text
string | id
string | dump
string | url
string | date
string | file_path
string | license_abbr
string | license_version
string | license_location
string | license_in_head
bool | license_in_footer
bool | potential_licenses
dict | license_parse_error
bool | license_disagreement
bool | language_script
string | language
string | language_score
float64 | found_in_fw
bool |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Romeinse mitologie
Die Romeinse mitologie, die godsdiens van antieke Rome, kan in twee dele gedeel word. Die vroeëre deel was kulties van aard en het op verskillende maniere van die Griekse mitologie verskil. Die latere deel was meestal letterkundig en is direk uit die Griekse mitologie ontleen.
Inhoud
Vroeë Romeinse mites[wysig | wysig bron]
Die vroeë Romeine het geen aaneenlopende verhale oor hul gode gehad wat vergelyk kan word met die stryd van die Titane of die verleiding van Zeus deur Hera nie. Sulke verhale het eers verskyn toe Romeinse skrywers in die latere stadiums van die Romeinse Republiek begin het om die Griekse modelle aan te neem. Die Romeine het egter wel 'n hoogs ontwikkelde stel rituele, priesterkolleges en groepe gode gehad wat aan mekaar verwant was. Daarnaas het hulle ook 'n ryk versameling historiese mites oor die ontstaan van hul stad gehad wat hoofsaaklik uit menslike helde bestaan het, met so nou en dan 'n goddelike inmenging.
Vroeë mitologie oor die gode[wysig | wysig bron]
Die Romeinse model het gode op 'n ander manier gedefinieer as die Grieke en ook anders aan hulle gedink. Byvoorbeeld, as mens 'n Griekse persoon sou vra oor Demeter, sou hy of sy kon antwoord met die bekende verhaal van Demeter se verdriet oor die ontvoering van Persephone deur Hades.
'n Argaïse Romein, daarenteen, sou kon vertel van Ceres, dat sy 'n amptelike priester gehad het wat 'n flamen genoem was en dat hy 'n junior priester was in vergelyking met die flamens van Jupiter, Mars en Quirinus, maar 'n senior was in vergelyking met die flamens van Flora en Pomona. Hy sou ook weet dat sy deel was van 'n triade met twee ander landbougode, Liber en Libera. Die persoon sou selfs al die minder belangrike gode wat vir haar gehelp het op sy vingers kon aftel, saam met hul spesialiteite: Sarritor (onkruid verwyder), Messor (om te oes), Convector (vervoer), Conditor (opberger), Insitor (saaier) en talle meer.
Dus was die argaïese Romeinse mitologie, sover dit die gode betref het, nie saamgestel uit verhale nie, maar eerder uit aansluitende en ingewikkelde assosiasies tussen die gode en die mense.
Die oorspronklike geloof van die vroeë Romeine is verander deur die byvoeging van talle, soms teenstrydige, sienings in later tye en ook deur die opname van 'n enorme deel van die Griekse mitologie. Wat vandag oor die vroeë Romeinse geloof bekend is, kom nie van destydse geskrifte nie, maar van latere skrywers wat probeer het om die ou tradisies te behou, soos die geleerde Marcus Terentius Varro uit die 1ste eeu v.C. Ander klassieke skrywers, soos die digter Ovidius, is sterk deur die Hellenistiese modelle beïnvloed en hul werke het ook gereeld Griekse gelowe gebruik om die spasies in die Romeinse tradisies mee op te vul.
Vroeë mitologie oor Romeinse geskiedenis[wysig | wysig bron]
In teenstelling met die skaars verhalende werke oor hul gode, het die Romeine 'n ryk versameling legendes gehad oor die stigting en vroeë groei van hul eie stad. Hulle het ook materiaal uit Griekse heldelegendes ontleen en hieraan bygevoeg, met die gevolg dat Aeneas 'n voorvader van Romulus en Remus is.
Inheemse Romeinse en Italiese gode[wysig | wysig bron]
Die Romeinse rituele van die amptelike priesters tref 'n duidelike onderskeid tussen twee klasse gode: die di indigetes en die di novensides of novensiles. Eersgenoemde was die oorspronklike gode van die Romeinse staat en hul name en karakter word aangedui deur die titels van die eerste priesters en die gevestigde feesdae op die kalender: 30 sulke gode is met spesiale feesdae geëer. Die novensides was latere gode wat in die stad bekend gestel is tydens die historiese periode, meestal op 'n bekende datum en as antwoord op 'n spesifieke krisis of noodgeval. Vroeë Romeine het, naas die di indigetes, 'n groep gode gehad wat gespesialiseer het in 'n spesifieke aktiwiteit, soos die oes. Oorblywende fragmente het onthul dat by sulke dade, soos die oes of om te saai, 'n verskillende god opgeroep is vir elke stap van die proses. Die naam van die spesifieke god is dikwels afgelei van die werkwoord wat die aktiwiteit beskryf. Die gode kan geklassifiseer word as hulpgode en is saam met die hoofgode opgeroep. Vroeë Romeinse kultus was dus nie soseer politeïsties nie, maar eerder polidemonies: Die aanbidders se konsepte van die opgeroepde wesens het uit weinig meer as hul naam en funksie bestaan en die mag, of numen, van dié wesens was uiters gespesialiseerd.
Die karakters van die indigetes en hul feeste dui daarop dat die vroeë Romeine nie slegs lede van die landbougemeenskap was nie, maar ook lief was daarvoor om te veg en oorlog te voer. Die gode het die praktiese daaglikse behoeftes duidelik verteenwoordig, soos nodig geag deur die Romeinse gemeenskap waartoe hulle behoort het. Janus en Vesta het by die deure en haarde gewaak, die Lares het die veld en die huis opgepas, Pales het na die weivelde gekyk, Saturnus na die saaiery, Ceres na die groei van die graan, Pomona na die vrugte en Consus en Ops na die oes. Selfs die koninklike Jupiter, die koning van die gode, is geëer vir die hulp wat sy reën vir die plase en wynvelde bring. Hy is ook beskou as die bestuurder van menslike aktiwiteite, met weerlig as sy wapen, en as die beskermer van die Romeine en hul militêre aktiwiteite buite die grense van hul eie gemeenskap. Die gode Mars en Quirinus was baie prominent in die vroeë tye en word gereeld met mekaar verwar. Mars was 'n god van oorlog en is in Maart en Oktober geëer. Quirinus word deur moderne akademici beskou as die beskermer van die leër in tye van vrede.
Aan die bopunt van die eerste groep gode was die triade Jupiter, Mars en Quirinus (hul priesters, of flamens, was dus ook van die hoogste rang) en saam met hulle Janus en Vesta. In dié tyd het die gode nie werklik hul eie individualiteit besit nie en hulle persoonlike geskiedenis het troues en stambome ontbreek. Anders as die gode van die Grieke is daar nie van die Romeinse gode verwag om soos mense op te tree nie en dus bestaan daar nie baie rekords van die gode se aktiwiteite nie. Hierdie ouer manier van aanbidding is verbind met Numa Pompilius, die tweede koning van Rome, van wie daar geglo is dat sy vrou en raadgewer die Romeinse godin van fonteine en geboorte, Egeria, was. (Egeria word in latere letterkundige bronne geïdentifiseer as 'n nimf.)
Uitheemse gode[wysig | wysig bron]
Die absorbering van aangrensende gebiede se plaaslike gode het plaasgevind soos die Romeinse staat en die omliggende gebiede wat hy verower het. Die Romeine het oor die algemeen die plaaslike gode van die verowerde gebiede dieselfde eer gegee as die vroeë gode van die Romeinse staat. In baie gevalle is die nuwe gode amptelike genooi om hulle tuis te maak in nuwe heiligdomme in Rome. Die groei en uitbreiding van die stad het ook buitelanders gelok, wat toegelaat is om ook hul eie gode te aanbid sodra hulle eers in Rome was. Mithras het op hierdie manier na Rome gekom en sy gewildheid onder die Romeinse legioene het sy kultus tot so ver as Brittanje versprei. Die belangrikste Romeinse gode is naderhand met die meer menslike Griekse gode en godinne geïdentifiseer en het baie van hul eienskappe en mites aangeneem.
Van die belangrikste Romeinse gode[wysig | wysig bron]
Kupido, god van romanse en liefde.
Diana, godin van die maan en jag.
Fortuna, godin van die noodlot.
Juno, koningin van die gode.
Jupiter, koning van die gode.
Minerva, godin van wysheid.
Neptunus, god van die see.
Venus, godin van liefde en skoonheid.
Pluto, god van Hades.
Saturnus, god van die landbou.
Vesta, godin van die vuurherd.
Bronnelys[wysig | wysig bron]
- Alan Cameron Greek Mythography in the Roman World (2005) OUP, Oxford (hersien deur T. P. Wiseman in Times Literary Supplement 13 Mei 2005 bl. 29)
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- Who was who in Roman times.
- Timeless Myths – klassieke mitologie.
- Encyclopedia Mythica se afdeling oor Romeinse mitologie.
Romeinse mitologie |
---|
Aeneas | Apollo | Aurora | Bacchus | Ceres | Diana | Fortuna | Hercules | Juno | Jupiter | Kupido | Maia | Mars | Mercurius | Minerva | Neptunus | Okeaniede | Pluto | Saturnus | Sol | Tartaros | Venus | Vesta | Vulcanus |
|
<urn:uuid:638869e1-a1dd-4dba-a194-6036424f200c>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Romeinse_mitologie
|
2019-07-16T02:20:48Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524475.48/warc/CC-MAIN-20190716015213-20190716041213-00170.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 1.000003
| false
|
Arabiese kaurie
Arabiese kaurie | ||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
'n Lewendige Arabiese kaurie. | ||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||
Mauritia arabica (Linnaeus, 1758) | ||||||||||||||
Sinonieme | ||||||||||||||
Die Arabiese kaurie (Cypraea arabica) is 'n slak wat voorkom aan die ooskus van Suid-Afrika en word tot 10 cm groot. Die skulp is glad en eiervormig. Dit is ligbruin van kleur met digte, donkerbruin vlekke en patrone op. Die ongewerwelde dier leef in die tussengetysone of in vlak riwwe waar dit in skeure skuil. 'n Mantel bedek die skulp wat verhoed dat ander organismes hulle op die dop vestig.
Fotogalery[wysig | wysig bron]
Bron[wysig | wysig bron]
- Gids tot die Kusgebiede van Suid-Afrika. Jacana Media. 2007. ISBN 978-1-77009-215-0
Wikimedia Commons bevat media in verband met Cypraea arabica. |
|
<urn:uuid:f7c4e920-89a3-4fe8-802a-f179f1f25345>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Arabiese_kaurie
|
2019-07-17T06:43:58Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525094.53/warc/CC-MAIN-20190717061451-20190717083451-00330.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.990768
| false
|
Charlotte Amalie
Charlotte Amalie | |
---|---|
Kaart | Wapen |
Vlag | |
Land | Verenigde State |
Gebied | Amerikaanse Maagde-eilande |
Koördinate | |
Stigting | |
Oppervlakte: | |
- Totaal | vk km |
Hoogte bo seevlak | 0 m |
Bevolking: | |
- Totaal (2000) | 18 914 |
- Bevolkingsdigtheid | /vk km |
Tydsone | UTC -4 |
- Somertyd | UTC -4 |
Burgemeester | |
Amptelike webwerf |
Charlotte Amalie is die hoofstad en grootste stad van die eilandnasie Amerikaanse Maagde-eilande, 'n Amerikaanse oorsese grondgebied in die Karibiese See in Noord-Amerika. Die stad het 'n bevolking van 18 914 in 2000 gehad en is naas Charlotte Amalie van Hesse-Kassel, die vrou van Koning Christiaan V van Denemarke, genoem.
|
<urn:uuid:c4a43f28-6822-488d-9b06-dc8702e472cf>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Charlotte_Amalie
|
2019-07-17T06:53:34Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525094.53/warc/CC-MAIN-20190717061451-20190717083451-00330.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.987141
| false
|
Verwante veranderings
Jump to navigation
Jump to search
Tik 'n bladsynaam om veranderinge aan bladsye te sien wat daarvan of daarheen skakel. (Om inskrywings van 'n kategorie te sien, tik Kategorie:Naam van kategorie). Veranderinge aan bladsye op u dophoulys word in vetdruk aangedui.
Lys van afkortings:
- N
- Met die wysiging is 'n nuwe bladsy geskep. (sien ook die lys van nuwe bladsye)
- k
- Hierdie is 'n klein wysiging
- b
- Hierdie wysiging is deur 'n bot gemaak
- D
- Wikidata-wysiging
- (±123)
- Bladsy is met die aantal grepe gewysig
16 Julie 2019
- Module:Citation/CS1; 20:38 -23 768 K175 Wysigings deur K175 teruggerol na laaste weergawe deur Fluxbot Etiket: Terugrol k
- Module:Citation/CS1; 20:37 +23 768 K175 Sinchroniseer vanaf en:Module:Citation/CS1
|
<urn:uuid:45a5378e-71e3-470b-885f-7dafc48167d5>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Miombogrysmees
|
2019-07-17T06:42:52Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525094.53/warc/CC-MAIN-20190717061451-20190717083451-00330.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999922
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Galmudug" skakel
←
Galmudug
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Galmudug
:
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Afrika
(
← skakels
wysig
)
Botswana
(
← skakels
wysig
)
Ghana
(
← skakels
wysig
)
Namibië
(
← skakels
wysig
)
Suid-Afrika
(
← skakels
wysig
)
ESwatini
(
← skakels
wysig
)
Zimbabwe
(
← skakels
wysig
)
Zambië
(
← skakels
wysig
)
Gambië
(
← skakels
wysig
)
Mosambiek
(
← skakels
wysig
)
Angola
(
← skakels
wysig
)
Lesotho
(
← skakels
wysig
)
Sierra Leone
(
← skakels
wysig
)
Marokko
(
← skakels
wysig
)
Algerië
(
← skakels
wysig
)
Ekwatoriaal-Guinee
(
← skakels
wysig
)
Nigerië
(
← skakels
wysig
)
Demokratiese Republiek van die Kongo
(
← skakels
wysig
)
Lys van hoofstede
(
← skakels
wysig
)
Sjabloon:Lande van Afrika
(
← skakels
wysig
)
Madagaskar
(
← skakels
wysig
)
Kenia
(
← skakels
wysig
)
Benin
(
← skakels
wysig
)
Burkina Faso
(
← skakels
wysig
)
Burundi
(
← skakels
wysig
)
Comore-eilande
(
← skakels
wysig
)
Soedan
(
← skakels
wysig
)
Rwanda
(
← skakels
wysig
)
Tanzanië
(
← skakels
wysig
)
Uganda
(
← skakels
wysig
)
Gaboen
(
← skakels
wysig
)
Republiek van die Kongo
(
← skakels
wysig
)
Malawi
(
← skakels
wysig
)
Somalië
(
← skakels
wysig
)
Egipte
(
← skakels
wysig
)
Ethiopië
(
← skakels
wysig
)
Eritrea
(
← skakels
wysig
)
Libië
(
← skakels
wysig
)
Djiboeti
(
← skakels
wysig
)
Guinee
(
← skakels
wysig
)
Guinee-Bissau
(
← skakels
wysig
)
Kaap Verde
(
← skakels
wysig
)
Ivoorkus
(
← skakels
wysig
)
Kameroen
(
← skakels
wysig
)
Senegal
(
← skakels
wysig
)
Mali
(
← skakels
wysig
)
Mauritanië
(
← skakels
wysig
)
Tunisië
(
← skakels
wysig
)
Niger
(
← skakels
wysig
)
Mayotte
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Galmudug
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:76b8f0b6-4ea8-4c9c-b768-46444eb39d94>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Galmudug
|
2019-07-17T06:44:58Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525094.53/warc/CC-MAIN-20190717061451-20190717083451-00330.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999637
| false
|
Bespreking:Barend de Klerk
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Barend de Klerk-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:12e9a472-94f3-41ff-9d38-2e463d0f7fca>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Barend_de_Klerk
|
2019-07-21T00:20:43Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00250.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99994
| false
|
Darwinvinke
Darwinvinke | ||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Groot grondvink, medium grondvink, klein boomvink, olyfbossangervink | ||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||
Genera | ||||||||||||
Geospiza |
Darwinvinke (ook bekend as galápagosvinke) is ’n groep van sowat 15[1][2][3] spesies sangvoëls.[4] Hulle is bekend vir hul groot verskeidenheid snawelvorms en -funksies.[5] Hulle word dikwels as die subfamilie Geospizinae geklassifiseer, of as die tribus Geospizini. Hulle behoort tot die familie Thraupidae en is nie naby verwant aan die ware vinke nie. Hul naaste bekende verwant is die Suid-Amerikaanse Tiaris obscurus.[6] Hulle is die eerste keer deur Charles Darwin op die Galápagos-eilande versamel tydens ’n besoek aan die gebied. Buiten die kokosvink, wat van Kokoseiland is, word die voëls net op die Galápagos-eilande aangetref.
Die term "darwinvinke" is in 1936 die eerste keer deur die Engelse ornitoloog Percy Lowe gebruik, en in 1947 gewild gemaak deur die Britse bioloog David Lack in sy boek Darwin's Finches.[7][8] Lack het sy ontleding gebaseer op ’n groot versameling museumvoorbeelde wat in 1905-'06 tydens die Galápagos-ekspedisie van die Kaliforniese Akademie van Wetenskappe versamel is. Die voëls se grootte wissel tussen 10 en 20 cm en hul gewig tussen 8 en 38 g. Die kleinstes is die bossangervinke en die grootste een die vetariese boomvink. Die belangrikste verskil tussen die spesies is die grootte en vorm van hul snawels, wat uiters goed aangepas is by verskillende kosbronne. Die voëls is almal vaal.
In ’n studie wat oor 40 jaar gedoen is deur die navorsers Peter en Rosemary Grant van die Princeton-universiteit, is mikro-evolusieveranderings in snawelgroottes aangeteken wat beïnvloed is deur El Niño/La Niña-siklusse in die Stille Oseaan.[9]
Polimorfie[wysig | wysig bron]
Terwyl Darwin net vyf weke lank op die eilande deurgebring het en David Lack drie maande, het Peter en Rosemary Grant en hul kollegas oor 30 jaar verskeie reise daarheen onderneem, veral om die darwinvinke te bestudeer.
Die mannetjies toon dimorfie in hul sang: Sang A en B verskil taamlik. Mannetjies met sang A het korter snawels as dié met sang B. Die verskillende snawels lei ook daartoe dat hul dieet verskil, al eet albei groepe die turksvy Opuntia. Dié met lang snawels kan gate in die vrugte pik en die vleis om die pitte eet, terwyl dié met kort snawels die basis van die plant stukkend pik en die pulp en inseklarwes eet. (Albei groepe eet ook blomme en wurms).
Nog ’n interessante dimorfie is by die snawels van die jong voëls, wat óf pienk óf geel is. Al die spesies toon hierdie morfisme, wat twee maande duur. Geen rede vir die verskynsel is bekend nie.[10]
Taksonomie[wysig | wysig bron]
Familie[wysig | wysig bron]
’n Paar dekades lank het taksonome die darwinvinke saam met die Nuwe Wêreldse mossies en Ou Wêreldse streepkoppies in die familie Emberizidae geplaas (Sulloway, 1982). Die Sibley-Ahlquist-taksonomie plaas die darwinvinke egter saam met die koningsvoëls, Thraupidae (Monroe en Sibley, 1993), en minstens een onlangse werk volg dié voorbeeld (Burns en Skutch, 2003). Die Amerikaanse Ornitologiese Vereniging plaas die kokosvink op sy Noord-Amerikaanse kontrolelys in Emberizidae, maar dui met ’n asterisk aan dit is moontlik verkeerd (AOV, 1998-2006); op sy tentatiewe Suid-Amerikaanse kontrolelys word die Galápagosspesie aangedui as incertae sedis, of "onsekere plek" (Remsen et al., 2007).
Spesies[wysig | wysig bron]
- Genus Geospiza
- Groot kaktusgrondvink (Geospiza conirostris)
- Spitssnawelgrondvink (Geospiza difficilis)
- Vampiervink (Geospiza difficilis septentrionalis)
- Medium grondvink (Geospiza fortis)
- Klein grondvink (Geospiza fuliginosa)
- Groot grondvink (Geospiza magnirostris)
- Gewone kaktusvink (Geospiza scandens)
- Genus Camarhynchus
- Groot boomvink (Camarhynchus psittacula)
- Medium boomvink (Camarhynchus pauper)
- Klein boomvink (Camarhynchus parvulus)
- Spegvink (Camarhynchus pallidus)
- Wortelboomvink (Camarhynchus heliobates)
- Genus Certhidea
- Olyfbossangervink (Certhidea olivacea)
- Grysbossangervink (Certhidea fusca)
- Genus Pinaroloxias
- Kokosvink (Pinaroloxias inornata)
- Genus Platyspiza
- Vegetariese boomvink (Platyspiza crassirostris)
Verwysings[wysig | wysig bron]
- http://www.nature.com/news/darwin-s-iconic-finches-join-genome-club-1.16896
- http://www.uu.se/en/media/news/article/?id=4166.
- http://rstb.royalsocietypublishing.org/content/365/1543/1093
- Grant & Grant 2008, p. 3
- Podos, Jeffrey (2004). “Beaks, Adaptation, and Vocal Evolution in Darwin's Finches” (in en). BioScience 54 (6). doi:[0501:baavei2.0.co;2 10.1641/0006-3568(2004)054[0501:baavei]2.0.co;2].
- Sato, Akie (2001). “On the Origin of Darwin’s Finches”. Oxford.
- Lack, David. 1947. Darwin's Finches. Cambridge University Press (in 1961 heruitgegee deur Harper, New York; in 1983 heruitgegee deur Cambridge University Press). ISBN 0-521-25243-1
- Steinheimer 2004, p. 300
- Lewitt, Dan. "Galapagos Finch Evolution – Dan Lewitt – HHMI (2013)". Besoek op 6 Junie 2017.
- Grant, Peter R. 1999. Ecology and evolution of Darwin's finches. Princeton NJ.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- Grant, K.T. en Estes, G.B. 2009. "Darwin in Galapagos: Footsteps to a New World" Princeton University Press, Princeton. [1]
- Sulloway, F.J. (1982): "Darwin and his finches: the evolution of a legend". J. Hist. Biol. 15: p. 1–53
- Different bills and song melodies
- Genetics and the Origin of Birds Species, Grant en Grant in PNAS
- Galápagos Aanlyn, darwinvinke.
- Darwin's Finches Evolve Before Scientists' Eyes: nuwe ontwikkelings, 13 Julie 2006
- Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Darwinvinke.
- Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
|
<urn:uuid:2230929a-2ee4-44cf-8f76-b84b2e613a9a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Darwinvinke
|
2019-07-21T00:36:33Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00250.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.997656
| false
|
Johan II van Portugal
Johan II van Portugal | |
---|---|
Koning van Portugal en die Algarves | |
Dinastie | Huis van Aviz |
Bewind | 11 November – 15 November 1477 28 Augustus 1481 – 25 Oktober 1495 |
Kroning | 31 Augustus 1481 |
Volle naam | João II |
Gebore | 3 Maart 1455 |
São Jorge-kasteel, Lissabon, Portugal | |
Gesterf | 25 Oktober 1495 (op 40) |
Alvor, Algarve | |
Klooster van Batalha | |
Voorganger | Alfons V |
Opvolger | Alfons V Manuel I |
Gade | Eleanor van Viseu |
Kinders | Alfons, Prins van Portugal onder andere |
Vader | Alfons V |
Moeder | Isabella van Coimbra |
Johan II (in Portugees, João II; Lissabon, 3 Maart 1455 – Alvor, 25 Oktober 1495) was van 1481 tot sy dood in 1495 die koning van Portugal. Onder sy heerskappy is die mag van die Portugese troon hervestig, nuwe lewe in die ekonomie geblaas en die verkenning van Afrika en die Ooste voortgesit.
Biografie[wysig | wysig bron]
Johan was die seun van Alfons V van Portugal en Isabella van Coimbra. Sy eerste opdrag was om die mag van die adel in te perk en hy skroom nie om bloed in die proses te vergiet nie.
Op buitelandse gebied het hy kolonisasie voortgesit. Sodoende is die vesting Elmina in 1482 aan die Goudkus gestig. Dit het toegang verleen tot die goud van Wes-Afrika, wat Portugal se inkomste sou verdubbel. In 1483 bereik sy gesant Diogo Cam die Kongo.
In 1484 verwerp Portugal die idee van Christophorus Columbus om Indië vanaf die weste te bereik, omdat dit as onsinnig beskou is. Hiermee is 'n lang debat met Spanje begin, wat in 1494 op die Verdrag van Tordesillas uitgeloop het. Die verdrag het die (nog grotendeels onontdekte) wêreld gelykop tussen die Spanjaarde en die Portugese verdeel. 'n Noord-suid-lyn is 1 770 km wes van Kaap Verde getrek. Die land oos hiervan sou aan Portugal behoort, terwyl die land wes hiervan aan Spanje toegeken is.
Een van Johan II se belangrikste prestasies was Bartolomeu Dias se reis na die Kaap die Goeie Hoop in 1487/88. Die rykdom van Indië was nou binne bereik, en Vasco da Gama het vervolgens koers ingeslaan na Indië.
Johan II het in 1495 onder verdagte omstandighede gesterf (vermoede aan vergiftiging) en is deur Manuel ('n neef van hom) opgevolg.
Huwelik[wysig | wysig bron]
Johan was getroud met Eleonora en was die vader van:
- Alfons (1475–1491), getroud met Elisabeth, die dogter van Ferdinand II van Aragón
- Johan (1483-1483).
Verder het hy 2 buite-egtelike kinders gehad: Jorge (by Ana de Mendoça) en Brites (by Brites Anes). Nadat sy seun Alfons oorlede is, het Johan II probeer om Jorge 'n wettige nakomeling te maak, maar dit het misluk.
|
<urn:uuid:a2901f1f-aadf-47e5-bbfa-d92ebf4e3413>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Johannes_II_van_Portugal
|
2019-07-21T00:42:29Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00250.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999731
| false
|
Hulp
Kategorie:Karnivoriese plante
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
Wikimedia Commons bevat media in verband met
Carnivorous plants
.
Bladsye in kategorie "Karnivoriese plante"
Hierdie kategorie bevat slegs die volgende bladsy.
S
Sonnedou
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorie:Karnivoriese_plante&oldid=1149730
"
Kategorieë
:
Karnivore
Plante
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Ander projekte
Wikimedia Commons
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Wikidata-item
Ander tale
العربية
Asturianu
Башҡортса
Беларуская
Български
বাংলা
Català
Čeština
Dansk
Deutsch
Ελληνικά
English
Esperanto
Español
Euskara
فارسی
Suomi
Français
עברית
Magyar
Հայերեն
Italiano
日本語
ქართული
Қазақша
한국어
Latina
Lëtzebuergesch
Lietuvių
Македонски
Bahasa Melayu
Nederlands
Polski
Português
Română
Русский
Srpskohrvatski / српскохрватски
Simple English
Slovenčina
Slovenščina
Српски / srpski
Svenska
தமிழ்
తెలుగు
ไทย
Türkçe
Українська
Tiếng Việt
中文
粵語
Wysig skakels
Die bladsy is laas op 14 Maart 2013 om 08:34 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:ec18ff49-4a87-48c1-9b47-b00ca28d6154>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Karnivoriese_plante
|
2019-07-21T00:22:41Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00250.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.989408
| false
|
Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste
Jump to navigation
Jump to search
Wikimedia Commons bevat media in verband met Suid-Afrikaanse militariste. |
Subkategorieë
Hierdie kategorie bevat slegs die volgende subkategorie.
B
-
Bladsye in kategorie "Suid-Afrikaanse militariste"
Die volgende 46 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 46.
|
<urn:uuid:e2756d6e-1978-4a3d-b711-e714a958f123>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Suid-Afrikaanse_militariste
|
2019-07-21T00:30:34Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00250.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.990161
| false
|
NG gemeente Stockenström
Die NG gemeente Stockenström was die 22ste oudste gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, maar omdat die lidmate bruin en behoeftig was en daarom nie hulle finansiële verpligtinge teenoor die NG Kerk kon nakom nie, is dit later aan die NG Sendingkerk, tans die Verenigende Gereformeerde Kerk, oorgedra.
Inhoud
Ontstaan[wysig | wysig bron]
Nadat die Britse regering aan die Kaap dit reggekry het om die Xhosa-hoofman Macomo uit sy woongebied in die vrugbare valleie van die Katrivier en sy bolope te verdryf, het kaptein (later sir) Andries Stockenström, destyds kommissaris-generaal van die oostelike distrikte van die Kaapkolonie, op die gedagte gekom om hierdie ontruimde distrikte aan kleurlinge uit die sendingstasies Theopolis en Bethelsdorp te gee. Dit was die oorsprong van die geskiedkundige Katriviernedersettings wat as buffer tussen die blanke grensbewoners en die Xhosas moes dien en wat in 1844 as distrik die naam van sy stigter, Stockenström, ontvang het.
Van die begin was dié mense van gemengde herkoms nou verbonde aan die Independente onder eerw. Reade, met Phillipton (genoem na dr. John Philip van die Londense Sendinggenootskap) as middelpunt. In 1830 is eerw. William Ritchie Thompson van die Londense Sendinggenootskap se Tjumie-sendingstasie deur die regering aangestel om in die nedersetting te arbei. Diegene wat 'n voorliefde vir die NG Kerk gehad het, het die regering om 'n leraar vir hulle afsonderlike werk versoek. So is Stockenström in 1832 gestig, hoewel dit tot 1848 as Balfour sou bekend staan. Eerw. W.R. Thompson (destyds sendingleraar onder die Xhosas van die grensgebied) is as eerste leraar op Balfour deur ds. George Morgan van Somerset-Oos bevestig. Hulle was albei onder die eerste Skotse predikante wat na Suid-Afrika gekom het.
Greykerk stig af[wysig | wysig bron]
Tydens die Agtste Grensoorlog (1850 – '51) het sommige bruin inwoners van die Katrivier hulle aan die kant van die Xhosa-aanvallers geskaar (die sogenaamde Katrivierrebellie), sodat hulle grond verbeurd verklaar is en aan blankes uitgegee is. 'n Ruk lank het dié blanke intrekkers saam met die kleurlinge onder die bearbeiding van ds. Thomson gestaan, maar reeds in 1855 het hulle hul ontevredenheid te kenne gegee omdat hulle saam met die kleurlinge die Nagmaal moes geniet (destyds nog uit een gemeenskaplike Nagmaalsbeker) en daar geen blanke kerkraadslede was nie. Wat die laaste grief betref, was die kerkraad bereid om toe te gee, maar oor eersgenoemde wou hulle geen konsessie maak nie. Die Ring van Graaff-Reinet, onder voorsitterskap van ds. Andrew Murray sr., het die handelswyse van die kerkraad goedgekeur, maar terselfdertyd by hulle aanbeveel om een of meer tafels "voor de nieuwe of blanke leden" te bedien. Al die blankes het nie met dié reëling geneë geneem nie en in Februarie 1860 het hulle besluit om hulle eie kerk op te rig waarin ook die Engelse van die distrik 'n heenkome kon vind.
'n Komitee wat die saak moes behartig, het in dieselfde jaar 'n memorie voor die Ring gelê met die versoek om 'n afsonderlike gemeente uit te maak, maar gee as enigste motief aan dat die bestaande kerkgebou te klein was. Die Ring het dit nie as voldoende rede vir afstigting beskou nie, maar die saak is verder ondersoek en in 1857 lewer die Kaapse Sinode 'n uitspraak wat beskou kan word as die voorloper van die afsonderlike kerke binne die NG Kerkfamilie vir verskillende rassegroepe: "De Synode beschouwd het wenschelijk en Schriftmatig dat onze ledematen uit de Heidenen in onze bestaande Gemeenten opgenomen en ingelijfd worden overal waar zulks geschieden kan – maar waar deze maatregel ten gevolge van de zwakheid van sommige de bevordering van de zaak van Christus onder de Heidenen in den weg staan – de gemeente uit de Heidenen opgerigt of nog op te rigten hun Christelijke voorregten in een afzonderlijke gebouw of gesticht genieten zal." (Vertaling: Die sinode beskou dit as wenslik en Skrifmatig dat ons lidmate uit die heidene in ons bestaande gemeentes opgeneem en ingelyf sal word waar dit ook al kan geskied – maar waar dié maatreël as gevolg van die swakheid van sommiges in die pad staan van die bevordering van die saak van Christus onder die heidene – die gemeente uit die heidene opgerig of nog op te rig sodat hulle hul Christelike voorregte in 'n afsonderlike gebou of gestig sal geniet.") In 1862 is daar toe in Stockenström 'n gemeente vir die blankes gestig, die NG gemeente Greykerk, sover bekend die eerste en enigste maal dat blankes uit 'n oorwegend bruin kerk afgestig het.
'n Volle 50 jaar lank is die Greykerk as konsulentsgemeente deur die leraars van Stockenström bedien. Eers in 1912 is ds. Tobias Izaak van Wyk tot eerste eie leraar van Greykerk bevestig.
Stockenström ontwikkel[wysig | wysig bron]
Die dienste is aanvanklik op Balfour in 'n ander genootskap se kerkgebou gehou, wat in 1837 vergroot is, maar in 1845 is 'n eie kerkgebou op Hertzog ('n nedersetting sowat 8 km van Balfour en vernoem na die landmeter W.F. Hertzog) opgerig. Dr. A. Roux van Albanie en ds. A. Welsh van Glen Lynden het die gebou ingewy. Destyds is dienste om die beurt op Hertzog en Balfour gehou.
Ds. P.R. Pietersen het in 1869 vir ds. Thomson opgevolg en aangebly as leraar van Stockenström en konsulent van Greykerk, maar sy gesondheid het verswak sowat hy in 1875 moes bedank. Sy opvolger, ds. A. Faure, is op 15 Mei 1875 deur ds. W.A. Joubert (destyds van Alice en later 20 jaar lank van die NG gemeente Noorder-Paarl (die Toringkerk) in die Paarl) op Hertzog bevestig. Hy staan 51 jaar lank in die gemeente tot en met sy dood in 1927. Dit was in sy dienstyd (in 1912) dat Greykerk sy eerste eie leraar in die persoon van ds. Tobias Izaak van Wyk gekry het. Hy was ook die laaste leraar wat hier traktementstoelae van die regering gekry het.
Die daaropvolgende tiental jare is die gemeente, toe reeds ernstig uitgedun deurdat lidmate elders 'n beter heenkome gaan soek het, deur verskillende konsulente (veral ds. H.P. van Straten van Greykerk), asook eerw. J.P. Koekemoer bedien. Laasgenoemde het tot en met sy dood in 1934 as tydelike geestelike arbeider opgetree.
Op 17 April 1937 is ds. J.A. Malherbe (Alice), voorheen ook konsulent, nadat hy die tweede beroep aangeneem het, deur sy vader, ds. J.A. Malherbe van Goudini, op Hertzog bevestig. Hy het die gemeente ook bedien as skriba-kassier, orrelis en bestuurder van twee skole. Omdat die kerkgebou geruime tyd lank ook vir skooldoeleindes moes dien, is die plaaslike skool in 1949 uitgebrei.
Oorgedra aan Sendingkerk[wysig | wysig bron]
In 1952 berig die Ons gemeentelike feesalbum: "Die gemeentelede is baie behoeftig en kerkgangers kom te voet, sommige van ver. Die vernaamste kerklike inkomste is huurgeld van eiendomme. Voorheen is van Ringsweë pogings aangewend om hierdie hulpbehoewende gemeente tot die Sendingkerk af te sny, daar dit nie sy finansiële verantwoordelikhede behoorlik kan nakom nie. Moontlik mag die afsnyding nog in die nabye toekoms verwesenlik word." Die "afsnyding" is wel later deurgevoer. In 1990 en '91 het lidmate van die gemeente wat al die jare 'n wyk in Grahamstad gevorm het, almal by die NG gemeente Grahamstad aangesluit. Sien onder Eksterne Skakels berig in Rapport vir die verloop van Stockenström se grondeis vroeg in die 21ste eeu.
Enkele leraars[wysig | wysig bron]
- William Thompson, 1830–1869 (emeriteer; oorlede op 4 Mei 1891)
- Pieter Rosa Pieterson, 1869–1879
- John Addey Malherbe, 1937–1952
Bronne[wysig | wysig bron]
- Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. Ons gemeentelike feesalbum. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
- Raper, P.E., 1987. Dictionary of South African Place Names. Johannesburg: Lowry Publishers.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- Ben du Toit oor Stockenström/Greykerk se rol in die ontwikkeling van afsonderlike kerke.
- Verhaal van die Sinode van Oos-Kaapland en Stockenström.
- Voorstel dat Sinode van Oos-Kaapland besluit van 1857 herroep.
- Rapport berig in 2004 oor gemeentelede se grondeis.
- Rapport berig in 2005 oor gemeentelede se grondeis.
- Proefskrif van J.C. Pauw, bl.83 en verder
|
<urn:uuid:b54add6d-e065-4146-9f20-30e06e4ebee4>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/NG_gemeente_Stockenstr%C3%B6m
|
2019-07-21T00:19:05Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00250.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999938
| false
|
Verwante veranderings
Jump to navigation
Jump to search
Tik 'n bladsynaam om veranderinge aan bladsye te sien wat daarvan of daarheen skakel. (Om inskrywings van 'n kategorie te sien, tik Kategorie:Naam van kategorie). Veranderinge aan bladsye op u dophoulys word in vetdruk aangedui.
Lys van afkortings:
- N
- Met die wysiging is 'n nuwe bladsy geskep. (sien ook die lys van nuwe bladsye)
- k
- Hierdie is 'n klein wysiging
- b
- Hierdie wysiging is deur 'n bot gemaak
- D
- Wikidata-wysiging
- (±123)
- Bladsy is met die aantal grepe gewysig
19 Julie 2019
- Verenigde State van Amerika; 20:17 -2 Voyageur Rol weergawe 2017317 deur 184.108.40.206 (bespreek) terug. Etikette: Ongedaanmaking, PHP7 k
- Verenigde State van Amerika; 20:16 +2 220.127.116.11 Etikette: Selfoonbydrae, Wysiging op selfoonwerf
16 Julie 2019
- Module:Citation/CS1; 20:38 -23 768 K175 Wysigings deur K175 teruggerol na laaste weergawe deur Fluxbot Etiket: Terugrol k
- Module:Citation/CS1; 20:37 +23 768 K175 Sinchroniseer vanaf en:Module:Citation/CS1
|
<urn:uuid:a83b60b8-1038-4957-9725-85fa95d455b0>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Encyclop%C3%A6dia_Britannica
|
2019-07-21T00:25:33Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00250.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999465
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "27ste Dinastie van Egipte" skakel
←
27ste Dinastie van Egipte
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
27ste Dinastie van Egipte
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
27ste Dinastie
(aanstuurblad)
(
← skakels
wysig
)
Antieke Egipte
(
← skakels
wysig
)
Lys van farao's
(
← skakels
wysig
)
28ste Dinastie van Egipte
(
← skakels
wysig
)
26ste Dinastie van Egipte
(
← skakels
wysig
)
Portaal:Antieke Egipte/Dinastie
(
← skakels
wysig
)
Portaal:Antieke Egipte
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Burgert Behr/Egiptologie
(
← skakels
wysig
)
Bespreking:27ste Dinastie van Egipte
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/27ste_Dinastie_van_Egipte
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:33e6a150-c1bb-4c6c-a7ab-193ae6b35679>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/27ste_Dinastie_van_Egipte
|
2019-07-18T11:56:48Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525627.38/warc/CC-MAIN-20190718104512-20190718130512-00514.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.995915
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Jan Willem Janssens" skakel
←
Jan Willem Janssens
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Jan Willem Janssens
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
1838
(
← skakels
wysig
)
1806
(
← skakels
wysig
)
1762
(
← skakels
wysig
)
4 Januarie
(
← skakels
wysig
)
12 Oktober
(
← skakels
wysig
)
23 Mei
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/Oktober
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/12 Oktober
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Laurens
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Morne
(
← skakels
wysig
)
Uitenhage
(
← skakels
wysig
)
Slag van Blaauwberg
(
← skakels
wysig
)
Prins Albert
(
← skakels
wysig
)
Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie
(
← skakels
wysig
)
Bethelsdorp
(
← skakels
wysig
)
Jacob Abraham de Mist
(
← skakels
wysig
)
Lys van Suid-Afrikaanse plekname genoem na kommandeurs, goewerneurs en hul verwante
(
← skakels
wysig
)
Jansenville
(
← skakels
wysig
)
John Truter
(
← skakels
wysig
)
NG gemeente George
(
← skakels
wysig
)
Hinrich Lichtenstein
(
← skakels
wysig
)
William John Burchell
(
← skakels
wysig
)
Fort Frederick
(
← skakels
wysig
)
NG gemeente Jansenville
(
← skakels
wysig
)
Paardekop
(
← skakels
wysig
)
Rondebosch Meent
(
← skakels
wysig
)
Krygswet
(
← skakels
wysig
)
Nederlandse Kaapkolonie
(
← skakels
wysig
)
Land van Waveren
(
← skakels
wysig
)
Louis Thibault
(
← skakels
wysig
)
Paravicini di Capelli
(
← skakels
wysig
)
John Graham
(
← skakels
wysig
)
Caledon-warmbron
(
← skakels
wysig
)
Kerke in Suid-Afrika
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Jan_Willem_Janssens
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:1db37a1c-238e-4c3c-b0d1-0663190cee08>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Jan_Willem_Janssens
|
2019-07-18T11:24:51Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525627.38/warc/CC-MAIN-20190718104512-20190718130512-00514.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99841
| false
|
Alle bladsye (voorvoegselindeks)
Jump to navigation
Jump to search
Alle bladsye (voorvoegselindeks)
Wys bladsye wat begin met:
Naamruimte:
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Versteek aansture
Hide the prefix in results
Wys
Derby
Derby (dubbelsinnig)
Derby (sport)
Derby della Madonnina
Derby van die ewige vyande
Derby van het oosten
Derbyshire
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Derby
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Spesiale bladsy
Variante
Weergawes
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:01f86289-7ff5-4691-92a1-836259d5c514>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Derby
|
2019-07-18T11:11:39Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525627.38/warc/CC-MAIN-20190718104512-20190718130512-00514.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.991686
| false
|
Valerie Perrine
Jump to navigation
Jump to search
Valerie Perrine | |
Geboortenaam | Valerie Ritchie Perrine |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Beroep(e) | Aktrise |
Aktiewe jare | 1971–2017 |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Valerie Perrine (gebore 3 September 1943) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Lenny (1974), Superman (1978), Superman II (1980), en What Women Want (2000).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1973: The Last American Hero
- 1974: Lenny
- 1976: W.C. Fields and Me
- 1977: Mr. Billion
- 1978: Superman
- 1979: The Electric Horseman
- 1979: The Magician of Lublin
- 1980: Superman II
- 1980: Agency
- 1982: The Border
- 1985: Water
- 1987: Maid to Order
- 1988: Mask of Murder
- 1990: Bright Angel
- 1991: Riflessi in un cielo scuro
- 1995: The Break
- 1999: Shame, Shame, Shame
- 1999: Picture This
- 2000: What Women Want
- 2002: The End of the Bar
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 1986: Leo & Liz in Beverly Hills
- 1987: War of the Stars
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 1973: Steambath
- 1973: Lady Luck
- 1980: Magic Night
- 1983: When Your Lover Leaves
- 1988: Una casa a Roma
- 1989: Sweet Bird of Youth
|
<urn:uuid:68ad388c-f5ad-4b1f-9881-104f9deab007>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Valerie_Perrine
|
2019-07-18T11:16:36Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525627.38/warc/CC-MAIN-20190718104512-20190718130512-00514.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.864385
| false
|
Kommunisme
Kommunisme verwys na 'n klaslose stelsel van politieke en ekonomiese organisering, ingevolge waarvan eiendom en die produksiemiddele deur die staat besit word en alle burgers deel in die gesamentlike rykdom deur te produseer na hul vermoë en te neem volgens hul behoeftes.
In die praktyk word met Kommunisme veral die stroming bedoel wat op die idees van Karl Marx (marxisme) en Wladimir Lenin (leninisme) gebaseer is, en die uitwerking van die idees in die Sowjetunie, Kuba, Noord-Korea en ander "sosialistiese" state.
Met die woord Kommunisme word enersyds 'n ekonomiese stelsel aangedui waarin geen privaatbesit van produksiemiddele voorkom nie en andersyds 'n politieke leer wat die grondslag vorm vir bewegings wat so 'n stelsel nastreef.
Die Kommunistiese leer is veral beïnvloed deur die idees van Karl Marx en Friedrich Engels wat in 1848 in hul Kommunistiese Manifes uiteengesit is. Die oorspronklike Marxistiese teorie is in later jare oral in die wêreld op verskillende wyses by heersende situasies aangepas. In Brittanje en Wes-Europa het politieke bewegings ontstaan wat ten gunste van 'n verwatering van die Marxisme was, terwyl die Sowjetunie onder leiding van Lenin 'n militanter strategie vir die verwesenliking van die Marxisme ontwikkel het as wat Marx waarskynlik self sou voorgestaan het.
In die Sowjetunie het verskeie denkrigtings uit die Marxisme ontwikkel, byvoorbeeld Leninisme, Trotskyȉsme en Stalinisme. Die vinnige verspreiding van die Kommunisme na die Tweede Wêreldoorlog het daartoe gelei dat die beweging sy monolitiese karakter verloor het. In China het Mao Zedong se interpretasie van die Marxisme hom in konflik met die Sowjetunie gebring, terwyl verskeie variasies ook in Europa en Latyns-Amerika ontstaan het, waaronder Titoïsme in Joego-Slawië en Castroïsme in Kuba.
Inhoud
OntwikkelingWysig
Onder Kommunisme word gewoonlik 'n ekonomiese stelsel verstaan waarin, in teenstelling met die kapitalisme, geen privaatbesit van produksiemiddele voorkom nie omdat die middele aan die gemeenskap behoort. Die ware wat deur die produksiemiddele geproduseer word, asook die inkomste wat daaruit verkry word, word op so ʼn wyse onder die gemeenskap verdeel dat elkeen volgens sy eie behoefte ontvang. In sy suiwer vorm kom so ʼn stelsel nêrens te wêreld voor nie, hoewel sekere lande, waaronder die Sowjetunie en China, wel probeer om dit te bereik.
Die teorie waaruit die gedagte van 'n kommunistiese samelewing ontstaan het, word ook Kommunisme genoem. In die 19e en die 20e eeu het verskeie politieke strominge die leer versprei. Die ideaal van gelykheid in ʼn samelewing (die grondslag van die Kommunistiese leer) is al in die antieke tyd deur die Griekse filosoof Plato geopper. Sy idees het denkers soos Thomas More (1478-1535) en Campanella (1568- 1639) beïnvloed. Die eerste Christene het ook geprobeer om gelykheid van die gemeenskapslede te bereik en in later eeue het sekere kloosterordes en godsdienstige groepe soos die wederdopers ook die ideaal nagestreef.
Die vorm van "kommunisme" wat hulle beoefen het, het egter geen invloed gehad op die ontstaan van die politieke, ekonomiese en ideologiese leer van die Kommunisme soos dit in die 19e eeu ontwikkel het nie.
VoorlopersWysig
In die 17e eeu het die Engelsman Gerrard Winstanley (1609-1660) die beginsel verkondig van "elkeen volgens sy vermoë, elkeen volgens sy behoeftes". Hy was die belangrikste grondlegger van die radikale beweging, die "diggers", wat verwant was aan die radikaal-demokratiese party van die "levellers". In teenstelling met die levellers het die diggers hebsug en privaatbesit beskou as die oorsaak van alle kwaad: onderdrukking, slawerny en verarming. 'n Tydgenoot van Winstanley, James Harrington (1611-1677), het in 1656 'n boek, Oceana, gepubliseer waarin hy die verhouding tussen ekonomiese en politieke mag uitgestippel het. Volgens hom het grondeienaars onvermydelik ook die politieke lewe oorheers: ekonomiese mag lei tot politieke mag. Politieke demokrasie is onmoontlik sonder ekonomiese demokrasie.
In Frankryk het sekere denkers tydens en na die Franse Revolusie die idee verkondig dat ware vryheid en gelykheid nie moontlik is nie solank produksiemiddele privaatbesit bly. Ondanks die verskille in die politieke denkbeelde van skrywers soos Babeuf, De Saint-Simon, Fourier, Louis Blanc en Proudhon, bevat hul werke tog enkele ooreenstemmende kernpunte. Hul ideaal was ʼn maatskappy met gelyke ekonomiese geleenthede vir almal, waarin niemand uitgebuit sou word nie. Omdat hulle geglo het dat die mens in wese goed is en privaatbesit sleg, het hierdie sogenaamde utopiese sosialiste verwag dat die afskaffing van privaatbesit alle euwels uit die weg sou ruim. Onderling het hul denkbeelde oor die ideale natuurlike samelewing egter verskil.
Karl MarxWysig
Die denke van Karl Marx (1818- 1883) het die grootste invloed op die leer van die Kommunisme gehad. Marx is geïnspireer deur onder andere die idees van die Franse Revolusie en deur die haglike omstandighede waarin die arbeiders van Engeland verkeer het. Die arbeiders was 'n industriële proletariaat wat opeengehoop in die agterbuurte van die groot stede gewoon het. Deur die omverwerping van die kapitalistiese stelsel, wat op privaatbesit van die produksiemiddele gegrond was, sou die proletariaat volgens Marx sosiale onregverdigheid en egoïsme uit die weg ruim. Hy was ook van mening dat die ekonomiese produksiewyse van ʼn maatskappy die staatsvorm daarvan bepaal. Die idees van Karl Marx is in 1848 duidelik geformuleer toe hy in samewerking met Wilhelm Friedrich Engels (1820-1 895) die Kommunistiese Manifes gepubliseer het. Die Manifes is in opdrag van die Bond van Kommuniste in Londen geskryf. In die openingsin van die Manifes konstrasteer Marx en Engels dat die kommunisme reeds oral versprei het: " Daar dwaal 'n gees deur Europa, die gees van kommunisme." In die slotgedeelte versoek hulle die kommuniste om alle demokratiese en radikale strominge te ondersteun, maar voeg by dat die doel- die vorming van die proletariaat tot 'n selfbewuste, almalomvattende klas - bereik kan word slegs deur die gewelddadige omverwerping van die sosiale struktuur. Die slotwoorde lui dan ook: "Proletariërs van die wêreld, verenig."
Politieke leerWysig
By die moderne Kommunisme is daar nie sprake van een politieke leer nie. In die lande waar kommunistiese stelsels toegepas word, is die oorspronklike teorie gewysig om by plaaslike toestande aan te pas. Die verskillende vorme soos die oorspronklike Marxistiese Leninisme van Lenin, die Trotskyȉsme van Leon Trotsky, die Stalinisme van Josef Stalin, die Maoïsme van Mao Zedong en die Castroïsme van Fidel Castro het egter almal die teorie van Karl Marx as grondslag.
MarxismeWysig
Die denke van Karl Marx is grootliks beïnvloed deur ander beroemde filosowe soos Georg Wilhelm Friedrich Hegel , Johann Gottlieb Fichte, Immanuel Kant en Ludwig Feuerbach, asook deur die denkers van die Franse Revolusie en Engelse ekonome soos Adam Smith en John Stuart Mill. Sy geskrifte is meer 'n radikale kritiek op die werk van hierdie filosowe as wat dit 'n filosofiese stelsel op sigself is. Sy belangrikste werk na die Kommunistiese Manifes van 1848 was Das Kapital, waarvan die eerste volume in 1867 gepubliseer is.
Die ander twee volumes is na sy dood deur Friedrich Engels gepubliseer. Marx se wêreldbeskouing was materialisties, dit wil sê hy het die waarneembare werklikheid as die enigste werklikheid beskou. Hy het soos die ander materialiste geglo dat alles in en op die aarde materie is wat uit materie ontstaan het. Marx het egter van die ander materialiste verskil in die opsig dat hy 'n onderskeid gemaak het tussen lewelose materie aan die een kant en die mens aan die ander kant.
Terwyl die materialiste hulle bemoei het met die vraag wat die mens is, het Marx meer belang gestel in wat die mens se denke en optrede bepaal. Volgens Marx begin die geskiedenis by die mens se drang om sekere behoeftes te bevredig. In die proses van behoeftebevrediging verrig die mens arbeid, dit wil sê hy produseer middele om sy behoeftes te bevredig. Namate die proses vorder, beweeg die mens, wat self uit die natuur ontstaan het, verder weg van die natuur.
Deur die natuur te bemeester en tot die insig te kom van wat hom van die natuur onderskei, bereik die mens volkome menswees en daarmee 'n vrye bewussyn. Die gedagte dat die mens deel is van die materiële werklikheid en daaruit ontstaan het, is die grondslag van Marx se wêreldbeskouing en 'n ommeswaai van die idealisme van Hegel. Volgens Hegel word die mens se optrede deur idees bepaal, idees wat hy van die Absolute Idee (wat hy God noem) ontvang.
Alles is manifestasies van die Absolute Idee, wat beteken dal mens en materie brokkies daarvan is. By Hegel geskied die wordingsproses van bo af, vanuit 'n bonatuurlike sfeer, en beweeg afwaarts na die mens. Marx het verklaar dat Hegel se filosofie "op sy kop staan" en het dit omgedraai: in plaas daarvan dat die werklikheid uit die idee ontstaan, ontstaan die idee uit die werklikheid. Die proses geskied dus van onder af boontoe en eindig met die mens se bereiking van 'n vrye bewussyn wanneer hy tot die besef kom dat hy die opperste wese is en homself geskep het. Volgens Marx is daar geen bonatuurlike sfeer nie en ontstaan godsdiens, net soos alle ander sosiale instellings, uit die mens se materiële omstandighede.
Die bereiking van 'n vrye bewussyn deur middel van arbeid (skeppende aktiwiteit) beteken dat ekonomiese omstandighede die belangrikste faktor in die mens se omgewing is, want daardeur word sy denke en optrede bepaal. Staat, politiek, godsdiens, regspleging, ideologie, kultuur, en so meer ontstaan dus alles uit die ekonomiese struktuur en sal verander na gelang die ekonomiese omstandighede verander. Die kern van die ekonomiese lewe, volgens Marx, is die produksiemiddele, wat hy ook die produksiekragte genoem het. Die produksiekragte bevat twee elemente, naamlik die arbeidsmiddele (werktuie) en die tegniese kennis wat daarvoor aangewend word.
Die aard van die produksiekragte beïnvloed die produksieverhoudinge, met ander woorde die verhoudinge waarin mense in die produksieproses tot mekaar staan. Die weefgetou het byvoorbeeld ʼn feodale stelsel met leenhere tot gevolg gehad, terwyl die stoomenjin 'n industrieel kapitalistiese stelsel tot gevolg gehad het. In die kapitalistiese stelsel is die produksieverhoudinge die van kapitaliste (werkgewers) aan die een kant en arbeiders (werknemers) aan die ander kant. Marx het die arbeiders die proletariaat genoem. Marx het aangevoer dat die mens in die kapitalistiese stelsel nie vry is nie (geen vrye bewussyn het nie) omdat hy van die produk van sy arbeid vervreem is. Die produk wat hy met sy arbeid vervaardig en waarin hy homself uitdruk of vergestalt, behoort nie aan hom nie maar aan die kapitalis. Die arbeider word dus van sy produk (sy selfuitdrukking) beroof. Die vervreemding word nog 'n stap verder gevoer deur gespesialiseerde stukwerk.
Die proses van vervreemding versprei onvermydelik ook na die sogenaamde bo-strukture van die samelewing, naamlik die staat, die politiek, godsdiens en kultuur, omdat die strukture uit die ekonomiese omstandighede ontwikkel. Volgens Marx was die staat 'n instrument vir die bourgeoisie (die kapitaliste) om hul bevoorregte posisie te handhaaf. Die regspleging en die politieke lewe het die belange van die bourgeoisie weerspieël, terwyl godsdiens as opium vir die volk moes dien.
Die kapitalistiese samelewing wat Marx ontleed het, was die van Engeland in die middel van die 19e eeu. Dit het uit die 16e eeu ontwikkel toe die ontdekking van nuwe seeroetes 'n opbloei in die handel en die stigting van kolonies tot gevolg gehad het. Die rykdom van die kapitalistiese samelewing was gegrond op opgegaarde ware. Volgens Marx is 'n "waar" enige produk wat nie in die bedryf waarin dit ontstaan het, gebruik word nie maar deur die kapitalis verruil of verkoop word. In die sin is die arbeider se arbeidskrag (sy enigste besitting) ook 'n waar omdat dit deur die kapitalis gekoop word. Omdat die kapitalis, net soos met enige ander ware, 'n wins uit die arbeider se arbeid moet maak, hou hy lone so laag moontlik en laat hy die arbeider so lank moontlik werk.
Hy ontvang dus meer arbeid as waarvoor hy betaal, of andersom: die arbeider se vergoeding is minder as wat sy arbeidskrag werd is. Die bykomende arbeid, wat deur Marx " meerwaarde" genoem is, word deur die kapitalis gebruik vir investering in nuwe arbeidbesparende masjiene, sodat hy steeds minder arbeiders nodig het. Dit lei tot konsentrasie van kapitaal en monopolievorming, terwyl al hoe meer arbeiders werkloos word. Wanneer die arbeiders van hul uitbuiting bewus word, sal hulle teen die kapitalistiese stelsel in opstand kom en dit omverwerp. Die omverwerping van die kapitalisme is volgens Marx die onvermydelike gevolg van die ewigdurende klassestryd wat die hele geskiedkundige proses kenmerk.
Dat dit onvermydelik en voorspelbaar is, het Marx deur middel van sy dialektiek probeer bewys. Die dialektiek is ontleen aan die van Hegel, waar- volgens 'n tese 'n antitese ontlok en die stryd tussen die twee 'n sintese tot gevolg het. So byvoorbeeld is die kapitalisme 'n sintese wat uit die feodalisme ontwikkel het. Die sintese vorm op sy beurt weer ʼn tese (kapitalisme) wat 'n antitese (die proletariaat) ontlok. Die stryd tussen die twee (die klassestryd) lei tot 'n sintese wat die beste elemente van die tese en die antitese bevat, naamlik die kommunistiese samelewing. Die dialektiek is dus die meganisme waarmee sosiale ontwikkeling plaasvind. Dit is onvermydelik omdat elke nuwe sosiale orde wat tot stand kom, reeds teenstrydighede in homself bevat.
Marx het aangevoer dat die dialektiese proses by die bereiking van ʼn kommunistiese samelewing sal ophou omdat die kommunisme geen teenstrydighede bevat nie. Die gewelddadige omverwerping van die kapitalisme (die revolusie van die proletariaat) sou egter kon plaasvind net wanneer die proletariaat van homself as 'n klas bewus geword het. Daarom het die kommunisties-geïnspireerde politieke strominge van die 19e eeu hulle daarvoor beywer om die proletariaat te organiseer en tot revolusie aan te hits. Met die bereiking van die kommunistiese ideaal sou die "voorgeskiedenis" van die mensdom eindig en die werklike geskiedenis eers begin. Marx se teorie oor sosiale ontwikkeling bevat heelparty leemtes.
Hy het byvoorbeeld nooit die ooreenkoms tussen die produksiekragte en die produksieverhoudinge duidelik omskryf nie en ook nie die verskil tussen die twee begrippe verduidelik nie. In sy dialektiek kom daar gapings voor. Hy kon nie verduidelik hoe die samelewing van slawebesitters noodwendig vir die feodale stelsel plek gemaak het nie en kon ook nie aandui of die verandering met 'n revolusie gepaard gegaan het nie. Hy kon ook nie bewys dat die produksiewyse van die feodale stelsel hoër was as die van die slawebesitters nie, met ander woorde dat die sintese hoër was as die tese waaruit dit ontstaan het. Marx was ook vaag omtrent die aard van die revolusie.
Daar was volgens hom twee soorte revolusies, naamlik 'n katastrofiese revolusie, waardeur die ou orde skielik en gewelddadig omvergewerp word, en 'n permanente revolusie, waardeur daar 'n bondgenootskap of koalisie tussen die proletariaat en die kleinburgery ontstaan. Nadat die koalisie 'n oorwinning behaal het, word die gesag geleidelik van die klein burgers na die proletariaat oorgedra. Hy het nie daarin geslaag om die twee soorte revolusies met mekaar te versoen nie. Die leemtes en teenstrydighede in sy teorie het daartoe aanleiding gegee dat latere volgelinge dit steeds verskillend geïnterpreteer het.
Politieke stromingeWysig
Sowel Marx as Engels het hulle aktief met die revolusie besig gehou. Hulle het gesamentlik die stigting van die Eerste Internasionale georganiseer, 'n vereniging wat die arbeiderbewegings van verskillende lande saamgesnoer het. In 1864 het Duitse, Franse, Poolse, Switserse, Italiaanse en Engelse sosialiste vir die eerste keer in Londen byeengekom en 'n program van aksie opgestel. Die organisasie het daarna nog verskeie internasionale kongresse gehou. Die arbeiderbeweging het internasionaal ook meer eenvormig geword en in die meeste lande aansluiting gevind by die reeds bestaande sosialistiese partye. Kort na Marx se dood is die sosialistiese Fabian Society in Londen gestig. Veertig jaar na die publikasie van die Kommunistiese manifes was daar nog geen teken van die einde van die kapitalisme in Engeland nie en ten spyte van herhaalde krisisse het die proletariaat nog nie in opstand gekom nie. In die kapitalistiese lande het die omstandighede van die arbeiders selfs verbeter: vakbonde, stemreg, sosiale wette, ensovoorts het daartoe bygedra. Hierdie situasie het 'n invloed op die Kommunistiese denke en die verwerkliking daarvan gehad. Die vroeëre radikalisme het verdwyn en plek gemaak vir die matigheid van die Fabian-sosialiste, wat verbeterings binne die bestaande stelsel nagestreef het. Van 'n gewelddadige revolusie was daar nie meer sprake nie. Dieselfde ontwikkeling het ook op die Europese vasteland voorgekom. In Duitsland was Karl Kautsky (1854- 1938) van die Sosiaal-Demokratiese party die leidende teoretikus na die dood van Engels in 1895. Hy het. net soos sekere van sy tydgenote, die wetenskaplike grondigheid van sommige Marxistiese stellings bevraagteken. Hy het onder andere die idee van ʼn gewelddadige revolusie verwerp, terwyl Eduard Bernstein (1850-1932) aangevoer het dat die klassestryd in intensiteit eerder afneem as toeneem. Die uiteenlopende kritiek op die teorie van Marx was die gevolg van ontwikkelinge na 1850 wat die teorie in botsing met die werklikheid gebring het.
LeninismeWysig
Die eerste Russiese vertaling van Das Kapital het reeds in 1872 verskyn, maar die oorwegend agrariese Rusland was in daardie stadium nog nie ryp vir die Marxisme nie. Revolusies was egter geen onbekende verskynsel in tsaristiese Rusland nie en ten spyte van die afskaffing van lyfeienskap in 1861 het 'n versetbeweging, bekend as die Narodniki, teen 1870 ontstaan. Die leiers was S.G. Netsjajev (1847- 1882) en P.N. Tkatsjov (1844- 1885), wat 'n organisasie gestig het wat in vele opsigte as model gedien het vir die organisasie wat Lenin (1870-1924) later vir die Bolsjewiste ontwikkel het.
Volgens Netsjajev moes streng gedissiplineerde selle oral in Rusland gestig word met die uitsluitlike doel om die tsaristiese regime omver te werp. In teenstelling met die anargis Michail Bakoenin (1814- 1876) het Tkatsjov aangevoer dat die staat nie deur die revolusie vernietig moes word nie maar deur die revolusionêre diktatuur oorgeneem moes word. Die oorname moes deur 'n streng gedissiplineerde, sentralisties- sosialistiese party geskied. Industriële kapitalisme het eers aan die einde van die 19e eeu in Rusland posgevat.
Daar kon volgens die Marxistiese teorie dus nie sprake wees van 'n sosialistiese revolusie nie, want volgens Marx moes die kapitalisme eers volkome ontwikkel en 'n bloeityd beleef voordat dit (onvermydelik) deur ʼn sosialistiese revolusie beëindig sou word. Boonop was die revolusionêre tradisie nog altyd die van populisme, dit wil sê die revolusie moes spontaan uit die volk ontstaan en die revolusionêre leiers se taak was bloot om hulle daarop voor te berei. Lenin (gebore Wladimir Oeljanof) was teen 1890 al 'n oortuigde Marxis en 'n erkende leier van die Russiese revolusionêre beweging. Hy het egter verklaar dat Marx se teorie onvolledig was en dat dit deur sosialiste in alle rigtings verder ontwikkel moes word.
Hy het aangevoer dat die Russiese proletariaat op eie krag slegs ʼn "vakbondbewussyn" in plaas van ʼn "revolusionêre bewussyn" kon ontwikkel, dit wil sê die werkers sou met blote sosiale hervormings tevrede wees sonder om vir ʼn algehele sosiale omwenteling te veg. Volgens Lenin het die proletariaat 'n "voorhoedeparty" nodig gehad om 'n sosiale bewussyn ('n bewuswording van hul klas) by hom te kweek. Die party moes die weg na die revolusie aandui en daarna namens die proletariaat die diktatuur uitoefen. Lenin het die Marxistiese begrip "diktatuur van die proletariaat" vervang deur "diktatuur van die proletariaat en die kleinboere". Dit was nodig omdat Rusland meer kleinboere as arbeiders gehad het en 'n bondgenootskap tussen die twee 'n voorvereiste vir 'n revolusie was.
Onder leiding van die diktatuur sou nie net die produksiemiddele nie maar ook die landbougrond gesamentlike besit word. In 1903 het Lenin met sy gewysigde Marxisme 'n breuk in die Russiese Sosiaal-Demokratiese Arbeiderparty veroorsaak. Twee groepe het binne die party ontstaan, naamlik die Mensjewiste (minderheid), gelei deur Julius Martov, en die Bolsjewiste (meerderheid), gelei deur Lenin. Die Mensjewiste was verteenwoordigend van dogmatiese Marxisme. Hulle het geglo dat die kapitalisme in Rusland eers volkome moes ontwikkel voordat die revolusie van die proletariaat kon plaasvind en dat samewerking met die liberale bourgeoisie noodsaaklik was.
Hulle was ook ten gunste van 'n demokratiese grondwet. Die Bolsjewiste was voorstanders van ʼn diktatuur van die proletariaat en kleinboere onder leiding van ʼn geselekteerde, militante party. In 1912 het die Bolsjewiste hul eie party gestig en in 1917, nadat ʼn revolusie in Rusland uitgebreek het, het hulle die tydelike regering van die Mensjewiste omvergewerp en die bewind oorgeneem. Lenin het opposisiepartye sowel as kritici onder die Bolsjewiste uitgeskakel sodat die Bolsjewiste (of Kommuniste) teen 1921 'n monolitiese party in beheer van alle aspekte van die openbare lewe in Rusland was. Len in het, net so os Marx, die staat beskou as 'n middel waarmee een klas 'n ander klas kon onderdruk.
Omdat die meerderheid van die proletariaat na die revolusie die minderheid van die bourgeoisie sou onderdruk, kon die staatsapparaat volgens Lenin veel kleiner wees as veer die revolusie. Namate die Kommunisme gedy, sou die staat geleidelik afsterf. Die arbeidersbevolking sou dan sommige van die vroeëre staatspligte oorneem, byvoorbeeld in die vorm van ʼn burgermilisie in plaas van ʼn beroepspolisiemag of van ʼn wasvrou wat tegelykertyd ook burgemeester is.
Die Derde InternasionaleWysig
Die Tweede Internasionale van Sosialistiese Partye wat in 1889 in Parys gestig is, was in Lenin se oë ʼn mislukking omdat die kongres geen verenigde front teen die patriotiese oorlogspogings van hul onderskeie vaderlande tydens die Eerste Wêreldoorlog (1914- 1918) kon vorm nie. Lenin het die oorlog as ʼn suiwer imperialistiese oorlog beskou. Imperialisme (gegrond op die besit van kolonies en voortspruitend uit monopolievorming) was volgens hom die hoogste en laaste stadium van die kapitalisme. Hy het 'n beroep op die proletariaat van die oorlogvoerende lande gedoen om die imperialistiese oorlog te verander in 'n burgeroorlog en 'n sosialistiese revolusie te bewerkstellig.
Daar is slegs in Rusland aan hierdie oproep gehoor gegee. Die oorwinning wat die Bolsjewiste in Rusland behaal het, het na die oorlog nuwe prestige aan Sosialiste in Europa verleen. By die eerste kongres van die Derde Internasionale (Komintern) wat in 1919 op inisiatief van Lenin in Moskou gehou is, het Rusland, wat die vorige jaar 'n Sowjetstaat geword het, die leiding geneem. Die besluite van die kongres was 'n weerspieëling van Lenin se idee van die Marxisme (Leninisme). Die afgevaardigdes uit Europa moes almal aan 21 voorwaardes voldoen wat daarop gemik was om 'n de1initiewe breuk tussen die kommunistiese partye en die ouer sosialistiese partye te bewerkstellig. 'n Besluit van die kongres het bepaal dat die nuwe partye wat van die sosialiste wegbreek, almal die woord "kommunisties" in hul naam moes hê.
Die kommunistiese partye moes as instrumente dien vir die bevryding van die proletariaat. Hulle moes sterk gesentraliseerd wees, gereeld hul geledere suiwer, oor ʼn propagandistiese pers beskik, hulle vir 'n wêreldrevolusie beywer en kant kies teen die Sosiaal-Demokrate, wat net blote hervormings sonder 'n revolusie verlang het. Die Komintern het wêreldkommunisme van 'n uitgewerkte program voorsien en vee I daartoe bygedra dat dit in Europa stewig wortel geskiet en ook na ander dele van die wêreld begin versprei het. Die Sowjetunie was tegelykertyd die voorbeeld en die leier. Die onbetwiste leierskap van die Sowjetunie het duidelik geblyk toe Lenin in 1921 die Komintern met sy sogenaamde Nuwe Ekonomiese Beleid (NEB) gekonfronteer het. Die NEB (1921-1924) het onder meer voorsiening gemaak vir klein private ondernemings in die Sowjetunie. Terselfdertyd het Lenin toenadering tot die Sosialiste en Liberaliste aan- beveel en revolusionêre "avonture" veroordeel ten einde die Kommunistiese Sowjetunie vir die kapitalistiese lande meer aanvaarbaar te maak.
StalinismeWysig
Na Lenin se dood in 1924 het 'n ideologiese stryd tussen Leon Trotsky (1879-1940) en Josef Stalin (1879-1953) ontstaan. Trotsky het aangevoer dat samelewings nie, soos deur Marx beskryf, gelykmatig volgens 'n vaste patroon ontwikkel nie maar juis ongelykmatig, waardeur 'n voortdurende reeks revolusies nodig is. Hy het gewys op die noodsaaklikheid dat revolusionêre situasies oral in die wêreld gevind of geskep moet word, dat ʼn revolusionêre bewussyn by die proletariaat gekweek moet word en dat die party altyd vir revolusionêre neigings vatbaar moet wees.
In teenstelling met Trotsky se teorie van 'n wêreldwye of "permanente" revolusie het Stalin ʼn beleid van "sosialisme in een land" voorgestaan. Hy het, net soos Lenin, geglo dat dit moontlik is om die Kommunisme in een land te vestig sonder om te wag op revolusies in ander kapitalistiese lande. Hy het egter gevrees dat die kapitalistiese lande sou probeer om die Russiese Revolusie ongedaan te maak en het daarom die proses van sosialisering versnel.
Hy het sy sleutelposisie in die Sentrale Komitee van die Kommunistiese Party gebruik om diktatoriale magte te bekom, alle teenkanting uit te skakel en Trotsky te verban (1929). Die beleid wat later as Stalinisme bekend geword het, was in werklikheid 'n versnelde voortsetting van ortodokse Marxistiese Leninisme: versnelde industrialisasie ten koste van die landbou en (teen 1928) versnelde. gedwonge kollektivisering van die landbou. Stalin het egter van Lenin verskil in die opsig dat hy as gevolg van die versnelde sosialisering 'n ooreenstemmende intensivering van die klassestryd te wagte was en derhalwe 'n binnelandse skrikbewind gevoer het. Elke sosiale groep in die Sowjetunie is deur Stalin se terreur geraak.
Die Kommunistiese Party is telkens gesuiwer, lojale Kommuniste is geskors, veroordeel, verban of vermoor. Miljoene dwangarbeiders het talle kanale, fabrieke en dam me gebou. Die staatsapparaat, die onderwys, wetenskap en nywerheid is deur talle suiwerings geteister. In die proses van sosialisering het die klem op nasionalisme eerder as op internasionalisme geval. In die Komintern het Stalin voortgegaan om die Sowjetunie se belange voorop te stel en slaafse navolging van Moskou te eis. In 1928 is die Verenigde Front-beleid waarmee Lenin in 1921 begin het, laat vaar en is die Sosiaal-Demokrate en Liberaliste weer eens as vyande bestempel, net soos die Fasciste later. In 1935 is die Verenigde Front-beleid in ere herstel en is Kommuniste in Europa versoek om saam met die Sosialiste teen die Fascisme te veg.
In 1939, toe die Sowjetunie 'n verdrag vir gebiedsuitbreiding met Nazi-Duitsland sluit, is anti-Fascisme veroordeel omdat Stalin verklaar het dat die Fascisme nie so 'n groot boosheid soos die kapitalisme was nie. Die talle beleidveranderinge is elke keer deur die Sowjetunie se eie belange gepaal en nie deur die van wêreldkommunisme nie. Stalin se voorbeeld is deur die leiers van die ander Kommunistiese partye gevolg. Hulle het, net soos Stalin, met behulp van persoonlike agente hul gesag uitgeoefen, eerder as deur middel van die party. Die party as instelling het gevolglik agteruitgegaan. Sowjet-oorheersing van die Komintern en die sterk sentralisasie van die Komintern se bestuursapparate het dus daarvoor gesorg dat wêreldkommunisme voor die Tweede Wêreldoorlog 'n monolitiese beweging was.
VerspreidingWysig
Na die Tweede Wêreldoorlog, waaruit die Sowjetunie as 'n groot moondheid getree het, het die Kommunisme vinnig na groot dele van Europa en Asië versprei. Teen die middel van die 20e eeu het dit ook vastrapplek in Afrika en Latyns-Amerika gekry. Die vinnige verspreiding oor groot en uiteenlopende gebiede het onvermydelik daartoe gelei dat die beweging sy monolitiese karakter verloor het. Die tradisionele Marxistiese Leninisme en Stalinisme, soos voorgeskryf deur Moskou, was nie noodwendig vir ander Kommunistiese lande, elk met sy eie omstandighede, aanvaarbaar nie. So het Maoïsme byvoorbeeld in Asië ontstaan, Titoïsme in Europa en Castroïsme in Latyns-Amerika.
EuropaWysig
Die Sowjet-leërs wat in 1945 na Berlyn opgeruk het, het die een Oos-Europese staat na die ander "bevry". Onder die wakende oog van Moskou was Kommunistiese partye teen 1949 in al hierdie lande (Albanië, Bulgarye, Roemenië, Pole, Tsjeggo-Slowakye, Oos-Duitsland en Joego-Slawië) aan die bewind. Die Kommunistiese oorname het in die meeste gevalle in drie fases geskied. Tydens die eerste fase was daar 'n ware koalisie tussen Sosialiste en Kommuniste. In die tweede fase het die koalisie oënskynlik voortgeduur maar is die werklike sleutelposisies deur Kommuniste gevul.
In die derde fase is die Sosialiste gedwing om met die Kommuniste saam te smelt. Die Kommunistiese partye in Oos-Europa het reeds voor die Tweede Wêreldoorlog bestaan en het tydens die oorlog groot aansien verwerf vanweë hul aktiewe verset teen die Duitse besetting. Hulle het tot die Komintern behoort, was op Sowjet-lees geskoei en was dus aanhangers van die Stalinisme. Joego-Slawië was egter 'n uitsondering. Die spesifieke wyse waarop die Kommuniste onder leiding van Josip Tito in Joego-Slawië aan die bewind gekom het, die wyse waarop die land sy posisie teenoor Moskou verdedig het en die teoretiese en praktiese afwyking wat dit ten opsigte van Marxistiese Leninisme nagevolg het, regverdig die gebruik om van die Joego-Slawiese opvattings oor die staat en maatskappy as "Titoïsme" te praat.
Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog het die ondergrondse Kommunistiese party in Joego-Slawië reeds 'n staatsapparaat gereed gehad waarmee hy die bewind kon oorneem. Tito is aangewys as president. Die Joego-Slawiese praktyk het geteer dat ʼn sosialistiese oorwinning wel op ʼn ander wyse as die Russiese Revolusie kon geskied en dat die veelheid van historiese bewegings nie na een enkele vorm herlei kon word nie. Bowendien het die Joego-Slawe geweier om die Stalinisme te aanvaar.
Gedwonge kollektivisering van die landbou volgens die Sowjet-model is deur Joego-Slawië afgewys, terwyl kleinskaalse private ondernemings aangemoedig word. Daar word gewaak teen oordrewe nasionalisme en burokrasie. Joego-Slawië maak daarop aanspraak dat hy die enigste Kommunistiese land is wat die ideaal van die verdwyning van die staat geleidelik verwesenlik: die staat beheer die ekonomiese en sosiale lewe nie so vol kame soos in die ander Kommunistiese lande nie. In sy buitelandse beleid weier hy om aan een van die twee magsblokke (Oos en Wes) gebonde te wees.
Die ontstaan van Titoïsme het op aandrang van die Sowjetunie 'n verskerping van Stalinisme in die ander Oos-Europese lande tot gevolg gehad en in 1948 is Joego-Slawië uit die Kominform geskors. Die Kominform (Kommunistiese Informasieburo) is in 1947 gestig om die ou Derde Internasionale te vervang en slegs die Oos-Europese lande en die Kommunistiese partye van Frankryk en Italië is toegelaat om hulle hierby aan te sluit. Tot en met die laat 1980s was die hele Oos-Europa, met uitsondering van Joego-Slawië en Albanië, onder die Sowjetunie se invloedsfeer. Hoewel verskeie variasies van (gewoonlik meer liberale) Kommunisme al in lande soos Pole, Hongarye en Tsjeggo-Slowakye ontstaan het en weer deur die Sowjetunie onderdruk is. Albanië het in die laat vyftigerjare afvallig van Moskou geword weens die beleid van destalinisasie wat in 1956 deur Nikita Chroesjtsjof ingevoer is. Na 'n breuk tussen Moskou en Beijing ontstaan het, was Albanië 'n Chinese satellietstaat.
AsiëWysig
Net soos in Europa is die vinnige verspreiding van die Kommunisme in Asië ook grotendeels aan die Tweede Wêreldoorlog toe te skryf. Die Kommunistiese partye in die lande van Suidoos-Asië is versterk deurdat hulle deelgeneem het aan en in baie gevalle die leiding geneem het in die nasionale verset teen Westerse koloniale oorheersing en Japanse imperialisme. Na die oorlog het die koloniale moondhede, wat weer hul besittings opgeëis het, die nasionaliste soms in die arms van die Kommunisme gedryf, byvoorbeeld in Indo-China, waar ʼn guerrillastryd in 1946 teen die Franse ontstaan het.
Die stryd het na die onttrekking van Frankryk in 1954 in 'n volskaalse oorlog ontvlam wat eers in 1973 met die totstandkoming van 'n verenigde Vietnam beëindig is. Sedertdien het Laos en Kambodja ook onder Kommunistiese bewind gekom. Om die Japanse oorgawe te vergemaklik, is Korea in 1945 in twee verdeel: Noord-Korea was onder die invloed van die Sowjetunie en Suid-Korea onder die invloed van die VSA.
Die Kommunistiese noorde se aanval op die suide in 1950 het tot ʼn volskaalse oorlog gelei wat eers in 1953 beëindig is. Noord-Korea het Kommunisties gebly. Die belangrikste gebeurtenis in Asië was die stigting van Kommunistiese China (die Volksrepubliek China) in 1949 onder leiding van Mao Zedong. Hoewel die Kommunistiese Party van China onder toesig van die Komintern ontwikkel en Mao in Marxistiese terme gedink het, het die Chinese Revolusie op 'n heel ander wyse as die Russiese Revolusie geskied. Dit is deur 'n langdurige guerrillastryd voorafgegaan waarin nasionalisme en die eie Chinese kulturele tradisie 'n groot rol gespeel het. Die toepassing van Chinese Marxisme (Maoïsme) in die praktyk in die loop van die vyftigerjare het teen 1960 ʼn definitiewe breuk tussen Beijing en Moskou veroorsaak.
Die Chinese Revolusie, in teenstelling met die Russiese, was onmiskenbaar 'n boererevolusie. Mao was reeds in 1935 daarvan oortuig dat die boere, wat 'n onmisbare rol in die voortsetting van die guerrillastryd gespeel het, na die Kommunistiese oorwinning die wesenlike krag van die revolusionêre proses moes vorm. Hierdie siening was in regstreekse botsing met die beleid van Stalin en die Komintern, wat die klem op industrialisasie laat val het. Mao het ook van ortodokse Marxisme afgewyk in die opsig dat hy die sogenaamde "eerste fase" van die revolusie (samewerking met die bourgeoisie) oorgeslaan en sedert 1939 die Kommuniste die leiding laat neem het. In ortodokse Marxisme speel die massa 'n veel passiewer rol as in die Maoïsme.
Volgens die Maoïsme moet die Kommunistiese Party in voortdurende dialoog met die massa verkeer en hom in baie opsigte deur die massa laat lei. In Moskou, daarenteen, word veel meer op ʼn tegnokratiese elite vertrou. In die Maoïsme val die klem veeI sterker op die menslike wil as ʼn faktor in die geskiedenis, in teenstelling met die rasionele beplanning en burokratiese leiding in die Sowjetunie. Om die rede het Mao die kollektivisering van die massa as 'n voorvereiste vir die kollektivisering van die landbou gestel.
Die begrip teenstellings staan sentraal in die Maoïstiese leer. Die dialektiese proses het volgens Mao nie na die revolusie opgehou nie, want dit sou stagnasie van die sosiale ontwikkeling impliseer. Die gedagte dat teenstellings binne die sosiale struktuur ook na die revolusie ontstaan en opgelos moet word, hou verband met Mao se siening van "permanente revolusie": die massa moet voortdurend gemobiliseer word ten einde die revolusie vorentoe te dra en te verhoed dat die heersende klas "bourgeois" word. Hiervan was die Kulturele Rewolusie in China (1966/ 67) 'n voorbeeld.
China het die Sowjetunie nie beskou as 'n kommunistiese staat nie, maar as 'n tegnokrasie wat onbevoeg was om die leiding in die wêreldrevolusie te neem. Die wêreldrevolusie moet, volgens Mao, die kapitalistiese lande via die Derde Wêreld bereik. Daarom dat China, nog voor die Sowjetunie, ʼn groot belangstelling in die Derde Wêreld en veral in Afrika begin toon het. Die verset teen tegnokrasie het by baie jeugdiges in die Weste weerklank gevind en 'n belangstelling in die Volksrepubliek China laat ontstaan. Daardeur is die ideologiese verdeling wat die Kommunisme sedert die Tweede Wêreldoorlog kenmerk, nog verder beklemtoon.
Latyns-AmerikaWysig
Kuba was die eerste Latyns-Amerikaanse land waar die Kommunisme geseëvier het en is tot dusver die enigste land waar dit staande gebly het. Die revolusie is in 1959 deur Fidel Castro bewerkstellig. Daar bestaan groot verskille tussen Castroïsme en die Kommunistiese partye van die ander Latyns-Amerikaanse lande, wat hul leiding van Moskou ontvang. Die verskille geld veral ten opsigte van die bewerkstelliging van die Kommunistiese revolusie in Latyns-Amerika. Volgens die Sowjetunie was Latyns-Amerika nog half-feodaal en halfkoloniaal.
Die revolusie moet derhalwe 'n demokratiese karakter hê en kan slegs deur middel van ʼn koalisie tussen die arbeiders, kleinboere en nasionale bourgeoisie slaag. Die revolusie moet in die stede gesentreer wees en die voorhoede moet deur die Kommunistiese Party gevorm word. Daarenteen beskou Castro, net soos die Chinese, die platteland as van groter belang omdat hy self die Kubaanse Revolusie met behulp van die kleinboere bewerkstellig het.
Vir hom speel die (plattelandse) partisane dus 'n belangriker rol as die (stedelike) party. Castro is in die eerste plek 'n nasionalis en dan eers 'n Marxis. Hoewel Kuba in die ideologiese stryd in die Kommunistiese wêreld aanvanklik 'n ongebonde houding ingeneem het, was hy sedert die vroeë sewentigerjare in toenemende mate van Sowjet-bystand afhanklik en derhalwe in die Sowjet-invloedsfeer. Die owerheidsbeleid is ook dienooreenkomstig gewysig om by die Sowjet-model aan te pas.
Castro se bewind was ernstig getoets in die nasleep van die Sowjet-ineenstorting in 1991 (bekend in Kuba as die Spesiale Tydperk). Die land het 'n ernstige ekonomiese afswaai beleef as gevolg van die onttrekking van Sowjet-subsidies jaarliks van $ 4 miljard tot $ 6 miljard, wat gevolglik effekte soos voedsel- en brandstoftekorte tot gevolg het.[1][2] Kuba het sedertdien 'n nuwe bron van hulp en ondersteuning in die Volksrepubliek van China gevind. Daarbenewens het Hugo Chávez, voormalige president van Venezuela, en Evo Morales, president van Bolivia, bondgenote geword en albei lande is groot olie- en gas uitvoerders.
AfrikaWysig
In Noord-Afrika, net soos in die res van die Arabiese wêreld, het die Kommunisme nie veel welslae behaal nie. Ter wille van ekonomiese en militêre bystand van die Sowjetunie was Kommunistiese partye wel toegelaat solank hulle nie revolusionêre aktiwiteite onderneem het nie. Die Marxisme word beskou as "goddeloos" en onversoenbaar met die Islamitiese kultuur. In Egipte het die voormalige president Gamal Abdel Nasser, wat in 1952 aan die bewind gekom het, wel 'n gematigde vorm van sosialisme, bekend as Arabiese Sosialisme, ingevoer. Die Suezkanaal, groot handelsondernemings en nywerhede is genasionaliseer, terwyl private grondbesit tot 'n vasgestelde maksimum beperk is.
Daar het enige ooreenkoms met die Kommunisme egter opgehou. Afrika suid van die Sahara het eers aan die einde van die vyftigerjare die belangstelling van die Kommunistiese wêreld (China sowel as die Sowjetunie) gewek. Die Chinese en die Sowjet-offensief in Afrika was onafhanklik van mekaar en dikwels in regstreekse konflik. Sedert die laat sestigerjare was Afrika die middelpunt van die Sowjetunie en China se stryd om leierskap van die Kommunistiese wêreld, en Kuba het ook aan die kant van die Sowjetunie toegetree.
'n Spesiale departement vir Afrika was in 1958 deur die Sowjetunie se departement van buitelandse sake gestig en het binne 3 jaar soveel welslae behaal dat dit in twee verdeel is. Die Tweede Departement vir Afrika was verantwoordelik vir Afrika suid van die Sahara en het so groot geword dat dit self ook later in twee verdeel is. Die Sowjetunie se teenwoordigheid in Afrika het gespruit uit 'n begeerte om die vasteland (die wêreld se tweede grootste) vir die Sowjetblok te wen, nie net ter wille van die enorme ekonomiese voordeel wat hy daaruit kan put nie, maar ook ter wille van die strategiese waarde in terme van die Koue Oorlog. Die inlywing van Afrika by die Sowjetblok moes egter sonder geweld geskied, dit wil sê sonder 'n gewelddadige konfrontasie tussen die Ooste en die Weste, wat 'n kernoorlog kon ontketen.
Nasionalistiese bewegings was egter aangemoedig om nie voor geweld terug te deins nie. Dit het voorsiening gemaak vir 'n stryd teen neo-kolonialisme, met ander woorde die nuwe state moet ekonomies onafhanklik van die Westerse moondhede word. Dit soud bewerkstellig deur die verskaffing van ekonomiese en tegniese hulp deur die Sowjetunie, waardeur die Russe ook beheer oor die verdere ekonomiese beplanning van die state sou verkry. Daarna moes daar ontslae geraak word van leiers wat hulle teen Kommunistiese druk verset of wat nie sterk genoeg in hul pro-Kommunistiese optrede is nie, en in die laaste fase moet hulle vervang word deur jonger leiers wat in die Sowjetunie of in sy satellietstate opgelei en geïndoktrineer is.
Ontwikkelings in Afrika sedert 1962 het die Sowjet-program egter heeltemal verongeluk. Die eerste fase het byvoorbeeld oorbodig geword omdat die Westerse moondhede geredelik van hul kolonies afstand gedoen het en is net ten opsigte van die Portugese kolonies toegepas. Die tweede fase het haas onuitvoerbaar geword omdat Afrika se afhanklikheid van die Westerse ekonomieë onderskat is en die beplande ekonomiese hulp uit die Sowjetunie dus onvoldoende was. Die derde en die vierde fase is in die wiele gery deur die Afrika-nasionalisme, waarvan die krag ook deur die Sowjetunie onderskat was. Dit het geblyk dat die Afrika-leiers, nadat hulle eers aan die bewind gekom het, verkies het om 'n konserwatiewe koers in te slaan en nie revolusionêre aktiwiteit in hul eie lande wou duld nie. Hulle was gretig om ekonomiese en tegniese hulp van die Sowjetunie sowel as van die Weste te ontvang, maar sonder om daarmee hul selfstandigheid prys te gee.
Die gedagte aan 'n onbuigsame program vir Afrika is deur die Sowjetunie laat vaar. In sy taktiek daarna het die staat daarop gekonsentreer om die vertroue van die Afrikastate te wen, hoofsaaklik deur 'n aansienlike bydrae tot hul ekonomiese en politieke stabiliteit te lewer. Daar was ook besliste pogings aangewend om politieke en intellektuele leiers vir die Moskou-ideologie te wen. China se benadering tot Afrika het verskil in baie opsigte van die van die Sowjetunie. In ooreenstemming met Mao se teorie oor permanente revolusie het China oorlog as die hoogste vorm van stryd beskou, waardeur teenstellings tussen klasse en tussen nasies opgelos moet word. Bloedige revolusies was beskou as deel van 'n groter wêreldskema.
Anders as die Sowjetunie het China dit as onmoontlik beskou om Afrika by 'n Chinese ryk in te lyf, maar 'n chaotiese en deur revolusie geteisterde Afrika sou vir China 'n belangrike strategiese wapen teen die Weste wees. Sowjet-teenwoordigheid in Afrika was vir China net so ongewens soos die van die Westerse lande. Chinese indringing in Afrika het in 1955 begin met die opening van ʼn ambassade in Kaïro en het in die daaropvolgende dekade so vinnig gevorder dat talle organisasies in die lewe geroep is om die kontak met die Afrikalande te handhaaf. Die organisasies wass almal oënskynlik ekonomies of kultureel van aard, maar die meeste van hulle het politieke doelwitte en was direk aan die Chinese premier verantwoordelik.
Die Kommissie vir Kulturele Betrekkinge was byvoorbeeld belas met die taak om rekrute vir guerrilla-oorlogvoering in Afrika te werf en op te lei, terwyl die China-Afrika- Vriendskapsgenootskap verantwoordelik was vir politieke ondermyning. Die Arabiese lande in Afrika, veral Egipte, was spoedig deur China afgeskryf as " imperialistiese werktuie" (waarby die Sowjetunie ook as imperialisties bestempel word) en meer aandag is aan Afrika suid van die Sahara geskenk, waar Maoïsme 'n vrugbaarder bodem gevind het. Vir die Swart state was Maoïsme met sy beklemtoning van revolusie as 'n aanvaarbare strydmiddel aanlokliker as die meer besadigde en "intellektuele" Sowjet-Marxisme.
Boonop het China homself as deel van die Derde Wêreld voorgedoen en as 'n land wat self "koloniale onderdrukking" verduur het totdat hy hom deur middel van 'n revolusie "bevry" het. Kultureel en ekonomies het agrariese China, wat tot onlangs self 'n onderontwikkelde land was, meer met Afrika gemeen as die Sowjetunie. Daarom dat ekonomiese en tegniese bystand van China so geredelik deur Afrika aanvaar word. Net soos die Sowjetunie het China ook die krag van Swart nasionalisme onderskat-en ernstige terugslae beleef, veral in die middel-sestigerjare toe verskeie regerings wat onder Chinese invloed was, in ʼn reeks staatsgrepe omvergewerp is. China het sy dreigemente en militante voorskrywery aan Afrikastate laat vaar en ook 'n nuwe taktiek begin volg.
Op alle terreine van die ekonomiese lewe lewer hy soveel hulp en rentevrye lenings dat sy bystand in verskeie lande onontbeerlik vir verdere ontwikkeling geword het, veral in Tanzanië. Hoewel slegs 'n geringe getal Afrikalande (Angola, Mosambiek, Benin en Madagaskar) ʼn Marxistiese regeringstelsel het, kom sosialisme in 'n verskeidenheid van vorme in baie van die ander lande voor. Hul vatbaarheid vir invloede uit die Kommunistiese wêreld (die Sowjetunie en China) is nie soseer ideologies van aard nie, maar ekonomies. Dit is die vatbaarheid wat deur die Kommunisme uitgebuit kon word.
Suid-AfrikaWysig
In 1915 het 'n deel van die Arbeiderparty weggebreek en ʼn organisasie, die International Socialist League, gestig. Sy amptelike spreekbuis was 'n publikasie genaamd die International. Ander linksgesinde groepe in Suid-Afrika in daardie jare was die Cape Communist Party, die Social Democratic Federation, die Durban Marxian Club en die Jewish Socialist Society. Hierdie organisasies het by 'n kongres in Johannesburg (Januarie- Maart 1921) besluit om die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party te stig.
Die stigtingskongres is in Julie/ Augustus 1921 in Kaapstad gehou. Die amptelike publikasie van die SAKP was The Worker, waarmee die International saamgesmelt het. Meer as die helfte van die blad is in Swart tale gepubliseer omdat daar veral gepoog is om die Swart arbeiders by die Kommunistiese beweging te betrek. Die sekretaris van die party, W.H. Andrews, het die SAKP in 1923/24 in die Derde Internasionale in Moskou verteenwoordig.
Die internasionale se inmenging met die SAKP se beleid het in 1927 tot 'n skeuring in die party gelei en verskeie van die leiers, onder wie Andrews, is deur Moskou geskors. Die aksieprogram wat in 1927 deur die party op voorskrif van Moskou opgestel is, was onder meer daarop gemik om alle beperkende maatreëls ten opsigte van arbeiders (Blank sowel as Swart) en hul organisasies op te het, grondbesit te herverdeel, gratis onderwys vir almal te bekom en die Kaapse stem reg vir Nie-Blankes na die ander provinsies uit te brei.
Kort voordat die Wet op die Onderdrukking van die Kommunisme (No. 44 van 1950) op 17 Julie 1950 van krag geword het, het die SAKP self ontbind en ondergronds gegaan. Sommige van die partylede het beheer verkry oor Swart politieke organisasies soos die African National Congress. Na sy verbanning het die SAKP sy aktiwiteite in Brittanje voortgesit. ʼn Marxisties-Leninistiese program vir Suid-Afrika wat in 1962 deur die Sentrale Komitee van die party opgestel is, aanvaar die beleid van ondermyning en gewelddadige revolusie. Die Suid-Afrikaanse situasie word as 'n spesiale soort kolonialisme beskou en 'n regering soortgelyk aan die van die "volksdemokrasieë" van Oos-Europa word vir Suid-Afrika in die vooruitsig gestel. Op 2 Februarie 1990 het die regering die SAKP, die ANC, die PAC en ander verbode partye en organisasies ontban.[3] Tydens die eerste demokratiese en veelrassige parlementsverkiesings van April 1994 het die SAKP nie as 'n onafhanklike party aan die verkiesing deelgeneem nie, maar sy lede aangemoedig om die ANC te steun. Die ANC het die verkiesing gewen en in sy kabinet het die nuwe president, Nelson Mandela, 'n aantal lede van die SAKP / ANC aangestel, insluitende Joe Slovo as die Minister van Behuising.
BronneWysig
- Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409567 band
VerwysingsWysig
- (2008) “Health consequences of Cuba's Special Period”. CMAJ : Canadian Medical Association Journal 179 (3). doi:10.1503/cmaj.1080068.
- Patricia Maroday (12 Januarie 2015). "Doing Business with Cuba – The Complete Guide". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 14 Maart 2016.
- Winkler Prins Encyclopedie 1991, deur: red. Winkler Prins, bl. 323
Sien ookWysig
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die | vertaal.
|
<urn:uuid:e69f1535-9aa5-4403-8c06-ab07dae19433>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Kommunisme
|
2019-07-19T18:32:27Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00114.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999998
| false
|
Genevieve Cortese
Jump to navigation
Jump to search
Genevieve Cortese | |
Geboorte | 8 Januarie 1981 |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Kinders | 3 |
Beroep(e) | Aktrise |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Genevieve Cortese (gebore 8 Januarie 1981) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Kids in America (2005) en Hated (2012), en in die televisiereekse Wildfire (2005) en Flashforward (2009).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 2005: Kids in America
- 2012: Hated
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 2005: Wildfire
- 2009: Flashforward
Video's[wysig | wysig bron]
- 2005: Unraveled
|
<urn:uuid:486b95cf-2678-4c72-a758-ee4421935ae4>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Genevieve_Cortese
|
2019-07-19T19:25:35Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00114.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.995412
| false
|
Hulp
Kategorie:Arnhem
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
Bladsye in kategorie "Arnhem"
Die volgende 5 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 5.
Arnhem
S
Schaarsbergen
T
Terlet
V
Vitesse Arnhem
’t Vlot
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorie:Arnhem&oldid=1876088
"
Kategorie
:
Munisipaliteite in Gelderland
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Ander projekte
Wikimedia Commons
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Wikidata-item
Ander tale
العربية
Беларуская
Català
Čeština
Dansk
Deutsch
English
Español
Eesti
فارسی
Français
Frysk
עברית
Italiano
日本語
한국어
Nederlands
Polski
Português
Română
Русский
Simple English
Slovenščina
Svenska
Türkçe
Українська
West-Vlams
Wysig skakels
Die bladsy is laas op 4 Januarie 2019 om 18:50 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:e644a642-fae8-4173-b1fc-3860bac5e4ae>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Arnhem
|
2019-07-19T19:32:00Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00114.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.996026
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "12 November" skakel
←
12 November
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
12 November
:
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Lys van historiese herdenkings
(
← skakels
wysig
)
Thabo Mbeki
(
← skakels
wysig
)
1968
(
← skakels
wysig
)
1964
(
← skakels
wysig
)
2000
(
← skakels
wysig
)
1956
(
← skakels
wysig
)
1981
(
← skakels
wysig
)
1984
(
← skakels
wysig
)
1995
(
← skakels
wysig
)
1950
(
← skakels
wysig
)
2002
(
← skakels
wysig
)
1929
(
← skakels
wysig
)
1918
(
← skakels
wysig
)
1865
(
← skakels
wysig
)
6 November
(
← skakels
wysig
)
7 November
(
← skakels
wysig
)
9 November
(
← skakels
wysig
)
10 November
(
← skakels
wysig
)
11 November
(
← skakels
wysig
)
13 November
(
← skakels
wysig
)
14 November
(
← skakels
wysig
)
15 November
(
← skakels
wysig
)
17 November
(
← skakels
wysig
)
18 November
(
← skakels
wysig
)
19 November
(
← skakels
wysig
)
20 November
(
← skakels
wysig
)
21 November
(
← skakels
wysig
)
22 November
(
← skakels
wysig
)
23 November
(
← skakels
wysig
)
24 November
(
← skakels
wysig
)
25 November
(
← skakels
wysig
)
26 November
(
← skakels
wysig
)
27 November
(
← skakels
wysig
)
28 November
(
← skakels
wysig
)
29 November
(
← skakels
wysig
)
30 November
(
← skakels
wysig
)
1576
(
← skakels
wysig
)
1588
(
← skakels
wysig
)
1514
(
← skakels
wysig
)
1547
(
← skakels
wysig
)
1323
(
← skakels
wysig
)
1347
(
← skakels
wysig
)
November
(
← skakels
wysig
)
1202
(
← skakels
wysig
)
1035
(
← skakels
wysig
)
607
(
← skakels
wysig
)
Kalender
(
← skakels
wysig
)
24 Maart
(
← skakels
wysig
)
Titaan (maan)
(
← skakels
wysig
)
Johannes Kerkorrel
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/12_November
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:a7c24dcb-f063-4faf-9303-80f61b9d6543>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/12_November
|
2019-07-19T18:53:56Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00114.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999173
| false
|
Bespreking:Utah
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Utah-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:d0456d75-36a3-42d4-b4b8-fbedb7bf8f20>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Utah
|
2019-07-21T00:45:40Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00274.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999988
| false
|
Helios
Jump to navigation
Jump to search
Helios | |
---|---|
Alexander die Grote as Helios. Romeinse kopie van die Griekse oorspronklike
Naam | Helios |
God van | Die Son |
Blyplek | Hemel |
Gade | Perse, Klumene |
Ouers | Huperion en Teia |
Sibbes | Selene en Eos |
Kinders | Die Grasieë, Faiton, Aietes, Kirke, Pasifae |
Romeinse eweknie | Sol |
Helios was die seun van die Titane Huperion en Teia (Hesiodus) of Eurufaissa (Homeros) en die broer van die godinne Selene (Maan) en Eos (Daeraad). Die drie se name was ook die algemene Griekse name vir son, maan en daeraad.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel en:Helios
|
<urn:uuid:1ba295c8-f1a8-421e-9efe-c3099c973d21>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Helios
|
2019-07-21T00:19:58Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00274.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998716
| false
|
Sint-Niklaas
Sint-Niklaas Saint-Nicolas |
Stadhuis | |||
Ligging van Sint-Niklaas in die provinsie Oos-Vlaandere | |||
Koördinate: Koördinate: | |||
Land | België | ||
---|---|---|---|
Gewes (deelstaat) | Vlaandere | ||
Provinsie | Oos-Vlaandere | ||
Regering | |||
- Burgemeester | Lieven Dehandschutter (N-VA) | ||
Oppervlak | |||
- Munisipaliteit | 83,80 km² (32,4 vk m) | ||
Bevolking (1 Januarie 2017) | |||
- Munisipaliteit | 76 028 | ||
- Digtheid | 907/km² (2 349,1/myl2) | ||
Poskode | 9100, 9111, 9112 | ||
Skakelkode(s) | 03 | ||
Webwerf: www.sint-niklaas.be |
Sint-Niklaas (Frans: Saint-Nicolas) is 'n Belgiese stad en munisipaliteit in die noordooste van die Vlaamse provinsie Oos-Vlaandere en het 'n oppervlakte van 84 km² en 76 000 inwoners (2018). Sint-Niklaas lê 17 km van Dendermonde en ongeveer 20 km van Antwerpen.
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Sint-Niklaas het in 1217 ontstaan. Die stad kry in 1804 stadstatus.
Plekke[wysig | wysig bron]
Plekke in die munisipale gebied van Sint-Niklaas is:
Susterstede[wysig | wysig bron]
- Abingdon, Verenigde Koninkryk, sedert 1967
- Colmar, Frankryk, sedert 1962
- Gorinchem, Nederland, sedert 1968
- Lucca, Italië, sedert 1962
- Schongau, Duitsland, sedert 1962
- Tábor, Tsjeggië, sedert 2003
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Sint-Niklaas. |
|
<urn:uuid:a7061644-e4aa-44aa-805e-83591a20c36c>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Sint-Niklaas
|
2019-07-16T02:28:45Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524475.48/warc/CC-MAIN-20190716015213-20190716041213-00218.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.980002
| false
|
Gewünschte Seiten
Liste nicht vorhandener Seiten mit den meisten Links auf diese Seiten, ausschließlich solche, die nur Weiterleitungen haben. Für eine Liste nicht vorhandener Seiten mit Weiterleitungen, siehe die Liste defekter Weiterleitungen.
Unten werden bis zu 50 Ergebnisse im Bereich 1 bis 50 angezeigt.
- Vorlage:Out of copyright - non commercial re-use only (240 Links)
- Vorlage:Out of copyright - non commercial re-use (81 Links)
- Haifischli (78 Links)
- 1400 (65 Links)
- 1425 (65 Links)
- 1427 (65 Links)
- 1448 (65 Links)
- 1455 (65 Links)
- 1407 (64 Links)
- 1410 (64 Links)
- 1412 (64 Links)
- 1417 (64 Links)
- 1423 (64 Links)
- 1426 (64 Links)
- 1433 (64 Links)
- 1437 (64 Links)
- 1443 (64 Links)
- 1445 (64 Links)
- 1459 (64 Links)
- 1401 (63 Links)
- 1404 (63 Links)
- 1405 (63 Links)
- 1406 (63 Links)
- 1408 (63 Links)
- 1409 (63 Links)
- 1411 (63 Links)
- 1416 (63 Links)
- 1418 (63 Links)
- 1419 (63 Links)
- 1421 (63 Links)
- 1424 (63 Links)
- 1428 (63 Links)
- 1429 (63 Links)
- 1434 (63 Links)
- 1436 (63 Links)
- 1438 (63 Links)
- 1439 (63 Links)
- 1446 (63 Links)
- 1447 (63 Links)
- 1451 (63 Links)
- 1453 (63 Links)
- 1454 (63 Links)
- Vorlage:No Copyright – Non Commercial Use Only (61 Links)
- U. A. (47 Links)
- 1397 (40 Links)
- Reinhard Thielsch (40 Links)
- 1396 (38 Links)
- 1302 (37 Links)
- 1388 (37 Links)
- 1313 (36 Links)
|
<urn:uuid:2511824f-068a-466a-ba9c-d3e04698a054>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://fuerthwiki.de/wiki/index.php/Spezial:Gew%C3%BCnschte_Seiten
|
2019-07-16T02:32:06Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524475.48/warc/CC-MAIN-20190716015213-20190716041213-00218.warc.gz
|
by-sa
|
4.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"4.0",
"4.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.745718
| false
|
Arena da Baixada
Arena da Baixada | ||
Volle naam | Estádio Joaquim Américo Guimarães | |
---|---|---|
Ligging | Curitiba, Brasilië | |
Koördinate | Koördinate: | |
Eienaar | Clube Atlético Paranaense | |
Operateur | G3 United | |
Kapasiteit | 42 372[1] | |
Oppervlak | Gras | |
Konstruksie | ||
Eerste sooi gespit | 1 Desember 1999 | |
Gebou | 1997–1999 | |
Geopen | 24 Junie 1999[2] | |
Renovasie | 2009, 2012–2014 | |
Huurders | ||
Arena da Baixada (Portugees: [aˈɾẽnɐ dɐ bajˈʃadɐ]), amptelik Estádio Joaquim Américo Guimarães, is 'n sokkerstadion in Curitiba, Brasilië. Dit was een van die gasheerstadions vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014. Die stadion het 'n kapasiteit van 43 000.[3] Die Arena da Baixada is in 1999 geopen en is die tuisveld van die sokkerklub Clube Atlético Paranaense.
Inhoud
Fotogalery[wysig | wysig bron]
Wedstryde[wysig | wysig bron]
FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014[wysig | wysig bron]
- Hoofartikel: FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014.
Datum | Tyd | Span 1 | Telling | Span 2 | Rondte | Toeskouers |
---|---|---|---|---|---|---|
16 Junie 2014 | 16:00 | Iran | 0–0 | Nigerië | Groep F | 39 081 |
20 Junie 2014 | 19:00 | Honduras | 1–2 | Ecuador | Groep E | 39 224 |
23 Junie 2014 | 13:00 | Australië | 0–3 | Spanje | Groep B | 39 375 |
26 Junie 2014 | 17:00 | Algerië | 1–1 | Rusland | Groep H | 39 311 |
|
<urn:uuid:3a5b5377-787b-4174-9d9d-2782cae576b2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Arena_da_Baixada
|
2019-07-17T07:08:27Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525094.53/warc/CC-MAIN-20190717061451-20190717083451-00378.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.98364
| false
|
Bespreking:31
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die 31-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:0ea5684f-a8ca-4238-9331-83203e1ea3d2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:31
|
2019-07-17T06:38:43Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525094.53/warc/CC-MAIN-20190717061451-20190717083451-00378.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999996
| false
|
Bespreking:Frankie Muniz
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Frankie Muniz-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:378152ee-a4df-4d49-89bb-2df4a2582b56>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Frankie_Muniz
|
2019-07-17T06:49:50Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525094.53/warc/CC-MAIN-20190717061451-20190717083451-00378.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999941
| false
|
Bespreking:Guggenmusik
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Guggenmusik-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:00e004e4-b004-4d46-a691-4673a3335e8e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Guggenmusik
|
2019-07-17T06:48:46Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525094.53/warc/CC-MAIN-20190717061451-20190717083451-00378.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999968
| false
|
Bespreking:Roland Barthes
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Roland Barthes-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:26a31593-07ca-4285-bebd-5e605389aadf>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Roland_Barthes
|
2019-07-17T06:40:17Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525094.53/warc/CC-MAIN-20190717061451-20190717083451-00378.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999967
| false
|
Margaret Drabble
Jump to navigation
Jump to search
Margaret Drabble | |
Margaret Drabble in 2011
Geboortenaam | Dame Margaret Drabble, Lady Holroyd |
---|---|
Gebore | 5 Junie 1939 Sheffield, Engeland |
Nasionaliteit | Verenigde Koninkryk |
Ouers | John F. Drabble en Kathleen Marie (née Bloor) |
Beroep | Skrywer en kritikus |
Huweliksmaat | Clive Swift (1960–1975; geskei) Sir Michael Holroyd (1982–hede) |
Kind(ers) | Rebecca Swift, Adam Swift, Joe Swift |
Sy is die suster van die skrywer A.S. Byatt.
|
<urn:uuid:e792e0b1-4049-4eec-92e3-f5aeae14c684>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Margaret_Drabble
|
2019-07-17T07:24:06Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525094.53/warc/CC-MAIN-20190717061451-20190717083451-00378.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.970966
| false
|
Departement van Kuns en Kultuur
Die Departement van Kuns en Kultuur is een van die departemente van die Suid-Afrikaanse regering. Dit bevorder, ondersteun, ontwikkel en beskerm kunste, kultuur en erfenis van Suid-Afrika. Die erfenisterreine, museums en monumente van die land word ook deur hierdie departement bestuur. Die politieke hoof van die departement is die Minister van Kuns en Kultuur; sedert 2014 is dit Nathi Mthethwa.
Sien ook[wysig | wysig bron]
- Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalkundige gemeenskappe
|
<urn:uuid:39a23017-f6a8-472f-92bc-63385c4bd348>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Departement_van_Kuns_en_Kultuur
|
2019-07-21T00:47:49Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00298.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999562
| false
|
Katedraal van Vilnius
Die Sint-Stanislaus- en Sint-Ladislauskatedraal in Vilnius (Litaus: Vilniaus Šv. Stanislovo ir Šv. Vladislovo arkikatedra bazilika, Pools: Bazylika archikatedralna św. Stanisława Biskupa i św. Władysława, kort Vilniaus katedra) is die Rooms-Katolieke katedraal van die aartsbisdom Vilnius, die hoofstad van Litaue, en die belangrikste plek van aanbidding vir Rooms-Katolieke gelowiges in die land. Aan die katedraal is in 1985 die eretitel Basilica minor verleen.
Die katedraal is aan die voet van die burgheuwel van die grootvorstelike paleis, die Gediminas-burg, in die historiese stadskern van Vilnius geleë en staan dus op historiese grond: hier was 'n vroeë nedersetting geleë en die kerkgebou is dus nou verweef met die Litause geskiedenis. Dit is ook hier waar die grootvorste van Litaue gekroon en beduidende Litause persoonlikhede ter ruste gelê is.
Die basiliek gaan in sy huidige vorm terug op 'n ontwerp in die klassisistiese styl deur Laurynas Gucevičius en is in 1801 voltooi. Sy kloktoring (of campanile) is net soos by talle ander Baltiese kerke as 'n vrystaande struktuur uitgevoer.
Die katedraalkerk is aan die heilige biskop Stanislaus van Krakau en die heilige Ladislaus I, koning van Hongarye, gewy, twee beduidende steunpilare van die Rooms-Katolieke Kerk in die 11de eeuse oostelike Sentraal-Europa.
Inhoud
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Middeleeue[wysig | wysig bron]
Die Sint-Stanislauskatedraal word algemeen as die eerste Christelike kerk op Litause bodem beskou. Die eerste kerkgebou het waarskynlik reeds gedurende die regeringstydperk van koning Mindaugas in die 13de eeu ontstaan. Mindaugas het die Christelike geloof in 1251 veral uit politieke oorwegings aangeneem en 'n heidense heiligdom deur 'n klein Gotiese kerk met drie skepe en 'n koor laat vervang.[1] Oorblyfsels van hierdie vroeë kerkgebou is in die laat 20ste eeu onder die huidige katedraal ontdek.[2]
Ná Mindaugas se afsterwe in 1263 het die inheemse geloof weer die opperhand gekry, en aan die voet van die kasteelberg het weer 'n heidense tempel ontstaan.[3] Die kerstening van Litaue het eers in die laat 14de eeu plaasgevind toe grootvors Jogaila hom laat doop het sodat hy as Poolse koning bekroon kon word. Jogaila het sy vasbeslotenheid om die nuwe geloof aan te neem in 1387 met die bou van 'n nuwe kerk bevestig. Hierdie sakrale gebou is reeds in die volgende jaar ter geleentheid van Jogaila se troonbestyging in Pole deur aartsbiskop Bodzanta uit Gnesen as die setel van die biskop van Vilnius gewy. Saam met die bou van die katedraal is 'n teologiese skool gestig, die eerste en - tot en met die stigting van die plaaslike Jesuïete-kollege - ook die beduidendste van sy soort in Litaue.
Jogaila se kerk is in 1419 deur 'n brand vernietig. Sy neef, grootvors Vytautas, het 'n nuwe saalkerk in die Gotiese styl laat oprig wat met sy mure nog steeds die katedraal se binneruimte oorheers. In die loop van die 15de en 16de eeu is aan weerskante van die kerk kapelle bygevoeg.
Vroeë moderne tydperk[wysig | wysig bron]
Brandrampe in die 16de en 17de eeu het daartoe gelei dat die kerkgebou volgens die heersende boustyle herstel is - sodoende is Renaissance- (1534–1557, deur die Italiaanse argitek Bernardino Zanobia de Gianotti) en Barok-elemente (1612–1632, deur die Italiaanse boumeester Constantino Tencalla) bygevoeg en tegelykertyd (1624–1636) het ook die Kasimir-kapel ontstaan. Die oorlog met Moskou tussen 1654 en 1657 het verdere skade berokken so dat tussen 1666 en 1676 omvangryke herstelwerk in die binneruimte gedoen moes word. Die Kasimir-kapel se versierings is teen die einde van die 17de eeu aangebring. In 1769 is een van die twee kerktorings wat tydens die herstelwerk in die Barok-styl by die portaal opgerig is, deur 'n bliksemslag getref. Ná sy ineenstorting, wat sewe menselewens geëis en ook groot skade by die kerkgebou berokken het, moes die katedraal gesluit word.
Die huidige Klassisistiese voorkoms van die katedraal gaan terug op 'n projek van die Litause argitek Laurynas Stuoka-Gucevičius wat vanaf 1783 uitgevoer is. Stuoka-Gucevičius, wat sterk deur die Klassisistiese boustyl van die Franse rewolusionêre tydperk beïnvloed is, is in 1798 oorlede toe die boubedrywighede nog aan die gang was, tog is die projek in 1801 onder leiding van die argitek Michael Schulz voltooi.
Vanweë die inlywing van Litaue in die Russiese Tsareryk 1795–1798 is die bisdom Vilnius egter ontbind en by die aartsbisdom Mogiljov ingelyf. Die geestelike werk van plaaslike biskoppe is deur die Russiese owerheid belemmer, en met die sluiting van die Universiteit van Vilnius het die bisdom ook sy geestelike opleidingsentrum kwytgeraak. Toe die Kasimir-kerk ná die Pools-Litause Opstand in 1831 in 'n Ortodokse kerk omgeskep is, is die Rokoko-standbeelde van Litause grootvorste, heiliges en apostels in die nisse van die katedraal se buitemure verplaas.
20ste eeu[wysig | wysig bron]
Gedurende die Eerste Wêreldoorlog is die kerk deur Duitse soldate geplunder, en ná die oorlog het sowel die Poolse asook die Litause Katolieke gemeentes van Vilnius aanspraak op die katedraal gemaak. Toe die Vilnius-gebied uiteindelik aan Pole oorhandig is, is alle misse in die katedraal vanaf 1923 uitsluitlik in Pools gehou. In 1925 het die Sint-Stanislauskatedraal die amptelike setel van die nuwe aartsbisdom Vilnius geword, terwyl die westelike gebiede van die voormalige bisdom Vilnius, wat Litaus gebly het, in die nuwe bisdom Kaišiadorys verenig is.
In 1931 is krake in die katedraal se mure ontdek en vanaf die volgende jaar is omvangryke herstelwerk uitgevoer wat eers in 1939 voltooi was. Onder die Kasimir-kapel is 'n nuwe kripte aangelê.
Ná die Tweede Wêreldoorlog is die katedraal as gevolg van die Sowjet-owerheid se ateïstiese beleid in 1949 gesluit. Aanvanklik is oorweeg om dit tot 'n motorwerkswinkel om te skep.[4] Terwyl die kerkgebou vir drie jaar leeggestaan het, is verskeie kere ingebreek en kunswerke gesteel. Vanaf 1953 is die katedraal tot 'n kunsgalery omgebou wat in 1956 ingewy is. Die sterflike oorskot van Sint Kasimir is reeds in 1953 na die Pieter-en-Paulus-kerk oorgeplaas.
In 1989 is die katedraal weer aan die Rooms-Katolieke Kerk oorhandig en met 'n mis op 5 Februarie 1989 deur biskop Julijonas Steponavičius (1911–1991) feestelik heringewy.[5] Op 3 Maart 1989, een dag voor sy naamdag, is die sterflike oorskot van Sint Kasimir met 'n plegtige prosessie weer na die Kasimir-kapel teruggeplaas. Die derde belangrike gebeurtenis in 1989 was die kersfeesmis in die katedraal wat - ná taai onderhandelinge met die Staatskomitee vir Televisie en Radio (Gosteleradio) in Moskou - deur die openbare Duitse uitsaaier Südwestfunk Baden-Baden in samewerking met die Litause uitsaaikorporasie LRT regstreeks na Duitsland, Switserland, Oostenryk, die Verenigde State en Japan uitgesaai is.[6]
Argitektuur[wysig | wysig bron]
Die katedraal se huidige argitektoniese voorkoms word oorheers deur Stuoka-Gucevičius se klassisistiese ontwerp, alhoewel die binneruimte sy oorsprong in die 15de eeuse Gotiese saalkerk met drie skepe het. Stuoka-Gucevičius het die katedraal se uiterlike voorkoms by antieke voorbeelde aangepas: 'n trigliewe-fries word volgens die Doriese orde deur drie magtige gladde suile gedra, terwyl die portaal deur 'n magtige geweldriehoek afgesluit word.
Die reliëf in die geweldriehoek beeld Noag se dankoffer ná die ark-redding uit. Die drie beeldhouwerke op die gewel is tussen 1786 en 1792 deur die beeldhouer Karol Jelski geskep en beeld Sint Stanislaus (die beskermheilige van Pole, links), Sint Kasimir (die beskermheilige van Litaue, regs) en Sint Helena (middel, met 'n groot kruis in haar hand) uit. Hulle is deur Michael Schulz op die gewel geplaas en vanweë hul reusagtige afmetings eintlik buite alle proporsie. Die figure is in 1950 deur die Sowjet-bewindhebbers verwyder. Ná lang debatvoering is die kunswerke in 1997 teruggeplaas.
Aan die katedraal se linkerkant is 'n sakristie bygevoeg wat dieselfde barokstyl-voorkoms het as die Kasimir-kapel - sodoende het die katedraal uiteindelik die simmetriese vorm gekry wat in die oorspronklike klassisistiese ontwerp beplan was. Daarnaas is die grafkapelle uit die 16de en 17de eeu van eenderse buitemure voorsien, hul vensters aan die onderkant vergroot en van 'n reeks Doriese suile voorsien.
Binneruimte[wysig | wysig bron]
Die klassisistiese styl is ook in die binneruimte behou. Die pilare, wat oorspronklik deel uitgemaak het van die 15de eeuse Gotiese kerk, is net soos die gewelwe van klassisistiese elemente voorsien. Die hoogaltaar is by die Doriese orde van die buitekant aangepas - sy fries word deur swart marmersuile gedra en 'n geweldriehoek is daaroor aangebring sodat dit aan 'n tempelfront herinner.
Die skildery in die middel oor die altaar is in 1797 deur Pranciškus Smuglevičius (Pools: Franciszek Smuglewicz) geskep en beeld die marteldood van Sint Stanislaus uit. Die tabernakel op die 18de eeuse altaar is 'n waardevolle kunswerk uit die ateljee van Matthias Walbaum, 'n Augsburgse goudsmid, en is tussen 1623 en 1625 geskep. Die reliëfs op die deure beeld die "Laaste Nagmaal" en die "Preek in die Olyftuin" uit. Die krusifiks op die altaar word deur die standbeelde van Sint Stanislaus en Sint Kasimir ingeraam.
In die vroeë 16de eeu is regs van die hoofaltaar die sogenaamde "biskopskapel" aangebou. Dit het sy naam te danke aan die feit dat Vilnius se biskoppe later onder sy vloer ter ruste gelê is. Oor die tabernakel, waarin vandag die allerheiligste bewaar word (die kapel se amptelike naam is dan ook "Kapel van die Allerheiligste"), hang 'n skildery van Gonzaga Nuñez wat in 1877 geskep is.
Die syskepe se mure is met sestien skilderye versier wat deur Constantino Villani geskep is en uit die tweede helfte van die 18de eeu dateer. Tonele uit die Nuwe Testament aan die noordelike kant kontrasteer met tonele uit die Ou Testament aan die suidekant. Die skilderye aan die altaar se kant ("Die voeding van die vyfduisend" en "Die offer van Melgisedek", 1785) is net soos die skildery ("Petrus doop die soldaat in die gevangenis", 1801) en die uitbeeldings van apostels tussen pilare in die middelskip (1785) deur Franciszek Smuglewicz geskep.
Kloktoring[wysig | wysig bron]
Die vrystaande kloktoring was oorspronklik 'n ronde verdedigingstoring uit die tweede helfte van die 14de eeu wat deel uitgemaak het van die Grootvorstepaleis se Laer Kasteel. Sy mure was vier meter dik. Die skietluike aan die buitekant is nog steeds sigbaar. Die toring se fondamente is intussen 1,2 meter diep in die grond. Daar word aangeneem dat die toring reeds in die 15de eeu as kloktoring gedien het en met 'n aghoekige verdieping in die Gotiese styl verhoog is.
In die 16de eeu (omstreeks 1550 en in 1598)[8] is twee bykomende verdiepings gebou. Tydens die brand in 1610 is ook die kloktoring beskadig en vervolgens herstel. Die huidige horlosies dateer uit die 17de eeu, die koepeldak uit die jaar 1897. Vanweë sy ouderdom en die sagte grond waarop hy gebou is, het die toring intussen begin oorleun. Dit het tans 'n hoogte van 52 meter sonder en 57 meter met kruis. Die toring is in 2002 van ses nuwe klokke voorsien.
Die katedraalplein is die belangrikste politieke vergaderplein in Litaue. Op 23 Augustus 1989 - presies vyftig jaar na die ondertekening van die geheime ooreenkoms tussen Adolf Hitler en Josef Stalin - was die suidelike eindpunt van die sogenaamde Baltiese Pad, 'n menseketting wat oor 'n afstand van 650 kilometer dwarsdeur die Baltiese lande tussen Vilnius en Tallinn gevorm is, tussen die katedraal en die kloktoring geleë. 'n Gedenksteen met die inskrif Stebuklas (Litaus: "Wonder") herinner aan hierdie historiese gebeurtenis waartydens twee miljoen mense vreedsaam teen die Russiese besetting en oorheersing betoog het.
Kronings- en grafkerk[wysig | wysig bron]
Die Litause grootvorste is vanaf 1401 (Vytautas) tot en met 1529 (Sigismund II August) in die Sint-Stanislauskatedraal gekroon. Daarnaas is beduidende Litause staatsmanne en adellikes, hul eggenotes en kerklike ampsdraers hier ter ruste gelê. Historici neem aan dat ook die heimlike huwelik van Sigismund II August met Barbara Radziwiłł in 1547 in die katedraal plaasgevind het.[9]
Die eerste biskop van Vilnius, Andrej Vasila, het die katedraal se eerste grafkapel in 1397 vir homself laat bou. Tydens opgrawings in 1985 is 'n kripte blootgelê wat as enigste met muurskilderye versier was - moontlik is dit die graf van Vytautas. 'n Fragment wat bewaar gebly het, toon Jesus aan die kruis, met Maria en Johannes wat by hom staan. Dit is die oudste bekende muurskildery in Litaue.[10]
Die Goštautas-kapel - die derde kapel aan die regterkant - huisves Renaissance-grafmonumente wat deur Bernardino Zanobia de Gianotti en Giovanni Maria Padovano, Italiaanse boumeesters wat in Krakau werksaam was, geskep is.
Oor die eeue heen is steeds nuwe kapelle by die katedraal gevoeg of later omgebou. Die argitek Stuoka-Gucevičius het met sy simmetriese ontwerp moeite gedoen om die kapelle tot 'n harmonieuse argitektoniese eenheid om te vorm. Sedertdien is daar elf kapelle in die katedraal, waarvan die Valavičiuskapel (die eerste kapel aan die linkerkant) met sy oorspronklike mure uit die Renaissance-tydperk en die beroemde Kasimir-kapel die oudstes is. Die enigste kapel wat nie deur Stuoka-Gucevičius omgebou is nie, is die Koningskapel. Moontlik het die Latynse inskrif oor die ingang (Violator huius operis infelix esto - "Die vernietiger van hierdie werk sal verdoem wees") hierby 'n rol gespeel.[11]
Tydens argeologiese opgrawings in 1931 is grafte blootgelê, en tussen 1932 en 1939 is 'n nuwe grafkelder gebou waar 'n aantal heersers hul laaste rusplek gevind het:
- Alexander van Pole (1461–1506), koning van Pole en grootvors van Litaue
- Elisabeth van Oostenryk (ook Elisabeth van Habsburg genoem, Litaus Elzbieta Habsburgaite, 1526–1545) en Barbora Radvilaite (Pools Barbara Radziwiłł, 1520–1551), die eerste twee eggenote van Sigismund II August, koning van Pole en grootvors van Litaue
- en - in 'n urn - die hart van Władysław IV Wasa (1595–1648), koning van Pole en grootvors van Litaue.
Ander heersers en bekende persoonlikhede wat in die katedraal ter ruste gelê is, is onder meer:
- Vytautas (1350–1430), genoem Vytautas die Grote, grootvors van Litaue, saam met sy tweede eggenote Anna Swjatoslawna,
- Žygimantas Kęstutaitis (omstreeks 1365–1440), Vytautas se broer en grootvors van Litaue (1432–1440),
- Švitrigaila (omstreeks 1370–1452), Jogaila se broer en grootvors van Litaue (1430–1432),
- Sint Kasimir (1458–1484), seun van Kasimir IV Jagiełło, koning van Pole,
- Albertas Goštautas (1480–1539), kanselier van Litaue (1522–1539) en
- Biskop Valerijonas Protasevičius (?–1580), biskop van Vilnius.
Kasimir-kapel[wysig | wysig bron]
Die Kasimir-kapel is tussen 1624 en 1636 op inisiatief van die Poolse konings Sigismund III Wasa en sy seun Władysław IV Wasa deur die Italiaanse argitek Constantino Tencalla gebou.[12] Die verering van Sint Kasimir het in die vroeë 17de eeu 'n nuwe hoogtepunt bereik. Kasimir is in 1521, minder as veertig jaar ná sy afsterwe, heilig verklaar. Reeds in 1501 het Pous Alexander VI aan gelowiges wat 'n besoek aan Kasimir se graf in die katedraal sou aflê, die vergifnis van alle sondes belowe.[13] Toe Kasimir se sarkofaag in 1603 ter geleentheid van die bevestiging van sy heiligverklaring geopen is, was sy liggaam volgens oorlewering byna nie ontbind nie en het dit 'n heerlike geur vrygestel. Sy graf het steeds meer besoekers begin lok.
Kasimir is in 1458 as een van die troonopvolgers van die Pools-Litause heerserhuis gebore, maar het as gevolg van intriges die troon kwytgeraak. As 'n religieuse mens het Kasimir vervolgens 'n baie asketiese en morele lewe gevoer en sodoende groot waardering uitgelok. Hy is algemeen as die beliggaming van 'n onbaatsugtige, regverdige en beskeie heerser beskou, en die kapel se versierings bring hulde aan hierdie ideale monarg wat in 1484 op 'n jong leeftyd aan tuberkulose oorlede is.
Die verhaal van Kasimir is aan talle legendes en wonders gekoppel. Na bewering het daar kort ná sy afsterwe 'n jong meisie uit Vilnius naby sy doodskis uit die dood verrys. Gelowiges het aan Kasimir se liggaam wonderdadige krag begin toeskryf, en daar is oorlewerings van 'n seun wat eweneens deur die heilige se sterflike oorskot uit die dood opgewek is. Die opening van Kasimir se sarkofaag en opwekkingstonele word op skilderye in die kapel uitgebeeld.[14]
Die kapel is volgens 'n vierkante plattegrond ontwerp en met 'n aghoekige koepel en goue spits bekroon. Waardevolle sandsteen uit Swede het as boumateriaal gedien, waarby vir die binneruimte ook rooi en swart marmer gebruik is. Die binneruimte dateer in sy huidige vorm uit die tweede helfte van die 17de eeu toe herstelwerk ná die Russiese besetting van Vilnius gedurende die Russies-Poolse Oorlog tussen 1654 en 1667 uitgevoer is.
Die kombinasie van waardevolle marmermure, muurskilderye en halfplastiese pleisterversierings toon sterk ooreenkomste met die kloosterkerk in Pažaislis en die Sint-Pieter-en-Pauluskerk in Vilnius - die werk is deur dieselfde kunstenaars uitgevoer. Die muurskilderye is in 1691 en 1692 deur Michelangelo Palloni geskep, die pleisterversierings rondom die skilderye is deur Pietro Perti vervaardig.
Die muurskilderye toon die "Wonder by die doodskis van Sint Kasimir" (aan die regterkant) en die "Opening van die doodskis van Sint Kasimir" (aan die linkerkant). Die plafonskilderye bo-oor die altaar beeld Kasimir uit wat 'n kruis en 'n lelie uit die hand van 'n engel ontvang terwyl hy die loflied Omni die dic Mariae sing, die skilderye bo-oor die ingang toon Kasimir se stryd met versoeking en sy oorwinning. Die twee laasgenoemde skilderye is in 1797 deur Franciszek Smuglewicz geskep.
Kasimir se liggaam word in 'n kosbare silwersarkofaag bewaar wat in 1747 voltooi is. Die figuur van Sint Kasimir wat daarop troon, het oorspronklik deel uitgemaak van 'n vroeër sarkofaag. Die huidige sarkofaag staan bo-oor die altaar van die kapel wat met 'n portret van Kasimir versier is. Hierdie skildery is volgens 'n ou Pools-Litause tradisie met beskermende silwerplate bedek sodat net 'n klein gedeelte - drie hande - van die oorspronklike kunswerk sigbaar is. Die skildery is omstreeks 1520 geskep en is in 1594 vernuwe. Moontlik is destyds pogings onderneem om die houding van Kasimir se regterhand (waarin hy lelies as 'n simbool van kuisheid en attribuut van die Jonkvrou Maria hou) te verander. Hierdie oorskildering het egter weer sigbaar geword en is sonder aarseling tot 'n wonder verklaar.
Kunshistorici neem aan dat die silwerbeslag ontstaan het toe Sint Kasimir in 1636 in die nuut geboude kapel neergelê is.[15] Die nisse is met versilwerde figure van onbekende heersers versier. Hulle is waarskynlik in die eerste helfte van die 18de eeu geskep - die eerste verwysing na hulle dateer uit 1755.[16] Hul skeppers en ontstaansgeskiedenis is onbekend.
Valavičius-kapel[wysig | wysig bron]
Die eerste kapel aan die linkerkant van die ingang staan as Valavičius- of Biskops-kapel bekend. Tot en met 1604 is hier die sterflike oorskot van Sint Kasimir bewaar en dit is derhalwe vroeër die "Koninklike Kapel" genoem. Biskop Eustachijus Valavičius (1572–1630) het die kapel tot sy eie grafkamer laat ombou.
Die pleisterwerk in die kapel toon onder meer die vier evangelieskrywers, die vier fresko's aan die plafon beeld die vier belangrikste gebeurtenisse in die lewe van Maria: verkondiging, beproewing, hemelvaart en bekroning. Biskop Valevičius se grafplaat is aan die regterkant teen die symuur aangebring.
Orrel[wysig | wysig bron]
Die eerste bekende orrel in die katedraal van Vilnius is in 1510 gebou, vermoedelik deur die Krakause orrelbouer Stanisław Zelik. Johann Koppelmann was die boumeester van 'n nuwe orrel wat in 1595 gebou is, maar in die brandramp van 1610 vernietig is. Historiese dokumente verwys na drie orrels wat respektiewelik in 1618, 1729 en 1797 gebou is, tog is die orrelbouers se name nie oorlewer nie en is hul instrumente later òf vernietig òf aan ander kerke geskenk.
In 1859 is die katedraal van 'n nuwe orrel voorsien wat oorspronklik deur die orrelbouer Nicolaus Jantzon vir die Augustyne-kerk te Vilnius gemaak is. Hierdie instrument is omstreeks 1885 tot 1889 deur die Litause orrelbouer Juozapas Radavičius volledig gerestoureer en vergroot.[17] Die orrelbouer Wacław Biernacki het in die vroeë 20ste eeu 'n nuwe pneumatiese orrel agter die ou fasade gemonteer en dié instrument later in 1937 opgeknap en uitgebou.
Die katedraal se huidige orrel is in 1969 deur 'n Duitse onderneming, Alexander Schuke in Potsdam, gebou waarby 'n aantal ou orrelpype van Juozapas Radavičius aangepas en vir die nuwe instrument hergebruik is. Die orrel het 'n meganiese traktuur en 'n elektropneumatiese register.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Algimantas Kajackas: The history and recent archaeological investigations of the Vilnius Cathedral. In: Lituanus. Lithuanian Quarterly Journal of Arts and Sciences, jaargang 36, nommer 1 (lente 1990)
- Vilniaus Arkikatedros planas (Litaus)
- Heidense tempel aan die voet van die Gediminas-berg (Litaus)
- Tomasz Torbus en Barbara Warning: Baltische Staaten. Estland • Lettland • Litauen • Kaliningrad. München: Nelles 2009, bl. 56
- Marianna Butenschön: Estland, Lettland, Litauen. Das Baltikum auf dem langen Weg in die Freiheit. München: R. Piper 1992, bl. 242
- Butenschön (1992), bl. 250–51
- www.piligrimukelias.lt: Pilgrim Route of John Paul II in Lithuania. Besoek op 13 Februarie 2019
- ldmuziejus.mch.mii.lt: Arkikatedros požemiai: Vilniaus arkikatedra (in Litaus)
- ldmuziejus.mch.mii.lt (in Litaus)
- www.lituanus.org - Algimantas Kajackas: The History and Recent Archaeological Investigations of the Vilnius Cathedral. In: Lituanus, Lithuanian Quarterly Journal of Arts and Sciences, volume 36, nommer 1 - lente 1990
- Torbus/Warning (2009), bl. 58
- Torbus/Warning (2009), bl. 58
- vilnius.lcn.lt - Aartsbisdom Vilnius (in Litaus)
- Volker Hagemann: Riga • Tallinn • Vilnius. Rundgänge durch die Metropolen des Baltikums. Berlyn: Trescher 2008, bl. 244
- vilnius.lcn.lt - Aartsbisdom Vilnius (in Litaus)
- www.katedra.lt
- Naujasis Vargonų Forumas: Orgel in der Vilnius-Kathedrale
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Vilnius Cathedral. |
Beelde
|
<urn:uuid:1c3e39a4-5173-491e-8e87-d12a13055174>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Katedraal_van_Vilnius
|
2019-07-21T00:31:19Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00298.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999935
| false
|
Ornithomimosauria
Ornithomimosauria Tydperk: Vroeë-Laat Kryt 140–65.5 m. jaar gelede | ||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
’n Voorstelling van die skelet van die Ornithomimidae Struthiomimus altus (Royal Tyrrell Museum). | ||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||
Subgroepe | ||||||||||||||
Sinonieme | ||||||||||||||
Arctometatarsalia (Holtz, 1994) |
Ornithomimosauria | ||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Kladistiese klassifikasie | ||||||||||||
Ornithomimosauria, of die ornitomimosouriërs ("voëlnabootser-akkedisse"), ook bekend as "volstruis-dinosourusse",[1] was teropode-dinosourusse wat ’n effense ooreenkoms met die moderne volstruis getoon het. Hulle was vinnige omnivore of herbivore van Laurasië (nou Asië, Europa en Noord-Amerika) en Afrika uit die Kryt-periode.[2] Die groep het in die Vroeë Kryt hul verskyning gemaak en tot die Laat Kryt oorleef.
Beskrywing[wysig | wysig bron]
Die ornitomimosourusse se skedels was klein, met groot oë en relatief lang, slank nekke. Sommige primitiewe spesies het tande gehad, maar die meeste het tandlose snawels gehad.
Die voorpote was lank en slank en het kragtige kloue gehad. Die agterpote was lank en kragtig, met ’n lang voet en kort, sterk tone wat in hoefagtige kloue geëindig het. Hulle was moontlik van die vinnigste dinosourusse en nes ander selurosouriërs het hulle vere eerder as skubbe gehad.
|
<urn:uuid:feb7059a-2618-4943-9c1e-07d19ca323ed>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Ornithomimosauria
|
2019-07-21T00:59:30Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00298.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999478
| false
|
Bespreking:BD Wong
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die BD Wong-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:9d323397-f88b-4978-a215-33622db7559f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:BD_Wong
|
2019-07-19T19:21:51Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00162.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99999
| false
|
Bespreking:Sangkuns
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Sangkuns-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:39eec145-bef9-4af0-96ab-68575ca69677>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Sangkuns
|
2019-07-19T19:31:27Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00162.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999975
| false
|
David Lagercrantz
David Lagercrantz | |
Nasionaliteit | Swede |
---|---|
Beroep | Skrywer |
David Lagercrantz is 'n bekroonde Sweedse skrywer en misdaadjoernalis. Hy is die skrywer van Fall of Man in Wilmslow(2015)-'n roman wat geïnspireer is deur die lewe en dood van Alan Turing; en ook mede-skrywer van die outobiografie I Am Zlatan Ibrahimović.[1][2] Hy is ook 'n raadslid van die Sweedse komponent van die internasionale assosiasie van skrywers naamlik PEN, wat in 1921 in Londen gestig is.[3]
Werke[wysig | wysig bron]
Nie-Fiksie[wysig | wysig bron]
- I am Zlatan Ibrahimović
Fiksie[wysig | wysig bron]
- Fall of Man in Wilmslow
|
<urn:uuid:af187b64-9992-4e25-81b7-1d4fc8bc8428>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/David_Lagercrantz
|
2019-07-19T18:49:23Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00162.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999816
| false
|
Stellenbosch
Stellenbosch | |
'n Uitsig oor Pleinstraat na Bothmaskop in die ooste | |
Stellenbosch se ligging in Wes-Kaap
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Suid-Afrika |
---|---|
Provinsie | Wes-Kaap |
Distrik | Kaapse Wynlande |
Munisipaliteit | Stellenbosch |
Stigting | 1679[1] |
Regering | |
- Burgemeester | Gesie van Deventer[2] (Demokratiese Alliansie) |
Oppervlak | |
- Dorp | 8,24 km² (3,2 vk m) |
Bevolking (2011) | |
- Dorp | 19 068 |
- Digtheid | 2 314/km² (5 993,2/myl2) |
Rasverdeling (2011) | |
• Blank | 65,6% |
• Indiër/Asiër | 0,9% |
• Kleurling | 16,3% |
• Swart | 15,6% |
• Ander | 5,0% |
Taal (2011) | |
• Afrikaans | 71,0% |
• Engels | 20,6% |
• Xhosa | 2,0% |
• Suid-Sotho | 1,3% |
• Ander | 5,0% |
Poskode (strate) | 7600 |
Poskode (posbusse) | 7599 |
Skakelkode(s) | 021 |
Dit is sowat 50 Kilometer vanaf Kaapstad en het 'n bevolking van 77 476, uitsluitend studente. Hierdie skatting is gebaseer op formeel-behuisde inwoners, en is dus heel moontlik ondergeskat, omdat die Stellenbosch-omgewing ook 'n aantal informele nedersettings het. Stellenbosch is besig om vinnig saam te smelt met aanliggende nedersettings.
Inhoud
Voorgeskiedenis[wysig | wysig bron]
Die gebied rondom Stellenbosch is al sedert die vroeë steentydperk bewoon. In 1899 het Louis Péringuey, latere hoof van die Suid-Afrikaanse Museum in Kaapstad, 'n aantal klipwerktuie in 'n steengroef naby die huidige Adam Tas-brug oor die Eersterivier ontdek. Hierdie, en ander vondse in die Stellenbosse omgewing, was die eerste aanduidings dat oermense ook al 'n geruime tyd in Suider-Afrika gewoon het, en destydse argeoloë het aanvanklik skepties teenoor die ontwikkeling gestaan. Die klipwerktuigkultuur is aanvanklik die Stellenbosch Kultuur gedoop, maar die benaming is later verander na die internasionale term Acheuliese kultuur na aanleiding van Saint-Acheul, 'n dorpie in Frankryk waar soortgelyke werktuie eerste gevind is.[3][4]
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Minder as drie weke nadat Simon van der Stel in 1679 as kommandeur van die nedersetting in die Kaap aangekom het, het hy en enkele amptenare 'n tog na Hottentots-Holland (vandag Somerset-Wes en omgewing) onderneem.
Enkele Vryburgers het daar geboer. Op 8 November het hulle in 'n landstreek aangekom wat in die Dagregister beskryf is as 'n vlacke valeij, in sicht begrijpende attelijcke duysent morgen schoon weijlant, mede seer beguam tot den ackerbouw, versien van een seer treffelijcke afwaterende verse rivier, ter wedersijde met schoone hooge boomen versiert, beguam tot tuijnen en brandhout.
Hulle het op 'n eiland in die rivier (later die Eersterivier genoem) oornag. Op die eiland was volop hoë bome en omdat geen ander kommandeur of goewerneur nog daar was nie, het Van der Stel volgens die Dagregister die eiland Stellenbosch genoem (letterlik "(Van der) Stel se Bos").
Die ligging van hierdie eiland kan nog bespeur word tussen die Meulstroom en die Eersterivier self. Nog net die boonste deel van die Meulstroom vloei in sy oorspronklike koers. Die Eersterivier is so genoem omdat dit die eerste rivier was wat 'n mens teëgekom het soos wat jy van die Kaap af gereis het.
Die plek was uiters geskik vir landbou. Van der Stel was van plan om deur private boerdery voedselverbouing sodanig te verhoog dat die Kaapse nedersetting selfversorgend kon word en selfs kos sou kon uitvoer. Ná sy terugkeer na die Kasteel, het hy aangekondig dat daar vir mense wat hulle aan die oewers van die Eersterivier wil vestig, grond in die vorm van plase beskikbaar is. Voornemende boere kon op verskeie gunstige voorwaardes daarheen trek. Die reaksie was goed en voordat die eerste winterreën in 1680 geval het, het agt mense hulle reeds daar gevestig.[5]
Die eerste inwoners het druiwe aangeplant in die vrugbare valleie rondom die dorp, wat die wortels vir die Suid-Afrikaanse wynbedryf gevestig het.
Om in die Kaapse kolonie se timmerhoutbehoeftes te voorsien, begin Simon van der Stel en sy seun Willem Adriaan duisende eike in onder meer Stellenbosch aan te plant. Die oudste eikebome in die stad is meer as 200 jaar oud en tot nasionale gedenkwaardighede verklaar.
Die dorp het in 1710 heeltemal afgebrand. In Desember 1803, het 'n soortgelyke brand gebeur en het slegs 80 huise staande gebly. Die eerste kerk is in 1722 gebou, kleiner as die eerste kerke in Roodezant en Paarl, maar nie minderwaardig in terme van argitektuur nier.[6] Teen 1819 het Stellenbosch ongeveer 1000 inwoners, insluitend slawe, gehad.[6]
Wapens[wysig | wysig bron]
Drostdy — Die Kaapse regering het in 1804 heraldiese seëls aan die plaaslike owerhede toegewys. Die Stellenbosch-drostdy het Simon van der Stel se familiewapen gekry : Gevierendeel, I in goud twee rooi torings langs mekaar; II in rooi 'n pronkende pou; III in rooi drie ronde silwer skywe geplaas 1 en 2; IV in goud 'n rooi toring; 'n blou binneskild belaai met ses silwer wassenaars geplaas 2, 2 en 2. 'n Anker is agter die wapenskild geplaas.[7][8] Die regering het egter in 1814 besluit dat drostdye voortaan eerder die Britse koningswapen moet gebruik.[9]
Munisipaliteit (1) — Alhoewel die munisipaliteit wat in 1840 gestig is nie die regsopvolger van die voormalige drostdy was nie, het dit die drostdy se wapen en seël aangeneem.[8] Met die verloop van tyd is verskeie veranderinge daartoe aangebring : kwartiere II en II is van rooi na blou verander, die pou is omgedraai om na regs te wys, die silwer skywe is met goue ringe vervang, en die binneskild is van blou na swart verander.[10]
Munisipaliteit (2) — 'n Nuwe wapen is in 1951 ontwerp en in 1952 deur die Engelse College of Arms aan die munisipaliteit verleen : In goud, 'n rooi dwarsbalk belaai met 'n pronkende pou van natuurlike kleur tussen twee goue ringe, vergesel van drie rooi torings. Die helmteken was 'n goue anker omwonde van 'n eiketak, en die wapenspreuk was "Fortis et superbus". Die wapen is in 1979 by die Buro vir Heraldiek geregistreer.[11]
Afdelingsraad (1) — Stellenbosch se afdelingsraad (d.w.s die plaaslike owerheid vir die landelike gebiede buite die dorpsgrense) het jare lank die basiese Van der Stel-wapen gebruik, nl In goud, drie rooi torings. Die helmteken was 'n soortgelyke toring.
Afdelingsraad (2) — Die afdelingsraad het die wapen in 1970 deur dr Cornelis Pama laat hersien en dit toe by die Buro geregistreer. Die hersiene wapen was : Gedeel van goud en rooi, in die skildhoof twee burgte [d.w.s. torings] van die een op die ander, in die skildvoet 'n burg van die een in die ander. Die helmteken was weereens 'n rooi burg.[11]
Kayamandi — Die Swart woongebied Kayamandi se dorpskomitee het in 1987 'n wapen by die Buro geregistreer : Deursnede blou en rooi, 'n silwer dwarsbalk aan die bokant pylpuntvormig geknobbel, aan die onderkant geknobbel en op die erepunt belaai met 'n swart blokkie; 'n goue skildhoof met drie uitkomende blou torings. Die helmteken was 'n rooi muurkroon, en die wapenspreuk was "Kaya mandi".[11]
Wyn[wysig | wysig bron]
Die valleie om Stellenbosch, Paarl en Franschhoek vorm die Kaapse Wynlande, die grootste van die twee hoof aanbougebiede van wyn in Suid-Afrika. Die Suid-Afrikaanse wynindustrie produseer sowat 10 miljoen hektoliter wyn jaarliks, en Stellenbosch is die sentrum vir navorsing in dié gebied.
Die area het 'n Middellandse Seeklimaat (of winterreënklimaat), en is geleë aan die begin van die Kaapse plooiberge, wat uiters gepaste grond vir wynverbouing bied. Druiwe word dus ook primêr verbou vir wynproduksie, en nie as tafeldruiwe nie.
Die Braak[wysig | wysig bron]
Die Braak is 'n dorpsplein op Stellenbosch wat van vroeg af bestem was om nie ontwikkel te word nie. Hier word van tyd tot tyd vermaaklikhede gereël, meesal tydens karnavalweek in Februarie. Geskiedkundige geboue soos die Burgerhuis is aan Die Braak geleë.
Rupert Museum[wysig | wysig bron]
Die Rupert Museum is in Stellentialaan geleë.
Lys voorstede of buurte[wysig | wysig bron]
- Arbeidslus
- Brandwacht
- Cloetesville
- Dalsig
- De Zalze
- Dennesig
- Die Boord, voorheen Rhodes Fruit Farms
- Die Rant
- Idasvallei
- Jamestown
- Karindal
- Krigeville
- Kayamandi
- Welbedaght
- La Colline
- Mostertsdrift
- Onderpapegaaiberg, ook bekend as Voëltjiesdorp
- Paradyskloof
- Plankenberg
- Rozendal
- Simonswyk
- Tegnopark
- Tennantville
- Middedorp
- Uniepark
- Universiteitsoord
- Welgevonden
Sien ook[wysig | wysig bron]
- Gereformeerde kerk Stellenbosch
- Hoërskool Stellenbosch
- NG gemeente Stellenbosch
- Stellenbosch (kiesafdeling)
- Lys van dorpe in Suid-Afrika
Verwysings[wysig | wysig bron]
- ( ) "Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20-26)" (PDF). pp. xlv–lii.
- Executive Mayoral Committee. Stellenbosch Munisipaliteit. URL besoek op 2017-07-02.
- Alan Mountain, The First People of the Cape: A Look at Their History and the Impact of Colonialism on the Cape's Indigenous People, New Africa Books, 2003
- Gilliomee en Mbenga (2007), Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika, Tafelberg-Uitgewers, ISBN 0-624-04358-4
- Beeld 8/11/1991
- Abraham Rees (1819) The cyclopaedia: or, universal dictionary of arts, sciences, and literature, Volume 34, Longman, Hurst, Rees, Orme, & Brown, Paternoster-Row.
- Pama, C. (1965). Lions and Virgins.
- Smuts, F. (red) (1979). Stellenbosch – Drie eeue.
- Cape Town Gazette 418 (15 Januarie 1814).
- Die finale weergawe van die wapen kom voor op 'n tabakkaart wat in 1931 uitgereik is.
- National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Stellenbosch. |
|
<urn:uuid:ee8f3005-7c70-4f64-83fa-44e79f19b852>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Stellenbosch
|
2019-07-19T18:59:12Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00162.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99991
| false
|
Bloubergstrand
Jump to navigation
Jump to search
Bloubergstrand | |
Sweefski is 'n gewilde tydverdryf op Bloubergstrand | |
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Suid-Afrika |
---|---|
Provinsie | Wes-Kaap |
Metropolitaanse Munisipaliteit | Stad Kaapstad |
Regering | |
- Raadslid | Magrieta Jansen van Vuuren |
Oppervlak | |
- Voorstad | 1,39 km² (0,5 vk m) |
Hoogte | 5 m (16 vt) |
Bevolking (2011) | |
- Voorstad | 2 133[1] |
- Digtheid | 1 500/km² (3 885/myl2) |
Tydsone | SAST (UTC+2) |
Poskode | 7436 (Busse) 7441 (Strate) |
Skakelkode(s) | 021 |
Die skip Hermes het op 12 Mei 1901 hier gestrand.
Sien ook[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Subplek Bloubergstrand Sensus 2011
|
<urn:uuid:5522bdbb-d89b-46b4-8d29-410645a352d9>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bloubergstrand
|
2019-07-21T00:32:53Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00322.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.943561
| false
|
Dunkeld, Johannesburg
Jump to navigation
Jump to search
Dunkeld | |
Dunkeld se ligging in Gauteng
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Suid-Afrika |
---|---|
Provinsie | Gauteng |
Munisipaliteit | Stad Johannesburg |
Oppervlak[1] | |
- Voorstad | 1,38 km² (0,5 vk m) |
Bevolking (2011)[1] | |
- Voorstad | 1 473 |
- Digtheid | 1 067/km² (2 763,5/myl2) |
Rasverdeling (2011)[1] | |
• Blank | 64.4% |
• Indiër/Asiër | 2.9% |
• Kleurling | 1.8% |
• Swart | 28.6% |
• Ander | 2.4% |
Taal (2011)[1] | |
• Engels | 65.1% |
• Afrikaans | 11.3% |
• Zoeloe | 5.4% |
• Noord-Sotho | 2.8% |
• Ander | 15.4% |
Dunkeld is 'n voorstad van Johannesburg, Suid-Afrika. Dit is in Johannesburg se B-streek geleë. Dit grens aan die voorstede Hyde Park en Illovo in die noorde, Rosebank in die suide en in die weste, Dunkeld-Wes.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- "Subplek Dunkeld". Sensus 2011.
|
<urn:uuid:c6987f40-847c-4170-986d-868276dd237b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Dunkeld,_Johannesburg
|
2019-07-21T00:39:48Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00322.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.780819
| false
|
Bespreking:Swartaasvoël
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Swartaasvoël-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:2f645c54-8bb4-470c-bb15-a29aabc15f8a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Swartaasvo%C3%ABl
|
2019-07-22T06:09:38Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195527531.84/warc/CC-MAIN-20190722051628-20190722073628-00482.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999994
| false
|
Bespreking:Ramsar-vleilande in Suid-Afrika
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Ramsar-vleilande in Suid-Afrika-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:256767cb-f4e9-4e84-a266-b37bf612d055>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Ramsar-vleilande_in_Suid-Afrika
|
2019-07-23T13:39:49Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529406.97/warc/CC-MAIN-20190723130306-20190723152306-00082.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99998
| false
|
Boekbronne
Jump to navigation
Jump to search
Biblioteke
Suid-Afrika:
- Soek die boek in die Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika se katalogus
- Soek die boek in die SEALS Konsortium se biblioteek
- Soek die boek in die Universiteit van Suid-Afrika se biblioteek
- Soek die boek in die Universiteit van die Witwatersrand se biblioteek
- Soek die boek in die Kaapse Hoër Onderwys Konsortium se biblioteek
Wêreldwyd:
- Soek die boek deur WorldCat in jou plaaslike biblioteek se katalogus
Boekwinkels
Suid-Afrika:
Ander lande:
|
<urn:uuid:ba653ace-64a1-492f-a489-a4f2fff569fa>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Boekbronne/978-0-89499-078-6
|
2019-07-23T13:43:30Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529406.97/warc/CC-MAIN-20190723130306-20190723152306-00082.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999935
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Brendon Hartley" skakel
←
Brendon Hartley
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Brendon Hartley
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
2009 Formule Een-seisoen
(
← skakels
wysig
)
Toro Rosso
(
← skakels
wysig
)
2017 Verenigde State Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2017 Meksikaanse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2017 Brasiliaanse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2017 Aboe Dhabi Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Formule Een-seisoen
(
← skakels
wysig
)
2018 Australiese Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Bahreinse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Chinese Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Azerbeidjanse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Spaanse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Monaco Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Kanadese Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Franse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Duitse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Oostenrykse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Britse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Hongaarse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Belgiese Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Italiaanse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Singapoerse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Russiese Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Japannese Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Verenigde State Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Meksikaanse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Brasiliaanse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
2018 Aboe Dhabi Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Sjabloon:F1stat
(
← skakels
wysig
)
Sjabloon:F1stat/doc
(
← skakels
wysig
)
Bespreking:Brendon Hartley
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Brendon_Hartley
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:6d2e5b7b-7158-4972-b693-8db378c347c8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Brendon_Hartley
|
2019-07-23T13:44:06Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529406.97/warc/CC-MAIN-20190723130306-20190723152306-00082.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.997738
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Kategorie:Serwië" skakel
←
Kategorie:Serwië
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Kategorie:Serwië
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Kategorie:Serwiese sportlui
(insluiting)
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Tale van Serwië
(insluiting)
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Kategorie:Serwië
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:68b66ae1-8475-47d7-bb6a-76c4e72672da>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Kategorie:Serwi%C3%AB
|
2019-07-17T06:58:10Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525094.53/warc/CC-MAIN-20190717061451-20190717083451-00426.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99365
| false
|
Wikipedia:Verifieerbaarheid
Kerninhoudsbeleide |
---|
Ander inhoudsbeleide |
Die belangrikste faktor in 'n artikel se toevoeging tot Wikipedia is verifieerbaarheid, nie die waarheid nie. "Verifieerbaarheid" in hierdie geval beteken dat enige leser behoort na te kan gaan dat die inhoud van Wikipedia reeds in 'n betroubare bron gepubliseer is. Redigeerders behoort 'n betroubare bron vir aanhalings of enige ander materiaal wat bevraagteken word (of bevraagteken kan word) te verskaf. Sulke materiaal wat nie na 'n betroubare bron verwys nie, kan verwyder word.
Wikipedia:Verifieerbaarheid is 'n kernbeleid by Wikipedia. Die ander sluit in Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing en Wikipedia:Neutrale standpunt. Die beleid bepaal gesamentlik die tipe en kwaliteit van materiaal wat aanvaarbaar in Wikipedia-artikels is. Hulle moet nie afsonderlik van mekaar geïnterpreteer word nie en redigeerders behoort te probeer om hulself met al drie vertroud te maak.
Inhoud
Bewyslas
- Vir hulp aangaande die korrekte aanhaling van bronne, sien gerus Wikipedia:Haal bronne aan.
Die bewyslas lê by die redigeerder wat inligting byvoeg of terugrol na dit verwyder is. Materiaal wat bevraagteken word, of wat bevraagteken kan word, benodig 'n betroubare bron. Die bron moet dan ook in die artikel genoem word. Aanhalings moet toegeken word. As daar vir die onderwerp van 'n artikel geen betroubare, derde-party bronne beskikbaar is nie, behoort Wikipedia nie 'n artikel daaroor te hê nie.
Enige wysiging wat nie na sy bronne verwys nie mag verwyder word, maar ander redigeerders mag beswaar daarteen hê indien hulle nie eers die kans gegun word om bronne te verskaf nie. Die materiaal wat bevraagteken word kan op die artikel se besprekingsblad gemeld word en die sjabloon {{Sjabloon:Feit}} daarby gevoeg word.
Waak daarteen om redigeerders te ontstel deur onverifieerbare inligting te lank in artikels te hou: sulke inligting verdien ook geen plek in artikels oor lewendige persone nie. Jimmy Wales, die stigter van Wikipedia, het die volgende te sê gehad: "I can NOT emphasize this enough. There seems to be a terrible bias among some editors that some sort of random speculative 'I heard it somewhere' pseudo information is to be tagged with a 'needs a cite' tag. Wrong. It should be removed, aggressively, unless it can be sourced. This is true of all information, but it is particularly true of negative information about living persons."[1]
Bronne
Artikels moet gebaseer wees op betroubare, derde-party gepubliseerde bronne met 'n reputasie vir akkuraatheid. Bronne moet van toepassing wees op die bewerings wat gemaak word: uitsonderlike bewerings vereis uitsonderlike bronne.
Ander Wikipedia-artikels, ook van anderstalige Wikipedias, geld nie as 'n betroubare bron nie. Indien 'n artikel vanaf 'n anderstalige Wikipedia vertaal word, mag dit wel genoem word bo-aan die verwysings of bronnelys, maar die oorspronklike bronne moet ook bygevoeg word.
Twyfelagtige bronne
Oor die algemeen is twyfelagtige bronne bronne wat self nie hulle eie feite goed nagaan nie, glad nie nagaan nie, of gebruik maak van onoplettende redigeerders.
Selfgepubliseerde bronne (aanlyn en papier)
Enige persoon kan 'n webwerf skep of betaal om 'n boek te publiseer en dan beweer dat hy/sy 'n kenner in 'n sekere vakgebied is. As gevolg hiervan is selfgepubliseerde boeke, persoonlike webwerwe en persoonlike webjoernale ("blogs") oor die algemeen nie aanvaarbare bronne nie.[2]
Selfgepubliseerde materiaal mag wel aanvaarbaar wees wanneer dit die werk van 'n bekende, professionele navorser in 'n verwante vakgebied is. Hulle werk is aanvaarbaar indien dit voorheen gepubliseer is deur betroubare derdepartyse uitgewers. Wees egter bedagsaam: as die betrokke inligting regtig die moeite werd is om te rapporteer, is daar waarskynlik ook ander bronne wat inligting daaroor bevat.
Selfgepubliseerde bronne moet nooit gebruik word as derde-party bronne vir artikels oor lewendige persone nie, selfs al is die outeur 'n professionele navorser of skrywer. Sien Wikipedia:Biografieë van lewende persone.
Selfgepubliseerde en twyfelagtige bronne in artikels oor hulself
Materiaal van selfgepubliseerde bronne en twyfelagtige bronne mag gebruik word in artikels oor die bronne self, so lank as:
- dit relevant is tot hul noemenswaardigheid;
- dit nie betwis word nie;
- dit nie bewerings aangaande die derde partye bevat nie;
- dit nie bewerings aangaande gebeurtenisse bevat wat nie direk aan die onderwerp verwant is nie;
- daar geen twyfel is rakende die oorspronklike skrywer daarvan nie.
Anderstalige bronne
Aangesien hierdie die Afrikaanse Wikipedia is, word daar, vir die gemaklikheid van ons lesers, verkies dat Afrikaanse bronne aangehaal word sodat die materiaal maklik deur ander gebruikers geverifieer kan word.
Dit is egter nie altyd moontlik om van 'n Afrikaanse bron af te werk nie en daar word vertrou dat redigeerders inligting korrek vertaal wanneer dit vanuit 'n anderstalige bron geneem word. Foute word egter steeds gemaak, hetsy deur 'n redigeerder by Wikipedia of 'n professionele, gepubliseerde vertaler. In beginsel moet gebruikers die kans gegun word om dus die oorspronklike materiaal na te gaan en seker te maak dat dit korrek vertaal is.
Wanneer oorspronklike materiaal dus in 'n taal anders as Afrikaans is:
- moet direkte aanhalings by die vertaalde weergawes gevoeg word.
- nie-Afrikaanse bronne moet duidelik weergegee word, sodat diegene wat dit verlang, die vertaling kan nagaan.
Verwysings
- Jimmy Wales (2006-05-16). ""Zero information is preferred to misleading or false information"". WikiEN-l electronic mailing list archive. Besoek op 2006-06-11.
- As 'n voorbeeld van so 'n artikel, sien gerus en:Wikipedia:Articles_for_deletion/The_Game_(game)_(6th_nomination). In Engels.
|
<urn:uuid:909541e8-a535-4468-b27c-c0451f13e2a5>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Verifieerbaarheid
|
2019-07-18T13:25:37Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525634.13/warc/CC-MAIN-20190718125048-20190718151048-00026.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999956
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Kategorie:Sport in 2017" skakel
←
Kategorie:Sport in 2017
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Kategorie:Sport in 2017
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Kategorie:Sport in 2010
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Sport in 2011
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Sport in 2012
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Sport in 2014
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Sport in 2016
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Sport in 2018
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Sport in 2013
(
← skakels
wysig
)
Portaal:Sport
(
← skakels
wysig
)
Portaal:Sport/Jare
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Sport in 2019
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Sport in 2015
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Kategorie:Sport_in_2017
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:829d93b9-d6ed-452f-b88d-aa96ea94d244>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Kategorie:Sport_in_2017
|
2019-07-19T18:58:58Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00186.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.992848
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Lys van Switserse mere" skakel
←
Lys van Switserse mere
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Lys van Switserse mere
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Bodenmeer
(
← skakels
wysig
)
Meer van Genève
(
← skakels
wysig
)
Bespreking:Lys van Switserse mere
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Lys_van_Switserse_mere
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:bc5efd56-69fd-4c7e-80f9-c9fb35cebfb2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Lys_van_Switserse_mere
|
2019-07-19T18:54:21Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00186.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.996586
| false
|
Actinopterygii
Actinopterygii is 'n klas gewerwelde beenvisse van die superklas Osteichthyes met meer as 27 000 spesies. Actinopterygii is afgelei van die Grieks (aktino = straal & pterygion = vin of vlerkie). Die gemeenskaplike faktor van die klas is dat al die visse straalvinvisse is. Dit beteken dat die vinne deur beenstrale ondersteun word. Dit is die strale wat so seer kan steek indien die visse verkeerd hanteer word. Die klas het ook slegs een dorsale vin - wat verdeel mag wees en die neussakke open slegs na buite.
Actinopterygii Tydperk: Laat Siluur–Onlangs | ||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||
Superordes | ||||||||||||||
Actinopterygii word in drie infraklasse ingedeel: chondrostei, holostei en teleostei. Laasgenoemde bevat die meeste lewende visse ter wêreld.
Sien ookWysig
BronWysig
- Dierkunde: 'n Funksionele Benadering. PAJ Ryke. Tweede Uitgawe. 1982. ISBN 0-409-09201-0
|
<urn:uuid:6ff7d0fc-c9a6-47a1-9372-7b445092add9>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Actinopterygii
|
2019-07-21T01:01:13Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00346.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998006
| false
|
Geskiedenis van die Aarde
Die geskiedenis van die Aarde het betrekking op die ontwikkeling van die planeet Aarde, van sy vorming tot die hede. Feitlik alle vertakkings van die natuurwetenskap het bygedra tot ’n begrip van die hoofgebeure in die Aarde se verlede. Die planeet is omtrent ’n derde so oud soos die heelal. ’n Enorme aantal biologiese en geologiese veranderings het in dié tyd plaasgevind.
Die Aarde het sowat 4,54 miljard (4,54×109) jaar gelede gevorm deur akkresie van die newel waaruit die Son ontstaan het. Vulkaangasse het moontlik die aanvanklike atmosfeer gevorm, maar dit het feitlik geen suurstof bevat nie en sou giftig gewees het vir mense en die meeste vorme van moderne lewe. Die grootste deel van die Aarde was gesmelt vanweë uiterse vulkaanaktiwiteite en gereelde botsings met ander hemelliggame. Een baie groot botsing het vermoedelik die kanteling van die Aarde se as en die vorming van die maan veroorsaak. Mettertyd het die Aarde afgekoel en ’n soliede kors gevorm, wat meegebring het dat water op die oppervlak kon bestaan.
Die eerste lewensvorme het tussen sowat 3,8 en 3,5 miljard jaar gelede ontstaan. Die vroegste getuienis van lewe op Aarde is grafiet wat biogenies blyk te wees in 3,7 miljard jaar oue metamorfe gesteentes wat in Wes-Groenland ontdek is[1] en fossiele in 3,48 miljard jaar oue sandsteen wat in Wes-Australië ontdek is.[2][3]
Fotosintetiese lewe het blykbaar sowat 2 miljard jaar gelede ontstaan en die atmosfeer met suurstof gevul. Die lewensvorme het meestal klein en mikroskopies gebly tot sowat 580 miljoen jaar gelede, toe komplekse, veelsellige lewe ontstaan het. Tydens die Kambriese periode was daar ’n "Kambriese ontploffing", waarin lewe vinnig gediversifiseer het in die meeste groot filums.
Geologiese veranderings het konstant plaasgevind sedert die Aarde se vorming, en net so het die lewe voortdurend verander. Spesies het aanhou ontwikkel en so het nuwe vorme ontstaan; hulle het gesplyt in dogterspesies of het uitgesterf weens ’n voortdurend veranderende planeet. Plaattektoniek het ’n groot rol gespeel in die vorming van die Aarde se oseane, sowel as die lewe daarin. Die biosfeer het weer ’n belangrike invloed gehad op die atmosfeer en ander abiotiese toestande op die planeet, soos die vorming van die osoonlaag, die toename in suurstof en die vorming van grond.
Inhoud
- 1 Geologiese tydskaal
- 2 Vorming van die Sonnestelsel
- 3 Hadeïese en Argeïese Eon
- 4 Proterosoïese Eon
- 5 Fanerosoïese Eon
- 6 Verwysings
- 7 Eksterne skakels
Geologiese tydskaal[wysig | wysig bron]
Die geskiedenis van die Aarde word chronologies georganiseer in ’n tabel bekend as die geologiese tydskaal. Dié word in tydperke verdeel gebaseer op stratigrafiese ontledings. Die vier hooftydperke, of eons, is (van oud tot jonk): die Hadeïkum, Argeïkum, Proterosoïkum en Fanerosoïkum. Dié word in eras verdeel, waarvan die Paleosoïkum, Mesosoïkum en Kainosoïkum die eras van die jongste eon, die Fanerosoïkum, is. Die laaste era, die Kainosoïkum, word weer verdeel in drie periodes: die Paleogeen, Neogeen en die huidige Kwartêr. Die Kwartêr word onderverdeel in die epogs Pleistoseen en Holoseen. Epogs word weer onderverdeel in tydsnedes.
Vorming van die Sonnestelsel[wysig | wysig bron]
Die standaardmodel vir die vorming van ons Sonnestelsel is die sonnewel-hipotese.[4] In dié model is die Sonnestelsel gevorm uit ’n groot, draaiende wolk van interstellêre stof en gas. Dit het bestaan uit waterstof en helium wat kort ná die Groot Knal 13,8 miljard jaar gelede gevorm het, asook swaarder elemente wat van supernovas afkomstig was. Sowat 4,5 miljard jaar gelede het die newel begin saamtrek – dit kon veroorsaak gewees het deur ’n supernova in die nabye omgewing. ’n Skokgolf kon ook veroorsaak het dat die newel begin draai het. Namate die wolk vinniger gedraai het, het sy hoekmomentum, swaartekrag en inersie (rustraagheid) dit platgedruk in ’n protoplanetêre skyf loodreg op sy draai-as. Klein versteurings vanweë botsings en die hoekmomentum van ander groot brokstukke het veroorsaak dat kilometer grootte protoplanete begin vorm het wat om die middel van die newel geroteer het.[5]
Die middel van die newel, wat nie ’n groot hoekmomentum gehad het nie, het vinnig inmekaargestort en die samedrukking het dit verhit totdat die kernfusie van waterstof in helium begin het. Ná nog samedrukkings het ’n T Tauri-ster ontstaan en in die Son ontwikkel. Intussen het swaartekrag in die buitenste dele van die newel materie saamgepers en die res van die protoplanetêre skyf het ringe begin vorm wat van mekaar geskei geraak het. Al hoe groter afval- en stofdeeltjies is saamgepers en so het die planete gevorm.[5] Die Aarde het sowat 4,54 miljard jaar gelede op dié manier begin vorm aanneem en was ná sowat 10–20 miljoen jaar klaar gevorm. Die sonwind van die nuwe T Tauri-ster het die meeste van die materiaal in die skyf weggeblaas wat nie deel van groter liggame uitgemaak het nie.
Dit is min of meer die proses wat plaasvind met die vorming van alle nuwe sterre, waarvan sommige planete vorm.[6]
Die proto-Aarde het danksy akkresie gegroei tot sy binnekant warm genoeg was om die swaar, siderofiele metale te smelt. Omdat hulle ’n groter digtheid as die silikate gehad het, het hulle gesink. Hierdie sogenaamde "ysterramp" het veroorsaak dat ’n primitiewe mantel en ’n metaalkern van mekaar geskei geraak het net 10 miljoen jaar nadat die Aarde begin vorm het, en dit het gelei tot die gelaagde struktuur van die Aarde en die vorming van die planeet se magneetveld.[7] J.A. Jacobs [8] was die eerste wetenskaplike wat voorgestel het dat die binneste kern – ’n soliede binnekant wat onderskei kan word van die vloeibare buitenste kern – aan die vries is en dat dit groei uit die vloeibare kern vanweë die geleidelike verkoeling van die Aarde se binnekant (sowat 100 ºC elke miljard jaar[9]).
Hadeïese en Argeïese Eon[wysig | wysig bron]
Die eerste eon in die Aarde se geskiedenis, die Hadeïkum, het met die Aarde se vorming begin en is gevolg deur die Argeïkum omtrent 3,8 miljard jaar gelede.[10] Die oudste rotse op Aarde dateer uit sowat 4 miljard jaar gelede. Volgens die grootimpak-hipotese vir die maan se vorming het ’n kleiner protoplaneet die Aarde getref kort ná die vorming van die aanvanklike kors. ’n Deel van die mantel en kors is die ruimte in geskiet en so is die maan gevorm.[11]
Uit die groot aantal kraters op ander hemelliggame word afgelei dat ’n periode van intense meteoriet-botsings sowat 4,1 miljard jaar gelede begin het en sowat 3,8 miljard jaar gelede aan die einde van die Hadeïkum geëindig het.[12] Terselfdertyd was die mate van vulkaanaktiwiteit hoog vanweë die groot hittevloei. Kristalle van sowat 4,4 miljard jaar gelede bevat bewyse van kontak met vloeibare water, waaruit afgelei kan word dat oseane of seë toe reeds moes bestaan het.[13]
Teen die begin van die Argeïkum het die Aarde al taamlik afgekoel. Die meeste moderne lewensvorme sou nie kon oorleef het in die Argeïese atmosfeer nie omdat dit nie suurstof en osoon bevat het nie. Daar word egter geglo oerlewe het begin ontwikkel teen die vroeë Argeïkum, met kandidaat-fossiele wat dateer uit tot sowat 3,5 miljoen jaar gelede.[14] Sommige wetenskaplikes meen selfs dat lewe in die laat Hadeïkum kon begin het, tot 4,4 miljoen jaar gelede, en dat dit die bombardement van meteoriete kon oorleef het in hipoterminale bronne onder die Aarde se oppervlak.[15]
Vorming van die Maan[wysig | wysig bron]
Die Aarde se enigste natuurlike satelliet, die maan, is groter in verhouding met sy planeet as enige ander maan in die Sonnestelsel. (Pluto se maan, Charon, is groter,[16] maar Pluto word as ’n dwergplaneet geklassifiseer.[17]) Tydens die Apollo-program is rotse van die maan af gebring en radiometriese datering het gewys dit is 4,53 ± ,01 miljard jaar oud,[18] minstens 30 miljoen jaar jonger as die Sonnestelsel.[19] Nuwe getuienis dui daarop dat die maan selfs jonger kan wees: 4,48 ± 0,02 miljard jaar, of 70–110 miljoen jaar jonger as die Sonnestelsel.[20]
Teorieë vir die vorming van die maan moet verduidelik hoekom dit so laat gevorm is, asook die volgende feite. Eerstens het die maan ’n lae digtheid (3,3 keer dié van water, in vergelyking met 5,5 vir die Aarde,[21]) en ’n klein metaalkern. Tweedens is daar feitlik geen water of ander vlugtige stowwe op die maan nie. Derdens het die Aarde en maan dieselfde hoeveelheid suurstofisotope. Van die teorieë wat voorgestel is vir hierdie verskynsels, word net een algemeen aanvaar: volgens die reuse-impakhipotese het die maan ontstaan nadat ’n liggaam so groot soos Mars die proto-Aarde skrams getref het.[22]
Die botsing tussen die Aarde en die ander liggaam, wat soms Theia genoem word,[19] het sowat 100 miljoen keer die energie vrygestel as die impak wat die Dinosourus-uitwissing veroorsaak het. Dit was genoeg om van die Aarde se buitenste lae te laat verdamp en albei liggame te laat smelt.[22] ’n Deel van die Aarde se mantel is in ’n baan om die planeet geskiet. Volgens die hipotese het die maan min metale gekry en dit verklaar sy ongewone samestelling.[23] Die materiaal wat om die Aarde gewentel het, sou binne weke een liggaam kon gevorm het. Onder sy eie swaartekrag kon die materiaal ’n meer sferiese liggaam geword het: die maan.[24]
Eerste kontinente[wysig | wysig bron]
Mantelkonveksie, die proses wat plaattektoniek vandag aandryf, is die gevolg van hittevloei van die Aarde se binnekant na sy oppervlak. Dit betrek die skepping van rigiede tektoniese plate by onderwater-bergreekse. Dié plate word vernietig deur subduksie, wanneer hulle onder mekaar inbeweeg en in die mantel wegsink by subduksiesones. Tydens die vroeë Argeïkum (sowat 3 miljard jaar gelede) was die mantel baie warmer as vandag, waarskynlik sowat 1 600 °C,[25] en die konveksie in die mantel was dus vinniger. ’n Proses soortgelyk aan vandag se plaattektoniek sou dus vinniger verloop het. Dit is waarskynlik dat subduksiesones in die Hadeïkum en Argeïkum meer algemeen was, en daarom sou tektoniese plate kleiner gewees het.[22]
Die aanvanklike kors, wat gevorm het toe die Aarde die eerste keer begin solied raak het, het heeltemal verdwyn vanweë dié vinnige Hadeïese plaattektoniek en die intense botsings met ander hemelliggame. Daar word egter geglo dit het uit onder meer basalt bestaan, nes vandag se oseaankors.[22] Die eerste groter stukke kontinentale kors het aan die begin van die Hadeïkum, sowat 4 miljard jaar gelede, ontstaan. Wat van hierdie eerste, klein kontinente oor is, word kratone genoem. Hierdie stukke laat Hadeïese en vroeë Argeïese kors het die kerns gevorm waarom vandag se kontinente gegroei het.[26]
Die oudste rotse op Aarde word aangetref in die Noord-Amerikaanse kraton Kanada. Hulle is tonaliet van sowat 4 miljoen jaar gelede. Hulle wys tekens van metamorfisme teen hoë temperature, maar ook afsettingsdeeltjies wat rond gevorm is deur erosie terwyl hulle deur water vervoer is – wat wys riviere en seë het toe al bestaan.[27]
Oseane en atmosfeer[wysig | wysig bron]
Daar word dikwels gesê die Aarde het drie atmosfere gehad. Die eerste, wat uit die sonnewel ontstaan het, het bestaan uit ligte elemente uit die newel, hoofsaaklik waterstof en helium. Die sonwind en die Aarde se hitte sou dié atmosfeer weggedryf het en dit is hoekom die atmosfeer vandag min van dié elemente bevat in vergelyking met die oorvloed wat in die res van die ruimte voorkom.[28] Tydens ’n groot impak het die Aarde vlugtige gasse vrygestel en later is nog gas vrygestel deur vulkane – so is ’n tweede atmosfeer ryk aan kweekhuisgasse maar arm aan suurstof gevorm.[22] Eindelik het ’n derde atmosfeer, met baie suurstof, ontstaan toe bakterieë sowat 2,8 miljard jaar gelede suurstof begin vervaardig het.[29]
In vroeëre modelle oor die vorming van die atmosfeer en oseane, is die tweede atmosfeer gevorm deur vlugtige gasse uit die Aarde se binnekant. Nou word die moontlikheid erken dat baie van die vlugtige gasse kon gekom het van liggame wat verdamp het toe hulle met die Aarde gebots het. Die atmosfeer en oseane kon dus begin vorm het in dieselfde tyd as die Aarde.[30] Die nuwe atmosfeer het moontlik waterdamp, koolstofdioksied, stikstof en kleiner hoeveelhede van ander gasse bevat.[22]
Klein hemelliggame op ’n afstand van 1 astronomiese eenheid (AE), die afstand tussen die Son en die Aarde, het waarskynlik nie enige water tot die Aarde bygedra nie omdat die sonnewel te warm was vir ys om te vorm, en die hidrering van rotse deur waterdamp sou te lank geneem het.[31] Die water moes gekom het van meteoriete uit die buitenste Asteroïdegordel en ander verafgeleë liggame. Komete kon ook betrokke gewees het; hoewel die meeste vandag in wentelbane verder as Neptunus voorkom, wys rekenaarsimulasies hulle was aanvanklik baie algemener in die binneste deel van die Sonnestelsel.[27]
Namate die planeet afgekoel het, het wolke ontstaan en reën het die oseane gevorm. Volgens onlangse bewyse kon die oseane tot so vroeg as 4,4 miljard jaar gelede begin vorm het.[13] Aan die begin van die Argeïkum het hulle reeds die Aarde bedek. Dit is moeilik om te verduidelik hoekom, aangesien sterre helderder word namate hulle ouer word. Met sy vorming sou die Son maar sowat 70% van sy huidige krag gehad het en volgens baie modelle moes die Aarde dus deur ys bedek gewees het.[32] ’n Waarskynlike verklaring is dat daar genoeg koolstofdioksied en metaan was om ’n kweekhuiseffek te skep. Eersgenoemde sou deur vulkane geproduseer gewees het en laasgenoemde deur vroeë mikrobes.
Oorsprong van lewe[wysig | wysig bron]
Een van die redes vir ’n belangstelling in die vroeë atmosfeer en oseane is dat hulle die toestande geskep het waarin lewe op Aarde begin het. Daar is baie modelle, maar min konsensus, oor hoe lewe ontstaan het uit nie-lewende chemikalieë; chemiese stelsels wat in laboratoriums geskep is, kon nog nie die mees basiese lewende organisme tot stand bring nie.[33]
Die eerste stap in die totstandkoming van lewe kon chemiese reaksies gewees het wat baie van die eenvoudiger organiese verbindings geskep het soos kernbasisse en aminosure, wat die boublokke van lewe is. ’n Proefneming in 1953 deur Stanley Miller en Harold Urey het gewys sulke molekules kon vorm in ’n atmosfeer van water, metaan, ammoniak en waterstof, met die hulp van vonke wat die effek van weerlig naboots.[34] Hoewel die atmosferiese samestelling waarskynlik verskil het van dié wat Miller en Urey gebruik het, het latere eksperimente met realistieser samestellings ook organiese molekules kunsmatig geskep.[35] Onlangse rekenaarsimulasies het selfs gewys dat buiteruimtelike organiese molekules voor die vorming van die Aarde in die protoplanetêse skyf kon gevorm het.[36]
Die volgende fase van kompleksiteit kon minstens op drie maniere begin het: selfreplisering, ’n organisme se vermoë om nasate te produseer wat baie soos hy is; metabolisme, sy vermoë om homself te voed en herstel; en eksterne selmembrane, wat voedsel toelaat om die organisme binne te gaan en afvalprodukte om dit te verlaat, maar ook ongewenste stowwe uithou.[37]
Replisering eerste: RNS-wêreld[wysig | wysig bron]
Selfs die eenvoudigste lede van die drie moderne domeins van lewe gebruik DNS om hul genetiese geheue vas te lê en ’n komplekse reeks RNS en proteïenmolekules om hierdie instruksies te "lees" en hulle te gebruik vir groei, instandhouding en selfreplisering.
Die ontdekking dat ’n soort RNS-molekule, ’n ribosiem, beide sy eie replisering en die konstruksie van proteïene kan kataliseer, het tot die hipotese gelei dat vroeë lewensvorme geheel en al op RNS geskoei was.[38] Hulle kon ’n RNS-wêreld geskep het waarin daar individue was, maar geen spesies nie, aangesien mutasies en horisontale geenoordrag sou beteken het die nasate sou in elke generasie waarskynlik verskillende genome gehad het as dié waarmee hul ouers begin het.[39] RNS sou later vervang gewees het deur DNS, wat stabieler is en dus langer genome kan bou. Dit sou die verskeidenheid vermoëns vergroot het wat ’n enkele organisme kan hê.[40] Ribosieme is steeds die hoofbestanddele van ribosome, die "proteïenfabrieke" van moderne selle.
Metabolisme eerste: ystersulfaat-wêreld[wysig | wysig bron]
Nog ’n hipotese wat reeds lank bestaan, is dat die eerste lewe uit proteïenmolekules bestaan het. Aminosure, die boustene van proteïene, word maklik kunsmatig geskep in die regte toestande, so ook klein peptiede (polimere van aminosure) wat goeie katalisators is.[41] ’n Reeks eksperimente wat in 1997 begin is, wys aminosure en peptiede kan vorm in die teenwoordigheid van koolstofmonoksied en swaelwaterstof, met ystersulfaat en nikkelsulfaat as katalisators. Die meeste stappe in hul samestelling het temperature van sowat 100 °C en matige druk vereis, hoewel een stadium 250 °C vereis het, asook ’n druk gelyk aan dié wat onder 7 km rotse aangetref word. Selfonderhoudende samestellings van proteïene kon dus naby hidrotermiese bronne plaasgevind het.[42] [43]
Membrane eerste: lipiede-wêreld[wysig | wysig bron]
Daar is voorgestel dat die dubbelwand-"borrels" van lipiede soos dié wat die eksterne membrane van selle vorm, moontlik ’n eerste stap kon gewees het.[44] Eksperimente wat die toestande van die vroeë Aarde naboots, het die vorming van lipiede getoon, en dat hulle spontaan liposome – dubbelwand-"borrels" – kan vorm wat hulself dan kan reproduseer. Nukleïensure soos RNS sou dalk makliker binne-in die liposome gevorm het as daarbuite.[43]
Proterosoïese Eon[wysig | wysig bron]
Die Proterosoïkum het van 2,5 miljard tot 542 miljoen jaar gelede geduur.[10] In dié tyd het kratone kontinente geword. Die vorming van ’n suurstofryke atmosfeer was ’n kritieke ontwikkeling. Meersellige lewe het begin vorm. In dié era het ’n paar hewige ystydperke plaasgevind wat Sneeubal-Aardes genoem word. Ná die laaste Sneeubal-Aarde sowat 600 miljoen jaar gelede, het die evolusie van lewe op Aarde versnel en ’n hoogtepunt bereik met die "Kambriese Ontploffing" in die Kambrium-periode.
Suurstofrevolusie[wysig | wysig bron]
Die vroegste selle het energie en voedsel uit die omgewing geabsorbeer. Deur fermentasie is die meer ingewikkelde verbindings in minder ingewikkelde verbindings met minder energie opgebreek, en die energie wat so vrygestel is, is gebruik om te groei en reproduseer. Fermentasie kan net plaasvind in ’n suurstofvrye omgewing. Die evolusie van fotosintese het selle in staat gestel om hul eie kos te vervaardig.[45]
Die meeste lewensvorme op Aarde is regstreeks of onregstreeks afhanklik van fotosintese. Die mees algemene vorm, suurstof-fotosintese, skakel koolstofdioksied, water en sonlig om in voedsel. Dit vang die energie van sonlig vas en so word die energie verskaf wat nodig is om suikers te maak. Om die elektrone in die kringloop te verskaf, word waterstof uit water gehaal en dit laat suurstof agter as ’n afvalproduk.[46] Sommige organismes gebruik ’n nie-suurstof-vorm van fotosintese wat alternatiewe metodes gebruik vir die verskaffing van elektrone. Sulke organismes is hoofsaaklik beperk tot uiterste omgewings soos warm- en hidrotermiese bronne.[45]
Die eenvoudiger nie-suurstof-vorm het sowat 3,8 miljard jaar gelede ontstaan, nie lank ná die verskyning van lewe nie. Hoe lank terug suurstof-fotosintese ontstaan het, is meer omstrede; dit het beslis teen 2,4 miljard jaar gelede bestaan, maar sommige navorsers meen dit het so lank as 3,2 miljard jaar gelede ontstaan.[46]
Die suurstof wat vrygestel is, het aanvanklik verbind met kalksteen, yster en ander minerale. Die geoksideerde yster kan gesien word as rooi lae in geologiese strata en het algemeen gevorm in die Siderium-periode (tussen 2,5 en 2,3 miljard jaar gelede). Toe die meeste minerale wat maklik reageer geoksideer was, het suurstof eindelik in die atmosfeer begin versamel. Hoewel een sel ’n minimale hoeveelheid suurstof vrystel, het die gesamentlike metabolisme van baie selle oor ’n lang tyd die Aarde se atmosfeer geskep soos dit tans daar uitsien. Dit was die Aarde se derde atmosfeer.[47]
Van die suurstof is deur inkomende ultravioletstrale gestimuleer om osoon te vorm, wat in ’n laag naby die boonste deel van die atmosfeer versamel het. Die osoonlaag het ’n groot deel van die ultravioletstrale geabsorbeer wat voorheen deur die atmosfeer gedring het – en doen dit steeds. Dit het meegebring dat selle die oppervlak van die oseaan kon bevolk, en later die land. Sonder die osoonlaag sou die ultravioletstrale lewe op blootgestelde oppervlakke onmoontlik gemaak het.
Fotosintese het ’n ander groot uitwerking gehad: suurstof was giftig en baie lewensvorme het waarskynlik uitgesterf terwyl suurstofvlakke gestyg het, ’n voorval bekend as die Groot Suurstofkatastrofe. Weerstandige lewensvorme het oorleef en vooruitgegaan, en sommige het die vermoë ontwikkel om suurstof te gebruik om hul metabolisme te verhoog en meer energie uit dieselfde voedsel te kry.[48]
Sneeubal-Aarde[wysig | wysig bron]
Vanweë die evolusie van die Son het dit al hoe helderder geword tydens die Argeïkum en Proterosoïkum – dit neem elke miljard jaar met 6% toe.[27] Die Aarde het dus al hoe meer hitte van die Son af gekry. Tog het dit nie warmer geword nie; inteendeel, die geologiese rekord wys dit het drasties kouer geword tydens die vroeë Proterosoïkum. Gletserneerslae wat in Suid-Afrika gevind is, dateer uit tot 2,2 miljard jaar gelede – teen dié tyd moes dit naby die ewenaar gelê het. Dit lyk dus asof ys oor die hele Aarde gevorm het. Sommige wetenskaplikes glo die ystydperke was so erg dat die hele planeet van die pole tot die ewenaar onder ys was – ’n hipotese wat "Sneeubal-Aarde" genoem word.[49]
Die ystydperk sowat 2,3 miljard jaar gelede kon regstreeks die gevolg gewees het van die toename in suurstof in die atmosfeer, wat ’n afname in metaan (CH4) tot gevolg gehad het. Metaan is ’n sterk kweekhuisgas, maar dit reageer met suurstof om CO2, ’n minder doeltreffende kweekhuisgas, te vorm.[27] Die groot afname in metaan sou dus ’n doeltreffende teenvoeter gewees het vir die toenemende hitte van die Son.[50]
Ontstaan van eukariote[wysig | wysig bron]
In moderne taksonomie word lewe in drie domeins geklassifiseer. Die tyd van die ontstaan van hierdie domeins is onseker. Die domein Bacteria het waarskynlik eerste van ander lewensvorme (soms Neomura genoem) gesplyt, maar dié veronderstelling is omstrede. Kort hierna, teen 2 miljard jaar gelede, het die Neomura gesplyt in die Archaea en Eukarya (eukariote). Laasgenoemde se selle is groter en meer kompleks as dié van prokariote (Bacteria en Archaea), en die oorsprong van daardie kompleksiteit raak nou eers bekend.
Om en by dié tyd het die eerste proto-Mitochondrium gevorm. ’n Bakteriese sel wat verwant is aan vandag se Rickettsia en wat ontwikkel het om suurstof te verwerk, het ’n groter prokariotiese sel binnegedring wat nie dié vermoë gehad het nie. Die groter sel het dalk probeer om die kleiner een te verteer, maar het misluk (moontlik vanweë die ontwikkeling van prooi-defensiewe). Dalk het die kleiner sel probeer om ’n parasiet van die groter een te word. Wat ook al die geval was, die kleiner sel het binne-in die groter sel oorleef. Deur die gebruik van suurstof het dit die groter sel se afvalprodukte verwerk en meer energie daaruit verkry. ’n Deel van hierdie oortollige energie is aan die gasheer teruggegee.
Die kleiner sel het binne-in die groter sel gerepliseer en ’n stabiele simbiose het tussen die twee selle ontwikkel. Mettertyd het die gasheersel sommige van die gene van die kleiner sel verkry en die twee het afhanklik van mekaar geraak: die groter sel kon nie oorleef sonder die energie wat deur die kleiner selle vervaardig is nie, en hulle kon weer nie oorleef sonder die roumateriale wat deur die groter sel verskaf is nie. Die hele sel word nou as ’n enkele organisme beskou.
’n Soortgelyke scenario het plaasgevind met fotosintetiese sianobakterieë[51] wat groot heterotrofiese selle binnegedring en chloroplaste gevorm het.[47][52] Moontlik vanweë dié veranderings, het ’n lyn selle wat fotosintese kon bewerkstellig, meer as 1 miljard jaar gelede van die ander eukariote gesplyt.
Archaea, Bacteria en Eukarya het aanhou diversifiseer, en hulle het komplekser geraak en beter by hul omgewings aangepas. Elke domein het verskeie kere in veelvuldige lyne gesplyt, hoewel min bekend is oor die geskiedenis van eersgenoemde twee. Omstreeks 1,1 miljard jaar gelede het die superkontinent Rodinië begin vorm.[53][54] Die plant-, dier- en fungus-lyne het gesplyt, hoewel hulle steeds enkelsellig was. Van hulle het in kolonies voorgekom en stelselmatig het ’n verdeling van funksies plaasgevind; selle aan die buitekant van die kolonie kon verskillende rolle begin aanneem het as die selle in die binnekant. Sowat 1 miljard jaar gelede het die eerste veelsellige plante ontstaan, moontlik groenwiere.[55] Moontlik teen 900 miljoen jaar gelede het ware veelselligheid ook in diere ontstaan.[52] Selle het meer gespesialiseerd en afhankliker van mekaar geraak en geïsoleerde selle het doodgegaan.
Superkontinente in die Proterosoïkum[wysig | wysig bron]
Die rekonstruksie van plaattektoniek in die afgelope 250 miljoen jaar is redelik betroubaar, maar vroeëre plaattektoniek is moeiliker om na te boots.
Regdeur die Aarde se geskiedenis was daar tye dat kontinente gebots en ’n superkontinent gevorm het, wat later weer opgebreek het in kleiner kontinente. Sowat 1 000 tot 830 miljoen jaar gelede was die grootste kontinentale massa gekonsentreer om die superkontinent Rodinië.[56][57] Voor Rodinië was daar moontlik die Vroeë tot Middel-Proterosoïese kontinente Nuna en Columbia.[56][58][59]
Ná die verbrokkeling van Rodinië sowat 800 miljoen jaar gelede, het die kontinente wat ontstaan het sowat 550 miljoen jaar gelede moontlik nog ’n superkontinent, Pannotië, gevorm wat vir ’n kort tydjie bestaan het. Bewyse vir dié hipotetiese superkontinent is ’n fase van kontinentale botsings toe die huidige Afrika, Suid-Amerika, Antarktika en Australië verenig het. Dit is wel seker dat die grootste deel van die kontinentale massa teen die einde van die Proterosoïkum ’n groot landmassa om die Suidpool gevorm het.[60]
Laat Proterosoïese klimaat en lewe[wysig | wysig bron]
Teen die einde van die Proterosoïkum was daar minstens twee Sneeubal-Aardes, so erg dat die oppervlakke van die oseane dalk heeltemal gevries was. Dit het sowat 716,5 en 635 miljoen jaar gelede plaasgevind, in die Cryogenium-periode.[61] Die intensiteit en aard van die ystydperke word steeds ondersoek en is moeiliker om te verduidelik as die Vroeë Proterosoïese Sneeubal-Aarde.[62]
Die meeste paleoklimatoloë meen die koue periodes kan verbind word met die vorming van die superkontinent Rodinië.[63] Omdat Rodinië om die ewenaar gesentreer was, het die tempo van chemiese verwering toegeneem en koolstofdioksied is uit die atmosfeer geneem. Omdat dié gas ’n belangrike kweekhuisgas is, het die klimaat wêreldwyd afgeneem.
Tydens die Sneeubal-Aardes was die kontinentale oppervlak bedek met ysgrond, wat weer die chemiese verwering laat afneem het en dit het gelei tot die einde van die ystydperke. ’n Alternatiewe hipotese is dat genoeg koolstofdioksied deur vulkaniese uitbarstings ontsnap het om ’n kweekhuiseffek te skep wat temperature laat styg het.[63]
Die Cryogenium is gevolg deur die Ediacarium-periode, wat gekenmerk word deur die vinnige ontwikkeling van nuwe veelsellige lewensvorme.[64] Of daar ’n verband is tussen die einde van die hewige ystydperke en die toename in die diversiteit van lewe, is nie duidelik nie, maar dit lyk of dit nie toevallig was nie. Die nuwe lewensvorme was groter en uiteenlopender as ooit. Hoewel die taksonomie van die meeste van dié lewensvorme onduidelik is, was party van hulle voorlopers van moderne lewensvorme.[65] ’n Belangrike ontwikkeling was die ontstaan van spier- en senuweeselle. Geen van die Ediacarium-fossiele het harde dele soos skelette gehad nie. Dit het eers ontwikkel ná die grens tussen die Proterosoïese en die Fanerosoïese Eon.
Fanerosoïese Eon[wysig | wysig bron]
Die Fanerosoïkum is die huidige geologiese eon op Aarde. Dit het sowat 542 miljoen jaar gelede begin. Dit bestaan uit drie eras – die Paleosoïkum, Mesosoïkum en Kainosoïkum[66] – en is die tydperk waarin veelsellige lewe in byna alle organismes wat vandag bekend is, gediversifiseer het.[67]
Paleosoïese Era[wysig | wysig bron]
Die Paleosoïkum ("era van ou lewensvorme") was die eerste en langste era van die Fanerosoïkum; dit het geduur van 542 tot 251 miljoen jaar gelede. In dié era het baie moderne groepe lewe ontstaan. Lewe het oor die land versprei: eers plante en toe diere. Gewoonlik ontwikkel lewe stadig, maar daar is tye van ’n skielike toename in nuwe spesies of van massauitwissings. Laasgenoemde word gewoonlik veroorsaak deur onverwagte veranderings in die omgewing ná groot rampe soos vulkaniese aktiwiteit, meteorietbotsings of klimaatsveranderings.
Die kontinente wat gevorm het ná die verbrokkeling van Pannotië en Rodinië aan die einde van die Proterosoïkum sou stelselmatig weer nader aan mekaar beweeg het tydens die Paleosoïkum. Dit sou eindelik lei tot fases van bergvorming wat die superkontinent Pangea in die Laat Paleosoïkum tot stand gebring het.
Kambriese Ontploffing[wysig | wysig bron]
Dit blyk uit fossiele dat die tempo van die evolusie van lewe in die Kambrium-periode (542–488 miljoen jaar gelede) versnel het. Die skielike ontstaan van baie nuwe spesies, filums en vorme in hierdie tydperk word die Kambriese Ontploffing genoem. So ’n oplewing was ongekend voor en ná dié periode.[27] Terwyl die Ediacariese lewensvorme nog primitief was en nie maklik in moderne genera geplaas kan word nie, het die meeste moderne filums aan die einde van die Kambrium reeds bestaan. Die ontwikkeling van harde liggaamsdele soos doppe, skelette en eksoskelette in diere het meegebring dat fossiele beter bewaar gebly het as met vorige lewensvorme. Daarom is baie meer bekend oor die lewe in en ná die Kambrium. Sommige van dié genera lyk kompleks, maar verskil grootliks van moderne lewe; voorbeelde is Anomalocaris en Haikouichthys.
Tydens die Kambrium het die eerste gewerwelde diere ontstaan, onder meer visse.[52] Die eerste visse met kake (Gnathostomata) het in die volgende periode, die Ordovisium, ontstaan. Die oorname van nuwe ekologiese nisse het daartoe gelei dat al hoe groter visse in die vroeë Paleosoïkum ontstaan het, soos die reusagtige Placodermi Dunkleosteus, wat tot 7 meter lank kon word.
Die diversiteit van lewe het nie grootliks toegeneem nie weens ’n paar massauitwissings. Teen die laat Kambrium het die trilobiete hul grootste diversiteit bereik en hulle oorheers feitlik alle fossielrekords uit dié tyd.[68]
Paleosoïese tektoniek, paleogeografie en klimaat[wysig | wysig bron]
Teen die einde van die Proterosoïkum het die superkontinent Pannotië verbrokkel in die kleiner kontinente Laurentia, Baltica, Siberia en Gondwana.[69] In die tydperke waarin die kontinente van mekaar af wegbeweeg het, is ’n groter oseaankors gevorm vanweë vulkaniese aktiwiteit. Omdat jong vulkaniese kors relatief warmer en minder dig is as ou oseaniese kors, word die seebodem in sulke tye hoër. Dit veroorsaak dat die seevlakke styg. Daarom was groot dele van die kontinente in die eerste helfte van die Paleosoïkum onder die seevlak.
Die klimaat in die vroeë Paleosoïkum was warmer as vandag, maar aan die einde van die Ordovisium was daar ’n kort ystydperk toe gletsers die Suidpool bedek het waar die groot kontinent Gondwana geleë was. In die laat Ordovisium-ystydperk was daar ’n paar massauitwissings waarin baie armpotiges, trilobiete, mosdiertjies en korale verdwyn het. Dié seelewevorme kon waarskynlik nie die laer temperature in die seewater hanteer nie.[70] Ná die uitwissings het nuwe spesies ontwikkel wat meer divers en beter aangepas was. Hulle het die nisse gevul wat deur die uitgestorwe spesies leeg gelaat is.
Die kontinente Laurentia en Baltica het tussen 450 en 400 miljoen jaar gelede gebots en Euramerika (ook bekend as Laurussia) gevorm.[71] Tekens van die berggordel wat deur die botsing veroorsaak is, kan gesien word in Skandinawië, Skotland en die noordelike Appalachia. In die periode Devoon (416–359 miljoen jaar gelede) het Gondwana en Siberia in die rigting van Euramerika beweeg. Die botsing tussen Gondwana en Euramerika in die Karboon-periode (359–299 miljoen jaar gelede) het gelei tot die vorming van die laaste superkontinent, Pangea.[72]
Kolonisasie van land[wysig | wysig bron]
Die versameling van suurstof vanweë fotosintese het gelei tot die vorming van die osoonlaag, wat baie van die Son se ultravioletstrale geabsorbeer het. Eensellige organismes wat die land bereik het, het dus ’n groter kans op oorlewing gehad en prokariote het begin vermeerder en aanpas by ’n lewe buite die water. Prokarioot-lyne[73] het waarskynlik so vroeg as 2,6 miljard jaar gelede die land begin koloniseer,[74] lank voor die ontstaan van die eukariote. Daar was vir ’n lang tyd geen meersellige lewe op land nie. ’n Paar honderd miljoen jaar gelede het plante (wat waarskynlik soos alge gelyk het) en fungusse aan die kant van die water begin groei en later buite die water.[75] Hulle het aanvanklik naby die water gebly, maar mutasies en variasies het meegebring dat hulle verder landin beweeg het. Dit is nie presies bekend wanneer die eerste diere die water verlaat het nie: die oudste duidelike bewys is van geleedpotiges omstreeks 450 miljoen jaar gelede.[76] Hulle het waarskynlik floreer en beter aangepas geraak vanweë die groot voedselbron wat die plante op land verskaf het.
Evolusie van vierpotiges[wysig | wysig bron]
Sowat 380 tot 375 miljoen jaar gelede het die eerste vierpotiges uit visse ontwikkel.[77] Daar word geglo vinne het ontwikkel in ledemate, wat die eerste vierpotiges in staat gestel het om hul kop bo die water uit te steek om asem te haal. So sou hulle in water met min suurstof kon leef of prooi in vlak water kon vang. Hulle kon later vir kort tye die water verlaat en eindelik het van hulle so goed by die lewe op land aangepas dat hulle hul volwasse lewe daar deurgebring het, hoewel hulle in die water uitgebroei en daarheen teruggekeer het om eiers te lê. So het die amfibieë ontstaan. Sowat 365 miljoen jaar gelede het die Laat-Devoon-uitwissing plaasgevind, moontlik weens wêreldwye verkoeling.[78] In dié tyd (sowat 360 miljoen jaar gelede) het plante sade ontwikkel en dit het gelei tot ’n drastiese versnelling in hul verspreiding oor die land.[79][80]
Sowat 20 miljoen jaar later het hulle eiers op land begin lê, wat daartoe gelei het dat embrio's beter oorleef het. So het amniote uit amfibieë ontwikkel. Nog 30 miljoen jaar later het die sinapsiede (insluitende soogdiere) uit die souropsiede (insluitende voëls en reptiele) ontwikkel. Ander groepe organismes het ook ontwikkel, maar min is daaroor bekend.
Mesosoïese Era[wysig | wysig bron]
Die Mesosoïkum ("middellewe-era") het van 251 tot 66 miljoen jaar gelede geduur. Dit word onderverdeel in die geologiese periodes Trias, Jura en Kryt. Dit het begin met die Perm-Trias-uitwissing, die grootste massauitwissing in die fossielrekord; 95% van die spesies op Aarde het uitgesterf.[81] Dit het geëindig met die Kryt-Paleogeen-uitwissing, wat alle nie-vlieënde dinosourusse uitgewis het. Die Perm-Trias-uitwissing is waarskynlik veroorsaak deur ’n kombinasie van onder meer die Siberiese Trappe-vulkaanuitbarstings, ’n botsing met ’n asteroïde en seevlakwisselings. Van die lewe op Aarde het egter oorleef en sowat 230 miljoen jaar gelede het dinosourusse van hul reptiel-voorouers gesplyt.[82] Hulle het gou die oorheersende gewerweldes geword. Soogdiere het ook ontstaan, maar hulle was waarskynlik meestal so klein soos skeerbekmuise.[52]
Teen 180 miljoen jaar gelede het Pangea verbrokkel in Laurasië en Gondwana. Die grens tussen vlieënde en nie-vlieënde dinosourusse is nie duidelik nie, maar Archaeopteryx, wat beskou word as een van die vroegste voëls, het sowat 150 miljoen jaar gelede geleef.[83] Die eerste getuienis van die Angiospermae wat blomme ontwikkel, is tydens die Kryt-periode sowat 20 miljoen jaar later.[84] Sowat 66 miljoen jaar gelede het ’n asteroïde met ’n deursnee van sowat 10 km die Aarde getref naby ’n skiereiland in Mexiko, waar die Chicxulub-krater vandag is. Groot hoeveelhede materie is die lug ingeskiet en dit het die sonlig blokkeer en fotosintese gekniehalter. Die meeste groot diere, insluitende alle nie-vlieënde dinosourusse, is uitgewis en dit het die einde van die Kryt en die Mesosoïese Era ingelui.
Kainosoïese Era[wysig | wysig bron]
Die huidige era, die Kainosoïkum, het sowat 66 miljoen jaar gelede begin – dit word onderverdeel in die periodes Paleogeen, Neogeen en Kwartêr. Sommige voëls en soogdiere het die Kryt-Paleogeen-uitwissing oorleef en het in dié era hul huidige vorme begin aanneem.
Diversifisering van soogdiere[wysig | wysig bron]
Soogdiere het reeds in die laat Trias bestaan, maar het klein gebly tot met die Kryt-Paleogeen-uitwissing. Tydens die Kainosoïkum het hulle vinnig gediversifiseer en die ekologiese nisse gevul wat die dinosourusse en ander uitgestorwe diere leeg gelaat het. Hulle het daarna in baie van die moderne ordes begin ontwikkel. Met dié dat baie seereptiele uitgesterf het, het sommige soogdiere in die oseane begin leef en ontwikkel in die walvisagtiges. Ander het katagtiges en hondagtiges geword – ratse landroofdiere. Die droër klimaat van die Kainosoïkum het gelei tot die uitbreiding van grasvelde en die evolusie van gehoefde en weiende soogdiere soos Equidae en Bovidae. Van die soogdiere het primate geword, en die mens het uit een van dié lyne ontstaan.
Menslike evolusie[wysig | wysig bron]
’n Klein Afrika-aap wat sowat 6 miljoen jaar gelede geleef het, was die laaste dier waarvan die afstammelinge beide die mens en sy naaste verwant, die sjimpansee, sou insluit.[52] Net twee takke van sy stamboom het oorlewende afstammelinge. Kort ná die splyting, om redes wat nie duidelik is nie, het die ape in een tak regop begin loop.[52] Hul breingrootte het vinnig toegeneem en teen 2 miljoen jaar gelede het die eerste diere ontstaan wat in die genus Homo geklassifiseer word.[75] Die grens tussen verskillende spesies en selfs genera is ietwat arbitrêr, aangesien organismes oor geslagte heen bly verander het. In min of meer dieselfde tyd het die ander tak gesplyt in die voorouers van die sjimpansee en die bonobo.[52]
Dit is moeiliker om die oorsprong van taal te bepaal; dit is onduidelik of Homo erectus kon praat en of dié vermoë eers in Homo sapiens ontwikkel het.[52] Namate breingrootte toegeneem het, is babas vroeër gebore – voor hul breine te groot geword het om deur die pelvis te beweeg. As gevolg daarvan het hulle groter plastisiteit getoon en dus ’n toenemende vermoë geopenbaar om te leer. Sosiale vermoëns het ingewikkelder geraak, taal gesofistikeerder en gereedskap uiteenlopender. Dit het bygedra tot verdere samewerking en intellektuele ontwikkeling.[87] Die moderne mens (Homo sapiens) het waarskynlik sowat 200 000 jaar gelede ontstaan; die oudste fossiele dateer uit sowat 160 000 jaar gelede.[88]
Die eerste mense wat tekens van spiritualiteit getoon het, was die Neanderdallers (wat gewoonlik geklassifiseer word as ’n aparte spesie sonder enige afstammelinge); hulle het hul dooies begrawe, sonder tekens van kos of gereedskap.[89] Die eerste bewyse van ’n meer gesofistikeerde geloof (soos grottekeninge, moontlik met magiese of godsdienstige betekenis) dateer egter eers uit 32 000 jaar gelede.[90]
Teen 11 000 jaar gelede het Homo sapiens die suidelike punt van Suid-Amerika, die laaste onbewoonde kontinent behalwe Antarktika, bereik. Laasgenoemde is eers in 1820 n.C. ontdek.[91] Gereedskap en kommunikasie het bly verbeter en interpersoonlike verhoudings het ingewikkelder geraak.
Beskawing[wysig | wysig bron]
Gedurende meer as 90% van sy geskiedenis, het Homo sapiens in klein groepe gewoon as nomadiese jagters. Namate taal ingewikkelder geraak het, het die vermoë om te onthou en inligting oor te dra in ’n nuwe vermoë ontwikkel: die meem – ’n eenheid van kulturele informasie wat oordraagbaar is van een persoon en geslag na ’n ander.[92] Kulturele evolusie het biologiese evolusie verbygesteek en ware geskiedenis het begin. Tussen 8500 en 7000 v.C. het die mens met plante en diere begin boer en landbou het ontstaan.[93] Dit het versprei totdat die meeste mense in permanente nedersettings gewoon het. Talle gemeenskappe het egter nog steeds ’n nomadiese leefstyl gehandhaaf. In die beskawings wat landbou as ’n leefwyse aanvaar het, het die relatiewe stabiliteit en toenemende produktiwiteit die bevolking in staat gestel om uit te brei.
Landbou het ’n groot uitwerking gehad: mense het die omgewing soos nooit tevore begin beïnvloed. Dit het gelei tot ’n verdeling van arbeid, ’n regerende klas en eindelik tussen 4000 en 3000 v.C tot die eerste werklike beskawing, by Sumer in die Midde-Ooste.[94] Nog beskawings het gou in antieke Egipte en China ontstaan. Die uitvinding van skrif het komplekse gemeenskappe help ontstaan: rekordhouding en biblioteke het as stoorkamers van kennis gedien en die oordrag van kultuur aangehelp. Dit was nie meer vir mense nodig om hul hele lewe lank net te werk nie – nuuskierigheid en opvoeding het gelei tot ’n groter dors na kennis en wysheid.
Verskeie dissiplines, soos wetenskap (in ’n primitiewe vorm), het ontstaan. Nuwe beskawings het met mekaar handel gedryf en geveg om grondgebied en bronne. Ryke het gou ontstaan en teen 500 v.C. was daar gevorderde beskawings in die Midde-Ooste, Iran, Indië, Sjina en Griekeland. Hulle was soms vooruitstrewend, en soms het hulle verbrokkel. In 221 v.C. het Sjina sy kultuur oor die hele Oos-Asië versprei. Die beginsels van die Westerse wêreld is hoofsaaklik gevorm deur die antieke Grieks-Romeinse kultuur. Die Romeinse Ryk is in die vroeë 4de eeu deur keiser Konstantyn die Grote gekersten. Teen die vroeë 7de eeu het die Christendom oor Europa versprei. Islam is in 610 gestig en het gou die oorheersende godsdiens van Wes-Asië geword. In 1054 n.C. het die Oos-Wes-skisma tussen die Rooms-Katolieke en die Oosters-Ortodokse Kerk gelei tot die prominente kultuurverskille tussen Wes- en Oos-Europa.
In die 14de eeu het die Renaissance in Italië begin met die bevordering van godsdiens, kuns en wetenskap.[87] Teen daardie tyd het die Christelike Kerk as 'n politieke entiteit baie van sy mag verloor. In 1492 het Christopher Columbus die Amerikas bereik en groot veranderings het in die "Nuwe Wêreld" plaasgevind. Die Europese beskawing het in 1500 begin verander en dit het gelei tot die Wetenskap- en die Nywerheidsrevolusie. Die kontinent het groot dele van die wêreld begin oorheers deur middel van kolonisasie. In die 18de eeu het die kulturele beweging bekend as die Verligting die mentaliteit van Europa verder gevorm en bygedra tot die kontinent se sekularisasie. Van 1914 tot 1918 en van 1939 tot 1945 was die lande van die wêreld betrokke in wêreldoorloë. Ná die Eerste Wêreldoorlog is die Volkebond gestig en dit was die eerste stap in die rigting van die vestiging van internasionale instellings om dispute vreedsaam op te los. Nadat dit nie die Tweede Wêreldoorlog kon keer nie, is dit vervang deur die Verenigde Nasies.
Ná die oorlog is baie nuwe state gevorm wat hulself onafhanklik verklaar het of hul onafhanklikheid gekry het in ’n tydperk van dekolonisasie. Die Verenigde State en die Sowjetunie het ’n ruk lank die wêreld se oorheersende supermoondhede geword en was betrokke in ’n vyandelike Koue Oorlog tot met die verbrokkeling van laasgenoemde. In 1992 het verskeie Europese nasies die Europese Unie gestig. Namate vervoer en kommunikasie verbeter het, het die ekonomieë en politieke sake van nasies regdeur die wêreld al hoe meer vervleg geraak. Hierdie sogenaamde wêrelddorp het dikwels konflik sowel as samewerking opgelewer.
Onlangse gebeure[wysig | wysig bron]
Veranderings het van die middel-1940's tot vandag teen ’n vinnige pas plaasgevind. Tegnologiese ontwikkelings sluit in kernwapens, rekenaars, genetiese manipulasie en nanotegnologie. Ekonomiese globalisering, wat aangehelp is deur vooruitgang in kommunikasie- en vervoertegnologie, het oor groot dele van die wêreld die alledaagse lewe beïnvloed. Kulturele en institusionele begrippe soos demokrasie, kapitalisme en omgewingsbewustheid het al hoe gewilder geraak. Groot bekommernisse en probleme soos siekte, oorlog, armoede, gewelddadige politieke radikalisme en onlangs ook aardverwarming en waternood het toegeneem namate die wêreldbevolking gegroei het.
In 1957 het die Sowjetunie die eerste mensgemaakte satelliet, Spoetnik 1, gelanseer en kort daarna het Joeri Gagarin die eerste mens in die ruimte geword. Neil Armstrong van Amerika was die eerste mens wat op ’n ander hemelliggaam, die maan, geloop het. Onbemande ruimtetuie is na al die planete in die Sonnestelsel gestuur en minstens een, Voyager 1, het selfs die Sonnestelsel verlaat. Die Sowjetunie en VSA was in die 20ste eeu die eerste leiers in die verkenning van die ruimte. Vyf ruimte-agentskappe, wat meer as 15 lande verteenwoordig, het saamgewerk om die Internasionale Ruimtestasie te bou. In die 1990's is die Wêreldwye web ontwikkel en dit is ’n al hoe groter bron van inligting in die wêreld.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Yoko Ohtomo, Takeshi Kakegawa, Akizumi Ishida, Toshiro Nagase, Minik T. Rosing (8 Desember 2013). "Evidence for biogenic graphite in early Archaean Isua metasedimentary rocks". Nature Geoscience. doi:10.1038/ngeo2025. Besoek op 9 Desember 2013.
- Borenstein, Seth (13 November 2013). "Oldest fossil found: Meet your microbial mom". AP News. Besoek op 15 November 2013.
- (8 November 2013) “Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ca. 3.48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia”. Astrobiology. doi:10.1089/ast.2013.1030. Besoek op 15 November 2013.
- Encrenaz, T. (2004). The solar system (3de uitg.). Berlin: Springer. p. 89. ISBN 978-3-540-00241-3.
- P. Goldreich, W. R. Ward (1973). “The Formation of Planetesimals”. Astrophysical Journal 183: 1051–1062. doi:10.1086/152291.
- Kokubo, Eiichiro; Ida, Shigeru (2002). “Formation of protoplanet systems and diversity of planetary systems”. The Astrophysical Journal 581 (1): 666–680. doi:10.1086/344105.
- Charles Frankel, 1996, Volcanoes of the Solar System, Cambridge University Press, pp. 7–8, ISBN 0-521-47770-0
- J.A. Jacobs (1953). “The Earth’s inner core”. Nature 172 (4372): 297–298. doi:10.1038/172297a0.
- (2007) “Plate tectonics on the early Earth: Limitations imposed by strength and buoyancy of subducted lithosphere”. Lithos 103 (1-2): 217–235. doi:10.1016/j.lithos.2007.09.016.
- Gradstein, F. M.; Ogg, James George; Smith, Alan Gilbert, reds. (2004). A Geological Time Scale 2004. Herdruk 2006. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-78673-7.
- Belbruno, E.; J. Richard Gott III (2005). “Where Did The Moon Come From?”. The Astronomical Journal 129 (3): 1724–1745. doi:10.1086/427539.
- Britt, Robert Roy (2002-07-24). "New Insight into Earth's Early Bombardment". Space.com. Besoek op 2012-02-09.
- Wilde, S. A.; Valley, J.W.; Peck, W.H. and Graham, C.M. (2001). “Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago” (PDF). Nature 409: 175–178. doi:10.1038/35051550. Besoek op 2013-05-25.
- Taylor, Thomas N.; Taylor, Edith L; Krings, Michael (2006). Paleobotany: the biology and evolution of fossil plants. Academic Press. p. 49. ISBN 978-0-12-373972-8.
- Steenhuysen, Julie (21 Mei 2009). "Study turns back clock on origins of life on Earth". Reuters.com. Reuters. Besoek op 21 Mei 2009.
- "Space Topics: Pluto and Charon". The Planetary Society. Besoek op 6 April 2010.
- "Pluto: Overview". Solar System Exploration. National Aeronautics and Space Administration. Besoek op 19 April 2012.
- (2005) “Hf-W Chronometry of Lunar Metals and the Age and Early Differentiation of the Moon”. Science 310 (5754): 1671–1674. doi:10.1126/science.1118842.
- Halliday, A.N. (2006). The Origin of the Earth; What's New?. Elements. 2. pp. 205–210.
- Halliday, Alex N (November 28, 2008). “A young Moon-forming giant impact at 70–110 million years accompanied by late-stage mixing, core formation and degassing of the Earth”. Philosophical Transactions of the Royal Society A 366 (1883): 4163–4181. doi:10.1098/rsta.2008.0209.
- Williams, David R. (2004-09-01). "Earth Fact Sheet". Nasa. Besoek op 2010-08-09.
- Stanley, Steven M. (2005). Earth system history (2de uitg.). New York: Freeman. ISBN 978-0-7167-3907-4.
- Newsom, Horton E. (1989). “Geochemical implications of the formation of the Moon by a single giant impact”. Nature 338 (6210): 29–34. doi:10.1038/338029a0.
- Taylor, G. Jeffrey (April 26, 2004). "Origin of the Earth and Moon". Nasa. Besoek op 2006-03-27., Taylor (2006) by die Nasa-webtuiste.
- Cattermole, Peter; Moore, Patrick (1985). The story of the earth. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-26292-7.
- Bleeker, W.; B. W. Davis (May 2004). "What is a craton?" in Spring meeting., American Geophysical Union. T41C-01.
- Lunine, J.I. (1999). Earth: evolution of a habitable world. VK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-64423-2.
- Kasting, James F. (1993). “Earth's early atmosphere”. Science 259 (5097): 920–926. doi:10.1126/science.11536547.
- Gale, Joseph (2009). Astrobiology of Earth : the emergence, evolution, and future of life on a planet in turmoil. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-920580-6.
- Kasting, James F.; Catling, David (2003). “Evolution of a habitable planet”. Annual Review of Astronomy and Astrophysics 41 (1): 429–463. doi:10.1146/annurev.astro.41.071601.170049.
- Selsis, Franck (2005). "Chapter 11. The Prebiotic Atmosphere of the Earth". Astrobiology: Future perspectives. Astrophysics and space science library. 305. pp. 267–286. doi:10.1007/1-4020-2305-7_11.
- Sagan, Carl; Mullen, George (July 7, 1972). “Earth and Mars: Evolution of Atmospheres and Surface Temperatures”. Science 177 (4043): 52–56. doi:10.1126/science.177.4043.52.
- Vasas, V.; Szathmáry, E., Santos, M. (4 January 2010). “Lack of evolvability in self-sustaining autocatalytic networks constraints metabolism-first scenarios for the origin of life”. Proceedings of the National Academy of Sciences 107 (4): 1470–1475. doi:10.1073/pnas.0912628107.
- A. Lazcano, J. L. Bada (Junie 2004). “The 1953 Stanley L. Miller Experiment: Fifty Years of Prebiotic Organic Chemistry”. Origins of Life and Evolution of Biospheres 33 (3): 235–242. doi:10.1023/A:1024807125069.
- Dreifus, Claudia (2010-05-17). "A Conversation With Jeffrey L. Bada: A Marine Chemist Studies How Life Began". nytimes.com.
- Moskowitz, Clara (29 Maart 2012). "Life's Building Blocks May Have Formed in Dust Around Young Sun". Space.com. Besoek op 30 Maart 2012.
- Peretó, J. (2005). “Controversies on the origin of life” (PDF). Int. Microbiol. 8 (1): 23–31. Besoek op 2007-10-07.
- Joyce, G.F. (2002). “The antiquity of RNA-based evolution”. Nature 418 (6894): 214–21. doi:10.1038/418214a.
- Hoenigsberg, H. (Desember 2003). “Evolution without speciation but with selection: LUCA, the Last Universal Common Ancestor in Gilbert's RNA world”. Genetic and Molecular Research 2 (4): 366–375. Besoek op 2008-08-30.(ook beskikbaar as PDF)
- Forterre, Patrick (2005). “The two ages of the RNA world, and the transition to the DNA world: a story of viruses and cells”. Biochimie 87 (9–10): 793–803. doi:10.1016/j.biochi.2005.03.015.
- Kauffman, Stuart A. (1993). The origins of order : self-organization and selection in evolution (Herdruk uitg.). New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-507951-7.
- Wächtershäuser, G. (Augustus 2000). “Life as we don't know it”. Science 289 (5483): 1307–8. doi:10.1126/science.289.5483.1307.
- Segré, D., Ben-Eli, D., Deamer, D. and Lancet, D. (February–April 2001). “The Lipid World” (PDF). Origins of Life and Evolution of Biospheres 2001 31 (1–2): 119–45. doi:10.1023/A:1006746807104. Besoek op 2008-09-01.
- Trevors, J.T. and Psenner, R. (2001). “From self-assembly of life to present-day bacteria: a possible role for nanocells”. FEMS Microbiol. Rev. 25 (5): 573–82. doi:10.1111/j.1574-6976.2001.tb00592.x.
- Condie, Kent C. Earth as an Evolving Planetary System (2nd uitg.). Burlington: Elsevier Science. ISBN 978-0-12-385228-1.
- Leslie, M. (2009). “On the Origin of Photosynthesis”. Science 323 (5919): 1286–1287. doi:10.1126/science.323.5919.1286.
- Fortey, Richard (September 1999) [1997]. "Dust to Life". Life: A Natural History of the First Four Billion Years of Life on Earth. New York: Vintage Books. ISBN 0-375-70261-X.
- Chaisson, Eric J. (2005). "Early Cells". Cosmic Evolution. Tufts University. Besoek op 2006-03-29.
- "Snowball Earth". snowballearth.org. 2006–2009. Besoek op 2012-04-13.
- "What caused the snowball earths?". snowballearth.org. 2006–2009. Besoek op 2012-04-13.
- Berglsand, Kristin J.; Robert Haselkorn (June 1991). “Evolutionary Relationships among the Eubacteria, Cyanobacteria, and Chloroplasts: Evidence from the rpoC1 Gene of Anabaena sp. Strain PCC 7120”. Journal of Bacteriology 173 (11): 3446–3455. (PDF)
- Dawkins, Richard (2004). The Ancestor's Tale: A Pilgrimage to the Dawn of Life. Boston: Houghton Mifflin Company. ISBN 0-618-00583-8.
- Hanson, Richard E. (May 21, 2004). “Coeval Large-Scale Magmatism in the Kalahari and Laurentian Cratons During Rodinia Assembly”. Science 304 (5674): 1126–1129. doi:10.1126/science.1096329. Besoek op 2012-04-13.
- Li, Z.X.; Bogdanova, S.V., Collins, A.S., Davidson, A., De Waele, B., Ernst, R.E., Fitzsimons, I.C.W., Fuck, R.A., Gladkochub, D.P., Jacobs, J., Karlstrom, K.E., Lu, S., Natapov, L.M., Pease, V., Pisarevsky, S.A., Thrane, K., Vernikovsky, V. (2008). “Assembly, configuration, and break-up history of Rodinia: A synthesis”. Precambrian Research 160 (1–2): 179–210. doi:10.1016/j.precamres.2007.04.021.
- Bhattacharya, Debashish; Linda Medlin (1998). “Algal Phylogeny and the Origin of Land Plants”. Plant Physiology 116 (1): 9–15. doi:10.1104/pp.116.1.9. (PDF)
- Kearey, Philip; Klepeis, Keith; Vine, Frederick J. (2009). Global tectonics. (3rd uitg.). Oxford: Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-0777-8.
- Torsvik, T. H. (30 May 2003). “The Rodinia Jigsaw Puzzle”. Science 300 (5624): 1379–1381. doi:10.1126/science.1083469.
- Zhao, Guochun; Cawood, Peter A.; Wilde, Simon A.; Sun, M. (2002). “Review of global 2.1–1.8 Ga orogens: implications for a pre-Rodinia supercontinent”. Earth-Science Reviews 59 (1–4): 125–162. doi:10.1016/S0012-8252(02)00073-9.
- Zhao, Guochun; Sun, M.; Wilde, Simon A.; Li, S.Z. (2004). “A Paleo-Mesoproterozoic supercontinent: assembly, growth and breakup”. Earth-Science Reviews 67 (1–2): 91–123. doi:10.1016/j.earscirev.2004.02.003.
- Dalziel, I.W.D. (1995). “Earth before Pangea”. Scientific American 1: 58–63. doi:10.1038/scientificamerican0195-58.
- "Snowball Earth: New Evidence Hints at Global Glaciation 716.5 Million Years Ago". Science Daily. 4 Maart 2010. Besoek op 18 April 2012.
- "'Snowball Earth' Hypothesis Challenged". Besoek op 29 September 2012.
- (1998) “A Neoproterozoic Snowball Earth”. Science 281 (5381): 1342–1346. doi:10.1126/science.281.5381.1342.
- "Two Explosive Evolutionary Events Shaped Early History Of Multicellular Life". Science Daily. 3 Januarie 2008. Besoek op 18 April 2012.
- (2009) “On the eve of animal radiation: phylogeny, ecology and evolution of the Ediacara biota”. Trends in Ecology and Evolution 24 (1): 31–40. doi:10.1016/j.tree.2008.07.015.
- Gradstein, Felix M.; Ogg, James G.; van Kranendonk, Martin (2008) (PDF). On the Geological Time Scale 2008 (Report). International Commission on Stratigraphy. Fig. 2. http://www.nysm.nysed.gov/nysgs/resources/images/geologicaltimescale.pdf. Besoek op 20 April 2012.
- Patwardhan, A.M. (2010). The Dyanmic Earth System. New Delhi: PHI Learning Private Limited. p. 146. ISBN 978-81-203-4052-7.
- Hallam, A.; Wignall, P. B. (1997). Mass extinctions and their aftermath (Repr. uitg.). Oxford [u.a.]: Oxford Univ. Press. ISBN 978-0-19-854916-1.
- "Pannotia". UCMP Glossary. Besoek op 2006-03-12.
- "The Mass Extinctions: The Late Ordovician Extinction". BBC. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2006-02-21. Besoek op 2006-05-22.
- Murphy, Dennis C. (May 20, 2006). "The paleocontinent Euramerica". Devonian Times. Besoek op April 18, 2012.
- Condie, Kent C. (1997). Plate tectonics and crustal evolution (4th uitg.). Oxford: Butterworth Heinemann. ISBN 978-0-7506-3386-4.
- Battistuzzi, Fabia U; Feijao, Andreia, Hedges, S Blair (2004). “A genomic timescale of prokaryote evolution: insights into the origin of methanogenesis, phototrophy, and the colonization of land”. BMC Evolutionary Biology 4. doi:10.1186/1471-2148-4-44.
- Pisani, Davide; Laura L. Poling, Maureen Lyons-Weiler, & S. Blair Hedges (19 Januarie 2004). “The colonization of land by animals: molecular phylogeny and divergence times among arthropods”. BMC Biology 2. doi:10.1186/1741-7007-2-1.
- Fortey, Richard (September 1999) [1997]. "Landwards, Humanity". Life: A Natural History of the First Four Billion Years of Life on Earth. New York: Vintage Books. pp. 138–140, 300. ISBN 0-375-70261-X.
- Johnson, E. W.; D. E. G. Briggs, R. J. Suthren, J. L. Wright, & S. P. Tunnicliff (1 May 1994). “Non-marine arthropod traces from the subaereal Ordivician Borrowdale volcanic group, English Lake District”. Geological Magazine 131 (3): 395–406. doi:10.1017/S0016756800011146. Besoek op 2012-04-13. (abstrak)
- Clack, Jennifer A. (December 2005). “Getting a Leg Up on Land”. Scientific American 293 (6). doi:10.1038/scientificamerican1205-100. Besoek op 2012-04-13.
- McGhee, Jr, George R. (1996). The Late Devonian Mass Extinction: the Frasnian/Famennian Crisis. Columbia University Press. ISBN 0-231-07504-9.
- Willis, K. J.; McElwain, J. C. (2002). The Evolution of Plants. Oxford: Oxford University Press. p. 93. ISBN 0-19-850065-3.
- "Plant Evolution". Evolution for teaching. University of Waikato. Oktober 2004. Besoek op 18 April 2012.
- "The Day the Earth Nearly Died". Horizon. BBC. 2002. Besoek op 2006-04-09.
- "New Blood". Walking with Dinosaurs. 1999. http://en.wikipedia.org/wiki/Walking+with+Dinosaurs%23%22New+Blood%22.
- "Archaeopteryx: An Early Bird". University of California, Berkeley Museum of Paleontology. 1996. Besoek op 2006-04-09.
- Soltis, Pam; Soltis, Doug; Edwards, Christine (2005). "Angiosperms". The Tree of Life Project. Besoek op 9 April 2006.
- Reed, David L.; Smith, Vincent S.; Hammond, Shaless L.; Rogers, Alan R.; Clayton, Dale H. (2004). “Genetic Analysis of Lice Supports Direct Contact between Modern and Archaic Humans”. PLoS Biology 2 (11): e340. doi:10.1371/journal.pbio.0020340.
- Goren-Inbar, Naama; Nira Alperson, Mordechai E. Kislev, Orit Simchoni, Yoel Melamed, Adi Ben-Nun, & Ella Werker (2004-04-30). “Evidence of Hominin Control of Fire at Gesher Benot Ya'aqov, Israel”. Science 304 (5671): 725–727. doi:10.1126/science.1095443. Besoek op 2012-04-13. (abstrak)
- McNeill, Willam H. (1999) [1967]. A World History (4th uitg.). New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-511615-1.
- Gibbons, Ann (2003). “Oldest Members of Homo sapiens Discovered in Africa”. Science 300 (5626). doi:10.1126/science.300.5626.1641. Besoek op 2012-04-13. (abstrak)
- Hopfe, Lewis M. (1987) [1976]. "Characteristics of Basic Religions". Religions of the World (4th uitg.). New York: MacMillan Publishing Company. pp. 17, 17–19. ISBN 0-02-356930-1.
- "Chauvet Cave". Metropolitan Museum of Art. Besoek op 2006-04-11.
- Patrick K. O’Brien, red. (2003) [2002]. "The Human Revolution". Atlas of World History (concise uitg.). New York: Oxford University Press. p. 16. ISBN 0-19-521921-X.
- Dawkins, Richard (1989) [1976]. "Memes: the new replicators". The Selfish Gene (2nd uitg.). Oxford: Oxford University Press. pp. 189–201. ISBN 0-19-286092-5.
- Tudge, Colin (1998). Neanderthals, Bandits and Farmers. London: Weidenfeld & Nicolson. ISBN 0-297-84258-7.
- McNeill, Willam H. (1999) [1967]. A World History (4th uitg.). New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-511615-1.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- Cosmic Evolution – ’n gedetailleerde kykie na gebeure van die Aarde se vroming tot die hede
- Valley, John W. "A Cool Early Earth?" Scientific American. 2005 Oktober 58–65. – bespreking van die tyd van die vorming van die oseane en ander belangrike gebeure
- Evolution timeline (gebruik Shockwave). Geanimeerde verhaal van die Groot Knal, die vorming van die Aarde, die ontstaan van bakterieë en die uiteindelik ontstaan van die mens
- Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Geskiedenis van die Aarde.
- Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
|
<urn:uuid:a4cc574a-ce6a-477b-b997-05bcc2e5c752>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Geskiedenis_van_die_Aarde
|
2019-07-21T01:06:53Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00346.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999765
| false
|
Kategorie:Venezuela
Jump to navigation
Jump to search
Wikimedia Commons bevat media in verband met Venezuela. |
Subkategorieë
Hierdie kategorie bevat die volgende 6 subkategorië, uit 'n totaal van 6.
|
<urn:uuid:1a26ebe2-3c6a-442f-8433-2f9ed999002e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Venezuela
|
2019-07-21T00:30:06Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00346.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.934905
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Holly Gagnier" skakel
←
Holly Gagnier
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Holly Gagnier
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Bespreking:Holly Gagnier
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Holly_Gagnier
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:7bb25706-8a05-407c-8ac2-8a47b774403f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Holly_Gagnier
|
2019-07-21T00:38:18Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00346.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.996024
| false
|
Vimercate
Vimercate | |
Die Ponte di San Rocco | |
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Italië |
---|---|
Streek | Lombardye |
Provinsie | Monza e Brianza |
Regering | |
- Burgemeester | Paolo Brambilla |
Oppervlak | |
- Stad | 20,67 km² (7,98 vk m) |
Hoogte | 194 m (636 vt) |
Bevolking (30 April 2009) | |
- Stad | 25 601 |
- Digtheid | 1 200/km² (3 200/vk m) |
Poskode | 20871 |
Skakelkode(s) | 039 |
Webwerf: comune.vimercate.mb.it |
Die stad Vimercate lê in die Noord-Italiaanse streek Lombardye. Dit behoort tot 2009 aan die provinsie Milaan, daarna word dit onder die nuwe provinsie Monza ingedeel. Die stad is oorspronklik deur die Romeine op die oewer van die Molgora-rivier in die uiterste suide van die heuwelagtige streek Brianza gestig. Die stad het enkele besienswaardige bouwerke, soos die basiliek wat aan St. Stefanus opgedra is en die 17de-eeuse sierlike kerk, Beata Vergine. Die Ponte di San Rocco is oorkant die Molgora-rivier gebou. Die oudste vermelding hiervan dateer uit 1153.
Die wolkekrabbers Torri Bianche aan die rand van die stad is opmerklik. Hierin is daar 'n enorme bioskoop, winkels en kantore gevestig. Die geboue is in 1998 deur die Switserse argitek Mario Botta ontwerp.
Fotogalery[wysig | wysig bron]
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Vimercate. |
|
<urn:uuid:c83e2a3d-73af-4556-ab6f-76c16f858cf2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Vimercate
|
2019-07-16T02:59:41Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524475.48/warc/CC-MAIN-20190716015213-20190716041213-00290.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999063
| false
|
Bespreking:Trem
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Trem-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:e4136e40-5463-4d24-8d19-2c6bb8bb27e3>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Trem
|
2019-07-18T14:02:23Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525634.13/warc/CC-MAIN-20190718125048-20190718151048-00050.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999992
| false
|
Kategorie:Sterftes in die 19de eeu
Jump to navigation
Jump to search
Subkategorieë
Hierdie kategorie bevat die volgende 10 subkategorië, uit 'n totaal van 10.
S
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
|
<urn:uuid:59b8fe71-522a-420f-84ac-21c4ebb152cf>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Sterftes_in_die_19de_eeu
|
2019-07-18T14:00:46Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525634.13/warc/CC-MAIN-20190718125048-20190718151048-00050.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.992464
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Mycale dichela" skakel
←
Mycale dichela
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Mycale dichela
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Mycale (spons)
(
← skakels
wysig
)
Bespreking:Mycale dichela
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Mycale_dichela
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:2127325f-c9cd-4973-b5a5-d9150f586c41>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Mycale_dichela
|
2019-07-18T14:08:57Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525634.13/warc/CC-MAIN-20190718125048-20190718151048-00050.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.993672
| false
|
Bespreking:Kettie
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Kettie-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:c476999b-9bb8-4183-a9b7-6363a8aa199f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Kettie
|
2019-07-19T19:12:23Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00210.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999982
| false
|
Bespreking:Will Smith
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie artikel val onder die wikiprojek
Musikale kunstenaars
.
Vir meer inligting oor hoe om artikels oor musikale kunstenaars te skryf of te verbeter, volg of bespreek die riglyne genoem op bg. skakel.
Vir alle bladsye wat tans deur hierdie projek gedek word, sien
Kategorie:Wikiprojek Musikale kunstenaars
.
Om 'n artikel tot hierdie projek te voeg, plaas {{Musikale kunstenaar-artikel}} heel bo-aan die besprekingsbladsy van die betrokke artikel.
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Bespreking:Will_Smith&oldid=1412375
"
Kategorie
:
Wikiprojek Musikale kunstenaars
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig bron
Nuwe onderwerp
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Ander tale
Die bladsy is laas op 14 Januarie 2016 om 22:05 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:68e4d888-ee4c-46f8-96e6-861e8e36719e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Will_Smith
|
2019-07-19T19:04:26Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00210.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999742
| false
|
Bethlehem, Groningen
Bethlehem is gebou op die plek van 'n Benediktynse klooster. Saam met St Juliana se Abdy 'n klein entjie na die noorde, het die klooster in 1291 as die Conventus St Juliane in Rotthem bekend gestaan. [1] Die kerk van die klooster is afgebreek in 1658 en niks is deesdae van die klooster oor nie.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Abraham Jacob van der Aa, "Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden", vol. 2 (B), 1840.
|
<urn:uuid:46e46f23-8889-4dcb-99c7-c3ddc9a761b5>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bethlehem,_Groningen
|
2019-07-19T19:15:05Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00210.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999477
| false
|
Douglas Adams
Douglas Noel Adams | |
Geboortenaam | Douglas Noel Adams |
---|---|
Geboorte | 11 Maart 1952 Cambridge, Engeland |
Sterfte | 11 Mei 2001 (op 49) Montecito, Kalifornië |
Ouers | Janet (née Donovan) Christopher Douglas Adams |
Beroep | Outeur |
Genre | Wetenskapfiksie |
Bekend vir | The Hitchhiker's Guide to the Galaxy pentalogie |
Huweliksmaat | Jane Belson |
Webblad | douglasadams |
Douglas Noel Adams (11 Maart 1952 - 11 Mei 2001) was 'n Engelse skrywer van romans, essays, draaiboeke en toneelstukke. Adams het die grootste bekendheid verwerf vir sy radio-drama en roman The Hitchhiker's Guide to the Galaxy, wat uiteindelik ontwikkel is in 'n populêre reeks van vyf boeke (wat hy nietemin 'n "trilogie" genoem het). Dit is verder ook aangepas as televisiereeks, 'n verskeidenheid toneelstukke, grafiese roman, rekenaarspeletjie en vollengte film (2005).
Behalwe vir sy romans het Adams ook drie stories vir die televisiereeks Doctor Who geskryf.
Boeke[wysig | wysig bron]
- 1975: The Private Life of Genghis Khan
- 1978: The Hitchhiker's Guide to the Galaxy
- 1978: The Pirate Planet
- 1979: City of Death
- 1979: Shada
- 1980: The Restaurant at the End of the Universe
- 1982: Life, the Universe and Everything
- 1983: The Meaning of Liff
- 1984: So Long, and Thanks for All the Fish
- 1985: The Hitchhiker's Guide to the Galaxy: The Original Radio Scripts
- 1986: Young Zaphod Plays It Safe
- 1986: A Christmas Fairly Story
- 1986: Supplement to The Meaning of Liff
- 1986: The Utterly Utterly Merry Comic Relief Christmas Book
- 1987: Bureaucracy
- 1987: Dirk Gently's Holistic Detective Agency
- 1988: The Long Dark Tea-Time of the Soul
- 1990: The Deeper Meaning of Liff
- 1990: Last Chance to See
- 1992: Mostly Harmless
- 1994: The Illustrated Hitchhiker's Guide to the Galaxy
- 1997: Douglas Adams's Starship Titanic
- 1998: Starship Titanic
- 1999: h2g2
- 2000: The Internet: The Last Battleground of the 20th century
- 2001: The Hitchhiker's Guide to the Future
- 2002: The Salmon of Doubt
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Douglas Adams. |
|
<urn:uuid:c1953d3e-9042-4f31-b15d-2b1bd9dff906>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Douglas_Adams
|
2019-07-19T19:27:04Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00210.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.953385
| false
|
Javaans
- Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Javane.
Javaans ꦧꦱꦗꦮ, Båså Jåwå | ||
---|---|---|
Uitspraak: | [bɔsɔ dʒɔwɔ] | |
Gepraat in: | Indonesië | |
Gebied: | Suidoos-Asië | |
Totale sprekers: | 84 miljoen[1] | |
Taalfamilie: | Austronesies Maleis-Polinesies Kern-Maleis-Polinesies Soenda-Sulawesi Javaans | |
Skrifstelsel: | Latynse alfabet (algemeen) Javaanse skrif (opsioneel) Pegon-alfabet (godsdienstige gebruik) | |
Taalkodes | ||
ISO 639-1: | jv | |
ISO 639-2: | jav | |
ISO 639-3: | jav | |
Nota: Hierdie bladsy kan IFA fonetiese simbole in Unicode bevat. |
Javaans (ꦧꦱꦗꦮ, Båså Jåwå, [bɔsɔ dʒɔwɔ]; algemeen bekend as ꦕꦫꦗꦮ, cara jawa, [tjɔrɔ dʒɔwɔ]; letterlik: "taal van Java") is 'n Maleis-Polinesiese taal wat in Suidoos-Asië op die eilande Java (vandaar die naam) en Bali van Indonesië, asook deur Javaanse emigrante in Oos-Timor, Maleisië, Singapoer, Republiek China, Hongkong, Australië, Nieu-Kaledonië, Nederland, Suriname en die Verenigde State van Amerika gepraat word. Javaans is 'n baie ou taal – die oudste geskrewe Javaans dateer van 25 Maart 804. Die taal word tans deur sowat 84 miljoen mense gepraat, hoofsaaklik Javane, omtrent 42% van Indonesië se totale bevolking en is die grootste taal van Indonesië, maar geniet nie ampstaalstatus nie.
Javaans is verwant aan Balinees, Boeginees, Chamorro, Indonesies/Maleis, Madoerees, Minangkabau, Palauaans en Soendanees. Dit is ietwat minder verwant aan Filippynse tale soos Cebuano en Tagalog (Filippyns) en het daarnaas nog 'n los verbintenis met Malgassies in Madagaskar.
Javaans word soms as 'n dialek van Maleis beskou, maar dit word nie algemeen aanvaar nie, hoewel die Maleise taal 'n groot invloed op Javaans uitgeoefen het. Dit word met die Latynse alfabet of die Javaanse skrif, 'n Brahmi-skrif uit die Indiese skriffamilie, geskryf. Laasgenoemde is verwant aan die Balinese skrif van die Balinese taal.
Javaans was eens saam met Boeginees en Maleis een van die tale van die Kaapse Maleiers in Suid-Afrika, toe hulle na die stigting van Kaapstad deur die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie van Nederlands-Indië na die Nederlandse Kaapkolonie gebring is, maar dit is eers deur Nederlands vervang en het later tot Afrikaans ontwikkel.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- ( ) "Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Javanese". Ethnologue. Besoek op 31 Augustus 2018.
|
<urn:uuid:b513e5cd-5c51-4112-a4fd-12f48d9ab2e7>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Javaanse_taal
|
2019-07-19T18:47:41Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00210.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999517
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Kategorie:Sport in 2020" skakel
←
Kategorie:Sport in 2020
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Kategorie:Sport in 2020
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Kategorie:Sport in 2022
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Sport in 2024
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Sport in 2026
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Sport in 2028
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Sport in 2023
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Kategorie:Sport_in_2020
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:c2781cdd-6791-43ad-b633-483bfca6fb28>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Kategorie:Sport_in_2020
|
2019-07-19T18:53:34Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00210.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.991564
| false
|
Friesland
Friesland Fryslân |
Ligging van die provinsie Friesland in Nederland | |||
Koördinate: Koördinate: | |||
Land | Nederland | ||
---|---|---|---|
Hoofstad | Leeuwarden (Ljouwert) | ||
Grootste stad | Leeuwarden (Ljouwert) | ||
Regering | |||
- Kommissaris | Arno Brok (VVD) | ||
Oppervlak[1] | |||
- Provinsie | 5 748 km² (2 219 vk m) | ||
- Land | 3 341 km² (1 290 vk m) | ||
- Water | 2 407 km² (929 vk m) | ||
Bevolking (Augustus 2015)[2] | |||
- Provinsie | 646,092 | ||
- Digtheid | 112/km² (290/vk m) | ||
Tydsone | MET (UTC+01:00) | ||
- Somer (DST) | MEST (UTC+02:00) | ||
Webwerf: www.friesland.nl |
Die provinsie het 'n bevolking van 646 000 in 2014 gehad en beslaan 'n oppervlakte van 5 748 km² met 'n bevolkingsdigtheid van 1112 per km². Die hoofstad en grootste stad is Leeuwarden (Ljouwert in Wes-Fries).
Alle bewoonde Wes-Friese eilande, met uitsondering van Texel, val administratief onder die provinsie. Sy ligging tussen die Ysselmeer in die weste en die provinsie Groningen in die ooste maak van Friesland die tweede mees noordelike provinsie van Nederland. Dit is die enigste provinsie wat naas Nederlands 'n tweede ampstaal het - Wes-Fries wat, ondanks sy noue verwantskap met Nederlands, as 'n selfstandige taal erken word. Die meeste sprekers van Wes-Fries is egter ook Nederlands magtig.
Landbou en toerisme op die mere en eilande in die Waddensee is belangrike bronne van inkomste. Die provinsie is ook bekend vir sy ysskaatsers en die Elfstedentocht, 'n ysskaats-resies van 200 kilometer wat na die historiese elf stede van Friesland vernoem is.
Munisipaliteite[wysig | wysig bron]
Friesland (Fryslân) bestaan uit 18 munisipaliteite:
Munisipaliteite | Friese naam | Opmerkinge |
---|---|---|
Achtkarspelen | Achtkarspelen | |
Ameland | It Amelân | |
Dantumadeel | Dantumadiel | Friese naam is amptelike naam |
De Friese Meren | De Fryske Marren | Friese naam is amptelike naam |
Harlingen | Harns | |
Heerenveen | It Hearrenfean | |
Leeuwarden | Ljouwert | |
Noordoost-Friesland | Noardeast-Fryslân | Friese naam is amptelike naam |
Ooststellingwerf | Eaststellingwerf | |
Opsterland | Opsterlân | |
Schiermonnikoog | Skiermûntseach | |
Smallingerland | Smellingerlân | |
Terschelling | Skylge | |
Tietjerksteradeel | Tytsjerksteradiel | Friese naam is amptelike naam |
Vlieland | Flylân | |
Waadhoeke | De Waadhoeke | |
Weststellingwerf | Weststellingwerf | |
Zuidwest-Friesland | Súdwest-Fryslân | Friese naam is amptelike naam |
Verwsyings[wysig | wysig bron]
- ( ) "Bodemgebruik; uitgebreide gebruiksvorm, per gemeente". Centraal Bureau voor de Statistiek. 2013. Besoek op 28 Maart 2016.
- ( ) "Bevolkingsontwikkeling; regio per maand". Centraal Bureau voor de Statistiek. 2014. Besoek op 28 Maart 2016.
- Die amptelike naam van die provinsie is volgens 'n besluit van die Nederlandse Departement van Binnelandse Sake, wat in November 2004 geneem is.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Friesland.
- ( ) Amptelike webwerf van die provinsie Friesland
Provinsies van Nederland | |
---|---|
|
<urn:uuid:d22146c7-3ff2-4c2a-b871-4172439ff09e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Friesland
|
2019-07-21T00:57:58Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00370.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.97962
| false
|
Hulp
Kategorie:Ceará
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
Wikimedia Commons bevat media in verband met
Ceará
.
Bladsye in kategorie "Ceará"
Die volgende 3 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 3.
Ceará
C
Castelão
F
Fortaleza
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorie:Ceará&oldid=1138683
"
Kategorie
:
Deelstate van Brasilië
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Ander projekte
Wikimedia Commons
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Wikidata-item
Ander tale
العربية
Azərbaycanca
Беларуская
Brezhoneg
Bosanski
Català
Čeština
Deutsch
English
Esperanto
Español
Eesti
فارسی
Français
Galego
עברית
Italiano
日本語
한국어
Latina
Lëtzebuergesch
Македонски
Plattdüütsch
Nederlands
Norsk
Occitan
Polski
Português
Русский
Scots
Simple English
Slovenčina
Српски / srpski
Svenska
Kiswahili
Türkçe
Українська
اردو
Tiếng Việt
Winaray
中文
粵語
Wysig skakels
Die bladsy is laas op 9 Maart 2013 om 18:21 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:c68fd790-ff77-43ef-82f9-7e081ea0d4b4>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Cear%C3%A1
|
2019-07-23T13:39:05Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529406.97/warc/CC-MAIN-20190723130306-20190723152306-00130.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.993331
| false
|
Verwante veranderings
← Ligjaar
Jump to navigation
Jump to search
Tik 'n bladsynaam om veranderinge aan bladsye te sien wat daarvan of daarheen skakel. (Om inskrywings van 'n kategorie te sien, tik Kategorie:Naam van kategorie). Veranderinge aan bladsye op u dophoulys word in vetdruk aangedui.
Lys van afkortings:
- N
- Met die wysiging is 'n nuwe bladsy geskep. (sien ook die lys van nuwe bladsye)
- k
- Hierdie is 'n klein wysiging
- b
- Hierdie wysiging is deur 'n bot gemaak
- D
- Wikidata-wysiging
- (±123)
- Bladsy is met die aantal grepe gewysig
14 Julie 2019
- Sjabloon:Cite web; 12:51 -3 641 K175 Vervang bladsyinhoud met '<includeonly>{{#invoke:citation/CS1|citation |CitationClass=web }}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude>' Etiket: Vervanging
|
<urn:uuid:7ae0ccdd-e8e3-41ed-b6e4-e5cd8724c55c>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Ligjaar
|
2019-07-16T02:35:55Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524475.48/warc/CC-MAIN-20190716015213-20190716041213-00314.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999558
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Great North Road" skakel
←
Great North Road
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Great North Road
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Zambië
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Morne
(
← skakels
wysig
)
Lusaka
(
← skakels
wysig
)
Livingstone
(
← skakels
wysig
)
Dutch Reformed Church in Zambia
(
← skakels
wysig
)
Kasama
(
← skakels
wysig
)
Mbala
(
← skakels
wysig
)
NG Kerk in Zambië
(
← skakels
wysig
)
Kapiri Mposhi
(
← skakels
wysig
)
Sentrale Provinsie (Zambië)
(
← skakels
wysig
)
Serenje
(
← skakels
wysig
)
Mpika
(
← skakels
wysig
)
Isoka
(
← skakels
wysig
)
Kaap-tot-Kaïro-spoorlyn
(
← skakels
wysig
)
Bespreking:Great North Road
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Great_North_Road
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:32865ae9-75e0-4df1-8bf0-ea3fad3cc103>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Great_North_Road
|
2019-07-16T02:32:11Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524475.48/warc/CC-MAIN-20190716015213-20190716041213-00314.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.997757
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Haumea se natuurlike satelliete" skakel
←
Haumea se natuurlike satelliete
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Haumea se natuurlike satelliete
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Saturnus
(
← skakels
wysig
)
Maan
(
← skakels
wysig
)
Aarde
(
← skakels
wysig
)
Son
(
← skakels
wysig
)
Jupiter
(
← skakels
wysig
)
Sjabloon:PlaneteSon
(
← skakels
wysig
)
Natuurlike satelliet
(
← skakels
wysig
)
Mars
(
← skakels
wysig
)
Sonnestelsel
(
← skakels
wysig
)
Planeet
(
← skakels
wysig
)
Eris (dwergplaneet)
(
← skakels
wysig
)
Mercurius
(
← skakels
wysig
)
Venus
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Lys van sjablone
(
← skakels
wysig
)
Pluto
(
← skakels
wysig
)
Uranus
(
← skakels
wysig
)
Neptunus
(
← skakels
wysig
)
Saturnus se natuurlike satelliete
(
← skakels
wysig
)
Ceres (dwergplaneet)
(
← skakels
wysig
)
Dwergplaneet
(
← skakels
wysig
)
Mars se natuurlike satelliete
(
← skakels
wysig
)
Asteroïde
(
← skakels
wysig
)
Kleinplaneet
(
← skakels
wysig
)
Kuipergordel
(
← skakels
wysig
)
Komeet
(
← skakels
wysig
)
Meteoroïde
(
← skakels
wysig
)
Oortwolk
(
← skakels
wysig
)
Haumea
(
← skakels
wysig
)
Makemake
(
← skakels
wysig
)
Asteroïdegordel
(
← skakels
wysig
)
Sentour (kleinplaneet)
(
← skakels
wysig
)
Trans-Neptunus-voorwerp
(
← skakels
wysig
)
Verstrooide skyf
(
← skakels
wysig
)
Natuurlike satelliete van kleinplanete
(
← skakels
wysig
)
Jupiter se natuurlike satelliete
(
← skakels
wysig
)
Jupiter se ringe
(
← skakels
wysig
)
Planetêre ring
(
← skakels
wysig
)
Saturnus se ringe
(
← skakels
wysig
)
Uranus se ringe
(
← skakels
wysig
)
Neptunus se ringe
(
← skakels
wysig
)
Neptunus se natuurlike satelliete
(
← skakels
wysig
)
Disnomia (maan)
(
← skakels
wysig
)
Pluto se natuurlike satelliete
(
← skakels
wysig
)
Uranus se natuurlike satelliete
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Statistiek/2013
(
← skakels
wysig
)
Haumea se natuurlike satelliete
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Burgert Behr/Ruimte
(
← skakels
wysig
)
Plutino
(
← skakels
wysig
)
Bespreking:Haumea se natuurlike satelliete
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Haumea_se_natuurlike_satelliete
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:f7e54640-33a6-4fab-85bf-30c071878038>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Haumea_se_natuurlike_satelliete
|
2019-07-16T02:21:05Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524475.48/warc/CC-MAIN-20190716015213-20190716041213-00314.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999136
| false
|
Wanted pages
From S23Wiki
Showing below up to 50 results in range #1 to #50.
- Template:Self (30 links)
- Template:Uploaded from Mobile (30 links)
- CIA (16 links)
- LSD (15 links)
- Brain-damaged (13 links)
- George Bush (11 links)
- Drogen (9 links)
- Cannabis (9 links)
- Zeus (8 links)
- IDEA (8 links)
- Salvia Divinorum (8 links)
- Alkohol (8 links)
- Drugs (7 links)
- Hera (7 links)
- DES (7 links)
- Neptune (7 links)
- Elvis (7 links)
- Politik (7 links)
- Word (7 links)
- Opium (7 links)
- Cygwin (7 links)
- Saturn (7 links)
- Verschwörungstheorie (7 links)
- MAC (7 links)
- Yahoo (7 links)
- FBI (7 links)
- Star Trek (7 links)
- Peace (7 links)
- Jupiter (7 links)
- Meridians (7 links)
- SETI@home (7 links)
- Proxy (7 links)
- MPEG (7 links)
- Atom (7 links)
- IETF (7 links)
- Holger Meins (7 links)
- Tk (6 links)
- Adbusters (6 links)
- Phil Hine (6 links)
- Mercury (6 links)
- Color Spectrum (6 links)
- Jan-Carl Raspe (6 links)
- USG Unix (6 links)
- David Rockefeller (6 links)
- Mudras (6 links)
- Jewish (6 links)
- Organic (6 links)
- Packets (6 links)
- Halluzinogene (6 links)
- Whey (6 links)
|
<urn:uuid:45ed8440-24aa-4a34-8e12-da9dd29faba4>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://s23.org/wiki/Special:WantedPages
|
2019-07-17T07:15:29Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525094.53/warc/CC-MAIN-20190717061451-20190717083451-00474.warc.gz
|
by-nc-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-nc-sa",
"by-nc-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.775809
| false
|
Bloukwartel
Bloukwartel | ||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bewaringstatus | ||||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||||
Coturnix adansonii Verreaux & Verreaux, 1851 | ||||||||||||||||||
Sinonieme | ||||||||||||||||||
Excalfactoria adansoni |
Die Bloukwartel (Coturnix adansonii) is 'n seldsame standvoël wat voorkom in sleg drie areas in Suider-Afrika; sentraal Zimbabwe, die kus en binneland in sentraal Mosambiek en die noordkus van KwaZulu-Natal. In Engels staan die voël bekend as die Blue Quail. Die voël is 12 – 14 cm groot en weeg 40 - 50 gram. Roep en sang: 'n Hoë tee-ti-ti. Die voëls leef nomadies in vogtige en oorstroomde grasvelde.
Sien ook[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Excalfactoria. |
- Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
- Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
- Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name
|
<urn:uuid:5a5b1613-3bf6-4868-bcc7-e6d06934922b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bloukwartel
|
2019-07-21T00:34:17Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00394.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.97754
| false
|
Vaasplant
Vaasplant | ||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Ook: Aechmea fasciata | ||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||
Aechmea fasciata (Lindl.) Baker 1879 |
Die vaasplant of Aechmea fasciata is ’n soort blomplant in die pynappelfamilie Bromeliaceae en is inheems aan Brasilië. Dié plant is seker die bekendste voorbeeld van die genus en word dikwels as ’n huisplant geplant.
Eienskappe[wysig | wysig bron]
Die vaasplant groei stadig en word 30-90 cm hoog en 60 cm breed. Dit het ovaalvormige blare van 45-90 cm lank wat in ’n rosetpatroon gerangskik is.[1] In die middel van die roset is die bloeias, waaraan die werklike blomme gedra word, gewoonlik in die somer.[2]
A. fasciata het gedeeltelike skadu en goed gedreineerde maar waterhoudende grond nodig, en dit moet taamlik nat gehou word. Dit kan ook as ’n lugplant gegroei word, byvoorbeeld met mos om die wortels en vasgemaak aan ’n growwe stuk bas. Uitloopsels kan uitgeplant word nadat die oorspronklike plant dood is.
Probleme[wysig | wysig bron]
Kultivars[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Gilman, Edward F. (Oktober 1999). Aechmea fasciata (Report). University of Florida Cooperative Extension Service. http://hort.ufl.edu/shrubs/AECFASA.PDF. Besoek op 2009-11-09.
- Longman, David. Gesonde Huisplante, Stap vir Stap Geïllustreer, J.L. van Schaik, Pretoria. 1992. ISBN 0 627 01827 0
- "FDA Poisonous Plant Database". U.S. Food and Drug Administration. Besoek op 21 Julie 2014.
- Bromeliaceae Da Mata Atlântica Brasileira URL besoek op 22 Oktober 2009
- BSI Cultivar Registry URL besoek op 11 Oktober 2009
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- "Aechmea fasciata (Lindl.) Baker urnplant". PLANTS Profile. USDA Natural Resources Conservation Service. Besoek op 26 Oktober 2012.
|
<urn:uuid:e30e09d1-1e8e-47e7-a542-a066ccc037d9>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Vaasplant
|
2019-07-21T01:00:07Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00394.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998126
| false
|
Fairey Swordfish
Fairey Swordfish | |
---|---|
Tipe | Torpedo bomwerper |
Vervaardiger | Fairey Aviation Company |
Nooiensvlug | 17 April 1934 |
Bekendstelling | 1936 |
Onttrek | 21 May 1945 |
Status | Uit diens gestel |
Hoofgebruiker | Britse Lugmag Britse Vlootlugmag Kanadese Lugmag |
Vervaardig | 1936–1944 |
Aantal gebou | 2 391 |
Die Fairey Swordfish was 'n dubbeldekker-eenmotorige vliegtuig wat sy nooiensvlug in 1934 onderneem het. Dit was 'n bomwerper wat torpedo's gedra het. Dit is deur die Fairey Aviation Company ontwikkel. Die vliegtuig het bekend geword tydens die keldering van die Bismarck.
Tegniese besonderhede[wysig | wysig bron]
Item | Statistiek |
---|---|
Aantal motors | 1 |
Tipe motor | Skroef |
Vervaardiger | Bristol Pegasus IIIM.3 stermotor |
Kraglewering per motor | 690 perdekrag |
Vlerkspan | 13,87 m |
Lengte | 10,87 m |
Hoogte | 3,726 m |
Maks. opstygmassa | 3 406 kg |
Maks. snelheid | 222 km/h op 1 524 m |
Operasionele hoogte | 5 867 m |
Togafstand | 879 km |
Bewapening | Een 0.303 Browing masjiengeweer bo-op enjin, een 0.303 Lewis of Vickers K-masjiengeweer agter in kajuit. |
Bomvrag | Agt 27 kg bomme onder die vlerke |
Bron[wysig | wysig bron]
- Munson, Kenneth: Bombers 1939–1945. Bounty Books. 2012. ISBN 978-0-7537-2172-8
|
<urn:uuid:85ddb4a9-9322-4b18-83aa-2a0b8824ba72>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Fairey_Swordfish
|
2019-07-16T02:25:20Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524475.48/warc/CC-MAIN-20190716015213-20190716041213-00338.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99842
| false
|
Elizabeth May
Jump to navigation
Jump to search
Elizabeth May | |
Lid van die Kanadese Parlement vir Saanich—Gulf Islands
Ampsbekleër | |
Termynaanvang 30 Mei 2011 | |
Voorafgegaan deur | Gary Lunn |
---|---|
Leier van die Groen Party van Kanada
Ampsbekleër | |
Termynaanvang 26 Augustus 2006 | |
Voorafgegaan deur | Jim Harris |
Persoonlike besonderhede
Gebore | 9 Junie 1954 Hartford, Connecticut, Verenigde State |
Politieke party | Groen Party van Kanada |
Alma mater | Dalhousie Law School (1983) |
Religie | Anglikaanse Kerk |
In die 2008 Federale Verkiesing verslaan Peter MacKay, die konserwatiewe minister van verdediging haar deur 46.6% steun op hom te vestig, maar palm sy nogtans 32.2% van die stemme in om die tweede posisie in die Central Nova-distrik te behaal.[3]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- ( ) Curry, Bill (8 September 2008), On the Train: A Q&A with Elizabeth May, Toronto, Ontario: globeandmail.com.
- ( ) Elizabeth May Profile, London, Ontario: London Free Press, 27 Augustus 2006, p. A8.
- ( ) "MacKay proves too strong for May". www.theglobeandmail.com. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2008-10-15. Besoek op 2008-10-17.
|
<urn:uuid:0b15a8fc-829e-4376-ba9c-10e3c1ce0125>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Elizabeth_May
|
2019-07-17T07:09:35Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525094.53/warc/CC-MAIN-20190717061451-20190717083451-00498.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.995095
| false
|
Bundesliga
Die Bundesliga is Duitsland se professionele eersteliga in sokker sedert 1963. Voor die instelling van die Bundesliga deur die DFB (Deutscher Fußball Bund), is die Duitse sokkerkampioen bepaal deur die wenner van uitspeelwedstryde tussen die topspanne van elke streekliga.
FC Beiere München het die liga reeds 22 keer gewen sedert 1963. Klubs uit die voormalige Oos-Duitsland sukkel sedert unifikasie om hulle top-spelers te behou en met die voormalige Wes-Duitse klubs mee te ding, aangesien die voormalige Wes-Duitse klubs oor die algemeen finansieel beter daaraan toe is. In die 2008/09-seisoen speel daar slegs een klub uit die voormalige Oos-Duitsland in die Bundesliga, naamlik FC Energie Cottbus, het gegaan in die 2. Bundesliga 2009/10.
Die Bundesliga is vandag baie suksesvol uit 'n finansiële oogpunt en die mees suksesvolle sokkerliga wêreldwyd as dit gemeet word aan toeskouers. In die 2005/06-seisoen het die liga 'n gemiddelde bywoningsyfer van 40 775 toeskouers per wedstryd gehad (die tweede bes bygewoonde sokkerliga was die Engelse Premierliga met 'n gemiddelde bywoningsyfer van 33 875 per wedstryd).[1]
Inhoud
Struktuur[wysig | wysig bron]
Vir die eerste twee seisoene het die Bundesliga uit 16 spanne bestaan, maar sedert die 1965/66-seisoen is die Bundesliga tot 18 spanne vergroot (die enigste uitsondering was die 1991/92-seisoen, toe die liga tot 20 spanne vergroot is om twee spanne uit die voormalige Oos-Duitsland se DDR-Oberliga tot die Bundesliga toe te laat).
Die onderste drie klubs word jaarliks uit die Bundesliga gerelegeer en met die top drie uit die 2. Bundesliga (tweede liga) vervang (in die beginjare is slegs twee spanne jaarliks gerelegeer). Klubs word aan streng voorwaardes ten opsigte van finansies en stadionveiligheid onderwerp om tot die Bundesliga toegelaat te word en daar te kan bly meeding.
Die Duitse sokkerstruktuur is baie plat in vergelyking met byvoorbeeld Engelse sokker. In Engeland is die eerste vyf ligas vertikaal gerangskik, met die gevolg dat deur net na die eerste 5 ligas te kyk, kan daar al presies gesien word watter klubs staan 'n kans om oor die volgende vyf jaar moontlik die Premierliga te haal. In Duitsland is daar egter slegs die Bundesliga, 2. Bundesliga en 3. Bundesliga wat vertikaal staan. Die vierde vlak is in drie Regionalligas gedeel op 'n streeksbasis. Hierna volg twaalf Oberligas, gevolg deur 27 verbands- of landesligas. Hoe laer daar in die piramide-struktuur gekyk word, hoe meer parallelle vlakke bestaan daar. Die interessante gevolg is dat redelike onbesonge spanne uit die kleiner stede en dorpe skielik hulle opwagting in die professionele ligas maak en dan weer (soms) net so vinnig verdwyn.
Die spanne wat in die 2010/11-seisoen meeding in die Bundesliga is die volgende:
- FC Beiere München
- Eintracht Frankfurt
- SV Werder Bremen
- Hamburger SV
- Bayer 04 Leverkusen
- SC Freiburg
- VfL Borussia Mönchengladbach
- 1. FC Neurenberg
- VfB Stuttgart
- FC Schalke 04
- BV Borussia Dortmund
- VfL Wolfsburg
- 1. FC Keulen
- FSV Mainz 05
- TSG 1899 Hoffenheim
- Hannover 96
- FC St. Pauli
- 1. FC Kaiserslautern
Seisoenoorsig[wysig | wysig bron]
Seisoen | Kampioen | Topdoelskieter(s) |
2010/11 | BV Borussia Dortmund | Mario Gomez (FC Beiere München, 28) |
2009/10 | FC Beiere München | Edin Džeko (VfL Wolfsburg, 22) |
2008/09 | VfL Wolfsburg | Grafite (VfL Wolfsburg, 28) |
2007/08 | FC Beiere München | Luca Toni (FC Beiere München, 24) |
2006/07 | VfB Stuttgart | Theofanis Gekas (VfL Bochum, 20) |
2005/06 | FC Beiere München | Miroslav Klose (SV Werder Bremen, 25) |
2004/05 | FC Beiere München | Marek Mintal (1 FC Neurenberg, 24) |
2003/04 | SV Werder Bremen | Goncalves da Silva Ailton (SV Werder Bremen, 28) |
2002/03 | FC Beiere München | Giovane Elber (FC Beiere München, 21), Thomas Christiansen (VfL Bochum, 21) |
2001/02 | BV Borussia Dortmund | Marcio Amoroso (BV Borussia Dortmund, 18), Martin Max (TSV 1860 München, 18) |
2000/01 | FC Beiere München | Sergej Barbarez (Hamburger SV, 22), Ebbe Sand (FC Schalke 04, 22) |
1999/00 | FC Beiere München | Martin Max (TSV 1860 München, 19) |
1998/99 | FC Beiere München | Michael Preetz (Hertha BSC Berlyn, 23) |
1997/98 | 1. FC Kaiserslautern | Ulf Kirsten (Bayer 04 Leverkusen, 22) |
1996/97 | FC Beiere München | Ulf Kirsten (Bayer 04 Leverkusen, 22) |
1995/96 | BV Borussia Dortmund | Fredi Bobic (VfB Stuttgart, 17) |
1994/95 | BV Borussia Dortmund | Mario Basler (SV Werder Bremen, 20), Heiko Herrlich (VfL Borussia Mönchengladbach, 20) |
1993/94 | FC Beiere München | Stefan Kuntz (1 FC Kaiserslautern, 18), Anthony Yeboah (Eintracht Frankfurt, 18) |
1992/93 | SV Werder Bremen | Anthony Yeboah (Eintracht Frankfurt, 20), Ulf Kirsten (Bayer 04 Leverkusen, 20) |
1991/92 | VfB Stuttgart | Fritz Walter (VfB Stuttgart, 22) |
1990/91 | 1 FC Kaiserslautern | Roland Wohlfarth (FC Beiere München, 21) |
1989/90 | FC Beiere München | Jörn Andersen (Eintracht Frankfurt, 18) |
1988/89 | FC Beiere München | Thomas Allofs (1 FC Keulen, 17), Roland Wohlfarth (FC Beiere München, 17) |
1987/88 | SV Werder Bremen | Jürgen Klinsmann (VfB Stuttgart, 19) |
1986/87 | FC Beiere München | Uwe Rahn (VfL Borussia Mönchengladbach, 24) |
1985/86 | FC Beiere München | Stefan Kuntz (VfL Bochum, 22) |
1984/85 | FC Beiere München | Klaus Allofs (1 FC Keulen, 26) |
1983/84 | VfB Stuttgart | Karl Heinz Rummenigge (FC Beiere München, 26) |
1982/83 | Hamburger SV | Rudi Völler (SV Werder Bremen, 23) |
1981/82 | Hamburger SV | Horst Hrubesch (Hamburger SV, 27) |
1980/81 | FC Beiere München | Karl Heinz Rummenigge (FC Beiere München, 29) |
1979/80 | FC Beiere München | Karl Heinz Rummenigge (FC Beiere München, 26) |
1978/79 | Hamburger SV | Klaus Allofs (Fortuna Düsseldorf, 22) |
1977/78 | 1. FC Keulen | Dieter Müller (1 FC Keulen, 24), Gerd Müller (FC Beiere München, 24) |
1976/77 | VfL Borussia Mönchengladbach | Dieter Müller (1 FC Keulen, 34) |
1975/76 | VfL Borussia Mönchengladbach | Klaus Fischer (FC Schalke 04, 29) |
1974/75 | VfL Borussia Mönchengladbach | Jupp Heynckes (VfL Borussia Mönchengladbach, 27) |
1973/74 | FC Beiere München | Gerd Müller (FC Beiere München, 30), Jupp Heynckes (VfL Borussia Mönchengladbach, 30) |
1972/73 | FC Beiere München | Gerd Müller (FC Beiere München, 36) |
1971/72 | FC Beiere München | Gerd Müller (FC Beiere München, 40) |
1970/71 | VfL Borussia Mönchengladbach | Lothar Kobluhn (SC Rooiwit Oberhausen, 24) |
1969/70 | VfL Borussia Mönchengladbach | Gerd Müller (FC Beiere München, 38) |
1968/69 | FC Beiere München | Gerd Müller (FC Beiere München, 30) |
1967/68 | 1 FC Neurenberg | Hennes Löhr (1 FC Keulen, 27) |
1966/67 | Eintracht Braunschweig | Lothar Emmerich (BV Borussia Dortmund, 28), Gerd Müller (FC Beiere München, 28) |
1965/66 | TSV 1860 München | Lothar Emmerich (BV Borussia Dortmund, 31) |
1964/65 | SV Werder Bremen | Rudolf Brunnenmeier (TSV 1860 München, 24) |
1963/64 | 1. FC Keulen | Uwe Seeler (Hamburger SV, 30) |
Aantal seisoene in die Bundesliga (1963–2010)[wysig | wysig bron]
Die volgende spanne het al meegeding in die 46 seisoene van die Bundesliga (met die aantal seisoene langsaan):
Kyk ook[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
|
<urn:uuid:cf12d8f2-0d0d-4587-b6e8-dd579dbbb062>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bundesliga
|
2019-07-21T00:37:02Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00418.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.975293
| false
|
Grolsch Veste
Grolsch Veste | ||
Bynaam | Hel van Enschede | |
---|---|---|
Vorige name | Arke Stadion | |
Ligging | Coloseum, Enschede (Nederland) | |
Eienaar | FC Twente | |
Kapasiteit | 30 014 (sokker) | |
Oppervlak | Gras | |
Konstruksie | ||
Gebou | 1997 | |
Geopen | 1998 | |
Uitgebrei | 2008, 2011 | |
Huurders | ||
FC Twente, Nederland |
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Tydens die openingswedstryd van die stadion op 10 Mei 1998 het FC Twente vir PSV Eindhoven met 3-0 geklop (in die Eredivisie). Ook daarna blyk die Hel van Enschede 'n opdraande stryd vir teenstanders te bied.
Uitbreiding[wysig | wysig bron]
Tydens die opening het die stadion slegs 13 500 sitplekke gehad. Maar vanaf 1999 het die stadion tydens elke tuiswedstryd van Twente volgepak gesit. Daarom is die stadion in 2008 tot 24 000 sitplekke uitgebrei. Ook na die uitbreiding het die stadionkapasiteit te klein geblyk. Daarom is die stadion in 2011 verder uitgebrei to 30 000 sitplekke deur 'n 2de ring op die "tribune" aan die oostekant van die stadion te bou. By die uitbreiding het 'n ongeval gebeur, waarby 'n deel van die dak ingestort het en twee mense het gesterf.
FC Twente beoog ook om die stadion tot 32 000 sitplekke en later tot 45 000 sitplekke uit te brei.
FIFA Sokkerwêreldbeker 2018[wysig | wysig bron]
Vir die organisering van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018 het Nederland saam met België kandidate gewees (Rusland het die organisering gewen). In die 'bidboek' het die Grolsch Veste (met 'n kapasiteit van 45 000 sitplekke) een van die speelstadions gewees.
|
<urn:uuid:9e9f28cb-71b2-4cde-ac85-b96d598c10c3>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Grolsch_Veste
|
2019-07-21T00:20:50Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00418.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999957
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Vark" skakel
←
Vark
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Vark
:
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Polokwane
(
← skakels
wysig
)
Zambië
(
← skakels
wysig
)
Kookkuns
(
← skakels
wysig
)
Antieke Egipte
(
← skakels
wysig
)
Rwanda
(
← skakels
wysig
)
Potjiekos
(
← skakels
wysig
)
Sahara
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Interessante brokkies
(
← skakels
wysig
)
Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes
(
← skakels
wysig
)
Crozeteilande
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Alias/Voorblad
(
← skakels
wysig
)
Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
(
← skakels
wysig
)
Landbou in Frankryk
(
← skakels
wysig
)
Omnivoor
(
← skakels
wysig
)
Vleis
(
← skakels
wysig
)
Madison
(
← skakels
wysig
)
Portugese
(
← skakels
wysig
)
Paraguay
(
← skakels
wysig
)
Nier
(
← skakels
wysig
)
Tiemie
(
← skakels
wysig
)
Hogsback
(
← skakels
wysig
)
Nigel
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Kernartikels
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Sandput/Tuisblad
(
← skakels
wysig
)
Bek-en-klouseer
(
← skakels
wysig
)
Hart
(
← skakels
wysig
)
Adigea
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Byeboer/Voorblad01
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:RAM/Artikels
(
← skakels
wysig
)
Seekoei
(
← skakels
wysig
)
Warmbad
(
← skakels
wysig
)
Oseanië
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:WikiProjek Afrikaanse CD/Artikels
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Maor X/Lara (staat)
(
← skakels
wysig
)
Brandfort
(
← skakels
wysig
)
Varkgriep
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Interessante brokkies/100
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Interessante brokkies/Week 50
(
← skakels
wysig
)
Bespreking:Vark
(
← skakels
wysig
)
Chorizo
(
← skakels
wysig
)
Nieu-Guinee
(
← skakels
wysig
)
Leeurivier
(
← skakels
wysig
)
Dieregeluide
(
← skakels
wysig
)
Tesselaarsdal
(
← skakels
wysig
)
Jaroslawl-oblast
(
← skakels
wysig
)
Kaloega-oblast
(
← skakels
wysig
)
Tjop (vleis)
(
← skakels
wysig
)
Vee
(
← skakels
wysig
)
Bedfordview
(
← skakels
wysig
)
Sosatie
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Vark
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:f3f282c5-e4bc-4eed-b80f-48cd5bdcc6ca>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Vark
|
2019-07-21T00:59:07Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00418.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998993
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "UMfolozi Plaaslike Munisipaliteit" skakel
←
UMfolozi Plaaslike Munisipaliteit
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
UMfolozi Plaaslike Munisipaliteit
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
KwaMbonambi
(
← skakels
wysig
)
Mtunzini
(
← skakels
wysig
)
Nkandla
(
← skakels
wysig
)
Empangeni
(
← skakels
wysig
)
Melmoth
(
← skakels
wysig
)
Richardsbaai
(
← skakels
wysig
)
Eshowe
(
← skakels
wysig
)
AMatikulu
(
← skakels
wysig
)
Gingindlovu
(
← skakels
wysig
)
Felixton
(
← skakels
wysig
)
ESikhawini
(
← skakels
wysig
)
Sjabloonbespreking:Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
(
← skakels
wysig
)
Mbongolwane
(
← skakels
wysig
)
Bhucanana
(
← skakels
wysig
)
Mbonambi Plaaslike Munisipaliteit
(aanstuurblad)
(
← skakels
wysig
)
KwaZulu-Natal
(
← skakels
wysig
)
Afrikaanssprekende bevolking in Suid-Afrika
(
← skakels
wysig
)
Amajuba-distriksmunisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
EThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
ILembe-distriksmunisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Harry Gwala-distriksmunisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Ugu-distriksmunisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UMgungundlovu-distriksmunisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Umkhanyakude-distriksmunisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UMzinyathi-distriksmunisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UThukela-distriksmunisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
King Cetshwayo-distriksmunisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Zululand-distriksmunisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Lys van munisipaliteite in Suid-Afrika
(
← skakels
wysig
)
Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2011
(
← skakels
wysig
)
Dannhauser Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Newcastle Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
EMadlangeni Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
EDumbe Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Nongoma Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
AbaQulusi Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Ulundi Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UPhongolo Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Msunduzi Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Groter Kokstad Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Ingwe Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UBuhlebezwe Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Richmond Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Mpofana Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Hibiscuskus Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UMdoni Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Umzimkhulu Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Impendle Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UMshwathi Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UMngeni Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UMuziwabantu Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Mandeni Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
KwaDukuza Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Ndwedwe Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Maphumulo Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Msinga Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Nquthu Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Endumeni Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UMvoti Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Mkhambathini Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Jozini Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Vulamehlo Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Nkandla Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Ntambanana Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UMfolozi Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Mthonjaneni Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UMlalazi Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UMhlathuze Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Indaka Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Okhahlamba Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Imbabazane Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Umtshezi Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Emnambithi/Ladysmith Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Umzumbe Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Hlabisa Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Mtubatuba Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Die Groot Vyf Valsbaai Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
UMhlabuyalingana Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Kwa Sani Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Ezinqoleni Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Sjabloon:KwaZulu-Natal Munisipaliteite
(
← skakels
wysig
)
Groot Vyf Hlabisa Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Alfred Duma Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Ray Nkonyeni Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Inkosi Langalibalele Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Dr Nkosazana Dlamini-Zuma Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Bespreking:UMfolozi Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Omgewingsbeheer
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/UMfolozi_Plaaslike_Munisipaliteit
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:091d6d0c-c00e-460a-b20b-5280f63605fe>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/UMfolozi_Plaaslike_Munisipaliteit
|
2019-07-23T14:33:08Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529406.97/warc/CC-MAIN-20190723130306-20190723152306-00178.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998842
| false
|
Bevolkingsdigtheid
Bevolkingsdigtheid (in Landbou: staande lewende hawe en oes op die lande) is 'n maatstaf van bevolking per eenheidsgebied of eenheidsvolume; dit is 'n tipe van hoeveelheid van aantal digtheid. Dit word gereeld by lewende organismes en in die meeste gevalle by mense toegepas. Dit is 'n belangrike geografiese term.[1]
Inhoud
Biologiese bevolkingsdigtheid[wysig | wysig bron]
Biologiese bevolkingsdigtheid is die bevolking verdeel deur die totale grondoppervlakte of watervolume, soos dit toepaslik is.[1] Dit is 'n mate van die aantal mense of organismes per eenheid area. Variasies hierop sluit in die bevolking per eenheid woonbare, bewone, produktiewe (of potensieel produktiewe) of gekultiveerde area. 'n Sekere geografiese gebied het 'n drakapasiteit, wat die maksimum bevolking voorstel wat onderhou kan word. Sekere waarnemers van menslike gedrag glo dat die idee van drakapasiteit ook op menslike bevolkings toegepas kan word, en dat omgekeerde bevolkingsgroei kan lei tot 'n "Malthusiese katastrofe"; hierdie standpunt word deur andere betwis.
Lae-densiteit kan 'n uitwissings-spiraal veroorsaak wat verder na verminderde vrugbaarheid kan lei. Dit is vernoem na die wetenskaplike wat dit geïdentifiseer het – die Allee-effek. Voorbeelde van die oorsake hiervan in lae-bevolkingsdigtheid sluit in:[2]
- Toenemende probleme om seksmaats te kry
- Toename van inteling
Menslike bevolkingsdigtheid[wysig | wysig bron]
Met die berekening van mense word die bevolkingsdigtheid volgens die aantal mense in 'n gebied bepaal. Dit word gewoonlik per vierkante kilometer of vierkante myl bereken (dit kan, byvoorbeeld water- of gletsergebiede insluit, of uitsluit). Oor die algemeen word dit vir 'n distrik-, stad-, land-, vir 'n gebied-, of vir die hele wêreld bereken.
Die wêreld se bevolking is sowat 7,000,000,000[3] en die Aarde se totale gebied (insluitende land en water) is 510,000,000 vierkante kilometer (197,000,000 vierkante myl).[4] Die wêreldwye mensbevolkingsdigtheid is dus sowat 7,000,000,000 ÷ 510,000,000 = 13.7 per vierkante kilometer (35 per vierkante myl). Indien net die Aarde se landoppervlakte van 150,000,000 vierkante kilometer (58,000,000 vierkante myl) in ag geneem word, is die mens se bevolkingsdigtheid 47 per vierkante kilometer (120 per vierkante myl) meer. Dit sluit alle vastelande en eilande se grondgebiede asook Antarktika in. Met Antarktika uitgesluit, is die bevolkingsdigtheid meer as 50 mense per vierkante kilometer (meer as 130 per vierkante myl).[1] Meer as die helfte van die aarde se landmassa bestaan uit onherbergsame gebiede, wat nutteloos is vir menslike habitat, soos woestyne en hoë berge. Mense is geneig om rondom seehawens en varswaterbronne saam te trek. Daarom bied dié syfer dus nie juis enige behulpsame maatstaf van die mens se bevolkingsdigtheid nie.
Verskeie van die mees digbevolkte gebiede in die wêreld is stadstate, mikrostate, en, afhanklike gebiede.[5][6] Hierdie gebiede is relatief klein met hoë verstedelikingsvlakke, met ekonomies gespesialiseerde stadsbevolking wat ook op landelike hulpbronne van buite staatmaak. Dit bewys die verskil tussen hoë bevolkingsdigtheid en oorbevolking.
Stede met hoë bevolkingsdigtheid word, deur sommiges, as oorbevolk beskou, hoewel dit afhang van faktore soos die gehalte van behuising en infrastrukture en toegang tot hulpbronne.[7] Meeste van die digbevolkte stede is in Suidoos-Asië, Kaïro en Lagos in Afrika en val ook in hierdie kategorie.[8]
Mees digbevolkte lande/streke[wysig | wysig bron]
Volgens bewoonde streke[wysig | wysig bron]
Streek | Bevolking | Gebied per vierkante kilometer | Digthteid (Bevolking per vierkante kilometer) |
---|---|---|---|
Indo-Gangetic Plain (Punjab, Pakistan tot Bangladesj en Assam) | 1 miljard | 1,000,000 | 1000 |
Groter Noord-Chinese Vlaktes | 600 miljoen | 700,000 | 857 |
Sichuan Basin | 110 miljoen | 250,000 | 440 |
Java (eiland) | 145 miljoen | 130,000 | 1115 |
Taiheiyo Belt (Japan) | 85 miljoen | 60,000 | 1417 |
Suid-oos Chinese kus (Guangdong, Hongkong, Fujian) | 140 miljoen | 100,000 | 1400 |
Nyldelta | 50 miljoen | 50,000 | 1000 |
Suid-Indië (Tamil NaduTamil, Pondicherry, Bangalore en Kerala) | 120 miljoen | 170,000 | 706 |
Wes-Indiese Kus (Maharashtra en Gujarat Kus) | 70 miljoen | 100,000 | 700 |
Colombiaanse Andes (Colombia) | 40 miljoen | 170,000 | 235 |
Noord-Europa (Benelux, Noordryn-Wesfale) | 44 miljoen | 110,000 | 400 |
Noord-Oos Amerikaanse Kus | 45 miljoen | 100,000 | 450 |
Suid-Sentraal Engeland | 40 miljoen | 60,000 | 667 |
Sentraal- Meksiko | 40 miljoen | 100,000 | 400 |
Luzo-eiland | 50 mijoen | 105,000 | 476 |
Suid-Korea | 50 miljoen | 100,000 | 500 |
Suidoostelike Brasiliaanse Kus | 50 miljoen | 100,000 | 500 |
Volgens politieke grense[wysig | wysig bron]
Rangorde | Land/streek | Bevolking | Gebied per vierkante kilometer | Bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer |
---|---|---|---|---|
1 | Singapoer | 5,535,000 | 719 | 7698 |
2 | Hongkong | 7,234,800 | 1,104 | 6553 |
3 | Palestynse Owerheid | 1,816,379 | 360 | 5045 |
4 | Bahrein | 1,234,567 | 750 | 1646 |
5 | Bangladesj | 157,457,000 | 147,570 | 1067 |
6 | Republiek van China (R.O.C) | 23,361,147 | 36,190 | 646 |
7 | Mauritius | 1,288,000 | 2,040 | 631 |
8 | Libanon | 5,851,000 | 10,452 | 560 |
9 | Suid-Korea | 51,529,338 | 99,720 | 517 |
10 | Rwanda | 11,262,564 | 26,338 | 428 |
Rangorde | Land/streek | Bevolking | Gebied per vierkante killometer | Bevolkinsdigtheid per vierkante kilometer |
---|---|---|---|---|
1 | Bangladesj | 157,457,000 | 147,570 | 1067 |
2 | Republiek van China (R.O.C) | 23,361,147 | 36,190 | 646 |
3 | Suid-Korea | 51,529,338 | 99,720 | 517 |
4 | Rwanda | 11,262,564 | 26,338 | 428 |
5 | Nederland | 16,919,139 | 41,526 | 407 |
6 | Indië | 1,263,680,000 | 3,185,263 | 397 |
7 | Haïti | 10,413,211 | 27,750 | 375 |
8 | België | 11,239,755 | 30,528 | 368 |
9 | Filippyne | 102,078,300 | 300,076 | 340 |
10 | Japan | 127,290,000 | 377,944 | 337 |
Ander metodes van meting [wysig | wysig bron]
Hoewel rekenkundige digtheid die algemeenste manier van meting vir bevolkingsdigtheid is, is daar verskeie ander metodes ontwikkel om 'n meer akkurate meting van bevolkingsdigtheid oor 'n spesifieke gebied te meet.
- Rekenkundige digtheid: Die totale aantal mense/gebied of land (gemeet in vierkante kilometer of vierkante myl).
- Fisiologiese digtheid: Die totale bevolking/gebied van landbougrond.
- Landboudigtheid: Die totale landelike bevolking/gebied van landbougrond.
- Residensiële digtheid: Die aantal mense wat in 'n beboude gebied/totale gebied van 'n land se residensiële gebied bly.
- Stedelike digtheid: Die aantal mense wat in 'n stedelike gebied/totale stedelike gebied van 'n land bly.
- Ekologiese optimum: Die bevolkingsdigtheid wat deur natuurlike hulpbronne gesteun word.
Sien ook[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Matt Rosenberg Population Density.
- Minimum viable population size.
- U.S. & World Population Clocks.
- World.
- Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). “World Population Prospects, Table A.1” (PDF). Besoek op March 12, 2009.
- The Monaco government uses a smaller surface area figure resulting in a population density of 18,078 per km2
- Human Population.
- The largest cities in the world by land area, population and density.
|
<urn:uuid:af4dbe89-335c-43f1-b01a-b6bb8391a10b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bevolkingsdigtheid
|
2019-07-18T13:24:23Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525634.13/warc/CC-MAIN-20190718125048-20190718151048-00122.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999202
| false
|
NG Kerk in Oos-Kaapland
Die Sinode van die NG Kerk in Oos-Kaapland het afgestig van die NG Kerk van Suid-Afrika (Wes-en-Suid-Kaapland) in Oktober 1973 tydens 'n buitengewone sitting van die sinode in Kaapstad. Die Sinode het 'n administratiewe kantoor in Port Elizabeth.
Die sinodale gebied volg meestal die geografiese grense van die Oos-Kaapse provinsie. Die volgende gemeentes, wat deel is van die NG Kerk in Oos-Kaapland, val egter in 'n ander geografiese provinsie, naamlik Noupoort en Colesberg, wat in die provinsie Noord-Kaap val, en Murraysburg, wat in die provinsie Wes-Kaap val. Die Oos-Kaapse dorpie Cedarville se gemeente het in 1979 met Matatiele in KwaZulu-Natal saamgesmelt en ressorteer van toe af onder daardie provinsie se Sinode.[1]
Missie: Die NG Kerk in Oos-Kaapland begelei gemeentes en ringe, en bou hulle kapasiteit, om deur 'n proses van geestelike onderskeiding God se roeping te ontdek en uit te voer.
Visie: Die NG Kerk in Oos-Kaapland is een, heilige, algemene Christelike kerk, die gemeenskap van die heiliges.
Inhoud
Vier funksies[wysig | wysig bron]
Die sinode beoefen vier funksies ten einde sy missie en visie te verwesenlik:
- Visioenêre leierskap;
- Begeleiding;
- Navorsing; en
- Bestuur.
Vennote[wysig | wysig bron]
- Ringe en gemeentes: Die Sinode is per definisie as verband die vennootskap van ringe en gemeentes in Oos-Kaapland.
- Voortgesette Bedieningsopleiding word in vennootskap met Buvton (Universiteit Stellenbosch), Shepherd (Universiteit van die Vrystaat) en die Sentrum vir Kontekstuele Bediening (Universiteit van Pretoria) gelewer.
- Die Konvent vir Eenheid bestaan as vennootskap in die Familie van NG Kerke.
- Die Sinode is lid van die Oos-Kaapse Raad van Kerke as ekumeniese vennootskap.
Strukture[wysig | wysig bron]
Die Sinode beskik slegs oor een kommissie, die Sinodale Kommissie (SK) met sy dagbestuur. Die SK konsentreer op die sinodale funksies van visioenêre leierskap en bestuur. Voorts word die werksaamhede van die sinode deur netwerke onder leiding van netwerkbestuurders uitgevoer. Die netwerke word oorhoofs deur die Begeleidingsnetwerk (B-Net) gekoördineer. Die volgende netwerke bestaan onder andere:
- Barmhartigheid;
- Familiebediening;
- Getuienis;
- Jeug;
- Liturgie;
- Predikante begeleiding;
- Seisoen van Luister;
- Vrouelidmate
Sinodale ritme[wysig | wysig bron]
Die verskillende vergaderings en byeenkomste van die NG Kerk in Oos-Kaapland word volgens 'n bepaalde ritme belyn, sodat die kerk bemagtig word om deur geloofsonderskeiding en leierskap te doen wat God van ons vra. Die jaar begin met 'n dag van teologiese beplanning. Die sinodale werkswinkel, wat fokus op die voortgesette teologiese opleiding van predikante, vind in Maart plaas en handel oor geïdentifiseerde sake van belang. Die Sinodale Kommissie en bosberade in April identifiseer temas en projekte deur 'n proses van geloofsonderskeiding. Die ringsittings in die derde kwartaal voer hiierdie sake deur in die vorm van ringsprojekte wat in die plaaslike konteks van elke ring van belang mag wees. Deur aansoeke om befondsing via goedgekeurde ringsprojekte kom die sake dan op die ring se agenda vir die volgende jaar, en herhaal die proses sigself. Die vierjaarlikse sinodes beoefen geloofsonderskeiding met die oog op die langer termyn. Die volgende gewone Sinondesitting is in 2011.
Samestelling van die Sinodale Kommissie[wysig | wysig bron]
Die Sinodale Kommissie (SK) bestaan uit twee verteenwoordigers van elke ring, 'n leraar en kerkraadslid. Die SK funksioneer dus as 'n konferensie van ringsverteenwoordigers. Die leraar of kerkraadslid wat die ring op die SK verteenwoordig is ook ex officio 'n lid van die ringskommissie en kommunikeer SK-besluite aan die ring / ringskommissie. Die moderator, assessor, aktuarius en skriba van die sinode dien in die SK as onderskeidelik voorsitter, onder-voorsitter, aktuarius en skriba. By sy konstituering net na afloop van die vierjaarlikse sinode wys die SK 'n dagbestuur aan, bestaande uit die vier moderatuurslede, 'n deskundige lid vir finansies en drie ander lede van die SK, met sekundi. Die Direkteur Administrasie en Begeleiding dien adviserend in die SK.[2]
Dalende lidmaattalle[wysig | wysig bron]
Die getal gemeentes in dié sinode het van 1985 tot 2011 van 114 tot 104 afgeneem. Die enigste nuwe gemeentes was die samesmelting van Oos-Londen-Suid en -Wes as De Brug in 1993 (wat in 2010 ingelyf is by Buffelsrivier), Gonubie by Oos-Londen in 1986, Port Elizabeth-Sherwood in 1987 en eers weer 21 jaar ná die laaste volwaardige stigting met die afstigting in 2008 van Sondagsriviermond van Uitenhage-Oos. Etlike baie oue gemeentes het deur die voortdurende ontvolking van die platteland en deur die destydse regering se beleid om die sogenaamde tuislande te konsolideer, ophou bestaan. Hulle was onderskeidelik die 77ste, 86ste en 87ste oudste NG gemeentes in die land, asook die NG gemeente Du Plessis, onder meer gesetel op die dorpie Kala in die destydse Transkei. Op 13 September 2010 smelt ook die Middelburg, Oos-Kaap, saam met die dorp se ander NG gemeente, Middelburg-Uitsig, as Middelburg-Karoo. Dit is die oudste gemeente wat tot dusver met 'n ander gemeente saamgesmelt het en waarvan die oorspronklike naam in die slag gebly het. Ten spyte van die verdwyning van 10 gemeentes, het die gemiddelde getal belydende lidmate per gemeente afgeneem van 650 in 1985 tot 552 in 2012 omdat die Sinode se totale aantal belydende lidmate met 22,4% gedaal het van 74 092 in 1985 tot 57 511 in 2012. In die hele NG Kerk was die afname 13,3%. Net in KwaZulu-Natal (31,9%) was die vermindering groter.
Oos-Kaapland het dan ook teen 2012 'n groot aantal gemeentes met minder as 200 lidmate gehad waarvan nege vakant was, 11 hul eie leraar gehad het en vier 'n hulpleraar, kontrakleraar of gebruik gemaak het van 'n aangrensende gemeente se leraar: Cathcart 84 (eie leraar), Gamtoosvallei (Patensie) 179 (eie leraar), Glen Lynden 153 (eie leraar), Hofmeyr 138 (vakant), Indwe 69 (hulpleraar), Jamestown 90 (vakant), Klipplaat 40 (vakant), Loerie 184 (eie leraar), Maclear 140 (eie leraar), Misgund 140 (eie leraar), Mthatha 83 (gekoppelde leraar), Murraysburg 166 (eie leraar), Nieu-Bethesda 58 (bedien deur leraar van Graaff-Reinet), Pearston 105 (vakant), Port Elizabeth-Oos 92 (eie leraar), Anchor of Hope (Port Elizabeth-Sentraal) 132 (eie leraar), Rietbron 94 (kontrakleraar), Sondagsriviermond 168 (vakant), Sterkstroom 135 (bedien deur leraar van die NG gemeente Molteno), Steynsburg 180 (vakant), Steytlerville 187 (vakant), Stutterheim 195 (eie leraar), Tarkastad 189 (eie leraar), Ugie 137 (eie leraar), Venterstad 96 (vakant), Waterford 47 (vakant).
Ses en twintig, of te wel presies 'n kwart van Oos-Kaapland se gemeentes, het dus teen 2012 tot onder die kritieke drumpel van 200 lidmate gedeel wat in die meeste gevalle sinvolle, afsonderlike voortbestaan baie moeilik maak. Reeds in 2008 het die Sinode van Noord-Kaapland in sy ondersoek na die bediening van klein of afgeleë gemeentes[3] bevind 'n gemeente met een leraar op die laagste kerf se bedryfskoste vir 'n jaar beloop R713 668. Met inflasie van 6 persent per jaar sou dit teen 2012 R955 050 beloop het. Vir 'n gemeente met 200 lidmate kom dit neer op 'n maandelikse bydrae per lidmaat van R398.
Sien ook[wysig | wysig bron]
Gemeentes[wysig | wysig bron]
- NG gemeente Aberdeen
- NG gemeente Adelaide
- NG gemeente Albanie
- NG gemeente Alexandria
- NG gemeente Alice
- NG gemeente Aliwal-Noord
- NG gemeente Barkly-Oos
- NG gemeente Burgersdorp
- NG gemeente Colesberg
- NG gemeente Dordrecht
- NG gemeente Elliot
- NG gemeente Grahamstad
- NG gemeente Greykerk
- NG gemeente Lady Grey
- NG gemeente Molteno
- NG gemeente Oos-Londen
- NG gemeente Pondoland
- NG gemeente Queenstown
- NG gemeente Rossville
- NG gemeente Somerset-Oos
- NG gemeente Stockenström
- NG gemeente Uitenhage
Ander artikels[wysig | wysig bron]
- Lys van eerste 100 NG gemeentes in Suid-Afrika
- Lys van ingelyfde NG gemeentes
- Skotse predikante in die NG Kerk
|
<urn:uuid:d72771a8-76a4-4daf-823c-4ac0371a9e4a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/NG_Kerk_in_Oos-Kaapland
|
2019-07-18T13:30:07Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525634.13/warc/CC-MAIN-20190718125048-20190718151048-00122.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999806
| false
|
Keiskammarivier
Keiskammarivier Keiskamma River | |
---|---|
Oorsprong | Amatholeberge |
Monding | Hamburg Stille Oseaan |
Stroomgebied | Oos-Kaap |
Lengte | 160 km (99 myl) |
Oorsprong-hoogte | 1 500 m (4 921 voet) |
Monding-hoogte | 0 m (0 voet) |
Koördinate: Koördinate: |
Die Keiskammarivier (Engels: Keiskamma River) is in die Oos-Kaap, Suid-Afrika. Die rivier ontspring bokant Keiskammahoek in die Amatholeberge en mond uit in die Indiese Oseaan suid van Oos-Londen. Die lengte van die rivier is ongeveer 160 km. Die naam beteken in Hottentots 'soet water'. In 1847 word die Keiskamma die oostelike grens van die Kaapkolonie. Die belangrikste sytak is die Tyhumerivier.
|
<urn:uuid:2d481015-ae14-4877-8411-1c420e155b74>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Keiskammarivier
|
2019-07-21T00:51:52Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00442.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998739
| false
|
Megalodon
Megalodon Tydperk: Middel-Mioseen-Laat Plioseen, 15.9–2.6 m. jaar gelede | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
’n Voorstelling van die megalodon. | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Megalodon (wat "groot tand" beteken) is ’n uitgestorwe spesie haaie wat sowat 15,9 miljoen tot 2,6 miljoen jaar gelede tydens die Middel-Mioseen tot Laat Plioseen voorgekom het. Daar word reeds byna ’n eeu lank gedebatteer oor die wetenskaplike klassifikasie van C. megalodon – of dit Carcharodon megalodon (familie Lamnidae) of Carcharocles megalodon (familie Otodontidae) is.[1] Daarom word die naam van die spesie gewoonlik afgekort tot C. megalodon.
C. megalodon word beskou as een van die grootste en kragtigste roofdiere van alle gewerweldes.[2] Dit het waarskynlik ’n groot impak op die struktuur van die seelewe gehad.[3] Fossiele dui daarop dat dié reusehaai ’n maksimum lengte van 18 m kon gehaal het en dat dit in alle habitats voorgekom het.[1] Wetenskaplikes glo dit het soos ’n stewiger weergawe van die grootwithaai, Carcharodon carcharias, gelyk.[4]
Ontdekking[wysig | wysig bron]
Volgens Renaissance-bronne is reusagtige, driehoekige tande dikwels in rotsformasies gekry en daar is voorheen geglo dit is die versteende tonge van drake en slange. Dié vertolking is in 1667 deur die Deense naturalis Nicolaus Steno verkeerd bewys toe hy dit as haaitande herken het en sy bekende voorstelling van ’n haaikop met sulke tande gepubliseer het.[5] Hy het sy bevindings bekend gemaak in die boek The Head of a Shark Dissected, wat ook ’n illustrasie bevat het van ’n C. megalodon-tand.[6]
Die Switserse naturalis Louis Agassiz het in 1835 aan die haai sy aanvanklike wetenskaplike naam, Carcharodon megalodon, gegee,[7] Megalodon-tande lyk nes dié van die grootwithaai en op grond daarvan het Agassiz die megalodon in die genus Carcharodon geplaas.[7] Terwyl die wetenskaplike naam C. megalodon is, word dit dikwels informeel gedoop die "megatandhaai",[4] "reusewithaai"[8] of "monsterhaai".[9]
Anatomie[wysig | wysig bron]
Onder lewende spesies word die grootwithaai beskou as die naaste verwant aan die megalodon.[1] Weens die gebrek aan goed bewaarde fossiele van die megalodon, steun wetenskaplikes op die grootwithaai as basis van die rekonstruksie en raming van die grootte van die megalodon.[4] Wetenskaplikes glo die megalodon was groter as die grootwithaai.[10] In 1909 is voorspel die megalodon kon tot 30 m lank gewees het.[11] Beter kennis van tande en spiere[11] het gelei tot ’n raming van sowat 70 persent van dié grootte en stem ooreen met moderne bevindinge.[11]
In die 1990's het mariene bioloë soos Patrick J. Schembri en Staphon Papson gemeen C. megalodon het ’n maksimum lengte van 24 tot 25 m gehad,[12][13] maar Gottfried en kollegas het gedink dit is nader aan 20,3 m.[2][4][14] Tans word geglo C. megalodon was sowat 16 m of langer.[1][2][14][15]
Habitat en prooi[wysig | wysig bron]
Haaie, veral groot spesies, is baie beweeglik en kom verspreid voor.[1] Fossielrekords dui daarop dat die megalodon wydverspreid voorgekom het[15] in subtropiese tot gematigde temperature.[4] In die tyd van dié haai was die see relatief warmer[16] en dus kon die haai in al die oseane voorgekom het. Die megalodon was ook baie aanpasbaar en kon in ’n verskeidenheid waters voorgekom het: vlak water, moerasagtige lagunes en diep oseane.[10][17] Hulle kon ook tussen kusstreke en diep oseane gewissel het, veral tydens verskillende siklusse van hul lewe.
Haaie is gewoonlik opportunistiese jagters, maar wetenskaplikes glo C. megalodon was waarskynlik die grootste karnivoor wat nog bestaan het.[2] Sy grootte, sterk kake en swemvermoëns het dit ’n superprooidier gemaak wat ’n groot verskeidenheid diere kon vang. Volgens fossielbewyse het C. megalodon jag gemaak op Walvisagtiges soos dolfyne,[4][18] klein walvisse,[6] groot walvisse[17] en reusewaterskilpaaie.[17] Baie walvisbene is al ontdek met tandmerke wat met dié van die megalodon ooreenstem[4][6] of naby dié van die megalodon.[4][8][19]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Pimiento, Catalina (10 Mei 2010). “Ancient Nursery Area for the Extinct Giant Shark Megalodon from the Miocene of Panama”. PLoS ONE 5 (5): e10552. doi:10.1371/journal.pone.0010552. Besoek op 12 Mei 2010.
- Wroe, S. (2008). “Three-dimensional computer analysis of white shark jaw mechanics: how hard can a great white bite?”. Journal of Zoology 276 (4): 336–342. doi:10.1111/j.1469-7998.2008.00494.x.
- Lambert, Olivier; Giovanni Bianucci, Klaas Post, Christian de Muizon, Rodolfo Salas-Gismondi, Mario Urbina and Jelle Reumer (1 Julie 2010). “The giant bite of a new raptorial sperm whale from the Miocene epoch of Peru”. Nature 466 (7302): 105–108.
- Klimley, Peter; Ainley, David (1996). Great White Sharks: The Biology of Carcharodon carcharias. Academic Press. ISBN 0-12-415031-4.
- Haven, Kendall (1997). 100 Greatest Science Discoveries of All Time. Libraries Unlimited. pp. 25–26. ISBN 1-59158-265-2.
- Bruner, J. C. (Sep.–Okt. 1997). “The Megatooth shark, Carcharodon megalodon: Rough toothed, huge toothed”. Mundo Marino Revista Internacional de Vida 5: 6–11. Besoek op 14 November 2011.
- Nyberg K.G, Ciampaglio C.N, Wray G.A (2006). “Tracing the ancestry of the Great White Shark”. Journal of Vertebrate Paleontology 26 (4): 806–814. doi:[806:TTAOTG2.0.CO;2 10.1671/0272-4634(2006)26[806:TTAOTG]2.0.CO;2]. Besoek op 25 Desember 2007.
- (2008) “Giant-toothed white sharks and cetacean trophic interaction from the Pliocene Caribbean Paraguaná Formation”. Paläontologische Zeitschrift 82 (2): 204–208. doi:10.1007/BF02988410.
- "Monster Shark". Narrated by: Robert Leigh. Prehistoric Predators (National Geographic). 2009-04-27. http://natgeotv.com.au/tv/prehistoric-predators-monster-shark/.
- Renz, Mark (2002). Megalodon: Hunting the Hunter. PaleoPress. ISBN 0-9719477-0-8.
- Helfman, Gene; Collette, Bruce; Facey, Douglas (1997). The diversity of fishes. Wiley Blackwell. ISBN 978-0-86542-256-8.
- Schembri, Patrick (1994). “MALTA'S NATURAL HERITAGE”. Natural Heritage. in: 105–124. Besoek op Maart 2010.
- Papson, Stephen (1992). “Copyright: Cross the Fin Line of Terror”. Journal of American Culture 15 (4): 67–81. doi:10.1111/j.1542-734X.1992.1504_67.x.
- Compagno, Leonard J. V. (2002). SHARKS OF THE WORLD: An Annotated and Illustrated Catalogue of Shark Species Known to Date. Rome: Food & Agriculture Organization of the United Nations. p. 97. ISBN 92-5-104543-7.
- Pimiento, Catalina (2013). “Sharks and Rays (Chondrichthyes, Elasmobranchii) from the Late Miocene Gatun Formation of Panama” (PDF). Journal of Paleontology 87 (5): 755–774.
- Gillette, Lynett. "Winds of Change". San Diego Natural History Museum. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 February 2009. Besoek op 4 April 2012.
- Aguilera O., Augilera E. R. D. (2004). “Giant-toothed White Sharks and Wide-toothed Mako (Lamnidae) from the Venezuela Neogene: Their Role in the Caribbean, Shallow-water Fish Assemblage”. Caribbean Journal of Science 40 (3): 362–368.
- Diedrich, C. G. (November 2013). “Evolution of white and megatooth sharks, and evidence for early predation on seals, sirenians, and whales”. Natural Science 5 (11): 1203–1218. doi:10.4236/ns.2013.511148. Besoek op 22 November 2013.
- Andres, Lutz (2002). "C. megalodon — Megatooth Shark, Carcharodon versus Carcharocles". Besoek op 16 Januarie 2008.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- "The rise of super predatory sharks"
- "Extinct Megalodon, the largest shark ever, may have grown too big"
|
<urn:uuid:a94ff8e0-c277-4580-b254-ee14509e81ec>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Megalodon
|
2019-07-21T00:45:00Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00442.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.985393
| false
|
Titanosauria
Titanosauria Tydperk: Laat Jura–Laat Kryt 156–66 m. jaar gelede | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
’n Gerekonstrueerde skelet van Argentinosaurus huinculensis (Naturmuseum Senckenberg in Frankfort, Duitsland. | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Subgroepe | ||||||||||||||||
Titanosauria | ||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Kladistiese klassifikasie | ||||||||||||||
Titanosauria (lede van die groepe Titanosauria of Titanosauroidea) was ’n uiteenlopende groep Sauropoda-dinosourusse wat die Saltasaurus en Isisaurus ingesluit het. Van die swaarste diere wat nog geleef het, soos die Argentinosaurus en Puertasaurus (wat vermoedelik tot 90 ton geweeg het), was lede van die groep. Daarom is hulle "Titanosauria" gedoop ter ere van die Titaniese gode in die Griekse mitologie. Saam met die Brachiosauridae en hul verwante maak hulle die groter klade Titanosauriformes uit.
Beskrywing[wysig | wysig bron]
Titanosauria het klein koppe gehad, selfs in vergelyking met dié van ander Sauropoda. Die koppe was breed, soos dié van of Camarasaurus en Brachiosaurus, maar langer. Hul neusgate was groot en hulle het kamme gehad wat deur die neusbene gevorm is. Hul tande was altyd klein, maar het verskillende vorms gehad.
Hul nekke was van gemiddelde lengte in vergelyking met ander Sauropoda s’n en hul sterte was sweepagtig. Terwyl die heupe smaller was as sommige ander Sauropoda s’n, was hul borsarea heelwat breër. Hul voorste ledemate was stewig en dikwels langer as hul agterste ledemate. Hul rugwerwels was solied (nie uitgehol nie), maar hul ruggraat was meer buigbaar sodat hulle waarskynlik beweegliker was as hul neefs.
Taksonomie[wysig | wysig bron]
- Titanosauria
- Amargatitanis
- Andesaurus
- Atacamatitan
- Atsinganosaurus
- Austrosaurus
- Balochisaurus
- Barrosasaurus
- Baurutitan
- Brohisaurus
- Campylodoniscus
- Chubutisaurus
- Gobititan
- Hypselosaurus
- Iuticosaurus
- Jiangshanosaurus
- Jiutaisaurus
- Karongasaurus
- Khetranisaurus
- Laplatasaurus
- Ligabuesaurus
- Macrurosaurus
- Magyarosaurus
- Malarguesaurus
- Marisaurus
- Microcoelus
- Pakisaurus
- Paludititan
- Puertasaurus
- Qingxiusaurus
- Ruyangosaurus
- Sulaimanisaurus
- Tangvayosaurus
- Titanosaurus
- Uberabatitan
- Wintonotitan
- Eutitanosauria
- Familie Argyrosauridae
- Lognkosauria
- Lithostrotia
- Elaltitan
- Narambuenatitan
- Familie Antarctosauridae
- Familie Aeolosauridae
- Familie Nemegtosauridae
- Familie Saltasauridae
|
<urn:uuid:ccd350c6-753f-4080-8018-0a3c01221a68>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Titanosouride
|
2019-07-21T00:34:20Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00442.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.992711
| false
|
Sover ek weet is die uitdrukking reënboognasie die eerste keer deur Desmond Tutu gebruik. Graaf (kontak) 16:02, 5 Augustus 2009 (UTC)
|
<urn:uuid:256c3bae-53dd-462a-be2b-d5c1bd180e15>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Erfenisdag_(Suid-Afrika)
|
2019-07-23T13:44:10Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529406.97/warc/CC-MAIN-20190723130306-20190723152306-00202.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998582
| false
|
Kategorie:Liedartikels sonder liedskrywers
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
This category is for articles about songs where the article is missing the songwriters, because it has not been researched, noted in the relevant article, or available in a reliable source. If the songwriter is never likely to be known (e.g. for historical works), please use Category:Songwriter unknown.
Hierdie kategorie bevat geen bladsye of media nie.
|
<urn:uuid:7d04b7a1-677d-4c31-ba3f-a7914e5de2cf>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Liedartikels_sonder_liedskrywers?from=Mv
|
2019-07-23T13:38:41Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529406.97/warc/CC-MAIN-20190723130306-20190723152306-00202.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.909397
| false
|
kaas
Jump to navigation
Jump to search
Inhoud
Enkelvoud | Meervoud |
---|---|
kaas | kase |
Verkleiningsvorm | |
Enkelvoud | Meervoud |
kasie | kasies |
- Van Latyn: caseus.
- (voeding) Voedsel wat van die gestolde melk van koeie en ander soogdiere vervaardig word.
- Kaas is een van die oudste bekende voedselsoorte en ook die oudste manier om melk te bewaar.
- «Hy dink hy’s kaas en dan is hy nog nie eens dikmelk nie.»
- Hy dink te veel van van homself.
- «Hy glo die maan is van kaas gemaak.»
- Hy laat hom enigiets wysmaak.
Vertalings: kaas | |||
---|---|---|---|
- Sien Wikipedia vir meer inligting oor kaas.
Enkelvoud | Meervoud | |
---|---|---|
Naamwoord | kaas m | kazen |
Verkleinwoord | kaasje | kaasjes |
|
<urn:uuid:b1596ab5-0fe4-4ebb-a8b8-7d2c474da2c0>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wiktionary.org/wiki/kaas
|
2019-07-18T13:13:04Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525634.13/warc/CC-MAIN-20190718125048-20190718151048-00146.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999556
| false
|
Arabies
- Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Arabiere.
Arabies (العَرَبِية, al-ʻarabiyyah [alʕaraˈbijja] taal van die Arabiere, wat ook die hooftaal in Noord-Afrika, die Midde-Ooste en die Horing van Afrika is.[2] Dit is 'n Semitiese taal wat deur 242 miljoen mense as hulle moedertaal beskou word en deur vele meer as ampstaal en/of liturgiese taal aangewend word. Dit word as sesde werkstaal van die Verenigde Nasies erken. Arabies is die amptelike taal van 28 lande, die derde meeste naas Engels en Frans. Daarbenewens is dit 'n belangrike minderheidstaal in lande soos Iran en Turkye. Arabies word in die Arabiese alfabet geskryf.
of عربي ,عربى ʻarabī [ˈʕarabiː] ) is dieArabies bevat verskeie dialekte, waarvan Egiptiese Arabies die belangrikste is. Byna elke Arabiestalige land beskik oor sy eie dialek. As gevolg van die Arabiese diaspora se verspreiding het die Arabiese taal ook in lande soos Argentinië, Brasilië, Frankryk, Italië en Spanje gevestig.
Arabies is die liturgiese taal van die Islam en byna elke Moslem verstaan Arabies en kan die Arabiese alfabet lees. Dit was die profeet Mohammed se moedertaal en die Koran is in Arabies geskryf. Daarbenewens gebruik Arabiese Christene ook Arabies en Maltees, die amptelike taal van die meerendeels Rooms-Katolieke Malta, het uit 'n Arabiese dialek ontwikkel.
Sien ookWysig
VerwysingsWysig
- ( ) "Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Arabic". Ethnologue. Besoek op 19 April 2016.
- HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, ISBN 978-1-77578-243-8
|
<urn:uuid:0b8d96e7-989e-4a39-8d48-120b67e0ff15>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Arabies
|
2019-07-19T18:33:07Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00306.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999808
| false
|
Hulp
Kategorie:Paleomagnetisme
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
(...)
→
Natuurwetenskap
→
Natuurkunde
→
Fisika
→
Magnetisme
Alles
→
Wetenskap
→
Natuurwetenskap
→
Geologie
}
→
Paleomagnetisme
Bladsye in kategorie "Paleomagnetisme"
Hierdie kategorie bevat slegs die volgende bladsy.
G
Greigiet
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorie:Paleomagnetisme&oldid=1676549
"
Kategorieë
:
Magnetisme
Geologie
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Ander projekte
Wikimedia Commons
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Wikidata-item
Ander tale
العربية
English
فارسی
Wysig skakels
Die bladsy is laas op 9 Junie 2018 om 18:38 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:afd0a8ee-32c0-4dec-81b5-8a77e3414652>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Paleomagnetisme
|
2019-07-19T19:04:18Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00306.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998963
| false
|
Neil Flynn
Jump to navigation
Jump to search
Neil Flynn | |
Geboortenaam | Neil Richard Flynn |
---|---|
Geboorte | 13 November 1960 |
Nasionaliteit | Amerikaans |
Beroep(e) | Akteur en skrywer |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Neil Flynn (gebore 13 November 1960) is 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Fugitive (1993), Magnolia (1999), en Mean Girls (2004), en in die televisiereeks Scrubs (2001).
Inhoud
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1993: The Fugitive
- 1999: Magnolia
- 2004: Mean Girls
- 2007: 5-25-77
- 2016: Sasq-Watch!
- 2016: The Resurrection of Gavin Stone
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 2000: Buzz Lightyear of Star Command
- 2001: Scrubs
- 2002: Clone High
- 2009: Scrubs: Interns
- 2009: The Middle
- 2019: Abby's
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 2004: Untitled Phil Hendrie Project
Video's[wysig | wysig bron]
- 2003: Brainwarp
|
<urn:uuid:8b7e04f8-98f1-4dcb-a3ed-55beaec3fb1c>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Neil_Flynn
|
2019-07-19T19:11:13Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00306.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.989075
| false
|
Starbucks
Starbucks Corporation | |
Tipe | Aandelemaatskappy |
---|---|
Gestig | 30 Maart 1971 |
Hoofkantoor | Seattle, Washington, Verenigde State |
# Liggings | 20 184[1] (23 Desember 2013) |
Sleutelpersone | Howard Schultz (hoof uitvoerende beampte, voorsitter van die Raad en president) |
Gebied bedien | Wêreldwyd |
Industrie | Restaurante |
Produkte | Koffie, tee, gebak, Frappuccino-drankies, Smoothies |
Dienste | Koffie |
Inkomste | $14,89 miljard[2] (2013) |
Bedryfsinkomste | $-325,4 miljard[2] (2013) |
Netto inkomste | $8,8 miljard[2] (2013) |
Werknemers | 160 000[3] (Mei 2013) |
Dogtermaatskappye | Starbucks Coffee Company, Ethos water, Evolution Fresh, Hear Music, La Boulange Bakery, Seattle's Best Coffee, Tazo, Teavana, Torrefazione Italia |
Webwerf | www |
Starbucks Corporation (NASDAQ: SBUX) is 'n internasionale koffie- en koffiehuis-ketting wat in Seattle, Washington (VSA) gebaseer is. Starbucks is die grootste koffiehuismaatskappy in die wêreld[4] met 16 120 winkels in 49 lande, insluitende ongeveer 11 000 in die Verenigde State, gevolg deur bykans 1 000 in Kanada en meer as 800 in Japan.[5]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- ( ) Starbucks Corporation 2013 Q4 Quarterly Report , Form 10-Q, Filing Date Jan 28, 2014. http://investor.starbucks.com. URL besoek op 14 April 2014.
- ( ) Starbucks Corporation 2013 Fiscal Report, Form 10-K, Filing Date Nov 18, 2013. URL besoek op 14 April 2014.
- ( ) Starbucks (Mei 2013). URL besoek op 14 April 2014.
- "Starbucks - Company Overview". Hoovers. Besoek op 2009-05-13.
- Company Fact Sheet (Februarie 2008). URL besoek op 2009-05-13.
|
<urn:uuid:7131189c-5e17-4504-9ae4-18f05fe69de4>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Starbucks
|
2019-07-21T00:26:33Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00466.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.983072
| false
|
Kategorie:Geboortes in 1935
Jump to navigation
Jump to search
Wikimedia Commons bevat media in verband met Geboortes in 1935. |
Bladsye in kategorie "Geboortes in 1935"
Die volgende 165 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 165.
|
<urn:uuid:bb8ba480-d6eb-443c-a8fb-91ab68734180>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Geboortes_in_1935
|
2019-07-18T13:45:35Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525634.13/warc/CC-MAIN-20190718125048-20190718151048-00170.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.988065
| false
|
Mense wat in 291 gebore is. Sien ook: Sterftes in 291.
Hierdie kategorie bevat slegs die volgende bladsy.
|
<urn:uuid:c730d947-fe73-4907-9831-b4d8a419658a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Geboortes_in_291
|
2019-07-18T13:37:28Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525634.13/warc/CC-MAIN-20190718125048-20190718151048-00170.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 1.000008
| false
|
Ludwig von Mises
Ludwig von Mises | |
Geboortenaam | Ludwig Heinrich Edler von Mises |
---|---|
Gebore | 29 September 1881 Lemberg, Oostenryk-Hongarye (tans Lwif, Oekraïne) |
Oorlede | 10 Oktober 1973 (op 92) New York Stad, Verenigde State |
Nasionaliteit | Oostenryk Verenigde State |
Instelling(s) | Universiteit van Wene (1919–1934) Institut Universitaire des Hautes Études Internationales, Genève, Switserland (1934–1940) New York Universiteit (1945–1969) |
Beïnvloed deur | Böhm-Bawerk, Menger, Turgot |
Invloed op | Anderson, Block, Hayek, Hazlitt, Huerta de Soto, Kirzner, Paul, Peterson, Raico, Reisman, Rockwell, Rothbard, Salerno, Schiff, Schutz, Sennholz, Spitznagel, Woods |
Ludwig von Mises (* 29 September 1881 – † 10 Oktober 1973) was 'n Oostenryks gebore Amerikaanse ekonoom, geskiedkundige, filosoof, skrywer en klassieke liberaal wat 'n beduidende invloed op die moderne Libertynse beweging en die Oostenrykse Leerskool gehad het.
Bydraes op die Gebied van Ekonomie[wysig | wysig bron]
Mises het vele lesings gelewer en heelwat geskryf oor die onderwerp van klassieke liberalisme en word gesien as een van die vroeëre leiers van die Oostenrykse Leerskool in ekonomiese wetenskap.[1] In sy verhandeling oor ekonomie getiteld, Human Action, het Mises praxeologie (Die studie van menslike handelinge) bekend gestel as 'n meer algemeen konsepsuele grondslag vir die studie van die menslike wetenskappe en bevind dat ekonomiese wette slegs afgelei kon word deur middel van metodologiese indiwidualisme (studie van sosiale verskynsels aan die hand van die indiwidue se motiverings) en daarmee het hy positivisme en materialisme as 'n grondslag vir sosiale wetenskappe verwerp. Vele van sy werke, insluitende Human Action, het gewentel rondom twee ekonomiese temas:
Mises se argument was dat geld in aanvraag was as gevolg van die nut daarvan in die aankoop van goedere, en nie vir die eie ontwil daarvan nie en dat enige ongegronde uitbreiding van skuld sakesiklusse tot gevolg het. Sy ander beduidende argument was dat sosialisme noodwendig ekonomies sal misluk vanweë die ekonomiese berekeningsprobleem – dat dit onmoontlik sal wees vir 'n sosialistiese regering om die ekonomiese berekeninge te doen om 'n komplekse ekonomie te organiseer. Mises het geredeneer dat daar sonder 'n markekonomie daar geen funksionele prysstelsel kon bestaan nie. Hy het 'n prysstelsel as noodsaaklik beskou vir rasionele, doeltreffende en produktiewe aanwending van kapitaalgoedere. Hy het geredeneer dat waar privaateienaarskap sou ontbreek, daar nie 'n wisselkoers of koste vir kapitaalgoedere kon bestaan nie en daar gevolglik nie 'n geldprys of ruilvoorwaardes kan ontstaan nie. Sonder die geldprys sou die vergelyking van die koste van vervaardiging en inkomste nie kon plaasvind nie en daarom sou die aanwending van kapitaalgoedere in die vervaardiging van gebruikersgoedere nie doeltreffend wees nie. In 'n sosialistiese samelewing word kapitaal nie aangewend vir die mees doeltreffende doeleinde nie maar eerder op grond van die goeddunke of teorieë van 'n sosialistiese beplanner sonder die steun van 'n geldelike prys sein as maatstaf van die winsgewendheid daarvan.
Mises het dus tot die gevolgtrekking gekom dat sosialisme noodwendig sal misluk, aangesien die vraag vir goedere nie sonder pryse vasgestel kan word nie. Daarom sou sosialisme, aldus Mises, noodwendig lei tot die kroniese vermorsing van kapitaalgoedere aangesien die aansporing tot produksie en die behoud van kapitaal min sal wees. Volgens hom sou die monopolisering onder dwang van kapitaalgoedere in 'n disfunksionele staat, met slegs die interpersoonlike waardevastelling (demokratiese produksie) van die gebruikswaardes, lei tot ontoereikende ekonomiese berekening en sou daarom nie geskik wees vir die doeltreffende aanwending van kapitaal nie.
Beknopte bibliografie[wysig | wysig bron]
- Theorie des Geldes und der Umlaufmittel (1912)
- Die Gemeinwirtschaft (1922)
- Liberalismus (1927)
- Grundprobleme der Nationalökonomie (1933)
- Nationalökonomie (1940)
- Die Bürokratie (1944)
- Human Action (1949)
Verwysings[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Ludwig von Mises. |
- Murray Rothbard, 'n leiersfiguur in die Oostenrykse Leerskool het byvoorbeeld geskryf dat, "Mises duidelik die uitstaande vaandeldraer van die Oostenrykse tradisie was." Ludwig von Mises: Scholar, Creator, Hero, die Ludwig von Mises Instituut, 1988, bl. 25.
|
<urn:uuid:395ea952-7309-4675-8955-5e0be1ed55d2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Ludwig_von_Mises
|
2019-07-18T14:07:11Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525634.13/warc/CC-MAIN-20190718125048-20190718151048-00170.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999923
| false
|
1788
Jump to navigation
Jump to search
1788 |
◄ | 17de eeu | ◄18de eeu► | 19de eeu | ► |
Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
Sien ook: Kategorie:1788 |
Kalenders | |
Sydney Cove | |
Die jaar 1788 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 88ste jaar van die 18de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
Gebeure[wysig | wysig bron]
- 1 Januarie – Die eerste uitgawe van The Times word gepubliseer.
- 2 Januarie – Georgia word die 4de deelstaat van die Verenigde State.
- 9 Januarie – Connecticut word die 5de deelstaat van die Verenigde State.
- 26 Januarie – Die Britse Eerste Vloot, gelei deur Kaptein Arthur Phillip, land by Sydney Cove net buite die hedendaagse Sydney om die eerste permanente Europese vesting in Australië te vestig.
- 6 Februarie – Massachusetts word die 6de deelstaat van die Verenigde State.
- 21 Maart – 'n Brand verwoes die Amerikaanse stad New Orleans.
- 7 April – Pous Pius VI stel José Francisco Miguel António de Mendoça, patriarg van Lissabon, aan as kardinaal.
- 28 April – Maryland word die 7de deelstaat van die Verenigde State.
- 23 Mei – Suid-Carolina word die 8ste deelstaat van die Verenigde State.
- 21 Junie – New Hampshire word die 9de deelstaat van die Verenigde State.
- 25 Junie – Virginië word die 10de deelstaat van die Verenigde State.
- 26 Julie – New York word die 11de deelstaat van die Verenigde State.
- 15 Desember – Pous Pius VI stel Etienne-Charles de Loménie de Brienne, aartsbiskop van Sens, Frankryk aan as kardinaal.
Geboortes[wysig | wysig bron]
- 22 Januarie – Lord Byron, Britse outeur en digter († 1824).
- Onbekend – Elisha Collier, 'n Amerikaanse ontwerper wat die flintlock-rewolwer uitgevind het († 1856).
|
<urn:uuid:0a3ead01-049b-45d3-ae83-cbc227823c89>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/1788
|
2019-07-21T01:07:35Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00490.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999905
| false
|
619
Jump to navigation
Jump to search
619 |
◄ | 6de eeu | ◄7de eeu► | 8ste eeu | ► |
Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
Sien ook: Kategorie:619 |
Kalenders | |
Die jaar 619 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Vrydag begin het. Dit was die 19de jaar van die 7de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
|
<urn:uuid:d2de8793-24e6-47cc-86ce-35fab4ca0e5b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/619
|
2019-07-21T00:23:18Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00490.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99994
| false
|
Bespreking:Internet-rolprentdatabasis
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Internet-rolprentdatabasis-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
Stukkende eksterne skakel[wysig bron]
During several automated bot runs the following external link was found to be unavailable. Please check if the link is in fact down and fix or remove it in that case!
- http://www2.selu.edu/kslu/imdb.html (archive)
Titel[wysig bron]
Ek stel voor die artikel word geskuif na Internet Movie Database (amptelike Engelse naam) of Internet-rolprentdatabasis (samestelling met 'n eienaam, dus koppelteken). — Adriaan (Bespreking • Bydraes) 13:14, 30 Junie 2010 (UTC)
- Ek stem vir Internet-rolprentdatabasis. groete. Anoniem
|
<urn:uuid:c296f326-1f78-4e24-b450-ef1cef914b35>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Internet-rolprentdatabasis
|
2019-07-21T00:26:18Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00490.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998686
| false
|
MXit
MXit | |
Ontwikkelaar | Mxit (Pty) Ltd. |
---|---|
Aanvanklike vrystelling | 2007 |
Bedryfstelsel | Microsoft Windows, Windows Mobile, Mac OS X, Android, iOS, Java ME, Linux, BlackBerry OS |
Kategorie | Kitsboodskap |
Lisensie | Vrywaar |
Webblad | www.mxit.com www.mxitlifestyle.com |
MXit is 'n kitsboodskap-toepassing wat in Suid-Afrika ontwikkel word en wat hoofsaaklik op GPRS- of 3G-bevoegde selfone gebruik word. MXit bied beperkte versoenbaarheid met meer gevorderde kitsboodskappers soos Windows Live Messenger, ICQ, en Google Talk deur van die nie-verwante Jabber-poort gebruik te maak. Die koste aan MXit verbonde sluit in die prys vir internettoegang soos deur die gebruiker se sellulêre diensverskaffer bepaal, asook ander betaaldienste soos kletskamers wat op die program beskikbaar is. MXit se amptelike uitspraak is die Engelse "mix it" (meng dit), alhoewel die naam ook algemeen in Engels uitgespel word.
Ongeveer 11 miljoen rekeninge is in MXit se gebruikerdatabasis geregistreer, en daar vind daagliks 17 miljoen intekeninge en meer as 250 miljoen boodskapversendings plaas. Alhoewel die program grotendeels in Suid-Afrika en Indonesië gebruik word, word dit daagliks in ongeveer 120 lande gebruik.[1] Naspers het in Januarie 2007 'n 30%-aandeel in die MXit-maatskappy vir 'n onbekende bedrag gekoop.[2]
Omstredenheid[wysig | wysig bron]
MXit bied aan enigeen toegang tot die versprei en ontvang van pornografie en stel pedofiele in staat om met minderjariges in die ongesensorde kletskamers te kommunikeer.[3] Op 30 Julie 2006 het M-Net se aktualiteitsprogram Carte Blanche ontbloot hoe 'n jong meisie met 'n pedofiel gekommunikeer het deur haar persoonlike gegewens met hom te deel.[4] Die skeppers van MXit het sedertdien begin om met die Suid-Afrikaanse regstoepassing saam te span om minderjariges se veiligheid op MXit te beskerm.[5]
Menige nuusagentskappe en koerante het artikels gepubliseer oor hoe ouers hul kinders toelaat om MXit te misbruik en hoe eksamenuitslae gevolglik verswak. Ouers sit met hul hande in hul hare omdat hul kinders na bewering nie meer openlik kan kommunikeer nie en hulle hulself glo in hul eie wêreld van internetkletskamers bevind. Dit het daartoe gelei dat al hoe meer ouers hul kinders se selfone konfiskeer.[6]
Op MXit se webwerf word veiligheidsmaatreëls verstrek en word aksies soos die versprei van pornografie, bekruipery (Engels: stalking), laster en ander vorme van misbruik woordeliks gereguleer, alhoewel dit fisies byna onmoontlik is om toe te pas.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- MXit to flex its muscle
- "Naspers acquires a 30% share in MXit". Naspers. 2007-01-26. Besoek op 2007-08-15.
- Huisgenoot en YOU. 27 Julie 2006.
- "MXit Safety Guidelines" (PDF). MXit.co.za. 2006-10-19. Besoek op 2006-10-19.
- Rondganger, Lee (2006-10-19). "MXit teams up with police to improve security". The Star. Independent Online. Besoek op 2006-10-19.
- "MXit blamed for exam results"
|
<urn:uuid:07d577c0-cc13-40fe-8b39-2ed4d4feb295>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/MXit
|
2019-07-21T00:27:10Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00490.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999559
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Willow Acres Landgoed" skakel
←
Willow Acres Landgoed
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Willow Acres Landgoed
:
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Pretoria
(
← skakels
wysig
)
Centurion
(
← skakels
wysig
)
Cullinan
(
← skakels
wysig
)
Marabastad
(
← skakels
wysig
)
Brooklyn, Pretoria
(
← skakels
wysig
)
Waterkloof
(
← skakels
wysig
)
Groenkloof
(
← skakels
wysig
)
Hatfield, Pretoria
(
← skakels
wysig
)
Arcadia, Pretoria
(
← skakels
wysig
)
Elarduspark
(
← skakels
wysig
)
Irene
(
← skakels
wysig
)
Bronkhorstspruit
(
← skakels
wysig
)
Valhalla
(
← skakels
wysig
)
Kleinfontein
(
← skakels
wysig
)
Mabopane
(
← skakels
wysig
)
Atteridgeville
(
← skakels
wysig
)
Capital Park
(
← skakels
wysig
)
Hammanskraal
(
← skakels
wysig
)
Rayton
(
← skakels
wysig
)
Die Wilgers
(
← skakels
wysig
)
Lys van Pretoria se voorstede
(
← skakels
wysig
)
Winterveld
(
← skakels
wysig
)
Rietfontein, Pretoria
(
← skakels
wysig
)
Highveld
(
← skakels
wysig
)
Erasmuskloof
(
← skakels
wysig
)
Wingate Park
(
← skakels
wysig
)
Pierre van Ryneveldpark
(
← skakels
wysig
)
Moreletapark
(
← skakels
wysig
)
Monument Park
(
← skakels
wysig
)
Waterkloofrif
(
← skakels
wysig
)
Menlopark, Pretoria
(
← skakels
wysig
)
Kloofsig
(
← skakels
wysig
)
Constantiapark
(
← skakels
wysig
)
Lynnwood
(
← skakels
wysig
)
Olievenhoutbosch
(
← skakels
wysig
)
Ga-Rankuwa
(
← skakels
wysig
)
Mamelodi
(
← skakels
wysig
)
Soshanguve
(
← skakels
wysig
)
Akasia
(
← skakels
wysig
)
Temba
(
← skakels
wysig
)
Chantelle
(
← skakels
wysig
)
Orchards, Pretoria
(
← skakels
wysig
)
Pretoria-Noord
(
← skakels
wysig
)
Rosslyn
(
← skakels
wysig
)
Laudium
(
← skakels
wysig
)
Lyttelton Manor
(
← skakels
wysig
)
Doringkloof
(
← skakels
wysig
)
Villieria
(
← skakels
wysig
)
Waverley
(
← skakels
wysig
)
Garsfontein
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Willow_Acres_Landgoed
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:0fa0a322-4417-447c-bed2-da61141b9821>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Willow_Acres_Landgoed
|
2019-07-21T00:49:04Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526799.4/warc/CC-MAIN-20190720235054-20190721021054-00490.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999044
| false
|
Maak hoofkeuseskerm oop
Soek
Wysigings
← Ouer wysiging
Nuwer wysiging →
1719
(wysig)
Wysiging soos op 17:23, 1 April 2010
13 grepe bygevoeg
,
9 jaar gelede
k
robot Bygevoeg:
lmo:1719
[[la:1719]]
[[lb:1719]]
[[lmo:1719]]
[[lt:1719 m.]]
[[lv:1719]]
TXiKiBoT
Robotte
36 200
wysigings
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:MobileDiff/594869
"
|
<urn:uuid:0df64569-4f93-4def-8ede-ce60b0242271>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:MobileDiff/594869
|
2019-07-22T08:20:42Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195527828.69/warc/CC-MAIN-20190722072309-20190722094309-00090.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.994726
| false
|
Russiese Ryk
Die Russiese Ryk (moderne Russies: Российская империя, transliterasie: Rossiiskaja Imperija) was ’n staat wat van 1721 tot met die Russiese Rewolusie van 1917 bestaan het. Dit was die opvolger van die Tsaredom van Rusland en die voorganger van die Sowjetunie.
Die Russiese Ryk was een van die grootstes in die geskiedenis. Op een tydstip in 1866 het dit van Oos-Europa, oor Noord-Asië tot in Noord-Amerika gestrek. Aan die begin van die 19de eeu was Rusland die grootste land in die wêreld en het dit van die Arktiese Oseaan in die noorde tot by die Swartsee in die suide gestrek en van die Oossee in die weste tot by die Stille Oseaan in die ooste. Oor hierdie uitgestrekte ryk was die ryk se 150 miljoen onderdane gestrooi: van arm, ongeletterde plattelanders tot ryk adellike families. Die ryk, met die keiser aan die hoof, was een van die laaste absolute monargieë in Europa.
Die Russiese Ryk was die natuurlike opvolger van die Tsaredom van Rusland. Hoewel tsaar Pieter I die ryk eers amptelik ná die Verdrag van Nystad (1721) geproklameer het, meen sommige geskiedkundiges dat dit eintlik ontstaan het toe Pieter I die troon vroeg in 1682 bestyg het.
Die administratiewe grense van Europese Rusland, Finland uitgesluit, het rofweg die natuurlike grense van die Oos-Europese vlaktes gevolg. In die noorde het dit die Arktiese Oseaan ontmoet (die eilande van Nowaja Semlja, Kolgoejef en Waigatsj het ook daartoe behoort), maar die Karasee is as deel van Siberië beskou. In die ooste was daar die ryk se Asiatiese heerskappye: Siberië en die Kirgisiese steppe; albei was egter deur die Oeralgebergte, die Oeralrivier en die Kaspiese See van die Russiese Ryk geskei. Die administratiewe grens het egter gedeeltelik gestrek tot aan die Siberiese hang van die Oeralgebergte in Asië. In die suide was daar die Swartsee en die Kaukasus; laasgenoemde is deur die Manitsj-laagte van die ryk geskei. Dié laagte het in Post-Plioseense tye die See van Azof met die Kaspiese See verbind. Die westelike grens was suiwer konvensioneel: dit het die skiereiland van Kola gekruis vanaf die Varangerfjord tot by die Golf van Botnië; daarvandaan het dit gestrek tot by die Koerse strandmeer in die Suidelike Oossee en daarvandaan tot by die mond van die Donau. Uit die Donau het dit in ’n sirkelvorm na die Weste geswaai om Pole te omarm en Rusland van Pruise, Oostenrykse Galisië en Roemenië te skei.
Koloniale ryke |
---|
Amerikaans • Australies • Belgies • Brits • Deens • Duits • Engels • Frans • Habsburgs • Italiaans • Japannees • Koers • Nederlands • Nieu-Seelands • Noors • Ottomaans • Portugees • Russies • Spaans • Suid-Afrikaans • Sweeds |
|
<urn:uuid:2489b31d-585f-45f2-b1c1-ad3c0c52044a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Russiese_Ryk
|
2019-07-22T08:11:49Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195527828.69/warc/CC-MAIN-20190722072309-20190722094309-00090.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999992
| false
|
Leksikografie
Leksikografie is die skryf of saamstel van 'n woordeboek. 'n Leksikograaf is 'n woordeboekskrywer, dus iemand wat 'n woordeboek saamstel.
Leksikografie gaan in wese oor die vraag: Hoe kan woordinligting (soos betekenis, spelling, uitspraak en gebruik) op 'n gebruikersvriendelike en verantwoordelike manier vir die gebruiker toeganklik gemaak word. Die wetenskaplike bestudering hiervan word die teoretiese toepassing van die leksikografie genoem.
Bekende leksikograwe[wysig | wysig bron]
- Aleksander Brückner, Pools
- Boerneef, Afrikaans
- F.F. Odendaal, Afrikaans
- M.S.B. Kritzinger, Afrikaans
- Noah Webster, Amerikaans
- P.C. Schoonees, Afrikaans
- Samuel Johnson, Engels
|
<urn:uuid:ff5b37ed-ea82-4c4a-a2d1-a0589d355358>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Leksikograaf
|
2019-07-17T08:57:14Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525133.20/warc/CC-MAIN-20190717081450-20190717103352-00051.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999931
| false
|
Cajuns
Cajuns | |
---|---|
Totale bevolking: | 1 200 000 (2002-skatting) |
Belangrike bevolkings in: | Louisiana (815 000) Texas (56 000) Verenigde State |
Taal: | Cajun-Frans, Cajun-Engels, Amerikaanse Engels, Standaardfrans, Akadiese Frans, Louisiaanse Kreools |
Geloofsoortuiging: | Christene (merendeels Rooms-Katolieke) |
Verwante etniese groepe: | Franko-Kanadiërs (Québécois) |
Die naamgewende bevolkingselement was Franssprekende ballinge uit Akadië, 'n historiese streek in die huidige Atlantiese provinsies van Oos-Kanada, wat in die 18de eeu deur die koloniale Britse owerheid verdryf is en later met ander etniese groepe, waaronder Duitse setlaars, vermeng het. Cajun is 'n Anglo-Amerikaanse verbastering van die Franse Acadiens wat in Engels as Acadians oorgeneem is en later tot Cajuns ontwikkel het.
Terwyl Laer Louisiana vanaf die laat 16de eeu deur Franse setlaars gekoloniseer is, voer Cajuns hul oorsprong terug na Akadiese vlugtelinge wat as gevolg van politieke spanninge tussen Groot-Brittanje en Frankryk in 1755 uit hul geboorteland Akadië - 'n streek wat destyds naas die huidige Nova Scotia en ander Atlantiese provinsies van Kanada ook dele van Oos-Quebec en Noord-Maine ingesluit het - verdryf is nadat hulle geweier het om die eed van trou aan die Britse Kroon te sweer.
Die meeste van hulle was bewoners van plattelandse gebiede wat hulle - ná jare van dwaaltogte - in die 1760's in die moeraslande van die Mississippi-rivierdelta gevestig en hier boerderye gestig het. Tot in die vroeë 20ste eeu is hul nedersettings en leefstyl nouliks deur hul Anglo-Amerikaanse omgewing geraak nie sodat hul eie taal, wat ou Wes-Franse dialekte as grondslag het, hul kenmerkende musiekstyl en kookkuns bewaar gebly het.
Cajuns verteenwoordig steeds 'n noemenswaardige persentasie van Suid-Louisiana se bevolking en het sedert hulle vestiging in dié gebied nie net hul eie dialek, Cajun-Frans, ontwikkel nie, maar ook beslissende invloed op Louisiana se kultuur en leefstyl uitgeoefen.[1]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Carl A. Brasseaux: Acadian to Cajun: Transformation of a People. Jackson, Mississippi: University Press of House Webster's Unabridged Dictionary, 2nd edition
|
<urn:uuid:efc902fd-a3bf-4d35-9f5a-47f49ac8e6e9>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Cajuns
|
2019-07-19T18:48:56Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00354.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999814
| false
|
Hulp
Kategorie:Hulpsjablone
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
Bladsye in kategorie "Hulpsjablone"
Die volgende 3 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 3.
B
Sjabloon:Bostreep
S
Sjabloon:Sub sup
Sjabloon:Subb
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorie:Hulpsjablone&oldid=1422262
"
Kategorie
:
Sjablone
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Ander projekte
Wikimedia Commons
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Wikidata-item
Ander tale
العربية
অসমীয়া
भोजपुरी
বাংলা
کوردی
Cymraeg
Dansk
English
فارسی
עברית
Ilokano
日本語
한국어
मराठी
မြန်မာဘာသာ
Plattdüütsch
ଓଡ଼ିଆ
سنڌي
Svenska
Türkçe
Xitsonga
Татарча/tatarça
اردو
Tiếng Việt
ייִדיש
中文
Wysig skakels
Die bladsy is laas op 15 Februarie 2016 om 00:55 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:8e178962-a7c1-4722-a429-753c49cf9145>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Hulpsjablone
|
2019-07-19T19:28:33Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526337.45/warc/CC-MAIN-20190719182214-20190719204214-00354.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99719
| false
|
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.