Add files using upload-large-folder tool

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/meta.json

@@ -0,0 +1,545 @@
+{
+  "status": "done",
+  "saved": 179,
+  "total_pages": 242,
+  "filename": "Chatu Padya Ratnakaramu - Deepala Pichchayya Sastry.pdf",
+  "pages": {
+    "4": {
+      "quality": 3
+    },
+    "6": {
+      "quality": 3
+    },
+    "8": {
+      "quality": 4
+    },
+    "9": {
+      "quality": 4
+    },
+    "10": {
+      "quality": 3
+    },
+    "11": {
+      "quality": 3
+    },
+    "12": {
+      "quality": 3
+    },
+    "14": {
+      "quality": 1
+    },
+    "15": {
+      "quality": 1
+    },
+    "16": {
+      "quality": 1
+    },
+    "17": {
+      "quality": 1
+    },
+    "18": {
+      "quality": 3
+    },
+    "19": {
+      "quality": 3
+    },
+    "20": {
+      "quality": 3
+    },
+    "21": {
+      "quality": 3
+    },
+    "22": {
+      "quality": 3
+    },
+    "23": {
+      "quality": 3
+    },
+    "24": {
+      "quality": 3
+    },
+    "25": {
+      "quality": 3
+    },
+    "26": {
+      "quality": 3
+    },
+    "27": {
+      "quality": 3
+    },
+    "28": {
+      "quality": 3
+    },
+    "29": {
+      "quality": 3
+    },
+    "30": {
+      "quality": 3
+    },
+    "31": {
+      "quality": 3
+    },
+    "33": {
+      "quality": 3
+    },
+    "35": {
+      "quality": 3
+    },
+    "36": {
+      "quality": 3
+    },
+    "37": {
+      "quality": 3
+    },
+    "38": {
+      "quality": 3
+    },
+    "39": {
+      "quality": 3
+    },
+    "40": {
+      "quality": 3
+    },
+    "42": {
+      "quality": 3
+    },
+    "43": {
+      "quality": 3
+    },
+    "44": {
+      "quality": 3
+    },
+    "47": {
+      "quality": 3
+    },
+    "48": {
+      "quality": 3
+    },
+    "49": {
+      "quality": 3
+    },
+    "50": {
+      "quality": 3
+    },
+    "52": {
+      "quality": 3
+    },
+    "53": {
+      "quality": 3
+    },
+    "55": {
+      "quality": 3
+    },
+    "57": {
+      "quality": 3
+    },
+    "59": {
+      "quality": 3
+    },
+    "61": {
+      "quality": 3
+    },
+    "62": {
+      "quality": 3
+    },
+    "63": {
+      "quality": 3
+    },
+    "64": {
+      "quality": 3
+    },
+    "65": {
+      "quality": 3
+    },
+    "66": {
+      "quality": 3
+    },
+    "68": {
+      "quality": 3
+    },
+    "70": {
+      "quality": 3
+    },
+    "72": {
+      "quality": 3
+    },
+    "74": {
+      "quality": 3
+    },
+    "75": {
+      "quality": 3
+    },
+    "76": {
+      "quality": 3
+    },
+    "77": {
+      "quality": 3
+    },
+    "78": {
+      "quality": 3
+    },
+    "79": {
+      "quality": 3
+    },
+    "80": {
+      "quality": 3
+    },
+    "83": {
+      "quality": 3
+    },
+    "84": {
+      "quality": 3
+    },
+    "86": {
+      "quality": 3
+    },
+    "87": {
+      "quality": 3
+    },
+    "88": {
+      "quality": 3
+    },
+    "89": {
+      "quality": 3
+    },
+    "90": {
+      "quality": 3
+    },
+    "91": {
+      "quality": 3
+    },
+    "93": {
+      "quality": 3
+    },
+    "94": {
+      "quality": 3
+    },
+    "95": {
+      "quality": 3
+    },
+    "96": {
+      "quality": 3
+    },
+    "97": {
+      "quality": 3
+    },
+    "98": {
+      "quality": 3
+    },
+    "100": {
+      "quality": 3
+    },
+    "101": {
+      "quality": 3
+    },
+    "102": {
+      "quality": 3
+    },
+    "104": {
+      "quality": 3
+    },
+    "105": {
+      "quality": 3
+    },
+    "106": {
+      "quality": 3
+    },
+    "107": {
+      "quality": 3
+    },
+    "109": {
+      "quality": 3
+    },
+    "110": {
+      "quality": 3
+    },
+    "114": {
+      "quality": 3
+    },
+    "115": {
+      "quality": 3
+    },
+    "116": {
+      "quality": 3
+    },
+    "120": {
+      "quality": 3
+    },
+    "121": {
+      "quality": 3
+    },
+    "122": {
+      "quality": 3
+    },
+    "123": {
+      "quality": 3
+    },
+    "124": {
+      "quality": 3
+    },
+    "125": {
+      "quality": 3
+    },
+    "126": {
+      "quality": 3
+    },
+    "128": {
+      "quality": 3
+    },
+    "130": {
+      "quality": 3
+    },
+    "131": {
+      "quality": 3
+    },
+    "132": {
+      "quality": 3
+    },
+    "133": {
+      "quality": 3
+    },
+    "134": {
+      "quality": 3
+    },
+    "137": {
+      "quality": 3
+    },
+    "138": {
+      "quality": 3
+    },
+    "139": {
+      "quality": 3
+    },
+    "140": {
+      "quality": 3
+    },
+    "141": {
+      "quality": 3
+    },
+    "143": {
+      "quality": 3
+    },
+    "145": {
+      "quality": 3
+    },
+    "146": {
+      "quality": 3
+    },
+    "147": {
+      "quality": 3
+    },
+    "149": {
+      "quality": 3
+    },
+    "150": {
+      "quality": 3
+    },
+    "151": {
+      "quality": 3
+    },
+    "152": {
+      "quality": 3
+    },
+    "154": {
+      "quality": 3
+    },
+    "155": {
+      "quality": 3
+    },
+    "156": {
+      "quality": 3
+    },
+    "157": {
+      "quality": 3
+    },
+    "159": {
+      "quality": 3
+    },
+    "160": {
+      "quality": 3
+    },
+    "161": {
+      "quality": 3
+    },
+    "162": {
+      "quality": 3
+    },
+    "165": {
+      "quality": 3
+    },
+    "166": {
+      "quality": 3
+    },
+    "167": {
+      "quality": 3
+    },
+    "168": {
+      "quality": 3
+    },
+    "169": {
+      "quality": 3
+    },
+    "170": {
+      "quality": 3
+    },
+    "172": {
+      "quality": 3
+    },
+    "173": {
+      "quality": 3
+    },
+    "174": {
+      "quality": 3
+    },
+    "175": {
+      "quality": 3
+    },
+    "177": {
+      "quality": 3
+    },
+    "180": {
+      "quality": 3
+    },
+    "181": {
+      "quality": 3
+    },
+    "182": {
+      "quality": 3
+    },
+    "184": {
+      "quality": 3
+    },
+    "185": {
+      "quality": 3
+    },
+    "187": {
+      "quality": 3
+    },
+    "189": {
+      "quality": 3
+    },
+    "190": {
+      "quality": 3
+    },
+    "192": {
+      "quality": 3
+    },
+    "193": {
+      "quality": 3
+    },
+    "195": {
+      "quality": 3
+    },
+    "196": {
+      "quality": 3
+    },
+    "197": {
+      "quality": 3
+    },
+    "198": {
+      "quality": 3
+    },
+    "199": {
+      "quality": 3
+    },
+    "200": {
+      "quality": 3
+    },
+    "202": {
+      "quality": 3
+    },
+    "203": {
+      "quality": 3
+    },
+    "204": {
+      "quality": 3
+    },
+    "205": {
+      "quality": 3
+    },
+    "206": {
+      "quality": 3
+    },
+    "207": {
+      "quality": 3
+    },
+    "208": {
+      "quality": 3
+    },
+    "209": {
+      "quality": 3
+    },
+    "210": {
+      "quality": 3
+    },
+    "212": {
+      "quality": 3
+    },
+    "214": {
+      "quality": 3
+    },
+    "216": {
+      "quality": 3
+    },
+    "218": {
+      "quality": 3
+    },
+    "219": {
+      "quality": 3
+    },
+    "220": {
+      "quality": 3
+    },
+    "221": {
+      "quality": 3
+    },
+    "222": {
+      "quality": 3
+    },
+    "223": {
+      "quality": 3
+    },
+    "225": {
+      "quality": 3
+    },
+    "226": {
+      "quality": 3
+    },
+    "227": {
+      "quality": 3
+    },
+    "228": {
+      "quality": 3
+    },
+    "230": {
+      "quality": 3
+    },
+    "231": {
+      "quality": 3
+    },
+    "233": {
+      "quality": 3
+    },
+    "234": {
+      "quality": 3
+    },
+    "236": {
+      "quality": 3
+    },
+    "237": {
+      "quality": 3
+    },
+    "239": {
+      "quality": 3
+    },
+    "240": {
+      "quality": 3
+    },
+    "241": {
+      "quality": 3
+    },
+    "242": {
+      "quality": 3
+    }
+  }
+}

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0004.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+కలానిధి గ్రంథమాల—1.
+
+చాటుపద్యరత్నాకరము</p>

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0006.txt

@@ -0,0 +1,17 @@
+రాజపోషకులు</p>
+
+మ. రా రా. శ్రీ బెజవాడ రామచంద్రారెడ్డిగారు బి. ఏ., బుచ్చిరెడ్డిపాలెము
+మ. రా రా. శ్రీ పొణకా గోవిందరెడ్డిగారు, అల్లూరు.
+మ. రా రా. శ్రీ పర్వతరెడ్డి రామచంద్రారెడ్డిగారు, అల్లూరు.
+మ. రా రా. శ్రీ ఈపూరు బలరామిరెడ్డిగారు, ఈపూరు.
+మ. రా రా. శ్రీ వాకాటి సంజీవిశెట్టిగారు, నెల్లూరు.
+మ. రా రా. శ్రీ సి. బి. మైసూరురెడ్డిగారు, చెరువు బెడగల్లు, కర్నూలు జిల్లా.
+మ. రా రా. శ్రీ ఆర్. రామారెడ్డి గారు, దైవందిన్నె, బళ్లారిజిల్లా
+మ. రా రా. శ్రీ చావలి కృష్ణయ్యపంతులుగారు, బి. యే. బి. యల్. నర్సరావుపేట.
+
+ఉద్ధారకులు</p>
+
+మ. రా రా. శ్రీ చిల్లకూరు సుబ్బరామిరెడ్డిగారు, కలివెలపాలెము.
+మ. రా రా. శ్రీ కాకుటూరు లింగారెడ్డిగారు, మైపాడు.
+మ. రా రా. శ్రీ డాక్టరు. యం. సి. సుబ్బారావుగారు, హెచ్. యమ్. బి., నెల్లూరు.
+మ. రా రా. శ్రీ అడ్డాడ సిద్ధేశ్వరశర్మగారు, మడమనూరు.

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0008.txt

@@ -0,0 +1,6 @@
+కలానిధి గ్రంథమాల</p>
+ 
+
+ఈకాలమున నెన్నియో గ్రంథమాలలు బయలువెడలి యెన్నోవిధముల భాషాసేవ సేయుచున్నవి. అయినను భాషా యెన్నోవిధముల భాషాసేవ సేయుచున్నవి. అయినను భాషా సతీవరివస్య యెందఱెన్ని తెఱఁగుల నొనరించినను, అతిమాత్రము కాదన్న నమ్మకమున మేమీయుద్యమమునకుఁ బూనుకొంటిమి.
+
+సాధారణముగా గ్రంథమాలలన్నియు నవలా రచనమునకే తనశక్తిని ధారవోయుచున్న వనుట సత్యమునకు దూరముకానిమాట. కథాకల్పనా చమత్కారకలితమగునవల ఆనందప్రదముకాదని నేననుగాని అందు బాషావధూటి సంధులు వదలి, ధాతువులుచెడి, ధ్వనిసన్నగిల్లి, తొట్రుపాటు లేక చక్కఁగా నొక్కపదమైనఁ బెట్టఁజాలని నీరసస్థితిలోనుండునని మాత్రమనక తప్పదు. ఇఁక నలంకారములమాట అడుగవలయునా? ఇట్లనుటచే భాషాసౌష్ఠవముగల నవలలులేవని మా యభిప్రాయము కాదు. అవి వ్రేళ్లపై లెక్కపెట్టఁ దగినన్నిగా నుండును. కల్పనాసౌందర్యమునకుఁదోడు భాషాచాతుర్యము గల నవల సౌందర్యముతోడి సంభాషణ చతురిమగల నవలా వలె రసికుల నలరింపఁజాలునుగదా?

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0009.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+ఏమయినను, రుచ్యంతరములేని కేవల మధురపదార్ధభక్షణము మొగము మొత్తుపగిది రచనావిభేదములేని నవలాపఠనమును విసువుపుట్టింపకపోదు. కావుననే మే మీ గ్రంథమాలయందు సకలజన సుబోధములును సరసకర్ణ రసాయనములును నగు ఖండకావ్యములు, (ప్రాచీన) ప్రబంధములు, నాటకములు, నవలలు, గద్యప్రబంధములు, ఆంధ్రీకరణములు మున్నగు వివిధ గ్రంథములను నాలుగుమాసముల కొకటి వంతునఁ బ్రకటించి పాఠకులకందింపఁ దలఁచి యున్నారము. మఱియు విద్యార్థులమేలు నర్థించి కాళిదాసాదిమహాకవుల కావ్యములను వచనరూపమున నాంధ్రీకరించి యిందుఁ బ్రకటింప సమకట్టియున్నాము.
+
+కావున భాషాభిమానులెల్లరును మా యుద్యమమునకుఁ దోడుపడి లోకకల్యాణసంధాయకు లగుదురు గాక.
+
+చాటుపద్యరత్నాకరము ముద్రితపూర్వమైనను ప్రతులెచ్చటను దొరకమిచే బలువురికోరికపై నిందు ప్రథమకుసుమముగా వెలువరించితిమి.

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0010.txt

@@ -0,0 +1,7 @@
+పీఠిక</p>
+
+ఆంధ్రభాషాభిమాని సోదరులారా!
+
+వాగనుశాసన కవిసార్వభౌమాంధ్రకవితాపితామహాదిమహామహులచే నెత్తిపెంపఁబడి, రాజాధిరాజులచే లాలింపబడి, దేశభాషాలతాంగులకు దలమానికమై చెన్నారిన మన యాంధ్రభాషాధూటి, తన ముద్దులొలుకుపలుకులను కేవల పురాణకావ్యప్రబంధరూపములనే కాక చాటుపద్యరూపమున గూడ వెలయించి వెలలేని పొగడ్త నందియున్నది. ఆచాటుఫణితి యొక్కొక్కపట్టునఁ బ్రబంధసరణిం గూడ నధఃకరించుననుట కవితాతత్త్వజ్ఞులకు విదితము.
+
+చాటువులు కేవల కల్పనాకథాత్మకములును—అత్యంత్యాశయోక్తిమయములును—గాక విషయానుకూల స్వాభావికవర్ణనాలంకృతము లయి, సర్వజనహృదయంగమము లయి రస మొలుకుచుండును. అంతేకాక పూర్వరాజుల గుణగణములను, అప్పటి దేశస్ధితులను, నాఁటి యుద్దములను; జయాప

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0011.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+జయములను, కవులను; పండితులను; వారివారి వివాదసామర్థ్యములను; మఱియు ననేకవిషయములను దెలిపి ప్రకృతదేశచరిత్రకారులకును, కవులకును జేయూఁత నొసగఁజాలియున్నవి.
+
+ఇట్టిచాటువు లాంధ్రప్రపంచమున నెన్నియో జన్మించినవి. అం దొకకొన్ని తాళపత్రగ్రంథములఁ జేరి, రామబాణముల వాతఁబడి నశించినవి. ఇంకను నశించుచున్నవి. మఱికొన్ని తాళపత్రముల కెక్కక, కొందఱుముదుసళ్లనోటన నెలకొనియుండి నేటికి నామమాత్రావశిష్టము లైనవి. పోయినవి పోయినప్పటికి ననేకపద్యములు నిల్చి యున్నవి. కాని అవి యొకగ్రామమున నొకయింట నొకపొత్తమున లేమిని వానిని సంతరించుట మిగుల గష్టము. చాటుపద్యరత్నములఁ గూర్చిశ్రద్ధవహించినవారు లేకపోవుటచేత నవి యట్ల దిక్కుమాలి పడి యుండెను. మొన్న మొన్న బ్ర. వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారు కొన్ని చాటువులంగూర్చి— యీనవీనమహాకార్యమునకు మార్గదర్శకులయి— "చాటుపద్య మణిమంజరి" యను గ్రంథము నాంధ్రలోకమున కొసంగి వినుతిపాత్రులైరి. సామాన్యముగ లోకములో వాడుకలో నున్న చాటువులే కాక యెన్నియో పురాతనచాటువు లందున్నవి. అయిన నందుఁ

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0012.txt

@@ -0,0 +1,6 @@
+జేరని చాటువు లెన్నియో యింకను మేఘముల మఱుఁగున నున్న తారకలవలె నందందునున్నవి.
+
+ఈవిషయము నెఱింగి బ్ర. దీపాల పిచ్చయ్యశాస్త్రిగారు ఈ చాటుగ్రంథసంపాదకులలో రెండవవారుగా బయలువెడలిరి. వీరి ప్రయత్నము సకలాంధ్రజనశ్లాఘ్యము. వీరు వయస్సునఁ బిన్నలయ్యును, తమకుఁ గల భాషాప్రవేశాభిమానములు చెలులై తోడునడువ, వ్యయప్రయాసముల కోర్చి దేశసంచరణ మొనర్చి— మణిమంజరిలోఁ జేరని చాటువు లించుమించుగ నాఱువందలను గూర్చి యీ 'రత్నాకరము 'ను వెలువరించి మన కందఱకు నానందము గలిగించిరి. ఇందులకు మన కృతజ్ఞతను దెల్పుటతో దనివినందక, యింక నిటువంటిగ్రంథములను సంపాదింప మనశాస్త్రిగారికిఁ బ్రోత్సాహ మొసంగి వారి యుద్యమమునకు దోడుపడుట యాంధ్రులమగు మన కెల్ల రకును గర్తవ్య మని విన్నవించుచున్నాను.
+
+9-7-17,</p>
+తోటపల్లిగూడూరు, నెల్లూరు

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0014.txt

@@ -0,0 +1,27 @@
+విషయసూచిక.</p>
+
+వేములవాడ భీమకవి
+బమ్మెర పోతరాజు
+శ్రీనాథ కవిసార్వభౌముఁడు
+అల్లసాని పెద్దన
+తెనాలి రామకృష్ణకవి
+విద్వజ్జనకోలాహలుఁడు
+కందుకూరు రుద్రకవి
+నక్కలపాటి సంజీవరాయకవి
+పిండిప్రోలు లక్ష్మణకవి
+మాగాపు శరభకవి
+ఏనుఁగు లక్ష్మణకవి
+శిష్టు కృష్ణమూర్తికవి
+చెళ్ళపిళ్ళ నరసకవి
+అడిదము సూరకవి
+ప్రౌఢకవి మల్లన
+కూచిమంచి తిమ్మకవి
+వూరె నరసకవి
+తిరుమల బుక్కపట్టణం తాతాచార్యులు
+బొగ్గవరపు పెదపాపరాజు
+కొమ్మలపాటి యోబనకవి
+రాళ్ళబండి పట్టాభిరామరాజు
+తురగా వెంకంరాజు
+పుల్లకవి
+మోచర్ల వెంకన్న
+బుచ్చయ్యశాస్త్రి

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0015.txt

@@ -0,0 +1,25 @@
+రామలింగభాస్కరుఁడు
+కోటసింగరాజు
+సాహిణిమారుఁడు
+కొట్ఠర యెఱ్ఱమంత్రి
+పెమ్మ సింగరాజు
+గోపయ రామయ
+గుంటుపల్లిసాంబనమంత్రి
+పసుమర్తి హుళిక్కిమంత్రి
+దమ్మవళం పుల్లప్పప్రధాని
+తమ్మడపు సెబాసుమంత్రి
+పీసపాటి శేషాచల మంత్రి
+గుమ్మడి వెల్లికృష్ణయ్య
+కోఠి సుబ్బారాయుఁఢు
+వరదామాత్యుఁడు
+గోపరాజు రామప్రధానుఁడు
+
+కోటి తిరుమలరాయలు
+విజయరఘునాథరాయలు
+కోటి రఘునాథరాయలు
+విజయరంగచొక్కనాథుఁడు
+కోటిరాజగోపాలరాయలు
+పూసపాటి విజయరామరాజు
+కలిదిండి రామభూపతి
+కోమటి వేమన
+ఇప్పల బక్కిరెడ్డి

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0016.txt

@@ -0,0 +1,25 @@
+ఒడ్డెపూడి అక్కనరెడ్డి
+లక్కిరెడ్డి పుల్లారెడ్డి
+ధరణికోట ధనంజయుఁడు
+రాజేంద్రచోడుఁడు
+కాటయ వేమన
+జగదేవభూపతి
+వెలుగోటివారు
+వత్సవాయ జగపతి భూపతి
+పెమ్మసానివారు
+మాకనృపతి
+కంబనృపాలుఁడు
+దామర వేంకటపతి
+వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రినాయఁడు
+జూపల్లి ధర్మారాయఁడు
+మల్కిభరామ్
+మహమ్మద్ భేక్ సాహెబు
+రావిళ్ళవారు
+శాకమూరి యెల్లయజన్నయ
+గద్వాలప్రభువులు
+ఆత్మకూరు సంస్థానాధిపతులు
+జన్నుపల్లి రామకృష్ణభూపతి
+వేంకటరమణప్ప
+కచ్చి రంగయ్య
+బారు వెంకన
+మల్రాజువారు

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0017.txt

@@ -0,0 +1,24 @@
+వేముల చిన్నారాయఁడు
+గువ్వలచెన్నని పద్యములు
+కొత్త అమరప్ప
+కృష్ణరాయక్షితీంద్ర
+శృంగారము
+చిత్రకల్పన
+కృష్ణురాయబారము
+చంద్రమండలము
+చలి
+వసంతఋతువు
+పడమటిగాలి
+లోభి
+పొగాకు
+నస్యము
+సదాశివసద్గురుప్రభూ
+భైరవా
+నీతి, హాస్యము
+
+దశావతారశ్లేష
+భృత్యులు
+శ్రీగండవరపమ్మదండకము
+హెచ్చరిక
+రాముఁగనుగొంటి
+ఆశీర్వాదము

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0018.txt

@@ -0,0 +1,20 @@
+చాటుపద్యరత్నాకరము</p>
+
+శా. శ్రీసీతాహృదయాబ్జభృంగ! సితరాజీవాభ్రమాతంగగం
+ గాసారంగధరాంగజాహితతురంగ క్షీరనీహారతా
+ రాసాధారణసాధుకీర్తి రుచిచర్చాభాసురాశాంతభా
+ మాసందోహశుభాంగ! భద్రగిరిరామా! దీనచింతామణీ!
+
+క. నిడ్గేడ్గణహర! జీవన
+ రాడ్గళగళితాస్త్రపుషితరాజత భూధ్రా
+ ధీడ్గిరిజాధిపనుత! ఖగ
+ రాడ్గామీ! చల్లగరిగె రామస్వామీ!
+
+సీ. అజనిజాగ్రజభుజానుజసుజాంగ జయజా
+ ర్కజయజాంబుజభజాభజనభాజ
+ సురవరాధరచరాచరధరాధరచరాం
+ తరవరాకరవరత్వర విహార
+ ఘనతనాతనజనావనమనావనమన
+ స్సునయనాయనధనాధననిధాన
+ నతహితాశ్రితనుతాన్వితశతాయుతకృద
+ ద్బుతపదాతి..........................

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0019.txt

@@ -0,0 +1,30 @@
+నవ్యభవ్య మహోత్తమ దివ్యకావ్య
+ వీరఘోరభయాపహధారధీర
+ శోణకోణసముజ్వలద్బాణతూణ
+ ధామభీమశరాసనస్తోమ, రామ!
+
+సీ. మొదటిభూతము మహాద్భుత మైనపెనుబండి
+ బండి మోయఁగఁ జాలుబలువుధనువు
+ ఇరుభూతమునఁ బుట్టువిరిపట్టి సారథి
+ సారథిజనకుండు సరవి శరము
+ మూఁడవభూతంబు జోడుబాణము నారు
+ నారిని నోడించినట్టి పింజ
+ చతురభూతము తిండిశాయి కన్నులుగాళ్ళు
+ గాళ్ళుఁ బుట్టినచోటు కౌనుఁ దలయుఁ
+ జేసి పంచమభూతమ్ముఁ జేరి యున్న
+ త్రిపురసురవైరి వైరి, వైరిమదహరుఁడు,
+ హరుఁడు, నేత్రాగ్ని విధ్వస్తమరుఁడు, గురుఁఢు
+ ఎపుడు మాపాలఁగల్గ నిం కేమికొదువ?
+
+చ. కమలజకృష్ణశంకరులు, కాంచననీలపటీరవర్ణు, లా
+ గమనగచంద్రధారు, లఘకంసపురారులు, హంసతార్క్ష్యగో
+ గమనులు, జన్మపోషలయకారులు, వాక్కమలాంబికేశ్వరుల్
+ శమకరుణావిభూతి ఘనశక్తులఁ బ్రోతురు మమ్ము నెప్పుడున్.
+
+క. కుముదములు మల్లెమొల్లలు
+ ప్రమదంబునఁ గోసి తెచ్చి ప్రాభవ మలరన్
+ సముఖమునఁ బూజసేతుము
+ సుముఖత మాకిమ్ము బుద్ధి శూలికుమారా!
+
+చ. జనకునకు న్విషం బిడినసాగరుతోయము లన్ని నేలపా
+ లొనరఁగఁజేతు నంచుఁ గరమూనిన గౌరియుఁ జూచి “వద్దురా

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0020.txt

@@ -0,0 +1,32 @@
+తనయ! సురేంద్రుధాటి కిటుదాఁగినమామను బైట వేతురా?”
+ యనినఁ గరమ్ముఁ దీసిన గజాస్యునిఁ గొల్తు నభీష్టసిద్ధికిన్.
+
+శా. సాటోపారభటీకఠోరతరసంధ్యానృత్తకేళీనిరా
+ ఘాటప్రౌఢనిరూఢగూఢపదరాడ్గ్రైవేయభాస్వజ్జటా
+ జూటాంతర్విలుఠత్తరంగసమునస్స్రోతస్వినిన్ నిర్జర
+ వ్యాటీకోత్కటచాటువాక్యఘటితన్ వర్ణించెదన్ శారదన్.
+
+ఉ. శంభుజటాటవీతటవిశంకటవిస్ఫుటదివ్యవాహినీ
+ శుంభదలర్గళప్రభవశోభితరంగదభంగభంగసం
+ రంభవిజృంభమాణదరహాసఘుమంఘుమనాదలీల వా
+ గ్జృంభణ మొప్ప నిన్ను మదిఁ జేర్చి నుతింతు మదంబ, భారతీ!
+
+ఆ. అక్షరంబు తల్లి యఖిలవిద్యలకెన్న
+ నక్షరంబు లోకరక్షణంబు
+ అక్షరంబు లేని యబలున కెందును
+ బిక్ష పుట్టఁబోదు పృథ్విలోన.
+
+క. కవితాకవ్యకగుణములు
+ కవికన్న రసజ్ఞుఁ డెఱుఁగుఁ గవి యే మెఱుఁగున్?
+ భువిలో కన్యకగుణములు
+ ధవుఁ డెఱుఁగును గాక కన్నతం డ్రేమెఱుఁగున్?
+
+క. సుకవిత్వము తార్కిక
+ నికరంబులలోన నెట్లు నిల్వఁగ నేర్చున్?
+ మకరాంకకేళి కోర్చిన
+ ముకురానన మల్లయుద్ధమున కె ట్లోర్చున్?
+
+క. మూఢుం డెఱుఁగునె సత్కవి
+ గూఢోక్తులసారమెల్లఁ గోవిదునివలెన్?
+ గాఢాలింగనసౌఖ్యము
+ ప్రౌఢాంగన యెఱుఁగుఁగాక బా లేమెఱుఁగున్?

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0021.txt

@@ -0,0 +1,32 @@
+ఉ. సాగరధీర! సత్కవితఁ జక్కఁగ నేర్చిన సద్బుధావళిన్
+ బాగని మెచ్చు సత్కవులపాదరజంబుఁ దలం ధరించెదన్
+ దాఁ గడుహీనుఁడై సభలఁ దప్పులు వట్టెడు దుష్కవీంద్రునిన్
+ “ఛీ! దగడీ! గులామ!” యని చెప్పున దంతము లూడఁ దన్నెదన్.
+
+ఉ. గొప్పకవీంద్రుఁడైన వినఁగోరుఁ గవిత్వము; తోఁచినంతలోఁ
+ జెప్పును దప్పునొప్పు; నిరసింపక దిద్దును; శుంఠ యయ్యెనా
+ తప్పులఁబట్టు; యుక్తిఁ బెడదారికిఁ దీయు; గరాసు దానిఁదా
+ ద్రిప్పటఁబెట్టు, వాని తలఁదీయ సదాశివసద్గురుప్రభూ!
+
+క. గుణి యెఱుఁగు గుణులగుణములు
+ గుణహీనుం డేమి యెఱుఁగు గుణులగుణంబుల్?
+ గుణనిధి తుమ్మెద కమలము
+ గుణ మెఱుఁగునుగాక కప్ప గుణ మే మెఱుఁగున్?
+
+మ. తొలిత్రోవన్ విడకుండి లోనితమముం దోడ్పాటుగా మూలమూ
+ లలఁ జెల్వారుపదార్థముల్ విరసము ల్గావించు చిట్లెల్లచా
+ యలదోషాచరణైకవృత్తిఁ గని సూర్యాలోకభీతిం బ్రవ
+ ర్తిల్లుచుఁ డాఁగు గరాసు కంఠకలిత శ్రీ కోటి కొక్కొండె కా.
+
+మ. తమి నందందుఁ జరించి కొట్లఁబడి యంతశ్ఛిద్ర మచ్చో లభిం
+ పమికిం జింతిలి సాధ్వసమ్మతుల మై బాధింప సత్సూత్రజా
+ లములన్ ఖండన సేయుచుం దనకులీలామార్గముల్ సాగకా
+ ర్తిమెయిం జిక్కు గరాసు కంఠకలిత శ్రీ కోటి కొక్కొండె కా.
+
+ఉ. కూరకు నుల్లిగడ్డలకు గుమ్మడిపిందెకుఁ జల్లనీళ్ళకున్
+ నారకుఁ గట్టెపుల్లల కనాథలకుం గృతులీయ రోసి యా
+ భారతి పోయి లక్ష్మికి నుపాయముఁ జెప్పెను ‘కైతకూటికిం
+ జేరకుమమ్మ, నేఁ బడిన చిక్కులు పెక్కులు నిక్క మిక్కతల్.’
+
+క. కవులు పొగడువేళఁ గాంతలు రతివేళ
+ సుతులు ముద్దువేళ శూరవరులు

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0022.txt

@@ -0,0 +1,22 @@
+రణము సేయువేళ ‘రా’ కొట్టి పిలుతురు
+ పాడి యదియు మిగుల భజన కెక్కు.
+
+ఉ. వీడని మూర్ఖునొద్ద నెఱవిద్యలు రూఢికి రావ దెట్లనన్
+ బూడిదహోమమై చవుటఁబూడ్చినవిత్తయి వెఱ్ఱిముండతోఁ
+ గూడినకూటమై విధవకొప్పునఁజుట్టినపుష్పమాలయై
+ గాడిదవాహమై యడవిఁగాచినవెన్నెలయై వృథాయగున్.
+
+ఈయుద్దండకవి శాపానుగ్రహశక్తి గలవాఁడు; శంభువరప్రసాదమును బడసిన మహానుభావుఁడు. ఇతని పుట్టుకను గుఱించియు, నీతనిశక్తినిగుఱించియు ననేకచిత్రగాథలు కలవు. ఈకవి తనశక్తి నిట్లు చెప్పుకొనెను.
+
+సీ. గడియలోపలఁ దాడి కడఁగి ముత్తునియగాఁ
+ దిట్టిన మేధావిభట్టుకంటె
+ రెండుగడెల బ్రహ్మదండిముండ్లన్నియు
+ డుల్లఁ దిట్టిన కవిమల్లుకంటె
+ మూఁడుగడెలకుఁ దా మొనసి యత్తినగండి
+ పగులఁ దిట్టిన కవిభానుకంటె
+ అఱజాములోపలఁ జెఱువునీ ళ్ళింకంగఁ
+ దిట్టిన బడబాగ్నిభట్టుకంటె
+ ఉగ్రకోపి నేను నోపుదు శపియింపఁ
+ గ్రమ్మఱింప శక్తి కలదు నాకు
+ వట్టిమ్రానఁ జిగురు పుట్టింప గిట్టింప
+ బిరుదు లేములాడ భీమకవిని

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0023.txt

@@ -0,0 +1,27 @@
+ఈతనిగూర్చి వేఱొకకవిచేఁ జెప్పఁబడినపద్యము—
+
+చ. మతిఁబ్రభ నీగిఁ బేర్మి సిరి మానము పెంపున భీమునిన్ బృహ
+ స్పతి రవిఁ గర్ణు నర్జునుఁ గపర్ది సుయోధనుఁ బోల్పఁ బూననా
+ మతకరిఁ దీక్ష్ణు దుష్కులు నమానుషు భిక్షు ఖలాత్ము నెంచ వా
+ క్సతిపు శశిన్ శిబిన్ కొమరుసామిని మేరువు నబ్ధిఁ బోల్చెదన్.
+
+ఈకవి ఏకారణమువలననో కోపము పెల్లుఱేగి కోమటిపైఁ జెప్పిన పద్యములు.
+
+చ. గొనకొని మర్త్యలోకమునఁ గోమటి పుట్టఁగఁ బుట్టెఁ దోన బొం
+ కును గపటంబు లాలనయుఁ గుచ్చిబుద్ధియు రిత్తభక్తియున్
+ ననువరిమాటలున్ బరధనంబును గ్రక్కున మెక్కఁ జూచుటల్
+ కొనుటలు నమ్ముటల్ మిగులఁ గొంటుఁదనంబును మూర్ఖవాదమున్.
+
+ఉ. కోమటి కొక్క టిచ్చి పది గొన్నను దోసము లేద; యింటికిన్
+ సేమ మెఱింగి చిచ్చిడినఁ జెందద పాపము; వాసి నెప్పుడే
+ నేమరుపాటున న్మఱియు నేమియొనర్చిన లేద దోస మా
+ భీముని లింగమాన! కవిభీమునిపల్కులు నమ్మి యుండుఁడీ!
+
+అని యీకవి పద్యమును జెప్పఁగా విని వేఱొకకవి—
+
+ఉ. లేములవాడ భీమ! భళిరే! కవిసన్నుత! పద్యమందు నీ
+ వేమని చెప్పినాఁడ వొకయించుక కోమటిపక్షపాతివై
+ కోమటి కొక్కటిచ్చి పదిగొన్నను దోసము లే దటందురా?
+ కోమటి కొక్కటీక పదిగొన్నను దోసములేదు లేశమున్.
+
+అని పద్యమును జెప్పెను. (వేములవాడ భీమకవికి వేములాడ భీమకవి, లేములవాడ భీమకవి యనుపేర్లుగూడ వాడఁబడి యున్నవి.) ఒకానొకవిప్రుఁడు తనప్రియురాలితోఁ దనకు వియోగము ప్రాప్తమైనవెనుక మరల దానిని సాధింపనేరక

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0024.txt

@@ -0,0 +1,15 @@
+మిడుకుచుండ భీమకవి యీక్రింది పద్యము నొసంగెనఁట. ఆపద్యముతో నాబ్రాహ్మణుఁడు తనకార్యమును జక్కఁబెట్టుకొనెనఁట.
+
+ఉ. నవ్యవిలాసరమ్యనలినం బని బాలముఖాబ్జసౌరభా
+ భివ్యసనంబునం దిరుగు భృంగకులోత్తమ! తద్వియోగతా
+ పవ్యధఁ బ్రాణినిల్వదు; కృపాగుణ మేర్పడ “బ్రాహ్మణో న హం
+ తవ్య” యనంగ నొప్పు వచనస్థితిఁ గుంద కెఱుంగఁ జేయుమా.
+
+భీమకవి యొకతఱి నొకకుగ్రామమునకుఁ బోయి యుండి జన్నమాంబయను నొకవిప్రవితంతువును “వంటఁజేసిపెట్టు” మని కోరఁగా నాపె “అయ్యా! నేను గండమాలావ్రణముతో నల్లాడుచున్నాను; నాకిప్పుడు వంటఁజేయశక్తి లే” దని విన్నవించెను. అందుపై భీమన “అమ్మా! యీగండమాలఁ బోఁగొట్టిన వంటఁజేసి పెట్టెదవా?” యని యడుగ “మహానుభావా! తమకంతటి యనుగ్రహము రావలయునుగాని వంటఁజేయుట కేమియభ్యంతర” మనెను. అప్పుడు భీమకవి
+
+క. ఘనరోగంబులబలమా
+ కనుఁగొనఁగా జన్నమాంబకర్మపుఫలమా!
+ నినుఁ బ్రార్థించెద వినుమా!
+ మునుకొని యోగండమాల మునగకుఁ జనుమా.
+
+అను పద్యమును జెప్పఁగా నావిశ్వస్తకంఠముననున్న వ్రణము మునగచెట్టునకుఁ జేర నంతట నామె యత్యంతానందభరితయై కవీంద్రునకు షడ్రసోపేత మగు భోజనముం బెట్టి తనకృతజ్ఞతను జూపెను.

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0025.txt

@@ -0,0 +1,17 @@
+తరువాత మఱికొన్నిదినములకు భీమన మరల నాగ్రామమునకే పనియుండి వచ్చి యా విధవనే వంటఁజేసి పెట్టుమని కోరగా “మాకిదేపని, ఇంకేమి పనియున్నది? ఇప్పుడు మాయింట్లో వీలు గా” దనెనఁట. దానిపై భీమనకుఁ గోపము వచ్చి
+గీ. మున్ను జన్నమాంబ మునుకొనియుంటివి
+ యేను బొమ్మటన్న యీవుజన్న
+ ముండ యేరుగడచి ముదిపెండ్లికతఁసేసె
+ మునగగండమాల ముండఁ బట్టు.
+
+ఆ. ఏను భీమకవిని ఇదె నిన్నుఁ బ్రార్థింతు
+ మునుపు నీవువచ్చి ముంచఁబట్టి
+ మునగకొండ యయ్యె మునుపటిరీతిని
+ మునగగండమాల ముండఁబట్టు.
+
+అను పద్యములం జెప్పఁగా జన్నమ్మకంఠము మున్నున్నరీతినే చెందెనట.
+
+పోతరాజకృతభాగవతమ్మునఁ బ్రాసమునందు రేఫఱకారములకు సాంకర్యము కలదనియు నందుచే లాక్షణికులు లక్షణగ్రంథముగా భాగవతము నెత్తుకొనలేదనియు నప్పకవి తన గ్రంథమున
+
+ఉ. బమ్మెరపోతరాజకృతభాగవతమ్ము జగద్ధితమ్ముగా
+ కిమ్మహి నేమిటంగొదువ యెంతయు నారసిచూడఁగాను రే

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0026.txt

@@ -0,0 +1,13 @@
+ఫమ్ములు ఱాలునుంగలసి ప్రాసములైన కతమ్మునం గదా
+ యిమ్ముల నాది లాక్షణికులెల్లరు మాని రుదాహరింపఁగన్.
+
+అనుపద్యమును వ్రాసెను. ఈపద్యమును జూచి వేఱొక కవి భాగవతమునందుఁ దనకుఁగల గౌరవమును వెల్లడించుచు నీ క్రిందిపద్యమును రచించెను.
+
+ఉ. బమ్మెరపోతరాజకృతభాగవతమ్ము జగద్ధితమ్ముగా
+ కిమ్మహి నేమిటంగొదువ ఎల్లపుడున్ భవనాశహేతుభూ
+ తమ్మయి, లోకనాయకకథావినివేశితసర్వసాధుచి
+ త్తమ్మయి, గోస్తనీరసయుతమ్మయి యున్కినొ, పాపి విన్కినో?
+
+ఈకవిసార్వభౌముఁడు పదుమూఁడు పదునాలుగుశతాబ్దములలోఁ గొండవీటిసీమ నేలిన రెడ్డిరాజుల యాస్థానకవి. ఆంధ్రప్రపంచమున నీవిద్వత్కవి నెఱుంగని చదువరి యుండఁడు. మిగుల సమర్థుఁడును, రసికశిఖామణియు నగు నీ పండితకవి శృంగారనైషధాది మహాప్రబంధముల రచించి వినుతి గాంచుటయే కాక నానాదేశసంచరణం బొనర్చి, సుఖదుఃఖంబుల ననుభవించి, తత్తత్సందర్భసూచకములగు ననేకచాటువుల విరచించి, తులలేనియశస్సుఁ జెంది, తుదకు “దివిజకవివరుగుండియల్ దిగ్గు రనఁగ” స్వర్గము నలంకరించెను. ఆమహామహుని చాటువులలో రసవత్తరము లిందుదాహృతములు.
+
+ఇక్కడి పల్నాటిసీమలోఁ బ్రయాణముసేయుతరి నొకనాఁటి పయనమున, మార్గమధ్యమున, దగఁజెంది, దప్పిదీర్చు

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0027.txt

@@ -0,0 +1,25 @@
+కొనుటకై చెంతనున్న యొకచెఱువునకుఁ బోఁగా, నందు నీరు లేకపోయెను. అప్పు డీకవి ఈక్రిందిపద్యము నాశువుగాఁ జెప్పెను.
+
+క. సిరిగలవానికిఁ జెల్లును
+ దరుణులు పదియాఱువేలఁ దగఁ బెండ్లాడన్
+ దిరిపెమున కిద్దరాండ్రా
+ పరమేశా! గంగ విడుము పార్వతి చాలున్.
+
+పల్నాటిసీమలోని మిద్దెలనుగుఱించి చెప్పిన పద్యము.
+
+ఉ. మిద్దెలు మిద్దెలన్న మనమేడలకంటెను సొంపునించి బల్
+ నిద్దపుసౌధజాలముల లీలవెలుంగునటంచు నెంచి నే
+ నద్దిర! మోసపోతి సకలాభరణమ్ము లమర్చి కస్తురిన్
+ దిద్ది కచంబుఁ జెక్కినసతిం బురుడించును మిద్దె లిచ్చటన్.
+
+ఒకానొకసమయమున శ్రీనాథున కేదో జబ్బు సంభవింపఁగా వైద్యు లులిమిరిచెక్కతో నౌషధ మిచ్చి రొట్టె పథ్యము పెట్టి, గాలి తగులనిచోడఁ బరుండవలయు నని చెప్పిరఁట. ఆతఁ డట్లే యొకచీఁకటిగదిలోఁ బాధతోఁ బరుండి, యాసమయమునఁ జెప్పుకొనిన పద్యము.
+
+చ. ఉలిమిరి చెక్కయున్ మిగులనుక్కయుఁ జప్పని రొట్టెముక్కయున్
+ మలినపుగుడ్డలున్ నులుకమంచపుఁగుక్కియుఁ జీకటింటిలోన్
+ దలచిన రోఁతవచ్చు నొకనాఁటి సుఖం బొకయేఁటి దుఃఖఁమౌ
+ బలివెల వారకాంతల .......... బదివేల దండముల్.
+
+శ్రీనాథుఁ డొకమంగలిసుమంగలిని వర్ణించిన వర్ణనము
+
+ఉ. ముంగురు లుంగరాలు, చనుమొగ్గలు బంగరుబొంగరాలు, క
+ న్నుంగవ గండుమీలు, సుమనోవృతమై తగువేణిబంధమున్

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0028.txt

@@ -0,0 +1,25 @@
+నింగులువారు చీరె కటిసీమపయి న్నటియింప వచ్చె న
+ మ్మంగలివారికాంత విటమానసమంతయుఁ జూరఁ బుచ్చుచున్.
+
+కంసాలిస్త్రీపైఁజెప్పిన పద్యము
+
+క. అంసాలంబితకచభర
+ హంసాలస మందగమన హరిణాంకకళో
+ త్తంసాలంబిత కుచభర
+ కంసాలవిధూటి యెదుటఁ గానంబడియెన్.
+
+శ్రీకాకుళము తిరునాళ్ళకు వెళ్ళినప్పుడు చెప్పినది.
+
+శా. హైమగ్రావనితంబభూరికచభారభీర లున్మత్తలున్
+ గామాంధల్ వెలనాఁటికోడెవిధవల్ కాకుళ్ళతిర్నాళ్లలో
+ మామాంధాతయు, భీమసేనుఁడు, హిడింబానందనుం డోపితే
+ నేమోకాని తెమల్పఁజాల రితరుల్ హేలారతిక్రీడలన్.
+
+కురువజాతిస్త్రీపైఁ జెప్పిన పద్యము
+
+క. కురువది కంబడిఁ గట్టుక
+ కఱకున కోర్వంగలేక గజ్జలదనుకన్
+ బరికీ బరికీ బరికీ
+ బరికీ మరునిల్లు బట్టబయలుగఁజేసెన్.
+
+కవిత్వముఁ జెప్పుమని తన నూఱక బాధింపఁగా విసికి, త్రోవను బోవుచున్న యొకగాడిదను జూచి యీక్రింది పద్యమును జెప్పెనఁట. అందుపై నాపృచ్ఛకులు సిగ్గిలి శ్రీనాథుని జోలికిఁ బోక మిన్నకుండిరఁట.

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0029.txt

@@ -0,0 +1,20 @@
+ఉ. బూడిదబ్రుంగివై యొడలు పోఁడిమిఁదప్ప మొగంబు వెల్లనై
+ వాడలవాడలన్ దిరుగ వారును వీరును జొచ్చొచో యనన్
+ గోడలగొందులన్ దిరిగి కూయుచు నుండెదు కొండవీటిలో
+ గాడిద! నీవునుం గవివి కావుగదా? యనుమానమయ్యెడున్
+
+ఒకానొకసభయం దీకవికి “అందఱు నందఱే మఱియు నందఱు నందఱె యంద ఱందఱే” యను సమస్యను సభ్యు లీయఁగా అప్పటి వారియుద్దేశముల నెఱింగి కవిసార్వభౌము డిట్లు పూరించెను.
+
+ఉ. కొందఱు భైరవాశ్వములు కొందఱు పార్థునితేరిటెక్కెముల్
+ కొందఱు ప్రాక్కిటీశ్వరులు కొందఱు కాలునియెక్కిరింతలుం
+ గొందఱు కృష్ణజన్మమునఁ గూసినవారలు నీసదస్సులో
+ నందఱు నందఱే మఱియు నందఱు నందఱె యంద ఱందఱే.
+
+ఈకవి యొకనంబికన్నియపైఁ జెప్పిన పద్యము
+
+క. నడినూకలేని బియ్యము
+ వడఁబోసిన నెయ్యి బుడమవరుగున్ బెరుఁగున్
+ గడుఁబేర్మి మాకు నొసఁగిన
+ అడిమాచలనంబిచేడె నడిగితి ననుమీ.
+
+ఈయాంధ్రకవితాపితామహునిం గూర్చి యెఱుఁగనివా రుండరుగదా! ఇమ్మహాకవి చాటువు లనేకములు. కృష్ణదేవరాయలు గండపెండేరము నొసంగి తనను గౌరవించినప్పు డీకవి రాజుగారిని దీవించెను. ఆదీవెన యిది

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0030.txt

@@ -0,0 +1,23 @@
+శా. క్షీరాంభోనిధియందు యోగసరణిం జిచ్ఛక్తిఁ బ్రాపించి త
+ ద్గోరాజత్కకుబస్థ గోపవిలసద్గోరాజగోలోకతా
+ స్ఫారాలోకనతేజగాత్రచలనస్వాంతాద్రిదంభోళి కృ
+ త్సారజ్ఞానసనందనాదిమునిబృందాధిక్య సామర్థ్యవాః
+ పూరాకారత నిద్రఁ జెందు కరుణాంభోరాశి నిన్ బ్రోవుతన్.
+
+ఒకనాఁడు కృష్ణరాయఁడు భద్రగజంబు నెక్కి వాహ్యాళి వెడలిపోవుచుండఁగా మార్గమధ్యమునఁ బెద్దన యెదురయ్యెను. అప్పు డారాజుగారు తనమదకరీంద్రమును నిల్పి, కవీంద్రునిఁ దనసరసన కూర్చుండఁబెట్టుకొని “యేమి విశేషము” అని యడుగఁగాఁ బెద్దనగా రిట్లనిరి.
+
+మ. గవనుల్ బల్లిదమయ్యె డిల్లికిని, మక్కాకోట మేటయ్యె,
+ భువనం బెల్ల నదల్చి పుచ్చెననఁగాఁ బోలేరు సందేరులన్
+ రవసం బెక్కె, బెడందకోటపురకాంతాగర్భనిర్భేదన
+ శ్రవణంబయ్యె భవత్ప్రతాపజయవార్తన్ కృష్ణరాయాధిపా!
+
+ఇక్కవీంద్రునిగుఱించి వేఱొకకవి వ్రాసిన పద్యము
+
+సీ. కృష్ణరాయనపేరఁ గృతిని నీవొనరించి
+ తివి తొల్లి విష్ణుచిత్తీయ మనఁగ
+ కాఠిన్యమర్థంబు గ్రాహ్యంబు గాదు సా
+ ధారణుల కని భూధవుఁడు పలుకఁ
+ దరువాత మనుచరిత్రము రచియించి తు
+ త్తమకావ్యము మహాద్భుతముగఁ బిదపఁ
+ బెక్కుకావ్యంబులు పెంపెక్క రచియించి
+ నుంటివి రాజసమ్మానమునను

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0031.txt

@@ -0,0 +1,18 @@
+భంగమొందిన యలరామలింగముఖులు
+ సాటి రాఁగలవారె నీతోటి; ఔర!
+ ఆంధ్రకవితాపితామహ, యల్లసాని
+ పెద్దనార్య, విశేషవివేకధుర్య!
+
+ఒకనాఁ డాంధ్రకవితాపితామహుఁడు ఈక్రిందిపద్యమున వ్రాయ నారంభించి
+
+మ. మృదుతల్పంబు వికారలీన దిగి ధమ్మిల్లంబుఁ జేబూని రా
+ గద దృగ్జాలముతోడఁ గౌను నులియూఁగన్ మోము మార్వెచుట్టువ్
+ వదలం జాఱిననీవిఁ బట్టుకొని యావామాక్షి యట్లేఁగెఁ....
+
+అని యంతవఱకు వ్రాసి పైనెట్లు ముగించుటకుం దోపఁక తాటియాకును గంటము నచటఁ బెట్టి యెచ్చటికో పోయెనఁట. పెద్దనగారి కూఁతు రాయసంపూర్ణపద్యమునుం జదివి యీరీతిఁ బూరించెనఁట
+
+ “ద, త్సదనభ్రాజితరత్నదీపకళికాస్తంభంబు క్రీనీడకున్.”
+
+పెద్దనగా రేదోరీతినిఁ బద్యమును బూర్తిఁజేసి యాయభిప్రాయమును తాటియాకుపై లిఖింపఁబోవఁ బైరీతిని వ్రాయఁబడియుండెను. తన యభిప్రాయమునకన్న నాయభిప్రాయమే రసవంతముగానున్న కతన దాని నట్లే యుంచి, అట్లు పద్యమును బూరించినది తనకూఁతురని యెఱింగి యపరిమితానందమును జెందెనఁట.
+
+పండితమండనుఁడై, కవులలోఁ బ్రౌఢకవియై, హాస్యరసమునకు పుట్టినిల్లై, రాజులచేతను, కవిరాజులచెతను బూజలంది, ఆచంద్రతారార్కమైన కీర్తి సంపాదించి, తనపేరు భూమం

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0033.txt

@@ -0,0 +1,20 @@
+భట్టుకవియందు కృష్ణదేవరాయలకు గౌరవము హెచ్చు. అక్కతన రాయలు బట్టుకవికి యర్ధాసనం బొసంగెను. అందులకుఁ దక్కినకవులందఱు నీర్ష్యాసూయాగ్రస్తు లయ్యును, నేమనుటకు ధైర్యము చాలక మిన్నకుండిరి. అప్పుడు రామకృష్ణుఁడు లేచి
+
+ఉ. పండితు లైనవారలు సభస్థలి నుండఁగ నల్పుఁ డొక్కఁ డు
+ ద్దండతఁ బీఠమెక్కిన బుధప్రకరంబును కేమి లోటగున్
+ గొండొకకోఁతి చెట్టుకొనకొమ్మకు నెక్కినఁ గ్రిందిమత్త వే
+ దండ మహోగ్రసింహములు తాలిమినందవె రాజచంద్రమా!
+
+అనుపద్యమును జదివెను. బట్టుకవి యేమియు ననఁజాలక శిరమ్ము వంచుకొనెను.
+
+ఉ. గండము తప్పె నాంధ్ర కవిగానికి నిన్నటిరేయి........
+ ........................................
+ ...........................................
+ ................................................
+
+ఈపద్యమును గృష్ణకవి యాంధ్రకవితాపితామహునిఁగుఱించి చెప్పెనందురు; కాని రామకృష్ణునకుఁ బెద్దనపై నతిగురుత్వము కలదు. ఈవిషయమును రామకృష్ణునిదైన యీక్రిందిపద్యము దృఢపరుచుచున్నది.
+
+క. కవి యల్లసానిపెద్దన
+ కవి తిక్కనసోమయాజి గణుతింపంగాఁ
+ గవి నేను రామకృష్ణుఁడఁ
+ గవి యనునామంబు నీరుకాకికి లేదే?

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0035.txt

@@ -0,0 +1,9 @@
+“నీ కిదె పద్యము కొమ్మా”
+
+అని చెప్పి పోయెను. వీరిరాకను గనిపెట్టియుండి నాలుగవవాఁడుగా వచ్చిన మనరామకృష్ణుఁడు—
+
+ “నా కీపచ్చడమె చాలు నయముగ నిమ్మా.”
+
+అని పూర్తిచేయఁగా తిమ్మఁడు మాఱుపలుకనేరక సేలువ నిచ్చివేసెను. ఈకథవిని రాయలు నవ్వి తిమ్మనికి వేఱొకసేలువ నొసంగెనఁట.
+
+ఒకనాఁడు కృష్ణదేవరాయలు తనమంత్రులతోడను, పండితులతోడను, కవులతోడను, మిత్రబృందముతోడను నిండోలగంబుండ నొకపండితుండు విచ్చేసి “రాజచంద్రమా నేఁ జదువఁబోవు పద్యమునకు సంపూర్ణముగా నర్థముఁజెప్ప భవదాస్థానస్థవిద్వత్కవులు ప్రార్థింపఁబడుచున్నారు”. అనెను. అప్పుడు రాజుగారు తనపండితమండలివంక దృష్టిఁ బఱపిరి. ఇదియేమో యసాధ్యవిషయము వచ్చినదని కవులందఱు నొకరిముఖము నొకరు చూచుకొనుచుండిరి. అంత రామకృష్ణకవి లేచి వచ్చినపండితునివంకఁ దిరిగి— “పండితమండనా! తమపద్యమునకు సంపూర్ణార్థమును జెప్ప మేము సిద్ధముగా నున్నాము. మేమడుగు పద్యమున కర్థముం జెప్ప సిద్ధముగా నున్నారా తమరు?” యని యడుగఁగా నతఁడు ‘వ్యవహారము పెడదిరిగిన’ దని నిశ్చయించుకొని యేరీతిని దప్పించుకొనుటకు వీలులేక యెట్టకేలకు సమ్మతిం జూపెను. తరువాత రామకృష్ణకవి “తమపద్యమును జదువుఁ” డని కోరఁగా నాపండితుఁడు చదివిన పద్యము—

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0036.txt

@@ -0,0 +1,27 @@
+సీ. రాజనందనరాజరాజాత్మజులు సాటి
+ తలప నల్లయవేమధరణిపతికి
+ రాజనందనరాజరాజాత్మజులు సాటి
+ తలప నల్లయవేమధరణిపతికి
+ రాజనందనరాజరాజాత్మజులు సాటి
+ తలప నల్లయవేమధరణిపతికి
+ రాజనందనరాజరాజాత్మజులు సాటి
+ తలప నల్లయవేమధరణిపతికి
+ భావభవభోగసత్కళాభావములను
+ భావభవభోగసత్కళాభావములను
+ భావభవభోగసత్కళాభావములను
+ భావభవభోగసత్కళాభావములను.
+
+ఈపద్యమును విని రామకృష్ణుఁడు చిఱునవ్వు నవ్వు యిఁక నాపద్యమును వినుఁడు అని యిట్లు చదివెను.
+
+సీ. మేఁకతోఁకకు మేఁక తోఁకమేఁకకు మేఁక
+ మేఁకతోఁకకు తోఁక తోఁక మేఁక
+ మేఁకతోఁకకు మేఁక తోఁకమేఁకకు మేఁక
+ మేఁకతోఁకకు తోఁక తోఁక మేఁక
+ మేఁకతోఁకకు మేఁక తోఁకమేఁకకు మేఁక
+ మేఁకతోఁకకు తోఁక తోఁక మేఁక
+ మేఁకతోఁకకు మేఁక తోఁకమేఁకకు మేఁక
+ మేఁకతోఁకకు తోఁక తోఁక మేఁక
+ మేఁకతొకతోఁక తొకతోఁక తోఁకమేఁక
+ మేఁకతొకతోఁక తొకతోఁక తోఁకమేఁక
+ మేఁకతొకతోఁక తొకతోఁక తోఁకమేఁక
+ మేఁకతొకతోఁక తొకతోఁక తోఁకమేఁక.

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0037.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+రామకృష్ణుని పద్యమును వినఁగానే యాపండితునికి దీర్ఘాలోచన గలిగెను. ఏమనుటకుఁ దోపలేదు. అర్థమును వచింపలేనన మన సొప్పదు. ఈపద్యమున కర్థమే లేదన గుండె చాలదు. అతఁడట్ల కొంతవడి యోచించి యోచించి— “పండితులారా! ఈపద్యమున కర్థమును నేటిసాయంతనపుసభలో జెప్పెదను” అని సెలవు గైకొని బసకేఁగి పద్యార్థము నిశ్చయించుమార్గము తోఁపక తానువచ్చినమార్గమునుబట్టి మెల్లఁగా వెళ్ళెనఁట. ఆవిషయము నెఱింగి రాజుగారును, తక్కినపండితులును రామకృష్ణుఁడు పన్నిన పన్నుగడకు మిగుల సంతసించిరి.
+
+మఱియొకరోజున వేఱొకకవి రాయలవారిని దర్శించి సభలో నిలువంబడి “నేను జెప్పు పద్యమును గంట మాపక వ్రాయువారుగాని, వ్రాయసమున నన్నోడించువారుగాని యీసభామధ్యమునఁ గలరా?” యని ప్రజ్ఞవలుక రామకృష్ణకవి లేచి “నేను పద్యములను జెప్పెదను. నీవు గంటమాపక వ్రాయఁగలవా?” యని ప్రశ్నించెను. అందుల కాతఁడు “గంట కెన్నిపద్యములఁ జెప్పఁగల” వని రామకృష్ణు నడుగ “గంటకొకపద్యమును జెప్పెద” నని బదులు చెప్పెను. ఆక్రొత్తకవి నిర్లక్ష్యాసూయాసూచకముగ మొగముం జిట్లించి—గంటమును దాటియాకును గైకొని “కానిమ్ము నీయోపి నన్నిపద్యముల గుప్పించు” మనెను. రామకృష్ణుఁడు సాధారణరీతిగాఁ బద్యమును బ్రారంభించి మధ్యలో సంతాపార్థక మగు నొక (వ్రాయవీలుగాని) చిత్రోచ్చారణతోఁ బాదమును బూరించి,

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0038.txt

@@ -0,0 +1,17 @@
+తక్కుచరణములను సాధారణరీతినిఁ బూర్తిచేసెను. ఆకవి ఆయుచ్చారణ నెట్లు వ్రాయుటకుఁ దోపక—అందుల కొక యఱగంట యోచించి తుదకిట్లు వ్రాసెను.
+
+క. వక్కలు చేరెఁడు నేఁగొని
+ చొక్కాలోఁ బోసికొంటి—చొచ్చొచ్చొచ్చొ
+ యెక్కడి దొంగలు వచ్చిరొ!
+ అక్కఱకును లేకపోయె హరిశ్రీకృష్ణా.
+
+పద్యమును బూర్తిగాఁ జెప్పినపిమ్మట రామకృష్ణకవి చాలసే పూరకుండవలసె. సభ్యులందఱును జప్పటలు గొట్టిరి. వ్రాయసకాని ప్రజ్ఞ గంగఁగలసె. మొగము వెలవెలఁ బోయె. రామకృష్ణునియుక్తి కందఱును శ్లాఘించిరి.
+
+ఈకవి తనకవిత్వమును గూర్చియు తనపాండురంగవిజయమును గూర్చియుఁ జెప్పిన పద్యము.
+
+సీ. ప్రౌఢదీర్ఘసమానసపదములఁ గూర్చి శ్రీ
+ నాథుండు కూలార్చె నైషధంబు
+ దానితల్లిగ నల్లసానిపెద్దన చెప్పె
+ ముదిమదితప్పి యాముక్తమాల్యద
+ దూహించి తెలియరాకుండ సూరపరాజు
+ భ్రమఁ గళాపూర్ణోదయము రచించె

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0039.txt

@@ -0,0 +1,28 @@
+నతిశ్లేషవాగాడంబరం బొప్పఁ
+ బస ఘటించెను మూర్తి వసుచరిత్ర
+ నిట్టికవులకు నేను వాకట్టుకొఱకు
+ చెప్పినాఁడ మదీయవైచిత్రి మెఱయఁ
+ బాండురంగవిజయమును బటిమ దనర
+ విష్ణువర్ధిష్ణుఁ డగు రామకృష్ణకవిని.
+
+రామకృష్ణుని మఱికొన్నిచాటువులు
+
+మ. వరబింబాధరమున్ పయోధరములున్ వక్త్రాలకంబుల్ మనో
+ హరలోలాక్షులుఁ జూప కవ్వలి మొగం బైనంత నేమాయె నీ
+ గురుభాస్వజ్జఘనంబు క్రుమ్ముడియు మాకుం జాలవే గంగ క
+ ద్దరి మే లిద్దరి కీడునుం గలదె యుద్యద్రాజబింబాననా
+
+క. విధుకృతవదనము వదనము
+ మధుకరనికరములఁ గేరు మగువచికురముల్
+ విధుమధుకరలీలాజయ
+ మధురోక్తులు పిక్కలౌర మధురాధరకున్.
+
+మ. సతతోత్సర్జనవార్ధునీసముదితస్వర్ణాద్రిరాట్కర్ణికా
+ భ్రతలేందిందిరడింభగుంభితయశోభ్రాజచ్ఛితాంభోరుహా
+ తతవిస్ఫూర్తికరోరుదోరుపధిమత్ప్రాగ్రావజాగ్రన్నిజా
+ ద్భుతతేజోనవహేళి సంవరణభూభృన్మౌళి యొప్పెన్ భువిన్.
+
+మ. బలవద్దర్పకశస్త్రికానిహతి సైఁపన్ లేక యవ్వేళ న
+ య్యలినీలాలక యంబరాంతపరిణీతాత్మీయఖిన్నాననో
+ త్పలినీబాంధన యౌచు నేడ్చెఁ గడు భూపాలైకరాగంబునన్
+ గలకంఠీకలకంఠనినదైక్యస్ఫూర్తి శోభిల్లఁగన్.

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0040.txt

@@ -0,0 +1,29 @@
+గీ. పల్లవము పూని సకియమే నెల్లఁజేసి
+ పద్మగర్భుఁడు లాఁ దీసి వాగుడిచ్చి
+ మూ విసర్జించి యప్పు డప్పూవుఁబోఁడి
+ డెంద మొనరించె సందేహ మందనేల?
+
+క. తారకములఁ గోరకముల
+ వారకములకెల్ల నెల్ల వారకము లిడున్
+ శ్రీరమణీహారమణీ
+ భారమణీయత్వదీయపదనఖరంబుల్.
+
+క. జలవరము మిడుత మ్రింగెను
+ జలచరమును మిడుత మ్రింగె జగతీస్థలిలో
+ వలరాజు రాజు మ్రింగెను
+ వలరాజును రాజు మ్రింగవచ్చినఁ బడియెన్.
+
+గీ. చాన నెమ్మోము గెల్చుఁ గంజాతములను
+ కాంత కంజాతముల గెల్చుఁ గంధరమును
+ కంధరంబును సమదశంఖంబు గెల్చు
+ శంఖభావంబు నయ్యర్ధచంద్రు గెల్చు.
+
+చ. ఉవిదమిటారిచన్గవకు నోడి గుళుచ్ఛము లీనమౌచు రెం
+ డవతను పూనియున్ మొదటినైజగుణంబును వెండి వీఁగి మె
+ త్తవడి రజస్స్థితిం దొఱఁగి తా విగతాశ్రయమై యుదాత్తతా
+ ధివసతి యయ్యుఁ దద్విధి గతించినఁ జాలక తుచ్ఛమై చనెన్.
+
+గీ. కచకుచాననగళనేత్రకరయుగముల
+ కళికుభృచ్చంద్రదరవారిజలత లోడి
+ పాఱె ధరఁజొచ్చెను గృశించె వారి మునిఁగె
+ బంకమునఁ జిక్కె నిడుదలై బయలుకుఱికె.

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0042.txt

@@ -0,0 +1,29 @@
+క. జలకలకలకులకులకుల
+ జలదకలక జలజములుక జలమలకపయో
+ పలనిలవలలనయలస
+ త్ఫలదాయకఫలితలలితపర్వవివేకా!
+
+ ఈకవిచే రచింపఁబడిన దశావతారస్తోత్రపద్యములు
+
+శా. సాధీయోముఖపూరితోద్వమితతాసత్యోర్ధ్వగోదన్వదీ
+ ర్ణోధారాంతరటత్తిమింగిలగిలప్రోద్ధాననిధ్యానల
+ బ్ధాధీశప్రభుతాస్వభాగహరణార్థాయాయిహృజ్జాంకధీ
+ ప్రాధాన్యాతివిలోలవాగ్దృగబటబ్రహ్మన్ స్తుమస్త్వామనున్.
+
+శా. ద్యూత్తంభద్గిరికల్పితావతరణద్యోవాహినీసంగమో
+ పాత్తేందూదయనిష్పితౄణజలదిప్రారబ్ధపుత్రోత్సవో
+ దాత్తత్వాత్తగజాశ్వవన్యశనకన్యాగోమణీదానసం
+ పత్తిప్రీణితదేవఢుల్యధిపతిబ్రహ్మన్ స్తుమస్త్వామనున్.
+
+శా. ఆద్యాలోకనభక్తిసంభ్రమదనేహఃపూరుషత్యక్తస
+ త్పాద్యాంభస్తులసీభ్రమప్రదఖురప్రక్షాళనామాత్రజా
+ గ్రద్యోగాంబుధిదంష్ట్రికాగ్రరిపుహృత్కాలామిషప్రాయశుం
+ భద్యాదోనిధిసప్తికీస్థలకిరిబ్రహ్మన్ స్తుమస్త్వామనున్.
+
+శా. డింభద్రోహివధోత్కటోత్క్రమణఘృష్టిక్లిష్టతారోమకూ
+ పాంభోజప్రభవాండభాండదళనాద్యద్ధ్వానధీకృత్సభా
+ స్తంభాంతఃస్ఫుటనస్ఫురత్ఫళఫళధ్వన్యార్తినిశ్చేష్టని
+ ర్దంభోద్వోగదిశావశాపనృహరిబ్రహ్మన్ స్తుమస్త్వామనున్.
+
+మ. స్వతలస్వచ్ఛతరారుణత్వరచితస్వస్త్రీట్ పరేడ్భ్రాంతివా
+ క్ప్రతికూలత్వదశానుకారిగళగాద్గద్యాక్షమాంభోజభూ

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0043.txt

@@ -0,0 +1,30 @@
+నుతిహాసన్నఖరోర్ధ్వసారితపదార్ణోరుడ్జగంగాసవా
+ ప్రతిమాళీశకపర్దమండలవటుబ్రహ్మన్ స్తుమస్త్వామనున్.
+
+శా. ఆజిప్రౌఢిమదుర్జయార్జునభుజోదగ్రాసృగాస్వాదన
+ వ్యాజాపోశనభౌక్తదస్వపహృతిప్రాణాహృతిప్రోల్లస
+ ద్రాజాలీనిగసావసానవిఘసప్రాయేందుఫేలాయిత
+ భ్రాజద్యక్షకుఠారధారి భృగురాడ్బ్రహ్మన్ స్తుమస్త్వామనున్.
+
+శా. చాపచ్ఛాత్రనిషంగభంగకుపితక్ష్మాభృద్ధనుఃపంచవ
+ క్త్రీపంచాలికదృఙ్నియుక్తహుతభుగ్రీవాద్వయీపంచక
+ వ్యాపారభ్రమకారిపఙ్క్తిగళగళ్యాఖండనాఖండదో
+ ర్నైపుణ్యప్రదరౌఘ రాఘవపరబ్రహ్మన్ స్తుమస్త్వామనున్.
+
+మ. కరిపూరుద్ధరణార్ధలాంగలవిభగ్మక్ష్మాభరాదక్షది
+ క్కరిపాతప్రహతస్ఫటస్ఫటిపభోగవ్యావృతగ్రీవసూ
+ కరపీఠీకృతష్ఠతాహితమహాగాఢాధికూరమాధిరాట్
+ పరికౢప్తప్రళయాంబుగాహన హలిబ్రహ్మన్ స్తుమస్త్వామనున్.
+
+మ. అతిదోఃపీడనశర్కరీఫలితకంఠాభత్వదుద్ధర్తృధూ
+ ర్తతృణావర్తదృఢాంగపాతహతగోత్రాభర్తృకోత్పాదిత
+ క్రతుభుగ్రాడ్గ్రహణాగ్రహోన్ముఖశతారధ్వస్తమైనాకని
+ ష్పతనభ్రాంతికనందగోపకసుతబ్రహ్మన్ స్తుమస్త్వామనున్.
+
+మ. గిరియుష్మద్ధనురస్త్రతాప్రభృతిమోఘీకృద్వధూశీలవి
+ స్ఫురణావర్మభిదాఢ్యధార్ఢ్యసఫలీభూతప్రభూతత్రిపూ
+ ర్వరదైతేయజిఘాంసశంసనపరోగ్రప్రాప్యసారూప్యని
+ ర్భరరమ్యాంగతధాగతాంగకపరబ్రహ్మన్ స్తుమస్త్వామనున్.
+
+మ. స్వమహాబాహుకృపాణకృత్తగళగుచ్ఛమ్లేచ్ఛవీరచ్ఛటో
+ త్క్రమణాపాదితపద్మినీరమణమధ్యచ్చిత్రఖశ్యామికో

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0044.txt

@@ -0,0 +1,9 @@
+ద్గమకౢప్తా౽సమయోపరాగమతికక్ష్మాస్నానగంగానది
+ భ్రమకృత్కీర్తిక కల్కిమూర్తికపరబ్రహ్మన్ స్తుమస్త్వామనున్.
+
+ఈతఁడు గొప్పసంస్కృతపండితుఁడు. తెలుఁగుకవన మల్లుటయందుఁ బ్రజ్ఞగలవాఁడు. అనర్గళమగు వాచాలత గలవాఁడు. ఈతనిపేరన్నఁ గవులకు గుండెదిగులు. ఈపండితునకు గుదియలకామి యను నొక యుంపుడుకత్తె కలదు. తాను దిగ్విజయమునకు బయలువెడలునప్పు డావెలఁదినిఁ గూడఁదోకొని పోయెడివాఁడు. తనకు సంస్కృతాంధ్రపాండిత్యమునకు సమ్మానము; దానికో గానాభినయపాండిత్యమునకు సమ్మానము. ఇట్లు వారిరువురును సంస్థానములఁ దిరుగుచుఁ దిరుగుచుఁ గృష్ణదేవరాయల సంస్థానమునకు వచ్చిరి. కోలాహలుని రాక విని యాంధ్రకవితాపితామహుఁడు “వీని జయించుటెట్లు?” అని యోచింపఁ దొడఁగెను. మన తెనాలిరామకృష్ణకవి పెద్దనకు ధైర్యముఁ జెప్పెను. నాఁటిసాయంతనపుసభకు వా రిరువురును వచ్చిరి. పండితులందఱుఁ గూర్చుండియుండిరి. పెద్దనగా రటునిటు పచారు సేయుచుండిరి. కోలాహలపండితుఁ డాసభాముఖమున నిలిచియే
+
+చ. “వదలక మ్రోయు నాంధ్రకవివామపదంబున నున్ననూపురం
+ బుదితమరాళకంఠనినదోక్తుల నేమని పల్కుఁ బల్కుఁడీ
+
+అని సమస్య నొసంగఁ దత్క్షణమే రామకృష్ణకవి లేచి

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0047.txt

@@ -0,0 +1,20 @@
+సంతసించి “ఓరీ! నీవేమి కోరెద” వన నా మంగలి “అయ్యా! తమ యనుగ్రహమున నాకేమియుఁ గొదువలేదు. కాన రుద్రకవినిఁ జక్కఁగా సన్మానించి పంపుఁడని మాత్రము మిమ్ముఁ గోరుచున్నా” ననెను. వానిసుగుణసంపద కాసంస్థానాధిపతి మెచ్చి వాని కేదో కొంతబహుమాన మొసంగి పంపివేసెను.
+
+తరువాత రుద్రకవి రాజు దర్శించి, భద్రకవిపై వచ్చిన కోపముం బట్టఁజాలక, మంగలికొండని భూషించుచు నీపద్యముం జదివెను.
+
+క. ఎంగిలిముచ్చుగులాములు
+ సంగతిగా గులము జరుప జనుదెంచిరయా
+ ఇంగిత మెరిగిన ఘనుడీ
+ మంగలి కొండోజి మేలు మంత్రులకన్నన్
+
+ఈపద్యమును విని భద్రకవి మండిపడి
+
+చ. జబగడదష్షు లణ్ణు శషసర్రు కపయ్యుఝభఞ్ఞటంచు వా
+ జబజబలెల్లఁ జూపి యగసాలెల, బేలల, బోయపాలెపుం
+ బబువుల గెల్చి చేతఁ గలపైకము దోచుటగాదు, రుద్ర నీ
+ డబడబ భద్రమంత్రియెదుటం గొనసాగదు పొమ్ముపొమ్మికన్.
+
+అనుపద్యమ్ముఁ జదువఁగా రుద్రకవి
+
+క. భద్రా! శ్వానము మొఱఁగిన
+ రుద్రాంకితజంగమయ్య రూఢికిఁ గొదవా?

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0048.txt

@@ -0,0 +1,15 @@
+చిద్రూపుఁ డితఁడు కేవల
+ రుద్రుఁడయా కందుకూరు రుద్రుఁడు ధాత్రిన్.
+
+అనెను. అందుమీఁద నాస్థానపతి యిరువురికయ్య మాపి రుద్రకవిని సమ్మానించి పంపెను. భద్రకవి కిట్టి యసూయ తగదని బుద్ధిచెప్పెను.
+
+మట్లెవేంకటరామరాజుగారికిని వేమల వేంకటరాజుగారికిని నిరంతరవైరము. అట్టి సందర్భములో నీనక్కలపాటిసంజీవరాయకవి యొక్క కందముతోనే యిరువురివలనను బహుమానము లందెనఁట. ఆకందపద్య మిది—
+
+క. స్వామి విను మట్లె వేంక
+ ట్రామక్ష్మాజాని నీదురణజయభేరీ
+ ఢామద్వని విని జరగఁడె?
+ వేమలచిన బసవరాయ వేంకటనృపతీ.
+
+ఇతఁడు ఎవరిని దర్శింపఁబోయినప్పుడు వారిని సంబోధించి సమన్వయించి తనయుక్తిసామర్థ్యములం జూపి వారి మన్ననల నందియుండు. ఇంచుకదోషమున్నను నీతనియుక్తిమాత్రము కొనియాడఁదగియున్నది.
+
+మట్లెయనంతభూపాలుని చెఱకుఁదోఁటను నక్కలు పాడుచేయ నాభూరమణుం డీకవిరాయనిం బిలిచి నక్కలు పోవు

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0049.txt

@@ -0,0 +1,15 @@
+నుపాయముం జెప్పుమనెనఁట. అంతట నీకవి పద్యమొకటి తాటియాకుపై లిఖించి యిచ్చి యాయాకుఁ దోఁటవాకిటఁ గట్టించుమని చెప్ప నాతఁ డట్లొనరింపఁగా నక్కలరాక తగ్గెనఁట. ఆపద్య మిది—
+
+క. ఆశీవిషసమ మగు నా
+ యాశుకవిత్వంబుచేత నటువంచకముల్
+ నాశము గావలెఁ జూడుమ
+ హే శాంభవి! చౌడమాంబ! హే శర్వాణీ!
+
+అట్లు నక్కలకు వాకట్టు కట్టుటవలననే రాజుగారు తన కాయింటిపో రొసఁగినట్లు పద్యమునఁ జెప్పికొన్నాఁడు.
+
+ఉ. ఎంచఁగలం డనంతవసుధీశుని యిక్షువనంబు నోళ్ళ ఖం
+ డించిన నక్కలన్ విషపటిష్ఠపుఁ బద్యముఁ జెప్పి వాని ని
+ ర్జించిన నింటిపేరు దయచేసిరి నక్కలపాటివా రటం
+ చు.............................................................
+
+ఈకవి పదునెనిమిదవ శతాబ్దిలో నున్నవాఁడు. ప్రౌఢకవి. ఇతఁడు రావణదమ్మీయ మను ద్వ్యర్థికావ్యమును రచించెను. ఈతని సమకాలికులగు శిష్టు కృష్ణమూర్తి, మొక్కపాటి పేరిశాస్త్రి మొదలగుకవులతో నీకవికి వివాదము విశేషముగా జరిగెను. కృష్ణకవి కోటరామచంద్రపురము పరగణాజమీన్దారుఁడగు కాకర్లపూఁడి రామచంద్రరాజుగారిపై సర్వకామదాపరి

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0050.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+ణయమను ప్రబంధము రచించెను. ఆగ్రంథమును వినుపించునాటికిఁ బలువురు పండితులు, కవులు కృష్ణకవిచేతను, రాజుగారిచేతను నాహ్వానింపఁబడిరి. రాజుగారు మనలక్ష్మణకవికిఁగూడ నాహ్వానపత్రిక నంపవలసినదిని చెప్పినను కృష్ణకవి యట్లొనర్పలేదు సరేకదా, పైగా “పెండ్లిపందిళ్ళసంభవనకుఁ బోఁదగిన లక్ష్మణకవి యీపండితసభకు రాఁదగునా” యని అధిక్షేపించెను. అందునకు జమీన్దారుగారు మిన్నకుండిరి.
+
+తరువాత, కృష్ణకవి తనవిషయమై రాజుసన్నిధి జరిపిన వృత్తాంతమంతయు నెఱింగి కవికి లోఁగి రాజు తన్నుఁ బిలువకపోయినను దప్పక యాసభకుఁ బోయి కృష్ణకవిగర్వ మడంపవలయునని లక్ష్మణకవి సభజరుగునాఁటికి రామచంద్రపురమునకు వచ్చెను. ఆసంగతి నెఱింగి రాజుగారు లక్ష్మణకవి నిప్పుడైన నాహ్వానింపవలె ననఁగా, “తనయూరునుండి యింతదూరము వచ్చినవాఁ డిఁక సభకు రాలేకపోవునా? ఇఁక మనము పిలువనేల?” అని కృష్ణకవి వారించెను. ఆసంగతి నెఱింగి లక్ష్మణకవి తనంతఁదానే సభకు వచ్చెను. రాజుగారు మిగులమర్యాదఁజేసి యున్నతాసన మొసంగి “అయ్యా! మీరును సమయమునకు వచ్చినారు. నాకు మిగులసంతసమైనది. ప్రస్తుతగ్రంథమును విని గుణదోషములఁ బరిశీలించి మాకుఁ గృతియిప్పింపుఁ” డని వినయముగా నడిగెను. అదివిని లక్ష్మణకవి వైముఖ్యమును సూచించుచు “మహాపండితులగు కృష్ణకవిగారు రచించిన గ్రంథమును బరిశీలింపఁగలవాఁడనా? నలువురితోఁ బాటు వినుచుం గూర్చుండెద” నని మాఱుపలికెను.

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0052.txt

@@ -0,0 +1,16 @@
+లక్ష్మణకవి తనప్రయోగమును సమర్థించి యు ట్లుపన్యసింపఁదొడఁగెను.
+
+“పండితులారా! ఈశు=శివుని, నకము=బాణము, కృష్ణమూర్తి యని నేను నుతింపఁగా ‘నంతటిస్తోత్రమునకు నేను దగ’ నని మనకవివతంసుఁడు శునకసామ్యమున కంగీకరించుచున్నాఁడు. ఇట్టిపండితునిముందు మఱియొకఁడు పండితుఁ డనరాదఁట” అని హేళన చేసెను. లక్ష్మణకవి యుక్తికిఁ బండితులందఱును సంతోషించిరి. కృష్ణకవి వెలవెలఁబోయెను.
+
+పేరిశాస్త్రిగారికిని లక్ష్మణకవికిని వివాదము తటస్థింపఁగా, లక్ష్మణకవికిఁ గవిత్వమేగాని శాస్త్రము తెలియదని శాస్త్రి యాక్షేపించెనఁట! అది విని లక్ష్మణకవి యీక్రిందిపద్యమును రచించి పంపెను.
+
+గీ. ఉక్కుఁ జెద తిన్న దశదిక్కు లొక్కటైనఁ
+ జుక్క లిలఁ బడ్డఁ గులగిరుల్ వ్రక్క లైన
+ మొక్కపాటింట నోటను ముక్కలేదు
+ పేరిశాస్త్రికిఁ గలిగెరా పెదవిపాటు.
+
+ఇటులనే కూరపాటి వేంకటశాస్త్రి యను నొకకవి లక్ష్మణకవిని దిరస్కరింపఁగా నితఁడు వ్రాసినపద్యము.
+
+ఆ. కూరపాటివెంక కుక్కలు దినుకంక
+ లేనిపోనిశంక మాను మింక
+ ముఖముఁ జూడఁ గుంకముండ వనెడుశంక

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0053.txt

@@ -0,0 +1,24 @@
+నాకుఁ దోచెఁ జంక నాకు మింక.
+
+ఈలక్ష్మణకవికి మంగన్నయను నొకమేనల్లుఁ డుండెను. అతనికి దాయాదులతో వ్యాజ్యము సంభవింపఁగా శంకరమంచి అనంతపంతులను న్యాయాధికారి లంచము గైకొని మంగన్న నన్యాయముఁ జేసెను. లక్ష్మణకవి పద్యరూపములగా నీసంగతినంతను వెల్లడిచేసెను. ఆపద్యము లివి—
+
+సీ. మహనీయశంకరమంచిగోత్రమునఁ బ్ర
+ పాతకుం డన ధరిత్రీతలమునఁ
+ బండితుండువలెఁ గల్పడుదు స్థాణుత్వ మే
+ ర్పడ నొకసాధులపలుకు వినవు
+ పుక్కిట విషమె యెప్పుడు నీకు నుండును
+ మది వీడ వెపుఁడు దామసగుణంబు
+ భీముఁ డుగ్రుఁఢు ననుపేరు గాంచి నశింతు
+ వంబికాపతివి బ్రహ్మఘ్నుఁడవు న
+ నంతనాముండ వరయంగ నష్టమూర్తి
+ వగుచుఁ బితృవనమందు భస్మాంగుఁ డవయి
+ భూతములును బిశాచముల్ ప్రోదిగూడు
+ కొనఁగ నుండుదు వండ్రు నిన్ జనములెల్ల.
+
+మ. సరవిన్ శంకరమంచిపండితుఁ డనన్ జానొప్పుఁవా డర్థసౌ
+ ఖ్యరుచిన్ జెందియుఁ జింతలూరిమంగామాత్యసాధ్వాత్మమం
+ దిరసుక్షేత్రములన్ హరించి కపటాన్వీతుండు నౌ వాది క
+ ల్లరికాఁ డంచును దీర్పు చేసి జనముల్ నవ్వం బడున్ దుర్గతిన్.
+
+ఉ. దక్షిణదిక్కునుండియ యుదంతము దెచ్చిన ధర్మరాజు ప్ర
+ త్యక్ష మనంతపాతకున కిచ్చెడు మార్గము వోవునట్టుగా

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0055.txt

@@ -0,0 +1,16 @@
+తరువాత లక్ష్మణకవి తనయల్లునిచే నప్పీలుచేయించుటకుఁ దగినయత్నముఁజేసి యప్పుడు జడ్జిగా నుండిన బ్రౌనుదొరను దర్శించి యీక్రిందిసీసపద్యము నొసంగెను.
+
+ మధువైరికిన్ వనమాలికిఁ గౌస్తుభ
+ హారునకును సంశ్రితావనునకు
+ రాధికాప్రియునకు రామసోదరునకు
+ జగదీశునకు దయాసాగరునకు
+ శ్రీనాథునకును రక్షితదేవసమితికిఁ
+ బ్రౌఢభావునకు నారాయణునకు
+ నురగేంద్రతల్పున కరిశంఖధరునకుఁ
+ దొగలరాయనిగేరుమొగముదొరకు
+ రణనిహతదుష్టరాక్షసరమణునకును
+ గానమోహితవల్లవీకాంతునకును
+ రిపువిదారికి హరికి శ్రీకృష్ణునకును
+ కిల్బిషారికి నే నమస్కృతి యొనర్తు.
+
+తెలుఁగునఁ బండితుఁడగు బ్రౌనుదొర లక్ష్మణకవి రచించిన సీసమాలికను గని చాలసంతసించి మీరాక కేమి కారణమని యడుఁగగాఁ గవి తనయల్లునింజూపి యతనికొరకై వచ్చియుంటి నని తెల్పెవు. అతఁ డేమిపనికై వచ్చెనని దొర యడుగఁగా, నీవు వచ్చినపనిని నీవే విన్నవింపుమని మామ చెప్పఁగా మంగన్న యీక్రిందిపద్యములతో విన్నవించెను.

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0057.txt

@@ -0,0 +1,20 @@
+మ. ఇతఁడా రంగదభంగసంగరచమూహేతిచ్ఛటాపానకో
+ ద్యతకీలాశలభాయమానరిపురాడ్దారాశ్రుధారానవీ
+ నతరంగిణ్యబలాసమాగమసుఖానందత్పయోధిస్తుతా
+ యతశౌర్యోజ్జ్వలకీర్తి వత్సవయరాయక్ష్మాతాలథీశ్వరుం; డితఁడా?
+
+ఈరీతిని “ఇతఁడా” యనుప్రారంభముతో నూఱుపద్యములను రచించె ననువాడుక కలదు; కాని తక్కినపద్యము లెచ్చటను లభ్యములు కావయ్యె.
+
+ఈలక్ష్మణకవిపైఁ గూచిమంచి తిమ్మకవి వ్రాసిన పద్యము
+
+గీ. భారతీవదనాంబుజభ్రాజమాన
+ కలితకర్పూరతాంబూలకబళగంధ
+ బంధురంబులు నీమంజుభాషణములు
+ లలితగుణధుర్య! యేనుఁగులక్ష్మణార్య!
+
+ఈకృష్ణకవి పదునెనిమిదవశతాబ్దిలో నున్నవాఁడు. ఇతఁడు సంగీతసాహిత్యములు రెంటియందును మిగులఁ బ్రసిద్ధి వడసినవాఁడు. కాకర్లపూఁడివారిపైఁ జెప్పిన చాటువు—
+
+ఉ. వీరు తెలుంగుసాము లరబీతరబీయతనొప్పుగొప్ప స
+ ర్కారువలే జమీలు దరఖాస్తుగ నేలిన రాజమాన్యహం
+ వీరులు ఢక్కణీలు తజివీజుకులాహికు లున్నమేటిమం
+ జూరు జొహారు యాఖిదుమషూరు ఖరారు మదారు బారు బ

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0059.txt

@@ -0,0 +1,30 @@
+స్కారులు రామచంద్రపురసాలనివాసులు రామచంద్రవం
+ దారులు రామచంద్రవసుధాపరపౌత్త్రులు రామచంద్రధా
+ త్రీరమణాభిధానులు వరిష్ఠవసిష్ఠగోత్రపావనుల్
+ కారణజన్ము లబ్ధశశికల్పకమేఘసమానదానదీ
+ క్షారతు లిందిరాసుతజయంతవసంతసమానసుందరా
+ కారులు బ్రహ్మకల్పము సుఖంబుగ వర్ధిలువార లీధరన్.
+
+కాళహస్తిరాజుపైఁ జెప్పినది—
+
+ఉ. దామెరవేంకటక్షితిప! తావకపాండురకీర్తిదీధితి
+ స్తోమము లిందుభాస్తతులతో నెదిరించి తృణీకరించె నౌ
+ గాములకేమి యోజనలు కాని యశంబులు మేయుశంబరం
+ బేమర కుబ్బు మీఱ వసియించునె డాసి తదంతరంబునన్.
+
+దంతులూరి వేంకటకృష్ణరాజుపైఁ జెప్పినది—
+
+ఉ. పండితమౌళి శిష్టకులవార్నిధిసోముఁడు కృష్ణమూర్తి కా
+ ఖండలతుల్యవైభవు లఖండితదానవినోదు లౌర భూ
+ ఖండ మొసంగి రిప్పు డది కాపుర ముండమిఁ బోవ దగ్గఁగా
+ నుండనిముక్కు తుమ్మిన మఱుండునె? కృష్ణనృపాలకాగ్రణీ!
+
+చ. సలలితలీల నెత్తఱిని సత్యపదస్థితి తప్పకెల్ల సూ
+ రులకుఁ బ్రమోదసంతతినిరూఢి తగన్ సమకూర్చి జీవనం
+ బులికెడు మర్త్యమూర్తి మముఁ బ్రోవఁడె కృష్ణమహేంద్రచక్రమూ
+ ర్తి లసదనంతకీర్తి యవధీరితమామకహృద్గతారియై.
+
+ఉ. పైపయిరంగులం గదిసి పన్నుగబోగపుటన్నువన్నె పెం
+ పై పనుపడ్డ కబ్బముల కబ్బురమా? వెరమాను మేలు వాల్
+ చూపులప్రాపులన్ వలపుఁజూపుచు నీటగుమాటతేట బల్
+ దీపులు పుట్ట నెట్టనఁ బదింబదిగా నెదఁ జిక్కి చొక్కపుం

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0061.txt

@@ -0,0 +1,25 @@
+ప్రాపిఝణంఝణక్వణనరంజితమంజులరూపరేఖ పై
+ కీపరిగీతతారతరగీతవినూతనజాతమాధురీ
+ రూపనిరూపణీయమయి రూఢికి నెక్కవలెం గవిత్వవి
+ ద్యాపటిమం బటంచు నను నంతటివానిహ నెంచి నాదుపు
+ ణ్యోపచయంబునం బిలిచి యుర్వర సర్వరసజ్ఞు లెన్నఁ జూ
+ పోపనివారు చిన్నతన మూనఁగ సన్నిధియందు నిల్పి పృ
+ థ్వీపదవిష్ణుమూర్తి యవధీరితకర్ణవితీర్ణనైపుణా
+ శాపరిపూర్ణకీర్తి విలసద్గుణసంతతిదంతులూరువం
+ శోబధిసింధుబాధవసముజ్జ్వలపూర్ణసుధాంశుమూర్తి యు
+ ర్వీపతిచక్రవర్తి యనఁ బేరగువేంకటకృష్ణమూర్తి యా
+ శాపరిపూర్తి సేయఁగ విచారమ, నీదుప్రచార మేలగున్?
+
+పిఠాపురసంస్థానికునిపై జెప్పిన పద్యములు—
+
+ఉ. శ్రీరమణీమణీరమణ సింధుసదృక్షకటాక్షవీక్షణాం
+ కూరసమృద్ధిసంతతినిగూఢనిగాఢసమస్తభాగ్యపా
+ ళీరమణీయదేవనగరీవరమాచిరమాపిఠాపురీ
+ భూరిమణీగణాకలితభూరినిరంతరకాంతకాంతివి
+ స్తారనిరస్తచిత్రకరసౌధసుధాకరకాంతవేదికా
+ చారుచిరత్నరత్నరుచిసాంద్రనగేంద్రమృగేంద్రపీఠి దు
+ ర్వారగతిన్ బయోజలధిపన్నగనాథశిరాధివీథికా
+ సారరుహాక్షు దీక్షసువిచక్షతతోఁ గొలువుండి మీ రసా
+ ధారణవాక్సుధామధురధారల మీ రలఘుప్రచారవా
+ చారుచిచాతురిం గలహసాధనరాజవిరాజితారి రా
+ డ్దారువిదారణక్రకచదారుణపండితమండలాగ్రభృ

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0062.txt

@@ -0,0 +1,25 @@
+ద్వీరులఁ బిల్చి కృత్యము సవిస్తరతం దగ నెంచి మంచి యిం
+ పారెడుహృద్యవాద్యకలనాకిలగీతకళాకలాపని
+ స్తారకులం గవిప్రకరతార్కికశాబ్దికవేదవాదులన్
+ గౌరవమొప్ప గొప్పగ నగణ్యధనాదిసనాధులన్ ధృతిన్
+ గోరిక మీఱఁ జేయుచు నకుంఠనటత్పదకుంజమంజుమం
+ జీరసురత్నపుంజమృదుశింజితము ల్గలరాజహంసికా
+ సారససారసధ్వనులసందడులన్ దుడుకందఁ జేయువా
+ ణీరభసంబు డంబొదవ నిస్తులభూభృదపాత్తజీవికా
+ చారురమాసమాన లగుసానుల జానులు మీరు నాట్యవి
+ స్తారపదక్రమాభినయతానవితానవిభాగరాగగో
+ ష్ఠీరుతిధీరతిన్ బుధులచిత్తము నత్తగఁ జిత్తగించుచోఁ
+ గోరికఁ దెల్పువేళ యని కొంకణటెంకణలాటఖోట సౌ
+ వీరశకాదిదేశపృథివీవరు లందఱు ముందుముందుజో
+ హారులు చేసి నిల్వ సెలవాయెను మీకిటఁజేర నంచుఁజో
+ బ్దారులు దెల్ప జో హుకుమువాదరబాఱుపసందుమీఱు స
+ ర్కారు ఖొదాబరాబరుఖరారుమదారులమీరుతీరుద
+ ర్బారని యెన్ని పన్నొసఁగి పన్నుగ సన్నుతు లెన్నొ సేయుచో
+ మీఱినవేడ్కతోడఁ బుడమిం గడుఁబ్రోచుచు నిత్యసత్యవా
+ ణీరతిభారతీరమణునిం బరమాప్తిని మాధవున్ శివా
+ చారత నీశు సద్గతిని జంద్రు సదాసుమనఃప్రయుక్తిచో
+ సౌరదారావరుం గని యజస్రముఁ గేరుచు మీఱుచుందుగా
+ వీరవరేణ్య, రావుకులవేంకటరామమహీపతీ, కృతీ!
+ మారసమాకృతీ, సదసమానయశశ్చిరదాననిందిత
+ క్షీరపయోధిసౌరమణిశీతకరామరభూమిరుడ్తతీ!
+ భూరమణాగ్రగణ్య, మిము బ్రోవుత దేవత లెల్లకాలమున్.

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0063.txt

@@ -0,0 +1,16 @@
+ఈకవి యొకవేశ్యపైఁ జెప్పిన పద్యము—
+
+సీ. దురుసానిమై నున్నబురుసాపనిరుమాలు
+ కరసారసమున నొక్కపరి విసరి
+ కురుదాపడనిలీల పరదా వెడలి వచ్చు
+ సరదా తెలియఁ బైట జార విడిచి
+ అఱజారుకురులు క్రమ్మఱ జాఱిపడి వ్రాలు
+ విరజాజిపువ్వుల విసరి విసరి
+ వెఱబాఱుగాలి నౌ పొరబాటు విడ మారు
+ దరబారుపావడఁ దార్చి తార్చి
+ పకడుగలకమ్మవిలుకానిహుకుమతీమ
+ తలబుజాహిరుగాషక్తు తలఁపుఁజేయు
+ దీనిఫక్తుతమాషాఖుషీనిషాల
+ ఖిలవతురభీకు నయినను దెలియ వశమె?
+
+ఈప్రౌఢకవి నివాసగ్రామము గోదావరీమండలములోని కడియము. ఈయని పదునెనిమిదవ శతాబ్దిలో నున్నవాఁడు.ఈకవిరచితములగు గ్రంథములు 1. యామినీపూర్ణతిలకావిలాసము, 2. వేంకటేశ్వరవిలాసము, 3. ఏకప్రాసకంద గోపాలశతకము, 4. అహల్యాసంక్రందనవిలాసము, 5. ఏకాంతసేవాకలాపము. ఈకవిచంఢ్రుఁ డాశుకవితారచనయందు మిగులఁ బ్రజ్ఞఁ గలవాఁడు. ఈయన కాదొండకాయలపైఁ బ్రీతిమెండు. ఒకానొకప్పుడు పొలములో నాదొండకాయలు గోయుచుండ వెంట

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0064.txt

@@ -0,0 +1,14 @@
+నున్న వా “రయ్యా! తమకు దీనియందుఁ బ్రీతివిస్తారము గదా! ఇప్పు డొకపద్యమును దీనిపైఁ జెప్పు”డని కోరఁగా నీకవి యాశువుగా రచించిన పద్యము—
+మ. ఠవణింతు న్నుతి దైవతప్రమదతార్థ్యన్మోహినీనీరభృ
+ చ్చ్యవమానామృతశీకరాభనవబీజప్రాంతరౌపమ్యస
+ ద్భవనాజాండకు షడ్రసప్లుతసముద్యత్స్వాదుమతఖండకున్
+ అవితుంగోద్భవకాండకున్ సరసమోహాఖండ కాదొండకున్.
+
+ఈయనదే వేఱొకపద్యము—
+
+ఉ. రామశరప్రయోగము; సురప్రభువజ్రము; చక్రిచక్రమున్;
+ ధామనిధిప్రియాత్మజువిదండము; కామరిపుత్రిశూలమున్;
+ భూమినొకప్డు రిత్తయయి పోయినఁ బోవునుగాక, యీకవి
+ స్వాములవాక్ ప్రయోగముల బ్రహ్మకునైనఁ దరంబె త్రిప్పఁగన్.
+
+ఈకవి పూసపాటివిజయరామరాజుగారి యాస్థానకవి. విజయరామరాజుగారు విజయనగర ప్రభువులు. విజయనగరము విశాఖపట్టణపుమండలములోనిది. ఇక్కవి నివాసగ్రామము రేగ (రేవ) యను గ్రామము. ఆగ్రామమునఁ జెఱువుక్రింద నతనికి మాన్యము కలదు. ఒకసంవత్సరమున దంతులూరి యన్నమరాజనునాఁతఁడు గ్రామము నంతయు గుత్తకుఁ దీసికొని, చెఱువుఁ బిగఁ గట్టించి, మాన్యమునకు నీ రీయకపోఁగా సూరకవి పద్యములతో రాజుగారికి మనవి వ్రాసికొనెను. ఆపద్యము లివి.

Chatu_Padya_Ratnakaramu_-_Deepala_Pichchayya_Sastry/page_0065.txt

@@ -0,0 +1,27 @@
+సీ. అవధారు! దేవ! మహాప్రభూ! విన్నపం
+ బాశ్రితోత్తముఁడ శుద్ధాంధ్రకవిని
+ పేరు సూరన యింటిపే రడిదమువారు
+ మాజాగ భూపాలరాజరేగ
+ నల్లకృష్ణక్షమానాయకాగ్రేసరుం
+ డెఱ్ఱకృష్ణక్ష్మాతలేంద్రు లచటఁ
+ గరణీకధర్మంబుఁ గల్పించి మాన్యంబు
+ దయచేసి రది యాస్పదంబు మాకు
+ అదియు నీయేఁడు దంతులూరన్ననృపతి
+ సత్తముఁడు గ్రామ మంతయు గుత్తఁ జేసి
+ చెఱువు బిగఁగట్టె ప్రజలు జేజేపడంగ
+ ముంచఁ గట్టించె మాపుట్టి ముంచఁ దలఁచి.
+
+సీ. విన్నవించెద నాదువృత్తాంత మది కొంత
+ చిత్తగించు పరాకు సేయఁబోక
+ పొలములో నొకఁ డూడు పూడ్చంగఁ జాలఁడు
+ గంగాభవాని ఢాకాకు వెఱచి
+ దుక్కిటెడ్లను గొని దున్నుద మన్నచో
+ బదు లీయఁ డొక్కండుఁ బాతనేబు
+ నేజోలికినిఁ బోక యింట నుండుద మన్న
+ సాలుకు వచ్చు గంటాలపన్ను
+ తెరువు తలగాదు పొన్నూరు తెన్ను గాదు
+ పంటపస లేదు గంటాలపన్ను పోదు
+ మీకు దయరాదు మునుపటి మిసిమి లేదు
+ అతులగుణదీప! విజయరామావనీప!
+
+వేఱొకప్పు డాయన్నమరాజు సూరకవిమాన్యమునుండి చెఱువుముఱుగునీరుఁ బోనీక, యడ్డుఁగట్టించి చిక్కులు కలుగఁ