Upload folder using huggingface_hub

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10006.txt

@@ -0,0 +1,7 @@
+महम्मद अली (जन्मनावः कॅशियस मार्सेलस क्ले, जुनियर; जानेवारी १७, इ.स. १९४२:लुईव्हिल, केंटकी, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने - ३ जून, २०१६:फीनिक्स, ॲरिझोना, अमेरिका) हा एक श्रेष्ठ अमेरिकी मुष्टियोद्धा, ७ वेळचा वर्ल्ड हेव्हीवेट चॅंपियन व ऑलिंपिक हेव्हीवेट सुवर्णपदकाचा मुष्टियुद्ध विजेता होता. १९९९ साली म अलिस बीबीसी ने स्पोर्ट्स इलस्ट्रेटेड स्पोर्ट्समन ऑफ़ द सेन्चुरी किंवा शतकातील सर्वष्रेष्ठ खेळाडू म्हणून घोषित केले.
+अलिचा जन्म लुईव्हिल, केंटकी येथे झाला. त्याच्या वडिलांचे नाव मारकेलास क्ले सिनिअर होते. त्यावरून अलीचे नाव मार्सेलस क्ले, ज्युनिअर असे ठेवण्यात आले. क्यासियलास हे नाव गुलामगिरीच्या प्रथेविरुद्ध संघर्ष करणारे क्यासियलास क्ले यांच्या नावावरून ठेवण्यात आले होते. अली १९६४ साली 'नेशन ऑफ़ इस्लाम' या संघटनेचा सदस्य झाला. १९७५ साली त्याने इस्लाम धर्माचा स्वीकार केला. 
+अलीचा जन्म १७ जानेवारी १९४२ रोजी झाला. त्याचे वडील क्ले सिनिअर हे फ़लक (साईनबोर्ड व बिलबोर्ड) बनविण्याचे काम करित असत. आई 'ओडिसा ग्लॅडी क्ले' गृहिणी होती. 
+वडिल क्ले सिनिअर जरी विचाराने मेथडिस्ट असले तरी त्यांनी आपल्या मुलाचा ख्रिश्चन रीतीप्रमाणे बाप्तिस्मा करण्याची पत्निस अनुमती दिली होती.
+अलीच्या कारकिर्दीची सुरुवात नाट्यमय होती. १९५४ साली एका दिवशी अलीची सायकल चोरीस गेली; तेव्हा अलीने पोलीस आधिकरी मार्टिन यांच्याकडे चोराला मारण्याची इच्छा व्यक्त केली होती. आधिकाड़्याने अलीला सांगितले की मारायचे असेल तर लढाई व्यवस्थित यायला हवी. दुसऱ्या दिवसापासून अलीने मार्टिन कडून मुष्टियुद्धाचे धडे घेण्यास सुरुवात केली. १९६० साली अलीने ऑलिंपिक सुवर्णपदक जिंकले.
+६'३" उंचीच्या अलीची खासियत म्हणजे तो खेळताना कधीही हात चेह-यासमोर नव्हे तर शरिराजवळ ठेवित असत. प्रतिस्पर्ध्याचा हल्ला थोपविण्यासाठी अंगभूत तडक प्रतिकियेवर भरोसा ठेवत. २९-१०-१९६० रोजी त्यांनी पहिली व्यावसायिक लढत जिंकली. १९६० -१९६३ मध्ये त्यांनी १९ लढती जिंकल्या त्यातील १५ नॉकाआउट होत्या. यातील सर्वांत संस्मरणिय लढत म्हणजे डग जोन्स विरुद्धची एक वादग्रस्त लढत.
+या नंतर अली हे मुष्टियुद्धामधील तत्कालिन क्रमांक एक मुष्टियोद्धे सनी लिस्टन यांचे प्रतिस्पर्धी म्हणून गणले जाऊ लागले. लिस्ट��� कडे अती आत्मविश्वास होता. अलीच्या बुटकेपणामुळे ते लिस्टनेरच्या ढुषीपासून वाचले; त्याचवेळेस ते लिस्टनरला ढुषी मारू शकत होते. ही लढत अलीच्या कारकिर्दीतील महत्त्वपूर्ण टप्पा होती.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10017.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मधील एक पुतळा]]
+मुहम्मद इब्न मुसा अल-ख्वारिझ्मी (फारसी: عَبْدَالله مُحَمَّد بِن مُوسَى اَلْخْوَارِزْمِي‎; अं. ७८०, ख्वारिझम - अं. ८५०) हे मध्य युगामधील एक फारसी गणितज्ञ व खगोलशास्त्रज्ञ होते. 

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10021.txt

@@ -0,0 +1 @@
+जनरल मोहम्मद झिया उल-हक (ऑगस्ट १२, इ.स. १९२४ - ऑगस्ट १७, इ.स. १९८८) हा पाकिस्तानचा हुकूमशाह व राष्ट्राध्यक्ष होता. याचा इ.स. १९७७ ते इ.स. १९८८चा राज्यकाल स्वतंत्र पाकिस्तानमधील एकाच राज्यकर्त्याचा सगळ्यात मोठा राज्यकाल आहे.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10036.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मुहम्मद युनुस (५ नोव्हेंबर, १९८६:बहरैन - हयात) हा  बहरैनच्या क्रिकेट संघाकडून २०२० पासून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10046.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मुहम्मद साफदार (जन्म दिनांक अज्ञात:बहरैन - हयात) हा  बहरैनच्या क्रिकेट संघाकडून २०२२ पासून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10048.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मोहमद सियाद बारे (अरबी:محمد سياد بري‎; ६ ऑक्टोबर, १९१९ - २ जानेवारी, १९९५) हा सोमालियाच्या लोकशाही प्रजासत्ताकाचा राष्ट्राध्यक्ष होता. हा १९६९ ते १९९१ दरम्यान सत्तेवर होता.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10062.txt

@@ -0,0 +1 @@
+महातिर मोहम्मद (१० जुलै १९२५) हे मलेशिया देशाचा चौथे पंतप्रधान होते. १९८१ ते २००३ दरम्यान २२ वर्षे पंतप्रधानपदावर राहिलेला महातिर हे मलेशियामधील सर्वाधिक काळ सत्तेवर असलेले पंतप्रधान आहेत. त्यांच्या कार्यकाळात मलेशियाने झपाट्याने आर्थिक प्रगती केली.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10119.txt

@@ -0,0 +1,16 @@
+शिल्पकला म्हणजे संगमरवरासारखे दगड, धातू, लाकूड इत्यादी कठीण पदार्थ किंवा माती, मेण, पॉलिमर इत्यादी मऊ पदार्थांना आकार देऊन, जोडून अथवा कोरून त्रिमितीय आकृती बनवण्याची कला होय. शिल्पकलेतून बनवलेल्या कलाकृतीस 'शिल्प' असे म्हणतात. मूर्ती, पुतळे तसेच रचनात्मक आकृतिबंध अशा स्वरूपांत शिल्पे घडवली अथवा कोरली जातात.
+यामध्ये मातीची भांडी आणि ऊस आणि बांबू इत्यादीपासून बनवलेल्या वस्तूंचा समावेश आहे.  काही हस्तकला जसे की लाकूडकाम, चित्रकला आणि दगडी बांधकाम स्थापत्य घटक आणि कलेच्या वस्तू म्हणून चित्रित केले आहे.  सिंधू संस्कृतीच्या कालखंडातील (3000-1500 ईसापूर्व) कलाकुसर समाजाच्या क्रियाकलाप आणि सक्रियतेचे पुरावे आपल्याला मिळतात.  सुती कापड आणि विविध आकार, आकार आणि डिझाईन्सचे सिरॅमिक, अर्ध-मौल्यवान दगडांपासून बनवलेले मणी, मातीच्या मूर्ती आणि सील या ठिकाणी अत्याधुनिक हस्तकला सांस्कृतिकडे निर्देश करतात.  नंतर, 16व्या आणि 17व्या शतकात मुघल शासकांच्या राजवटीत, कलाकुसरीचा एक नवीन प्रकार उदयास आला.
+संस्कृत साहित्यात मूर्तिकलेचे शास्त्र विकसित झालेले आढळते. मानसार नावाच्या ग्रंथात शिल्पलक्षण नावाचे एक प्रकरण आहे. त्यात  मूर्तिकलेविषयी अधिक माहिती दिलेली आहे. भारताच्या स्थापत्य, शिल्पकला, कला आणि हस्तकलेची मुळे भारतीय संस्कृतीच्या इतिहासात खोलवर दिसते. भारतीय शिल्पकलेने सुरुवातीपासूनच एक वास्तववादी रूप धारण केले आहे, ज्यात मानवी व्यक्तिरेखा बहुतेक वेळा पातळ कमर, लवचिक अवयव आणि एक तरुण आणि संवेदनशील रूप दर्शवते. भारतीय शिल्पांमध्ये वनस्पती आणि प्राण्यांपासून बनवलेल्या असंख्य देवतांचे चित्रण करण्यात आले आहे.
+सिंधू खोरे सभ्यता भारतातील मोहेंजोदरोचे मोठे जलसाठा प्राचीन शिल्पकलेचे उत्कृष्ट उदाहरण आहेत. दक्षिणेकडील कांचीपुरम, मदुरै, श्रीरंगम आणि रामेश्वरम आणि उत्तरेकडील वाराणसीची मंदिरे ही मंदिरे ही भारतातील भरभराट झालेल्या कलेचे एक प्रसिद्ध उदाहरण आहे.
+इतकेच नाही तर मध्य प्रदेशातील खजुराहो मंदिर आणि ओरिसाच्या सूर्यमंदिरातही या नितांत कलेचा जिवंत देखावा आहे. सांची स्तूप शिल्पसुद्धा अतिशय भव्य आहे जे ईसापूर्व तिसऱ्या शतकातील आहे. तसेच सभोवतालची जंगले (बलसट्रेड्स) आणि तोरणांचे दरवाजे सुशोभित करीत आहे. ममल्लापुरमच��� मंदिर; सारनाथ संग्रहालयाची लायन कॅपिटल (जिथून भारताच्या अधिकृत सीलला अभिवादन करण्यात आले होते) ही मोरयाची मूर्ती आहे, अमरावती महात्मा बुद्धांच्या जीवनातील घटना आणि नागार्जुनघोंडाच्या स्थापत्य शिल्पांचे वर्णन करणारे इतर उदाहरण आहेत.
+मुंबईच्या जवळ असलेल्या एलिफंटा लेण्यांमध्ये हिंदू गुहेच्या स्थापत्य वास्तूचा कळस दिसतो आणि त्याचप्रमाणे एलोराच्या हिंदू आणि जैन खडकांच्या मंदिरांमध्ये, विशेषतः आठव्या शतकातील कैलास मंदिरही या वास्तुकलेच्या रूपात पाहिले जाऊ शकते.
+भारतातील एखाद्या प्राचीन देवदेवतांच्या मूर्तीत अनेक आयुधे, अलंकार इत्यादी असतात. ते कोरण्याच्या शैलीवरून ती मूर्ती कोणत्या कालखंडातील आहे हे ओळखता येते. अशी प्रतिमा अथवा मूर्ती कोरतांना ती सौंदर्यपूर्ण, लयबद्ध कशी होईल याचाही ती मूर्ती घडविणारा कलाकार विचार करतो. मूर्ती बहुदा एकसंध पाषाणातूनच कोरली जाते. त्यासमवेतच त्या मूर्तीतील आयुधे, अलंकार देखील कोरल्या जातात. पण ते इतके अप्रतिम असतात कि ते मूर्तीसमवेतच कोरले असे बघणाऱ्याला जाणवत नाही. ते अलंकार/आयुधे ही मूर्ती कोरल्यावर घातल्या गेलीत असे वाटते.[१]
+मध्ययुगीन काळात विशेषतः शिवकाळात कसबा गणपती मंदिर जीर्णोद्धार, लाल महाल उभारणी राजगड व रायगडावरील बांधकामे जलदुर्गांची उभारणी या प्रकारचे स्थापत्य उभारण्याचे उल्लेख इतिहासामध्ये आहेत हिरोजी इंदुलकर हा त्या काळातील प्रसिद्ध स्थापत्य विशारद होऊन गेला गाव वसवताना शक्यतो काटकोनात तील रस्ते कडेला दगडी बांधकाम व नदीपात्राच्या कडेला घाट अशी रचना केली जात असे पेशवेकाळात अहमदनगर विजापूर सारखी पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था पुणे शहरात करण्यात आली पेशव्यांनी भूमिगत छोटी छोटी धरणे बाग-बगीचे हाऊद कारंजी उभारले पुणे शहराच्या जवळील हडपसर भागातील दिवेघाटातील मस्तानी तलाव स्थापत्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचा आहे पुण्यातील शनिवार वाडा विश्रामबागवाडा नाशिकचा सरकार वाडा कोपरगावचा रघुनाथ पेशव्यांचा वाडा सातारकर छत्रपतींची वाडे याशिवाय वाई मेनवली टोके श्रीगोंदे पंढरपूर येथील जुने वाडे मध्ययुगीन वाडा संस्कृतीची चिंता आहेत या बांधकामात विटा वापरल्या जात लाकडी खांब तुळ्या पाठ घडीव दगड कमानी उत्तम घोटलेले चुना नळीच्या कौलांचे छप्पर चिखल व बांबू यांचा वापर बांधकामात केला जात असे वाड्यांच्या सजावटीसाठी चित्रकाम रंग काम काष्ठशिल्प आरसे याचा वापर केला जात असे मध्ययुगीन काळातील शिल्पकलेला एक वेगळे वैशिष्ट्य व स्थान मिळाले शिवकाळ ते पेशवाई काळ याकाळात वैशिष्ट्यपूर्ण शिल्प शैली बहरली
+मूर्तीत वेगवेगळ्या बसण्याच्या अथवा उभे राहण्याच्या शैली असतात. त्यास डौलही म्हणतात.[१]
+यात शरीरास असलेल्या वाकास 'भंग' असे नाव आहे.[१]
+मूर्त्यांनी धारण केलेली आयुधे व उपकरणे खालील प्रकारची असू शकतात.[१]
+इत्यादी.[१]
+इत्यादी.[१]
+हाताचा तळवा व बोटे यांच्या सहाय्याने तयार केलेल्या विविध मुद्रा.प्राचीन शास्त्रात याचाही सखोल विचार केल्या गेला आहे.त्या मुद्रा खालील प्रकारे असू शकतात.[१]
+इत्यादी.[१]
+इत्यादी.[१]

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10133.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+आंतरराष्ट्रीय प्रमाण पद्धतीत (International System of Units) ७ मूलभूत एकके मानली गेली आहेत. यांना मूलभूत एकके म्हणण्याचे कारण हे की ही एकके दुसऱ्या कुठल्याही एककांचा वापर करून तयार करता येत नाहीत. भौतिकशास्त्रातील बाकी सर्व एकके या मूलभूत एककांचा वापर करून तयार केली गेली आहेत.
+ही एकके पुढीलप्रमाणे आहेत.
+कुरे

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10136.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मूलभूत हक्क हा अधिकारांचा एक समूह आहे ज्यांना अतिक्रमणापासून उच्च दर्जाच्या संरक्षणाने मान्यता दिली आहे. हे अधिकार विशेषतः घटनेत ओळखले गेले आहेत किंवा कायद्याच्या योग्य प्रक्रियेत दिले आहेत. २०१५ मध्ये स्थापन झालेल्या संयुक्त राष्ट्रांचे शाश्वत विकास लक्ष्य १६, हे मानवी हक्कांना प्रोत्साहन देणे आणि शाश्वत शांतता यांच्यातील दुवा अधोरेखित करते.[१]
+काही सार्वत्रिक मान्यताप्राप्त हक्क जे मूलभूत म्हणून पाहिले जातात, उदा., संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवी हक्कांच्या सार्वत्रिक घोषणापत्रात, नागरी आणि राजकीय हक्कांवरील U.N. आंतरराष्ट्रीय करार किंवा आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक अधिकारांवरील U.N. आंतरराष्ट्रीय करारामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतो:

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10164.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+
+
+या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_1022.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+
+मंगलाष्टक वन्स मोअर हा २०१३ साली प्रदर्शित झालेला एक मराठी प्रणयपट आहे. ह्या चित्रपटाचे कथाकार व दिग्दर्शक समीर जोशी असून स्वप्नील जोशी व मुक्ता बर्वे ही लोकप्रिय जोडी आघाडीच्या भूमिकेत आहे.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10225.txt

@@ -0,0 +1,45 @@
+माती परीक्षण म्हणजे शेतजमिनीतील अंगभूत रसायने वा जैविकांचे विश्लेषण होय. याद्वारे शेतात कोणते पीक घ्यावे हे नक्की करता येते व कमी खर्चात उत्पादनवाढ होते. माती परीक्षणामुळे पिकांना द्यावयाच्या खताची मात्रा ठरवता येते, व त्यामुळे गैरवाजवी खते देण्यावर नियंत्रण येते. माती परीक्षण करून त्यानुसार केलेल्या लागवडीमुळे पिकांपासून दोनपटीपेक्षा जास्त आर्थिक लाभ मिळवता येतो. माती परीक्षणाच्या नोंदी राखणाऱ्या पत्रिकेस 'मृदा आरोग्य पत्रिका' असे नाव आहे.
+एकोणिसावे शतक (१८०० ते १८९९) हे शास्त्रीय प्रगतीच्या दृष्टीने रसायन शास्त्राचे शतक होते. या शतकात आणि विशेषतः त्याच्या उत्तरार्धात रसायनाची सर्व दृष्टीने म्हणजे पदार्थचे विघटन, परीक्षण आणि संंश्लेषण या अंगाने इतकी जलद प्रगती होत गेले की निर्जीव खनिजापासून ते थेट सजीव पेशीपर्यंतच्या सर्व प्राकृतिक अवस्थेतील पदार्थांची रचना आणि त्याची कार्य रासायनिकरीत्या उलगडता येऊ लागली. असेंद्रिय पदार्थांनंतर सेंद्रिय आणि त्यानंतर जीवशास्त्रीय अश्या चढत्या गुंतागुंतीच्या पायऱ्यांनी रसायनाची कक्षा वाढत वाढत ती कृषिविद्येसही सामावू लागली. 
+या काळात इंग्लंडमध्ये सर हंफ्रे डेव्ही आणि जर्मनीत युस्ट्स फॉन लिबिग या शास्त्रज्ञांनी वनस्पतीवाढीचा रासायनिक अभ्यास सुरू केला आणि त्यांच्या प्रयोगशाळेत कृषी रसायनाचा जन्म झाला.  डेव्ही यांनी१८१३साली लिबिक यांनी १८४० सालात  कृषी रसायनशास्त्रावर प्रसिद्ध केलेल्या ग्रंथांतून वनस्पती अणि जमीन यांच्या रासायनिक पृथ:करणाने पिकांच्या कमीजास्त वाढीची कारणमीमांसा करता येते असे दाखवून दिले. या दोन शात्रज्ञांच्या पाठिंब्यामुळे वनस्पती अणि जमीन यांच्या रासायनिक परीक्षणाला मोठीच चालना मिळाली अणि पिकांच्या चांगल्या वाढीसाठी नत्र, स्फ़ुरद अणि पालाश या मूलद्रव्यांची आवश्यकता सिद्ध झाली. इंग्लंडमध्ये रोथमेस्टेड येथे प्रायोगिक क्षेत्रावर प्रयोगास सुरुवात करून सर जॉन लॉज यांनी सुपरफॉसटेंट या खताच्या उत्पादनाला आरंभ केला. खतांच्या वापराने जमिनीचा कस वर्षानुवर्षे कायम ठेवता येतो हे पटवून देण्यासाठी १८५३ मध्ये चालू केलेले प्रयोग आजसुद्धा रोथमेस्टेड येथे पहावयास मिळतात. फ्रान्समध्ये ड सोस्यूर अणि बुसिंगो यांनी मांडलेल्या सि���्धांतावर आधारित प्रत्यक्ष शेतावर सुरू केलेल्या प्रयोगांतून कृषिशास्त्र विकास पावू लागले. यातूनच म्हणजे १९ वे शतक अर्धे होईपर्यंत कृषी रसायनाच्या स्वतंत्र विस्ताराला सुरुवात झाली.
+लिबिग यांनी पीकवाढीचा सिद्धान्त मांडताना पिकांची वाढ त्यांना मिळणाऱ्या आवश्यक अन्नद्रवांपैकी जे अत्यल्प किंवा अत्यंत कमी असेल त्यामुळे खुंटते असा अत्यल्पाचा सिद्धान्त मांडला. आजही थोड्याफार  फरकाने हाच सिद्धान्त मृदा परीक्षणात वापरला जातो . परंतु लिबिग यांची कल्पना जमीन म्हणजे एक केवळ निर्जीव घटकांचा सांगाडा अशी होती आणि सर्व अन्नद्रव्ये  मातीत निर्वेधपणे  वावरतात असे त्यांनी गृहीत धरले होते. या गृहीतामुळे अन्न द्रव्यातील कमी जास्त प्रमाणाचा उलगडा केवळ रासायनिक परीक्षणाने करणे पुढेपुढे कठीण होऊ लागले आणि वरील सिद्धांतांत बदल करावा लागला.
+लिबिग यांच्या पद्धतीनुसार मातीचे आणि वनस्पतीचे पृथ:क्करण इतर पदार्थाप्रमाणे सामान्यतः तीव्र रसायनांच्या साहाय्याने करण्यात येत असे वनस्पती वाढीविषयी जशी जास्त माहिती मिळत गेली तशी या प्रकारच्या पद्धतीवर असा आक्षेप घेण्यात येऊ  लागला की वनस्पतीची अन्नशोषण क्रिया आणि तीव्र रसायनांची प्रक्रिया यात मूलभूत फरक आहे. तीव्र रासायनांनी मिळणारी अन्नद्रव्ये जरी मातीत असली तरी ती पिकांना उपलब्ध होऊ शकतीलच असे नाही. मातीचे अयन-बदल (?), तिची भौतिक रचना इत्यादी गुणधर्म उमजून आल्यानंतर लिबिग यांच्या परीक्षण पद्धतीत बदल करण्यात येऊ लागले. मिटरलिश या जर्मन शास्त्रज्ञाने मोठया कुंडातील मातीत वनस्पती वाढवून आणि तिला नत्र, स्फ़ुरद व पालाशयुक्त खते देऊन पीक वाढीतील फरक मोजण्याचे तंत्र सुरू केले आणि रासायनिक परीक्षणाला वनस्पती वाढीचा प्रत्यक्ष पुरावा देण्याची प्रथा पाडली. डायर आणि ऑग्ल ह्या रसायन शास्त्रज्ञांनी तीव्र रसायनांऐवजी सौम्य रसायने वापरून मातीची परीक्षा करण्याचे तंत्र उपयोगात आणले (१८९०). अनेक नमुन्यांची परीक्षा करून डायर यांनी मातीची कसाच्या दृष्टीने वर्गवारी केली. या वर्गवारीनुसार खतांचा वापर करण्याबाबत शेतकऱ्यांना सल्लाही देण्याचे काम ते यशस्वी रीतीने करीत असत.
+[१]
+मातीचा नमुना घेताना सदर जमिनीचा रंग, उतार, पोत, खोली इ. यावरून विभागणी करून प्रत्येक विभागातून वेगवेगळा नमुना घेता���. सदर जमिनीवर काल्पनिक नागमोडी वळणाची रेषा काढून रेषेच्या प्रत्येक टोकाला एक या प्रमाणे एकरी ६ ते ७, २२.५ से.मी. खोलीचे इंग्रजी 'व्ही' (V) आकाराचे खड्डे घेतात. खड्डयातील माती बाहेर काढून टाकून 'व्ही' खाचेच्या बाजूचा २ इंच जाडीचा मातीचा थर कापून घेतात. अशाप्रकारे इतर सर्व खड्यातून माती नमुने गोळा केले की ते एका स्वछ पोत्यावर एकत्र करतात. सदर मातीचे हाताने चार भागांत विभागणी करून समोरा-समोरील दोन भाग बाजूला काढून टाकतात. उरलेले दोन भाग एकत्र करतात. वरील विभागणी पद्धत मातीचा नमुना अर्धा ते एक किलो होईपर्यंत करतात. ती अर्धा ते एक किलो माती स्वच्छ पिशवीत भरून माती परीक्षण प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठवतात.
+भारतात या मातीचे परीक्षण भारतीय कृषि अनुसंधान परिषदेच्या राष्ट्रीय मृदा सर्वेक्षण विभागातर्फे करण्यात येते व त्यानंतर मृदा आरोग्य पत्रिकाही मिळते.
+यामध्ये नत्र, पालाश व स्फुरद या पोषक द्रव्यांचा दिलेल्या मातीच्या नमुन्यात किती प्रमाण आहे हे बघितले जाते. तसेच जमिनीतील विद्राव्य क्षार व जमिनीचा आम्ल-विम्ल निर्देशांक याचीही तपासणी केली जाते.
+यात शेतातील मातीत असणाऱ्या तांबे, लोह, मॅंगनीज, जस्त या सूक्ष्म मूलद्रव्यांची तपासणी करतात.
+यात मुक्त चुना, सेंद्रिय कर्ब, आर्द्रतेचे प्रमाण, कायिक गुणधर्म आदी गोष्टी तपासण्यात येतात. तसेच मातीत असलेल्या जाड रेती, बारीक रेती, चिक्कण माती, पोयटा आदी घटकांचे शेकडा प्रमाण काढले जाते.त्यासोबतच आम्ल-विम्ल निर्देशांक, मातीची विद्युत वाहकता,कॅल्शियम, सोडियम, पोटॅशियम (पालाश), स्फुरद आदी घटकांचीही तपासणी करण्यात येते.
+यासमवेतच शेतातील विहिरीच्या किंवा नमुना दिलेल्या पाण्यात आढळणाऱ्या विविध खनिजांचे व घटकांचे प्रमाणही काढले जाते.
+पिकांचे भरघोस उत्पादन घेण्यासाठी खतांचे वापरास फार महत्त्व आहे. पिके ही पोषणाला आवश्यक ती अन्नद्रव्ये जमिनीतून घेतात. यापैकी नत्र, स्फुरद व पालाश ही अन्नद्रव्ये पिकांना जास्त प्रमाणात लागतात. त्यामुळे जमिनीतील त्यांचे प्रमाण सतत कमी होत असते. पिकास लागणाऱ्या कोणत्या अन्नद्रव्यांची व किती प्रमाणात कमतरता आहे, हे पाहण्यासाठी म्हणजेच सुपीकता पाहण्यासाठी माती परीक्षण, पीक - पृथःकरण, जीवजंतूची वाढ इत्यादी भौतिक, रासायनिक व जैविक परीक्षापद्धती आहेत. या परीक्षा ���ातीचे व वनस्पतीचे नमुने घेऊन प्रयोगशाळेत तपासणी करून किंवा प्रत्यक्ष शेतातच पाहणी व प्रयोग करून घेतल्या जातात.
+मातीच्या नमुन्याचे प्रयोगशाळेत सामू, विद्राव्यक्षार, सेंद्रिय कर्ब, उपलब्ध नत्र, स्फुरद व पालाश यासाठी परीक्षण केले जाते. यावरून जमिनीत कोणत्या अन्नद्रव्यांची कमतरता आहे व जमीन पीक वाढीसाठी चांगली आहे किंवा नाही हे समजते. याशिवाय माती परीक्षण व पीक उत्पादन यांचे संबंधावरून पिकांना जमिनीतून किती प्रमाणात अन्नद्रव्ये मिळतात व खतातून किती प्रमाणात अन्नद्रव्ये द्यावयास पाहिजेत ही माहिती मिळते.
+
+माती परीक्षणावरून खताची शिफारस -
+जमिनीतील नत्र, स्फुरद व पालाश या अन्नद्रव्यांचे प्रमाण व पिकांना लागणारी अन्नद्रव्यांची गरज पाहून खतमात्रा सुचवितात. मातीतल अन्नद्रव्यांचे प्रमाण कमी, मध्यम व जास्त या वर्गवारीत केले जाते. अन्नद्रव्यांचे जमिनीतील प्रमाण अत्यंत कमी असल्याने खतमात्रा ५०%नी व कमी असल्यास २५%नी वाढवतात. प्रमाण मध्यम किंवा थोडेसे जास्त असल्यास मात्रेत बदल केला जात नाही. 
+प्रकल्पाची निवड :
+कोणत्याही एका पिकासाठी माती परीक्षण करून खताची मात्रा ठरवावी.
+अधिक माहिती :
+माती परीक्षणावरून खतांची मात्रा कशी ठरविली जास्ते याचे एक उदाहरण -
+श्री. पांडुरंग पाटलांच्या शेतातील मातीचे परीक्षण केले असता असे दिसून आले की, त्यांच्या जमिनीत, तिन्हीचे प्रमाण या तक्त्यावरून आहे. श्री पाटील यांना त्यांच्या १ हेक्टर (२.५ एकर) जमिनीत कांदा हे पीक घेण्याचे असून त्यासाठी ते युरिया, सिंगल, फॉस्फेट (SSP) आणि म्युरेट ऑफ पोटॅश (MOP) ही खते वापरणार आहेत, तर त्यांना किती किलो खते बाजारातून विकत घ्यावी लागतील.
+कांदा पिकाची खताची मात्रा - १००:५०:५० कि / हेक्टर 
+ह्याचाच अर्थ  १०० कि-नत्र, 50 कि- स्फरद, ५० कि - पालाश प्रती हेक्टरी दिली पाहिजे.
+नत्राची मात्रा आपण युरिया खतातून पूर्ण करू शकतो. बाजारामध्ये युरोया हे खत ४६% नत्र, या प्रमाणात मिळते. म्हणजेच १०० किलो युरियामध्ये ४६ किलो नत्र असते. तर आपण १ किलो मिळवण्यासाठी किती किलो युरिया घ्यावा लागेल ते पाहू - १००/४६=२.१७ कि.ग्रॅ. युरिया 
+म्हणजेच २.१७ कि.ग्रॅ युरिया घेतल्यानंतर ७ कि.ग्रॅ नत्र मिळेल. आपणास १०० किलो नत्राची गरज आहे.
+म्हणजेच १००*२.१७=२१७ कि.ग्रॅ. युरिया लागेल. 
+पण, श्री पाटील ह्यांच्या जमिनीत नत्राचे प्रमाण कमी आहे. म्हणजेच नत्रांची मात्रा आपणास २५%नी वाढविली पाहिजे -   २१७*२५/४६=५४.२५ कि.ग्रॅ 
+२१७+५४.२५=२७१ कि.ग्रॅ / हेक्टर 
+म्हणजेच २७१ कि.ग्रॅ / हेक्टर युरिया बाजारातून खरेदी करावा लागेल.
+आता आपण पाहू स्फुरदची मात्रा कशी ठरायची - सिंगल सुपर फॉस्फेट (SSP) मध्ये १६% स्फुरद असते. म्हणजेच  १००/१६=६.२५ कि.ग्रॅ
+म्हणजेच ६.२५ कि.ग्रॅ. SSP मध्ये १ कि.ग्रॅ. स्फुरद असते. SSPचे प्रमाण -
+५०*६.३५=३१५.५ कि.ग्रॅ SSP/हेक्टर 
+स्फुरद प्रमाण मध्यम असल्याने ३१२.५ कि.ग्रॅ. SSP खरेदी करावा लागेल. 
+आता आपण पालाशाचे प्रमाण कसे द्यायचे ते पाहू -
+पालाश हे अन्नद्रव्य आपण म्युरेट ऑफ पोटॅश (MOP) (पोटॅशियम नायट्रेट) या खताद्वारे देऊ शकतो - 
+MOP मध्ये पालाशचे प्रमाण ५८% असते. म्हणजेच १००/५८=१.७१ कि.ग्रॅ. MOP मध्ये १ कि.ग्रॅ. पालाश असते.
+आपणस ५०कि.ग्रॅ. पालाशची गरज आहे -
+५०*१.७१=५.५ कि.ग्रॅ. MOP / हेक्टर. म्हणजेच ८५.५ कि.ग्रॅ MOPची गरज आहे. पण आपणास माहित आहे कि, श्री. पाटील यांच्या जमिनीत पालाशाचे प्रमाण जास्त आहे म्हणजेच आपणास पालाश २५%नी कमी करावा लागेल. 
+८५.५*२५/१००=२१.३७५ कि.ग्रॅ / हेक्टर.
+८५.५-२१.३७५=६४.१२५ कि.ग्रॅ / हेक्टर.
+याचा अर्थ असा झाला कि -
+२७१ कि.ग्रॅ युरिया; ३१२.५ कि.ग्रॅ. SSP; ६४.१२५ कि.ग्रॅ MOP १ हेक्टर (२.५ एकर ) कांदा लागवडीसाठी श्री.पांडुरंग पाटील यांना बाजारातून खरेदी करावी लागेल.
+माती परीक्षण केल्याने शेताच्या मातीत कोणत्या नेमक्या द्रव्याची/पीक पोषक तत्त्वाची किती मात्रा आहे हे कळते.
+त्यानुसार खते व इतर पोषक द्रव्यांची उपाययोजना करता येते व त्याने पीक उत्पादन वाढते.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10253.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+मॅंचेस्टर सिटी फुटबॉल क्लब हा युनायटेड किंग्डमच्या मॅंचेस्टर शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १८८० साली सेंट मार्क्स ह्या नावाने स्थापन झालेला हा क्लब इंग्लंडच्या प्रीमियर लीगमधे खेळतो.
+१९६० दशकाच्या उत्तरार्धात व १९७० च्या सुरुवातीस हा क्लब यशस्वी होता परंतु त्यानंतरच्या काळात मॅंचेस्टर सिटीची अधोगती झाली. २००८ साली हा क्लब अबु धाबीमधील एका कंपनीने विकत घेतला व दर्जेदार खेळाडू मिळवण्यासाठी कोट्यावधी पाउंड खर्च केले. त्यानंतर मॅंचेस्टर सिटीची वाटचाल प्रिमियर लीगमधील सर्वोत्तम स्थानाकडे सुरू आहे. २०११ साली मॅंचेस्टर सिटी क्लबने एफ.ए. कप जिंकला व तो युएफा चॅंपियन्स लीगकरता पात्र ठरला. २०१२ साली मॅंचेस्टर सिटीने १९६८ सालानंतर प्रथमच प्रीमियर लीग चषक जिंकला.
+

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10256.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मॅंडेरिन भाषा (चिनी भाषा) ही जगात सर्वात जास्त लोकांकडून बोलली जाणारी भाषा आहे. ही चीन मधील प्रमुख भाषा आहे. चीनच्या उत्तर आणि नैऋत्य भागातील बहुसंख्य लोक ही भाषा बोलतात. चिनी भाषाकुलात असलेल्या अनेक भाषा बोलणाऱ्यांपैकी ७०% व्यक्ती मँडेरिन बोलतात.
+

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10267.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+
+मॅक ओएस एक्स १०.२ (सांकेतिक नाव जॅग्वार) ही अ‍ॅपलच्या मॅक ओएस एक्स या घरगुती व सर्व्हर प्रकारच्या संगणकांसाठी असलेल्या संचालन प्रणालीची तिसरी महत्त्वाची आवृत्ती होती. ती मॅक ओएस एक्स पुमाची उत्तराधिकारी तर मॅक ओएस एक्स पँथरची पूर्वाधिकारी होती.
+

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_1028.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मंगळूर विधानसभा मतदारसंघ कर्नाटक विधानसभेचा मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ दक्षिण कन्नड लोकसभा मतदारसंघात असून दक्षिण कन्नड जिल्ह्यात मोडतो.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10282.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+
+मॅक ओएस एक्स १०.४ (सांकेतिक नाव टायगर) ही अ‍ॅपलच्या मॅक ओएस एक्स या घरगुती व सर्व्हर प्रकारच्या संगणकांसाठी असलेल्या संचालन प्रणालीची पाचवी महत्त्वाची आवृत्ती होती. ती मॅक ओएस एक्स पँथरची उत्तराधिकारी तर मॅक ओएस एक्स लेपर्डची पूर्वाधिकारी होती.
+

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10287.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+द्रायुगतिशास्त्रामध्ये एखाद्या बिंदूला प्रवाहाच्या वेगाचे स्थानिक माध्यमातील आवाजाच्या वेगाशी गुणोत्तर म्हणजे माख क्रमांक (M) होय. माख क्रमांक ही मितिहीन राशी आहे.
+जिथे:
+व्याख्येनुसार, माख १ म्हणजे आवाजाचा वेग. माख ०.६५ म्हणजे आवाजाच्या वेगाच्या ६५% वेग (सबसॉनिक), आणि माख १.३५ म्हणजे आवाजाच्या वेगापेक्षा ३५% जास्त वेग (सुपरसॉनिक).

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10288.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+
+मॅक संचालन प्रणाली (इंग्लिश: Mac OS; मॅक ओएस) ही एक ग्राफिकल वापरकर्ता अंतरपत्र-आधारित संचालन प्रणाल्यांची मालिका आहे, जी अ‍ॅपल (पूर्वी अ‍ॅपल कॉम्प्युटर) या कंपनीने तिच्या संगणक प्रणाल्यांतील मॅकिंटॉश मार्गासाठी विकसित केली आहे. मॅकिंटॉश सदस्य अनुभवाचे श्रेय वाढत्या आलेखीय वापरकर्ता व्यक्तिरेखेकडे जाते. अ‍ॅपलने मॅकिंटॉशच्या संचालन प्रणालीला नंतर हे नाव दिले, आधी १९८४ साली मॅकिंटॉश संगणक प्रकाशित झाला तेव्हा ते सिस्टिम सॉफ्टवेर या साध्या नावाने ओळखले जाई.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10290.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+नेटबॅरियर एक्स४ ·  पीअरगार्डियन
+एआरपीतक्ते · क्लियरओएस · ईबॉक्स · एन्डियन फायरवॉल · फायरएचओएल · फायरस्टार्टर · आयपीकॉप · आयपीफिल्टर · आयपीफायरवॉल · आयपीलिस्ट · आयपीटेबल्स · एल७-फिल्टर · मोनोवॉल · मोब्लॉक · नेटफिल्टर · नूएफडब्ल्यू · पीएफ ·  पीअरगार्डियन · पीएफसेन्स · सेंट्री फायरवॉल · शोअरवॉल · स्मूथवॉल · झिरोशेल
+सिस्को सुरक्षित अविभाज्य सॉफ्टवेर · नोव्हेल बोर्डरव्यवस्थापक · व्याट्टा · झोनअलार्म झेड१००जी · झॉर्प फायरवॉल

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10298.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+मॅक ओ. एस. एक्स. ही एक संगणक विश्वातील कार्यप्रणाली आहे. ही कार्यप्रणाली अमेरिकेतील अ‍ॅपल ह्या कंपनीद्वारे विकासित आणि वितरीत केली जाते. अ‍ॅपल ही एक नावाजलेली कंपनी असून त्यांच्या मॅकिंटॉश ह्या कार्यप्रणालीचाच पुढचा भाग म्हणून इ.स. २००२ सालापासून ह्या नावाने नवीन विकसित कार्यप्रणाली ते उपलब्ध करून देत आहेत. ही कार्यप्रणाली युनिक्स ह्या कार्यप्रणालीवर आधारलेली आहे. तिची सर्वांत ताजी आवृत्ती मॅक ओएस एक्स १०.७ लायन आहे.
+ओएस एक्स नावामधील "एक्स" हा रोमन अंक "X" असून, तो प्रणालीची दहावी आवृत्ती दर्शवतो. २००२ मधे ओएस एक्स प्रकाशीत करण्याबरोबर अ‍ॅपल कंपनीने स्वतःच्या संचालन प्रणालींना मार्जारकुळातील विविध प्राण्यांची नावे द्यायची प्रथा सुरू केली. पहिली ओएस एक्स १०.० "चीता" या नावाने प्रकाशीत झाली, आणि त्यानंतर "पुमा", "जॅग्वार", "पॅंथर", "टायगर", "लेपर्ड", "स्नो लेपर्ड", आणि सर्वात नवीन "लायन" या नावांनी पुढील आवृत्त्या प्रकाशीत झाल्या आहेत. माउंटन लायन ही आवृत्ती अद्याप विकसनशील आहे.
+सर्वांत ताजी आवृत्ती मॅक ओएस एक्स १०.७ लायन आहे.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_1030.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मंगळूर शहर उत्तर विधानसभा मतदारसंघ कर्नाटक विधानसभेचा मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ दक्षिण कन्नड लोकसभा मतदारसंघात असून दक्षिण कन्नड जिल्ह्यात मोडतो.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10330.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅकडोनेल डग्लस डी.सी. ९  हे अमेरिकन बनावटीचे, दोन इंजिनांचे प्रवासी जेट विमान आहे. याचे उत्पादन १९६५ ते १९८२ दरम्यान करण्यात आले. त्यानंतर याच्या रचनेत फेरफार करून एम.डी. ८०, एम.डी. ८२, एम.डी. ८८, एम.डी. ९० तसेच बोईंग ७१७ या विमानांची रचना करण्यात आली. पैकी ७१७ प्रकारचे शेवटचे विमान २००६ मध्ये तयार करण्यात आले. याप्रकारची २,४०० पेक्षा अधिक विमाने या ४१ वर्षांमध्ये तयार करण्यात आली.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10350.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅकडोनेल डग्लस डी.सी. ९  हे अमेरिकन बनावटीचे, दोन इंजिनांचे प्रवासी जेट विमान आहे. याचे उत्पादन १९६५ ते १९८२ दरम्यान करण्यात आले. त्यानंतर याच्या रचनेत फेरफार करून एम.डी. ८०, एम.डी. ८२, एम.डी. ८८, एम.डी. ९० तसेच बोईंग ७१७ या विमानांची रचना करण्यात आली. पैकी ७१७ प्रकारचे शेवटचे विमान २००६ मध्ये तयार करण्यात आले. याप्रकारची २,४०० पेक्षा अधिक विमाने या ४१ वर्षांमध्ये तयार करण्यात आली.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_1036.txt

@@ -0,0 +1,69 @@
+२.७% नायट्रोजन
+१.६% आरगॉन
+०.२% ऑक्सिजन
+०.०७% कार्बन मोनॉक्साईड
+०.०३% वाफ
+०.०१% नायट्रिक ऑक्साईड
+२.५ पी.पी.एम. नियॉन
+३०० पी.पी.बी. क्रिप्टॉन
+१३० पी.पी.बी. फॉर्माल्डिहाईड
+८० पी.पी.बी. झेनॉन
+३० पी.पी.बी. ओझोन
+
+मंगळ हा सूर्यमालेतील चौथा ग्रह आहे. त्याच्या तांबड्या रंगामुळे त्याला तांबडा ग्रह असे सुद्धा म्हटले जाते. तांबडा रंग त्याला आयर्न ऑक्साइडमुळे मिळाला आहे.
+हा एक खडकाळ ग्रह (terrestrial planet) असून त्यावरील वातावरण विरळ आहे. मंगळ ग्रहाचा पृष्ठभाग चंद्राप्रमाणे अनेक विवरे तसेच पृथ्वीप्रमाणे अनेक ज्वालामुखी, दऱ्या, वाळवंट व ध्रुवीय बर्फ यांचा बनला आहे. सूर्यमालेतील सर्वांत उंच पर्वत ऑलिम्पस मॉन्स तसेच सर्वांत मोठी दरी व्हॅलेस मरिनेरिस मंगळावरच आहे. तसेच जून २००८ मध्ये नेचर मासिकात प्रकाशित झालेल्या तीन लेखांनुसार मंगळावर एक प्रचंड मोठे विवर असल्याचा पुरावा मिळाला आहे. हे विवर १०,६०० X ८,५०० किमी आकाराचे असून ते साऊथ पोल - ॲटकेन बेसिन या सध्याच्या ज्ञात सर्वांत मोठ्या विवरापेक्षा चारपट मोठे आहे.[३][४] भूपृष्ठीय गुणधर्मांप्रमाणेच मंगळाचा परिवलन काळ तसेच ऋतुचक्र पृथ्वीसारखेच आहेत.
+१९६५ मध्ये पहिल्यांदा मरीनर ४ हे अंतराळायान मंगळाजवळून गेले. त्यापूर्वी मंगळाच्या पृष्ठभागावर पाणी असावे असा समज होता. याचे मुख्य कारण म्हणजे मंगळाच्या ध्रुवीय भागाचे निरीक्षण करतांना आढळलेले बदलत जाणारे फिके व गडद पट्टे, जे संशोधकांना महासागर व खंड असावेत असे वाटले. तसेच मंगळावरील काही निमुळते व गडद पट्टे सिंचनासाठीचे पाण्याचे कालवे असल्याचाही काहींचा समज होता. नंतर हे पट्टे मंगळावर अस्तित्वातच नाही आहेत व केवळ दृष्टिभ्रमामुळे ते दिसतात असे स्पष्टीकरण देण्यात आले. पण तरीही, इतर ग्रहांच्या तुलनेत मंगळ बराचसा पृथ्वीसारखा असून, जर सूर्यमालेत इतरत्र कुठे पाणी व जीवन असेल तर ते मंगळावरच असण्याची सर्वाधिक शक्यता आहे.[५] बर्फाच्या स्वरूपातील पाणी जुलै ३१, २००८ रोजी फीनिक्स मार्स लॅंडरला मंगळावर आढळले होते.[६]
+सध्या मंगळाभोवती तीन कृत्रिम उपग्रह परिक्रमा करत आहेत. हे उपग्रह म्हणजे मार्स ओडेसी, मार्स एक्सप्रेस व मार्स रिकॉनिसन्स ऑर्बिटर होत. पृथ्वी वगळता इतर ग्रहांमध्ये हा आकडा मंगळासाठी सर्वांत जास्त आहे. तसेच मंगळाच्या पृष्ठभागावर स्पिरिट व ऑपॉ��्च्युनिटी ही दोन कार्यरत स्वयंचलित परीक्षणयाने (रोव्हर)[मराठी शब्द सुचवा] व अनेक मृत यशस्वी तसेच अयशस्वी रोव्हर व अवतरक (लॅंडर) आहेत. फीनिक्स या यानाने नुकतीच मंगळाच्या पृष्ठभागावरील आपली मोहीम पूर्ण केली. या यानांनी जमा केलेले भूशास्त्रीय पुरावे असे सुचवितात की मंगळावर पूर्वी मोठ्या प्रमाणात पाणी होते आणि केवळ एका दशकापूर्वी छोट्या गरम पाण्याच्या फवाऱ्यांच्या स्वरूपात पाणी अस्तित्वात होते.[७] नासाच्या मार्स ग्लोबल सर्व्हेयरने केलेल्या निरीक्षणांतून मंगळाच्या दक्षिण ध्रुवावरील बर्फ कमी होत असल्याचे पुरावे मिळाले आहेत.[८]
+हा ग्रह लालसर तांबडा रंगाचा दिसतो. मंगळावर अनेक ठिकाणी ज्वालामुखी आढळले आहेत. यापैकी कित्येक ज्वालामुखी अजूनही जिवंत आहेत. ऑलिम्पस मॉन्स ही मंगळावर असलेली ज्वालामुखी आपल्या सूर्यमालेतील सर्वात उंच ज्वालामुखी आहे. तिची उंची तब्बल २६.४ किमी. आहे. मंगळावर निरीक्षणाद्वारे कालव्याच्या खुणा आढळल्या आहेत, यावरून पूर्वी या ग्रहावर पाणी वाहत असावे असा अंदाज आहे. तसेच या ग्रहावर एक प्रचंड मोठी दरी आहे ती आपल्याला पृथ्वीवरून शक्तिशाली दुर्बिणीतूनसुद्धा दिसते. या दरीला मरीना दरी असे म्हणतात. मंगळावर सूर्याच्या बाजूवरील भागाचे तापमान साधारणत: २० अंश सेल्सियस तर विरुद्ध भागाचे तापमान १८० अंश सेल्सियस असते.
+मंगळाला फोबॉस व डीमाॅस (उपग्रह) हे दोन अनियमित आकाराचे नैसर्गिक उपग्रह आहेत. यापैकी फोबाॅस मंगळापासून ५,८८० मैल आणि डिमॉस १४,६०० मैल अंतरावरून मंगळाभोवती प्रदक्षिणा पूर्ण करतात. हे ५१६१ युरेका या मंगळाच्या ट्रोजन उपग्रहाप्रमाणे मंगळाच्या गुरुत्वाकर्षणात अडकलेले लघुग्रह असावेत. मंगळ पृथ्वीवरून डोळ्यांनी दिसू शकतो. त्याची दृश्यता -२.९ असून फक्त शुक्र, चंद्र व सूर्य यांची दृश्य परावर्तितता मंगळापेक्षा जास्त आहे. मात्र, बराच काळ गुरू डोळ्यांना मंगळापेक्षा तेजस्वी दिसतो.[९]
+मंगळाची त्रिज्या पृथ्वीच्या अर्धी आहे व त्याची घनता पृथ्वीपेक्षा कमी आहे. मंगळाचे आकारमान पृथ्वीच्या १५% असून वस्तुमान ११% आहे. पृथ्वीवरील एकूण खंडीय प्रदेशापेक्षा मंगळाच्या पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ थोडेसे कमी आहे.[९] जरी मंगळ बुधापेक्षा आकाराने व वस्तुमानाने मोठा असला तरी त्याची घनता बुधापेक्षा कमी आहे. यामुळे पृष्ठभागा��र बुधाचे गुरुत्वाकर्षण मंगळापेक्षा जास्त आहे. मंगळाचे वस्तुमान,आकारमान व गुरुत्वाकर्षण हे पृथ्वी व चंद्राच्या जवळपास मध्ये आहे. (चंद्राचा व्यास मंगळाच्या अर्धा आहे तर पृथ्वीचा मंगळाच्या दुप्पट, पृथ्वीचे वस्तुमान मंगळाच्या दहापट आहे तर मंगळाचे वस्तुमान चंद्राच्या दहापट आहे). मंगळाच्या पृष्ठभागाचा केशरी-तांबडा रंग त्याच्यातील आयर्न (III) ऑक्साईड (लोखंडावरील गंज व हेमटाईट ते हेच.) [१०]
+मंगळाचे सूर्यापासूनचे सरासरी अंतर २३ कोटी किमी (१.५ खगोलशास्त्रीय एकक) असून त्याचा परिभ्रमण काळ पृथ्वीवरील सुमारे ६८७ दिवस  इतका आहे. मंगळावरील एक सौर दिवस पृथ्वीपेक्षा थोडासाच मोठा असून तो २४ तास, ३९ मिनिटे व ३५.२४४ सेकंद इतका भरतो.
+मंगळाच्या अक्षाचा कल २५.१९ डिग्री इतका आहे, जो जवळपास पृथ्वीच्या अक्षाच्या कलाइतकाच आहे. यामुळे मंगळावर पृथ्वीसारखेच ऋतू असतात, फक्त मंगळावरील दीर्घ वर्षामुळे तिथले ऋतू पृथ्वीवरील ऋतूंच्या दुप्पट काळ चालतात. मंगळाने त्याचा उपनाभी बिंदू जून २००७ मध्ये ओलांडला तर अपनाभी बिंदू मे २००८ मध्ये.
+मंगळाच्या कक्षेची उत्केंद्रता सुमारे ०.०९ इतकी असून ती बुध सोडून इतर सर्व ग्रहांपेक्षा जास्त आहे. पण जुन्या काळात मंगळाची उत्केंद्रता आत्ताच्यापेक्षा बरीच कमी असल्याचे ज्ञात आहे. सुमारे १३.५ लक्ष वर्षांपूर्वी (पृथ्वीवरील) मंगळाची उत्केंद्रता केवळ ०.००२ इतकी होती, जी पृथ्वीच्या आत्ताच्या उत्केंद्रतेपेक्षापण बरीच कमी आहे.[११]
+मंगळाला फोबॉस आणि डीमॉस नावांचे दोन छोटे नैसर्गिक उपग्रह आहेत. हे चंद्र मंगळाच्या खूप जवळून परिक्रमा करतात, म्हणून ते मंगळाच्या गुरुत्वाकर्षणात अडकलेले लघुग्रह असावेत असा समज आहे.[१२]
+या दोन्ही उपग्रहांचा शोध १८७७ मध्ये असाफ हॉल याने लावला व त्यांना फोबॉस व डीमॉस या ग्रीक देवांवरून नावे दिली. फोबॉस हा भीतीचे मूर्तरूप मानला जातो तर डीमॉस हा दहशतीचे मूर्तरूप मानला जातो. ग्रीक पुराणांनुसार या जुळी भावंडे त्यांचे वडील अ‍ॅरिस (ग्रीकांचा युद्धदेव) याच्यासोबत युद्धात उतरली होती. ॲरिस रोमन पुराणांत मार्स या नावाने ओळखला जातो. (ज्यावरून मंगळाचे इंग्रजीतील नाव मार्स पडले.)[१३]
+मंगळाच्या पृष्ठभागावरून फोबॉस आणि डीमॉसची आकाशातील वाटचाल पृथ्वीच्या चंद्राच्या वाटचालीपेक्षा खूप वेगळी दिसते. फोबॉसचा उ���य पश्चिमेला होऊन तो पूर्वेला मावळतो आणि पुन्हा फ्क्त ११ तासांनी तो परत उगवतो. 
+डीमॉस मंगळसापेक्ष भूस्थिर कक्षेच्या थोडासाच बाहेर आहे. (भूस्थिर कक्षेमध्ये उपग्रहाचा परिभ्रमण काळ ग्रहाच्या परिवलन काळाइतका असतो.) डीमॉसचा उदय पूर्वेकडेच होतो आणि जरी त्याचा परिभ्रमण काळ ३० तासांचा असला तरी तो हळुहळू आकाशात प्रवास करून २.७ दिवसानंतर पश्विमेकडे मावळतो. परत इतक्याच वेळेनंतर तो परत पूर्वेकडे उगवतो.[१४]
+फोबॉसची कक्षा भूस्थिर कक्षेपेक्षा कमी असल्यामुळे मंगळाच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे त्याची कक्षा कमी-कमी होत जात आहे. जवळपास ५ कोटी वर्षांनंतर फोबॉस एकतर मंगळावर आदळेल किंवा त्याचे तुकडे होऊन तो मंगळाभोवती कड्याच्या रूपात फिरत राहील.[१४]
+मंगळाने या उपग्रहांना आपल्याभोवतीच्या कक्षेत कसे अडकवले हे अजून पूर्णपणे ज्ञात नाही आहे. दोन्ही उपग्रहांची कक्षा जवळपास वर्तुळाकार आहे, हे अशा अडकलेल्या उपग्रहांमध्ये बहुधा आढळत नाही. फोबॉसची अस्थिर कक्षा असे सुचविते की तो नजीकच्या भूतकाळातच मंगळाभोवतीच्या कक्षेत अडकला असावा. पण सध्या तरी अशी पद्धत ज्ञात नाही आहे, की ज्याद्वारे वातावरणरहित मंगळ एका लघुग्रहाला गुरुत्वाकर्षणात अडकवू शकेल. यामुळे यामध्ये अजून एक खगोलीय वस्तू गुंतली असावा असा कयास मांडला जातो. तसेच लघुग्रहांच्या पट्ट्याबाहेर फोबॉस व डीमॉसइतके मोठे लघुग्रह असणे दुर्मीळ आहे आणि जुळे लघुग्रह तर अजूनच दुर्मीळ.[१५]
+सध्याच्या वैज्ञानिक ज्ञानानुसार, पृष्ठभागावर द्रवरूप पाणी असणाऱ्या ग्रहांवर जीवन विकसित होणे, तसेच ते चालू राहणे याची शक्यता जास्त मानली जाते. यासाठी ग्रहाची कक्षा हॅबिटेबल झोन (राहण्यायोग्य क्षेत्रा)मध्ये असणे आवश्यक आहे. सूर्यासाठी ही कक्षा पृथ्वीने व्यापली आहे. मंगळ या कक्षेच्या अर्धा खगोलीय एकक पलीकडे आहे. यामुळे तसेच मंगळावरील विरळ वातावरणामुळे मंगळाच्या पृष्ठभागावरील पाणी गोठते. मात्र भूतकाळातील वाहते पाणी मंगळाची जीवन धारण करण्याची क्षमता दर्शविते. नजीकच्या काळात मिळालेल्या पुराव्यांनुसार मंगळावर जरी पाणी असते तरी ते खूप खारट आणि आम्लधर्मी असले पाहिजे, त्यामुळे जीवसृष्टीला आधार देऊ शकले नसते.[१६]
+गुरुत्वांवरण आणि विरळ वातावरण ही जीवसृष्टीच्या संभावनेसमोर मोठी आव्हाने उभी करतात. ही आव्हाने ���्हणजे मंगळाच्या पृष्ठभागावरील अल्प ऊष्मा स्थानांतरण, सौर वारे, तसेच इतर खगोलीय वस्तूंच्या आघातापासून मिळणारा कमी बचाव व पाणी द्रवरूपात राहण्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या योग्य वातावरणीय दाबाचा अभाव (या दाबामुळे पाण्याचे ऊर्ध्वपतन होऊन पाण्याची वाफ बनते.). तसेच मंगळ हा भूरचनाशास्त्रीयदृष्ट्या जवळपास (बहुदा पूर्णपणे) मृतप्राय आहे. मंगळावरील ज्वालामुखींच्या अंतामुळे जमिनीच्या आतील रसायने व खनिजे पृष्ठभागावर येणे व पृष्ठभागावरील रसायने व खनिजे पृष्ठभागाखाली जाणे थांबले आहे.[१७]
+उपलब्ध पुरावे असे सुचवितात की मंगळ सध्यापेक्षा भूतकाळात जीवसृष्टीला अनुकूल होता. पण मंगळावर खरेच सजीव होते की नव्हते हे अजून स्पष्ट झालेले नाही. १९७० च्या मध्यातील वायकिंग मोहिमेमधील यानांनी मंगळावरील मातीमध्ये सूक्ष्मजीवांचे अस्तित्व तपासण्यासाठी काही प्रयोग केले. त्यातील काही प्रयोगांतून सूक्ष्मजीवांचे अस्तित्व आहे असे वरकरणी निष्पन्न देखील झाले होते. या यशस्वी प्रयोगांमध्ये पाणी व पौष्टिक पदार्थांच्या सानिध्यात कार्बन डाय ऑक्साईड(CO2) तयार होण्याचे प्रमाण वाढलेले आढळून आले होते. पण जीवसृष्टी सिद्ध करणारे हे चिन्ह नंतर अनेक शास्त्रज्ञांकडून नाकारण्यात आले आहे व याबाबत सतत वाद चालू असतात. नासामधील शास्त्रज्ञ गिल्बर्ट लेव्हिन यांच्या मते वायकिंगला मंगळावर खरोखरीच जीवन सापडले असावे. तीस वर्षांपूर्वीच्या व्हायकिंग यानांनी गोळा केलेल्या माहितीच्या पुनःपृथक्करणाने व एक्स्ट्रिमोफाइल (बिकट वातावरणात वाढणारे सजीव) जीवांबद्दल मिळालेल्या नवीन माहितीने असे सुचविले आहे की या यानांनी केलेले प्रयोग अशा प्रकारची जीवसृष्टी हुडकण्यासाठी तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत नव्हते. आणि या प्रयोगांनी कदाचित अशा जीवांना (जर ते मंगळावर असतील तर) मारलेच असेल.[१८] फीनिक्स मार्स लॅंडरने केलेल्या प्रयोगातून असे आढळले आहे की, मंगळावरील माती अल्कधर्मी असून त्यामध्ये मॅग्नेशियम, सोडियम, पोटॅशियम आणि क्लोराईड आहेत.[१९] ही मातीतील पोषकतत्त्वे जीवसंवर्धन करू शकतात पण अतिनील किरणांपासून त्यांचे संरक्षण करणेसुद्धा आवश्यक आहे.
+जॉन्सन स्पेस सेंटरच्या प्रयोगशाळेत एएलएच८४००१ या उल्केमध्ये सेंद्रिय घटक आढळून आले आहेत. ही उल्का मंगळावरून आली असल्याचे मानले जा���े. त्यांनी असा निष्कर्ष काढला की ही घटके मंगळावरील तेव्हाच्या विद्यमान आदीम जीवांनी या उल्केत टाकली होती. व नंतर मंगळावरील इतर उल्का-आघातामुळे ही उल्का आकाशात फेकली गेली व १.५ कोटी वर्षांच्या प्रवासानंतर पृथ्वीवर आदळली. तसेच मंगळाभोवती फिरणाऱ्या यानांना नजीकच्या काळात लहान प्रमाणात मिळालेले मिथेन व फॉर्मल्डिहाईड जीवसृष्टीच्या शक्यतेकडे बोट दाखवतात, कारण अन्यथा ही रासायनिक संयुगे मंगळावरील वातावरणात त्वरित विघटित होतील.[२०][२१] काही प्रकारच्या भूगर्भीय वा ज्वालामुखीय कारणांनीसुद्धा ही संयुगे तयार होणे शक्य आहे. (उदा. सर्पेंटिनायझेशन प्रक्रिया).
+आतापर्यंत मंगळाचे वातावरण, त्याचा पृष्ठभाग, आणि भूरचना यांचा अभ्यास करण्यासाठी अमेरिका, सोवियेत रशिया, युरोप व जपान यांनी डझनाहून अधिक ऑर्बिटर (ग्रहाभोवती परिक्रमा करणारे अवकाशयान), लॅंडर (ग्रहावर उतरणारे अवकाशयान) आणि रोव्हर (स्वयंचलित निरीक्षण यान) प्रक्षेपित केले आहेत.
+यापैकी जवळपास दोन तृतीयांश अंतराळयाने या न त्या कारणाने अयशस्वी झाली आहेत. यातील काही मोहिमेदरम्यान अयशस्वी झाले तर काहींमध्ये मोहीम सुरू करण्याआधीच बिघाड झाला. यातील काहींचा बिघाड तांत्रिक कारणांमुळे झाल्याचे लक्षात आले असले तरी बऱ्याच यानांचा अज्ञात कारणांमुळे संपर्क तुटला होता किंवा त्यामध्ये बिघाड झाले होते. यामुळे काही लोकांनी यासाठी इतर कारणे हुडकण्याचा प्रयत्न केला. यापैकी काही सुचविलेली कारणे म्हणजे, पृथ्वी-मंगळामधील बर्म्युडा ट्रायॅंगल, मंगळाचा शाप अथवा "प्रचंड अंतराळ राक्षस" (Great Galactic Ghoul) जो ही अवकाशयाने खाऊन जिवंत राहतो (हा विनोद नासामध्ये बहुचर्चित आहे).[२२]
+मंगळाजवळून जाणारे पहिले यशस्वी अवकाशयान म्हणजे नासाचे मरीनर ४ होय. ते १९६४ मध्ये प्रक्षेपित केले गेले. मंगळावर यशस्वीरीत्या उतरणाऱ्या पहिल्या दोन वस्तूंचा मान रशियाने  मार्स प्रोब मोहिमेअंतर्गत १९७१ मध्ये प्रक्षेपित केलेल्या मार्स २ व मार्स ३ या प्रोबना[मराठी शब्द सुचवा] मिळतो.  पण उतरल्यावर काही सेकंदातच या दोघांचाही पृथ्वीशी संपर्क तुटला. यानंतर १९७५ मध्ये नासाने  व्हायकिंग मोहिमेची सुरुवात केली. या मोहिमेदरम्यान दोन ऑर्बिटर प्रक्षेपित करण्यात आले. त्यांच्यासोबत प्रत्येकी एक लॅंडर होते. हे दोन्ही लॅंडर १९७६ मध्ये यशस��वीरीत्या मंगळावर उतरले. वायकिंग १ सहा वर्षे कार्यरत होता तर वायकिंग २ तीन वर्षे. या व्हायकिंग लॅंडरनी सर्वप्रथम मंगळाची रंगीत चित्रे पृथ्वीवर पाठविली [२३] तसेच त्यांनी मंगळाच्या पृष्ठभागाचे उत्कृष्ट नकाशे बनविले, ते आजमितीसही उपयोगात आणले जातात.
+रशियाने फोबॉस १ व २ ही याने १९८८ साली मंगळ व त्याचे दोन उपग्रह यांचे निरीक्षण करण्यासाठी पाठवली. मंगळाच्या वाटेवर असतानाच "फोबॉस १"चा पृथ्वीशी संपर्क तुटला. "फोबॉस २"ने मंगळाची व फोबॉसची यशस्वीरीत्या छायाचित्रे काढली मात्र तोपण फोबॉसवर लॅंडर सोडण्याच्या थोड्याच वेळाआधी निकामी झाला.
+१९९२ मधील  मार्स ऑब्झरव्हरच्या अपयशानंतर नासाने १९९६ मध्ये मार्स ग्लोबल सर्व्हेयर हे यान प्रक्षेपित केले. हे यान पूर्णपणे यशस्वी ठरले. या यानाने निर्धारित मंगळाचा नकाशा बनविण्याचे आपले काम २००१ मध्ये पूर्ण केले. त्यानंतर दोनवेळा यानाचा कार्यकाल यशस्वीरीत्या लांबविण्यात आला होता. तिसऱ्या वेळी नोव्हेंबर २००६ मध्ये मंगळावर दहा वर्षे काढलेल्या या यानाचा पृथ्वीशी संपर्क तुटला. मार्स ग्लोबल सर्व्हेयरच्या प्रक्षेपणानंतर केवळ एका महिन्यानंतर नासाने मार्स पाथफाइंडर प्रक्षेपित केले होते. हे यान सोजनर (Sojourner Rover) हे स्वयंचलित निरीक्षण वाहन स्वतःसोबत वाहून नेत होते. सोजनर १९९७च्या उन्हाळ्यात मंगळावरील ॲरिस व्हलिस येथे उतरले. ही मोहीमसुद्धा यशस्वी ठरली. तसेच मोहिमेस प्रसारमाध्यमांद्वारे बरीच प्रसिद्धीसुद्धा मिळाली होती, जी मुख्यत्वेकरून यानाने पृथ्वीवर पाठविलेल्या अनेक छायाचित्रांमुळे होती.[२४]
+मंगळावरची सर्वांत अलीकडील मोहीम म्हणजे नासाचे फीनिक्स लॅंडर ही होय, जे नासाने ऑगस्ट ४,२००७ रोजी प्रक्षेपित केले. फीनिक्स लॅंडर मंगळाच्या उत्तर ध्रुवीय प्रदेशात मे २५, २००८ रोजी उतरले.[२५] या लॅंडरला २.५ मीटर लांबीची यांत्रिक भुजा होती, जी मंगळाच्या मातीत मीटरभर खोल खणू शकत असे. यासोबतच लॅंडरवर सूक्ष्मदर्शी कॅमेरा होता जो मानवी केसाच्या एक हजारांश लहान वस्तूंची छायाचित्रे काढू शकत असे. या यानास उतरण्याच्या जागेवर जून १५,२००८ रोजी एक पदार्थ मिळाला, जो जून २० रोजी बर्फ आहे असे प्रयोगांती सिद्ध झाले.[२६][२७] यानाशी संपर्क करण्यात नासाच्या तंत्रज्ञांना अपयश आल्यावर नोव्हेंबर १०, २००८ रोजी नासाद्वारे मोहिमेच्या समाप्तीची घोषणा करण्यात आली.[२८]
+२००१ मध्ये नासाने मंगळावर मार्स ओडेसी हे यान पाठवले. नोव्हेंबर २००८ पर्यंत प्राप्त माहितीनुसार हे यान अजूनही मंगळाभोवतीच्या कक्षेत परिक्रमा करत आहे. त्याचा कार्यकाळ सप्टेंबर २०१०पर्यंत  वाढविण्यात आला होता .[२९] ओडेसीवरील गॅमा रे स्पेक्ट्राॅमीटरने मंगळाच्या पृष्ठभागाच्या एक मीटर उंचीच्या थरात मोठ्या प्रमाणात हायड्रोजन वायू आढळला आहे. हा बर्फातील हायड्रोजन असावा असा कयास आहे.[३०]
+२००३ मध्ये युरोपियन स्पेस एजेंसी (इसा) ने मंगळावर मार्स एक्सप्रेस यान पाठवले होते. त्यामध्ये मार्स एक्सप्रेस ऑर्बिटर व बीगल २ नावाचा एक लॅंडर यांचा समावेश होता. यापैकी बीगल २ मंगळावर उतरतांना निकामी झाले व फेब्रुवारी २००४ मध्ये बीगल २ गमावल्याची घोषणा करण्यात आली.[३१] २००४ मध्ये प्लॅनेटरी फुरिए स्पेक्ट्रॉमीटर गटाने त्यांना मंगळाच्या वातावरणात मिथेन सापडल्याचे घोषित केले तर जून २००६ मध्ये इसाने मंगळावर अरोरा (ध्रुवीय प्रकाश) दिसून आल्याचे घोषित केले.[३२]
+२००३ पर्यंतच्या ज्ञात माहितीनुसार नासाने मार्स एक्स्प्लोरेशन रोव्हर मोहिमेअंतर्गत स्पिरिट (MER-A) व ऑपॉर्च्युनिटी (MER-B) हे दोन जुळे रोव्हर मंगळावर पाठवले आहेत. दोन्ही याने जानेवारी २००४ मध्ये यशस्वीरीत्या मंगळावरील निर्धारित स्थळी उतरली. या यानांकडून मिळालेल्या शास्त्रीय ज्ञानामध्ये सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे मंगळावर त्यांच्या दोघांच्याही उतरण्याच्या जागेवर पूर्वी पाणी होते याचा त्यांना मिळालेला निर्णायक पुरावा. तसेच मंगळावरील धूळ पिशाच्च (dust devils) (तुलनेने जास्त काळ टिकणारे चक्रीवादळ) व वावटळींमुळे दोन्ही रोव्हरची सौर तावदाने साफ झाल्यामुळे त्याची आयुर्मर्यादादेखील वाढली..[३३]
+यासोबतच ऑगस्ट १२, २००५ रोजी नासाने मार्स रिकनायसन्स ऑर्बिटर हे यान प्रक्षेपित केले, जे मार्च १०, २००६ रोजी मंगळाभोवतीच्या कक्षेत पोहोचले. हे यान दोन वर्षे चालणाऱ्या सर्वेक्षणाच्या मोहिमेवर पाठविण्यात आले आहे. भविष्यातील लॅंडर यानांना उतरण्यासाठी योग्य जागा हुडकण्यासाठी मंगळाच्या भूप्रदेशाचा व हवामानाचा अभ्यास हे यान करेल. तसेच यानावर पृथ्वीसोबत माहिती-देवाणघेवाणीसाठी विकसित दूरसंचार यंत्रणा आहे व त्याची बॅंडविड्थ (प्रतिसेकंद माहिती वाहून नेण्याची क्���मता) पूर्वीच्या सर्व यानांच्या एकूण बॅंडविड्थपेक्षा अधिक आहे. मार्च ३, २००८ रोजी या यानाने मंगळाच्या उत्तर ध्रुवाजवळ बर्फाच्या वादळाचे (ॲव्हलॉंच) छायाचित्र घेतल्याचे शास्त्रज्ञांनी घोषित केले..[३४]
+डॉन अवकाशयान फेब्रुवारी २००९ मध्ये मंगळाजवळून जाईल व मंगळाच्या गुरुत्वाकर्षणाचा उपयोग करून ते ४ व्हेस्टा व नंतर  सेरेसचे निरीक्षण करण्याच्या  आपल्या मोहिमेवर निघेल.
+फीनिक्सनंतर २०११ मध्ये मार्स सायन्स लॅबोरेटरी ही मोहीम हाती घेतली जाईल. यामध्ये अधिक मोठे, अधिक गतिमान (९० मी/तास वेगाचे) आणि अधिक बुद्धिमान रोव्हर समाविष्ट असतील. तसेच यामधील लेझरद्वारा रासायनिक पृथक्करण करणाऱ्या यंत्रामुळे १३ मी. अंतरावरूनही खडकामधील घडकांची माहिती मिळविता येईल.[३५]
+२००९ मध्ये रशिया व चीन यांची संयुक्त मोहीम फोबॉस-ग्रंट नियोजित करण्यात आली आहे. ती मंगळाचा उपग्रह फोबॉसवरून परीक्षणासाठी नमुने घेऊन येईल आणि २०१३ मध्ये इसाने एक्झोमार्स नावाचे आपले पहिले रोव्हर मंगळावर पाठविण्याचे योजिले आहे. हा रोव्हर सेंद्रीय घटकांच्या शोधात मंगळावरील मातीत २ मीटर खोलीपर्यंत खणू शकेल.[३६]
+सप्टेंबर १५, २००८ रोजी नासाने मेव्हन ही मोहीम मंगळाच्या वातावरणाबद्दल माहिती गोळा करण्यासाठी नियोजित केल्याची घोषणा केली. (२०१३ मधील मोहीम)
+[३७]
+मेटनेट या फिनिश-रशियन मोहिमेदरम्यान मंगळाच्या पृष्ठभागावर दहाहून अधिक छोटी-छोटी स्वयंचलित वाहने उतरविण्यात येतील. याद्वारे मंगळाचे वातावरण, भौतिकशास्त्र व हवामानशास्त्र यांचा अभ्यास करण्यासाठी दूरवर पसरलेले एक जाळे तयार करण्यात येईल.[३८] या मोहिमेची नांदी म्हणून २००९ किंवा २०११ मध्ये एक किंवा काही थोडे लॅंडर प्रक्षेपित करण्यात येतील.[३९] हे लॅंडर रशियाच्या फोबॉस-ग्रंट यानाच्या पाठीवर वाहून नेले जाण्याची शक्यता आहे.[३९] या मोहिमेतील इतर प्रक्षेपणे २०१९ पर्यंत टप्प्याटप्प्यांत करण्यात येतील.
+२००४ मध्ये अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज डब्ल्यू. बुश यांनी "व्हिजन फॉर स्पेस एक्स्प्लोरेशन" (अंतराळ संशोधनाचे ध्येय)[मराठी शब्द सुचवा] याची घोषणा केली. यामध्ये मंगळावरील मानवी मोहीम हे प्रमुख ध्येय म्हणून नमूद केले होते.[४०] नासा आणि लॉकहीड मार्टिन संस्थेने ओरायन या अवकाशयानाची (ज्याला पूर्वी क्ऱ्यू एक्स्प्लोरेशन वेहि��ल म्हटले जात असे) बांधणी सुरू केली आहे. याद्वारे २०२० पर्यंत चंद्रावर मानवी मोहीम पाठविण्याचे नियोजित केले आहे. ओरायनची चंद्रावरील मोहीम त्याच्या पुढील मंगळावरील मोहिमेचा एक टप्पा असेल. सप्टेंबर २८, २००७ रोजी नासाचे व्यवस्थापक मायकल डी. ग्रिफिन यांनी सांगितले की २०३७ पर्यंत मंगळावर माणूस उतरवण्याचे नासाचे ध्येय आहे..[४१]
+नासाची अपेक्षा आहे की ते २०३० ते २०३५ दरम्यान मंगळावर माणसास उतरवू शकतील.[४२] तत्पूर्वी मंगळावर अधिकाधिक मोठी याने पाठविण्यात येतील, ज्यांची सुरुवात एक्झोमार्स व मार्स सॅंपल रिटर्न मोहीम यांच्यापासून होईल.
+मंगळावर जीवसृष्टी अस्तित्वात होती की नाही, या प्रश्नाचे उत्तर शोधण्यासाठी अमेरिकेतील अंतराळ संस्था ‘नासा’ने (National Aeronautics and Space Administrations) हाती घेतलेल्या मोहिमेतील महत्त्वाचा टप्पा पार पडला आहे. १८ फेब्रुवारी रोजी पहाटे २.३० वाजता नासाच्या पर्सिव्हियरन्स रोव्हरचे मंगळावर यशस्वी लँडिंग करण्यात आले. या रोव्हरच्या लँडिंगबरोबरच अमेरिका मंगळावर सर्वाधिक रोव्हर पाठवणारा पहिला देश ठरला आहे. या यानाच्या मदतीने मंगळावर जीवसृष्टी अस्तित्वात होती की नाही यासंदर्भात संशोधन करण्यात येणार आहे. तसेच मानवाला मंगळावर पाठवण्यासाठी काय काय करण्याची गरज आहे यासंदर्भातही महत्त्वाचे संशोधन या मोहिमेअंतर्गत केले जाणार आहे.
+नासाची ही मोहीम अनेक अर्थांनी विशेष असली तरी हे यान ज्या ठिकाणी उतरले आहे ती जागा सुद्धा तितकीच खास आहे. हे यान मंगळावर कुठे उतरवण्यात यावे यासंदर्भात तब्बल पाच वर्षे संशोधन सुरू होते. त्यानंतर हे यान उतरवण्यासाठी जागा निश्चित करण्यात आली. या जागेचे नाव जीझीरो क्रेटर (Jezero Crater) असे आहे. जीझीरो क्रेटर हा ४५ किमी व्यास असणारा मंगळावरील प्रदेश आहे. हा प्रदेश मंगळावरील इसिडिस प्लॅनिटिया या मोठ्या प्रदेशाचा भाग आहे. मंगळाच्या विषुववृत्तीय प्रदेशापासून हा प्रदेश अगदी जवळ आहे. नासाच्या क्युरॉसिटी या यानाने ज्या गाली क्रेटरजवळ लँडिंग केले आहे तेथून ३ हजार ७०० किमी दूर पर्सिव्हिअरन्स रोव्हरची ही लँडिंग साईट आहे. जीझीरो क्रेटरमध्ये कोट्यवधी वर्षांपूर्वी एक मोठी उल्का मंगळाच्या पृष्ठभागावर आदळली होती. त्यामुळे जो मोठा खड्डा निर्माण झाला तोच हा जीझीरो क्रेटर.
+७० कोटी डॉलर्स खर्च करून पाठवण्यात आलेल��या या पर्सिव्हिअरन्स रोव्हरला जीझीरो क्रेटर (Jezero Crater) या मंगळावरील दुर्गम भागात उतरवण्यामागे एक विशेष कारण आहे. नासाने दिलेल्या माहितीनुसार वैज्ञानिकांनी या ठिकाणी फार पूर्वी एका नदीच्या मुखाजवळील त्रिभुज प्रदेश होता अशी शक्यता व्यक्त केली होती.
+जगभरातील वैज्ञानिक आणि नासामधील वैज्ञानिकांनी मंगळावरील एकूण ६० ठिकाणांचा सविस्तर अभ्यास केल्यानंतर जीझीरो क्रेटर या जागेची निवड केली आहे. नासाचे पर्सिव्हिअरन्स रोव्हर नक्की कुठे उतरवायचे यासंदर्भात तब्बल पाच वर्षे अभ्यास करण्यात आला. प्रत्येक जागा ही काहीना काही कारणाने विशेष होती. मात्र या सर्वांमध्ये जीझीरो क्रेटरने बाजी मारली. 
+जवळजवळ ३५० कोटी वर्षांपूर्वी या प्रदेशामधून नदीचा प्रवाह वाहत होता असा वैज्ञानिकांचा अंदाज आहे. या ठिकाणी एक तळेही असल्याचे सांगण्यात येते. या ठिकाणी असणाऱ्या वेगवेगळ्या पुराव्यांवरून आणि पृष्ठभागाच्या रचनेवरून येथे काही शे कोटी वर्षांपूर्वी पाण्याचा प्रवाह होता असे सांगण्यात येत आहे. 
+मंगळावर अनेक हजार वर्षांपासून ओला व सुका कालावधी अस्तित्वात असल्याचे सांगण्यात येते. यापैकी ओल्या कालावधीमध्ये जीझीरो क्रेटरच्या परिसरात सूक्ष्मजीव रहायचे असा अंदाज वैज्ञानिकांनी व्यक्त केला आहे. हा अंदाज खरा असेल तर खरोखरच या ठिकाणी जीवसृष्टीचे पुरावे आढळतील असे सांगितले जात आहे.
+वैज्ञानिक आता या ठिकाणाचा अभ्यास करण्यासाठी जीझीरो क्रेटरची मदत घेणार आहेत. हा प्रदेश कसा आणि कशापासून निर्माण झाला, त्यामध्ये जीवसृष्टीचे काही पुरावे आढळतात का या सर्वाची चाचपणी येथील दगड आणि मातीचे परीक्षण करून केली जाणार आहे. 
+भारताने मंगळावर यान पाठवले, ते २४ सप्टेंबर २०१४ रोजी मंगळाच्या कक्षेत पोचले. या घटनेवर आधारित 'मिशन मंगल' नावाचा एक हिंदी चित्रपट आहे.  चित्रपटात अक्षयकुमार, विद्या बालन, तापसी पन्नू, सोनाक्षी सिन्हा, शर्मन जोशी, कृति कुल्हारी यांनी भूमिका केल्या आहेत. चित्रपट १५ ऑगस्ट २०१९ रोजी प्रकाशित झाला.
+मंगळावर पाठविण्यात आलेल्या अनेक ऑर्बिटर, लॅंडर व रोव्हर यामुळे आता मंगळाच्या आकाशातील खगोलशास्त्राचा अभ्यास करणे शक्य झाले आहे. मंगळावरून पृथ्वी व चंद्र विनासायास दिसतात. मंगळाचा उपग्रह फोबॉस पृथ्वीवरून दिसणाऱ्या पूर्ण-चंद्राच्या कोनीय व्यास��च्या एक तृतीयांश आकाराचा दिसतो. याविरूद्ध डीमॉस ताऱ्यासारखा दिसतो व पृथ्वीवरून दिसणाऱ्या शुक्रापेक्षा थोडा अधिक तेजस्वी दिसतो.[४३]
+तसेच उल्का व अरोरा यासारखे सुपरिचित आकाशातील घटना मंगळावरही बघण्यात आल्या आहेत.[३२] मंगळावर नोव्हेंबर १०, २०८४ रोजी पृथ्वीचे संकम्रण (सूर्यबिंबासमोरून पृथ्वी जाणे) दिसून येईल. यासोबतच मंगळावर बुधाचे संक्रमण व शुक्राचे संक्रमण दिसून येतात तसेच मंगळाचा उपग्रह डीमॉस खूप लहान असल्यामुळे त्याच्यामुळे होणाऱ्या खंडग्रास सूर्यग्रहणास संक्रमण म्हणणेच योग्य ठरेल. (बघा मंगळावरून दिसणारे डीमॉसचे संक्रमण)
+मंगळ दर २७ महिन्यांनी पृथ्वीजवळ येतो. मात्र, दरवेळी तो कमी जास्त अंतरावर असतो. याला कारण मंगळ व पृथ्वी यांच्या सूर्याभोवतालच्या कक्षा पूर्ण गोलाकार नसून, किंचित लंबवर्तुळाकार आहेत. यामुळे मंगळ जवळ येताना पृथ्वीपासून ५.५७ कोटी ते १०.१ कोटी किलोमीटरपर्यंत येत असतो. त्याच्या या जवळ येण्याचे १५-१७ वर्षांचे चक्र असते. यापूर्वी २००३ मध्ये तो पृथ्वीच्या अगदी जवळ म्हणजे अवघ्या ५.५७ कोटी किमी अंतरावर आला होता.
+२२ मे २०१६ रोजी आणि त्यानंतर ३० मे २०१६ रोजी मंगळ पृथ्वाच्या अगदी जवळ आला होता. इतका जवळ तो या पूर्वी साठ हजार वर्षांपूर्वी आला होता. आता यानंतर ऑगस्ट २२८७ मध्ये पुन्हा मंगळ पृथ्वीलगत येईल.
+मंगळ, पृथ्वी व सूर्य जेव्हा एका ओळीत येतात त्या स्थितीस मंगळाची प्रतियुती (अपोझिशन) म्हणून ओळखले जाते. २२ मे २०१६ रोजी अशी प्रतियुती झाली.
+अशाच एका प्रतियुतीच्या वेळी म्हणजे १८७७ मध्ये मंगळाभोवती दोन चंद्र असल्याचा शोध लावला गेला. मुळातच मंगळ छोटा व तेजस्वी दिसत असल्याने त्याभोवतालचे चंद्र शोधणे अवघड होते. मात्र, वॉशिंग्टनच्या नेव्हल ऑब्झरव्हेटरीच्या 'अस्फ्हॉल' नावाच्या निरीक्षकाने मंगळाभोवतालचे अवघ्या १५-२० किमी आकाराचे बटाट्यासारखे दिसणारे चंद्र शोधले.
+मंगळाच्या १८७७ च्या प्रतियुतीवेळी जीओव्हानी शापरेली नावाच्या इटालियन खगोल निरीक्षकाने मंगळाची निरीक्षणे साडेआठ इंची दुर्बिणीतून घेऊन त्याचा छानसा नकाशा प्रसिद्ध केला. मंगळावरच्या रेघोट्यांना त्याने 'कॅनली' म्हटले. या इटालियन शब्दाचे भाषांतर इंग्रज लोकांनी 'कॅनॉल' असे करून एकच गोंधळ उडवून दिला. मंगळावर कॅनॉल असल्याची समजून काही लोकांनी करू�� घेतली. अमेरिकी हौशी आकाश निरीक्षक पर्सिव्हल लॉवेल याने तर स्वतःचे पैसे खर्च करून मंगळ निरीक्षणासाठी वेधशाळा बांधली. त्याचे त्याची निरीक्षणे 'मार्स' नावाच्या पुस्तकात मांडली. लॉवेलच्या मते मंगळावर प्रगत जीवसृष्टी असून, तेथील लोकांनी शेतीसाठी मंगळावर कॅनॉलचे जाळे बांधले आहे. याचमुळे मंगळाविषयीचे अनेक गैरसमज सर्वसामान्यांमध्ये पसरत गेले. मात्र, कालांतराने मोठ्या दुर्बिणीतून निरीक्षणे घेतल्यावर मंगळावर कालवे नसल्याचे सिद्ध झाले.
+हिंदू धर्मातील नवग्रह स्तोत्रात असा श्लोक आहे की,
+याचा अर्थ असा की, "मंगळ हा ग्रह पृथ्वीपासून निर्माण झाला, त्याला विजेसारखी अंगकांती आहे, त्याने हातात शक्ती हे शस्त्र धारण केले आहे, अशा कुमार स्वरूप मंगळाला मी नमस्कार करतो."
+
+

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10364.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+मॅकबेथ (पूर्ण शीर्षक द ट्रॅजेडी ऑफ मॅकबेथ ) ही विल्यम शेक्सपियरची पाच अंकांची शोकांतिका आहे. ही प्रथम १६०६ मध्ये सादर केली गेली असे मानले जाते.[a] जे सत्ता मिळवू इच्छितात त्यांच्यावरील राजकीय महत्त्वाकांक्षेचे हानीकारक शारीरिक आणि मानसिक परिणाम हे नाट्यमय रुपात ह्यात दिसते. इंग्लंडचा पहिला जेम्सच्या कारकिर्दीत शेक्सपियरने लिहिलेल्या सर्व नाटकांपैकी, मॅकबेथ हे शेक्सपियरच्या अभिनय कंपनीचे आश्रयदाता राजा जेम्स यांच्याशी असलेले त्याचे नाते स्पष्टपणे प्रतिबिंबित करते.[१] हे प्रथम १६२३ च्या फोलिओमध्ये प्रकाशित झाले होते. हे शेक्सपियरचे सर्वात लहान शोकांतिक नाटक आहे.[२]
+मॅकबेथ नावाच्या एका धाडसी स्कॉटिश जनरलला जादूगारांच्या त्रिकूटाकडून एक भविष्यवाणी मिळाली की एक दिवस तो स्कॉटलंडचा राजा होणार. महत्त्वाकांक्षेने ग्रासलेला आणि त्याच्या पत्नीने कृती करण्यास प्रेरित केलेले, मॅकबेथने राजा डंकनची हत्या केली आणि स्कॉटिश सिंहासन स्वतःसाठी घेतले. त्यानंतर तो अपराधीपणाने आणि विक्षिप्तपणाने ग्रासला जातो. शत्रुत्व आणि संशयापासून स्वतःचे रक्षण करण्यासाठी त्याला अधिकाधिक खून करण्यास भाग पाडले गेले, तो लवकरच एक अत्याचारी शासक बनतो. रक्तपात आणि परिणामी गृहयुद्धाने मॅकबेथ आणि लेडी मॅकबेथ यांना वेडेपणा येतो आणि मृत्यू पावतात.
+या कथेसाठी शेक्सपियरचा स्रोत मॅकबेथ, स्कॉटलंडचा राजा, मॅकडफ आणि डंकन यांचा हॉलिन्शेड क्रॉनिकल्स (१८७५) मधील इतिहास आहे, जो शेक्सपियर आणि त्याच्या समकालीनांना परिचित असलेला इंग्लंड, स्कॉटलंड आणि आयर्लंडचा इतिहास आहे, जरी नाटकातील घटना मोठ्या प्रमाणात भिन्न आहेत वास्तविक मॅकबेथच्या इतिहासातून.[३]
+थिएटरच्या बॅकस्टेज जगात, काहींचा असा विश्वास आहे की हे नाटक शापित आहे आणि त्याच्या शीर्षकाचा मोठ्याने उल्लेख केला जात नाही. त्याऐवजी " द स्कॉटिश प्ले " असा उल्लेख करतात. या नाटकाने काही नामांकित कलाकारांना मॅकबेथ आणि लेडी मॅकबेथ यांच्या भूमिकांकडे आकर्षित केले आहे आणि चित्रपट, दूरदर्शन, ऑपेरा, कादंबरी, कॉमिक्स आणि इतर माध्यमांमध्ये रुपांतरित केले आहे.
+चुका उधृत करा: "lower-alpha" नावाच्या गटाकरिता <ref>खूणपताका उपलब्ध आहेत, पण संबंधीत <references group="lower-alpha"/>  खूण मिळाली नाही.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10406.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+मॅकडोनल्ड्स कॉर्पोरेशन ही अमेरिकन फास्ट फूड कंपनी आहे, अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया मधील सॅन बर्नार्डिनो येथे रिचर्ड आणि मॉरिस मॅकडोनाल्ड यांनी संचालित केलेले रेस्टॉरंट म्हणून १९४० मध्ये स्थापना केली. मॅकडोनल्ड्स ही जगातील सर्वात मोठी रेस्टॉरंट साखळी आहे जी २०१८ पर्यंत ३७,८५५ आऊटलेट्समध्ये दररोज १०० पेक्षा जास्त देशांमध्ये दररोज ६९ दशलक्ष ग्राहकांची सेवा देत आहे. मॅकडोनल्ड्स त्याच्या हॅम्बर्गर, चीजबर्गर आणि फ्रेंच फ्राईजसाठी परिचित असले, तरी त्यामध्ये चिकन उत्पादने, न्याहारीच्या वस्तू, शीतपेय, मिल्कशेक्स, रॅप्स आणि मिष्टान्न देखील दिसतात.
+ही अमेरिकेची संयुक्त संस्थानेस्थितकंपनी असून जोरदार जाहिराती व दर्जेदार विपणन व्यवस्थेद्वारे जगभर आपल्या दुकानांचे जाळे विणले आहे. हॉलिवूडच्या बहुतेक नवीन येणाऱ्या सर्व चित्रपटांच्या जाहिराती तसेच त्यावर आधारीत खेळणी ही कंपनी आपल्या साखळीतील दुकानांद्वारे वितरीत करत असते. मॅकडोनाल्ड हा शब्द त्यासाठी त्यांनी प्रताधिकारीत केला आहे. मात्र सतत याच कंपनीचे खाद्यपदार्थ खाऊन मेद (जाडपणा) वाढतो असा प्रचारही या कंपनीचे विरोधक करत असतात. भारताही या कंपनीने आपले व्यवसाय जाळे विणले आहे व अल्पावधीत लोकप्रियताही मिळवली आहे असे दिसून येते. जास्त दिवस अन्न पदार्थ टिकवण्यासाठी गोठवलेले अन्नपदार्थ वापरण्याकडे या कंपनीचा कल असतो.
+१९५३ मध्ये उघडले गेलेले सर्वात जुने मॅकडोनाल्ड रेस्टॉरंट मधील तिसरे रेस्टॉरंट आहे. हे लेकवुड ब्लाव्हडी येथे आहे. फ्लॉरेन्स एव्ह येथे. डाउने, कॅलिफोर्नियामध्ये (३३.९४७१ ° एन ११८.११८२ ° डब्ल्यू वर)
+मे १५, १९४० रोजी सॅन बर्नार्डिनो[१], कॅलिफोर्निया  येथे वेस्ट १४ व्या स्ट्रीट येथे बहिण रिचर्ड आणि मॉरिस मॅकडोनाल्ड[२] यांनी १३९८ नॉर्थ ई स्ट्रीट येथे प्रथम मॅक्डोनाल्ड उघडला, परंतु आज तो मॅक्डॉनल्ड्सला ओळखता आला नाही; रे क्रॉकने भावांच्या व्यवसायात आधुनिकता आणण्यासाठी बदल केले. १९४८ मध्ये बांधवांनी "स्पीडी सर्व्हिस सिस्टीम" सुरू केली आणि त्यांच्या पूर्ववर्ती व्हाईट कॅसलने दोन दशकांपूर्वी व्यवहारात आणलेल्या आधुनिक फास्ट-फूड रेस्टॉरंटच्या तत्त्वांचा विस्तारित उपयोग करून ते उद्धृत केले. मॅकडोनल्डचा मूळ शुभंकर "स्पीडी" म्हणून ओळखल्या जाणा .्या हॅमबर���गरच्या वरच्या शेफची टोपी. १९६२ मध्ये, गोल्डन आर्चने स्पीडीची जागा सार्वत्रिक शुभंकर म्हणून घेतली. विवाहास्पद, जोकर रोनाल्ड मॅकडोनाल्ड, १९६५ मध्ये सादर केले गेले. मुलांच्या प्रेक्षकांना लक्ष्य करण्यासाठी ते जाहिरातींमध्ये दिसले. 

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10413.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+
+ॲडोबी कंट्रिब्यूट (पूर्वीचे मॅक्रोमीडिया कंट्रिब्यूट) एक बंद झालेला खास एचटीएमएल संपादक आहे. जसे त्याचे नाव सूचित करते. ब्लॉगचा समावेश असलेल्या विद्यमान संकेतस्थळवर सामग्रीचे योगदान देण्यासाठी ते तयार करण्यात आले आहे. यात इंटरनेट एक्सप्लोरर आणि फायरफॉक्ससाठी प्लग-इन समाविष्ट आहेत जे वापरकर्त्यांना त्यांच्या वेब ब्राउझरवरून त्यांचे योगदान करण्याची परवानगी देतात. ॲडोबी ड्रीमवेव्हर या त्याच्या बंधूचे विपरीत, त्याचा उद्देश हा वेब विकास किंवा वेब डिझाइनमध्ये स्क्रॅच पासून संकेतस्थळ तयार करणे हा नाही.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10448.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मॅक्स लाइफ  इन्शुअरन्स   ही भारतातील आयुर्विमा व्यवसायातील खाजगी कंपनी आहे. 
+

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10493.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मॅंगनीज (Mn) (अणुक्रमांक २५) हा  एक धातू असून ते एक मूलद्रव्य आहे.
+

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10497.txt

@@ -0,0 +1,9 @@
+मॅगी मे बेयर्ड (जन्म कॉलोराडो) ही एक अमेरिकन अभिनेत्री, पटकथा लेखक आणि माजी थिएटर ग्रुप शिक्षिका आहे.[१] बेयर्ड कॉलोराडोमध्ये संगीत सादर करताना मोठी झाली आणि न्यू यॉर्क सिटीला जाण्यापूर्वी यूटा विद्यापीठात थिएटर आणि नृत्याचा अभ्यास केला, जिथे तिने ब्रॉडवेवर सादरीकरण केले. तिने १९८१ मध्ये सोप ऑपेरा अनदर वर्ल्डमधून टेलिव्हिजनमध्ये पदार्पण केले आणि १९८९ मध्ये ऐन इनोसंट मॅन या चित्रपटात पदार्पण केले.[२]
+बेयर्डचा जन्म फ्रुटा, कॉलोराडो येथे झाला आणि वाढला, जिथे तिने किशोरवयात पियानो आणि गिटार शिकले. तिने १९७७ मध्ये फ्रुटा मोन्युमेंट हायस्कूलमधून पदवी प्राप्त केली. नंतर न्यू यॉर्क शहरात जाण्यापूर्वी तिने थिएटर आणि नृत्याचा अभ्यास केला युनिव्हर्सिटी ऑफ यूटाह, जिथे तिने १९८५ च्या ब्रॉडवे ऑन द आइसमन कॉमेथच्या पुनरुज्जीवन आणि अनेक ऑफ-ब्रॉडवे शोमध्ये सादरीकरण केले.[३]
+१९९० मध्ये द हेडी क्रॉनिकल्ससोबत नऊ महिने टूर करण्याआधी, अमेरिकन सोप ऑपेरा अदर वर्ल्डमध्ये सहाय्यक भूमिका बजावून तिने १९८१ मध्ये टेलिव्हिजनमध्ये पदार्पण केले, जिथे तिने हेडीच्या मित्रांपैकी एकाची भूमिका केली होती. तिने १९८७ मध्ये सोप ऑपेरा ऐन द वर्ल्ड टर्न्समध्ये टेलर बाल्डविनची भूमिका केली आणि 1989 मध्ये स्टेसीच्या भूमिकेत ऐन इनोसंट मॅनमध्ये पदार्पण केले.
+बेयर्ड आणि तिचा मुलगा, फिनीस २०१४ मध्ये लाइफ इनसाइड आउटचा प्रचार करत आहेत
+१९९४ ते २००० पर्यंत, बेयर्ड लॉस एंजेलिसमधील ग्राउंडलिंग्ज, एक सुधारात्मक आणि स्केच कॉमेडी गट आणि शाळेत सदस्य आणि शिक्षक होते. ग्राउंडलिंग्समध्ये असताना, बेयर्डने विल फेरेल, क्रिस्टन विग आणि मेलिसा मॅककार्थी यांसारख्या अभिनेत्यांसह शिकवले आणि सादर केले, मॅककार्थीची पहिली सुधारित शिक्षक बनली. बेयर्ड मास इफेक्ट मालिका, सेंट्स रो मालिका, एव्हरक्वेस्ट II मालिका, लाइटनिंग रिटर्न्स: फायनल फॅन्टसी XIII, रॉग गॅलेक्सी आणि व्हॅम्पायर: द मास्करेड – रिडेम्पशन यासारख्या व्हिडिओ गेममध्ये आवाज अभिनेत्री आहे.[४]
+२०१३ - लाइफ इन्साईड आऊट
+२०१६ - आय एम बी डीमिटर
+२०२१ - बिली इलिश: द वर्ल्डस अ लिटिल ब्लरी 
+मॅगी बेयर्ड आयएमडीबीवर

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10507.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मॅग्नम फाऊंडेशन ही न्यू यॉर्क स्थित छायाचित्रांमध्ये वैविध्य आणण्यासाठी काम करणारी संस्था आहे.
+या संस्थेने भारता अनेक शिष्यवृत्त्या दिलेल्या आहेत व त्याद्वारे शेतकऱ्यांचे हित, कृषी विस्तार, व्यवस्थापनाचे तसेच कृषी मालाच्या विपणनामध्ये सुधारणा आणलेली आहे.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10509.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅग्नस कार्लसन हा नॉर्वेजिअन ग्रॅंडमास्टर असून तो जगात पहिल्या क्रमांकाचा रेटेड खेळाडू आहे. २६ एप्रिल २००४ साली वयाच्या फक्त तेराव्या वर्षी तो ग्रॅंडमास्टर झाला.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10518.txt

@@ -0,0 +1,10 @@
+कोणत्याही गैरमार्गाचा वापर करून मॅचचा निकाल हवा तसा करून घेण्याच्या प्रयत्नाला मॅच फिक्सिंग (सामने निश्चिती) म्हणतात. अशा प्रयत्नांत अडकलेले क्रिकेट खेळाडू आणि फ्रँचायझी :
+हा बांगला देशचा ऑलराऊंडर खेळाडू ५६ कसोटी सामने खेळला आहे. त्यांत त्याने पाच शतके व २४ अर्धशतके केली आहेत. २०१९ नोव्हेंबरपर्यंत त्याने एकूण ३,८६२ धावा केल्या आहेत. ह्या सामन्यांत त्याने २१० बळी घेतले आहेत.
+खेळलेल्या एकूण २०६ एकदिवसीय सामन्यांमध्ये शाकिबने नऊ शतके व ४७ अर्धशतके केली आहेत, २६० बळी घेतले आहेत आणि एकूण ६,३२३ धावा केल्या आहेत. 
+७६ टी-ट्वेंटी सामन्यांत शाकिबने जरी एकही शतक केले नसले तरी नऊ अर्धशतके केली आहेत. गोलंदाजी करून त्याने ह्या सामन्यांत एकूण ९२ बळी घेतले आहेत. 
+अशा ह्या अष्टपैलू खेळाडूशी सामने निश्चिती करून सट्टा खेळणाऱ्या बुकीने -दीपक आगरवालने- २०१८ साली तीनदा संपर्क केला होता. शाकिबने ही माहिती ICC-International Cricket Council-आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटनेपासून लपवली. त्याबद्दल सजा म्हणून शाकिबला २९ ऑक्टोबर २०२०पर्यंत आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटचे सामने खेळता येणार नाहीत.
+जेव्हा ऑस्ट्रेलियाचा संघ श्रीलंकेचा दौरा करीत होता, तेव्हा या दोघे ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडूंना भारतीय सट्टेबाजांना माहिती देण्याच्या मोबदल्यात लाच घेतल्याच्या आरोपावरून दोषी ठरवले होते. त्यानंतर १९९५ साली ऑस्ट्रेलियाच्या तीन क्रिकेट खेळाडूंनी-मार्क वाॅ, शेन वाॅर्न आणि गोलंदाज टिम मे यांनी आरोप केला होता, की जेव्हा ऑस्ट्रेलियाचा संघ पाकिस्तानमध्ये खेळत होता तेव्हा पाकिस्तानचा एक प्रमुख खेळाडू सलीम मलिक याने पैसे घेऊन मॅच हरण्याची विनंती केली होती. 
+
+सामनेनिश्चिती आणि सट्टेबाजीप्रकरणी एका भारतीय फ्रँचायझी प्रवर्तकाला तुरुंगवास झालानी दोन फ्रँचायझींचे दोन वर्षांसाठी निलंबन झाले. 
+
+(अपूर्ण लेख)

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10551.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+मॅडम सर ही एक भारतीय हिंदी भाषेतील टेलिव्हिजन कॉमेडी मालिका आहे. शो जय प्रोडक्शन बॅनर अंतर्गत जय मेहता निर्मित आहे. हा शो २४ फेब्रुवारी २०२० रोजी प्रथम प्रसारित झाला.[१][२] हे सोनी सब वाहिनीवर वर सोमवार ते शुक्रवार पर्यंत प्रसारित होते.
+लखनौ, उत्तर प्रदेश, भारत येथे एका महिला पोलीस स्टेशनमध्ये (महिलांसाठी पोलीस स्टेशन) चार महिला पोलीस अधिकारी काम करत असतात. कॉन्स्टेबल संतोष शर्मा नव्याने सामील झालेला अधिकारी असून सायबर क्राईम मुख्य आहे. हेड कॉन्स्टेबल पुष्पा सिंग ह्या सर्वात जुन्या आहेत आणि समुपदेशन प्रमुख आहेत. सब इंस्पेक्टर करिश्मा सिंह ही लेडी दबंग असून ती नेहमी गुन्हेगारांना मारहाण करते आणि लखनौमधील सर्व लोक तिला घाबरतात. पुष्पा सिंग आणि करिश्मा सिंह ह्या एकमेकींच्या सासू-सुना आहेत आणि नेहमीच एकमेकांशी भांडत असतात. एसएचओ हसीना मलिक एक अतिशय हुशार पोलीस अधिकारी असून गुन्हेगाराशी ते नेहमीच बुद्धिमत्तेने वागतात आणि त्यांना त्यांच्या चुकीची जाणीव करून देत असतात. आणखी एक पुरुष कॉन्स्टेबल चित्तेश्वर (चित्ता) चतुर्वेदी आहे जो मानसशास्त्र तज्ञ आहे आणि त्याला संतोष शर्मा आवडत असते. बिल्लू चंपट नावाच्या कैद्याला महिला पोलीस ठाण्यात राहायला आवडते आणि त्याला आपले बिल्लू निवास असे संबोधत ससतो. सनी चड्ढा नावाचा पत्रकार नेहमीच पोलीस स्टेशनला आपल्या रिपोर्टिंग कौशल्याने मदत करत असतो. परंतु बहुतेक वेळेस यामुळे उलट त्रासच होत असतो. त्याला देखील संतोष शर्मा आवडत असते.
+हा शो प्रथम २४ फेब्रुवारी २०२० रोजी प्रसारित झाला होता, परंतु मार्च ते जून २०२० या कालावधीत  कोव्हीड -१९   या साथीच्या रोगामुळे या शोचे शूटिंग बंद झाले. १३ जुलै २०२० पासून त्याचे नवीन भाग प्रसारित होण्यास सुरुवात झाली.[८]

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10561.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मॅडिसन काउंटी, आर्कान्सा ही अमेरिकेच्या आर्कान्सा राज्यातील ७५ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
+२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10576.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+मॅडिसन काउंटी, व्हर्जिनिया ही अमेरिकेच्या व्हर्जिनिया राज्यातील १४ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
+२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
+मॅडिसन काउंटी, व्हर्जिनियाची रचना रोजी झाली. या काउंटीला यांचे नाव दिलेले आहे.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10577.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+मॅडिसन काउंटी ही अमेरिकेच्या अलाबामा राज्यातील ६७ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र हंट्सव्हिल येथे आहे.
+२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ३८८,१५२ इतकी होती.
+मॅडिसन काउंटीची रचना १३ डिसेंबर, १८०३ रोजी झाली.[१] ही काउंटी हंट्सव्हिल महानगरक्षेत्राचा भाग आहे. या काउंटीला अमेरिकेच्या चौथ्या राष्ट्राध्यक्ष जेम्स मॅडिसनचे नाव दिले आहे.[२]

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10578.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मॅडिसन काउंटी (इलिनॉय) ही अमेरिकेच्या इलिनॉय राज्यातील १०२ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
+२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10580.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मॅडिसन काउंटी ही अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क राज्यातील ६२ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र वॅम्प्सव्हिल येथे आहे.[१] २०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ६८,०१६ इतकी होती.[२]
+मॅडिसन काउंटीची रचना १८०६ मध्ये झाली. या काउंटीला अमेरिकेच्या चौथ्या राष्ट्राध्यक्ष जेम्स मॅडिसन यांचे नाव दिलेले आहे.[३] मॅडिसन काउंटी सिरॅक्यूझ नगरक्षेत्राचा भाग आहे.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10582.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मॅडिसन ब्रेंगल (३ एप्रिल, १९९०:डोव्हर, डेलावेर, अमेरिका - ) ही अमेरिकन व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहॅंड फटका मारते.
+

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10585.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+मॅडिसन स्क्वेअर गार्डन हे (Madison Square Garden) अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरातील मोठे बंदिस्त प्रांगण (इंडोअर अरेना) आहे. हे मॅनहॅटनमधल्या सातव्या व आठव्या ॲव्हेन्यूला फुटणाऱ्या एकतिसाव्या ते तेहतिसाव्या स्ट्रीट्‌स दरम्यान आहे. या इमारतीच्याखाली जमिनीखालचे पेन स्टेशन हे लोकलचे रेल्वे स्थानक आहे. 
+येथे बास्केटबॉलचे, आइस हॉकीचे व मुष्टियुद्धाचे सामने भरवले जातात. तसेच संगीताच्या मैफली, सर्कस आणि मोठी भाषणे होतात.. २८ सप्टेंबर २०१४ रोजी भारत देशाचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ह्यांचे मॅडिसन स्क्वेअर गार्डनमध्ये अमेरिकेतील मूळभारतीय असणाऱ्या माणसांना उद्देशून एक भाषण झाले होते. अमेरिकेबाहेरील इतर कोणत्याही देशाच्या शासनप्रमुखाने येथे भाषण देण्याची ही पहिलीच वेळ होती.
+गुणक: 40°45′2″N 73°59′37″W / 40.75056°N 73.99361°W / 40.75056; -73.99361

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10591.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅडी केट विलियर्स (२६ ऑगस्ट, १९९८:लंडन, इंग्लंड - ) ही  इंग्लंडकडून क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि ऑफब्रेक गोलंदाजी करते.[१][२] She also plays for Essex, Sunrisers and Oval Invincibles.[१]

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10605.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅथियस क्रिस्चियान इयान व्हान झिल (एप्रिल ६, इ.स. १९८० - ) हा  नामिबियाकडून प्रथमश्रेणी क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि जलद मध्यमगती गोलंदाजी करतो. हा क्वचित यष्टीरक्षणही करतो.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10615.txt

@@ -0,0 +1,6 @@
+५ मार्च, इ.स. २००८
+दुवा: cricinfo.com (इंग्लिश मजकूर)
+
+मॅथ्थु हेडन (जन्म: २९ आॅक्टेबर १९७१ - हयात) हा एक आॅस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू असून हा एक फलंदाज व यष्टीरक्षक सुद्धा आहे.
+साचा:Stub-ओस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू
+साचा:चेन्नई सुपर किंग्स संघ २०१० २०-२० चॅंपियन्स लीग

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_1062.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+मंगळूर रिफायनरी अँड पेट्रोकेमिकल्स लिमिटेड ( एमआरपीएल ), हा ऑइल अँड नॅचरल गॅस कॉर्पोरेशन (ओएनजीसी) चा एक विभाग आहे जो भारत सरकारच्या पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाच्या मालकीखाली आहे.[१] १९८८ मध्ये स्थापित ही रिफायनरी मंगळुरूच्या मध्यापासून उत्तरेला कटिपल्ला येथे आहे. बाला, कालावार, कुथेतूर, कटीपल्ला आणि अड्यापाडी ही पाच गावे विस्थापित करून रिफायनरी स्थापन करण्यात आली. 
+रिफायनरीची प्रतिवर्षी १५ दशलक्ष मेट्रिक टन तेल प्रक्रिया करण्याची क्षमता आहे आणि प्रीमियम डिझेल (उच्च सीटेन ) तयार करणारी दोन हायड्रोक्रॅकर्स असलेली भारतातील एकमेव रिफायनरी आहे.[२] त्यात प्रतिवर्ष ४४० हजार टन क्षमतेचे पॉलीप्रॉपिलीन युनिट देखील आहे.[३] उच्च ऑक्टेन अनलेडेड पेट्रोलचे उत्पादन करणाऱ्या दोन सीसीआर असलेल्या भारतातील दोन रिफायनरींपैकी ही एक आहे.
+जून २०२० पर्यंत, ७१.६३% शेअर्स ओएनजीसी कडे होते, १६.९५% शेअर्स हिंदुस्तान पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड कडे होते आणि उर्वरित शेअर्स वित्तीय संस्था आणि सामान्य लोकांकडे होते.[१] एमआरपीएलला २००७ मध्ये भारत सरकारने मिनीरत्न घोषित केले आहे.[४]

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10625.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅथ्यू जेम्स मॅटी पॉट्स (२९ ऑक्टोबर, १९९८:इंग्लंड - ) हा  इंग्लंडकडून २०२२ पासून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि जलद-मध्यमगती गोलंदाजी करतो.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10643.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+कॅप्टन मॅथ्यू फ्लिंडर्स (मार्च १६, इ.स. १७७४:डॉनिंग्टन, लिंकनशायर, इंग्लंड - जुलै १९, इ.स. १८१४) हा दर्यावर्दी खलाशी होता. याने ऑस्ट्रेलियाचा पहिला नकाशा इ.स. १८००च्या सुमारास काढला. त्यासाठी त्याला १ वर्ष लागले.
+त्यानेच या खंडाला ऑस्ट्रेलिया हे नाव दिले. त्याने या खंडाची त्याच्या पथका समवेत एका गळक्या बोटीतून फेरी केली. या बोटीचे नाव टॉम्स थम्ब असे होते.
+त्याने तास्मानिया हे बेट आहे असे दाखवून दिले.
+त्याच्या बायकोचे नाव ऍन असे होते. हा प्रवास पूर्णं झाल्यावर त्याने एक पुस्तकही लिहिले. या पुस्तकाचे नाव अ व्हॉयेज टू टेरा ऑस्ट्रालिस असे होते.
+फ्लिंडर्सने रॉबिन्सन क्रुसो हे पुस्तक वाचल्यावर आपणही समुद्रावर जावे असे वाटले व त्यामुळे इ.स. १७८९मध्ये पंधराव्या वर्षी तो रॉयल नेव्हीमध्ये रुजू झाला.

dataset/scraper_7/batch_13/wiki_s7_10648.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मॅथ्यू डेव्हिड मॅककॉनेही (Matthew David McConaughey;  ४ नोव्हेंबर १९६९) हा एक अमेरिकन सिने अभिनेता आहे. १९९३ सालापासून हॉलिवूडमध्ये कार्यरत असलेल्या मॅककॉनेहीने प्रामुख्याने अनेक विनोदी प्रणयपटांमध्ये भूमिका केल्या आहेत. २०१३ सालच्या डॅलस बायर्ज क्लब ह्या चित्रपटामधील भूमिकेसाठी त्याला सर्वोत्तम अभिनेत्याचे ऑस्कर पुरस्कार व गोल्डन ग्लोब पुरस्कार मिळाले.
+अ टाइम टू किल या जॉन ग्रिशॅमच्या कादंबरीवर आधारित चित्रपटात याने पहिली प्रमुख भूमिका होती. २०१४ सालच्या काल्पनिक अंतराळपट इंटरस्टेलरमध्येही त्याने प्रमुख भूमिका निभावली.