндарында болған, мысалы: Радомичей, Витечей, Северян ауыл арасында, яғни ауыл арасында емес, алаң арасында ойындар болды; мұнда ойындар, әндер мен билер кезінде ерлер өз-өзін таңдады және өз-өзіне үйге кіргізді.
Новобрачканың бас киімі: Ресейде кокошник, кокуй немесе Кика кигізіледі, бұл ретте белгілі әндермен қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш қиғаш. Бұл дәстүр татарлардан алынған. У немістер қабылданды у новобрачной емес распускать шашты, ал байланыстыруға, олардың басында және прикрывать чепцом. Орыс фатында әлі күнге дейін ұят пен қарапайымдылықтың символы бейнеленген. Сондықтан, біздің барлық ескі дәстүрлеріміз, ішінара жоғалып кеткен, ішінара қазіргі және қазіргі уақытта жаңалықтардың толық сипаты жоқ, немесе өзгешелігі жоқ, бірақ басқа халықтардан ықпал ету жолымен Қарыз алу.
Дауыстық үйлену тойы: Қалыңдық қызға және үйлену алдында ескі мақал-мәтелдерге негізделіп жылау қажет болатын ырым бар. Кейбір жерлерде және күндерде, мысалы, қалыңдық, фатамен жасырынған, қыздардың құрбыларының арасында жасанды жолмен биік жерге отыруға және тиесілі болады, яғни ән айту дауысымен әке мен анасының, аға – інілерінің, апа-қарындастарының және барлық туыстарына лайықты сөздер немесе сәлемдерін айтуға, өз үйімен қоштасады және егер оны бөтен адамға берсе, онда құрбыларымен де жатады.
Үйлену белгілері мен сақтық: үйлену тойлары жиі кездеседі, немесе святки, немесе Семик жақын. Мәселен, кем дегенде, көктем және рождестволық мерекелер бойынша Қызыл төбешік бар. Айта кету керек, барлық үйлену салттары еріп жүрді, және қазір де көзге көрінген түрлі қауіптермен немесе Қияқты адаммен бірге жүреді.
Ұлы Орыс Үйлену Тойы:
Байырғы Ресейде ескі үйлену тойлары келесі жағдайларда жасалды: шіркеуге шығар алдында күйеу жігіт пен қалыңдықтың жанында соболинаға немесе кез келген басқа мехке отырғызылып, содан кейін свахи оларға екі шашты тарақпен тарақпен тарады, шарап немесе бал. Содан кейін оларды құлмақ немесе ақшамен бірге түйіршікті нанмен себеді, содан кейін бай ауыр, кедей жүгірткіде неке шырақтарын жағады. Бұл шам Құдайға жаралған шаммен жағылды. Шіркеуде, венчания кезінде күйеу жігіт пен қалыңдық аяғын, камканы немесе басқа материяны қойды. Қауымға өзара құрмет посудину с хлебным шараппен, оның діни қызметкер берді ішіп жениху мен қалыңдықтың үш есе өсті. Үшінші рет күйеу жігіт жалтырауын еденге лақтырып, аяғымен топалаған. Содан кейін екі неке шырақтары соқыр болып, бидаймен бірге тамырға, жаңа қара төсектің басына, бір жылға қойды. Одан кейін жас қонақтармен үйленуге күйеу жігітке барды.
Үйлену құсы: Литвалықтарда, некелесудің бірінші күнінде күйеуі оған төсекке әкелінген қуырылған тауық етін бөледі, оның бір бөлігін берген, жұбайы бар. Немістер ғасырдың ортасында жаңа қуырылған тауық берді, ол неке немесе махаббат деп аталды. Үйлену тойының алғашқы күнінде қуырылған тауық Ресейде де, xv ғасырдың үйлену тойларының сипаттамасынан көрінеді. Мәскеуде жас екі тірі қаздар, тіпті кейде аққулар да берді. Халық арасында Аққулар тек жаңадан жеуге болады деген сенім бар. |
Эрвин Шредингер (12.8. 1887, Вена – 4.1.1961, сонда) – Австрияның көрнекті физик-теоретигі, кванттық механиканың негізін салушылардың бірі.
Эрвин Шредингердi 1933 жылда
Академиялық гимназиядағы есткерткіш тақта
Вена ун-тін бітірген соң, сонда 1914 жылдан бастап сабақ берді. 1920 жылдан Штутгарттағы жоғары тех. мектептің, 1921 жылдан Цюрихтегі және Бреславльдегі (қазіргі Вроцлав), 1927 жылдан Берлиндегі ун-ттердің проф. Өкімет басына ұлтшылдардың келуіне байланысты Германиядан кетіп қалды. 1933 – 35 жылы Оксфордтағы (Англия), 1936 – 38 жылы Грацтағы (Австрия), 1938 – 39 жылы Генттегі (Бельгия), 1940 жылы Дублиндегі (Ирландия), 1955 жылы Венадағы (Австрия) ун-ттердің проф. болды. Шредингердің алғашқы жұмыстары түстердің матем. теориясына арналған (1920), Колометрияның қазіргі теориясы Шредингердің осы жұмысына негізделген. Дегенмен Шредингердің аса маңызды ғыл. еңбегі толқындық механиканы (басқаша айтқанда, релятивистік емес кванттық механиканы) жасау (1925 – 26) болды. Бұл теорияны жасауда ол Л. де Бройльдің идеясына сүйенді. Кванттық механика жарықтың толқындық және корпускулалық табиғатының арасында болып келген қарама-қайшылықты шешіп берді. Шредингер өзінің атымен аталатын әйгілі Шредингер теңдеуін қорытып шығарды. Бұл теңдеу қазіргі атом теориясында маңызды рөл атқарады. Шредингер толқындық механика мен матрицалық формадағы кванттық механика (В.Гейберг, Н.Бор және П.Иордан жасаған) арасында формалды байланыс барлығын көрсете келіп, олардың физикалық тұрғыдан өзара эквивалентті екендігін дәлелдеді. Ол толқындық механика мәселесін Штарк құбылысының теориясына да қолданды. Кейінгі жылдары термодинамикамен, жалпы салыстырмалық теориясымен, т.б. айналысты. Шредингер – көптеген елдердің ғыл. мекемелерінің, соның ішінде 1934 жылдан КСРО ғылым академиясының да құрметті мүшесі. Нобель сыйлығын алған (1933).[1][2]
Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Erwin Schrödinger
ДереккөздерӨңдеу
↑ «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
↑ Статистическая термодинамика, пер. с ағылш., М., 1948; Новые пути в физике, Ст. и речи, пер с ағылш., М.,1971; Что такое жизнь? С точки зрения физика, 2 изд., пер. с ағылш., М., 1972. |
Елдің бәрі жаппай ауыз бекітіп, ораза ұстады. Кеш түскенде жеке-жеке келіп, ауыз ашуға рұқсат алып жатты. Дәл осы тұста бір кісі жақындап келіп:
– Уа, Расулалла! Екі қызым да күні бойы ораза ұстаған еді. Ұялғандықтан өздері келіп сізден рұқсат сұрай алмады. Рұқсат етсеңіз, оразаларын аяқтап, ауыздарын ашса жақсы болар еді, – деп өтініш білдірді.
Алайда Пайғамбарымыз оған рұқсат бермеді.
Әлгі кісі тағы екі рет келіп рұқсат сұрады. Үшінші рет келгенде Пайғамбарымыз (саллаллаһу аләйһи уә сәлләм) :
– Өкінішке орай, олар бүгін ораза ұстаған жоқ. Күні бойы «кісі етін жеген» (әркімнің сыртынан өсек айтып, ғайбат сөйлеген) адам қайтіп ораза ұстасын?! Бар да оларға айт: егер ниет етіп ораза ұстағандары рас болса, дереу құсып асқазанындағының бәрін шығарсын, – деді.
Әлгі кісі қыздарына Пайғамбарымыздың айтқандарын айна қатесіз жеткізді. Олар пайғамбарымыздың бұйрығын дереу орындап, өздерін күштегенде кесек-кесек қан құсысты. Әлгі кісі келіп бұл жайды Пайғамбарымызға айтқанда, ол:
– Құдіреті күшті Алла тағалаға ант етейін, егер олар әлгі ұйыған қанды құсып тастамай, асқазанда сол күйі қалып кеткенде Тозақ отына отын болар еді, – деді.
Иә, тек тамаққа ғана емес, тілге де, көзге де, аяққа да, қолға да ораза болса, сонда ғана ол нағыз ораза болмақ.
Танымал мақалалар
Намазды уақытында орындау
Уақыт – Алла Тағаланың адам баласына бұл дүниеде сыйға тартқан ең маңызды капитал. Дүниедегі сынақтан өту осы капиталды дұрыс қолдануға байланысты....
Сахабалар қоғамы – Құранның мұғжизасы
Сахабалардың көктен түскен уахиға деген ықылас-пейілдерін, жан дүниесімен беріле бойұсынушылығын адамзат тарихында басқа еш бір қоғамнан кездестіру мүмкін емес. ...
Адам және қатыгездік
«Әдеттегіше кешкі жаңалықтарды қарап отырған Ахмет ағаның көңілі алабұртып әр хабар сайын бұзыла түсті.... |
Таяуда Ютуб сервисінде Алматы маңындағы қаңғыбас иттерді ұстайтын орында төрт иттің зорланғаны туралы видео жарияланды. О заман да, бұ заман, иттің зорланғанын кім естіген. Мына хабарды естіп, оқиғаның анық-қанығын білмек болған блогерге ит ұстайтын мекемінің қызметкерлері есік ашпады және дұрыс жауап та бермеді.
Ит зорлаған кімдер?
Кейін белгілі болғандай, оқиға желісі былай өрбіген. Қаңғыбас иттерді ұсайтын мекеменің қызметкерлерінің қатыгездігін көріп, куәсі болып жүрген волонтерлер оқта-текте келіп, тірліктен теперіш көрген төрт аяқтыларға қолдан келгенше көмек көрсетіп тұрады екен. Бір келгенде жарақат алып, бүрісіп жатқан бірнеше итті көріп, оларға жанашырлық танытқан волонтерлер ветеринарға апарып көрсетпек болады.
Волонтерлердің бұл әрекетіне ит ұстайтын мекеме қызметкерлері еш кедергі жасамайды. Содан ветеринар иттерді қарап көргенде, сұмдық жайдың куәсі болады. Әкелінген төрт иттің төртеуі де зорланған болып шығыпты. Иттің жыныс мүшесіне таяқ тәрізді қатты нәрсе тығылған екен. Қансыраған иттерге ветеринар мүмкіндігінше медициналық жәрдем көрсетеді.
Осы істің жанында болып, видео түсірген блогердің пайымынша, иттерді адам табиғи түрде, яғни жыныс жақындығына барып зорламаған. Дегенмен, дөрекі жыныс жақындығын бейнелейтін әрекет жасап, иттің жыныс мүшесіне қатты затты тыққан сияқты. Содан иттер қансырап, қатты жарақат алған.
Енді бұл әрекетті адам немесе адамдар не үшін жасады? –дегенге келсек, оның астарында үлкен мән бар екен. Ар-ұяттан жұрдай болып айрылған, ғылыми тілмен зоофил деп аталатын хайуандармен жақындасуға бейім адамдар осындай жақындықты бейнелейтін видеоларды көруге ынталы болады екен. Олар сол үшін қып-қызыл ақша төлеуден де қашпайтын көрінеді. Осыған орай, әлгіндей зоофильдердің сұранысын қанағаттандыратын видеолар дайындап, содан ақша табатын пысықайлар да аз болмайтын секілді.
Міне, сондай пысықайлар Алматы маңындағы ит ұстайтын мекемеге келіп өздері немесе осы мекеменің қызметкерлері арқылы ит зорлау оқиғасын бейнелейтін видео түсіргенге ұқсайды. Әрине, бұдан аталмыш мекеме қызметкерлеріне де біраз ақша түсетіні белгілі. Қит етсе, мекемеде ұсталатын қаңғыбас иттерді ұрып-соғудан қашпайтын мекеме қызметкерлері үшін иттің зорлануы түкке тұрғысыз нәрсе болса керек.
Азғындықта шек бар ма?
Ғылым тілімен айтқанда зоофиль деген хайуандармен және аңмен жақындасуды білдіреді екен. Осындай термин немесе ұғым бар екен, онда соны жасайтын адамдардың да болатыны анық жай. Осыдан біраз жыл бұрын «Заң газетінде» оңтүстік аймақтардың бірінде бір жігіттің біреудің ешкісін зорлап, тірі куә қалдырғысы келмесе керек, зорланған ешкіні қылғындырып өлтіргені туралы мақала жарияланған болатын. Өлген ешкінің иесі бұл оқиғаны жәй қалдырмай, полицияға хабарлайды. Құқық қорғаушылар анықтай келе, ешкінің зорланғанын және қылғындырып өлтірілгендігін сараптама арқылы анықтайды. Оқиғаға кінәлі де көп ұзамай белгілі болады. Осы әрекеті үшін әлгі жігіт біраз айыппұл төлеп құтылған еді.
Тағы да бір республикалық басылымда біраз жыл бұрын итпен әйелдердің жақындығы туралы мақала жарияланды. Оқиға кейіпкерінің айтуынша, ол құрбысымен бір үйге барады. Әлгі пәтерде бір келіншек жиналған бірнеше адамның көзінше итпен жыныс жақындығына түседі. Бұл зоофильдердің бас қосатын клубы сияқты орын екен.
Осындай естір құлаққа ерсі арсыздық оқиғалар өкінішке орай, еліміздің әр өңірінде кездесіп жатады. Шет елде әлдеқашан белең алып кеткен бұндай арсыздықтар ақырындап, біздің елімізге де еніп, адамдардың санасын улауда. «Жаман әдет жұққыш келеді» дегендей, хайуанмен жақындасуға ынталы адамдар саны жыл өткен сайын көбейіп келе жатқандай. Әрине, бұл мәселені нақты қазып зерттеп, анық-қанығын анықтап жатқан ешкім жоқ. Сондықтан, оның қаншалықты таралғандығы бізге белгісіз. Ал жоғарыда аталған оқиға осы бұрын онша көңіл бөле қоймайтын кеселдің барлығын және қоғам үшін қауіптілігін еске салып кеткендей болды.
Блогердің пайымынша, ит ұстайтын мекемеде түсірілген видео интернет арқылы барша әлемге таралады. Оның қанша адамның санасын улайтынын кім білсін. Яғни, бұл оқиғадан тек төрт аяқты ит қана зардап шегіп қоймай, адам санасына әсері арқылы ондаған, жүздеген адамдар да зардап шегуі әбден мүмкін. Ар-ұятты ұмытқан пенделер ит пе, адам ба, бала ма, сәби ме қарамайтыны анық. Сондықтан, бұл қатерлі дерттің белең алуына жол бермейміз десек, осы оқиғаға қатысты қылмыстық іс ашылып, оған қатысы бар жазықты жандардың бәрі заң шеңберінде жазасын алулары қажет және бұндай қылмыс түріне қатысты жазалау шараларын қатаңдатқан жөн. |
Нұр-Сұлтанда мүгедек қызды зорлады деген күдікпен 47 жастағы ер адам ұсталды, деп хабарлайды zakon.kz.
Instagram әлеуметтік желісінде жарияланған ақпаратқа сәйкес, оқыс оқиға 8 тамызда орын алған.
Сағат 21:00 шамасында Сарайшық, 5/1 мекен-жайында дүрбелең орын алды, - дейді куәгерлер. 40-50 жастағы ер адам мас күйінде мүгедек, тіпті сөйлей алмайтын қызды зорламақ болған. Ол церебральды сал ауруымен ауырады, - делінген хабарламада.
Куәгерлердің айтуларынша, көршілері полицияға хабар берген, олар күдіктіні ұстап, сараптамаға алып кеткен.
Бұл оқиғаға қатысты қалалық полиция департаменті түсінік берді.
Полицияға белгісіз ер адам тұрғын үйдің подъезінде 29 жастағы осы үй тұрғынын зорлады деген хабарлама келіп түсті. Полиция қызметкерлері қылмыс жасады деген күдікпен 47 жастағы күдіктіні ұстады. Аталған факті бойынша қылмыстық іс қозғалды, тергеу жүргізілуде. Қажетті сараптамалар тағайындалды, -дейді Нұр-Сұлтан қалалық ПД баспасөз қызметі. |
Қала тұрғындарының өмір сүру жағдайын жеңілдетуге бағытталған ауқымды жобаның бірі – Астананы газдандыру. Бүгінде бұл бағытта атқарылып жатқан жұмыс аз емес.
Елорда әкімі Алтай Көлгіновтің айтуынша, жекеменшік тұрғын үйлер мен әлеуметтік нысандарды газға қосу жұмысы жалғасып жатыр.
– Әлеуметтік нысандарды газға қосудамыз. Елорданың елді мекендерінде автономды жылу көздері арқылы жылытылған әлеуметтік нысандар бар. Олар автономды жылу көздері арқылы, яғни көмір немесе бірнеше есе қымбат дизель отыны арқылы жылытылды. Қазіргі кезде қаладағы Алматы және Сарыарқа аудандарында орналасқан барлығы 20 әлеуметтік нысанның 13 нысаны газға ауыстырылды, қалған 7 нысан бойынша іске қосу-жөндеу жұмысы жүргізілуде. Олардың қатарында елді мекендердегі бірқатар көпқабатты тұрғын үйлерді жылытқан 3 аудандық жылу қазандығы да бар. Бұл объектілерді газға ауыстыру есебінен жалпы үнемдеу жылына 1 млрд теңгеден асады, – деді А.Көлгінов.
Бұған дейін, мәселен, қаладағы №40 мектеп дизельдік отынмен жылытуға жылына 160 миллион теңгеге жуық қаржы жұмсаса, енді нысанды газбен жылытуға көшкелі бері бұл сома шамамен 4 есеге азайды. Ал «Шарапат» әлеуметтік қызмет көрсету орталығы газға қосылу арқылы жылына 60 миллионнан астам теңге қаражатты үнемдеп отыр.
Астанада газдандырылған үйлердің саны күн сайын артуда. Бүгінде газға 6 мыңнан астам үй қосылды. Сарыарқа және Алматы аудандары газбен толық қамтамасыз етілді. Ол үшін 680 км астам газ тарату желілері салынып, орамішілік желілер жөнделді. Ал Байқоңыр және Есіл аудандарында газ құбырын салу жұмыстары жүргізілуде. Ағымдағы жылы аудан қазандықтарына «Тұран», «Тельман» және «Ильинка» («Үркер»), «Өндіріс», «Тельман», «Пригородный», «Family Village», «Garden Village» шағын аудандарына газ тарту желілерінің құрылысы басталды. «Шұбар» шағын ауданында жобалау жұмыстары жүргізіліп жатыр.
– Тұрғын үйлерді газға қосуды жеңілдету үшін бұған дейін бірқатар шаралар қабылданды: үйлерді газға қосу үшін құжаттар тізімін екі есе қысқарттық; халықтың мұқтаж санаттарына бөлетін соманы екі есе, 430 мың теңгеге дейін ұлғайттық; газды есептеу аспаптары – есептегіштер үй иелеріне тегін берілуде; үйді газдандыру үшін бөліп төлеу және банктер арқылы пайызсыз несие беру қарастырылған. Елорданы газдандыру – Мемлекет басшысының бақылауында, – деді әкім.
Расында да, тұрғын үйлерді көмірмен жылыту азайған сайын тұрғындардың тірлігі жайлы бола бастады. Бұл қаланың экологиялық тазалығына да айтарлықтай әсер етуде. |
Толық дәлелденген мәліметтерді нақты тәжірибеде «ғылым» деп, нақты дәлелденбеген мәліметтерді «ықтималдылық» деп атаймыз.
Ғылым болашақ жайлы пікір білдірмейді, тек нәтижені ғана айтады. Алайда Аллаһ Расулы (саллаллаһу аләйһи уә сәлләм) таңғажайып мұғжиза ретінде кейбір ғылыми анықтамалар жайлы ғасырлар бұрын хабар берген әрі айтқандары айнымай жүзеге асқан. Оның сол кезде айтқан кейбір сөздерінің ақиқатына ғылым осы ғасырда ғана көз жеткізді. Құран Кәрімде де осы мәселеге қатысты бірнеше аят бар. Құран Кәрім пайғамбарлардың мұғжизалары арқылы немесе теңеу, мысал беру, ишарат жасау секілді тәсілдерді қолдану арқылы болашақ жайлы алдын-ала хабар берген. Осылайша мұғжизалық қасиетінің тағы бір қырын көрсетіп, Аллаһтың сөзі екенін басқа тұрғыдан дәлелдеген. Өйткені терең ғылымы жоқ біреудің түрлі ғылым саласының араға көп ғасырлар салып барып қана қол жеткізетін жетіс-тіктері жайлы алдын-ала ишарат жасауы, тіпті олар туралы анықтап айтуы мүмкін емес.
Алайда Құран мұны толық орындаған. Олай болса, ол – Аллаһтың сөзі.
Құранда қай нәрсе қаншалықты мөлшерде бар?
1. Жаратылыс пен адамды түсіндірген Құранда барлық нәрсе баяндалған, ештеңе кем-кетік қалмаған. Яғни ылғал болсын, құрғақ болсын – барлық нәрсеге қатысты ғылыми түсініктеме берілген.[1] Ибн Мәсуд: «Құранда барлық нәрсе баяндалса да, біздегі ілім ондағының барлығын толықтай түсіне алмайды.[2]
Ибн Аббас: «Түйемнің жібі жоғалса, оны, шамасы, Аллаһтың Кітабынан табатын шығармын»[3], – дейді. Ал Суйути болса, Құранда барлық ғылым саласы қамтылғанын айтады[4].
Құран – соңғы пайғамбармен кемеліне жеткен ең ұлы дін – Исламның кітабы, сондықтан бүкіл ғаламзатты, бүкіл дәуірлер мен мекендерді қамтыған. Ол күллі адамзатқа: тәпсірші, фықыһшы, социолог, психолог, тасауыфшы, философ, физик, химик – бәріне бүкіл ғасырда әрі барлық ғылыми деңгейде тәлім үйретеді. Құранның мәнін ұғынып оқыған адам: «Құран маған айтып жатыр, маған өзімді түсіндіріп жатыр», – дейді. Оны шын ықыласымен оқи білсе, міне, сол кезде басына келген, келетін барлық нәрсені, өміріндегі тосқауылдарды, өмірінің ақ-қарасын, ауру-сырқауларын, яғни бүкіл жағдайына қатысты мәліметтерді табады, әрі дертіне дауа, ауруына шипа болатын дәрілерді де оның «дәріханасынан» ала алады.
Құранда нәпсі тәрбиесі, ар-ождан тазалығы, өз-өзіне есеп беру, жанұяны басқару, бала тәрбиесі, әлеуметтік қатынастар, әдептілік қағидалары, адамгершілік нормалар құқық, экономика, жаратылыс заңдылықтары, ғылым салаларының негіздері, мәдениет ғажайыптарының мазмұны, т.б. көптеген жайттар қамтылған.
2. Құранда қасиеті, маңызы мен бағасына қарай барлық нәрсе бар.
а) Иә, Құранда барлық нәрсе бар. Бірақ олардың барлығы да мәселенің, маңызына, қасиетіне, құндылығы мен мәніне қарай берілген. Онда ең маңызды мәселе қайсысы?
Тәухид, пайғамбарлық, хашр (өлгеннен соң қайта тірілу), ғибадат, мәңгілік бақыт, азаптан сақтану... Бұлардан басқа Аллаһ тағаланың жаратылыстағы ұлы істері, теңдессіз өнер туындылары, ұлық сипаттары мен есімдерінің бейнелері, аспан жүйелері мен ғаламшарлардың керемет тепе-теңдігі мен үйлесімділігі... Бұлардың бәрі бүге-шігесіне дейін анық та қанық түсіндірілген. Сондай-ақ белгілі бір дәуірлерде жарыққа шығатын ғылыми жетістіктер мен технологиялық жаңалықтар да маңызы мен бағасына қарай ашық түрде болмаса да Құранда ишарат түрінде, астарлы мағынада орын алған. Неге ашық түрде емес? Себебі мынау: мысалы, адамзат үшін маңызы зор электр тогы, ұшақ пен зымыран секілді заманауи техникалық жетістіктер ғайыптан тіл бітіп: «Біз неге Құранда ашық айтылмағанбыз?» – деп сұрай қалатын болса, оларға Күн, Ай және жұлдыздар, галактикалар: «Өз орындарыңды біліңдер, өйткені сендермен салыстырғанда шыбынның өзі сендерден қалыспайды, тым шебер жаратылған, өте ғажайып. Сендер тек деңгейлеріңе қарай Құраннан орын ала аласыңдар», – деп жауап берер ме еді, қайтер еді[5].
ә) Құранда барлық нәрсе бар, бірақ әр түрлі дәрежеде және сан алуан қасиеттерде қоғамдық қағидалар мен физикалық заңдылықтар түрінде бар. Көп нәрсе адамдардың ізденуіне, тер төгуіне, қайрат-жігеріне негізделген «дәнек» түрінде берілген.
Дәйлами риуаят еткен бір хадисте Пайғамбарымыз (саллаллаһу аләйһи уә сәлләм): «Шынында, әр аяттың сыртқы жағы және ішкі жағы, тура мағынасы мен астарлы мағынасы, сондай-ақ қол жеткізуге болатын, түсінуге болатын бір шегарасы; бұдан басқа әрбірінен тарайтын тал-бұтақтары (пәндерге қатысты мағыналар) бар», – деген.[6]
б) Құранда барлық нәрсе бар, бірақ оны сол күйі көру қиын. Ғазалидің «Ихиа улумид-дин» атты еңбегінде ишарат етілгендей, Құран Кәрімдегі тура мағыналы аяттарды ғұламалар да, қарапайым адамдар да түсіне алады, ал астарлы мағыналарды ғұламалар ғана түсіне алады. Құранда «Ғылымға тамыр салып, терең бойлағандар»[7] деп суреттелген ғұламалар Құранның мағынасына терең үңіліп, небір інжу-маржандар шығарады. Бірақ Құран өзіне ден қойып, қолынан тастамайтын адамға ғана сырын ашады. Көне тарихи бұйымдарды темір ұсталары тек ауырлығына қарап бағалайды, дегенмен тарихи бұйымдарды жинайтын зергерлер оларға жоғары баға береді. Демек, Құранда көп нәрсе тек үздіксіз тер төккен, терең ойланған, соңына түскен ғалымдар түсіне алатындай ишара-белгі, тұспал түріндегі бар.
в) Құранда барлық нәрсе бар, әйтсе де олар өздерін танытуды мақсат етпейді. Олардың міндеті Жаратушыны танытып, Соның ұлылығын паш ету. Бір жазудағы «а» әрпінің өзінен гөрі жазушының өнері мен қабілетін көрсеткені секілді, Құран аяттары да Аллаһты тану, Оны іздеп табу үшін қызмет етеді. Өйткені Құранның ең басты және ең бірінші міндеті – адамға адамзат пен жаратылысты жаратқан Ұлы Жаратушыны таныту, құлшылық міндетін ұғындыру, өзінің, жанұясының және қоғамның өмірін ретке келтіру, мәңгілік бақытқа жетелеу, бүкіл тіршілік пен барша адамзаттың қайнар бұлағы болу. Егер бұлай болмай, Құран ХХ ғасырдағы бірталай мәдениет ғажайыптарын, ғылыми жетістіктерді бүге-шігесіне дейін анықтап түсіндіргенде, онда маңызы зор мақсаттардың өзектілігі жойылып, әлемнің патшасы әрі ең жетілген болмысы – адамның мән-маңызы қалмас еді. Бұл Құранның негізгі мақсаты мен рухына толығымен қайшы келеді. Аллаһ тағала жаратылысты Құранмен түсіндірген. Сондықтан жаратылыстың шынайы мән-мағынасын жарыққа шығарған ең абзал болмыс – адамға қатысты мәселелер мен ғылыми ақиқаттар да қалыс қалмай, маңызы мен қасиетіне қарай, әлбетте, Құраннан өз орындарын алады. Құран физика, астрономия не медицина кітабы емес, дегенмен осы ғылым салаларына қатысты мәселелер мен ақырзаманға дейінгі ғылыми анықтама, зерттеу және адам өмірімен байланысты технологиялық құралдар – бәрі деңгейіне қарай түрлі жолдармен: тұқым, ишарат, белгі, астарлы мағына, формула тәрізді заңдылықтар, қағидалар түрінде Құраннан орын алған.
Құран ақырзаманға дейінгі адамзат шұғылданатын ғылымның ешқайсысын қалыс қалдырмай, әрбіреуіне жол сілтеп, соңғы тұжырымын жасаған. Адамдарға түбі бағындыратын биіктерді нұсқап, саналы адамзатты осы салаларды зерттеуге шақырады.
Иман аясынан кітабынан
[1] Қараңыз: Әнғам сүресі, 6/59.
[2] Бұхари, әл-Куна, 44-бет; Алуси, Рухул-мағани, 27/98.
[3] Суйути, әл-Итқан фи улумил-Құран, 2/273.
[4] Қараңыз: Суйути, әл-Итқан фи улумил-Құран, 1/3; 2/277-278.
[5] Қараңыз: Б.С.Нұрси, Сөзлер, 347-348-беттер.
[6] Абдурраззақ, әл-Мусаннаф, 3/358; Әбу Яғла, әл-Мүснәд, 9/278; Табарани, әл-Мұғжамул-аусат, 1/236.
[7] Әли Имран сүресі, 3/7.
Танымал мақалалар
Намазды уақытында орындау
Уақыт – Алла Тағаланың адам баласына бұл дүниеде сыйға тартқан ең маңызды капитал. Дүниедегі сынақтан өту осы капиталды дұрыс қолдануға байланысты....
Сахабалар қоғамы – Құранның мұғжизасы
Сахабалардың көктен түскен уахиға деген ықылас-пейілдерін, жан дүниесімен беріле бойұсынушылығын адамзат тарихында басқа еш бір қоғамнан кездестіру мүмкін емес. ...
Адам және қатыгездік
«Әдеттегіше кешкі жаңалықтарды қарап отырған Ахмет ағаның көңілі алабұртып әр хабар сайын бұзыла түсті.... |
Еліміздің көрнекті мемлекет қайраткері Тұрар Рысқұлов қазіргі Алматы облысы, Талғар ауданында 1894 жылы 26 желтоқсанда дүниеге келген. Ресми деректер мен тарихи құжаттардың көпшілігінде осылай көрсетіліп жүргенімен, қайраткердің қызы Сәуле Рысқұлова әкесінің шын негізінде 1896 жылы туғанын айтады. Тұрмыс тауқыметін жастайынан тартып, ерте есейген Тұрар кезінде екі жасын ұлғайтып жазғызып алған көрінеді.
Тұрардың әкесі Рысқұл Жылқайдарұлы кәнігі аңшы, шабандоз, көкпаршы адам болған. Отбасын асырау қамымен аңшылық жасап, өмірінің көп бөлігін тау-таста өткізген Рысқұл XIX ғасырдың 80-жылдары жергілікті билеушілердің озбырлығы салдарынан елден шеттеп, Сырдария облысының Черняев уезінен (қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы, Түлкібас ауданы) Жетісу өңіріне көшіп келген. Бірақ жаңа қонысында да көптеген әділетсіздікке душар болған. Осы жағдайды Тұрар өзінің бір еңбегінде: «Әкем жергілікті әкімдердің қорлығына шыдай алмай, күншығыс Талғар болысының управителі Саймасай Үшкемпіровті атып өлтіреді», – деп баяндаған. Анасы сәби күнінде қайтыс болып кеткен Тұрар әкесі істі болып, түрмеге жабылғанда небәрі 11 жаста екен. «Қанға – қан, жанға – жан» деп дүрліккен болыстың туыстары «ардақты адамымыздан айырған сұмның жалғыз ұлын бауыздап, кегімізді аламыз» деп, Тұрарды өлтірмекші болғанда, төңіректегі ел ара түсіп, әрең аман алып қалады. Мұны естіген Рысқұл түрме бастығы Приходькоға қайта-қайта өтініш айтып жатып, Тұрарды қасына алады. Әуелде түрменің ауласын сыпырған Тұрар артынан Приходьконың баласын күймемен гимназияға таситын болады. Күндіз осындай жұмыстарды атқарып, кешке әкесінің жанына келіп жатып жүреді. Рысқұлмен бірге түрмеде жатқан революционер Александр Бронников Тұрардың қайсар мінезін, алғырлығын байқап, оған назар аудара бастайды, орысша сауат ашқызып, жазу, сызу үйретеді. Соттың үкімімен Сахалинге 10 жылға жер аударылған Рысқұл конвойлар айдап бара жатқанда қашып кетеді. Сөйтіп, 1907 жылы Жамбыл облысы Талас өңіріндегі нағашыларының ауылында қайтыс болады. Тұрар қарындасы Түйметай екеуі өгей шешесі Ізбәйшәнің қолында қалады. Қиыншылықтың дәмін осылайша бала кезінен татып өскен Тұрардың бойында әлеуметтік әділетсіздікпен қоса, ұлттық езгіге қарсы күрес рухы да ерте оянады.
Бүркіт АЯҒАН, Мемлекет тарихы институтының директоры, тарих ғылымының докторы, профессор:
Большевиктік платформада жүріп, елдік мүдделер үшін күресті
– Тұрар Рысқұлов – қазақтың ел бастаған саяси серкелерінің бірі. Тұрар туралы айтқан кезде сол кезеңдегі биліктің ұстанымына назар аударғанымыз жөн. Ол кезде мәскеулік саясаттың салдарынан қазақ элитасы екіге бөлініп қалды. Екі бағыттық ұстаным болды. Біреуі Әлихан Бөкейханов пен Ахмет Байтұрсынов бастаған алашордашылар болса, екіншісі Тұрар, Сәкен, Сейітқали Меңдешев сияқты зиялылардың бағыты болды. Екіншілері Кеңес өкіметінің негізгі қызметінде жүрді. Олардың стратегиясы бір болды да, тактикалық мәселелері екі түрлі болды. Бірақ екеуі де қазақ автономиясына, қазақ мемлекетін құру ісіне өз ой-жоспарларымен адал қызмет етті. Сондықтан да біз осы екі бағытты ұстанған зиялыларға да аса құрметпен қарауға тиіспіз. Тұрарлар өз мақсаттарына «коммунистік партияның формасы арқылы жетеміз» деп ойлады. Және олар бұл жолда көп нәрсеге қол жеткізді. Сол 1920 жылдары Қазақ автономиясы құрылды. 1936 жылы ол Қазақ Советтік Социалистік Республикасына айналды. 1936 жылғы Конституция бойынша Қазақстан кәдімгі республика болып шыға келді. КСРО құрамындағы республикалардың бірі болғандығымыздың арқасында біз 1991 жылы Одақ ыдырағанда бұрынғы шекарамызбен тұтастай шығып кеттік. Яғни өз территориямызға иелік етуіміздегі бұл кісілердің еңбегі ерекше.
КСРО кезінде қанша жерден көркейді десек те, дәл сол уақытта біздің қазақ алтын тордағы жолбарыстай күй кешті. Бас көтерген адамдарды Мәскеу жендеттері қырып тастап отырды. Қазақ аштық жылы бір қырылса, қуғын-сүргін жылдары бір қырылды. Сол кезде Алашорданың бірде-бір азаматын билікке жолатпауға тырысқан. Сталин «Оларды тек кітап жазуға, журнал шығаруға, әдеби жұмыстарға ғана тарту қажет» деген арнайы нұсқау берген. Міне, осы тұста большевиктік платформаға кірген Тұрар сияқты қазақтар сол платформада жүріп, елдік мүдделер үшін күресті.
Большевизм дегеніміз ол кезде пәрмені мықты, аса үлкен, керемет күш болатын. Ақшасы да, қаруы да, билігі де бар дегендей. Сондықтан олармен ашық күреске бару, оларды жеңу мүмкін емес еді. Алайда орыстардың идеясын айтып, солардың ұстанымдарын жақтай жүріп, өзінің халқын алға сүйреу осы Тұрарлардың қолынан келді. Солардың еңбегінің арқасында елімізге инвестиция келді. Ашаршылық кезінде Мәскеуден көмек сұрау арқылы Тұрар ашығып жатқан елін құтқарып қалды. Саясатта ашық күресіп жүріп, мұны істеу еш мүмкін емес еді. Солардың қызметін істей жүріп, елдік мәселелерде халыққа Тұрар Рысқұлов елеулі пайда келтірді.
Мен «алашордашылардың қудалануына Тұрар Рыскұловтың тікелей қатысы болды» деген пікірмен түбегейлі келіспеймін. Оларды бір-біріне қарсы қойған – мәскеулік саясат. Ал олардың тікелей жеке бастарына қатысты өшпенділіктері мен бас араздықтары болды деп ойламаймын. Керісінше, олар астыртын болса да кездесіп, бірінің идеясын бірі қостап отырды.
Қайраткер тұлғаның қалыптасуы
Бастауыш білімді Меркідегі орыс-түземдік мектепте алған Тұрар, одан кейін 1910 жылы Пішпектегі I дәрежелі ауылшаруашылық мектебіне қабылданып, оны 1914 жылы қазан айында бау-бақша өсіруші мамандығы бойынша бітіріп шығады. Cосын оған Самара қаласындағы орта дәрежелі ауылшаруашылық училищесіне түсу үшін арнайы жолдама беріледі, бірақ «көшпелі қазаққа жер өңдеуді оқудың қажеті жоқ» деп шеттеткен училище директоры Тұрарды оқуға қабылдамай қояды. Білім алуға деген талабы зор Тұрар сонда да мойымастан Ташкенттегі мұғалімдер семинариясына түсуге тырысады. Бірақ онда да «бұратана» деген ат алдынан шығып, қабылданбауға айналған соң, оқу министрлігіне шағымданып жүріп, арнайы рұқсатпен сынақ тапсырып, студент атанады. Оқи жүріп, Ташкенттің іргесіндегі Красноводск тәжірибе алаңында бағбан болып істейді. 1916 жылы жазда қазақ даласында ұлт-азаттық көтеріліс басталған кезде оқуын тастап, Меркедегі жақындарына кетеді. Толқу үстіндегі жергілікті халық ақыл сұрап Тұрарға келе бастайды. Бұл жөнінде Тұрардың: «...Мен олардың жақсылап ұйымдасуы керектігін айтып кеңес бердім. Көбінесе патшаның чиновниктеріне шабуыл жасау керектігін, сөйтіп, қазақтан майданның қара жұмысына адам алуды тоқтаттыру керектігін айттым. ...Учаске приставы менің үйімде жасырын мәжілістер болып жүретіндігін сезіп қойыпты», – деп жазғаны бар.
Сол мезетте Тұрар Әулиеатадағы көтерілістің ұйымдастырушысы ретінде тұтқынға түседі. Бірақ түрмеден шыққаннан кейін де өзінің идеялық ұстанымынан айнымайды. 1917-1918 жылдары Әулиеата уездік Совдепі аткомының төрағасы болады. Ашаршылыққа ұшыраған халықты арашалап қалуға, орыстар мен қазақтардың арасындағы қарым-қатынасты реттеуге, кеңестерге жергілікті халық өкілдерін көптеп тартуға барын салады. Тұрардың тікелей басшылығымен Әулиеата қаласы маңында қоғамдық тамақтандыру орындары ұйымдастырылады. Одан кейінгі уақытта Тұрар Түркістан денсаулық сақтау халкомы, Түркістан ОАК төрағасының орынбасары, кейіннен төрағасы, РСФСР Ұлт істері жөніндегі Халық комиссары төрағасының орынбасары қызметтерін атқарды.
Түркістан тәуелсіздігі жолындағы күрес
Түркістан Компартиясы жанындағы Мұсылмандар бюросының төрағасы әрі республика жетекшісі ретінде Тұрар Түркістан территориясының бірлігін сақтап қалу мәселесін бірнеше рет көтеріп, оны мекен етушілердің біртұтас халық екендігін, тек тағдырдың тәлкегімен бөлшектеліп кеткендігін дәлелдеуден танбайды. Өзі төрағалық еткен жергілікті атқару комитетін Түркістанның тарихи-объективті жағдайы мен ерекшелігін басшылыққа алып, жұмыс істейтін органға айналдырады, сондай-ақ оны жергілікті халықтардың құқын қорғайтын ұйым дәрежесіне көтереді.
Рысқұловтың принципшілдігі мен табандылығы шамына тиген Орталықтың басшылары оны «пантүрікшіл» деп айыптады. Тұрардың Түркістан Республикасының саяси-мемлекеттік егемендігі жолындағы табанды күресінен іштартқан Мәскеудегі басшылар оны елден шеттетуге күш салды. Сөйтіп, 1924 жылы ақпанның 4-інде Рысқұловты Коминтерн атқару комитетінің құрамына қызметке жіберіп, Орталық-Шығыс бөлімі меңгерушісінің орынбасарлығына бекітті. Ал 1924 жылы жазда Коминтерн атқару комитетінің Моңғолиядағы өкілетті өкілі етіп тағайындады. Тұрар онда да ірі жұмыстарға ұйытқы болып, Моңғолия Конституциясының жобасын әзірлеуге атсалысты. Ел астанасының атын Улан-Батор (Қызыл батыр) деп қоюды ұсынды.
Тұрар Рысқұловтың ең соңғы жоғары қызметі Ресей Федерациясы Халық Комиссарлары Кеңесі төрағасының орынбасарлығы болды. Ол кезде жасы әлі отызға да толмаған Тұрар 1926 жылдың мамырынан бастап, бұл қызметті 11 жыл бойы атқарды. Сонымен қатар Рысқұлов Түрксіб теміржолын салуға басшылық еткен үкімет комиссиясының төрағасы болып, оның әуелде жоспарланғандай алты жылда емес, төрт жылда пайдалануға берілуіне ұйытқы болды. Маманданған қазақ жұмысшыларын қалыптастыруға, қазақ жастарын Ресей және шетел оқу орындарында көптеп оқытуға көп көңіл бөлді.
Қазақ өлкелік БК(б)П комитетін басқарған Ф.Голощекиннің «Қазақстанда кіші Қазан төңкерісін жасау» идеясына ашық қарсы шықты. Халықтың аштық жылдарындағы күйзелісін жүрегіне жақын қабылдаған ол 1933 жылы барлық мәселені ашық айтып, Сталинге хат жазды, аштықпен күрес барысында басшылыққа алынуға тиісті нақты ұсыныстар жасады. Тек содан кейін ғана Қазақстанға азық-түлік жөнінен көмек көрсету мәселесі шешіле бастады. 1932-1933 жылдардағы сұмдық аштық салдарынан қазақ халқы жойылып кетудің аз-ақ алдында қалғанда шындықты айтуға Тұрардан басқа ешкімнің батылы барған жоқ. Ұлы Тұранның тәуелсіздігін көксеген Тұрар идеялары большевиктік жүйеден, әрине, қолдау тапқан жоқ. Отаршылдық пен шовинизмді батыл айыптап, түркітілдес халықтардың конфедерациясын ұсынған, экономикалық-саяси тәуелсіздігін арман еткен Тұрар «пантүрікшіл», «халық жауы» деген айыппен 1937 жылы тұтқынға алынып, 1938 жылдың 10 ақпанында атылды. Әділетсіздік мұнымен ғана біткен жоқ. Тұрардың жанұясы, бүкіл бала-шағасы мен туған-туыстары да мейлінше қудаланды.
Тұрар Рысқұлов және Алаш зиялылары
Мәскеулік жымысқы саясат сол тұстағы қазақ элитасының екіге бөлінуіне себепкер болды. Тарихшы ғалым Бүркіт Аяған айтпақшы, «Екі бағыттық ұстанымның бірі Әлихан Бөкейханов пен Ахмет Байтұрсынов бастаған алашордашылар болса, екіншісі Тұрар, Сәкен, Сейітқали Меңдешев сияқты зиялылардың бағыты болды. Тұрарлар өз мақсаттарына «коммунистік партияның формасы арқылы жетеміз» деп ойлады. Және олар бұл жолда көп нәрсеге қол жеткізді. Мысалы, сол 1920 жылдары Қазақ автономиясы құрылды. Ол 1936 жылы Қазақ Советтік Социалистік Республикасы болды. КСРО құрамындағы республикалардың бірі болғандығымыздың арқасында біз 1991 жылы Одақ ыдырағанда бұрынғы шекарамызбен тұтастай шығып кеттік. Яғни өз территориямызға иелік етуіміздегі бұл кісілердің еңбегі ерекше».
Бір қарағанда, әрқайсысының ойы әртүрлі сияқты болып көрінгенімен, Тұрардың тәуелсіздік жөніндегі идеясы Мұстафа Шоқайдың да, алашордашылардың да мақсат-мұратымен тікелей ұштасып жатты. Тек олардың күрес жолдары әртүрлі болды. Мысалы, Мұстафа Шоқай ұлттық тұрғыдағы Түркістан Республикасын коммунистік партияның араласуынсыз құрмақ болды. Қызыл жүйенің өкілі ретінде Тұрар өз ойларын социалистік кеңістік шеңберінде жүзеге асыруға тырысты. Бір анығы, ол қандай жағдайда да ұлт зиялыларынан мүлдем қол үзіп кеткен жоқ. Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов, С.Сәдуақасовтарды астыртын болса да қолдап, байланысқа түсіп, ел азаттығын көксеген идеяларын қуаттап жүрді. Алашордашылармен байланысы әшкереленсе, Т.Рысқұловтың кеңес басшылығы тарапынан қуғындалатынын білген ұлт зиялылары оны сақтау мақсатымен аулақ жүруге тырысқан. Кейбір мәселелер бойынша сын айтқанымен, Мұстафа Шоқайдың өзі Тұрарды «коммунистік бетперденің ар жағынан түркістандық рухы көрініп тұрады» деп жоғары бағалаған...
Қалила ОМАРОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, «Алашорда» деректі фильмінің режиссері:
Үлкен еңбегі – қазақты ашаршылықтан құтқаруы
– 1919 жылы Сырдария өңірінде аштық болды. Қазақтар аштан қырылып жатқанда, большевиктер «Кеңес өкіметін орнатамыз» деп алысып жатты. Сонда Тұрар «Халық қырылып жатқанда Кеңес өкіметінің керегі не?» деп айтысқан. Тұрардың көзге түсетін жері де – осы. Ол – жас та болса өте өткір, позициясы айқын, көзқарасы анық адам.
Алашорда тарағаннан кейін, Алаш қайраткерлері оппозициядан кетіп, әрқайсысы әр жерде бас сауғалап, жұмыс істеп жүрді. Сұлтанбек Қожанов Ташкентте «Ақ жол» газетін ашып, зиялылар соның маңына жиналды. Сол кезді зерттеп жүрген тарихшылардың пікіріне жүгінсек, Алаш қайраткерлері саяси аренадан кетіп, большевиктік көзқарастағы жаңа билік келген кезде қазақты басқаруға сахнаға үш тұлға шығады. Олар – Тұрар Рысқұлов, Сұлтанбек Қожанов, Смағұл Сәдуақасов. Осы үшеуінің ортасына от түседі. Сталин Сұлтанбек Қожановтың «Ақ жолын» жауып тастауды бұйырып, хат жазады. Ондағы келтірілген фактілер Тұрардың хатынан алынған. Билік осылайша зиялы қауымды өз мақсатында пайдаланып, оларды бір-біріне айдап салды. Оны дипломатиялық жолдармен әдемілеп іске асырды. Сондай қиын кезеңде большевиктік, пролетарлық көзқарастағы билік өкілдерінің ішінде қазақ болмаса, халықтың жағдайы қиындайтын еді. Сондықтан билікке араласу керек болды. Ол үшін солардың сөзін сөйлеп, солардың жауын жамандауға мәжбүрлік туындады. Сол себепті де Тұрар Алаш қайраткерлерінің саясатын жоққа шығаруға, өзін большевик ретінде көрсетуге мәжбүр болды. Тұрардың трагедиясы осында.
Дегенмен Тұрардың тарих алдындағы үлкен еңбегі – қазақты ашаршылықтан құтқаруы. Ең бастысы, қалай құтқарып қалды десеңші? Ол үлкен ерлік істеді. Қазаққа тікелей геноцид жасап отырған Сталинге еш қаймықпастан хат жазды. Ол кезде Сталинге тіке келіп, қатесін айту тұрмақ, сыртынан сөйлеу мүмкін емес болатын. Соған қарамастан бірінші болып Тұрар қарсы сөйледі...
Қайраткердің кісілік келбеті
Жарлының отбасында дүниеге келіп, өзінің табандылығы мен еңбекқорлығы, тұлғалық тегеуріні арқылы көрнекті мемлекет қайраткері дәрежесіне көтерілген Тұрар Рысқұловтың адами қасиеттері де ұрпаққа үлгі боларлықтай. Бұл ретте қайраткердің жары Әзиза Рысқұлова: «Тұрар көпшіл, адал, мейірімді, еңбекқор, өзінен гөрі өзгенің қажет-мұқтажын көбірек ойлайтын жан еді», – деп еске алған екен. Мәскеуде тұрған жылдарында үлкен қызмет атқарғанына қарамастан, Тұрар күйеуі қайтыс болған қарындасы Түйметайды бес баласымен елден көшіріп алады, одан басқа да немере інісі, өзге де ағайын-тумалары бала-шағасымен Рысқұловтардың үйін паналаған. Елден барған зиялы азаматтардың да Тұрардың отбасына соқпай кетпейтіні сирек болған. Тағы бір қасиеті – Тұрар, ең алдымен, тазалықты сүйген. Әкесінің «жағаңды кірлетпе» деген ескертуін есінен шығармаған ол киімін кір шалдырмай, мұнтаздай қалпында жүретін әдетінен өле-өлгенше танбаған. Тіпті ату жазасына кесілген кезінде де «ақырғы тілегіңді айт» дегендерге «жуынып-шайынып, тазаланып алайын» десе керек. Сондай-ақ Тұрар ешқашан атақ-даңққа, мансапқа қызықпаған. Жетім балаларға арнайы пансионат ашқызған кезінде көп адам оған Тұрар Рысқұловтың атын беруді ұсыныпты. Бірақ Тұрар келіспей, пансионатты «Жас Түркістан» деп атауға кеңес беріпті.
Тұрар Рысқұлов әлемдік деңгейдегі реформаторлығымен бірге, экономика, мәдениет, дипломатия, тарих, ғылым, білімнің әр саласын жете меңгерген аса талантты адам болған. Мысалы, «халық жауы» ретінде ұсталар алдында ол «Қазақстан тарихы» атты көлемді ғылыми еңбегін жазып бітіруге таяу қалған екен. Алайда тәркіленген қағаздарының арасында кеткен бұл құнды еңбек сол күйі ұшты-күйлі жоғалған. Тұрардың экономика саласына қатысты еңбектері мен басқа әдеби мұралары да көп болған. Бір өкініштісі, сол шығармалары күні бүгінге дейін ғылыми жүйеленбей де, зерттелмей де келеді. Тұрарды әр қырынан танытатын тарихи құжаттар Мәскеудегі, Ташкенттегі мұрағаттарда әлі қаттаулы жатыр. Осы орайда тұрартанушы, белгілі геолог Молдияр Серікбайұлы: «Өмірі мен шығармашылығы, қайраткерлігі жан-жақты зерттелген жағдайда Тұрар әлемдік деңгейдегі ірі қайраткерлердің қатарынан әлдеқашан орын алар еді», – деген ой айтады.
Дихан ҚАМЗАБЕК, филология ғылымының докторы, профессор, алаштанушы ғалым:
Алаш қайраткерлерімен идеялас болды
– XX ғасырдың басындағы, сол ғасырдың аса күрделі 20-жылдарындағы қайраткерлердің бірлік, елдік мәселелеріндегі көзқарастарын, ұстанымдарын бүгін біз жиі айтуға тиістіміз. Өйткені көп жағдайда бірі большевик болып көрінетін, екіншісі алашордашылар деп есептелетін зиялылар осы 20-жылдары елдік идея мәселесінде біріккен сияқты. Мысалы, Алаш зиялыларының Тұрар Рысқұловқа қатысы қай жерде көрінеді? «Заки Балиди Тоганның естеліктері» деген кітапта: «20-жылдары Тұрар Рысқұлов Орталық Азиядағы большевизмге қарсы басмашылар қозғалысымен астыртын байланыста болған» деген деректер жазылған. Яғни «Олармен Тұрар белгілі бір адамдар арқылы байланыс жасап тұрған» дейді. Бұдан оның ұлтқа қызметінің бір көрінісін аңғаруға болады. Екінші мысал, Түркістан зиялыларына 20-жылдары Орынборда бас сауғалауға тура келді. Сонда 1922 жылы Халел Досмұхамедов бастаған зиялыларға көптеген мәдени, рухани ұйымдарда жұмыс істеуге тура келді. Осындай рухани, мәдени ұйымдар жұмысының өз дәрежесінде атқарылуында да Тұрардың еңбегі ерекше деп есептеймін. Оның үстіне, туысқандығы жағынан Жаһанша Досмұхамедұлы мен Тұрар Рысқұлов – туған бажалар. Сондықтан да ол жағынан бұлардың арасында байланыс болды. 1922 жылдың аяғына қарай құрылған «Талап» мәдени-ағарту ұйымына елшіл азаматтар топтасқан еді. Ол ұйымда Мағжан Жұмабаев та, Мұхтар Әуезов те, Мұхамеджан Тынышпаев та болған. Бұлардан өзге де Алаш зиялылары осы ұйымның мүшелігінде болды. Сол ұйымға Тұрардың бірнеше мәрте нақты көмек көрсеткендігі «Ақ жол» газетінде жазылған.
Негізінде, мен тұрартанушы емеспін. Бірақ белгілі бір дәрежеде Алаш зиялыларының бағытына ден қойған адаммын. Жалпы, Тұрар Алашқа байланысты сын пікір айтқан күнде де, оны заманның бедерінде қарауымыз керек. Тіпті тереңірек зерттеп қарасаңыз, сондай пікірлердің өзі де кей жағдайда Алаш зиялыларын құтқарып отырған. Белгілі дәрежеде Тұрар мен Мұстафа Шоқай түрлі полярлық позицияда жүрсе де, Алаш қайраткерлерімен идеялас болғандығын көреміз. Яғни жалғыз шаппай, түркі халықтарымен, түркі зиялыларымен бірлесе үн қатуы, ақылдасуға әрекет етуі осыны көрсетеді. Мен Смағұл Сәдуақасовтың өмір жолын зерттеу барысында осыдан 20 жылдай бұрын ол кісінің туған-туысқандарымен жолыққан болатынмын. Солар Тұрарды аузынан тастамай, «қиын жылдары бізге Тұрар көмектесті» деп айтып отыратын. Тіпті Смағұл Сәдуақасовты соңғы сапарға жөнелту сәтіндегі қамқорлығы да Тұрардың қайраткерлігін көрсетеді. |
Менің студенттік өмірім Менің есімін Рахат . Мен Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-нің медицина және денсаулық сақтау факультетінің стоматология мамандығына т...
- Аллаев Рахат
Менің университетім-менің мақтанышым! Мен Туркменістаның Дашогуз қаласынан келдим. Аты жөнім Аллаев Рахат Сейітназар ұлы болады. Мен осы жылы Ал-Фара...
- Аллаев Рахат
Менің университетім-менің мақтанышым! Мен Туркменістаның Дашогуз қаласынан келдим. Аты жөнім Аллаев Рахат Сейітназар ұлы болады. Мен осы жылы ҚазНУ "... |
Сіз қазір АӘК-тің қайтарылуында барын білесіз. Сондықтан, бүгін мен сіздерге олардың тоқтап, бұрын төленген АӘК –ны қалай және не үшін қайтаруды талап ететінін айтқым келеді.
Адамға (отбасына) атаулы әлеуметтік көмек төлеу мына жағдайда тоқтатылады:
егер сіз жалған ақпарат берген болсаңыз және АӘКні алған болсаңыз. Бұл мысалы көбінесіне табысты жасыру. Егер бұл анықталған болса, онда барлық төленген АӘК артық төленген немесе негізсіз төленген болып саналады, бұл оларды қайтаруға негіз болады📌
келісімшарт бұзылған жағдайда (жұмысқа қабылдаудан бас тарту, жұмыстан босату, біржолғы төлемді дұрыс пайдаланбау және т.б.) — АӘК-ны еңбекке қабілетті отбасы мүшесіне 50% төмендетіледі, содан кейін оған төлемд тоқтатылады. Әлеуметтік келісім-шарт адам (отбасы) онын талаптарын және жеке іс-шаралар жоспарын, сондай-ақ дұрыс емес ақпарат ұсынып ақшалай көмектің заңсыз алынғанда жағдайда бұзылады. Әлеуметтік келісімшарттың бұзулуы ақшалай көмек төлемін тоқтату үшін негіз болып табылады
Егер сіз келісімшартта көрсетілген бір реттік АӘКні басқа мақсаттарға жұмсамасаңыз, сол артығымен төленген немесе негізсіз төленген сомалар өтеуіңіз керек
Артығымен төленген немесе негізсіз төленген сомалар туралы фактілер белгіленген күннен бастап 1 жұмыс күні ішінде уәкілетті орган сізге әлеуметтік көмекті ерікті түрде қайтару туралы жазбаша хабарлама жібереді. Хабарлама жіберілген күннен бастап атаулы әлеуметтік көмек төлеу тоқтатылады
Атаулы әлеуметтік көмек алушы артығымен төленген немесе негізсіз төленген соманы ерікті түрде толық көлемде хабарлама жіберілген күннен бастап бір айлық мерзімде қайтармаса, уәкілетті орган артығымен төленген немесе оған негізсіз төленген соманы қайтару бойынша сот тәртібімен шаралар қабылдайды⚖️ |
Біз қоршаған орта қауіпке толы заманда өмір сүреміз. Балаларымыздың әр қадамына алаңдап, олардан көз жазып қаламыз деп қорқып, оларды барынша әлпештеуге тырысамыз. Еуропалық психологтар анықтаған екен: егер балалар далада ойнамаса, егер олар бірде-бір рет тізесін жарақаттап алмаса, онда есейгенде түрлі фобияларға жиі шалдығады.
Бала құлаудың қалыпты жағдай екенін ұғыну үшін ол бірнеше рет құлауы керек. Балаларының тәуекелге бару мүмкіндігінен айыра отырып, ата-аналар олардың бойында тәкаппарлық, мақтаншақтық пен өзін-өзі бағаламаушылық қасиеттерін тудырады.
2. Тез арада көмекке асығамыз
Бүгінгі заманның жастары 30 жыл бұрын өмір сүрген балалардың бойындағы кейбір қасиеттерге ие емес. Біз тез арада көмекке асығып, баланы қамқорлығымызға алу арқылы оған өз бетінше қиындықты жеңуге мүмкіндік бермейміз.
Ерте ме, кеш пе балалар оларды әрдайым біреу құтқаратынына сеніп алады: «Егер мен қателесіп кетсем немесе мақсатыма жетпесем, ата-анам мәселені тез арада шешіп береді» деп ойлайды олар. Алайда, шын мәнінде ересектердің қарым-қатынас құру әлемі өзгеше. Балаларыңыз ересек өмірге дайын болмай шығуы мүмкін.
3. Біз оларды марапаттауға дайын тұрамыз
Өзіңді асыра бағалау процесі балаларды жаппай туу заманында басталды, ал 1980 жылдан бастап мектептерге де жетті. «Әр қатысушы кубок алады» деген ереже баланың өзін ерекше сезінуіне мүмкіндік береді. Бірақ заманауи психологтардың зерттеулері мұндай марапаттау әдісі күтпеген зардаптарға ұшыратуы мүмкін. Біршама уақыттан кейін бала, онымен тамсанатын тек ата-анасы екенін байқайды. Басқалар оны ерекше деп тіпті санамайды. Сонда бала ата-анасының әділдігіне күмәндана бастайды. Ол мақтау естігенімен, шын мәнінде оған күмәнмен қарайды.
Уақыт өте келе мұндай бала ыңғайсыз шынайылықты тудырмас үшін өтірік істеуді, айтуды асыра сілтеуді бастайды. Өйткені ол қиындықтармен бетпе-бет келуге бейім емес.
4. Өзімізді кінәлі сезінгендіктен еркелетеміз
Балаңыз сізді минут сайын жақсы көруге міндетті емес. Оған өмірде көптеген жағымсыз жайттарды еңсеруге тура келеді, ал бұған оның еркелігі кедергі келтіруі мүмкін. Сондықтан олар өз қалаулары мен қажеттіліктері үшін күресуді үйренуі үшін балаларға «жоқ» және «қазір емес» деп айтып отырыңыз. Егер отбасында бірнеше бала болса, ата-аналар бір баланы марапаттап, екіншісіне назар аудармау дұрыс емес деп санайды. Алайда, бәрін әрдайым марапаттап отыру қиынға соғады. Бала табысқа өз күшімен және игі істерімен жетуі керек екенін түсінсін.
Балаларды саяхатқа немесе сауда орталықтарына апарып, демалдыру алдында жақсылап ойланыңыз. Егер қарым-қатынастарыңыз материалдық ынталандыруға негізделсе, балалар ішкі игілікті, шартсыз махаббатты сезінбейді.
5. Жас кезімізде жасаған қателіктерімізбен бөліспейміз
Кез келген жасөспірім бір мезетте еркіндікті аңсап, ересектерше өмір сүруге талпынады. Ал, ата-анасы оған мұндай мүмкіндікті беруі керек. Бірақ бұл балаға күмәнді заттар мен жағдайларға қатысты бағыт-бағдар көрсетіп, көмектеспеу дегенді білдірмейді. Балаларыңызға олардың жасында жасаған қателіктеріңіз жайлы айтып беріңіз, бірақ шылым шегу, ішімдік пен есірткі жайлы артық насихаттан аулақ болыңыз. Балалар жағымсыз жайттармен кездесуге дайын болуы керек және өз шешімдеріне жауап беруді үйренуі керек.
Осыған ұқсас жағдайларға ұшырағанда қандай сезімде болған едіңіз, мұндайға не үшін бардыңыз және қандай сабақ алғаныңыз жайлы айтып беріңіз.
6. Интеллект пен дарындылықты ересектікпен шатастырамыз
Кей жағдайда интеллект баланың есейгендігінің белгісі деп қабылданып жатады, осылайша нәтижесінде ата-ана ақылды баласының шынайы әлемге дайындығына күмән келтірмейді. Бірақ олай емес. Кейбір кәсіби спортшылар мен Голливудтың жарқын жұлдыздары зор дарынға ие болса да, көпшілік дау-жанжалға түсіп қалып жатады. Балаңыз бар жағынан дарынды деп ойламаңыз.
Балаға нақты еркіндікті беруге болатын және өз-өзіне жауап беруге дайын болатын сиқырлы «алтын уақыт» жоқ.
Бірақ бір жақсы ереже бар – сол жастағы басқа да балаларды бақылау. Егер балаңыздың құрдастары оған қарағанда дербес екенін байқасаңыз, онда бәлкім балаңызды құрсауда ұстап отырған сіз боларсыз?
7. Баламызға үйрететін заттарды өзіміз жасамаймыз
Ата-ана ретінде баламызға тілейтін өмірді өзіміз ұстануымыз керек. Дәл қазір біз – отбасымыздың басшысымыз, сондықтан қоршаған ортада шынайы болуымыз керек. Іс-әрекеттерімізге абай болайық, тіпті ең ұсақ нәрселерге де мән берген жөн, өйткені сізді балаларыңыз бақылап жүр.
Егер сіз ережелерді ұстанбайтын болсаңыз, онда балаларыңыз да оны ұстанбайды. Балаларыңызға бар ынтаңмен біреуге көмектесу деген қандай екенін көрсетіңіз. Адамдар мен ортаңызды жақсарта түсіңіз, сонда балаларыңыз да сізден үлгі алатын болады. |
Айт – арабшадан аударғанда, «мейрам» деген мағынаны білдіреді. Айт намаздарының уәжіптігі Құран мен сүннетке сүйенеді. Біріншісі – Рамазан айты, екіншісі – Құрбан айт. Мәдинадағы бір ансар-сахаба Исламнан бұрын тойлайтын екі күннің болғаны туралы Пайғамбарымызға (с.ғ.с.) айтқанда, ол: «Алла сол екі күннің орнына сендерге олардан әлдеқайда жақсысын берген. Біреуі – Құрбан айт, екіншісі – Рамазан айт»,[1] – дейді. Алла Елшісі (с.ғ.с.) екі айт намазын оқығаны жайлы хабар «тәуатүр» (бұлтартпас, анық) жолмен бізге жеткен. Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) алғашқы оқыған айт намазы – һижреттің екінші жылындағы Рамазан айт намазы. Бұны ибн Аббас (р.а.) былай деп жеткізген: «Алла Елшісі (с.ғ.с.) Әбу Бәкір, Омарлармен бірге Рамазан айт намаздарына қатыстым. Барлығы да айт намазын құтпадан бұрын оқыды».
Басқа бір хабарда ибн Аббас (р.а.): «Алла Елшісі айт намаздарын азансыз, қаматсыз оқыды», – деп риуаят еткен[2]. Жұма намазы парыз болған жандарға осы екі айт намаздары да – уәжіп. Бірақ айт намаздарында құтпа намаздардан соң оқылады. Бұлай оқылуы – сүннет. Айт намаздарының алғашқы уақыты – күннің көкжиектен найза бойындай көтерілгендегі уақыт. Бұл шамамен күн шыққаннан кейін 50-55 минут өткеннен кейін басталып, бесін намазының кіруіне дейін жалғасады.
Айт намазы – екі рәкат. Жамағатпен жария түрде оқылады. Азан мен қамат оқылмайды. Имам: «Екі рәкат Құрбан айт намазына ниет еттім», – деп ниет етеді. Жамағат «Екі рәкат Құрбан айт намазына ниет еттім, ұйыдым имамға» деп ниет етеді. «Аллаһу әкбар» деп, ифтитах (ашу, бастау) тәкбірі алынады. Қолдар байланып, имам мен жамағат бірге құпиялай «Субханака Аллаһумма» дұғасын оқиды. Одан кейін имам – жариялай, жамағат – құпия түрде «Аллаһу әкбар» деп, үш рет тәкбір алады. Әрбір тәкбірді айтқанда қолдар жоғары көтеріліп, екі жанына түсіріледі. Әрбір тәкбірдің арасында үш тәсбих айтылатындай сәт тұрады. Үшінші тәкбірден кейін қолдар байланып, имам «Ә’узу» мен «Бисмиллаһты» құпиялай, одан кейін «Фатиха» мен қосымша сүрені жариялай оқиды. Осыдан кейін жариялай «Аллаһу әкбар» деп рүкүғ пен сәждеге барады. Жамағат та құпиялай тәкбір алып, имамға ұйиды. Содан кейін екінші рәкатқа бастайды. Имам құпиялай – «Бисмиллаһ», жариялай – «Фатиха», содан кейін қосымша сүре оқиды. Міне, осыдан кейін осы жерде алғашқы рәкаттағыдай үш рет тәкбір алады. Бұдан кейін имам – жариялай, жамағат – құпия түрде «Аллаһу әкбар» деп, рүкүғ пен сәждеге барады. Одан кейін отырып, «әт-тахият», «салауат», «рәббәнә» дұғасы оқылып, екі жаққа сәлем беріледі. Яғни, бұл айт намаздарының әрбір рәкаттарында үш қосымша тәкбір бар. Бұл тәкбірлер – уәжіп.
Құтпашы айт намаздарының артынан мінберге шығып, тіке тұрып, жұмадағыдай екі құтпа оқиды. Айт құтпаларында тәкбірмен басталып, жамағат та осы тәкбірге жайлап қосылады. Жұма намазындағы сүннеттер мұнда да сүннет. Мәкрүһ болған нәрселер бұл жерде де – мәкрүһ. Айт құтпасының намаздан бұрын оқылуы – мәкрүһ.
Имам бірінші рәкатта айт тәкбірлерін ұмытып, «Фатиханы» оқып жатқанда есіне түссе, дереу тәкбірлерді алып, «Фатиханы» қайта оқиды. Бірақ «Фатиха» мен Құранды оқығаннан кейін есіне түссе, тек қана тәкбірлерді алады. Қайта оқудың қажеті жоқ.
Айт намазының тәкбірлеріне кешігіп қалған жағдайда...
Айт намазының алғашқы рәкатына қосымша тәкбірлер айтылған соң үлгеріп имамға ұйыған адам ифтитах тәкбірді алғаннан кейін, «Субханаканы» оқымай, дереу қосымша тәкбірлерді алады. Егер имам рүкүғте тұрған кезде үлгерсе, дереу түрегеп тұрған күйі тәкбір алып, рүкүғке барады. Рүкүғтегі тасбихтердің орнына қосымша тәкбірлерді қолдарын көтермей сол жерде айтады. Егер үлгере алмаса, ештеңе керек емес. Егер имамға екінші рәкатта үлгерсе, имам сәлем бергеннен кейін, оқи алмаған рәкатты қаза ету үшін қиямға барғанда қосымша тәкбірлерді «Фатиха» және қосымша сүреден кейін құпия алады.
Айт намазына үлгере алмаған адам жеке өзі айт намазын оқи алмайды. Қаласа төрт рәкат намаз оқиды. Бұл сәске намазының орнына жатады.
Құрбан намазын кешіктірмей, ал, Рамазан айт намазын аздап кешіктіру – сүннет. Рамазан айтта айт намазынан бұрын құрма секілді бір нәрсе жеу, Құрбан айтында болса, айт намазы оқылмай тұрып ештеңе жемеу – мұстахап. Бурәйда (р.а.) былай дейді: «Алла Елшісі (с.ғ.с.) Рамазан айтында дәм татпай үйден шықпайтын. Ал құрбан айтында намаз оқығанға дейін еш нәрсе жемейтін»[3].
Тәшриқ тәкбірі
Құрбан айттың алдындағы күнді «Арафа күні» деп атайды. Бұл – Зилхижжаның тоғызыншы күні. Арафа күнінің таң намазының парызынан кейін, құрбан айттың төртінші күнінің намаздыгер уақытына дейінгі айтылатын тәкбірді – «Тәшриқ тәкбірі» дейді[4].
Ол былай айтылады:
«Аллаһу әкбар, Аллаһу әкбар, лә иләһә иллАллаһу уАллаһу әкбар, Аллаһу әкбар уа лиллаһил-хамд».
Мағынасы: «Алла ұлық (2 рет), Алладан басқа тәңірлер жоқ! Алла ұлық (2 рет), Барлық мадақтар мен мақтаулар тек Аллаға тән».
Әбу Юсуф пен Имам Мұхаммед бойынша, парыз намазы міндетті адамға тәкбір айту – уәжіп. Яғни, жеке намаз оқыған адам, жолаушы, тұрғын, ауылда, қалада тұрған ер, әйелдің бәріне бірдей ортақ. Бірақ Әбу Ханифа бойынша, тәшриқ тәкбірі уәжіп болу үшін адамның тұрғын, азат, ер кісі және бұл тәкбірдің айтылу тиіс намаздың жамағатпен оқылған парыз намаз болуы керек. Сол себепті жолаушы, тұтқын, әйел және жеке басы намаз оқыған жанға тәкбір уәжіп емес. Бірақ бұлар имаммен бірге намаз оқыса, жамағатпен бірге тәкбір айтады. Жұма мен айт намаздары оқылмайтын кіші ауылдарда тәшриқ тәкбірі айтылмайды. Айт күндері мұсылмандардың бір-бірлерін құтықтаулары, бір-бірлерімен қол алысып, дұға етулері – мәндүп. |
Қазақстандық боксшы Жәнібек Әлімханұлы – WBO тұжырымы бойынша әлем чемпионы. Спорттық порталдар мен спорт мамандары осылай жарыса жариялап жатыр. Өйткені оның басты қарсыласы және чемпиондық белдіктің иегері Деметриус Андраде титулдан бас тартты деген ақпарат бар.
Америкалық боксшы оны салмағын ауыстыратынын, яғни екінші орта салмаққа көтерілетінімен түсіндірді. Мұндай жағдайда белдік автоматты түрде Жәнібекке беріледі. Өйткені ол дәл осы тұжырым бойынша уақытша чемпиондық белдіктің иегері және титулға басты үміткер саналады. Осының алдында ғана қазақстандық боксшы Андрадеге қашпауға кеңес берген болатын. Жәнібек жекпе-жексіз чемпион болу жақсы, ал чемпионды нокаутқа жіберу одан да жақсы екенін айтты.
Айта кетейік, Жәнібек Әлімханұлы соңғы рет мамыр айында жұдырықтасты. АҚШ төрінде британдық Дэнни Дигнумды нокаутпен ұтты. Осының арқасында кәсіпқой бокстағы көрсеткішін 12 жекпе-жек, 12 жеңіске жеткізді.
Кербез ЕСІМХАН
Қатарда футболдан Әлем чемпионаты басталды!
1XBET компаниясы баталияларды бірге бақылауды ұсынады және ойыншыларға жоғары коэффициенттер, сондай-ақ кең желі ұсынуға кепілдік береді! |
Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күні қарсаңында «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ «Қазақстан-Қытай» магистральдық газ құбырының «С» тармағында жаңа №1 (КС-1) компрессорлық станциясын пайдалануға енгізді. Объект Оңтүстік Қазақстан облысы Шардара ауданы Көксу кентіне таяу жерде орналасқан және магистральдық газ құбырының жоспарланған 8 станциясының бірі болып табылады.
Инвестициялық жобаны салу мен одан әрі пайдалануды ұлттық оператор «ҚазТрансГаз» АҚ және «Trans-Asia Gas Pipeline Co. Ltd» компанияларының еншілес кәсіпорны – «Азиялық газ құбыры» ЖШС іске асырды.
Газ инфрақұрылымының жаңа объектісі газ құбырының «С» тармағының өнімділігін арттыруға және жылына 25 млрд. текше метрге дейін газ тасымалдау көлемдерін ұлғайтуға мүмкіндік береді, әрі тәулігіне 24 сағат, аптасына 7 күн режимінде үздіксіз тасымалдау процесінің барынша тиімділігін қамтамасыз етеді.
КС-1 төрт бірдей мемлекетті – Түркіменстан, Өзбекстан, Қазақстан және Қытайды байланыстыратын өткізу қабілеттілігі мен ұзындығы бойынша алпауыт «Орталық Азия – Қытай» трансұлттық газ құбырының құрамдас бөлігі болып табылады.
Жаңа компрессорлық станция жетекші әлемдік өндірушілердің заманауи жабдықтармен жасақталған. Оларда «Rolls Royce» компаниясының газ айдаушы агрегаттары орнатылған. СКС-1-дің жобалық қуаты сағатына 516 мың текше метр газ айдауға арналған.
Пайдаланылған инновациялық жабдық, сондай-ақ қосалқы технологиялар кешені магистральдық газ құбырын пайдаланудың барлық кезеңі ішінде қауіпсіз және технологиялық үздіксіз газ тасымалдауды қамтамасыз ете алады. Перспективада СКС-1 компрессорлық станциясы, егер қажеттілік туындаса, газ транзитінің көлемін ұлғайта алады. Ол үшін технологиялық параметрлері бойынша салынуы мүмкін «D» желісіне компрессорлық станцияны қосымша қосу көзделген.
«ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ газ тасымалдау және маркетингі жөніндегі атқарушы вице-президент Қайрат Шәріпбаевтың пікірінше газ инфрақұрылымының жаңа объектісі Қазақстанның транзиттік мүмкіндіктерін кеңейтеді. «Қазақстан-Қытай» магистральдық газ құбырының кезекті қуатты компрессорлық станциясын іске қосу арқылы қазақстандық газ тасымалдау жүйесін жетілдіруге кезекті қадам жасалды – деді Қайрат Шәріпбаев. – Жалпы, бүгінгі күні, елдің газ саласы іс жүзінде толықтай жаңартылды және қазіргі заманғы ең озық жабдықтармен жасақталған. Объектіні пайдалануға енгізумен Қазақстан шығыстық газ транзитін екі есеге арттыруға қол жеткізді, бұл ретте, Мемлекет Басшысының 2020 жылға дейін елдің транзиттік әлеуетін дамыту және транзиттік тасымалдауларды екі есе ұлғайту туралы тапсырмасы мерзімінен бұрын жүзеге асырылды». |
Алматы облысының Алакөл ауданындағы Лепсі ауылында бал өндірісі жандануда. Биыл ауыл омарташылары 300 тоннаға дейін бал жинап, өткізуді жоспарлап отыр.
Өнімді халықаралық талаптарға сай ыдыстарға құйып, шетелге экспортқа шығаруға былтыр ашылған бал цехы мүмкіндік берді. Лепсінің балы осыдан 1 ғасыр бұрын да әлемге танымал болған. Оған 1913 жылы Ресей Императоры Романовтар әулетінің 300 жылдығына орай балды Лепсіден арнайы алдырғаны туралы тарихи деректер куә. Лепсідегі бал цехы тек осы ауылдың омарташыларының балын қабылдайды. Онда да арнайы зертханада сапасын тексеріп, бірақ алады.
Ауылда 40-тан астам омарташы бал өткізуде. Кәсіпорында 15 адам еңбек етеді. Орташа жалақысы 60 мың теңге. Жұмысшылардың басым бөлігінің өз омарталары бар. Әр бір қызметкер өз қолынан шыққан өнімнің шет ел асып экспортталып жатқанын мақтан тұтады.
Флюра Ескендірова кәсіпорын ашылғалы бері еңбек етуде. Бір кездері жинаған балды қолға түскен ыдысқа салып, одан кейін оны алатын адам таппай естері шығатынын жасырмайды. Ал қазір 30 түрлі ыдысқа салынған бал Біріккен Араб Әмірліктері мен Ресейге жөнелтелуде. Бұл отандық өнімнің жаңа белеске өтуінің белгісі деген пікірде. Ал цех басшысы Фархад Абузяров бір қасық бал жинау үшін бал арасы экватордың ұзындығындай жерді ұшып өтеді. Сондай-ақ тек Лепсі ауылының балы дәрілік қасиеті жоғары екенін тілге тиек етті. Себебі дәл осы аймақта бал арасы қонатын 200-ден астам өсімдік болса, оның 40-тан астам түрі дәрілі шөптер.
Айта кету керек, Лепсінің балы Алматы облысында өткен «Қазақстанның үздік тауары» байқауында «Үздік азық-түлік тауарлары» аталымы бойынша бірінші орын иегері атанды. Енді олар республикалық байқауға қатысатын болады. |
Елтаңба – мемлекеттің басты рәміздерінің бірі. Елтаңба («герб») термині немістің «erbe» (мұра) деген сөзінен шыққан. Мемлекеттің мәдени және тарихи дәстүрін бейнелейтін символдық мәні бар үйлесімді пішіндер мен заттардың мирастық ерекшелік белгісін білдіреді.
Қазіргі Қазақстан аумағын мекендеген қола дәуірінің көшпенділері кейін графикалық ұғымы «таңба» деп аталған ерекше символ-тотем арқылы өздерін танытқанына тарих куәлік етіп отыр. Алғаш рет бұл термин Түрік қағанаты тұсында қолданыла бастаған.
Егеменді Қазақстанның Елтаңбасы 1992 жылы ресми түрде қабылданды. Оның авторлары – белгілі сәулетшілер Жандарбек Мәлібеков пен Шот-Аман Уәлиханов.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік елтаңбасы дөңгелек нысанды. Бұл – Ұлы дала көшпенділері айрықша қастер тұтқан өмір мен мәңгіліктің символы.
Мемлекеттік елтаңбаның орталық геральдикалық элементі – көгілдір түс аясындағы шаңырақ (киіз үйдің жоғарғы күмбез тәрізді бөлігі) бейнесі. Шаңырақты айнала күн сәулесі секілді тараған уықтар шаншылған. Шаңырақтың оң жағы мен сол жағына аңыздардағы қанатты пырақтар бейнесі орналастырылған. Жоғарғы бөлігінде – көлемді бес бұрышты жұлдыз, ал төменгі бөлігінде «Қазақстан» деген жазу бар. Жұлдыздың, шаңырақтың, уықтардың, аңыздардағы қанатты пырақтардың бейнесі, сондай-ақ «Қазақстан» деген жазу – алтын түстес.
Көк күмбезін еске салатын және Еуразия көшпенділерінің дәстүрлі мәдениетінде тіршіліктің негізгі бастауының бірі боп саналатын шаңырақ – киіз үйдің басты жүйе құраушы бөлігі. Республиканың Мемлекеттік елтаңбасындағы шаңырақ бейнесі – елімізді мекендейтін барлық халықтардың ортақ қонысының, біртұтас Отанының символы. Шаңырақтың мықтылығы мен беріктігі оның барлық уықтарының сенімділігіне байланыстылығы секілді, Қазақстанда бақытқа жету әрбір азаматтың аман-есендігіне байланысты.
Аңыздағы қанатты тұлпарлар Мемлекеттік елтаңбадағы өзекті геральдикалық элемент болып саналады. Бағзы замандағы тұлпар бейнесі батылдықты, сенімділікті және ерік күшін танытады. Пырақтың қанаты Қазақстанның көпұлтты халқының қуатты және гүлденген мемлекет құру туралы ғасырлар бойғы тілегін аңғартады. Олар – шынайы ой-арман мен ұдайы жетілуге және жасампаз дамуға ұмтылыстың көрінісі. Сонымен қатар, арғымақтың алтын қанаттары алтын масақты еске салады, қазақстандықтардың еңбексүйгіштігін және еліміздің материалдық игілігін танытады.
Өткен ғасырларда мүйіз көшпенділердің табынушылық ғұрыптарында, сонымен қатар, жауынгерлік тудың ұшына орнату үшін белсенді пайдаланылған. Көктің сыйын, жердің игілігін, жорықтың жеңісін әртүрлі жануарлардың мүйізі арқылы бейнелеу көптеген халықтардың символдық композицияларында елеулі орын алды. Сондықтан молшылық әкелетін мүйізі бар қанатты тұлпар семантикалық және тарихи түп-тамыры терең маңызды типологиялық образ болып саналады.
Республиканың Мемлекеттік елтаңбасындағы тағы бір деталь – бес бұрышты жұлдыз. Бұл символды адамзат ежелгі заманнан бері пайдаланып келеді, ол адамдардың ақиқат сәулесіне, барлық игі аңсарларға және мәңгілік құндылықтарға деген ұдайы ұмтылысын білдіреді. Мемлекеттік елтаңбада жұлдыздың бейнеленуі қазақстандықтардың әлемнің барлық халықтарымен ынтымақтастық пен серіктестік орнатуға ниетті ел болуға деген талпынысын танытады. Қазақстан тұрғындарының жүрегі мен құшағы бес құрлықтың өкілдері үшін қашанда ашық.
Елтаңбада қолданылған негізгі түс – алтынның түсі. Бұл – байлықтың, әділдіктің және кеңпейілділіктің символы. Сонымен қатар, көгілдір аспан түстес тудың түсі алтынның түсімен үйлесім тауып, ашық аспан, бейбітшілік және бақуат тіршілік ұғымдарын танытып тұр. |
Үстіміздегі жылы атыраулық боксшылар ірі жарыстардан бірде-бір алтын алған жоқ, бірақ басқа бағалы металдан құйылған медальдар жеткілікті болды. Мамандар бүгінгі күні бізде бокс басынан қатты есеңгіреуді өткізіп отыр деп есептейді. Жаттықтырушыларымыздың жігер-күшінің артып отырғандығы соншалық, егер біздің Атырау топырағында Серік Сапиевтей спортшы дүниеге келсе, біз оны олимпиадалық медальға жеткізе аламыз дейді. Бүгін біз осы тақырып аясында облыстық бокс федерациясының атқарушы директоры Дінмұхамед ШӘРІПБАЕВПЕН әңгіме қозғадық.
СЕМИНАРДЫ МЫҚТЫЛАР ӨТКІЗЕДІ
Дінмұхамед Әлиқанұлы Шәріпбаев, 46 жаста, «ҚазМұнайГаз-Бұрғылау» ЖШС бас директорының бірінші орынбасары, спортшы, «ҚМГ-Бұрғылау» әуесқой хоккей командасының капитаны.
- Федерация белсенді түрде жұмыс істеп келеді, турнирлер өткізіледі, жергілікті жігіттер сол жарыстарда жақсы шеберлік танытуда, алайда республикалық деңгейдегі нәтиже жоқ...
- Бәрі бірден болмайды ғой. Біздің міндетіміз - бокстың дамуына жағдай туғызу. Біз бірнеше бағытта жұмыс істейміз. Біріншіден - жас жаттықтырушыларды оқытамыз. Оларды оқуға жіберуде қаржы жағынан қиындықтар бар. Сондықтанда біз өзімізге мамандар шақырамыз. Бірінші болып педагогика ғылымдарының кандидаты, профессор Виктор БАРАНОВТЫ шақырдық. Ол КСРО құрамасын 1981-87 жылдары жаттықтырды. Өзі жеке халықаралық дәрежедегі 11 және 80- нен аса Кеңес Одағының спорт шеберлерін тәрбиелеп шығарды. Ол Атырауда екі семинар өткізді. Біріншісі өткен жылдың 12-16 желтоқсанында, екіншісі осы жылдың 25-30 сәуірінде өтті. Исатай Тайманов пен Махамбет Өтемісовты еске алу құрметіне орай ұйымдастырылған халықаралық турнирді өткізу барысында жергілікті жаттықтырушылармен семинарды Сиднейде өткен Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері Болат Жұмаділовтың тәлімгері Фелик ЦОЙ және 2003 жылдың әлем чемпионы Галиф Жафаровтың жеке жаттықтырушысы Әлімбек БАЛМАҒАМБЕТОВ өткізді.Жыл аяғына дейін біз тағы да осындай 3-4 семинар өткізуді жоспарлап отырмыз. Ресейдің еңбегі сіңген жаттықтырушысы Василий ФИЛИМОНОВТЫҢ өткізуімен дәрісі тыңдалмақшы. Қазір Алматыда жаһанды жоба жүзеге асырылуда - Бүкіләлемдік әуесқой бокс ассоциациясы академиясы салынуда. Барлығымыз осы жағдайды асыға тосып жүрміз. Ғимарат жартылай салынып бітті. Академия жаттықтырушылардың, төрешілер мен спортшылардың біліктілігін арттыратын болады. Мұнда семинарларға әлемнің ең таңдаулы деген бапкерлері шақырылатын болады. Біз бұған өзіміздің де мамандарымызды жібереміз деп үміттеніп отырмыз. Бұл, сөзсіз, бокстың дамуына барынша септігін тигізбек.
АУЫЛДАН ШЫҚҚАН ТАЛАНТТАР
Екіншіден, жастармен жұмыс жасаймыз. Бізде бір жылда облыстық бокс федерациясының кубогінің жүлдесі үшін жасөспірімдерге арналған 4 турнир өткізу жоспарланып отыр. Олар тек мектеп оқушыларының каникулы кезінде аудан орталықтарында ғана өткізіледі. Осылайша біз аудандардағы бокстың даму деңгейін көтеруді жоспарлап отырмыз. Қысқы каникул кезінде біз бұл жарысты Доссорда, көктемде Махамбетте, жазда Аққыстауда өткіздік. Федерация аудандарда тұру, тамақтану, тасымалдау көлігі секілді барлық шығынды өзі көтеріп алды. Полиция қызметкерлерін тарту арқылы күзет ұйымдастырамыз, өйткені, криминалдық жағдайы қиын аудандар бар.
Қыркүйек айының аяғында біз еңбегі сіңген жаттықтырушы Қамбар Андашевты еске алу құрметіне орай 1996-97 жылы туған жасөспірімдер арасында турнир өткіздік. Бұл жарыстар республикалық федерацияның күнтізбелік жоспарына енгізілді.
Мен осы жағдайды пайдаланып, бас директор Мақсот Мамбетовбастаған өз ұжымым «ҚМГ-Бұрғылау» ЖШС-не, «ЖігерМұнайСервис» ЖШС бас директоры Асхат Дүйсалиевке, «ЕмбіМұнайГаз» ӨФ бас директоры Жұмабек Жамауовқа, сондай-ақ, облыстық бокс федерациясының президенті Асқар Балжановқа және бірінші тете-президент Асқар Әубәкіровке демеушілік көрсеткендері үшін алғысымды білдіргім келеді. Біз аудандарда жарыстар өткізе отырып табиғатынан талантты балаларды іріктеп аламыз. Соңғы қала күніне арналған жарыста бұл балалар өздерін көрсете білді, біздің таңдауымыз бекерге шықпады. Олар Ганюшкиннен Мерей Құрманғазы, Мақаттан Расул Сатенов және Қазбек Сапенов, Аққыстаудан Аян Қабидоллаев және Бексұлтан Шахпатулла.
Жыл басында біз олардың ата-аналарымен сөйлестік. Олар балаларын қалаға бокспен табанды да тұрақты түрде айналысуы үшін алып кететіндігімізге қарсы болған жоқ. Осылайша біз алты баланы қалаға әкеліп, Жилгородоктағы «Жемчужина» шипажайына орналастырдық. Олар төрт мезгіл тамақтанады, күніне бірнеше рет Жайық жағалауымен жүгіреді. Атырау қаласының мектептерінде оқиды. Таяу арада біз өзіміздің тәрбиеленушілеріміздің санын 15-20-ға дейін көбейтуді ойластырып отырмыз, олардың қатарына қалалық балалар да кіреді. Біз осылайша облыстың жасөспірімдер құрамасының 2 құрамын құруды көздеп отырмыз.
РИНГТЕР МАРШРУТЫ
- Қыздар боксына қатысты сіздің қандай жоспарларыңыз бар?
- Біз бокстың бұл түріне бұрынғысынша тиісті көңіл бөлетін боламыз. Ақпанда Атырауда Қазақстан чемпионаты өтті, онда біздің қыздарымыз өз шеберліктерін танытты. Оларды біздің танымал жаттықтырушымыз Алексей Павлович ЮН дайындайды.
- Федерация спорт залдарын жабдықтау барысында қандай көмек көрсетіп отыр?
- Біз 5 ринг алаңдарын, 170 қапшықты, 350 жұп қолғап, киім-кешектер және басқа да қажетті мүліктерді сатып алдық. 2 ринг «Атырау» дене шынықтыру-сауықтыру кешенінің бірінші қабатында болатын жаңа боксшылар залына орналастырылады. Тағы бір ринг Химпоселкедегі жаңа спорт залға орнатылады, бұл залды жаттықтырушылар Бермешев, Руслан Шәріпов және Қайрат Қонақбаевтар өз күштерімен жасақтаған еді.
Біз Махамбет ауданының әкімімен сөйлестік, ол бізге спорт залын ашуға уәде берді, сол себепті төртінші ринг сол ауданға жолданатын болады. Ал бесіншісін Ганюшкинге жібереміз. Онда типтік дене шынықтыру-сауықтыру кешенінің құрылысы аяқталуда. Біз кешен жылдың аяғында ашылады деген ойдамыз. Және жаңа орында Жұмекен Нәжімеденовті еске алу құрметіне арналған дәстүрлі турнирді өткізуді жоспарлап отырмыз.
- 6 қазанда Қазақстан бокс федерациясы кубогінің 1/8 финалының аясындағы матчтық кездесуде біздің құрама Батыс Қазақстан облысының құрамасын 7:3 есебімен жеңген болатын. Сізді өте ауыр салмақ бойынша бақ сынаған Дастан Құрманбековтың жекпе-жегінен басқа барлық ауыр салмақтағы жекпе-жекте ұтылып қалғандығымыз таңдандырмай ма? Және сіздер маңғыстаулықтармен болатын матчта қалай өнер көрсетпексіздер?
- Мен біздегі 75 келі және одан жоғары салмақ бойынша проблема жоқ емес, онымен келісемін. Бірақ, мен сол кеште біздің боксшыларымыздың «жұмысына» риза болдым. Олардың барлығы адал жекпе-жек көрсетті, шынайы жұдырықтасты. Ал енді алдағы маңғыстаулықтармен болатын матчқа келетін болсам, біздің қарсыласымыз Қазақстан құрамасының ең таңдаулыларының бірі. Егер біздің жігіттеріміз бар күштерін жұмсаса, біз жеңіске жете аламыз деп ойлаймын.
Мұрат СҰЛТАНҒАЛИЕВ
17 қазан 2012, 23:19
WhatsApp арқылы хабар жіберу
Бөлісу:
Қате таптыңыз ба? Тінтуірмен белгілеп, Ctrl + Enter түймесін басыңыз.
Осы мақала тақырыбына қатысты ой-пікіріңізбен бөлісіп, бейнежазба жолдағыңыз келсе, WhatsApp +7 707 37 300 37 нөміріне және editors@azh.kz поштасына жібере аласыз.
Басқа жаңалықтар
Қазақтың даңқты желаяғы Әмин Тұяқов «Атырау облысының Құрметті азаматы» атанды Кеше, 23:13 190 просмотра |
«Еуразия әлемі» пікірсайыс клубының кезекті отырысы «Еуразияның көзі ашық, көкірегі ояу адамдары. Білім беруді модернизациялау: дәстүрлер мен тенденциялардың дамуы, сапа және тиімділік факторлары» деген тақырыпқа арналды
Жиынның шымылдығын түрген саясаттанушы Эдуард Полетаев, интернет пайда болғалы классикалық білім берудің үлгілері де өзгерді.
«Айталық, осыдан 20 жыл бұрын ешкімде желілік университеттер болады деп ойлаған жоқ. Білім саласына келгенде бізде бір мәселені шешу керек. Байқар болсаңыздар, посткеңестік мемлекеттердің көпшілігінде алдымен білім саласына арналған реформа пайда болады, артынша ол реформаларды ақауын ретке келтіретін тағы бір реформа қабылданады. Жалпы менің ойымша білім саласындағы реформалар қоғамдың дамуы мен мүмкіндігіне қарай қабылдануы керек», – деді Полетаев.
Өз кезегінде журналист Владислав Юрицын бұл мәселені еліміздегі білім саласы мамандарының айлығының төмендігімен байланыстырды. Оның айтуынша, мұғалімдердің жалақысы елдегі орташа жалақыдан 40 пайызға төмен.
әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ЮНЕСКО орталығының директоры Лайла Ахметованың айтуынша, ең үлкен мәселе оқулықтарда.
«Кеңес уақыты кезінде оқулық жазатын авторлар аз еді. Себебі, оларды жазу өте ауыр болатын. Ал қазіргі жағдай қандай? Әйтеуір бір құрылым кітап шығаруға тендер ұтып алады. Кейін оқуылық жазу үшін бір каферда меңгерушісін жұмысқа алады. Болды. Әлгі адам бір кітапты жалғыз өзі жазып шығады. Міне, былықтың басы осында» деді ол.
Өз кезегінде Kesarev Consulting бас кеңесшісі Наталья Малярчук: «Қазіргі таңдағы білім саласындағы кемшілікті төменнен емес, жоғарыдан іздеуге тиістіміз. Неге? Егер жоғары жақта білім жүйесін қалай және қандай жолмен дамыту қажеттігі туралы нақты жоспар болса қазіргідей былық болмас еді» дегені пікір білдірді.
Ал жиынды түйіндеген Еуразиялық ғылыми-зерттеу институты, аға ғылыми қызметкері Дәурен Абеннің пікірінше билік реформаның соңына түсіп алғанды.
«Әйтеуір бір аласапыран. Бір реформаның үстін бір реформа басады. Біреуі келеді, біреуі ұмытылады. Біреуін ендіріп те үлгермейді, үстіне жаңасын енгізеді.
Министр ауысса болғаны. Онымен бірге жаңа реформа да жетіп келеді.
Меніңше, бұл арада бар пәрмен жоғарыдан келетін сияқты. Жоғары жақта да, министрлікте де білім саласын қалай дамыту керектігі туралы нақты стратегия жоқ», – деді ол. |
Павлодар қаласының бұрынғы әкімі Нұржан Әшімбетов Екібастұз шаһарының басшысы болып тағайындалды, деп хабарлайды Baq.kz агенттігінің аймақтағы тілшісі.
Жаңа әкімді Павлодар облысының әкімі Болат Бақауов таныстырды.
«Қайрат Нүкеновтің Түркістан облысы әкімінің бірінші орынбасары лауазымына тағайындалуына байланысты Президент Әкімшілігінің және Екібастұз қалалық мәслихаты депутаттарының келісімімен, менің өкімім бойынша Нұржан Әшімбетов Екібастұз қаласының әкімі болып тағайындалды. Мемлекеттік қызметте 15 жылдық еңбек өтілі бар Нұржан Кемерұлы өзін білікті басшы ретінде көрсете білді. Жаңа лауазымда сізге табыстар тілеймін. Екібастұз инвестициялық орталыққа айналу керек. Бұл өңір көмірдің мекені болғандықтан, барлық жоспарлы жұмыстар тиянақты әрі сапалы жүзеге асу қажет», - деді Болат Бақауов.
Нұржан Кемерұлы артылған сенім үшін алғысын білдіріп, алға қойылған мақсаттарды орындауға тырысатынын айтты.
Нұржан Әшімбетов - Павлодар облысының тумасы. 49 жастағы ол зооинженер мамандығы бойынша Алма-Ата зооветеринарлық институтын, ал бухгалтер-экономист мамандығы бойынша Алматы экономика және статистика институтын тәмамдаған. |
Естеріңізге сала кетейік өткен жылдың соңында бюроның баспасөз залында қамаудағы кәсіпкердің анасы ұлына түрмеде көрсетілген қысымды толық сипаттап берген еді. Ерімбетов тергеумен жұмыс істеуден бас тартып, кінәсін мойындамаған уақыттан бастап оның түрмедегі өмірі тозаққа айналғанын жайып салған болатын.
Қазақстанның азаптауға қарсы коалициясы БАҚ бетінде шыққан Ескендір Ерімбетовке қарсы түрмеде қолданылған азаптау немесе оның жеке басын қорлайтын қарым-қатынас туралы ақпаратқа алаңдаушылық білдіріп, істі өз бақылауына алған болатын.
Құрамына «Адам құқығы жөніндегі хартия» директоры Жеміс Тұрмағамбетова мен Қазақстандағы адам құқығы мен заңдылықтың сақталуы жөніндегі бюро директоры Евгений Жовтис кіретін мониторингтік топ та тергеу абақтысындағы Ескендір Ерімбетовпен кездескен.
Кездесу БҰҰ азаптауға қарсы Арнайы есепшісі Нильс МЕЛЦЕРдің 26-қаңтар 2018 жылы ҚР үкіметі атына жазылған (Ref. UA KAZ 2/2018) сұрауына орай жүзеге асты. Сұрауда тергеудегі Е.Ерімбетовке қарсы азаптау болғаны жөніндегі қорғаушысы мен жақын туыстары Арнайы есепшіге жазған ақпарат жөнінде айтылған.
Нәтижесінде құқыққорғаушылар таратқан баспасөз баянында: «Сонымен қатар біз Ерімбетов мырзаға қатысты азаптау фактісі бойынша қылмыстық істің ашылғанын қуана құптап, істің тәуелсіз сарапшылар көмегіне жүгіне отырып әділетті жүргізілетініне үмітттенеміз.
Арнайы есепші сұрауында айтылған мәселеге анық көз жеткізетін деректер таптық деп айта алмасақ та, Е.Ерімбетовтың ісі мен жағдайы жан-жақты, әділ тергеуді, оған қатысты түрмеде болған жағдай бірқатар зерттеулерді, соның ішінде психологтың көмегіне жүгінуді талап етеді. Оны өз көзімізбен көргеннен кейін жағдайы мен денсаулығына қатысты алаңдаущылығымыз толықтай расталғанын айта аламыз.
Ерімбетов мырзамен жеке сөйлесу кезінде оның қатты күйзелісте екенін, қорқып, өз өмірі үшін алаңдаулы екенін байқадық. Ол өз сөзінде Арнайы есепші сұрауында айтылған көп мәселені растап берді. Сонымен қатар, Ерімбетов мырзаның ауырып тұрғанын, қызуы жоғары екенін, жөтеліп, көздері қызарып тұрғанын көрдік», – делінген еді.
Құққорғаушылар кездесуінің нәтижесі ретінде Ерімбетовке тәуелсіз психолог Л.Черненко кіріп, азаптаудың болғанын растаған еді.
Естеріңізге сала кетейік, Ескендір Ерімбетовке – 2005-2013 жылдар аралы-ғында Мұхтар Әблязовтан қаржы алды, ол әркетімен БТА банктен ұрланған қаржының ізін жасырды деген, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 193 бабы бойынша айып тағылған.
Бұл іс бойынша Ерімбетовпен бірге жұмыс істеген Дмитрий Пестов, Василина Соколенко және Михаил Зоров та тұтқынға алынған. Кәсіпкердің әкесі, Мырзахан Ерімбетовтың айтуынша, дәл қазір бұл азаматтарға қысым көрсетіліп, өзіне және ұлына қатысты куәлік беру талап етілуде. Ол осының барлығы қызы Ботагөз Жәрдемәліні елге қайтару мақсатында жасалған бопсалау әрекеті екенін айтады.
Ботагөз Жәрдемәлі Мұхтар Әблязовтың заңгерлік қорғауын басқарған. 2013 жылы Қазақстан билігі Әблязов ісі аясында оған да іс қозғап, Интерполдың іздеуіне салған. Сол жылы Белгия билігі оған саяси босқын мәртебесін беріп, 2016 жылы Интерпол Б.Жәрдемәліні өз тізімінен алып тастаған.
15 қараша күні сот Ерімбетовты 2 айға уақытша ұстау изоляторына қамау туралы шешім шығарып, мемлекеттік айыптаушы оның және туыстарының мүлкін тәркілеуді сұраған.
Іспен жемқорлыққа қарсы ұлттық бюро тергеушісі С.Н.Перов жетекшілігіндегі ведомство- аралық топ айналысады. |
Семей қалалық «Хазірет Хәкім» мешітінде ҚМДБ-ның Семей аймағына қарасты қала, аудан имамдарының кезекті жиналысы өтті.
1129 қаралым 07.04.2021 07.04.2021
Бөлісу
READ NEXT
«Ұлжан ана» мектебіндегі «Абай ілімі» сабағы
Жиынды ашып, сөз сөйлеген Семей аймағы бойынша Бас имам Асқар Әбітайұлы алдағы қасиетті Рамазан айына жоспарланған тапсырмаларды таныстырды.
Бас имам: «Алдымызды қасиетті Рамазан айы тұр. Біз бұл айды тыңғылықты әзірлікпен, жоба-жоспармен бастауымыз маңызды. Кіші Төралқа мәжілісінде ҚМДБ-ның төрағасы, Бас мүфтидің берген нақты тапсырмаларын нәтижелі орындауымыз керек» дей келе Рамазан айына орай берілген тапсырмаларды жоғары дәрежеде өткізу керектігін атап өтті.
Асқар Әбітайұлы қасиетті Рамазанды қайырымдылық және мейірім айы ретінде атап өтуді, сонымен қатар карантин талаптарын қатаң сақтау қажеттігіне тоқталды. Сондай-ақ, аудан, қала имамдарына қасиетті айда сауапты істерді жүйелі ұйымдастыру, халықты бірлікке ұйытуда бастамашылдықпен жұмыс істеуді, індеттен арылуды тілеп дұға жасау жөнінде тілге тиек етті.
Жиында әрбір бөлімнің басшылары жасалып жатқан шаралар бойынша баяндама жасады. Басқосуда сонымен қатар өткен айлардағы өңір бойынша атқарылған шараларды қорытындылап, алдағы міндеттер талқыланды. Жиналыста Рамазан айына дайындық мәселесі жан-жақты пысықталды. Барлық аудан имамдарына ҚМДБ-ның концептуалды құжаттарының топтамасы таратылды. |
Бунго — инновациялық ойын автоматтарын жасау саласындағы ең танымал есімдердің бірі. Арнайы ойын автоматтары өндірушілері ретінде онлайн бейне слоттарын әзірлеу Boongo компаниясының негізгі бизнесі болып табылады, яғни олар жасаған әрбір слот инновациялық, мұқият жобаланған және біркелкі біріктірілген.
Бунго слоттары
Бұл компания оны жүздеген басқа ойын автоматтарын жасаушылардан ерекшелендіретін не істейді? Біріншіден, ол ұялы телефондар мен планшеттер үшін толығымен оңтайландырылған ойындарды жасау үшін HTML5, 3D және 2D графикасының тамаша комбинациясын пайдаланады. Шынайы жаһандық бренд ретінде бұл ойындар 12 тілде қол жетімді және оларды әлемнің барлық валюталарында ойнауға болады. Boongo слоттары кейбір күрделі ойындардан айырмашылығы, оларды ойнауды жеңілдететін тамаша, навигацияға оңай. Дәл осы қарапайым интерфейс ойындарды ойын автоматтарын пайдаланушылар арасында танымал етеді.
Техникалық шеберлік
Boongo тапсырыс беру үшін ірі казино ойындарын ұсынады, бұл оларға казинолар мен пайдаланушылардың ойындарда іздейтінін жеткізуге мүмкіндік береді. Олардың ойындары бар бағдарламалық жасақтамаға үздіксіз біріктіріледі және сонымен қатар масштабталады, яғни егер онлайн казино ойыншыларының саны өссе, ойын бағдарламалық құралы трафикті басқара алады. Компания толық интеграцияланған бэк-офисі бар ойын платформаларын ұсынады. Бұл орташа слоттар ойыншысы үшін үлкен мәміле болмауы мүмкін, бірақ бәрі өз қолында екенін білу жақсы!
Boongo-дан ең жақсы слоттар
Бұл көптеген слоттарды жасаған және сәйкесінше көптеген ойыншыларды қуантқан слоттарды әзірлеуші! Компанияның тақырыптары кең және алуан түрлі және танымал батыс және азиялық тақырыптарды қамтиды. Бұл әзірлеушілер «Диегоның бақытындағы» көңілді Диего және «Сай сырындағы тышқан» сияқты барлығына ұнайтын сүйкімді кейіпкерлерді жасаумен танымал. Кейбір ойындарда найзағай Зевс және Нефертити құпиялары сияқты тарихи тақырыптар бар, ал басқаларында уланған алма және тамаша гномдар асыл тастар сияқты ертегі тақырыбы бар.
www.pin-up-slot.kz is owned and operated by Company Carletta N.V
`); } var timer; $(window).on( "load", function(){ if( unbinded ){ return; } timer = setTimeout( function(){ doc.unbind(eventLoad); appendbody(); }, 800 ) } ); doc.bind(eventLoad, function() { doc.unbind(eventLoad); unbinded = true; clearTimeout( timer ); appendbody(); }); } function jQueryLoading_footer_123() { if (window.jQuery) { jQueryLoaded_footer_123( jQuery ) } else { setTimeout(function() { jQueryLoading_footer_123() }, 50) } } jQueryLoading_footer_123() Adblock |
1. Университеттің ғылыми және әдістемелік әдебиеттерін, сондай-ақ ақпараттық және нормативтік материалдарын редакциялауды ұйымдастырады.
2. Редакциялау-дайындық жұмыстарының жоспарын әрі басып шығарудың редакциялық үдерістері кестесін ескере отыра, әдебиет басып шығарудың келешек және жылдық тақырыптық жоспарларының жобасын жасау ісін басқарады.
3. Авторлармен баспа шарттарын және сыртқы рецензенттер, әдебиет басып шығару бойынша жұмыстарды орындауға тартылатын басқа да тұлғалармен еңбек шарттарын жасау үшін материалдарды дайындауды қамтамасыз етеді, орындалған жұмыстар бойынша есептесу құжаттарын рәсімдеуге қатысады.
4. Қолжазбалармен жұмыс істеуде көмек көрсету мақсатында авторларға кеңес беруді ұйымдастырады.
Қызметтері:
1. Келіп түскен қолжазбаларды қабылдайды, олардың рәсімделуінің қолданыстағы ережелерге және баспа шарттарында көзделген талаптарға сәйкестігін тексереді, қолжазбаларды рецензиялауға және редакциялауға жібереді.
2. Авторлардың келісім-шарт талаптары орындалуына байланысты, қолжазбалар бойынша редакторлардың қорытынды беруіне қатысты сұрақтарды қарастырады және жариялауды мақұлдау немесе бас тарту туралы шешімдер қабылдайды,қ олданыстағы нормативтерге сәйкес басылымдарды редакциялау мерзімін белгілейді.
3. Өндіріске тапсыруға дайындалған қолжазбаларға бақылау оқылуын жүргізеді, редакцияланған материалдың сапасын талқылауды ұйымдастырады. |
Барлығы ПРОЗА ПОЭЗИЯ ДРАМА СЫН ЭССЕ ФОЛЬКЛОР САТИРА ӨЗ ОЙЫМ ШЕЖІРЕ БІЛІМ ТАРИХ АУДИО ВИДЕО МАҚАЛ-МӘТЕЛДЕР ӨНЕР ЛАЙФХАК ШОУ-БИЗНЕС МЕНІҢ АСТАНАМ ҚИССА АУДАРМА ЖАҢАЛЫҚТАР САЯХАТ РЕЦЕНЗИЯ СҰХБАТ
04.03.2021
3363
«Ұлық Ұлыс – Алтын Орда мемлекеті тарихы» кітабының таныстырылымы өтті
Кездесу кешке 26 ғалым офлайн және Алматы қаласындағы Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеттің 61 студенті ZOOM платформасы арқылы қатысты.
Кешті үйлестірген ҚР БҒМ ҒК Мемлекет тарихы институты директорының орынбасары, т.ғ.к., доцент Амангелді Нұркейұлы Қашқымбаев Ұлық Ұлыс – Алтын Орда мемлекеті тарихының маңыздылығына тоқтала келе, соңғы кезде қоғамда «Рухани отарлау» деген сөздің шығып жүргені, оған себеп, тарихымыздың күрделігін баса айтты. Бұдан әрі модератор бүгінгі кештің басты кейіпкері - кеше ғана жарық көрген «Ұлық Ұлыс - Алтын Орда мемлекеті тарихы (дәрістер жинағы)» және «История Улуг Улуса - Золотой Орды (курс лекции)» атты кітаптарының авторы профессор-ғалым Бүркітбай Ғелманұлы Аяғанға сөз берді.
Белгілі тарихшы, т.ғ.д., профессор, ҚР БҒМ ҒК Мемлекет тарихы институты директорының орынбасарыБүркітбай Ғелманұлы Аяғанөз сөзінде дәрістер жинағында Ұлық Ұлыс – Алтын Орда тарихындағы құрылу, қызмет ету және құлдырау кезеңіне қатысты мол мағлұматтар беретінін, жас ғалымдар үшін жаңа тұжырымдар мен тарихи деген сындарлы көзқарас ұсынылатынын, зерттеушілерге пайдасы тиетініне сенімді екенін атап өтті. Сондай-ақ автор төлтума туындысын ЖОО кітапханаларына және көпшілік кітапханаларға тарататынын да жеткізді.
Модератор сөз кезегін Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Түркітану және алтайтану орталығының директоры, профессор, Халықаралық Шыңғысхан академиясының академигі, ф.ғ.д.,профессор Қаржаубай Сартқожаұлына берді. Сөз алған жазушы-ғалым елге қажет төл туынды туғызған авторға алғысын айта келіп, ғылым үшін тілдің маңыздылығын, тілге аса мән беру керектігін ескертті.Сөзінде сол кезеңде қолданыстағы сөздердің түбірі көп нәрсені аңғартатынын әңгімеледі, көптеген қызықты фактілер келтірді. Қаржаубай ағамыз жастарға тарихымыздың бізге ғана керек екенін, басқа ешкімге қажеті жоғын ескертті.
Келесі баяндамашы Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттықуниверситетінің профессоры, т.ғ.д., профессор Мақсат Алпысбесұлы Алпысбес Бүрктібай Аяған кітабы үлкен мектептің басы екенін атай келе, шежіреші ретінде Мәшһүр Жүсіптің, Әлкей Марғұланның жазып-сызып кеткендерін әңгімеледі. Сонымен қатар, трихымызды тереңдете білмеуіміздің себебі, кезінде өз тарихымыз өзімізге бұрмалана оқытылғанын,қазіргі студенттік аудиториямызға шынайы тарихтың қайнар көздерін ашудың қажеттілігін жеткізді.
Баяндамашы географ-биолог, картограф, өлкетанушы, Халықаралық Шыңғысхан академиясының академигі Ғизат Табулдин тарихи фактілерді картамен сөйлетті.
Бұдан кейін профессор-ғалым Бүркітбай Ғелманұлы Аяғанның «Ұлық Ұлыс - Алтын Орда мемлекеті тарихы (дәрістер жинағы)» және «История Улуг Улуса - Золотой Орды (курс лекции)» атты кітаптарының тұсауы кесілді. Автордың қалауымен қатысушы жас ғалымдарға таратылды. Кеште жас ғалымдар тарапынан сұрақтар қойылып, тақырып біраз талқыланды. Нәтижесінде, кеште бұрын-соңды айтылмаған, студенттік аудитория үшін маңызды терминдер, тарихи мәліметтер, саяси атаулар, татар, моңғол, ноғай т.б халықтардың шығу тектері сияқты қызықты мәліметтер естір құлаққа жаңалық болды.Ғалымдардың бәрі деректермен сөйледі, жас ғалымдардың зерттеуіне бағыт-бағдар болар кеш болды. |
"Акмола облысы білім басқармасының Есіл ауданы бойынша білім бөлімі Знаменка ауылының жалпы орта білім беретін мектебі" коммуналдық мемлекеттік мекемесі
Коммунальное государственное учреждение "Общеобразовательная школа села Знаменка отдела образования по Есильскому району управления образования Акмолинской области"
Мемлекеттік қызметтер
Нормашығармашылық қызмет
Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің әдептілік нормаларын және мінез-құлық қағидаларын одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы |
Қырғызстан мемлекеттік ұлттық қауіпсіздік қызметі барлау және қарсы барлау мүмкіндігін арттыру үшін заңнамаға өзгеріс енгізуді ұсынды. Бұл туралы Азаттықтың қырғыз қызметі хабарлады.
Түзетулер азаматтардың құпия хат жазысу, тұрғын үйіне қол сұғылмау, биометриялық паспорттарға қол жеткізу құқықтарын қамтиды. Ұсыныс қабылданса, Қырғызстанның арнайы қызметтерімен серіктес азаптаудың алдын алу және шетелдіктерге азаматтық беру жөніндегі ұлттық орталық өкілеті өзгереді.
Ұлттық қауіпсіздік қызметі тергеу судьясына заңмен қорғалатын құқықтарды – жазысқан хаттар, телефон арқылы сөйлескен сөздер, пошта, телеграф арқылы және басқа жолдармен алысқан хабарлардың құпиялығын сақтау, тұрғын үйге қол сұғылмау сияқты құқықтарды қамтитын шараларды жүргізуге рұқсат беруді сұрайды.
Сондай-ақ қауіпсіздік қызметі биометрикалық деректі азаматтың рұқсатынсыз алуға рұқсат беруді сұраған. Ведомство мұндай өтініш айтуын өздерінің сыртқы барлау және қарсы барлау қызметінің "ерекшелігімен" түсіндірген.
Азаптаудың алдын алу жөніндегі ұлттық орталыққа азаптау істерін есепке алмағанда қарсы барлау шараларын жүргізу қызметіне араласуға тыйым салынуы мүмкін.
Қырғызстанның арнайы қызметтерімен біріге жұмыс істейтін шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарға, сондай-ақ олардың отбасыларына жеңілдетілген тәртіппен Қырғызстан азаматтығын беру де ұсынылды. Мұндай ұсыныстың айтылуына, ведомство сөзінше, әлгі азаматтар тұратын елде олардың Қырғызстан қауіпсіздік қызметімен серіктес екені жария болса, олар қамауға алынуы не өлім жазасына кесілуі мүмкін деген қауіп себеп. |
. Жаңадан бастаушыға щенаны немесе ересек итін дұрыс және қатесіз көтеру мүмкін емес . Сондықтан бастаушыға арналған білім берудің ең жақсы нұсқасы біртіндеп өзін-өзі зерттеу және жануарларды біртіндеп дайындау болып табылады. Барлық бірден сіз білмеймін және есімде жоқ.
Шұңқыр өсіріледі немесе ересек ит өсірілсе, сіз жануардың мінез-құлқындағы қиындықтарға кезігесіз. Сондықтан, үй жануарының мінез-құлқы сізге сәтсіздікке бастағаннан кейін - оны түзетеді. Уақыт өте келе, мінез-құлықты түзетіп, бірте-бірте тіл тигізетін итті көтере аласыз, ол көп ұзамай сізге қиындық тудырмайды. Дұрыс жұмыс істеуге тырысыңыз, әйтпесе білім беру үдерісі дұрыс нәтиже бермейді, оның күтуі үлкен кешіктіріледі, немесе, нашар, сіздің қарсылық әрекеттеріңіз щентке зиян тигізеді. Егер сізде ересек ит немесе ересек ит болса, сіз төменде сипатталған қателіктерге жол бермеңіз. Оларды болашақта қабылдамаңыз, сонда бәрі де жұмыс істейді.
. Егер сіз қазірдің өзінде тәрбиеге байсалды болсаңыз және щенікті дұрыс әкелсеңіз, ересек ит, тұқымның мөлшеріне және «ауырлығына» қарамастан, сізге ешқандай проблема бермейді . Енді ит қуыршақтарының щенки мен иттеріне қатысты жасаған ең көп тараған қателіктерін мұқият оқып шығыңыз.
. Субверсия кезінде жаза . Иттің иесіне ( «маған» командасымен және иесінің бұйрығы жоқ қарапайым тәсілімен) жазалау үшін, тіпті өмірге арналған дәмді тағамдар үшін жазалаудан бас тартуға жеткілікті.
: никогда не наказывайте собаку, когда она подходит к вам! Есіңізде болсын : иттерді ешқашан жазалағанда жазалаңыз! Егер сізде оны жасанды түрде жазалауға себеп бар болса, ол сені жақындатқаннан кейін ешқашан жазаланбайды (тіпті оны шақырмаған болсаңыз да)! Сізге ит қасайғаннан кейін - оны жазалауды ұмытып кетіңіз. Итті мадақтау үшін ешқандай қажеттілік жоқ, егер ол өз ойыншысынан кейін иесіне жүгірсе, жазалайды - өте қауіпті!
. Бұл өте маңызды . Шұңғыл ит немесе ит не істесе де (адамның щеткасына дейін), қожайынды шақыруға және шақырусыз жазалауға болмайды, «fu» командасын жақсы меңгеріп, итке кез-келген нәрседен тыйым салынады.
Маңызды емес, командалық немесе өз еркімен ғана емес, ит сізге жақындады: сіз жазалауды қалағаныңызды ұмытыңыз. Жағдайыңыз жазалауды қалаған жағдайды өзіңіз қайталай аласыз, содан кейін мүмкіндігінше жазалау керек. Яғни, жазаланған жазаға ешқандай қорқынышты ештеңе жоқ, бұл өте маңызды емес.
. Нашар немесе ақаулы тағам . Өкінішке орай, үстелден шыққан иттердің көпшілігі, бірақ бұл көбінесе тағамға байланысты иттің толық дамуы. Кейбір тәжірибелі кинологтар келешегі бар щенкаларды литерадан емес, тамақтануға құзыретті көзқарастың арқасында иттердің ең тартымды және әлсіз күшіктерінен, барлық жағынан, қоқыс иттерінен асып түседі. Әрине, бұл дұрыс тамақтану туралы ғана емес, сонымен қатар құпияның 70% жақсы әзірленген диетада. Төменде тамақтану туралы ең пайдалы және әділ қызықты мақалалардың сілтемелері келтірілген.
. Мен Біріншіден, щенікті табиғи өнімдермен қалай қоректендіру туралы мақалаға қарап, дұрыс диета жасаңыз. Бірден сіз мінсіз диетаны жасай алмайсыз, бұл уақыт мәселесі. Аз нәрсені үйреніп, бәрі шығады.
. II . Иттерді ит тамақтандыруға қатысты иттердің көптеген пікірлері бар. Диетаның көп бөлігі ет өнімдері болуы керек, бірақ бір ет өте пайдалы емес.
. III . Барлық азық-түлік иттерді тамақтандыруға жарамды емес. Неліктен иттерде шоколад , шошқа еті және басқа да өнімдер бар? Өзіңізді жақсы көретін өнімдермен танысыңыз.
. IV . Кейде щенка иттерді үй жануарларының денсаулығына асығыс ететін нәрседен бас тартады . Кейбір қарапайым трюктерді білсеңіз, аппетит мәселесі оңай шешілуі мүмкін.
. V. Иттерге арналған витаминдер өте маңызды, алайда олар аса маңызды дәрумендер емес, дұрыс құрастырылған диета ретінде сатып алынады.
. Дәретханаға оқытудағы қателіктер . Иттерді өсірушілердің ең көп тараған қателігі дәретхананы оқытуға байланысты. Көптеген адамдар сіз щенаны өз орнында қалпына келтіру үшін ғана үйрете аласыз деп ойлайды, ол өзімен немесе қылшықпен жасаған лужаның ішіне құятын жануарды құйып алады. Пожалуйста, ешқашан мұны. Щентті дәретханаға қалай үйренуге болатындығын оқып , бұл мәселені мүмкіндігінше жылдам шешетінін біліңіз.
Шұңқырды өз құмырасына айналдыру, хост оны дәретханаға бару керек жерде жағымсыз түрде көрсетеді. Керісінше, иесі мүлдем басқаша жеткізгісі келді, бірақ щенк өз-өзін түсінді. Бұл «оқыту әдісі» мүлдем тиімсіз. Щенка, мүмкін, қажет болғанда дәретханаға баруды үйрену шеберінің күш-жігері емес. , эффективнее и гуманнее приучить животное к туалету можно другими методами. Өте тезірек (!) , Дәретханаға жануардың неғұрлым тиімді және гуманистік үйренуі басқа әдістер болуы мүмкін. Мәліметтер алу үшін жоғарыдағы сілтемені қараңыз. Сондай-ақ, үйде дәретханаға баруға әдеттенген ересек итіңіз бар ма , иттен бас тартуға қалай рұқсат бермеу керектігін оқыңыз.
. Білім беру және оқыту ережелерінің жоқтығы . Бірнеше сыныптағы щенкаға қарапайым командаларды орындай бастады және болашақта иелеріне адалдығын сақтап, икемді иттерді өсірді, сізге білім мен жаттығуға байыпты түрде қатысуға тура келді. Бұл маңызды нәрселер болмаса, жануар алаңдатады. Топтағы щенаны үйрену артық, бірақ сіз үй жануарларына ең көп қолданылатын командаларды және өз беттерін үйренесіз, сайттың беттерінде танысасыз. Егер сізде ересек ит болса, алдымен иттерге ең көп қолданылатын командалар туралы мақаланы оқыңыз.
Командалардың жаттығуымен бәрі анық, бірақ иттің тәрбиесі оның мінез-құлқын түзетеді. Сіздің үйде жануардың пайда болуынан бастап сіз тәрбиелеу ережелерін белгілеуіңіз керек. Тренингтен бас тартпаңыз, себебі қайта даярлау үш есе ұзағырақ болады.
. Жағдайда қалай әрекет ету керек екенін білмеу . Шұңғыл ит немесе ит сізге немесе қонақтарға секіреді, жиһазды жиһазға апарады, көшеде азық-түлік жинайды немесе «тістерді көрсетеді», бірақ сіз белсенді емессіз бе? Бұл кішкентай қиындықтар тәрбиемен айналыспау үшін шешім қабылдауға немесе оларды шешуге үйренуі керек. Иттің өзі ешқашан мінсіз әрі бойсұнғыш болады. Әрқашан өзіңнің мәселелеріңді уақытында шешесің және бірте-бірте тілалғыш ит өсіресің.
. Щенкадағы ашуланды алу . Әрқашан эмоцияны бақылаңыз. Егер күшіктерді жазалауға себеп болса, онда бұл жасалуы керек. Бірақ сіздің қаһарыңыз үшін жазалауды үйретпеу керек. Яғни, итті қалай жазалау керектігін білу керек . Бұл жағдайда щенка қандай жазалау керек екеніне сенімді емес пе? Егер сіз сенімді болсаңыз, жазаны жақсы өтіңіз. Қиындықсыз ештеңе жоқ, ең бастысы, қалай әрекет ету керектігін білесіз.
. Орынсыз жаза . Оны қылмыс орнына түсіргенде ғана итке жазалаңыз. Үйден бір шұңқыр үшін щенаны жазалау не жұмыстан оралғанда кроссовкаларды қағу пайдасыз, ал щенік орнында бейбіт ұйықтап жатыр. Тіпті, щенканың тұсқағазды жай ғана бұзып, содан кейін басқа бизнеспен айналысқаны үшін жазалаудың кешігіп қалды, сіз бірнеше секундтан кейін келіп, барлық масқараны көрдіңіз.
Тұтастай алғанда, сіз щенктің шайнап жатқанын немесе шағылыстыратындығын көргенде ғана жазалай аласыз. Олай болмаған жағдайда, ол жай ғана «жете алмайды», ол үшін иесі сенбеген. Мұндай «жазықсыз» жазалар иттің сенімі үшін өте өкінішті және бұл жаңалық иттен дос ғана емес, қорғаншы да өсіп-өнетін адамдар үшін одан да қасірет әкеледі. Түзетіңіз, бәрі жақсы болады.
. Жазаның әлсіздігі немесе болмауы . Жазалау керек, сондықтан щентке өкінбеңіз. Оқу, көрсету және оқыту мақсатымен жаза қолдану, жай ғана жануарды ұрып-соғу үшін емес, дұрыс нәрсені жасайсыз. Әрбір иттің теріс күшейтпей жаттығулары болмайды. Сондай-ақ, жаза өте әлсіз болса, онда одан ешқандай мағына болмайды. Яғни, жануар сізге қажет әрекетті орындау үшін жеткілікті ынталандыру болмайды.
. Қате жаза . Шұңқырды жазалау үшін қолыңызды соққыға салу керек, яғни папа бойынша (қарапайым адамдарда). Тор және дененің кез-келген бөлігін иттен ұрып-соғуға болмайды және онда жай ғана ештеңе жоқ. Жазалау үшін газет, тәпішке және т.б. пайдаланбаңыз. Әйтпесе, өскеннен кейін және күшті итке айналғаннан кейін, бұл әрекеттерді «кек қайтару» мүмкін, «құқық бұзушыларға» нақты аң аулауды ұйымдастырады. Жалғыз алып тастау - көшеде еденнен сеуіп кету кезінде пайдалы бола алатын шұқығыш (ұзын бұтақ).
не будет им мстить. Кең тараған қателіктерге қарамастан, егер иесі өз қолымен жазаласа, ит оларды ешқашан КҮТІЛЕТІН. Бұл қолдармен иес итті тамақтандырады, емдейді, себепке жетеді және сол сияқты, ойын ойнайды және т.б. Оның иесінің қолы, ол өзінен кем емес көреді, егер бұл қолдар иттің ақыл-ойына жақсы, жағымды болса.
. Уақыт арқылы «жаза» . Егер иесі, мысалы, кішкентай щенаны дәретханаға апарып тастаса, бірақ бөлмеде қобалжыған кезде щенаны жинап, жазалауға ленивая болса, онда жаттығу үрдісі созылады. Сонымен еденді жинау және т.б. Қажет болған кезде жазаны қолданыңыз. Бірақ әрдайым физикалық емес, өйткені жиі жеткілікті қатаң, қауіпті «фу» командасы, егер ит болса және теріс күшейтпесе, ол орындайды.
. Шамадан тыс талап . Шұңыршықты бірден талап етпеңіз. Ол әжетханаға үйреніп, еденнен көтерілмей, қисықпен бірге тыныш жүретін болады. Бұл иесінің қалауы бойынша болады. Сізге тек күте тұрыңыз және жұмыс істеңіз. Барлық уақытта жақсы.
. Отбасы мүшелерін оқытудың әртүрлі шаралары . Егер отбасының кейбір мүшелері щенаны тамақтандырса, мысалы, өздерін жесе, басқалары иттен жалбарынуға тыйым салады. Немесе ит кейбір тақырыпты «афоризм» командасына нақты жеткізуге үйретеді, ал басқалары таяқшаны тастайды және бұл сол. Жылдам, сапалы, тұрақты нәтиже маңызды болса, отбасының барлық мүшелері тәрбие мен оқытуға қатысты бірдей әрекет етуі керек.
. Падок жеткіліксіз . Көптеген ит иелері иттердің серуендеуге еш негізі жоқ екеніне сенімді. Өйткені, ол «осындай кең аула» бар. Тіпті иттер пәтерде тұрмаса да, аулада, бұл үшін бір шошқа қажет! Ит жүру үшін ғана жасалды. Бұл барлық тұқымдарға қатысты, бірақ әрқайсысы үшін көп күш қажет емес.
Әсіресе пайдалы иттерге арналған, олардың міндеті - хостты қорғау. Шапшаң иттер тез өліп кетеді, бірақ қалыпты дене жүктемесі төзімділікке, жылдамдыққа және жауапқа жақсы әсер етеді. Иттің итті қадағалау туралы мақалада ит қозғалысы туралы .
. Итте бос орын жоқ . Итті итке қалай үйрету керек? Бұл қарапайым командалардың бірі. Ешкім жануарға араласпайтын орынды жабдықтау жақсы. Дегенмен, ол төсек астында немесе бөлменің ортасында ұйықтауды шешсе, бұл үлкен бақытсыздық емес. Ең бастысы, бұл сізге ыңғайсыздық әкелмейді.
. Барлық сіңіретін ауырлық . Қатаңдық қажет, ал иесі өз итін басқара алады. Бірақ сіз щенкаға өзіңіздің ойыңызша не істесе, солай ете аласыз, бұл сізді алаңдатпайды. Үй жанындағы ойыншықтарды ұрып-соғып, жануар төсекке ұйықтасын. Жоғарыда айтылғандардың бәрі жаман емес, егер ол иесіне кедергі жасамаса және білім беру үдерісіне зиян келтірмесе. Сонымен қатар, қосымша қатаңдық сіздің үй жануарыңызға өздігінен сенімді итке қарағанда әлдеқайда қолайлы болады.
. Жалғыздық . Ұзақ уақыт бойы щенаны жалғыз қалдырмаңыз. Ит - мектептегі жануар, ал иесінен ажырасу әрқашан қорқыныш болып табылады, ол қайтарылмайтын қорқыныш. Шұңғышты барынша мүмкіндігінше тырысуға тырысыңыз, мүмкіндігінше, онымен мүмкіндігінше көп уақыт жұмсаңыз. Уақытша оқшаулау қажетті жағдайда ғана қажет. Иттің иесімен үнемі байланыста болғанда, ит өз командаларын орындауға дайын болады.
. Ересек итке ойындар қажет емес . Бұл физикалық дамуға көмектесетін белсенді ойындар. Үлкен құмарлықты ересек ит те ойынға қатысады. Ойынның көмегімен жануармен жүру оңайырақ. Тағы да, қорғаныш иттерінің иелері өте итті толық игеру үшін өте қажет. Күн сайын ит денесінің өзгеруі және оның күші қалай өсетінін көресіз. Оны жүкпен шектемеңіз, тек ит өзімен бірге қалдырылған таяқ пен басқа ойыншықтан кейін аңшыға жүгіреді.
. Жақын байланыстың болмауы . Ит шеберге толық мойынсұнады, ол онымен байланыс жасайды. Жабық байланыс өте маңызды болып табылады иелері үшін, олардың жануары ауыр ұрығы - осындай иттерді қорғаушылар ең қорқынышты және үмітсіз.
Бұл жұмбақ байланыс орнату қарапайым: итпен көбірек уақытты өткізіп, командаларды тәрбиелеп, жаттығып, ұзақ уақыт ойнаңыз. Ит қамқорлықты бағалайды, қаптаманың мүшесі ретінде сезінеді және әсіресе оның барлығын ынталандырады.
Иттерді өсіруге мүмкіндік беретін көптеген қателіктер бар. Бірақ щенаны дұрыс тәрбиелеу үшін, тек тәжірибелі адам ғана мүмкін. Алаңдатпаңыз, щенаны дұрыс және қажеттілікке үйретесіз, ол ленив емес және уақытында сұрақтарды шешу үшін аз жұмыс істеуге жеткілікті. Сонда сіз жақсы боласыз.
Ақыр соңында, иттің агрессивті жүргізушіні қалай үйрететіні туралы әдемі бейнежазбаны көргеніңізге сенімді болыңыз;) Оңға реттеңіз, сонда барлығы оңай болады!
Басты мәзір: Бала щенки Оқыту Итті қалай сорып алу керек ...
Тамақтану, денсаулық және күтім Ит жыныстарды тудырды
| Kazakhstan
stickboxrussia.ru - Иттерді оқыту, © 2017 - Барлық құқықтар қорғалған • Материалдарды көшіру кезінде http: //stickboxrussia.ru сайты үшін белсенді сілтеме жасау қажет. |
Виталий Кличко өзге де оппозиция өкілдерімен бірге Украина президенті Виктор Януковичпен келіссөздер жүргізіп жатыр.
Осы уақыт арлығында Кличко қос тараптан жергілікті уақыт бойынша кешкі сегізге дейін тыныштық орнатуды сұрады. Ал кешке халық алдына шығып, келіссөздердің немен тынғаны жайында есеп беретінін мәлімдеді. Әзірге тәртіп сақшыларына жанғыш қоспалар мен тас атылып жатқан жоқ. Милиция да үнсіздік сақтап тұр. Десе де кейбір куәгерлер бүлікшілердің билікті басып алуға қарекет қылып жатқанын хабарлаған. Өйткені бүгін кешке оппозиция көшбасшыларының Президент Януковичке қойған ультиматумының мерзімі аяқталады. Бұған дейін «Удар» фракциясының жетекшісі Виталий Кличко үкіметтен өз еркімен биліктен кетіп, президент сайлауын тағайындауды талап еткен болатын. Демонстранттар бұл талапты орындауға 24 сағат уақыт берді.
«Қанды қырғынды тоқтатып, бұл жағдайдан шығудың басқа жолын іздеуде барымды саламын. Президентке тағы бір мәрте айтарым бар. Білем қазір ол осы трансляцияны көріп отыр. Сізде бұл мәселені шешу үшін барлық мүмкіндік бар. Мерзімінен бұрын сайлау өткізу арқылы жағдайды өзгерте аламыз», - деді «УДАР» партиясының жетекшісі Виталий Кличко.
Ал осы уақытта президент Януковичпен келіссөзге кеткен оппозиция өкілдерінің басшылары жиыннан шығып үлгерді. Бірақ олар тілшілердің сұрақтарына жауап беруден бас тартты. Тек Виталий Кличко ғана барлық ақпаратты кешке халық алдында айтатындарын мәлімдеген.
Негізі: BNews.kz, 24 қан 2014
Тағы да оқу
Kcell қыруар қаражатты абоненттерге қайтарып беруі тиіс "Болашақ" үміткерлеріне тілді білудің шектік деңгейі көтерілді Алматыда Наурыз мейрамы қарсаңында Республика алаңы жабылады
Петропавл түнгі клубында бір адам қаза болды Наурыз мейрамынан соң ауа райы жақсарады Алматыда жарылыс болып, бір адам қаза тапты
Қазақстан парламенті жол қозғалысы туралы заңды қабылдады Қазақстан оффшорларды қолдануға қарсы ауқымды күрес жүргізуді бастауда Оралдық оқушылар біржыныстылар махаббаты туралы ертегі оқуда |
Қараөткелдің қазіргі уақытта «ескі орталық» аталатын бөлігін араласаңыз, қазіргі заманның шыны-пластик үйлері мен хрущевкалардың арасынан патша заманында қызыл кірпіштен, не бөренеден қиып салынған екі қабатты үйлерді көріп қаласыз. Олар бірнеше дәуірдің куәсі, себебі осы үйлердің салынғанына кемі жүз жыл. Кірпіштен өрнектеле қаланған, ағаштан түйінделген ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасыр басында салынған үйлер Николай патшаның губернаторларын да, сол заманның атақты көпестерін де, қазақтың зиялы қауымын да, ақ пен қызылдың қан-жоса соғысын да көрді. Кезінде үлкен бейнетпен, құрылысшылардың маңдай терімен салынған сәулет өнерінің ескерткіштерінің көпшілігі Совет заманында әртүрлі себептермен қиратылды. Бүгінгі күні қаланың ескі орталығына бір жағынан сән, екінші жағынан тарихи мазмұн беріп тұрған аз-маз құрылыстар сол ғаламат эксперименттен аман қалғандары ғана. Қаланың жергілікті тұрғындарының ішінде ескі құрылыстарды білетіндер сиреп келеді, ал қиратылғандары қай жерде тұрғандарын анықтап айтып беретін адам қалмады десек те болады. Біз ескі жазбаларға, өзімізге дейін осы жақта қызмет атқарған өлкетанушылардың деректеріне сүйене отырып Астана қаласының көркі болған, оның тарихы туралы сыр шертетін сәулет өнерінің туындылары туралы мәліметтерді беруді жоспарлап отырмыз. Бүгінгі әңгімеміз жергілікті тұрғындардың өздері онша біле қоймайтын жұмбақ құрылыс туралы болмақ.
Бұл жұмбақ ғимаратты білетіндер өте сирек, оның аты да адамды анадайдан үркітеді, ол жергілікті қазақтың аузында «ішкі түрме» деген атақпен белгілі ХХ ғасырдың басындағы сәулет өнерінің бірегей ескерткіші. Біз бұл жерде осы ғимаратты архитектуралық ескерткіш деп атағанымызбен, шын мәнінде ол ескі құрылыстардың тізімінде де жоқ.
Міне, менің қолымда осы жақында ғана, 2011 жылы жарияланған «Астананың тарихи-мәдени мұрасы: ескерткіштер жинағы» атты үлкен форматты, әдемі мұқабалы, түрлі-түсті суретті қымбат кітап. Осы кітаптың 94-97-беттерінде тарих және мәдениет ескерткіштерінің тізімі берілген. Бұл тізім Бозоқ қалашығынан басталады да ХІХ-ХХ ғасырдың басында Қараөткелде салынған көпес үйлерінің бірнешеуін, Константин және Елена шіркеуін т.б. қамтиды. Жап-жақсы тізім, бірақ толық емес, өзгесін айтпағанда біз іздеген «ішкі түрме» жоқ, ал оның байырғы сәулет өнерінің туындысы екені анық. Себебі бұл ішкі түрме туралы бізге жеткен ауызша мәліметтерде ғимараттың екі қабатты екені, қызыл кірпіштен қаланғаны айтылады. Ішкі түрме Советтік тоталитарлық жүйенің қазақ азаматтарын, боздақтарын аяусыз қырған, ауыр азап шектірген небір қылмыстарының куәсі. Ақмоланың ішкі түрмесінің қапас подвалын көрген адамдардың ішінде менің әкем де бар. Қазақ бірдемеге бола қатты ренжігенде «әкеңнің құны бар ма?» дейді, біздің Ақмоланың ішкі түрмесінде әкеміздің құны бар.
1931-1932 жылғы аштық кезінде жан сақтап Сібір ауып кеткен біздің әкейлер қайтар жолында елге келдік, есімізді жинаймыз деп Жолымбет руднигінде тоқтапты. Бірнеше жыл босқын болып жаяу-жалпы шұбырған, орыстың ортасына барып, қайыр сұрап жанын әзер сақтап қалған, одан әрі күресіп, кішкене қоң жинап енді елге жетейік деп аттанған біздің ауылды НКВД осы Жолымбетте «құшақ жая» қарсы алған екен. Аштықтан, соғыстан аман қалған еркек кіндіктің бәрі ұсталып, аналарымыз ғана жас балаларымен қалыпты. Біздің шешей әкейдің Ақмоланың ішкі түрмесінде болғанын айтушы еді.
Мен Ақмоланы біледі-ау деген көп адамдардан ішкі түрмені сұрастырып жүремін. Тіпті КГБ жүйесінде көп жылдар қызмет атқарған, «Целиноград жастарының көтерілісі», «Неміс автономиясы» сияқты осы өлкенің тарихына қатысты тақырыптарға қалам сілтеп жүрген Амантай Кәкен сияқты ақсақал жасына келіп қалған азаматтардан да сұрастырдым. Бірсыпыра хабары болғанымен, тап басып айтып бере алмайды. Енді бір жергілікті тұрғындар НКВД ішкі түрмесіне қатысты мистикалық мазмұндағы қорқыныш пен үрейге толы әңгімелерді айтады, бұл құрылыста қарға-құзғынды тартатын бірдеңе бар дейді, білетіндер бұл құрылыс екі рет өртенді дейді, арнайы ешкім де өртемеген, өзінен-өзі өртеніп отырған…
Осылайша жүргенде Ақмола қаласының ескі тарихын жақсы білетін белгілі өлкетанушы, көп заман мұражайда қызмет атқарған Сақан Асайынқызы Сәдуақасовамен таныстым. Сөзге келген жоқ, бірден мен көрсетіп берейін деп қазіргі Т.Бигельдинов көшесінде орналасқан үш қабатты үйге ертіп алып келді.
– Міне ішкі түрме деген осы, менің де туыстарымның ішінде де осы түрменің подвалын көріп шыққандар бар,-деді Сақан Асайынқызы.
– Біздің анамыз ішкі түрме екі қабатты үй деп еді, бұл қалай екен,-дегенімде:
– Рас, бұрын екі қабатты үй болатын, бірақ кейіннен бірнеше өртеніп барып жоғары қабаты салынды,-деді өлкетанушы.
Екеулеп осы үйдің темір шарбағына жақындадық. Шарбақтың есігінде қоңырау бар екен, соны бастық. Қазақтың шегір көз сары жігіті ғимараттың ішінен шықты:
– Сіздерге не керек, бұл әскери бөлім,-деді орыс тілінде.
– Бұл ғимаратты көрейік деп едік, ішіне кіруге рұқсат етіңіз,-деп өтіндік. Жалындық, осылай да, осылай бұрын бұл жерде НКВД-ның ішкі түрмесі болған екен, біз тарихшылар едік, есігінен сығаласақ болады деп қайта-қайта қоймаған соң шегір көз сары жігіт бізге тоқтай тұр деп ішке енді. Біраздан соң:
– Ішін көргілерің келсе тиісті орындардан арнайы рұқсат қағазын әкеліңіз,-деп шарбақтың есігін сарт еткізіп бірақ жапты. Меселіміз қайтып қақпаның сыртында қалдық. Сақан Асайынқызы менің біржолата көңілім қалып қоймасын деді ме, мына жердегі Кубриннің үйінде де түрме болған соны көрсетейін деп Кенесары көшесіне қарай жетеледі. Ол жерде Белорусь елшілігі орналасқан екен, оған да кіре алмадық.
Енді Ақмоланың ескі бөлігінде Совет заманынан қалған басқа түрмелерді аралағаннан басқа амал қалған жоқ. Құдайға шүкір түрме жағынан Ақмолада кемшілік болған жоқ екен, түрменің неше атасы осы қалада. Бүгінгі күні тек Ақмола бекінісінің алғашқы гаупвахтасы ғана сақталмаған, қалғандары әртүрлі тіршіліктің салаларына қызмет етіп жатыр. Ішкі түрме қандай қызмет атқарып жатыр ол жағын өкінішке орай біле алмадық.
Енді келіп мүмкін ішкі түрме туралы бір мәлімет шығып қалар деп Ақмолаға қатысты толып жатқан қағаздарды ақтардым. «Астананың тарихи-мәдени мұрасы» сияқты кітаптардан бұл тақырыпта түк те шықпағанын жоғарыда айттық. Көпес Силиннің үйі бар, Константин және Елена шіркеуі бар, Қыздар гимназиясы бар, Қалалық басқарма үйі туралы мәліметтер аз да болса кездеседі, ал ішкі түрме туралы еш дерек жоқ. Тіпті осындай үй Қараөткелде ешқашан салынбаған, болмаған сияқты. Олай дейін десек үй сәл өзгергенмен көз алдымызда тұр, ол үйдің патша заманынан бері келе жатқан үй екенін Сақан Асайынқызы да айтады. Тек бұл үйдің қашан салынғаны, қандай қызмет атқарғаны, көпестікі ме, әлде қоғамдық ғимарат па белгісіз….
Ақыры менің іздеп тапқаным мынау болды.
1914 жылы бірінші жаһан соғысы басталғаны белгілі. Кәрі Еуропа от құшағына оранды. Балқан түбегіндегі славяндарды қорғаймыз деген желеумен соғысқа Ресей империясы да кірісті. Германияға қарсы соғыс майданында белсенді әрекет еткен Ресей әскерлерінің шығыны аз болған жоқ, жаралылары да көп еді. Осы себепті империяның ішкі отар өлкелерінде мүгедектер үйлері салына бастады. Міне, осы себептерден Ақмолада салынған мүгедектер үйі «Дом увечных воинов» деген атақ алған екен. Екі қабатты болып тастан салынған, қызыл кірпіштен өрілген бұл үй қазыналық ақшаның есебінен 1915-1917-жылдары бұрынғы Училищная көшесінде салынды.
Ақ пен қызыл қырқысқан революция кезінде бұл ғимарат біресе госпиталь, біресе халықтық театр болды.
Азамат соғысы аяқталып ел бейбіт тіршілікке кіріскеннен кейін Мүгедектер үйінің басқа да бөлмелері босап, онда қалалық кітапхана, тарихи-өлкетану мұражайы, лекторлық топ, театр және концерт ұйымдары бас қосты. Осылайша «Мүгедектер үйі» енді «Халық үйі», немесе «Народный дом» аталды. Бұл жерде мәдени жұмыстар қайнап, халық сеңдей соғылып жүретін болды. Жергілікті зиялы және өнер қауымының шақыруымен КСРО-ның орталық қалаларынан өнерпаздар да келіп, осы сахнада өнерлерін көрсетіп жүрді. Осындай күндердің бірінде 1930 жылдың 2 наурызында Бунчук деген режиссер бастап Украинадан келген театр труппасы «Дай сердцу волю – заведет в неволю», яғни «Жүрекке ерік берсең, құлдықтың қамытын киесің» деген спектакль беріп жатқанда Халық үйі өртенді. Не себептен өртенді, кім өртеді, әлі күнге белгісіз. Бір анығы – 1931 жылы Қазстройпуть аталатын мекеме тек кірпіш қабырғалары ғана қалған Халық үйін қатырып жөндеп шығарды және содан кейін бұл үйге советтік милиция кірді. Тоталитаризм күшіне кірген 1931 жылдан бастап, бірде ОГПУ, бірде НКВД, бірде КГБ атанып әуел баста Мүгедектер үйі, кейін Халық үйі атанған осы ғимарат жазалаушы органдарға қызмет етіп келе жатқаны белгілі.
Мүгедектер үйі 1982 жылы тағы да өртенді. Көп кешікпей 1983 жылы бұл тас үй қайта жөнделіп, енді екі қабаттың үстіне үшінші қабаты көтерілді. Бұл тас үйдің не себептен қайта-қайта өртенетіні тағы да белгісіз. Қараөткелдің ескі тарихынан хабардар бірді-екілі қариялар өрттердің бәрін осы үйдің тоталитарлық кезеңдегі қызметімен байланыстырады, бұл жерге жазықсыз жандардың қаны төгілген, азап көрген адамдардың назасы өтіп кеткен деп түсіндіреді. Әкей өзінің ауыр тағдырын еске түсіріп айта қоймаушы еді, сол аға ұрпақтың шыдамдылығына әлі де таң қаламын, ал шешей болса «әкеңді Алматыға алып кетерде вокзалда алыстан бір-ақ рет көрдім, түрі ақ шүберектей болып кетіпті» дейтін. Құдайға шүкір, әкеміз Карлагты, Иркутлагты түгел көріп елге аман-есен оралды, ауыр азап та ұмытылды ма екен, бірақ шешеміздің Ішкі түрменің шарбағының сыртында қазақтың уыздай келіншектерімен боздап жылап тұрушы едік деген сөзі есімде қалып қойыпты. |
Кенжебек Меңдәлиев (1914 жыл, Қаратөбе ауылы - 1985 жыл, Казталов ауданы, Жалпақтал) - қоғам қайраткері, Социалистік Еңбек Ері (1971).
Еңбек жолыӨңдеу
Орал ауыл шаруашылығы техникумын бітірген. Еңбек жолын 1934 жылы механизаторлықтан бастаған. Ол 1938-42 жылдары БҚО кеңесі атқару комитеті мен облыстық партия комитетінде нұсқаушы, 1941-47 жылдары Қазақстан КП Орал облысы комитетінде сектор меңгерушісі қызметін атқырды. 1947-62 жылдарда бұрынғы Орда және Чапаев аудандарында партия комитетінің, 1962-78 жылдары Жалпақтал аудандық партия комитетінің 1-ші хатшысы. Оның құрметіне Жалпақтал ауылында Меңдәлиев атымен аталатын көше бар. [1]
ДереккөздерӨңдеу
↑ Батыс Қазақстан облысы. Экциклопедия. Толықтырылған 2-ші басылымы. - Алматы: "Арыс" баспасы, 2010. - 580 бет + 32 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 978-601-291-049-0 |
Pharaons Rings Deluxe ойын автоматтары күтпеген жаңалықтар мен үлкен сыйлықтарға толы қызықты әлемге баруды ұсынады.
Ежелгі Египет тарихы көптеген шешілмеген құпиялар мен мистикалық құпияларды жасырады. Перғауындар Rings Deluxe ойын автоматы, ол ойыншылар үшін жаңа мүмкіндіктер мен бірегей шешімдерді ашады, оларды шешуге, сол уақыттың рухын сезінуге және сонымен бірге үлкен ақша табуға көмектеседі.
Перғауындар сақиналары Deluxe қалай ойнауға болады?
Машинаны пайдалану шарттары аңызға айналған Novomatic компаниясының басқа әзірлемелерінен көп ерекшеленбейді. Ойыншы әдеттегі 5 катушкаларда ойнай алады және назар аударыңыз, 20 сызықтар! Мұндай бірқатар төлем желілері сізге жеңіске жететін комбинацияны оңай және тез жинауға көмектеседі. Табысқа жетудің кілті – жүлде ақшасы болып саналатын бірдей суреттердің пайда болуы. Мүмкін болатын ұтыстар сомасы арнайы төлем кестесінде көрсетіледі, онда қол жетімді нысанда қандай көбейту тиісті мөлшерде белгілі бір кескінді әкелетінін көрсетеді.
Бір жолға максималды ставка – 500 монета. Барлық 20 жолға ставкалар қою арқылы пайдаланушы жалпы соманың тағы 25% жоғарыдан лақтыра алады. Жолдардың ең аз саны – бұл бір, бірақ тәжірибелі пайдаланушылардың пікірінше, сіз тіпті ойынды осындай көңіл-күймен бастамауыңыз керек – кез-келген тақ санды таңдаған дұрыс, бірақ 1 емес.
Бұл ойын автоматының тақырыбы – Ежелгі Египет. Ол пирамида жасырын қазына жинауға ойыншыларды шақырады. Слоттарда фараондар, ежелгі артефактілер, қабірлер, пирамидалар, жұмбақ мысырлық сұлулар және басқалар бар.
Үлкен және маңызды ойынға арналған керемет дайындық нұсқасы – Pharaons Rings Deluxe слот-машинасының демо-нұсқасы. Қызығушылық танытқан ойыншы ойын автоматын ақшасыз жақсы зерттеп, тіпті өзінің ойын стратегиясын жасай алады.
“Info” батырмасы сізге жеңімпаз комбинациялар тізімімен танысуға көмектеседі – бұл жаңадан бастаушыларға арналған нұсқаулық. Ойыншы ақша үшін немесе көңіл көтеру үшін ойнауды шешеді. Сіз “Ақша үшін” түймесін басып, нақты ставкаларды орналастыру арқылы осы ойын-сауыққа аздап толқуды қоса аласыз. Инвестициялармен ойнау үшін сіз әлі де тіркелуіңіз керек, бұл процедура бір минуттан аз уақытты алады. Бірақ кейінірек мысырлық стильдегі монеталар мен салтанатты музыканы тыңдау қаншалықты жақсы!
Перғауындар Сақиналар Deluxe ұясының қосымша мүмкіндіктері
Ойын автоматы ерекшеліктерінің ішінде біз тәуекел ойынын және бонустық ойынды бөліп көрсете аламыз. Ойын автоматтары және басқа да құмар ойындар тәуекелге баруды ұнататын адамдар арасында танымал, олар үшін жүлдені екі есе көбейту ойыны қосылды, оны пайдаланушы аяқталған раундтың әр сәтті аяқталғаннан кейін іске қосуға құқылы. Gamble батырмасы толқулар мен тәуекел әлеміне үмітсіз daredevils әкеледі.
Виртуалды әрекетке қатысушыдан картаның түсін болжау сұралады. Жеңіске жету мүмкіндігі өте лайықты, өйткені сіз тек екі түстің арасында таңдауыңыз керек: қызыл және қара. Сәттілік болған жағдайда, оның ставкасы айтарлықтай артады, бірақ егер жауап дұрыс болмаса, ойыншы ақшасын қайтарымсыз жоғалтады.
Бонустық ойын – 10 тегін айналдыру. Экранда бонустық символ пайда болған кезде мүмкін болады, оны слот машинасы басында анықтайды.
Перғауындар сақиналарының символизмі Deluxe ойын автоматы
Бұл негізінен осы ойынды жеңетін тақырыптық рәміздер. Ра кітабы жеңімпаз комбинацияларды толықтырады және ойыншының ставкасын бірнеше есе арттырады, өйткені ол екі мәнді біріктіреді – жабайы символ және шашырау белгісі. Егер ойыншы экранда Ra үш кітабын көрсе, бұл оның катушкасын 10 рет тегін айналдыра алатындығын білдіреді, бұл жеңімпаз комбинациялардың пайда болуын күтеді. Тек сақина өзінің маңыздылығы бойынша Ра кітабынан асып түседі.
Перғауын – бұл геймплейдің қатысушысына жақсы бай болуға көмектеседі, өйткені 5 осындай белгілер пайда болған кезде, пайдаланушының ставкасы 5,000 есе артады.
Жүлде комбинациясы да:
5 мысық — 2 000 кредит;
5 қанатты священники немесе шараб қоңыздары — 750 кредит
5 Aces немесе патшалар — 150 кредит;
5 ханымдар, ұялар немесе он — 100 кредит.
Ойын эмуляторы “автоплайды” мүмкіндігімен жабдықталған – бұл ставкаларға көп ақша жұмсамақ, бірақ әр раундтың алдында сызықтар санын және салымның мөлшерін өздері орнатқысы келмейтіндер үшін ыңғайлы мүмкіндік. Автоматты түрде ойнату режимінде слот соңғы қолмен орнатуға сәйкес ойнатқыштың шотынан қажетті соманы автоматты түрде шегереді.
Жалпы қорытынды
Перғауындар Rings Deluxe ойын автоматы модернизациядан өтті, нәтижесінде көп сызықтар, жарқын дизайн және музыкалық сүйемелдеу пайда болды. Жаңадан бастаушылар да, жалғастырушылар да ұяны ойнауды ұнатады.
Novomatic ұзақ уақыт бойы слоттарды шығарып келеді, сондықтан сіз оның дамуына сенімді түрде сене аласыз. Перғауындар сақиналарының Deluxe ұясының барлық артықшылықтарын өз бетіңізше бағалау үшін ғана қалады! |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.