FrancescoPeriti/Dbnary-pl · Datasets at Hugging Face

target stringlengths 1 43	definition stringlengths 3 439	example stringlengths 8 1.42k	language stringclasses 1 value
Bakteria kwasu mlekowego	(Biochemia, biochemiczny) bakteria zdolna do wytwarzania kwasu mlekowego poprzez fermentację węglowodanów.	Kapusta kiszona jest znacznie tańsza niż suplementy diety, które można kupić w sklepach ze zdrową żywnością, i jest o wiele bogatsza w probiotyki, tj. bakterie kwasu mlekowego	pl
Prokrustowe łoże	(Przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której coś jest gwałtem dostosowywane do jakiegoś sztywnego schematu; arbitralny standard, z którym zgodność jest egzekwowana.	Za rewolucyjnym terrorem kryje się najczęściej wściekłość gabinetowych mędrków na świat zbyt mało elastyczny, by wpasować się w Prokrustowe łoże ich racjonalnych schematów	pl
Podkatowicki	Znajdujący się, odbywający się pod Katowicami.	Władze lotniska chcą, aby podkatowicki port stał się centrum czarterowym dla Polski południowej	pl
Niemożliwy	Taki, którego nie da się urzeczywistnić.	Teoria względności mówi, że niemożliwe jest przekroczenie prędkości światła	pl
Postępować	Obchodzić się z kimś w jakiś sposób.	Postępujcie trochę, żeby konie się rozgrzały, a potem zaczynamy skoki	pl
Siekiera	Ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska.	Wówczas jednemu przy ścinaniu pnia siekiera wpadła do wody i on zawołał: «Ach, panie! – i to jeszcze pożyczona»	pl
Za żadne pieniądze	(Potocznie, potoczny) na pewno nie, nigdy w życiu.	Za żadne pieniądze nie namówisz mnie już na wycieczkę do Nicei	pl
Drążyć	Robić wgłębienie lub otwór.	Dla wielu agitacja polityczna w kościele to obraza ich uczuć religijnych	pl
Bajdurzenie	Zmyślanie, opowiadanie bajd.	Proszę was, ludzie światowi, wy, którzy, o tej porze, pędzicie za swymi uciechami na bal lub do Opery i którzy wieczór, kładąc się, odczytacie do poduszki jakieś zużyte bluźnierstwo starego Woltera, jakieś rozsądne bajdurzenie Pawła Ludwika Courrier, jakąś rozprawę ekonomiczną komisji parlamentarnej […	pl
Jesziwa	(Religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyższa szkoła rabinacka.	Nie wolno mieszkać tam, gdzie nie ma lekarza, a tam, gdzie się mieszka, ma być jesziwa, bo ona daje Żydom duchowy dom	pl
Kapar	(Kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa.	Dostałam dwa małe słoiczki kaparów od przyjaciółki	pl
Batalion	(Wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska.	Dwa bataliony i kompania artylerii wystarczy do zwycięstwa	pl
Reformacja	(Historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim.	Reformacja w Kościele katolickim została zapoczątkowana przez Marcina Lutra w XVI wieku	pl
Sycera	(Biblijny) (spożywczy) mocny napój alkoholowy z daktyli lub innych produktów.	Mówią o mnie siedzący w bramie / i śpiewają pieśni ci, co piją sycerę	pl
Droga	Każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt.	Na drodze doszło do groźnego wypadku	pl
Po estońsku	(Językoznawstwo, językoznawczy) w języku estońskim.	Jak powiedzieć „Kocham cię!” po estońsku	pl
Meduza	(Żartobliwie) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) auszpik.	Klient poprosił o lornetę z meduzą i poszedł do stolika	pl
Nader	(Książkowy) bardzo, niezmiernie.	To była dziwna „biała plama” w chronologicznym zapisie czynności. Nie jest wykluczone, że niektóre kartki zeszytu zostały przez Anoszkina usunięte, bo ujawnienie pewnych zapisów mogło być dla marszałka nader kłopotliwe (…)	pl
Szabaśnik	(Dawniej, dawny) żydowski świecznik używany podczas szabatu.	Na stole stał już zapalony szabaśnik, wszystko było gotowe do wieczerzy	pl
Natenczas	(Przestarzałe, przestarzały) w tym momencie.	Natenczas Wojski chwycił na taśmie przypięty swój róg bawoli, długi cętkowany, kręty (…)	pl
Łagodzić	Czynić łagodnym, mniej surowym, mniej gwałtownym.	Sok z chrzanu wcierany w miejsca bolesne łagodzi bóle reumatyczne	pl
Wrażenie	Reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny.	Świeżo oto ściskał rękę pani Emilii, i uścisk ów nie zostawił mu żadnego wrażenia, podczas gdy dziś jeszcze pamiętał ciepło dłoni panny Maryni i doznawał pewnego rodzaju dreszczu na samo o tym wspomnienie	pl
Ciotka	Siostra matki.	Ciotka Marlena wyglądem bardzo przypominała mojego ojca	pl
Abecadło	(Językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku.	Jaś musi się jeszcze podszkolić w abecadle	pl
Zaopatrzeniowiec	Osoba zajmująca się zaopatrzeniem.	Pracował jako zaopatrzeniowiec na budowie	pl
Psychiatryk	(Potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) szpital psychiatryczny.	Nie uwierzysz, Adam wylądował w psychiatryku	pl
Niedźwiedziowate	(Systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ursidae G. Fischer, rodzina dużych ssaków lądowych z rzędu drapieżnych.	Ubarwienie niedźwiedziowatych jest zazwyczaj jednobarwne	pl
Flota	(Slangowo) pieniądze, w szczególności drobne nominały.	Adam chciał szybko flotę na nowe buty, więc mu pożyczyłem	pl
Samotność	Życie w odosobnieniu, z dala od innych ludzi.	O Boże, po siedmiu latach samotności, okręt tak blisko	pl
Telefon	(Telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów.	Kupiłem sobie nowy telefon. Jestem z niego bardzo zadowolony	pl
Komórka kościogubna	(Biologia, biologiczny) (zobacz) osteoklast.	Z jednej strony komórki kościogubne dokonują resorpcji tkanki kostnej, z drugiej zaś komórki kościotwórcze kierują jej tworzeniem	pl
Spryciarstwo	Przebiegłość w robieniu czegoś.	Kiedyś zapłacisz za swoje spryciarstwo	pl
Cyklamenowy	Koloru cyklamenu: różowego o odcieniu fioletowym.	Moja najlepsza przyjaciółka podarowała mi szalik koloru cyklamenowego	pl
Strumyk	Mały strumień.	Między pagórkami wił się strumyk	pl
Manga	Japoński komiks.	W zeszłym tygodniu kupiłem nową mangę	pl
Olęder	(Historia, historyczny, historycznie) do poł. XIX w.: osadnik różnej narodowości, także polskiej, osiedlający się w Prusach.	Tylko w niektórych przypadkach olędrzy zobowiązani byli też do robocizny, zresztą w ograniczonym wymiarze	pl
Fiat	(Potocznie, potoczny) fabryka Fiata (1.1).	Fiat w Bielsku-Białej rozpoczął produkcję nowych silników	pl
Triolet	(Literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów.	Forma trioletu wywodzi się z poezji starofrancuskiej	pl
Lecieć	Podróżować samolotem.	Premier leci samolotem na spotkanie w Paryżu	pl
Kunktator	(Książkowy) ktoś powolny w działaniu, zwlekający z czymś, ociągający się.	Jasiek, ty kunktatorze, kiedy wreszcie mi się oświadczysz	pl
Palearktyka	(Geografia, geograficzny) (zoologia, zoologiczny) najrozleglejszy lądowy rejon zoogeograficzny, leżący w obrębie Holarktyki, a obejmujący całą Europę, północną i środkową Azję oraz północną Afrykę.	Występuje w całej Palearktyce norniki bure stają się plagą upraw roślinnych	pl
Poczuć	Doznać jakiegoś uczucia.	Joanno, poczułem miłość do ciebie od pierwszego wejrzenia	pl
Przerzucać	Rzucać nad kimś lub nad czymś.	Tenisista zdobył punkt przerzucając piłkę nad przeciwnikiem	pl
Leśny	Odnoszący się do lasu, mający związek z lasem.	W małym leśnym domku mieszka gajowy	pl
Późny	(Tylko w stopniu wyższym: późniejszy) następujący po czymś, co miało miejsce wcześniej; dalszy.	Palcowanie, napisane w nutach, jest najczęściej elementem późniejszym, dopisanym przez redaktora	pl
Zachodzić	Zdarzać się, odbywać się, mieć miejsce.	W płucach zachodzi wymiana gazowa	pl
Mitigal	(Farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nazwa handlowa leku na świerzb.	Co może wtedy człowiek? Drobny stuk • Serca tak mało znaczy. Więzień Oświęcimia • Szczęśliwszy był, kiedy w podarku niósł • Mitigal, siarkę swojej ukochanej	pl
Szlifować	(Technologia, technika, techniczny) nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować.	Obok wysokich, zielonych kieliszków bez nóżek, do prostej wódki, były kieliszki szlifowane, z nóżkami, do araku i wódek słodkich	pl
Cwaniura	Chytry, przebiegły mężczyzna.	Jego kompan, większy cwaniura, węszy w pobliżu sektora mieszkalnego	pl
Problematyka	Ogół problemów związanych z jakąś dziedziną.	Problematyka kantowskiej filozofii prawa ściśle wiąże się z problematyką filozofii polityki, jak i historiozofią, ponieważ dotyczy związków między polityką i moralnością oraz dziejowego postępu ludzkości poprzez rozwój i doskonalenie prawa	pl
Dystocja barkowa	(Medycyna, medyczny) komplikacja położnicza, w której po wyłonieniu się główki płodu dalszy poród jest utrudniony poprzez zahaczenie się barku płodu za łuk łonowy.	Poród przedłużał się, jednakże nie podjęto decyzji o cesarskim cięciu. W czasie porodu doszło do dystocji barkowej	pl
Mitigal	(Farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nazwa handlowa leku na świerzb.	Zwieziono do składu w Krakowie znaczne ilości cuprexu, proszków przeciwwszowych, mitigalu, świec siarkowych, środków przeciwmuchowych, jak: flit, lepy oraz około 1000 sztuk hydropultów	pl
Foremka	Zabawka do robienia babek z piasku.	Muszę kupić Asi foremki, żeby miała się czym bawić na plaży	pl
Piecza	(Książkowy) obejmowanie opieką.	Organy pozbawione pieczy organmistrza niszczeją	pl
Ligowy	(Sport, sportowy) związany z ligą, dotyczący ligi.	Natomiast ekstraklasowy Piast Gliwice zaprosił Ukraińców do bezpłatnego oglądania na stadionie meczu ligowego z Lechią Gdańsk (12 marca)	pl
Miłować	(Książkowy) (przestarzałe, przestarzały) uwielbiać coś, mieć zamiłowanie do czegoś.	Celestyna miłowała wędrowanie połoninami, często uciekając w Bieszczady	pl
Lichwiarski	(Pejoratywnie, pejoratywny) dotyczący lichwy albo lichwiarza.	Kredytów udzielano głównie na spłatę lichwiarskich długów, na dokupienie gruntu oraz na inwestycje	pl
Polikarp	Imię męskie.	Umierając, św. Polikarp zapewniał stojących obok, że stos, na którym płonie, wydaje mu się zimny, ponieważ zdoła go uchronić od wiele gorszego ognia, jakim jest ogień piekielny	pl
Nawiązanie	(Rzeczownik odczasownikowy) od nawiązać.	Telewizja poinformowała o nawiązaniu stosunków dyplomatycznych pomiędzy Republiką Botswany i Republiką Kamerunu	pl
Reaktywna forma tlenu	(Biochemia, biochemiczny) reaktywne indywiduum chemiczne powstające na skutek niepełnej redukcji tlenu cząsteczkowego, biorące udział w metabolizmie i procesach związanych ze starzeniem.	Poznanie mechanizmów działania reaktywnych form tlenu stwarza możliwości ingerencji w choroby, w których rozwoju te związki uczestniczą, poprzez podawanie antyoksydantów	pl
Masowy	Obejmujący, dotyczący dużej liczbę ludzi, zwierząt lub przedmiotów.	Pasję ojca kontynuował jego syn Jerzy, który hodował na masową skalę słynną różę baccara (zamknięta - sprawia wrażenie czarnej, a kiedy pąk się otwiera, widać jej prawdziwą, ciemnoczerwoną barwę)	pl
Założyć	Twierdzić, że coś się stanie; prorokować, dywagować o przyszłości.	Zakładam, że jutro na kolokwium studenci pojawią się w większym gronie	pl
Koncentrować	Skupiać swoją uwagę, zwiększać swoją koncentrację, skupienie.	W wyniku interpelacji poselskiej dotyczącej nadużyć w kierowanym przezeń resorcie musiał zrezygnować z tego stanowiska, koncentrując się na kierowaniu PKO	pl
Mors	(Technologia, technika, techniczny) półprodukt gorzelniczy z soku z owoców.	Zawartość alkoholu etylowego w morsie powinna wynieść od 16 do 20%	pl
Szkuner	(Żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne.	Na zawietrznej powoli płynął szkuner	pl
Księżyc	(Astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie.	Ponieważ okres obrotu Księżyca jest równy miesiącowi synodycznemu, dlatego Księżyc jest zwrócony do Ziemi zawsze tą samą stroną (…)	pl
Lepić	Kształtować coś z plastycznego materiału.	Najlepsze garnki mistrz lepił z gliny	pl
Nabór	Przyjmowanie nowych osób w jakieś struktury.	Po ogłoszeniu naboru chętni mogą zgłaszać się do administracji, potem będzie za późno	pl
Hidźra	Osoba trzeciej płci na subkontynencie indyjskim.	Zjawisko trzeciej płci nie jest typowe tylko dla Tajlandii. Występuje także w innych kulturach, na przykład w Meksyku w stanie Oaxaca przedstawiciel trzeciej płci nazywa się «muxe», w Indiach zaś «hidźra». Ci ostatni widoczni są wszędzie w swoim kraju. Ich status społeczny jest znacznie wyższy niż «kathoeys» w Tajlandii	pl
Subotnik	Czyn społeczny w Rosji i krajach postradzieckich, organizowany zwykle w soboty.	Na Ukrainie mamy taką tradycję subotników… w soboty zbieraliśmy się i sprzątaliśmy nasze otoczenie, bo lubimy, jak jest czysto wokół nas	pl
Czy	Łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym.	Naprawdę nie wiem, czy to wypada…	pl
Rem	(Fizyka, fizyczny) jednostka pochłoniętej przez organizm dawki promieniowania jonizującego.	Dawkę promieniowania wyrażamy w remach	pl
Zapomnieć	Aspekt dokonany od: zapominać się.	Znany piłkarz w trakcie ostrej telewizyjnej dyskusji zapomniał się i sklął jednego z gości	pl
Śniady	Najczęściej o skórze, cerze człowieka: o barwie jasnobrązowej lub oliwkowobrązowej.	Niektórzy ludzie w Polsce utożsamiają z Arabami wszystkie osoby o śniadej karnacji lub wyznania muzułmańskiego	pl
Dwunastka	Coś, co oznaczone jest liczbą 12.	Długo czekałem na tramwaj. W końcu przyjechała dwunastka	pl
Piżama	Strój, który zakłada się, idąc spać.	Gdy go odwiedziłem, był w szpitalnej piżamie i wpatrywał się w podłogę	pl
Wąs	U ludzi: zarost nad górną wargą.	(…) niemłody mężczyzna, z mocno szpakowatymi włosami i wąsami, z pogodnym spojrzeniem szarych oczu, ocienionych gęstą siwiejącą brwią (…)	pl
Kita	Kwiatostan niektórych roślin tworzący wiechę.	Mraczewski już stał przy pannie Izabeli, zarumieniony jak wiśnia, pachnący jak kadzielnica, z pochyloną głową, jak kita wodnej trzciny	pl
Biskupinianin	Osoba pochodząca z Biskupina, urodzona w Biskupinie.	Lechosław jest rodowitym biskupinianinem	pl
Ptah	(Mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca.	Według niektórych podań Ptah był prapagórkiem, który wyłonił się w trakcie tworzenia świata	pl
Zniemczyć	Narzucić kulturę i język niemiecki.	Zniemczmy najpierw miasta, potem będziemy niemczyć wieś	pl
Czterdziestolatka	Kobieta mająca czterdzieści lat.	Dziadek poznał jakąś energiczną czterdziestolatkę i wyraźnie odżył	pl
Świętochłowice	(Geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, na Górnym Śląsku.	Jadąc rano tramwajem do Świętochłowic, widzieliśmy dziki	pl
Nierząd	(Prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyny seksualne niezgodne z normami obyczajowymi i moralnymi.	Policja zatrzymała katowiczankę. Żyła z cudzego nierządu	pl
Bystry	O osobie: mądry, inteligentny, taki, który szybko coś zrozumie.	Ten chłopak jest naprawdę bystry, myślę, że daleko zajdzie	pl
Gaz syntezowy	Gaz, w którego skład wchodzi głównie para wodna oraz tlenek węgla.	Strumień gazu syntezowego jest kierowany do reaktora	pl
Dorocznie	Każdego roku.	Filateliści zwykli dorocznie spotykać się w Chorzowie	pl
Siema	(Slangowo) (rzadki, rzadko używany) forma pożegnania.	– Muszę się już zwijać, na razie. – No, siema	pl
Samosiewność	(Botanika, botaniczny) samoczynne rozsiewanie diaspor przez roślinę.	Doskonałym przykładem samosiewności jest np. ballochoria	pl
Rocznicowy	Odnoszący się do rocznicy, związany z rocznicą.	Burmistrz pokazał się na obchodach rocznicowych	pl
Meduza	(Zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę wodne o parasolowatym ciele unoszonym przez toń.	To pływające dziwactwo o nieokreślonych kształtach to nowy, nieznany dotąd gatunek meduzy	pl
Pragnąć	(Książkowy) pożądać seksualnie.	Pragnę cię, Boh, i ty mnie pragniesz, kocham cię do szaleństwa, Boh	pl
Weekend	Sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia.	W weekendy cała Polska wali do Biedronki, szczególnie jeśli to długi weekend	pl
Jeans	(Krawiectwo) dżins.	W poprzednim sezonie modne były kurtki z jeansu	pl
Linuksowiec	Użytkownik Linuksa.	Linuksowcem nie jestem, sam siedzę na Windowsie ze względu na kierunek studiów i wymagań dotyczących oprogramowania, ale bardzo cenię sobie ten system. (z Internetu)	pl
Bas	(Potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara basowa.	Mój brat gra na basie	pl
Księgarnia	Sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.	Przez okno wtargnęli do budynku, w którym znajdują się kasy, księgarnia, poczta i bankomat	pl
Wyżyna Śląska	(Geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej Polsce.	(Pod względem historycznym zachodnia (większa) część Wyżyny Śląskiej należy do Górnego Śląska, a wschodnia (mniejsza) do Małopolski	pl
Bareizm	(Potocznie, potoczny) (ironicznie) absurdalna wypowiedź, zdarzenie lub sytuacja ze sfery publicznej podobne do surrealistycznego gagu z komedii filmowych Stanisława Barei.	Trzy dekady po upadku PRL bareizmy wciąż żywe	pl
Płaskatka	Stępa w zagadce.	Matka płaskatka, ociec garbusek, a dzieciątko golisiątko	pl

Bakteria kwasu mlekowego

(Biochemia, biochemiczny) bakteria zdolna do wytwarzania kwasu mlekowego poprzez fermentację węglowodanów.

Kapusta kiszona jest znacznie tańsza niż suplementy diety, które można kupić w sklepach ze zdrową żywnością, i jest o wiele bogatsza w probiotyki, tj. bakterie kwasu mlekowego

pl

Prokrustowe łoże

(Przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której coś jest gwałtem dostosowywane do jakiegoś sztywnego schematu; arbitralny standard, z którym zgodność jest egzekwowana.

Za rewolucyjnym terrorem kryje się najczęściej wściekłość gabinetowych mędrków na świat zbyt mało elastyczny, by wpasować się w Prokrustowe łoże ich racjonalnych schematów

pl

Podkatowicki

Znajdujący się, odbywający się pod Katowicami.

Władze lotniska chcą, aby podkatowicki port stał się centrum czarterowym dla Polski południowej

pl

Niemożliwy

Taki, którego nie da się urzeczywistnić.

Teoria względności mówi, że niemożliwe jest przekroczenie prędkości światła

pl

Postępować

Obchodzić się z kimś w jakiś sposób.

Postępujcie trochę, żeby konie się rozgrzały, a potem zaczynamy skoki

pl

Siekiera

Ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska.

Wówczas jednemu przy ścinaniu pnia siekiera wpadła do wody i on zawołał: «Ach, panie! – i to jeszcze pożyczona»

pl

Za żadne pieniądze

(Potocznie, potoczny) na pewno nie, nigdy w życiu.

Za żadne pieniądze nie namówisz mnie już na wycieczkę do Nicei

pl

Drążyć

Robić wgłębienie lub otwór.

Dla wielu agitacja polityczna w kościele to obraza ich uczuć religijnych

pl

Bajdurzenie

Zmyślanie, opowiadanie bajd.

Proszę was, ludzie światowi, wy, którzy, o tej porze, pędzicie za swymi uciechami na bal lub do Opery i którzy wieczór, kładąc się, odczytacie do poduszki jakieś zużyte bluźnierstwo starego Woltera, jakieś rozsądne bajdurzenie Pawła Ludwika Courrier, jakąś rozprawę ekonomiczną komisji parlamentarnej […

pl

Jesziwa

(Religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyższa szkoła rabinacka.

Nie wolno mieszkać tam, gdzie nie ma lekarza, a tam, gdzie się mieszka, ma być jesziwa, bo ona daje Żydom duchowy dom

pl

Kapar

(Kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa.

Dostałam dwa małe słoiczki kaparów od przyjaciółki

pl

Batalion

(Wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska.

Dwa bataliony i kompania artylerii wystarczy do zwycięstwa

pl

Reformacja

(Historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim.

Reformacja w Kościele katolickim została zapoczątkowana przez Marcina Lutra w XVI wieku

pl

Sycera

(Biblijny) (spożywczy) mocny napój alkoholowy z daktyli lub innych produktów.

Mówią o mnie siedzący w bramie / i śpiewają pieśni ci, co piją sycerę

pl

Droga

Każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt.

Na drodze doszło do groźnego wypadku

pl

Po estońsku

(Językoznawstwo, językoznawczy) w języku estońskim.

Jak powiedzieć „Kocham cię!” po estońsku

pl

Meduza

(Żartobliwie) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) auszpik.

Klient poprosił o lornetę z meduzą i poszedł do stolika

pl

Nader

(Książkowy) bardzo, niezmiernie.

To była dziwna „biała plama” w chronologicznym zapisie czynności. Nie jest wykluczone, że niektóre kartki zeszytu zostały przez Anoszkina usunięte, bo ujawnienie pewnych zapisów mogło być dla marszałka nader kłopotliwe (…)

pl

Szabaśnik

(Dawniej, dawny) żydowski świecznik używany podczas szabatu.

Na stole stał już zapalony szabaśnik, wszystko było gotowe do wieczerzy

pl

Natenczas

(Przestarzałe, przestarzały) w tym momencie.

Natenczas Wojski chwycił na taśmie przypięty swój róg bawoli, długi cętkowany, kręty (…)

pl

Łagodzić

Czynić łagodnym, mniej surowym, mniej gwałtownym.

Sok z chrzanu wcierany w miejsca bolesne łagodzi bóle reumatyczne

pl

Wrażenie

Reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny.

Świeżo oto ściskał rękę pani Emilii, i uścisk ów nie zostawił mu żadnego wrażenia, podczas gdy dziś jeszcze pamiętał ciepło dłoni panny Maryni i doznawał pewnego rodzaju dreszczu na samo o tym wspomnienie

pl

Ciotka

Siostra matki.

Ciotka Marlena wyglądem bardzo przypominała mojego ojca

pl

Abecadło

(Językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku.

Jaś musi się jeszcze podszkolić w abecadle

pl

Zaopatrzeniowiec

Osoba zajmująca się zaopatrzeniem.

Pracował jako zaopatrzeniowiec na budowie

pl

Psychiatryk

(Potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) szpital psychiatryczny.

Nie uwierzysz, Adam wylądował w psychiatryku

pl

Niedźwiedziowate

(Systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ursidae G. Fischer, rodzina dużych ssaków lądowych z rzędu drapieżnych.

Ubarwienie niedźwiedziowatych jest zazwyczaj jednobarwne

pl

Flota

(Slangowo) pieniądze, w szczególności drobne nominały.

Adam chciał szybko flotę na nowe buty, więc mu pożyczyłem

pl

Samotność

Życie w odosobnieniu, z dala od innych ludzi.

O Boże, po siedmiu latach samotności, okręt tak blisko

pl

Telefon

(Telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów.

Kupiłem sobie nowy telefon. Jestem z niego bardzo zadowolony

pl

Komórka kościogubna

(Biologia, biologiczny) (zobacz) osteoklast.

Z jednej strony komórki kościogubne dokonują resorpcji tkanki kostnej, z drugiej zaś komórki kościotwórcze kierują jej tworzeniem

pl

Spryciarstwo

Przebiegłość w robieniu czegoś.

Kiedyś zapłacisz za swoje spryciarstwo

pl

Cyklamenowy

Koloru cyklamenu: różowego o odcieniu fioletowym.

Moja najlepsza przyjaciółka podarowała mi szalik koloru cyklamenowego

pl

Strumyk

Mały strumień.

Między pagórkami wił się strumyk

pl

Manga

Japoński komiks.

W zeszłym tygodniu kupiłem nową mangę

pl

Olęder

(Historia, historyczny, historycznie) do poł. XIX w.: osadnik różnej narodowości, także polskiej, osiedlający się w Prusach.

Tylko w niektórych przypadkach olędrzy zobowiązani byli też do robocizny, zresztą w ograniczonym wymiarze

pl

Fiat

(Potocznie, potoczny) fabryka Fiata (1.1).

Fiat w Bielsku-Białej rozpoczął produkcję nowych silników

pl

Triolet

(Literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów.

Forma trioletu wywodzi się z poezji starofrancuskiej

pl

Lecieć

Podróżować samolotem.

Premier leci samolotem na spotkanie w Paryżu

pl

Kunktator

(Książkowy) ktoś powolny w działaniu, zwlekający z czymś, ociągający się.

Jasiek, ty kunktatorze, kiedy wreszcie mi się oświadczysz

pl

Palearktyka

(Geografia, geograficzny) (zoologia, zoologiczny) najrozleglejszy lądowy rejon zoogeograficzny, leżący w obrębie Holarktyki, a obejmujący całą Europę, północną i środkową Azję oraz północną Afrykę.

Występuje w całej Palearktyce norniki bure stają się plagą upraw roślinnych

pl

Poczuć

Doznać jakiegoś uczucia.

Joanno, poczułem miłość do ciebie od pierwszego wejrzenia

pl

Przerzucać

Rzucać nad kimś lub nad czymś.

Tenisista zdobył punkt przerzucając piłkę nad przeciwnikiem

pl

Leśny

Odnoszący się do lasu, mający związek z lasem.

W małym leśnym domku mieszka gajowy

pl

Późny

(Tylko w stopniu wyższym: późniejszy) następujący po czymś, co miało miejsce wcześniej; dalszy.

Palcowanie, napisane w nutach, jest najczęściej elementem późniejszym, dopisanym przez redaktora

pl

Zachodzić

Zdarzać się, odbywać się, mieć miejsce.

W płucach zachodzi wymiana gazowa

pl

Mitigal

(Farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nazwa handlowa leku na świerzb.

Co może wtedy człowiek? Drobny stuk • Serca tak mało znaczy. Więzień Oświęcimia • Szczęśliwszy był, kiedy w podarku niósł • Mitigal, siarkę swojej ukochanej

pl

Szlifować

(Technologia, technika, techniczny) nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować.

Obok wysokich, zielonych kieliszków bez nóżek, do prostej wódki, były kieliszki szlifowane, z nóżkami, do araku i wódek słodkich

pl

Cwaniura

Chytry, przebiegły mężczyzna.

Jego kompan, większy cwaniura, węszy w pobliżu sektora mieszkalnego

pl

Problematyka

Ogół problemów związanych z jakąś dziedziną.

Problematyka kantowskiej filozofii prawa ściśle wiąże się z problematyką filozofii polityki, jak i historiozofią, ponieważ dotyczy związków między polityką i moralnością oraz dziejowego postępu ludzkości poprzez rozwój i doskonalenie prawa

pl

Dystocja barkowa

(Medycyna, medyczny) komplikacja położnicza, w której po wyłonieniu się główki płodu dalszy poród jest utrudniony poprzez zahaczenie się barku płodu za łuk łonowy.

Poród przedłużał się, jednakże nie podjęto decyzji o cesarskim cięciu. W czasie porodu doszło do dystocji barkowej

pl

Mitigal

(Farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nazwa handlowa leku na świerzb.

Zwieziono do składu w Krakowie znaczne ilości cuprexu, proszków przeciwwszowych, mitigalu, świec siarkowych, środków przeciwmuchowych, jak: flit, lepy oraz około 1000 sztuk hydropultów

pl

Foremka

Zabawka do robienia babek z piasku.

Muszę kupić Asi foremki, żeby miała się czym bawić na plaży

pl

Piecza

(Książkowy) obejmowanie opieką.

Organy pozbawione pieczy organmistrza niszczeją

pl

Ligowy

(Sport, sportowy) związany z ligą, dotyczący ligi.

Natomiast ekstraklasowy Piast Gliwice zaprosił Ukraińców do bezpłatnego oglądania na stadionie meczu ligowego z Lechią Gdańsk (12 marca)

pl

Miłować

(Książkowy) (przestarzałe, przestarzały) uwielbiać coś, mieć zamiłowanie do czegoś.

Celestyna miłowała wędrowanie połoninami, często uciekając w Bieszczady

pl

Lichwiarski

(Pejoratywnie, pejoratywny) dotyczący lichwy albo lichwiarza.

Kredytów udzielano głównie na spłatę lichwiarskich długów, na dokupienie gruntu oraz na inwestycje

pl

Polikarp

Imię męskie.

Umierając, św. Polikarp zapewniał stojących obok, że stos, na którym płonie, wydaje mu się zimny, ponieważ zdoła go uchronić od wiele gorszego ognia, jakim jest ogień piekielny

pl

Nawiązanie

(Rzeczownik odczasownikowy) od nawiązać.

Telewizja poinformowała o nawiązaniu stosunków dyplomatycznych pomiędzy Republiką Botswany i Republiką Kamerunu

pl

Reaktywna forma tlenu

(Biochemia, biochemiczny) reaktywne indywiduum chemiczne powstające na skutek niepełnej redukcji tlenu cząsteczkowego, biorące udział w metabolizmie i procesach związanych ze starzeniem.

Poznanie mechanizmów działania reaktywnych form tlenu stwarza możliwości ingerencji w choroby, w których rozwoju te związki uczestniczą, poprzez podawanie antyoksydantów

pl

Masowy

Obejmujący, dotyczący dużej liczbę ludzi, zwierząt lub przedmiotów.

Pasję ojca kontynuował jego syn Jerzy, który hodował na masową skalę słynną różę baccara (zamknięta - sprawia wrażenie czarnej, a kiedy pąk się otwiera, widać jej prawdziwą, ciemnoczerwoną barwę)

pl

Założyć

Twierdzić, że coś się stanie; prorokować, dywagować o przyszłości.

Zakładam, że jutro na kolokwium studenci pojawią się w większym gronie

pl

Koncentrować

Skupiać swoją uwagę, zwiększać swoją koncentrację, skupienie.

W wyniku interpelacji poselskiej dotyczącej nadużyć w kierowanym przezeń resorcie musiał zrezygnować z tego stanowiska, koncentrując się na kierowaniu PKO

pl

Mors

(Technologia, technika, techniczny) półprodukt gorzelniczy z soku z owoców.

Zawartość alkoholu etylowego w morsie powinna wynieść od 16 do 20%

pl

Szkuner

(Żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne.

Na zawietrznej powoli płynął szkuner

pl

Księżyc

(Astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie.

Ponieważ okres obrotu Księżyca jest równy miesiącowi synodycznemu, dlatego Księżyc jest zwrócony do Ziemi zawsze tą samą stroną (…)

pl

Lepić

Kształtować coś z plastycznego materiału.

Najlepsze garnki mistrz lepił z gliny

pl

Nabór

Przyjmowanie nowych osób w jakieś struktury.

Po ogłoszeniu naboru chętni mogą zgłaszać się do administracji, potem będzie za późno

pl

Hidźra

Osoba trzeciej płci na subkontynencie indyjskim.

Zjawisko trzeciej płci nie jest typowe tylko dla Tajlandii. Występuje także w innych kulturach, na przykład w Meksyku w stanie Oaxaca przedstawiciel trzeciej płci nazywa się «muxe», w Indiach zaś «hidźra». Ci ostatni widoczni są wszędzie w swoim kraju. Ich status społeczny jest znacznie wyższy niż «kathoeys» w Tajlandii

pl

Subotnik

Czyn społeczny w Rosji i krajach postradzieckich, organizowany zwykle w soboty.

Na Ukrainie mamy taką tradycję subotników… w soboty zbieraliśmy się i sprzątaliśmy nasze otoczenie, bo lubimy, jak jest czysto wokół nas

pl

Czy

Łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym.

Naprawdę nie wiem, czy to wypada…

pl

Rem

(Fizyka, fizyczny) jednostka pochłoniętej przez organizm dawki promieniowania jonizującego.

Dawkę promieniowania wyrażamy w remach

pl

Zapomnieć

Aspekt dokonany od: zapominać się.

Znany piłkarz w trakcie ostrej telewizyjnej dyskusji zapomniał się i sklął jednego z gości

pl

Śniady

Najczęściej o skórze, cerze człowieka: o barwie jasnobrązowej lub oliwkowobrązowej.

Niektórzy ludzie w Polsce utożsamiają z Arabami wszystkie osoby o śniadej karnacji lub wyznania muzułmańskiego

pl

Dwunastka

Coś, co oznaczone jest liczbą 12.

Długo czekałem na tramwaj. W końcu przyjechała dwunastka

pl

Piżama

Strój, który zakłada się, idąc spać.

Gdy go odwiedziłem, był w szpitalnej piżamie i wpatrywał się w podłogę

pl

Wąs

U ludzi: zarost nad górną wargą.

(…) niemłody mężczyzna, z mocno szpakowatymi włosami i wąsami, z pogodnym spojrzeniem szarych oczu, ocienionych gęstą siwiejącą brwią (…)

pl

Kita

Kwiatostan niektórych roślin tworzący wiechę.

Mraczewski już stał przy pannie Izabeli, zarumieniony jak wiśnia, pachnący jak kadzielnica, z pochyloną głową, jak kita wodnej trzciny

pl

Biskupinianin

Osoba pochodząca z Biskupina, urodzona w Biskupinie.

Lechosław jest rodowitym biskupinianinem

pl

Ptah

(Mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca.

Według niektórych podań Ptah był prapagórkiem, który wyłonił się w trakcie tworzenia świata

pl

Zniemczyć

Narzucić kulturę i język niemiecki.

Zniemczmy najpierw miasta, potem będziemy niemczyć wieś

pl

Czterdziestolatka

Kobieta mająca czterdzieści lat.

Dziadek poznał jakąś energiczną czterdziestolatkę i wyraźnie odżył

pl

Świętochłowice

(Geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, na Górnym Śląsku.

Jadąc rano tramwajem do Świętochłowic, widzieliśmy dziki

pl

Nierząd

(Prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyny seksualne niezgodne z normami obyczajowymi i moralnymi.

Policja zatrzymała katowiczankę. Żyła z cudzego nierządu

pl

Bystry

O osobie: mądry, inteligentny, taki, który szybko coś zrozumie.

Ten chłopak jest naprawdę bystry, myślę, że daleko zajdzie

pl

Gaz syntezowy

Gaz, w którego skład wchodzi głównie para wodna oraz tlenek węgla.

Strumień gazu syntezowego jest kierowany do reaktora

pl

Dorocznie

Każdego roku.

Filateliści zwykli dorocznie spotykać się w Chorzowie

pl

Siema

(Slangowo) (rzadki, rzadko używany) forma pożegnania.

– Muszę się już zwijać, na razie. – No, siema

pl

Samosiewność

(Botanika, botaniczny) samoczynne rozsiewanie diaspor przez roślinę.

Doskonałym przykładem samosiewności jest np. ballochoria

pl

Rocznicowy

Odnoszący się do rocznicy, związany z rocznicą.

Burmistrz pokazał się na obchodach rocznicowych

pl

Meduza

(Zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę wodne o parasolowatym ciele unoszonym przez toń.

To pływające dziwactwo o nieokreślonych kształtach to nowy, nieznany dotąd gatunek meduzy

pl

Pragnąć

(Książkowy) pożądać seksualnie.

Pragnę cię, Boh, i ty mnie pragniesz, kocham cię do szaleństwa, Boh

pl

Weekend

Sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia.

W weekendy cała Polska wali do Biedronki, szczególnie jeśli to długi weekend

pl

Jeans

(Krawiectwo) dżins.

W poprzednim sezonie modne były kurtki z jeansu

pl

Linuksowiec

Użytkownik Linuksa.

Linuksowcem nie jestem, sam siedzę na Windowsie ze względu na kierunek studiów i wymagań dotyczących oprogramowania, ale bardzo cenię sobie ten system. (z Internetu)

pl

Bas

(Potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara basowa.

Mój brat gra na basie

pl

Księgarnia

Sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.

Przez okno wtargnęli do budynku, w którym znajdują się kasy, księgarnia, poczta i bankomat

pl

Wyżyna Śląska

(Geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej Polsce.

(Pod względem historycznym zachodnia (większa) część Wyżyny Śląskiej należy do Górnego Śląska, a wschodnia (mniejsza) do Małopolski

pl

Bareizm

(Potocznie, potoczny) (ironicznie) absurdalna wypowiedź, zdarzenie lub sytuacja ze sfery publicznej podobne do surrealistycznego gagu z komedii filmowych Stanisława Barei.

Trzy dekady po upadku PRL bareizmy wciąż żywe

pl

Płaskatka

Stępa w zagadce.

Matka płaskatka, ociec garbusek, a dzieciątko golisiątko

pl

Datasets:

FrancescoPeriti
/

Dbnary-pl

Dbnary_pl

Collection including FrancescoPeriti/Dbnary-pl

DefinitionGeneration - datasets