Split (3)

train · 2k rows

abstract stringlengths 40 681	section_names stringlengths 11 94	article stringlengths 4.61k 164k
BBC Tiếng Việt giới thiệu các quan điểm từ báo chí quốc tế về hiện tượng Thái tử Đảng và quá trình truyền ngôi tại Trung Quốc, vấn đề 'con cháu giới thượng lưu' ở Anh, chủ nghĩa thân quyến tại Philippines và Nam Phi: Trung Quốc với Thái tử Đảng	Thái tử Đảng và chức vụ cùng dòng họ	Trung Nam Hải: khu vực đầu não của chế độ tại Trung Quốc luôn được canh phòng cẩn mật GS Kerry Brown trên The Diplomat: "Vấn đề quan trọng cho Đảng Cộng sản với 80 triệu đảng viên hiện nay là tin cậy được ai. Trong cuốn sách (The New Emperors: Power and the Princelings in China - Các Hoàng đế mới: Quyền lực và giới Thái tử Đảng ở Trung Quốc), tôi đã dùng các số liệu của chuyên gia Đan Mạch Kjeld Eric Borgsard nói rằng tầng lớp trên ở Trung Quốc - quan chức cấp thứ trưởng trở lên - chỉ là con số không quá 3000 người. "Nhưng ngay cả trong một số người như thế cũng có các mạng lưới quan hệ khác nhau, các nhóm trung thành với những người khác nhau, và các xung lực khác nhau. Vì thế, cách dễ làm nhất là Đảng này chỉ chọn những người canh giữ quyền lực qua cách đưa lên những con em 'sáng chói' của họ. Có thể là qua quan hệ máu mủ, hoặc qua hôn nhân, và cũng có chấp nhận thành tích công việc. Tuy thế thành tích công việc không thì không đủ trong môi trường cạnh tranh như thế. Để lên được thì còn cần phải có niềm tin sâu sắc hơn vào Đảng như một thế lực siêu quốc gia, cả về văn hóa và lịch sử. Chính thế nên lạ thay, việc chọn nhân sự này hóa ra không khác bao nhiêu với quá trình xem xét thành phần giai cấp thời Cách mạng Văn hóa từ năm 1967: chọn theo dòng máu. Và thật là trớ trêu khi một thế hệ bị đày ải, mang trong mình vết sẹo sợ hãi thời đó nay lại phục hồi dù vô ý thức mẫu totem ý thức hệ cũ kỹ đó..." ... và các tài khoản Thiên đường James Balland trên báo The Guardian (01/2014): ICIJ nêu ra 21 nghìn chủ tài khoản từ Trung Quốc và Hong Kong ở thiên đường thuế TQ lại thanh lọc nhân sự theo thành phần 'giai cấp' như thời Cách mạng Văn hóa "Hơn 10 thành viên của các gia tộc chính trị và quân sự cao cấp nhất của Trung Quốc đã dùng tài khoản hải ngoại gửi tiền tại vùng đảo British Virgin Islands, theo các tài liệu ngân hàng vừa tiết lộ. Anh em rể của Chủ tịch Tập Cận Bình, cũng như con trai và con rể của cựu Thủ tướng Ôn Gia Bảo đều có tên trong danh sách các chủ tài khoản ở những thiên đường thuế. Số liệu của ICIJ ( đường dẫn tại đây) cho thấy hơn 21 nghìn chủ tài khoản từ Trung Quốc và Hong Kong đã dùng thiên đường thuế vùng Caribbean, đặt ra câu hỏi về việc kiểm soát tài sản và quyền lực của các gia đình thuộc tầng lớp cao nhất ở Trung Quốc. Từ 1000 đến 4000 tỷ USD đã bị đưa ra khỏi Trung Quốc tính từ năm 2000... Đây cũng là vấn đề mất cân bằng thu nhập tại Trung Quốc. Một nghiên cứu của Đại học Bắc Kinh cho hay thu nhậư của 5% người giàu nhất Trung Quốc lớn hơn 5% dưới đáy tới 34 lần." Anh Quốc: phân biệt ngay từ giáo dục Judith Burns, phóng viên giáo dục viết trên BBC News: 71% thẩm phán cao cấp Anh xuất thân từ tầng lớp trên "Anh Quốc bị cho là bị bệnh 'thượng lưu' theo một phân tích gốc gác của hơn 4000 nhân vật lãnh đạo trong các doanh nghiệp, giới truyền thông và bộ máy công quyền. Nhiều chính trị gia Anh xuất thân từ trường tư Eton Một nhóm thượng lưu nhỏ, học các trường tư ra và lên đại học ở Oxford, Cambridge, vẫn đang thống trị các ngành nghề, theo nghiên cứu của Ủy ban về Thăng tiến xã hội và Trẻ đói nghèo (Social Mobility and Child Poverty Commission). Gọi là 'Nước Anh của tầng lớp trên' (Elitist Britain), đây là số liệu về phần trăm số người học từ các trường tư ra: 71% thẩm phán cao cấp 62% sỹ quan cao cấp trong quân đội 55% công chức dân sự cao cấp 36% thành viên Nội các 43% cây viết chính của các báo." ...và vấn đề bất bình đẳng Helena Horton trên The Mirror phê phán "các con cháu giới học trường tư và Oxbridge" như một vấn đề gây ra bất bình đẳng tại Anh: "Anh Quốc thiếu hẳn tính đa dạng hơn chúng ta vẫn tưởng, như số liệu mới của Ủy ban về Thăng tiến xã hội và Trẻ đói nghèo cho thấy. Chỉ có 7% dân Anh học trường tư và 0.06% dân số học các trường Oxford hay Cambridge, nhưng những người này vẫn tiếp tục thống trị sinh hoạt công quyền cả nước Anh." Nam Phi và cuộc chạy đua con cháu Peter Church viết trên thesouthafrican.com (07/2015): "Thứ trưởng Cảnh sát Nam Phi, Maggie Sotyu vừa có con gái vào làm tại Cục Điều tra Cảnh sát dù có các ứng viên giỏi hơn cô ta. Boniwe Sotyu không có bằng cấp gì, đã vượt trên 89 ứng cử viên khác gồm nhiều người có trình độ tốt hơn, để nhậm chức. Phe đối lập kêu gọi điều tra vụ chia chức này và chúng ta cần nhìn rộng hơn trên cả Nam Phi, xem các cáo buộc về chủ nghĩa thân quyến ra sao. Tổng thống Zuma bổ nhiệm con gái út 25 tuổi vào làm chánh văn phòng một bộ Tổng thống Nam Phi Jacob Zuma bị cáo buộc như thế vào năm ngoái khi ông bổ nhiệm con gái út 25 tuổi Thuthukile Zuma vào chức chánh văn phòng của Bộ Truyền thông và Bưu điện. Cô ta thành chánh văn phòng trẻ nhất của một bộ trong lịch sử Nam Phi. Cô ta lên chức chỉ hai tháng sau khi vào làm việc tại văn phòng. Lãnh tụ ANC Jacob Zuma có bốn vợ và 20 con Năm 2013, Bộ trưởng Truyền thông Dina Pule bị điều tra vì lấy tiền công làm quà cho bạn trai Phosane Mngqibisa và nói dối về quan hệ của họ cũng như bắt Bộ của bà ta thanh toán tiền chi tiêu các chuyến ăn chơi quốc tế cho Mngqibisa dù ông ta không có tư cách hưởng các đặc quyền đó. Đầu năm nay, quan chức Cục Phát triển cộng đồng Nancy Sihlwayi bị tố cáo là ra lệnh cho người dưới quyền đưa em gái vào danh sách 'giới trẻ khốn khó' để nhận học bổng do cơ quan của bà ta trao để vào một đại học hàng đầu Nam Phi." Làm gì với nạn 'chia quyền trong một nhà'? Yen Makabenta trên Manila Times (6/2014) nhắc lại trường hợp Bộ trưởng Ngân sách Florencio Abad trong chính phủ Aquino khi đó đã bổ nhiệm 11 thành viên gia đình vào các vị trí quyền lực để nói về chủ nghĩa thân hữu: "Chủ nghĩa thân hữu hay thân quyến (nepotism) gọi một cách đơn giản nhất là chia chác quyền lợi, chức vụ trong chính quyền cho người thân. Giàu và nghèo tại Manila: chủ nghĩa thân thuộc bị cho là gây tổn hại cho xã hội Philippines Đây là vấn nạn gần gũi với chủ nghĩa bảo kê: ban phát bổng lộc, tình cảm để đổi lấy sự ủng hộ về chính trị cho cá nhân hoặc nhóm được nâng đỡ. Philippines ra luật cấm bổ nhiệm thân nhân nhưng vẫn có vi phạm Luật hiện hành ở Philippines về chủ nghĩa thân hữu được ghi trong Điều 9, Khoản XIII, Thông tư 40/1998 của Ủy ban Công chức. "Không có quyết định bổ nhiệm nào trong cấp chính quyền toàn quốc, tỉnh, thành phố, địa phương trong bất cứ ngành nào, gồm cả các ban ngành của nhà nước và các tổ chức, tập đoàn do chính quyền góp vốn, làm chủ sở hữu, hoặc kiểm soát, lại được trao cho thân nhân, thành viên gia đình của thủ tưởng cơ quan, văn phòng hoặc người trực tiếp điều hành cơ quan, hoặc nhờ thân nhân người đó giới thiệu, ủy thác khiến cho người được bổ nhiệm trở thành thuộc cấp của thủ trưởng cơ quan." Thông tư này cũng ghi rằng "trừ trường hợp được quy định khác ở cấp luật, định nghĩa 'thân nhân' và thành viên gia đình' gồm tất cả những ai có quan hệ thân bằng quyến thuộc tới hàng thứ ba (third degree) thông qua huyết thống hoặc do thân thiết (affinity)." "Chủ nghĩa thân hữu rất ích kỷ: nó tìm cách làm lợi chỉ cho một gia đình, làm yếu đi nền dân chủ, giảm tính hiệu năng và làm tổn hại cho quốc gia rất lớn." Xem thêm:Việt Nam và chủ nghĩa tư bản thân hữu.
Vietnam Education Foundation (VEF) là quỹ giáo dục được khởi xướng năm 2003 qua một đạo luật của Quốc hội Mỹ với mục đích cấp học bổng cho sinh viên từ Việt Nam sang Hoa Kỳ theo học cấp thạc sĩ, tiến sĩ và đưa các giáo sư, học giả Việt và Mỹ đến nghiên cứu, giảng dạy tại các đại học của hai quốc gia.	Thành quả và tương lai quỹ VEF	Quỹ giáo dục VEF có nhiều chương trình, dự án hỗ trợ đào tạo, nghiên cứu cho Việt Nam. Sau hơn 10 năm hoạt động, đến nay đã có trên 450 suất học bổng VEF cấp cho sinh viên Việt Nam. Ngân sách VEF hiện nay là 5 triệu đôla để tài trợ cho 40 sinh viên mỗi năm. Quỹ sẽ chấm dứt hoạt động vào năm 2018 nếu không được quốc hội gia hạn. Cuối tuần qua, một phái đoàn VEF đã đến California để gặp gỡ và trình bày với cộng đồng người Mỹ gốc Việt về quá trình hoạt động và giải đáp những thắc mắc về quỹ. Buổi gặp gỡ đầu diễn ra tại Westminster ở Quận Cam, Nam California và buổi thứ hai ở San Jose, miền Bắc California. Tiến sĩ Lynne McNamara, giám đốc điều hành VEF, nói về sự hình thành của quỹ và phương cách tuyển chọn sinh viên. Theo bà, đó là một quá trình minh bạch, công bằng để chọn những sinh viên xuất sắc nhất. Các ứng viên phải có bằng cử nhân hay thạc sĩ, giỏi anh ngữ (điểm TOEFL cao), được sự giới thiệu của ba người và sau đó phải qua một cuộc phỏng vấn để trình bày về nhân thân, quá trình học tập, việc làm và mơ ước cũng như dự tính đóng góp tương lai cho nước Việt Nam sau khi hoàn tất học trình tại Mỹ. Theo lời bà McNamara, hiện nay nhiều cơ sở giáo dục Mỹ đã biết đến trình độ giỏi của du sinh Việt là qua sinh viên VEF có mặt tại nhiều đại học danh tiếng của Hoa Kỳ. Sau phần trình bày của bà giám đốc, ba thành viên người Mỹ gốc Việt trong hội đồng quản trị VEF là ông David Dương, bà Lan Nguyễn và bà Quyên Vương cũng đã nói về quỹ học bổng. Giải thích của các thành viên VEF nhằm làm sáng tỏ nghi ngờ cho rằng các suất học bổng thường dành cho con cháu cán bộ hay những ai quen biết với giới chức quyền, còn dân nghèo không có cơ hội. Bà Quyên Vương nói về tính minh bạch và mở trong việc VEF tuyển chọn. Bà kể lại một chuyến đi Việt Nam quan sát cuộc phỏng vấn của đại diện VEF, là những giáo sư hay chủ nhiệm khoa từ đại học Mỹ, với các ứng viên trong tiến trình tuyển chọn để trao học bổng. Mỗi sinh viên có 45 phút trả lời trực tiếp những câu hỏi do ban tuyển chọn đưa ra. Trả lời một câu hỏi của người tham dự, bà McNamara nói những năm đầu của chương trình có đến 1.200 sinh viên cho biết họ có ý định xin học bổng VEF, nhưng sau khi xem các điều kiện, con số giảm xuống chừng 400 thực sự nộp đơn. Qua tiến trình xét đơn, khoảng 100 được mời tham dự phỏng vấn để cuối cùng VEF chọn ra 40 sinh viên. 'Cơ hội đồng đều' Đại diện VEF (từ trái) bà Ngọc Vương, ông David Dương, bà Lan Anh và TS Lynne McNamara trao đổi với cử tọa. Tiến sĩ Lynne McNamara nói mọi sinh viên đều có cơ hội đồng đều vì việc nộp đơn học bổng VEF chỉ được thực hiện trên mạng. Ba năm gần đây các ứng viên còn phải qua kỳ thi GRE – bài thi trắc nghiệm trình độ của sinh viên Mỹ khi xin học ban thạc sĩ tại những đại học Hoa Kỳ – vì thế số sinh viên nộp đơn giảm xuống còn khoảng 300. Như thế cho thấy những ứng viên VEF phải là sinh viên thực sự giỏi. Một khách dự nêu vấn đề sinh viên sau khi tốt nghiệp Mỹ trở về không được tin tưởng, trọng dụng chỉ vì họ được học bổng VEF hay Fulbright ở Mỹ. Theo lời khách, muốn có những ảnh hưởng lâu dài, các đại học Mỹ có quan hệ với đại học Việt Nam cần định chế hoá các quan hệ để sinh viên tốt nghiệp trở về có cơ hội mang kiến thức ra phục vụ. Vị khách nói thêm đó có lẽ là nguyên do khiến một số sinh viên, mà cá nhân cô có biết, sau khi hoàn tất chương trình với học bổng VEF đã không ở lại Việt Nam làm việc. Tiến sĩ McNamara cho biết một sinh viên sau khi hoàn tất chương trình học tại Hoa Kỳ, phải trở về nước làm việc hai năm. Rất là khó nếu muốn ở lại vì chính phủ Mỹ không cho phép. Sau hai năm, họ có thể sống và làm việc ở bất cứ nơi nào. Còn chuyện ganh tị, theo bà có lẽ là giữa người có bằng tiến sĩ từ Mỹ với những người trong nước không có bằng tiến sĩ. Bà cũng thừa nhận dự án cho một đại học Mỹ (American University) ở Việt Nam vẫn chưa đi đến đâu. Trả lời câu hỏi về kết quả cụ thể cựu sinh viên VEF đã đem lại cho Việt Nam, bà McNamara nói vì mất đến 7 năm để hoàn tất bằng tiến sĩ, các sinh viên về nước làm việc chưa được lâu nên kết quả còn ít. Tuy nhiên đã có những ứng dụng tại Việt Nam của sinh viên VEF trong việc trồng cà chua, trồng nho từ kiến thức học được ở Mỹ, cụ thể là từ Đại học U.C. Davis hay những nghiên cứu về vùng Delta ở Louisiana có thể áp dụng cho vùng Mekong ở Việt Nam. Trong buổi nói chuyện đã có sự hiện diện của hai sinh viên VEF đang theo học Đại học U.C. Berkeley là Nguyễn Trà Mi, người gốc Nha Trang, và Nguyễn Đức Giang gốc Bắc Ninh. Nữ sinh viên Trà Mi học tiến sĩ khoa xây dựng và môi trường, nam sinh viên Đức Giang học tiến sĩ vật lý. Đại học Berkeley từ năm 2004 đã đón nhiều sinh viên VEF. Bạn Giang trình bày dự án xuất bản một tạp chí khoa học trên mạng bằng song ngữ Việt-Anh, có tên Vietnam Journal of Science, với mục đích phổ biến thông tin khoa học của người Việt, ứng dụng nghiên cứu hấp dẫn, những bài viết khoa học đã được đồng nghiệp phê chuẩn và cũng để giới thiệu với thế giới những nhà khoa học của Việt Nam. Số đầu tiên dự định ra mắt vào tháng 4 này. Một lưu học sinh Việt Nam trong chương trình VEF giới thiệu công trình nghiên cứu tập thể. Qua con đường của tạp chí này, nhóm chủ trương sẽ bước xa hơn bằng cách chọn ra những bài giá trị để xuất bản một tạp chí khoa học có chuẩn mực cao [ISI scientific journal] bằng Anh ngữ để góp phần với các nghiên cứu khoa học quốc tế. 'Để giúp Việt Nam' Nhìn vào danh sách mấy trăm sinh viên VEF đã tốt nghiệp trong hơn 10 năm qua với hàng trăm bài nghiên cứu được phổ biến, như thế việc có một tạp chí để những nhà khoa học Việt công bố công trình nghiên cứu là cần thiết vì nó sẽ giúp đưa trình độ khoa học Việt Nam lên mức cao hơn. Từ ngày khởi xướng, quỹ VEF nhắm đến các lãnh vực học tập và nghiên cứu thuộc về khoa học tự nhiên, khoa học vật lý, môi trường, công nghệ và y tế công cộng. Ngoài việc tài trợ cho sinh viên đến Mỹ học thạc sĩ và tiến sĩ, VEF còn có chương trình dành cho những học giả Việt Nam sang Hoa Kỳ nghiên cứu ngắn hạn và đưa giáo sư Mỹ sang Việt Nam giảng dạy tại các đại học. Ban tổ chức VEF gửi lời nhắn đến cộng đồng hãy khuyến khích bạn bè, con em hay người quen có quốc tịch Việt Nam nên nộp đơn xin học bổng này. Hạn chót nộp đơn cho năm nay là ngày 10/4/14. Nhiều đại học danh tiếng như Cornell, Rutgers, University of Utah, Michigan State U., Washington State U., University of Texas in Houston, U.C. Berkeley v.v.. đã có thư ca ngợi thành quả học tập của các sinh viên VEF và lên tiếng ủng hộ học bổng này. Trong quan hệ giúp đỡ giáo dục Việt Nam để phát triển, VEF là một mảng của chương trình này. Theo thống kê, hiện có khoảng 17 nghìn sinh viên từ Việt Nam, đứng thứ 8 trong số sinh viên nước ngoài tại các đại học Mỹ. Sau buổi gặp gỡ, người viết bài hỏi ông David Dương về tương lai VEF và được biết hội đồng quản trị cũng như ban điều hành quỹ mong tiếp tục có sự hỗ trợ từ quốc hội Mỹ, từ phía chính phủ Việt Nam, từ những cá nhân, công ty đang đầu tư ở Việt Nam và từ cộng đồng người Mỹ gốc Việt để mở rộng quan hệ giữa hai quốc gia. Ông nói quỹ càng mở rộng thì càng giúp được nhiều hơn cho bà con ở quê nhà có cơ hội học tập tại Hoa Kỳ, nâng cao trình độ giáo dục, giúp phát triển công nghệ, kinh tế và sẽ đem đến thay đổi nhiều mặt cho đất nước. Bài báo thể hiện quan điểm riêng và lối hành văn của tác giả, một nhà báo tự do đang sinh sống và làm việc ở Hoa Kỳ.
Tôi lớn lên, quen ăn thỏ và hươu săn trong rừng quanh khu nhà nơi tôi ở, Mississippi. Tôi từng ăn "món thịt hầm của thợ săn" trong đó có gấu mèo (đương nhiên) và chồn túi opossum (có lúc có).	11 lý do khiến ta nên ăn thú chết lề đường	Chúng tôi bắn sóc bằng súng trường 0.22 rồi cất những cái đầu bé tý của chúng vào túi nilon đặt trong tủ đá. Khi tích được kha khá, chúng tôi lấy óc ra, đánh với trứng làm món trứng sốt để ăn sáng trước khi đi săn. Nhưng chúng tôi không bao giờ ăn những con thú chết dọc được, bởi thấy rất kinh tởm. Khi tôi khoảng 8 tuổi, cha tôi làm chết một con hươu đực đuôi trắng. Một bên sừng của nó cắm vào tấm chắn mắt cáo ở phần hãm xung trước chiếc xe bán tải GMC, khiến cổ nó bị bẻ vặn xuống và con thú chết ngay tức thì. Trong lúc cha tôi ngó xem rồi đánh xe lùi lại, một người phụ nữ xuất hiện. "Nếu như ông không nhặt, thì liệu tôi có thể lấy nó được không?" bà hỏi, rồi vác con thú nặng chừng nửa tạ lên vai, cho lên chiếc xe lái đi và không quên bấm còi bim bim hồ hởi cảm ơn. Gia đình chúng tôi không phải là khá giả gì. Tấm chắn mắt cáo đó bị hỏng và rất lâu sau chúng tôi mới có tiền thay. Nhưng chúng tôi cũng không đến nỗi khốn khó tới mức phải ăn thú chết dọc đường. Rồi vài tháng sau, chúng tôi lại gặp tình huống tương tự sau khi ăn bữa sáng là món trứng sốt với não sóc. Tôi không nhớ là hôm đó chúng tôi có săn được con hươu nào không, nhưng có thể tưởng tượng ra bữa ăn tối với những miếng bít-tết vuông vuông được rán thơm phức trên chảo. Chúng tôi nhìn thấy người phụ nữ lần trước, đang xẻo miếng lườn nai to tướng. Bà thật là một người khôn ngoan. Và dưới đây là ít nhất 11 lý do: 1. Trách nhiệm của con người "Mọi người thường lái xe một cách ngu ngốc vào ban đêm, và ở nước Anh này có sáu loại hươu khác nhau chuyên chạy nhảy vào lúc chạng vạng," Jonathan McGowan, một người rất nhiệt thành ăn thịt thú chết dọc đường và là người nói ông sẽ chỉ ăn thực vật nếu không có thịt thú chết dọc đường, nói. "Cho nên có rất nhiều con bị chết do xe đâm." Cho dù bản thân bạn có thể tránh không đâm vào chúng thì những bộ phận được cấu tạo bên dưới gầm xe của bạn cũng làm cho nhiều con thú chết. Tại sao không chịu thừa nhận tội lỗi của mình, và tập thích nghi với điều đó? 2. Hợp lý về sinh thái "Các động vật hoang dã trên thế giới đang bị suy giảm đi với tốc độ đáng báo động. Việc nuôi dưỡng và tiêu thụ thịt đang có tác động bất lợi lên hành tinh này, bởi người ta chặt hạ rừng để trồng đậu tương phục vụ việc nuôi bò, nuôi cừu," McGowan nói. "Nếu ai đó có thể hạn chế mức thải khí carbon của mình và dọn sạch chỗ thịt có sẵn, thì đó chính là một cách sống có trách nhiệm với đời." 3. Vấn đề đạo đức Bất kể bạn nghĩ gì về việc ăn thịt nói chung, thì việc một con thú bị giết chết bỏ đấy là một sự phí phạm. Tất nhiên là những con thú, chim chuyên ăn xác chết có thể ra đánh chén những con thú bị xe đâm chết dọc đường, nhưng với tốc độ xe chạy nhanh trên các xa lộ thì đến lượt chúng cũng có nguy cơ bị đâm chết như vậy. "Mọi người cho rằng chuyện ăn thú chết dọc đường thì đi kèm với vấn đề đói nghèo," Alison Brierley, một nghệ sỹ nổi tiếng là sành sỏi về lĩnh vực thú chết dọc đường, nói. "Trước kia, nhất là trong thời Đại Suy thoái, thịt đó giúp con người ta lần hồi qua ngày. Nay, chúng ta ăn dựa trên quan điểm cần sống gần gũi với tự nhiên hơn, và biết rõ ta ăn cái gì." "Với tôi, đó là một lối sống đạo đức," McGowan nói. "Tôi trưởng thành thành một người bảo tồn thiên nhiên, học cách tôn trọng thế giới chúng ta đang sống. Ăn thú chết dọc đường là cách để nói cho thế giới biết rằng đời sống hoang dã có những giá trị đáng giá - việc ta ăn thịt thú chết dọc đường cho thấy những con thú chết cũng có giá trị." 4. Thịt giá rẻ Rõ ràng, thịt từ những con thú chết dọc đường "là một cách an toàn, phải chăng để ta được ăn thịt thú hoang". Trừ chi phí tiền xăng cho việc lái xe tìm nhặt xác thú (nhưng những người như McGowan thì luôn buộc sẵn cái giỏ trên xe để đựng thịt), còn thì bạn chả mất thêm đồng nào. Nếu bạn không có công cụ để tự mình xả một con nai sừng tấm, bạn có thể cần trả một khoản phí nhỏ cho một ông hàng thịt chuyên pha thịt thú rừng là được. Như thế sẽ vẫn rẻ hơn nhiều so với việc đi mua thịt ở cửa hàng. Chưa kể là lượng thực phẩm thu được sẽ rất nhiều. "Nếu là một con hươu," Brierley nói, "thì bạn sẽ có lượng thịt đủ ăn cho cả năm cất trong tủ đá." 5. Thực phẩm (hầu như là tuyệt đối) an toàn "Bạn không đến nỗi chết đói, cho nên nếu thấy hơi nghi ngại thì thôi đừng nhặt," Brierley nói. "Khi bạn bắt đầu quen với việc này thì bạn sẽ thấy là nó chẳng có gì đáng ngại hay xấu gì như mọi người thường nghĩ." Những con thú chết dọc đường hiếm khi mắc bệnh có thể lây lan sang người, cho nên bạn không cần sợ điều này. Vi khuẩn bệnh dại bắt đầu suy yếu và chết đi hầu như ngay tức thì sau khi vật chủ chết, và những bệnh dịch hiếm gặp (chẳng hạn như bệnh lao ở hươu Michigan) thì ta thường phát hiện ra ngay khi xả thịt con vật. Ký sinh trùng hiếm khi là vấn đề cần quan ngại, và sự hiện diện của các loại bọ chét, rận sống trên vật chủ chính là những chỉ dấu cho thấy con vật đó chỉ vừa mới chết mà thôi. Tuy nhiên, gan và các bộ phận lòng ruột, lục phủ ngũ tạng thì nên tránh, bởi đó là các bộ phậm giữ vai trò tương tự như bộ phận lọc dầu của xe cộ, và con vật có thể đã uống phải nguồn nước nhiễm bẩn. Não và tuỷ có thể chứa các mầm bệnh nhũn não, tương tự như bệnh bò điên, nhất là ở não sóc. Vác con thú trên vai đi bộ dọc đường cũng là việc nguy hiểm, cho nên bạn nhớ mang theo túi, giỏ để đựng, rồi về tới nhà hãy xả thịt nó. 6. Thịt thú hoang an toàn hơn Nói chung, một con thú sống hoang dã được tìm thấy bên lề đường thường có cuộc sống ít bầy đàn hơn, khoẻ mạnh hơn. Chúng không bị nhồi kháng sinh, chúng phát triển tự nhiên và nhiều khả năng là sạch hơn về mặt sinh học (organic), tuỳ thuộc vào loại thức ăn của chúng. Ngay cả những con chuột chết dọc đường ở vùng nông thôn cũng thường rất lành mạnh (và được đánh giá là rất ngon). "Một khi ta nói tới độ sạch sẽ của các loại thực phẩm bày bán trong siêu thị, vốn bị cho dùng thuốc phòng bệnh và bị chế biến quá mức, và đem so sánh với những con thú bị xe hơi chẹt thì sẽ thấy ngay thôi," Brierley nói. 7. Thịt thú hoang khá sẵn Đáng buồn là nó khá sẵn. Tuy hầu hết các cuộc khảo sát về thú chết dọc đường đều dựa trên những phán đoán là chính, nhưng có một số khảo sát áp dụng phép ngoại suy cho thấy có tới cả triệu con thú bị chết dọc đường mỗi ngày ở Mỹ. "Bạn sẽ dễ nhìn thấy nhiều con thú nằm bên vệ đường. Hầu hết những con mà tôi nhìn thấy thì đều thuộc dạng con người ăn được tốt, và trông vẫn nguyên vẹn," McGowan nói. "Có rất nhiều con bị chết ở khu vực quanh nơi tôi ở, từ thỏ cho tới chim trĩ cho tới chuột, cho nên tôi có thể chọn loại nào mình thích. Nếu bắt gặp một con lửng, tôi sẽ bỏ qua bởi loại đó ăn không ngon gì." 8. Thực phẩm ngon Ngay cả lửng cũng là thứ có thể chế biến thành món. "Cứ cho kha khá rau thơm và tỏi vào là lên khử hết các loại mùi," McGowan nói. Nhưng ngoài những loại rõ là ngon như chim trĩ và hươu thì các loại thịt thú khác cũng rất tuyệt. "Chuột, ếch và cóc làm món xào rất tuyệt," ông nói. "Bạn bỏ chúng vào nước sôi, chỉ sau năm giây là phần thịt trắng sẽ lóc khỏi xương. Ăn ngon hơn thịt gà, tuy vị thì khá giống." Điều quan trọng mà ta chớ quên là thịt các loại trước thời kỳ công nghiệp hoá nông nghiệp toàn là thịt chim, thú săn bắn được, và các nền ẩm thực tuyệt vời nhất trên thế giới đều được xây dựng dựa trên các thứ thịt ngon hơn nhiều so với bò, lợn và gà. 9. Cứu cánh trong thời kinh tế sa sút Những người theo chủ nghĩa sinh tồn biết rằng con người ta không thể chỉ sống dựa vào những món đạm bạc. Thịt thú hoang chết dọc đường là một nguồn cung cấp protein rất tốt trong lúc thực phẩm mua trong cửa hàng khá là đắt đỏ. Trong trường hợp xảy ra tình trạng sụp đổ kinh tế (điều này không ảnh hưởng gì tới vấn đề xăng dầu), những ai biết ăn thú chết dọc đường sẽ không lo thiếu thịt. 10. Nhặt thú chết dọc đường thường là hợp pháp Tại Anh, nhặt thú chết dọc đường là chuyện bình thường, tuy chủ đất có thể quy tội săn trộm nếu bạn lần mò vào trong rừng. Ngược lại, tại Úc, bạn cần có giấy phép săn bắn mới được phép nhặt. Mỹ là nơi có các quy định hỗn hợp. Bắt đầu từ tháng Bảy 2016, bang Washington cho phép bạn nhặt hươu và hươu sừng tấm với việc nộp đơn trên mạng để xin phép một khi bạn phát hiện ra con thú. Đây là quy định tương tự như ở Idaho và Montana. Một số tiểu bang đòi phải có giấy phép đối với việc nhặt một số loại thú, nhưng các loại thú khác thì không cần. Một số bang yêu cầu bạn phải báo với giới chức, một số bang cần xác con thú phải được kiểm định, và một số bang khác lại không có quy định gì hết (như tại Florida). Tại Alaska, mọi thú chết dọc đường đều thuộc tài sản nhà nước. Tại Illinois, ai cũng được phép nhặt hươu trừ những người không trả tiền trợ cấp nuôi con đúng hạn. 11. Nhặt xác thú là việc hay Những người ăn thú chết dọc đường không phải là những người xoàng xoàng, nhưng những người quá chỉn chu thì cũng không nghĩ tới việc này mấy. Điều này có bị coi là cấm kỵ hay không còn tuỳ thuộc vào từng nền văn hoá, và việc toàn cầu hoá ngày càng tăng cũng góp phần khiến việc này được chấp nhận rộng rãi hơn. Nhưng có một điều không thể bác bỏ được, đó là sự giao nhau giữa các phong trào tiết kiệm thực phẩm, phong trào chỉ tiêu thụ hàng địa phương, v.v... chính là sự giao nhau giữa một con thú hoang với một chiếc xe bán tải nào đó. Bản tiếng Anh bài này đã đăng trên BBC Autos.
Ngày 28 tháng 4 vừa qua, BBC Tiếng Việt đăng bài 'Trần Đức Thảo nghĩ gì về đế quốc và 30/04?', dẫn nhập: "Cuốn hồi ký 'Trần Đức Thảo - Những lời trăn trối' do nhà báo Tri Vũ - Phan Ngọc Khuê biên soạn ghi lại các tâm sự của ông Trần Đức Thảo sau khi ông trở lại Pháp đầu thập niên 1990".	Bảo vệ 'con người thật' của nhà triết học Trần Đức Thảo	Trần Đức Thảo (trái), Cù Huy Cận (phải) và con trai Cù Huy Hà Vũ (giữa) tại Nhà khách sứ quán Việt Nam, 2 Le Verrier, Paris, đầu năm 1993 Tôi thực sự bị sốc sau khi đọc bài viết này. Trần Đức Thảo nghĩ gì về đế quốc và 30/04? Trước hết, bất cứ độc giả thông thường dễ dàng nhận thấy cuốn sách 'Trần Đức Thảo - Những lời trăn trối' không phải là hồi ký của Trần Đức Thảo. Đơn giản là đã gọi là 'hồi ký' thì phải có bản thảo của chính Trần Đức Thảo. Thế nhưng đã không có bất cứ bản thảo hồi ký nào của ông. Bản thân BBC Tiếng Việt cũng thừa nhận cuốn sách này chỉ là "ghi lại lời ông Trần Đức Thảo". Tiếp đó, với tư cách là một người có quan hệ gần gũi với Trần Đức Thảo, tôi thấy cuốn sách 'Trần Đức Thảo - Những lời trăn trối' là một sự xuyên tạc có chủ ý triết gia duy nhất này của Việt Nam (tính đến thời điểm hiện tại), hơn thế nữa, được giới triết học quốc tế ngưỡng mộ. Thời gian sống cùng Trần Đức Thảo Thực vậy, tôi và vợ tôi, Nguyễn Thị Dương Hà, đã có thời gian sống cùng Trần Đức Thảo tại Nhà khách Sứ quán Việt Nam ở Paris, số 2 Le Verrier, cho đến khi ông mất vào cuối tháng 4 năm 1993. Năm 1992, với tư cách cán bộ Bộ ngoại giao Việt Nam, tôi trở lại Paris để học tại Học viện quốc tế quản lý hành chính công (IIAP), trực thuộc Thủ tướng Pháp, nay là Trường quốc gia hành chính (ENA). Việc vợ chồng tôi thuê một phòng tại Nhà khách này không chỉ vì đó là nơi tôi đã ở trong lần du học trước đó mà còn vì cách trường có hai trăm mét, tại số 2 đại lộ l'Observatoire. Ngay ngày đầu tiên tôi đã gặp Trần Đức Thảo. Số là tôi từ ngoài đường vào thì thấy một cụ già gầy gò, hai tai nút đầy bông, đang hổn hển kéo lên thang gác một xe đẩy nhỏ buộc một bịch nước đóng chai. Ngạc nhiên vì không thấy ai giúp ông, tôi liền nói: "Bác để cháu mang lên cho" và đưa bịch nước đó lên phòng của ông ở tầng 2. Đó là một căn phòng bề bộn sách và bản thảo, đặc biệt là rất bẩn và hôi, bông dính mủ rải rác khắp nơi. Mọi chỉ dấu cho thấy chỉ có mình ông ở đây. Vẻ cảm động, ông hỏi tôi: "Cháu tên gì?". Tôi trả lời: "Cháu tên Vũ" rồi hỏi lại: "Bác tên gì?". "Tôi là Trần Đức Thảo", ông rành mạch. Tôi sững người: "Trần Đức Thảo! Cháu đã nghe tiếng bác từ lâu. Bác là nhà triết học. Cháu còn biết bác là nạn nhân của vụ án 'Nhân văn Giai phẩm'. Bố cháu là Huy Cận, bác cháu là Xuân Diệu. Các ông ấy nói nhiều về bác lắm". Trần Đức Thảo nói ngay: "Ai chứ Huy Cận, Xuân Diệu thì tôi thân lắm" rồi hỏi thăm về bố tôi (Xuân Diệu đã mất từ năm 1985). Sau này tôi mới biết là vào đầu năm 1991, ngay trước khi Trần Đức Thảo đi Pháp, bố tôi cùng chú ruột tôi là Cù Huy Chử, Tiến sĩ triết học, Trưởng khoa của Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh (chi nhánh tại TP Hồ Chí Minh) và con chú tôi là Luật sư Cù Huy Song Hà, đã đến thăm ông tại nhà ở 200 Đề Thám, TP Hồ Chí Minh. Nhân dịp này, bố tôi đã tặng ông bài thơ 'Gửi thế kỷ 20' với đề tặng "Kính tặng Anh Trần Đức Thảo, nhà triết học suy tư cùng thế kỷ". Thế là tôi trở thành chỗ tin cậy của triết gia họ Trần không chỉ trong chuyện "hậu cần" mà còn cả trong những việc ông đang làm ở Paris. Ông cho tôi biết vì sao và bằng cách nào ông sang được Pháp. Ông cũng chia sẻ với tôi những gì ông đã và đang làm và dự định của ông cho thời gian tới. Còn hiện tại, ông nhờ tôi bán những bản tóm tắt những đề tài triết học mà ông sẽ thuyết trình tại Nhà Việt Nam hay Đại học Paris 7 với giá 20 francs (hồi đó khoảng hơn 3 USD) một tập để có tiền sống qua ngày... Trần Đức Thảo đã ký tặng tôi một bản như vậy. Chính qua những cuộc trò chuyện tay đôi với ông cả ở nhà lẫn trên đường phố mà tôi hiểu được khá cặn kẽ con người cũng như suy tư của ông. Khi nghe tôi kể về tình cảnh đến thảm thương cũng như dự định nghiên cứu của Trần Đức Thảo, Jean Dupèbe, Giáo sư của tôi tại Đại học Paris 7, cựu sinh viên Trường Sư phạm nơi Trần Đức Thảo đã từng học, kêu lên: "Trần Đức Thảo là thầy của tất cả chúng tôi, tại nước Pháp này! Tôi sẽ phải làm cái gì đó để giúp Giáo sư Thảo". Ngay sau đó, Jean Dupèbe đã vận động Hội cựu sinh viên Trường sư phạm lập ra một khoản trợ cấp cho ông. Tóm lại, Trần Đức Thảo coi tôi như "thủ túc" của ông. Chị Hiền và bà Bích Hồng, cùng ở Nhà khách, là những người có măt khi ông hấp hối tại chính căn buồng của ông, thuật lại với vợ tôi: "Khi hấp hối, bác Thảo kêu: "Vũ ơi? Vũ ơi?" thì mọi người thưa rằng: "Vũ đang đi thực tập ngoại giao tại Sénégal. Vũ sắp về rồi". Bác Thảo không nói gì nữa, rồi mất". Trở lại cuốn sách 'Trần Đức Thảo - Những lời trăn trối', sách mô tả Trần Đức Thảo gọi người quản lý Nhà khách là "đồng chí Hào". Thế nhưng tên của người quản lý này là "Hảo". Chỉ riêng chi tiết này thôi cũng đã cho thấy cuốn sách là bất khả tín. Ngoài ra, cả tôi lẫn vợ tôi chưa từng nghe Trần Đức Thảo gọi ông Hảo hay bất cứ ai khác là "đồng chí" trên đất Paris này. Về học thuật, Trần Đức Thảo là một nhà Marxist. Để khỏi chứng minh dài dòng, tôi lấy Trần Đức Thảo để định nghĩa Trần Đức Thảo. Trong 'Tiểu sử Trần Đức Thảo' tự biên, ông viết: "Tháng 8 năm 1951 tôi công bố cuốn "Hiện tượng học và chủ nghĩa duy vật biện chứng" do Nhà xuất bản Minh Tân phát hành. Cuốn sách này đánh dấu sự chuyển biến của tôi từ Hiện tượng học đến chủ nghĩa duy vật biện chứng. Trên thực tế tôi mới chỉ đạt tới ngưỡng cửa của Chủ nghĩa Mác. Tôi đã đi đến nhận biết được chân lý của những cơ sở lý luận của học thuyết duy vật biện chứng, nhưng chưa nắm được đầy đủ những tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin, đặc biệt là về chủ nghĩa duy vật lịch sử. Trong hành trình của tôi, tôi đã được đưa đến Chủ nghĩa Mác qua 2 con đường: Thứ nhất, đó là cuộc đấu tranh đòi tự do cho dân tộc dẫn đến chủ nghĩa xã hội; Thứ hai, việc nghiên cứu triết học và lịch sử triết học đã cho tôi thấy rằng chỉ có duy nhất Chủ nghĩa Mác-Lênin mới vạch ra con đường đúng đắn để giải quyết những vấn đề cơ bản về phần lý luận khoa học". Trần Đức Thảo tán thành "chủ nghĩa xã hội" Tóm lại, Trần Đức Thảo tán thành "chủ nghĩa xã hội" theo học thuyết Mác-Lênin và khẳng định cuộc đấu tranh đòi tự do cho dân tộc Việt Nam dẫn đến chủ nghĩa xã hội. Còn sau đây là một số "quan điểm" của Trần Đức Thảo mà bài 'Trần Đức Thảo nghĩ gì về đế quốc và 30/04?' trích ra từ 'Trần Đức Thảo - Những lời trăn trối'. -Ý thức hệ xã hội chủ nghĩa, do Lênin tuỳ tiện khai triển tư tưởng Marx là phương cách giam hãm các dân tộc chư hầu của thời Sa hoàng vào trong một gông cùm kiểu mới, với cái tên đẹp hơn: "khối các nước xã hội chủ nghĩa anh em… Bắc Kinh cũng đối xử với Tây Tạng, với Triều Tiên, với cả ta, theo tâm thức bành trưởng đế quốc như thế, cũng dưới chiêu bài "khối các nước xã hội chủ nghĩa anh em", giữa hai "láng giềng hữu hảo, môi hở răng lạnh"!... Hẳn để thuyết phục người đọc về tính xác thực của những "quan điểm" nêu trên, những quan điểm phủ nhận hoặc hoàn toàn lạ lẫm với sự theo đuổi chủ nghĩa Marx, chủ nghĩa xã hội và cuộc đấu tranh đòi tự do cho dân tộc Việt Nam của Trần Đức Thảo được thể hiện qua các văn bản do chính ông công bố, Phan Ngọc Khuê vẫn trong cuốn sách này đã hơn một lần dẫn ra cái gọi là "tâm sự" của triết gia theo đó ông đang chú tâm hoàn tất một cuốn sách có tính "phản tỉnh". -Ai cũng cần đọc sách này để thấy, để hiểu thảm hoạ đã đến với mỗi con người chúng ta như thế nào. Sách như thế thì làm sao có thể viết được ở quê nhà. Chúng nó thì đánh cho vỡ đầu ấy chứ! Ha! Ha! Ha…! Chừng nào cuốn sách của tôi được in ra thì tất cả những thắc mắc mà các bạn ở Paris này nêu ra từ trước tới nay sẽ được giải đáp cho bằng hết. Và tôi đang gấp rút biên soạn nó… Trần Đức Thảo Vậy thì, nếu quả những "tâm sự" trên của Trần Đức Thảo mà Phan Ngọc Khuê "ghi lại" là có thật, thì trong di cảo của ông, nếu không có một bản thảo theo đúng nghĩa cho một cuốn sách "phản tỉnh" như vậy thì chí ít phải có bản thảo thể hiện không ít thì nhiều sự "phản tỉnh" ấy của ông. Thế nhưng thực tế cho thấy đã không có bất cứ bản thảo nào như vậy. Thứ nhất, Trần Đức Thảo cho tôi, Cù Huy Hà Vũ, biết ông gửi lưu trữ một số bài viết của ông cho một cơ quan lưu trữ tại Paris (có trả phí bảo quản). Sau khi Trần Đức Thảo mất, cơ quan lưu trữ này gửi thư thông báo ông Thảo còn nợ một số tiền bảo quản tài liệu. Chính tôi đã thanh toán số tiền này và cơ quan lưu trữ đã gửi những bài viết của ông cho tôi. Những bài viết này của Trần Đức Thảo có một bản tiểu sử do ông tự biên soạn và vài bản thảo khác thuần túy triết học, không liên quan đến thời sự, càng không chứa đựng những quan điểm "phản tỉnh" như Phan Ngọc Khuê mô tả. Thứ hai, bố tôi, Bộ trưởng Cù Huy Cận, trong một chuyến công tác tại Pháp vào đầu năm 1993, có thăm Trần Đức Thảo ngay tại Nhà khách Sứ quán. Tại buổi gặp và trò chuyện này giữa hai ông, tôi đã có mặt và đã có chụp ảnh kỷ niệm (đăng kèm bài này). Ông Thảo đã không bày tỏ với bố tôi bất cứ quan điểm nào có tính "xét lại" chứ đừng nói gì đến "phản tỉnh" mặc dù hai ông rất thân tình với nhau. Sau khi Trần Đức Thảo mất, chính bố tôi là người đã đề xuất Nhà nước Việt Nam tặng Huân chương Độc lập cho ông và Nhà nước Việt Nam đã thực hiện điều này trước khi tang lễ của ông được tổ chức. Thứ ba, sau khi Trần Đức Thảo mất, sứ quán Việt Nam đã gửi toàn bộ tài liệu trong đó có các bản thảo của Trần Đức Thảo có trong buồng ông tại Nhà khách Sứ quán về Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh. Chú ruột tôi, Cù Huy Chử, Tiến sĩ triết học Trưởng khoa của Học viện này (chi nhánh tại TP Hồ Chí Minh) như trên đã nói, là người gần gũi với Trần Đức Thảo từ năm 1960, được giao toàn bộ tài liệu này để nghiên cứu. Ông Chử đã cho tôi xem tất cả khối tài liệu này (mà một phần đáng kể là bằng tiếng Pháp) hiện lưu giữ tại nhà ông. Ông Chử cũng nhiều lần trao đổi với tôi về Trần Đức Thảo với mong muốn tôi hợp tác viết sách về nhà triết học Marxist này. Đã không một bản thảo nào trong số tài liệu đó thể hiện cách nhìn phủ nhận những gì Trần Đức Thảo đã viết và công bố. Cho dù tôi không phải là người tán thành mọi quan điểm của Trần Đức Thảo nhưng tôi sẽ bảo vệ đến cùng con người vốn dĩ của ông. Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm riêng của tác giả, gửi cho BBC từ Hoa Kỳ.
Tạp chí Far Eastern Economic Review (FEER) trong số tháng 5/2008 có bài của Michael A. Ledeen dưới tựa đề 'Beijing Embraces Classical Fascism' - 'Bắc Kinh tiếp thu chủ nghĩa phát xít cổ điển' - nói về tình hình chính trị Trung Quốc.	Trung Quốc và chủ nghĩa phát xít cổ điển	Tin cho hay, chính vì bài này mà nhà chức trách Trung Quốc đã cấm phát hành số tháng Năm của FEER và bắt hủy hết các ấn bản tại các sạp báo. bbcvietnamese.com xin lược dịch và giới thiệu với quý vị bài báo của tác giả Ledeen, người từng tham gia Ủy ban Nghiên cứu Kinh tế và An ninh Trung - Mỹ (2001-2003). Hồi năm 2002, tôi đã bình luận rằng Trung Quốc có thể đang trở thành một quốc gia phát xít chín muồi, điều mà chúng ta chưa từng được chứng kiến. Những sự kiện mới xảy ra tại đây, nhất là làn sóng công phẫn trước sự chỉ trích của phương Tây, dường như đang khẳng định chủ thuyết này. Quan trọng hơn nữa, trong sáu năm qua, ban lãnh đạo Trung Quốc đã củng cố kiểm soát vị thế của họ tại các cơ quan đầu não trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế và văn hóa. Thay vì tiếp thu chủ nghĩa đa nguyên như nhiều người trông đợi, giới chóp bu nước này lại càng trở nên bảo thủ giáo điều. Tuy họ vẫn tự mệnh danh là 'người cộng sản', để hiểu được nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa chúng ta nên bắt đầu bằng chủ nghĩa phát xít cổ điển. Hãy hình dung nước Ý, 50 năm sau cuộc cách mạng phát xít. Mussolini đã chết, thế nhưng nhà nước độc tài vẫn cầm quyền. Hệ thống nước này nay dựa chủ yếu vào đàn áp chính trị. Các nhà lãnh đạo không còn theo đuổi lý tưởng mà trở nên thực tế và hoài nghi. Họ thường xuyên hô hào về sự vinh quang của "dân tộc Ý vĩ đại" và kêu gọi noi gương tổ tiên. Phương pháp chính trị Nay thay vào những dòng trên cụm từ "dân tộc Trung Quốc vĩ đại", ta sẽ thấy thật quen thuộc. Ban lãnh đạo Trung Quốc hiện nay không còn chí thú theo đuổi con đường gập ghềnh và nguy hiểm từ chủ nghĩa Stalin tới dân chủ nữa. Họ hiểu rằng Mikhail Gorbachev đã thất bại khi ông muốn kiểm soát nền kinh tế trong khi cho người dân quyền tự do chính trị rộng lớn hơn. Bởi vậy, họ muốn làm ngược lại: giữ chặt quyền lực chính trị trong khi cho phép làm ăn kinh doanh một cách tương đối tự do. Phương pháp chính trị của họ gần giống như những gì các chế độ phát xít Âu châu từng làm nhiều năm trước. Không giống như các lãnh đạo cộng sản truyền thống, thí dụ Mao Trạch Đông, người muốn đào tận gốc văn hóa cổ truyền để thay vào đó bằng chủ nghĩa Marxist Leninist; lãnh đạo Trung Quốc thời nay hào hứng nhắc tới ánh hào quang của lịch sử lâu đời. Các thủ lĩnh phát xít thời những năm 1920 và 1930 hành xử đúng y như vậy. Mussolini tái thiết thành Rome để tạo dựng lại sự huy hoàng của quá khứ cổ đại. Ông ta cũng lấy lịch sử cổ đại ra để bao biện cho việc xâm chiếm Libya và Ethiopia. Hitler cho kiến trúc sư của mình xây các tòa nhà tân cổ điển trong suốt Đệ Tam Đế chế và bắt các nhà soạn nhạc tổ chức lễ hội để ngợi ca quá khứ huyền thoại của dân tộc. Cũng giống như những người tiền nhiệm châu Âu, người Trung Quốc đòi vị trí quan trọng trên thế giới vì lịch sử và văn hóa truyền thống, chứ không phải vì hiện trạng sức mạnh của họ. Thậm chí Trung Quốc còn thử nghiệm một số ý tưởng lạ lùng vốn nảy sinh từ thời kỳ đầu của chủ nghĩa phát xít, thí dụ chương trình tự cung tự cấp lúa mì mà cả Hitler và Mussolini từng có thời theo đuổi. Thời thế đổi thay Tất nhiên thế giới đã thay đổi rất nhiều kể từ đầu thế kỷ trước. Nay thật khó (và đôi lúc không thể) một mình một chiếu. Thế nhưng Trung Quốc, cũng giống như các nước phát xít châu Âu, đặc biệt lo sợ về ảnh hưởng của bên ngoài. Họ sợ người dân sẽ quay lại chống chính phủ nếu có được nhiều thông tin về thế giới bên ngoài. Bởi vậy mà chính phủ cố sức kiểm soát nguồn thông tin vào trong nước. Một số nhà nghiên cứu Trung Quốc nhận định rằng chính quyền Bắc Kinh lo sợ, thậm chí bất an. Điều này được minh chứng bằng phản ứng mạnh mẽ của Trung Quốc trước bất cứ chỉ trích nào hướng về mình, từ nhân quyền tới ô nhiễm không khí, từ việc chuẩn bị cho Olympics Bắc Kinh tới chất lượng hàng hóa xuất khẩu. Trong các trường hợp như vậy, dễ kết luận rằng chính phủ Trung Quốc đang lo lắng về sự sống còn của mình và để khuyếch trương các tình cảm dân tộc chủ nghĩa, họ phải quay sang mô tả nước này như nạn nhân của quốc tế. Sự 'nạn nhân hóa' bản thân cũng là một phần trong văn hóa phát xít. Giống như Đức và Ý thời kỳ giữa các cuộc thế chiến, Trung Quốc cảm thấy bị phản bội và sỉ nhục, nên tìm cách trả thù cho các vết thương mà lịch sử gây ra. Đây không nhất thiết là dấu hiệu bất an, mà là một chỉ dấu cho dạng chủ nghĩa dân tộc quá khích vốn luôn là trọng tâm của các phong trào và chính thể phát xít. Chúng ta không thể nhìn vào tâm can các nhà độc tài Trung Quốc nhưng tôi không nghĩ rằng nước này là một hệ thống bất ổn bị chèn ép giữa sự thôi thúc của chủ nghĩa tư bản và thái độ trấn áp của nhà cầm quyền. Đây là chủ nghĩa phát xít đã vào độ chín muồi, chứ không phải một phong trào quần chúng cuồng khích. Thế giới cần làm gì? Liệu thế giới có nên chuẩn bị cho khả năng đối đầu khó khăn và nguy hiểm với nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa hay không? Các quốc gia phát xít thế kỷ thứ 20 có đặc điểm là rất hiếu chiến. Đức Quốc xã và phát xít Ý đều chủ trương bành trướng. Vậy liệu Trung Quốc có đang tìm cách mở rộng lãnh thổ của mình hay không? Tôi tin rằng câu trả lời chính xác sẽ là: "Đúng vậy, nhưng...". Nhiều lãnh đạo của Trung Quốc có thể muốn tầm kiểm soát của họ vượt qua phạm vi khu vực. Quân đội Trung Quốc đang chuẩn bị sức mạnh để có thể đánh bật Hoa Kỳ tại Á châu nhằm phòng ngừa Mỹ can thiệp vào các xung đột ngoại vi. Tuy nhiên, không giống như Hitler hay Mussolini, các lãnh đạo Trung Quốc chưa muốn mở rộng lãnh thổ địa lý một cách nhanh chóng để thể hiện sự vĩ đại của đất nước và thực chất viễn kiến của họ. Tạm thời, thành công ở trong nước cùng sự công nhận của quốc tế trước các thành tựu của Trung Quốc xem ra là đủ. Chủ nghĩa phát xít Trung Quốc ít tính tư tưởng hơn phát xít châu Âu và lãnh đạo Trung Quốc cũng mềm dẻo hơn Hitler hay Mussolini. Thế nhưng, lịch sử ngắn ngủi của chủ nghĩa phát xít cổ điển cho thấy rằng việc Trung Quốc tìm cách đối đầu với phương Tây chỉ là vấn đề thời điểm. Điều đó đã nằm trong gien di truyền của chính thể dạng này. Sớm muộn nhà cầm quyền Trung Quốc cũng sẽ cảm thấy nhu cầu phải thể hiện sự vượt trội của hệ thống, và ngay cả các thống kê đáng nể nhất về thu nhập quốc dân cũng sẽ không đủ. Sự vượt trội có nghĩa là các nước khác phải quỳ gối, phải cung phụng quốc gia thống trị. Giống như Mussolini nhìn việc thuộc địa hóa châu Phi, xâm chiếm Hy Lạp và vùng Balkan như các bước đi cần thiết để thiết lập một đế chế phát xít; Trung Quốc rồi cũng sẽ đòi các nước láng giềng, trước hết là người Hoa trên hòn đảo Đài Loan, phải thuần phục để bổ sung việc lấy lại các lãnh thổ bị mất vào danh sách các thành tựu của chế độ. Các nền dân chủ trên thế giới sẽ phải hành xử thế nào? Đầu tiên cần phải xóa đi quan niệm rằng của cải có thể bảo đảm hòa bình. Không chắc một nước Trung Quốc giàu có sẽ giảm ý muốn gây chiến với Đài Loan hay dọa dẫm Nhật Bản. Sự thực có thể là ngược lại: Trung Quốc càng giàu có, quân đội của họ càng mạnh thì khả năng chiến tranh là càng lớn. Phương Tây cần chuẩn bị cho chiến tranh với Trung Quốc với hy vọng tránh được điều này. Trong khi đó, chúng ta cần làm những gì có thể để thuyết phục người dân Trung Quốc rằng tự do chính trị càng lớn thì quyền lợi lâu dài của họ càng được bảo đảm, cho dù nhiều khi có thể khó chịu và lộn xộn. Nếu chúng ta không làm những việc đó, nguy cơ chắc chắn sẽ tăng lên và các vụ bùng nổ giận dữ dù vô tình hay cố ý của Trung Quốc sẽ còn lặp lại. Dần dần, chúng sẽ biến thành hành động. Bài phản ánh quan điểm của riêng tác giả, không phải của BBC. Michael A. Ledeen hiện là chuyên gia về chính sách đối ngoại Hoa Kỳ tại Viện Nghiên cứu American Enterprise Institute for Public Policy Research. STD, Sài GònTôi cũng đã từng tự so sánh thể chế chính trị Việt Nam, Trung Quốc, Triều Tiên có phải là mô hình nhà nước phát xít kiểu mới hay không. Và cũng rất mừng vì cũng đã có người chia sẻ quan điểm của mình. Thật đáng buồn vì người dân Việt Nam vốn hiền hòa, hiếu khách lại phải bị đày ải trong cái thể chế chính trị quái gở này mà không có lối thoát. Trung Quốc mà thật sự trở thành một cường quốc phát xít thì tôi tin Việt Nam cũng sẽ là một bộ phận không thể tách rời của cái Đế chế phát xít ấy giống như nhà nước Liên Xô "vĩ đại" ngày xưa thôi. Cứ tin là thế và cũng cầu mong nó đừng xảy ra. Mr Smile, VNTheo ý kiến chủ quan của tôi thì bản thân các cường quốc đều quốc tranh giành ảnh hưởng, củng cố địa vị, mong muốn có được nhiều "sân sau vườn nhà" và thậm chí là mở rộng lãnh thổ của mình. Điều này đã được khẳng định từ cách đây rất lâu chứ không phải hôm nay. Đương nhiên, là công dân nước Việt Nam, tôi nghĩ rằng chúng ta phải bỏ qua những bất đồng chính kiến để phụng sự dân tộc vì lịch sử đã chọn những người Cộng sản. Ngày trước chúng ta đã từng đánh bại nhiều cường quốc và ngày hôm nay cũng thế. Xin quý vị đừng đem nước này, nước kia ra phán xét mà hãy nhìn lại xem đất nước yêu dấu của chúng ta thế nào trước mối nguy hại đó. Phân tích những khó khăn, phức tạp trước mắt mà cho rằng Trung Quốc, Hoa Kỳ hoặc nước nào đó có thể giữ ngôi vị số một hoàn cầu thì thực sự viển vông. Như thế khác nào e dè, sợ hãi để rồi đầu hàng làm chư hầu cho ngoại bang. Ngày nay có thể chúng ta đang mất một mẩu đất, một cây số vuông mặt biển nhưng đến ngày mai, ngày kia hoặc xa hơn rồi chúng ta cũng sẽ đòi lại không thiếu một hạt cát, không sót một giọt nước biển. Thời thế rồi sẽ thay đổi vấn đề là chúng ta biết được nó sẽ diễn ra lúc nào mà thừa thắng tiến lên. Trung Quốc có là đám quân phiệt hiếu chiến đến mức nào, Hoa Kỳ có là cường quốc quân sự mạnh đến đâu thì trong quá khứ cũng từng là những kẻ chiến bại dưới chân những người Việt Nam, và sau này cũng thế. Andy Nguyen, HKThà để Mỹ "làm mưa làm gió" trên thế giới còn hơn là Trung Quốc! Quý vị thử hình dung xem nếu Trung Quốc mà trở thành cường quốc số một thì thế giới này sẽ ra sao? HTK, VNTheo tôi , chúng ta nên nhìn nhận bài viết này theo hai hướng: TQ có thực sự nguy hiểm không? Mỹ có còn là mối đe dọa? Xét về lịch sử TQ quá nguy hiểm với VN và các nước lân bang, bằng chứng cụ thể thì rất rõ và rất gần: Chiến tranh biên giới Việt Trung 1979 và việc TQ giúp đỡ Khmer đỏ ở biên giới Tây Nam. Việc xâm chiếm hải phận Trường Sa, Hoàng Sa...Ý đồ của TQ đang lộ rõ. Còn về phía Mỹ, đang thực sự lo ngại về một TQ lớn mạnh, chắc hẳn Mỹ sẽ rất vui khi các nước 'chăm sóc kỹ" TQ, và bỏ quên những ý đồ của Mỹ đối với châu Á. NCT, Đà NẵngBài viết dưới dạng "nghiên cứu" của một chuyên gia thế này thì thật không ổn. Theo tôi nó chỉ đáng "lưu hành nội bộ". Nhưng phải chấp nhận rằng các chính sách đối ngoại của Mỹ đều bắt nguồn từ đây. Luôn cố tạo một cái gì đó "ghê rợn". Rất tiếc Trung Quốc khó có thể là Irak thứ hai, dù họ có "WMD" đi chăng nữa. Thế giới không bình ổn hơn khi luôn có những con "ngáo ộp" được kẻ khác nặn ra như thế. HT, SGTôi hoàn toàn đồng ý với tác giả Ledeen. Tôi xin bổ sung thêm một bản chất nửa của chế độ độc tài là "quyền lực không được kiểm soát". Nếu quyền lực không được kiểm soát thì rất dễ dẫn đến những hành động cực đoan như khủng bố, tội ác chiến tranh...Nhìn lại lịch sử TQ chúng ta thấy khi đất nước họ phồn thịnh một thời gian thì họ sẽ đi xâm chiếm các nước khác. Nói tóm lại nếu TQ phát triển mạnh một thời gian thì lúc đó các nước láng giềng như VN ta phải chuẩn bị, trước sau gì ta cũng bị TQ xâm lấn. PHH, TP HCMMột bài viết vớ vẩn! Vì sao? Hãy xem nơi công tác của tác giả là biết! Mọi thông tin trong bài viết của tác giả đều dựa trên sự suy đoán, cố gán ghép giữa Phátxít và Cộng sản mà quên rằng chính nước Mỹ "vĩ đại" của ngài đây cũng đã từng "núp bóng" Liên Xô trong CTTG II, để rồi khi PX Đức đã đầu hàng LX rồi, nước Mỹ "vĩ đại" thừa thắng xông lên và thả hai trái bom nguyên tử để phô trương với toàn thế giới. Để rồi bây giờ đây, đã là "anh Hai" của các nuớc khác muốn "yên ổn". Nếu như tác giả cho rằng chính quyền TQ đang dùng kinh tế để đánh lừa ý thức chính trị của người dân thì tác giả, trong bài viết này, cũng đang dùng sự lớn mạnh của TQ để đánh lừa hiện trạng của Mỹ tại Trung Đông. Tóm lại, nỗi lo lớn nhất của tác giả chính là sự lớn mạnh của TQ và sự thay thế địa vị thống trị của Mỹ trong tương lai! Pham Gia Bach, HNLịch sử đã quá rõ bộ mặt phát xít của Trung Quốc . Vậy mà còn có người cho rằng Michael A ledeen dựng lên con ngáo ộp có tên là Trung Quốc . Rồi thì Mỹ muốn làm mưa làm gió trên thế giới cũng hơi bị khó . Thật là một cách nhìn và đánh giá thiếu hiểu biết về lịch sử và cũng là sự không hiểu thực tế những gì đã và đang diễn ra trên thế giới hôm nay. Trung Quốc là mối hiểm họa cho thế giới nếu để TQ phát triển kinh tế mà không có biện pháp ngăn chặn tư tưởng bành trướng xâm lược. Lịch sử đã cho thấy TQ gây chiến tranh với gần như tất cả các nước láng giềng có chung biên giới với TQ và có lẽ Việt Nam bị TQ xâm lược nhiều nhất. Chủ nghĩa dân tộc quá khích của lãnh đạo cùng những người dân TQ mù quáng họ đói khổ nhưng rất tự hào dân tộc đã từng đi gây chiến tranh xâm lược để cướp bóc rồi di dân của họ đến những nơi đã chiếm được. Việt Nam đã phải chịu hàng ngàn năm bị TQ xâm lược đau thương tang tóc. Ngày hôm nay TQ sẵn sàng đối đầu với cả thế giới khi kinh tế họ phát triển và sẽ là rất nguy hiểm khi chủ nghĩa dân tộc quá khích được trang bị bằng hình thức chủ nghĩa Marxist Leninít . Cộng đồng thế giới nhất là những Quốc gia giầu có và văn minh phải ngay lập tức có những hành động cụ thể để ngăn chặn TQ khi mà còn có thể . Khanh HoaCác vị đang nói đến Trung Quốc như một nước Đức Quốc Xã, sao không thử đặt Việt Nam ta vào vị trí nào đây? Phải chăng sẽ là một đồng minh phe trục, hay sẽ như một Do thái sẽ bị tiêu diệt? VYen, TP HCMBài viết của tác giả hoàn toàn chính xác. Tác giả đã mô tả các biện pháp và chính sách ngày càng gia tăng các hoạt động về quan sự phát triển kinh thế để bành trướng, đặc biệt là TQ đã tập chung để phát triển hầu hết các loại vũ khí hiện đại ...Ngoài ra còn có một điểm mà tác giả chưa nhắc đến, đó là hàng chục năm nay TQ đã gửi hàng triệu người ra các nước trên khắp thế giới như đến hết các nước châu Á, châu Mỹ, Châu Âu , cả Châu Phi để xây dụng cơ sở vật chất và lực lượng người TQ này sẽ là lực lượng quan trọng liên kết với trong nước gây ảnh hưởng ra bên ngoài. Như mọi người cũng đã biết chủ nghĩa công sản hiện nay hầu như đã tan vỡ tuy nhiên xét cả quá trình lịch sử tồn tại người ta có thể thấy về cơ bản chủ nghĩa cộng sản mang nhiều dáng dấp của chủ nghĩa phong kiến trước đây, thể hiện rõ rệt nhất qua chế độ gia đình trị. Hiện nay TQ cũng xây dựng trình chiếu hầu hết các phim dã sử để ca ngợi đất nước mình và cũng đề tuyên tuyền cho chính sách TQ vĩ đại. Linh, Hà NộiĐể che đậy những sai lầm và những tội ác mà chính quyền TQ gây ra cho người dân của họ, chính quyền TQ ra sức cổ súy cho chủ nghĩa dân tộc. Nền văn hóa của Trung Hoa cộng với sự cổ súy này sẽ là sự bắt đầu của một chủ nghĩa phát xít kiểu TQ. Đòn bẩy cho sự phát triển kinh tế của TQ chính là sức lao động của hơn 1 tỷ dân lao động trong khi họ chính là những người chịu thiệt thòi nhất. Chính điều này thúc đẩy chính quyền TQ phải nhanh chóng biến họ trở thành phát xít trước khi họ bị chính dân của họ xóa sổ. Thanh DienThế giới hiện nay ai cũng muốn bá chủ không riêng gì về Trung Quốc. Tôi cho rằng phương Tây muốn áp đặt hệ tư tưởng thống trị của mình lên kẻ khác do đó họ thường xem các nước khác là hiểm họa. Ý đồ bành trướng không xa lạ lắm đối với phương Tây, chẳng hạn Hoa Kỳ đấy. Vậy Hoa kỳ là gì? Theo tôi các nước phương tây mới thực sự là mối đe dọa cho sự phát triển của loài người. Họ chính là thế lực phát xít đáng sợ. Mr Mít đặcÝ thức hệ Cộng sản nói chung và Trung quốc nói riêng giành quyền lãnh đạo vào con, cháu những vị đương chức đương quyền bằng chế độ "đảng cử". Cơ hội tham gia vai trò lãnh đạo đất nước cho người dân hầu như không có. Một chế độ độc đoán chuyên quyền giết hại hàng chục ngàn người tại Thiên an môn như thế có thể phải chịu tội chống lại loài người. Một dân tộc lúc nào cũng chỉ sẵn sàng lấn chiếm với các nước xung quanh thể hiện bằng chiến tranh biên giới với tất cả các nước láng giềng như thế, theo tôi còn tàn bạo hơn chủ nghĩa phát xít. Vô danhDù TQ mang màu sắc chủ nghĩa gì đi nữa thì chủ trương của nhà nước Việtnam vẫn muốn xây dựng tình hữu nghị tốt đẹp nhưng ít hoặc không bị phụ thuộc với nước láng giềng phương bắc này. Nhưng người dân Việt thì không ưa gì ônng hàng xóm " tốt bụng này " bởi lẽ từ xa xưa trong lich sử bang giao giữa hai nước, dân tộc Việt đã hứng chịu nhiều cuộc xâm lăng và hàng trăm năm đô hộ của " chủ nghĩa phát xít, bành trướng Trung quốc rồi, mặc dù cụm từ "phát xít" chỉ mới có ở giữa thế kỷ 20 mà thôi. Người Việt gọi nhũng người trung quốc là "Chú khách", trong ý thức hệ của người dân Việt từ xa xưa đến nay thì người TQ sẽ chỉ là khách, nếu trót đến chơi, xong rồi thì về chứ đừng nghĩ đến chuyện ở lại đất nước này, chúng tôi có quá nhiều kinh nghiệm về vị khách này rồi. Cho nên trong tương lai họ có thành loại phát xít nào chăng nữa thì cột đồng Mã viện sẽ nhắc họ cách hành xử cho phải lẽ. Truong, SGVậy là Trung quốc sắp ra tay rồi. Các nhà lão đạo Cộng sản Vietnam sẽ đứng ở đâu khi Trung quốc khơi mào đệ tam thế chiến? "Kiên cường chiến đấu" kêu gọi nhân dân và bạn bè quốc tế giúp đỡ chống ngoại bang như cha ông đã từng làm hàng ngàn năm trước hay "Quỳ gối" chấp nhận Trung quốc và làm tay sai cho họ? Mong rằng những người Cộng sản Vietnam đừng làm điều gì hổ thẹn với dân tộc Việt! TrungSau khi đọc bài báo này, tôi nhận thấy sự vô trách nhiệm và tính hiếu chiến rõ ràng của các tác giả. Họ như thể đang biến đất nước Trung Quốc thành "ổ dịch" để toàn thể nhân loại cần phải đối phó và tiêu diệt. Nếu đứng trên quan điểm về quản lý thì phải thấy rằng quản lý một đất nước đông dân như thế không hề dễ dàng. Nếu như phải nghĩ, ban lãnh đạo cần nghĩ đến 1.3 tỷ người, nếu phải làm, họ phải làm cho 1.3 tỷ người. Còn về góc nhìn dân chủ, qua các tài liệu, báo chí thì đúng là Trung Quốc chưa thể sánh được với các nước phương Tây hay có những cách xử lý sự việc theo hướng độc đoán. Mọi việc đang thay đổi, vì sự đổi thay của xã hội ngày nay không thể là điều kiện để sự lãnh đạo độc đoán tồn tại. Và cũng đừng mong có sự thay đổi một sớm một chiều. Cần có thời gian để điều chỉnh. Trung Quốc cũng không phải một thằng khờ để ai bảo phải làm theo như thế. TNThế Chiến 2 cho chúng ta thấy một kinh nghiệm là mặc dù CS và Phát xít không ưa nhau nhưng có cùng một giấc mơ lớn, đó là bá bành, thâu tóm thiên hạ trong tay. Lý thuyết CS cũng chỉ là một chiêu bài nhằm che đậy chân tướng Phát xít kiểu mới. Tây Tạng rồi chừng nào đến VN và các nước láng giềng chung quanh TQ? Nay Phát xít không còn, CSTQ đang phát triển khả năng quân sự hùng mạnh cộng với thái độ hung hãn của giới trẻ TQ. Ai bảo TQ không phải là mối lo cho thế giới thì thật là thơ ngây. Nam, Sài GònTừ lâu , trong thâm tâm tôi, tôi cũng tin rằng , trong tương lai , Trung Quốc sẽ trở thành một nước phát xít, bởi tinh thần dân tộc cực đoan sẽ sản sinh ra chủ nghĩa phát xít. Nước Đức những năm 30-45 là một ví dụ. Lê Anh Xuân, VNVới áp lực về dân số, nhu cầu về mở rộng lãnh thổ của dân tộc này có từ xa xưa. Bản thân họ tự coi mình là trung tâm thế giới họ nhìn nhận các quốc gia nhỏ láng giềng như chư hầu của họ và tư tưởng bành trướng cũng từ đó nảy sinh để thỏa mãn lòng tham và trừng phạt. Hãy xem cách hành xử của họ về vấn đề biên giới trên đất liền và trên biển, hãy xem cách người Hoa xâm nhập (di cư ) và làm ăn ở các nước trên thế giới ( như Lào, Cămpuchia và đặc biệt các nước thuộc Châu phi ngày nay) thì một học sinh trung học cũng hiểu được chiến lược của họ. Điều nguy hiểm là đại đa số người dân TQ không được tự do tiếp cận với thông tin thế giới, và đương nhiên họ được giáo dục để tự hào với một Trung quốc vĩ đại. Chính sách này tạo ra ýthức hệ đối đầu với bất cứ những gì khác với quan niệm của họ. Chúng ta không thể không cảnh giác với cách hành xử của người TQ. Không sớm thì muộn, trước hết là các nước láng giềng trong khu vực sẽ phải đối phó với tình trạng càng ngày càng bất bình đẳng này. Jacinth, HNTôi cho rằng việc khẳng định Trung Hoa đang xây dựng nên chế độ chính trị phát xít là chưa đủ căn cứ.Để hiểu rõ được mưu đồ bành trướng lãnh thổ ta nên nhìn về lịch sử của họ, đúng là tham vọng bá chủ sẽ không bao giờ mất đi trong dòng máu của họ. TTHTheo tôi nghĩ thì đây là một bài viết rất hay và chính xác.Nếu như chúng ta không dè chừng một Trung Quốc đang lớn mạnh dần lên thì trong tương lai gần nhân loại sẽ chứng kiến chiến tranh thế giới lần thứ ba và lúc đó sẽ có nhiều triệu người nữa sẽ phải chết. Nên nhớ một điều rằng bản chất của người Trung Quốc rất bành trướng không từ bất cứ thủ đoạn nào để làm bá chủ, thể hiện qua các phim TQ các bạn cũng đã thấy hàng ngày đấy. TQ là một nước lớn xung quanh các nước nhỏ vậy mà ngày đêm ra sức củng cố quân đội phát triển vũ khí tối tân, hạng nặng chắc là để đối đầu với Mỹ hay thôn tính các nước khác hay, bảo vệ TQ khỏi bị nước khác xâm lược. H Nguyen, Hà NộiĐể củng cố quyền lực chính trị của mình, TQ đã chủ trương một đường lối đàn áp dã man tất cả những gì có tiềm năng "đe dọa". Cái này còn kinh khủng hơn cả đánh phủ đầu. Thế giới đã biết đến sự việc Tây Tạng, việc đàn áp tiêu diệt các học viên Pháp Luân Công và các tôn giáo khác. Chưa bao giờ mà TQ lại cố bưng bít thông tin như bây giờ. Họ đang dùng chiêu bài kinh tế để đánh lạc hướng. Tony Tran, New YorkTôi không có gì để nói nữa vì tác giả đã phản ánh đúng bộ mặt thật của Trung Quốc. Nếu Thế giới không có biện pháp gì với Trung Quốc thì một ngày nào đó rất có thể sẽ có một"Đức Quốc xã Châu Á". Baby-SG, Sài GònNhận xét hoàn toàn chính xác, không cần bàn cãi thêm, tác giả đã nói lên những gì đang diễn ra và sẽ diễn ra, điều còn lại là nhân tố nào góp phần vào việc có để cho việc đó tiếp tục và sẽ diễn ra hay không mà thôi... Hoang Thien, SGTôi nghĩ rằng việc Trung Quốc bành trướng lãnh thổ là rất có thể nếu không muốn nói là chắc chắn sẽ xảy ra. Tuy nhiên qua đó để đánh giá Trung Quốc là một quốc gia phát xít thì có phần vội vàng. Hơn nữa một nước đơn nguyên về chính trị đâu phải là phát xít , đó là chủ nghĩa cộng sản. Việc đơn nguyên về chính trị và chủ nghĩa phát xít đâu phải là đồng hành với nhau. Khi xưa Liên Xô (Liên bang Nga) cũng là một nước đơn nguyên về chính trị đã đánh bại phát xít Đức đó là gì? Tran Quang Thien, TP HCMChưa bao giờ Trung Hoa từ bỏ ý định xâm chiếm lân bang. Dĩ nhiên họ thôn tính nơi nào yếu trước bằng nhiều cách khác nhau, như VN , bước đầu họ lấn đất bằng cắm mốc biên giới. Dựa vào tư cách là cha đẻ, là chỗ dựa, là ân nhân, là đàn anh, là nước lớn , v.v.. và nhiều lợi thế khác đối với CSVN, họ hợp thức hóa việc lấn chiếm bằng cắm mốc biên giới. Với Lào, lợi dụng chính sách kêu gọi nước ngòai đầu tư, họ từng bước di dân. Với Thái Lan, họ đã có sẵn mười mấy triệu người gốc Trung Hoa đang nắm kinh tế, thương mại Thái Lan và chính trị ( như Thaksin, gốc Hoa). Malaysia trên 40% gốc Hoa, Singapore không nói ai cũng biết , đó là của người gốc Hoa. Nhìn vào bản đồ nhân chủng và văn thì yếu tố Trung Hoa rất mạnh, ngày càng mạnh hơn ! Á Châu Thái Bình Dương. Đến lúc CS Trung Hoa lộ dần tham vọng của họ khi họ mạnh lên về kinh tế. Có thể nói , bành trướng đất đai là đường lối sống còn của Trung Hoa và đó là truyền thống của họ. DTKính thưa BBC, nghe giọng điệu thì đủ biết Michael A.Ledeen đang "dựng lên một con ngáo ộp có tên là Trung Quốc" để chuẩn bị cho một chính sách của Mỹ đối với đất nước đang lên ở Châu Á!Ta sẽ dễ hiểu tại sao hai vị "President" của Nga và Trung Quốc đã có những động thái đáp trả thích đáng qua cuộc gặp tuần trước ở Bắc Kinh! Mỹ có muốn "làm mưa làm gió" trên thế giới cũng hơi bị khó đấy! Trầm Hương, Lâm ĐồngBài viết rất hay. Từ lâu tôi đã ngờ ngợ rằng, cách biểu lộ chủ nghĩa dân tộc của người Trung Quốc, gần như đến mức mù quáng, tương tự một thứ chủ nghĩa phát xít. Điều đáng sợ là ngay cả những người của họ đang sống ở các nước khác cũng khăng khăng giữ thái độ gần như quá khích như thế. Theo tôi VN cần có chiến lược lâu dài trong vòng 15-20 năm để tạo một liên minh ngầm với các quốc gia như Ấn Độ, Nhật Bản, Đại Hàn... và dĩ nhiên là phương Tây để khỏi bị TQ lấn áp và chèn ép. Sài GònÝ kiến của tác giả rất chính xác. Đây là sai lầm của Mỹ cũng như một số nước tự do. Sự đầu tư vào Trung Quốc và mở cửa của các nước làm cho nền kinh tế của TQ phát triển trong khi không có biện pháp răn đe, giáo dục lòng nhân ái, tôn trọng quyền tự do trogn các thành phần chóp bu của nước này. Nguy cơ tiềm ẩn của thế giới là tất yếu. Linh HoaXin lỗi, hơi chủ quan một chút: Bài viết đúng như đi guốc trong bụng (TQ) vậy. Sao không cho người dân trong nước đọc để thấy "ngoại quốc" lúc nào cũng xuyên tạc? Chẳng biết là nên vui hay buồn chứ là người Việt Nam thì gần như ai cũng có thể bổ sung thêm dẫn chứng cho tác giả!
Nếu người Đức luôn có đầu óc hài hước, thì tại sao người ta lại cứ qui chụp họ không khôi hài?	Vì sao người ta nghĩ rằng người Đức 'không khôi hài'?	Cách thức cấu trúc của các ngôn ngữ khác nhau có thể ảnh hưởng đến cách mà các nền văn hoá khác nhau kể truyện cười và hiểu truyện cười. Nước mắt do cười quá mức chảy xuống má và tôi vỗ tay mạnh đến đỏ cả bàn tay. Nhưng tôi ngạc nhiên vì phản ứng của mình vì tôi đã cười do sự pha trò của diễn viên hài Đức ở câu lạc bộ hài kịch Quatsch ở Berlin, trong một tình huống mà có thể bị nhiều người cho là phi lý. Người Đức rõ ràng đánh giá cao việc trình diễn hài hước, một thực tế rõ ràng với sự ưa thích của quần chúng ngày càng tăng ở những địa điểm vui hài hước như vậy tại Berlin. Thực tế, hài kịch có nguồn gốc sâu xa trong văn hoá Đức, với việc rất thích sự châm biếm chính trị cũng như trò hề tếu. Ấy vậy mà người Đức đã bị trang mạng Badoo.com bình chọn trong một cuộc khảo sát 2011 là dân tộc kém hài hước nhất, củng cố thêm khuôn mẫu nổi tiếng của người Đức là không biết khôi hài. "Tôi lẽ ra không bao giờ biết cách nhìn áp đặt này. Tôi chỉ biết do nói chuyện với những người nói tiếng Anh", Nicole Riplinger, giáo viên dạy tiếng Anh và tiếng Pháp ở Saarbrücken, nói với tôi. "Tôi không nghĩ chúng tôi coi mình là không biết hài hước." "Tôi thực sự yêu thích sự hài hước," cô nói thêm, "đặc biệt khi liên quan đến sự mỉa mai và các vấn đề xã hội quan trọng." Toronto: Thành phố có 140 ngôn ngữ Ngôi làng Canada bị lãng quên nơi tận cùng thế giới 'Dân Sài Gòn thẳng tính, lương thiện' Những điều cô mô tả có truyền thống lâu đời ở Đức, nơi mà việc sử dụng các điều cấm kỵ chính trị và xã hội làm cơ sở cho hài kịch là điển hình của các chương trình truyền hình nói chuyện châm biếm và kabarett, mà nó giống như các chương trình tạp kỹ ngày nay nhưng mang nặng sự châm biếm chính trị. Thế thì nếu người Đức luôn có đầu óc hài hước, thì tại sao người ta lại cứ qui chụp họ không khôi hài? Nicola McLelland, giáo sư ngữ văn tiếng Đức tại đại học Nottingham ở Anh, tin rằng cách cấu trúc các ngôn ngữ khác nhau có thể ảnh hưởng đến cách thức các nền văn hóa khác nhau khi pha trò và nhận biết trò đùa. Các nghệ sỹ Đức giả làm zombies đi trên đường phố tại trung tâm Hamburg trước khi diễn ra kỳ họp thượng đỉnh G20 hồi 7/2017 Cô giải thích rằng tính hài hước thường sử dụng sự mơ hồ trong việc giải thích từ ngữ và cấu trúc câu để tạo ra các ý nghĩa khác nhau, mà nó có thể tạo yếu tố hài hước trong một tình huống nhất định. Ví dụ: cụm từ 'we saw her duck' có thể hiểu 2 cách: 'chúng tôi thấy con vịt của cô ấy' hoặc là 'chúng tôi thấy cô ấy tránh né để khỏi bị tổn thương'. Tuy nhiên, cấu trúc ngôn ngữ của Đức có thể rất khác. Danh từ có thể có ba giới tính khác nhau và bốn trường hợp khác nhau. Động từ cũng có rất nhiều dạng khác nhau. Ý nghĩa chính xác của một câu dựa vào việc sử dụng đúng giới tính và đúng trường hợp liên quan đến ý nghĩa cuối cùng, ảnh hưởng đến cách diễn đạt ý khôi hài. Về cơ bản, khó có thể chơi chữ bằng tiếng Đức khi mà ngữ pháp làm cho mọi thứ trở nên khó có thể nhập nhằng. Nhưng tuy thế ngôn ngữ Đức lại có khả năng tạo ra từ ghép. Lạc vào thủ phủ dao gấp ở châu Âu Những biển báo hài hước ở Bhutan Mekong, dòng sông của 60 triệu người Tiếng Đức là một trong số ít các ngôn ngữ sử dụng các từ ghép là những từ được tạo thành từ nhiều từ riêng biệt (chẳng hạn như schadenfreude, kết hợp giữa schaden (gây hại) và freude (niềm vui), việc này là phổ biến. Những từ ghép thường không thể được dịch trực tiếp sang các ngôn ngữ khác, vì vậy các câu nói đùa bằng những từ ghép sẽ không gây cười đối với những người không nói tiếng Đức. Giáo sư McLelland giải thích điều này với tôi bằng một ví dụ: "Tại sao bạn không thể nhặt đồng hồ lên khi bạn đánh rơi nó? Bởi vì không có Urheberrecht." Cô giải thích rằng Urheberrecht có nghĩa là 'bản quyền', nhưng cũng là một từ ghép với nghĩa đen là 'quyền nhặt đồng hồ'. Bạn có thấy là câu đùa này chẳng hay ho gì theo tiếng Anh? Thực tế, khả năng cực kỳ súc tích này của tiếng Đức có thể giải thích tại sao ngay cả một người Đức giỏi tiếng Anh cũng hình như nói hơi kỹ càng quá khi nói tiếng Anh, điều này có thể tạo ấn tượng rằng người Đức nghiêm túc hơn là hài hước. Christian Baumann, luật sư ở Nuremberg, người mà các chuyến đi đã giúp tiếp xúc với các nền văn hóa khác nhau trên thế giới, đồng ý rằng sự khác biệt về ngôn ngữ đóng một vai trò rất lớn trong khuôn mẫu không hài hước của người Đức. Ở một trong những chuyến đi nước ngoài đầu tiên đến Mỹ, ông liên tục phải dịch những suy nghĩ của mình từ tiếng Đức sang tiếng Anh, ngay cả khi kể chuyện khôi hài. Kết quả là mọi người không hiểu ông. Một số người đến mức cáo buộc sự bộc trực của ông là thô lỗ. "Tôi nghĩ rằng khi bạn cố gắng nói để chuyển đúng theo nghĩa đen từ tiếng Đức sang tiếng Anh thì bạn sẽ để mất rất nhiều ý nghĩa để câu chuyện trở thành khôi hài. Và khi bạn phải giải thích một câu chuyện đùa thì nó sẽ chẳng buồn cười nữa," Baumann nói. "Vì vậy, tất nhiên, họ không nghĩ tôi là người hài hước." Nhưng ông cũng nghĩ rằng sự khác biệt văn hoá cũng đóng một vai trò quan trọng. "Bằng tiếng Anh, bạn luôn lịch sự, ngay cả khi bạn đang chỉ trích điều gì đó. Nhưng tiếng Đức thì khác. Chúng tôi nói những gì chúng tôi nghĩ, do vậy theo tôi, những người nói tiếng Anh có cảm tưởng người Đức chỉ là những người suy nghĩ logic, thô lỗ, nhưng là kỹ sư rất giỏi, và không biết đùa," Baumann nói. Đây là tình cảm mà danh hài người Đức Christian Schulte-Loh chia sẻ. Nhận thức rõ thực tế mà người người Đức bị qui chụp, ông viết trong cuốn sách mới của mình, Zum Lachen auf die Insel (Người Anh với tiếng cười), rằng người Đức quá thành thực để mà lịch sự và người Anh quá lịch sự để mà thành thực. Nhưng Schulte-Loh, người thường xuyên biểu diễn tại câu lạc bộ hài kịch Quatsch ở Berlin và trên thế giới, cho biết cách nhìn áp đặt đặc biệt này thực sự giúp ông trong quá trình biểu diễn. Ví dụ, khi mở màn một buổi biểu diễn ở Top Secret Comedy Club ở London trước đám đông kín rạp, ông đã mở đầu bằng cách chê quốc tịch mình. "Xin chào, tôi theo đạo Ki-tô và tôi là diễn viên hài Đức!" Anh dừng lại một lúc trong khi đám đông cười chế giễu. "Ồ, tôi thấy là sự kỳ vọng đã giảm xuống rồi. Thôi được, tôi sẽ cố gắng hết mức!" Bài tiếng Anh đăng trên BBC Travel
Một đương kim Ủy viên Bộ Chính trị đang giữ chức vụ Trưởng Ban Kinh tế Trung ương đảng Cộng sản Việt Nam vừa bị Ủy ban Kiểm tra Trung ương của đảng này đề nghị kỷ luật hôm thứ Ba, 03/01/2020.	Vụ ông Nguyễn Văn Bình bị đề nghị kỷ luật nói lên điều gì?	Trưởng Ban Kinh tế Trung ương ĐCSVN Nguyễn Văn Bình trong một lần tiếp khách quốc tế là Bộ trưởng Công Thương Nga Denis Manturov đến thăm Việt Nam Hôm 04/11 từ Việt Nam và hải ngoại, một số nhà bình luận thời sự và chính trị Việt Nam chia sẻ với BBC News Tiếng Việt góc nhìn của mình về sự kiện này. Chính trường Việt Nam ‘rúng động’ vì tin kỷ luật Ủy viên Bộ Chính trị Nguyễn Văn Bình Thực chất chuyến thăm VN của Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo? LS Trần Quốc Thuận: Vài điều muốn nói trước Đại hội đảng VN và nhân sự Đại hội 13: ‘Khó nhất vẫn là chức Tổng Bí thư’ "Truyền thông trong nước hôm 2/11 đồng loạt đưa tin ông Nguyễn Văn Bình, đương kim Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Kinh tế Trung ương bị đề nghị kỷ luật trong Phiên họp 49 của Uỷ ban Kiểm tra TƯ. Việc kỷ luật bất kỳ quan chức cấp cao nào cũng đều thu hút sự quan tâm của dư luận, đặc biệt đối với trường hợp này là "sự kiện", từ Học viện Chính sách và Phát triển, Bộ Kế hoạch & Đầu tư, Phó Giáo sư Phạm Quý Thọ bình luận. "Giới am hiểu tình hình cho rằng đáng lẽ "sự kiện" này phải diễn ra từ lâu, từ đầu nhiệm kỳ 12, khi Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp tục kéo dài thêm. Ngành ngân hàng có "vai trò" tiêu cực làm bất ổn kinh tế vĩ mô từ nhiệm kỳ trước, khi đó ông Bình là Thống đốc. Ngoài ra, sự đồn đoán rằng ông là "cánh tay phải" của nguyên thủ tướng Dũng, người đã đứng đầu Chính phủ điều hành nền kinh tế với chính sách tăng trưởng nóng vội dựa vào các tập đoàn kinh tế nhà nước. Hậu quả đến nay vẫn còn rất nặng nề." Từ Berlin, CHLB Đức, nhà văn Võ Thị Hảo nêu quan điểm: "Tôi nghĩ và đặt câu hỏi thế này: chỉ thi hành kỷ luật thôi ư?! Nếu việc đề nghị kỷ luật này là đúng như ban Kiểm tram của đảng CSVN nói, thì Việt Nam đúng là thiên đường của những người có chức, có quyền. "Nếu đúng như những thông tin đã nêu trên truyền thông Việt Nam thì vị Ủy viên Bộ Chính trị này và nhiều vị quan chức khác đã mắc những sai phạm nghiêm trọng, và như thế họ có thể đáng bị đứng trước vành móng ngựa từ nhiều năm trước đây rồi, cũng như thậm chí phải bị buộc dùng tài sản riêng để khắc phục hậu quả là những thiệt hại khủng khiếp mà họ và những người liên quan đã gây ra cho nền kinh tế, nhân dân và đất nước này." Từ Hà Nội, nhà báo tự do Nguyễn Hữu Vinh, cựu Thiếu tá An ninh Bộ Công an Việt Nam, nói: "Mấy ngày trước khi có thông báo chính thức, tôi cũng đã thấy tin đưa bóng gió trên mạng về khả năng ông Nguyễn Văn Bình bị kỷ luật, gặp người quen nói chuyện, cũng nghe tương tự. "Trong thời gian gần đây, có những phỏng đoán ông có thể là ứng viên tiềm năng cho vị trí Thủ tướng chính phủ sau Đại hội 13 của ĐCSVN. Về bề nổi thì có vẻ có lý, song suốt trong nhiều năm, dư luận không khỏi có những dấu hỏi không có lợi về ông ấy liên quan kinh tế, trách nhiệm với những rối loạn, thiệt hại ghê gớm trong hệ thống ngân hàng. Để một thời gian dài mới có được kết quả như trong Thông báo của Ủy ban kiểm tra trung ương như vậy thì hơi lạ." Ý nghĩa thế nào? Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam, ông Nguyến Phú Trọng đang lãnh đạo công cuộc 'đốt lò' chống tham nhũng trong nội bộ đảng và chính quyền Khi được hỏi ý nghĩa của sự việc đề nghị kỷ luật này là như thế nào đối với ông Trưởng Ban Kinh tế Trung ương như về thời điểm, tính chất, mức độ và điều gì có thể chờ đợi ông Trưởng ban này tới đây, các ý kiến bình luận với BBC: Ông Phạm Quý Thọ: Chắc Bộ chính trị sẽ đưa ra hình thức kỷ luật trong nay mai. Theo tôi, có thể là cảnh cáo. Trong chế độ đảng Cộng sản toàn trị, việc kỷ luật những cán bộ cấp cao đương chức luôn nằm trong sự tính toán, cân nhắc thời điểm và tác động của nó bởi những quan hệ chính trị - xã hội phức tạp, đặc biệt vấn đề công tác cán bộ của Đảng. Bà Võ Thị Hảo: Theo tôi, bớt được bất cứ ai trong vô số những "sâu mọt" khổng lồ, nếu có căn cứ thực sự, dù sao vẫn là điều tốt. Nhưng có vẻ đây là động thái của một phe đang thắng thế, thẳng tiến tới quyền lực thượng phong ở Đại hội đảng 13, đương nhiên phe thắng thế không bao gồm phe ông Nguyễn Văn Bình nên mới thế. Lôi ra kỷ luật hoặc truy tố bất kỳ người nào trong hệ thống quan chức Việt Nam theo tôi cũng đều không oan hay quá oan, chỉ là mức độ nặng nhẹ mà thôi. Thể chế này nó như vậy, nó đẻ ra chính những vấn đề với hậu quả như thế và chống tiêu cực tham nhũng chỉ là cái cớ triệt hạ nhau nên nó luôn mục ruỗng. Điều gì chờ đợi ông Ủy viên Bộ Chính trị và Trưởng Ban Kinh tế này ư? Thật khó đoán biết. Pháp luật Việt Nam do đảng Cộng sản nắm giữ sẽ xử lý theo ý muốn của phe thắng thế trong đảng và cái giá tiền mà kẻ đang bị đưa ra xử lý sẵn sàng chi trả để mua sự an toàn của mình. Làm Thanh tra rồi Thống đốc Ngân hàng trong nhiều năm, với những vụ đại án gây phương hại đến nền kinh tế nếu được đánh giá đúng và đầy đủ mức độ thiệt hại, có vẻ tài sản của một quan chức nắm giữ chiếc ghế Thống đốc ngân hàng phải nặng đến cỡ nào?! Ông Nguyễn Hữu Vinh: Rõ ràng với thông tin đó vào thời điểm "nước rút" cho Đại hội 13, đặc biệt về nhân sự, con đường thăng tiến như dự đoán với ông Nguyễn Văn Bình là quá bất lợi, thậm chí có thể "chấm hết". Như vậy, những khả năng khác nhau cho các vị trí "tứ trụ" ở Đại hội 13 có vẻ sẽ dần thu hẹp. Nhưng cũng không nên vội phán đoán. Liên hệ tới nhân sự ĐH13? Trước câu hỏi liệu động thái vừa xảy ra với ông Trưởng Ban Kinh tế Trung ương ĐCSVN có thể gợi ý đến thay đổi hoặc ảnh hưởng hay liên hệ nào không tới quy hoạch nhân sự cao cấp của Đảng CSVN ở kỳ Đại hội 13 sắp tới đây, các nhà bình luận nói với BBC: Ông Phạm Quý Thọ: Trong bối cảnh trước thềm Đại hội 13 sắp tới đây Đại hội 13 việc kỷ luật ở mức cảnh cáo, cũng như cựu bí thư Hà Nội, ông Hoàng Trung Hải, cũng đủ để "kết liễu" sự nghiệp chính trị của các vị Uỷ viên Bộ Chính trị này. Về nguyên tắc, theo tiêu chuẩn tuổi hay chuyên môn, và thậm chí đã có đồn đoán rằng, các vị đó có thể vẫn "thăng tiến" hoặc "giữ nguyên". Rõ ràng, nay họ đã không còn nằm trong "quy hoạch" của Đảng cho nhiệm kỳ này. Bà Võ Thị Hảo: Tôi nghĩ trước thềm Đại hội 13, động thái này không đơn giản chỉ là nhằm vào ông Nguyễn Văn Bình. Hãy xem cánh hẩu và ô che của ông ta là ai. Khi bình thường, quan chức Việt Nam có thể "vô trách nhiệm vô hạn" khi gây hậu quả hết sức nghiêm trọng mà vẫn không sao, nhưng khi cần, những tội trạng của họ sẽ được đưa ra xử lý rất không thương tiếc bởi những người đang cầm cờ phất và có thể theo lối mỗi một đòn để triệt hạ bớt một đối tượng hay đối thủ. Ông Nguyễn Hữu Vinh: Như trên đã nói, rõ ràng sẽ có nhiều khả năng có những thay đổi, không như dự đoán của dư luận. Trước khi ra Đại hội, số ứng viên cho từng vị trí quan trọng sẽ bớt đi, "tập trung" phiếu hơn, gần hơn với mong muốn của ban lãnh đạo cao nhất của Đảng. Có điều, nó có được đông đảo các ủy viên trung ương, rồi cả đại biểu dự Đại hội, tán thành hay không thì khó biết. Nói gì về cách xử lý của đảng? Cựu Bộ trưởng Công Thương Việt Nam, ông Vũ Huy Hoàng trả lời báo chí, truyền thông về kết thúc đàm phán hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU tại Hà Nội hôm 04/8/201̀ Khi được hỏi nếu gộp cả trường hợp của ông Vũ Huy Hoàng, cựu Bộ trưởng Công Thương và người cựu cấp Phó của ông, một nữ cựu Thứ trưởng, mà Ủy ban kiểm tra Trung ương vừa thông báo, cùng với đề nghị kỷ luật liên quan ông Nguyễn Văn Bình, có thể nhận xét gì về cách thức xử lý của ban lãnh đạo đảng CSVN hiện nay và Ủy ban Kiểm tra trung ương với cán bộ cấp cao của đảng, các ý kiến nói với BBC: Ông Phạm Quý Thọ: Trong điều lệ đảng CSVN, người ta chỉ quy định mức độ kỷ luật định tính: phê bình "rút kinh nghiệm sâu sắc", khiển trách, cảnh cáo và khai trừ ra khỏi đảng. Ngay cả định tính thì từ những vi phạm của họ "ghép vào" mức độ nào tuỳ thuộc và ý kiến tập thể Bộ Chính trị. Tuy nhiên, nặng nhất là tiêu chuẩn "trung thành", còn các sai lầm khác chỉ là "tương đối". Họ không còn được "cống hiến" nữa đã là "sự trừng phạt. Quan niệm này đã không còn thích hợp với thực tế. Hơn thế cần thay đổi sao cho "điều lệ" tương thích, "ăn khớp" với quy định của pháp luật. Đảng cứ đứng trên pháp luật thì rất khó cải cách thể chế chính trị trong các cấp, các ngành hay địa phương. Bà Võ Thị Hảo: Nếu có lỗi hoặc có tội gây thiệt hại là phải bị truy tố và bồi thường, khắc phục hậu quả bằng tài sản riêng. Pháp luật Việt Nam đã quy định rõ, và trên thực tế thực hành pháp luật, kể cả người dân ăn cắp quả mít, vài con vịt hoặc xe đạp cũng đều bị như vậy. Cách xử lý như chỉ phê bình hoặc khai trừ đảng đối với đa phần cán bộ cấp cao như vậy hoàn toàn là một sự giễu cợt công lý và xúc phạm đối với những người lương thiện trong xã hội. Đó là cách xử lý theo kiểu bao che, bênh nhau trong nội bộ đảng cầm quyền, trong nội bộ tập đoàn quyền lực, chứ không phải là thượng tôn pháp luật. Ông Nguyễn Hữu Vinh: Ngoài sự khác lạ trong trường hợp ông Nguyễn Văn Bình, hai trường hợp kia khó được dư luận quan tâm, đánh giá cao, bởi nó đã được "cày đi xới lại" nhiều lần mà vẫn dường như chưa đi tới đâu cả. Một vị thì cớ ốm đau, còn một vị thì đang "biến mất". "Đốt lò" đã thực sự thuyết phục? Ông Nguyễn Đức Chung (trái), nguyên Chủ tịch UBND TP Hà Nội, là một trong những cán bộ lãnh đạo cấp cao của đảng CSVN mới bị xử lý kỷ luật gần đây trong năm 2020 Trước câu hỏi cách thức xử lý làm việc này cũng như cách làm lâu nay của công cuộc 'đốt lò', 'củi lửa' mà ban lãnh đạo và Tổng Bí thư đảng CSVN đang tiến hành đã thực sự thuyết phục, khách quan, công tâm hay chưa, có gì cần được cải thiện hay không, liệu có cách thức, cách làm nào khác khả dĩ hơn không và có thể nói gì về nền chính trị VN hiện nay qua kiểu cách ĐCSVN xử lý 'củi lửa', 'đốt lò như đã đang thấy trước ĐH13 này, các nhà bình luận nói với BBC: Ông Phạm Quý Thọ: Chống tham nhũng là quan trọng đối với mọi chế độ. Đối với chế độ đảng toàn trị, trong bối cảnh khủng hoảng có ý nghĩa đặc biệt không chỉ "chỉnh đốn", mà còn để có hy vọng lấy lại lòng tin, vốn bị tổn hại nghiêm trọng. Tuy nhiên, "tự lấy đá ghè chân mình" sẽ chỉ là giải pháp đối phó tình huống, kêu gọi đạo đức là không thực tế. Cần tạo ra khuôn khổ pháp luật chặt chẽ nghiêm khắc để kiểm soát quyền lực, trong đó việc kiểm soát tài sản quan chức là cách phát hiện tham nhũng dễ thấy nhất. Đảng CSVN đang "bí" trong việc tạo ra "lồng thể chế" để giám sát quyền lực. Nếu Đại hội 13 này không "sáng chế" được "cái lồng này," đảng lại một lần thất hứa với nhân dân. Để cải cách thể chế bền vững, lâu dài thì một cơ chế đối trọng cần thiết phải có! Bà Võ Thị Hảo: Rõ ràng là chưa thuyết phục, chưa công tâm và khách quan. Nếu công tâm và thực sự muốn chống tham nhũng, làm trong sạch bộ máy thì phải tiến hành một cuộc cải cách toàn diện: thay máu toàn bộ hệ thống thanh tra, điều tra, truy tố, kiểm sát và tòa án Việt Nam, tóm lại là cơ quan và hệ thống tư pháp Việt Nam, trao cho họ một quyền độc lập không chịu chi phối bởi bất kỳ ai và họ được bảo vệ an toàn, cũng bị thanh tra và giám sát để làm việc đó. Chỉ trong một thời gian rất ngắn, hầu hết quan tham Việt Nam sẽ đều bị bắt ra tòa và phải trả giá, khắc phục hậu quả... Tuy nhiên, tiếc thay, trên thực tế đang là một nền chính trị tham nhũng và vô trách nhiệm vô hạn, ngày càng gây hậu quả thiệt hại vô cùng nặng nề cho đất nước, cản trở những người có lương tâm, tài năng và chính trực. "Đốt lò" thì có cũng còn hơn không. Bớt đi được một số kẻ tham nhũng cũng tốt, nhưng những kẻ gây hại nhất vẫn còn ngồi đó và tiếp tục xử lý mọi việc theo cung cách nhà nước độc tài, toàn trị, thậm chí băng đảng, phe nhóm.Thảm họa lũ lụt gây ra do Thủy điện xả lũ trong tháng 10 vừa qua là một thí dụ có thể giúp minh hoạ để hình dung thêm. Ông Nguyễn Hữu Vinh: Theo tôi, một công cuộc chống tham nhũng nếu thực sự có bài bản thì phải bắt đầu từ phát hiện của người dân, báo chí và các cơ quan pháp luật, rồi mới tới cơ quan, tổ chức đảng, cấp lãnh đạo trên cao quyết định. Đằng này nó lại cứ ngược lại, cơ quan đảng cấp cao điều tra, kỷ luật (rất có thể do được "bật đèn xanh" từ trên cao nữa), hoặc đề nghị kỷ luật, rồi mới có thể tới cơ quan pháp luật. Khi tư pháp nhảy vào muộn màng, khó mà có được bằng chứng mạnh mẽ để cho đúng người đúng tội, không bỏ lọt. Rồi tội danh cũng chỉ có thể loanh quanh "thiếu trách nhiệm", "cố ý làm trái", trong khi người dân quá dễ đoán về khả năng tham nhũng đằng sau đó (tham ô, ăn hối lộ) khi các vị này chẳng hề che đậy những khối tài sản khổng lồ và lối sống sa hoa. Sợ là các loại "củi" đó chỉ cháy được phần … "vỏ" mà thôi. Vẫn không thể lẩn tránh được thực tế là cần "phòng bệnh hơn chữa bệnh". Mà cách "phòng" phải cần hệ thống luật pháp rõ ràng (chứ không phải rối rắm như hiện nay), bộ máy tư pháp trong sạch, sắc sảo, không bị chi phối bởi các yêu cầu chính trị "bí hiểm". Công tác cán bộ phải được đặt yêu cầu năng lực, trong sạch (cụ thể như công khai tài sản) lên trên hết, chứ không thể cứ dùng các thước đo kiểu như "lý luận chính trị cao cấp", phải là đảng viên, … thậm chí nặng hình thức với bằng cấp như "giáo sư", "tiến sĩ" trong khi khó kiểm chứng chất lượng những chức danh này. Và cuối cùng, tôi muốn nói thêm là trên hết phải là vai trò của người dân, họ không thể được "biết", "bàn"… được "kiểm tra" đúng nghĩa đối với các công bộc, nếu như cứ ngày càng nhiều những cản trở vô hình, nơm nớp lo sợ bị trả thù hay hình sự hóa. Ông Đinh La Thăng, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, cựu Bí thư Thành ủy TPHCM, cựu Bộ trưởng Giao thông - Vận Tải cũng là một trong các quan chức cao cấp bị kỷ luật và kết án tù Theo truyền thông chính thống Việt Nam, hôm 03/11, Ủy ban Kiểm tra Trung ương của đảng CSVN đã nhóm họp kỳ họp 49 vơi ông Trần Cẩm Tú, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương chủ trì. Thông báo của Ủy ban cho hay ông Nguyễn Văn Bình, Ủy viên Bộ Chính trị, đương kim Trưởng Ban Kinh tế Trung ương đảng bị đề nghị kỷ luật do các sai phạm "nghiêm trọng, gây bức xúc" mà ông bị cáo buộc mắc phải trong thời gian làm Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Cũng theo Ủy ban này, tạm thời chưa chưa xem xét, xử lý kỷ luật theo quy định của đảng đối với ông Vũ Huy Hoàng, nguyên Bộ Trưởng Công thương vì lý do sức khỏe, ông Hoàng đã có vi phạm, khuyết điểm rất nghiêm trọng, đến mức phải khai trừ ra khỏi Đảng trước đó, vẫn theo thông báo này.
Olivia Bland, một cô gái 22 tuổi từ Manchester, đang tìm việc trong ngành truyền thông.	Phỏng vấn tuyển dụng kiểu hạ nhục: Cách mới để tìm nhân tài?	Cô biết một cuộc phỏng vấn xin việc có thể diễn ra thế nào. Một cái bắt tay, vài câu hỏi về điểm mạnh và điểm yếu, một chút kiểm tra hồ sơ và lời chào từ biệt dễ chịu. "Thường là thân thiện," Bland nói, "và chắc chắn không kéo dài hai giờ." Nhưng mới đây, một cuộc phỏng vấn của cô với công ty công nghệ tên Web Application UK đã khiến cô bật khóc. Cách học giỏi ngoại ngữ mà không tốn thời gian Biện pháp chống tâm trạng chán nản công việc Các nhà sáng chế đang giúp ta ngủ ngon hơn về đêm Trong nội dung lan truyền trên Twitter, cô cáo buộc giám đốc điều hành Craig Dean hạ thấp và sỉ nhục cô về mọi mặt từ sở thích âm nhạc đến cuộc hôn nhân của cha mẹ cô. Bland được nhận vào làm việc nhưng cô từ chối, và so sánh hành vi của Dean giống với người yêu cũ bạo hành cô. "Ông ta đi từ việc tấn công cách viết của tôi đến tấn công tôi, công kích cả cách tôi ngồi ra sao, tôi khoanh tay thế nào," cô nói. Nội dung trên Twitter của cô được chia sẻ hàng chục ngàn lần, và buộc Dean phải đăng tải một lời xin lỗi nói ý định của ông không phải là khiến bất cứ ai bị tổn thương. Công ty Web Applications UK đã công khai bác bỏ cáo buộc của Bland, nhưng không phản hồi khi BBC Capital đề nghị đưa ra bình luận. Olivia Bland nói trải nghiệm ban đầu đã đánh gục sự tự tin của cô, nhưng giờ đây cô cảm thấy "mạnh mẽ hơn bao giờ hết" Phép thử độ căng thẳng Kiểu trải nghiệm mà Bland mô tả được gọi là "phép thử độ căng thẳng" - một kỹ thuật kiểm tra cách ứng viên ứng phó với áp lực bằng cách đưa họ rời khỏi vùng an toàn so với những câu hỏi và câu trả lời đã quen thuộc. Sự bất lợi của các ngôi nhà nhỏ Đế chế ra đời từ những đĩa CD lậu ở Campuchia Khi côn trùng trở thành nguồn thức ăn chủ đạo Một ví dụ là trào lưu từng thịnh hành trong ngành công nghệ đầu thập niên này - ở đó người phỏng vấn sẽ hỏi ứng viên những câu hỏi kỳ quặc như "tại sao miệng cống lại hình tròn?" hay đề nghị họ thiết kế thứ gì đó ngay tại chỗ. Mục tiêu không phải là tìm câu trả lời chính xác, thay vào đó mục tiêu là để xem ứng viên phản ứng ra sao và kiểm tra quá trình họ tư duy. "Tất nhiên có nhiều kiểu căng thẳng khác liên quan tới nhiều vị trí - chẳng hạn như đạt kết quả, thời hạn cuộc họp, làm việc với khách hàng khó tính," Neal Hartman, giảng viên cao cấp trong ngành truyền thông quản lý tại Học viện MIT nói. "Cuộc phỏng vấn căng thẳng có thể tạo ra các tình huống để xem ứng viên sẽ xử lý những thách thức đó thế nào." Các cuộc phỏng vấn căng thẳng cũng có thể được sử dụng để giả lập một số tình huống nhất định, như kiểm tra nhân viên dịch vụ khách hàng, vốn là vị trí cần được chuẩn bị để ứng phó với những cuộc điện thoại thô lỗ, Kim Ruyle, chủ tịch của công ty tư vấn Inventive Talent Consulting nói. Trong những tình huống như vậy, ứng viên sẽ cần được báo trước. Dù trong tình huống nào, thì việc hỏi một câu hỏi khó và việc hạ nhục ứng viên vẫn là hai điều cực kỳ khác nhau, Ruyle nói. Hành vi bạo hành lời nói dù ở bất cứ hoàn cảnh nào trong công sở cũng là không phù hợp và không nên có trong bất cứ phần nào của bài phỏng vấn, bà nói thêm. Các cuộc phỏng vấn thường khiến ứng viên không đoán trước được như khi tiến hành các hình thức kiểm tra khác như khả năng làm việc trong quá khứ hay viết bài thi, và được dùng để dự đoán xem một người sẽ làm việc ra sao "Các cuộc phỏng vấn căng thẳng không có gì mới cũng chẳng đến hồi diệt vong," Maurice Schweitzer, giáo sư quản trị thông tin và điều hành tại Đại học Pennsylvania, nói. Dù đã phổ biến hơn ở Hoa Kỳ hơn nhiều phần khác trên thế giới, ông nói cách hành xử này liên quan đến một số kiểu sếp nhất định chứ không phải vì ngành nghề đặc thù nào. Bí kíp có đủ tiền sống từ 30 tuổi mà không cần đi làm Vì sao ta không hiểu được những người giàu nhất Bỏ việc để đổi lấy cuộc sống tự do mà vẫn có tiền "Chỉ cần có ba yếu tố để khiến cuộc phỏng vấn căng thẳng xảy ra," Schweitzer nói. "Các nhà quản lý làm việc trong môi trường có mức độ căng thẳng cao, các nhà quản lý từng trải qua cảnh bị đòi hỏi quá mức trong công việc, và các nhà quản lý nghĩ rằng họ có thể học cách người khác ứng xử với căng thẳng bằng cách gây căng thẳng cho ứng viên dự cuộc phỏng vấn." Có hại hơn có lợi? Các chuyên gia không đồng ý với nhau về hiệu quả của mô hình phỏng vấn căng thẳng truyền thống. Một số người nói rằng có một số lợi ích trong việc giả lập sự căng thẳng trong khi vẫn có tình huống thực tế trong công việc để xác định kỹ năng xử lý vấn đề của ứng viên. Nhưng gần như mọi người đều đồng ý rằng sử dụng bất cứ kiểu nhạo báng và sỉ nhục nào cũng đều là không chấp nhận được và đã lỗi thời. Corinne Bendersky, giáo sư quản trị và tổ chức tại Đại học UCLA nói có "nhiều kỹ thuật phỏng vấn phù hợp hơn nhiều", như hỏi mọi người về những tình huống mà họ gặp phải và cách họ phản ứng với các nhân tố gây căng thẳng liên quan đến trải nghiệm công việc của họ. Các cuộc phỏng vấn xin việc diễn ra theo cách nghiệt ngã là con dao hai lưỡi. Các ứng viên phải trải qua những phép thử cực kỳ căng thẳng cũng đồng nghĩa với việc họ phải ngồi ở vị trí phải hứng chịu những phần xấu xí nhất của công ty mà họ đang ứng tuyển. Họ có thể truyền những trải nghiệm này cho những ứng viên tiềm năng khác, hoặc trong trường hợp của Bland là đem nói rộng rãi trên mạng xã hội, tạo ra hàng loạt phản hồi tiêu cực khiến công ty đó khó có khả năng thu hút nhân tài. Một yếu tố then chốt ở đây là, người có thể gây tình huống cho bất cứ cuộc phỏng vấn thù địch nào, lại là người có quyền lực. "Các nhà quản lý trong tình huống này thường ở vị trí có quyền lực rất cao," Schweitzer nói. "Khi người ta có quyền lực, họ trở nên ít có vẻ quan tâm đến quan điểm của người khác, họ nhận được ít phản hồi tiêu cực hơn… và họ có thể dung dưỡng cho quan điểm méo mó về cách họ đang hành xử." Kết quả là một loạt vấn đề do các cuộc phỏng vấn căng thẳng gây ra thường chẳng có ai kiểm tra. "Sự tự tin khi nộp đơn xin việc của tôi ban đầu đã bị hạ gục bởi những bình luận của ông Dean về khả năng và nhân cách của tôi, nhưng giờ đây tôi cảm thấy mạnh mẽ hơn bao giờ hết," Bland nói. "Tôi biết giá trị của mình và sẽ không chấp nhận kiểu hành vi này từ một công ty tiềm năng nào." Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Capital.
Hoạt động xây cất đã được 800 ha của Trung Quốc ở Trường Sa có vẻ sẽ là tâm điểm của hoạt động ngoại giao tại Đối thoại An ninh Shangri-La ở Singapore cuối tuần này.	TQ sẽ bất chiến tự nhiên thành?	Bãi Subi làm thay đổi cục diện chiến lược ở Biển Đông Nhưng đây có phải chỉ là chuyện ngoại giao? Hay Trung Quốc xây cất còn vì lý do kinh tế? Christopher Helman viết trên trang Forbes mới đây thì Trung Quốc cơi nới không phải vì dầu khí. Lý do 'chặn' các hải lộ quốc tế cũng không có vì như ông Chen Dingding từ Đại học Macau nói, bản thân Trung Quốc phụ thuộc nhiều vào tuyến hàng hải này. Trong bài ‘China’s Master Plan in the South China Sea”, ông Chen đồng ý rằng công tác xây cất có thể có ý nghĩa quân sự nhưng “chỉ mang tính phòng thủ”. Như thế, việc cơi nới ở Trường Sa là để phục vụ nhu cầu quân sự dù trước mắt còn chưa lớn. Nó lớn hay không là tùy cách đánh giá trong không gian và thời gian thế nào. Vậy ta thử nhìn một số cuộc chiến và kinh nghiệm lịch sử xem sao. Thế ỷ dốc hai đầu tương trợ Binh pháp cả Đông và Tây đều đã nói đến cách làm lập hai cứ điểm quan trọng tiếp ứng lẫn nhau trong quân sự. Việt Nam chú tâm quan sát các diễn biến ở Biển Đông Gia Cát Lượng (181-234) thời Tam Quốc đã cùng Chu Du chia quân đóng hai bờ Trường Giang. Gọi là ‘thế ỷ dốc’, đây là cách liên quân Thục – Ngô chia sức kiềm chế và cuối cùng đã đánh tan 80 vạn hùng binh của Tào Tháo. Nhưng trận pháp thời nay không còn là chuyện lập hai đồn binh hỗ trợ nhau. Nhờ công nghệ mới, hải quân, không quân và các binh đoàn cơ giới có thể cơ động kết nối các cứ điểm và linh hoạt biến đổi thế trận khi cần. Năm 1939, quân Đức đã sử dụng thần tốc hai cánh quân từ phía Đông Phổ và Tây Nam, kẹp quân Ba Lan vào giữa và tiêu diệt nhanh chóng cả một nước cộng hòa. Nhưng vào năm 1944, chính Đức lại bị kẹt vào thế 'lưỡng đầu thọ địch' và Hitler đã đặt cược vào trận quyết tử đưa các binh đoàn thiết giáp SS-Panzer xuyên vùng núi Ardennes, tạo hành lang phá thế bao vây của quân Đồng Minh. Trận Battle of the Bulge (12/1944 -01/1945) với 1.5 triệu quân tham gia đã làm hàng vạn binh sỹ bị giết nhưng cuối cùng, các quân đoàn Mỹ và Anh đã thắng Đức. Giới quân sự luôn cần các tuyến đường và những các điểm chốt, to hay nhỏ không quá quan trọng, tại những địa bàn mới. Trong Thế Chiến 2, Nhật Bản chiếm Đông Dương nhưng không trực trị mà để Pháp quản vì cần lập căn cứ cho chiến dịch đánh Singapore của Anh. Đảo san hô Midway chẳng có giá trị kinh tế nhưng lại là điểm đọ găng của đô đốc Chester Nimitz (Mỹ) và Isoroku Yamamoto (Nhật) trong trận hải chiến Thái Bình Dương năm 1942, quyết định vận mệnh toàn châu Á. Và ngay trong cuộc chiến Nam Bắc 40 năm trước, đường mòn Hồ Chí Minh không to nhưng giúp Hà Nội tạo hành lang dọc Trường Sơn liên tục đưa quân vào sát nách khu vực đầu não của Sài Gòn. Vì thế, bãi đá Subi nay nhìn chưa to, chỉ đang phình ra nhưng vị trí của nó quả là lớn về lâu dài. Bị chặn hai đằng phải ra tay Trong lịch sử Việt Nam, vị thế tự nhiên của nước này luôn đặt ra vấn đề ‘đầu đuôi’ có ứng cứu kịp hay không và có bị bao vây hay không. Chiến hạm của Hoa Kỳ trợ giúp Philippines Năm 1075, nhà Lý đã rơi vào tình thế Tống cam kết với Chiêm Thành hẹn cùng đánh Đại Việt. Lý Thường Kiệt ra tay trước tiêu diệt cơ sở hậu cần mà tể tướng Vương An Thạch chuẩn bị cho cuộc viễn chinh. Đại Việt chỉ rút quân về vào tháng 3/1076 sau khi các chiến dịch thủy bộ, dùng cả voi trận tập kích và vây hãm thành trì ba châu của Tống đã giết tới 100 nghìn quân dân nước này, gồm hơn 50 nghìn dân thành Ung Châu bị xử tử vì không đầu hàng. Nhưng trận xâm nhập tập kích của Lý Thường Kiệt cũng khiến cuộc Nam chinh phục thù do Quách Quỳ chỉ huy cùng năm đã không tiến quá được phòng tuyến Như Nguyệt và Tống phải nghị hòa. Cuộc chiến đã đem lại hòa bình 182 năm giữa hai nước, tới khi quân Nguyên Mông đem quân đánh nhà Trần năm 1258. Nhưng nhà Lý đã nhân cơ hội đó đưa quân trừng phạt Chiêm Thành vào tận Panduranga (Phan Rang). Tới năm 1471, dưới triều Lê, vua Lê Thánh Tông vào phá tan thành Đồ Bàn, tiêu diệt hoàn toàn mối nguy bị Chiêm Thành đánh tập hậu. Năm 1979, Đặng Tiểu Bình cho tấn công sáu tỉnh biên giới Việt Nam cũng là để ‘ứng cứu’ cho phe Khmer Đỏ ở phía Tây Nam và nếu không có hỗ trợ của Moscow thì tình hình đã rất khác. Chiến sự ngày nay sẽ không xảy ra tàn khốc trên bộ mà có khi chỉ ùng oàng trên biển và trên không. Nhưng các nguyên tắc cơ bản của chiến tranh thì vẫn thế. Chỉ còn phòng thủ ven bờ? Lấy căn cứ Tam Á làm điểm xuất phát, Hoàng Sa là điểm trung chuyển và điểm mới xây cất ở Trường Sa là tiền đồn, Trung Quốc hoàn toàn có thể tạo ra một hành lang 600 dặm cho chiến hạm và không quân tuần tra. Bất chiến tự nhiên thành, hoạt động này sẽ khiến Vịnh Cam Ranh và quân cảng nổi tiếng của Việt Nam mất đi ưu thế chiến lược. Một bài báo của Mark Valencia gần đây có trích dẫn cấp chỉ huy Quân Giải phóng Trung Quốc nói thẳng rằng họ “không thấy đe dọa gì từ các nước ASEAN”, trên biển. Trung Quốc chắc chắn phải có cơ sở để phát biểu như vậy. Tàu ngầm Hà Nội hạng Kilo-636 của Việt Nam tại Cam Ranh Philippines nay đã ‘nằm trong tầm ngắm’ nếu Trung Quốc khai hỏa vì chỉ còn cách đá Subi 20 km mà không có hải quân mạnh để đối phó. Cam Ranh của Việt Nam là lợi điểm chính của nước này khiến hải quân của họ có thể tiến từ phía trong ra, chặn giữa tuyến tuần tiễu, phá thế ỷ dốc của hai vùng đảo Trung Quốc có cơ sở quân sự. Nhưng lâm chiến hay không lại là một quyết định chính trị. Cho tới gần đây, chiến lược của nước này là liên kết quốc tế và tự cường. Nhưng dù mua sắm nhiều vũ khí hiện đại, câu hỏi là lãnh đạo Việt Nam có dám hành động, kể cả mang tính chiến thuật hay không. Giáo sư Hugh White từ Đại học Quốc gia Úc ở Canberra cho rằng Hoa Kỳ không nên đặt ra một ‘lằn ranh đỏ’ với Trung Quốc ở Biển Đông vì kinh nghiệm lập ‘red line’ ở Syria đã phản pháo quá tệ hại cho chính quyền Obama. Ông đề nghị Mỹ – Trung không nên coi vấn đề Biển Đông là cuộc đấu sống còn, mà cần tìm ra nhiều giải pháp khác nhau. Cách nhìn này hoàn toàn có lý với Hoa Kỳ và các đồng minh ở xa như Úc. Nhưng với Việt Nam, điều này có ý nghĩa thế nào thì lại là chuyện hoàn toàn chưa rõ.
Trận Tết Mậu Thân 1968 được coi là bước ngoặt trong Chiến tranh ở Việt Nam cho dù lực lượng tấn công bị thương vong rất cao.	Tướng Westmoreland với chiến lược 'Tìm và Diệt'	Huế tan hoang sau giao tranh năm 1968 Bản thân Tổng thống Lyndon B. Johnson gần như suy sụp, như mô tả của Đại sứ VNCH Bùi Diễm trong hồi ký về cuộc gặp ngày 18/03/1968. "Trông ông thật là mệt mỏi và tiều tụy. Người ông toát ra một vẻ ưu tư và trầm lặng khác hẳn trước đây. Dường như gánh nặng chiến cuộc Việt Nam đang vượt quá sức chịu đựng của ông." "Khi tôi dứt lời, Tổng thống Johnson ngồi yên khoảng một hoặc hai phút và phát biểu thật từ tốn: 'Nếu chúng ta không thắng thì rắc rối to. Tôi đã cố hết sức rồi mà vẫn không nổi'." Nhà báo Bùi Tín nhìn lại 50 trận Mậu Thân 68 Mậu Thân: 'Cái chết ám ảnh' trước Dinh Độc Lập Trận Mậu Thân: 'Chúng tôi cố tránh tổn thất cho dân' 1968: Mồ tập thể đầu tiên bên Sông Hương Điều trớ trêu là khi đó, theo ông Bùi Diễm, "Sài Gòn có thể vượt qua cuộc tấn công hoàn toàn lạc quan và vô sự... quân đội tự tin hơn". Nhưng không phải đến khi đó mới có dấu hiệu bế tắc. Ngay từ khi đưa quân vào Nam Việt Nam, giới quân sự Mỹ đã lâm một cuộc chiến khác về học thuyết quân sự, nổi bật bằng khác biệt Westmoreland - Thompson. Giữ dân và bình định Sir Roberth Thompson, trưởng phái bộ quân sự Anh (BRIAM) ở Sài Gòn từ 1961 là một chuyên gia chống nổi dậy có thành tích ở Malaysia. Phi cơ của Không lực Hoa Kỳ ném bom ở điểm cách Sài Gòn 60 km Ông phản đối chiến lược 'Tìm và Diệt' của Tướng bốn sao William Westmoreland, Tổng tư lệnh quân Mỹ ở Nam Việt Nam. Là người đứng đằng sau chính sách Ấp Chiến lược thời Tổng thống Diệm, ông Thompson cho rằng chính sách dùng nhiều hỏa lực và điều quân Mỹ ra khỏi căn cứ vào cách vùng xa xôi để truy tìm các đơn vị chủ lực của cộng sản là sai lầm. Theo ông, Hoa Kỳ cần định rõ ba mục tiêu cho sự can dự vào Nam Việt Nam: đánh địch, xây dựng quốc gia và bình định. Kinh nghiệm chống du kích cộng sản Malaysia (đa số gốc Hoa) và Việt Nam được ghi lại trong 'Defeating communist insurgency: experiences from Malaysia and Vietnam' (1966) của ông Thompson. Tướng Westmoreland sau cuộc chiến Việt Nam đã kiện đài CBS News về phóng sự về trận Mậu Thân Sir Thompson muốn quân Mỹ chấp nhận hai chính sách: quân sự phục tùng và hỗ trợ cho chính sách bình định; và tình báo nhắm vào Việt Cộng chứ không phải theo bám quân chủ lực Bắc Việt mà Mỹ gọi là Main Force Units. Vẫn theo Thompson, 'Tìm và Diệt' có vấn đề cơ bản là quân địch né tránh giao tranh để bảo toàn lực lượng, điều đã xảy ra nhiều lần. Các đề nghị của Thompson chỉ được Đại sứ Robert Komer, người phụ trách chính sách bình định của Mỹ tại Nam Việt Nam (1967-69), ủng hộ. Hai ông Komer và Thompson nói công tác bình định nên để cho quân lực VNCH đảm trách vì họ biết ứng xử phù hợp nhất về văn hóa với người dân của họ. Phía Hoa Kỳ cũng có những người khác như Tướng D.R. Palmer ngay từ đầu đã phê phán chiến lược của Tướng Westmoreland. 'The Vietnam War’ và khi Đồng Minh tháo chạy Lê Duẩn 'thắng Mỹ nhưng cái giá quá cao' Voi VN lên tàu Ba Lan ra Bắc rồi đi đâu? Nhưng ông Palmer không chĩa mũi dùi vào quân đội mà phê phán Washington đã khiến Tướng Westmoreland "không còn cách nào khác ngoài việc tiến hành cuộc chiến tiêu hao". Vì sao phải 'tìm và diệt'? Được thưởng huy chương tại Chiến tranh Triều Tiên, ông Westmoreland lên lon thiếu tướng năm 1955, khi mới 42 tuổi. Sang làm Tư lệnh quân Mỹ ở Việt Nam tháng 6/1964, ông nói câu nổi tiếng rằng quân đội Hoa Kỳ "sẽ giết cộng sản nhanh tới mức Bắc Việt không kịp thay quân". Ông tin rằng đe dọa lớn nhất cho VNCH đến từ quân chủ lực Bắc Việt và lực lượng có vũ trang Mặt Trận Giải phóng chứ không phải các nhóm 'Việt Cộng nằm vùng'. Ông ví Mặt Trận chỉ như 'đàn kiến' gặm nhấm căn nhà VNCH, nhưng quân Bắc Việt thì mới là 'côn đồ' (bully boys), mang gậy sắt vào để "đập tan cả căn nhà đó". Tướng Westmoreland đã đưa quân đi tìm và chủ động đối mặt với lực lượng mạnh nhất của đối phương. Bộ binh Mỹ trong một cuộc hành quân 'Tìm và Diệt' ở phía Nam Sài Gòn Phái ủng hộ 'Tìm và Diệt' cũng nói vì Hoa Kỳ bị trói tay bởi các ràng buộc ngoại giao: không được đánh ra Bắc Việt và đem quân sang Campuchia nên họ chỉ có thể ra quân tối đa trên lãnh thổ Việt Nam Cộng Hòa. Vì kẻ thù luôn ẩn khuất tại các vùng sâu và xa, việc triển khai hỏa lực lớn cũng không tạo ra thương vong nhiều trong các khu dân cư, ít ra là về lý thuyết. Gặp nhau ở đâu? Quân đội Hoa Kỳ trên thực tế đã thực hiện 'Tìm và Diệt' đồng thời áp dụng ít nhiều cả chính sách của Robert Thompson. Tướng Westmoreland cũng đồng ý rằng quân đội Mỹ nên để công tác bình định cho quân lực VNCH. Ông tin rằng quân lực VNCH có khả năng tốt hơn trong việc xử lý các vấn đề với người dân của họ so với quân Mỹ, bất kể quân Mỹ có ý định tốt đến đâu. Về phía mình, Komer và Thompson cũng thừa nhận nhiều khu trù mật ở duyên hải được VNCH lập ra thành công, như 'vùng an toàn' (enclaves) theo viễn kiến của họ. Trên thực tế, các chính sách chống nổi dậy và bình định cũng được quân đội Hoa Kỳ và VNCH thực hiện cho đến giữa năm 1966. Các đợt 'Tìm và Diệt' không chỉ dùng hỏa lực tầm xa mà cũng biến các cuộc hành quân thành công tác thanh lọc dân chúng, tìm ra 'Việt Cộng' để tiêu diệt. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn tới thảm sát Mỹ Lai năm 1968, khi trung uý William Calley và tiểu đội lính Mỹ đã giết hàng trăm người dân Nam Việt Nam. Về mặt nào đó, việc ném bom ra Bắc Việt cũng là cách gỡ bỏ ràng buộc chính trị mà Tướng Westmoreland nêu ra rằng ông không được tấn công ra ngoài VNCH. Đối phương tự tiêu hao? Nhưng càng về sau, số lượng quân Bắc Việt và bộ đội địa phương của Quân Giải phóng trong Nam càng tăng lên cả về số lượng và vũ khí. Hỏa lực từ phi pháo và oanh kích bằng B-52 của Hoa Kỳ cũng tăng khủng khiếp. Các đợt ném bom Operation Arc Light dùng ba chiếc B-52 một lần, mỗi chiếc ném 80 trái bom 500 cân Anh xuống một diện tích rừng núi dài 1km, rộng 0,5km. Từ năm 1968, giao tranh lan vào các khu đông dân. Sir Robert Thompson muốn nhắm vào các cơ sở Việt Cộng còn tướng Westmoreland muốn chĩa hỏa lực vào các đơn vị chính quy của Bắc Việt Sir Robert Thompson đã thừa nhận vào cuối năm 1972 rằng chính sách tiêu hao sinh lực địch của Mỹ đã có những thành công đáng kể. Và điều trớ trêu nhất là không phải đối phương bị quân Mỹ tìm và diệt ở những vùng xa xôi. Thực tế là họ đã xông vào và tự bị tiêu diệt ở số lượng hàng vạn trong các trận đánh đẫm máu năm 1968, theo đánh giá của Philip Davidson trong cuốn sách 'Vietnam at War', phần về Robert Thompson và William Westmoreland. Nhưng sau các trận giao tranh tháng 1 và 2 năm đó, ý chí tiếp tục cuộc chiến tại Washington đã không còn. Di sản của Westmoreland và Thompson Sau trận Mini-Tết tháng 4/1968, Westmoreland bị gọi về nước. Đề nghị tăng thêm 200 nghìn quân cho nửa triệu quân Mỹ bị bác bỏ và tướng Creighton Abrams thay ông làm Tư lệnh quân Mỹ ở Việt Nam. Tướng Abrams đã hạn chế lại việc dùng hỏa lực mạnh tại các khu dân cư và Hoa Kỳ đồng ý đàm phán để rút quân dần ra khỏi Nam Việt Nam. Tướng Westmoreland đã kiện đài CBS News vì phóng sự 'The Uncounted Enemy' trong đó nói ông cố ý nêu đánh giá sai về sức mạnh quân địch trước trận Tết Mậu Thân. Ông đòi đài CBS trả 120 triệu USD tiền 'bồi thường danh dự' nhưng cuối cùng đã bỏ vụ kiện. Cuộc chiến ít biết của quân Anh ở Việt Nam Người Ba Lan suýt ngăn được Cuộc chiến VN? Voi VN lên tàu Ba Lan ra Bắc rồi đi đâu? Tết Mậu Thân: sỹ quan Ba Lan gặp ai ở Sài Gòn? Cựu tướng Westmoreland sau khi nghỉ hưu đã thành một nhà vận động cho quyền lợi và danh dự của cựu binh Mỹ. Trước khi qua đời năm 2005, thọ 91 tuổi, ông đã quay lại nước Việt Nam thống nhất và gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp và các lãnh đạo cộng sản. Tướng Creighton Williams Abrams (trái) và Bộ trưởng Quốc phòng Melvin Laird vào tháng 2/1970 ở Nam Việt Nam Sau khi Westmoreland rời đi, Sir Robert Thompson tiếp tục làm cố vấn về bình định cho hai Tổng thống Richard Nixon và Nguyễn Văn Thiệu từ 1969 đến 1974. Chính Thompson được cho là người nêu ra sáng kiến 'Việt Nam hóa chiến tranh', tăng cường năng lực tác chiến cho quân đội VNCH thay thế dần quân Mỹ rút đi. Trong cuốn 'No Exit from Vietnam' (1968), ông cũng kiến nghị tăng tuyên truyền chống lại Việt Cộng để giành 'nhân tâm', kiểm soát các vùng đã giữ. Ông Thompson để lại nhiều cuốn sách quan trọng như 'Revolutionary War in World Strategy, 1945-1969' (1970), và 'Peace is not at Hand' (1975). Dù phê phán các quân đội Mỹ tiến hành chiến tranh, ông vẫn nghĩ cuộc chiến có thể thắng, và chiến thắng của người Mỹ sẽ là kết quả tốt nhất cho Việt Nam. Lập ra Viện Nghiên cứu Xung đột tại London, ông Thompson ra cuốn sách cuối cùng, 'War in Peace' năm 1981, phân tích các dạng chiến tranh từ sau 1945. Sir Robert Grainger Ker Thompson qua đời năm 1992, thọ 76 tuổi. Các sách của ông và chiến lược chống nổi dậy lại được báo chí Phương Tây nhắc lại khi Hoa Kỳ sa lầy vào cuộc chiến Iraq trong thế kỷ 21.
Việt Nam hoãn k‎ý văn bản luật với Nam Phi nhằm hạn chế nạn săn bắn trộm tê giác trong lúc Bộ Môi trường Nam Phi đặt câu hỏi về chiếc sừng tê bị trộm từ chủ nhân Trầm Bê.	Sừng tê nhà Trầm Bê ‘chưa có hồi kết’	Chiếc sừng tê được nói là bị trộm từ nhà ông Trầm Bê gần đây. Báo Bấm Mail & Guardian của Nam Phi ngày 18/10 có bài nói biên bản ghi nhớ -đã từng được thảo luận giữa hai nước kể từ tháng chín năm ngoái– đáng ra được ký kết tại một hội nghị đa dạng sinh học quốc tế bế mạc vào hôm thứ Sáu tại Hyderabad, Ấn Độ. Tuy nhiên Bộ Môi trường Nam Phi xác nhận với báo Mail & Guardian tuần này rằng lễ ký kết đã bị tạm hủy, với người phát ngôn Roopa Singh nói rằng bộ trưởng của bộ có chức năng của Việt Nam "không tới để ký được. Ông Singh cho biết cuộc thảo luận với phía Việt Nam sẽ tiếp tục với hy vọng biên bản ghi nhớ có thể được ký kết trước cuối năm nay. Nam Phi thông báo rằng mức độ săn trộm đã tăng đến mức cao kỷ lục, với 455 con tê giác bị giết kể từ đầu năm đến nay, vượt con số của năm ngoái là 448. Tiến sĩ Jo Shaw - điều phối viên phụ trách tê giác WWF Nam Phi - cho biết cần có "hỗ trợ chính trị từ cấp cao nhất ở Nam Phi" để đảm bảo rằng thỏa thuận cuối cùng sẽ được ký kết và rằng "những câu từ này được chuyển thành hành động thông qua quá trình thực thi pháp chung giữa hai nước". Biên bản Ghi nhớ Việt Nam - Nam Phi Câu hỏi:Đề nghị cho biết thời điểm và địa điểm ký kết thỏa thuận song phương về chống buôn bán, vận chuyển trái phép động vật hoang dã giữa Việt Nam và Nam Phi? Trả lời: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam và Bộ Môi trường và Tài nguyên nước của Nam Phi vừa qua đã tiến hành đàm phán và đang trong quá trình hoàn tất các thủ tục pháp lý để tiến tới ký kết trong thời gian sớm nhất Biên bản ghi nhớ về hợp tác trong lĩnh vực quản lý đa dạng sinh học và thực thi pháp luật. Theo đó, Việt Nam và Nam Phi cam kết nỗ lực cùng cộng đồng quốc tế trog việc bảo vệ, chống săn bắn, buôn bán và vận chuyển trái phép tất cả các loài động vật hoang dã. Trong nhiều tháng, Bộ Môi trường Nam Phi đặt hy vọng của mình - một số người nói là viển vông – vào biên bản ghi nhớ với Việt Nam. Việt Nam là nước đã ký Công ước LHQ về đa dạng sinh học nhưng lại là quốc gia được xem là thị trường tiêu thụ chính cho sừng tê giác. Tác giả bài báo, Julian Rademeyer mô tả điều ông gọi là Việt Nam dường như miễn cưỡng hợp tác với Nam Phi trong bất kỳ cấp độ nào. Vào tháng Tư năm nay, Bộ trưởng Môi trường Nam Phi Edna Molewa cho biết đã yêu cầu Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn của Việt Nam "tiến hành kiểm tra và xác minh xem sừng tê giác trắng xuất từ Nam Phi sang Việt Nam vẫn còn thuộc sở hữu của những người săn bắn hay không". Trong tuần này, người phát ngôn Bộ Môi trường cho biết nhà chức trách Việt Nam vẫn chưa cung cấp cho Nam Phi bất kỳ bằng chứng nào rằng sừng tê giác xuất khẩu sang Việt Nam vẫn còn thuộc sở hữu của chính những thợ săn gốc. "Nhà chức trách Việt Nam tỏ ‎ý rằng họ sẽ chỉ có thể tiến hành thanh tra vào cuối năm 2012," Bộ trưởng môi trường Edna Molewa nói. Bộ Ngoại giao Việt Nam vào ngày 11/10/2012 khẳng định điều họ gọi là đang trong quá trình hoàn tất các thủ tục pháp lý để tiến tới ký kết trong thời gian sớm nhất Biên bản ghi nhớ về hợp tác trong lĩnh vực quản lý đa dạng sinh học và thực thi pháp luật. "Thợ săn thể thao" Những tay thợ săn thể thao Việt Nam đầu tiên đến Nam Phi là vào năm 2003. Đến năm 2007, thợ săn Việt khuynh đảo phần lớn thị trường săn bắn tê giác ở Nam Phi. Làn sóng bắn tê lấy sừng chỉ dừng lại vào đầu năm 2012 sau khi Nam Phi bắt đầu từ chối cấp giấy phép cho các thợ săn Việt Nam trong khi chờ đợi kết quả thanh tra mà Việt Nam hứa sẽ làm. "Bất kỳ hoạt động nào liên quan đến chiếc sừng mà không trực tiếp [hoặc], dành để sử dụng cá nhân, có thể bị xem là có mục đích thương mại; và một hoạt động thương mại liên quan đến sừng tại nước nhập khẩu là không được phép trong khuôn khổ của Công ước" Roopa Singh, Người phát ngôn Bộ Môi trường Nam Phi Traffic, mạng lưới giám sát động vật hoang dã quốc tế, ước tính ít nhất 400 con tê giác đã bị bắn trong các vụ săn trá hình" từ các đối tượng trung gian (cả nam và nữ) là người Việt. Hầu hết những người thợ săn đã được thuê vào các tập đoàn dùng mánh lách luật luật săn bắn của Nam Phi để kiếm được sừng tê giác cho các thị trường lậu ở Đông Nam Á. Sừng tê giác được sử dụng nhiều tại Việt Nam - đặc biệt là những người giàu có - như thần dược cho bách bệnh trong đó có ung thư. Ngoài ra còn có những bằng chứng là những đại gia mới giàu cũng ưa dùng sừng tê để trị nhức đầu do uống rượu bia quá nhiều cũng như trưng bày sừng tê như biểu tượng của sự thành đạt. "Ngày nay, hối lộ cho các quan chức được cải trang dưới hình thức không chỉ là món quà, kì nghỉ sang trọng và xe hơi, mà còn là sừng tê giác, mật gấu, hoặc cao hổ", Đại biểu Quốc hội Lê Như Tiến nói với báo trong nước. Bài báo liên hệ nạn buôn lậu sừng tê với sự cố trong đó một trong các doanh nhân giàu có nhất ở Việt Nam, ông Trầm Bê, bị trộm vào nhà lấy đi sừng tê trong Bấm thú nhồi bông. Ông Trầm Bê khẳng định với báo trong nước rằng ông nhận con tê giác ở dạng quà tặng ngày tân gia cách đây bốn năm và có đầy đủ giấy tờ cần thiết cũng như giấy phép để chứng minh ông là chủ sở hữu hợp pháp con tê giác này. Tuy nhiên, tờ báo Mail & Guardian cho rằng sự việc không hẳn như thế. Sử dụng cho cá nhân Ông Trầm Bê mới đây công bố giấy tờ liên quan tới con tê giác ông được tặng. Giấy tờ cho thấy con tê giác này bị bắn bởi thợ săn Ngô Thành Nhân từ Tp HCM. Theo ông Singh, Người phát ngôn của Bộ Môi trường Nam Phi thì sừng tê này có chủ sở hữu hợp pháp là ông Ngô Thành Nhân, người có đứng tên trong giấy phép xuất mà CITES cấp cho ông". CITES, Công ước về buôn bán quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp, cả Nam Phi và Việt Nam đều đã ký, quy định về việc buôn bán các loài có nguy cơ bị tuyệt chủng và bị đe dọa. "Công ước CITES nói... sừng nên được coi như là một hạng mục để sử dụng cho cá nhân [của thợ săn]," ông Singh nói. "Bất kỳ hoạt động nào liên quan đến chiếc sừng mà không trực tiếp [hoặc], dành để sử dụng cá nhân, có thể bị xem là có mục đích thương mại; và một hoạt động thương mại liên quan đến sừng tại nước nhập khẩu là không được phép trong khuôn khổ của Công ước". "Hoạt động này tuy nhiên phải được thi hành luật pháp tại quốc gia nhập khẩu sừng." Nhà chức trách Việt Nam tiếp tục truy lùng kẻ trộm [sừng tê trong nhà ông Trầm Bê], nhưng đã không có nỗ lực để bắt giữ người bị mất cắp, báo này bình luận. Trong khi đó đại diện Hiệp hội bảo tồn Ðộng Vật Hoang dã (WCS) cho BBC biết cho tới ngày 19/10/2012 WCS chưa nhận được trả lời từ phía công an tỉnh Trà Vinh hay công an huyện Trà Cú về tính hợp pháp của chiếc sừng tê giác được báo là bị mất ở nhà ông Trầm Bê. Thêm về tin này
"Bỉnh chúc vô minh, quang tự diệt Trọng ngân bạc phúc, sản tất vong"	Người Việt có thực sự tin vào nhân quả?	Người dân tranh giành lộc do nhà sư ném ra tại chùa Hương. Ảnh: Tiến Tuấn/Zing.vn Hai câu thơ trên của Nguyễn Bỉnh Khiêm rất nổi tiếng, câu thứ hai có nghĩa là: Người coi trọng tiền bạc thì không có phúc, tài sản rồi cũng sẽ mất. Nhưng mấy người nghĩ rằng tiền bạc có liên quan đến lòng tốt? Người Việt nghĩ rằng phải "keo", phải tàn nhẫn thì mới giàu được. Nhiều người giàu có bậc nhất Việt Nam nhưng sau một thời gian đã xuống dốc vì gian lận, đó chẳng phải là bài học đó sao? Nhìn thấy việc đó, người ta nói đến "phúc", "đức", nhưng liệu có cố làm việc tốt để cuộc sống sau này tốt lên? Chính trường Việt Nam sau cái chết của Chủ tịch Quang Cố Chủ tịch Trần Đại Quang - Hậu sự và nhân sự thay thế Tiến sỹ Phạm Chí Dũng nói về Sấm Trạng Trình Nếu nói đến nhân quả thì nhiều người sẽ cười ngay, nhưng nhìn thấy một bức ảnh có sư sãi, chùa chiền hay cầu siêu gì đó thì phải "Like" ngay lập tức, chắc là sợ bị Phật trừng phạt. Rằm tháng 7 chuẩn bị đồ lễ cúng bái rất kỹ lưỡng, nhưng nghe nói chuyện về khả năng một người bị tiểu đường là do tính tham lam thì lại cười, không tin. Có nghĩa là lên chùa cầu sức khỏe, nhưng lại không tin rằng làm việc ác thì hại đến sức khỏe. Chủ tịch Quang thăm chùa Mahabodhi Chuyện gì đã xảy ra ở Giáo xứ Kẻ Gai? Người Việt đi qua bất cứ chùa chiền gì đều vào cúng bái, xin xỏ, nếu có điều kiện thì làm một mâm lễ thật to. Những ngày quan trọng như cưới xin, thi cử đều phải xem ngày giờ cẩn thận. Không biết đến cuối năm có tổng kết thử xem sức khỏe của bản thân có tốt lên không, gia đình có hạnh phúc hòa hợp hơn không, cưới vào giữa hè đúng ngày nắng chang chang thì có sống được với nhau lâu không, thi cử có đỗ đạt không để mà rút kinh nghiệm lần sau đừng phí tiền nữa? Nhân quả đối với người Việt chỉ dành cho người khác, nghĩa là người khác làm việc gì không tốt với mình thì nói rằng: "Rồi sẽ có nhân quả", nhưng nếu mình làm điều gì không tốt thì lờ tịt đi không còn nghĩ gì tới nhân quả nữa. Có người mở ra một trang web thì lo sợ người khác vi phạm bản quyền, nhưng đồng thời tìm cách copy nội dung của trang khác. Làm toàn việc dối trá, nhưng mở miệng là "Trên đầu ba thước có thần linh", họ không tin rằng Thần Phật có thể nhìn thấu tâm can con người? Một số người có "trải nghiệm cận tử" kể lại rằng khi ở giữa danh giới giữa sống và chết, họ có thể đọc được suy nghĩ của người khác. Như vậy suy nghĩ là một thứ hoàn toàn hiện hữu. Nhiều người khi bố mẹ còn sống thì chẳng chăm lo, nhưng sau khi mất, đến hôm rằm, mùng một âm lịch hàng tháng thì thắp hương hoa quả không thiếu ngày nào. Họ không biết: "Bất hiếu với cha mẹ, thờ cúng vô ích" (Khổng Tử). Cúng Rằm Tháng 7 ở Hà Nội - hình minh họa Người Việt đốt không biết bao nhiêu vàng mã, nhưng cho người khác một đồng cũng tiếc. Suốt ngày nói đến chuyện làm việc thiện, nhưng ngay những người xung quanh mình thì đối xử không tốt. Không tiếc tiền cúng chùa, xây chùa, nhưng tìm mọi cách để lấy những đồng tiền không phải mồ hôi công sức mình làm ra. Mời thầy phong thủy về để xem hướng nhà, hướng mộ, nhưng không việc gì xấu mà không làm. Họ không biết rằng: "Tâm không thiện, phong thủy vô ích" (Khổng Tử). Nếu Thần Phật có thể mua chuộc thì người giàu sẽ chẳng bao giờ bị bệnh hay gặp hoạn nạn gì, họ cứ việc ăn cướp, lừa đảo, nhận hối lộ, vơ vét bóc lột cho thật nhiều, rồi đem một phần tiền đó cúng chùa để giải nghiệp là xong hết. Nhưng họ vẫn bệnh, vẫn sạt nghiệp như thường. Con cái họ cho dù có mọi điều kiện tốt nhất, kể cả du học nước ngoài với môi trường tốt nhất cũng chẳng thể nên người. Thế nào là "Mê tín dị đoan" và "Niềm tin tôn giáo tích cực"? Người dân đi lễ chùa ngày Tết âm lịch ở Long Sơn Tự ở Manka, thủ đô Đài Bắc, Đài Loan Lễ hội VN mất giá trị nhân văn? Báo cáo của Mỹ về tôn giáo VN ‘bị sai lệch’ Ai sẽ kế nhiệm Chủ tịch Quang? Người Việt suốt ngày "Trời", "Thần", "Phật" nhưng nghe người Công giáo nói có Chúa thật thì không tin. Có nghĩa là chỉ tin vào những cái mông lung, vô hình, không rõ ràng cụ thể. Niềm tin mà chung chung, mà không giúp người ta sống tốt lên, thì đó gọi là mê tín dị đoan. Mê tín dị đoan sản sinh ra nhiều thứ ác độc: "Chim sa, cá nhảy chớ nuôi". "Người chết đuối chớ cứu vì sẽ phải thế chỗ người đó dưới âm phủ"… Những quan niệm này đi ngược với chủ nghĩa nhân đạo, mà tôn giáo là để hướng tới chủ nghĩa nhân đạo. Ronald Reagan có niềm tin mạnh mẽ vào cái thiện, xuất phát từ niềm tin lạc quan của mẹ ông - một tín đồ Tin lành. Ronald Reagan từng thực hiện 77 vụ cứu người khi làm cứu hộ bờ sông lúc mới 16 tuổi, sau này ông làm diễn viên điện ảnh và Tổng thống Mỹ. Giữa mê tín dị đoán và niềm tin tôn giáo tích cực là một danh giới mong manh nhỏ như sợi chỉ. Niềm tin tôn giáo tích cực làm người ta sống tốt hơn, chân thật hơn, nhẫn nhịn hơn, biết hy sinh vì người khác hơn; mê tín dị đoan lại làm người ta ác hơn, chỉ biết nghĩ cho mình. Ở Việt Nam có vụ bà nội giết cháu gái 20 ngày tuổi vì thầy bói phán cháu bé ra đời "là nghiệp chướng của gia đình. Cháu mà sống thì bà phải chết". Chùa chiền lập ra không phải là nơi để cúng bái xin xỏ, chùa xây lên để con người biết đến tôn giáo, biết tin vào Thần Phật để từ đó biết phân biệt phải trái đúng sai. Trời Phật đánh giá con người bởi cái tâm - là thứ không nhìn thấy bằng mắt thường. Làm mọi việc dù có giấu giếm, có chứng tỏ rằng ta đây không sai, không ai bắt bẻ được, không có nghĩa là qua mắt được Trời Phật. Thế cho nên đừng thắc mắc vì sao có ai đó tưởng chừng là làm việc tốt, tưởng chừng là tôn kính Thần Phật mà cuộc sống cũng chẳng ưu ái cho hơn chút nào. Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm của tác giả. Mời quý vị tiếp tục gửi các bài về chủ đề liên quan đến vietnamese@bbc.co.uk.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc mời dự, phát biểu chỉ đạo cuộc họp chính phủ tháng 12.	TBT Trọng sẽ 'dự họp và chỉ đạo chính phủ'	Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc mời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (trái) dự cuộc họp Chính phủ cuối tháng 12 Đây sẽ là lần đầu tiên Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng dự cuộc họp trực tuyến của Chính phủ với các tỉnh, thành. Đảng tăng kỷ luật và 'tham nhũng quyền lực' LS Lê Công Định: Bức tranh nhân quyền VN năm 2017 Bàn tròn thứ Năm: Sức khỏe nền kinh tế và vụ án Đinh La Thăng Liệu Đảng có thể tự kiểm soát quyền lực? 'Mong nhận được chỉ đạo' Chủ nhiệm, Bộ trưởng Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng nói với VTC News rằng Chính phủ đang chờ lịch cụ thể của Tổng Bí thư. "Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có trân trọng mời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng dự cuộc họp Chính phủ cuối tháng 12", Bộ trưởng Mai Tiến Dũng xác nhận. Bộ trưởng Mai Tiến Dũng nhấn mạnh: "Tổng Bí thư dành thời gian quan tâm đến cuộc họp Chính phủ tháng 12 thì đó là một sự kiện rất quan trọng." Ông Mai Tiến Dũng nói chính phủ mong muốn nhận được chỉ đạo của Tổng Bí thư. "Chính phủ rất mong muốn nhận được những chỉ đạo của Tổng Bí thư để tạo ra sự chuyển biến, thay đổi trong các cơ quan nhà nước và toàn bộ hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương." Ông Dũng cũng thông tin phiên họp Chính phủ tháng 12 sẽ được tổ chức công khai, mời rộng rãi các cơ quan báo chí cùng tham dự. Ông Võ Kim Cự bị Đảng 'kiểm tra' Khi Tổng Bí thư Đảng CS được dân mến Vụ ông Thăng: TBT Trọng 'chọn đúng đối tượng' Sự kiện này không tránh khỏi tạo nên bình luận về quyền lực dường như ngày càng tăng của người đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ sau khi được bầu lại tại Đại hội Đảng 12 năm 2016, ông Nguyễn Phú Trọng đã rất nổi bật với các quyết định về nhân sự và chống tham nhũng. Mới nhất, cựu ủy viên Bộ Chính trị Đinh La Thăng bị khởi tố và bắt tạm giam - sự kiện chưa từng có tiền lệ. Khác với thường lệ Ông Tập Cận Bình ở Trung Quốc đang trở thành 'chủ tịch của tất cả mọi chức' TBT Trọng: ‘Công an phải bảo vệ Đảng’ TBT Trọng: 'Cách mạng Tháng 10 mãi ngời sáng' TBT Trọng ra bộ sách về Con đường Đổi mới VN: Dân sẽ được bầu lãnh đạo Đảng? Theo nguyên tắc tổ chức và điều hành quốc gia ở nhiều nơi trên thế giới, các nước theo chế độ tổng thống chế (Hoa Kỳ, Philippines, Indonesia) thì tổng thống cũng là 'người đứng đầu chính phủ'. Ở cương vị này, tổng thống Donald Trump ở Mỹ, điều hành cuộc họp nội các và giao việc cho các bộ trưởng. Ở Hàn Quốc, thủ tướng với chức danh chính thức là 'tổng lý quốc vụ' thực ra chỉ là trợ lý hành pháp cho tổng thống, người đứng đầu chính phủ (head of government). Ngược lại, ở các nước có là thể chế quân chủ như Anh, Hà Lan, Na Uy, Thụy Điển, Nhật Bản thì quốc vương chỉ có vai trò tượng trưng và thủ tướng là người điều hành chỉ đạo mọi công việc của nhà nước. Nhưng ở các nước có cả hai chức danh thủ tướng và tổng thống thì nguyên thủ quốc gia không chủ trì họp chính phủ vì đó là việc của thủ tướng. Việc nguyên thủ quốc gia chủ trì cuộc họp của chính phủ không phải là chuyện bình thường ở quốc gia vẫn có chức danh thủ tướng. Thường thì tổng thống chỉ chủ trì họp chính phủ khi có sự kiện gì đặc biệt hoặc muốn giám sát công việc của nội các. Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng Chủ tịch nước Trần Đại Quang và phu nhân tại Đà Nẵng. Ông Putin cũng có lúc trực tiếp điều hành họp của chính phủ Nga Bạn giống Obama hay Putin? Bà Nguyễn Thị Bình hỏi về 'số đông Đảng viên' Hà Nội 'tăng tổ Đảng' trong doanh nghiệp tư Ví dụ như ở Liên bang Nga, việc này phải được thông báo trên trang web của Điện Kremlin. Một thông báo như thế, nói cụ thể về ngày 19/07/2017 rằng "Trong ngày này Tổng thống sẽ chủ trì cuộc họp của chính phủ về vấn đề đưa công nghệ thông tin vào dịch vụ y tế và thuốc men." Cũng tương tự, hồi tháng 2/2016, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoaan đã chủ trì cuộc họp của chính phủ hôm 22/02, vài ngày sau vụ đánh bom 17/02 ở Ankara, làm chết 28 người. Tuy thế, các báo thuộc phái tự do ở Thổ Nhĩ Kỳ phê phán rằng ông Erdogan lấn quyền của Thủ tướng Ahmet Davutoğlu, và là dấu hiệu "cầm quyền độc đoán". Cả hai tổng thống tiền nhiệm ở Thổ Nhĩ Kỳ, Ahmet Necdet Sezer và Abdullah Gül -đều chưa hề chủ trì họp của chính phủ. Khi 'Trung Hoa mộng' gặp 'Nước Mỹ vĩ đại' Putin tại Việt Nam: Sự hiện diện đa nghĩa Bầu cử Nga: Putin lại tranh cử tổng thống Riêng tại một số quốc gia còn lại theo mô hình có một đảng cộng sản lãnh đạo, báo chí quốc tế chú ý đến một xu hướng như ở Trung Quốc là ông Tập Cận Bình trở thành 'chủ tịch của đủ mọi thứ'. Theo New York Times, ông Tập ngoài ba chức to nhất là Tổng bí thư Đảng, Chủ tịch nước và Chủ tịch Quân ủy Trung ương, còn nắm hơn 10 chức vụ, gồm cả chủ tịch nhóm công tác về an toàn mạng internet, ban điều hành về Đài Loan... Trang The Economist thì trích lời nhà nghiên cứu Úc, Geremie Barmé, nói một cách hình ảnh rằng ông Tập không còn là CEO của China Inc. mà là COE, 'chairman of everything' (chủ tịch của tất cả mọi thứ). Còn tại Việt Nam, Đảng Cộng sản đang ngày càng đi vào giám sát và chỉ đạo trực tiếp hoạt động của bộ máy. Một bài trên Tạp chí Cộng sản (12/09/2017) nói rằng "nhiều nhiệm vụ được Bộ Chính trị, Ban Bí thư giao đột xuất với yêu cầu ngày càng cao, phải hoàn thành trong thời gian ngắn, có tác động cả hệ thống chính trị". Vì thế, không cần phải chờ đến các hội nghị trung ương hay Đại hội Đảng CSVN tới mà ngay bây giờ, các cấp cao nhất của đảng này đang "kiểm tra, giám sát; chỉ đạo, theo dõi và tham mưu" một cách toàn diện bộ máy chính quyền ở Việt Nam.
Không mất nhiều thời gian sau khi đến Bayonne, Pháp để tôi nhận ra rằng thị trấn ven sông với những con đường hẻm ngoằn nghèo thời Trung Cổ với những ngôi nhà hẹp bằng khung gỗ nằm hai bên là một xứ Basque hoàn toàn khác.	Làm sao để phát hành đồng tiền mới thành công	Bản sắc lâm nguy Xứ Basque thuộc Pháp có dân số chưa tới 300.000 người so với hơn hai triệu người ở xứ Basque Tây Ban Nha vốn chia sẻ cùng ngôn ngữ và nền văn hóa. Lịch sử tàn bạo của hòn đảo săn cá voi ở Nam Cực Cuộc du hành đến Hòn đảo Thất vọng Cuộc sống ở những quốc gia sạch nhất thế giới Bên cạnh việc bị những người anh em nằm cách đó 40 km về phía nam lấn át, ở miền tây nam nước Pháp này, ikurriña, tức lá cờ xứ Basque, ít thấy được tung bay nổi bật hơn. Thậm chí món ăn jamón, vốn được người Basque ở cả hai phía biên giới yêu thích, cũng có bề ngoài và hương vị riêng. Tên các cửa hiệu, thực đơn nhà hàng và bảng chỉ dẫn giao thông được viết bằng tiếng Pháp một cách áp đảo so với tiếng Euskara, ngôn ngữ của người Basque. Không giống như ở Tây Ban Nha, ngôn ngữ này không được chính thức thừa nhận ở Pháp. Tôi cảm nhận được ở Bayonne rằng 'tính Pháp' bao trùm lên lòng yêu nước của xứ Basque vốn ẩn giấu ở phía dưới. "Ngôn ngữ của chúng tôi sắp sửa biến mất ở đây. Ai cũng nói tiếng Pháp cả," Dante Edme-Sanjurjo, một người dân địa phương ở Bayonne, than thở. "Bọn trẻ học tiếng Basque ở trường tư và trường công, nhưng vấn đề là chúng không chịu dùng. Chúng miễn cưỡng nói tiếng Basque khi nói chuyện với người không quen biết; đó là một ngôn ngữ riêng tư mà chúng không chịu chia sẻ nơi công cộng." Với khao khát đưa niềm tự hào Basque trở lại khu vực, vào năm 2013 Edme-Sanjurjo và khoảng một chục tình nguyện viên đã tung ra một loại tiền tệ phụ, có giá trị tương đương với đồng euro. Mục đích là khơi dậy lại lòng yêu thích đối với cội nguồn văn hóa và ngôn ngữ của họ, và duy trì đồng tiền này lại bên trong xứ Basque thuộc Pháp bằng cách hỗ trợ các doanh nghiệp địa phương. Đến tháng 10/2018, đồng tiền phụ của họ, được đặt tên là eusko, hiện đang lưu hành với tổng mệnh giá tương đương 1 triệu euro, khiến nó trở thành thí nghiệm tiền tệ thành công nhất ở châu Âu, theo tờ The Local. Dễ được chấp nhận Ngày nay, 17 chính quyền địa phương và 820 cửa hàng, doanh nghiệp và hiệp hội địa phương ở xứ Basque thuộc Pháp đã chấp nhận đồng eusko là phương tiện thanh toán chính thức. Euskal Moneta - tổ chức in và quản lý đồng tiền này do Edme-Sanjurjo đứng đầu - cho biết mỗi ngày họ có thêm từ hai đến ba tài khoản đồng eusko được mở. Các doanh nghiệp tham gia được khuyến khích thiết kế song ngữ cho cửa hàng của họ. "Chúng tôi khuyến khích các chủ doanh nghiệp học một vài từ chào hỏi trong tiếng Basque và có càng nhiều biển hiệu bằng tiếng Basque ở cửa hàng của họ càng tốt, và chúng tôi giúp phiên dịch miễn phí nhờ vào các khoản trợ cấp công," ông Edme-Sanjurjo nói. "Điều này giúp những người trẻ thấy được tiếng Basque trong cuộc sống xã hội và không còn cảm thấy xấu hổ nữa." Mặc dù ý tưởng in đồng tiền riêng có vẻ cực đoan, nhưng khái niệm về đồng tiền phụ thì không phải là chuyện gì mới mẻ. Thật vậy, Euskal Moneta lấy cảm hứng từ Chiemgauer, một đồng tiền phụ đã được sử dụng ở vùng Chiemgau thuộc bang Bavaria Thượng, Đức, từ năm 2003. Thành phố cuối cùng còn bị chia cắt trên thế giới Phận đàn ông ở 'Vương quốc nữ nhi' bên hồ Lư Cô, Trung Quốc Chuyến hành hương tìm bát phở 'ngon nhất Việt Nam' Ngày nay, có từ 10.000 cho đến 15.000 loại tiền tệ phụ đang được sử dụng trên toàn cầu, trong đó 60 đồng tiền phụ là ở Pháp - quốc gia đã hợp pháp hóa chúng vào năm 2014. Đa số những đồng tiền địa phương được lưu hành ở châu Âu ở quy mô rất nhỏ - nhỏ đến mức thậm chí một số người dân còn không biết đến sự tồn tại của chúng, chẳng hạn như đồng bảng Brixton ở nam London, hay đồng pêche Paris mới được tung ra gần đây. Xứ Basque Tây Ban Nha cũng có một số đồng tiền phụ ở các khu vực, chẳng hạn như đồng ekhi. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có đồng tiền nào đủ lớn để cạnh tranh với đồng eusko. Có vẻ như đồng eusko khác hẳn các đồng tiền khác là do tính dễ thích nghi của nó. Khi các tài khoản đồng eusko trực tuyến được mở ra hồi năm 2017 - khiến nó trở thành đồng tiền phụ đầu tiên của Pháp có vừa tiền giấy vừa tiền điện tử, theo lời ông Edme-Sanjurjo - tốc độ chấp nhận đồng tiền này đã tăng lên. Hiện nay, mỗi tháng có 60.000 đồng eusko được đổi từ đồng euro sang, theo Euskal Moneta, và điều này khiến các cộng đồng khác ở châu Âu quan tâm, với hy vọng họ cũng có thể đạt được như thành công của đồng tiền phụ của xứ Basque thuộc Pháp. Chính sách khuyến khích "Viện Kinh tế Tuần hoàn xứ Wales đang chuẩn bị một bản báo cáo cho chính quyền xứ Wales. Liên hiệp tài chính thay thế Bỉ, vốn hỗ trợ cho hơn 20 đồng tiền địa phương của Bỉ, cũng đã liên hệ với Euskal Moneta. Chúng tôi cũng thường xuyên được liên hệ về các dự án tiền tệ địa phương từ trên khắp Tây Ban Nha," Jean-René Etchegaray, thị trưởng Bayonne và là chủ tịch của Cộng đồng Đô thị xứ Basque, nói với tôi. Tuy nhiên, việc thiết lập một đồng tiền phụ mới còn lâu mới là điều dễ thực hiện, và phải mất rất nhiều công sức để thuyết phục công chúng còn nghi ngờ, như Edme-Sanjurjo giải thích. "Lúc đầu, cho ra đời đồng eusko là việc rất khó," Edme-Sanjurjo nhớ lại. "Không ai biết gì về các đồng tiền địa phương cả. Họ nói 'Này, quý vị muốn tôi lấy đồng tiền khác à? Nhờ có đồng euro mà chúng ta đã xài đồng franc và đồng peseta, rồi giờ đây quý vị lại muốn đổi nữa sao? Đó là điều lạ lùng và không được hoan nghênh lắm khi người ta nhìn thấy nó lần đầu." Một mình trên đảo hoang của Na Uy 'Tấc đất cắm dùi' giữa lòng New York Nỗi ám ảnh của người Trung Quốc về những con số Tuy nhiên, đồng eusko nhanh chóng có được chỗ đứng trong quần chúng khi đạt được lượng lưu hành tương đối lớn trong thế giới nhỏ của các đồng tiền phụ. "Chỉ trong vòng sáu tháng đầu tiên sau khi phát hành, đồng eusko đã trở thành đồng tiền địa phương phát triển nhất ở Pháp," Edme-Sanjurjo nhớ lại. Mặc dù phần lớn các bảng hiệu vẫn còn dùng tiếng Pháp, du khách đến Bayonne có thể nhìn thấy những tấng bảng màu xanh bằng cả tiếng Pháp và tiếng Euskara: "Ở đây chúng tôi chấp nhận đồng eusko". Tôi đã học hỏi được rằng có hai cách để có được đồng eusko. Đầu tiên, bạn mở một tài khoản ở Euskal Moneta, trả khoản phí tối thiểu là 12 euro một năm và lựa chọn ủng hộ một hiệp hội địa phương nào đó, chẳng hạn một doanh nghiệp, trường dạy tiếng Basque hay câu lạc bộ bóng đá của trẻ em. Sau đó, bất cứ khi nào bạn đổi euro lấy eusko thì hiệp hội mà bạn ủng hộ sẽ được thưởng 3% giá trị số tiền được đổi, điều mà Edme-Sanjurjo gọi là 'lợi ích chung'. Công cụ văn hóa Tôi chọn đổi euro lấy eusko tại Văn phòng Du lịch Bayonne ở Grand Bayonne (du khách cũng có thể đổi tiền ở một số địa điểm khác) với mức phí 2 euro. Tôi được đưa cho những tờ tiền cùng với danh sách những cửa hàng chấp nhận và một cuốn từ điển tiếng Basque nhỏ. Đó là lần duy nhất tôi thấy địa chỉ website .org trên một tờ tiền giấy, và tờ tiền này tạo cảm giác là giống giấy hơn là những loại tiền khác mà tôi từng dùng qua. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là đồng eusko không phải là tiền thật. Trên tờ tiện có một số đặc tính an ninh, bao gồm mực vàng phản quang, dải kim loại chống làm giả, và, cũng giống như những tiền giấy do chính phủ in, có một đặc điểm được giữ bí mật nhằm chống lại nạn làm tiền giả hơn nữa. Việc đảm bảo an ninh cho đồng tiền sẽ bảo vệ giá trị của nó, một dạng tài sản kinh tế thay thế, đồng thời bảo vệ những lợi ích mà nó đem lại cho cộng đồng. Tại trường Poloko Hiriondo Ikastola, trường dạy tiếng Euskara chuyên sâu, 19 trong tổng số 58 gia đình giờ đây dùng đồng eusko để trả các khoản phí. Đối với một trường học nhỏ chỉ có 82 học sinh, tác động là có thật: lợi ích từ chương trình dùng đồng eusko lên đến 1.000 euro một năm và số tiền này được dùng để mua sách, văn phòng phẩm và các bữa ăn giàu dinh dưỡng hơn cho học sinh. "Đồng eusko là một công cụ quan trọng để hỗ trợ cho văn hóa," hiệu trưởng Maia Duhalde nói với tôi. "Nó khuyến khích xã hội học tiếng Euskara bên ngoài trường học. Khi ngôn ngữ Euskara được xuất hiện nhiều hơn, nó khuyến khích mọi người học, hoặc đối với những người đã biết ngôn ngữ này, họ sẽ thực tập nó nhiều hơn." Cũng giống như những gì đã xảy ra với các đồng tiền địa phương khác, Euskal Moneta cũng lập trình hệ thống để khuyến khích giữ và tiêu đồng eusko - đồng tiền này có thể được chuyển đổi lại thành đồng euro với mức phí 5%, và điều này tạo động lực để người dân giữ tiền eusko trong nền kinh tế địa phương. "Khoảng 84% doanh nghiệp chưa từng đổi từ đồng eusko sang đồng euro. Họ luôn tìm cách chi tiêu với các doanh nghiệp tại chỗ khác cũng dùng đồng eusko," Edme-Sanjurjo nói với tôi. "Ở Pháp và ở xứ Basque, chúng tôi tin vào quyền sống và làm việc ở nơi mình sinh ra. Ở vùng của chúng tôi, không có xí nghiệp hay trường đại học lớn nào, do đó chúng tôi phải xây dựng các hoạt động cho người dân để họ không bỏ đi tìm việc ở nơi khác," ông nói. Tạo liên hệ cộng đồng Tất cả những chủ cửa hàng chấp nhận đồng eusko ở Bayonne mà tôi hỏi chuyện đều nói rằng nguyên nhân cơ bản khiến họ chấp nhận đồng eusko là lợi ích tài chính mà nó đem lại. Bà Christelle Ksouri Perez, chủ L'Ambre Bleu, cửa hàng có đầy những sản phẩm nghệ thuật trang trí, bắt đầu chấp nhận đồng eusko chỉ 15 ngày trước khi gặp tôi. Bà nói rằng bà làm vậy để 'hỗ trợ các nhà buôn bán trong vùng và giúp tái phân phối trong thị trường địa phương'. Ngồi đối diện với bà, ông Serge Lamiscarre, chủ cửa hàng bán đồ cổ điển Intramuros Bayonne, cho biết ông tham gia vào đồng eusko một năm trước đây để 'thoát khỏi hệ thống tư bản và tạo ra cái gì đó khác biệt.' "Nó tạo ra một cộng đồng và mối liên hệ mới giữa mọi người," ông nói thêm. Tôi không thể ra về mà không tìm hiểu rõ hơn về tình cảm của họ đối với vấn đề ly khai, một chủ đề luôn quan trọng ở xứ Basque. "Có ai trong hai vị muốn có được một nhà nước Basque độc lập hay không?" tôi hỏi. Tất cả đều cười một cách lo lắng. "Tôi không ủng hộ độc lập," Ksouri Perez trả lời. "Hiện giờ tôi không sẵn sàng cho việc đó," Lamiscarre nói thêm. Ngồi đối diện với Lamiscarre và Ksouri Perez, tôi nhận ra rằng bất chấp những thay đổi mà đồng eusko mang lại, cuộc sống ở đây vẫn mang tính chất Pháp bao trùm và cần phải làm nhiều hơn nữa để làm hồi sinh lại tinh thần Basque còn đọng lại vốn ẩn giấu ở phía dưới. "Chúng tôi đã bắt đầu nghe tiếng Euskara nhiều hơn trong cuộc sống hàng ngày, nhưng như thế còn lâu mới đủ," Edme-Sanjurjo nói với tôi sau đó. "Chúng tôi phải làm cho mọi người tự hào nói tiếng Basque, vào tạo động lực cho những người mới đến học hỏi và dạy cho con cái họ biết. Đó là cách họ làm ở Catalunya. Nó sẽ mất một vài thập kỷ, nhưng chúng tôi sẽ cố gắng làm được." Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Travel.
Nhiều khái niệm liên quan đến 'công đoàn độc lập' thực ra đã bị 'né tránh' trong luật lao động sửa đổi của Việt Nam mới đây, theo khách mời của hội luận trực tuyến Bàn tròn thứ Năm của BBC News Tiếng Việt.	Thực hư chuyện 'công đoàn' độc lập được thừa nhận ở VN?	Còn nhiều câu hỏi được đặt ra xoay quanh việc liệu nhà nước Việt Nam có thực sự công nhận và cho phép các 'công đoàn độc lập' ra đời, đăng ký và hoạt động hay không Hôm 05/12/2019, từ Paris, nhà báo Tường An, trong khi bình luận về thực hư của việc công đoàn được pháp 'độc lập' ở Việt Nam hay không, trước hết cho rằng nhà nước và chính quyền Việt Nam có thể đã chịu một áp lực nào đó, mà không đương nhiên tự 'công nhận các quyền' liên quan đến thiết chế thuộc xã hội dân sự này: "Rõ ràng là có một áp lực, Việt Nam không đương nhiên mà công nhận những quyền này, hoặc là cũng không đương nhiên sửa đổi luật lao động. "Những câu hỏi đặt ra thực hư như thế nào, thì sau khi Luật lao động với 17 chương và 220 điều được thông qua, thì tôi thấy rất nhiều báo đài đã lên tiếng ca ngợi là Việt Nam đã có "công đoàn độc lập". Bàn tròn BBC: Thực hư công đoàn được 'độc lập' ở VN? Việt Nam thiếu kinh nghiệm về Công đoàn độc lập? VN: Nghiệp đoàn sau CPTPP 'không làm chính trị'? VN: Chính quyền có nên xem lại chính sách của mình? "Ngay cả tờ Le Courrier du Vietnam, tức là một tờ báo Tin Việt Nam bằng Tiếng Pháp cũng đã trích lời của Mỹ nói rằng Mỹ đã rất vui mừng và hoan nghênh việc Việt Nam thành lập công đoàn độc lập và cho đó là một sự thay đổi lịch sử trong luật lao động của Việt Nam. "Nhưng mà chúng ta đọc kỹ 220 điều đó và nhất là chương 13 là chương thành lập các tổ chức đại diện cho người lao động, chúng ta không tìm thấy một chữ nào nói lên tính độc lập. "Nó không có chữ độc lập và nó cũng không nói lên tính độc lập của cái gọi là tổ chức đại diện người lao động này." 'Biến mất và mơ hồ' Nhà báo, nhà hoạt động công đoàn độc lập Tường An (hay Ca Dao) quan ngại về các 'tổ chức đại diện người lao động', mà không phải là 'công đoàn độc lập', được nêu trong luật Lao động sửa đổi của Việt Nam Và vị khách này, người cũng được biết đến với tên gọi là nhà hoạt động Ca Dao, thành viên tổ chức Liên đoàn Lao động Việt tự do, bình luận thêm về quá trình sửa đổi luật lao động mới đây của Việt Nam: "Trong quá trình dự thảo từ tháng 3/2019, thì họ có nhắc đến một thuật ngữ là "nghiệp đoàn", đó là một thuật ngữ mà tôi là một thành viên của Liên đoàn Lao động Việt cũng đã dùng, để phân biệt với công đoàn của nhà nước hiện nay. "Nhưng sau rất nhiều lần hội họp để sửa đổi bản dự thảo, thì chữ "nghiệp đoàn" này, trong bản cuối cùng được thông qua, cũng đã biến mất, mà nó được gọi là 'tổ chức đại diện cho người lao động'. "Và trong tám điều ở chương 13 đó, thì chữ "đại diện" cũng biến mất đi, nó chỉ còn là 'tổ chức người lao động' mà thôi. Và nó có rất nhiều điều mơ hồ mà luật lao động mới này không nói rõ. "Chúng ta thấy luật lao động mới này có hai khái niệm, thứ nhất là Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam, là tổ chức công đoàn duy nhất hiện được hoạt động một cách hợp pháp tại Việt Nam. "Và cái thứ nhì mà họ gọi là 'Tổ chức người lao động', thì Tổng Liên đoàn lao động hoạt động theo luật Công đoàn, nhưng trong luật lao động mới này không nói rõ là 'Tổ chức đại diện người lao động' này sẽ hoạt động theo luật nào? "Điều này là điều rất quan trọng, bởi vì nếu tổ chức mới này bị chi phối bởi luật Công đoàn, thì nó có thực sự độc lập hay không? Bởi vì theo điều 1 của luật Công đoàn thì các tổ chức công đoàn là một bộ phận chính trị của nhà nước Việt Nam, nó có nhiệm vụ phải thực hiện những chỉ tiêu của Đảng, nó có nhiệm vụ phải bảo vệ chính quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa và nó phải nằm trong mặt trận Tổ quốc." 'Cam kết và thực hiện' Nhà quan sát xã hội dân sự Hoàng Hưng cho rằng công đoàn độc lập sẽ khả thi hơn nếu có thiện chí từ cả hai phía là nhà nước và xã hội dân sự Từ Sài Gòn, dịch giả Hoàng Hưng, một nhà quan sát xã hội dân sự và hoạt động báo chí thuộc ban vận động thành lập Văn đoàn Độc lập ở Việt Nam, nói: Hoàng Hưng: 'XH dân sự lớn mạnh nhờ mạng' VN: Nhà hoạt động công đoàn tố "bị khủng bố" "Tôi thì tôi thấy ý tưởng mà Quốc hội Việt Nam thông qua luật lao động trong đó có điều khoản nói rằng, tôi không nghiên cứu sâu về các vấn đề chính trị, nhưng đại khái có thể đưa ra một ý tưởng nào đó rằng đến một ngày nào đó có thể cho phép lập nghiệp đoàn, hay tổ chức công nhân mà không phải ở trong hệ thống công đoàn mà do Đảng Cộng sản chỉ huy, đại khái như thế và coi như là 'công đoàn độc lập'. "Tôi thấy thực chất cái này, nói thật, chủ yếu cũng là đối phó với những sức ép phải có cái đó thì mới ký được những hiệp định kinh tế vân vân với châu Âu gì đó thôi, chứ còn khi nào mà Đảng Cộng sản chấp nhận là có luật lập hội, tôn trọng quyền tự do lập hội của tất cả các xã hội dân sự, không cứ là công nhân, mà thực sự chúng tôi là nhà văn hay nhà báo, thì lúc đó mới là thực sự." Từ Hà Nội, Tiến sỹ Nguyễn Xuân Diện, một blogger và nhà quan sát xã hội dân sự bình luận từ quan điểm của mình: "Việc luật Lao động mới vừa được Quốc hội Việt Nam thông qua thì có chính thức thừa nhận Việt Nam có một cái gọi là 'công đoàn độc lập', tất nhiên là không phải ngay lập tức mà phải chờ đợi một số năm nữa. "Thì đấy là một tin vui mà báo chí nước ngoài đã ghi nhận, nhưng đây không phải là bản thân nội tại của một cuộc đấu tranh của những nhà tranh đấu của Việt Nam ở trong nước mà nó có được điều đó, mà đây chủ yếu do sức ép của quốc tế, trong những điều kiện mà quốc tế nêu ra khi mà Việt Nam hội nhập sâu hơn, đó là điểm thứ nhất. "Điểm thứ hai, tôi hoàn toàn nhất trí với nhà báo Tường An là có thực sự trở thành công đoàn độc lập thực sự hay không? Thì đây chính là những điều mà cần phải có sự đấu tranh trực tiếp nữa của những người công nhân, lao động ở trong nước. Tiến sỹ Nguyễn Xuân Diện đặt câu hỏi về việc các 'công đoàn độc lập' sẽ nhận kinh phí hoạt động từ đâu và có thực sự độc lập với giới chủ và nhà nước hay không? "Bởi vì chỉ có sự đấu tranh, một cách đòi hỏi thực sự, thì chữ 'độc lập' hay 'công đoàn độc lập' ở trong Bộ luật lao động mới thành ra sự thật của lịch sử trong xã hội, chứ nếu không, nó chỉ có mãi ở trên giấy. "Việt Nam đã từng cam kết rất nhiều với quốc tế về những điều này, điều khác, nhưng việc thực hiện nó như thế nào mới là điều quan trọng." 'Triển vọng và chế tài' Từ London, ông Đoàn Xuân Kiên, một nhà quan sát khác về xã hội dân sự, nguyên Chủ nhiệm Tạp chí Thông luận, thuộc Tập hợp Dân chủ đa nguyên, nói: "Tôi chỉ muốn góp thêm một góc nhìn là từ mặt vận động, sinh hoạt xã hội dân sự, để mà nhìn vấn đề này. Đồng ý là luật Lao động mới nó là một kết quả của sức ép quốc tế đối với nhà nước Việt Nam, để có thể sống sót trong những sinh hoạt cộng đồng thế giới, cái đó là tiến trình bắt buộc phải tới của sinh hoạt nhà nước. "Nhưng cùng một lúc, như anh Nguyễn Xuân Diện cũng đã nói, là người Việt Nam đã phải đấu tranh rất vất vả để có được những cái mà chúng ta thấy ngày hôm nay, mà thí dụ như với anh Hoàng Hưng là cụ thể lắm rồi, (vận động) Văn đoàn Độc lập gặp bao nhiêu khó khăn, thậm chí không thấy ánh sáng cuối đường hầm. Ông Đoàn Xuân Kiên (phải), nguyên Chủ nhiệm Tạp chí Thông luận, thuộc Tập hợp Dân chủ Đa nguyên, cho rằng công đoàn độc lập và xã hội dân sự có lợi cho nhà nước và xã hội và nhà nước không nên e sợ "Chúng ta thấy rằng nhìn ở mặt vận động xã hội, tôi không bi quan, tôi chỉ thấy rằng phải tới một thời điểm nào đó, có một sự ý thức của cộng đồng, của xã hội, thì mọi chuyện mới có thể có những sự thay đổi, tiến triển và khi mà chúng ta không đồng lòng với sinh hoạt nằm trong một sự kiểm soát chặt chẽ, một tổ chức tình nguyện hay một tổ chức dân sự, mà lại bị chặt chẽ trong một hệ thống chính trị của nhà nước, thì nó mất tính cách tự lập, mất tính cách độc lập của nó. "Nhưng mà vẫn phải có một vận động xã hội để sinh hoạt xã hội dân sự nó có thể tạo được những thành quả trong tương lai." Trước câu hỏi, liệu có cần có một biện pháp, hay thậm chí là 'chế tài' nào đó để các cam kết, nếu có, liên quan công nhận 'công đoàn độc lập' ở Việt Nam được tôn trọng, nhà báo và nhà hoạt động công đoàn độc lập Tường An từ Paris, nói với BBC: Thương lượng tập thể với vai trò của tổ chức công đoàn, nghiệp đoàn độc lập được cho là một nhu cầu và đòi hỏi chính đáng trên thực tế tại nhiều quốc gia văn minh và phát triển ở quốc tế từ lâu nay "Một điều mà chúng ta chắc chắn sẽ xảy ra là họ (chính quyền) sẽ sử dụng những hành lang pháp lý để ngăn cản sự phát triển của các tổ chức này, tức là họ sẽ đưa ra những nghị định, những nghị quyết để giới hạn những tổ chức này. "Cho nên bà nghị viên của Liên minh châu Âu (EU), trong ủy đàm phán về hiệp định ban thương mại EVFTA, bà Saskia Bricmont, cũng nói rằng: "Trước khi sửa đổi luật Lao động, thì Việt Nam phải sửa đổi lại Luật hình sự." "Điều đó rất là đúng, vì nếu không họ sẽ sử dụng những luật Hình sự bên cạnh đó để mà kết tội những người muốn thành lập và một điều mà tôi nghĩ rằng rất có thể xảy ra: "Việt Nam sẽ tìm cách qua mặt thế giới, qua mặt EVFTA bằng cách là họ sẽ chuyển những công đoàn cơ sở thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trở thành những công đoàn mà chúng ta tạm gọi là giữa hai dấu ngoặc kép "độc lập". "Tức là ở trong luật Lao động mới này họ gọi là những 'Tổ chức đại diện cho người lao động', họ sẽ chuyển từ những công đoàn cơ sở này thành những tổ chức người lao động đó, nhưng như từ trước đến nay họ vẫn kết hợp với chủ sở hữu người lao động để ngăn cản những công đoàn độc lập thực sự, những tổ chức đại diện thực sự cho người lao động phát triển," nhà hoạt động nói. Từ góc nhìn của mình, Tiến sỹ Nguyễn Xuân Diện bình luận thêm: "Việc có thành hiện thực hay không thì đòi hỏi hai phía. Một là phía quốc tế người ta sẽ luôn luôn giám sát, luôn luôn theo dõi, luôn luôn xem thực hư như thế nào, người ta sẽ có những đoàn đi vào Việt Nam để điều tra xem thực hư như thế nào, đấy là điểm thứ nhất. "Điểm thứ hai là ở trong nước, những nhà tổ chức hoạt động xã hội phải vận hành công đoàn độc lập như thế nào. Thì tôi nghĩ rằng việc có công đoàn độc lập, người ta chỉ đòi những quyền lợi của họ và những sự đúng đắn của họ giống như lâu nay thôi, chứ không có cái gì mà phải sợ hay phức tạp cả. "Mà hội nhập thì phải chấp nhận và tôi tin rằng là công đoàn độc lập sẽ được vận hành, sẽ được tổ chức và nhà nước sẽ thấy được những cái lợi ở trong đó và nó không có gì nguy hiểm cho nhà nước và chế độ cả," blogger và nhà quan sát nói với Bàn tròn thứ Năm của BBC từ Hà Nội. Mời quý vị bấm vào đường dẫn này để theo dõi Bàn tròn thứ Năm hôm 05/12/2019 liên quan đề tài nêu trên.
Nếu đi thăm Hoa Kỳ, Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng sẽ đến một nước Mỹ đang có cuộc 'đọ găng' kinh tế và địa chính trị với Trung Quốc.	Kỳ vọng Mỹ - Việt nếu Chủ tịch Trọng thăm Hoa Kỳ	Việt Nam bị tác động từ hai cường quốc Trung Quốc và Hoa Kỳ Vì Việt Nam được cho là đang 'hưởng lợi' từ thương chiến Mỹ - Trung, đây là dịp nhìn nhận các kỳ vọng trong và ngoài từ một chuyến thăm cao cấp của lãnh đạo Việt Nam sang Hoa Kỳ sau khi Hà Nội đăng cai tổ chức hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều. BBC News Tiếng Việt phỏng vấn Tiến sỹ Phạm Đỗ Chí từ Hoa Kỳ về chủ đề này. BBC:Trang Nikkei Asian Review trong bài mới đây của Tomoya Onishi cho rằng Việt Nam hưởng lợi nhiều từ thương chiến Mỹ - Trung, với xuất khẩu từ Việt Nam sang Hoa Kỳ tăng mạnh, vậy thực chất câu chuyện là gì thưa ông? TS Phạm Đỗ Chí: Như tôi đã nêu lên cùng điểm này trước đây, Việt Nam đã hưởng lợi nhiều từ thương chiến đó từ giữa năm 2018, không phải chỉ từ xuất khẩu tăng sang Mỹ thay các mặt hàng Trung quốc bị áp thuế suất, nhưng đáng kể hơn nữa là tác động lên một số doanh nghiệp ngoại quốc dời trụ sở từ Trung Quốc sang Việt Nam, nhất là thành phố Sài Gòn. Chủ nghĩa Xã hội đang 'nhen nhóm' ở Mỹ? NV Nguyễn Tâm: 'Đảng Dân Chủ khó lật ngược thế cờ' Bầu cử giữa kỳ Mỹ: 5 nhận xét quan trọng Lượng đầu tư FDI tiếp tục dâng cao, số doanh nhân và công nhân ngoại quốc, nhất là Nhật Bản, đã gây ảnh hưởng đáng kể lên nhu cầu tìm văn phòng và nhà ở tại các thành phố lớn. Mức sống vốn đã lên cao ở các thành phố vì giới trung lưu trong nước nay lại tăng thêm do mãi lực từ người nước ngoài, và là động lực cho tăng trưởng kinh tế được kỳ vọng duy trì ở mức 7% của năm ngoái. BBC:Hoa Kỳ rộng tay hơn cho hàng hóa Việt Nam trong khi đang ngăn chặn hàng TQ? Hay đây chỉ là một ý kiến từ Nhật Bản, nước đối thủ của Trung Quốc từ lâu muốn 'hướng Nam' và thúc đẩy quan hệ với Việt Nam để 'san sẻ rủi ro' khi đầu tư vào TQ? Hoa Kỳ thực chất không muốn "rộng tay" hơn với hàng Việt Nam, như Tổng thống Trump đã tuyên bố trước đây là cần giảm mức nhập siêu từ Việt Nam và có lẽ ông sẽ nêu quan điểm này với Chủ tịch Nước Việt Nam. Tuy nhiên rõ ràng là Nhật Bản đã tiên liệu trước đầu tư và sản xuất quốc tế sẽ chạy bớt khỏi Trung Quốc để sang Việt Nam, là nước cũng được dự đoán sẽ mong thiết lập thế "đối tác chiến lược" với Mỹ và nhờ đó sẽ được xuất hàng sang dễ dàng hơn. Tất nhiên phải kể đến chiến lược lâu dài của Nhật là bớt tập trung đầu tư vào một chỗ như Trung Quốc và đặt thêm đầu cầu ở Việt Nam (thay vì Thái Lan được coi có tình trạng chính trị bất ổn) như một đối tác chiến lược mới trong lâu dài, bên cạnh mối lo an ninh quân sự ở Biển Đông như các nước trong khối Ấn Độ- Thái Bình Dương. BBC:Tình hình Hoa Kỳ hiện ra sao? Tổng thống Donald Trump đã 'thoát hiểm chính trị' sau vụ điều tra của Robert Mueller hay chưa? Biểu tình chống ông Trump ở Washington TS Phạm Đỗ Chí: Tình hình nước Mỹ nói chung vẫn ở vị thế ổn định của cường quốc đứng đầu với kinh tế tăng trưởng mạnh ở mức 3%, thất nghiệp mức thấp kỷ lục, lạm phát cũng chưa bật lại cao như nhiều quan sát viên lo ngại sau chuỗi kinh tế phục hồi kéo dài 10 năm và thị trường chứng khoán vẫn quanh mức cao kỷ lục. Nhưng tình hình chính trị ở thủ đô Washington vẫn là "mối bòng bong" quanh cá nhân TT Trump, với các thượng nghị sĩ và hạ nghị sĩ đảng Dân Chủ vẫn nhăm nhe "ăn sống nuốt tươi" ông này nếu có thể được, dù Bản Tóm tắt của Báo cáo Mueller do Bộ Tư Pháp soạn đã chỉ ra là Tổng thống Trump không "đi đêm" với Nga để thắng cuộc bầu cử tháng 11/2016. Các quan chức và phe chống đối ông Trump tiếp tục nhằm vào hai điểm chính sau: Có thể tiên đoán Tổng thống Trump sẽ tiếp tục điên đầu với các nguồn dư luận liên hệ, nhưng thực tế mà nói ông không còn chịu mối đe dọa phải rời Nhà Trắng do luận tội (impeachment) vì kết án đi đêm với Nga hay cá nhân ông Putin. Vả lại, đảng Cộng Hòa vẫn nắm giữ Thượng viện, chuyện đó không thể xảy ra dù với đồng ý của Hạ viện do đảng Dân Chủ nắm giữ. Một chi tiết đáng để ý khác là tiếng nói đang lên của một nhóm nhỏ trong đảng Dân Chủ như TNS Bernie Sanders hay thành viên Hạ viện trẻ tuổi Alexandria Ocasio-Cortez, đòi áp dụng một số chính sách kinh tế của Chủ nghĩa Xã hội (CNXH) cho chính Hoa Kỳ, nước tư bản cầm đầu thế giới. Họ đang hô hào chuyện tăng bội chi ngân sách để áp dụng một số dịch vụ miễn phí quan trọng trong giáo dục và y tế, là hai điểm "huyết mạch" trong bất kỳ xã hội nào. Một số tờ báo lớn khuynh tả có ảnh hưởng cũng kêu gọi ủng hộ các nghị trình này. Đáng kể nữa là có cả một giáo sư của Stony Brook University ở New York, bà Stephanie Kelton, lên tiếng ủng hộ nhóm Dân Chủ này với các chi tiêu xã hội sẽ rất lớn nêu trên dù có làm bội chi ngân sách nhảy vọt. Hai ông Kim Jong-un và Donald Trump hôm 27/02 ở Sofitel Legend Metropole, Hà Nội Bà đã nêu ra một 'Lý thuyết Tiền tệ Hiện đại' (Modern Monetary Theory—MMT), theo đó bội chi ngân sách của Mỹ dù khổng lồ chăng nữa cũng "không còn là mối lo" và Mỹ có khả năng vay nhiều hơn nữa. Trong khi giới kinh tế gia dòng chính vẫn lo tác động của các chính sách này lên lạm phát và giá trị của đồng đô la Mỹ, do vay mượn quá sức. Tóm lại, lúc này ai nói gì cũng được vì "lời nói không bị đánh thuế". Nhưng vào giữa năm tới 2020 lúc mùa tranh cử Tổng thống Mỹ trở lại, lời phán đoán cuối cùng cho Chủ nghĩa Xã hội của người dân Mỹ mới có thể biết được, và ông Trump nếu còn sức khỏe ra tranh cử sẽ gặp may mắn bất ngờ nếu có chống đối lớn với vấn đề không mới này. BBC: Trở lại với thương chiến Mỹ - Trung? Tình hình hiện đang ở đâu? TS Phạm Đỗ Chí: Trái với dự đoán rộng rãi của giới truyền thông vào cuối tháng Hai, cuộc gặp 'chốn thân tình' của ông Trump đã hẹn với ông Tập Cận Bình ở Mar-a-Lago, Floriday đã không xảy ra cuối tháng Ba 2019. Lý do chính nêu ra phía Mỹ là Trung Quốc chưa sẵn sàng để đạt đến một bản thương thảo quy mô, theo đòi hỏi của năm phái đoàn Mỹ liên tiếp lúc họp ở cả hai nước, xứng đáng để hai ông ký trong một kỳ họp thượng đỉnh. Mặt khác theo nguồn tin hành lang không chính thức từ Washington, có thể Tổng thống Trump đã học được bài 'chua cay' từ cuộc họp thượng đỉnh với ông Kim Jong-un của Triều Tiên, là không để đối tác lợi dụng tên tuổi của mình (Trump) nhằm quảng cáo nâng cao uy tín riêng trong nước của họ. Đi họp khi đối tác chưa sẵn sàng cũng vô ích. Ngoài ra còn có nhận định ngoài lề là ông Kim Jong-un có thể đã có tin tức sai lạc từ nguồn nào đó và đánh giá sai thế chính trị nội bộ của ông Trump buổi họp cuối hôm 28/2/19 ở Hà Nội - cả đêm trước ông Trump phải ngồi khách sạn xem tin các Nghị sĩ Hạ viện thuộc Đảng Dân Chủ vạch tội mình qua kết án của người luật sư cũ là ông Cohen - nên nghĩ là ông Trump đang ở "thế yếu" ở thủ đô Mỹ và cần một 'good deal ở Hà Nội' bằng bất cứ giá nào. Và Bình Nhưỡng đã đòi Mỹ phải bỏ hết cấm vận, như điều kiện để Triều Tiên tiến tới các bước phi hạt nhân hóa. Kết quả là gì? Tổng thống Trump đã bỏ tiệc trưa đi về ngay Mỹ ở thế mạnh. Có ý kiến cho rằng Việt Nam hưởng lợi từ bối cảnh Thương chiến Mỹ - Trung đang diễn ra và chưa đàm phán xong Từ các kinh nghiệm trên, phái đoàn Mỹ đang thương thảo lần 6 ở ngay thủ đô Hoa Kỳ và hy vọng là lần cuối cùng với đoàn cấp cao Trung Quốc do ông Lưu Hạc dẫn đầu. Nội dung xoay quanh bốn vấn đề chính: BBC:Nếu xảy ra chuyến thăm của TBT- CT Nguyễn Phú Trọng sang Hoa Kỳ tới đây, thì kỳ vọng từ các bên mà ông ghi nhận cho chuyến thăm Mỹ như vậy là gì? Nhà Trắng mong đợi gì và có kỳ vọng quá cao vào một vai trò của Việt Nam trong khu vực hay không? TS Phạm Đỗ Chí: Việc mời Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng sang thăm Mỹ phần nào thể hiện nhã ý cám ơn của Tổng thống Trump với việc Việt Nam giúp tổ chức chu đáo kỳ họp thượng đỉnh Trump-Kim ở Hà Nội như nêu trên. Phần khác, Hoa Kỳ cũng muốn khuyến khích và nêu cao vai trò của Việt Nam trong khu vực, và trông chờ Việt Nam hỗ trợ chiến lược mới của Tổng thống Trump trong việc thành lập liên minh 'Ấn Độ-Thái Bình Dương' được đề cập rộng rãi trong giới truyền thông, như đối trọng với Chiến lược 'Vành Đai và Con Đường' của Trung Quốc và nhất là ngăn chặn tham vọng của Trung Quốc ở Biển Đông. Về phần Việt Nam, chắc chắn Chính phủ Việt Nam sẽ nhân dịp này nâng cao thế đứng của đất nước mình trên trường quốc tế, và thiết lập thế đối tác chiến lược với Hoa kỳ - ả về thương mại và an ninh quân sự. Dù kỳ vọng này có thể là tế nhị trong thế ngoại giao với Trung Quốc; tuy nhiên với thành tích lịch sử về "đu dây chính trị", Việt Nam hy vọng sẽ có thể vượt qua các trở ngại về mặt này mà sẵn sàng thương thảo với Mỹ. Riêng nhân dân Việt Nam, theo ý riêng của tôi, cũng sẽ đặt rất nhiều kỳ vọng vào chuyến đi này của ông Trọng, khi mà nhiều ý kiến tin rằng có không ít người dân Việt Nam vẫn ủng hộ nồng nhiệt ông Trump, với các chính sách nội bộ làm cho "nước Mỹ mạnh" và chiến lược cương quyết đối phó với Trung Quốc ở Biển Đông, và là hy vọng bảo vệ an ninh và sự toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam trong tương lai. Người dân cũng mong mỏi ông Trọng sẽ đem đến thông điệp của một Việt Nam tương lai sẵn sàng cải cách thể chế theo hướng dân chủ, dẫn dắt nền kinh tế theo hướng thị trường thật sự để trở thành một đối tác chiến lược xứng đáng của Mỹ ở Á châu. Nếu các mong ước thiết tha này của cả dân tộc Việt Nam gồm gần 100 triệu người, tính cả cộng đồng hải ngoại gồm 4 triệu người, được Chủ tịch Trọng và chính phủ của ông thực hiện, các kỳ vọng nêu trên của Hoa Kỳ với Việt Nam không phải là không khả thi. Xem thêm: Trump đang tìm cách đối phó thâm hụt ngân sách? Biếm họa Việt Nam đón Tết Kỷ Hợi 2019 Trump - Kim có chọn VN để họp thượng đỉnh?
Thực ra Philippines không khởi kiện Trung Quốc ra một Tòa án quốc tế như báo chí viết mà chỉ khởi kiện yêu cầu một Hội đồng trọng tài - do các bên tranh chấp lựa chọn trọng tài viên – giải quyết tranh chấp.	Kiện TQ, Philippines muốn điều gì?	Tiến sỹ Nguyễn Vân Nam Gửi tới BBC từ Sài Gòn Dân Philippines biểu tình trước lãnh sự quán Trung Quốc ở Manila Theo điều 287, khoản 1 của Công ước Luật biển của Liên Hiệp Quốc (UNCLOS), để giải quyết tranh chấp liên quan đến lý giải hoặc áp dụng UNCLOS, mỗi nước thành viên có quyền chọn một hoặc các công cụ sau: - Tòa án biển quốc tế theo qui định tại Phụ lục VI (Trụ sở tại Hamburg, CHLB Đức) - Tòa án quốc tế (trụ sở tại The Hague, Hà lan) - Hội đồng trọng tài được thành lập theo phụ lục VII - Hội đồng trọng tài được thành lập đặc biệt theo phụ lục VIII Theo điều 2 Phụ lục VII, mỗi nước thành viên can dự vào tranh chấp có quyền chọn ra bốn trọng tài viên từ danh sách trọng tài viên do Tổng thư ký Liên hiệp quốc (LHQ) lập, để dựa vào đó hai bên chọn ra năm (5) trọng tài viên của Hội đồng xét xử. Trong danh sách tám (8) trọng tài này, mỗi nước được chọn một trọng tài. Ba trọng tài còn lại sẽ được các nước cùng lựa chọn theo nguyên tắc nhất trí. Đạt mục tiêu lớn Nếu chú ý rằng các Tòa án quốc tế nêu trên dù được Liên hiệp quốc thành lập nhưng vẫn không phải là một cơ quan của Liên hiệp quốc và trình tự giải quyết tranh chấp bằng Hội đồng Trọng tài phải tuân theo nguyên tắc được các bên cùng đồng ý thực hiện, thì có thể khẳng định rằng Philippines chưa khởi kiện Trung quốc ra Tòa án quốc tế, mà ra Hội đồng Trọng tài. Một hình thức tuy ít làm Trung Quốc „mất mặt nhất, nhưng cơ hội thành công cũng thấp nhất. "Sau nhiều lần trưng bày 'bằng chứng vi phạm' của tàu thuyền Trung Quốc trên biển, nay Philippines quyết định đưa ra trọng tài quốc tế" Tuy nhiên, chỉ cần chính thức gửi đơn khởi kiện, Philippines đã ngay lập tức đạt được những mục tiêu lớn, rất quan trọng: Chủ động tự bảo vệ ngăn chặn nguy cơ Trung Quốc có thể sử dụng vũ lực. Là thành viên LHQ, Trung Quốc có nghĩa vụ phải giải quyết tranh chấp với một nước thành viên LHQ khác một cách hòa bình theo khoản 03 điều 2 Hiến chương LHQ (HCLHQ). Điều 279 UNCLOS khẳng định lại nghĩa vụ này của các nước ký kết UNCLOS khi có tranh chấp liên quan đến lý giải, áp dụng UNCLOS. Nói một cách khác, một biện pháp sử dụng vũ lực để giải quyết tranh chấp chỉ có thể được công đồng quốc tế „nhắm mắt cho qua như một biện pháp cuối cùng, nếu tất cả mọi cố gắng sử dụng các biện pháp hòa bình khác đều vô hiệu. Philippines đã chính thức yêu cầu Trung Quốc giải quyết tranh chấp bằng một Hội đồng Trọng tài theo qui chế của LHQ. Trung Quốc có thể từ chối, nhưng như vậy cũng đồng nghĩa là từ chối một cách giải quyết hòa bình. Cho đến khi Trung Quốc vẫn từ chối cách này, thì Trung Quốc vẫn không có lý do gì để can thiệp vũ lực chống Philippines. Nếu không, Trung Quốc phải tính đến những rủi ro rất lớn như: Ngoài các nghị quyết lên án của Đại hội đồng LHQ, căn cứ Chương VII Hiến chương Liên Hiệp Quốc, Hội đồng Bảo an có quyền quyết định thực hiện mọi biện pháp cần thiết từ trừng phạt kinh tế đến can thiệp bằng vũ lực đối với nước vi phạm. Trước mắt, nếu sử dụng vũ lực chống Phillipin, Trung Quốc có thể chỉ bị Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc lên án. Hội đồng Bảo an sẽ không thể quyết định được bất cứ biện pháp nào chống Trung Quốc vì nước này có quyền phủ quyết. Nhưng uy tín của Trung Quốc sẽ giảm mạnh, sự nghi ngại của cộng đồng quốc tế về ý thức tôn trọng các cam kết quốc tế của Trung Quốc cũng tăng mạnh. Tuy nhiên, nếu việc Trung Quốc sử dụng vũ lực thực sự ảnh hưởng đến quyền lợi của cộng đồng quốc tế (chẳng hạn xung đột kéo dài, nghĩa là Philippines chỉ cần cầm cự không cho Trung Quốc đánh nhanh, thắng nhanh), thì nguyên tắc đặt quyền lợi chung của cộng đồng quốc tế lên trên chủ quyền quốc gia sẽ được áp dụng. Khi đó các nước hoặc khối liên minh quân sự sẽ can thiệp để chấm dứt xung đột mà không cần phải được sự cho phép của Hội đồng bảo an LHQ (Như khối NATO đã tấn công vào Kosovo năm 1999). Có thể nói, lúc đó Trung Quốc sẽ phải đối đầu với cả thế giới. Khẳng định vùng biển được Philippines nói đến không phải là của Trung Quốc vì đang là vùng tranh chấp. Philippines khẳng định chủ quyền trên đảo Pagasa (Thị Tứ) Nếu Trung Quốc, trong vòng 30 ngày sau khi nhận được đơn kiện, không chọn một trọng tài, cũng không cùng Philippines chọn ba (3) trọng tài khác, Chánh án tòa án biển quốc tế sẽ chọn các trọng tài đó. Công nhận tranh chấp Việc công bố quyết định chọn trọng tài này (nếu có) cũng chính là sự công nhận, dù gián tiếp, vùng biển diễn ra các tranh chấp là vùng biển tranh chấp chứ không phải là vùng biển chỉ của Trung Quốc. Chính thức quốc tế hóa, đa phương hóa việc giải quyết tranh chấp với Trung quốc. Philippines đã công khai chọn cách giải quyết xung đột theo đúng qui định của các Thỏa ước, Hiệp định quốc tế. Khi cách thức này không thể thực hiện do sự bất hợp tác của Trung Quốc, thì cộng đồng quốc tế buộc phải: Thật ra, UNCLOS và Qui chế Tòa án biển quốc tế mở ra hàng loạt khả năng khác nhau để giải quyết tranh chấp giữa các nước thành viên, đủ sức buộc một nước thành viên dù có các tuyên bố bảo lưu khi gia nhập vẫn có thể bị đưa ra xét xử. Chẳng hạn, Tòa án biển quốc tế cũng là Tòa án quốc tế đầu tiên trên thế giới còn cho phép cả cá nhân và các pháp nhân khác không phải là Nhà nước (chính phủ) được khởi kiện yêu cầu giải quyết các tranh chấp liên quan đến việc lý giải hoặc áp dụng UNCLOS. Do theo đuổi nhiều mục tiêu khác nhau, Phillipin trước tiên chỉ muốn kiện tại Hội đồng trọng tài. Bài thể hiện quan điểm của Tiến sỹ Nguyễn Vân Nam, Giáo sư Luật từ CH Liên Bang Đức, hiện đang hành nghề tư vấn ở Sài Gòn. Thêm về tin này Chủ đề liên quan
Phụ nữ có khả năng ít hơn 1/3 so với nam giới để khởi đầu một doanh nghiệp. vậy làm thế nào biến ý tưởng thành thành công? Sau đây là sự hỗ trợ và lời khuyên của 3 phụ nữ.	Vì sao phụ nữ khó làm thêm việc phụ kiếm sống?	Emma Gannon từng làm việc ở ngành truyền thông xã hội nhưng giờ đây kiếm với tư cách một blogger. Liệu rốt cuộc năm 2018 có sẽ là năm mà dự án yêu quý của bạn đem lại tiền tài không? Đáng buồn thay, đối với hầu hết phụ nữ, giấc mơ này ít có khả năng trở thành hiện thực. Nghiên cứu từ ngân hàng Anh NatWest thấy rằng phụ nữ có khả năng ít hơn 1/3 so với nam giới để khởi đầu một doanh nghiệp, với nỗi sợ thất bại là rào cản chính. Vậy điều gì ngăn trở phụ nữ chúng ta? Là một blogger, là người đăng tải các tệp tin podcast trên mạng và là nhà văn, Emma Gannon có một lý thuyết. Bà nghĩ rằng phụ nữ đang trải qua một khủng hoảng kết hợp về tự tin. “Chúng ta có tất cả các công cụ, có sự kết nối wi-fi, có tất cả những người truyền cảm hứng quanh ta, lúc nào chúng ta cũng thấy những điều người khác đang làm trên truyền thông xã hội. Nhưng hiện có một điều gì đó cản đường chúng ta.” Bà nói ba thách thức chính đang ngăn cản là: thời gian, tiền bạc và sự tự tin. “Tôi nghĩ rằng nếu chúng ta có thể chinh phục chúng thì ta sẽ có thêm nhiều doanh nghiệp.” Otegha Uwagba là người sáng lập Women Who, một tổ chức kết nối và hỗ trợ phụ nữ trong các ngành công nghiệp sáng tạo. Bà làm việc với những phụ nữ điều hành doanh nghiệp, hoặc như một nghề tay trái hoặc một nghề chính thức. “Điều thực sự quan trọng là xác định một góc thị trường và tìm được cái gì đó mà người khác không làm,” bà nói. Nếu bạn không làm một cái gì đó hoàn toàn mới mẻ thì việc có một điểm bán hàng độc nhất (xoay quanh một ý tưởng đang có) là rất quan trọng. “Đó là chìa khóa đến thành công.” Dậy sớm để làm việc cho dự án của mình trước khi bắt đầu công việc trong ngày thì hiệu quả hơn nhiều so với làm việc muộn về ban đêm Tìm kiếm cơ hội Laura Mudie biết rất rõ việc tìm kiếm một góc thị trường riêng. Sau khi có bằng y tá ở tuổi 20; cô phát hiện ra một khoảng trống trong thị trường cho đồng hồ đeo tay của y tá. Cô nhận xét thấy đồng hồ tiêu chuẩn của y tá là “bằng bạc đơn giản trông rất nhàm chán, và tôi nghĩ, ‘tại sao lại không làm cho nó vui mắt hơn chút nữa’.” Vì vậy, cô đã tạo ra các thiết kế khác nhau với hình “hoa, mèo, chó và gần như tất cả những gì ta có thể nghĩ ra”. Ở tuổi 23, cô đặt chuyến bay tới Trung Quốc để bàn với một số nhà máy về chế tạo các sản phẩm của mình, thế là công việc bắt đầu. “Hồi đó là hơi liều,” cô thừa nhận. “Tôi hoàn toàn không được đào tạo về kinh doanh. Tôi còn rất trẻ. Ở tuổi đó, tôi không sợ gì cả. Tôi đã đi du lịch ở Châu Á rồi ... điều đó có vẻ chẳng có gì là lớn lao vào thời đó. Bây giờ khi tôi kể câu chuyện của mình cách đây 10 năm, người ta không thể tin được. Nhưng vào thời đó, có vẻ như đó là việc làm tự nhiên. “Chúng tôi đã thực sự có lợi nhuận trong năm đầu, điều này rất bất thường”, cô nói. “Tôi nghĩ chúng tôi đã may mắn bởi vì những người mua sản phẩm của chúng tôi sau đó hàng ngày khi làm việc đã đeo nó trước mắt các khách hàng tiềm năng.” Có được lợi nhuận ngay lập tức không phải là quy luật cho một người khởi nghiệp non nớt, vì vậy bạn có nên làm điều đó không nếu như bạn bị mất tiền? Bà Uwagba không nghĩ thế. “Rõ ràng việc có một mạng lưới an toàn, có thể là cố gắng tiết kiệm một chút tiền từ trước sẽ thực sự giúp bạn khi đi công việc gặp khó khăn, và rõ ràng là rất nhiều doanh nghiệp không có lãi ngay tức khắc. Nhưng tôi thực sự hy vọng rằng tiền không phải là một trở ngại cho phụ nữ khi bắt đầu kinh doanh.” Nếu bạn đã có một việc làm thì sẽ có rủi ro khi bỏ việc để tập trung 100% vào nghề sinh lãi phụ của mình. Và đừng tiêu phí nhiều thời gian làm việc cho dự án riêng của mình. Đó là một trong những điều đầu tiên mà Uwagba nói với những người đang cố gắng cân bằng các dự án phụ của họ: đừng gây nguy hại cho công việc chính và nguồn thu nhập chính của mình. “Chỉ nên cố gắng dậy sớm hơn và dành cho nó vài giờ trước khi đi làm. Đó là điều tôi đã làm khi cố gắng để dự án Women Who có thể cất cánh. Và nó hiệu quả hơn nhiều khi ta làm một hoặc hai giờ trước khi đi làm và sau đó có các buổi tối rảnh rỗi, hơn là về nhà sau ngày làm việc và làm thêm một vài giờ. Bao nhiêu tiền Vậy việc chạy vạy làm thêm việc riêng có thể kiếm được bao nhiêu tiền? Bà Gannon, mà thu nhập của bà là từ nhiều nguồn khác nhau gồm cả hợp đồng sách báo, tham dự sự kiện và đăng podcast, đã không tiết lộ chính xác bà kiếm được bao nhiêu. Nhưng, “các nghiên cứu gần đây nói rằng bạn có thể kiếm được từ 690-6900 đô la Mỹ,” bà nói, và thêm rằng 1/5 lao động ở Anh có một dự án phụ, do vậy đó là một xu hướng ngày càng tăng và được ưa thích, đặc biệt ở lớp người trẻ 30-40 tuổi. Bà khuyên nên kiên nhẫn ở giai đoạn đầu. “Tôi không thể nào bỏ việc của mình. Tôi phải có lương, phải có tiền, phải trả tiền các hóa đơn, phải trả các tiền thuê, vì vậy để bắt đầu việc kinh doanh này, tôi cần phải ăn cắp hàng giờ, hàng phút, hàng ngày của công việc. Rồi cuối cùng tôi cũng sẽ bỏ việc nhưng tôi không thể làm ngay được.” Cô Mudie lại tìm được một cách khác để cân bằng giữa việc làm với việc chạy vạy làm việc riêng. Được Dịch Vụ Y Tế Quốc Gia thuê làm nhân viên hộ sinh, cô làm việc một ngày một tuần và 10 tháng trong một năm và dành thời gian còn lại cho hai doanh nghiệp sản xuất phụ kiện y tế của cô, Funky Medical Accessories và Rosa and Bo. Cô không nhất thiết cần có thu nhập nhưng công việc đỡ đẻ hàng ngày của cô không chỉ giúp những hiểu biết để làm dự án mà còn là niềm đam mê của cô. “Tôi thích công việc tới mức nó còn thích hơn cả đó là một nghề kiếm sống.” Bà Gannon nói có một huyền thoại về việc làm việc cho chính mình mà bà muốn xóa bỏ. “Khi mọi người nói ‘Ồ, tôi sẽ trở ông/bà chủ của chính mình’ không phải đâu, khi đó bạn có 6 ông/bà chủ khác nhau. Bạn luôn có một ông/bà chủ, chỉ là chủ đó có thể là của một ngày, một giờ; bạn đang có khách hàng, vây không đi đâu hết.” Đối với những người nóng lòng muốn khởi nghiệp doanh nghiệp, bà Uwagba có một số lời khuyên chia tay: “Hãy có một số mục tiêu cụ thể rõ ràng trong tâm trí để thúc đẩy bạn và cho bạn một số đường hướng. Ngay cả nếu đó là việc tìm một khách hàng tự do mới hoặc việc tìm trang web hoạt động tốt, hãy đặt cho mình một mục tiêu, tự đặt cho mình một ngày mà mình muốn phải hoàn thành. Hãy nói với người khác để mình có trách nhiệm. Và sau đó tiến bước theo mục tiêu đó.” Bài tiếng Anh đăng trên BBC Capital
Việc cuối cùng bạn làm trước khi chìm vào giấc ngủ đêm qua là gì? Có thể là bạn đã đọc email, lướt web, kiểm tra thông báo từ mạng xã hội?	Nghiện điện thoại gây thiếu ngủ trầm trọng	Không chỉ có mình bạn như vậy. Một nghiên cứu từ Tổ chức Sleep Foundation ước tính khoảng 48% người Mỹ trưởng thành sử dụng máy tính bảng hay laptop trên giường và các nghiên cứu khác cũng cho thấy điều này còn phổ biến hơn với người trẻ. Việc đi ngủ cùng với các thiết bị điện tử ảnh hưởng xấu tới giấc ngủ của bạn, khiến bạn đi vào giấc ngủ muộn hơn và làm bạn thức giấc thường xuyên nhiều hơn ban đêm. Người thức khuya dễ tự sát? Từ 35 tuổi trở đi là cuộc đời xuống dốc? Người tài cũng cần gặp thời mới thành công? Nhiều nghiên cứu còn cho rằng việc sử dụng công nghệ vào ban đêm ảnh hưởng tới khả năng ứng phó với stress, và sức khỏe tinh thần. Thiếu ngủ sẽ khiến bạn mất hiệu suất trong công việc và ảnh hưởng tới sức khỏe về dài hạn. Rất ít người có khả năng kháng cự điều này. Vậy tại sao chúng ta lại vẫn cứ sử dụng các thiết bị điện tử trước khi đi ngủ? Giấc ngủ bị gián đoạn Không như việc đọc hay xem TV, các thiết bị điện tử có khả năng tương tác. Sự kết nối với thế giới bên ngoài xâm nhập vào phòng ngủ của bạn - nơi mà trước đây được coi là chốn riêng tư để nghỉ ngơi. "Những thiết bị này làm trì hoãn việc ngủ," Matthew Walker, giáo sư thần kinh và tâm lý học ở Đại học California, Berkeley nói. Các chuyên gia cho rằng chúng ta cần khoảng 1 tiếng rưỡi chuẩn bị trước khi đi vào giấc ngủ để tâm trí được làm mới sau một ngày căng thẳng. Những việc như đọc sách, uống nước nóng hay đếm cừu cũng góp phần làm tâm trí thư giãn. Nhưng Walker cho biết khi nhấc điện thoại, chúng ta đã kéo dài quy trình chuẩn bị đó và mang sự lo lắng, căng thẳng vào giấc ngủ. "Chúng ta có thể thấy buồn ngủ hoàn toàn nếu các thiết bị điện và điện thoại của chúng ta được tắt," ông nói. "Nhưng khi chúng ta nhấc điện thoại, giấc ngủ đã bị trì hoãn." "Gửi tin nhắn, đăng tin trên Facebook hay kiểm tra email có nghĩa bạn đang đợi phản hồi và khiến hệ thống cảm xúc lo lắng hoạt động. Và khi bạn để nó cạnh giường, những tiếng ping, ding…có thể đánh thức bạn bất cứ lúc nào." Năm dạng sếp khó chiều Sự chăm chỉ: Kẻ thù của sáng tạo? Những người bận rộn nhất sắp xếp lịch làm việc như thế nào? Có một sự khác biệt rất rõ ràng giữa việc thức khuya đọc sách hay xem TV với việc sử dụng điện thoại thông minh và laptop. Cách thức chúng ta tương tác với các thiết bị điện tử lấy của chúng ta nhiều thời gian vốn dành cho giấc ngủ hơn, theo các nhà nghiên cứu. Ví dụ, ánh sáng xanh phát ra bởi màn hình các thiết bị điện tử có thể thay đổi quá trình sinh ra hormone melatonin - giúp điều khiển giấc ngủ, từ đó tác động đến đồng hồ sinh học. Không thể từ bỏ Ben Carter, một nhà nghiên cứu sinh học tại Khoa Thần kinh học ở trường đại học King's College London, đã dành nhiều năm nghiên cứu tác động của công nghệ tới giấc ngủ. Ông đã khám phá ra mối liên hệ chặt chẽ giữa chứng mất ngủ với việc sử dụng các thiết bị điện tử trong phòng ngủ. Ông cho rằng chúng ta đi ngủ cùng với công nghệ và cho phép chúng kiểm soát chúng ta. "Sẽ không nghi ngờ gì khi điều này có ảnh hưởng lâu dài tới chất lượng giấc ngủ." Ông so sánh điều này với thói quen hút thuốc. "Nếu nó là thứ bạn làm cuối cùng trước khi đi ngủ và đầu tiên vào buổi sáng, có thể bạn đã bị nghiện," ông nói. Theo ông, có khả năng truy cập vào thông tin và kết nối với những người xung quanh xâm nhập vào trạng thái thèm khát kiến thức, vùng não xã hội và ảnh hưởng thậm chí cả tới những người ý thức được về điều này. "Tôi đã nói chuyện với một giáo sư, người thức giấc lúc đêm để cập nhật thông tin đăng trên báo chí Mỹ trên điện thoại," ông Cater nói. "tôi biết tôi không nên làm vậy, tôi không muốn làm vậy, nhưng rất khó để cưỡng lại." Việc không chấp nhận ý kiến đối lập sẽ dẫn tới thất bại? Cống hiến đến từ động viên hay đe doạ? Đám cưới và sự khoe khoang thời đại Facebook Các chuyên gia giấc ngủ tin rằng giống như việc từ bỏ thuốc lá, chúng ta phải học cách cai các thiết bị điện tử để thấy thoải mái khi không mang chúng vào phòng ngủ. Tổ chức Sleep Foundation ở Mỹ phát hiện ra cứ 5 người có 1 người bị đánh thức bởi thiết bị điện tử vào ban đêm. Và một nửa trong số những người này tiếp tục sử dụng nó. Carter thực hiện rà soát lại 20 nghiên cứu về ảnh hưởng của công nghệ tới giấc ngủ ở trẻ em và phát hiện ra rằng, kể cả những người không sử dụng điện thoại trước khi đi ngủ nhưng để chúng trong phòng ngủ ngủ không sâu bằng những người để chúng trong phòng khác. "Chỉ sự hiện diện của các thiết bị điện tử cũng đã ảnh hưởng tới giấc ngủ," ông Carter nói. "Những đứa trẻ này một cách ý thức, vẫn kết nối với các thiết bị điện tử." "Chỉ việc có thiết bị có khả năng gây ức chế trong phòng ngủ cũng có thể thay đổi chất lượng giấc ngủ," ông Walker nói. Lo lắng về những gì sẽ xảy ra vào ngày mai như buổi thuyết trình, được cho là, không chỉ khiến mọi người thức giấc vào ban đêm mà còn giảm thời gian dành cho giấc ngủ sâu. Không hiệu quả và gây nghiện Trung tâm Kiểm soát và phòng bệnh Hoa Kỳ cho biết 35% người Mỹ trưởng thành không ngủ đủ giấc, tăng 29% so với 10 năm về trước. Cụ thể, trung tâm hiện ước tính 70 triệu người Mỹ trưởng thành ngủ dưới 6 tiếng mỗi đêm. Điều này gây ra hậu quả thiếu tập trung và ghi nhớ trong công việc. Thiếu ngủ cũng là một trong những nhân tố làm tăng rủi ro tai nạn ô tô và tai nạn ở công trường. Ngoài ra, thiếu ngủ còn dẫn đến nhiều vấn đề về sức khỏe như bệnh về tim, béo phí và trầm cảm. "Đây có lẽ là vấn đề lớn nhất chưa được giải quyết thuộc lĩnh vực sức khỏe công cộng ở thời đại chúng ta," Colin Espie, giáo sư về giấc ngủ ở Đại học Oxford, nói. "Giấc ngủ rất quan trọng giúp duy trì trạng thái khỏe mạnh của của ta." Thật ngạc nghiên, Walker nói, công nghệ lại có vai trò quyết định tới giấc ngủ ban đêm của chúng ta. Hiện trên thị trường, có rất nhiều loại thiết bị giúp điều khiển và hỗ trợ giấc ngủ. Và ông hi vọng rằng, việc sử dụng công nghệ máy học (machine learning) sẽ tạo ra cách can thiệp mới tới việc thiếu ngủ của ai đó. "Hoàn toàn có thể sản xuất ra một đơn thuốc cho mỗi người để cải thiện giấc ngủ," ông nói. "Nếu nhìn vào lịch ngày tiếp theo của mình mà thấy có một cuộc gọi vào sáng sớm thì bạn hãy chuẩn bị sẵn sàng đi ngủ từ bây giờ để có thể có một giấc ngủ đầy đủ." Tương tự, ông gợi ý rằng, thuật toán cũng dần giúp điều chỉnh được thời gian đi ngủ cho nhiều tuần, giúp chúng ta chuẩn bị tốt cho những chuyến đi ra nước ngoài. "Không nghi ngờ gì rằng giấc ngủ của chúng ta đã bị làm phiền bởi các thiết bị điện tử," ông nói. "Nhưng tôi nghĩ rằng, công nghệ cũng có thể là lời giải cho vấn đề giấc ngủ của chúng ta." Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Capital.
Xứ Anh (England) chuẩn bị bước vào tình trạng phong tỏa kéo dài 4 tuần, kể từ thứ Năm tới.	Covid-19: Anh phong tỏa bốn tuần, châu Âu áp lệnh hạn chế mới	Thủ tướng Boris Johnson nói rằng việc hành động vào lúc này sẽ khiến cho các gia đình được ở bên nhau trong dịp Giáng sinh. GS Van-Tam: 'Dân Anh hãy hành động' để chống Covid-19 Manchester United sửa sân để đón fan giãn cách xã hội Châu Âu tăng mạnh các biện pháp phòng chống Covid-19 Quán rượu, nhà hàng, phòng tập gym, cửa hàng bán đồ không thiết yếu và những nơi sinh hoạt tôn giáo, thờ phụng sẽ đóng cửa. Tuy nhiên, trường học bậc phổ thông và đại học vẫn hoạt động. Tuyên bố về việc phong tỏa toàn bộ đã khiến một số dân biểu Bảo thủ giận dữ, và các lãnh đạo doanh nghiệp cảnh báo về một "kỳ giữa đông ảm đạm". Ông Johnson được trông đợi sẽ có tuyên bố tại Hạ viện vào hôm thứ Hai. Các dân biểu sẽ biểu quyết về những hạn chế mới nhất vào hôm thứ Tư, và đảng Lao động đã ra chỉ dấu sẽ ủng hộ việc phong tỏa. Ông thủ tướng nói rằng ông trông đợi việc phong tỏa sẽ kéo dài cho tới 2/12, sau đó hệ thống phân cấp mức nghiêm trọng ở mỗi vùng trong xứ Anh sẽ được tái áp dụng. Tuy nhiên, Bộ trưởng Nội các Michael Gove nói với hãng tin Sky News rằng việc phong tỏa có thể sẽ kéo dài hơn thế. Ông Gove nói rằng các bộ trưởng sẽ "rà soát tiến độ" nhằm đạt được tỷ lệ R, tức tỷ lệ một người nhiễm bệnh làm lây lan sang người khác, xuống mức dưới 1. Tranh cãi quyết liệt Trên tờ Sunday Telegraph, cựu lãnh đạo Đảng Bảo thủ Sir Ian Duncan Smith cáo buộc ông thủ tướng đã "nhượng bộ các cố vấn khoa học". Sau ổ dịch Nhà Trắng, Covid-19 lây lan đến Lầu Năm Góc Hoa Kỳ hủy kế hoạch cung cấp vaccine sớm cho ông già Noel Trump hạ thấp sự nguy hiểm của Covid-19? Sir Ian nói rằng Nhóm Cố vấn Khoa học về Các Trường hợp Khẩn cấp (SAGE) đã "gây áp lực" để chính phủ phải ra quyết định, và các thành viên của nhóm này "công khai dạy dỗ" chính phủ. Ông thúc giục ông Johnson rằng chớ nên tiếp tục "khuyến khích các doanh nghiệp mở cửa rồi lại buộc họ phải đóng cửa trở lại". Chỉ vài giờ trước khi chương trình hỗ trợ trả lương cho người lao động chấm dứt, chính phủ nói chương trình này sẽ được gia hạn cho tới tháng 12. Đây là chương trình Nhà nước trả 80% lương cho người lao động phải nghỉ ở nhà. Việc kéo dài chính sách hỗ trợ trả lương được coi là một bước đi thiết yếu để giúp tránh tình trạng các doanh nghiệp phải đóng cửa hàng loạt, trong lúc một số lãnh đạo cao cấp giới kinh doanh nói việc phong tỏa lần hai này là "cơn ác mộng trước kỳ Giáng sinh". Ngành du lịch cảnh báo về nguy cơ phải "đóng cửa hoàn toàn" ngành này khi xứ Anh bước vào đợt phong tỏa thứ nhì, và kêu gọi chính phủ hỗ trợ. Trong lúc đó, Giáo hội Công giáo ở xứ Anh mạnh mẽ chỉ trích việc chính phủ cấm các hoạt động thờ phượng đông người trong thời gian phong tỏa tới đây. Tuy nhiên, ông Johnson đồng thời đang phải đối diện với những chỉ trích mạnh mẽ về việc đã không hành động sớm hơn sau khi SAGE kêu gọi cần áp dụng một thời gian phong tỏa ngắn vào hôm 21/9. Lãnh đạo Đảng Lao động, Sir Keir Starmer nói rằng Chính phủ cuối cùng đã quyết định điều lẽ ra cần phải được quyết định từ nhiều tuần trước. Nhưng ông nói thêm rằng do tình trạng trì hoãn này mà "việc phong tỏa sẽ phải kéo dài hơn, sẽ khó khăn hơn, và cái giá phải trả về nhân mạng sẽ là rất, rất thật". Hiệp hội Y khoa Anh Quốc cũng nói tổ chức này "rất lấy làm tiếc" là những cảnh báo của các chuyên gia đã không được biến thành hành động. Trong lúc đó, nghiệp đoàn giáo viên tại xứ Anh nói rằng các trường học cần có gấp các biện pháp an toàn mới, chẳng hạn như chuyển sang chế độ dạy - học theo lịch luân chuyển, và các lớp học được duy trì ở quy mô nhỏ hơn. Giáo sư Neil Ferguson, người đưa ra mô hình dự đoán diễn biến dịch bệnh vốn đóng vai trò then chốt trong việc ra quyết định phong tỏa lần đầu, nói rằng việc các trường đại học và trường học tiếp tục mở cửa đồng nghĩa với việc tốc lây nhiễm sẽ giảm bớt ở mức chậm hơn trong lần này. Ông thủ tướng hôm thứ Bảy nói trong cuộc họp báo tại Downing Street rằng các biện pháp được đưa ra nhằm hạn chế một thảm họa y tế và đạo đức đối với hệ thống y tế công NHS. Ông cảnh báo rằng mùa Giáng Sinh này sẽ "rất khác", nhưng nói ông hy vọng việc hành động vào lúc này sẽ khiến cho các gia đình được đoàn tụ bên nhau. Anh Quốc ghi nhận có thêm 21.915 ca nhiễm virus corona mới trong hôm thứ Bảy, nâng tổng số các trường hợp nhiễm bệnh kể từ khi đại dịch bắt đầu lên 1.011.660 trường hợp. Đã có thêm 326 người tử vong trong vòng 28 ngày kể từ khi có kết quả xét nghiệm dương tính. Anh là quốc gia thứ chín chạm ngưỡng có một triệu trường hợp nhiễm bệnh, sau các nước Hoa Kỳ, Ấn Độ, Brazil, Nga, Pháp, Tây Ban Nha, Argentina và Colombia. Hiện đang có gần 11 ngàn người trong bệnh viện với các triệu chứng Covid-19, trong đó có 978 người phải dùng máy thở. Xứ Wales và Scotland áp dụng chính sách khác xứ Anh Tại các nơi khác ở Anh Quốc, Thủ hiến xứ Wales Mark Drakeford nói rằng thời gian "đóng cửa khẩn cấp" 17 ngày ở xứ Wales sẽ kết thúc như dự kiến vào hôm 9/11. Ông nói nội các của ông sẽ họp vào Chủ nhật để thảo luận về các vấn đề đường biên của xứ Wales, liên quan tới các tuyên bố mà chính phủ Anh ở Downing Street đưa ra. Thủ hiến Scotland Nicholas Sturgeon ra khuyến cáo mới, theo đó nói mọi người không nên đi tới xứ Anh hoặc từ xứ Anh tới Scotland, trừ các trường hợp cần thiết, trước khi hệ thống phân cấp mức nghiêm trọng gồm 5 mức ở Scotland bắt đầu có hiệu lực vào thứ Hai. Châu Âu tăng tốc đối phó virus corona Tại những nơi khác ở châu Âu, nhiều nước đã và đang công bố những lệnh hạn chế mới trong nỗ lực hạn chế sự lây lan của virus corona. Áo và Bồ Đào Nha hôm thứ Bảy công bố một số hạn chế mới. Tại Áo, các hạn chế bao gồm việc áp lệnh giới nghiêm từ 8 giờ tối tới 6 giờ sáng; các quán cà phê và nhà hàng sẽ chỉ phục vụ bán hàng mang đi. Hôm thứ Sáu, Áo ghi nhận con số kỷ lục 5.627 trường hợp lây nhiễm mới, gần tới con số 6 ngàn, là mức chính phủ nước này nói sẽ khiến các bệnh viện không còn khả năng đối phó. Sang hôm thứ Bảy, con số lây nhiễm giảm đi chút ít, còn 5.349 ca. Các lệnh hạn chế được công bố hôm thứ Bảy sẽ có hiệu lực từ thứ Ba và kéo dài cho đến hết tháng 11. Tại Bồ Đào Nha, các biện pháp mới, cũng được công bố hôm thứ Bảy, được áp dụng ở 70% đất nước, theo đó mọi người được yêu cầu ở nhà, trừ phi đi làm, đi học hoặc vì những lý do thiết yếu khác. Lệnh hạn chế áp dụng cho 121 trên tổng số 308 đơn vị hành chính trên toàn quốc, trong đó gồm cả Lisbon và Porto. Người dân được yêu cầu ở trong nhà và làm việc từ xa, nếu có thể. Các cửa hàng phải đóng cửa vào lúc 10 giờ tối. Lệnh hạn chế sẽ được xem xét lại trong thời gian hai tuần. Hôm thứ Bảy, Bồ Đào Nha ghi nhận có 4.007 trường hợp nhiễm mới và 39 ca tử vong; gần 2.000 người đang được điều trị trong đó có 286 người phải nằm ở khu vực điều trị đặc biệt. Slovakia công bố đang tiến hành xét nghiệm tất cả những ai trên 10 tuổi để nhằm ngăn chặn việc lây lan dịch bệnh. Dự án nhằm xét nghiệm 4 triệu người tại nước này, nơi tình trạng lây nhiễm đang tăng mạnh, được trông đợi sẽ kéo dài trong 2 dịp cuối tuần. Ba Lan có các ca tăng mạnh trong năm ngày liên tiếp, với các bệnh nhân Covid-19 hiện chiếm 16.144 giường trong các bệnh viện, trong đó có 1.305 người phải dùng máy thở, theo Bộ y tế Ba Lan. Đã có 280 ca tử vong mới. Tính đến thứ Bảy 31/10, Ba Lan có 340.834 trường hợp với 5.351 ca tử vong, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng chống Dịch bệnh châu Âu. Các ca tử vong do Covid-19 tại Hungary tăng thêm 51 người, khiến tổng số người thiệt mạng lên tới 1.750, chính phủ nước này nói hôm thứ Bảy. Chính phủ Hungary cũng nói số bệnh nhân Covid-19 tại các bệnh viện lần đầu tiên đã vượt quá con số 4 ngàn. Nước này vẫn chưa áp lệnh hạn chế đối với các sự kiện đông người. Trường học và các cửa hàng vẫn mở cửa, và các trận bóng đá vẫn được tổ chức trong thời gian xảy ra đại dịch. Tuy nhiên, Thủ tướng Viktor Orban nói trong cuộc một cuộc phỏng vấn trên đài phát thanh hôm thứ Sáu rằng giới chức sẽ phạt những ai không đeo khẩu trang theo yêu cầu. Tính đến thứ Bảy, Hungary có 71.413 ca, theo Trung tâm Phòng chống và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu. Hy Lạp công bố phong tỏa một phần. Các nhà hàng và các hoạt động giải trí khác đóng cửa tại các thành phố chính của Hy Lạp kể từ thứ Ba. Hy Lạp cho đến nay chưa bị nặng như ở các vùng khác của Châu Âu, tuy nhiên tình hình dịch bệnh đã tăng đều tại nước này kể từ đầu tháng 10. Bỉ công bố quay trở lại phong tỏa toàn quốc kể từ thứ Hai tới do các số liệu mới nhất cho thấy nước này có tỷ lệ lây nhiễm cao nhất châu Âu. Lệnh phong tỏa mới có nghĩa là các cửa hàng bán đồ không thiết yếu và các dịch vụ như cắt tóc sẽ phải đóng cửa cho tới giữa tháng 12. Hơn một nửa trong số 2.000 giường bệnh trong các khu vực điều trị cấp cứu đặc biệt của nước này đã được sử dụng cho các bệnh nhân Covid-19. Pháp từ thứ Sáu trước đã áp lệnh phong tỏa mới trên toàn quốc trong thời gian một tháng. Các trường học và nơi làm việc vẫn mở cửa nhưng mọi người cần có giấy phép mới được rời nhà. Đức cũng áp dụng các biện pháp mới kể từ thứ Hai 2/11, với việc đóng cửa các nhà hàng, quán bar và rạp hát.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 8/5 tuyên bố rút ra khỏi thỏa thuận hạt nhân với Iran, từng do Barack Obama ký năm 2015.	Trump rút khỏi thỏa thuận Iran, Obama nói sai lầm	Iran nuclear deal: Trump announces US pull-out Iran đáp lại rằng sẽ khởi đầu lại việc làm giàu uranium, quan trọng cho cả hoạt động năng lượng hạt nhân lẫn làm vũ khí. Sau đây là toàn văn phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 8/5: Trump tuyên bố Mỹ rút khỏi thỏa thuận Iran Hạt nhân Iran: Mỹ ủng hộ cáo buộc của Israel Hạt nhân Iran: Ngoại trưởng Anh thăm Mỹ Iran cảnh báo Trump sẽ gặp 'hối hận lịch sử' "Thưa đồng bào người Mỹ, hôm nay, tôi muốn cập nhật về nỗ lực của chúng tôi nhằm ngăn Iran không có được vũ khí hạt nhân. Chính thể Iran là nhà nước bảo trợ khủng bố hàng đầu. Họ xuất khẩu tên lửa nguy hiểm, thổi bùng xung đột khắp Trung Đông, ủng hộ các đại diện khủng bố và dân quân như Hezbollah, Hamas, Taliban và al Qaeda. Suốt nhiều năm, Iran và các đại diện đã đánh bom các sứ quán và cơ sở quân sự Mỹ, giết hàng trăm nhân viên Mỹ, bắt cóc, tống giam, tra tấn công dân Mỹ. Chính thể Iran đã chi tiền cho sự cai trị lâu dài của hỗn loạn và khủng bố bằng cách cướp bóc của cải của người dân. Hành động nguy hiểm nhất của chính thể là việc theo đuổi vũ khí hạt nhân và phương tiện vận chuyển nó. Năm 2015, chính quyền trước tôi đã cùng các nước tham gia một thỏa thuận về chương trình hạt nhân của Iran. Thỏa thuận này có tên Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA). Trên lý thuyết, cái gọi là "thỏa thuận Iran" được cho là bảo vệ Hoa Kỳ và các đồng minh khỏi hành động điên rồ của một quả bom hạt nhân Iran, vũ khí mà sẽ chỉ đe dọa sự tồn vong của chính thể Iran. Thực tế, thỏa thuận đã cho phép Iran tiếp tục làm giàu uranium và rồi sẽ sắp sửa có đột phá hạt nhân. Thỏa thuận đã dỡ bỏ trừng phạt kinh tế làm tê liệt Iran để đổi lấy các hạn chế yếu ớt về hoạt động hạt nhân của chính thể, và chả có hạn chế gì về hành vi gây hại khác gồm hoạt động nguy hiểm ở Syria, Yemen, và các nơi khác toàn thế giới. Nói cách khác, vào thời điểm Hoa Kỳ từng có lợi thế tối đa, thỏa thuận tồi tệ đã cho chính thể - và nhắc lại đây là chính thể khủng bố - nhiều tỉ đôla, gồm cả tiền mặt - thật là sự bẽ bàng cho tôi trong tư cách công dân và cho mọi công dân Hoa Kỳ. Một thỏa thuận xây dựng lẽ ra có thể dễ dàng đạt được khi đó, nhưng đã không. Trung tâm của thỏa thuận Iran là một sự bịa tạc rằng chính thể giết người chỉ mong có chương trình năng lượng hạt nhân hòa bình. Tổng thống Donald Trump nói sẽ "làm việc với các đồng minh để tìm ra giải pháp thực, kéo dài, chi tiết cho đe dọa hạt nhân Iran" Hôm nay, chúng tôi có bằng chứng rõ ràng là lời hứa Iran này là giả dối. Tuần rồi, Israel công bố các tài liệu tình báo, từ lâu Iran đã che giấu, rõ ràng cho thấy chính thể Iran có lịch sử theo đuổi vũ khí hạt nhân. Sự thực là đây là thỏa thuận tồi tệ, một chiều mà lẽ ra không được có. Nó không đem lại bình an, hòa bình và sẽ không bao giờ đem lại. Trong những năm sau thỏa thuận, ngân sách quân sự Iran tăng gần 40%, còn kinh tế thì đang rất tệ. Sau khi trừng phạt dỡ bỏ, chế độ độc tài đã dùng ngân quỹ mới để xây tên lửa có khả năng hạt nhân, ủng hộ khủng bố, gây hỗn loạn toàn Trung Đông và bên ngoài. Thỏa thuận này được thương lượng tệ đến mức ngay cả nếu Iran hoàn toàn tuân thủ, chính thể vẫn có thể sắp có đột phá hạt nhân trong thời gian ngắn. Các điều khoản về việc xử lý khi văn bản sắp hết hạn là hoàn toàn không thể chấp nhận. Nếu tôi cho phép thỏa thuận duy trì, sẽ sớm xảy ra chạy đua vũ khí hạt nhân ở Trung Đông. Mọi người sẽ muốn có vũ khí trước khi Iran có. Còn tệ hơn nữa, các điều khoản thanh tra trong thỏa thuận thiếu cơ chế để ngăn, phát hiện, trừng phạt sự lừa đảo, và còn không có quyền tuyệt đối thanh tra nhiều địa điểm quan trọng gồm cả căn cứ quân sự. Thỏa thuận này vừa không dừng tham vọng hạt nhân Iran mà lại không xử lý chương trình tên lửa đạn đạo có thể chở đầu đạn hạt nhân. Cuối cùng, thỏa thuận không kiềm chế hoạt động gây bất ổn của Iran, gồm sự ủng hộ khủng bố. Từ sau thỏa thuận, tham vọng khát máu của Iran lại chỉ càng tăng. Do những khiếm khuyết này, từ tháng 10 năm ngoái tôi tuyên bố thỏa thuận phải được thương lượng lại hoặc chấm dứt. Ba tháng sau, ngày 12/1, tôi lặp lại các điều kiện này. Tôi đã nói rõ rằng nếu không thể sửa thỏa thuận, Hoa Kỳ sẽ không còn là một bên trong thỏa thuận. Trong vài tháng qua, chúng tôi đã tham vấn chi tiết với các đồng minh, đối tác như Pháp, Đức và Anh. Chúng tôi cũng tham vấn với các bạn ở Trung Đông. Chúng tôi thống nhất trong sự hiểu biết về đe dọa và niềm tin rằng Iran không bao giờ được có vũ khí hạt nhân. Sau các sự tham vấn này, tôi thấy rõ chúng tôi không thể ngăn quả bom hạt nhân Iran theo cơ cấu thối nát của thỏa thuận hiện thời. Thỏa thuận Iran khiếm khuyết từ trong gốc rễ. Nếu không làm gì, chúng ta biết chuyện gì sẽ xảy ra. Chỉ trong thời gian ngắn, nhà nước tài trợ khủng bố hàng đầu thế giới sẽ sắp sửa có vũ khí nguy hiểm nhất thế giới. Tổng thống Iran Rouhani cảnh báo Mỹ trước thời hạn quyết định của Tổng thống Trump Vì thế, hôm nay tôi loan báo Mỹ sẽ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran. Lát nữa đây, tôi sẽ ký bản ghi nhớ tổng thống để bắt đầu tái áp đặt trừng phạt của Mỹ với chính thể Iran. Chúng tôi sẽ thi hành mức độ trừng phạt kinh tế cao nhất. Mọi quốc gia giúp đỡ Iran tìm kiếm vũ khí hạt nhân cũng có thể bị Mỹ trừng phạt mạnh mẽ. Hoa Kỳ sẽ không bị tống tiền về hạt nhân. Chúng tôi sẽ không cho phép công dân Mỹ bị đe dọa. Và sẽ không cho phép chính thể hát "Mỹ phải chết" được có vũ khí nguy hiểm nhất Trái đất. Hành động hôm nay gửi ra thông điệp quan trọng: Hoa Kỳ không còn có những đe dọa suông. Khi tôi hứa, tôi giữ lời. Ngay lúc này đây, Ngoại trưởng Pompeo đang trên đường tới Bắc Hàn chuẩn bị cho cuộc gặp sắp tới của tôi với Kim Jong-un. Đang có kế hoạch. Đang xây quan hệ. Hy vọng sẽ có thỏa thuận và nhờ giúp đỡ của Trung Quốc, Hàn Quốc và Mỹ, mà sẽ có tương lai thịnh vượng và an ninh cho mọi người. Khi ra khỏi thỏa thuận Iran, chúng tôi sẽ làm việc với các đồng minh để tìm ra giải pháp thực, kéo dài, chi tiết cho đe dọa hạt nhân Iran. Sẽ có nỗ lực loại bỏ đe dọa của chương trình tên lửa đạn đạo Iran, ngừng hoạt động khủng bố của họ trên thế giới và ngăn chặn hoạt động đe dọa ở Trung Đông. Các trừng phạt mạnh mẽ sẽ có hiệu lực. Nếu chính thể tiếp tục tham vọng hạt nhân, họ sẽ gặp vấn đề lớn hơn bao giờ hết. Cuối cùng, tôi muốn gửi thông điệp cho nhân dân đau khổ của Iran: Người dân Mỹ sát cánh bên bạn. Đã gần 40 năm từ khi chế độ độc tài nắm quyền và bắt quốc gia tự hào này làm con tin. Đa số trong 80 triệu công dân Iran chưa từng biết một Iran phát triển hòa bình với láng giềng và được thế giới ngưỡng mộ. Nhưng tương lai Iran thuộc về người dân. Họ là người thừa kế nền văn hóa phong phú và mảnh đất cổ xưa. Họ xứng đáng một quốc gia làm giấc mơ thành hiện thực, tôn trọng lịch sử và xứng với Thượng đế. Các lãnh đạo Iran sẽ nói họ từ chối thương lượng thỏa thuận mới. Cũng được. Tôi có lẽ sẽ nói giống vậy nếu tôi là họ. Nhưng thực ra họ sẽ muốn có một thỏa thuận mới và lâu dài, có lợi cho toàn Iran và nhân dân Iran. Khi họ muốn, tôi sẽ sẵn sàng. Những điều to lớn có thể xảy ra cho Iran, cho hòa bình, ổn định mà chúng ta muốn ở Trung Đông. Đã quá đủ đau khổ, chết chóc và tàn phá. Hãy chấm dứt. Cảm ơn quý vị. Thượng đế phù hộ cho quý vị." Ngay sau đó, người tiền nhiệm Barack Obama đã công bố phát biểu: "Ít vấn đề nào lại quan trọng cho an ninh nước Mỹ hơn tiềm năng lây lan vũ khí hạt nhân, hay tiềm năng chiến tranh hủy diệt ở Trung Đông. Vì thế Hoa Kỳ đã thương lượng Kế hoạch hành động toàn diện chung (JCPOA). Thực tế thật rõ ràng. JCPOA đang có hiệu quả - đây là quan điểm chia sẻ bởi các đồng minh châu Âu, các chuyên gia độc lập và Bộ trưởng quốc phòng Mỹ hiện nay. JCPOA có lợi cho nước Mỹ - nó đã hạn chế nhiều chương trình hạt nhân Iran. Và JCPOA là hình mẫu chứng tỏ ngoại giao có thể đạt được gì - cơ chế xác minh và thanh tra của nó chính là điều mà Hoa Kỳ cần làm với Bắc Hàn. Vào lúc chúng ta đang hy vọng ngoại giao với Bắc Hàn thành công, rút khỏi JCPOA có nguy cơ đánh mất một thỏa thuận đem lại kết quả với Iran, cũng là kết quả mà chúng ta đang muốn có với Bắc Hàn. Thỏa thuận JCPOA ký năm 2015 Vì thế, loan báo hôm nay thật sai lầm. Rút khỏi JCPOA nghĩa là quay lưng với các đồng minh gần nhất của Mỹ, quay lưng với thỏa thuận mà các nhà ngoại giao, khoa học, tình báo của chúng ta đã thương thảo. Trong một nền dân chủ, sẽ luôn có thay đổi về chính sách và ưu tiên giữa các chính phủ. Nhưng việc liên tục từ bỏ các thỏa thuận mà nước ta là một thành viên có nguy cơ làm hủy hoại uy tín của nước Mỹ, đặt chúng ta ở thế trái ngược với các đại cường thế giới. Các tranh luận ở nước ta cần được soi sáng bằng dữ kiện, nhất là các tranh luận chia rẽ. Vì thế cần xem lại nhiều dữ kiện về JCPOA. Trước hết, JCPOA không chỉ là thỏa thuận giữa chính phủ của tôi và Iran. Sau nhiều năm xây dựng liên minh quốc tế có thể áp đặt trừng phạt tê liệt Iran, chúng tôi có JCPOA cùng với Anh, Pháp, Đức, EU, Nga, Trung Quốc và Iran. Đó là thỏa thuận kiểm soát vũ khí đa phương, được Nghị quyết Hội đồng Bảo an LHQ thống nhất ủng hộ. Thứ hai, JCPOA đã giúp kiềm chế chương trình hạt nhân Iran. Trong nhiều thập niên, Iran đã liên tục phát triển chương trình hạt nhân, gần tới mức có thể nhanh chóng sản xuất đủ chất liệu làm bom. JCPOA hãm lại khả năng đó. Từ khi thực hiện JCPOA, Iran đã phát hủy trung tâm của lò phản ứng có thể sản xuất plutonium cấp độ vũ khí; gỡ bỏ hai phần ba máy ly tâm (trên 13.000) và đặt chúng dưới sự giám sát quốc tế; và xóa bỏ 97% kho uranium làm giàu - chất liệu thô cần cho làm bom. Vì thế dù đo bằng cách nào, JCPOA đã áp đặt hạn chế nghiêm khắc với chương trình hạt nhân Iran và đạt kết quả thực sự. Thứ ba, JCPOA không phụ thuộc vào niềm tin - nó bắt rễ từ các thanh tra và xác minh sâu rộng nhất chưa từng có trong một thỏa thuận kiểm soát vũ khí. Các cơ sở hạt nhân Iran được giám sát chặt chẽ. Các nhà giám sát quốc tế được tiếp cận toàn bộ chuỗi cung cấp hạt nhân Iran, vì thế có thể bắt quả tang nếu họ lừa đảo. Không có JCPOA, cơ chế thanh tra và giám sát này sẽ biến mất. Các đồng minh của Mỹ đã kêu gọi Mỹ duy trì thỏa thuận với Iran Thứ tư, Iran đang tuân thủ JCPOA. Đây không chỉ là quan điểm của chính phủ của tôi. Cộng đồng tình báo Mỹ tiếp tục thấy rằng Iran đang tuân thủ trách nhiệm của thỏa thuận, và đã báo cáo như thế cho Quốc hội. Các đồng minh gần nhất, và cơ quan nguyên tử năng quốc tế IAEA có trách nhiệm xác minh sự tuân thủ của Iran cũng nói thế. Thứ năm, JCPOA không hết hạn. Sự cấm đoán Iran có vũ khí hạt nhân là vĩnh viễn. Một số cuộc thanh tra sâu rộng và quan trọng nhất của JCPOA là vĩnh viễn. Mặc dù một số điều khoản trong JCPOA có ít nghiêm khắc hơn theo thời gian, nó sẽ chỉ xảy ra trong 10, 15, 20, hay 25 năm sau thỏa thuận, vì thế không có lý do để làm hại các hạn chế đó hôm nay. Cuối cùng, JCPOA chưa bao giờ có ý định giải quyết mọi vấn đề với Iran. Chúng tôi hiểu rõ Iran có hành vi gây bất ổn như ủng hộ khủng bố, đe dọa Israel và các láng giềng. Nhưng cũng chính vì vậy mà chúng ta cần ngăn Iran có vũ khí hạt nhân. Hành vi nguy hiểm của Iran càng nguy hiểm nếu chương trình hạt nhân không bị kiềm chế. Khả năng của chúng ta để đối đầu hành vi bất ổn của Iran - và duy trì đoàn kết với đồng minh của ta - được tăng cường nhờ JCPOA, và bị yếu đi khi không có nó. Do những dữ kiện này, tôi tin rằng quyết định làm rủi ro JCPOA trong khi Iran không vi phạm thỏa thuận là sai lầm nghiêm trọng. Không có JCPOA, Hoa Kỳ có thể rốt cuộc chỉ còn lựa chọn thua cuộc giữa một Iran có vũ khí hạt nhân hay một cuộc chiến nữa ở Trung Đông. Chúng ta biết nguy hiểm khi Iran có vũ khí hạt nhân. Nó có thể làm chính thể nguy hiểm càng cứng rắn hơn, đe dọa bạn bè ta, gây hiểm nguy cho an ninh Mỹ, và kích động chạy đua vũ trang trong khu vực nguy hiểm nhất thế giới. Nếu các hạn chế chương trình hạt nhân Iran theo JCPOA bị mất, chúng ta có thể đẩy nhanh cái ngày khi chúng ta đối diện với lựa chọn phải sống với đe dọa đó hay gây chiến để ngăn nó. Trong thế giới nguy hiểm, Hoa Kỳ phải có thể dựa một phần vào ngoại giao mạnh mẽ, có nguyên tắc để bảo vệ đất nước. Chúng ta đã an toàn hơn từ khi có JCPOA, nhờ một phần công tác của các nhà ngoại giao, nhiều thành viên quốc hội và các đồng minh. Nhìn về trước, tôi hy vọng người Mỹ tiếp tục phát biểu ủng hộ sự lãnh đạo mạnh mẽ, có nguyên tắc, dựa theo dữ kiện và tạo đoàn kết để có thể bảo vệ đất nước và tôn trọng trách nhiệm của chúng ta trên toàn cầu."
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 được cho là sôi nổi hơn khóa trước dù trong bối cảnh dịch Covid-19 hoành hành.	Bầu cử VN: Thế hệ 8x, 9x và 2k nghĩ gì và bầu cho ai?	Người xếp hàng để kiểm tra nhiệt độ trước khi bỏ phiếu tại một điểm bỏ phiếu ở Hà Nội vào ngày 23 tháng 5 năm 2021 Trả lời BBC News Tiếng Việt sáng ngày 23/5, Phạm Nhật Vy (sinh năm 1995) ở khu vực bỏ phiếu số 111 thuộc phường 12, quận Tân Bình, TP HCM chia sẻ: "Tôi thật sự mong chờ đến ngày này và rất hứng khởi để được tham gia đi bầu. Những năm qua tôi thấy được một sự thay đổi rõ rệt ở Việt Nam, đặc biệt là ở thế hệ trẻ. Các bạn đã thể hiện tiếng nói của mình nhiều hơn bằng rất nhiều cách, mà ấn tượng nhất với mình đó là có những gương mặt trẻ tự ứng cử vào đại biểu Quốc hội và hội đồng nhân dân. Vì vậy, mình, cũng là một người trẻ, mình cũng muốn đóng góp tiếng nói của mình và việc đầu tiên mình có thể làm là bỏ phiếu." Quốc hội VN: Đa dạng cách loại ứng cử viên độc lập Nhớ lại kỳ bầu cử Quốc hội Đệ nhị VNCH năm 1971 Cùng ngày, ông Nguyễn Đình Hà (sinh năm 1988) nói với BBC: "Đây là lần đầu tiên tôi đi bầu cử đúng nghĩa, bởi nhận thức chính trị đầy đủ hơn, có nhiều trải nghiệm thực tế rồi, có tranh luận sôi nổi và tìm hiểu rõ ứng viên. Kỳ bầu cử năm nay cũng đặc biệt, bởi diễn ra trong tình cảnh dịch bệnh Covid-19 đang hoành hành. Chính quyền các cấp tổ chức hoạt động bầu cử trong sự cẩn trọng về phòng dịch." Quy trình bầu có tuân thủ nguyên tắc? Sinh năm 2002, lần đầu đi bầu, bạn trẻ 19 tuổi giấu tên từ TP HCM chia sẻ với BBC: "Lần đầu đi bầu, tôi hứng thú vì đây là vấn đề tôi quan tâm. Tuy nhiên, sát giờ bầu tôi mới tìm hiểu về các ứng cử viên, lên trang thông tin của phường thì có đăng đầy đủ chương trình hành động của các ứng cử viên. Tôi so sánh vị trí làm việc, chuyên môn của họ và chắt lọc còn ba ứng viên tôi thích nhất. Tôi đi chung cùng gia đình mình. Buổi sáng có xe của phường phát nhạc kêu gọi rất sôi nổi, nhưng tại điểm bầu cử khá vắng vì có lẽ do dịch." "Địa điểm bỏ phiếu của tôi tại trường mầm non. Khi đến thì có cán bộ kiểm tra phiếu cử tri, xem có khai báo y tế chưa thì tới một bàn khác để đối chiếu phiếu bầu cử xem tôi ở khu vực nào. Xong tôi đến một bàn khác nhận phiếu bầu, có 5 ứng viên trên 2 phiếu khác nhau cho ĐBQH và HĐND. Tôi nhận phiếu xong thì xếp hàng chờ vào khu vực gạch tên, khu vực này khá kín. Xong tôi bỏ phiếu vào thùng và đóng dấu thẻ cử tri xác nhận đã đi bầu," bạn trẻ này kể lại. Bầu cử VN: Thực chất bỏ phiếu là quyền hay nghĩa vụ? Nghịch lý bầu cử Việt Nam: Cử tri đi bầu chỉ để cho xong? Bạn trẻ 19 tuổi này cũng để tâm quan sát quy trình và phát hiện một số vấn đề: "Đầu tiên, tôi thấy họ không kiểm tra chứng minh thư và điều này không đúng quy trình. "Thứ hai, cử tri đi bầu có hiện tượng bầu hộ, tôi thấy đây là vấn đề xảy ra nhiều nhất, đi đâu cũng thấy và như một lẽ tự nhiên, nhưng không có hiện tượng kêu gọi cử tri bầu cho ai tại chỗ tôi." "Điểm sáng là cán bộ giúp ích khá nhiều, họ hướng dẫn tận tình và đặc biệt là tuân thủ việc phòng dịch. Ai cũng được yêu cầu đo thân nhiệt, đeo khẩu trang, đứng cách xa nhau, cán bộ còn đeo cả găng tay, cung cấp nước rửa tay đầy đủ," bạn này chia sẻ. Bạn Cao Đức Trung chụp lại quá trình thực hiện quyền bầu cử của mình Cao Đức Trung (sinh năm 1992) chia sẻ với BBC News Tiếng Việt ngay sau khi bỏ phiếu: "Đây là lần đầu tiên tôi đi bầu sau gần một thập niên. "Các bước bầu cử thì rất đơn giản, trước đó khoảng 2 tuần sẽ có người đi phát thẻ cử tri và thông tin đại biểu đến từng nhà trong tổ dân phố. Đến ngày đi bầu thì tôi mang thẻ đi theo, đến nơi thì có người đối chiếu danh sách cử tri và phát lá phiếu bầu. "Nhưng sáng nay không có ai kiểm tra chứng minh thư của tôi. Sau đó, tôi xếp hàng vào phòng có vách ngăn để chọn đại biểu mình muốn bầu và bỏ vào thùng. Cuối cùng, đóng dấu lên thẻ xác nhận đã bầu. Cả quá trình tóm gọn trong 10-15 phút." Để bầu cử Việt Nam trở thành một ngày hội Việt Nam: Nữ giới trong quốc hội, số lượng có đi kèm chất lượng? Còn Phạm Nhật Vy thì kể: "Trước khi đến điểm bầu cử, tôi và gia đình được phát phiếu khai báo y tế để điền trước tại nhà, tránh việc quá nhiều người đứng điền thông tin tại khu vực bỏ phiếu. Tôi cũng được dặn là đeo khẩu trang khi đến điểm bầu; địa điểm cũng được sắp xếp tuân thủ theo các quy định an toàn dịch kỹ càng: được đo thân nhiệt trước khi vào, nộp tờ khai báo y tế. Đặc biệt là khu vực bầu chỗ tôi có yêu cầu mọi người là giữ khoảng cách và chờ đến lượt mình để vào khu vực điền phiếu bầu bên trong." Một điểm nổi bật có thể thấy là dù ở khu vực bầu cử nào thì việc phòng chống dịch bệnh cũng được thực hiện khá nghiêm ngặt. Nhật Vy thuật lại: "Tổ bầu chỗ tôi không quá đông vì mọi người cũng hạn chế tụ tập. Mọi người cũng đã hỏi thăm trước tình hình để canh thời gian đi bầu cho vừa an toàn và vừa theo đúng quy định. Trong lúc bầu thì mình không thấy ai trao đổi qua lại để tránh việc ảnh hưởng đến kết quả phiếu bầu." Nhân viên y tế đo nhiệt của một cử tri tại một điểm bỏ phiếu ở Hà Nội vào ngày 23 tháng 5 năm 2021 Ông Nguyễn Đình Hà từ Hà Nội kể rằng đây là lần đầu tiên ông đi bầu dù năm 2016, ông là một ứng cử viên tự ứng cử đại biểu Quốc hội ở Hà Nội: "Năm 2016, tôi chọn thực hiện quyền bầu cử là không đi bỏ phiếu, khi đó trải nghiệm thực tế của tôi ở vị trí khác, hoàn cảnh khác. Còn kỳ bầu cử này, tôi chỉ là một cử tri đơn thuần, đọc và nghiên cứu sơ yếu lý lịch, chương trình hành động của ứng viên để lựa chọn." "Có thể cuộc bầu cử ở Việt Nam không được sôi nổi, thú vị, thu hút sự quan tâm của xã hội như các cuộc bầu cử đa đảng ở phương Tây, nhưng theo tôi cảm nhận, đa số người dân vẫn biết, vẫn hiểu hiện thực cuộc sống và thể hiện thái độ chính trị qua cách họ sử dụng tấm thẻ cử tri: tự cầm đi bầu, hay đưa cho người khác bầu hộ bất kể trái luật, hoặc cất vào ngăn kéo không đi bầu," ông Hà nói. Làm gì để bầu đúng người? Phạm Nhật Vy cho biết mình đã dành thời gian đọc và chia sẻ với gia đình cũng như là bạn bè về hồ sơ ứng cử viên. "Tôi cũng khuyến khích mọi người nên đọc các hồ sơ này và xem thêm trên các kênh truyền thông (báo, YouTube, v.v). Ngoài việc trao đổi miệng thì Facebook là kênh thông tin tôi dùng chính để tìm hiểu cũng như là chia sẻ thông tin về ngày bầu cử và các ứng viên. "Mặc dù có một số ứng viên không nằm trong danh sách của tổ bầu cử chỗ mình nhưng mình cũng chia sẻ đến những người quen của mình như ứng cử viên Trương Trọng Nghĩa và ứng cử viên Lương Thế Huy." Lý giải điều này, Vy nói rằng bạn thấy chương trình hành động của ứng cử viên Lương Thế Huy rõ ràng và cùng từng tiếp xúc và làm việc trước đây với người này qua một số dự án tình nguyện. "Ngoài ra, tôi cũng được biết một số hoạt động mà Huy đã làm trước đây rất thực tế và hỗ trợ rất nhiều cho các nhóm thiểu số ở Việt Nam. Còn ứng viên Trương Trọng Nghĩa thì tôi có được biết qua người thân trong gia đình đã có tiếp xúc với ông, nhưng điểm mấu chốt vẫn ở chương trình hành động. Đây là một trong những yếu tố khiến tôi bầu chọn nên khi xem qua thông tin của hai ứng viên này, tôi đặc biệt tìm hiểu sâu hơn," Vy chia sẻ. Dấu xác nhận đã bỏ phiếu của bạn Phạm Nhật Vy Tại khu vực bầu cử của mình, Vy cho biết bạn quan tâm đến nữ doanh nhân Tiêu Yến Trinh: "Tôi quan tâm rất nhiều đến vai trò của phụ nữ trong xã hội và khi được biết đến chương trình hành động của chị Trinh như là tập trung giải quyết việc làm hiệu quả, giảm tỉ lệ thất nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, phát triển năng lực của phụ nữ, và tăng kết nối giữa nhà nước với nhân dân. Từ người lao động bị ảnh hưởng bởi Covid đến bộ đội xuất ngũ, phụ nữ, sinh viên,... từng phân khúc lao động đều được chị Trinh đưa vào chương trình với những suy nghĩ, hành động thiết thực như cung cấp thông tin việc làm, xây dựng kỹ năng xin việc, kết nối cung-cầu lao động." Còn Cao Đức Trung chia sẻ: "Thực sự tôi chỉ có các tờ giấy A4 in thông tin lý lịch của mỗi ứng cử viên thôi, chưa từng tiếp xúc với họ nên chỉ chọn theo quan điểm cá nhân. Chẳng hạn tôi học và đi làm về ngành kỹ thuật, mình sẽ ưu tiên các vị có đảm nhiệm vai trò giám đốc, hay xuất thân từ ngành kỹ thuật. Sau đó là những ngành như giáo dục, sức khỏe." Điểm bỏ phiếu tại xã Đa Tốn, huyện Gia Lâm, Hà Nội Bạn trẻ sinh năm 2002 nói trên cho biết: "Tôi thực hiện quyền bầu cử vì thứ nhất, đây là hình thức thể hiện dân chủ đại diện, hai là cách đóng góp vào các vấn đề vĩ mô, ba là cách có tiếng nói tại nghị trường thông qua đại biểu." "Tôi rất quan tâm đến vấn đề xã hội nên việc đi bỏ phiếu giúp tôi hiểu mình đang bầu cho ai và sau này những người tôi bầu trúng cử, tôi có thể theo dõi họ đóng góp thế nào cho chính sách phát triển ở TP HCM. Tôi rất chú trọng vấn đề phát triển khoa học xã hội và công nghệ và hiện TP HCM có phong trào phát triển thành phố thông minh rất lớn. Ngoài ra, tôi cũng quan tâm đến vấn đề giáo dục, trong cộng đồng sinh viên chúng tôi thảo luận rất nhiều, cả trong nam lẫn ngoài bắc, về cách mà sinh viên VN đang học và phát triển. Cuối cùng, tôi quan tâm chính sách cho người yếu thế, dù đã có chính sách và đầy đủ về pháp lý nhưng về mặt thực tiễn, thực hành chưa đi sâu và tiếp cận đúng," bạn trẻ này nói. Tổng thư ký Quốc hội, Chánh văn phòng Hội đồng bầu cử Quốc gia Bùi Văn Cường cho biết, đến 11h trưa 23/5, nhiều địa phương có tỷ lệ cử tri đi bầu cao, như Điện Biên 85%, Quảng Ninh 84,53%; Quảng Ngãi 81,76%; Cao Bằng 80,3%, Hà Giang có 77,65%, Vĩnh Phúc 71,89%, theo báo VNExpress. Việc bầu cử có thể kéo dài đến 21h hôm nay.
Cơ quan cảnh sát điều tra công an tỉnh Bắc Giang đang mang tiếng xấu bởi đã gây ra vụ án oan cho ông Nguyễn Thanh Chấn.	Yếu kém trong hoạt động điều tra ở VN	Cũng chính cơ quan này trước đây từng bị một bị can khác là Hàn Đức Long tố cáo bức cung nhục hình khi điều tra vụ án giết người và hiếp dâm trẻ em xảy ra tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang từ năm 2005. Ngay trong quá trình giải quyết vụ án, viện kiểm sát đã xác minh lời tố cáo của Hàn Đức Long nhưng rồi đi đến kết luận là việc tố cáo không có cơ sở. Xác minh bằng cách nào? Bị can khai rằng trong các lần đi hỏi cung đều bị điều tra viên đánh bằng hung khí là gậy lim dài 70cm bản rộng 03 ngón tay (thước thợ xây) và cờ-lê, bật lửa đốt râu, bút bi để đập bẻ ngón tay. Để xác minh sự việc, cơ quan tiến hành tố tụng đã hỏi những phạm nhân bị giam giữ cùng phòng với Long và hỏi giám thị trại giam xem có việc Long bị đánh không. Ngoài ra để củng cố quan điểm Long là thủ phạm, cơ quan điều tra đã hỏi những người từng giam giữ cùng phòng với Long, và những người này khai rằng đã từng nghe Long thừa nhận hành vi phạm tội. Những lời khai đó được ghi lại thành biên bản và trở thành chứng cứ để giải quyết vụ án. Trong khi đó thuộc tính quan trọng nhất của chứng cứ là tính khách quan. Tại các mẫu biên bản ghi lời khai được ban hành đều có các mục thông tin làm rõ người được lấy lời khai có quan hệ thế nào với bị can, quan hệ thế nào với bị hại, có tư cách gì trong vụ án, đã làm gì ở đâu khi tội phạm xảy ra, sức khỏe và tinh thần có minh mẫn hay không… để từ đó xác định xem lời khai báo có độ tin cậy và khách quan hay không. Vậy trong việc xác minh Long có bị đánh đập nhục hình không mà lại đi hỏi cán bộ quản lý trại giam là người chịu trách nhiệm bảo vệ tính mạng sức khỏe người bị giam giữ thì có hợp lý không? Lẽ nào những người này thừa nhận mình có lỗi yếu kém trong công vụ khi để bị can bị đánh? Những người bị giam giữ cùng phòng với Long không hề là nhân chứng của vụ án, thế thì tại sao lời khai của họ lại là chứng cứ sử dụng để kết tội? Điều này cho thấy có sự nhận thức sai lệch nghiêm trọng về chứng cứ trong tố tụng hình sự. Thực nghiệm điều tra Lâu nay nói đến sai phạm trong hoạt động điều tra thường chỉ thấy nói đến vấn đề bức cung nhục hình. Song đó không phải là tất cả và đừng đề vấn đề bức cung nhục hình vốn dễ gây phẫn nộ che lấp đi các vấn đề khác trong hoạt động điều tra. Để thấy được điều này chỉ cần khảo sát qua nghiệp vụ điều tra ngay trong vụ án Hàn Đức Long. Cơ quan điều tra quy kết Long là thủ phạm trong vụ án với hành vi tóm gọn như sau: Một chiều mùa hè, một cặp vợ chồng đi làm đồng về không thấy con gái đâu, mọi người đổ xô đi tìm, sáng hôm sau người đi làm đồng sớm phát hiện thấy xác cháu bé ngoài mương nước cánh đồng. Kết quả giám định pháp y cho thấy cháu bé bị hiếp trước khi bị giết chết. Sau gần bốn tháng điều tra không tìm ra thủ phạm, cơ quan điều tra nhận được thư tố giác của hai mẹ con bà cụ cùng tố một người ở cùng thôn là Hàn Đức Long từng hiếp dâm mình. Cơ quan điều tra bắt giữ Long, Long thú nhận đã hiếp dâm hai mẹ con bà cụ và thú nhận thêm mình là thủ phạm trong vụ giết hiếp cháu bé. Kết luận điều tra nhận định chiều hôm xảy ra vụ án, Long đem ngô thóc đến quán xay xát, trong lúc chờ đợi đến lượt mình đã đi sang nhà cháu bé, thấy cháu ở nhà một mình Long bắt bế đưa cháu ra cánh đồng hiếp rồi đẩy cháu ngã xuống mương nước rồi quay trở lại quán xay xát như không có chuyện gì xảy ra. Qua các lời khai cơ quan điều tra xác định Long phạm tội trong lúc chờ đợi hai người phụ nữ xay xát thóc. Họ đã cho thực nghiệm điều tra xem thời gian hai người phụ nữ xay xát hết bao nhiêu lâu, có đủ để Long thực hiện hành vi phạm tội rồi quay trở về không. Tình trạng bị cáo, phạm nhân kêu oan xảy ra khá thường xuyên trong các vụ án hình sự ở Việt Nam Tính chính xác của công tác thực nghiệm điều tra Có mấy vấn đề xung quanh việc thực nghiệm này. Thời điểm bắt Long và tập trung điều tra về Long là đã bốn tháng kể từ ngày vụ án xảy ra. Vậy sau khoảng thời gian đó liệu những người xay xát thóc cùng có nhớ được hôm đó mình đã xát bao nhiêu kg thóc không? Họ có thể nhớ được hôm đó có những người nào xay xát thóc, nhưng liệu có nhớ nổi thứ tự lần lượt từng người với tổng số gần chục người xay xát thóc không? Sau bốn tháng, chủ quán xay xát khai rằng có sự khác nhau về điện áp và động cơ máy giữa hôm xảy ra vụ án và buổi thực nghiệm. Hôm xảy ra vụ án điện lưới yếu nên trong hai động cơ xay thóc và chà gạo phải chạy từng động cơ một. Chủ quán cũng đã thay động cơ máy mới. Điều này dẫn đến tốc độ năng suất thay đổi và do vậy thời gian xay xát thóc sẽ khác nhau. Với những dữ kiện thông tin sai lệch như thế liệu việc thực nghiệm có đảm bảo đưa đến số liệu chính xác hay không? Không chỉ thế, cơ quan điều tra cũng thực nghiệm cho một người ôm một vật nặng tương đương cháu bé di chuyển trên quãng đường gây án (đi và về khoảng 1,7km) để xem lượng thời gian gây án có phù hợp với thời gian xay xát thóc của hai người phụ nữ không. Nhưng vấn đề là tốc độ di chuyển trong khi thực nghiệm làm sao đúng khớp với sự di chuyển khi phạm tội? Việc di chuyển khi phạm tội sẽ lúc nhanh lúc chậm bởi hung thủ còn phải quan sát nghe ngóng và tránh người phát hiện làm sao giống với lúc thực nghiệm? Cháu bé là thực thể sống giẫy đạp đâu có im lìm như đồ vật thực nghiệm? Như thế tốc độ di chuyển của khi thực nghiệm sẽ khác với tốc độ di chuyển hôm phạm tội. Vận tốc khác nhau thì thời gian sẽ khác nhau, vì thời gian là kết quả của phép chia quãng đường cho vận tốc. Ngoài vấn đề di chuyển còn có giai đoạn bị can hiếp dâm và xuất tinh ra ngoài, khoảng thời gian này thì làm sao tính đếm được bao lâu để có thể tính được tổng thời gian thực hiện hành vi phạm tội là chừng nào? Bất chấp bao nhiêu sai lệch trong các dữ kiện, cơ quan điều tra vẫn tiến hành hoạt động thực nghiệm điều tra từ đó cho ra kết quả làm căn cứ để định đoạt mạng sống người khác. Cơ quan điều tra thu giữ được ở hiện trường một số lông và tinh dịch nhưng lại không giám định cho ra được kết quả. Về tinh trùng thì kết luận giám định cho rằng lượng dấu vết ít và chất lượng vết kém nên không thu giữ được gen. Về lông thì kết luận lông thu được ở hiện trường là lông người, trong đó chỉ có một sợi có gốc nhưng ít tế bào gốc nên không phân tích được gen. Như vậy những gì thu thập được không giúp tìm ra được thủ phạm. Cũng tức là không có vật chứng chứng minh thủ phạm. Không có vật chứng và cũng không có nhân chứng. Vậy thì dựa vào đâu để chứng minh tội phạm? Trong vụ án này chính xác thì cơ quan tố tụng chỉ dựa vào duy nhất lời khai nhận tội của Hàn Đức Long để kết tội. Trong khi đó pháp luật hiện tại quy định không được sử dụng lời khai nhận tội của bị cáo là bằng chứng duy nhất để kết tội. Nhưng thực tế lâu nay người ta dễ dàng hóa giải quy định ràng buộc này bằng các quy định lỏng lẻo về chứng cứ. Theo đó những tài liệu điều tra như lời khai của những người bị giam giữ cùng phòng với Long cũng là chứng cứ được sử dụng, mặc dù họ không hề tồn tại ở không gian và thời gian xảy ra vụ án. Và những thứ mặc dù không giúp chứng minh được tội phạm nhưng cũng được coi là chứng cứ như tinh dịch và lông tóc trong vụ án này. Vấn đề và giải pháp Chỉ khảo sát trong một vụ án thôi mà đã bộc lộ ra rất nhiều vấn đề về chất lượng trong hoạt động điều tra. Và đây không chỉ là vấn đề tồn tại của riêng cơ quan cảnh sát điều tra công an tỉnh Bắc Giang mà là vấn đề cần soi xét đối với hệ thống cơ quan điều tra cả nước. Cho nên cần lưu ý rằng nguyên nhân gây ra oan sai không chỉ là vấn đề bức cung nhục hình mà còn nhiều nguyên nhân khác nữa. Trong quá trình bào chữa các luật sư đều nêu ra các bất cập trong hoạt động điều tra, nhưng vấn đề lại mang bản chất vĩ mô, đòi hỏi sửa đổi quy định pháp luật và thay đổi lại nhận thức và không thể giải quyết trong phạm vi một vụ án. Chẳng hạn như cần tư duy lại khái niệm thế nào là chứng cứ. Bài viết thể hiện quan điểm riêng và cách hành văn của tác giả, một luật sư từ Hà Nội.
Nếu đúng như lời ban tổ chức cuộc biểu tình tuyên bố, thì 1/7 dân số Hong Kong đã xuống đường tham gia cuộc biểu tình hôm Chủ nhật để phản đối dự luật dẫn độ về Trung Quốc đại lục.	Hong Kong: Biểu tình có bao giờ đạt kết quả?	Hình ảnh của bà Carrie Lam, lãnh đạo Hong Kong trên một tờ rơi phản đối dự luật dẫn độ Đây là một trong những cuộc biểu tình lớn nhất từ trước đến nay của Hong Kong và là cuộc biểu tình lớn nhất kể từ khi thuộc địa cũ của Anh được trao trả cho Trung Quốc vào năm 997. Nhưng nhà lãnh đạo Hong Kong, bà Carrie Lam, người được bầu bởi một ủy ban 1.200 người hầu hết ủng hộ Bắc Kinh, tuyên bố sẽ thúc đẩy các kế hoạch để thông qua dự luật. Vậy, các cuộc biểu tình ở Hong Kong, nơi vốn được hưởng một số quyền tự do nhất định nhưng không thực sự dân chủ, đã có bao giờ đạt hiệu quả chưa? 30 năm Thiên An Môn: 'Ký ức tập thể là sức mạnh' Đụng độ tại biểu tình hơn nửa triệu người ở Hong Kong Hong Kong: Hàng vạn người biểu tình Mỹ gọi Đài Loan là 'quốc gia' và dùng cờ nước này Và khả năng thành công của cuộc biểu tình lần này là bao nhiêu? Biểu tình 'ở trong máu' dân Hong Kong Các cuộc biểu tình công cộng đóng một vai trò quan trọng ở Hong Kong. Như một nhà báo địa phương mô tả, việc đi biểu tình đã "ở sẵn trong DNA của họ". Vì người Hong Kong không thể trực tiếp bầu ra chính phủ của họ nhưng có quyền phản đối, nhiều người coi việc xuống đường là cách buộc chính quyền thay đổi, đặc biệt là với các vấn đề mà họ coi là đe dọa các giá trị cốt lõi của lãnh thổ. "Nó có thể là vô ích," một trong những người biểu tình vào Chủ nhật, April Ho-Tsing, 27 tuổi, nói với BBC. "Nhưng chúng tôi phải hành động và cho chính phủ Hong Kong, báo chí quốc tế, những người Hong Kong khác thấy rằng chúng tôi sẽ không để yên để chính phủ Trung Quốc chà đạp chúng tôi." Một số cuộc biểu tình đã từng dẫn đến một số chiến thắng kịch tính và bất ngờ trong quá khứ. Cuộc biểu tình hôm Chủ Nhật là một trong những cuộc biểu tình lớn nhất trong lịch sử Hong Kong Năm 2003, ước tính 500.000 người đã xuống đường chống lại một dự luật an ninh quốc gia gây tranh cãi được gọi là Điều 23 - và chính phủ cuối cùng đã buộc phải tạm hoãn dự luật đó. Nhưng các chuyên gia nghĩ rằng ở thời điểm hiện tại, các cuộc biểu tình ít có khả năng thành công vì giới lãnh đạo ở Bắc Kinh khó có thể thỏa hiệp. "Một sự thay đổi lớn chính là nhà lãnh đạo Trung Quốc, Tập Cận Bình, đã theo đuổi lập trường cứng rắn hơn nhiều so với những người tiền nhiệm," Giáo sư Dixon Sing, nhà khoa học xã hội tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hong Kong, nói. "Thay đổi liên quan thứ hai là nền kinh tế Trung Quốc đã trở nên mạnh mẽ hơn nhiều so với năm 2003". Giáo sư Steve Tsang, giám đốc Viện Trung Quốc tại SOAS, đồng ý rằng "không có nhiều khả năng chiến thắng cho những người biểu tình Hong Kong" lần này. "Dưới thời Hồ Cầm Đào [người tiền nhiệm của ông Tập], bạn có một lãnh đạo trung tâm sẵn sàng cho phép lãnh đạo địa phương giải quyết mọi việc theo cách của họ - trong khi ông Tập tập trung nhiều hơn vào việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và kỷ luật." "Có một lập trường rất rõ ràng dưới thời Tập Cận Bình rằng Trung Quốc sẽ không dung thứ cho bất kỳ hoạt động nào có khả năng gây bất ổn cho sự cai trị của Đảng Cộng sản." Biểu tình phản đối luật dẫn độ ở Hong Kong Điều này cũng được phản ánh trong Phong trào Dù vàng năm 2014 khi hàng chục ngàn người đã cắm trại trên đường phố trong nhiều tuần để yêu cầu bầu cử dân chủ hoàn toàn. Mặc dù cuộc biểu tình diễn ra phần lớn khá ôn hòa, và được biết đến toàn thế giới, Phong trào Dù vàng đã không đạt được bất kỳ sự nhượng bộ nào từ Bắc Kinh. Một số người tổ chức các cuộc biểu tình đã bị kết án tù về tội gây mất trật tự công cộng. Còn ở Trung Quốc, có biểu tình không? Mặc dù không được luật pháp chính thức cho phép, hàng chục ngàn cuộc biểu tình, chủ yếu là về các vấn đề địa phương hoặc môi trường, vẫn diễn ra mỗi năm ở Trung Quốc. Nhiều người biểu tình và dân oan bị bắt nhưng cũng có một số cuộc biểu tình buộc chính quyền địa phương phải nhượng bộ. Một ví dụ đáng chú ý là vào 2011, khi chính phủ ở Đại Liên đồng ý đóng cửa một nhà máy hóa chất sau khi 12.000 người đã biểu tình phản đối nó. Những người biểu tình lo sợ chất paraxylene (PX), một hóa chất vô cùng độc hại sẽ làm ô nhiễm môi trường "Một số cuộc biểu tình đã dẫn đến sự nhượng bộ của chính quyền," giáo sư Tsang nói. Tuy nhiên, ông nói rằng các cuộc biểu tình như thế này cũng đã giảm trong những năm gần đây khi Đảng Cộng sản đã thắt chặt việc kiểm soát tập trung. Giáo sư Tsang nói rằng nhiều "chính quyền địa phương đơn giản là không chấp nhận rủi ro nữa và tại sao phải làm thế nếu có thể khiến Bắc Kinh phật ý?" Liệu dự luật dẫn độ có bị hoãn lại? Các chuyên gia cho rằng việc này có thể xảy ra, nhưng khả năng thấp. Để trở thành luật, dự luật cần phải được phê chuẩn bởi hội đồng lập pháp của Hong Kong. Nhưng hội đồng này chỉ có một số ghế được bầu bởi các cử tri Hong Kong, còn lại chiếm đa số là các nhóm thân chính phủ. Sau các cuộc biểu tình lớn năm 2003, chính phủ đã nhượng bộ cho dự luật an ninh quốc gia - nhưng vẫn có ý định đẩy nó thông qua hội đồng lập pháp. Lý do khiến chính quyền buộc phải quay đầu vào phút cuối là vì Đảng Tự do thân doanh nghiệp quyết định rút hỗ trợ. Vì vậy lần này, "câu hỏi đặt ra là liệu có bất kỳ đảng phái chính trị nào ở giữa quyết định đổi phe hay không", giáo sư Tsang nói. Ông Tsang cho rằng điều này khó xảy ra, đặc biệt là vì môi trường chính trị ở Hong Kong và Trung Quốc đã thay đổi. Giáo sư Sing nói "ngày càng có nhiều đảng thân Bắc Kinh hơn" trong hội đồng lập pháp hiện nay, và cơ hội gần như bằng không để đảo ngược lập trường của họ. "
Công tước Edinburgh, Hoàng tế Philip, phu quân Nữ hoàng Anh Quốc, vừa tạ thế, thọ 99 tuổi, theo thông báo của Điện Buckingham.	Thân thế sự nghiệp Hoàng tế Philip, phu quân Nữ hoàng Elizabeth II	Ngài qua đời đúng 12 ngày trước sinh nhật vợ, Nữ hoàng Anh, ngày 21/04. Trong hàng chục năm qua, Hoàng tế Philip, Công tước xứ Edinburgh, đã được tôn trọng lớn vì những hỗ trợ bền bỉ không ngừng của ông cho Nữ hoàng Anh Công tước Edinburgh, phu quân Nữ hoàng Anh Quốc, vừa tạ thế Thái tử Charles sẽ là lãnh đạo Commonwealth Công chúa Hollywood sẽ nhận họ gì? Đây là một vai trò rất khó khăn với bất cứ ai, chưa kể với một người đã từng là chỉ huy hải quân và có quan điểm riêng rành mạch về không ít các chủ đề khác nhau. Thế nhưng chính tính cách mạnh mẽ của ông đã cho phép ông có thể hoàn tất trách nhiệm của mình một cách có hiệu quả như vậy và có thể có những hỗ trợ hết mình đối với vợ của mình trên cương vị Nữ hoàng. Là phu quân của người phụ nữ đầy quyền lực, Hoàng tế Philip không có vị thế gì về mặt hiến pháp. Nhưng không có ai gần gũi Nữ hoàng hoặc có tầm quan trọng với Nữ hoàng hơn ông. Là Hoàng tử Philip của Hy Lạp, ông sinh ngày 10 tháng Sáu, 1921 tại đảo Corfu. Giấy khai sinh của ông ghi ngày 28 tháng Năm, 1921, vì khi đó Hy Lạp còn dùng lịch Chính thống giáo, chưa áp dụng Dương lịch. Mẹ của ngài, Công chúa Alice là cháu Nữ hoàng Victoria Cha ông là Hoàng tử Andrew của Hy Lạp và Đan Mạch, con trai thứ của Vua George đệ nhất. Mẹ ông, công chúa Alice of Battenberg, là con gái của ông hoàng Louis of Battenberg, người sau này trở thành Sir Louis Mountbatten, và là cháu gái của Nữ hoàng Victoria. Sau cuộc đảo chính năm 1922, cha ông bị một tòa án cách mạng trục xuất khỏi Hy Lạp. Một chiếc tàu chiến Anh được người cháu là Vua George V gửi đã đưa gia đình ông sang Pháp. Trong chuyến đi này cậu bé Philip được ngủ trên một chiếc cũi làm bằng chiếc hộp đựng trái cây. Ông bắt đầu đi học ở Pháp nhưng khi lên bảy ông tới sống với họ hàng của mình là gia tộc Mountbatten ở Anh, nơi ông đi học cấp một ở Surrey, phía Nam London. Vào thời gian này, mẹ ông được chẩn đoán bị bệnh tâm thần phân liệt và được đưa vào bệnh viện tâm thần. Ông rất ít khi gặp mẹ trong suốt thời thơ ấu. Năm 1933, ông được gửi đến Schule Schloss Salem ở miền nam nước Đức, một trường do nhà giáo dục tiên phong Kurt Hahn thành lập. Nhưng chỉ vài tháng sau ông Kurt Hahn, là người Do Thái, đã bị buộc di tản vì Đức Quốc xã đàn áp. Kurt Hahn chuyển đến Scotland để lập Trường Gordonstoun, và Hoàng tử Philip cũng chuyển tới đây sau hai học kỳ ở Đức. Chế độ đào khắc nghiệt như quốc gia chiến binh Spartan thời cổ ở trường Gordonstoun tập trung rèn thể lực và ý chí lại là môi trường lý tưởng cho cậu thiếu niên sống xa cha mẹ và Philip cũng thấy phải hoàn toàn tự lập. Phục vụ trong chiến tranh Khi chiến tranh thế giới thứ II đến gần, Philip quyết định đi theo binh nghiệp. Ông muốn gia nhập Không quân Hoàng gia Anh, nhưng gia đình bên mẹ ông có truyền thống hải quân nên Philip đã làm thiếu sinh quân Trường Cao đẳng Hải quân Hoàng gia tại Dartmouth. Trong khi học tại đó, ông được giao nhiệm vụ hướng dẫn và trợ giúp hai công chúa trẻ, Elizabeth và Margaret, trong một lầnVua George VI và Nữ hoàng Elizabeth tới thăm trường. Những người chứng kiến sự việc nói rằng Philip đã thể hiện hết mình và cuộc gặp gỡ đó đã gây ấn tượng sâu sắc với công chúa Elizabeth khi đó mới 13 tuổi. Philip nhanh chóng chứng minh khả năng xuất chúng của mình. Ông vượt lên, đứng đầu cả lớp trong tháng Giêng 1940 và lần đầu tiên tham dự hoạt động hải quân trên Ấn Độ Dương. Ông chuyển sang phục vụ trên chiến hạm HMS Valiant thuộc hạm đội Địa Trung Hải, đơn vị ông đã góp mặt trong trận thủy chiến Cape Matapan hồi năm 1941. Là sỹ quan phụ trách hệ thống đèn quét của chiến hạm, ông giữ một vai trò quan trọng trong cuộc chiến ban đêm mang tính quyết định này. Đến tháng 10/1942, ông được phong hàm thiếu tá, thuộc lớp trẻ nhất của Hải quân Hoàng gia Anh, phục vụ trên tàu khu trục HMS Wallace. Trong thời gian này, ông và nàng công chúa trẻ Elizabeth đã trao gửi thư từ và có một số dịp ông được mời tới nghỉ với Hoàng gia. Hoàng tế Philip (ngồi) thích diễn kịch khi còn ở tại Gordonstoun Bổn phận trước công chúng Sau một trong những chuyến viếng thăm đó, dịp Giáng sinh 1943, công chúa Elizabeth đã đặt tấm hình Philip trong bộ quân phục hải quân lên bàn trang điểm của nàng. Mối quan hệ giữa hai người nảy nở một cách êm ả, tuy cũng có vài ba thái độ phản đối từ những người thân cận. Một trong số đó gọi Philip là "thô lỗ và cư xử thô thiển." Nhưng nàng công chúa trẻ tuổi vẫn yêu chàng sâu sắc và vào mùa hè 1946, Philip ngỏ lời xin cha nàng cho phép cưới. Philip có sự nghiệp nổi bật trong hải quân Tuy nhiên, trước khi lễ đính hôn được công bố, Philip cần có một quốc tịch và một tên họ mới. Chàng từ bỏ tước vị Hy Lạp của mình và trở thành công dân Anh, lấy họ theo tên Anh giáo của mẹ, Mountbatten. Vào ngày trước lễ cưới, Vua George VI ban cho Philip tước vị hoàng gia, Hoàng thân Philip. Tới buổi sáng hôm cưới, chàng được phong làm Công tước xứ Edinburgh, Bá tước vùng Merioneth và Nam tước Greenwich vùng Greenwich. Đám cưới diễn ra vào ngày 20 tháng Mười Một 1947 tại Thánh đường Westminster. Đó là sự kiện, như lời Winston Churchill nói, "ánh chớp sắc màu" trong một nước Anh u ám thời hậu chiến. Philip trở lại với sự nghiệp hải quân, nhận nhiệm vụ tới Malta, nơi hai vợ chồng ông đã sống như những gia đình quân nhân khác. Người con trai của họ, Hoàng tử Charles, ra đời năm 1948. Tiếp đó là Công chúa Anne, sinh năm 1950. Năm 1952, cặp vợ chồng có chuyến công du tới các nước trong Khối Thịnh vượng chung. Vua George VI tiễn chân hai người, nhưng Elizabeth không biết rằng vua cha đã mắc bệnh ung thư phổi. Báo tin Tháng Hai 1952, khi hai vợ chồng đang nghỉ tại Kenya thì có tin Vua George băng hà. Ông bị chứng huyết khối, máu đọng đông cục trong tim. Philip khi đó phải đảm nhận việc báo cho vợ tin nàng nay đã trở thành Nữ hoàng. Một người bạn sau này kể lại rằng Philip cảm giác như có "một nửa thế giới" đè xuống người chàng. Philip không phải là người hay nuối tiếc, nhưng về sau này ông nói ông cảm thấy đáng tiếc là ông đã không thể tiếp tục sự nghiệp hải quân. Các đồng nghiệp nói rằng lẽ ra với khả năng của chính mình, ông có thể lên tới vị trí Tư lệnh Hải quân. Thay vào đó, ông phải tạo ra một vai trò mới cho mình, và việc Elizabeth lên ngôi báu đặt ra câu hỏi rằng vai trò đó sẽ là gì. Lễ đăng quang đến gần, và một Chiếu chỉ Hoàng gia tuyên rằng Philip phải ưu tiên việc tháp tùng Nữ hoàng trong mọi lúc mọi nơi, nhưng sẽ không bao giờ có vị trí chính thức trong hiến pháp. Philip có đầy những ý tưởng về việc làm sao để hiện đại hóa và hợp lý hóa thể chế quân chủ, nhưng ông ngày càng vỡ mộng bởi sự phản kháng từ một số nhân vật thủ cựu trong hoàng gia. Ông quay sang việc hướng tới một đời sống xã hội sôi nổi. Ông và một nhóm bạn bè nam giới gặp gỡ hàng tuần trong các căn phòng đặt phía trên một nhà hàng ở khu Soho, trung tâm London. Đã có những bữa ăn trưa sang trọng kéo dài và các chuyến tới chơi hộp đêm, và ông thường bị chụp hình cùng với những gương mặt hào nhoáng, bóng bẩy. Lễ cưới với Công chúa Elizabeth đem lại niềm vui cho nước Anh thời hậu chiến Những đồn đoán về tình trạng căng thẳng trong cuộc hôn nhân hoàng gia loang ra hồi năm 1956, khi Philip có chuyến rong ruổi một mình trên du thuyền hoàng gia Britannia trong suốt bốn tháng, tới thăm một số vùng đất vô danh trong Khối Thịnh vượng chung. Tin đồn về cuộc hôn nhân rạn nứt được tường thuật, và bị bác bỏ thẳng thừng. Nơi mà Philip được trao toàn quyền quyết định là trong gia đình. Ông nói rằng Hoàng tử Charles cần đi học ở ngôi trường ông từng học, Gordonstoun, với niềm tin rằng chính sách giáo dục của nhà trường sẽ có ích trong việc cải tạo bản tính có phần nhút nhát của cậu con trai. Chàng hoàng tử đã rất ghét trường học, nơi cậu khốn khổ vì nỗi nhớ nhà và là nơi cậu thường bị bắt nạt. Philip có vẻ như là một người cha cục cằn, không nhạy cảm. Theo Jonathan Dimbleby, người viết tiểu sử cho Thái tử Charles, thì thời trai trẻ Charles đã từng rớt nước mặt do những lời quở trách công khai của cha, và mối quan hệ cha con giữa hai người chưa bao giờ dễ dàng cả. Hoàng tế Philip trong lễ lên ngôi của vợ, Nữ hoàng Elizabeth II, năm 1953 Bảo vệ đời sống thiên nhiên hoang dã Thái độ của Philip phản ánh tuổi thơ khó khăn, tự lực và thường là cô đơn của ông. Ngay từ nhỏ, ông đã buộc phải tự lo cho mình và ông thấy khó mà hiểu được tại sao không phải người nào cũng có được tính cách đó. Một trong những mối quan tâm chính của ông là sự yên ổn, lành mạnh cho thanh niên. Điều này đã dẫn tới một chương trình rất thành công của ông, trở thành một hiện tượng hồi năm 1956, có tên là Chương trình Giải thưởng của Công tước xứ Edinburgh. Trải qua các năm, chương trình này đã giúp cho chừng sáu triệu thanh thiếu niên từ 15 đến 25 tuổi trên toàn thế giới, gồm cả người tàn tật, thử sức với chính mình về mặt thể lực, trí lực và tình cảm bằng việc thực hành một loạt các hoạt động ngoài trời nhằm hướng tới việc biết làm việc tập thể, tháo vát và tôn trọng thiên nhiên. Trong suốt cuộc đời mình, Philip tiếp tục giành nhiều thời gian cho chương trình này, tham dự nhiều sự kiện và tự mình tham gia việc điều hành hoạt động của tổ chức này. Ông cũng là một người nhiệt thành ủng hộ việc bảo vệ đời sống động vật hoang dã và môi trường tự nhiên, dẫu cho việc ông quyết định bắn hạ một con cọp trong chuyến đi tới Ấn Độ hồi 1961 đã gây ra một cuộc phản ứng gay gắt. Việc xuất bản tấm ảnh chụp trong đó con cọp được trưng bày như một phần thưởng của chiến thắng chỉ khiến câu chuyện tồi tệ hơn. Nhưng ông đã đem tầm ảnh hưởng và nhiệt huyết vào hỗ trợ Quỹ Đời sống Hoang dã Thế giới, tổ chức về sau trở thành Quỹ Bảo vệ Thiên nhiên Toàn cầu, và trở thành chủ tịch đầu tiên của tổ chức này. Ông được trân trọng hoan nghênh về cam kết bảo tồn rừng nhiệt đới trên thế giới và việc chiến dịch vận động chống việc đánh bắt cá đại dương. Philip cũng rất quan tâm tới lĩnh vực công nghiệp. Ông tới thăm các nhà máy và trở thành nhà bảo trợ cho Hiệp hội Công nghiệp, tổ chức nay được biết tới với tên gọi Quỹ Lao động. Ngài phải tập thích nghi với đời sống hoàng gia Đam mê thể thao Năm 1961, trước một nhóm các nhà công nghiệp, Philip thể hiện tính cách bộc trực của mình, điều mà một số người coi là lỗ mãng và cũng có lúc khiến ông gặp rắc rối. Ông nổi tiếng là hay nhận định sai tình hình, nhất là khi ở nước ngoài. Một trong những sự cố được nhắc tới nhiều nhất là khi ông cùng Nữ hoàng có chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc hồi năm 1986. Ông đã có nhận xét mà ông tưởng là được đưa ra một cách riêng tư về "những cặp mắt ti hí". Báo chí lá cải khi đó rộ lên về chuyện này, dẫu cho bản thân Trung Quốc thì chả mấy bận tâm. Trong chuyến viếng thăm tới Australia hồi 2002, ông hỏi một doanh nhân người bản xứ Úc châu rằng liệu "các ông vẫn ném giáo vào người nhau đấy chứ". Nhiều người chỉ trích ông nặng nề về những nhận xét kiểu như vậy, nhưng cũng có nhiều người khác lại coi đó là cách thể hiện đúng tính cách của ông, người không chấp nhận bị bó buộc bởi những thủ tục chính trị. Philip cũng là một người đam mê thể thao. Ông đi thuyền buồm, chơi cricket và khúc côn cầu, đánh xe ngựa xuất sắc và từng là Chủ tịch Hiệp hội Cưỡi ngựa Quốc tế trong nhiều năm. Mối quan hệ căng thẳng giữa ông với người con trai cả được mô tả trong cuốn sách về cuộc đời Thái tử Charles, theo đó Philip đã thúc đẩy Charles vào cuộc hôn nhân với công nương Diana Spencer. Nhưng Philip đã rất quan tâm âu lo trong những năm khó khăn, khi cuộc hôn nhân đó tan rã. Ông chủ động tìm hiểu vấn đề, có lẽ bởi chính ông cũng có kỷ niệm về những khó khăn khi kết hôn với người trong Hoàng gia. Tuy rất buồn về sự thất bại hôn nhân của ba trong số bốn người con mình nhưng ông luôn khước từ nói về những vấn đề cá nhân. Hồi 1994, ông nói với một tờ báo rằng ông đã chưa từng và sẽ không bao giờ làm điều đó. Ngài bắt thái tử Charles phải học ở Gordonstoun, khiến hai cha con giận nhau Những năm về sau, ông sống với nhịp độ không mấy chậm bớt. Ông tiếp tục các chuyến hành trình dày đặc, cả cho Quỹ Bảo vệ Thiên nhiên Toàn cầu và cả tháp tùng Nữ hoàng trong các chuyến công du. Ông cũng có chuyến gần như là hành hương cá nhân tới Jerusalem hồi 1994 để viếng mộ mẹ. Ước nguyện của bà được chôn cất tại đây đã được thực hiện. Ông cũng có khoảnh khắc cảm động trong lễ kỷ niệm 50 năm ngày chiến thắng phát xít, hồi 1995. Ngài say mê công việc bảo tồn thiên nhiên Hoàng tế Philip khi đó có mặt trên một chiếc tàu khu trục của Anh tại Vịnh Tokyo, khi Nhật đầu hàng vào cuối Chiến tranh Thế giới lần thứ hai. Vào lễ kỷ niệm, ông đã cùng các cựu chiến binh Viễn Đông khác diễu hành đi qua Nữ hoàng tại khu the Mall ở London. Ông cũng bày tỏ sự chia sẻ với những cựu tù binh bị Nhật giam cầm, những người cảm thấy không thể tha thứ cho những gì khiến họ phải chịu đựng. Sau cái chết của Công nương Diana, công chúng có những lúc tỏ thái độ thù nghịch với Hoàng gia, kể cả với ông. Năm 2007, thư từ giữa ông và cố công nương được công bố nhằm giải tỏa những cáo buộc nói ông thù hằn con dâu. Mohammed al-Fayed, cha của Dodi, người tình cuối cùng của Diana, thậm chí còn nói trong cuộc điều trần về cái chết của công nương rằng bà bị sát hại theo lệnh của Hoàng tế Philip, một cáo buộc mà bên giám định pháp y mạnh mẽ bác bỏ. Philip, Công tước xứ Edinburgh, trở thành tâm điểm chú ý của xã hội Anh. Ông là một người có tố chất lãnh đạo thiên bẩm, nhưng vị trí buộc ông luôn đứng ở vị trí thứ hai, một người có tính chiến đấu cao nhưng thường phải hành xử một cách nhạy cảm do vai trò của mình. Thủ tướng Anh David Cameron đã đánh giá đúng điều này khi ca ngợi Công tướng trong buổi tối trước hôm sinh nhật ông 90 tuổi hồi tháng Sáu 2011. Philip đã thành công trong việc sử dụng vị trí của mình để có đóng góp to lớn cho đời sống Vương quốc Anh và góp phần giúp Hoàng gia thay đổi phù hợp với xu hướng xã hội qua năm tháng. Nhưng đóng góp lớn nhất của Hoàng tế Philip chính là sự hậu thuẫn liên tục và mạnh mẽ ông dành cho Nữ hoàng trong suốt quá trình trị vì. Trong một diễn văn kỷ niệm lễ cưới Vàng của hai người, Nữ hoàng đã ngỏ lời tri ân tới đức phu quân, người tháp tùng hoàng gia lâu năm nhất trong lịch sử Vương quốc Anh. "Ông ấy là người không dễ đón nhận lời khen tụng, nhưng ông ấy đơn giản là sức mạnh, là chỗ dựa của tôi trong suốt những năm qua. Tôi, toàn thể gia đình ông ấy, đất nước này và nhiều quốc gia khác mang ơn ông ấy nhiều hơn là ông ấy nghĩ, nhiều hơn những gì mà chúng ta biết." Ngài thử ngồi trong xe Jaguar XKSS Ngài thích môn Mã cầu Ngài hỗ trợ cho Công nương Diana Nữ hoàng Elizabeth và chồng năm 2007
Những biến cố lịch sử ở Đông Âu thời thập niên 1980, 1990 khiến doanh nhân Trần Quốc Quân, người tự nhận mình từng là một 'đảng viên trung kiên', trở nên 'lung lay về mặt tư tưởng', và rồi 'quay sang ủng hộ dân chủ'.	Trần Quốc Quân: Đảng viên trung kiên chuyển sang ủng hộ dân chủ	'Tôi, lý tưởng cộng sản và biến cố Đông Âu' Ngày đầu đặt chân tới Ba Lan, năm 1988, "tôi rất nhiệt huyết với lý tưởng cộng sản", doanh nhân hiện là đồng chủ sở hữu một trung tâm thương mại lớn của người Việt ở ngoại ô Warsaw nói với BBC News Tiếng Việt. 'Tôi vừa là người Ba Lan vừa là người Việt' Nữ nhiếp ảnh gia Ba Lan chụp chân dung người Việt Bầu cử ở Ba Lan và tinh thần người Việt Tự nhận mình là người may mắn khi được chứng kiến nhiều biến cố lịch sử Đông Âu, ông nói quá trình chuyển đổi thể chế ở Ba Lan năm 1989 và cuộc chính biến ở Liên Xô tháng 8/1991 đã làm thay đổi hoàn toàn nhân sinh quan và lý tưởng của ông. 'Người dân Ba Lan muốn thay đổi' "Năm 1988 là năm cả hệ thống xã hội chủ nghĩa lâm vào một cuộc khủng hoảng sâu sắc, toàn diện về kinh tế, chính trị, xã hội," ông Trần Quốc Quân nhớ lại. Ba Lan, quốc gia vốn đã bị đặt vào tình trạng chiến tranh kể từ 13/12/1981, khi đó kinh tế suy sụp, lạm phát phi mã. Trước đó nhiều năm, nước này đã phải đối diện với các làn sóng bãi công, đấu tranh đòi dân chủ mạnh mẽ. Tổ chức Công đoàn Đoàn kết của ông Lech Walesa giành thắng lợi tuyệt đối trogn kỳ bầu cử dân chủ đầu tiên ở Ba Lan hồi 1989 "Chỉ một năm sau, Ba Lan chuyển đổi. Sau khủng hoảng kéo dài hàng chục năm, chính quyền của đảng Công nhân Thống nhất Ba Lan đã phải chấp nhận tiến hành cuộc bầu cử quốc hội dân chủ đầu tiên." Tháng 2/1989, Hội nghị Bàn tròn lịch sử giữa chính quyền cộng sản Ba Lan, khi đó do đảng Công nhân Thống nhất Ba Lan nắm quyền, với phe đối lập là Công đoàn Đoàn kết bắt đầu diễn ra tại Warsaw. Mục tiêu của Hội nghị là nhằm đối thoại tìm cách chuyển đổi một cách bất bạo lực từ chế độ cộng sản sang thể chế dân chủ ở nước này. Ba Lan và bài học cải tổ chính trị hậu cộng sản Tôi từng ghét ‘bọn phản động Ba Lan’ Vì sao người Việt Nam vẫn sang Ba Lan? Tháng 4/1989, các bên tham gia Hội nghị Bàn tròn đồng ý tổ chức bầu cử tự do đối với 35% số ghế ở Hạ viện và 100 ghế ở Thượng viện. Doanh nhân Trần Quốc Quân: "Điều làm tôi bất ngờ là Công đoàn Đoàn kết thắng tuyệt đối trong kỳ bầu cử đân chủ ở Ba Lan hồi 1989" "Điều làm tôi rất bất ngờ là Công đoàn Đoàn kết thắng tuyệt đối, giành được tất cả các ghế phải bầu lại ở quốc hội dân chủ," doanh nhân Trần Quốc Quân nhớ lại. "Hạ nghị viện bầu lại, chính quyền nhân dân không được một phiếu nào." "Tại Thượng nghị viện, 100 ghế bầu lại, chính quyền xã hội chủ nghĩa không được một phiếu nào." "Chính quyền nhân dân chỉ giữ lại được số ghế ở Hạ viện theo thỏa thuận tại Hội nghị Bàn tròn." "Điều đó làm tôi phải suy nghĩ. Tại sao nhân dân Ba Lan lại muốn thay đổi, tại sao họ lại bỏ phiếu cho phe đối lập là Công đoàn Đoàn kết?" Đảo chính ở Liên Xô Sau kỳ bầu cử dân chủ, Ba Lan đã có những thay đổi mãnh liệt. "Nhân dân hồ hởi. Căng thẳng xã hội gần như không còn nữa. Chợ mọc ra khắp nơi, hoàn toàn ngược lại lúc tôi lần đầu đặt chân tới Ba Lan," ông Trần Quốc Quân nói. "Các quầy hàng trống rỗng nay đầy ắp hàng hóa. Chỉ cần có tiền là có thể mua được bất kỳ thứ gì." Bộ ba những nhà lãnh đạo khai tử Liên Xô Mikhail Gorbachev có ân hận vì để mất Liên Xô? 'Biết ơn Gorbachev đã khiến Liên Xô sụp đổ' "Chứng kiến xã hội Ba Lan bắt đầu thay đổi, tôi bắt đầu lung lay về tư tưởng, quan điểm." Ngày 27/12/1991, ba tháng sau chính biến Moscow 19/8, Tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev lên sóng tuyên bố từ chức "Tuy nhiên, cú hích khiến tôi quay sang ủng hộ dân chủ chính là cuộc đảo chính của Ủy ban Tình trạng Khẩn cấp Liên Xô, lật đổ Tổng thống Mikhail Gorbachev." Đánh giá ông Gorbachev là một người cấp tiến tuy vẫn là cộng sản, ông Trần Quốc Quân cho rằng nhà lãnh đạo Liên Xô này đã đóng vai trò to lớn góp phần tạo nên thành công của quá trình chuyển đổi thể chế ở Ba Lan. Quá trình đó "chưa chắc đã thành công" nếu Moscow quyết định can thiệp, ông Quân nhận xét. Chứng kiến Ba Lan đang có những chuyển biến tích cực về cả kinh tế lẫn chính trị, xã hội, ông Trần Quốc Quân nói ông cảm thấy "đau xót" về những gì xảy ra tại Moscow vào thời gian vài ngày trong tháng 8/1991. "Tôi thấy đau xót cho tiến trình cải tổ của Liên Xô nay bị phái bảo thủ bẻ gãy, người mà tôi rất kính trọng và đặt nhiều hy vọng, một người cấp tiến nhưng vẫn là cộng sản, bị lật đổ." Sự kiện đảo chính 19/8/1991 bị dập tắt nhanh chóng sau ba ngày, nhưng đã trở thành điểm bắt đầu cho tiến trình sụp đổ của Liên bang Xô-viết. Đời sống chính trị của cộng đồng người Việt ở Ba Lan Tuy nhiên, sự chuyển đổi thể chế và những thay đổi chính trị của Ba Lan từ 30 năm qua dường như không tác động nhiều tới cộng đồng người Việt tại đây, theo doanh nhân Trần Quốc Quân. Người Việt ở Warsaw: Từ Chợ SVĐ đến Trung tâm Wolka "Có lẽ cũng giống như các cộng đồng người Việt tại các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu cũ và Liên Xô cũ, người ta ra đi để học, mà không học nữa thì kiếm tiền." "Người ta quan tâm đến kiếm tiền nhiều hơn. Các thay đổi về mặt tư tưởng, quan điểm trong cộng đồng người Việt ở Ba Lan là không mạnh. Họ không quan tâm đến chính trị lắm." "Bởi vậy, các tổ chức hay các cuộc vận động chính trị trong cộng đồng ở đây là không có. Những phong trào dân chủ, cởi mở, ở Ba Lan này không nhận được sự hưởng ứng." Nói về những người từng nhiệt huyết với lý tưởng cộng sản như bản thân mình, ông Trần Quốc Quân nhận xét các biến động chính trị, xã hội ở Đông Âu 30 năm qua chỉ tạo ảnh hưởng khiến họ "thay đổi về quan điểm", tuy nhiên, "trách nhiệm đối với sự thay đổi dân chủ, chính trị trong nước [Việt Nam] thì không nhiều". Cuộc chuyện trò với doanh nhân Trần Quốc Quân thuộc loạt chương trình 'Người Việt tại Ba Lan và 30 năm chuyển đổi thể chế', do BBC News Tiếng Việt thực hiện trong tháng 10/2019.
Dịch Covid-19 đang lan nhanh ở châu Âu, với số ca nhiễm và ca tử vong tăng chóng mặt, đặc biệt là ở Ý nơi hơn 16 triệu người đang sống trong điều kiện phong tỏa và có tới 366 ca tử vong.	Covid-19: Anh có chủ quan, không đeo khẩu trang dù có gần 300 ca nhiễm?	Các bộ trưởng Anh nói chưa cần hủy các sự kiện tập trung đông người Ở Anh, số ca nhiễm cho đến sáng ngày 9/3 là 285 với bốn ca tử vong, cả bốn bệnh nhân đều có bệnh nền. Nhiều người Việt ở sinh sống và học tập ở Anh ngạc nhiên và có phần bức xúc trước cách đối phó với dịch bệnh của chính phủ cũng như người dân Anh. "Anh toang rồi", "Bọn Tây chủ quan quá, không biết sợ" ... là quan sát của không ít người Việt đang sống tại Anh. Vậy cách nhìn nhận về dịch bệnh của chính phủ Anh và người dân Anh ra sao? Có gì khác với Việt Nam? Covid-19: Bệnh nhân 21 thu hút nhiều bình luận bức xúc Tướng Ý nhiễm Covid-19, TBN có hàng chục ca nhiễm vì đi đám ma Phương Phương ở Vũ Hán: 'Quan chức Trung Quốc rất giỏi đẩy trách nhiệm' Trung Quốc: Khi Covid-19 không nghe lời Đảng Cộng sản Kế hoạch bốn giai đoạn của chính phủ Anh Chính phủ Anh đưa ra kế hoạch phòng chống dịch virus corona gồm bốn giai đoạn - contain, delay, research and mitigate: Biển điện tử khuyến cáo người dân rửa tay trong 20 giây của NHS tại một ga tàu điện ngầm ở London Virus sẽ lây lan nhưng chưa đến lúc sang giai đoạn hai Sáng ngày 9/3, Ủy ban Cobra, cơ chế họp liên ngành cao cấp nhất do thủ tướng chủ trì chuyên đối phó với các tình huống khẩn cấp của chính phủ Anh, vừa họp. Đây là cuộc họp lần hai, và trong ngày, chính phủ Anh vẫn tiếp tục các biện pháp trong giai đoạn một - tức là containment - ngăn chặn lây lan. Các biện pháp 'giữ khoảng cách trong giao tiếp' của công chúng làm chậm lây lan của dịch đã được bàn tới, nhưng chưa được thực hiện ngay, các bộ trưởng quyết định. Tuy nhiên, Phủ Thủ tướng - Số 10 Phố Downing chấp nhận rằng virus 'sẽ lan ra một cách đáng kể'. Họ nói thủ tướng Anh "sẽ được hướng dẫn bởi nhứng lời khuyên khoa học tốt nhất" nhưng hiện giờ chưa cần hủy các sự kiện thể thao lớn hay đóng cửa trường học. Chính phủ Anh tuần trước tuyên bố chi 46 triệu bảng Anh để nghiên cứu và phát triển vaccine và cách xét nghiệm nhanh. Thời điểm cuối mùa đông, đầu xuân ở Anh là khi có nhiều người ốm vì cúm mùa và các bệnh theo mùa khác. Trì hoãn thời điểm dịch lên đỉnh điểm (peak) là mục tiêu của giai đoạn I. Anh Quốc hy vọng nếu làm tốt công tác này thì sẽ giảm được áp lực lên hệ thống y tế vốn đã gần như quá tải. Nếu trì hoãn đỉnh của dịch tới mùa hè, tỷ lệ lây nhiễm có thể sẽ giảm nhiều. Trong giai đoạn II, chính phủ Anh sẽ khuyến cáo người dân giữ khoảng cách trong giao tiếp, và có thể thực hiện các biện pháp sau: Bộ trưởng Y tế và Chăm sóc Xã hội Anh Matt Hancock Dân Anh không 'đồng lòng' Ở một xã hội dân chủ với nhiều sắc dân, người dân Anh có quan điểm đa chiều và rất khác nhau về dịch bệnh. Đơn cử như chuyện đóng cửa trường học. Trong khi ở Việt Nam, số đông ủng hộ chuyện đóng cửa trường trên diện rộng sau Tết Nguyên Đán, thì ở Anh cho tới thời điểm này, khi số ca nhiễm đã khoảng 300, nhiều người vẫn chưa thấy cần thiết phải làm như vậy. Một thực tế là khi trường học đóng cửa, nhiều cha mẹ, trong đó có nhân viên y tế, sẽ phải ở nhà trông con. Nếu vậy, các phòng khám và bệnh viện ở Anh, vốn đang phải đối mặt với áp lực rất lớn vì đông bệnh nhân và thiếu nhân viên, sẽ lại càng khó khăn trong việc đối phó với dịch bệnh. Nhiều phụ huynh không muốn nghỉ ở nhà trông con khi chưa thật cần thiết vì lo mất thu nhập hay mất ngày nghỉ phép quý giá. Hay như chuyện đưa tin về dịch bệnh. Trong vài tuần qua, những bài viết về corona virus trên trang BBC News tiếng Anh luôn đứng đầu trong những bài được nhiều người đọc nhất. Nhưng cũng có không ít người chỉ trích truyền thông Anh đã 'reo giắc nỗi sợ' (scaremongering). Họ cho rằng hàng năm ở Anh có hàng ngàn người chết vì cúm mùa, thì tại sao lại phải quan tâm lo lắng nhiều về dịch Covid-19 đến thế. Hãy thử xem các bình luận trong một bài báo về cuộc họp của chính phủ bàn các biện pháp phòng chống dịch Covid-19. Tony Goode: Ý đã phong tỏa vùng Lombardy, thế nhưng các chuyến bay từ khu vực này lại được phép hạ cánh xuống sân bay Heathrow mà không có kiểm soát gì. Chính phủ này không biết gì hết. Gemma Dowling: Đóng cửa trường sẽ không giúp ích gì, bạn không thể nhốt trẻ con trong nhà ba tuần được. Chỉ còn ba tuần nữa là đến kỳ nghỉ Lễ Phục sinh rồi. Còn những phụ huynh làm việc cho NHS thì sao? Con họ ở nhà và họ không thể đi làm được. Chắc chắn là chúng ta cần họ ở bệnh viện để chữa bệnh cho người khác. Hãy tạm ngưng cho mọi người bay ra hay bay vào nước Anh sẽ là một biện pháp xuất phát điểm tốt để kiểm soát virus. Gill Maddock: Dường như BBC chỉ nhăm nhăm làm cho dân tình phát hoảng. Đặt câu hỏi 'Nếu như'? Cứ ném các câu hỏi cho chính trị gia và các chuyên gia mỗi khi họ được phỏng vấn. Hãy thôi đi. Thực trạng phòng chống dịch Ở Anh, người dân cho đến thời điểm viết bài là ngày 9/3 vẫn đi lại, sinh hoạt khá bình thường. Gần như không ai đeo khẩu trang, các trường học vẫn mở và đa số người dân vẫn "keep calm and carry on" (bình tĩnh mà sống). Người dân Anh được khuyên nếu cảm thấy không khỏe và nghi mình có triệu chứng Covid-19, hãy gọi điện cho đường dây nóng 111 nhưng đừng tự ý đến các phòng khám, hiệu thuốc hay bệnh viện. Một số siêu thị có quầy dược phẩm như Tesco, Asda chỉ bán hạn chế thuốc cảm cúm, giảm đau - loại không cần đơn của bác sĩ - cho mỗi người mua để tránh tình trạng đầu cơ, gây khan hiếm. Y tế Anh có thể bị quá tải vì dịch virus corona Tổng đài 111 không đủ người trực trong tuần đầu mới có dịch ở Anh, và có không ít trường hợp phàn nàn khi họ gọi đến xin xét nghiệm Covid-19 mà không được, hoặc phải mất rất lâu mới được chỉ dẫn. Sau khi xét nghiệm, cũng có trường hợp phải chờ tới cả tuần mới được biết kết quả trong khi vẫn tự cách ly ở nhà. Nếu muốn đến gặp nhân viên y tế để khám, người ta không vào bệnh viện mà đến các quầy đóng kín (NHS virus pod) gần đó, tự liên lạc rồi sẽ có người ra tiếp xúc qua quần áo bảo hộ và hướng dẫn làm xét nghiệm virus. 700 nhân viên đã được thuê thêm để trực đường dây nóng này, sau khi số cuộc gọi tăng hơn 30% hồi tuần cuối tháng hai, so với cùng kỳ năm ngoái. Chính phủ cũng xem xét việc đưa các nhân viên y tế đã nghỉ hưu quay lại làm việc trong trường hợp dịch bùng phát mạnh. Dịch Covid-19 đưa ra thách thức chưa có tiền lệ về y tế cho tất cả các quốc gia, trong đó có Anh quốc. Đưa ra biện pháp nào vào lúc nào để tiết kiệm nguồn lực, giảm thiểu thiệt hại đến sức khỏe người dân, giảm tác động kinh tế xã hội là bài toán không dễ cho các chính phủ. Các quầy đóng kín - coronavirus pod - nằm ngoài cơ sở y tế là điểm 'đón bệnh nhân' vì người bị nghi nhiễm Covid-19 không nên vào thẳng bệnh viện, trạm xá, nhằm tránh lây lan
Hệ vi khuẩn đường ruột gồm hàng tỉ vi khuẩn, và các nhà khoa học đã tìm cách hiểu chính xác chúng ảnh hưởng đến sức khỏe chúng ta và góp phần vào nguy cơ chúng ta mắc bệnh như thế nào, và làm thế nào chúng tương tác với các cơ quan và hệ cơ quan thiết yếu trong cơ thể, trong đó có não bộ.	Ô nhiễm không khí gây bệnh đường ruột	Có rất nhiều thứ cần giải mã. Ăn gì để không bị trầm cảm Cách ăn uống, vi khuẩn đường ruột và sức khoẻ Ăn theo cách riêng để có đường ruột khỏe mạnh Mặc dù vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng thế nào là hệ vi khuẩn đường ruột khoẻ mạnh, nhưng điều được thừa nhận rộng rãi là các nhân tố môi trường, chẳng hạn như cách ăn uống, có thể làm nó biến đổi. Nhưng có một giả thiết đang xuất hiện, đó là ô nhiễm không khí cũng là một trong những nhân tố, và nó có thể góp phần trong việc gây ra những căn bệnh khiến cơ thể hao mòn - đây là tin xấu cho đường ruột của chúng ta, do chất lượng không khí đang ngày càng tệ đi ở nhiều thành phố trên thế giới. Thay đổi do tiếp xúc Trong khi phần lớn sức khỏe chúng ta đã được định hình sớm trong giai đoạn đầu đời, thì hệ đường ruột lại khác, bà Marie Pedersen, phó giáo sư tại Đại học Copenhagen, nói. "Hệ vi khuẩn đường ruột rất năng động và có thể thay đổi trong cuộc đời do tiếp xúc. Có rất nhiều tương tác qua lại giữa đường ruột và những gì chúng ta tiếp xúc," bà giải thích. Những tiếp xúc này được biết đến là một nguyên nhân gây ra bệnh viêm ruột (IBD), vốn bao gồm những triệu chứng như là bệnh Crohn's và viêm loét đại tràng - cả hai đều là chứng bệnh suốt đời mà không có cách chữa trị. Những căn bệnh này xảy ra khi hệ miễn dịch không làm việc đúng cách và cơ thể bắt đầu tự tấn công, gây ra viêm loét trong ruột. "Hãy tưởng tượng bạn có một vết thương không bao giờ lành và nó nằm ở bên trong. Mỗi lần bạn ăn hay uống, nó giống như là xát muối vào vết thương đó vậy," Jaina Shah, giám đốc thông tin và xuất bản của Hội Bệnh Chrohn's và Viêm loét đại tràng Anh Quốc, nói. Viêm loét đại tràng là triệu chứng cục bộ ảnh hưởng đến đại tràng, trong khi bệnh Crohn's ảnh hưởng khắp đường ruột. Con người uống sữa bò có hợp lẽ tự nhiên? Uống nước trái cây lợi, hại thế nào cho cơ thể Thứ 'nước thần' giải say rượu ở Thổ Nhĩ Kỳ Cả hai chứng bệnh này đều tác động đến gần như tất cả các cơ quan trong cơ thể, bao gồm hormone, hệ tiêu hóa, mức độ năng lượng và sức khỏe tâm thần. Shah nói bệnh nhân cần phải uống thuốc trọn đời và, trong nhiều trường hợp, cần phải được phẫu thuật. "Bệnh Chrohn's và viêm loét đại tràng là do một gien di truyền trong bệnh nhân gây ra, kết hợp với phản ứng bất thường của hệ miễn dịch đối với một số vi khuẩn trong ruột, nhiều khả năng là do bị cái gì đó trong môi trường kích hoạt," Shah nói. Theo nghiên cứu, những yếu tố kích hoạt môi trường này bao gồm cách ăn uống và sự căng thẳng. Giả thiết về vệ sinh thì cho rằng việc sống trong những môi trường sạch sẽ quá mức sẽ không giúp cho hệ miễn dịch của chúng ta phát triển tốt. Một phần do di truyền Cả gien di truyền và các yếu tố môi trường có thể gây ra những gián đoạn trong đường ruột theo những cách tương tự, theo lời Gilaad Kaplan, phó giáo sư Đại học Calgary và là tác giả của một số nghiên cứu về mối liên hệ giữa đường ruột và ô nhiễm không khí. "Có hơn 200 gien hiện được biết là khiến ta dễ mắc bệnh viêm ruột. Những gien này có liên quan đến thành ruột; một số gien liên quan đến cách thức hệ miễn dịch (vốn nằm trên thành ruộ) đẩy lui vi khuẩn có hại," Kaplan giải thích. "Cũng giống như những đột biến gien có thể làm gián đoạn khả năng phòng vệ của hàng rào đường ruột, sự tiếp xúc với môi trường cũng có tác động tương tự, bằng cách làm ngưng trệ những hàng rào này. Nếu bạn có một gien khiến cho hệ miễn dịch hay đường ruột phản ứng chậm chạp thì điều này có thể gây ra bệnh." Những khuynh hướng giống nhau trong những ca mắc IBD đã khiến cho các nhà nghiên cứu tìm hiểu liệu ô nhiễm không khí có phải là một trong những yếu tố kích hoạt thuộc về môi trường không, bao gồm cả việc tìm hiểu những số liệu cho thấy căn bệnh này phổ biến ở vùng thành thị hơn là ở nông thôn và những quốc gia phát triển có tỷ lệ mắc IBD cao hơn. Một phân tích nhận thấy rằng tỷ lệ mắc bệnh cao nhất là ở châu Âu và Bắc Mỹ, trong khi số ca mắc ở những quốc gia mới trở thành công nghiệp hóa ở châu Á, Phi và Nam Mỹ vẫn đang tăng đều đặn. Người ta cho rằng ô nhiễm không khí góp phần vào sự phát triển bệnh IBD bằng cách thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột vốn gây ra phản ứng ở hệ miễn dịch và viêm tấy. Hồi năm 2005, Kaplan dự một lớp học về cơ chế hoạt động của ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến tim và nhận ra nó cũng tác động đến IBD, lĩnh vực chuyên môn của ông. "Phần đầu tiên trong nghiên cứu của tôi là phân tích số liệu để xem có phải là những khu vực ô nhiễm không khí nhiều hơn sẽ có nhiều ca mắc IBD hơn hay không," ông nói. Khó xác định thủ phạm Kaplan phân tích số liệu của trên 900 mắc IBD ở Anh trong thời gian ba năm. Mặc dù trên tổng thể ông không tìm thấy mối liên hệ giữa những ca mới được chẩn đoán mắc IBD và mức độ ô nhiễm không khí, nhưng ông đã phát hiện ra rằng bệnh Crohn's thường gặp nhiều hơn ở người trẻ tiếp xúc nhiều với nitrogen dioxide. Kaplan cũng nhận thấy có những mối liên hệ tương tự giữa ô nhiễm không khí và bệnh đau ruột thừa và chứng đau thắt bụng. Tuy nhiên, nhân tố làm phức tạp của những nghiên cứu này là con người có thể không sống quá lâu ở những khu vực bị ô nhiễm cao. Ngoài ra, chúng không cho thấy được hệ dữ liệu này là nguyên nhân gây ra hệ dữ liệu kia. Do đó, điều quan trọng là phải tìm hiểu cơ chế phía sau những số liệu này, ông Kaplan nói. Ô nhiễm không khí là do một số chất gây ra, trong đó có khí CO2, nitrogen oxide (do động cơ chạy bằng dầu diesel thải ra), ozone, sulphur dioxide và các hạt vật chất (bao gồm bụi, phấn hoa, bồ hóng và khói). Tình trạng ô nhiễm không khí như trên là nguyên nhân gây bệnh tật và tử vong hàng đầu. Nó được gắn với nhiều chứng bệnh, bao gồm bệnh phổi, đau tim, đột quỵ, Alzheimer's, tiểu đường và hen suyễn. Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn chưa biết cụ thể chất gây ô nhiễm nào là nguyên nhân. "Hầu hết các nhà nghiên cứu đều sử dụng số liệu thu thập được từ những địa điểm giám sát cố định ở các thành phố. Tuy nhiên, việc nghiên cứu những chất gây ô nhiễm khác nhau lại chỉ mới được thực hiện rất hạn chế, trong lúc mỗi chất lại đại diện cho một dạng ô nhiễm khác nhau," Kaplan nói. "Nitrogen dioxide thì đại diện cho những chất ô nhiễm giao thông, đó là một chỉ số mà các thành phố đo lường, do đó chúng tôi nghiên cứu để xem nó gây ra bệnh gì. Việc này cũng tương tự như cách chúng tôi nghiên cứu tác động của chất nicotine trong thuốc lá vốn có chứa nhiều hóa chất. Để thu hẹp lại tác nhân gây bệnh chính xác là rất khó khăn." Tường thành trong ruột Mọi người ai cũng biết rằng hít vào không khí ô nhiễm dưới dạng khói thuốc lá cũng là một nhân tố rủ ro khiến phát sinh bệnh Crohn's, vốn là nhân tố rủi ro môi trường được nghiên cứu nhiều nhất của bệnh IBD. Tuy nhiên, vẫn còn những câu hỏi chưa có lời giải đáp trong lĩnh vực nghiên cứu này. Một trong những vấn đề gây ngạc nhiên là tại sao bản thân việc hút thuốc lại có thể giúp chống được bệnh viêm loét đại tràng. Bên cạnh việc hít vào phổi những chất ô nhiễm trong không khí, chúng ta có thể hấp thu chúng qua thức ăn, vốn dễ dàng bị nhiễm độc thông qua cơ chế thải chất độc của cơ thể. Cơ chế này lọc không khí chúng ta hít vào và đẩy nó ra dưới dạng đờm dãi, tiết ra theo đường miệng nằm trên cổ họng, rồi sau đó chúng ta lại nuốt vào trong và thế là nó đi vào ruột. Kaplan tiếp tục nghiên cứu tác động của ô nhiễm không khí trong điều kiện phòng thí nghiệm. Cùng với một nhóm các nhà nghiên cứu, ông đã nhận thấy rằng việc tiếp xúc với vật chất dạng hạt có thể kích hoạt bệnh đường ruột. Các nhà nghiên cứu cho những con chuột uống vào liều cao vật chất dạng hạt trong thời gian tối đa là 14 ngày và cho một nhóm những con chuột khác ăn 35 ngày với thức ăn được trộn với vật chất dạng hạt. Các nhà nghiên cứu muốn bắt chước sự tiếp xúc liên tục với nồng độ cao vật chất dạng hạt và thức ăn nhiễm độc. Họ nhận thấy những con chuột ăn những vật chất dạng hạt trong thời gian ngắn đã thay đổi những biểu hiện của gien miễn dịch; có bằng chứng cho thấy tình trang viêm tấy cùng phản ứng miễn dịch bẩm sinh trong ruột non tăng lên, và độ thẩm thấu qua đường ruột cũng tăng. Tác động thẩm thấu qua đường ruột bên trong hàng rào của thành ruột được cho là một trong những nguyên nhân của bệnh IBD. "Việc xếp các tế bào chặn trên thành ruột là nhằm để tạo thành một hàng rào để giữ các tế bào xấu không thâm nhập từ đường ruột vào cơ thể và cho phép các vi khuẩn tốt thực hiện chức năng của chúng," Kaplan giải thích. "Nếu có gì đó xảy ra gây tác động đến tính toàn vẹn của hàng rào thành ruột thì nó sẽ tạo ra những lỗ nhỏ mà các vi khuẩn gây bệnh có thể thâm nhập, qua đó sẽ kích hoạt phản ứng miễn dịch." Do đô thị hóa? Những con chuột tiếp xúc vật chất dạng hạt trong 35 ngày cũng thể hiện các dấu hiệu viêm tấy trong ruột kết và có thay đổi trong hệ vi khuẩn đường ruột. Tuy nhiên, sự ô nhiễm không chỉ góp phần kích hoạt bệnh IBD mà nó còn có thể thay đổi bản chất của căn bệnh thông qua những thay đổi mà nó tạo ra đối với hệ vi khuẩn đường ruột. Trong một nghiên cứu khác, Kaplan so sánh những trường hợp viêm ruột thừa thủng và viêm ruột thừa bình thường ở 13 thành phố, và nhận thấy rằng viêm ruột thừa thủng, vốn là dạng nguy hiểm hơn, có liên quan đến sự tiếp xúc cao độ với ô nhiễm không khí. Ông kết luận rằng sự tiếp xúc với ô nhiễm có thể điều chỉnh dạng bệnh đường ruột. "Nếu sống ở một khu vực có chất lượng không khí tốt, bạn có thể chỉ bị viêm ruột thừa thông thường, nhưng ô nhiễm không khí có thể làm căn bệnh tồi tệ hơn, trở thành viêm ruột thừa thủng," ông nói. Các nghiên cứu vẫn chưa giải thích chính xác lý do tại sao IBD xảy ra thường xuyên hơn ở những khu vực đô thị, và mặc dù rõ ràng là đô thị hóa cũng là một phần nguyên do, đặc điểm của quá trình đô thị hóa gây ra IBD vẫn chưa được làm rõ. Nhưng đó không phải là toàn bộ bức tranh. Một số công trình nghiên cứu đã gắn kết sự gia tăng bệnh IBD với cuộc cách mạng công nghiệp, do bệnh Crohn's lần đầu tiên được nhận diện là vào những năm 1930 khi bắt đầu kỷ nguyên ô tô. Tuy nhiên, những ca viêm loét đại tràng đầu tiên xuất hiện vào cuối những năm 1800. "Có cái gì đó chưa giải thích được về quá trình công nghiệp hóa; chúng ta phải tìm hiểu xem tại sao ở một số khu vực ô nhiễm nhất thế giới, chẳng hạn như ở các vùng đô thị của Nga và Trung Quốc, thì chứng IBD lại không phổ biến," Simon Travis, giáo sư lâm sàng tại Bệnh viện John Radcliffe ở Oxford, người có công trình nghiên cứu về bệnh IBD tại những quốc gia mới công nghiệp hóa, cho biết. Ông phát hiện ra rằng những căn bệnh này xảy ra thường xuyên ở những thành phố lớn của Ấn Độ như Delhi và Mumbai, nhưng không hề hiện diện ở các thành phố khác. Tuy nhiên, ông một mực cho rằng IBD chắc chắn là căn bệnh của quá trình công nghiệp hóa, dưới cách này hay cách khác. Vào lúc này, ý kiến nhận được sự đồng thuận là tình trạng ô nhiễm không khí không phải là yếu tố hàng đầu gây ra bệnh đường ruột, nhưng là một trong các tác nhân gây bệnh. Cần phải có thêm các nghiên cứu tập trung vào vấn đề này ở các nước công nghiệp hóa, Travis nêu quan điểm. Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Future.
Các nghiên cứu cho thấy trong số nhiều loài động vật kết đôi thay vì giao phối quần hôn, từ vẹt xám Australia tới cá cichlid, có một khuôn mẫu rõ rệt là hai 'vợ chồng' trông giống nhau thì có lợi hơn về nhiều thứ. Nếu chúng có các hành vi ứng xử giống nhau, tỷ lệ sinh sản thành công của chúng có vẻ cao hơn.	Sẽ hạnh phúc hơn nếu hai vợ chồng giống nhau?	Ở con người, điều này có nghĩa là sẽ thật là tốt nếu bạn và bạn tình giống nhau. 'Hảo ngọt' lợi hại cho sức khỏe ra sao Chu kỳ kinh nguyệt 'khiến phụ nữ thông minh hơn' Vì sao nạn nhân bị cưỡng hiếp khó đòi được công lý Thực sự là trong một thời gian dài các nhà tâm lý học và một số người khác cho rằng sự giống nhau có lẽ sẽ đem lại nhiều lợi ích - chúng ta nhiều khả năng sẽ cùng trân trọng những giá trị, những khía cạnh khác nhau của cuộc sống. Tuy nhiên, cho dù ý tưởng đó có vẻ như đúng thì trong hàng chục năm qua, gần như vẫn chưa có nghiên cứu nào chứng minh được điều đó. Nay, một nhóm các nhà tâm lý học từ Đại học Amsterdam tin rằng họ đã biết tại sao. Áp dụng cách nhìn đa sắc thái và phức tạp hơn so với các nghiên cứu trước đây để tìm hiểu vấn đề, họ phát hiện ra rằng sự giống nhau giữa hai người trong một cặp đôi thực sự là có ý nghĩa - đặc biệt là sự giống nhau về mức độ dễ chịu trong tính cách. Đó không phải là nghiên cứu duy nhất. Một số nghiên cứu khác được thực hiện trong thời gian gần đây đối với các yếu tố nằm ngoài phạm vi tính cách cho thấy sự giống nhau ở nhiều điểm khác nhau đóng vai trò quan trọng, chẳng hạn như cả hai người có phải là người dậy sớm hay không, hay bạn có đồng quan điểm chính trị với người kia hay không. Nhưng trên hết - có lẽ quan trọng hơn cả việc các bạn giống nhau thế nào - là việc mỗi người có khả năng cảm nhận mức độ giống nhau giữa hai người tới đâu. Yếu tố quan trọng nhất có lẽ việc bạn cảm nhận được sự giống nhau giữa mình vào bạn tình của mình tới mức nào Sự giống nhau ảnh hưởng tới mức nào đối với mối quan hệ giữa hai người? Người đứng đầu nhóm nghiên cứu, Manon van Scheppingen, và các đồng nghiệp của bà cho rằng vấn đề là toàn bộ các nghiên cứu trước kia đều được thực hiện theo phương pháp tiếp cận có-hoặc-không, mà không tính đến câu hỏi mang nhiều sắc thái hơn, đó là liệu tác động đó có phụ thuộc vào những đặc tính cụ thể mà ta nói tới hay không, và mức điểm tương đối của mỗi người đối với các đặc tính đó là gì. Mổ triệt sản làm chết phụ nữ mà vẫn phổ biến Bí mật bất ngờ trong viên thuốc ngừa thai 'Thà cất trứng còn hơn cưới nhầm chồng' Để nêu ví dụ, thì cảm nhận tự nhiên sẽ khiến ta nghĩ rằng trong trường hợp cả hai người đều rất chu đáo, tận tâm thì sự giống nhau sẽ là lợi thế. Nhưng nếu một người vô tâm thì có lẽ mối quan hệ của họ sẽ tốt đẹp hơn nếu người kia chu đáo, và hai bên sẽ bù đắp được tính cách cho nhau. Nhóm của Van Scheppingen đã phân tích các dữ liệu được thu thập trong vài năm về đặc điểm tính cách cá nhân và mức độ hạnh phúc, hài lòng của hàng ngàn cuộc hôn nhân lâu bền tại Mỹ, trong đó có tính đến yếu tố mỗi người phối ngẫu trong cuộc hôn nhân đạt được bao nhiêu điểm (tính tương đối) trong năm nét tính cách cá nhân căn bản. Phù hợp với kết quả nghiên cứu trước đây, họ thấy rằng những tác động trực tiếp của tính cách mỗi người sẽ là yếu tố quan trọng nhất quyết định mức độ tốt đẹp của quan hệ hôn nhân. Nói chung, mỗi cá nhân có vẻ như sẽ hạnh phúc hơn nếu như họ và/hoặc người phối ngẫu của họ có nhiều điểm giống nhau về mức độ dễ chịu trong tính cách, về mức độ sự chu đáo, và về việc ít rơi vào tình trạng bất ổn tâm lý (điều này cũng phù hợp với điều mà chúng ta đã biết về mối liên hệ giữa những tính cách cá nhân và cảm giác hạnh phúc). Trong phần lớn thời gian, sự hoà hợp hoàn hảo không đem lại lợi ích gì Tuy nhiên, điều quan trọng là, trái ngược với nghiên cứu trước đây, những kết quả trên không cho thấy bức tranh toàn cảnh. Hoá ra mức độ giống nhau tương đối về tính cách chỉ có ảnh hưởng ở mức khiêm tốn, tuy rất ý nghĩa. Dùng 'thần dược' gì để thông minh hơn Chuyện 'yêu' ở Venezuela thời khủng hoảng kinh tế Giải mã chuyện tạo cơn sốt hàng hiệu Trong hầu hết thời gian bên nhau thì sự hoà hợp hoàn hảo không đem lại lợi ích gì. Chẳng hạn, việc bạn và người bạn đời cùng có mức hướng ngoại như nhau sẽ không phải là điều kiện lý tưởng để tạo nên mối quan hệ tốt đẹp (thay vào đó, sẽ hay hơn, hoặc ít nhất cũng là sẽ có ích hơn nếu một người hướng ngoại nhiều hơn so với người kia). Với những người không tận tâm, chu đáo lắm thì sự giống nhau cũng không phải là điều lý tưởng (họ nên sống với một người bạn đời tận tâm, chu đáo thì hơn). Một ngoại lệ rõ rệt, nhưng chỉ là với phụ nữ, là tính dễ chịu: đây là tính cách gắn liền với việc tin tưởng người khác và dễ cảm thông với mọi người. Việc giống bạn tình trong nét tính cách này là điều kiện lý tưởng để hai người cảm thấy mình được người kia chăm sóc, ủng hộ. Không rõ rệt bằng, nhưng cũng củng cố cho thuyết hai vợ chồng giống nhau sẽ tốt, là mức độ giống nhau trong việc sẵn sàng trải nghiệm (một tính cách gắn với mức độ hứng thú thử những trải nghiệm mới, hay thưởng thức nghệ thuật, văn hoá). Việc có cùng mức độ sẵn sàng trải nghiệm những điều mới thường rất hữu ích Van Scheppingen và nhóm của bà cho rằng độ giống nhau nào đó trong việc cởi mở, sẵn sàng trải nghiệm có tác động tích cực, nhờ vào mối liên hệ của tính cách này với các giá trị cuộc sống và các vấn đề chính trị (ví dụ như tính cách cởi mở khiến bạn có những thái độ ứng xử tự do hơn). Sự giống nhau do đó có thể "tạo ít xung đột hơn trong quan điểm và hành động của hai vợ chồng, là điều có thể khiến mối quan hệ hạnh phúc hơn," các nhà nghiên cứu viết. Kết quả trên, vốn nhìn vào ảnh hưởng của sự giống nhau về mức độ cởi mở giữa hai người, phù hợp với một nghiên cứu được công bố gần đây, vốn nhìn vào mối liên hệ giữa mức độ giống nhau và mức độ lâu bền của mối quan hệ giữa hai người. Người ta có thể lập luận rằng đây là cách đo đếm mang tính chủ quan hơn so với cách xếp hạng mức độ hạnh phúc và cảm giác được quan tâm, nâng đỡ trong cuộc hôn nhân. Beatrice Rammstedt từ Viện Khoa học Xã hội Gesis Leibniz tại Đức đã thu thập bảng câu hỏi về tính cách cá nhân của gần 5.000 cặp vợ chồng ở Đức, và theo dõi họ trong thời gian năm năm. Nhóm của bà thấy rằng các cặp vợ chồng giống nhau nhiều hơn trong tính cách cởi mở thì nhiều khả năng gắn bó với nhau lâu hơn. Không phải chỉ các nghiên cứu gần đây mới cho thấy kết quả tích cực trong việc hai người trong cặp đôi giống nhau. Một nghiên cứu khác gần đây cũng cho kết quả rằng sẽ tốt hơn cho người phụ nữ khi họ có mức độ cởi mở tương tự như bạn đời. Một nghiên cứu khác nữa cho thấy mức độ giống nhau giữa hai người đặc biệt hữu ích đối với những ai mắc chứng lo lắng hồi hộp - những người hay lo sợ về việc sẽ bị bỏ rơi. Với những người có tâm lý sợ bị bỏ rơi thì việc họ giống với bạn tình sẽ điểm thuận lợi trong quan hệ giữa hai người Có bằng chứng cho thấy rằng những nét giống nhau, không phải chỉ về tính cách mà là ở những thứ khác nữa, cũng đóng vai trò đáng kể. Chẳng hạn như, một nghiên cứu gần đây về các cặp đôi dị tính do Pauoine Jocz và các đồng nghiệp từ Đại học Warsaw thực hiện cho thấy phụ nữ sẽ hạnh phúc hơn nếu như họ và bạn tình có chung thời điểm cơ thể đạt đỉnh cao về thể chất và tinh thần (chẳng hạn như họ cùng là người ưa dậy sớm, hoặc cùng thích thức khuya). Họ cũng thấy rằng cả phụ nữ lẫn nam giới đều cảm thấy thoả mãn hơn về nhu cầu tình dục nếu họ và bạn tình cùng muốn chọn thời điểm giống nhau trong ngày để 'yêu'. Một nghiên cứu khác cho thấy phụ nữ hạnh phúc hơn trong mối quan hệ khi họ có chung thái độ, nhận thức chính trị với bạn tình. Và cả phụ nữ lẫn nam giới sẽ thấy hạnh phúc hơn nếu như họ và bạn tình có cùng mức độ coi trọng giá trị của việc được tự do, không bị ràng buộc và độc lập trong suy nghĩ. Một nghiên cứu cho kết quả là hai vợ chồng sẽ hạnh phúc hơn nếu họ có cùng quan điểm chính trị Những nghiên cứu này tập trung vào việc so sánh sự giống nhau giữa các cặp đôi theo cách khách quan nhất có thể có. Nhưng tất nhiên, cách nhận thức và cảm tính của chúng ta về người bạn đời có lẽ cũng quan trọng không kém - nếu không nói là hơn - trong việc ta cảm thấy thế nào về mối quan hệ của mình. Về vấn đề này, các nhà tâm lý học cân nhắc tới tác động của cảm xúc trong việc nhận biết sự giống nhau giữa mình với bạn tình, hay điều mà Courtney Walsh và Lisa Neff từ Đại học Texas, Austin gọi là "hoà hợp tính cách". Khi nghiên cứu về những cặp vợ chồng mới kết hôn, Walsh và Neff thấy rằng những cá nhân cảm thấy họ hoà hợp một cách cân bằng với người phối ngẫu cũng tự tin hơn trong mối quan hệ hôn nhân, và họ thường xử lý các trục trặc phát sinh trong hôn nhân theo hướng xây dựng hơn. Sẽ rất thú vị nếu như ta biết được sự nhận biết về mức độ hoà hợp có ảnh hưởng qua lại ra sao với sự giống nhau giữa hai người. Rốt cuộc thì nếu bạn bằng cách nào đó đạt được mức độ gắn bó như hoà làm một với người bạn đời, thì nhiều khả năng là các câu hỏi về sự giống nhau và khác nhau sẽ trở thành chuyện phụ, bởi khi đó thì những tính cách, những giá trị mà họ muốn hướng tới được cũng chính là những tính cách, những giá trị của bạn mà bạn mong muốn. Tóm lại là thế nào? Có thể nói một cách an toàn rằng sự giống nhau không phải là điều quan trọng trong quan hệ giữa hai người. Mối gắn kết phụ thuộc vào giới tính, vào những nét tính cách được xem đến, và thậm chí cả vào kiểu gắn bó của một người. Không có quy tắc đơn giản nào phù hợp để đem ra áp dụng cho mọi người, nhưng sẽ là sai nếu ta kết luận rằng sự giống nhau thì không có tác dụng gì. Bài tiếng Anh đã đăng tại BBC Future.
Bạn có thể lái xuyên Luxembourg trong vòng hai giờ, đi qua những cánh vườn nho bên cạnh sông Moselle ở phía đông và những thung lũng ngoằn ngoèo ở vùng Ardennes ở phía bắc và những ngôi làng quyến rũ với nhiều tòa lâu đài và những nông trại cổ nằm ở giữa.	Giao thông công cộng miễn phí: lợi và hại	Tuy nhiên bạn cũng có thể mất ra hai giờ để di chuyển đến và đi từ nơi làm việc ở thủ đô là thành phố Luxembourg, bởi tình trạng tắc nghẽn giao thông nơi đây là xảy ra khá nghiêm trọng. Sự bất lợi của các ngôi nhà nhỏ Đế chế ra đời từ những đĩa CD lậu ở Campuchia Năm thành phố đáng chú ý nhất trong năm 2019 Giảm ngăn cách giàu-nghèo Vào cuối năm ngoái, Luxembourg đã lên tít báo khi họ tuyên bố rằng tất cả phương tiện giao thông công cộng sẽ miễn phí. Từ ngày 1/3/2020, khi đi tàu lửa, xe điện và xe buýt băng qua đất nước thiên đường thuế nhỏ xíu nằm kẹp giữa Đức, Pháp và Bỉ này, hành khách sẽ được miễn phí. Việc này sẽ làm lợi cho 602.000 dân Đại Công quốc và 175.000 nhân viên làm việc xuyên biên giới cũng như khoảng 1,2 triệu du khách hàng năm. Nhưng điều gì ở phía sau động thái này - và nó sẽ đem lại những gì? Trải qua hơn bốn thập kỷ, dân cư Luxembourg đã tăng gần 240.000 người. Lực lượng lao động tăng từ 161.000 người vào năm 1998 lên đến 427.000 vào năm 2018, một phần là do số lao động xuyên biên giới tăng 168%. Vì sao các sản phẩm cần sa ngày càng được chuộng? Bí kíp có đủ tiền sống từ 30 tuổi mà không cần đi làm Vì sao ta không hiểu được những người giàu nhất Ngày nay, Đại Công quốc có số phương tiện chở khách trên đầu người cao nhất ở Liên minh châu u (bao gồm cả xe công ty đăng ký ở Luxembourg để chở những nhân viên xuyên biên giới vốn không phải là thường trú nhân). Trên 60% người đi làm lái xe riêng đi làm, trong lúc chỉ có 19% sử dụng phương tiện công cộng. Tuy nhiên, cắt giảm kẹt xe và cải thiện môi trường không phải là động lực chính của ý tưởng giao thông công cộng miễn phí, theo lời Bộ trưởng Giao thông và Dịch vụ Công ích François Bausch. "Về cơ bản đó là một biện pháp xã hội," ông nói. "Mục tiêu là ngăn chặn hố ngăn cách đang nới rộng giữa người giàu và người nghèo. Đối với những người lương thấp, chi phí di chuyển là một vấn đề. Do đó, giao thông miễn phí sẽ khiến mọi đi lại dễ dàng hơn." Luxembourg được nhìn nhận rộng rãi là một quốc gia giàu có - với mức lương trung bình hàng năm cao nhất trong các nước OECD. Singapore và cái giá phải trả để giữ sạch thành phố Thụy Điển 'từ lề trái sang lề phải' chỉ sau một đêm Người giàu, nghèo sống khác nhau thế nào? Tuy nhiên, nghèo đói đang gia tăng: 10% những người nghèo nhất sống với mức lương trung bình 1.011 euro (1.144 đô la) một tháng, theo Cục Thống kê Luxembourg. Ngoài ra, 13% công nhân và gần 10% người về hưu có nguy cơ bị đói nghèo. Giúp người nghèo đi lại Giao thông công cộng miễn phí là một trong số vài đạo luật xã hội mà chính phủ tái đắc cử mới đây của Luxembourg háo hức muốn thông qua trong năm 2019, bao gồm tăng mức lương tối thiểu, điều chỉnh lương hưu và trợ cấp tài chính cho giáo dục bậc cao. "Giao thông miễn phí là một ý tưởng tuyệt vời," ông M'Barek Rabii nói. Ông làm việc ở La Provençale, chợ bán sỉ quốc gia của Luxembourg. Đã ly hôn và hiện nuôi đứa con 12 tuổi, thu nhập của ông chỉ đạt mức lương tối thiểu theo luật định. Tiền lương hàng tháng sau khi trừ thuế thì còn lại 1.770 euro, mà ông phải tiêu khoảng 900 euro trả tiền thuê nhà và 50 euro tiền đi lại bằng giao thông công cộng hàng tháng. Ông nói rằng ông không đủ khả năng mua vé mùa trị giá 400 euro. "Cùng với việc tăng lương tối thiểu, giao thông miễn phí sẽ giúp những người có lương thấp như tôi xoay sở sống qua ngày tốt hơn," ông bày tỏ. Tuy nhiên, thuyết phục những người lái xe đi tàu điện và xe buýt miễn phí có thể là một đề xuất khó do nhiều người xem hệ thống giao thông công cộng là lỗi thời và bất tiện. M'Barek Rabii nói giao thông công cộng miễn phí sẽ giúp đỡ được rất nhiều những người có thu nhập thấp Bà Fatima Braga làm nghề lau dọn nhà cửa vào ban ngày và lau dọn văn phòng vào buổi tối, và được trả bằng mức lương tối thiểu. Thời gian nghỉ giữa hai ca làm việc, bà về nhà chăm sóc chó của bà. "Giao thông miễn phí giúp tôi tiết kiệm rất nhiều chi phí xe cộ," bà nói. "Tuy nhiên, khi tôi đi tới đi lui từ nhà đến những nơi khác, tôi sẽ mất ít nhất 1,5 tiếng mỗi ngày trên xe buýt so với 50 phút đi xe." Người giàu không mặn mà Đối với những người có mức thu nhập cao hơn, chuyển đổi cách đi lại thậm chí còn khó có khả năng hơn nữa. Bà Anne Klein dạy tiếng Đức ở một trường trung học ở Lamadeleine nằm cách nhà bà ở thành phố Luxembourg 30 km về phía nam. Vào buổi sáng, việc di chuyển của bà mất 30 phút do bà tránh giao thông giờ cao điểm. Nếu bà quay trở lại trường vào trưa muộn khi mà giờ cao điểm đang diễn ra thì thời gian di chuyển của bà mất gấp đôi - cho nên bà không có ý muốn thay đổi. "Tôi phải mất một tiếng để đi xe điện đi làm. Và tôi cần phải đổi sang tàu khác mà điều đó sẽ khiến tôi đến trường quá sớm hay quá muộn," bà giải thích. Hơn nữa, bà phải mang những giỏ sách nặng. "Ngay cả khi đắt đỏ hơn, đi xe riêng vẫn là lựa chọn di chuyển tiện lợi nhất đối với tôi," bà nói. Chính phủ có kế hoạch đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông, và chiến lược giao thông mới của họ, được gọi là Modu 2.0, thì muốn xây dựng một hệ thống giao thông công cộng đến 2025 có thể chuyên chở thêm 20% hành khách và giảm kẹt xe giờ cao điểm. Kế hoạch này bao gồm hiện đại hóa hệ thống đường sắt, kết nối xuyên biên giới tốt hơn và những đầu mối đổi tàu hỏa-tàu điện-xe buýt (cũng như những ý tưởng về đường sá) với đầu tư 2,2 tỷ euro của nhà nước cho đến năm 2023. Được trợ giá nhiều Nghe có vẻ đắt đỏ - nhất là khi không còn doanh thu từ vé. Tuy nhiên giao thông công cộng đã được trợ giá rất nhiều - một vé đi hai tiếng chỉ có 2 euro và vé hạng hai đi cả ngày chỉ có 4 euro - và nhiều người đã được đi miễn phí: chẳng hạn như người dưới 20 tuổi, sinh viên dưới 30 tuổi, người có mức thu nhập tối thiểu. Doanh thu hàng năm từ tiền vé - 41 triệu euro - chỉ bù được chưa tới 10% chi phí vận hành của hệ thống mất đến 491 triệu euro. Bausch nói rằng mặc dù áp dụng giao thông công cộng miễn phí sẽ không giúp có thêm doanh thu từ tiền vé nhưng chi phí để triển khai chính sách mới là 'tối thiểu'. Song song với nó, chính phủ đang có kế hoạch xem xét những dự luật cho phép người dân khấu trừ khoản chi phí đi lại khỏi tổng số tiền họ bị đánh thuế hàng năm. Động thái này có thể giúp lấp đầy ngân quỹ nhà nước và đem lại tới 115 triệu euro hàng năm mặc dù chi tiết vẫn chưa được nêu ra một cách rõ ràng. Fred Tiné lái xe từ Pháp tới nơi làm việc ở Luxembourg, một hành trình mất 26 phút bằng xe hơn, nhưng tốn tới 2 giờ đồng hồ nếu đi tàu Ông Fred Tiné, một nhân viên ngân hàng di chuyển từ Mondorff ở Pháp đến Luxembourg có thể là một trong những người bị thiệt hại. Vào lúc này, ông khấu trừ 2.079 euro cho chi phí đi lại trong tờ khai thuế hàng năm cho hành trình vượt 45 km trong 26 phút mỗi ngày để đi làm. "Nếu tôi sử dụng giao thông công cộng mỗi ngày, tôi có thể tiết kiệm được khoảng 2.000 euro mỗi năm," ông nói. "Nhưng tôi mất từ 1,5 cho đến 2 tiếng đồng hồ mỗi ngày để di chuyển trong khoảng cách đó, bởi xe buýt hay tàu điện thì khởi hành mỗi tiếng đồng hồ mới có một chuyến. Và nếu tôi lỡ chuyến xe buýt muộn, là chuyến khởi hành vào lúc 19:35, thì tôi không có lựa chọn nào khác ngoài việc đi taxi về nhà. Hệ thống giao thông của Luxembourg thật sự cần được cải tiến." Tuy nhiên, những người đi làm xuyên biên giới sử dụng tàu điện sẽ được lợi. Bausch nói rằng giá vé tàu và xe buýt sẽ được điều chỉnh giảm xuống 'sau khi bàn bạc với hệ thống giao thông nước láng giềng'. Và đối với những người muốn đi lại một cách đẳng cấp, họ vẫn có thể lựa chọn mua vé hạng nhất với mức phí hàng năm là 660 euro, hay 75 euro một tháng, ông giải thích. Có hiệu quả không? Chính sách giao thông công cộng miễn phí đã thu hút rất nhiều sự chú ý của quốc tế. "Nếu quốc gia này tung ra một chiến dịch quảng bá, họ sẽ tốn tiền triệu," kinh tế gia Michel-Edouard Ruben bình luận. "Với tuyên bố này thì Luxembourg đã có được một chiến dịch quảng bá miễn phí trên phạm vi toàn cầu." Tuy nhiên, ông cho rằng trong chuyện này thì hình thức đã vượt quá nội dung. "Giao thông miễn phí là một ý tưởng thời thượng sai lầm," ông lập luận. Ông cảm thấy rằng số tiền đó có thể được chi tiêu tốt hơn vào trợ cấp tiền thuê nhà hay nhà ở xã hội. Constance Carr, một nghiên cứu sinh sau tiến sỹ tại Đại học Luxembourg, cũng nêu lên quan điểm tương tự. Bà nói: "Giao thông công cộng miễn phí là một vấn đề phức tạp và chi phí đi lại không phải là vấn đề." Bà nhấn mạnh nhà ở đắt đỏ là vấn đề xã hội chủ chốt và nói rằng chi phí thuê nhà gia tăng đang đẩy người dân từ thành phố dạt về những vùng ven. Kiếm ra thêm đất trống để cất nhà là một giải pháp khả dĩ nhưng liệu chủ đất có sẵn lòng hỗ trợ không 'là câu hỏi lớn'. Các nghiệp đoàn giao thông quốc gia chống đối kế hoạch này. "Miễn phí giao thông có thể làm gia tăng các hành động phá hoại," bà Mylène Bianchy, chủ tịch công đoàn đường sắt Syprolux, nói. "Mọi người ít trân trọng nó hơn và do đó sự phá hoại sẽ gia tăng." Các nghiệp đoàn cũng lo sợ rằng kế hoạch này sẽ dẫn đến sa thải nhân viên. Tuy nhiên, Bausch nói rằng sẽ không có ai bị sa thải. "Các thanh tra soát vé và nhân viên văn phòng vẫn làm việc trên tàu và trong ga và sẽ được chuyển hướng sang các công việc thông tin và an ninh." Luxembourg không phải là quốc gia đầu tiên áp dụng chính sách này: thủ đô Talinn của Estonia đã áp dụng chính sách giao thông công cộng miễn phí hồi tháng 1/2013 với mục tiêu kép là đối phó nạn kẹt xe và giúp đỡ những người thu nhập thấp. Người dân chỉ cần trả 2 euro để mua chiếc thẻ xanh cho phép họ đi khắp nơi trong thành phố, trong khi người không thường trú và du khách vẫn phải trả tiền. Thành phố Dunkirk của Pháp cũng cho 200.000 cư dân của họ đi xe buýt miễn phí hồi tháng 9/2018. Một tháng sau, Thị trưởng Dunkirk là Patrice Vergriete cho biết số lượng hành khách đã tăng thêm 50% trên một số tuyến đường và tăng 85% trên những tuyến khác, và rằng dường như hành khách trân trọng dịch vụ xe buýt hơn là khi họ phải trả tiền. Vào lúc này, người dân Luxembourg dường như quan tâm hơn đến những phần khác trong nghị trình lập pháp xã hội của chính phủ và việc cho giao thông miễn phí không thật sự bao trùm các cuộc nói chuyện. Có vẻ như ít ai sẵn sàng từ bỏ xe riêng để đi lại miễn phí. "Cần thực hiện giáo dục để vượt qua thói quen nghiện này," Carr nói. "Nhưng các chính sách giảm sử dụng xe riêng vẫn không được lòng dân và là một chủ đề cấm kỵ về mặt chính trị." Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Capital.
Một nhà nghiên cứu chính trị Việt Nam và bang giao quốc tế dự đoán khả năng người thay thế Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, ông Nguyễn Phú Trọng, trong tương lai và cuộc chuyển giao quyền lực đã đang diễn ra ở Việt Nam hậu Đại hội 12.	Ai sẽ là TBT sau ông Nguyễn Phú Trọng?	Ông Nguyễn Phú Trọng tái đắc cử chức Tổng Bí thư Đảng CSVN tại Đại hội lần thứ 12 mới đây. Trao đổi với BBC tuần này từ Úc, Giáo sư Carl Thayer, nói: "Nếu tôi là một người đánh cá trong một cuộc đua, cho cuộc đua vào năm sau, tôi nghĩ ông Đinh Thế Huynh sẽ một ứng viên được bỏ phiếu, đặc biệt ông đứng cạnh một bên với ông Trần Đại Quang, người đã được bầu trở thành Chủ tịch nước, và phía bên kia là đứng cạnh ông Nguyễn Phú Trọng. "Có nhiều điều còn giữ kín, nhưng cũng có những kẽ hở thông tin, ông ấy là một ứng viên rất có nhiều khả năng, câu hỏi vừa đặt ra với Việt Nam Đại hội ĐCS Việt nam vừa rồi là tại sao một Đại hội Đảng toàn quốc, với nhiều lãnh đạo lão thành sắp ra đi, lại không thể tìm ra được ngay một ứng cử viên cho vị trí đó mà phải tạm hoãn quyết định lựa chọn đó cho tới muộn hơn." "Trong trường hợp của Mỹ, để thay thế ông Obama, người ta đã đưa ra được nhiều ứng cử viên cạnh tranh, ví dụ như là bà Hillary Clinton, hay là ông Donald Trump chẳng hạn. Tôi nghĩ nếu việc đó được chuẩn bị đúng cách thì người ta từ lâu đã có câu trả lời ai là ứng cử viên được lựa chọn đó và ông Nguyễn Phú Trọng lẽ ra đã về nghỉ. Bình luận về hai nhân vật trong tam trụ vừa mới nhậm chức là tân Chủ tịch nước Trần Đại Quang, tân Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, học giả từ Úc nói: "Nhìn vào trường hợp bà Nguyễn Thị Kim Ngân, và chúng ta nhìn vào tất cả các kết quả lấy tín nhiệm tại Quốc hội Việt Nam, hay tại nội bộ Đảng, bà luôn luôn ở đầu bảng và bà thực sự là một trường hợp ấn tượng." "Ông Trần Đại Quang với tôi là một dấu hỏi, nhưng ít nhất ông đã tới Hoa Kỳ trước khi được thăng chức, ông cũng có kinh nghiệm trong Bộ Chính trị, trước Đại hội 12. "Nhưng nền tảng phục vụ công quyền của ông đặt ra một câu hỏi, ông tới từ một bộ được cho là có khuynh hướng bảo thủ, với nhiều tuyên bố liên quan tới chống diễn biến hòa bình, một luận điểm có vẻ đã lỗi thời với tôi, trong bối cảnh ông Trọng đã gặp ông Obama và hai bên tuyên bố tôn trọng chế độ chính trị của nhau. Lãnh đạo Hoa Kỳ và Việt Nam đã tuyên bố tôn trọng chế độ chính trị của nhau, trong chuyến thăm của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tới Mỹ năm ngoái. "Do đó tôi nghĩ là chúng ta sẽ phải chờ đợi và theo dõi, và từ các vị tiền nhiệm như ông Lê Đức Anh đi lên từ một tướng quân sự, ông Trần Đức Lương từ một nhà địa chất, vẫn đều luôn đặt ra các tranh luận về quyền lực thực sự của Chủ tịch nước, trong tương quan với quyền lực của Thủ tướng Chính phủ, kể từ bản Hiến pháp Việt Nam năm 1992. "Nhưng tôi nghĩ ông Trần Đại Quang sẽ là một nhân vật chính, nhất là trong cương vị mà ông vừa nhậm chức là Chủ tịch nước, nhưng tôi nghĩ vẫn còn quá sớm để xem ông sẽ có vai trò cá nhân như thế nào, vì lãnh đạo một Bộ Công an vẫn là một công việc 'khá yên tĩnh' hơn so với việc lãnh đạo một hệ thống công quyền lớn hơn trong cương vị mới." Đón tiếp Obama Bình luận về việc ông Nguyễn Tấn Dũng đã thôi chức Thủ tướng Chính phủ và trước thông tin gợi ý rằng ban lãnh đạo Việt Nam muốn một ê-kíp tứ trụ mới đón tiếp tổng thống Mỹ, ông Barack Obama, trong chuyến thăm dự kiến vào tháng Năm đến Việt Nam tới đây, Giáo sư Carl Thayer nói: "Bây giờ thì ông Nguyễn Tấn Dũng sẽ không thể tiếp đón ông Obama trong cương vị cũ vào tháng Năm, nhưng tôi hy vọng và nghĩ là người ta nên mời ông ấy đến tham dự buổi lễ đón tiếp. "Nhưng tôi nghĩ bây giờ điều quan trọng là Việt Nam nên nhìn tới và hành động với bối cảnh lãnh đạo mới, trong khi ông Obama, bản thân ông ấy cũng ở trong tình thế 'Tổng thống vịt què' (ám chỉ sắp hết quyền lực). "Điều quan trọng là ban lãnh đạo mới, tân Chủ tịch nước và tân Thủ tướng gặp gỡ với ông Obama và di sản mà họ bàn thảo và chấp nhận sẽ được tiếp nối. "Bởi vì ông Obama sẽ rời chính trường, nhưng với tôi cũng thật tiếc vì ông Nguyễn Tấn Dũng là người đã thực sự giúp nâng cao vai trò, vị thế của Việt Nam, trong cương vị của một Thủ tướng cá biệt, chứ không phải là một vai trò tập thể. "Nhưng tôi nghĩ là tân Thủ tướng cần phải được biết tới về kinh tế của Việt Nam, cần phải được biết đến trên trường quốc tế và phải đóng một vị trí mạnh mẽ hơn là một nhân vật phụ. "Do đó, tôi nghĩ ông Nguyễn Xuân Phúc sẽ có cơ hội gặp ông Obama trong vai trò Thủ tướng, ông Trần Đại Quang sẽ gặp người đồng nhiệm trong vai trò Chủ tịch nước. "Và ông Obama sẽ nghỉ hưu, nhưng ông Quang trong cương vị nhà lãnh đạo nhà nước khi đã gặp Tổng thống Mỹ, tới đây ông ấy sẽ thăm Mỹ tại một thời điểm nào đó." Lúng túng đối ngoại Ông Trần Đại Quang đã tiếp nhận bàn giao chức Chủ tịch nước từ tay ông Trương Tấn Sang tại phiên họp cuối cùng của Quốc hội Việt Nam khóa 13. Việt Nam sắp tiếp đón Tổng thống Mỹ, nhưng gần đây một blogger hàng đầu, ông Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh đã bị kết án tù nhiều năm vì viết blog, theo điều 258 của Bộ luật Hình sự, đồng thời trong một động thái hy hữu khác, chính quyền Việt Nam công bố đã bắt một tàu của Trung Quốc trên Biển Đông trong lúc quan hệ Việt - Trung được hai bên tuyên bố là cần được tăng cường theo các phương trâm bốn tốt và mười sáu chữ vàng v.v... Bình luận về các diễn biến được cho là có phần 'khá khó hiểu', thậm chí có vẻ 'khá mâu thuẫn' này, học giả từ Úc nói tiếp: "Động thái xử tù giam với blogger là một bước lùi, bởi vì ông Obama sẽ luôn luôn nhấn mạnh vấn đề cải thiện nhân quyền, trong lúc hai bên có các hợp tác quan trọng mà trong đó có lĩnh vực về an ninh quốc phòng, do đó mà ở đây Việt Nam đã tự tạo ra một điểm lùi trong tiến trình của mình. "Bây giờ Hoa Kỳ đã đồng ý nới lỏng bán vũ khí sát thương trên cơ sở xem xét từng trường hợp liên quan tới phòng vệ bờ biển, họ sẽ thấy động tác này dù thế nào là không thể chấp nhận. "Vụ bắt tàu của Trung Quốc xảy ra ở khu vực vịnh Bắc Bộ hơn là ở khu vực tranh chấp nóng ở Biển Đông, tôi thấy hành động này có vẻ xảy ra đồng lúc với các đáp trả của Indonesia và Malaysia, mà đặc biệt là trường hợp của Indonesia, đối lại trước các động thái trên Biển của Trung Quốc, nhưng đây là một sự việc xảy ra ở một vùng biển mà Việt Nam vững vàng hơn về mặt chủ quyền... "Tuy nhiên, nhìn rộng ra, Việt Nam hiện đang có một hợp tác khó khăn với Trung Quốc và Hoa Kỳ, các vi phạm của Trung Quốc đối với Việt Nam có vẻ bị bỏ qua, hoặc coi nhẹ, trừ phi Việt Nam lựa chọn làm như thế, trong khi việc Việt Nam kết án blogger hàng đầu rõ ràng là một bước lùi. "Và trong tổng thể nhiều động thái khác, các sự kiện này chỉ cho thấy không có phe cánh nào trong nội bộ ban lãnh đạo chính trị Việt Nam đã thực sự chiến thắng trò chơi ở Đại hội Đảng vừa qua. "Và cả hai phía đối địch đều chưa biết cách làm thế nào để cân bằng mối quan hệ cùng một lúc giữa Việt Nam với Trung Quốc và Hoa Kỳ," học giả và nhà phân tích chính trị nói với BBC. Quý vị có thể tham khảo bình luận của Giáo sư Carl Thayer về việc vì sao ban lãnh đạo Việt Nam đã chọn ông Nguyễn Xuân Phúc thay ông Nguyễn Tấn Dũng làm Thủ tướng Chính phủ tại đây. Tân Chủ tịch Quốc hội Việt Nam, bà Nguyễn Thị Kim Ngân, tặng hoa chúc mừng tân Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại Quốc hội VN khóa 13.
Tổng thống Trần Thủy Biển bị bắn trước ngày diễn ra bầu cử và trưng cầu dân ý về quan hệ với Trung Quốc làm cho đảo quốc này càng được chú ý đến.	Điểm nóng Đài Loan	Đài Loan có người ở từ hàng nghìn năm qua và những cư dân đến sinh sống đầu tiên có nhiều khả năng là người dân Đông Nam Á chứ không phải từ Trung Quốc. Sử sách Trung Quốc có viết về Đài Loan lần đầu tiên năm 239 sau Công lịch, khi hoàng đế Trung Hoa gửi một lực lượng đến khai thác hòn đảo. Đây cũng là chứng cớ được Trung Quốc ngày nay coi là Đài Loan thuộc Trung Quốc từ xưa. Lịch sử thăng trầm Nhưng từ sau lần đó, các vua chúa Trung Quốc nhiều lần bỏ quên hòn đảo này, thậm chí cấm dân chúng từ lục địa di cư sang đó. Có những thời họ coi hòn đảo chỉ là chỗ ẩn náu của cướp biển. Sau giai đoạn bị người Hà Lan làm chủ (1642-1661) và một thời ở dưới quyền một tay lãnh chúa gốc cướp biển Trịnh Thành Khôn, Đài Loan được đặt dưới sự quản lý của nhà Thanh từ 1683 đến 1895. Nhưng đây là một sự quản lý tồi tệ, trên đảo có nhiều vụ nổi dậy và giới quan quyền chẳng làm gì mấy để cải thiện đời sống dân chúng. Bắt đầu từ thế kỷ 17, dòng người di dân từ Trung Quốc sang Đài Loan ngày một tăng. Nhiều khi họ bỏ sang Đài Loan để tránh loạn lạc và sự cực khổ. Đa số là người Hán Hoklo (Phúc Lô) từ Phúc Kiến hoặc Hakka (Hẹ-Khách Trú) từ Quảng Đông. Tình trạng sinh sống khổ cực, bị phân biệt đối xử của các bộ lạc thiểu số này đã từng là nguyên nhân khiến chính quyền bị phê phán, đưa đến các hoạt động cải thiện sinh hoạt của họ. Chính trị nhiều biến động Con cháu của hai nhóm dân từ Quảng Châu và Phúc Kiến nay chiếm đa số người gốc Hoa trên đảo. Năm 1895, sau cuộc chiến Nhật- Thanh, triều đình trao Đài Loan cho Nhật Người Nhật đã nhanh chóng đầu tư vào hòn đảo này, từ đường xá đến nông nghiệp, tạo nền tảng cho sự phát triển của Đài Loan ngày nay. Sau khi Nhật Bản thua trận trong Thế Chiến II, Mỹ và Anh với tư cách phe đồng minh thắng trận đã đồng ý trao Đài Loan cho chính phủ Tưởng Giới Thạch. Khi chính quyền Trung Hoa Dân Quốc đã thua trận tại lục địa trong cuộc nội chiến với quân đội Mao Trạch Đông, nhóm tàn quân Quốc Dân Đảng đã chạy sang Đài Loan năm 1949. Tưởng Giới Thạch và Quốc Dân Đảng đã nắm quyền với bàn tay sắt ở Đài Loan trong nhiều thập niên dù nhóm người Trung Hoa đến từ lục địa với chính phủ Trung Hoa Dân Quốc (1.5 triệu) chỉ chiếm 14% dân số. Thế nhưng con trai của Tưởng Giới Thạch là Tưởng Kinh Quốc sau khi tiếp thu gia tài của cha mình đã bắt đầu quá trình dân chủ hóa, dẫn đến việc chấm dứt thiết quân luật. Đến năm 2000 thì vị tổng thống đầu tiên không thuộc Quốc Dân Đảng đã lên cầm quyền, ông Trần Thủy Biển. Trên nguyên tắc, Đài Loan vẫn tự nhận mình là chế độ tiếp nối của nước Trung Hoa Dân Quốc do Tôn Trung Sơn thành lập tại lục địa sau khi nhà Thanh sụp đổ. Hiện chỉ có chừng 30 quốc gia công nhận Đài Loan về mặt chính trị nhưng đảo quốc này có quan hệ kinh tế rộng rãi với nhiều nước trên thế giới, kể cả Trung Quốc. Trung Quốc coi Đài Loan là một tỉnh của mình và muốn Đài Loan chấp nhận chính sách một quốc gia hai chế độ. Giữa hai dòng nước Chính phủ Trung Hoa Dân quốc của ông Tưởng Giới Thạch, người từ Đại lục sang Đài Loan hồi năm 1949, thoạt tiên có tham vọng đại diện cho cả nước Trung Quốc mà chính phủ này muốn tái chiếm. Đài Loan thực tế đã chiếm ghế của Trung Quốc tại Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc và được nhiều nước phương Tây công nhận là chính phủ duy nhất của Trung Quốc. Thế nhưng vào năm 1971, Liên hiệp quốc đã chuyển quyền công nhận trên phương diện ngoại giao cho Bắc Kinh và chính phủ Trung Hoa Dân quốc bị đẩy bật ra. Con số các nước công nhận chính phủ Trung Hoa Dân quốc cũng giảm xuống dưới 30. Trung Quốc xem Đài Loan như một tỉnh ly khai mà Trung Quốc cam kết sẽ đoạt lại, bằng vũ lực nếu cần. Trung Quốc cũng cho rằng việc một số ít nước công nhận Đài Loan cho thấy thế giới thống nhất rằng chỉ có một nước Trung Quốc. Thế nhưng các lãnh đạo Đài Loan nói rõ ràng Đài Loan không phải là một tỉnh mà là một quốc gia có chủ quyền. Đài Loan có hiến pháp riêng, có ban lãnh đạo được bầu chọn một cách dân chủ và một quân đội với 400 ngàn binh lính. Hai lập trường quả thực vô cùng khác nhau, và bởi vậy các quốc gia trên thế giới đành vui vẻ chấp nhận tình trạng nước đôi trong quan hệ. Theo đó, Đài Loan có đầy đủ các yếu tố của một quốc gia độc lập cho dù vị thế vẫn chưa được rõ ràng. Lập trường của Trung Quốc Sau nhiều thập kỷ mưu đồ thù nghịch và phát ngôn giận dữ, quan hệ giữa Đài Loan và Trung Quốc bắt đầu được cải thiện trong những năm 1980. Trung Quốc đã đề xuất ra một công thức gọi là “một đất nước, hai chế độ” mà theo đó Đài Loan sẽ được trao quyền tự trị đáng kể nếu như chấp nhận sáp nhập vào Trung Quốc. Đề xuất này đã không được Đài Loan chấp nhận, thế nhưng đảo quốc này cũng đã nới lỏng các quy định về đi lại và đầu tư tại Đại lục. Đã có một số cuộc thảo luận giữa đại diện không chính thức của hai bên, tuy Trung Quốc vẫn kiên trì tuyên bố rằng chính phủ Đài Loan là không hợp pháp và điều này đã ảnh hưởng tới quan hệ liên chính phủ. Kể từ đó đã không có mấy tiến bộ. Trung Quốc bắt đầu lo lắng rằng cựu Tổng thống Đài Loan Lý Đăng Huy cố gắng thúc đẩy việc công nhận độc lập của nước này. Bắc Kinh đặc biệt lo ngại vào năm 2000 khi ông Trần Thủy Biển đắc cử và ông này công khai ủng hộ việc độc lập. Phản ứng của Trung Quốc là cho biết họ sẵn sàng đàm phán, tuy nhiên chỉ với điều kiện là ông Trần phải công nhận chủ thuyết “một Trung Quốc” của Bắc Kinh, một điều ông này khó mà chấp nhận. Trong khi các tiến bộ về chính trị có phần chậm chạp, mối liên hệ về mặt kinh tế và dân sự giữa hai bên lại phát triển nhanh chóng. Các công ty của Đài Loan đã đầu tư trên 50 tỷ đô la ở Đại lục và khoảng một triệu người Đài Loan hiện sinh sống ở Trung Quốc. Nhiều người Đài Loan lo lắng rằng kinh tế của Đài Loan nay phụ thuộc vào Trung Quốc. Một số người thì ngược lại, chỉ ra là nếu quan hệ kinh tế với Đại lục tăng trưởng thì nguy cơ Trung Quốc tiến hành quân sự chống Đài Loan sẽ giảm đi bởi vì lo lắng kinh tế Trung Quốc sẽ bị ảnh hưởng. Đồng minh duy nhất Hoa Kỳ là người bạn quan trọng nhất và cho tới nay cũng là đồng minh có thể nói là duy nhất của Đài Loan. Đó là khi Tổng thống Mỹ Jimmy Carter quyết định ngừng công nhận Đài Loan trên phương diện ngoại giao để tập trung vào bồi đắp quan hệ với Trung Quốc. Quốc hội Hoa Kỳ ngay sau quyết định này đã thông qua Nghị quyết về Quan hệ với Đài Loan với những hứa hẹn sẽ cung cấp cho Đài Loan vũ khí tự vệ. Quốc hội cũng nhấn mạnh rằng bất cứ cuộc tấn công nào của Trung Quốc vào Đài Loan cũng sẽ bị Hoa Kỳ coi là “quan ngại nghiêm trọng”. Kể từ đó, chính sách của Hoa Kỳ thường xuyên được mô tả là “chiến lược nước đôi”, cố gắng cân bằng việc Trung Quốc xuất hiện như một cường quốc khu vực với các thành tựu kinh tế và dân chủ tại Đài Loan mà Mỹ lấy làm thán phục. Vai trò quan trọng của Hoa Kỳ được chứng minh một cách rõ ràng nhất vào năm 1996, khi Trung Quốc tiến hành thử tên lửa nhằm cố gắng ảnh hưởng tới kỳ bầu cử trực tiếp đầu tiên tại Đài Loan. Để đáp lại hành động này, Tổng thống Hoa Kỳ lúc đó là Bill Clinton đã ra lệnh tổ chức một cuộc trưng tập uy lực quân sự Hoa Kỳ lớn nhất tại châu Á kể từ cuộc chiến Việt Nam. Lúc đó Washington gửi tàu chiến Mỹ tới khu vực Eo biển Đài Loan, một thông điệp quá rõ ràng cho Trung Quốc. Sự kiện này có thể đã đánh động cho Hoa Kỳ thấy nguy cơ Mỹ sẽ lâm vào tình trạng phải tham chiến vì nước khác. Chính phủ của Tổng thống George W Bush thì tỏ thái độ hung hăng hơn, thậm chí đã mô tả Trung Quốc như một “cạnh tranh có tính chiến lược”. Thế nhưng Hoa Kỳ cũng cẩn thận không khuyến khích Tổng thống Đài Loan Trần Thủy Biển, đồng thời cảnh báo ông này không nên có hành động ảnh hưởng xấu tới tình trạng hiện thời. Quan hệ kinh tế với Việt Nam Quan hệ Việt Nam với Đài Loan chủ yếu tập trung vào kinh tế nhưng đang chuyển sang các vấn đề xã hội. Chênh lệch thu nhập và mức sống khiến người Đài Loan đầu tư nhiều vào Việt Nam nhưng số phận nhiều phụ nữ Việt ở Đài Loan cũng là vấn đề đau lòng. Theo số liệu của Văn phòng đại diện Đài Bắc ở Việt Nam thì năm 1988 đầu tư của các công ty Đài Loan chưa có gì nhưng đến 2002 đã lên đến 5 tỷ 779,2 triệu đôla. Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam thì đưa ra các con số rằng chỉ trong năm 2003, Đài Loan đứng đầu danh sách các nhà đầu tư nước ngoài với 169 dự án trị giá 326 triệu đôla. Doanh nghiệp Đài Loan đầu tư chủ yếu vào các lĩnh vực phục vụ xuất khẩu nhưng nay đang muốn tham gia vào mạng lưới buôn bán lẻ. Trả lời phỏng vấn BBC Việt Ngữ, ông Huang Nan Huei, Trưởng Văn phòng đại diện Đài Bắc tại Hà Nội nói rằng ‘các nhà đầu tư Đài Loan rất hài lòng với môi trường kinh doanh ở Việt Nam’. Khi được hỏi việc thiếu quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Đài Loan có ảnh hưởng gì đến kinh doanh hay không thì ông nói đó không phải là một vấn đề. Ông Huang cho hay là Đài Loan dù không có quan hệ ngoại giao chính thức và không được Hoa Kỳ hay Anh Quốc công nhận nhưng người mang hộ chiếu ‘Trung Hoa Dân Quốc’ vẫn được vào các nước kia không cần thị thực để kinh doanh. Ông cũng cho rằng người Việt Nam hiểu hoàn cảnh rằng Trung Quốc không công nhận Đài Loan là một quốc gia nhưng ‘Đài Loan được khoảng 30 quốc gia trên thế giới công nhận’. Vấn đề xã hội Nhưng thời gian qua một số vấn đề nổi lên lại là chuyện đàn ông Đài Loan đến Việt Nam cưới vợ. Hàng nghìn phụ nữ nghèo ở Việt Nam đã được đưa sang Đài Loan trong diện hôn nhân với đàn ông xứ này. Báo chí trong nước nói đến những ‘đám cưới tập thể’, tổ chức vội vã theo kiểu ‘tiền trao cháo múc’. Cô Trần Thị Diễm Quyên, một phụ nữ lấy chồng Đài Loan công nhận với BBC rằng có nhiều cặp lấy nhau ‘chớp nhoáng, nhìn nhau dăm ba phút’ hay ‘gặp nhau một hai lần’ rồi về Đài Loan mới ‘tạo cảm tình’. Vì thế, khi về Đài Loan nếu các cặp vợ chồng không ‘tạo được tình cảm’ thì sẽ dẫn đến đổ vỡ. Cô Quyên cũng cho biết ở khu phố cô sống tại Đài Bắc có các quán bán bia nay có các cô gái Việt Nam đứng bán hàng sau khi chạy khỏi gia đình chồng. Nhưng cô cho biết cảnh sát truy bắt những người này. Giáo sư Trần Văn Đoàn từ Đại học Quốc gia Đài Bắc thì cho rằng có ba loại phụ nữ Việt Nam xuất hiện trong các ‘bi kịch’ ở Đài Loan. Loại thứ nhất theo ông là các cuộc hôn nhân hợp pháp qua các môi giới được ký kết và có đồng thuận của hai bên. Loại thứ hai là các phụ nữ không kết hôn ở Việt Nam mà được người Đài Loan đưa sang làm công hay với mục đích khác nhưng sau đi làm điếm. Loại thứ ba là các đám cưới giả có trả tiền với mục đích xuất cảnh sang Đài Loan. Theo giáo sư Trần Văn Đoàn thì cần nhìn vấn đề rộng hơn như chuyện buôn lậu phụ nữ Việt Nam sang Trung Quốc để làm điếm hay người ở. Theo ông, khó khăn là ở chỗ tại Việt Nam không có các tổ chức phi chính phủ bảo vệ quyền phụ nữ. Khi được hỏi về vấn đề này, ông Huang Nan Huei, Trưởng Văn phòng đại diện Đài Bắc tại Hà Nội cho rằng chính phủ hai bên đã và đang làm việc để giải quyết. Ông Huang thì tin rằng dù có các vụ hôn nhân đổ vỡ nhưng ‘tỷ lệ ly hôn giữa các cô dâu Việt Nam và chồng Đài Loan vẫn thấp hơn tỷ lệ giữa người Đài Loan'. Ông cũng nói chuyện đàn ông Đài Loan sang Việt Nam hay nước khác tìm vợ là chuyện hoàn toàn thuộc quyền của họ.
Để hiểu quan điểm và thái độ của số những cử tri người Mỹ gốc Việt không thích ứng cử viên John Kerry, mời quý vị đọc bài viết sau của ông Trần Đỗ Cẩm, cựu thiếu tá Hải quân VNCH. Ông Cẩm hiện sống tại Austin, Texas và ủng hộ phe Cộng hòa Mỹ trong đợt bầu cử năm nay. Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả:	Vì sao tôi thấy Bush hơn Kerry?	Bài viết này không đề cập nhiều tới đường lối “kinh bang tế thế”, mà nhấn mạnh vào giá trị tinh thần của mỗi Ứng Cử Viên, dựa vào cảm nghĩ và kinh nghiệm của một cựu quân nhân Hải Quân VNCH đã cùng cầm súng với các Ứng Cử Viên Bush và Kerry trong thời chiến tranh Việt Nam. Về George W Bush Tổng Thống Bush tuy tài năng không sáng chói như tầm cỡ Winston Churchill, nhưng về tư cách chưa có gì đáng than phiền. Ông thuộc loại “cơm nhà quà vợ” không bay bướm chơi saxophone như Bill Clinton; vì thuộc vào hàng con ông cháu cha nên được hưởng khá nhiều đặc ân vì bố làm lớn trong chính phủ, sau này Bush cha còn được bầu làm Tổng Thống. Vì vậy trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, ông Bush con tuy thuộc tuổi động viên nhưng cũng chỉ phục vụ trong lực lượng “National Guard” là một tổ chức trừ bị, bán phần, không phải qua Việt Nam. Về tài ăn nói, ông Bush không mẫn tiệp ứng đối mau lẹ, còn phải học tập rất lâu cũng chưa chắc đã được coi là hùng biện; đặc biệt có phản ứng rất chậm khi bị công kích. Chúng ta đã thấy rõ những nhược điểm này qua các cuộc tranh luận trực tiếp truyền hình, một chọi một với John Kerry không được các quân sư mách nước trước. Tóm lại, TT đương nhiệm George Bush là vị nguyên thủ trung bình về mọi mặt, đôi lúc còn tỏ ra còn thiếu kiến thức căn bản như trong lúc đang được cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ ủng hộ, lại lỡ miệng lên tiếng cho rằng Miền Nam Việt Nam trước đây đã không chịu chiến đấu cho Tự Do. Những vụng về, thiếu tế nhị của TT Bush cũng đã gây ra nhiều bất bình và phiền lòng không ít cho các đồng minh trên thế giới, nhất là tại Âu Châu. Bù lại cho những thiếu sót về cá nhân, TT Bush may mắn được thừa hưởng một số cộng sự viên có khả năng trước đây của TT Bush cha nên đã có nhiều quyết định khá sáng suốt trong lãnh vực đối nội cũng như đối ngoại. Chúng ta có thể tiên đoán nếu ông Bush tái đắc cử, đời sống của dân chúng Hoa Kỳ sẽ không thay đổi lớn trong tương lai gần. Cho tới khi vấn đề Afghanistan và Iraq được giải quyết trong vòng vài năm tới, Hoa Kỳ sẽ an ninh và kinh tế phồn thịnh hơn vì máu và nước mắt đang đổ ra để xây dựng những nền tảng vững chắc mới bắt đầu đơm hoa kết trái. Về John Kerry Nhưng nếu chưa rõ tài năng của John Kerry, thì về nhân phẩm, chúng ta có thể biết khá nhiều căn cứ vào hành động trong quá khứ, nhất là qua lời kể lại của các đồng đội. Theo lời thuật lại của Trung Úy John Kerry, trong thời gian vỏn vẹn 4 tháng 12 ngày phục vụ tại Việt Nam, ông đã được ân thưởng 3 Chiến Thương Bội Tinh và 2 Anh Dũng Bội Tinh. Chiến thương bội tinh đầu tiên Kerry nhận được trong thời gian còn huấn luyện tại Cam Ranh. Vào tối 2 tháng 12 năm 1968, khi dùng xuồng máy nhỏ tuần tiễu trong vịnh, toán của ông đã khai hỏa tại một bờ biển vắng vì nghi ngờ có địch, nhưng không nghe tiếng súng bắn trả. Hôm sau, Kerry tới bệnh xá, khai bị thương vì mảnh đạn địch, rồi trình diện Chỉ Huy Trưởng để xin Chiến Thương Bội Tinh (CTBT) nhưng bị từ chối vì vết thương nhỏ trên tay do mảnh đạn M-79 của chính Kerry bắn. Khoảng 3 tháng sau, Kerry lại làm thủ tục xin CTBT. Chỉ Huy Trưởng mới không rõ nội vụ nên chấp thuận. Bác Sĩ đơn vị Louis Letson tiết lộ:"Tôi biết rõ Kerry đã nói dối để có CTBT". Vào ngày 20 tháng 2 năm 1969, trong cuộc phục kích đêm, Kerry báo cáo bắn chìm ghe Viêt Cộng. Thật sự, tầu của Kerry đã bắn chìm ghe dân chở lúa khiến người cha và một đứa bé bị bắn chết, người mẹ và đứa trẻ sơ sinh bị thương sống sót. Trong phúc trình, Kerry bịa đặt giết tại chỗ 5 địch quân, bắt sống 2 tên. Mấy chục giạ lúa biến thành 5,000 lbs lương thực. Trong cuốn sách “Tour Of Duty”, Kerry còn thuật lại một biến cố mà ông hãnh diện gọi là “Không Bỏ Bạn Bè”. Thật sự nội vụ xảy ra như sau: Vào ngày 13 tháng 3 năm 1969, PCF-47 của Kerry cùng 4 chiến đĩnh bạn hoạt động tại Cà Mau. Khi tuần tiễu, PCF-3 bị trúng mìn, chỉ có tầu Kerry hoảng hốt vọt chạy khiến binh sĩ Jim Rassman bị tuột rơi xuống sông. Khi các tầu bạn đã tiếp cứu PCF-3 xong xuôi, Kerry mới quay lại vớt Rassman. Kerry báo cáo :”Khi quay lại, tầu tôi bị địch phục kích bắn từ cả hai bờ sông trong suốt 5 cây số”, nên được CTBT và Sao Đồng. Nhưng nhiều nhân viên trên các tầu khác xác nhận không hề nghe một tiếng súng, còn vết thương nhỏ của Kerry do chính ông gây ra vì bất cẩn ném lựu đạn quá gần vào một đống lúa khi đổ bộ. Chỉ ba ngày sau khi nhận được CTBT thứ ba này, Kerry làm đơn xin thuyên chuyển khỏi Việt Nam vì đã bị thương ba lần, dù không nằm bệnh viện lấy một ngày. Nhân chứng cho biết, tầu của John Kerry chỉ tuần tiểu tại Sa Ðéc. Chúng tôi đã hành quân nhiều lần tại vùng này nên biết rõ từ Sa Ðéc lên tới biên giới còn cả trăm cây số đường sông. Ngoài ra, chúng tôi cũng chưa khi nào thấy lính tráng say sưa bắn súng mừng Giáng Sinh. Khi trở về Hoa Kỳ, Kerry tham gia phong trào phản chiến. Vào năm 1971,Kerry điều trần trước Thượng Viện, nặng lời chỉ trích chính sách của Hoa Kỳ và nhất là nhục mạ các bạn đồng đội. Kerry nói:”Binh sĩ Hoa Kỳ hãm hiếp, cắt tai, chặt đầu, chặt chân tay, tra điện, v.v… rất dã man chẳng khác đội quân của Thành Cát Tư Hãn.” Ngoài ra ông còn vu khống binh sĩ Đồng minh là những tên sát nhân giết đàn bà, con nít. Kerry cũng đã ít nhất hai lần lén lút gặp phái đoàn cộng sản Việt Nam trong thời gian hòa đàm Paris. Gần đây ông lại được họ vinh danh như một anh hùng trong dịp thăm viếng bảo tàng viện chiến tranh tại thành phố Hồ Chí Minh. Tại một quốc gia dân chủ, việc tán thành hay phản đối chiến tranh là quyền tự do của mỗi người. Nhưng lợi dụng huy chương để rút ngắn thời hạn phục vụ tại chiến trường, sau đó lại chà đạp những huy chương đó, hoặc xuyên tạc, chỉ trích các bạn đồng đội để làm bàn đạp cho tham vọng cá nhân là những hành động phản phúc, gian hùng. Là một cựu quân nhân Hải Quân VNCH từng tham dự nhiều cuộc hành quân trong vùng Thuyền Trưởng Kerry đã hoạt động, chúng tôi nhận thấy hành vi và tư cách của ông rất đáng than phiền. Cá nhân chúng tôi chẳng có quan hệ gì với TT Bush và không hề có ác cảm với TNS Kerry dù sao cũng là "đồng nghiệp Hải Quân", mà chỉ đề cập đến tư cách của hai Ứng Viên để quý vị tự quyết định.
Vấn đề công nhận các đảng chính trị khác nhau trong đời sống chính trị-xã hội vẫn gây nhiều tranh cãi tại Việt Nam.	Sự công nhận các chính đảng ở Việt Nam	Nếu trước đây sự thành lập các chính đảng phi Cộng Sản là đề tài thảo luận thầm kín, thì nay nhiều người đã công khai đặt vấn đề này trên những phương tiện truyền thông có tầm ảnh hưởng rộng rãi. Trong một chế độ độc đảng, sự hiện diện của những chính đảng phi Cộng Sản hiển nhiên là điều không thể chấp nhận đối với nhà nước do Đảng Cộng Sản kiểm soát. Các cơ quan truyền thông chính thống vẫn đưa ra nhiều lý do biện minh chế độ độc đảng. Chẳng hạn chỉ Đảng Cộng Sản là đảng duy nhất lãnh đạo thành công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, lịch sử đã chọn Đảng Cộng Sản làm lực lượng lãnh đạo duy nhất, nhân dân không muốn đa đảng vì sẽ gây xáo trộn xã hội và đưa đến nội chiến. Hoặc chỉ Đảng Cộng Sản mới có khả năng bảo vệ chủ quyền quốc gia. Thậm chí, một vài vị Tổng Bí thư Đảng Cộng Sản gần đây còn mạnh dạn nói rằng vai trò lãnh đạo xã hội của Đảng là do Bác Hồ lựa chọn. Cứ như thể Cố Chủ tịch Hồ Chí Minh mãi mãi đại diện nhân dân và luôn đứng trên dân tộc để áp đặt sự lựa chọn duy nhất của mình cho mọi người ở mọi thời đại mà không ai có quyền thách thức hoặc thay đổi! Lý lẽ của Đảng Tất nhiên ai cũng biết những lý lẽ nêu trên là ngụy biện và bế tắc, nhưng truyền thông chính thống từ trước đến nay vẫn quen thói “cả vú lấp miệng em”, dù chẳng ai tin, hàng ngày vẫn cứ tuyên truyền không ngượng ngùng. Ngày nay người dân không còn dễ dàng chấp nhận sự áp đặt niềm tin và lừa dối thông tin như cách mà Đảng Cộng Sản vẫn đang làm. Ngược dòng lịch sử, ai cũng biết cuộc cách mạng năm 1945 là thành quả chung của nhiều phong trào kháng Pháp trước đó, chứ không riêng những người Cộng Sản. Tổ quốc ghi công tất cả, chứ không riêng ai. Việc chiếm quyền lãnh đạo độc tôn công cuộc kháng chiến chống Pháp bằng thủ đoạn thủ tiêu, ám sát lãnh tụ và đảng viên các chính đảng đương thời không thể xem là sự “lựa chọn của lịch sử” dành cho Đảng Cộng Sản. Mặt khác, hành động lén lút cắt lãnh thổ và lãnh hải cho Trung Quốc và đàn áp các cuộc tuần hành của thanh niên, trí thức và văn nghệ sĩ chống Trung Quốc trong vụ Hoàng Sa và Trường Sa mới đây càng cho thấy thực sự khả năng bảo vệ chủ quyền quốc gia của chính quyền hiện nay “hiệu quả” như thế nào! Trước sự bất lực của Đảng Cộng Sản khi giải quyết vấn đề quốc kế dân sinh và sự thiếu năng lực của đảng này trong việc lèo lái con thuyền quốc gia, nhiều chính đảng khác của người Việt đã được thành lập và hoạt động mạnh mẽ trong và ngoài nước. Cơ sở pháp lý Hiển nhiên, Đảng Cộng Sản và nhà nước do đảng này kiểm soát luôn bác bỏ thể chế đa đảng, nhưng liệu sự hiện diện của các chính đảng phi Cộng Sản có hoàn toàn bị phủ nhận ở Việt Nam hay không? Trả lời câu hỏi này cần xem xét sự việc trên hai phương diện pháp lý và thực tế. Thứ nhất, trên phương diện pháp lý, câu trả lời khá rõ ràng. Điều 4 của Hiến pháp tuy khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với nhà nước và xã hội, nhưng không nghiêm cấm việc lập đảng hoặc lập hội ngoài Đảng Cộng sản. Đó cũng là nhận định của các luật sư biện hộ tại phiên tòa phúc thẩm xét xử hai luật sư bất đồng chính kiến Nguyễn Văn Đài và Lê Thị Công Nhân vào ngày 27/11/2007. Các luật sư lập luận rằng do Việt Nam chưa có Tòa án Hiến pháp và chưa có phán quyết nào của tòa án xem xét một cách riêng biệt tính chất hợp hiến và hợp pháp của những tổ chức như Khối 8406, Đảng Dân Chủ, Đảng Thăng Tiến Việt Nam, Đảng Dân Chủ Nhân Dân và Công đoàn độc lập. Do đó, không có cơ sở pháp lý để tuyên bố hoạt động của bất kỳ tổ chức nào là bất hợp pháp và trái Hiến pháp. Cần lưu ý rằng, những tù nhân chính trị nổi tiếng như Linh mục Nguyễn Văn Lý, các luật sư Nguyễn Văn Đài, Lê Thị Công Nhân, Nguyễn Bắc Truyễn, Bác sĩ Lê Nguyên Sang, v.v… chỉ bị khép tội “tuyên truyền chống nhà nước xã hội chủ nghĩa”. Chứ họ chưa bao giờ bị xem là phạm tội do thành lập hay tham gia các tổ chức chính trị phi Cộng Sản. Trong phán quyết của mình ở vụ án Nguyễn Văn Đài và Lê Thị Công Nhân, Tòa án Tối cao hoàn toàn không trả lời và cũng không bác bỏ các nhận định nêu trên của các luật sư. Về phương diện tố tụng, không bác bỏ có nghĩa là ghi nhận và thừa nhận. Quyền của người dân Có thể nói đây là lần đầu tiên, trên một diễn đàn công khai và hợp pháp, cơ quan tư pháp hiến định là Tòa án tối cao, bằng một phán quyết chung thẩm, đã mặc nhiên công nhận sự hiện diện của các chính đảng phi Cộng Sản tại Việt Nam. Đây là sự công nhận pháp lý. Tất nhiên sẽ có lập luận cho rằng vì các chính đảng chưa đăng ký hoạt động và được cấp giấy phép thành lập, nên hoạt động của họ là bất hợp pháp. Điều này nghe có vẻ hợp lý, nhưng thật ra không đúng. Sự thiếu sót ban hành quy định về việc thành lập các chính đảng là lỗi cố ý của nhà nước, chứ không phải của người dân. Người dân được quyền làm những gì luật pháp không cấm, chứ không phải chờ đến khi được cho phép. Nếu muốn ngăn cấm việc thành lập các chính đảng, thì hiến pháp và luật pháp phải nêu rõ, mà theo phân tích ở trên, chưa có sự ngăn cấm nào như vậy được quy định trong hiến pháp và luật pháp hiện hành. Thứ hai, trên phương diện thực tế, cần lưu ý hai sự kiện gần đây: sự tập hợp lực lượng dân chủ tại đám tang Giáo sư Hoàng Minh Chính và lệnh điều động Nguyễn Tiến Trung nhập ngũ quân đội. Ở cả hai sự kiện này nhà nước Việt Nam đều không chính thức tỏ ra công nhận sự hiện diện hiện hữu của các chính đảng phi Cộng Sản ở Việt Nam Tuy một vài nhà dân chủ bị ngăn cản tham dự đám tang Giáo sư Hoàng Minh Chính, nhưng một lễ tang đàng hoàng, chủ động, theo nghi thức mà các nhà dân chủ mong muốn đã được tổ chức thành công. Đám tang có sự tham gia đông đảo của hầu hết đại diện các chính đảng phi Cộng Sản trong và ngoài nước, và đặc biệt được sự bảo vệ trật tự chính thức của lực lượng công an. Hình ảnh đại diện các đảng phái và phong trào dân chủ chụp hình và giương cao biểu ngữ một cách công khai cho thấy thái độ chấp nhận của nhà cầm quyền Việt Nam. Nếu đó là một đám tang bất hợp lệ và các chính đảng hoạt động bất hợp pháp thì những người tham dự ắt hẳn đã bị bắt tại nơi tiến hành tang lễ. Song trên thực tế, không ai bị bắt giam. Từng bước phát triển Tất nhiên, điều này không có nghĩa là Đảng Cộng Sản dễ dàng chấp nhận dân chủ hóa, nhưng ít ra bước đầu họ đã mặc nhiên công nhận vì không có cơ sở pháp lý để bác bỏ sự hiện diện của các chính đảng phi Cộng Sản. Thứ đến, việc một đảng viên Đảng Dân Chủ là Nguyễn Tiến Trung tham gia quân đội Việt Nam với lệnh điều động nhập ngũ ghi rõ những nhận xét tốt đẹp về phẩm chất đạo đức và sự tôn trọng luật pháp của Nguyễn Tiến Trung. Xưa nay, quân đội và công an là hai lực lượng “chuyên chính” độc quyền của Đảng Cộng Sản, muốn tham gia các lực lượng này đương sự phải có lý lịch tốt theo nhãn quan khắt khe của người tuyển quân. Giờ đây với việc mở cánh cửa vào quân đội cho thành viên thuộc những chính đảng khác, Nhà nước Việt Nam có vẻ đã chính thức gửi một thông điệp ra thế giới bên ngoài rằng hai lực lượng “chuyên chính” từng bước không còn thuộc sự kiểm soát độc quyền của Đảng Cộng Sản. Và họ dần trở thành những tổ chức võ trang chuyên nghiệp và độc lập, chỉ phục vụ nhà nước của dân, chứ không còn là công cụ riêng của một chính đảng nào. Đây rõ ràng là một diễn biến đáng chú ý trong vấn đề công nhận các chính đảng phi Cộng Sản tại Việt Nam. Tất nhiên nhiều người vẫn hoài nghi điều này nếu xem xét tính nhất quán trong thái độ của nhà cầm quyền đối với phong trào dân chủ, bởi lẽ không phải lúc nào họ cũng “để yên” cho thành viên của các chính đảng khác công khai thách thức mình. Cùng chung tiền lệ Thực ra, điều này cũng dễ hiểu vì chưa bao giờ Đảng Cộng Sản chấp nhận thách thức quyền lực. Nhưng ít nhất trong khuôn khổ có thể kiểm soát được, họ chấp nhận sự hiện hữu thực tế của phong trào dân chủ mà trên bình diện pháp lý không có cơ sở nào để bác bỏ. Vấn đề còn lại là liệu phong trào dân chủ đủ năng lực phát triển lực lượng và giới thiệu những gương mặt ưu tú mà người dân có thể tin tưởng và kính trọng, đồng thời khiến Đảng Cộng Sản chấp nhận thảo luận khả năng hợp tác kiến thiết quốc gia. Đó là bài toán khó nhưng không phải bất khả thi, nhất là trong điều kiện truyền thông phi chính thống đang ngày càng chiếm ưu thế so với truyền thông của nhà nước. Phong trào Cộng Sản thế kỷ trước thoạt đầu cũng bị đàn áp và đặt ngoài vòng pháp luật. Nhưng với sự lớn mạnh về lực lượng và đạt được niềm tin ở người dân lúc đó, sự hiện diện của những người Cộng sản dần trở thành đương nhiên trong một giai đoạn. Giờ đây, ở một khía cạnh nào đó, các chính đảng Không Cộng Sản ở Việt Nam cũng đang ở trong tình trạng tương tự và đang làm cho Nhà nước do người Cộng Sản cầm quyền hiện nay bắt buộc phải công nhận và tính đến trong mọi nước cờ chính trị. Bài phản ánh ý kiến riêng của tác giả, không phải của BBC. Ý kiến đóng góp, phản hồi xin gửi về vietnamese@bbc.co.uk hoặc sử dụng hộp tiện ích bên tay phải. TQVNĐa số giới thanh niên Việt Nam hiện nay lo nhiều đến cái bao tử của mình hơn là lý tưởng, đó là lý do để ĐCSVN tồn tại đến ngày hôm nay và cũng là "thành quả" công tác giáo dục của ĐCS. DTKính gửi BBC, Ông Phan Đông Quân đã có một so sánh khập khiễng khi nói đến Phong trào Cộng sản ở Việt Nam đầu thế kỷ XX chống thực dân Pháp, giành độc lập cho đất nước, đưa dân tộc thoát khỏi ách nô lệ! Ông Quân lẫn lộn giữa phong trào yêu nước với những "âm mưu quay lại làm nô lệ kiểu mới cho ngoại bang" đội lốt các "đảng phái dân chủ và tự do". Nội chừng đó thôi thì đủ thấy sự ấu trĩ chính trị một cách "cố ý" của ông Phan Đông Quân. Đối với tôi, cách viết này không có giá trị gì cả ngoài những mỹ từ về chính trị và lập luận "ấm ớ" để đánh lận con đen! Kính chào BBC Ẩn danhLiệu các bạn trẻ trong nước có đủ dũng cảm dùng những lý luận rất hay, tài tình này để tranh đấu cho việt nam tự do dân chủ không hay là vẫn tiếp tục sống theo kiểu "mặc kệ nó" bin, tp hcmViệt nam đang học theo con đường của Trung Quốc, rất thận trọng những người cộng sản nắm quyền ở Việt Nam đang tiến hành những bước thay đổi rất chậm chạp. Sẽ rất khó có một sự thay đổi đột biến nào đáng kể trừ khi phong trào dân chủ có những động thái quyết liệt hơn, nghưng điều này rất khó hiện thực được vì những người cộng sản luôn muốn đảm bảo sự lãnh đạo của họ vĩnh viễn. Quá trình thay đổi sẽ do sự tác động của lộ trình hội nhập về kinh tế của Việt Nam và cả hệ tư tưởng của những người lạnh đạo trong chính quyền. hoan thienĐa đảng không phải là lựa chọn tối ưu và duy nhất, và càng không phải là liều thuốc tiên chữa mọi bệnh tật. nếu tin như vậy thì thật là viễn vông, hoang tưỏng. Hiện nay trong toàn cầu hoá, biết loại trừ những tiêu cực, phát huy tốt mặt tích cực của tất cả mọi loại vấn đề, chính là con đưòng hoàn thiện của thế giới. Hãy để cho lịch sử làm phần việc của mình. newsviet HCM, VNSự ổn định luôn luôn được đánh giá là vấn đề quan trọng nhất của Việt Nam hiện giờ. Thay đổi hay thành lập thêm các Đảng phái chính trị không hẳn là vấn đề tiên quyết. Thêm vài đảng phái nữa cũng được nhưng cơ chế hoạt động thế nào? rồi tiến trình thế nào? hay lại như nước Nga thời hậu ĐCS - hàng trăm Đảng phái ra đời, 1 nước Nga hỗn loạn về chính trị. Và vấn đề đa Đảng có thật sự cần thiết không? Lấy ví dụ như Singapore thì 99% hoạt động của chính phủ là từ Đảng lớn nhất và gần như duy nhất. Đảng còn lại chỉ có 01 ghế trong Nghị Viện!? Có ai thắc mắc về vấn đề dân chủ ở đất nước này không? Tôi đưa ra vấn đề thế này: Nếu Việt Nam tiến tới con đường đa đảng thì chuyện trước hết vẫn là cởi mở 100% về thông tin - ngôn luận... thì điều này tiến gần tới việc tiếng nói của toàn dân được lắng nghe, sự nhũng nhiễu, tham nhũng được phanh phui, ra ánh sáng, sự cải tổ sâu rộng của Nhà nước pháp quyền. Đến lúc đó thì mới nên quyết định có cần đa Đảng hay không? Còn bây giờ xin hãy để chúng tôi được sinh sống bình yên. Thính giả không nêu tênTôi thấy việc này đã đc nói đi nói lại rất nhiều lần rồi. Sao cứ phải đem chuẩn mực dân chủ phương tây và chụp lên VN thế nhỉ? VN có lịch sử và hệ tư tưởng riêng của mình, hình thành từ những năm chiến tranh dai dẳng cùng những hi sinh mất mát. Việc Đảng đã lãnh đạo toàn dân đến giờ này để có tự do độc lập là điều hiển nhiên. Giờ đây nền tảng đó là do Đảng CS gây dựng nên, anh tạo nên 1 đảng khác rồi xông vào chiếm lấy, thế thì dân chủ ở đâu? Chế độ độc Đảng không chỉ có ở VN, mà ở vài nước nữa. Và những nước lớn như Nga Mỹ, thì bầu cử cũng chỉ có một hoặc 2 đảng thực sự có thế lực. Nếu ở VN đa đảng, mà các đảng ấy không bị các thế lực bên ngoài chi phối thì mới thực là dân chủ. Xin mọi người nếu có chú ý, thì những đảng mà bài báo nói, đều có những hành động bêu rếu, chống phá và thậm chí là sỉ nhục đến chính Đảng của một tầng lớp của VN, đến những thể chế và lãnh tụ đã được lịch sử thế giới công nhận, và cả xuyên tạc những điều không đúng sự thực. Ẩn danhNếu bạn ở Mỹ, và nói rằng Tổng Thống đáng kính như A.Lincohn hay Washington của họ đều là người dối trá, bạn tuyên truyền bạo động để lật đổ chính phủ hiện tại nếu bạn là 1 người Mỹ, bạn sẽ nghĩ gì? nếu bạn là chính quyền, bạn sẽ phải làm gì? Tôi cho rằng không người Mỹ nào lại thích có người nói về nước họ như thế, cũng như kô đảng nào lại, đặc biệt là đảng cầm quyền lại có thể để cho một việc như vậy diễn ra được, ngay trước mắt họ. Nếu để yên, chẳng khác nào thừa nhận việc đó là đúng, thế thì pháp luật sẽ là gì ngoài một mớ giấy vụn, không chút giá trị nào? Tôi ủng hộ dân chủ ở VN, nhưng phải đến khi nào các đảng là do ý của dân, không bị thao túng bởi bên ngoài, và phải là dân chủ với văn hoá, chư không phải là dẫm đạp hay chà đạp lịch sử, mà lịch sử đó gắn liền với cả dân tộc. Và một điều nữa, một Đảng đã cắm rễ trong lòng dân tộc VN có dễ bị xóa bỏ chăng? nếu đc thì đã kô đợi đến giờ này. Nếu nó kô có mặt gì đó tốt đẹp, ắt hẳn đã như nhưng chế độ độc tài chuyên chính khác, bị lật đổ từ lâu (mà những sự lật đổ đó cũng phần nhiều là có sự can thiệp bên ngoài, nếu không muốn nói là tất cả). Tóm lại, dân chủ ở VN thì cần phải đợi, và nếu dân chủ cứ đi theo hướng thế này, tôi nghĩ rằng VN sẽ chẳng bao giờ có dân chủ thật sự. Hiện nay, tôi vẫn ủng hộ Đảng CSVN và Chính phủ CHXHCN VN. Hoa Sen HCMTôi thấy đa số các bạn trên diễn đàn này chẳng biết tí tẹo gì về chính trị cả. Chính trị là gì? Là bên nào mạnh thì ý kiến bên đó, luật pháp bên đó là chân lý! Đơn giản thế thôi, có gì đâu mà bàn cãi om tỏi như vậy? Hiến pháp Việt Nam quy định ĐCS lãnh đạo đất nước thì ĐCS lãnh đạo. Hiến pháp Anh, Thái Lan, Nhật Bản, Thủy Điển vv...quy định Chế độ chính trị của họ là Quân chủ - tức Vua đứng ở ngôi cao nhất, được quyền cha truyền con nối thì nó là cha truyền con nối làm Vua. Thế thôi, có gì là khó hiểu đâu nhỉ? Bảo ĐCS VN là độc đoán thì cũng chưa chính xác lắm đâu. Ở Anh, Nhật, Thái Lan, Thụy Điển vv...thì dân chủ cái nỗi gì khi mà một số kẻ khi mới đẻ ra đã được xem là Quý tộc, được sống trong Cung điện, được (ép) dân chúng phải phủ phục dưới dân cúi lạy...Các bạn thấy có đúng không nào? Nữ hoàng Anh đấy, Vua Thái Lan, Vua Nhật Bản, Vua Tây Ban Nha, Vua Thụy Điển vv...đấy! Họ có trải qua bầu cử bầu kiếc nào đâu mà vẫn được làm vua, được sống trong nhung lụa, ở cung điện, có kẻ hầu người hạ đấy thôi. Antimultiparty, TPHCMNếu các ông cho rằng các đảng của các ông có quyền tham gia chính trị là quyền của các ông?Còn có đuợc chấp nhận hay không thì phải trông vào thái độ của ĐCSVN ? Mà ĐCSVN không đồng ý thì các ông cũng "bó tay"chứ làm gì được Đảng? Vả lại cho dù CPVN có công nhận các đảng phái khác thì cũng dừng ở mức độ như TQ là cùng tức là cụm từ "Duới sự lãnh đạo của ĐCSVN " bao phủ tất cả... Ẩn danhBài viết rất hay. Thật cảm phục và rất cảm ơn tác giả. hanquangtu, Hà NộiTrong những tháng năm tới Việt nam sẽ buộc phải nới lỏng các chế độ kiểm duyêt, một số các hình thức chính đảng sẽ ra đời. Điều đó do phong trào dân chủ tác động thì ít thôi nhưng chủ yếu là do sự phân hoá của chính đảng cộng sản là chủ yếu. Nếu dân chủ có nghĩa thực hành công bằng và người dân có thực quyền quyết định vận mệnh của mình thì con đường đó thật khó khăn. KBVNCác chính đảng phi CS phải tìm cách thu nhập và / hoặc cho người đi học thêm nhiều về các ngành như chính trị học, KT học, truyền thông, luật pháp, v.v... để ngày nào đó ra giúp quốc gia trong các vấn đề quan trọng cho dù họ có nắm quyền hay không. Thí dụ, trong tình hình KT hiện nay, họ có lượng định thế nào, "vì sao nên nổi", và kế hoạch giải quyết ra sao? Tại sao không thử đưa ra 10 lý do tại sao KT VN thê thảm như hiện nay, và 10 phương cách giải quyết, và nếu không thì KT VN ra sao trong vài tháng, vài năm tới? Tại sao từ vài năm trước họ đã không thể đoán trước việc VN bị lạm phát kinh khủng như hiện nay, điều này thôi có đủ chứng minh các "chính đảng" này chẳng qua cũng chỉ bất tài vô dụng như đảng mà họ hy vọng thay thế? Khi bàn luận nhiều hơn về các vấn đề thực tế, họ sẽ bộc lộ các điểm mạnh, yếu của chính họ. Người ta sẽ có dịp đánh giá xem họ có tài năng lãnh đạo quốc gia về KT hay không, hay nếu họ "thành công" thì càng mang lại đại họa lớn hơn nếu chỉ bằng võ mồm, ngồi salon phòng lạnh, mà họ đã chứng tỏ sự dốt nát của họ, thì làm sao khi đụng thực tế họ có thể đem lại no cơm ấm áo cho dân nghèo? Cụ thể, làm sao kiểm soát lạm phát, có nên thu tiền VN vào hay không, nếu USD giảm giá sẽ có thiệt hại thế nào, v.v... LS Nhân, Đài, yêu nước chưa chắc bằng LT Minh Khai, Quách Thị Trang, Lê Hồng Phong v.v... đâu, nhưng lịch sử chứng minh các người kia dù "thắng" đã đem lại thảm họa thế nào cho quốc gia. Trung, Toronto, CanadaTôi không tin rằng trong một thời hạn ngắn nào đó, người CSVN sẽ đi đến chấp nhận sự hiện hữu và đối thoại với bất cứ một đảng phái CT nào khác. Vì họ chưa đủ khả năng bảo vệ cái lý thuyết chính trị, các lý luận và giáo điều củ rích lạc hậu khi đối đầu với các chính kiến khác tiến bộ hơn trong một môi trường sinh hoạt chính trị tự do và công bằng. Nhưng không sớm thì chày dù phải chờ đợi thêm, nhưng rốt cuộc thì họ phải chấp nhận, vì VN mình phải bơi theo giòng nước Dân chủ tiến bộ mà các quốc gia văn minh khác đã bỏ xa ta. Không lẽ kéo dài mãi như hiện nay, bất cứ buổi thăm viếng thảo luận cấp cao nào các vị lãnh đạo VN cũng bị chất vấn hỏi han mãi chuyện Nhân quyền và Dân chủ ở nước mình, trong khi đã là thành viên của Hội đồng Bảo An LHQ. Vả lại ở thời đại thông tin bùng nổ và hiệu quả như hiện nay, thì làm sao mà bảo chế độ ta là ưu việt lý tưởng để mị dân mãi được. Tôi đồng ý với bác Quân, thật khó tìm được những đối trọng tương xứng với đảng CSVN, đầy đủ uy tín thần phục người dân nghe theo. Sống trong nước và ra hải ngoại cũng được vài năm, nhưng tôi thấy như mò kim đáy biển khi đi tìm một minh quân, một đảng phái chính trị khác thật sự cần thiết cho Dân tộc và đất nước trong lúc này. Không nêu tênĐúng như bài báo nhận định. Cơ hội cho các nhà dân chủ đã có, vấn đề họ có sử dụng được cơ hội đó hay không? Họ có đủ phẩm chất để trở thành người mà nhân dân tin tưởng lựa chọn không? Câu trả lời thuộc về các nhà dân chủ.
Ba người bị thương và ba người khác bị bắt trong vụ xô xát thứ nhì chỉ trong vòng ba ngày giữa những người biểu tình ủng hộ và chống Thủ tướng tạm thời Thaksin Shinawatra.	Thêm biểu tình chống Thaksin	Vụ xô xát xảy ra hôm qua tại thương xá Central World Plaza, cách nơi xảy ra vụ hôm thứ Bảy không xa khi ông Thaksin đến khai trương trung tâm Tri thức Thái. Các nhân chứng nói phía ủng hộ ông Thaksin đông hơn và khoảng mươi người xông vô phía chống ông Thaksin khi có hai người hét lên ''Thaksin cút đi''. Người ta nhìn thấy một người cao niên té xuống đất và bị đá cho đến ngất xỉu. Hình ảnh trên truyền hình cho thấy sự can thiệp không hiệu quả mặc dù cảnh sát bắt đi ba người và nói họ sẽ xem lại các đoạn phim quay cảnh xô xát. Thaksin tiếp tục bị 'ám' Ủng hộ viên của Thủ tướng tạm thời Thaksin Shinawatra và phe đối lập đổ lỗi cho nhau về một vụ xô xát hôm thứ Bảy ở Bangkok. Vụ xô xát xảy ra khi ông Thaksin đến khai mạc một cuộc triển lãm về Hoàng gia Thái tại khu thương xá Siam Paragon, Silom. Hai bên lời qua tiếng lại và rồi đánh nhau làm cho một người bị thương nhẹ. Đảng Thai Rak Thai tố cáo phe đối lập sử dụng 'chiến thuật du kích' bằng cách cho các 'côn đồ' bám sát ông Thaksin. Phe đối lập trong một cuộc họp báo nói rằng xô xát xảy ra sau khi những người có vẻ là cận vệ của ông Thaksin xông lại những người biểu tình. Những người chống Thaksin nói họ sẽ tiếp tục biểu tình ở những nơi công cộng để ông không còn chỗ nào tới nữa. Biểu tình ở miền bắc Cũng hôm thứ Bảy Liên minh Nhân dân vì Dân chủ (PAD) đã tổ chức một cuộc mít tinh lớn để phản đối Thủ tướng Thaksin Shinawatra ở tỉnh Phitsanulok. Có khoảng 500 người tham dự. Ngoài những người dân ở Phitsanulok còn có nhiều người đến từ 7 tỉnh phía Bắc Thái Lan: SukhoThai, Tak, Nakon Sawan, Phichit, Phetchabun, Kampheng Phet. Trong bản danh sách mời những người có mặt ký tên, còn thấy có một số người đến từ Bangkok, Chonburi, Nonthaburi. Trong buổi mít tinh nhiều lần mọi người cùng hô to: "Những thành viên tham nhũng của triều Thaksin phải bị khởi tổ", "Thaksin cút đi!" Cuộc biểu tình này đã vấp phải sự phản kháng của nhóm thân chính phủ của nhà hoạt động chính trị Boonlert Ruangtim. Trong cùng ngày, vài trăm người của nhóm này cũng tụ tập biểu tình gần đó với mục đích làm loãng hoạt độ́ng của liên minh PAD. Những người lãnh đạo PAD nói rằng họ ủng hộ Hội đồng bầu cử mới với điều kiện ông Thủ tướng phải rời chính trường ngay. Họ cũng nói là sẽ tổ chức biểu tình ở Bangkok vài tuần nếu ông Thaksin không chịu từ nhiệm. Họ cũng cho biết sẽ tổ chức biểu tình ở các tỉnh khác ở phía Bắc tuần này. Đây là hành động đáp trả cho chiến dịch vận động gần đây của ông Thaksin ở các tỉnh phía Bắc và Đông Bắc Thái. Báo chí địa phương nói có khoảng 1.000 cảnh sát được điều động để giữ trật tự cho cả hai phe. Những ý kiến trái ngược Một giáo viên dạy vật lý ở một trường trung học ở Petchabun cho biết, anh tham gia cuộc biểu tình này vì nghĩ rằng ông Thaksin là người không quan tâm đến giáo dục, chỉ biết nghĩ đến tiền và dùng tiền để mua quyền lực, không xứng đáng làm Thủ tướng của Thái. Khi được hỏi vào ngày 15 tháng 10 tới, nếu cuộc bầu cử được tổ chức thì anh sẽ bầu ai? Anh cho biết vẫn chưa quyết định nhưng dứt khoát là không bầu cho ông Thaksin. Người thợ sửa khóa trên đường đi đến nhà ga Phitsanulok cũng có cùng ý nghĩ như vậy. "Ông ấy (Thủ tướng Thaskin) không tốt lắm. Tôi sẽ bầu cho những người nào thật sự trong sạch thôi," anh nói. Nhưng cũng có ý kiến cho rằng ông Thaksin có khả năng thu hút người tài ra làm việc, cũng như năng lực làm kinh tế của ông đã giúp cho nước Thái có được những chỉ số đẹp về tăng trưởng GDP. Có lẽ nhờ thế mà ông Thaksin đã phát biểu một cách tự tin rằng nếu ai có khả năng điều hành đất nước được như ông hoặc hơn thì ông sẽ sẵn lòng từ chức. Dời lại ngày bầu cử? Đang có khả năng ngày tuyển cử đã được ấn định vào ngày 15 tháng 10) có thể bị hoãn lại từ vài tuần đến một tháng. Lý do vì Thượng viện muốn chứng tỏ với người dân là việc tuyển chọn và ứng cử ủy viên Hội đồng bầu cử đang được tiến hành một cách minh bạch, rõ ràng. Họ sợ không đủ thời gian cần thiết để chọn cho được 5 tân ủy viên Hội đồng bầu cử. Tiến trình này được cho là khó kết thúc trước ngày 10/9, thời gian được xem là sớm nhất. Các tân ủy viên Hội đồng bầu cử là những người được kỳ vọng không chỉ thi hành nhiệm vụ một cách trung thực mà còn phải thông thạo về luật pháp, về kiến thức thực tế đối với hệ thống bầu cử và kỹ năng tổ chức. Họ cũng cần có thêm thời gian để làm quen với nhiệm vụ mới ngay sau khi được bổ nhiệm. Các tân ủy viên của Hội đồng bầu cử phải bảo đảm càng có nhiều những người trung thực được bổ nhiệm vào vị trí ủy ban bầu cử thuộc cấp tỉnh càng tốt. Những người này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát, kiểm tra và chuẩn bị đối phó với những trường hợp dính dáng đến gian lận trong bầu bán và vi phạm luật bầu cử. Dưới sự điều hành của Hội đồng bầu cử trước, có thể thấy rõ sự thiên vị đối với đảng Thai Rak Thai của ông Thaskin, quá nhiều những ủy viên hội đồng tỉnh ăn của đút lót và bị thao túng hoặc bị mua chuộc để làm ngơ với những trò lừa đảo trong bầu cử. Kinh nghiệm của lần bầu cử trước đã làm cho người Thái trở nên cẩn trọng trong kỳ bầu cử này. Bộ trưởng Bộ Lao động Somsak Thepsthin, lãnh tụ của phe Wang Nam Yom trong đảng Thai Rak Thai có hơi lo lắng về việc sẽ làm phiền Đức vua khi cầu xin Ngài ban hành sắc lệnh mới. Theo một cuộc trưng cầu ý kiến của Abac vào đầu tháng này thì trong số 8.647 người được hỏi cho biết nếu hôm nay đi bầu thì có 36,7% sẽ bầu cho đảng Thai Rak Thai (giảm so với tháng trước, có 49%), 24,4% có ý định bầu cho đảng Dân chủ, khỏang 10% bầu cho đảng Chat Thai, 8,7% bỏ phiếu trắng và 14,5% cho biết họ chưa quyết định. Cuộc trưng cầu ý kiền do trường đại học Assumption tiến hành từ ngày 1- 17/8 trên qui mô 32/76 tỉnh thành của Thái Lan.
Từ điển Y học của Dorland năm 1901 định nghĩa dị tính luyến ái là "sở thích tình dục khác thường hoặc lệch lạc với giới tính khác."	Khi niềm hoan lạc bị coi là bệnh hoạn	Hơn hai thập niên sau, vào năm 1923, từ điển Merriam Webster cũng định nghĩa tương tự, nói đây là "khao khát tình dục bệnh hoạn với người có giới tính khác." Mãi đến năm 1934, dị tính luyến ái mới được định nghĩa giống như cách ta nghĩ ngày nay: "là thể hiện đam mê tính dục với người có giới tính khác mình, là tình dục bình thường." Giải mã mối liên hệ giữa tự vẫn và mùa xuân Vì sao khó nhìn vào sự thật? Mẹo hay để hơi thở hết mùi tỏi khó chịu Mỗi khi tôi kể điều này cho mọi người, họ đều phản ứng theo kiểu cực kỳ hoài nghi. "Không thể như vậy được! Rõ ràng điều này có vẻ không đúng. Điều này cứ như thể là dị tính luyến ái chỉ mới có đây thôi." Vài năm trước, một video clip "người qua đường" được lan truyền đi, trong đó người quay phim hỏi mọi người liệu họ có nghĩ đồng tính luyến ái có sẵn khi người ta sinh ra cùng với xu hướng tình dục của họ hay không. Tuy có những phản ứng rất khác nhau nhưng hầu hết mọi người đều nói ý đại loại "đó là sự kết hợp của tự nhiên và quá trình nuôi dưỡng." Người phỏng vấn sau đó hỏi thêm một câu, và câu này rất quan trọng với thử nghiệm này: "Khi nào là lúc bạn quyết định rằng mình là dị tính?" Hầu hết mọi người đều khựng lại, thành thật thú nhận với vẻ hơi bẽn lẽn là họ chưa bao giờ nghĩ về điều đó. Cảm thấy định kiến bị phơi bày, cuối cùng mọi người nhanh chóng nhượng bộ trước quan điểm rõ ràng của người quay phim rằng: người đồng tính là bẩm sinh, người dị tính cũng là bẩm sinh. Thông điệp từ video có vẻ cho thấy tất cả cảm xúc tình dục của chúng ta là "sẵn có", rằng chúng ta chẳng cần phải giải thích gì về việc đồng tính cũng như dị tính. Thế nhưng có vẻ như người quay video đó lại không thấy vậy, và hàng triệu người đã chia sẻ video đó cũng cùng tâm trạng; họ cho rằng chúng ta cần lời giải thích cho cả hai hiện tượng trên. Tám từ kỳ diệu làm thay đổi thế giới 'Yêu' robot có đồng nghĩa với việc ngoại tình? Trong thời trang thì ‘nude’ không phải là khỏa thân Có rất nhiều công trình có giá trị, cả trên lĩnh vực học thuật và đại chúng, nghiên cứu về cách xã hội đưa ra định nghĩa về khao khát tình dục đồng tính. Kết quả là không mấy ai ngạc nhiên khi có người nói về "sự trỗi dậy của người đồng tính". Thật vậy, vì hầu hết chúng ta đều biết rằng khái niệm tình dục đồng giới mới chỉ xuất hiện tại một khoảng thời gian rõ ràng trong lịch sử loài người. Trong khi đó, ta lại không được học về một hiện tượng tương tự đã khiến tình dục khác giới xuất hiện. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến sự thiếu sót trong việc giáo dục vấn đề này, gồm cả do định kiến tôn giáo và do nhiều thành kiến, e ngại về đồng tính. Trong lúc tình dục dị tính rõ ràng là đã tồn tại từ khi xuất hiện loài người cho tới nay, nhưng khái niệm 'tình dục dị tính' lại mới chỉ được sáng tạo ra trong thời gian gần đây Nhưng lý do lớn nhất khiến ta không hoài nghi về nguồn gốc của tình dục khác giới có lẽ là vì nó có vẻ tự nhiên. Bình thường. Không cần thiết phải đặt câu hỏi về một thứ đã "tồn tại sẵn". Nhưng tình dục khác giới không hẳn luôn "tồn tại sẵn." Và chẳng có lý do gì để ta tưởng quan hệ này lúc nào cũng có sẵn. Khi tình dục giữa những người khác giới là bất thường Quan điểm đầu tiên coi tình dục dị tính là bất thường dựa trên lập luận khao khát tình dục giữa những người khác giới phát sinh là vì nhu cầu sinh sản: có vẻ rõ ràng là sự giao hợp khác giới đã tồn tại từ thuở con người được khai sinh - quả là chúng ta chẳng thể nào tồn tại lâu đến vậy nếu không có điều này. Nhưng vấn đề ở đây là chúng ta cần nhìn nhận ra sao đối với quan điểm cho rằng quan hệ tình dục khác giới đồng nghĩa với việc giao hợp nhằm mục đích sinh sản. Hoàn toàn không phải vậy. "Tình dục không có lịch sử," nhà lý luận kỳ cựu David Halperin tại Đại học Michigan viết, vì nó "bắt nguồn từ tính năng của cơ thể." Nhưng mặt khác, tình dục rõ ràng là một "sản phẩm văn hóa", và nó có lịch sử. Nói cách khác, trong khi hành vi tình dục có sẵn ở hầu hết các loài, thì cách gọi tên và phân loại các hành vi đó, và cách gọi những đối tượng thực hành hành vi đó, lại là một hiện tượng lịch sử, và cũng nên được nghiên cứu. Có thể nói thế này: luôn luôn có tồn tại bản năng tính dục trong thế giới động vật (giới tính - sex). Nhưng đến một thời điểm nào đó, con người bắt đầu gán các ý nghĩa cho những bản năng đó (bản năng giới tính - sexuality). Khi con người nói về quan hệ tình dục khác giới, nghĩa là ta đang đề cập đến góc độ thứ hai. Hanne Blank nêu ra cách thảo luận hữu ích về chủ đề này trong cuốn "Straight: The Surprisingly Short History of Heterosexuality" (Lịch sử ngắn ngủi một cách đáng ngạc nhiên của quan hệ tình dục khác giới) với sự so sánh từ lịch sử tự nhiên. Năm 2007, Học viện Quốc tế về Khám phá Các loài liệt kê cá đuối điện (Electrolux addisoni) là một trong "10 loài mới nhất" trong năm. Thế nhưng tất nhiên là loài cá đó không đột nhiên xuất hiện vào năm 2007 - đó chỉ là lúc chúng lần đầu được phát hiện và đặt tên khoa học thôi. Và Blank kết luận: "Tài liệu ghi chép về một loài đặc thù, bởi một cơ quan đặc thù chính là thứ đã chuyển loài cá đuối điện Electrolux từ một loài 'đã từng tồn tại' thành một loài 'từng được biết'." Điều tương tự đã xảy ra với định nghĩa về quan hệ tình dục khác giới. Đó là vào cuối thế kỷ 19, hành vi này đã được chuyển từ trạng thái tồn tại sẵn thành một khái niệm được biết đến. "Trước năm 1868, chưa từng có khái niệm quan hệ dị tính," Blank viết. Cũng chưa có khái niệm người đồng tính. Khi ấy, con người vẫn chưa xác lập rõ rệt được rằng mỗi người khác nhau "sẽ khác nhau về cách yêu đương và về mức độ khao khát tình dục và những trải nghiệm tình dục cá nhân". Tất nhiên là vào thời điểm đó thì đã có các hành vi tình dục được xác định, được ghi nhận và thường là bị cấm đoán. Nhưng vấn đề ở đây là thứ được xác định là hành vi tình dục, chứ không phải là những người thực hiện hành vi đó. Brandon Ambrosino từng viết cho New York Times, Boston Globe, The Atlantic, Politico, Economist và nhiều tờ báo khác. Ông sống ở Delaware, và là nghiên cứu sinh thần học tại Đại học Villanova. Đây là phần 1 trong bài nghiên cứu gồm 5 phần về chủ đề tình dục dị tính của ông. Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Future. Xem toàn bộ: Phần 1: Khi niềm hoan lạc bị coi là bệnh hoạn Phần 2: "Quan hệ tình dục khác giới" ra đời khi nào? Phần 3: Khi khát khao nam nữ bị coi là 'suy đồi đạo đức' Phần 4: Vì sao tình dục đồng giới và dị giới phải khác nhau? Phần 5: Khuynh hướng tình dục có là thước đo tư cách đạo đức không?
Sau khi Hạ viện Hoa Kỳ hôm thứ Sáu 12/6 bỏ phiếu về hai dự luật “Quyền đàm phán nhanh” (TPA) và “Hỗ trợ Điều chỉnh Thương mại” (TAA) thì lập tức một loạt các cơ quan truyền thông đã vội đưa tin rằng TPA, dự luật cho phép Tổng thống Obama xúc tiến đàm phán nhanh các thỏa thuận thương mại quan trọng, trong đó có Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP), đã không được Hạ viện Hoa Kỳ thông qua.	TAA, tương lai TPP và Việt Nam	Tổng thống Obama đã tới vận động cho TAA nhưng bất thành Thực ra thì TPA (Trade Promotion Authority) đã được thông qua với số phiếu 219 thuận và 211 chống. Tuy nhiên vì TPA đi kèm với một dự luật khác mang tên “Dự luật Hỗ trợ Điều chỉnh Thương mại” (TAA), đã bị bác trước đó với 302 phiếu chống, 126 phiếu thuận cho nên TPA không được chuyển đến Tổng thống Obama để ký ban hành. Thủ tục, trình tự lập pháp của Quốc hội Hoa Kỳ tương đối khá phức tạp và trong khuôn khổ của bài này tôi không có ý định bàn sâu nên tôi chỉ tóm lược như sau: TPA và TAA đã được Thượng viện Hoa Kỳ thông qua cả hai như một dự luật chung hôm 22/5. Cho nên Hạ viện buộc phải thông qua cả hai TPA và TAA để tránh sự bất cập với bản dự luật thông qua của Thượng viện. Nếu có bất cập thì dự luật buộc phải trả về Thượng viện để bỏ phiếu lại. Theo tin từ Hạ viện thì TAA (Trade Adjustment Assistance) sẽ được mang ra bỏ phiếu lại vào thứ Ba 16/6 và hy vọng lần này sẽ được thông qua. Chắc chắn là Tổng thống Obama sẽ phải có một số nhượng bộ gì đó với cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa. Và tôi tin rằng như thế vì trước đây TPA cũng đã gặp trường hợp tương tự ở Thượng viện. Bảo vệ công nhân Mỹ TPA như đã trình bày, dự luật này cho phép chính phủ Mỹ được quyền đàm phán trọn gói các hiệp định thương mại quốc tế thí dụ như TPP trước khi đệ trình Quốc hội thông qua, thay vì phải chịu sự giám sát của Quốc hội trong tiến trình đàm phán. Trong khi đó thì TAA là một dự luật riêng cho chương trình hỗ trợ cho các lao động Mỹ bị mất việc làm vì các hiệp định thương mại quốc tế. Dự luật này đã có từ hơn 40 năm nay nhưng sẽ hết hạn vào cuối năm nay nên đảng Dân chủ đã yêu cầu gia hạn đến năm 2022 và lại được đính kèm với TPA nên mới có sự cố éo le này. TAA được cho là để bảo vệ lao động Hoa Kỳ TAA luôn là một dự luật theo truyền thống được phe Dân chủ ủng hộ. Tuy nhiên vì được dính với TPA nên đảng Dân chủ muốn làm yêu sách với chính phủ để được thêm quyền lợi. Trong khi đó thì các nghị sĩ Cộng hòa, vốn chống đối TAA buộc phải rơi vào thế đồng minh bất đắc dĩ của Tổng thống Obama vì họ ủng hộ tự do thương mại, khi bị yêu cầu bỏ phiếu thông qua TAA. Tôi nghĩ đảng Cộng hoà sẽ cố hết sức để thông qua TAA vào thứ Ba 16/6 tới vì họ không muốn chuyện này kéo dài nhất là năm 2016 là năm bầu cử Quốc hội và Tổng thống Hoa Kỳ, năm mà họ phải đối diện với cử tri mà không phải cử tri nào cũng hiểu được giá trị lá phiếu của họ ảnh hưởng như thế nào đối với những chính sách tầm quốc tế của Mỹ. Theo lịch trình Quốc hội thì Hạ viện Hoa Kỳ sẽ nhóm họp đến hết ngày 26/6, sau đó nghỉ lễ Quốc khánh 4/7 và sẽ nhóm họp lại đến cuối tháng 7 rồi nghỉ hè đến giữa tháng 9. Nếu Hạ viện không thông qua được TAA vào tháng 6 này thì coi như cơ hội kết thúc đàm phán TPP cũng kết thúc! Chậm trễ tới 2018 Từ đây đến cuối năm sẽ không còn đủ thời gian để đàm phán một Hiệp định thương mại tầm quốc tế mà sau đó còn phải tùy thuộc vào lá phiếu của các ông bà Nghị sỹ Mỹ nhất là năm 2016 lại là năm bầu cử. Điều đó có nghĩa rằng sẽ không có gì khởi động lại đàm phán trước năm 2018 vì sau kỳ bầu cử tháng 11/2016, còn phải chờ tân Tổng thống nhậm chức và nội các mới chấp chính, rồi Thượng viện chuẩn thuận tân Bộ trưởng Thương mại chịu trách nhiệm đàm phán TPP. Đó là chưa nói vị tân Tổng thống Mỹ có còn mặn mà với một chính sách mà được coi như là di sản của vị tiền nhiệm, Tổng thống Obama. Cuối tuần qua đã có những cuộc thương thuyết liên tục giữa Tòa Bạch Ốc và một số Nghị sỹ có ảnh hưởng của cả hai đảng nhưng vì cách tổ chức Quốc hội Mỹ khá đặc biệt nên hy vọng cũng khá mong manh. Các Nghị sỹ Mỹ trên nguyên tắc không bị bắt buộc bỏ phiếu cho đảng của mình mà có quyền tự do bỏ phiếu theo quyền lợi của địa phương dân cử mình. Nên việc những lãnh đạo đảng kêu gọi bỏ phiếu ủng hộ một dự luật nào đó cũng mang tính tương đối. Dự luật TAA thật ra tới giờ chỉ ảnh hưởng tới một thiểu số rất nhỏ người dân Mỹ và như Tổng thống Obama đã từng tuyên bố rằng TPP mang lại rất nhiều lợi ích kinh tế và việc làm cho người dân Mỹ, nhất là dự luật này với mục đích là hỗ trợ tài chính cho những người Mỹ mất việc có cơ hội tìm lại được việc làm mới thì việc chống lại nó là một điều phi lý. Nếu để đảng Cộng hòa dùng lá bài này thì đảng Dân chủ gần như sẽ bị thua đậm trong kỳ bỏ phiếu 2016 sắp tới. Đúng là sẽ có một số người Mỹ không thích việc trao quyền quá nhiều cho Tổng thống nhưng khi đảng Dân chủ không chặn được TPA mà còn chặn TAA tức là đạp đổ chén cơm của người dân Mỹ thì quả là lợi bất cập hại cho các Nghị sỹ Dân chủ, cho dù bà Nancy Pelosi, một lãnh đạo thiểu số Dân chủ tại Hạ viện, có giải thích rằng việc bà ấy bỏ phiếu chống TAA là muốn làm chậm lại cái “Quyền đàm phán nhanh” của Tổng thống. Lập luận này khó lòng mà người Mỹ chấp nhận được. TAA ảnh hưởng gì đến Việt Nam? Nếu TAA được thông qua vào thứ Ba 16/6 thì từ đây đến cuối tháng 9 sẽ có nhiều khả năng kết thúc đàm phán và Quốc hội Hoa Kỳ sẽ thông qua thành luật vào mùa Thu năm nay, như thế TPP sẽ không nằm trong nghị trình của các cuộc bầu cử ở Mỹ vào tháng 11/2016. Về nguyên tắc, coi như Hoa Kỳ đã hoàn tất các mục tiêu chiến lược đối ngoại ở Châu Á – Thái Bình Dương và chỉ tiếp tục triển khai “chiến lược chuyển trục” như kế hoạch. Bất kể Tổng thống nào là chủ nhân Tòa Bạch Ốc năm 2017, mọi việc vẫn có thể tiếp tục bình thường trước năm 2019 vì ít nhất tân chính phủ cũng phải cần từ một đến hai năm để lập và điều hành một chính sách mới. Tuy nhiên đã có từ lâu một sự thỏa thuận ngầm của lưỡng đảng về chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ, đó là sức mạnh Hoa Kỳ cần liên tục được biểu dương trên chính trường quốc tế, đặc biệt khi có một quốc gia nào đó có ý định đẩy Mỹ ra khỏi khu vực Châu Á – TBD. TPP là một trong tứ điểm trụ cột của chính sách Mỹ tại khu vực. Và cũng cần nhắc lại rằng ngoài TPP thì Mỹ cũng đang thương lượng với các đồng minh ở Châu Âu một Hiệp định tương tự có tên là “Transatlantic Trade and Investment Partnership” (TTIP). Sự thỏa thuận ngầm của lưỡng đảng về chính sách ngoại giao là một luật bất thành văn ở Hoa Thịnh Đốn. Những tin tức riêng từ Hoa Thịnh Đốn mà tôi có từ hai ngày qua cho tôi nhận xét rằng chính sách của Mỹ tương đối khá rõ ràng đối với Hà Nội là bằng mọi giá phải vô hiệu hóa Hà Nội, không để Hà Nội là quân bài của Bắc Kinh khuấy động Biển Đông. Bắc Kinh không thể dùng Hà Nội làm bàn đạp kiểm soát Đông Nam Á. Chính phủ Mỹ tiếp tục dùng chính sách tiếp cận tiệm tiến để một mặt cầm chân Hà Nội trước sự ve vãn của Bắc Kinh, mặt khác tạo dựng lực lượng trong nước đủ năng lực cho một chuyển tiếp chế độ khi điều kiện chín muồi. Những điều khoản ràng buộc về lao động và tự do nghiệp đoàn của TPP là những mũi xung kích khi cần thiết. Ảnh hưởng tới lãnh đạo Việt Nam? Về quyền lợi kinh tế thì Mỹ dùng quyền lợi TPP ảnh hưởng tầng lớp lãnh đạo cộng sản Việt Nam, cột chặt họ với những quyền lợi của tư bản Hoa Kỳ, biến “tư bản đỏ thành tư bản xanh” vì bản chất thì tư bản vẫn là tư bản. Với sách lược này, Mỹ sẽ đặc cách triển hạn cho Việt Nam một khoảng thời gian có thể là từ 3 đến 5 năm để thực hiện các điều khoản này như trong trường hợp WTO. Đồng thời hai bên vẫn tiếp tục câu chuyện dài nhiều tập về “đối thoại nhân quyền”. Cho nên trong thực tế thì chuyến đi của ông TBT Nguyễn Phú Trọng đến Hoa Thịnh Đốn vào thời điểm này không có gì mang tính chiến lược, mà chỉ là một màn trình diễn. Sẽ không có bước đột phá gì lớn về chính trị, ngoại giao, ngoại trừ một số hợp đồng kinh tế, thương mại, quân sự khổng lồ trên 10 tỷ USD với một số tập đoàn đa quốc gia Hoa Kỳ như Boeing, Lockheed Martin. Ông Trọng sẽ được giới thiệu với người Mỹ như một người cộng sản Việt Nam không những biết cầm súng mà còn biết làm thương mại và Việt Nam tương lai sẽ là một đối tác thương mại không kém quan trọng của Hoa Kỳ trong khuôn khổ TPP. Và mọi người ở Hoa Thịnh Đốn hay ít nhất chính phủ Obama sẽ hy vọng Hà Nội sẽ chuyển trục, xích lại gần hơn Mỹ trên Biển Đông. Trong trường hợp TAA không được thông qua như dự kiến và TPA chết yểu thì số phận TPP và Hà Nội sẽ tiếp tục lơ lửng đến 2018. Như vậy dù chính phủ Obama vẫn tiếp tục đàm phán cho đến hết nhiệm kỳ nhưng chắc chắn khó mà có đột phá và những gì đạt được trong suốt thời gian qua cho chiến lược “chuyển trục” coi như là không có gì! Dĩ nhiên, kẻ hưởng lợi nhiều nhất trong trường hợp này là Bắc Kinh và phe cánh thân Trung Quốc ở Hà Nội. Bài viết phản ánh văn phong và quan điểm riêng của tác giả, một luật sư sinh sống và làm việc ở Canada.
Cuộc tranh cãi đã bắt đầu nổ ra quanh khối bất động sản ước tính khoảng 200-300 triệu đô la và bản quyền khai thác các tác phẩm trị giá khoảng 500 triệu đô la của ngôi sao nhạc pop Prince.	Cuộc chiến khốc liệt chia tài sản thừa kế	Ngôi sao nhạc pop Prince qua đời mà không để lại di chúc Một thẩm phán ở Mỹ ra phán quyết rằng Prince qua đời mà không để lại di chúc, cho nên em gái ruột của ông là Tyka Nelson và năm người anh chị em cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha hiện còn sống của ông sẽ được hưởng thừa kế theo luật bang Minnesota (ngoài một em gái cùng cha, cùng mẹ là Tyka Nelson, Prince có năm anh chị cùng cha, và ba người em cùng mẹ khác cha). Bất kể kết luận cuối cùng thế nào thì cuộc tranh cãi quanh khối tài sản nhiều triệu đô la cũng sẽ kéo theo một quá trình phân xử dai dẳng, mệt mỏi. Tuy nhiên, những tranh chấp thường là cay đắng khi người thân qua đời, kể cả khi người quá cố để lại di chúc, không chỉ xảy ra ở giới giàu có, nổi tiếng. Có một câu chuyện thế này. Hai vợ chồng chủ một nông trại có bốn người con. Chỉ duy nhất Michael làm việc ở nông trại, gắn bó, duy trì hoạt động của nông trại suốt 40 năm mà chỉ nhận được những khoản tiền rất nhỏ nhoi, trong lúc ba người con khác theo đuổi những sự nghiệp thành công ở nơi khác. Trong giấy tờ để lại, cha mẹ viết rằng khi họ chết, nông trại sẽ thuộc về Michael còn ngôi nhà sẽ chia cho ba người con còn lại. Thật không may là cha mẹ cũng ghi thêm một đoạn nữa, rằng "Cách phân chia này sẽ được thực hiện trừ phi các con biểu quyết thay đổi." Sau khi cha mẹ qua đời, ba người anh chị em kia thắng thế trước Michael khi biểu quyết và mỗi người kiện đòi một phần tư giá trị tổng nông trại. Nếu họ thắng, nông trại sẽ bị bán và Michael sẽ chỉ được nhận một phần tư giá trị khi đã vào tuổi 60. Prince được cho là để lại bản quyền khai thac tài sản trị giá khoảng 500 triệu đô la Đây là tình huống mà một trong các khách hàng của Martin Hurlburt gặp phải; Hurlburt là nhà hoạch định tài chính của hãng T.M. Wealth Management ở Virginia, Hoa Kỳ. "Câu hỏi về ý nguyện của cha mẹ trong vụ này không hề được đặt ra," ông nói. "Nhưng những người anh em kia vẫn đưa Michael ra toà. Họ không còn nhìn mặt nhau nữa. Họ đều nghĩ là Michael thật tham lam. Họ sẽ thua trong cuộc chiến trước toà, nhưng vết thương trong gia đình sẽ không bao giờ hàn gắn được." Chống lại di chúc là một quá trình khó khăn, và là điều có thể tránh được nếu như các gia đình thảo luận trước về kế hoạch phân chia tài sản. Tại Hoa Kỳ, ba phần tư các gia đình giàu có không bàn luận về tiền bạc và di sản theo cách thức nhằm tránh hiểu lầm và các hậu quả không mong muốn, theo một khảo sát do hãng quản lý tài sản Merrill Lynch. Tại Anh, một phần tư người dân không đồng ý với cách phân chia được nêu trong di chúc, kết quả nghiên cứu do các luật sư chuyên về di chúc tại hãng Slater & Gordon thực hiện cho thấy. "Thường xảy ra tâm trạng oán giận chồng chất, tích tụ qua năm tháng," Bill Kirchick, thành viên trong các quỹ tín thác và bất động sản thuộc hãng Nutter, McClennen & Fish tại Massachusetts và là thành viên hội đồng quản trị Hiệp hội Quốc gia Các chuyên gia phân chia Bất động sản, nói. Nếu đang tính chuyện phản đối nội dung một bản di chúc, dưới đây là những điều quý vị nên biết. Sẽ cần gì? Quý vị sẽ cần có lý do thuyết phục và ít nhiều khả năng chịu đựng, bởi việc đứng ra tranh chấp nội dung một bản di chúc là điều không dễ dàng. Quý vị sẽ cần cung cấp lập luận pháp lý thích hợp để phản bác tính hiệu lực của bản di chúc. Quý vị cũng sẽ cần có nguồn lực tài chính để thuê luật sư tranh tụng chuyên về bất động sản, là khoản có thể lên tới hàng chục ngàn đô la, cũng như phải đủ niềm tin để chống lại cả gia đình nếu cần. "Tranh cãi về nội dung di chúc là việc khó khăn, là một tiến trình vừa tổn thất tình cảm vừa tốn kém chi phí, cho nên quyết định cần được đưa ra dựa trên những căn cứ thông tin đầy đủ," Anna Sutcliffe, luật sư cao cấp chuyên tranh tụng thương mại của Uwright Hassall ở Warwick, Anh quốc, nói. Tuỳ thuộc vào nơi quý vị sinh sống mà quý vị có thể còn cần phải có "cơ sở" mới có thể khiếu nại nội dung di chúc. Để có cơ sở khiếu nại, quý vị phải là người đứng trong hàng thừa kế, thậm chí cả trong trường hợp không có di chúc để lại. Khi không có giấy tờ gì về bất động sản được để lại thì nguyên tắc phân chia như trường hợp không có di chúc, tức là luật của bang hoặc quốc gia nơi có bất động sản để lại sẽ được áp dụng. Anna Nicole Smith đã có cuộc chiến pháp lý kéo dài trong nhiều năm về khối tài sản chồng mình để lại. Chồng bà hơn bà 60 tuổi và qua đời sau khi hai người kết hôn 14 tháng Cách phân chia điển hình ở nhiều nước, nhiều bang là những người được thừa kế lần lượt là vợ hoặc chồng ở hàng thừa kế thứ nhất, con cái thứ hai, cha mẹ thứ ba, lần lượt tới những người họ hàng, bà con xa có quan hệ xa hơn. Nếu quý vị không phải là một trong số những người này, chẳng hạn quý vị chỉ là người bạn của gia đình, quý vị sẽ không có quyền phản kháng nội dung di chúc. "Nếu quý vị là bạn thì quý vị không có quyền, trừ phi quý vị chứng minh được rằng đã từng có một bản di chúc trước đây theo đó nói 'Tôi để lại toàn bộ số tiền cho bạn tôi', nhưng sau đó người lập di chúc lại thay đổi nội dung. Trong trường hợp đó thì quý vị có quyền," Lisa Rispoli, luật sư thành viên phụ trách bộ phận quỹ tín thác và bất động sản tại hãng Grassi & Co ở New York, Hoa Kỳ, nói. Điều này đặc biệt quan trọng trong các trường hợp hôn nhân thực tế hoặc hôn nhân đồng tính ở các nơi không thừa nhận đó là những mối quan hệ gia đình. Cần chuẩn bị trong bao lâu? Nếu muốn phản đối nội dung một bản di chúc, quý vị sẽ cần đệ đơn trước khi hết thời hiệu. Giải thích một cách đơn giản là luật quy định cụ thể về giới hạn thời gian để quý vị có thể khiếu kiện. Tuỳ từng loại khiếu kiện cụ thể, chẳng hạn như ở Anh, có thể quý vị chỉ có tối đa là sáu tháng kể từ ngày mở di chúc hoặc từ ngày phát hành lệnh quản lý tài sản, hoặc thời gian này có thể dài tới 12 năm. Tại Hoa Kỳ, nhiều tiểu bang cho phép quý vị có hai năm để phản đối kể từ khi bản di chúc chính thức được nộp lên toà. Một luật sư chuyên về bất động sản sẽ cho quý vị biết thời hiệu khởi kiện của quý vị là bao lâu. Việc cần làm ngay: Hãy nghiên cứu xem quý vị có căn cứ để khiếu nại hay không. Chỉ do quý vị thấy buồn rầu, tức giận về nội dung di chúc, hay cho rằng di chúc viết thế là không công bằng, là không đủ để thắng kiện. Quý vị phải đưa ra được những bằng chứng pháp lý hợp lệ để đảo ngược được nguyện vọng mà người quá cố viết trong di chúc. Những bằng chứng này có thể là việc người quá cố khi lập di chúc đã không đủ năng lực để viết hoặc hiểu các nội dung, bị tác động từ người khác, hoặc bị gian dối, làm giả di chúc. "Trách nhiệm chứng minh được những thứ đó thuộc về người thưa kiện," Rispoli nói. Hãy tìm xem có điều khoản 'không được quyền phản bác' không. Đây là điều khoản trong di chúc theo đó nói nếu ai phản đối nội dung di chúc thì người đó sẽ không nhận được bất kỳ phần tài sản thừa kế nào lẽ ra sẽ được chia theo nội dung gốc của bản di chúc. Nếu có một điều khoản như vậy và nếu quý vị sống ở một tiểu bang của Mỹ nơi chấp nhận nội dung đó thì việc phản đối di chúc sẽ khiến quý vị không được chia bất kỳ cái gì. "Nhưng có thể là người đó chẳng để lại cho quý vị một tí gì cả," Kirchick nói. ''Nếu quý vị chẳng được chia gì cả thì có gì để mất đâu?" Hãy cân nhắc tới kết quả. Nếu quý vị thành công trong việc phản đối nội dung di chúc và tài liệu này bị cho là vô hiệu thì bất kỳ bản di chúc nào được lập trước đó cũng sẽ trở thành văn bản chính thức. Nếu không có bản di chúc nào được lập trước đó thì các điều khoản về phân chia thừa kế theo luật sẽ được áp dụng. Các quốc gia, các tiểu bang khác nhau sẽ có quy định khác nhau, nhưng thường đều tuân theo nguyên tắc phân hàng thừa kế theo thứ tự người phối ngẫu, bạn đời đồng tính và con cái, và phân chia theo những tỷ lệ phần trăm tổng giá trị bất động sản. Hãy cân nhắc các phí tổn tài chính. Tuỳ thuộc kết quả vụ kiện, các khoản phí tổn có thể còn cao hơn các lợi ích đạt được. Kirchick nhớ lại một vụ trong đó những người con đã trưởng thành quyết định kiện cha dượng liên quan tới tài sản thừa kế. "Tổng số khối tài sản khoảng 150 ngàn đô la," Kirchick nói. "Tôi nói với họ, 'Vụ kiện này, nếu quý vị theo đuổi thì phí tổn có thể tới 150 ngàn đô la.' Quý vị nên hiểu rằng cuộc tranh tụng liên quan tới di chúc không rẻ chút nào." Hãy cân nhắc tới tổn thất cá nhân. Nếu quý vị phản đối bản di chúc, nhiều khả năng quý vị sẽ phải đối diện với các thành viên khác trong gia đình hoặc với bạn bè thân thiết của gia đình, và quý vị có thể phải chấp nhận là các mối quan hệ đó sẽ bị tổn thương nặng nề. "Nó gây ra những rắc rối trong gia đình, tạo ra tình huống khó gỡ," Rispoli nói. "Quý vị đang lấy đi tiền từ tay người khác. Quan hệ giữa quý vị với người đó sẽ trở nên trắc trở." Hãy chọn thuê đúng người. Chớ tin ai đó trong vấn đề pháp lý nhạy cảm. "Đừng chọn luật sư chỉ vì người đó là bạn tốt," Hurlburt nói. "Hãy tìm một chuyên gia trong lĩnh vực này, người chuyên về phân chia bất động sản." Hãy khôn ngoan Hãy trao đổi thông tin trước. Việc trao đổi với người thân trước khi người đó qua đời sẽ giúp quý vị biết được là mình sẽ đón nhận được tin tức gì. Hãy chấp nhận bất đồng. "Con cái cần tôn trọng việc cha mẹ họ suy nghĩ khác với họ," Kirchick nói. "Quý vị sẽ có cảm xúc, và quý vị sẽ có xung khắc với người khác, nhưng thực sự quý vị không phải là người quyết định. Cha mẹ quý vị mới là người định đoạt." Bản tiếng Anh bài này đã đăng trên BBC Capital.
Để quan hệ song phương Việt - Mỹ ngày càng vững chắc, Việt Nam và Hoa Kỳ cần liên tục "bồi đắp lòng tin chiến lược với nhau”, đó là quan điểm của một nhà nghiên cứu từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược (CSIS) tại Thủ đô Washington DC của Hoa Kỳ.	Chuyến thăm Obama và lòng tin chiến lược	Quan hệ giữa hai quốc gia đã đi được một chặng đường dài, và tới thời điểm hiện tại, hai bên có thể đối thoại song phương mang tính xây dựng về vấn đề nhân quyền, theo bà Phương Nguyễn, nhà nghiên cứu thuộc CSIS. Trao đổi với BBC vào hạ tuần tháng 4/2016, nhà nghiên cứu nhận xét chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Barack Obama trùng với thời điểm đặc biệt khi Tòa Án Trọng Tài Liên Hiệp Quốc sắp đưa ra phán quyết về vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc về vấn đề biển Đông, được dự kiến vào đầu tháng Sáu. Bên cạnh đó vẫn theo Th.S Phương Nguyễn, chuyến thăm này được kỳ vọng sẽ tiếp tục giải quyết hậu quả cuộc chiến Việt Nam-Hoa Kỳ, và đưa đến cơ hội cho các công ty khởi nghiệp của Việt Nam tiếp cận thị trường Mỹ. Lòng tin chiến lược Việt Nam đã thay đổi nhiều từ 1986 đến nay “Có một thực tế là Tổng thống Obama đã không đi thăm Việt Nam trong những năm đầu nhiệm kỳ thứ hai của mình. Điều này là khá đáng tiếc bởi cùng thời điểm đó, ông Obama đã có loạt thăm một số quốc gia khác trong khu vực như Myanmar (2012), Malaysia và Philippines (2014)”, Phương Nguyễn nói. “Tuy nhiên công bằng mà nói, sau khi hai nước bình thường hóa quan hệ, tất cả các tổng thống Mỹ đều đã từng đến thăm Việt Nam trong nhiệm kỳ của mình. Ông Obama là người thứ ba." So sánh với quốc gia láng giềng là Malaysia, trước ông Obama, chưa có tổng thống Hoa Kỳ nào đến thăm nước này trong vòng 50 năm trở lại đây. “Chuyến thăm này có ý nghĩa quan trọng vì nó đến vào thời điểm mà cả Hoa Kỳ và Việt Nam đã sẵn sàng đưa mối quan hệ song phương lên một tầm cao mới." “Để mối quan hệ song phương ngày càng vững chắc, Việt Nam và Hoa Kỳ cần liên tục bồi đắp lòng tin chiến lược với nhau”, Phương Nguyễn nhận xét. Vẫn theo nhà nghiên cứu này, Tổng thống Obama sẽ gặp dàn lãnh đạo mới của Việt Nam, trong đó bao gồm Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng mà ông Obama đã gặp vào tháng Bảy năm ngoái tại Hoa Kỳ. "Điều này góp phần cải thiện hình ảnh Washington đối với Hà Nội một cách đáng kể," Phương Nguyễn nói. Công ty khởi nghiệp Nói về cơ hội và thách thức từ Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) nếu phê chuẩn và thực thi bởi tất cả các thành viên, bà Phương Nguyễn cho rằng đây sẽ là "cú hích" quan trọng thúc đẩy quan hệ kinh tế Mỹ-Việt. “Hiện tại, Hoa Kỳ mới chỉ đứng ở vị trí thứ 7 trong các nước đầu tư vào Việt Nam. Kim ngạch hai chiều chủ yếu là mặt hàng Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ nên có sự mất cân bằng nhất định trong cán cân thương mại. TPP sẽ tạo điều kiện để sản phẩm của Hoa Kỳ vào thị trường Việt Nam nhiều hơn.” “Đặc biệt TPP hứa hẹn sẽ giúp những công ty khởi nghiệp của Việt Nam tiếp cận với thị trường và doanh nghiệp Hoa Kỳ.” Cơ hội mà TPP mang lại được cho là có thể sẽ giúp các công ty nhỏ ở Việt Nam vươn ra khỏi tầm khu vực và trở thành thương hiệu tên tuổi trên thế giới. “Hiện có rất ít quỹ đầu tư công nghệ tại Việt Nam bởi họ chọn rót tiền vào bất động sản thay vì các dự án khởi nghiệp,” Sarah Tibken của tạp chí công nghệ Mỹ CNET được dẫn lời từ trước nói. Việt Nam cũng chưa có một hệ sinh thái khởi nghiệp tốt (start-up ecosystem) giúp gây quỹ tài trợ và mở rộng các công ty nhỏ. Đó là lý do ít có những trường hợp ngoại lệ như thành công của phần mềm Flappy Bird, vẫn theo ý kiến này. Đối thoại thẳng thắn “Nhân quyền là một nguyên tắc cơ bản trong quan hệ đối ngoại của Hoa Kỳ với bất cứ quốc gia nào trên thế giới, không riêng Việt Nam," bà Phương Nguyễn từ CSIS nói tiếp. “Mối quan hệ song phương giữa Hoa Kỳ và Việt Nam đã đi được một chặng đường dài, và tới thời điểm hiện tại, hai bên có thể có đối thoại song phương mang tính xây dựng về vấn đề nhân quyền”. “Mục tiêu chính sách của Hoa Kỳ tại Việt Nam không liên quan đến thể chế. Chính sách thay đổi thể chế Hoa Kỳ áp dụng đã thất bại tại nhiều quốc gia và khu vực." “Thay vào đó Hoa Kỳ muốn hỗ trợ Việt Nam xây dựng cơ cấu kinh tế xã hội ổn định và thịnh vượng, trở thành thành viên tích cực trong các liên kết khu vực mà ASEAN đóng vai trò trung tâm." “Việc hợp tác giữa hai quốc gia Hoa Kỳ và Việt Nam về các mặt luật pháp, tư pháp, đổi mới lao động và nhân quyền cũng cần được nhìn nhận trong bối cảnh này." Việt Nam và Hoa Kỳ vừa kỷ niệm 20 năm thiết lập lại quan hệ ngoại giao song phương vào năm ngoái (1995-2015). Tháng 8/2015, ngoại trưởng Mỹ John Kerry, cũng từng là cựu chiến binh cuộc chiến Việt Nam, đã đến Hà Nội để đánh dấu sự kiện này. Hậu chiến và Biển Đông Nhà nghiên cứu từ Trung tâm CSIS cho hay Washington đang hoàn thiện chi tiết bản kế hoạch tẩy độc dioxin (chất độc màu da cam) tại căn cứ quân sự cũ của Mỹ tại tỉnh Biên Hòa. Bên cạnh đó, Hoa Kỳ cam kết sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam tẩy độc dioxin tại Đà Nẵng, cũng như tăng thêm chi phí cho việc phát hiện mìn và các thiết bị không nổ (UXO). Phương Nguyễn nói: “Ông Obama kỳ vọng sẽ tiếp tục giải quyết các vấn đề di sản chiến tranh Việt Nam một cách quyết liệt trong chuyến thăm này. Đây là yếu tố không thể thiếu được trong quan hệ Mỹ-Việt trong quá khứ, hiện tại và tương lai”. Về thời điểm của chuyến thăm của ông Obama đến Việt Nam, theo Phương Nguyễn đây là thời điểm đặc biệt vì cuối tháng 5 gần như trùng với thời điểm Tòa Án Trọng Tài Liên Hiệp Quốc đưa ra phán quyết về vấn đề Biển Đông, trong vụ việc Philippines kiện Trung Quốc. Dù phán quyết đưa ra có lợi cho phía nào, việc Philippines đưa Trung Quốc ra tòa quốc tế mang một ý nghĩa quan trọng, theo nhà nghiên cứu. “Bắc Kinh có thể đưa ra các hành động phản đối phán quyết của Tòa án Trọng Tài trong vụ kiện với Philippines. Trung Quốc cũng sẽ phản đối nếu Hoa Kỳ tuyên bố ủng hộ phán quyết này." “Việc Bắc Kinh coi sự hiện diện của Obama tại Việt Nam vào cuối tháng Năm nhằm đưa ra một thông điệp nào đó hay hành động Trung Quốc đáp trả như thế nào vẫn còn để ngỏ,” nhà nghiên cứu bình luận về thái độ của Trung Quốc.
Một cuộc điều tra của BBC đã cho thấy hàng ngàn phụ nữ trong những xã hội bảo thủ ở Bắc Châu Phi, Trung Đông và Nam Á bị làm nhục bằng ảnh riêng tư và ảnh nóng. Tác giả Daniel Silas Adamson nhận thấy điện thoại thông minh và mạng xã hội đang đối đầu với quan niệm truyền thống về danh dự và nhân phẩm.	Tình dục, danh dự, và tống tiền trong thế giới mạng	Vào năm 2009, một cô gái 18 tuổi người Ai Cập, Ghadeer Ahmed, gửi một đoạn video clip vào di động của bạn trai. Đoạn video cho thấy Ghadeer đang nhảy tại nhà của một người bạn gái. Không có gì quá mức trong đoạn clip, ngoài việc cô ấy đang mặc một chiếc váy gợi cảm và nhảy rất thoải mái. 3 năm sau đó, người bạn trai đăng đoạn video lên YouTube để trả thù vì mối quan hệ của họ đã kết thúc. Ghadeer hoảng sợ. Cô gái biết toàn bộ mọi chuyện - nhảy nhót, chiếc váy, bạn trai- sẽ không được ba mẹ, hàng xóm và xã hội của cô, nơi mà phụ nữ buộc phải che giấu đi thân thể của họ và cư xử ngoan hiền, chấp thuận Nhưng trong những năm kể từ khi cô gửi đoạn video, Ghadeer cũng đã gia nhập vào cuộc cách mạng của người Ai Cập, cởi bỏ đi khan che mặt, và bắt đầu lên tiếng về quyền của phụ nữ. Bị tổn thương vì một ngươi đàn ông có ý định công khai làm nhục cô, cô đã có những hành động pháp lý. Mặc dù đã thành công làm cho anh ta bị kết án tội phỉ báng, đoạn video vẫn tồn tại trên YouTube, và Ghadeer bị tấn công trên mạng xã hội bởi những kẻ cố tình hủy hoại danh tiếng của cô bằng cách đăng những đường dẫn vào đoạn clip trên Năm 2014, chán nản vì bị bắt nạt and mệt mỏi vì lo lắng người ta có thể tìm thấy đoạn clip đó, Ghadeer đã có một quyết định dũng cảm: cô đăng đoạn video trên trang Facebook của chính cô. Trong một bình luận, cô nói đã đến lúc nên dừng việc lấy thân thể của phụ nữ ra để móc nhiếc họ và làm cho họ phải chịu đựng trong im lặng. "Cứ xem đoạn clip đi", cô nói. "Tôi nhảy đẹp. Tôi chẳng có lý do gì để thấy xấu hổ cả." Dùng ảnh nhạy cảm để trả thù là một vấn nạn có ở mỗi quốc gia trên thế giới, tuy nhiên sức mạnh đe dọa của ảnh nhạy cảm xuất phát từ khả năng làm nhục phụ nữ. Và trong một số cộng đồng xã hội, danh dự nhân phẩm được xem trọng hơn hết thảy. "Văn hóa ở phương Tây hoàn toàn khác biệt", Inam al-Asha, một nhà tâm lý học và là một nhà hoạt động nữ quyền ở Amman, Jordan. "Một bức ảnh khỏa thân có thể chỉ làm bẽ mặt một cô gái, nhưng trong xã hội của chúng tôi, một bức ảnh khỏa thân có thể dẫn đến cái chết. Và thậm chí nếu cô ấy vẫn tồn tại, cuộc sống xã hội của cô ấy cũng kết thúc. Mọi người không giao lưu cùng cô ấy dẫn đến việc cô ấy bị tẩy chay và cô lập." Hầu hết các trường hợp của việc lạm dụng này không được báo cáo bởi vì những thế lực đã làm cho phụ nữ dễ bị tổn thương cũng sẽ bắt họ giữ im lặng. Tuy nhiên luật sư, cảnh sát và các nhà hoạt động trong hơn một chục nước đã báo với BBC rằng sự xuất hiện của điện thoại thông minh và phương tiện truyền thông xã hội đã gây ra một đại dịch ẩn của việc tống tiền trực tuyến và bôi xấu người khác. Zahra Sharabati, một luật sư người Jordan, đã nói với BBC rằng trong hai hoặc ba năm qua cô đã xử lý ít nhất 50 trường hợp liên quan đến việc sử dụng các hình ảnh kỹ thuật số hoặc phương tiện truyền thông xã hội để đe dọa hoặc làm nhục phụ nữ. "Nhưng trên cả nước Jordan," cô nói, "Tôi nghĩ rằng con số này còn cao hơn nhiều. Không ít hơn 1.000 trường hợp liên quan đến phương tiện truyền thông xã hội. Có đến hơn một cô gái, theo tôi nhớ, đã bị giết chết như là kết quả của việc này." Louay Zreiqat, một sĩ quan cảnh sát ở Bờ Tây, nói rằng năm ngoái các đơn vị cảnh sát tội phạm mạng ở Palestine đã xử lý 502 vụ, trong đó nhiều vụ liên quan đến hình ảnh riêng tư của phụ nữ. Đồng hương của ông Kamal Mahmoud, người điều hành một trang web chống tống tiền, nói rằng ông nhận được hơn 1.000 yêu cầu để được giúp đỡ mỗi năm từ phụ nữ trong khắp thế giới Ả Rập. "Đôi khi các bức ảnh không hề gợi dục... một bức ảnh của một cô gái không mang khăn trùm đầu cũng có thể gây tai tiếng. Một người đàn ông có thể sử dụng hình ảnh này để gây áp lực cho các cô gái để họ gửi thêm hình ảnh chi tiết," ông nói. "Các nước vùng Vịnh đang phải đối mặt với việc tống tiền trên một quy mô rất lớn, đặc biệt là trẻ em gái ở Ả Rập Saudi, Kuwait, Qatar, và Bahrain. Một số cô gái nói với chúng tôi, 'Nếu những hình ảnh được công bố, tôi sẽ gặp nguy hiểm thực sự.'" Tại Ả Rập Saudi, vấn đề nghiêm trọng đến nỗi cảnh sát tôn giáo đã thiết lập một đơn vị đặc biệt để theo đuổi những kẻ tống tiền và để giúp những người phụ nữ đang bị đe dọa. Trong năm 2014, người sau đó đã trở thành người đứng đầu cảnh sát tôn giáo, Tiến sĩ Abdul Latif al-Sheikh, nói với một tờ báo Ả Rập, "Chúng tôi nhận được hàng trăm cuộc gọi mỗi ngày từ những người phụ nữ đang bị tống tiền." Một cuộc điều tra của BBC Ở phía đông, Pavan Duggal, một luật sư Tòa án tối cao của Ấn Độ, đã nói về các trường hợp liên quan đến hình ảnh kỹ thuật số của phụ nữ. "Phỏng đoán của tôi là có thể chúng ta đang nhìn thấy hàng ngàn trường hợp như vậy [ở Ấn Độ] hàng ngày," ông nói. Còn ở Pakistan, Nighat Dad, người đứng đầu tổ chức NGO, tổ chức sáng lập ra để làm cho thế giới trực tuyến an toàn hơn cho phụ nữ, cho biết "hai hoặc ba cô gái hoặc phụ nữ mỗi ngày" - khoảng 900 mỗi năm - liên hệ với tổ chức của bà bởi vì họ đang bị đe dọa. "Khi phụ nữ đang ở trong một mối quan hệ, họ chia sẻ hình ảnh hoặc video của họ," bà nói. "Và nếu mối quan hệ kết thúc không êm đep, bên kia lợi dụng các dữ liệu và tống tiền họ- không chỉ để mối quan hệ tồn tại, mà còn để làm những chuyện quái dị khác." Tuy nhiên còn hơn cả tống tiền. Nighat Dad cũng bắt đầu thấy một liên kết đáng lo ngại giữa điện thoại thông minh và bạo lực tình dục. "Bắt đầu từ những hình ảnh thân mật, nhưng bây giờ nó lại có một kết nối rất nghiêm trọng với hiếp dâm," bà nói. "Trước khi có công nghệ, thủ phạm hãm hiếp họ mà không biết làm thế nào để bịt miệng người phụ nữ ... Bây giờ công nghệ mang lại một khía cạnh khác với việc hãm hiếp, đó là để bịt miệng phụ nữ bằng cách quay một video và sau đó đe dọa rằng nếu họ nói ra video sẽ được chia sẻ trực tuyến." Hậu quả của việc công bố hình ảnh càng hủy hoại bao nhiêu, sức ảnh hưởng của tên hãm hiếp lên nạn nhân càng lớn bấy nhiêu. Một người phụ nữ trẻ từ nông thôn Tunisia nói với BBC câu chuyện của cô từ một nhà tù nữ trên bờ biển phía bắc của đất nước. Sự việc bắt đầu khi cô bị tấn công tình dục và chụp ảnh khỏa thân bởi một người bạn của cha cô. Những hình ảnh đã khiến cô phụ thuộc vào kẻ lạm dụng cô, người bạo lực tình dục cô hàng tháng , đồng thời cũng tống tiền cô. Amal không chịu nổi nữa khi người đàn ông đe dọa hiếp dâm em gái của cô. Cô mời hắn đến nhà cô và giết chết hắn với một dao chặt thịt. Cô hiện đang thụ án tù 25 năm. Một người phụ nữ trẻ khác, nạn nhân 16 tuổi của một vụ hiếp dâm tập thể ở Morocco, đã tự hỏa thiêu vào tháng Bảy năm nay, sau khi những kẻ hãm hiếp cô đe dọa sẽ chia sẻ hình ảnh của vụ hiếp dâm lên mạng. Tám bị cáo đã đe dọa để gia đình của cô gái thôi các cáo buộc chống lại họ, nhưng thay vào đó đã khiến cô gái tự tử. Cô bị bỏng cấp độ ba và chết trong bệnh viện. Tuy nhiên, ở Ấn Độ và Pakistan, dường như việc sử dụng điện thoại di động để ghi lại các cuộc tấn công tình dục là phổ biến nhất. Vào tháng Tám năm 2016, tờ Times của Ấn Độ cho thấy hàng trăm - có lẽ hàng ngàn - các video clip của các vụ hiếp dâm đã được bán trong các cửa hàng trên khắp các bang phía bắc của bang Uttar Pradesh mỗi ngày. Một chủ cửa hàng ở Agra nói với báo giới: "Băng khiêu dâm đã lỗi thời, những vụ người thật việc thật mới đang là trào lưu." Một người khác, cũng theo báo cáo trên, đã tình cờ nghe được một số khách hàng nói rằng họ thậm chí có thể có quen biết cô gái trong video "mới nhất, nóng nhất". Trong một ví dụ điều tra của BBC, một nhân viên y tế 40 tuổi đã tự sát sau khi đoạn video cô bị một băng nhóm hãm hiếp đã lưu hành tại ngôi làng của cô qua WhatsApp. Người phụ nữ kêu gọi già làng giúp đỡ nhưng theo một đồng nghiệp, cô không chỉ không nhận được sự hỗ trợ nào mà còn bị bôi nhọ và đổ lỗi. Tuy nhiên sức mạnh của những hình ảnh này trong các xã hội bảo thủ có thể chia ra làm hai mặt Một số phụ nữ đã hiểu rằng nếu như chúng có thể được sử dụng làm vũ khí để làm nhục phụ nữ, thì chúng cũng có thể được sử dụng làm vũ khí để tấn công hoặc thách thức văn hóa cổ hủ lạc hâu Khi Ghadeer Ahmed đăng video nhảy nhót lên Facebook, cô không chỉ phá đi những người đang tìm cách làm nhục cô, mà còn xóa bỏ định kiến video clip đó là nỗi nguồn của sự xấu hổ. Tôi từ chối việc bị làm nhục vì có cơ thể phụ nữ Năm 2011, một phụ nữ trẻ đến từ Bắc Phi, Amina Sboui, thậm chí còn đi xa hơn: cô đăng một bức ảnh ngực trần của mình trên Facebook. Trên khắp thân thể của mình, cô đã viết, "Cơ thể của tôi thuộc về tôi - nó không phải là nguồn gốc danh dự của bất kỳ ai." Những bức ảnh đã bắt đầu cho một cơn bão lửa gây tranh cãi ở Tunisia. Gần đây nhất, Qandeel Baloch, người đến từ một ngôi làng ở vùng Punjab của Pakistan, sử dụng phương tiện truyền thông xã hội để được nổi tiếng bằng cách gửi ảnh tự chụp khiêu khích lên mạng. Được biết đến như Kim Kardashian của Pakistan, cô thách thức các chuẩn mực xã hội Pakistan bằng cách chấp nhận văn hóa đồi trụy internet - cho đến khi cô bị bóp cổ bởi chính anh trai của mình tháng Bảy năm nay vì đã mang lại sự xấu hổ cho gia đình. Sức mạnh của điện thoại thông minh và mạng xã hội đã khiến cho các nhà chức trách ở Ả Rập Saudi phải tích cực truy đuổi những người đàn ông lạm dụng hình ảnh của phụ nữ, đồng thời chạy chiến dịch giáo dục các cô gái trẻ về sự nguy hiểm của việc chia sẻ hình ảnh lên mạng. Ở một mức độ nào đó, đây là một biện pháp quan trọng để bảo vệ phụ nữ Ả Rập, nhưng sự phản ứng khẩn cấp cũng có thể phản ánh một sự thừa nhận rằng công nghệ có sức mạnh thay đổi mô hình của hành vi và lối suy nghĩ - và nó đã mở ra một mặt trận mới trong trận chiến về việc những gì phụ nữ có thể và không thể làm với cơ thể của họ.
Tổng thống Trump và đối thủ đảng Dân chủ Joe Biden vừa đối đầu trực tiếp trong cuộc tranh luận trên truyền hình trước cuộc bầu cử Hoa Kỳ vào 3/11.	Kiểm chứng phát biểu của Trump và Biden tại cuộc tranh luận	Trong 90 phút nóng bỏng, hai ứng cử viên đã xung đột về mọi thứ, từ tình hình nền kinh tế đến việc xử lý đại dịch virus corona. BBC kiểm chứng một số tuyên bố của họ. Tranh luận Trump-Biden: Hai võ sĩ già đang tìm cách hạ gục đối thủ Một góc nhìn người Việt từ Florida trước thảo luận truyền hình Trump-Biden Trump: "Chúng tôi đã xây dựng nền kinh tế vĩ đại nhất trong lịch sử" Nhận định: Không đúng - đã có những thời điểm trong lịch sử Hoa Kỳ khi nền kinh tế mạnh hơn. Trước khi virus corona bùng phát, Tổng thống Trump tuyên bố đã tạo ra tăng trưởng kinh tế lịch sử. Đúng là nền kinh tế đã hoạt động tốt trước đại dịch - tiếp tục một xu hướng bắt đầu từ thời chính quyền Obama - nhưng đã có những giai đoạn nó mạnh hơn nhiều. Tăng trưởng kinh tế Hoa Kỳ từ thập niên 1950 Biden: "Chúng ta có 4% dân số thế giới, [nhưng] đến 20% người chết" Nhận định: Điều này khá chính xác. Ông Biden chỉ trích cách quản lý của Tổng thống Trump đối với phản ứng virus corona. Theo số liệu, tuyên bố của ông là đúng. Dân số Hoa Kỳ vào khoảng 328 triệu người, chỉ hơn 4% trong tổng số 7,7 tỷ dân số toàn cầu. Theo số liệu mới nhất của Đại học John Hopkins, Mỹ có 205.942 trường hợp tử vong vì virus corona ở Mỹ. Tổng số ca tử vong được ghi nhận trên toàn thế giới là 1.004.808. Theo số liệu này, Hoa Kỳ chiếm khoảng 20% số ca tử vong vì Covid-19 trên toàn thế giới, mặc dù cách các quốc gia ghi lại số liệu của họ khác nhau đáng kể. Trump: Số phiếu bầu qua bưu điện tăng lên sẽ gây ra "một vụ gian lận chưa từng thấy" Nhận định: Các nghiên cứu đã không tìm thấy bằng chứng về sự gian lận trên diện rộng, mặc dù đã có những trường hợp cá biệt. Do đại dịch virus corona, một tỷ lệ lớn cử tri Hoa Kỳ dự kiến sẽ sử dụng hình thức bỏ phiếu qua bưu điện trong cuộc bầu cử năm nay. Tổng thống đã nhiều lần cảnh báo rằng điều này sẽ dẫn đến tình trạng gian lận trên diện rộng. Đã có những trường hợp gian lận cá biệt bao gồm các ví dụ gần đây ở North Carolina và New Jersey. Trong tháng 9, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đưa ra tuyên bố về một sự cố ở Pennsylvania, trong đó "chín lá phiếu quân sự đã bị loại bỏ" và cho biết bảy trong số đó "được bỏ cho ứng cử viên tổng thống Donald Trump". Nhưng trái ngược với những sự cố như vậy, nhiều nghiên cứu đã không cho thấy bằng chứng về gian lận lớn và phổ biến. Tỷ lệ gian lận bỏ phiếu nói chung ở Mỹ là từ 0,00004% đến 0,0009%, theo một nghiên cứu năm 2017 của Trung tâm Công lý Brennan. Biden: "100 triệu người [ở Mỹ] mắc các bệnh lý nền" Nhận định: Hiện không có câu trả lời rõ ràng cho điều này. Các ứng cử viên đã xung đột về việc có bao nhiêu người ở Mỹ mắc các bệnh nền từ trước, điều này có thể khiến một số người Mỹ không được các công ty bảo hiểm y tế tư nhân chi trả. Ông Biden cho biết có 100 triệu người mắc các bệnh lý nền, nhưng Tổng thống Trump nói rằng con số đó "hoàn toàn sai". Vậy con số chính xác là bao nhiêu? Không có câu trả lời rõ ràng nào. Theo Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh của chính phủ Hoa Kỳ, từ 50 đến 129 triệu người Mỹ không cao tuổi có một số bệnh nền từ trước. Các tổ chức khác có những ước tính khác nhau. Trung tâm Tiến bộ Hoa Kỳ tin rằng con số này cao hơn, ở mức 135 triệu người dưới 65 tuổi. Trump: "Chúng ta chỉ còn vài tuần nữa là có vaccine" Nhận định: "Cơ hội rất thấp" sẽ có một loại vaccine sẽ được phê duyệt vào cuối tháng 10, cố vấn khoa học chính của chương trình vaccine Hoa Kỳ nói. Moncef Slaoui đã đưa ra đánh giá thận trọng này vào đầu tháng Chín. Trong khi đó, Tiến sĩ Anthony Fauci, chuyên gia hàng đầu về bệnh truyền nhiễm của đất nước, dự đoán là đến tháng 11 hay tháng 12 Hoa Kỳ mới biết họ sẽ có một vaccine trong năm nay hay không. Tiến sĩ Fauci nói trước một phiên điều trần của Ủy ban Thượng viện trong tháng này rằng có thể có đủ liều thuốc ngừa cho tất cả người Mỹ vào tháng 4 năm 2021. Biden: "Sản xuất đã đi vào lỗ hổng" trước virus corona Nhận định: Không đúng, theo số liệu. Ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden cho rằng ngay cả trước Covid-19, "ngành sản xuất đã đi vào lỗ hổng". Đại dịch đã ảnh hưởng đến lĩnh vực này. Tính đến tháng 8, có ít hơn 237.000 việc làm trong lĩnh vực sản xuất ở Mỹ so với khi Trump nhậm chức vào năm 2017. Biểu đồ cho thấy sự thay đổi trong công việc sản xuất Nhưng trước khi đại dịch bùng phát, Tổng thống Trump đã tạo thêm gần nửa triệu công việc sản xuất trong ba năm đầu cầm quyền. Trump: "Cảnh sát trưởng Portland vừa nói 'Tôi ủng hộ Tổng thống Trump'" Nhận định: Không đúng. Chính cảnh sát trưởng thành phố Portland phủ nhận điều này. Khi bào chữa cho cách tiếp cận của mình nhằm giải quyết các cuộc biểu tình ở các thành phố của Hoa Kỳ, ông Trump nói ông đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ các nhóm thực thi pháp luật. Ông Trump nói những người ủng hộ ông gồm cả cảnh sát trưởng ở Portland, nơi đã trở thành tiêu điểm cho các cuộc biểu tình chống lại sự tàn bạo của cảnh sát và phân biệt chủng tộc trong những tháng gần đây. Mike Reese, cảnh sát trưởng của hạt Multnomah, gồm thành phố Portland đã nhanh chóng phủ nhận điều này trên Twitter: "Tôi chưa bao giờ ủng hộ Donald Trump và sẽ không bao giờ ủng hộ ông ấy." Bị chỉ trích, Trump giờ đây bảo nhóm Proud Boys 'rút lui' Tranh luận Trump - Biden: Truyền thông thế giới phản ứng thế nào Trump: Biden từng gọi người Mỹ gốc Phi là "những kẻ săn mồi siêu hạng" Nhận định: Không đúng. Biden đã sử dụng từ "những kẻ săn mồi" nhưng không dùng từ này để chỉ người Mỹ gốc Phi. Năm 1993, ông Biden đã cảnh báo về "những kẻ săn mồi trên đường phố của chúng ta" trong một bài phát biểu trước cuộc bỏ phiếu về dự luật tội then chốt quan trọng tại Quốc hội. Phát biểu của ông không đề cập cụ thể đến người Mỹ gốc Phi nhưng dự luật tội phạm sau đó đã bị chỉ trích vì gia tăng việc giam giữ hàng loạt, gây ảnh hưởng không tương xứng đến đàn ông Mỹ gốc Phi châu. Thuật ngữ "kẻ săn mồi siêu hạng" đã được Hillary Clinton sử dụng vào năm 1996 để ủng hộ dự luật gây tranh cãi. Bà Clinton nói: "Chúng ta cần đối đầu với những người này. Họ thường có liên hệ với các băng đảng ma túy lớn, họ không chỉ là một nhóm trẻ con nữa. Họ thường là những đứa trẻ được gọi là kẻ săn mồi siêu hạng - không lương tâm, không đồng cảm." Biden: "Trump không giảm được giá thuốc cho bất kỳ ai" Nhận định: Chi phí thuốc theo toa trung bình hàng tháng giảm nhẹ trong năm tính đến tháng 8/2019, nhưng sau đó đã tăng trở lại. Theo Cục thống kê Lao động Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) - đo lường chi phí của các mặt hàng gia dụng ở Mỹ - chi phí thuốc theo đơn trung bình hàng tháng đã giảm 0,3% trong năm tính đến tháng 8 năm 2019. Đây là lần giảm giá đầu tiên trong khoảng thời gian 12 tháng kể từ năm 1973. Trong khi giá thuốc trung bình tăng 1,5% một năm, dưới thời Tổng thống Trump, mức tăng trung bình thấp hơn dưới thời Tổng thống Obama. Chỉ số CPI không nhất thiết phải là cách đáng tin cậy nhất để đo lường giá thuốc, vì nó chủ yếu bao gồm các loại thuốc được sử dụng rộng rãi, thường rẻ hơn. Ít có khả năng bao gồm các loại thuốc mới hơn hoặc ít được kê đơn hơn, đắt hơn và tăng giá cao hơn. Bầu cử 2020: Vì sao chúng tôi ủng hộ TT Trump và Đảng Cộng hoà? Cử tri ủng hộ đảng Dân chủ nói nước Mỹ đang đi sai hướng Jonathan London: '2020 là bầu cử quan trọng nhất lịch sử Hoa Kỳ' Carl Thayer: 'TQ sẵn sàng đối phó với bất kỳ ai đắc cử TT Mỹ' Cử tri Mỹ ở Thái Lan: 'đi bầu để bảo vệ nền dân chủ' Cử tri Lý Văn Quý: ‘Nếu tái đắc cử, TT Trump sẽ làm nước Mỹ hùng cường’ Bấm vào để đọc thêm về bầu cử Mỹ 2020
Trên mạng xã hội Facebook và trên truyền thông cả trong và ngoài nước đều đang “nóng” lên với “quần thể dự án” 1.400 tỷ ở Sơn La, trong đó xây tượng đài cụ Hồ 'chỉ có' 200 tỷ.	Ý kiến: Hãy xây tượng đài trong lòng dân	Tượng đài Hồ Chí Minh ở Sài Gòn Lá bùa hết thiêng Cả quần thể dự án với điểm nhấn là tượng đài cụ Hồ tốn 1.400 tỷ rõ ràng vẫn chưa thể nào so sánh với những dự án “trên mây” khác như Bảo tàng Lịch sử Quốc gia 11.277 tỷ đồng. Thế nhưng, trên mạng xã hội, người dân phản đối chuyện quần thể dự án xây tượng cụ Hồ còn quyết liệt hơn xây bảo tàng nhiều. Tại sao như vậy? Câu trả lời là một thông điệp không thể rõ ràng hơn của người dân đến nhà cầm quyền: không thể tiếp tục đem một người đã mất ra để làm lá bùa hộ mệnh, bào chữa cho tính chính danh của đảng cầm quyền. Thậm chí có cả những thanh niên chưa bao giờ lên tiếng công khai về các vấn đề quốc gia như cậu Lê Nam cũng đứng ra chụp ảnh với tấm bảng phản đối dự án dựng tượng cụ, và đến thời điểm tôi viết bài này đã thu hút 156 ngàn lượt Likes, 12 000 bình luận và 26 ngàn lượt chia sẻ trên trang Facebook của bạn đó. Con số này sẽ còn tăng lên theo thời gian. Cậu Lê Nam bây giờ đã được biết đến không thua gì một ngôi sao ca nhạc hoặc một diễn viên nổi tiếng. Tượng đặt trong Bảo tàng Hồ Chí Minh ở Hà Nội Khó có ai trong giới dân chủ, với cùng một hành động chụp ảnh như vậy có thể đạt tới con số đó. Sức hút của những gương mặt mới thật mãnh liệt. Rõ ràng rằng giới trẻ nói riêng, người dân Việt Nam nói chung không thể nào im lặng được nữa. Nó cũng cho thấy “dân trí” người dân không hề thấp, và người dân không hề thờ ơ với chính trị. Một bức hình và thông điệp của Lê Nam đã nói thay cho biết bao nhiêu người muốn là “công dân” nhưng vẫn đang chịu thân phận “thần dân”. Gốc rễ vấn đề Đã có nhiều trí thức khác, thậm chí cả những tên tuổi lừng lẫy toàn cầu như GS Ngô Bảo Châu cũng đã lên tiếng về các dự án “trời ơi đất hỡi” khác như bôxit Tây Nguyên, thế nhưng kết quả đạt được vẫn là đảng cầm quyền tiếp tục làm dự án, bất chấp mọi cảnh báo đã thành sự thật về thua lỗ, tàn phá môi trường, lao động từ Trung Quốc tràn vào... Tượng đài Hồ Chí Minh ở Tuyên Quang Chuyện xây quần thể dự án với điểm nhấn là tượng đài cụ Hồ này cũng vậy. Giữa lúc ngân sách quốc gia bội chi hơn 100 ngàn tỷ (4,5 tỷ USD), Bộ Tài chính đang muốn vay 30.000 tỷ từ Ngân hàng Nhà nước, 95.000 tỷ từ Quỹ Bảo hiểm xã hội, và còn muốn vay thêm nữa để chi tiêu, giữa lúc dân sinh đang khốn khó với hạn hán rồi bão lụt, thậm chí còn phải giành nhau từng gói mì tôm, đảng cầm quyền đủ can đảm để đưa ra dự án xây tượng đài chỉ với một lời biện minh đầy cảm tính của ông Trần Bảo Quyến, Phó Giám đốc Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch Sơn La: “Đã là tình cảm của nhân dân Tây Bắc thì không thể cân đong đo đếm được. Do đó, cá nhân nào nói lãng phí là chưa đúng”. Giáo sư Ngô Bảo Châu bày tỏ quan điểm trên trang Facebook cá nhân: “Số tiền này đủ để xây toàn bộ các điểm trường, các ký túc xá cho Sơn La và các tỉnh miền núi. Trẻ con ăn không đủ no, áo không đủ ấm, sinh hoạt như lũ thú hoang, mà bỏ ra 1.400 tỉ để xây tượng đài thì hoặc là khốn nạn, hoặc là thần kinh”. Trước sự phản ứng dữ dội của dư luận, ngày 5/8, nhà cầm quyền đã cho họp báo lại và cho rằng có sự “hiểu nhầm”, rằng chi phí cho riêng tượng đài “chỉ có” 200 tỷ, thế nhưng điều đó chỉ nói lên rằng nhà cầm quyền vẫn quyết tâm thực hiện dự án tới cùng. Tượng đài Hồ Chí MInh ở Cần Thơ Tại sao đảng cầm quyền có thể bất chấp ý chí và nguyện vọng của nhân dân? Bởi vì họ độc quyền nhà nước, độc quyền chính trị. Các vị trí lãnh đạo đều do cơ cấu, quy hoạch của một nhóm nhỏ trong giới lãnh đạo cộng sản, không phải do dân bầu. Người dân hoàn toàn không có tiếng nói ở những vấn đề quốc gia. Dân bị mất quyền làm chủ đã dẫn đến chuyện giới cầm quyền tha hồ làm những dự án chỉ có lợi cho một số ít người nhưng đem lại gánh nặng nợ cho tất cả mọi người dân. Đảng cầm quyền đang làm chuyện mà họ lên án ở các nước tư bản: Dân chủ tư sản chỉ đem lại lợi ích và quyền lực cho một thiểu số người giàu có. Như thế, “dân chủ tập trung” không hề khá hơn “dân chủ tư sản” theo định nghĩa của các nhà lý luận cộng sản. Tượng đài dân chủ Ông tổ của chủ nghĩa cộng sản, Karl Marx và Engels cho rằng, dân chủ là hình thái biểu hiện của quyền lực nhà nước mà nhân dân phải tổ chức và kiểm soát được. Lê-nin lại nhấn mạnh sự tham gia của quần chúng vào công việc quản lý nhà nước. Lê-nin được dựng tượng ở nhiều nơi tại các nước thuộc khối xã hội chủ nghĩa trước đây. Trong hình là bức tượng đặt tại Quảng trường Lê-nin ở Donest, đông Ukraine Trong tác phẩm nổi tiếng Dân Vận (năm 1949), ngay ở phần mở đầu tác phẩm, cụ Hồ đã viết: “Nước ta là nước dân chủ. Bao nhiêu lợi ích thuộc về dân. Bao nhiêu quyền đều là của dân. Quyền hành và lực lượng là ở nơi dân.” Nếu thật sự tôn sùng Karl Marx, Engels, Lenin và cụ Hồ thì hãy làm theo những lời các cụ ấy nói, đừng dựng lên những tượng đài bê tông vô hồn, vô nghĩa, vô ích nữa, hãy dựng lên những tượng đài trong lòng dân bằng việc thực sự tôn trọng quyền làm chủ của người dân. Đó mới thực sự là những tượng đài bền vững với thời gian, vì 'nghìn năm bia miệng hãy còn trơ trơ'. “Nhân dân làm chủ” không thể chỉ nói miệng suông được, nó phải được thể chế hóa qua pháp luật chuẩn mực bắt đầu từ bản hiến pháp dân chủ của toàn dân, đảm bảo không tổ chức nào được độc quyền nhà nước, đứng trên luật pháp. Tuy nhiên, tượng Lê-nin cũng bị giật đổ ở nhiều nơi Cùng nhau ủng hộ Như trên đã nói, một cá nhân phi thường như GS Ngô Bảo Châu không thể giải quyết được vấn đề, vì đây là vấn đề độc quyền chính trị của giới lãnh đạo cộng sản, là một vấn đề mang tầm vóc quốc gia. Đã ở tầm quốc gia thì vấn đề chỉ có thể giải quyết khi có sự tham gia của rất đông người, những con người - công dân bình thường cùng chủ động bắt tay nhau đồng nhất hậu thuẫn cho Việt Nam có được 'nhân dân làm chủ, pháp luật chuẩn mực'. Những đảng viên cộng sản yêu nước, có tư duy dân chủ, có tinh thần dân tộc, không chấp nhận bất công xã hội, cũng cần chủ động tham gia ngay vào công cuộc cải tổ này, thúc đẩy giới lãnh đạo của đảng cộng sản phải thực thi Dân chủ, Công bằng, Văn minh. Tư duy trông chờ để có được minh quân, quan thanh liêm hay một anh hùng nào đó xuất hiện sẽ chỉ đẩy tiếp đất nước vào con đường độc tài, vì đó là tư duy phong kiến, thụ động. Không thể xây dựng một thể chế dân chủ, công bằng, văn minh với tư duy đó. Riêng với giới lãnh đạo cộng sản, trước thông điệp hết sức rõ ràng của người dân qua việc phản đối quyết liệt quần thể dự án có tượng đài cụ Hồ, nên cân nhắc và chọn con đường tốt đẹp nhất cho chính họ và cho cả đất nước, đó là con đường cùng phối hợp với mọi thành phần trong xã hội để cải tổ dân chủ. Vì cải tổ không phải để lật đổ, mà để tránh sự sụp đổ đầy đau đớn cho đất nước này, cho dân tộc này, và cho chính đảng cầm quyền. Do đó, hậu thuẫn cho công cuộc “phối hợp cải tổ” là trách nhiệm chung của mọi người, kể cả đảng viên cộng sản. Bài thể hiện quan điểm riêng và cách hành văn của tác giả, một nhà vận động dân chủ, cựu tù nhân lương tâm, hiện sống tại Sài Gòn.
Người mẫu Duy Ngô Nhĩ (Uighur), anh Merdan Ghappar, người tự quay video anh bị còng tay vào thành giường trong một trung tâm phòng dịch Covid-19 ở Tân Cương, bị bắt giữ theo đúng pháp luật, các quan chức Trung Quốc tuyên bố.	Trung Quốc biện minh việc giam giữ người mẫu Uighur ở Tân Cương	The video Uighur model Merdan Ghappar filmed inside China's detention system Anh Merdan Ghappar gửi video anh tự quay về mình, cũng một loạt các tin nhắn cho gia đình hồi tháng Hai. Chúng được gia đình anh chuyển cho BBC và được đăng hồi đầu tháng Tám. Các tin nhắn cung cấp chi tiết hiếm có về những gì diễn ra bên trong hệ thống trại giam bí mật và được bảo vệ cẩn mật ở Tân Cương. Ghappar mô tả 18 ngày anh bị còng tay cùm chân và phải đội túi trùm đầu cùng 50 người khác trong một nhà tù. Anh kể sau đó anh bị giam riêng trong một trung tâm phòng dịch, nơi anh tự quay video. Video của người mẫu Uighur tiết lộ gì về trại cải tạo tập trung của TQ? Tìm kiếm sự thật trong các trại 'cải tạo' người Duy Ngô Nhĩ Người nhà anh cho biết người mẫu 31 tuổi này bị đưa lên Tân Cương hồi tháng Một sau khi chịu hết án tù 16 tháng vì tội buôn cần sa, một cáo buộc mà bạn bè anh cho là không đúng, ở thành phố Phật Sơn. Nay, hơn hai tuần sau khi BBC gửi một loạt các câu hỏi tới nhà chức trách Trung Quốc, đã có phản ứng dưới hình thức một thông cáo từ văn phòng báo chí của chính quyền Tân Cương. Bên trong trại 'cải tạo tư tưởng' của Trung Quốc "Theo điều 37 của Luật Nhà tù của nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, chính phủ nhân dân hỗ trợ tù nhân được thả tái định cư," thông cáo có đoạn viết. "Trong quá trình di chuyển, Merdan Ghappar có hành vi tự gây thương tích và hành vi quá khích với cảnh sát." Thông cáo viết tiếp: "Họ đã dùng các biện pháp theo luật để ngăn anh ta, và dỡ bỏ các biện pháp đó khi tâm lý anh ta đã ổn định." Lộ tài liệu TQ 'tẩy não' cả dân tộc ở Tân Cương Mặc dù Ghappar đã sống nhiều năm ở Phật Sơn - nơi bạn bè và người than nói anh có thu nhập tốt nhờ nghề làm người mẫu thời trang - anh bị đưa về thành phố Kucha ở Tân Cương nơi anh sinh ra. Chúng tôi cho chính phủ Trung Quốc xem lời kể của người chú của Merdan Ghappar, ông Abdulhakim Ghappar, hiện đang sống ở Hà Lan sau khi rời Tân Cương năm 2011. "Nếu cảnh sát muốn thu xếp để giúp cậu ấy tái hoà nhập để tìm việc hay gì đó, đáng ra họ phải giúp cậu ấy ở Phật Sơn vì cậu ấy đang đi làm ở đó, có nhà cửa ở đó," ông nói với tôi. "Cho nên, lẽ ra họ không được ép buộc cậu ấy quay về Kucha." Các trại giam ở Tân Cương có tên gọi chính thức là "trung tâm giáo dục dạy nghề" Thêm vào đó, Abdulhakim nói, cảnh sát không hề nói đến chuyện "tái hoà nhập" với gia đình khi Ghappar bị đưa đi hồi tháng Một. BBC đã được xem các bằng chứng cho thấy chính quyền nói với gia đình rằng "anh ta có thể phải đi cải tạo một vài ngày ở cộng đồng địa phương". Gia đình Ghappar cho rằng "giáo dục" là uyển ngữ nói tới hệ thống trại cải tạo được canh gác cẩn mật nơi hơn một triệu người Duy Ngô Nhĩ bị giam giữ trong những năm gần đây. Trung Quốc luôn nói rằng các trại này là các trường học tự nguyện chống chủ nghĩa cực đoan. Hàng ngàn trẻ em buộc phải xa cha mẹ, và nghiên cứu gần đây cho thấy, phụ nữ trong các trại này bị cưỡng bức dùng các biện pháp tránh thai. Anh Ghappar trong một video tự quay trước khi anh bị bắt Thông cáo của chính quyền Tân Cương không giải đáp cáo buộc bị đối xử tệ bạc của Ghappar, cũng như chuyện anh bị còng tay cùm chân và đội mũ trùm đầu, và những tiếng kêu la của tù nhân bị tra tấn trong trại giam của cảnh sát. "Có lần tôi nghe thấy một người đàn ông la hét từ sáng tới tối," anh viết trong một tin nhắn. Thông cáo này cũng không nhắc tới video Ghappar tự quay cho thấy cảnh anh ngồi lặng lẽ ở trung tâm phòng bệnh, mặc quần áo bẩn và tay trái bị còng vào thành giường. Thay vào đó, thông cáo liệt kê một loạt các hành vi của Ghappar, từ bạo lực tới tự gây thương tích, ngụ ý rằng cách đối xử với anh là hợp lý và theo đúng luật. "Anh ta phản kháng lại nhân viên của trung tâm phòng dịch khi họ muốn cặp nhiệt độ cho anh, dùng lời lẽ xúc phạm họ và đánh họ," thông cáo viết. "Những hành vi này khiến anh ta là đối tượng tình nghi phạm tội, vì thế, cảnh sát đã dùng các biện pháp cưỡng ép đối với anh ta." Trường hợp của anh "vẫn đang tiếp diễn", thông cáo nói thêm. Một hình ảnh do Merden Ghappar gửi cho thấy anh bị còng tay trong một phòng giam James Millward từ Đại học Georgetown, một chuyên gia về chính sách Trung Quốc ở Tân Cương, cung cấp bản dịch và lời phân tích các tin nhắn của Ghappar. "Điều thú vị là không có chỗ nào trong phản hồi của chính quyền Tân Cương giải đáp về những lời mô tả tình trạng ở đồn cảnh sát địa phương Kucha; tình trạng quá tải, chuyện đánh đập người bị giam giữ, điều kiện vệ sinh bẩn thỉu, chuyện 50-60 người phải dùng chung thìa đũa," ông nói với tôi. "Cho dù Merdan bị giam giữ ở Kucha vì lý do gì đi nữa, lời kể của anh ấy về tình trạng ở đó, nhất là trong thời buổi dịch bệnh, là rất đáng lo ngại." Darren Byler là một nhà nhân chủng học ở Đại học Colorado, Boulder, người đã viết và nghiên cứu rất nhiều về người Duy Ngô Nhĩ. "Thông điệp này từ chính quyền nhà nước Trung Quốc phản ánh cách họ đổ lỗi cho nạn nhân, điều cảnh sát thường làm khi họ bị phát hiện đã dùng bạo lực quá mức," Byler cho biết sau khi ông được xem bản thông cáo. "Kể từ khi chiến dịch cải tạo bắt đầu năm 2017, những người bị bắt giữ không được phép phản đối. Thay vào đó, họ buộc phải giữ "thái độ tốt" và nhận tội vì bị de doạ bị đánh và tra tấn." Thông cáo của chính quyền Trung Quốc cũng không nhắc đến chuyện Merdan Ghappar đã gửi được video tự quay ra ngoài bằng cách nào khi bị còng tay, cũng như lời kể của anh về hệ thống trại giam mà Trung Quốc cố gắng giữ bí mật. Một đoạn tài liệu Merdan Ghappar gửi, kêu gọi trẻ em phải 'hối lỗi và đầu hàng' Gia đình của Ghappar trước đó nói với BBC rằng anh tìm được điện thoại khi được trả một số vật dụng cá nhân trong trung tâm phòng bệnh, mặc dù những người quản tù không biết. Đoạn phim 4 phút 38 giây là những hình ảnh cuối cùng của Ghappar mà gia đình anh được thấy. "Cảnh sát Trung Quốc có truyền thống lạm dụng lệnh bắt giữ để tra tấn người," Maya Wang một nghiên cứu sinh của Human Rights Watch kể với tôi. "Họ cũng đàn áp người Hồi giáo ở Tân Cương", bà nói. "Xét cả hai khía cạnh đó, tôi không cho rằng lời giải thích của chính quyền về Merdan Ghappar có tính thuyết phục. Nếu chính phủ Trung Quốc không có gì để che giấu, họ phải cho phép các quan sát viên độc lập, gồm cả các chuyên gia của Liên Hiệp Quốc, được tiếp cận không giới hạn với vùng Tân Cương." Thông cáo này vẫn chưa trả lời một số câu hỏi của BBC - phải chăng anh Ghappar bị còng tay cùm chân và trùm túi lên đầu như lời cáo buộc? Người chú của anh, ông Abdulhakim - người cho rằng ông bị truy nã ở Trung Quốc chỉ vì những gì ông nói khi lên tiếng phản đối một cách hoà bình - đã bị kết tội gì chưa? Đối với gia đình anh Ghappar, ít nhất đây cũng là thông báo chính thức đầu tiên họ nhận được xác nhận rằng anh hiện đang bị giam giữ. Sau một vài ngày có chút liên lạc với anh, các tin nhắn của anh đột ngột ngưng từ tháng Ba, cũng đột ngột như khi họ bất ngờ nhận được chúng. "Tôi biết cậu ấy rất rõ," Abdulhakim nói. "Tôi không tin cậu ấy đã tự làm hại, tôi nghĩ là Trung Quốc đã làm hại cậu ấy và giờ đây họ muốn tìm lý do nguỵ biện cho những gì họ đã gây ra với cậu ấy. "Hãy cho tôi thấy cậu ấy còn sống và khoẻ mạnh, nếu không, tôi không tin một chữ nào trong bản thông cáo này."
Tân thủ tướng của Úc, Kevin Rudd, loan báo ông sẽ ký nghị định thư về giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính Kyoto và rút quân Úc ra khỏi Iraq.	Tản mạn về bầu cử Úc châu	Nhiều cử tri Úc tin rằng nước Úc cần phải có một lãnh đạo mới để đối điện với các thách thức mới và đảng Lao Động của ông Rudd đã giành được số ghế áp đảo trong cuộc bầu cử thứ Bảy 24/11 vừa qua. Kể từ ngày trở thành dân biểu liên bang, ông Kevin Rudd mất 9 năm để trở thành thủ tướng của Úc châu. Ông Howard sau khi vào quốc hội (năm 1974) phải chờ đến 22 năm sau mới thắng chức thủ tướng. Vậy ngoài khả năng nói chuyện bằng tiếng Quan Thoại với chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào tại APEC Sydney tháng Chín vừa qua, ông Rudd còn có kỹ năng gì khác nữa? Tiểu sư của tân lãnh đạo Ông Rudd mồ côi cha khi 11 tuổi. Bà mẹ một thân tần tảo nuôi bốn người con, tất cả đều được ăn học đến nơi, và qua đời cách đây 4 năm. Tự giới thiệu là một người sinh ra và lớn lên ở vùng thôn quê ở Úc (tiểu bang Queensland) ông Rudd có một điểm khác cơ bản với các lãnh tụ trước đây của đảng Lao Động đó là ông không xuất thân từ nghiệp đoàn, hay làm lãnh tụ nghiệp đoàn rồi tham gia chính trường liên bang. Ông Rudd chỉ có một văn bằng đại học duy nhất, là văn chương, sau đó thi vào bộ Ngoại Giao Úc và được cử đi ngoại quốc làm việc. Ông có thời gian công tác tại Trung Quốc và là người nói thạo tiếng Quan Thoại. Chuyển ngành sau tám năm làm công chức, ông được đề đạt làm phụ tá hành chánh cho văn phòng thủ hiến tiểu bang. Thời gian sau ông giữ chức đổng lý văn phòng cho (cựu) thủ hiến Queensland Wayne Goss. Khi chuyển sang khu vực tư nhân ông, với vốn hiểu biết về Trung Quốc, ông trở thành chuyên gia tư vấn cho thị trường này ở công ty kiểm toán và tư vấn KPMG. Đến năm 1998 ông ra tranh cử chức dân biểu liên bang đơn vị Griffith, và đại diện cử tri ở đơn vị này cho đến nay. Báo chí cũng vào cuộc Với kết quả bầu cử ngày 24/11 vừa qua, sau hơn 80 năm, nước Úc lại xảy ra chế độ ‘một đảng’ nắm quyền ‘từ trên xuống dưới’, đó là Lao Động giữ chính quyền liên bang, và Lao Động nắm quyền điều hành ở toàn bộ sáu tiểu bang. Năm 1926 cũng đã xảy ra hình thức ‘độc đảng’ này nhưng khi đó đảng Tự Do nắm chính quyền ở hai cấp. Báo chí Úc châu thường giữ thế trung lập (và độc lập) với chính trị đảng phái, tuy nhiên có một chuyện hiếm thấy đó là trước bầu cử một ngày nhiều tờ báo công khai bày tỏ sự hậu thuẫn của họ dành cho một trong hai chính đảng, Tự Do, hoặc Lao Động. Các tờ báo sau đây mong muốn Úc châu có tân chính phủ của đảng Lao Động: Daily Telegraph, Brisbane Courier Mail, The Australian, và Sydney Morning Herald. Ba tờ đầu thuộc công ty News Limited (của tài phiệt Rupert Murdoch). Tờ cuối của tập đoàn truyền thông Fairfax. Ủng hộ đảng Tự Do nắm chính quyền thêm nhiệm kỳ nữa có tờ Herald Sun, là tờ ‘lá cải’ (tabloid) có số phát hành cao nhất Úc châu, lưu hành chủ yếu ở tiểu bang Victoria,. Tờ này thuộc News Limited. Có một tờ không nghiêng về bên nào, đó là The Age (thuộc công ty Fairfax). Tiểu bang New South Wales (NSW) là nơi đảng Lao Động giành thêm được nhiều ghế nhất từ tay đảng Tự Do. Trong 27 ghế ‘chộp’ thêm được trên toàn quốc, phần của NSW là 20 ghế. Có thể, theo giải thích của một ký giả, NSW là nơi vật giá đắt đỏ nhất Úc châu, tiền nhà, tiền xăng, tiền thực phẩm cái gì cũng cao, cho nên cử tri tại tiểu bang trở nên ‘bất mãn’ với chính quyền Howard, và dồn phiếu cho đảng Lao Động của Kevin Rudd. Mặc dù đến nay người ta chưa thấy ông Rudd làm điều gì cụ thể để cư dân tiểu bang có thêm tiền dư dả. Trong khi đó Tây Úc là đất của đảng Tự Do, hầu hết các ghế dân biểu tại 12 địa hạt bầu cử của Perth, thủ phủ của Tây Úc, rơi vào người của đảng Tự Do. Có ý kiến cho rằng Tây Úc là tiểu bang đang phất lên từng ngày do kỹ nghệ khai mỏ đang gặp thời, ai cũng giàu lên, vùng khá giả thì đúng là đất của ‘Tự Do’ rồi! Bất ngờ Bất ngờ lớn nhất của cuộc bầu cử lần này là đương kim thủ tướng John Howard mất ghế dân biểu tại địa hạt Bennelong, ông nắm giữ suốt 33 năm. Đảng Lao Động đưa cựu nữ ký giả của hệ thống truyền thông ABC, Maxine McKew, ra đấu với ‘con cáo già’ Howard. McKew, 54 tuổi, ký giả nổi danh Úc châu, với nhiều chương trình thời sự và phỏng vấn chính trị gia trên truyền hình được người Úc yêu thích, là người nhiều kinh nghiệm về vận động hành lang và thủ thuật thu hút sự chú ý của cử tri. Bà này có thân hình thon gọn, và khuôn mặt hấp dẫn của một phụ nữ từng trải. Báo chí Úc ghi nhận, ngay cả ‘kinh nghiệm đầy mình’ như vậy, nhưng nếu cần chỉ dẫn thêm McKew có thể quay sang hỏi ngay chồng của mình là Bob Hogg. ‘Tay’ này cũng là một nhân vật đáng nể trong việc hướng dẫn các chính trị ‘gà nòi’ ra tranh cử, với thành tích giúp John Cain ( cựu thủ hiến tiểu bang Victoria), Bob Hawkes, Paul Keating ( hai cựu thủ tướng Úc châu) giành phần thắng về tay mình. Thời tiết và thái độ cử tri Các nghiên cứu gia đang làm rõ và trong khi chờ kết quả nghiên cứu, họ nhấn mạnh đến ba vùng thời tiết khác nhau trong ngày bầu cử ở nước Úc. Trong khi dân Sydney phải mang dù đi bầu vì trời mưa, Brisbane trời xám như muốn nổi dông thì người Melbourne bước ra khỏi nhà với nắng nhẹ hôn trên má. Cư dân của ba thành phố này nằm trong 13.5 triệu người Úc cần mẫn xếp hàng tại 7700 điểm bỏ phiếu trên toàn quốc, họ muốn góp phần nhỏ nhoi của mình để duy trì sự sinh động của nền dân chủ có mặt tại Úc châu hơn 200 năm qua. ‘Dân chủ là trò chơi đắt tiền’ như một lý thuyết gia phương Tây đã nói. Số tiền chi ra cho hoạt động bầu cử khoảng 95 triệu đô Úc, lấy từ tiền thuế của dân. Vợ chồng bỏ nhau vì bầu cử? Chuyện nghe như khôi hài nhưng có thật 100%. Ứng viên Karen Chijoff của đảng Tự Do đơn vị Linsay ( phía Tây Sydney) nói với ký giả trong ngày bỏ phiếu đó là chồng bà đã dọn ra ngoài, không ở cùng bà nữa. Nguồn gốc của câu chuyện là trước bầu cử hai ngày ông Greg Chijoff đã đi phân phát các tờ rơi (leaflet) giả, dựng đứng câu chuyện đảng Lao Động có quan hệ với các phần tử Hồi giáo qua khích, với ý đồ làm cho cử tri xa lánh Lao Động. Báo chí chụp được hình ông Greg đang đi phân phát tờ rơi vào thùng thư gia đình trong khi bà Chijoff nhất mực nói rằng bà không biết gì về hành động của chồng mình. Trong ngày bầu cử người ta không thấy bà Chijoff đeo nhẫn cưới, và trước khi ‘bỏ nhà đi bụi đời’ chồng bà đã bị đảng Tự Do chỉ trích mạnh mẽ và nhận kỷ luật cao nhất, tức bị khai trừ khỏi đảng.
Lần đầu tiên kể từ khi đại dịch virus corona bắt đầu, các quan chức y tế sẽ gặp nhau (qua mạng) tuần tới tại Hội đồng Y tế Thế giới để quyết định thế giới nên giải quyết khủng hoảng như thế nào.	Virus corona: Tại sao Đài Loan sẽ không được dự đàm phán về đại dịch	Trò chơi bóng chày đã trở lại Đài Loan, nhưng trong khung cảnh xa cách xã hội Nhưng một trong những nước thành công nhất trong việc bảo vệ người dân khỏi bị nhiễm này sẽ không được mời tham dự cuộc họp của cơ quan ra quyết định của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Đài Loan đã được quốc tế hoan nghênh vì đã ngăn chặn được nhanh chóng và có hiệu quả sự lây lan của virus và nói rằng họ nên có một nền tảng để chia sẻ kinh nghiệm của mình với thế giới. Nhưng Trung Quốc - nơi nói Đài Loan là một phần của lãnh thổ - đã chặn sự tham dự của Đài Loan kể từ năm 2016. Trong những tuần gần đây, Mỹ, EU, Nhật Bản và một số quốc gia khác đã ủng hộ Đài Loan tham dự cuộc họp vào ngày 18/5 với tư cách quan sát viên. Trung Quốc - đối mặt với chỉ trích quốc tế vì là nguồn gốc của đại dịch, và cũng vì sử lý sai lầm trong những ngày đầu của sự lây lan - đã phản ứng rất mạnh mẽ. Tranh chấp Trung Quốc Đài Loan xảy ra đã lâu, nhưng Shelley Riggers, giáo sư khoa học chính trị tại Davidson College và nhà nghiên cứu lâu năm về Đài Loan, nói rằng bây giờ có thể đang có "sự giảm dần kiên nhẫn" từ một số quốc gia trước sự phản đối từ Trung Quốc, một phản đối "cảm thấy rất trừu tượng và ý thức hệ trong khoảnh khắc, bạn biết đấy, thảm họa toàn cầu ". Đài Loan bác bỏ chỉ trích của Tổng Giám đốc WHO, người được TQ bảo vệ Biểu tình Hong Kong: Cơ quan giám sát 'giải tội' cho cảnh sát Đài Loan, Mỹ ‘cảnh giác’ với tin Trung Quốc sắp tập trận ‘chiếm Đông Sa’ Tại sao sự tham dự của Đài Loan gây tranh cãi? Đài Loan đã tự trị kể từ khi chính quyền đại lục bị Đảng Cộng sản lật đổ năm 1949 và trốn sang đảo. Theo chính sách Một Trung Quốc của mình, Bắc Kinh khẳng định họ là nhà cai trị hợp pháp của Đài Loan và đảo quốc này một ngày nào đó sẽ được đưa trở lại dưới sự lãnh đạo của đại lục, bằng vũ lực nếu cần. Chính phủ hiện tại ở Đài Loan được coi là ủng hộ độc lập và kể từ khi Đảng Tiến bộ Dân chủ của bà Thái Anh Văn lên nắm quyền, quan hệ với Bắc Kinh đã trở nên tồi tệ. Đài Loan có quân đội và tiền tệ riêng và được một số chính phủ công nhận đó là một quốc gia thực sự. "Trung Quốc khá kiên định về việc ngăn cản Đài Loan tham dự cuộc họp vào cuộc đàm phán ngày 18/5, và điều đó không dính dáng gì đến sức khỏe cộng đồng mà chỉ liên quan đến mối quan hệ của Trung Quốc với Đài Bắc, và với Tổng thống Thái Anh Văn, người từ chối công nhận chủ quyền của Trung Quốc đối với Đài Loan", Drew Thompson, cựu Hoa Kỳ nói Bộ quốc phòng chịu trách nhiệm về Trung Quốc, Đài Loan và Mongolia, nói. Tổng thống Thái Anh Văn đắc cử đầu năm nay Dưới áp lực của Trung Quốc, tất cả trừ 15 quốc gia đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Đài Loan. Nhưng Đài Loan đã hết sức vận động để được các tổ chức đa phương như WHO và các tổ chức khác công nhận, trong nỗ lực tìm kiếm tính hợp pháp trên trường quốc tế. Và nó đã không luôn bị bỏ rơi. Theo chính phủ trước đây - vốn muốn có quan hệ tốt hơn với Trung Quốc - họ có tư cách quan sát viên tại WHO dưới cái tên "Đài Bắc Trung Hoa". Nhưng kể từ năm 2017, sau khi bà Thái Anh Vă đắc cử, Đài Loan đã không được mời trở lại. Kể từ đó, hàng năm Đài Loan đã vận động các nước thành viên để được tham gia. Nhưng trước cuộc họp năm nay, tiếng nói hỗ trợ đã lớn và rõ ràng hơn. Trước đó Đài Loan được tham dự cuộc họp cửa WHO Các chuyên gia cho biết trong khi trước đây các quốc gia khác có thể không nghĩ rằng việc ủng hộ Đài Loan đáng để làm phiền lòng Trung Quốc, tính toán đó đã thay đổi với Covid-19. Covid-19 thay đổi mọi thứ như thế nào? Đài Loan đã có thành công đáng kinh ngạc trong việc chiến đấu chống virus corona. Nó chỉ ghi nhận 440 trường hợp bị nhiễm và bảy trường hợp tử vong trong dân số 23 triệu người, chủ yếu là do kiểm soát biên giới sớm, cấm du khách nước ngoài và kiểm dịch bắt buộc đối với tất cả người dân Đài Loan trở về nước. Điều này đã tạo cho nó một động lực mới và biện minh để được đưa vào việc ra quyết định về sức khỏe toàn cầu. Vào ngày 8/5, các nhà lãnh đạo của Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Hoa Kỳ đã gửi thư tới gần 60 quốc gia nói rằng "chưa bao giờ quan trọng hơn để chúng ta đảm bảo tất cả các quốc gia ưu tiên an toàn và sức khỏe toàn cầu hơn chính trị". Ủy ban này nói rằng "chiến thuật bắt nạt" của Trung Quốc đã "làm suy yếu khả năng của Đài Loan trong việc đóng góp cho các nỗ lực đáp ứng quốc tế" và khiến mọi người gặp rủi ro cao hơn, vì vậy họ phải được phép tham dự cuộc họp. Một số cường quốc bao gồm EU, Nhật Bản, Canada, Úc và New Zealand, đã phản ứng, mặc dù không nước nào đề nghị từ bỏ chính sách Một Trung Quốc, khiến Đài Loan có vị thế mơ hồ. Đài Loan cũng đã giành được sự khen ngợi toàn cầu về tính minh bạch trong việc chia sẻ thông tin về các trường hợp nhiễm virus corona cũng như giúp đỡ các quốc gia khác với các nguồn cung cấp như khẩu trang, ngay cả những nước không công nhận Đài Loan là một quốc gia. Hoa Kỳ đã có chính sách hỗ trợ lâu dài cho Đài Loan, với tư cách là đồng minh chủ chốt. Vì vậy, virus corona có thể chỉ là một cách mới để tranh luận về việc đưa nó vào WHO. Nhưng đối với các quốc gia khác, những nước luôn mâu thuẫn về vấn đề chủ quyền lâu dài của Trung Quốc và Đài Loan, có những cân nhắc chính trị mới, Alexander Huang, giáo sư khoa học chính trị chuyên về chính sách đối ngoại và quốc phòng Đài Loan nói. Họ đã chứng kiến mối quan hệ Mỹ-Trung trở nên tồi tệ trong những tuần gần đây, nhưng họ cũng lo lắng về sự lan tỏa từ đại dịch toàn cầu cũng như những nghi ngờ về việc Trung Quốc có chia sẻ thông tin đầy đủ trong những ngày đầu hay không, ông nói. Drew Thompson, giáo sư thỉnh giảng tại trường Chính sách công Lee Kuan Yew ở Singapore, nói rằng dư luận toàn cầu đối với Trung Quốc "đã chuyển sang tiêu cực. Và đó là kết quả của sự khăng khăng của Trung Quốc đối với chính sách của mình; và ngoại giao nặng tay của nó ". Trung Quốc phản ứng thế nào? Trung Quốc luôn nổi giận với những gì họ gọi là sự can thiệp của nước ngoài vào các vấn đề nội bộ. Nhưng lần này, Bắc Kinh đã thực sự tăng độ tức giận và các mối đe dọa, định vị mục tiêu của Đài Loan trong việc có mặt tại WHO như một nỗ lực để giành độc lập. Truyền thông nhà nước Tân Hoa Xã đã đăng một loạt các bài báo đặc biệt tấn công Mỹ. "Chỉ có một Trung Quốc trên thế giới. Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là chính phủ hợp pháp duy nhất đại diện cho toàn Trung Quốc, và Đài Loan là một phần không thể thay đổi của Trung Quốc", Tân Hoa Xã nói. Eo biển Đài Loan rộng 180km ngăn cách Trung Quốc và Đài Loan Tớ báo này cũng kêu gọi Hoa Kỳ ngừng chính trị hóa các phản ứng quốc tế đối với đại dịch. Hoàn cầu Thời báo, một tờ báo nhà nước thường hô hào tinh thần dân tộc của Trung Quốc, đã đăng một bài xã luận nói rằng điều này có thể đặt Trung Quốc vào vị trí sử dụng vũ lực - một mối đe dọa được nước này lặp đi lặp lại. "Hậu quả duy nhất có thể xảy ra là đại lục xét việc kết thúc trò chơi vô nghĩa này, bằng cách giải quyết câu hỏi Đài Loan một lần và mãi mãi thông qua các biện pháp không hòa bình," tờ báo này viết. Ngay cả trước khi đại dịch xảy ra, sự hiện diện quân sự đã gia tăng ở Biển Đông và eo biển Đài Loan rộng 180km ngăn cách hai nước, nhưng sự phô trương sức mạnh đã biến thành cảnh báo. "Trong ba tháng qua, Trung Quốc đã gửi thêm nhiều loại máy bay ném bom, máy bay trinh sát và máy bay chiến đấu trên không, đội tàu hải quân của họ đã thực hiện nhiều cuộc tập trận hơn trước trong cùng khoảng thời gian", ông Huang nói. Trung Quốc đã có những mối đe dọa kinh tế với những nước khác. Khi New Zealand ủng hộ đề nghị tham dự cuộc đàm phán của của Đài Loan, Trung Quốc đã phản ứng giận dữ khi nói rằng điều này có thể làm tổn hại mối quan hệ song phương. Nhưng Bộ trưởng Ngoại giao Winston Peters nói trong một cuộc họp báo: "Chúng tôi phải đứng lên tự bảo vệ mình." "Và tình bạn thực sự dựa trên sự bình đẳng.'' Giáo sư Alexander Huang cho biết trong những năm gần đây, quan hệ đối ngoại của Trung Quốc đã trở nên có khuynh hướng dân tộc hơn rất nhiều và nhằm bảo vệ hình ảnh bản thân của nước này, và không khoan nhượng với bất kỳ lời chỉ trích nào. "Vì đại dịch, Trung Quốc đã trở nên nhạy cảm hơn với những lời chỉ trích từ [thế giới] bên ngoài và mặt khác, giờ đây, Trung Quốc đã tận hưởng nhiều năng lực hơn để thể hiện sức mạnh và quyền lực của mình." Vậy WHO có thể mời Đài Loan? WHO đã nói rằng tư cách thành viên hoặc tham dự của Đài Loan hoàn toàn phụ thuộc vào các quốc gia thành viên. Tổ chức này cũng nói rằng đã liên lạc với các quan chức y tế Đài Loan và thông tin đang được chia sẻ. Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Mike Pompeo gần đây nói, Tổng giám đốc của WHO có quyền mời Đài Loan, nhưng ông Steven Solomon thuộc văn phòng pháp lý chính của WHO nói rằng các tổng giám đốc chỉ mở rộng lời mời khi các quốc gia thành viên rõ ràng ủng hộ, vì vậy đây không phải là trường hợp thông thoáng. Nhưng như bà Riggers chỉ ra, Đài Loan trước đây đã có thể tham dự và các diễn viên phi nhà nước khác như Chính quyền Palestine và Vatican cũng có tư cách quan sát viên. "Chúng ta đang nói về một quốc gia vì một lý do rất cụ thể đã bị loại trừ", bà nói. Ngoài cuộc họp kéo dài hai ngày, đại dịch đã đưa khiến câu hỏi về sự tham gia của Đài Loan trên sân khấu toàn cầu có sự liên quan mới. Chừng nào tình trạng của nó còn mơ hồ, rất có thể vấn đề chủ quyền sẽ tiếp tục là một chiến trường ủy nhiệm trong các tranh chấp với Trung Quốc đại lục, ngay cả sau khi đại dịch đã qua đi.
Tác giả quyển sách, giáo sư Patricia Pelley, hiện đang dạy tại khoa lịch sử đại học Texas Tech, Hoa Kỳ. Quyển sách của bà có tên: Postcolonial Vietnam: New histories of the national past, tạm dịch là "Việt Nam hậu thuộc địa: Lịch sử mới của quá khứ dân tộc.”	Việt Nam hậu thuộc địa	Quyển sách này, do Duke University Press xuất bản, được giải thưởng 2002 của Berkshire Conference of Women Historians, một tổ chức dành cho các nữ sử gia tại Mỹ. Dựa vào những trao đổi và tác phẩm của giới sử học miền Bắc từ năm 1954 và trong suốt ba mươi năm sau đó, quyển sách phân tích cách lịch sử Việt Nam đã được viết lại qua nhiều vấn đề như thời kì phong kiến, hình ảnh người nông dân, quan hệ đa sắc tộc tại Việt Nam. BBC:Xin bà cho biết quyển sách được cấu trúc như thế nào? Patricia Pelley: Cấu trúc căn bản của cuốn sách như thế này. Khi tôi đọc các quyển tạp chí, đọc về sự bức xúc, nhiệt thành của những người viết sử tham gia dự án viết lại một lịch sử chuẩn mực về Việt Nam. Tuy vậy, bộ Lịch sử Việt Nam tập Một của nhà xuất bản Khoa học xã hội chỉ được hoàn thành vào năm 1971, và tập hai hoàn thành năm 1985. Cái khoảng cách về thời gian này khiến tôi thấy lạ và tôi muốn biết những vấn đề nào khiến họ mất thời gian như thế. Vì thế quyển sách của tôi cấu trúc quanh ba vấn đề mà theo tôi đã gây ra bất đồng giữa những sử gia miền Bắc và làm gián đoạn việc viết lịch sử Việt Nam. Theo tôi, vấn đề đầu tiên là việc phân kì lịch sử. Những nhà viết sử miền Bắc phải thống nhất với nhau xem sẽ sử dụng hình mẫu lý thuyết nào. Nhưng đây mới chỉ là một phần vấn đề. Khi đã thống nhất sẽ dùng mô hình nào, họ còn phải tìm cách áp dụng một mô hình mà ban đầu không liên quan tới Việt Nam vào việc viết lịch sử Việt Nam. Vấn đề thứ hai, ngày nay khi ta nói tới Việt Nam, ta nghĩ tới một nước gồm 54 dân tộc. Điều này chỉ mới xảy ra gần đây, có thể xem quyết định 121 năm 1979 là văn bản đầu tiên chính thức xác định 54 dân tộc tại Việt Nam. Còn vào thập niên 50, những học giả hàng đầu chưa có cảm giác này. Chẳng hạn, trong số hai tập san Văn Sử Địa, ông Phan Khôi đưa ra sáu chủng tộc thiểu số. Còn trong số thứ năm, ông Trần Huy Liệu viết có nhiều dân tộc tại Việt Nam và xem người Kinh, Mường, Thái, Thổ, Mán, Mèo và Rhade là những nhóm “quan trọng” hơn. Vì thế, điều làm tôi chú ý là Việt Nam đã thay đổi rất nhiều chỉ trong thời gian hai ba thập niên. Vấn đề thứ ba làm tôi quan tâm là câu hỏi về bản sắc dân tộc. Theo tôi, đã có nhiều cố gắng nhằm miêu tả Việt Nam như một nền văn hóa liền mạch với một bản sắc riêng biệt. Và bởi vì nỗ lực ban đầu tìm về văn hóa truyền thống cũng đồng nghĩa với việc đối diện một nền văn hóa chịu ảnh hưởng nặng nề của Trung Quốc, nên trong thập niên 50 và 60, miền Bắc thực hiện nhiều cuộc nghiên cứu điền dã ở nông thôn. Tôi có cảm giác là khi đó, các nhà khoa học miền Bắc cho rằng chính nông thôn, chính văn hóa làng xã mới là tinh hoa thật sự của văn hóa Việt Nam. Nhưng truyền thống làng xã lại thường có cái nhìn rất tiêu cực về tầng lớp cầm quyền, dù ở hình thức nào. Vậy thì làm sao những người cách mạng có thể ưa chuộng cái nhìn như thế? Giả thuyết mà tôi đặt ra trong quyển sách, đó là, trong nỗ lực tìm mọi cách tìm ra bản sắc dân tộc, các học giả thập niên 50, 60 đã lùi về thời kì cổ xưa và đẩy mạnh hình ảnh vua Hùng, kinh đô Văn Lang như chiếc nôi của bản sắc Việt Nam. Đồng thời, các sử gia miêu tả lịch sử Việt Nam theo một mô hình dựa trên quan điểm rằng Việt Nam đã luôn đoàn kết chống ngoại xâm.Theo tôi, cái ý nghĩa đằng sau rất rõ ràng, tức là, trong thời kì chiến tranh, người ta cần có một hình ảnh hợp nhất về Việt Nam, mặc dù nó không phản ánh hoàn toàn chính xác thực tế. BBC:Về vấn đề bản sắc dân tộc, chẳng phải đó đã luôn là quan tâm của mọi thế hệ sử gia hay sao? Đúng vậy, nhưng trong các xã hội hậu thuộc địa, không chỉ riêng ở Việt Nam, vấn đề bản sắc mang một tầm quan trọng đặc biệt. Nhất là khi các sách thời thuộc địa của Pháp tỏ ra tiêu cực về Việt Nam. Chẳng hạn, khi các nhà khảo cổ Pháp khai quật vùng Đông Sơn và thấy sự rực rỡ của trống đồng, họ liền cho rằng đây không thể nào là thành quả của người Việt. Vì thế sau năm 1954, việc tái tạo lại một quá khứ không hạ thấp người Việt trở thành một nhu cầu bức thiết ở cả miền Nam và miền Bắc, mặc dù quyển sách của tôi chỉ giới hạn nói về công tác viết sử ở miền Bắc. BBC:Vậy thì cái nhu cầu tái tạo lại quá khứ có tạo ra một bức tranh chính xác hơn về lịch sử Việt Nam hay không? Tôi nghĩ là việc viết lại quá khứ là một hiện tượng liên tục xảy ra ở trong mọi hoàn cảnh lịch sử, xã hội. Riêng về thời điểm bàn tới trong quyển sách, tức là thời kì hậu Pháp thuộc tại miền Bắc Việt Nam, tôi nghĩ đa số sẽ đồng ý là bức tranh lịch sử Việt Nam được miêu tả chính xác hơn, mặc dù trong quyển sách, tôi cũng nhấn mạnh là những sức ép chính trị và học thuật mà các sử gia đối diện đã khiến họ phải thao túng quá khứ, để có thể trùng khớp với bầu không khí chính trị, học thuật đương thời. Phong trào Tây Sơn là một ví dụ. Các sách xưa viết về Tây Sơn như một nhóm những người nghèo nhiều thói tật, nói chung là không thật sự đáng nể trọng. Nhưng các sử gia thập niên 50, 60 khuyến khích một quan điểm khác về Tây Sơn. Họ mô tả Tây Sơn như những anh hùng nông dân. Tôi nghĩ cần phải có nhiều trí tưởng tượng mới có thể chấp nhận một sự phân loại như vậy. Các sử gia cũng mô tả Nguyễn Huệ như một lãnh tụ nông dân vĩ đại. Theo tôi, một phần lý do là vì họ muốn xem Nguyễn Huệ, chứ không phải triều Nguyễn, đã thống nhất Việt Nam. Thay vì định vị năm 1802 là năm thống nhất, các sử gia lùi lại tới năm 1788. Một lý do khác quan trọng hơn, theo tôi, đó là các sử gia thập niên 50, 60 cảm thấy cần tìm ra một nguồn gốc thuyết phục cho cuộc cách mạng 1945. Khi các nhà cách mạng muốn xem năm 1945 là năm khai sinh Việt Nam hiện đại, họ cần xóa bỏ các điều mơ hồ xung quanh sự kiện này. Và một trong những cách làm, đó là, tái phục hồi giai đoạn cuối thế kỉ 18. Từ thập niên 50, người ta bắt đầu dùng từ “cuộc cách mạng Tây Sơn”, ban đầu người ta gọi đó là “phong trào Tây Sơn”, rồi thì từ “nổi dậy”, rồi thì theo năm tháng, nó trở thành “cách mạng Tây Sơn.” Theo tôi hiểu thì các sử gia hậu 1954 muốn xem Tây Sơn là mầm mống của cuộc cách mạng 1945. Bằng cách đó, cách mạng 1945 trở thành mục tiêu của lịch sử, là mục tiêu người dân hằng mong đạt tới ngay từ thế kỉ 18. BBC:Trong quyển sách có đoạn viết, nền văn hóa hậu thuộc địa tại Việt Nam dựa trên một loạt những tái tạo và phủ nhận. Chúng ta đã nói tới một phần về sự tái tạo quá khứ, vậy còn sự phủ nhận? Một trong những điều thường thấy nhất trong sách sử những năm 50, 60, đó là người Việt luôn đoàn kết trong công cuộc chống ngoại xâm. Theo tôi, có hai sự phủ nhận nằm trong ý tưởng này. Thứ nhất, bản thân Việt Nam cũng từng là đế chế chinh phục nước khác. Ta có thể nhắc tới những sự kiện liên quan Chămpa hay Khmer. Nhưng bằng cách nhấn mạnh một Việt Nam đoàn kết chống ngoại xâm, các sử gia thể hiện Việt Nam như một nước luôn phải tự phòng vệ. Trong hoàn cảnh chiến tranh lúc ấy, dễ hiểu là người ta không muốn đào sâu một quá khứ khi mà Việt Nam là một thế lực chinh phục. Còn đây là sự phủ nhận thứ hai. Anh biết là, mỗi cuộc chinh phục thành công cũng vì người dân không đoàn kết với nhau. Có thời kì như thế kỉ 15, nhiều người Việt hợp tác với quân Minh, hay sau này, người Việt hợp tác với Pháp. Và trong thế kỉ hai mươi, dù mức độ phụ thuộc vào người Nga, Trung Quốc hay Hoa Kỳ có thể khác nhau, thì có thể nói là người Việt đã mất nhiều kiểm soát đối với chính sinh mệnh của họ. Tôi nghĩ là các sử gia thời kì 50, 60 bị ám ảnh với việc miêu tả Việt Nam như một nước hợp nhất, hòa thuận. Lý do chủ yếu cũng vì Việt Nam lúc đó không phải là như thế. Người Việt nói chung chia rẽ và có nhiều bất đồng về việc phải tổ chức cuộc sống mới sau khi Pháp rút đi như thế nào. BBC:Nông dân là một thành phần rất quan trọng tại Việt Nam. Vậy trong quyển sách của mình, bà đề cập tới vấn đề này như thế nào? Đây cũng là vấn đề liên quan tới bản sắc dân tộc. Không chỉ riêng tại Việt Nam mà ở nhiều nước, có nhiều tranh luận về việc khu vực nào quan trọng hơn – thành phố hay nông thôn. Nhiều học giả Việt Nam thập niên 50 cho rằng bản sắc văn hóa Việt Nam chỉ có thể tìm thấy tại nông thôn. Nhưng một phần bởi vì chính họ sống tại thành phố và thuộc về văn hóa thành thị, nên có sự nghi ngờ trong quan hệ giữa các học giả và nông dân. Chẳng hạn, nhiều người xem nông dân mang đầu óc mê tín, lạc hậu. Nên tôi nghĩ có phản ứng trái ngược trong các học giả. Một mặt, có sự ngưỡng mộ xem nông dân là đại diện cho văn hóa Việt Nam đích thực. Mặt khác, người ta cũng sợ nông dân vì họ không tuân theo các quy tắc thành thị. Còn người nông dân cũng có tiếng là không thích gì thành thị. Tôi nghĩ các học giả thập niên 50, 60 hiểu thế tiến thoái lưỡng nan này và có một mối quan hệ yêu – ghét lẫn lộn giữa cuộc sống thành thị và nông thôn. BBC:Tuy vậy, nông dân là lực lượng chủ chốt của cách mạng và tôi nghĩ là các sử gia sẽ phải ca ngợi nhiều hơn là tỏ ý chê bai người nông dân? Đúng vậy, nhất là cuộc kháng chiến chín năm dựa vào sự ủng hộ của người nông dân rất nhiều. Nhưng quan điểm của tôi, mà có thể nhiều người sẽ không đồng ý, đó là chính sự phụ thuộc của cách mạng vào người nông dân lại càng làm cho mối quan hệ yêu-ghét trở nên rõ ràng hơn. Bởi vì lớp cán bộ cao cấp làm việc tại thành phố hiểu rằng họ cần ưu tiên cho người nông dân để có sự ủng hộ cả về quân sự và văn hóa. Mặt khác, cái cảm giác cho rằng người nông dân lạc hậu, mê tín vẫn tồn tại trong những người lãnh đạo. Và phần nào đó, mối quan hệ giữa người Kinh và các dân tộc thiểu số khác cũng tương tự như vậy. Trong kháng chiến chín năm, các dân tộc thiểu số đóng vai trò quan trọng. Vì thế văn học cách mạng ca ngợi rất nhiều mối quan hệ tốt đẹp giữa người Kinh với các dân tộc thiểu số khác. Nhưng sau năm 1954 và rõ rệt hơn sau 1975, theo tôi, thái độ tôn vinh những điểm khác biệt giữa người Kinh và người thiểu số đã được thay bằng một điều khác, thay bằng thái độ nhấn mạnh việc tạo ra một lãnh thổ thuần nhất hơn. BBC:Theo bà, thì cách viết và đọc sử hiện nay tại Việt Nam có gì khác biệt hay không? Tôi nghĩ khác biệt lớn nhất có thể nhận thấy đó là cách mà nhà Nguyễn dần dần được đánh giá lại. Khi viết về nhà Nguyễn hôm nay, có vẻ như các sử gia Việt Nam có cái nhìn bớt tính ý thức hệ hơn. Tôi không muốn dùng từ “khách quan” bởi vì mọi quyển sách sử đều chịu tác động từ các góc nhìn chính trị hay học thuật. Nhưng tôi nghĩ nhiều nhà viết sử Việt Nam hiện nay có cái nhìn tích cực và cởi mở hơn về triều Nguyễn. Trong những khác biệt của hôm nay, theo hiểu biết của tôi, thì việc đánh giá lại nhà Nguyễn có lẽ là điều dễ nhận thấy nhất.
Từ trước đến nay, khi nghiên cứu về trận chiến Việt Thanh đầu năm Kỷ Dậu (1789) chúng ta thường đặt nặng khả năng chiến đấu và tinh thần của quân Nam, hay tài cầm quân của Nguyễn Huệ được bao phủ dưới những ngôn từ sáo mòn như tình yêu nước nồng nàn, thiên tài quân sự bách chiến bách thắng ...	Hoàng Đế Quang Trung ra Bắc	Trong biên khảo Quân Sự Nhà Thanh, chúng tôi đã trình bày hệ thống chỉ huy và tiếp liệu của Bắc quân, nêu lên tính chất chính qui của quân đội của một quốc gia thời bình. Để có sự so sánh và làm nổi bật sự khác biệt giữa hai đoàn quân, trong bài Văn Minh Đàng Trong, chúng tôi miêu tả về bối cảnh sinh hoạt của khu vực Đông Nam Á, sau hơn hai trăm năm chia cắt đã hình thành một quốc gia hoàn toàn khác hẳn với Đàng Ngoài về mọi mặt. Chính sự xa lạ với văn minh Đàng Trong - còn chịu ảnh hưởng nhiều của văn minh Ấn Hồi - đã tạo sự bất ngờ cho đối phương vì những gì quân Thanh biết được về nước ta, chỉ hoàn toàn dựa trên hiểu biết của họ về nước An Nam, tức miền Bắc với những qui chế và tập quán gần như một nước Tàu thu nhỏ. Sự hiểu biết của họ về Đàng Trong chỉ qua triều đình chúa Nguyễn, cũng lại là một tiểu long khác, một thứ thái thú đối với dân chúng miền Nam. Trong địa bàn rộng lớn của Nam Á, cư dân không phải là một chủng tộc thuần nhất mà là một khu vực rất co dãn, rất linh động với hàng chục sắc tộc khác nhau, mỗi sắc tộc có một truyền thống và tập quán, được tập hợp trong một hoàn cảnh đặc biệt. Một điều đáng cho chúng ta quan tâm là miền Nam Việt Nam không phải là một vùng hoang địa ít dân cư, mới được khai phá như nhiều lục địa khác ở thế kỷ 17, 18. Việc bành trướng của dân tộc Việt Nam - nói đúng ra là của người Kinh từ châu thổ sông Hồng tiến xuống phương Nam - chỉ là sự bao trùm một nền văn minh này lên những nền văn minh khác. Người Kinh dần dần lấn chiếm các vùng đồng bằng dọc theo duyên hải, đẩy các dân tộc bản địa lên cao nguyên và làm chựng lại sinh hoạt thương mại mặt biển vốn dĩ là một phần quan trọng của đời sống. Trên một qui mô nào đó, người Việt miền Bắc còn giữ tinh thần nông dân gắn bó với ruộng vườn nên đã tận thu bình nguyên, chia núi rừng, đồng bằng và biển cả ra ba khu vực biệt lập, liên hệ rời rạc. Sự bòn rút thiên nhiên trở nên gắt gao hơn nên sớm muộn rồi cũng đưa đến kết quả đồng qui ư tận.Tiến trình khai thác đó vẫn tiếp tục, khi mạnh khi yếu nhưng càng lúc người ta càng ít gắn bó với khu vực dung thân hàng nghìn năm qua. Chế độ phong kiến, chế độ thực dân, chiến tranh và các chính thể độc tài chỉ càng lúc càng làm gia tốc tiến trình tự huỷ. Chính vì ba thế lực đó trung hoà và hoá giải lẫn nhau nên người ta có cảm tưởng trong nhiều năm, trái tim lịch sử bị ngừng đập. Tuy nhiên, đó chỉ là một giấc đông miên mà đôi khi vì một ngẫu nhiên nào đó, một tổng hợp dù vội vã và khiên cưỡng của cả ba khu vực vẫn tạo được những thành tích đáng kể. Đặt vị trí của Việt Nam trong khung cảnh vỡ hạt của cuối thế kỷ 18, với rất nhiều pha trộn khác nhau - văn minh bản địa, Bà La Môn, Hồi giáo, Khổng, Lão, Phật rồi sau đó là văn minh Tây phương theo chân các nhà truyền giáo và thương nhân - hoà quyện với nhau trở thành một nếp sống đặc thù. Cái lò luyện kim đó, với tác động từ phương Bắc tràn xuống, từ phương Tây lan qua, từ miền Nam đi lên, từ biển Đông ập tới, trong một thời điểm nhất định đã đủ mạnh để làm thay đổi cả cuộc diện. Trận đánh năm Kỷ Dậu vì thế phải được xét qua một lăng kính mới - một bên là thiên triều với đủ thứ lễ nghi tập tục, nhiều hoa quyền, ít thực dụng, và một bên là thành phần đa chủng, sống gần với bản năng trong những điều kiện sinh hoạt giảm thiểu đến mức không sao đơn giản hơn được nữa. Sự tương phản mãnh liệt đó một khi được bổ sung bằng kỹ thuật Tây phương - mà hoàn cảnh địa lý chính trị khá độc đáo Đàng Trong đã tiếp nhận được - chính là yếu tố then chốt tạo nên chiến thắng. Trong khi Bắc quân là một đội quân chính qui tập trung vào chiến thuật duy nhất là giữ thành, chiếm đất theo sở trường của người Trung Hoa thì Nam quân lại bao gồm ba mũi nhọn bao gồm ba sở trường khác nhau được vận dụng cùng một lúc. Miền núi rừng tây nguyên với đội binh Thượng có tài xuyên sơn đem theo một đàn voi rừng từ mạn Lào đổ sang đã tạo cho quân Thanh sự kinh hoàng. Cánh quân từ biển kéo vào phần lớn là đám du thương được Nguyễn Huệ thu dụng để thành lực lượng thuỷ quân, quen thuộc với khu vực biển vùng vịnh Bắc Việt vừa tập kích ngang hông quân Thanh, vừa chặn đường rút lui, cắt đứt hệ thống thông tin và tiếp liệu. Bộ binh do chính vua Quang Trung chỉ huy từ Phú Xuân kéo ra, kết hợp với quân ở miền Bắc quen thuộc địa thế tràn ngập trận địa theo chiến thuật biển người, đổ xuống địch quân như một đợt sóng thần từ xa ập tới. Sau chiến thắng, nhiều huyền thoại được tô vẽ, phao truyền về quân Tây Sơn. Một câu hỏi thường được nêu ra là làm thế nào để Nguyễn Huệ có thể điều binh thần tốc như thế? Nhiều phương pháp đã được đưa ra để giải thích bao gồm cả phương tiện di chuyển (võng, thuyền, voi, ngựa ...) lẫn tính toán thời gian (đại quân tiến luôn một mạch không nghỉ từ Phú Xuân ra Thăng Long trong khoảng từ 20 đến 40 ngày). Thế nhưng những giải thích đó đều có những điểm gượng gạo không thực tế. Một điểm quan trọng là muốn đi nhanh và đồng bộ thì chỉ có thể áp dụng vào những binh đội với số lượng nhỏ vì theo thời gian khoảng cách giữa người đi đầu và người đi cuối sẽ càng lúc càng xa. Ngoài ra dù hình thức nào, đi bộ, đi thuyền hay đi ngựa, đi võng thì vẫn có những giới hạn nhất định về tốc độ, về sự chịu đựng ... không thể vượt qua. Thực ra, điều mà người ta cho rằng thần tốc kia không ở vấn đề di chuyển mà làm sao khéo léo điều động để ba cánh quân cùng xuất hiện kịp thời, vừa làm tăng sự cộng hưởng của sức mạnh, vừa khiến cho đối phương tưởng như một phép lạ nên kinh hoàng tan vỡ. Quân Tây Sơn cũng không phải là một binh đội duy nhất từ trong Nam kéo ra mà là nhiều đơn vị từ nhiều địa phương được các tướng lãnh chuẩn bị cùng di chuyển tới khu vực tập kết để tham gia chiến dịch. Nguyễn Huệ chỉ chỉ huy một số khinh binh tương đối nhỏ và nhẹ từ Phú Xuân. Binh lính thời đó phần lớn thuộc dạng dân quân, thời bình sống lẫn với gia đình, làng xã của mình, chỉ điều động khi hữu sự (tương tự như những công trình thuỷ lợi hay công tác cộng đồng trong các chế độ toàn trị, lương thực và trang bị đều do dân chúng tự túc), là phương pháp quản trị just-in-time trong quân sự, cấp chỉ huy định mục tiêu và thời hạn rồi để cho cấp dưới tự lo liệu thi hành. Chúng ta có thể hình dung trục lộ tiến quân của vua Quang Trung như một đội chèo thuyền mà tất cả đều hành động nhịp nhàng cùng một lượt, một con sông được nhiều nguồn chảy tới để biến thành một cơn lũ mỗi lúc một dâng cao. Cũng tương tự, lời khẳng định sẽ vào thành Thăng Long trong ngày đầu tháng Giêng năm Kỷ Dậu - nếu quả thực có - cũng là một nhu cầu bắt buộc, là phương thức tìm sự sống trong cái chết, không cách nào khác hơn. Nói theo ngôn ngữ mới, vua Quang Trung phải sử dụng chiến thuật bôn tập từ Nghệ An ra Bắc chính vì Nam quân không có một hệ thống đài trạm để cung ứng quân lương như quân Thanh nên mỗi người phải tự mang theo thực phẩm cho chính mình -theo tính toán cơ bản về tiếp liệu thì một cá nhân chỉ có thể mang được từ 5 đến 10 ngày lương là tối đa. Từ Ninh Bình về Thăng Long, trong khả năng cơ hữu, vua Quang Trung thấy rằng ngày mồng 7 tháng Giêng là hạn định cuối cùng, phải đạt được bằng bất cứ giá nào chứ chẳng phải do ai cố vấn, cũng không mang tính dự ngôn, tiên tri như người ta thường chép. Viết về cuộc chiến Việt - Thanh chúng tôi muốn tìm giải thích cho một nghi vấn lịch sử, so sánh ưu, khuyết điểm của một đội quân chính qui với đầy đủ nghi thức và một đội quân còn mang tính tự phát, được tập trung rất nhanh theo nhiệm vụ và nhu cầu rồi sau đó lại tan biến vào đời sống bình thường, không lương, không bổng, không tử tuất. Hình thức đó là một truyền thống lâu đời của vùng Đông Nam Á, tuy đạt được một số thắng lợi nhất định nhưng cũng đưa tới những mất quân bình thời hậu chiến, khi chuyển từ đấu tranh giành quyền lực sang công tác khôi phục kinh tế và ổn định xã hội. TÌNH HÌNH TỔNG QUÁT Khi ra Bắc trừ Vũ Văn Nhậm, Nguyễn Huệ đã không dấu diếm tham vọng lên làm vua thay nhà Lê. Dự tính đó một phần vì ông cảm thấy mình đã đủ lông đủ cánh không muốn ở dưới quyền Nguyễn Nhạc sau khi hai anh em đã có những xung đột trầm trọng không thể hàn gắn được. Nguyễn Nhạc là vua Thái Đức thì ông cũng phải có một danh vị tương đương. Nguyễn Huệ nay làm chủ cả xứ Bắc Hà vào đến Quảng Nam, so với lãnh thổ của anh ông còn to lớn hơn nhiều và việc xưng đế cũng không có gì trái đạo. Giữa ông và nhà Lê chẳng có ràng buộc nào ngoài tình nghĩa với một người vợ lẽ là một nàng công chúa. Một số quan lại nhà Lê ủng hộ chủ trương này, điển hình là Ngô Thì Nhậm và vài đồng liêu, mặc dù phần đông chống đối ngấm ngầm hay công khai vì chính sách cai trị hà khắc của quân Tây Sơn và lòng đố kỵ không muốn những người từ Nam Hà ra làm chủ đất nước. Theo tài liệu của các giáo sĩ tại miền Bắc lúc đó, Nguyễn Huệ khi ra Bắc lần thứ hai đã công khai đưa ra một đạo dụ hỏi ý kiến toàn thể dân chúng Bắc Hà (không phân biệt giai cấp, phẩm tước và địa vị) xem họ thích sống dưới chế độ nào: bị một ông hoàng huyết thống nhà Lê cai trị (ông giả vờ không nhắc đến tên Chiêu Thống) hay khẩn cầu ông ở lại điều khiển quốc gia để được hưởng một sự thái bình hoàn toàn và vĩnh cửu, dưới sự bảo hộ giúp đỡ của ông. Tổng hợp nhiều tài liệu khác nhau, kể cả thư từ giao thiệp với Nguyễn Thiếp và các bài biểu suy tôn của quan lại nhà Lê (do Ngô Thì Nhậm soạn), chúng ta có thể xác định được rằng Nguyễn Huệ không dấu diếm tham vọng nên đã chuẩn bị để thiên đô vào Nghệ An vì nơi đây ở vị trí thuận tiện hơn cả để liên lạc với toàn thể khu vực ông đang kiểm soát, nhất là có một cửa ngõ thông qua Thượng Lào và một cửa biển để buôn bán với các quốc gia khác. TỔ CHỨC CHÍNH QUYỀN Điều đáng tiếc là triều đại Tây Sơn quá ngắn ngủi, phần lớn các tài liệu chép về giai đoạn này không còn nữa, hoặc chỉ còn những mảnh vụn rời rạc khiến cho nhiều câu hỏi không có trả lời. Để hình dung được cuộc chiến Việt - Thanh đầu năm Kỷ Dậu, chúng ta không thể không xét qua tình hình bạn, ít nhất cũng trên một mô hình tổng quát về tổ chức hành chánh và quân sự, lực lượng và tiềm năng, phương hướng chung của thời đại và trình độ phát triển về kỹ thuật quân sự để có một lượng giá giữa hai bên ngõ hầu hiểu được thắng lợi của quân Nam mà không rơi vào những nhận định chủ quan. Chúng ta cũng không thể bỏ qua những bước căn bản mà Nguyễn Huệ dự tính, trong đó hai đề mục lớn cần đào sâu là chính sách thu dụng thành phần thương nhân mặt biển để kiểm soát trục lộ hàng hải đi từ eo biển Malacca lên đến Nam Trung Hoa và nhu cầu bành trướng sang phía Tây để thực hiện mục tiêu hàng phục Tiêm La mở rộng lãnh thổ, vừa tiêu diệt Nguyễn Ánh để trừ nốt mầm hoạ trong gan ruột vừa tiếp thu luôn vương quốc nhỏ bé và yếu đuối của ông anh cả ở Qui Nhơn. Chúng ta sẽ đào sâu hơn về hai kế hoạch này trong một dịp khác. LÃNH THỔ Vương quốc mà Nguyễn Huệ thành lập (hay có ảnh hưởng) bao gồm những khu vực nào? Ở thế kỷ 18, việc phân định ranh giới quốc gia còn rất mờ mịt, chúng ta chỉ có thể tìm được đại khái địa bàn của ông gồm cả lãnh thổ hành chánh và khu vực ảnh hưởng là những nơi khi cần ông có thể trưng dụng tài nguyên hay nhân lực. Quan niệm rạch ròi về lãnh thổ mà chúng ta hiểu ngày hôm nay chắc chắn không thể áp dụng vào thời kỳ này. Trước đây khu vực phía tây lãnh thổ Bắc Hà vẫn bị coi như một vùng xa xôi ít liên quan đến nước ta, có lẽ vì sự khác biệt về văn hoá và chủng tộc. Tuy nhiên, khi được chia phần đất từ Phú Xuân trở ra - nhất là khi làm chủ cả Nghệ An là phần đất nhà Lê nhường cho ông khi có công ra bắc dẹp họ Trịnh - Nguyễn Huệ đã thấy tầm quan trọng của những vương quốc phụ cận suốt một dải đất rộng từ bắc chí nam, về kinh tế cũng như về quân sự. Theo các tài liệu khám phá được ở châu Qui Hợp, tỉnh Nghệ An năm 1974 trong từ đường quận công Tran Phuc Hoan thì ngay từ tháng 9 năm 1787 (tháng 8 năm Đinh Mùi, Thái Đức thứ 10) tức là ngay những ngày đầu khi đất Nghệ An mới thuộc quyền kiểm soát của Nguyễn Huệ, quan trấn nhậm huyện Hương Sơn đã ra lệnh cho châu Quy Hợp phải nới lỏng giao thương và bãi bỏ thuế đánh vào nhà buôn hay lúa gạo thường qua lại vùng này. Trước đây, triều Lê Trịnh, các thông lộ qua Ai Lao đều bị kiểm soát chặt chẽ nên việc thương mại với các lân bang hầu như không có gì cả, ngoài việc thu thuế một số sản vật trao đổi giữa các dân tộc thiểu số. Cũng theo tài liệu này, Nguyễn Huệ đã thực hiện được một cải cách quan trọng mà trước nay chưa từng có, đó là biến khu vực này thành một vùng tự do giao thương để phát triển trao đổi song phương giữa nước ta có ưu thế trực tiếp với biển cả còn Ai Lao là đầu mối của mạng lưới buôn bán với khắp các khu vực nội địa lên đến tận Bắc Ấn Độ và Nam Trung Hoa. Kiểm soát được hệ thống buôn bán này, ông đã mở ra một đầu cầu mới thay thế cho con đường trước đây thương nhân vẫn sử dụng dọc theo khu vực Trường Sơn và đường thuỷ lộ xuống Cao Miên để từ đó thông ra biển. Điều này cũng nói lên phần nào sự tương đồng, tương hợp của lực lượng Tây Sơn với các sắc dân sinh sống tại Ai Lao, Bắc Thái và giải thích được một số tập quán tuy quen thuộc với các dân tộc nằm sâu trong nội địa nhưng lại xa lạ với người Kinh. Việc mở rộng giao lưu đó đã khiến cho những tiểu quốc phía tây đều có ý ngả theo vua Quang Trung và mấy năm sau đã viết thư nhờ Đại Việt giúp họ thoát khỏi sự áp bức của Xiêm La mà lâu nay họ phải triều cống. Chính đây là một điểm mấu chốt để Nguyễn Huệ có thể chuyển quân ra miền Bắc mà không cần phải đi theo những trục lộ mà chúa Trịnh hay chúa Nguyễn hằng quen thuộc. Vì kiểm soát một khu vực tương đối rộng lớn (suốt từ miền Bắc vào đến Quảng Nam và có lẽ toàn bộ khu vực Thượng và Trung Lào ngày nay) Nguyễn Huệ có nhu cầu thiết lập nhiều trung tâm hành chánh khác nhau để tiện việc cai trị và điều động. Ông chọn hai vị trí chiến lược tương đối quan trọng với những đặc điểm nổi bật về giao thương là Nghệ An và Phú Xuân để xây dựng cơ sở . Riêng Nghệ An, ông coi nơi đây là Trung Đô và cũng là địa điểm lui về một khi bị tấn công từ hai đầu. Chúng ta cũng không thể bỏ qua giả thuyết ông muốn lên ngôi ngay tại kinh đô mới nên đã gấp rút hối thúc Nguyễn Thiếp đi coi đất xây cung điện và chuyển nhiều nhân công, vật liệu từ Bắc Hà vào Thanh Nghệ. TÀI CHÁNH Không rõ các thừa sai ngoại quốc tường thuật về chính sách tận thu tài sản và lương thực Bắc Hà chính xác đến mực nào nhưng chủ trương tất cả cho chiến tranh của Nguyễn Huệ là điều cần thiết để nếu không sử dụng được thì cũng không để cho đối phương khai thác. Ngay lần đầu ra Bắc, Nguyễn Huệ đã thu góp được rất nhiều của cải của chúa Trịnh đem về Nam, không chia lại cho Nguyễn Nhạc nên xảy ra xung đột, đưa đến cuộc chiến mà người ta gọi là nồi da xáo thịt. Khi ra Bắc lần thứ hai, quan lại nhà Lê chỉ có một số ít ủng hộ ông, đa số không tán thành những bài biểu suy tôn của Ngô Thì Nhậm và lãnh đạm đối với cuộc trưng cầu ý kiến một cách lộ liễu, ông đành tiến hành một kế hoạch khá cực đoan, vừa do chiến lược đấu tranh, vừa muốn đập tan nhuệ khí của xứ Bắc Hà, nhân cơ hội tận thu tiền bạc thành phần có máu mặt, vét cho đến người lính cuối cùng và đưa hết vật liệu, thợ thuyền vào xây tân đô: Ông lợi dụng một vị quan Trung Hoa (?) tên là Thiểm Bảy, con rể vua Cảnh Hưng như ông tức là anh (hay em) cột chèo bằng cách bảo vị này kê khai những tên đại thương gia giầu có và những tư nhân có nhiều tiền để ông xua lính vào cướp. Cuối cùng ông kiếm chuyện với tên đồng loã ti tiện này (tức vị quan Tàu). Ông cho tra tấn thật dã man tên đó cùng với vợ hắn để ép chúng làm tờ kê khai đích xác của cải của chúng. Ông đã thành công trong việc chiếm đoạt tài sản kếch xù của chúng ... Những kế hoạch kinh tài được thực hiện gấp rút chắc hẳn do nhiều nguyên nhân, vì tình hình nhiều mặt sôi động phải đối phó cũng có mà vì nhu cầu cũng có. Người ta còn cho rằng ông phẫn nộ vì một số tướng lãnh không thành công trong việc đánh dẹp tàn quân nhà Lê ở miền thượng du nên khắt khe cả với gia đình bên vợ, tức Ngọc Hân công chúa:...bà goá phụ Cảnh Hưng, mẹ vợ ông có lần xin ông tha cho các vị quan Bắc Kỳ, đặc biệt là cho Đốc Chiên. Người ta đồn rằng bà có cho Đốc Chiên 100 thoi (hay đỉnh) vàng để ông ta dùng vào việc mua chuộc các quan lại, bảo tồn cái đầu ông. Nhưng vì sợ hãi trước sự phẫn nộ của con rể, bà đã bỏ trốn. Bắc vương lập tức cho tịch thu đồ đạc và tài sản của bà công chúa Bắc Kỳ (tức là bà Hân) vợ ông bị đánh hai mươi roi theo lệnh ông. Hình như bà này đã oán trách chồng bà vì sự ngược đãi đối với mẹ bà. Khi mẹ vợ ông bị điệu về triều đình, ông đã trách mắng bà thậm tệ vì mối cảm tình của bà đối với Đốc Chiên. Số vàng do bà cấp cho Đốc Chiên để chạy tội phải vào tay ông. Ông còn cho lấy cung của Đốc Chiên, vị tướng đáng thương này đã bị đóng gông gần một tháng nay. Rồi ông cho đánh vị tướng này bốn mươi trượng vì tội từ chối, không chịu khai chỗ vua Chiêu Thống ẩn trốn. Cuối cùng ông ra lệnh xử trảm vị tướng này ngày một tháng Sáu. Chúng ta cũng hiểu rằng việc tích luỹ tài sản chính vì nhu cầu quân sự, bao gồm cả chi phí về tân trang vũ khí (phải mua những súng ống, đạn dược mới mẻ hơn của Tây Phương) và lương thực cho quân đội, một vấn đề sinh tử vì ông đã bị cắt đứt con đường từ Bắc và Nam nên chỉ có thể dùng thuyền để mua hoặc cướp gạo từ xứ Đồng Nai. Chỉ khổ cho dân miền Bắc khi Nguyễn Huệ bắt nộp ngay lập tức và cùng một lúc các thứ thuế được trả làm hai kỳ trước kia, các thứ thuế gạo tháng Ba và tháng Mười, tất cả các thứ thuế khác mà chưa được trả đầy đủ; không ai được than phiền hay bầy tỏ ý kiến về việc đó. Các xã trưởng và phú hộ (hào mục) nào không tuân lệnh ngay sẽ bị đánh một trăm trượng hoặc sẽ bị xử tử tuỳ theo họ phạm trọng tội hay khinh tội. Chiến thuật mà nhiều người vẫn ca tụng là thần tốc cũng là một phương thức để giảm bớt số lượng binh sĩ thường trực phải nuôi ăn càng sớm càng tốt. Chúng ta cũng không lấy làm lạ sau chiến thắng tại Thăng Long, Nguyễn Huệ đã giải ngũ tại chỗ rất đông binh sĩ (phần lớn là tân quân mới tòng chinh ở Thanh Nghệ và trên đường ra Bắc). Một số đông dân chúng từ Thanh Hoá, Nghệ An theo ra không còn đường trở về nên đã lập nghiệp tại các vùng đất tân bồi ở duyên hải. XÂY DỰNG TÂN ĐÔ Việc Nguyễn Huệ chọn Nghệ An làm kinh đô có một ý nghĩa chiến lược rất quan trọng, không những thuận tiện cho việc rút lui và chống giữ mà còn chuẩn bị cả những kế hoạch bành trướng sức mạnh ra toàn thể khu vực. Một khi Thăng Long từ một thủ phủ chính trị, văn hoá, kinh tế, quân sự ... hạ xuống hàng cố đô, vai trò của kinh thành gần như mất hẳn. Việc thiên đô đó chắc chắn ảnh hưởng rất mạnh đến tâm tình giới sĩ phu Bắc Hà nên trong giai đoạn này lòng hoài vọng tiền triều trở thành phổ biến mặc dù trong hơn 200 qua, vua Lê chỉ là hư vị và miền Bắc cũng không tạo được thành quả nào nổi bật. Tâm tình hoài vọng đó được lập lại trong lịch lịch sử mỗi khi thay đổi một triều đại ảnh hưởng không ít tới tình hình chính trị kéo dài mãi về sau. Theo các giáo sĩ thì: ... Trong khi chờ đợi (dân chúng bắt Lê Duy Kỳ nạp cho ông), vì Bắc vương sắp phải lên đường vào Nam, ông nhất định cho phá huỷ thủ đô Bắc Kỳ, gọi là Kẻ Chợ, Kinh Đô hay Kinh Ki (Kỳ) và xây lại tại xứ Nghệ An một hoàng thành mới gần quốc gia nhỏ bé của ông (Phú Xuân) và gần Nam Kỳ Thượng, ở khoảng giữa hai vương quốc. Ông liền cấp tốc cho thực hiện kế hoạch này. Trước hết, ông cho phá tất cả các biệt thự của các Chúa cũ và của những người chuyên chế biện sự nhà Trịnh ở trong hoàng thành và cho chất lên thuyền những vật liệu, đồ đạc quí nhất và tài sản cùng với một số lớn gạo thu nhặt được để mang tới chỗ được qui định là nơi xây cất thành phố tương lai gọi là Phủ Thạnh (Thanh?) hay Thành Rum (?). Ông cũng không bỏ sót các dinh vua Chiêu Thống và cung điện các vua nhà Lê (ông phá cho tan hết). Ông cho lấy đi tất cả những thứ ông thích, ngay cả đá lát nữa (theo lời đồn) ... Ngoài tài vật, Nguyễn Huệ cũng tận dụng nhân lực của Bắc Hà để xây dựng kinh đô mới. Các giáo sĩ cho biết ông tuyển chọn rất nhiều thợ và nghệ sĩ đủ loại để mang theo dùng vào việc xây cất tân đô và mỗi phường thợ của miền Bắc phải cung cấp ít nhất là mười lăm người.Điều này cho ta thấy Nguyễn Huệ đã tiến hành kế hoạch vườn không nhà trống ngay từ trước khi địch đến nhưng cũng có thể nhằm triệt tiêu mọi mầm mống chống đối của miền Bắc. Việc đó cũng phần nào giải thích tại sao một vương quốc tương đối qui mô và có một lịch sử lâu đời như Bắc Hà lại gần như thụ động đối với những biến chuyển, không thấy một phản ứng nào có thể coi là đáng kể. Nguyễn Huệ chỉ thay đổi thái độ sau khi thâu tóm quyền lực lên làm hoàng đế một cách danh chính ngôn thuận và miền Bắc bây giờ trở thành một hậu cần quan trọng cho chính quyền. Vô hình chung đất Thanh Nghệ trở thành một địa điểm dưỡng quân và tập kết khi cần thiết, mặc nhiên coi như thủ đô quân sự và chính trị của vương quốc mặc dầu ông và bộ tham mưu vẫn còn đóng ở Phú Xuân vì tình hình chưa hoàn toàn yên ổn và Nguyễn Nhạc cũng có thể phản công để chiếm lại Quảng Nam khi có cơ hội. Theo thư của linh mục người Bắc Thomas Dien đề ngày 18/12/1788 thì vào cuối tháng Ba (năm 1788) khi Bắc vương (Nguyễn Huệ) đã thắng hai, ba trận quân đội của Tiếm vương Nhạc được cử tới đánh ông để trả thù việc ông làm cho anh ông mất thể diện năm 1787 đủ biết xung đột của hai anh em vẫn tồn tại ngay cả sau khi giảng hoà trong trận Qui Nhơn và Nguyễn Huệ vẫn phải đề phòng không phải chỉ Nguyễn Ánh mà cả Nguyễn Nhạc ở mặt nam. LỰC LƯỢNG QUÂN SỰ Quân Tây Sơn mà Nguyễn Huệ chỉ huy có một số đặc tính đã ảnh hưởng đến chiến thuật, chiến lược của ông mà chúng ta cần nghiên cứu:Quân Tây Sơn sử dụng trong trận chiến Việt Thanh bao gồm nhiều thành phần:oThân binh Thuận Quảng là quân đội ông mang từ miền Nam đi raoBinh sĩ ra từ trước dưới quyền chỉ huy của Ngô Văn Sở, Phan Văn Lân ...oTân quân dân chúng bị cưỡng bách tòng chinh tại các làng mạc ông đi qua hay do các tướng lãnh đã tuyển mộoCác lực lượng phụ thuộc vào ông bao gồm các toán quân người thiểu số ở phía tây và các toán dân chài, du thương, hải phỉ ... ở biển đông Chính vì gia nhập hàng ngũ vào nhiều thời điểm khác nhau, tại nhiều địa phương nên tổ chức và trang bị cũng thay đổi không đồng nhất. Tuy nhiên để bảo đảm sự có mặt của họ và vận dụng tối đa lực lượng trong chiến đấu, tướng lãnh Tây Sơn đã áp dụng một số biện pháp nghiêm nhặt: oKỷ luật thép trong phương thức tuyển mộ và trừng phạtoLương thực tối thiểu, do cá nhân tự mang theo hay do từng tổ nhỏ đảm trách để có thể di hành nhanh mà lại không thể bỏ trốn, lệ thuộc hoàn toàn vào đoàn thể, không tồn tại được nếu sống riêng rẽoĐi theo đường núi để giới hạn tối đa tiếp xúc với quần chúng vừa bảo toàn bí mật vừa không tạo những xáo trộn một khi binh đội đi ngang quaoChia thành nhiều toán nhỏ riêng rẽ chỉ tập trung ở những điểm nhất địnhoKhông đóng quân tại đâu một thời gian dài để khỏi tạo ra những nhu cầu thực tế như buôn bán, liên hệ trai gái, trộm cắp và tiết lộ tin tức quân sự Để bù lại số binh sĩ tổn thất trong chiến tranh, nhất là một số đông đi theo Nguyễn Nhạc nên Nguyễn Huệ đã tiến hành một chính sách cưỡng bách tòng quân đến mức tối đa và đây cũng là một trong những lý do miền Bắc lâm vào cảnh đói kém liên tiếp trong nhiều năm. Những giáo sĩ có mặt tại miền Bắc đã ghi nhận là chừng một tháng nay (cuối năm 1787), một vị tướng của Tân Attila (tức Nguyễn Huệ) tên là Vach Quich (?) đã trở lại xứ Nghệ mộ rất nhiều lính và bắt dân chúng cung cấp một số gạo khá lớn. Với những hành động tối dã man, tên ác quỉ đó thường hay xẻo tai, lột da mặt từ trán cho tới miệng, đánh nhừ tử cho đến chết những viên xã trưởng hay những người đại diện cho các làng xã không tuân lệnh hắn ngay. Nhu cầu chiến tranh khiến cho Nguyễn Huệ không còn nhiều chọn lựa và mục đích của việc tuyển mộ dân quân Bắc Kinh là để thay thế các lính cũ của bạo quân Phú Xuân (Nguyễn Huệ) ... vì đội ngũ đã bỏ rơi ông để theo Nhạc, trong hoặc sau thời kỳ chiến tranh giữa ông (Nguyễn Huệ) và tiếm vương (Nguyễn Nhạc) (khiến) ông bị lâm vào tình trạng phải thu nhập trên lãnh thổ nhỏ bé của ông những thành phần thuộc giai cấp hạ lưu, những tay anh chị lưu manh, nông dân và cấp cho họ khí giới. Việc tổ chức quân đội cũng được thay đổi nhiều lần, ít nhất cũng từ một đội quân tự phát biến thành một phần bộ của cơ cấu hành chánh. Việc Nguyễn Huệ muốn tách ra thành một vương quốc riêng cho thấy ông đã phải giải quyết những vấn đề của quân sĩ mà trước đây dường như ông không quan tâm lắm. Tiến bộ đó phần nào có thể ông học hỏi được từ chính những người mà ông đã đánh bại như triều đình chúa Nguyễn ở phương nam, chúa Trịnh và cơ cấu quân chủ ở phương bắc. Tiếc rằng chúng tôi không có được bản chính bằng Hán Văn của tờ chiếu gửi cho Ngô Văn Sở và quan binh Bắc Hà nhưng xuyên qua bản dịch từ tiếng Pháp (do các giáo sĩ ghi nhận) của tác giả Đặng Phương Nghi chúng ta cũng có thể phần nào nắm được tinh thần đó:Bởi sắc lệnh này ta cho các tướng Đại Tư Mã, Đại Đốc (tức Ngô Văn Sở và Phan Văn Lân) và các sĩ quan khác biết rằng từ trước tới nay các vua chúa đều lấy luật pháp để cai trị thần dân và duy trì hoà bình, nên ta cũng noi gương các vị tiền bối mà đánh dấu ngày khởi đầu triều đại ta bằng cách soạn ra một bộ luật để dân chúng sống trên đất đai ta nghiêm nhặt tuân theo. Vì thế ta đã giao cho các quan tư pháp và tham chính viện nhiệm vụ hoàn tất các tác phẩm đó trong một, hai tháng. Trong khi chờ đợi ta ban bố vài pháp quy yêu cầu mọi người và mỗi các ngươi đứng đắn thi hành. Nội dung điều lệ đó như sau: 1.Nếu một sĩ quan hay binh lính nào phạm tội gì, các quan văn võ sẽ họp lại để xử họ và nếu họ đáng bị xử tử họ sẽ bị kết án tử hình.2.Song le trong thời chiến tranh, mỗi lần một vị chỉ huy sai bộ hạ mình đi đánh địch, bộ hạ đó phải tuyệt đối tuân theo, người nào tử trận một cách can đảm sẽ được vẻ vang. Trái lại ai vì sợ chết mà bỏ trốn sẽ bị sỉ nhục. Bởi vậy ta cho phép xử tử tức thì những kẻ trốn bổn phận cũng như những kẻ cho địch có thì giờ dưỡng sức lại và tấn công vì hèn nhát hay vì chậm chạp; sau rồi các tướng lãnh phải báo cáo hành động của họ trong trường hợp đó.3.Khi chiến tranh chấm dứt và khi quân đội trở về kinh đô và được trả lại cho chính quyền, không một quan chỉ huy nào được tự tiện xử tử một người ngang quyền hay ngang chức và ai mà vi phạm luật này sẽ không có hi vọng được khoan hồng.4.Mỗi lần xảy ra chuyện gì liên quan đến quốc gia hay công ích, mọi người đều phải lưu ý ngay đến việc đó kẻo một sự chậm trễ nhỏ nhặt cũng có thể gây trở ngại cho công việc. Thời bình, sự mau lẹ đó cũng cần thiết rồi, huống chi tại Bắc Kỳ nơi cuộc chiến càng ngày càng ác liệt, một cuộc chiến mà các ông phải coi như việc trọng yếu bởi vì mỗi giây phút có thể mang lại nhiều thay đổi bất ngờ liên tiếp theo nhau như gió, chớp hay như hơi và những biến chuyển đó lúc thì thuận, lúc thì nghịch thành thử không thể căn cứ trên cái gì chắc chắn được. Bởi vậy mỗi khi nhu cầu quốc gia hay tình hình chiến tranh bắt phải họp để thảo luận về những việc phải làm và mỗi khi ngày giờ họp được ấn định, các quan văn võ sẽ phải họp ngay lập tức vào ngày giờ đó để bàn bạc và quyết định với nhau. Nếu bất đồ có người vì sơ xuất mà quên tới nơi họp đúng giờ, ta cho phép Tư Mã và Đại Đô Đốc phạt họ tuỳ theo lỗi nặng hay nhẹ.5.Nếu mỗi khi thuộc hạ quan chỉ huy chi đội hay thuộc hạ của ông đi đuổi bắt kẻ gian, đáng lẽ bảo vệ và che chở dân vô tội và hiền lành họ lại cưỡng đoạt của cải của dân chúng đáng thương sẽ đau khổ và thất vọng, vì họ phải chịu nhiều tai vạ hơn dưới thời ác quỉ Nhậm hay Tiết chế. Họ cư xử như vậy thì làm sao dân chúng yên lành được? Và làm sao gọi hành động đó là giải phóng dân chúng khỏi áp bức và làm sao phạt thủ phạm cho được? Vậy ta ra lệnh cho các sĩ quan phải công bố trong trung đội hay binh đoàn mình điều nghiêm cấm, không được lấy bất cứ vật gì của dân dù là một ngọn cỏ, như ta không ngớt tuyên cáo trước đây. Các sĩ quan sẽ chắc chắn làm vừa lòng ta và đúng theo tình ý ta nếu hết sức thi hành điều nghiêm cấm đó. Ai cư xử như vậy có thể tin rằng sau khi chia sẻ cùng ta những nỗi khổ nhọc và những mối hiểm nghèo của thời chiến này, họ cũng sẽ chia sẻ thanh danh và hưởng thú vui thời bình cùng ta. Vả lại nữa, không ai có quyền dựa vào sự vắng mặt hay sự xa cách của ta để phiền nhiễu cướp bóc dân chúng và uy hiếp đàn bà con gái. Chỉ khi nào ngưng và dẹp được những bạo hành đó, họ mới có thể tự phụ giữ nổi chức vụ và bảo đảm an ninh cho cá nhân và gia đình họ, bằng không, đừng mong gì ta dung thứ họ. Đó là những điều ta muốn các ngươi phải biết.Ngày 3 tháng Mười [âm lịch] năm Thái Đức (Tiếm vương Nhạc) thứ 11. BỘ BINH Theo những bức thư của các giáo sĩ đạo Thiên Chúa đã chứng kiến thì những đội quân của Nguyễn Huệ được tuyển mộ rất gấp rút. Hồi năm trước, Giáo sĩ Le Roy đã tả đạo quân Quang Trung bao gồm cả người già lão, trẻ con trông giống một toán bệnh nhân ốm yếu hơn là một đoàn chiến binh. Một lá thư khác của giáo sĩ Longer (13-5-1787) thì viết là Người bạn đồng sự trẻ của chúng tôi bắt buộc phải chạy bởi vì người ta bắt tất cả mọi người phải đi đánh nhau từ 15 tuổi trở lên. Những người già, đàn bà góa, và con gái cũng bắt đi sửa cầu, đường sá . Không những thế ngay cả sư sãi cũng phải tòng quân và việc kiểm tra nhân số cũng rất nghiêm nhặt. Theo thư của La Bartette gửi cho Blandin ngày 25 tháng 6 năm 1786 thì: Họ đã phá hủy tất cả những giáo đường đẹp nhất ở đây, họ cũng phá hủy tất cả chùa chiền và bắt tất cả những nhà sư cầm vũ khí để ra trận. Do đó dẫu Nguyễn Huệ có thể tập trung được một số lượng binh sĩ đông đảo trong một thời gian ngắn ngủi nhưng hiển nhiên chỉ là một đoàn quân ô hợp. Vả lại việc tận dụng nhân lực như thế chắc chắn không thể biến họ thành một đoàn quân thiện chiến vì nhân số không chưa đủ mà đoàn quân còn nhiều vấn đề khác như huấn luyện, trang bị, y phục, thực phẩm, thuốc men ... nếu chỉ trông cậy vào dân chúng địa phương thì không thể nào cung ứng nổi. Ngoài ra trong nhiều năm chinh chiến liên miên, bao nhiêu trai tráng đã bị hết bên này đến bên kia bắt đi lính cả rồi, thành phần còn sót lại chắc chẳng được bao nhiêu. Mặc dù việc tận dụng nhân lực đưa vào quân ngũ vốn là thói thường của Nam Hà, chúng ta có thể ngờ rằng những dữ kiện mà nhiều người nhìn thấy - kể cả các tài liệu chép trong chính sử nước ta - chưa hẳn đã là sự thực hoặc nếu đúng như thế thì chỉ là hình ảnh mà Nguyễn Huệ muốn mọi người nhìn thấy chứ thực lực của ông không phải như vậy. Đó là một hình thức nghi binh để ông có thể mở một cuộc tấn công bất ngờ bằng những lực lượng tinh nhuệ theo đường rừng và đường biển mà địch không hay biết. Những toán quân xung hãm này phần lớn là thân binh của Nguyễn Huệ, gồm người Thượng và người Hoa, đánh cảm tử, lớp này chết, lớp khác xông lên. Nguyễn Huệ luôn luôn có lối đánh biển người như thế ở khắp mọi mặt trận, kể cả khi đem quân tấn công Nguyễn Nhạc ở Qui Nhơn. Chính vì thế ông thường bắt tất cả già trẻ lớn bé ra trận, có khi cả thành phần vị cập cách nghĩa là trẻ con. Với quan điểm phải giành chiến thắng bằng bất cứ giá nào, Nguyễn Huệ không ngần ngại đốt phá, tàn sát nếu gặp chống cự, để tiêu diệt cũng có mà thị uy cũng có. Nắm vững quan điểm kỷ luật là sức mạnh của quân đội, ông hết sức gắt gao trong việc điều quân và nổi tiếng là nghiêm minh. THƯỢNG BINH Khu vực Đông Nam Á vào cuối thế kỷ 18 không phải là những quốc gia có lãnh thổ hành chánh rõ rệt được qui định theo công pháp mà là những khu vực ảnh hưởng của từng dòng họ, khi mạnh thì bành trướng, khi yếu thì co cụm. Nằm giữa những khu vực đồng bằng dọc theo duyên hải nước ta và Xiêm La là một khu vực rừng núi rộng lớn, trong đó những dân tộc cao nguyên sống rải rác, du canh. Bên cạnh sinh hoạt của từng bộ lạc, khu vực này còn có một hệ thống sơn lộ chằng chịt mà chỉ dân bản xứ mới am tường. Nhiều đoàn thương nhân (caravan) đã sử dụng hệ thống giao thông này để đi buôn tới tận Miến Điện, Xiêm La và Nam Trung Hoa khiến cho sản phẩm từ vùng này có thể đem tới vùng khác. Những thương nhân đó rất đa dạng bao gồm người Trung Hoa, người Thái, người Shan (?), người Bhamo (ở Miến Điện). Mạng lưới buôn bán này quả là phức tạp hơn chúng ta tưởng. Chính anh em Nguyễn Nhạc cũng là những đầu nậu trong những đoàn buôn này, thông thạo đường sá, phong tục của vùng Tây nguyên và sử dụng nhiều kinh nghiệm bản thân vào những trận đánh về sau. Những toán thương nhân đó cũng quen thuộc với những loại bùa chú, thuốc men, chất kích thích mà dân tộc thiểu số thường dùng để chữa bệnh. Sử sách chép không đầy đủ nhưng nhà Tây Sơn chắc chắn sử dụng một lực lượng lớn những đồng bào thiểu số, không phải chỉ trong vùng Qui Nhơn mà gần như toàn cõi Tây Nguyên, kể cả Nam Lào và bắc Campuchia ngày nay . Căn cứ khởi nghĩa của họ nằm ở An Khê, thời đó gọi là đèo Mang (có nghĩa là cổng theo tiếng Bahnar). Vùng đất ở phía đông đèo Mang gọi là Tây Sơn hạ đạo, còn vùng phía tây trở lên chen lẫn rừng rậm núi cao gọi là Tây Sơn thượng đạo, một khu vực rộng đến hơn 1500 km2 và trở thành một căn cứ an toàn cho lực lượng ban đầu từ 1771 đến 1773. Khi làm chủ luôn cả miền Bắc, ảnh hưởng của Nguyễn Huệ bao trùm luôn cả vùng Thượng Lào và đã nhiều lần đem quân tiêu diệt các dư đảng của nhà Lê tại nơi đây. Con đường mòn này không chỉ là một trục lộ giao thông mà đối với anh em Tây Sơn, cả một khu vực phía Tây là một địa bàn chiến lược với những sắc dân người Thượng và hàng trăm, hàng ngàn con voi, lưu động tới những khu vực cần thiết. Cũng chính trục lộ này Chế Bồng Nga đã nhiều lần đem quân sang bên Lào vòng xuống Quảng Oai đánh úp Thăng Long. TƯỢNG BINH Một trong những binh đội quan trọng nhất của nhà Tây Sơn nói riêng và của Đàng Trong nói chung là tượng binh. Miền nam có nhiều voi nhưng người Việt không biết cách huấn luyện nên các vua chúa thường phải mua của lân bang hay đòi các thuộc quốc tiến cống. Giáo sĩ Cristophoro Borri đã viết như sau: Có rất nhiều voi trong xứ Đàng Trong, nhưng họ không dùng được vì chưa biết cách bắt và huấn luyện. Vì thế phải đưa những con đã thuần thục và biết khuôn phép từ Campuchia là một nước láng diềng. Voi ở đây lớn gấp hai voi ở Ấn độ. Chân và vết chân nó để lại đo chừng một piê rưỡi đường kính. Răng thò ra từ miệng gọi là ngà voi thì thường dài tới mười bốn piê, đó là voi đực. Còn voi cái thì ngắn hơn nhiều. Vì thế người ta dễ nhận thấy voi ở xứ Đàng Trong to lớn hơn những voi người ta vẫn dẫn đi diễu ở Âu châu: ngà chưa được hai piê rưỡi. Vào thế kỷ 17, 18 khu vực rừng núi bao gồm miền bắc Campuchia, Nam Lào và miền trung nước ta còn nhiều loại voi lớn không như giống voi cỏ là loại voi nhỏ hiện nay ta thường thấy. Chính đó là những con voi được huấn luyện dùng trong tượng binh mà người ta miêu tả là mang cả đại bác.Khi có chiến tranh và trận mạc thì người ta nhấc mui (trên) bành đi để thành một thứ chòi chở lính giao chiến với nỏ, với súng và có khi với khẩu đại bác: voi không thiếu sức để mang nổi và là con vật rất khoẻ, nếu không có gì khác. Chính tôi (tức giáo sĩ Borri) đã thấy một con dùng vòi chuyên chở những vật rất nặng, một con khác chuyển một khẩu súng lớn và một con nữa một mình kéo tới mười chiếc thuyền, chiếc nọ theo sau chiếc kia, giữa đôi ngà một cách rất khéo và đưa xuống biển ... Voi dùng trong chiến đấu cũng khác hẳn những con voi được thuần hoá để dùng trong các đoàn lưu diễn hay trong lễ lạc và cũng không giống như một gia súc mà nhiều dân tộc dùng trong công việc hàng ngày. Nhiều khi người ta chỉ cần so sánh đội tượng binh của một quốc gia cũng đủ đánh giá sức mạnh quân sự của nước ấy và đoàn voi trận thường được dùng như một cách phô trương trong các buổi tiếp sứ thần nước ngoài. Những con voi trận có khi còn được mặc giáp bằng da hay kim loại và theo Maurice Collis, một người chuyên môn huấn luyện voi, thì đây là những con vật được đào tạo để hung dữ theo lệnh lạc, sử dụng như một mũi xung kích trong chiến đấu và cũng là một sát thủ giết người bằng cách tung lên, dày đạp, xé nát (đối phương) một cách thích thú như trẻ con. Tôn Sĩ Nghị cũng biết tiếng voi trận của Nguyễn Huệ nên khi đưa ra 8 điều quân luật, y đã học theo phép đánh của người xưa để chống lại tượng binh: ... Điều thứ 4: Người Nam khi ra trận hay dùng voi. Voi không phải là món người Thanh quen thạo, hễ gặp voi thường cứ chạy đi trước. Nhưng nào có biết sức voi dẫu lớn, chung qui vẫn là con vật có huyết khí, không thể đương nổi với đồ dẫn hỏa của ta. Vậy hễ thấy voi ra trận nếu xa thì bắn bằng súng, nếu gần thì trị bằng dao và cung khiến voi bị thương, đau phải chạy quay lại, rồi tự giày đạp lẫn nhau. Quân ta (Thanh) thừa cơ ấy mà tấn công, tất thắng không còn phải ngờ nữa Thực ra quân Thanh cũng có khá nhiều kinh nghiệm với việc chống lại voi chiến vì vùng Vân Nam cũng có voi và trong lịch sử họ cũng đã có khi điều động tượng binh. Ngay từ thời trung cổ, quân Nguyên cũng đã hai lần đụng độ với voi của Đại Việt và của Pagan (Miến). Tuy lúc đầu quân Mông Cổ có hoảng hốt nhưng khi họ rút vào rừng thì cung liên hợp (composite bow) của họ lợi thế hơn nên voi bị thương quay ngược lại. Quân Nguyên dùng tên lửa và vũ khí nhọn đánh bại đoàn voi của nhà Trần năm 1257 rồi sau đó quân Minh cũng đã đánh thắng 15 vạn quân Maw Shan và 100 con voi bằng súng và hoả tiễn. Trong cuộc chiến tranh với Miến Điện trước khi sang nước ta không lâu, quân Thanh đã học tập khá nhiều và Tôn Sĩ Nghị cũng từng đi theo đoàn quân viễn chinh nên không xa lạ gì với voi chiến. Đối với binh sĩ chưa từng trông thấy con vật khổng lồ này, việc kinh hoàng là điều đương nhiên, nhất là nhiều khi người ta đồn đãi những điều quá sự thật. THUỶ BINH Khi người Việt còn định cư tại miền Bắc, kỹ thuật đi biển của ta chưa có gì khởi sắc mặc dù đã nói đến biển cả từ những truyền kỳ thời Hùng Vương. Hai trận đại thắng của Ngô Quyền và của Trần Quốc Tuấn đều xảy ra trên sông, nơi giáp giới với biển chứ không phải ở ngoài khơi. Mãi tới đời nhà Hồ, con trưởng của Hồ Quí Ly là Hồ Nguyên Trừng mới bắt đầu đóng những chiến thuyền loại lớn. Với thói quen sống biệt lập thành từng làng xã, sinh hoạt kinh tế, văn hoá, xã hội, chính trị của dân miền Bắc thu hẹp trong một không gian nhỏ. Mỗi làng là một đơn vị tự túc về mọi mặt mà không cần phải giao tiếp với khu vực khác. Trái lại các vương quốc ở Đàng Trong đã có những quá khứ rất oai hùng liên quan đến mặt biển, một phần vì truyền thống học hỏi của các nước ở vùng Đông Nam và Nam Á, phần khác vị trí địa lý là bao lơn trông ra đại dương, nơi qua lại của một hải lộ đã nổi danh là Con Đường Gia Vị (Spice Route) ngay từ thời thượng cổ. Về kỹ thuật, người Chiêm Thành đã biết dùng thuyền nhẹ dàn thành thế trận tấn công những tàu buôn từ lâu. Người Chăm có một đội hải thuyền hùng hậu và những thủy thủ can trường thường liều mạng xông xáo trên biển cả để buôn bán và chiến đấu. Kiểu mẫu tàu chiến của người Chăm có hình dáng tương tự như của thuyền vùng Nam Dương mà hiện nay chúng ta còn thấy dấu vết để lại nơi các thuyền trạm trổ mỹ thuật của người Thái Lan trong những cuộc đua thuyền. Theo những hình ảnh mà người Âu Châu vẽ lại về chiến thuyền của Đàng Trong, đó là một loại thuyền chèo tay, mũi ngẩng cao, trạm trổ và trang trí hoa văn kỳ dị, thân thon và dài đủ biết có thể lướt sóng với tốc độ cao. Để gia tăng sức chịu đựng khi đụng vào nhau, mũi thuyền dùng trong chiến đấu thường ghép thêm những thanh gỗ chéo vẫn còn thấy ở các thuyền nơi cửa sông vùng Quảng Đông. Những chiến thuyền đó không chở được nhiều nhưng hiệu quả khi tấn công bất ngờ những thương thuyền hay tàu lớn trong đêm tối, chiến thuật quen thuộc với người Chiêm Thành từ lâu mà Nguyễn Huệ thường sử dụng. Tuy không có những tài liệu nào miêu tả chính xác các kiểu thuyền của Tây Sơn, chúng ta có thể tin rằng chiến thuyền vào thế kỷ 18 ở Đàng Trong cũng tương tự, khác nhau họa chăng là số lượng, chiến thuật hay cách điều động mà thôi. Do ảnh hưởng của văn minh hải đảo Malaysian, thủy thủ vùng Đông Nam Á nói chung và thủy thủy người Chiêm Thành nói riêng có thể ra khỏi bờ bể hàng ngàn dặm chẳng cần hải bàn hay hải đồ, chỉ dựa theo màu sắc của những đám mây, màu nước biển và độ sóng, giương buồm nương theo sức gió và nhìn sao để lấy hướng. Chỉ cần tìm hiểu các loài chim biển và rong biển họ gặp, người Chăm có thể nhận biết những hòn đảo còn cách xa đến 30 dặm và kiến thức về biển cả được truyền miệng từ đời này sang đời khác theo kiểu cha truyền con nối. Phương thức và kỹ thuật đóng thuyền của họ cũng rất độc đáo và người Việt chúng ta đã kế thừa khá nhiều truyền thống của họ. Những con số chúng ta còn ghi nhận được cho thấy tốc độ đóng thuyền rất đáng kể cho thấy vào thời kỳ này miền Nam Việt Nam có những phát triển kỹ thuật mà nhiều điều đến nay vẫn chưa khám phá hết. Những thuyền đó khác hẳn những thuyền buôn hay tàu chiến của người Trung Hoa (junks), trông nặng nề, thô kệch, tuy trang bị nhiều đại pháo hơn nhưng thiếu linh động, khó xoay trở. Cũng như người Chiêm Thành, Nguyễn Huệ rất chú trọng đến chiến thuyền và cũng có hai loại: thuyền lớn để chở quân, lương thực, vật liệu và tàu nhỏ nhẹ và linh động đùng để bao vây, tấn công và xung kích. Đội chiến thuyền đó rất đông, ít ra cũng vài trăm, có khi lên hàng ngàn. Đó cũng là lý do tại sao thủy quân thời Tây Sơn có một vị trí đáng kể, phù hợp với những gì sử sách đã cho ta biết, Nguyễn Huệ luôn luôn dùng binh thần tốc, bất ngờ, áp đảo và tiến đánh cũng như rút lui rất nhanh. Trong nhiều thế kỷ tuy nạn cướp biển có hoành hành nhưng cũng không trở thành một lực lượng đáng kể vì thiếu một căn cứ địa để trốn tránh khi bị săn đuổi. Thế nhưng đến cuối thế kỷ thứ 18, Nguyễn Huệ đã nhìn ra được tiềm năng và vai trò của họ nên đã thu dụng và trở thành một vị thủ lãnh tập hợp được nhiều nhóm khác nhau, phân chia mỗi nhóm một lãnh bàn hoạt động, chỉ đạo các chiến dịch và cho họ nơi trú ẩn. Robert J. Antony đã nhận ra rằng ở cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19, cướp biển đã tập họp thành một vài nhóm, có đến hàng ngàn chiến thuyền, tổng cộng đến hơn 7 vạn người. Dian Murray cũng tường thuật khá chi tiết về những thủ lãnh mà Nguyễn Huệ chiêu dụ được căn cứ trên những tấu triệp của nhà Thanh (văn thư các quan tâu về triều) còn giữ trong Quân Cơ Xứ. Những tên tuổi của họ giải thích được phần nào một số đô đốc chỉ có tên mà không có họ trong danh sách các tướng lãnh: ... Đối với đám hải khấu lẻ tẻ vùng Quảng Đông, Phúc Kiến, Chiết Giang và Giang Tô, Nguyễn Văn Huệ được gọi là Đại Ca Việt Nam, là người bán những đồ họ cướp được và chia cho họ từ 20 đến 40% số tiền. Những bọn cướp lớn cũng được Hoàng đế che chở vì họ không những được phép neo thuyền tại vùng biên giới (Trung Hoa và Đại Việt) để tuyển quân và trộm lương thực mà còn có thể dùng Việt Nam như một sào huyệt để rút về. Bọn hải khấu đó coi nhà vua như chủ nhân của họ vì dưới thẩm quyền của ông họ có thể thu hoạch nhiều nguồn lợi từ biển cả. Ngay từ những ngày đầu đầu anh em Nguyễn Nhạc đã đặc biệt chú trọng đến vai trò của thủyquân, một phần cũng vì bản chất của dân địa phương sống liền với bể cả, một phần vì vào thế kỷ thứ 18 việc phát triển đường biển đang lên đến cao độ. Họ đã sử dụng một số lớn thương nhân Hoa kiều - kiêm nghề cướp biển - mà chính sử Việt Nam còn ghi chép. Đó là Tập Đình (??) và Lý Tài (??) gia nhập quân Tây Sơn vào khoảng cuối năm 1773. Hai người này chiêu mộ một số người Hoa tổ chức thành Trung Nghĩa Quân và Hoà Nghĩa Quân. Hai đạo quân này rất dữ tợn, sử nhà Nguyễn chép là: ... Lại lấy người thổ trước cao lớn, cạo đầu dóc tóc, lẫn lộn với người Thanh. Lúc đánh thì cho uống rượu say, cởi trần, đeo giấy vàng giấy bạc vào cổ, để tỏ ý là tất chết; thường làm quân tiền xung, quan quân không thể chống được ... Một trong những danh tướng của Nguyễn Huệ xuất thân cướp biển là Trần Thiêm Bảo. Theo tài liệu Dian Murray trích từ tấu triệp trong Quân Cơ Xứ của nhà Thanh thì Trần làm nghề đánh cá ở vùng Liêm Châu, Quảng Đông cùng với vợ và hai con trai. Tháng 10 năm 1780, thuyền của y bị bão thổi dạt xuống phương Nam nên cư ngụ luôn tại đó sinh hoạt khu vực gần Thăng Long. Năm 1783, gia đình y đầu nhập Tây Sơn, được phong chức tổng binh và tham gia cuộc hành quân chống lại họ Trịnh. Theo lời khai của Trần Thiêm Bảo thì y được người tài công cũ là Lương Quí Hưng tiến dẫn và cả hai cùng tham gia trận đánh chiếm Thuận Hoá năm 1785. Lương Quí Hưng được phong tước Hiệp Đức Hầu và được ban một quả ấn khắc súc hữu đầu phát nghĩa là được quyền để tóc dài. Trong những năm sau đó, khi Nguyễn Huệ ở vào thế lưỡng đầu thọ địch, ông càng gấp rút tiến hành tổ chức quân đội kể cả việc dùng tiền để mua chuộc các nhóm hải phỉ. Trần Thiêm Bảo lập được nhiều công lao nên được thăng lên một vị trí quan trọng, đứng đầu mọi nhóm cướp biển khác. Theo tài liệu của Thanh triều, Trần được phong làm Tổng Binh Bảo Đức Hầu, dưới tay có đến sáu chiến thuyền, chỉ huy một đạo quân trong đó có 200 quân người Việt. Chỉ trong mấy tháng, Tổng Binh Bảo đã chiêu tập được tất cả các nhóm hoạt động trong vùng biển đông và vịnh Bắc Việt, xây dựng cho Nguyễn Huệ một lực lượng thuỷ binh đáng kể. Trong số các thủ lãnh, kiệt hiệt nhất có hai người là Lương Văn Canh và Phàn Văn Tài. Lương Văn Canh gốc là ngư phủ ở Tân Hội, bị cướp biển bắt hồi 1786 rồi gia nhập bọn họ, khi về đầu quân được Trần Thiêm Bảo phong cho làm thiên tổng (lieutenant). Phàn Văn Tài gốc ngư phủ ở Lục Thuỷ, Quảng Đông, cũng theo nghề cướp biển từ năm 1786, được phong chức chỉ huy (commander). Đến năm 1788, Nguyễn Huệ đã dứt tình với Nguyễn Nhạc ở phương Nam lại bị áp lực từ phương Bắc khi nhà Thanh chuẩn bị đem quân sang đánh, ông càng gấp rút tổ chức thuỷ quân để đối phó với tình hình ngày càng quyết liệt. Tổng binh Bảo được cấp thêm 16 đại thuyền nữa và phương tiện để tuyển mộ thêm quân. Nhờ thế, Trần Thiêm Bảo chiêu dụ được hai đám giặc do Mạc Quan Phù và Trịnh Thất đứng đầu. Mạc Quan Phù người Toại Khê , bị bắt cóc trong khi đi đẵn gỗ, gia nhập cướp biển năm 1787. Năm 1788, y liên kết với Trịnh Thất và cả hai được Trần Thiêm Bảo chiêu mộ, phong cho làm tướng quân. Trần Thiêm Bảo có nhắc đến hai người ra biển chiến đấu nhiều lần, khi trở về Việt Nam có đem biếu lụa là, vải vóc và tiền bạc ngoại quốc. Những chức vụ của một số cấp chỉ huy cho ta thấy họ không phải chỉ có danh hiệu hàm mà thực sự đóng một vai trò trong tổ chức quân sự của vua Quang Trung. Nhà Nguyễn sau này cố gán cho họ cái tên cướp biển không ngoài mục đích hạ thấp sự chính thống của nhà Tây Sơn chỉ cốt để thay thế họ làm phiên thuộc của Trung Hoa. VŨ KHÍ Theo sách sử còn ghi chép, ngoài những loại võ khí thông dụng như kiếm kích, cung nỏ, gươm đao, quân Tây Sơn có nhiều loại súng ống bao gồm cả súng đại bác và súng điểu thương (súng chim). Súng đại bác được dùng để phòng thủ, nếu đưa ra trận thì dùng voi kéo hay chở. Việc chở súng trên lưng voi và đội hình dùng voi xung phong không phải là sáng kiến của Nguyễn Huệ mà là một truyền thống khá lâu đời ở khắp vùng Đông Nam Á. Trong những trận đánh của Xiêm La và Miến Điện chúng ta cũng thấy họ sử dụng chiến thuật này. Không nói gì về sau khi họ đã trở thành một lực lượng đáng kể, ngay từ những ngày đầu còn ở tại căn cứ nơi núi rừng, họ cũng đã có súng. Trong một lá thư của giáo sĩ Diégo de Jumilla viết 15 tháng 2 năm 1774 cũng kể lại là khoảng đầu tháng 4 năm 1773 ông ta đã thấy những người lính Tây Sơn xuống chợ kẻ đeo gươm, người mang cung tên, lại có người mang súng. Một trong những câu hỏi lớn mà nhiều sử gia tránh né không muốn đề cập đến là võ khí vẫn được của quân Tây Sơn gọi là hỏa hổ thực sự đó là gì. ... Về hỏa lực, Quang Trung có khí giới lợi hại nhất là ống phun lửa tục gọi là hổ lửa và lực lượng xung kích lợi hại nhất là voi trận. Họ chỉ dùng các ống phóng làm lợi khí. Thứ lợi khí ấy cũng gọi là hổ lửa. Trong khi hai bên giáp nhau, trước hết họ dùng vật ấy đốt cháy quần áo người ta để cho người ta phải lui. Nhiều người khẳng định rằng đây là một loại súng phun lửa. Thực ra, muốn phun được lửa người ta phải có những loại chất lỏng hoặc hơi có độ bắt lửa cao (chẳng hạn như xăng hay dầu ngày nay) và sức ép mạnh để tống nhiên liệu về phía trước. Vào thế kỷ thứ 18 chúng ta chưa có loại chất lỏng nào có đủ những điều kiện đó. Vả lại dẫu có súng phun lửa, với sức người thì cũng không thể nào phun được xa, chưa tới gần địch e rằng đã bị súng và cung nỏ của họ tiêu diệt trước. Hai tác giả Nguyễn Lương Bích và Phạm Ngọc Phụng thì lại giải thích rằng hỏa hổ chính là đuốc mà quân Tây Sơn chế tạo ra từ những ngày đầu tiên. Thế nhưng ngay từ nhiều thế kỷ trước, những đám hải khấu đã biết dùng một loại bom làm bằng bình đất nung, miệng hẹp trong chứa thuốc súng và miểng, ném ra như một loại lựu đạn chế tạo giản dị. Loại bom này gần đây đã được tìm thấy nơi biển Đài Loan do quân của Trịnh Thành Công sử dụng khi tấn công quân Hòa Lan. Dian Murray cũng đề cập đến việc hải phỉ dùng những loại miểng vụn của nồi sắt hay đinh, có khi còn dùng tiền đồng hay các loại bình chứa. Họ cũng hay đánh hỏa công bằng thuyền chất đầy đồ dẫn hỏa xông thẳng vào địch hoặc ném những loại pháo bằng ống tre để đánh gãy cột buồm. Một loại võ khí đặc biệt khác cũng có tác dụng tương tự mà đám giặc biển cũng thường dùng là những bình đất nung chứa thuốc súng trộn rượu mạnh. Diêm sinh được chứa vào nắp bình, treo sẵn, khi xáp trận sẽ ném lên sàn tàu địch, bình sẽ vỡ và bén lửa. Ngoài ra chúng ta không thể không nhắc đến một loại hỏa tiễn hình đầu quạ, thân bằng tre có nhồi thuốc súng. Bốn ống phun ở đuôi có thể đẩy loại tên lửa này bay xa đến 300 mét và thường được dùng để đốt phá doanh trại hay tàu bè của đối phương đã khá phổ biến và thông dụng từ trước thế kỷ 17. Những loại đạn phóng như thế cũng đã được quân Mông Cổ dùng trong những cuộc tấn kích Nhật Bản và các quốc gia vùng Đông Nam Á mà sử sách còn ghi chép. Việc sử dụng thuốc súng vào trong những loại súng phóng tay (hand-held projectile weaponry) đã được dùng khá rộng rãi trên bộ cũng như trên biển vào thời kỳ đó nhưng cụ thể loại võ khí đó ra sao thì chưa thấy ai đề cập đến. Tài liệu duy nhất miêu tả sơ qua chỉ được thấy trong tờ biểu của Nguyễn Huy Túc như sau:Tháng 6 năm thứ 51 (tức năm Bính Ngọ 1786) Nguyễn Nhạc, Nguyễn Văn Huệ công thành, nghe nói có đến hơn 5 vạn quân, khí giới của chúng phần lớn là giáo mác và hỏa đồng, còn có tên là hoả hổ, có bầu (nguyên văn doanh bả) lớn, dài chừng một thước (khoảng 30 cm), khi lâm trận phun lửa, trong ống tống nhựa thông ra, trúng phải đâu, lập tức bốc cháy, có cả hoả pháo nhưng không nhiều Xem như thế, rất có thể quân lính của Nguyễn Huệ đã sử dụng một loại súng phóng loại này để tấn công và đốt cháy đồn quân địch dưới cái tên hỏa hổ . Một giả thuyết khác mà chúng tôi đưa ra là ở vào thời kỳ này người ta đã biết chế tạo một loại hỏa tiễn đốt theo hai giai đoạn (two-stage rocket) gọi là hỏa long (fire-dragon). Con rồng lửa là một loại ống phóng có bốn hỏa tiễn ở thân chính, khi cháy hết sẽ mồi vào những tên lửa ở trong bụng rồng và những tên lửa đó sẽ được bắn vọt ra đằng miệng. Hỏa long được sử dụng trong những trận hải chiến mà hai bên còn cách xa, các bình thuốc nổ ném chưa tới, dùng để đốt tàu địch. Vì chưng hỏa tiễn bắn ra hàng loạt trông như một con rồng lửa bay trên mặt nước nên được đặt tên là hỏa long. Có thể cũng loại võ khí này được cải tiến đôi chút để sử dụng trên bộ nên được đặt tên là hỏa hổ để tượng trưng cho một loại trên bờ, một loại dưới nước nhưng thực chất chỉ là một. Vả lại hỏa long, hỏa hổ chủ yếu đều dùng tre, nứa làm ống chứa thuốc mà tre trúc là một loại thảo mộc rất thông dụng ở phương nam nên việc quân Tây Sơn sử dụng các loại võ khí này cũng không phải là chuyện lạ. Có thể nói, nguyên thủy võ khí đó do người Trung Hoa nghĩ ra nhưng lại được dùng như một thứ võ khí chiến lược của quân Nam để chống lại phương Bắc. Có lẽ vì thế mà người thời đó đã truyền tụng là: Hổ tự Tây Sơn xuấtLong tòng Đông Hải lai (Hỏa hổ phát xuất từ rừng núi phía Tây,Hỏa long nguồn gốc từ biển cả phía Đông) Những loại võ khí đó không phải là một độc quyền hay bí mật quân sự mà bên kia không biết hay không chế tạo được. Có điều quân Tây Sơn vẫn nổi tiếng là phong phú về thuốc nổ và họ cũng mua được những loại thuốc súng của người Âu Châu nhạy hơn và cũng mạnh hơn của quân Thanh nên quân Tây Sơn luôn luôn có uy thế áp đảo trong những trận đánh. Chiến đấu trong tư thế áp đảo bằng lực lượng cũng như về vũ khí vốn dĩ là một lối đánh mà vua Quang Trung thường sử dụng. Riêng về hỏa cầu (fireball) chúng ta thấy miêu tả tương tự như các loại bom đạn thời nay nhưng thời kỳ đó kỹ thuật quân sự thế giới chưa đạt tới trình độ này nên tuy có nhiều điểm tương đồng với loại bình đất nung mà hải phỉ thường dùng, chúng tôi cũng đặt một câu hỏi và cho rằng có thể người ta mới đặt ra để trám vào một nghi vấn chưa có tài liệu cụ thể minh chứng. Hỏa cầu đã được hải quân (và cả giặc cướp) dùng từ lâu để phá vỡ tàu địch nhưng chỉ được dùng trên bộ khi người ta đã chế tạo được những loại thuốc súng tốt, bén lửa nhanh và ít khói. Kỹ thuật chế tạo thuốc nổ bộc phát ở Âu Châu từ thế kỷ 14, 15 đã truyền sang Nam Á và được sản xuất khá nhiều trong thời kỳ này. Cứ như nhận xét của nhiều người Âu có mặt trên đất nước ta thời đó, trang bị của quân Việt Nam rất hùng hậu. Trong tình thế mà việc chiến đấu là lẽ sinh tử sống còn, nhà Tây Sơn cũng như các đối thủ của ông đều cố gắng hết sức bắt liên lạc với thương nhân và các nhà truyền giáo ngõ hầu có thể mua được các loại vũ khí mới của họ mặc dầu lắm khi họ không muốn đứng hẳn về một phen nào. Tuy nhiên với những số tiền lớn bỏ ra và nhiều hình thức cưỡng đoạt khác, quân Tây Sơn cũng có được nhiều loại võ khí tối tân nhất thời đó, đáng kể là một số lượng lớn các loại súng điểu thương, hỏa mai và đại bác. Như chúng ta đã biết, quân Tây Sơn kế thừa tất cả những kỹ thuật của xứ Đàng Trong, bao gồm cả chế tạo và sử dụng nhiều loại súng. Theo nhận xét của các giáo sĩ và thương nhân Âu Tây, trong suốt hai trăm năm phải giữ miếng với nhau, cả Đàng Trong lẫn Đàng Ngoài đầu hết sức canh tân về quân sự. Chúa Trịnh đã được đặt cho cái biệt danh là thủy vương (lord of water) vì có một lực lượng hải quân khá hùng hậu trong khi Chúa Nguyễn được gọi là hỏa vương (lord of fire) vì quân đội miền nam được trang bị khí giới đầy đủ và tân tiến hơn. Đó cũng là lý do tại sao Đàng Trong tuy kém thế hơn nhưng vẫn cầm cự được mà không bị đánh bại. Ngoài súng đại bác để bắn từ xa, các loại súng điểu thương và súng tay cũng được sử dụng rộng rãi. Vào thế kỷ thứ 17, súng điểu thương (flintlock) là loại súng bắt nguồn từ Âu Châu đã được dùng khắp nơi kể cả Mỹ Châu và Á Châu. Về kỹ thuật, người Việt ở Đàng Trong cũng nổi tiếng là thiện xạ và thuần thục trong việc sử dụng các loại súng tay cũng như đại pháo. Người Đàng Trong hiện giờ đã hết sức chuyên môn trong việc dùng súng lớn và súng nhỏ vượt xa cả Âu Châu; vì dường như suốt ngày họ chẳng làm gì khác ngoài việc tập bắn. Họ giỏi đến nỗi họ có thể dùng súng lớn bắn trúng còn hơn người ta bắn bằng súng nhỏ. Súng hoả mai họ bắn cũng tài lắm vì ngày nào cũng ra đồng để thực tập. Một trong những chi tiết rất quan trọng là vì địa thế chật hẹp, gập ghềnh nên quân đội của ta thời đó rất ít dùng đại pháo nhưng lại có rất nhiều súng đại bác loại nhỏ (small cannon). Những khẩu đại bác đó có thể mang trên lưng và bắn một loại đạn nặng chừng hơn 100 gr (4 ounces). Một người lính cõng cái nòng súng (barrel), dài chừng 2 thước, trong khi một người lính khác mang cái giá là một khúc gỗ tròn dài cũng chừng cái nòng súng. Khi tác xạ, cái giá được dựng lên bằng hai cái càng hay một cái chạc cao khỏi mặt đất chừng một mét, nòng súng sau đó để lên trên giá trong một cái ngàm sắt. Người lính có thể điều chỉnh độ nhắm và kiểm soát bằng một cái báng tì lên trên vai. Các loại súng này rất tiện lợi cho việc di chuyển và phục kích quân địch. Quân Tây Sơn cũng được huấn luyện để tự pha chế lấy thuốc nổ và người Âu châu đã kinh ngạc vì họ nạp đạn nhanh hơn bất cứ quốc gia nào khác. Trong khi người Anh phải thực hiện đến 20 động tác cho mỗi lần nạp đạn thì người Việt chỉ cần có 4 động tác. Súng thời đó vẫn nạp tiền nghĩa là nạp thuốc và đạn từ đằng trước và thường đúc bằng đồng cho dễ, ít bị nứt vỡ. Đại bác thời đó đủ cỡ và dài ngắn khác nhau tùy theo mỗi nước, mỗi thời kỳ. Muốn bắn được xa thì nòng phải dài, việc đợi cho thuốc cháy hết cũng lâu hơn. Thoạt tiên, những súng trường được gọi dưới các tên matchlock, arquebus hay musket là những súng cá nhân trang bị cho bộ binh. Những súng đó dài và nặng nề nhưng về sau nòng súng (barrel) đã có khương tuyến (grooves) để khi viên đạn bắn ra sẽ xoay tròn và vì thế đi được xa hơn. Đạn là đạn chì hình tròn, vừa khít với nòng súng, phải nhồi từ trước bằng môït cây thông nòng (ramrod) và một cái búa gỗ (mallet). Khi viên đạn bắn ra, đạn đạo sẽ bay thẳng và không bị lệch hướng như đạn súng trường thuở trước. Súng trường dài từ 1.5 đến 1.6 mét, hơn chiều cao trung bình của người Việt Nam, có báng và gỗ đỡ nòng, được trang trí bằng những hoa văn kim loại. Dùng trong chiến trận, viên đạn có thể đúc nhỏ hơn một chút cho tự động chạy vào trong nòng súng. Loại súng điểu thương được mồi bằng đá lửa (flint) bằng một cái cần mổ hình như mỏ gà (pecking hen). Mỏ gà được kéo ngược ra sau bằng tay cho mắc vào khớp và sẽ giữ tại đó. Khi người lính bóp cò, mỏ gà sẽ bật ra, mổ viên đá vào một thanh sắt cho xẹt ra tia lửa, đồng thời buồng thuốc súng sẽ mở ra để lửa bén vào. Súng quân lính thời Tây Sơn dùng chính là loại điểu thương này, cộng thêm việc sử dụng rộng rãi các loại hỏa long, hỏa hổ, các loại bình chứa miểng như một loại bom sơ khai đã khiến cho họ có nhiều ưu thế về sức mạnh, việc huấn luyện cũng mau hơn, hiệu năng lại cao hơn lối đánh dùng các loại cung nỏ, gươm giáo. Nói chung là cả hai bên thời đó đã dùng nhiều loại vũ khí dùng thuốc nổ. Có điều vì thuốc súng còn sơ khai, nhất là thuốc súng của nhà Thanh bắt lửa kém, nhiều khói nên họ thường đốt để làm màn khói che cho trận đánh hơn là dùng để tác xạ. Chính vì thế mà sử sách đã ghi là vua Quang Trung áo bào đen như mực vì ám khói.Chúng ta không có con số cụ thể bao nhiêu binh sĩ các loại và trang bị như thế nào nhưng so sánh với những lực lượng đối nghịch, trang bị của quân Tây Sơn chắc hẳn không kém hơn. Ngoài súng tay và các loại khí giới cổ điển đã dùng từ lâu trên đất Việt, quân Tây Sơn cũng còn tập trung được khá nhiều súng ống cũ của cả Đàng Ngoài lẫn Đàng Trong. Đại bác thì đã được đúc tại Nam Hà từ lâu và ngoài bắc cũng có phường đúc. DI HÀNH Nhiều huyền thoại đã được thêu dệt và nhiều giả thiết được dùng để giải thích cho hợp lý lối chuyển quân nhanh chóng và hiệu quả của Nguyễn Huệ. Chính vì quá sùng bái ông, nhiều nhà nghiên cứu đã đề cao những chi tiết chỉ ghi lại trong tiểu thuyết và ngoại sử, sử dụng như một nguồn tài liệu cơ bản. Những chi tiết đó phần lớn do truyền khẩu, hoặc có thể do một số tác giả dựng lên, nhiều chỗ hoàn toàn khác với chính sử nhà Nguyễn. Tuy nhiên vì tự ái dân tộc, vì quan điểm chính trị, hay vì muốn có những con số cụ thể nên nhiều người trong chúng ta đã hoàn toàn quên đi tính thực tế của sự việc. Người ta thường nhắc đến chiến thuật điều binh bằng cách cho hai người võng một người đi suốt ngày đêm để tiết kiệm thời gian hoặc gần đây có tác giả lại khẳng định đó là chiếc thuyền nan đặc biệt của vùng Huế mà những người bán rong trên sông Hương hay dùng. Những luận cứ đó xem ra không đủ thuyết phục vì việc di chuyển một đoàn quân hàng vạn người trong một thời gian hết sức ngắn ngủi (4 ngày từ Huế ra Nghệ An theo dã sử) là một chuyện không thể thực hiện ngay cả với phương tiện của thời đại ngày nay. Vào thời kỳ đó đường từ Phú Xuân ra Bắc chưa có đường lớn, chỉ là đường mòn dọc theo triền núi nên chỉ có thể đi thật gọn nhẹ, muốn di chuyển với đồ đạc, quân lương, khí giới phải đi bằng thuyền. Trong khi quân Thanh sang nước ta được miêu tả như một đoàn quân vừa yếu vừa quá mê tín dị đoan ... lính Trung Hoa mang theo cả điếu hút, bát đĩa và các hành trang phụ khác, đeo lủng lẳng ở thắt lưng họ. Họ vừa là lính vừa là lái buôn bồi bếp ... thì quân Nam Hà trông giống như một toán bệnh nhân ốm yếu hơn là một đoàn chiến binh mà họ ghi nhận là những kẻ man rợ từ cao nguyên miền Nam, phù hợp với nhận định của John Keegan là chiến tranh nào cũng cần di chuyển nhưng đối với những dân tộc định cư thì chỉ đi một đoạn ngắn cũng gặp nhiều khó khăn. Theo những điều người ta mục kích, quân Tây Sơn có voi, ngựa, võng, các loại xe kéo ... nhưng chủ yếu vẫn là đi bộ và hầu hết các phương tiện khác chỉ dành cho cấp chỉ huy hay chuyên chở vũ khí, lương thực. Việc di chuyển vì thế rất nhọc nhằn và hao binh tổn tướng là điều không thể tránh khỏi. Khi tình hình khó khăn, binh lính đào ngũ cũng là một vấn đề nghiêm trọng. ... Ông tiến như vũ bão ra Bắc (từ Thanh Hoá ra Ninh Bình) chỉ mất có một ngày, không quản đường xa khó nhọc đã giết chết nhiều ngựa voi của ông, trong khi người khác phải mất ba bốn ngày ... Tốc độ di hành luôn luôn có liên hệ mật thiết với phương tiện và địa thế. Trong lịch sử, những đạo quân có thể di chuyển nhanh thường là những dân tộc vùng thảo nguyên bằng phẳng dùng chiến xa hay ngựa cưỡi. Điều duy nhất mà quân Tây Sơn có thể đi nhanh được là trang bị gọn nhẹ, nói khác đi sinh hoạt còn rất sơ khai nên không bị lệ thuộc vào tài sản vật chất phải mang theo. Vào thời kỳ đó, đơn vị căn bản là làng xã của nước ta có dân số trung bình chỉ khoảng vài trăm đến một ngàn, việc di chuyển hàng vạn người (tương đương với vài chục xã) đi một khoảng cách vài trăm cây số chắc chắn sẽ có ảnh hưởng lớn đến những địa phương ngang qua. Những đoàn quân đó thông thường cũng kéo theo một cái đuôi dài bao gồm xe cộ, lừa ngựa, gia súc, vật dụng cá nhân ... và cả đàn bà, trẻ con, ông già, bà cả ... Đây là tình trạng chung của mọi quốc gia, mọi quân đội chứ không riêng gì quân Tây Sơn, nhất là trong đó rất đông những binh sĩ người Thượng có thói quen đi chung với nhau thành từng bầy. Điều kiện sống thấp kém và kỷ luật tàn nhẫn là những yếu tố cơ bản, chưa kể tiếng nói, phong tục xa lạ với địa phương họ đi ngang qua nên phải giới hạn tối đa việc tiếp xúc. Vì tình trạng thiếu một hệ thống tiếp liệu hay chợ búa để trao đổi vật dụng, tình trạng cướp đoạt thực phẩm, heo bò ... của dân chúng thường không tránh khỏi. Để tránh tình trạng binh lính đào ngũ, các tướng lãnh thường phải chấp nhận một số tệ đoan khiến quần chúng coi họ như kẻ cướp. Chúng ta cũng không lấy làm lạ khi nhiều giáo sĩ và thương nhân Tây phương cho biết họ chứng kiến cảnh ăn thịt người tại một vài địa điểm trong thời gian đói kém ở Đàng Trong và cả cảnh quân Tây Sơn chia nhau ăn gan, ăn tim một số tội nhân sau khi bị hành hình ở Bắc Hà. Một điều chắc chắn, Nguyễn Huệ luôn luôn tiến quân rất nhanh không phải do kỹ thuật gì khác thường mà do quyết tâm và kỷ luật thép, một hình thức bạo lực khiến người ta kinh hoàng. Kỷ luật đó cũng là một trong những yếu tố để cho thể duy trì một đội quân luôn luôn sẵn sàng chiến đấu. TIẾP VẬN Về tình hình tại Đàng Trong thế kỷ thứ 18 chúng ta thấy rất ít khả năng xây dựng những doanh trại lớn trú đóng hàng vạn quân để sử dụng khi cần thiết. Nhu cầu chiến tranh và cơ cấu đơn sơ của thời đó khiến chúng ta phải nghĩ đến một phương thức đồn trú rất thông dụng là mỗi người lính đều ở với gia đình và ra trình diện khi gọi đến còn khi ra khỏi địa phương thì chia ra từng tiểu tổ ở lẫn với dân. Lương thực vì thế cũng thất thường và chủ yếu dựa vào số gạo thóc cướp được của địch hay mua tại địa phương đi ngang qua. Những phương thức đó đều rất bấp bênh nhất là vào những năm đói kém. Theo tính toán của các chuyên gia về hậu cần, ngoài lương thực, binh lính còn nhiều nhu cầu khác như y phục, vũ khí, vật dụng hàng ngày, củi lửa ... chỉ có thể kiếm được tại những thị trấn có đông dân cư. Nếu không có quần chúng - trong trường hợp phải di chuyển trong rừng sâu hay hoang địa - một người chỉ đủ sức mang theo thực phẩm căn bản trong vòng 5 đến 10 ngày, nếu đi xa hơn thì bắt buộc phải có những trạm tiếp liệu (magazines) hay (đôi khi) phải cử người đi trước để kiếm lương hoặc gầy dựng chợ búa ngõ hầu các cánh quân đi sau có chỗ mua bán đồ dùng cần thiết. Phương thức tiếp liệu và sinh hoạt của quân Tây Sơn theo các giáo sĩ miêu tả thì thường chia nhau ra đóng tại các đền chùa, miếu mạo, nhà thờ ... nên không tránh được việc binh sĩ làm hư hại các cơ sở này mà nhiều người ta thán mặc dù dứng về mặt quân sự thì đây là cách sinh hoạt tự túc đơn giản và hữu hiệu hơn cả. Cũng như bất cứ một binh đội nào, khi rút lui, quân Tây Sơn thường cướp phá các làng mạc họ đi ngang mặc dù Nguyễn Huệ nổi tiếng là khắt khe với những thành phần vô kỷ luật. Để có vật liệu đúc súng hay rèn vũ khí, nhiều tượng thờ, chuông đồng và dụng cụ canh nông đã bị trưng dụng nhưng không phải vì lý do tôn giáo như người ta kết án mà vì nhu cầu chiến tranh.Dường như các sử gia Việt Nam chưa quan tâm đúng mức về vấn đề lương thực và trang bị của quân Tây Sơn mặc dù cũng có người đưa ra một giả thuyết về lương khô của binh sĩ thời đó là món bánh tráng, mỗi khi ăn chỉ cần nhúng nước là có thể qua bữa. Ngoài lương thực, chúng ta cũng không thể bỏ qua súng ống, đạn dược ... vốn dĩ rất nặng nề, không dễ dàng di chuyển trên đường đất ngoằn ngoèo, lầy lội vào mùa đông và thường đòi hỏi một số dân công đông đảo để phục dịch. Ngoài súng thần công loại nhỏ được chở trên lưng voi, Nguyễn Huệ không đem theo các loại súng lớn và đã công thành bằng biện pháp sơ đẳng nhất là dùng sức người và các cuộn rơm để xông vào, sau đó đánh hoả công. Tài liệu về những vấn đề liên quan đến hậu cần khác như chữa bệnh, tản thương hay các chính sách quản trị nhân sự khác (lương bổng, tử tuất, khen thưởng, tưởng lệ ...) thì hoàn toàn không ai ghi lại. Với hình thức tổ chức còn sơ khai, những vấn đề đó chắc chưa được qui định rõ ràng mà chỉ giải quyết dựa theo tình hình và khả năng thực tế hay tại chỗ. Trên thực tế, quân đội của Nguyễn Huệ không phải là một tập thể thuần nhất mà tuyển mộ từ nhiều khu vực khác nhau, gồm nhiều thành phần, nhiều dân tộc, có tập quán và sinh hoạt đa dạng. Quân đội đó không theo tổ chức chính qui nên phần lớn không có lương bổng, phải tự túc nhiều mặt và có gì ăn đó chứ không có tiêu chuẩn hàng tháng, hàng ngày. Riêng tại miền Bắc trong những năm đó, số người bị bắt vào lính rất đông, gần như phe nào cũng muốn vét cho đến người cuối cùng. Việc ăn uống vì thế không theo tiêu chuẩn nhất định mà tuỳ theo tình hình, theo thói quen của từng nhóm, không hiếm những thành phần có lối sống còn rất dã man được người nước ngoài ghi lại. Mặc dù không có tài liệu nào đề cập một cách rõ rệt nhưng xuyên qua tập quán chung của quân Tây Sơn trong những cuộc hành quân trước ở Gia Định, sinh hoạt bình thường hàng ngày và những tường thuật giản lược từ nhiều nguồn, chúng ta có thể tin rằng không phải chỉ ở nước ta mà hầu như trên toàn thế giới, vào thời kỳ đó số binh đội đạt tới tổ chức chu đáo để binh sĩ có thể coi đi lính như một nghề và sinh hoạt hoàn toàn có thể trông vào lương bổng rất hiếm nên cấp chỉ huy vẫn phần nào dung túng cho việc cướp bóc, chiêám đoạt để mưu sinh cũng có mà để thủ lợi cũng có. Chỉ những khi đóng quân và phải ổn định trật tự thì kỷ luật thép mới được áp dụng còn khi di chuyển, việc kiểm soát đã khó mà rất có thể chính cấp chỉ huy cũng chủ động trong việc thu đoạt tài vật. Chúng ta chỉ có thể đoán chừng Nguyễn Huệ và tướng lãnh cao cấp chiếm đoạt kho tàng và tống tiền người giàu là vì nhu cầu xây dựng quân đội trong khi các cấp dưới do động lực tham lợi nhiều hơn. Theo thư của giáo sĩ Le Roy ở Nam Định viết cho ông Blandin ở Paris ngày 11 tháng 7 năm 1786 thì:... Những người Nam Hà này đã áp dụng sự xử án khắc nghiệt, mới thấy tố cáo chẳng cần đợi xét xử lôi thôi, họ đã chém đầu những bọn trộm cướp hay tất cả những kẻ nào bị người ta tố cáo là trộm cướp Người ta rất lấy làm thích sự xử phạt như vậy và sự liêm khiết của quân Tây Sơn. Vì họ không cướp bóc ai, họ chỉ biết chặt đầu mà thôi. Điều đó đã khiến cho yên lành ở một vài nơi trong một thời gian. Chính vì tình hình như thế, chúng ta không thể không tham chiếu những sinh hoạt tiêu biểu của Đàng Trong và các nước chung quanh vào thời kỳ đó để có thể hình dung được đoàn quân đó như thế nào, thay thế những dữ kiện lịch sử viết quá sơ sài hoặc do tưởng tượng không chính xác. Mặc dù những nỗ lực của mọi phía để bắt lính, thu lương nhưng thời nào cũng có những giới hạn nhất định có tính qui luật không thể vượt qua. Đó là những nguyên tắc chặt chẽ của ngành hậu cần (logistics) đã được Jomini định nghĩa là nghệ thuật thực dụng của việc chuyển quân (the practical art of moving armies) trong đó bao gồm cả cung ứng những đội ngũ tiếp liệu liên tục (providing for the sucessive arrival of convoys of supplies) và thiết lập, tổ chức đường tiếp liệu (establishing and organizing ... lines of supplies). Một cách tổng quát, vấn đề tiếp vận là làm sao một mặt di chuyển được binh đội, mặt khác cung cấp đủ cho họ những điều kiện vật chất để sẵn sàng chiến đấu. Không phải chỉ sử gia Việt Nam, hầu hết những nhà nghiên cứu thế giới cũng ít ai nghiên cứu vấn đề tiếp vận một cách tường tận và thường đơn giản hoá việc di hành. Nhiều sử gia còn coi việc di chuyển một đoàn quân quá giản dị đến mức không đếm xỉa gì đến những điều kiện thực tế tưởng chừng như một đoàn quân có thể di chuyển đi bất cứ phương hướng nào, bằng bất cứ tốc độ nào, bất cứ khoảng cách nào một khi cấp chỉ huy đã quyết định . Con người cũng như con vật trong một đoàn quân đều cần lương thực, quân trang, khí giới ... và những điều kiện tối thiểu về sinh hoạt, nghỉ ngơi khi di hành mặc dù trong nhiều trường hợp con người bị bắt buộc áp giải đi một cách miễn cưỡng nhưng tinh thần chiến đấu đương nhiên rất thấp. Việc di chuyển và tiếp liệu đó tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố kể cả kỹ thuật, tổ chức và nhiều yếu tố phụ và chính những thực tế đó quyết định sức mạnh của đơn vị chứ ít khi vì tinh thần yêu nước nồng nàn, hi sinh vì đại nghĩa hay lòng căm thù sâu sắc ... như người ta thường nhấn mạnh. TRUYỀN TIN Quân Tây Sơn vốn dĩ không phải chỉ gồm một chủng tộc thuần nhất nên việc truyền tin cần giản dị và dễ dàng. Trong quá trình của họ, người ta thấy họ hay dùng tiếng kêu để truyền hiệu lệnh cho nhau nên đã được gọi là binh Ó. Một đặc điểm khác có thể do ảnh hưởng của dân vùng thượng du là họ cũng hay dùng chiêng trống để thúc quân, thu quân. Khi ra Bắc, để khỏi lẫn lộn việc khi vui chơi với hiệu lệnh của chiến trận, họ đã cấm dân chúng không được đánh trống. ... từ ngày 17 (tháng 12 năm 1788), các làng mạc đánh trống để đánh dấu sự vui mừng của họ vì trống tuy là một nhạc khí được dân Bắc Kỳ rất ưa chuộng đã bị cấm đánh và ngưng sử dụng từ ngày quân Tây Sơn làm chúa tể xứ này ... Quân Thanh trên đường tiến xuống Thăng Long cũng đụng độ với quân Tây Sơn tại ranh giới Tam Dị, Trụ Hữu. Quân Nam dùng ba loại cờ, đỏ, trắng, đen chia thành ba đội đánh trống tấn công. Ngoài ra, chiếc khăn đỏ thường dùng để bịt đầu của cấp chỉ huy cũng có khi được sử dụng như một loại kỳ hiệu. Việc dùng các màu cờ khác nhau có lẽ do ảnh hưởng của người Chăm. Đến đời Nguyễn, khi thấy quân đội có quá nhiều cờ quạt phức tạp nên vua Minh Mạng phải ra lệnh cho giảm bớt. RÚT LUI ĐỂ BẢO TOÀN Như chúng ta đã thấy, sau khi thấy dân chúng miền Bắc chưa ủng hộ mình một cách triệt để, giới quan lại cũng không hưởng ứng sự vận động của nhóm Ngô Thì Nhậm tôn mình lên làm vua, Nguyễn Huệ hậm hực rút quân về Nam để một số tì tướng trấn thủ Bắc Hà. Cũng như sách lược chung mà nhà Tây Sơn áp dụng tại những khu vực chưa hoàn toàn thuần hoá, miền Bắc trở thành một nơi mà dân chúng có hai hệ thống cai trị, quan lại cũ của nhà Lê đóng nhiệm vụ hành chánh dưới quyền của một quốc trưởng bù nhìn Lê Duy Cẩn, còn hệ thống quân sự do Ngô Văn Sở chỉ huy giữ nhiệm vụ bảo hộ trị an thuộc quyền Nguyễn Huệ tại Phú Xuân. Hai hệ thống đó nương tựa vào nhau một cách hời hợt nên khi có biến, quân Tây Sơn lập tức rút đi để lại miền Bắc cho quan lại nhà Lê tự sinh tự diệt. Khi quân Thanh kéo đến, triều đình Lê Duy Cẩn lập tức ra hàng khiến quan lại nhà Lê đành cam chịu sự trừng phạt, báo thù khi Lê Duy Kỳ trở về. Chúng ta không biết số quan lại đó những ai chạy được theo quân Tây Sơn vì tình hình theo chính sử thì dường như tuyệt đại đa số vẫn còn ở Thăng Long. DNCBLT chép như sau:... Tôn Sĩ Nghị từ khước. Ngô Văn Sở bèn hội các tướng thương nghị đánh hay giữ. Ngô Nhậm đề nghị rút lui giữ núi Tam Điệp cho thuỷ quân và lục quân thông nhau chiếm cứ chỗ hiểm yếu mà cố thủ, sai người gấp đưa thơ cáo nguy cấp. Ngô Văn Sở bèn mật truyền các trấn Kinh Bắc, Thái Nguyên, Lạng Sơn lên (đánh) tiếng nói (phao rằng) hội quân xây luỹ đất ở sông Nguyệt Đức rồi ngầm thu quân mà lui về. Ngô Văn Sở đưa thông tư cho các quan trấn thủ Hải Dương, Sơn Tây nội ngày phải hội quân ở Bắc Thành, cho trấn thủ Sơn Nam phải chỉnh bị thuyền tàu chờ thuỷ quân đến thì cùng tiến phát. ... Ngô Văn Sở ... ra lệnh cho các đạo quân chỉnh tề đội ngũ mà đi đến núi Tam Điệp (Tằng?), chia đồn đóng quân cố thủ, gấp sai Nguyễn Văn Tuyết, một tên nữa là Đinh Công Tuyết, vội chạy về báo nguy cấp. Sĩ Nghị khước chi. Sở nãi hội chư tướng thương nghị chiến thủ, Ngô Nhâm (Nhậm) nghị thoái bảo Tam Điệp sơn, thuỷ lục tương thông, cứ hiểm dĩ thủ khiển nhân trì thư cáo cấp.Sở nãi mật truyền Kinh Bắc, Thái (Nguyên), Lạng (Sơn) chư trấn thủ thanh ngôn trúc Nguyệt Đức giang thổ luỹ nhi tiềm thu quân dĩ qui. Di tư Hải Dương, Sơn Tây chư trấn thủ khắc nhật hội Bắc Thành, Sơn Nam trấn chỉnh sức thuyền tào hầu thuỷ quân chí tịnh phát.... Sở lệnh chư quân túc đội nhi hành chí Tam Tằng (Điệp) sơn phân đồn cố thủ, cấp sử Nguyễn Văn Tuyết, nhất tác Đinh Công Tuyết, trì hồi cáo cấp. Trong tình hình đó, nếu như trước đó Nguyễn Huệ không tiên liệu những biến chuyển có thể xảy ra để tính toán một đường rút lui thì việc tập trung quân về một vị trí cổ ngỗng như Tam Điệp cũng do tướng lãnh Tây Sơn suy nghĩ về thế yếu, thế mạnh của ta và địch rồi tự quyết chứ không phải do mưu sĩ Bắc Hà hiến kế. Việc quân Tây Sơn rút lui rất bí mật và êm thắm và ngay cả một số quân địa phương trấn đóng ở nơi hẻo lánh cũng bị bỏ rơi, không theo kịp nên việc đem theo một số quan lại nhà Lê cần phải xét lại. Chúng ta cũng có thể ngờ rằng việc đưa ra chi tiết chủ trương rút lui là của Ngô Thì Nhậm chỉ có thể được bịa đặt để hạ uy tín tướng lãnh Tây Sơn, miêu tả như thành phần hữu dũng vô mưu, hoàn toàn không có chiến thuật chiến lược gì. Cũng trong đoạn trên, DNCBLT cũng chép cả việc Phan Văn Lân bộp chộp đốc suất tướng sĩ mạo hiểm giá rét lội bừa qua sông, phần nhiều bị chết chìm, người nào qua được đến bờ lại bị quân Thanh giết chết ... để phải một mình một ngựa chạy về. Chi tiết này dường như chép theo Hoàng Lê Nhất Thống Chí và hoàn sai sự thực vì quân Tây Sơn còn chặn đánh quân Thanh nhiều trận dọc từ Lạng Sơn xuống Thăng Long để cầm chân địch, tuy không thành công nhưng cũng khiến cho địch phải lao đao, không đến nỗi chưa đánh đã chạy như sử nhà Nguyễn miêu tả. Dầu sao chăng nữa, sau khi thu tóm mọi nhân lực tài lực của miền Bắc rồi rút về Phú Xuân, quân Tây Sơn đã bỏ ngỏ một trận địa lớn cho quân Thanh bơ vơ, chịu đựng những cơn mưa dầm và thời tiết lạnh lẽo của mùa đông ở miền Bắc. Tôn Sĩ Nghị phải trải mỏng quân thành những mục tiêu cố định rồi nương theo cách bố trí của địch để sắp xếp kế hoạch tấn công. Kế hoạch tạo điều kiện để quân địch đóng quân tập trung thành một khu vực lòng chảo là một chiến thuật mà nhiều quân sự gia Đông cũng như Tây, kim cũng như cổ thường áp dụng để đánh một trận quyết liệt. NGUYỄN HUỆ LÊN NGÔI HOÀNG ĐẾ Từ trước đến nay, sử nước ta vẫn cho rằng Nguyễn Huệ lên ngôi để cho chính vị. Lý do đó hàm ý bản tâm ông không (hay chưa) muốn lên ngôi nhưng đành phải chấp nhận một cách miễn cưỡng vì nhu cầu quân sự và chính trị. Việc vua Quang Trung lên ngôi hoàng đế để danh chính ngôn thuận ra đánh quân Thanh được chấp nhận như một lý sở đương nhiên, không ai dị nghị mặc dù một số tác giả có đặt câu hỏi về ngày giờ chính xác ông đăng quang ở núi Bân. Thực ra, Nguyễn Huệ không phải không muốn lên ngôi mà ông đã có ý tự lập ngay từ khi đem quân ra Bắc Hà lần thứ hai vào tháng 5 năm 1788. Cũng vào thời gian này, ông gặp Ngô Thì Nhậm và người bầy tôi mới lập tức khuyên ông lên ngôi hoàng đế đồng thời chủ trì việc đi xin chữ ký để suy tôn ông cho hợp cách. Sau ba bức thư suy tôn của quần thần nhà Lê (chưa kể một chiếu trưng cầu dân ý do chính Nguyễn Huệ hỏi dân Bắc Hà) nhưng tình hình chưa thuận lợi khiến Nguyễn Huệ hậm hực bỏ về Phú Xuân, đem theo một số văn thần (có thể cả Ngô Thì Nhậm như đã chép trong Hoàng Lê Nhất Thống Chí mặc dầu về sau chúng ta lại thấy họ Ngô xuất hiện trong số quan lại ở miền Bắc cùng với Ngô Văn Sở). Đối chiếu nhiều tài liệu khác nhau và dàn dựng lại tình hình, chúng ta có thể nghi ngờ rằng có chút gì không ổn về quan điểm đó. Hiện tại có ba tài liệu với ba nhật kỳ đăng quang khác nhau: chính sử triều Nguyễn (ĐNCB, Nguỵ Tây liệt truyện), Hoàng Lê Nhất Thống Chí, và chi tiết trong thư của Hội Truyền Giáo Bắc Hà. Ngoài ra còn một nhật kỳ có hơi chênh lệch một chút với chính sử là bài Chiếu Lên Ngôi (Tức Vị Chiếu) chép trong Hàn Các Anh Hoa. Đại Nam Chính Biên Liệt Truyện, quyển 32 (Nguỵ Tây liệt truyện, Nguyễn Văn Huệ) chép là:Nguyễn Huệ được cấp báo, mắng to: Bọn chó Ngô là đồ gì dám tung hoành như thế?. Nguyễn Huệ liền xuống lịnh cử binh. Các tướng đều khuyên xin trước hết nên chính ngôi vị và danh hiệu để kết chặt lòng người. Nguyễn Huệ bèn đắp đàn ở phía nam núi Ngự-bình, lấy ngày 25 tháng 11 tự lập làm Hoàng-đế cải nguyên là Quang Trung (triều trung ương rực rỡ), liền ngày ấy cả đem tướng sĩ thuỷ bộ cùng tiến ... Huệ đắc báo đại mạ: Hà vật Ngô cẩu cảm nhĩ xương cuồng?. Tức hạ lịnh cử binh. Chư tướng hàm khuyến thỉnh tiên chính vị hiệu dĩ hệ nhân tâm. Huệ nãi trúc đàn vu Bình sơn chi nam dĩ thập nhất nguyệt nhị thập ngũ nhật tự lập vi đế, cải nguyên Quang Trung tức nhật đại suất tướng sĩ thuỷ lục tề tiến ... Hoàng Lê Nhất Thống Chí (Ngô Gia Văn Phái) thì viết như sau:... Ngày 20 tháng ấy, Sở lui về Tam Điệp thì ngày 24 (tháng 11), Tuyết đã vào đến thành Phú Xuân, Bắc Bình Vương được tin báo, giận lắm, liền họp các tướng sĩ, định thân chinh cầm quân đi ngay. Nhưng các người đến họp đều nói: - Chúa công với vua Tây Sơn có sự hiềm khích, đối với ngôi chí tôn, lòng tôn phò của mọi người chưa thực vững bền, nay nghe quân Thanh sang đánh càng dễ sinh ra ngờ vực, hai lòng. Vậy xin trước hết hãy chính vị hiệu, ban lệnh ân xá khắp trong ngoài, để yên kẻ phản trắc và giữ lấy lòng người, rồi sau sẽ cất quân ra đánh dẹp cõi Bắc cũng chưa là muộn. Bắc Bình Vương lấy làm phải, bèn cho đắp đàn ở trên núi Bân (ở địa phận xã An Cựu, huyện Hương Trà, Thừa Thiên - Huế), tế cáo trời đất cùng các thần sông, thần núi; chế ra áo cổn, mũ miện, lên ngôi Hoàng đế, đổi năm thứ 11 niên hiệu Thái Đức của vua Tây Sơn Nguyễn Nhạc làm năm đầu niên hiệu Quang Trung. Lễ xong hạ lệnh xuất quân. Hôm ấy nhằm vào ngày 25 tháng chạp năm Mậu Thân (1788). Theo thư của các giáo sĩ có mặt tại Việt Nam còn lưu lại trong Nhật Ký Về Những Sự Kiện Đáng Ghi Nhớ, Nha Văn Khố Quốc Gia Paris (Paris, Archives Nationales số F5; A 22) thì lá thư đề ngày 20 tháng Chín của đức ông La Bartette gửi cho ông Le Breton trong đó Đức ông cho biết rằng: ... Bắc vương đã ấn định ngày 11 tháng Mười (âm lịch) tức ngày mồng 8 tháng Mười Một là ngày ông tự phong mình làm Hoàng đế dưới danh hiệu Quang Trung (có nghĩa là ánh sáng trung ương tức là theo sự giải thích có lẽ đúng nhất, mặt trời của vũ trụ) đồng thời ông đang bận tính một kế hoạch vĩ đại theo như sắc lệnh ban bố ngày 6 tháng Mười (âm lịch) hay ngày 3 tháng Mười Một gởi cho Đại thần Đại tư Mã và tất cả các quan hay sĩ quan Tây Sơn làm việc tại Bắc Kỳ ...Những tài liệu trên, tài liệu nào gần với sự thực nhất vẫn còn là một câu hỏi chưa có trả lời đích xác mặc dù nếu theo văn bản thì thư của các thừa sai của Hội Truyền Giáo là tài liệu của chính thời đó còn để lại trong khi DNCBLT và Hoàng Lê Nhất Thống Chí chỉ được biên soạn và ấn hành vài chục năm sau khi sự việc xảy ra. Hiện nay trong Hàn Các Anh Hoa còn chép một bài Chiếu Lên Ngôi của vua Quang Trung do Ngô Thì Nhậm soạn, nguyên văn như sau: Dịch âmTức vị chiếuTrẫm duy Ngũ Đế dị tính nhi thụ mệnh, Tam Vương thừa thời nhi khải vận. Đạo hữu thiên đệ, thời duy biến thông, thánh nhân phụng nhược thiên đạo dĩ quân quốc tử dân kỳ nghĩa nhất dã. Ngã Việt tự Đinh Lê Lý Trần triệu kiến hữu quốc, dĩ chí vu kim, thánh tác minh hưng bất thị tính, nhiên nhi phế hưng tu đoản, kỳ vận thật thiên sở thụ, phi phù nhân chi sở năng vi dã.Hướng giả Lê gia thất bính, Trịnh thị dữ cựu Nguyễn phân cương nhị bách dư niên cương trù vặn loạn cộng chủ đồ ủng hư khí tư gia tự tư phong thực. Thiên kinh địa duy nhất truỵ nhi chấn vị hữu thậm ư thử thời dã. Gia chi cận tuế dĩ lai Nam Bắc cấu binh, dĩ truỵ đồ thán.Trẫm vi Tây Sơn bố y, bất giai xích thổ, sơ vô hoàng ốc chi chí. Nhân nhân tâm yếm loạn dục đắc minh chủ dĩ tế thế an dân ư thị tập hợp nghĩa lữ lam tất dĩ khải sơn lâm, tả hữu hoàng đại huynh trì khu nhung yên, triệu ngã bang vu tây thổ, nam định Xiêm La, Cao Miên chi thuộc, toại khắc Phú Xuân, thu Thăng Long bản dục bang tảo trừ loạn lược, cứu dân ư thuỷ hoả trung, nhiên hậu hoàn quốc Lê thị qui địa đại huynh, tiêu dao tú thường xích tả chi du, quan lưỡng địa chi hoan ngu nhi dĩ.Nhi thế cố suy di cánh bất đắc như sở chí, trẫm tái thực Lê thị Lê tự quân thất thủ xã tắc, khứ quốc bôn vong, Bắc Hà sĩ dân bất dĩ Lê chi tông tính vi qui ê trẫm thị lại. Đại huynh nghĩa quyến ư cần nguyện thủ Qui Nhơn nhất phủ, giáng xưng Tây vương, nam phục sổ thiên lý chi địa, tận thuộc ư trẫm.Trẫm tự duy lương bạc tài đức, bất đãi cổ nhân, nhi thổ địa như thử kỳ quảng, nhân dân như thử kỳ chúng, tĩnh tư thống nhiếp lẫm hồ nhược hủ sách chi ngự lục mã nãi giả. Văn võ tướng sĩ nội ngoại thần liêu hàm nguyện trẫm tảo chính vị hiệu dĩ hệ thuộc nhân tâm, thượng chương khuyến tiến, chí ư tái tam kim biểu suy tôn bất mưu đồng từ phu dĩ thần khí chí trọng.Thiên vị duy gian, trẫm thành lự bất khắc kham, nhi tứ hải ức triệu hoàn qui ư trẫm nhất nhân. Tư nãi thiên ý, phù khởi nhân sự, trẫm ứng thiên thuận nhân, bất khả lao chấp, tốn nhượng dĩ kim niên thập nhất nguyệt nhị thập nhị nhật tức thiên tử vị kỷ nguyên vi Quang Trung nguyên niên.Tư nhĩ bách tính vạn dân duy hoàng cực chi phu ngôn thị huấn thị hạnh. Nhân nghĩa trung chính nhân đạo chi đại đoan, trẫm kim dữ dân cánh thuỷ phụng tiền thánh chi minh mô dĩ trị giáo thiên hạ.Ô hô, thiên hựu hạ dân tác vi quân, tác vi sư, duy kỳ khắc tương thượng đế sủng tuy tứ phương. Trẫm phủ hữu thiên hạ tướng dữ giai chi đại đạo nạp chi xuân đài. Nhĩ thần thứ các an chức nghiệp vô đạo phỉ di. Hữu quan giả hưng tế tế chi phong, vi manh giả hữu hi hi chi tục. Trị giáo hưng hành, tễ vu chí thuận, dĩ hoán ngũ đế tam vương chi thịnh, diễn tông xã vô cương chi hưu, cố bất vĩ tai!Thập tam đạo các xứ địa phương kim niên đông vụ tô dung điệu xá thập phân chi ngũ kỳ kinh bị binh hoả điêu tàn thính phân chi hoạn khám thực tận hành quyên miễn.Cựu triều thần dân hoặc lục sự điếm luỵ kinh bị trọng luận, trừ đại nghịch bất đạo đẳng tội, kỳ dư nhất giai khoan xáBách thần dâm từ cách khứ tự điển. Kỳ thiên thần dữ trung thần hiếu tử nghĩa phụ kinh luỵ triều bao phong giả tịnh tứ đăng trậtCựu triều văn võ viên biện hoặc do tòng vong đào tị tịnh thính hồi hương quán, kỳ bất nguyện sĩ tiến giả thính hành sở chíNam Hà Bắc dân gian y phục tịnh hứa tòng tục, duy triều y triều quan nhất tuân tân chế. Dịch nghĩaTrẫm nghĩ: Ngũ đế đổi họ chịu mệnh trời, Tam vương nhân thời mở vận nước. Đạo có thay đổi, thời phải biến thông, nhưng đấng thánh nhân theo đạo trời để làm vua trong nước, yêu dân như con, thì cái nghĩa cũng chỉ là một. Nước Việt ta từ Đinh, Lê, Lý, Trần mở nước đến nay, bậc thánh minh dấy lên, chẳng phải một họ. Nhưng phế, hưng, dài, ngắn, vận mệnh trời cho, chẳng phải sức người làm được. Trước đây nhà Lê mất quyền, họ Trịnh và họ Nguyễn cũ chia nhau cương vực, hơn hai trăm năm, giềng mối rối loạn, ngôi vua chỉ là hư vị, mỗi họ tự ý gây dựng bờ cõi riêng mình, kỷ cương trời đất một phen đổ nát không dựng lên được, chưa có thời nào quá quắt như thời này. Thêm nữa, những năm gần đây, Nam Bắc đánh nhau, dân sa vào chốn lầm than. Trẫm là kẻ áo vải Tây Sơn, không có một tấc đất, vốn không có chí làm vua. Chỉ vì lòng người chán ghét loạn lạc, mong có vị minh chúa để cứu đời yên dân. Cho nên tập hợp nghĩa quân, xông pha chông gai, phá núi mở rừng, giúp đỡ Hoàng đại huynh giong ruổi binh mã, gây dựng nước ở cõi tây, dẹp Tiêm La, Cao Miên ở phía nam, rồi hạ thành Phú Xuân, lấy thành Thăng Long. Bản ý chỉ muốn quét trừ loạn lạc, cứu dân trong chốn nước lửa, rồi trả nước cho họ Lê, trả đất cho Đại huynh, ung dung áo gấm hài thêu, ngắm cảnh yên vui ở hai cõi đất mà thôi. Nhưng việc đời dời đổi, rốt cuộc trẫm không được như chí nguyện. Trẫm dựng lại nhà Lê, nhưng Lê tự quân để mất xã tắc, bỏ nước chạy trốn. Sĩ dân Bắc Hà không theo về họ Lê lại dựa vào trẫm. Đại huynh vì khó nhọc mà mỏi mệt, chỉ muốn giữ một phủ Quy Nhơn, khiêm nhường xưng làm Tây vương. Mấy nghìn dặm đất ở cõi Nam thuộc về trẫm cả. Trẫm tự nghĩ mình lượng bạc, tài đức không theo kịp cổ nhân mà đất đai rộng lớn như thế, nhân dân đông đúc như thế, nghĩ đến việc cai quản, lo sợ như cầm dây cương mục mà dong sáu ngựa. Vừa đây, tướng sĩ văn võ, thần liêu trong ngoài đều muốn trẫm sớm định vị hiệu, để thu phục lòng người, dâng biểu khuyên mời đến hai, ba lần. Các tờ biểu vàng suy tôn, không hẹn mà cùng một lời. Trẫm nghĩ: nghiệp lớn rất trọng, ngôi trời khó khăn, trẫm thật lòng lo không đương nổi. Nhưng ức triệu người trong bốn bể trông cậy vào một mình trẫm. Đó là ý trời, há phải việc người? Trẫm ứng mệnh trời, thuận lòng người, không thể cố chấp nhún nhường mãi, lấy ngày 22 tháng 11 năm nay lên ngôi thiên tử, đặt niên hiệu là Quang Trung nguyên niên. Hỡi trăm họ muôn dân các ngươi! Lời nói lớn lao của ngôi hoàng cực là lời giáo huấn phải thi hành. Nhân, nghĩa, trung, chính là đầu mối lớn lao của đạo làm người. Nay trẫm cùng dân đổi mới, theo mưu mô sáng suốt của tiền thánh để trị và dạy thiên hạ! Than ôi! Trời vì hạ dân, đặt ra vua, đặt ra thầy, là để giúp trời vỗ yên bốn phương. Trẫm có cả thiên hạ, sẽ cùng dắt díu dân lên con đường lớn, đặt vào đài xuân. Hỡi thần dân các ngươi! Ai nấy hãy yên chức nghiệp, chớ làm những điều không phải đạo thường. Người làm quan hãy giữ phong độ hoà mục, người làm dân yên trong lệ tục vui hoà, trị giáo mở mang hưng khởi đến chỗ rất thuận, để vãn hồi thời thịnh trị của Ngũ đế, Tam vương, khiến cho tông miếu xã tắc được phúc không cùng, há chẳng đẹp đẽ sao? (Trong nguyên bản chữ Hán, còn có một đoạn viết chữ nhỏ, ghi các điều sau đây) 1/ Các địa phương trong 13 đạo, thuế ruộng, thuế thân, thuế lực dịch về vụ đông năm nay, mười phần tha cho năm phần. Những nơi bị binh hoả làm điêu tàn, cho quan phân tri khám thực, tha miễn cho cả. 2/ Quan dân triều cũ, người nào liên luỵ vào tội, đã bị án nặng, trừ những tội đại nghịch vô đạo, còn thì đều tha cả. 3/ Các đền thời bách thần mà là thờ nhảm, đều bị xoá bỏ thần hiệu trong tự điển, còn các thiên thần và tôi trung, con hiếu, đàn bà tiết nghĩa đã được các triều phong tặng thì nay đều cho thăng trật. 4/ Quan viên văn võ triều cũ, người nào chạy trốn theo vua mà còn phải trốn tránh, đều cho về nguyên quán. Người nào không muốn ra làm quan, cho tuỳ theo chí của mình. 5/ Quần áo dân gian Nam Hà hay Bắc Hà đều cho theo tục cũ, duy có áo chầu, mũ chầu thì nhất luật phải theo quy chế mới. Bài chiếu này nếu xét trong hoàn cảnh xuất hiện của nó, nếu quả thực do Ngô Thì Nhậm soạn, thì hoặc ông đang ở Phú Xuân, hoặc đã soạn sẵn theo lệnh của Nguyễn Huệ, chờ đúng dịp là đem ra sử dụng. Phân tích một số chi tiết trong bài Chiếu Lên Ngôi chúng ta ngờ rằng bài này được soạn trước khi nghe tin quân Thanh sang chiếm nước ta, nếu không đồng thời với tờ biểu suy tôn lần thứ ba (Vừa đây, tướng sĩ văn võ, thần liêu trong ngoài đều muốn trẫm sớm định vị hiệu, để thu phục lòng người, dâng biểu khuyên mời đến hai, ba lần. Các tờ biểu vàng suy tôn, không hẹn mà cùng một lời.) thì cũng chỉ sau đó một thời gian ngắn. Văn trong bài chiếu tức vị này hoàn toàn là văn chương thời bình, không phải thời chiến, không nhắc đến xa gần gì về việc quân Thanh xâm chiếm nước ta và lên ngôi để thu phục nhân tâm (để chiến đấu) như sử đã chép. Chính vì thế, một số câu văn sáo mòn đầy giả tạo, chẳng hạn: Bản ý chỉ muốn quét trừ loạn lạc, cứu dân trong chốn nước lửa, rồi trả nước cho họ Lê, trả đất cho Đại huynh, ung dung áo gấm hài thêu, ngắm cảnh yên vui ở hai cõi đất mà thôi. Nhưng việc đời dời đổi, rốt cuộc trẫm không được như chí nguyện. hay Người làm quan hãy giữ phong độ hoà mục, người làm dân yên trong lệ tục vui hoà, trị giáo mở mang hưng khởi đến chỗ rất thuận, để vãn hồi thời thịnh trị của Ngũ đế, Tam vương, khiến cho tông miếu xã tắc được phúc không cùng, há chẳng đẹp đẽ sao? vẫn còn hiện diện trong bài chiếu. Như vậy, nếu quả thực bài văn này là tờ chiếu ông sử dụng thì Nguyễn Huệ đã lên ngôi từ trước khi quân Thanh sang đánh nước ta nghĩa là chậm lắm cũng vào cuối tháng 10 hay đầu tháng 11 năm Mậu Thân (1788) khi quân Thanh chưa xuất binh để những lời trong bài chiếu thích hợp cho một quốc gia yên bình, dù chỉ rất tạm bợ. Ngược lại nếu đã nghe tin quân Thanh đang tiến về Thăng Long, tình hình Bắc Hà ở trong cảnh lửa cháy lông mày, dầu sôi lửa bỏng khiến ông phải tổ chức một lễ đăng quang theo kiểu cưới chạy tang để hôm sau tiến quân ra Bắc thì đây là một việc làm rất thiếu chính trị. Tình hình cấp bách đó ắt sẽ khiến cho lòng người kinh động, nhất là các tướng lãnh đang được bố trí ở mặt nam giáp với vương quốc của Nguyễn Nhạc. Chúng ta cũng biết rằng hai anh em công khai mắng nhau là sài lang, cẩu trệ, dù đã giải hoà nhưng tình hình không còn thuận lợi như trước và việc bên này hay bên kia nhân cơ hội sơ hở đem quân tấn công không phải là chuyện không thể xảy ra. Việc Nguyễn Huệ hấp tấp lên ngôi rồi kéo quân đi sẽ tạo một khoảng trống trong guồng máy cai trị và Nguyễn Nhạc chỉ cần sai một tì tướng cũng có thể lấy được Phú Xuân. Các tướng lãnh của Nguyễn Huệ nhất là thành phần gốc Qui Nhơn vốn họ hàng thân thích hay quen biết đã lâu, ít nhiều đều đã từng là thủ hạ của Nguyễn Nhạc. Chúng ta cũng biết rằng khi kéo quân ra Bắc, Nguyễn Huệ vẫn để lại một số tướng lãnh quan trọng như Trần Quang Diệu, Bùi Thị Xuân, Vũ Văn Dũng ... trấn thủ mặt nam có thể dễ dàng bị vua Thái Đức mua chuộc. Việc Nguyễn Huệ lên ngôi coi như một thách thức công khai rất nguy hiểm trong khung cảnh đó. Qua những sự kiện nêu trên, Nguyễn Huệ dự tính lên ngôi hoàng đế lấy niên hiệu là Quang Trung ít nhất cũng đã được dự tính từ tháng 8 năm Mậu Thân, mặc dù ngày giờ ông lên ngôi không biết đích xác là ngày nào, 11 tháng 10 Â.L. theo các giáo sĩ, 22-11 Â.L. theo tờ chiếu lên ngôi, 25-11 Â.L. theo DNCBLT, 25 tháng 12 Â.L. theo Hoàng Lê Nhất Thống Chí hay một ngày nào khác mà chúng ta chưa biết? Hai nhật kỳ đầu tiên và cuối cùng cách nhau gần hai tháng rưỡi nhưng chắc chắn Nguyễn Huệ lên ngôi sau khi ông từ Bắc Hà trở về và trước khi nghe tin quân Thanh kéo sang. Nhật ký của các giáo sĩ trong Hội Truyền Giáo Bắc Hà nghe được từ giáo dân của họ là ngày 11 tháng 10 năm Mậu Thân (8-11-1788) xem ra gần với sự thực nhất. Tin tức đó họ đã nghe từ ngày 25 tháng 10 (27-9 Mậu Thân) tức là trước ngày vua Quang Trung lên ngôi gần nửa tháng. Cho nên, khi quân Thanh lấy Thăng Long (cuối tháng 11 năm Mậu Thân), Nguyễn Huệ đã là hoàng đế Quang Trung rồi, không còn phải bận bịu gì về việc đăng quang hay sắp đặt triều chính trong ngoài nữa. Cũng theo tin của giáo sĩ La Barrette gửi cho Le Breton thì ông đã phong vương cho con trai ngay từ tháng 9 nghĩa là công khai tách riêng ra thành một vương triều mới không liên quan gì đến ông anh ở Qui Nhơn nữa. Văn kiện cuối cùng chúng ta thấy ông còn dùng niên hiệu Thái Đức chính là sắc lệnh ban bố một số điều quân luật ngày 6 tháng 10 năm Mậu Thân (3-11-1788), 5 ngày trước hạn kỳ lên ngôi theo tin tức của các nhà truyền giáo. Xét như thế, chúng ta thấy rằng việc vua Quang Trung đem quân ra Bắc không phải là một điều bất thình lình và chúng ta có thể tin được rằng lúc nào ông vẫn hờm sẵn nhiều cánh quân độc lập và chỉ điều động để xiết lại khi cần thiết. Đó chính là vai trò của hai đạo quân từ rừng sâu kéo ra và từ ngoài biển đánh vào khiến cho địch trở tay không kịp. Giảm thiểu việc đưa một đạo quân lớn từ Phú Xuân ra bắc sẽ giải quyết được rất nhiều vấn đề, từ di hành đến lương thực, khí giới và trả lời được câu hỏi tại sao Nguyễn Huệ có thể tập trung được một đạo quân lớn và đánh tan quân Thanh trong một thời gian ngắn ngủi. Từ quan điểm đó, việc dàn trải lại sắp đặt của Nguyễn Huệ và biến chuyển trong chiến dịch mùa Xuân năm Kỷ Dậu trở nên minh bạch, đơn giản hơn, không bị những vấn đề không có câu trả lời (làm sao có thể tiến quân ra Bắc trong 4 ngày), loại trừ được những tưởng tượng không phù hợp với thực tế (hai người võng một) và những chuyện bên lề mà người ta thêm bớt một cách huyền hoặc. KẾT LUẬN Việc điều quân của Nguyễn Huệ cho đến nay vẫn còn là một chuỗi nhiều huyền thoại. Mặc dù những bức thư của các nhà truyền giáo đã được đưa ra ánh sáng hơn 30 năm nay nhưng rất ít sử gia Việt Nam khai thác vì những chi tiết trong đó không phù hợp với những gì người ta muốn miêu tả về thời Tây Sơn. Hầu hết chúng ta vẫn thích lập lại những tường thuật trích từ Hoàng Lê Nhất Thống Chí của nhà họ Ngô coi như chính sử, nhất là để tô vẽ cho một chiến thắng vẫn được coi như một thiên Anh Hùng Ca của dân tộc. Một vấn đề chúng ta chưa lưu tâm đúng mức là hậu cần (logistics) trong quân đội để tìm hiểu xem Nguyễn Huệ và bộ tham mưu của ông đã thực hiện việc di chuyển, tiềp liệu, lương thực, y tế, tải thương ... như thế nào. Những vấn đề đó là những ưu tư hàng đầu của các tướng lãnh trước khi bàn đến chiến thuật, chiến lược. Hậu cần cũng liên quan đến thực trạng chính trị, kinh tế và khung cảnh xã hội của quốc gia vì tài nguyên là một thực thể có những giới hạn nhất định, không phải là một con bò sữa có thể vắt đến vô tận và phải được sử dụng một cách linh động. Tuy có được lợi điểm là đánh trên đất nhà nên binh sĩ Tây Sơn có thể bám rễ vào quần chúng nhưng không phải vì thế mà chúng ta không nhận ra một số nhược điểm được che đậy và tô điểm bằng một số từ ngữ, lập đi lập lại trong hầu hết các nghiên cứu lịch sử. Những khó khăn đó vốn dĩ đã được các quân sự gia Tây phương nhấn mạnh, gọi là cọ xát của chiến tranh (friction of war), ám chỉ sự tiêu hao năng lực ảnh hưởng đến chiến đấu. Những cọ xát đó thường bị các sử gia bỏ quên nên miêu tả những biến cố này như những hiện tượng hiển nhiên và chìm lẫn vào những chi tiết sôi động hơn. Một quân sự gia Tây phương đã nhận định:Cơ bản để hoạch định của cấp chỉ huy là kiến thức vững chắc về tiếp liệu và di hành; có thế ông ta mới biết làm sao và khi nào có thể liều lĩnh, mà chiến trận chỉ có thể thắng khi dám mạo hiểm.Cuộc tiến quân của Nguyễn Huệ trong giai đoạn đầu rõ ràng phải dựa vào một hệ thống tiếp liệu tại chỗ bao gồm một số doanh trại ông bố trí sẵn từ Phú Xuân ra Nghệ An. Trong thời gian di hành, ông đã thực hiện nhiều lối di chuyển khác nhau theo nhiều trục lộ và chỉ ấn định một điểm hẹn để tập kết. Việc tập trung lực lượng để chuẩn bị bôn tập đó được thực hiện một cách rốt ráo, cực đoan có tính một mất một còn. Lịch sử chứng minh rằng ông đã tính toán đúng trong lối tấn công quyết tử (predatory warfare) nên hậu thế ít ai nhắc đến những thiệt hại của bên mình. Các giáo sĩ Tây Phương tuy chỉ ghi nhận hiện tượng, nhiều chỗ chủ quan theo sự suy nghĩ của họ và dựa vào những nguồn tin không chính xác (chẳng hạn số lượng quân của cả hai phe) nhưng vẫn là những tài liệu nguyên thuỷ (primary sources) chưa bị đãi lọc. Đối chiếu với những chi tiết quân sự, lối di hành liên tục (trong một thời gian ngắn) không những cần thiết cho việc tấn công bất ngờ mà cũng là cách duy nhất có thể kiểm soát được một đội tân quân khổng lồ bằng dạ dày, loại trừ được những hiểm hoạ khi sử dụng thành phần quần chúng mà trước đó chưa lâu còn đứng về phía đối nghịch với nhà Tây Sơn. Chắc chắn khi tiến quân đánh Thăng Long, Nguyễn Huệ không thể coi thường dân chúng Bắc Hà hiện đã trở thành một cánh quân nằm phục sau lưng ở vùng Nghệ An Thanh Hóa, trước đây đã từng phục kích tấn công Nguyễn Nhạc. Nếu như vì một lý do nào đó mà việc giao binh với quân Thanh kéo dài hơn dự tính, sau lưng lại có dư đảng nhà Lê, họ Trịnh nổi lên ông sẽ bị tấn công từ hai mặt, khó tránh khỏi một cuộc chiến tiêu hao vốn là sở trường của Bắc Hà. Ở thời điểm quyết liệt này, ông đã huy động toàn lực thành phần dân chúng có nguy cơ tiềm ẩn kia thành một cánh quân của mình, từ già chí trẻ, trai lẫn gái để đẩy họ đi trước, dưới danh nghĩa cứu nước. Chúng ta khó lòng có thể tin được rằng người dân ở đây hàng loạt trai tráng nô nức tòng quân như lối viết sử có tính cách tuyên truyền, nhất là trước đây không lâu vùng này đã bị đói kém liên tiếp, lại bị Nguyễn Hữu Chỉnh rồi Vũ Văn Nhậm vét được hơn 3 vạn người để tiến ra Bắc hồi cuối năm 1787. Đất Thanh Nghệ cũng còn là đất tổ của nhà Lê, là quê hương của đám lính Tam Phủ vốn dĩ là cột trụ chống giữ giang sơn cho họ Trịnh, nay trở thành đội quân tiền phong của nhà Tây Sơn. Chính vì thế ông đã có thể tận dụng đến người cuối cùng của các xứ Thanh - Nghệ để đánh một trận lớn dùng chiến thuật biển người tràn ngập đối phương. Ông cũng tối ưu hoá được sức mạnh của mình, kết hợp sức mạnh của các sắc dân thiểu số vùng Thượng Lào, và khai thác thành phần bị gạt ra ngoài lề xã hội phải sống bằng nghề cướp biển. Chúng ta cũng có thể nghi ngờ và loại bỏ chi tiết về ngày tháng Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế chép trong sử triều Nguyễn. Nếu đúng như sự thông tin của các giáo sĩ cho nhau, ông lên ngôi ngay từ đầu tháng 10 (Âm Lịch) và mất khoảng từ 40 đến 45 ngày để ra đến Nghệ An (cuối tháng 11) trung bình mỗi ngày có thể đi từ 10 đến 15 cây số. Con số này xem ra có vẻ hợp lý với một đội quân vào thế kỷ 18, phức tạp và cồng kềnh, tổ chức còn sơ khai, thiếu hẳn một hệ thống tiếp liệu chu đáo. Nói tóm lại, một khi loại trừ tất cả những huyền thoại của nhà Tây Sơn, đặt Nguyễn Huệ trở về vai trò của một tướng lãnh cần mạo hiểm để chiến thắng, việc điều quân thần tốc chính là phương thức để khắc phục những sở đoản mà ông không thể nhất thời giải quyết được. Tháng 12 năm 2005 TÀI LIỆU THAM KHẢO1. Amranand, Ping và William Warren. The Elephant in Thai Life & Legend. Bangkok: Monsoon Editions, Ltd.,1998.2. Anthony, Robert J. Like Froth Floating on the Sea: The World of Pirates and Seafarers in Late Imperial South China. Berkeley: Institute of East Asian Studies, UC Berkeley, 2003.3. Barnes, Thomas J. Tay Son, Rebellion in 18th Century Vietnam. Xlibris Corporation, 20004. Barrow, John. A Voyage To Cochinchina. Kuala Lumpur: Oxford University, 1975 (in theo lối chụp ảnh nguyên bản năm 1806)5. Borri, Cristophoro. Tường Trình về Khu Truyền Giáo Đàng Trong 1631. USA: Thăng Long, không đề năm.6. Crawfurd, John. Journal of an Embassy from the Governor-General of India to the Courts of Siam and Cochin China exhibiting a view of the Actual State of those Kingdoms. New Delhi: Asian Educational Services, 2000 (chụp lại nguyên bản London, 1828)7. Creveld, Martin Van. Supplying War: Logistics from Wallenstein to Patton. Cambridge: Cambridge University Press, 19928. Do Phuong Quynh. Arts and Handicrafts of Viet Nam. Hanoi: The Gioi (Foreign Languages Publishing House), 19929. Griess, Thomas E. (ed.) Ancient and Medieval Warfare (The West Point Military History Series). Department of History, US Military Academy, West Point, New York. New Jersey: Avery Publishing Group Inc., 198410. Heath, Ian. Armies of the Nineteenth Century: Asia (V. 4 - Burma and Indo-China). Great Britain: Foundry Books, 200311. Hintz, Martin. Tons of Fun Training Elephants. New York: Julian Messner, 198212. Hoa Bằng. Quang Trung Nguyễn Huệ, Anh Hùng Dân Tộc 1788-1792. Saigon: Thư Lãm Ấn Thư Quán, 1958 (Đại Nam, Cali. in lại theo lối chụp bản)13. Hoàng Xuân Hãn. La Sơn Yên Hồ Hoàng Xuân Hãn, tập II, trước tác, phần II: Lịch Sử. Hà Nội: nxb Giáo Dục, 199814. Keegan, John. A History Of Warfare. New York: Alfred A. Knopf, 199415. Lại Phúc Thuận. Càn Long Trọng Yếu Chiến Tranh Chi Quân Nhu Nghiên Cứu . Đài Bắc: Quốc Lập Cố Cung Bác Vật Viện, 198416. Lamb, Alastair. The Mandarin Road to Old Hué. London: Chatto & Windus, 197017. Lê Đông Phương. Tế Thuyết Thanh Triều (quyển thượng). Đài Bắc: Truyện Ký Văn Học Xã, 198718. Lê Nguyễn Lưu Văn Khắc Thời Tây Sơn ở Huế. Phú Xuân Thuận Hóa thời Tây Sơn. Huế : Kỷ Yếu Hội Thảo Khoa Học, 12/200119. Mai Quốc Liên (chủ biên). Ngô Thì Nhậm tác phẩm (4 quyển) Hà Nội: nxb Văn Học, 2001-220. Một Nhóm Học Giả. Một Vài Sử Liệu về Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ. Calif.: Đại Nam, 199221. Murray, Dian H. Prirates Of The South China Coast 1790-1810. Calif.: Stanford University Press, 1987.22. National Museum of Chinese History. A Journey Into China's Antiquity (4 volumes). Beijing: Morning Glory Publishers, 199723. Ngaosrivathana, Mayoury và Kennon Breazeale (ed.). Breaking New Ground In Laos History. Chiang Mai: Silkworm Books, 200224. Ngô Gia Văn Phái. Hoàng Lê Nhất Thống Chí. Hà Nội: nxb Văn Học, 200225. Nguyễn Lương Bích - Phạm Ngọc Phụng. Tìm Hiểu Thiên Tài Quân Sự của Nguyễn Huệ . Hà Nội: nxb QDND, 197126. Đỗ Bang. Những khám phá về Hoàng Đế Quang Trung. Huế: nxb Thuận Hoá, 2003.27. Parker, Geoffrey. The Military Revolution: Military innovation and the rise of the West 1500-1800. Cambridge: Cambridge University Press, 199628. Phan Lang. Hoạ Cảnh về Người và Xứ Quảng Nam dưới thời Tây Sơn. Calif.: Việt Báo Kinh Tế số Tết Canh Thìn 2000.29. Quách Chấn Phong và Trương Tiếu Mai(chủ biên). Việt Nam Thông Sử . Bắc Kinh: Trung Quốc Nhân Dân đại học xb xã, 200130. Quốc Sử Quán triều Nguyễn. Khâm định Việt sử thông giám cương mục I, II (bản dịch Viện Sử Học). Hà Nội: nxb Giáo Dục, 1998.31. Reid, Anthony. Southeast Asia in the Age of Commerce 1450-1680 (2 volumes) New Haven, London: Yale University Press, 199332. Simms, Peter và Sanda Simms. The Kingdoms of Laos: Six Hundred Years of History. Richmond: Curzon Press, 199933. Sun Laichen, Military Technology Transfers from Ming China and the Emergence of Northern Mainland Southeast Asia (c. 1390-1527) Journal of Southeast Asian Studies, vol. 34, 3 (10-2003)34. Tạ Chí Đại Trường. Lịch Sử Nội Chiến ở Việt Nam. Los Angeles, Calif: An Tiêm, 1991.35. Tạ Quang Phát (dịch), Nhà Tây Sơn (Đại Nam chính biên liệt truyện - Nguỵ Tây liệt truyện) Saigon: Phủ Quốc Vụ Khanh đặc trách văn hoá, 197036. Tạ Quang Phát (dịch). Tây Sơn Thuật Lược (????). Saigon: Phủ Quốc Vụ Khanh đặc trách văn hoá, 197137. Tana, Li. Nguyễn Cochinchina: Southern Vietnam in the Seventeenth and Eighteenth Centuries. New York: Cornell University - Southeast Asia Program Publications, 1998.38. Tarling, Nicholas (ed.) The Cambridge History of Southeast Asia, tập I, phần 2: từ 1500 đến 1800. Cambridge: Cambridge University Press, 1999.39. Trần Gia Phụng. Nhà Tây Sơn. Toronto: Non Nước, 200540. Trang Cát Phát. Thanh Cao Tông Thập Toàn Võ Công Nghiên Cứu Bắc Kinh: Trung Hoa thư cục, 1987. (chụp lại bản của Đài Loan Cố Cung Tùng San, Giáp Chủng số 26, tháng 6 năm 1982)41. Uỷ Ban Khoa Học Xã Hội Việt Nam. Lịch Sử Việt Nam (tập I). Hà Nội; nxb KHXH, 197642. William Alexander: An English Artist in Imperial China. Brighton Borough Council, 198143. Woodside, Alexander Barton. Vietnam and the Chinese Model - A Comparative Study of Nguyễn and Ch'ing Civil Government in the First Half of the Nineteenth Century. MA: Harvard University Press, 1971. PHỤ LỤC I TÀI LIỆU ÂM LỊCH DƯƠNG LỊCH TRÍCH DẪN Ngô Gia Văn Phái, Hoàng Lê Nhất Thống Chí (bản dịch Nguyễn Đức Vân - Kiều Thu Hoạch) (Hà Nội: nxb VH, 2002) tr. 372 25 tháng Chạp, Mậu Thân 20-1-1789 Bắc Bình Vương lấy làm phải, bèn cho đắp đàn ở trên núi Bân, tế cáo trời đất củng các thần sông, thần núi; chế ra áo cổn mũ miện, lên ngôi Hoàng đế, đổi năm thứ 11 niên hiệu Thái Đức của vua Tây Sơn Nguyễn Nhạc làm năm đầu niên hiệu Quang Trung. Lễ xong, hạ lệnh xuất quân. Hôm ấy nhằm vào ngày 25 tháng chạp năm Mậu Thân (1788) Đại Nam Chính Biên Liệt Truyện (Nguỵ Tây) Tạ Quang Phát, Nhà Tây Sơn (Saigon: PQVKDTVH, 1970) tr. 132-3 25 tháng 11, Mậu Thân 22-12-1788 Huệ nãi trúc đàn vu Bình sơn chi nam dĩ thập nhất nguyệt nhị thập ngũ nhật tự lập vi đế, cải nguyên Quang Trung tức nhật đại suất tướng sĩ thuỷ lục tề tiến ... Nguyễn Huệ bèn đắp đàn ở phía nam núi Ngự-bình, lấy ngày 25 tháng 11 tự lập làm Hoàng-đế cải nguyên là Quang Trung (triều trung ương rực rỡ), liền ngày ấy cả đem tướng sĩ thuỷ bộ cùng tiến ... Tức Vị Chiếu (Hàn Các Anh Hoa) Trung Tâm Nghiên Cứu Quốc Học, Ngô Thì Nhậm (tác phẩm I) Hà Nội: nxb Văn Học, 2001 tr. 173, 515-6 22 tháng 11, Mậu Thân 19-12-1788 Tư nãi thiên ý, phù khởi nhân sự, trẫm ứng thiên thuận nhân, bất khả lao chấp, tốn nhượng dĩ kim niên thập nhất nguyệt nhị thập nhị nhật tức thiên tử vị kỷ nguyên vi Quang Trung nguyên niên. Trẫm ứng mệnh trời, thuận lòng người, không thể cố chấp nhún nhường mãi, lấy ngày 22 tháng 11 năm nay lên ngôi thiên tử, đặt niên hiệu là Quang Trung nguyên niên. Archives Nationales F; A22 (Paris) Đặng Phương Nghi, Vài Tài Liệu Mới Lạ ... (Cali: Đại Nam, 1992) tr. 195 11-10-Mậu Thân 8-11-1788 Bắc Vương đã ấn định ngày 11 tháng 10 (âm lịch) tức ngày mồng 8 tháng Mười Một là ngày ông tự phong mình làm Hoàng đế dưới danh hiệu Quang - Trung (có nghĩa là ánh sáng trung ương tức là theo sự giải thích có lẽ đúng nhất, mặt trời của vũ trụ) đồng thời ông đang bận tính một kế hoạch vĩ đại theo như sắc lệnh ban bố ngày 6 tháng Mười (âm lịch) hay ngày 3 tháng Mười Một gởi cho đại thần Đại Tư Mã ... PHỤ LỤC IINguyễn Huệ lên ngôi và tiến binh theo tiểu thuyết ... Ngày 20 tháng ấy, Sở lui về Tam Điệp thì ngày 24, Tuyết đã vào đến thành Phú Xuân, Bắc Bình Vương tiếp được tin báo, giận lắm, liền họp các tướng sĩ, định thân chinh cầm quân đi ngay. Nhưng các người đến họp đều nói: -Chúa công với vua Tây Sơn có sự hiềm khích, đối với ngôi chí tôn, lòng tôn phò của mọi người chưa thật vững bền, nay nghe quân Thanh sang đánh càng dễ sinh ra ngờ vực hai lòng. Vậy xin trước hết hãy chính vị hiệu, ban lệnh ân xá khắp trong ngoài, để yên kẻ phản trắc và giữ lấy lòng người, rồi sau sẽ cất quân ra đánh dẹp cõi Bắc cũng chưa là muộn.Bắc Bình Vương lấy làm phải, bèn cho đắp đàn ở trên núi Bân, tế cáo trời đất cùng các thần sông, thần núi; chế ra áo cổn mũ miện, lên ngôi Hoàng đế, đổi năm thứ 11 niên hiệu Thái Đức của vua Tây Sơn Nguyễn Nhạc làm năm đầu niên hiệu Quang Trung. Lễ xong, hạ lệnh xuất quân. Hôm ấy nhằm vào ngày 25 tháng chạp năm Mậu Thân (1788). Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thuỷ lẫn bộ cùng đi. Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:-Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh ra chống cự. Mưu đánh và giữ, cơ được hay thua tiên sinh nghĩ thế nào?Thiếp nói:-Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã. Quân Thanh ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao. Chúa công đi chuyến này, không quá mười ngày giặc Thanh sẽ bị dẹp tan.Vua Quang Trung mừng lắm, liền sai Đại tướng là Hám Hổ hầu kén lính ở Nghệ An, cứ ba suất đinh thì lấy một người, chưa mấy lúc, đã được hơn một vạn quân tinh nhuệ. Rồi nhà vua cho mở cuộc duyệt binh lớn ở doanh trấn, đem số thân quân ở Thuận Hoá, Quảng Nam chia làm bốn doanh tiền, hậu, tả, hữu, còn số lính mới tuyển ở Nghệ An thì làm trung quân. Vua Quang Trung cưỡi voi ra doanh an uỷ quân lính, truyền cho tất cả đều ngồi mà nghe lệnh, rồi dụ họ rằng:-Quân Thanh sang xâm lấn nước ta, hiện ở Thăng Long, các ngươi đã biết chưa? Trong khoảng vũ trụ, đất nào sao ấy đều đã phân biệt rõ ràng, phương Nam phương Bắc chia nhau mà cai trị. Người phương Bắc không phải nòi giống nước ta, bụng dạ ắt khác. Từ đời Hán đến nay, chúng đã mấy phen cướp bóc nước ta, giết hại nhân dân, vơ vét của cải, người mình không thể chịu nổi, ai cũng muốn đuổi chúng đi. Đời Hán có Trưng Nữ Vương, đời Tống có Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, đời Nguyên có Trần Hưng Đạo, đời Minh có Lê Thái Tổ; các ngài không nỡ ngồi nhìn chúng làm điều tàn bạo, nên đã thuận lòng người, dấy nghĩa quân đều chỉ đánh một trận là thắng và đuổi được chúng về phương Bắc. Ở các thời ấy Bắc, Nam riêng phận, bờ cõi lặng yên, các vua truyền ngôi lâu dài. Từ đời nhà Đinh tới đây, dân ta không đến nỗi khổ như hồi nội thuộc xưa kia. Mọi việc lợi, hại, được, mất ấy, đều là chuyện cũ rành rành của các triều đại trước. Nay người Thanh lại sang mưu đồ lấy nước Nam ta đặt làm quận huyện, không biết trông gương mấy đời Tống, Nguyên, Minh ngày xưa. Vì vậy ta phải kéo quân ra đánh đuổi chúng. Các ngươi đều là những kẻ có lương tri lương năng, hãy nên cùng ta đồng tâm hiệp lực, để dựng nên công lớn. Chớ có quen theo thói cũ, ăn ở hai lòng, nếu như việc phát giác ra, sẽ bị giết chết ngay tức khắc, không tha một ai, chớ bảo là ta không nói trước!Các quân lính đều nói:-Xin vâng mệnh, không dám hai lòng.Hôm sau vua Quang Trung hạ lệnh tiến quân. Các quân đều nghiêm chỉnh đội ngũ mà đi ...Ngô GiaVăn Phái, Hoàng Lê Nhất Thống Chí (Hà Nội: nxb Văn Học, 2002) tr. 371-4
Chó, cá voi, ngựa, và các loài động vật khác có cố ý tự kết thúc đời mình không?	Vì sao một số con vật bằng mọi giá lao đầu vào chỗ chết?	Chó chắc chắn là loài động vật có nhiều cảm xúc Hồi 1845, một câu chuyện khá kỳ quặc xuất hiện trên Illustrated London News. Tin tức nói rằng một chú chó mực, được mô tả là "thân thiện, đẹp, đáng giá", đã "tự quăng mình xuống nước", có vẻ như cố ý tự vẫn. Chân cẳng nó rơi vào trạng thái "hoàn toàn bất động" - điều vô cùng bất thường đối với một con chó khi ở dưới sông. Thoát hiểm an toàn sau khi bị ăn thịt Những động vật tự ăn thịt mình Những loài vật phàm ăn nhất thế giới Thậm chí còn lạ lùng hơn nữa là sau khi được vớt lên, nó "lại quăng mình xuống nước và cố tìm cách chìm nghỉm lần nữa..." Rốt cuộc, chú chó đẹp đẽ này đã thành công trong nỗ lực tự vẫn, và rồi đã chết. Theo báo chí thời Nữ hoàng Victoria, chú chó này không phải là con vật duy nhất tìm cách tự kết liễu đời mình. Ngay sau đó, đã có hai trường hợp khác xuất hiện trên báo chí: một con vịt cố tình chết đuối, và một con mèo tự treo mình trên cành cây sau khi các con con của nó chết. Thế nhưng sự thật về các vụ này là gì? Chúng ta biết rằng động vật có thể bị các vấn đề về sức khỏe tâm lý giống như con người: chúng cũng cảm thấy bị căng thẳng, bị trầm cảm, là các yếu tố góp phần dẫn đến hành động tự vẫn ở con người. Chúng ta cũng biết rằng các cách hành xử từng được cho là đặc biệt, chỉ có ở con người thì tới nay cũng đã được tìm thấy ở các loài động vật khác. Một số con chó nhanh chóng chết sau khi chủ nhân chúng qua đời Thế nhưng trong số các cách hành xử đó, có hành vi tự vẫn không? Các con vật có thực sự có ý thức tìm cách tự tử không? Đây không phải là một câu hỏi mới: người Hy Lạp cổ đại đã từng trăn trở về điều này. Hồi hơn 2000 năm về trước, Aristotle nói về một con ngựa giống đã tự gieo mình xuống vực sau khi mọi sự hóa ra là, giống như Oedipus, nó đã giao phối với mẹ ruột của mình mà không biết. Hồi thế kỷ thứ hai sau Công nguyên, học giả người Hy Lạp Claudius Aelian đã viết nguyên một cuốn sách về đề tài này. Ông nhắc tới 21 vụ rõ ràng là các vụ tự tử ở động vật, trong đó có vụ một con cá heo cố tình để cho bị bắt, hay một số con chó nhịn đói đến chết sau khi chủ nhân chúng qua đời, và một con đại bàng "tự hy sinh đời mình bằng cách lao vào dàn lửa đang thiêu xác chủ nhân đã quá cố của nó". Vì sao một thời con người ăn thịt nhau? Giải mã các quái vật trong Thần Thoại Hy Lạp Tại sao con người không đi bằng bốn chân? Cũng giống như "chú chó đẹp đẽ" đã chết đuối, ý tưởng về việc các con vật tự tử vẫn là một chủ đề được nhiều người quan tâm trong thế kỷ thứ 19, thời Victoria ở Anh. Có một nhà tâm lý học, William Laude Lindsay, đã gọi hiện tượng động vật tự hủy hoại mình này là "tự vẫn do u sầu", mô tả việc làm thế nào chúng có thể "cố tình đưa bản thân vào tình thế tức giận điên cuồng hoặc tuyệt vọng" trước khi tự tử. Vào thời điểm đó, các ý tưởng này đã được các nhóm bảo vệ động vật đón nhận, chẳng hạn như Hiệp hội Hoàng gia Ngăn chặn Hành vi Tàn nhẫn với Động vật của Anh (RSPCA). Các nhà hoạt động bảo vệ động vật dựa vào những cảm xúc của động vật đã được nhân cách hoá, theo giải thích của Duncan Wilson từ Đại học Manchester, Anh quốc, người đã nghiên cứu các vụ từng diễn ra để tìm hiểu về tình trạng các con vật tự tử trong một nghiên cứu hồi 2014. Họ làm vậy, ông nói, để cho thấy động vật "chia sẻ cảm xúc, trong đó gồm cả việc tự vẫn khi quá đau buồn hoặc giận dữ." Chẳng hạn như trong ấn bản Thế giới Động vật in hồi 1875 của RSPCA, bìa cuốn tạp chí vẽ hình một con hươu đực nhảy tìm cái chết. Bài xã luận đi kèm nói rằng "một con hưu đực hoang, thay vì để bị những kẻ săn đuổi bắt được, đã nhảy vào miệng kẻ thù để tìm tới cái chết đau đớn." Tuy nhiên, với sự tiến bộ của y khoa trong thế kỷ 20, thái độ của con người đối với việc tự tử trở nên thận trọng hơn, và những kiểu 'mô tả bi hùng' về chuyện động vật tự tử bắt đầu ít đi. Tê tê, loài vật bị săn lùng nhất thế giới Cua dừa: 'Tên cướp cạn' trên biển Châu Âu, ngôi nhà một thời của loài rùa khổng lồ Thay vào đó, sự tập trung được chuyển sang khía cạnh hành vi tự tử ảnh hưởng ra sao tới đám đông dân chúng, thường là hậu quả của áp lực xã hội, theo Wilson. Việc tự vẫn trở nên mang tính tệ nạn xã hội nhiều hơn. Chẳng hạn như các con chuột lemming rõ ràng đã cố tình đi tới vách đá dựng đứng rồi thả mình xuống, hay những vụ cá voi mắc cạn. Bất chấp những giai thoai, chuột lemming không tìm cách tự vẫn hay cố ý gây đau đớn cho bản thân khi nhảy xuống từ các vách đá Nhưng Wilson không đi tìm câu trả lời về việc liệu động vật có thực sự muốn tự vẫn hay không. Thay vào đó, nghiên cứu của ông nhằm cho thấy rằng sự thay đổi trong thái độ đối với hành vi tự vẫn ở con người được phản ánh trong những câu chuyện của chúng ta về động vật. Tuy nhiên, một nhà nghiên cứu khác muốn tìm câu trả lời trực tiếp. Không nên để những câu chuyện như vậy đánh lừa chúng ta, theo Antonio Preti, nhà tâm lý học tại Đại học Cagliari ở Italy, người đã nghiên cứu về hành vi tự vẫn ở động vật. Ông đã rà soát khoảng 1.000 công trình nghiên cứu được công bố trong thời gian hơn 40 năm, và không thấy có bằng chứng nào về việc một con vật nào đó cố tình tự vẫn trong đời sống tự nhiên. Các trường hợp như được ghi nhận trong cuốn sách của Aelian là "những chuyện ngụ ngôn của con người", ông nói. Các nhà nghiên cứu nay biết rằng những cái chết hàng loạt của chuột lemming là hậu quả đáng tiếc của việc có quá nhiều con di cư cùng lúc với nhau. Trong trường hợp một thú nuôi chết sau khi chủ nó qua đời, điều này có thể giải thích bằng sự gián đoạn mối liên hệ xã hội, theo Preti. Con vật không có chủ ý là sẽ chết, thay vào đó, nó đã quá quen với chủ nhân và không còn chấp nhận ăn những gì người khác không phải là chủ nó cho ăn. "Việc cho rằng nó tự vẫn giống như con người sau khi vợ hay chồng qua đời chỉ là điều phỏng đoán, diễn giải [một cách lãng mạn] của con người." Các con vật trong đời sống tự nhiên biết cảm thấy sợ hãi trước những kẻ ăn thịt mình Ví dụ này cho thấy một thực tế quan trọng. Tâm trạng stress có thể làm thay đổi cách ứng xử của một con vật theo cách có thể đe doạ tới tính mạng của nó. Điều này từng xảy ra tại công viên hải dương SeaWorld của Tenerife hồi tháng Năm 2016. Một video lan truyền trên mạng về một con cá kình vừa chào đời trong đời sống tự nhiên sau khi được đưa vào một trong các công viên thuộc SeaWorld có vẻ như đã lao mình vào thành bể cá trong khoảng 10 phút. Hàng chục bài báo dường như đã tường thuật câu chuyện là con cá tìm cách tự vẫn. Chúng ta biết rằng cá kình hành xử rất khác khi bị nuôi nhốt so với khi sống trong thế giới tự nhiên, và điều đó khá là dễ hiểu khi một bể cá thì chỉ bằng một góc cực kỳ nhỏ so với đại dương mênh mông. Những môi trường phi tự nhiên lâu nay được biết là gây stress cho các con cá kình bị bắt, khiến chúng lặp đi lặp lại các hành vi như cọ mình vào thành bể và nhe răng. Điều quan trọng, theo Barbara King từ Đại học William & Mary tại Virginia, Hoa Kỳ, là cần phải hiểu mức độ biểu cảm của động vật có ý nghĩa nhiều ít tới mức nào. Điều này sẽ giúp chúng ta hiểu được lý do gì khiến chúng hành động theo hướng tự huỷ hoại bản thân. "Theo kinh nghiệm của tôi thì đa số các trường hợp là do sự can thiệp của con người dưới hình thức này hay hình thức khác, có thể là do kết quả của nạn săn bắt trộm hay nhốt giữ," King, người từng viết chuyên sâu về tâm lý tức giận và hành vi tự vẫn ở động vật, nói. Khỉ thường đau buồn khi bạn tình của nó chết Nhiều loài động vật khác bị giữ trong những điều kiện gây chấn thương cũng trải qua những thứ tương tự như tâm trạng stress, rối loạn stress hậu chấn thương, và trầm cảm. Tin tức nói một con gấu bị nuôi nhốt trong trại gấu ở Trung Quốc đã bóp chết con mình rồi sau đó tự vẫn. Chuyện này xảy ra sau một lần hút mật tàn bạo, điều vẫn thường xảy ra ở những nơi như Trung Quốc, nơi mà mật gấu được dùng làm thuốc trị bệnh. Báo chí viết rằng gấu mẹ đã giết chết con mình và tự vẫn nhằm tránh phải chịu đựng them những năm tháng bị hành hạ dã man. Đây là một ví dụ khác cho thấy cách hành xử không tự nhiên phát sinh từ tình trạng stress và bị nhốt trong các điều kiện cầm giữ phi tự nhiên trong thời gian dài. Nó cũng có thể coi như sự phản ứng của "một con vật tìm cách thoát khỏi cảnh tù đày," Preti nói. Các loài động vật khác thường được nhắc tới như cố ý tự sát là tình trạng cá voi dạt vào bờ. Hiện vẫn chưa rõ vì sao các con cá voi lại bị dạt vào bờ. Có một ý được nêu lên là có một con trong đàn bị ốm muốn tìm chỗ an toàn ở khu vực nước nông. Bởi cá voi sống thành bầy đàn, nên những con khác cũng bơi theo và bị mắc cạn. Ý này được gọi là "giả thuyết về con đầu đàn bị bệnh". Nhưng điều này không được coi là tự vẫn. Bài tiếng Anh đã đăng ở BBC Earth.
Tuyên bố của Thượng đỉnh Asean lần thứ 24 một lần nữa cho thấy khối này đã chia rẽ ra sao trước một chủ đề nhạy cảm trong khu vực, theo một nhà quan sát châu Á từ châu Âu.	'Một lần nữa Asean lại chia rẽ'	Thượng đỉnh Asean đã ra một tuyên bố mang tính 'trung hòa', 'trung lập' theo nhà bình luận. Tuyên bố chung của các nhà lãnh đạo của khối các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á hôm Chủ Nhật cho thấy các quốc gia thành viên Asean khó có thể kỳ vọng vào một sự nhất trí chung trong vấn đề này, theo nhà nghiên cứu David Fouquet, từ Viện Nghiên cứu châu Âu về châu Á (EIAS). Trao đổi với BBC hôm 12/5/2014 từ Luxembourg, nhà nghiên cứu nói: "Bản tuyên bố phản ánh một thực tế trong khối Asean mà chúng ta đã chứng kiến từ trước trong những tình huống khó khăn như thế này, "Một sự chia rẽ giữa và bên trong các thành viên của Asean thực ra cũng giống như ở bất cứ một nhóm nào, chẳng hạn như Liên minh Châu Âu (EU) trong nhiều vấn đề." "Bạn không thể trông đợi luôn có được một sự nhất trí hoàn toàn về bất cứ điều gì." "Đây chỉ là một nhóm quốc gia, và rất khó để lúc nào cũng có thể tìm kiếm được một sự nhất trí, nó cũng giống như cả Liên Hợp Quốc, bạn không thể kỳ vọng một sự thống nhất hoàn toàn và tuyệt đối, mọi vấn đề đều phải được đàm phán, bàn thảo, "Và một số thỏa hiệp, nhượng bộ có thể sẽ diễn ra là hệ quả, tuy nhiên Asean cũng đã có một số tiến bộ, mặc dù so với EU, nhóm này còn thiếu vắng một số cơ cấu về luật pháp, về chế tài, về các hiệp định, nhưng không thể phủ nhận, Asean đã tích hợp vào thế giới theo một số cách lối riêng." Tuy nhiên, theo nhà nghiên cứu, những tuyên bố như ở Thượng đỉnh 24 về vụ giàn khoan có thể có một số tác động nhất định tới 'kỳ vọng' của các quốc gia thành viên Asean vào khối này, mỗi khi họ cần một sự 'hậu thuẫn quan trọng' của khối. Ông Fouquet nói: "Chúng ta đã gặp tình hình như thế này từ trước, Philippines đã gặp vấn đề có tính chất tương tự từ trước, và trong quá khứ họ (Philippines) đã tìm kiếm sự hậu thuẫn của khối và họ đã nhận được những phản ứng tương tự, "Tức là một phản ứng không phản ánh sự nhất trí của khối mà trái lại lại phản ánh một sự chia rẽ, chúng ta đã thấy điều đó từ trước, "Tuy nhiên điều này không có ý nghĩa là một sự phá hoại của Asean, cũng tương tự như là không phải là sự phá hoại của Liên minh Châu Âu khi khối này bị chia rẽ, 'Không phải là đột ngột' Nhà nghiên cứu cho rằng Trung Quốc cũng không hoàn toàn phải tỏ ra 'bất ngờ' hoặc 'ấn tượng' về phản ứng của khối Asean trong vụ giàn khoan. Ông Fouquet giải thích: "Đây là một quá trình đã diễn ra trong nhiều năm, toàn bộ câu chuyện không phải nổ ra từ tuần trước, Trung Quốc đã và đang tiến hành các cuộc thử nghiệm, thăm dò ở khu vực này trong thời gian một vài năm liền, "Trung Quốc cũng đã đặt các vấn đề và cũng đã được hưởng ứng ít nhiều về 'hợp tác phát triển', 'cùng nhau chia sẻ' trong khu vực ở một số lĩnh vực, "Họ cũng đã thử thái độ nhiều, cho nên tôi nghĩ họ sẽ không 'bi kịch hóa', hoặc là 'phấn khích quá' về thái độ của Asean, cũng như họ sẽ không nhìn đây là thắng lợi hay thất bại nào đó của khối này." Trước câu hỏi bao giờ Trung Quốc có thể di chuyển giàn khoan HD-981 ra khỏi khu vực mà Việt Nam coi là vùng độc quyền kinh tế của mình, ông Fouquet nói: "Tôi nghĩ việc đặt giàn khoan vào địa điểm hiện nay đối với một công ty như CNOOC về mặt thương mại là một hoạt động đắt đỏ, việc di chuyển đi trong một thời gian ngắn sẽ gây tốn kém, tổn phí, "Mặt khác, Trung Quốc cũng có thể đã đang có những kênh đối thoại, tham vấn với khối Asean về các hợp tác khác nhau, cho nên việc hủy bỏ ngay một kế hoạch thiết đặt giàn khoan như vậy cũng không phải là dễ dàng." Không phải là lần đầu Asean không thể có quan điểm rõ ràng về xung đột giữa TQ và thành viên. Trước câu hỏi liệu Việt Nam có nên 'kiện Trung Quốc' ra các tòa quốc tế về không chỉ vụ giàn khoan HD-981 hiện nay mà cả về vụ việc Trung Quốc 'cưỡng chiếm Hoàng Sa' sau 40 năm không có động thái pháp lý nào hay không, nhà nghiên cứu nói: "Như quý vị biết, Philippines đã kiện Trung Quốc ra Tòa án Quốc tế về Luật biển ở Hamburg, và tới nay Tòa án này chưa có phán quyết về vấn đề này, nên bây giờ Philippines lại chuyển vụ việc sang Tòa án Công lý Quốc tế tại The Hague, "Nhưng tiếp cận pháp lý này hết sức khó khăn, bởi vì Trung Quốc, cùng với nhiều quốc gia khác, đã nói rằng họ sẽ không tham dự và sẽ không tuân theo bất cứ một phán quyết nào, "Do đó về mặt pháp lý, tôi không dám chắc chắn về tính hiệu quả, nhưng tôi cho rằng có thể động thái có thể mang lại một hiệu quả khác về mặt chính trị, "Song mặt khác, tôi cũng thấy rằng có nhiều trường hợp tranh chấp, xung đột mà cộng đồng quốc tế chưa thể có một động thái can thiệp hiệu quả nào, trong nhiều vụ việc, các bên tranh chấp, xung đột phải tìm cách chung sống với nhau, mà không nhất thiết là mở ra chiến tranh, và tôi nghĩ điều này trong trước mắt có thể là một thực tế mà các bên nào đó phải chấp nhận." 'Cũng là một bước tiến' Hôm thứ Hai, từ Hà Nội, một chuyên gia công pháp quốc tế nói với BBC ông tin rằng tuyên bố của Asean cũng có thể là chấp nhận được và có thể coi là 'một bước tiến'. "Dù sao tuyên bố vừa rồi của cuộc họp cấp cao Asean cũng là một bước tiến, để ra được một tuyên bố chung về vấn đề tranh chấp Biển Đông, cũng nhắc lại tuyên bố DOC trước đây giữa Asean với Chủ tịch Nước Trung Quốc năm 2002, đó là giải quyết mọi tranh chấp bằng biện pháp hòa bình," PGS. TS. Nguyễn Bá Diến, chuyên gia về luật quốc tế và luật biển nói với BBC. "Thì đấy cũng là một bước tiến, đặc biệt là căn cứ vào tình hình chưa được đồng thuận lắm trong đội ngũ Asean vừa rồi, thì tôi nghĩ đó là một bước tiến, "Tuy nhiên tuyên bố này chưa nêu rõ được, hay nói cách khác là chưa vạch trần được chủ mưu và chủ phạm trong vấn đề bất ổn trên Biển Đông hiện nay, và đặc biệt là việc hạ đặt giàn khoan 981 của Trung Quốc, đó là Trung Quốc là chủ mưu và thủ phạm của việc gây bất ổn và tranh chấp ở Biển Đông." Nhà nghiên cứu từ Đại học Quốc gia Hà Nội tin rằng đây là thời điểm Việt Nam nên kiện Trung Quốc ra quốc tế trên cả hai nội dung: vụ giàn khoan HD-981 và vụ cưỡng chiếm Hoàng Sa từ năm 1974. Ông Diễn nói: "Bây giờ có lẽ không còn con đường nào khác, có lẽ hợp pháp nhất, tiến bộ nhất, văn minh nhất, đó là sử dụng diễn đàn quốc tế, sử dụng luật pháp quốc tế, cho nên việc sử dụng các thiết chế tài phán quốc tế: như Hội luật gia, Tòa án Công lý Quốc tế, "Hay là Tòa án Luật Biển, Tòa án Trọng tài, cũng như sử dụng các cơ quan của Liên Hợp Quốc như Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an v.v..., tôi nghĩ rằng đó là con đường chính đáng, hợp pháp và đúng đắn nhất trong thời điểm hiện nay cho Việt Nam, cũng giống như Philippins vậy thôi." Tuy nhiên, theo chuyên gia công pháp này, quyết định có đưa Trung Quốc ra tòa án quốc tế hay không, mặc dù về mặt 'hồ sơ' đã đầy đủ, lại không thuộc thẩm quyền của giới chuyên gia về luật pháp mà phải đợi quyết định chính trị của các nhà lãnh đạo Việt Nam. "Đây là thời cơ và đây là sức mạnh vô địch của Việt Nam, cũng như các nước ở ven bờ Thái Bình Dương, nhưng sử dụng nó khi nào, lúc nào và thế nào lại thuộc vào ý trí chính trị, tức là ý trí của những người lãnh đạo cao nhất của Đảng và nhà nước Việt Nam, "Chứ còn chúng tôi nghĩ, thời cơ đã chín muồi, và căn cứ pháp lý cũng như những cơ sở về lập luận cũng như chứng cứ pháp lý, chứng cứ lịch sử Việt Nam có thừa, chứ không phải là chỉ có đầy đủ," PGS Nguyễn Bá Diến nói với BBC.
Thượng nghị sĩ John McCain, người anh hùng chiến tranh Việt Nam trở thành thượng nghị sĩ và ứng viên tổng thống, đã qua đời ở tuổi 81.	Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ John McCain qua đời ở tuổi 81	John McCain, người có nhiều “duyên nợ” với Việt Nam. Ông McCain qua đời hôm thứ Bảy bên cạnh người nhà, theo thông cáo do văn phòng của ông phát đi. Ông được chẩn đoán có một khối u não ác tính hồi tháng 7/2017 và đã trải qua một thời gian chữa trị. Ông John McCain thăm lại Hỏa Lò Ông John McCain làm gì ở Việt Nam? McCain nhắc nhở VN về dân chủ Gia đình ông thông báo ông McCain, người rời Washington vào tháng 12/2017, đã quyết định ngừng điều trị vào thứ Sáu. Trước đó, gia đình ông John McCain nói ông đã "thôi mong đợi mình sẽ bình phục". 'Sẽ luôn được tưởng nhớ' Thông cáo do Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam phát đi hôm 26/8 ghi: "Trong nhiều thập kỷ, ông McCain ủng hộ manh mẽ mối quan hệ Hoa Kỳ - Việt Nam, dũng cảm tạo dựng bước đường để hai quốc gia chúng ta chuyển đổi từ kẻ thù thành đối tác. Ông sẽ luôn được tưởng nhớ." "Để tôn vinh những đóng góp của Thượng nghĩ sĩ McCain và của cựu đồng nghiệp của ông tại Thượng viện Hoa Kỳ, cũng là cộng sự lâu năm của ông trong các vấn đề về Hoa Kỳ - Việt Nam, là ông John Kerry, Phái đoàn Ngoại giao Hoa Kỳ tại Việt Nam sẽ khởi động Chương trình McCain/Kerry. Mỗi năm một lãnh đạo trẻ của Việt Nam có sự cam kết với dịch vụ công sẽ thực hiện một chuyến tham quan học tập tới Hoa Kỳ, qua đó làm sâu sắc thêm mối quan hệ giữa hai dân tộc và thúc đẩy di sản tích cực của Thượng nghị sĩ McCain." Đại sứ quán Hoa Kỳ thông báo họ sẽ mở sổ chia buồn trong các ngày 27-29/8, từ 10:00 tới 17:00 tại Tòa nhà Vườn Hồng, 170 Ngọc Khánh, Hà Nội. Thượng nghị sĩ John McCain và TBT Nguyễn Phú Trọng tại văn phòng ông McCain ở Washington, Mỹ, năm 2015 Ông McCain, 81 tuổi, được chẩn đoán bị u não vào tháng 7/2017. Ông rời Washington nhưng vẫn là một nhân vật chính trị có ảnh hưởng. Gia đình ông nói trong một thông cáo gửi tới giới truyền thông Hoa Kỳ hôm 24/8: "Năm ngoái, Thượng nghị sĩ John McCain đã chia sẻ về việc ông được chẩn đoán u não và tiên lượng xấu." "Tiến triển của bệnh và tuổi tác ngày càng cao đã đưa ông tới quyết định này." "Với ý chí mạnh mẽ vốn có, ông đã chọn ngừng điều trị y tế." Ông John McCain trải qua hơn 5 năm ngồi tù tại Hà Nội Ông McCain từng là Thượng nghị sỹ suốt sáu nhiệm kỳ, và là ứng cử viên tổng thống Mỹ năm 2008. Ông được chẩn đoán ung thư não sau khi các bác sĩ phát hiện ra khối u trong quá trình phẫu thuật loại bỏ cục máu đông trên mắt trái của ông hồi tháng Bảy năm ngoái. Có cha và ông đều là đô đốc Hải quân Hoa Kỳ, ông McCain là một phi công chiến đấu trong Chiến tranh Việt Nam. Khi máy bay của ông bị bắn hạ, ông trở thành tù nhân chiến tranh ở Việt Nam trong năm năm. Khi ở trong tù, ông đã chịu những trận tra tấn khiến ông bị tàn tật. Mối quan hệ với Việt Nam Thượng nghị sĩ John McCain (phải) trong chuyến thăm nhà tù Hỏa Lò, Hà Nội, năm 2009 Năm 2009, Thượng nghị sỹ John McCain từng trở lại thăm di tích nhà tù Hỏa Lò nơi giam giữ ông suốt 5 năm trong thời gian chiến tranh Việt Nam. Ông xem những vật dụng trưng bày, trong đó có cả bộ quân phục ông mặc năm 1967 khi máy bay của ông rớt tại Hồ Trúc Bạch. Trong chuyến thăm này, ông John McCain kêu gọi bước tiến mới trong quan hệ Mỹ-Việt và đề cập vấn đề nhân quyền. "Chúng tôi muốn thấy sự gia tăng quan hệ quân sự giữa hai đất nước và khi trả lời các câu hỏi, tôi nhấn mạnh cùng với phát triển kinh tế phải có tiến triển chính trị và tăng cường tôn trọng nhân quyền." Ông cũng nhắc đến vấn đề Biển Đông, nhấn mạnh Hoa Kỳ "có mối quan tâm và lợi ích trong tự do hàng hải trong khu vực và giải quyết hòa bình các tranh chấp ở Hoàng Sa, Trường Sa cũng như các nơi khác." Tiểu sử trên trang web của ông McCain nói thời gian trong tù, ông bị quản giáo đánh đập, bị biệt giam - các cáo buộc mà Việt Nam luôn bác bỏ. Nhắc nhở Việt Nam về dân chủ Đoàn của ông McCain đã tiếp xúc với bốn nhà hoạt động xã hội dân sự ở trong nước Năm 2014, Thượng nghị sỹ Mỹ John McCain từng nhắc nhở Việt Nam về dân chủ trong bài phát biểu trước báo giới tại Hà Nội nhân chuyến thăm Việt Nam của ông và người đồng nhiệm Sheldon Whitehouse. Ông đề cập đến khả năng Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam nhưng nhấn mạnh rằng việc này tùy thuộc rất lớn vào thành tích nhân quyền của Chính phủ Việt Nam. Ông cũng nhắc lại thông điệp Năm Mới của cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng rằng 'dân chủ là xu thế tất yếu trong quá trình phát triển' và rằng 'Đảng phải giương cao ngọn cờ dân chủ'. "Chúng tôi mong là Việt Nam sẽ đưa những lời nói ấn tượng này thành hành động táo bạo chẳng hạn như thả tù nhân lương tâm, tạo không gian cho xã hội dân sự và cuối cùng là ghi rõ vào luật và chính sách rằng quyền lực nhà nước là giới hạn và những quyền con người phổ quát - quyền tự do phát biểu, hội họp, tín ngưỡng, xuất bản và tiếp cận thông tin - cần phải được đảm bảo cho mọi công dân." Năm 2015, Thượng nghị sỹ Mỹ John McCain cũng có chuyến thăm hai ngày 27/5-28/5 tới Việt Nam, nơi ông hội kiến Tổng bí thư ̣Đảng CSVN Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh và Bộ trưởng Công an Trần Đại Quang. Luật sư Nguyễn Văn Đài trong một cuộc gặp với thượng nghị sĩ Mỹ John McCain tại Hà Nội Điều đáng chú ý là ông có cuộc tiếp xúc với đại diện phong trào dân sự của Việt Nam, gồm nhà hoạt động Phạm Đoan Trang, Nguyễn Đình Hà, Nguyễn Chí Tuyến và Luật sư Trần Thu Nam. Ông Nguyễn Chí Tuyến thời điểm đó nói với BBC rằng đoàn thượng nghị sỹ Hoa Kỳ đã đặt nhiều câu hỏi về tình hình phát triển dân chủ, nhân quyền ở trong nước. "Ông McCain bày tỏ cảm kích về công việc của chúng tôi và hỏi nước Mỹ có thể giúp được điều gì?" Ông Tuyến nói ông và những nhà đấu tranh có mặt đã bày tỏ mong muốn làm sao để chính quyền Hà Nội phải tôn trọng luật pháp và công ước quốc tế. Thượng nghị sĩ John McCain thăm Quốc hội Việt Nam Mối hiềm khích McCain-Trump Ông McCain từng, đôi khi, chỉ trích gay gắt Tổng thống Donald Trump. Mối quan hệ căng thẳng của họ bắt đầu vào năm 2015, khi ông McCain nói ông Trump - người sau đó thành ứng cử viên chức Tổng thống Mỹ - đã "kích động những kẻ điên cuồng" bằng những phát biểu gây tranh cãi về nhập cư. John McCain chỉ trích Donald Trump Ông McCain qua đời vài ngày trước sinh nhật tuổi 82 hôm 29/8 Ông Trump đã phản pháo bằng cách nói rằng ông McCain chỉ được coi là một anh hùng vì ông là một tù nhân chiến tranh. Mùa hè năm ngoái, ông McCain đã gây ấn tượng sâu sắc khi, dù vừa trải qua phẫu thuật, đã đi bỏ phiếu làm tiêu tan một dự luật của Trump nhằm bỏ quỹ Obamacare. Ông McCain rời Capitol Hill tháng 12 năm ngoái để bắt đầu điều trị tại bệnh viện Mayo ở Phoenix, Arizona. Vào tháng Tư, ông lại trải qua phẫu thuật nhiễm trùng đường ruột. Lẽ ra ông bước sang tuổi 82 vào ngày 29/8.
Bộ luật Lao động (sửa đổi) đang trình ra để lấy ‎kiến Quốc hội và dự kiến sẽ được thông qua trong Kỳ họp thứ 8 này, nhưng vẫn còn nhiều tranh cãi gay gắt về giờ làm việc tiêu chuẩn hàng tuần, số giờ làm thêm tối đa...	Thảo luận Luật Lao động VN: Cần nhiều hơn là nước mắt cảm thông	Đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm tranh luận tại phiên thảo luận 23/10. Quốc hội VN nhóm họp, Biển Đông nằm trong nghị trình Có nhóm lợi ích đằng sau các dự án luật ở VN? 48 lượt đại biểu phát biểu cùng 6 lượt tranh luận quanh Bộ luật Lao động (sửa đổi) trong ngày làm việc 23/10, theo Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng đăng trên Trang thông tin Quốc hội Việt Nam. Nhiều ý‎ kiến và tranh luận gay gắt về các đề xuất giảm giờ làm việc tiêu chuẩn hàng tuần, giới hạn số giờ làm thêm tối đa, tính lương làm thêm theo lũy tiến được đưa ra. Tranh luận sôi nổi xoay quanh đề nghị mở rộng khung thỏa thuận làm thêm giờ trong các trường hợp đặc biệt thêm 100 giờ/năm so với hiện hành (từ tối đa 300 giờ/năm lên 400 giờ) của Chính phủ; cũng như đề nghị quy định người lao động làm việc theo chế độ 44 giờ/tuần của một số đại biểu Quốc hội và nhiều đoàn đại biểu Quốc hội. Ông Nguyễn Thiện Nhân, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh, được báo chí Việt Nam thông tin rằng, đã phải viện dẫn cuốn sách "Hạnh phúc của người Việt Nam" để dẫn chứng về những khát khao của người dân. Ông nói rằng, "nếu chúng ta làm việc mỗi ngày 9-10 giờ quanh năm thì không thể có gia đình hạnh phúc. Trên thế giới từ bỏ điều nay 133 năm nay rồi," theo tờ Tuổi trẻ. Ông Nhân cũng nhận định, muốn tăng năng suất lao động thì nguồn gốc phải đổi mới công nghệ và giảm giờ làm. Quan điểm của ông Nhân cũng được các đại biểu khác chia sẻ, rằng cần có lộ trình giảm dần giờ làm phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Một đại biểu quốc hội khác, cũng của đơn vị thành phố Hồ Chí Minh là bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, thì được báo chí đưa tin là 'rơi nước mắt' khi nói về lương và giờ làm thêm của công nhân. Bà Tâm cho rằng, Quốc hội phải có chính sách làm sao để công nhân "có thu nhập đủ sống và có thời gian chăm sóc bản thân, gia đình." Bà nói, phải nhìn vào dáng vẻ của người công nhân, tâm thế của họ khi đến làm việc và cuộc sống thực tế như thế nào. "Rất nhiều công nhân phải gửi con về quê. Có người mẹ, người cha nào muốn xa con hay không? Nhiều người hai năm chưa được về thăm con. Ông bà già rồi vẫn phải giữ cháu để con đi làm việc, bà Tâm nói," theo tờ VnExpress. Bởi vậy, bà cho rằng, "đại biểu phát biểu có nghĩ đến quyền con người trong Hiến pháp hay không? Quan hệ giữa giới chủ với người lao động không chỉ là trách nhiệm, mà còn là tình người nữa." Câu nói trên của bà Tâm là để tranh luận lại với phát biểu trước đó của ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam. Ông Lộc đề xuất giữ nguyên quy định hiện nay về giờ làm việc bình thường, nhưng lại tăng giờ làm thêm tối đa lên 400 giờ/năm. Ông nhấn mạnh, "tăng giờ làm thêm là yêu cầu của cuộc sống, phù hợp lợi ích của cả người lao động và người sử dụng lao động." Kết thúc ngày thảo luận, bà Tòng Thị Phóng cho biết, với các nội dung còn nhiều ý kiến khác nhau như về làm thêm giờ, việc tăng tuổi nghỉ hưu quy định như thế nào, về tăng thêm ngày nghỉ có hưởng lương sẽ được lấy phiếu xin ý kiến của đại biểu trước khi biểu quyết thông qua. Theo chương trình dự kiến của kỳ họp, Bộ luật Laođộng (sửa đổi) sẽ thông qua vào sáng ngày 20/11. Không công bằng Thực ra, ngay từ khi còn là dự thảo, những sửa đổi đã làm dấy lên nhiều tranh cãi. Hiện tại, Việt Nam vẫn duy trì mức thời gian làm việc tiêu chuẩn là 48 giờ/tuần. Tuy nhiên, có sự khác biệt giữa 'dân công chức,' 'văn phòng' và người lao động. Trong khi thời gian làm việc tiêu chuẩn của khối nhà nước là 40 giờ/tuần; doanh nghiệp khối dịch vụ linh động áp dụng mức 44 giờ/tuần; thì hầu hết các doanh nghiệp sản xuất, chế biến... vẫn áp dụng mức 48 giờ/tuần. Nghĩa là, người lao động chân tay chỉ có một ngày Chủ nhật để nghỉ ngơi và phục hồi sức lao động. Điều này bất công và tạo ra bất bình đẳng trong xã hội. Doanh nghiệp phản đối tăng chi phí nhân công Khi Dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi) có đề xuất giảm giờ làm tiêu chuẩn từ 48 giờ/tuần xuống còn 44 giờ/tuần, đưa ra lấy ý kiến, đề xuất này đặc biệt vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất, chế biến. Ngay các chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, điều này sẽ khiến chi phí nhân công của các doanh nghiệp tăng, và khiến Việt Nam giảm năng lực cạnh tranh so với các nước Đông Nam Á khác. Trong một cuộc hội thảo về dự luật này, tổ chức hồi tháng 9 năm nay, Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh, Giám đốc Nghiên cứu của Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright tại TP Hồ Chí Minh, cho rằng, "Với kinh tế thị trường, nguyên tắc là chỉ can thiệp khi thị trường thất bại. Tuy nhiên, dự thảo lại sợ người lao động làm kiệt sức, sợ giới chủ bắt người lao động làm nhiều, dù hai bên đã có thỏa thuận.'' "Có rất nhiều tư duy như vậy trong bộ luật, thể hiện sự không tôn trọng quyền tự chủ, tự quyết của người lao động và chủ sử dụng lao động. Khi đã có khế ước lao động, Nhà nước phải làm thế nào để khế ước được thực thi chứ không cần nghĩ thay cho họ," Tiến sĩ Anh nhấn mạnh thêm, theo tờ Thời báo Tài chính Việt Nam. Theo Tiến sĩ Anh, Việt Nam vẫn là nền kinh tế có lợi thế về lao động, cụ thể là lao động giá rẻ, quy mô lớn. Tuy nhiên, quy định như bộ luật sẽ ảnh hưởng lớn đến lợi thế này. Các giới hạn về giờ làm thêm, về tiền lương luỹ tiến… đưa ra trong dự thảo rất không phù hợp với quy luật kinh tế. Các giới hạn này thậm chí có thể tạo ra thiểu dụng lao động, thất nghiệp, tạo ra khuyến khích ngược, ông Anh nói vậy. Một điểm đáng lưu ‎nữa là năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam còn khá thấp, thiếu ổn định, trong khi năng suất lao động không được cải thiện. Sau hàng thập kỷ, năng suất lao động của các nước Đông Nam Á vốn có điều kiện tự nhiên và văn hóa tương đồng với Việt Nam, như Malaysia, Thái Lan, Indonesia hay Philippines vẫn gấp hai, gấp ba thậm chí gấp năm lần so với Việt Nam. Ngoài ra, một bài viết trên tờ Thời báo Kinh tế Sài Gòn cũng cho rằng, đối thủ cạnh tranh trực tiếp với doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp Thái Lan hay Philippines vẫn đang duy trì thời gian làm việc tiêu chuẩn theo tuần ở mức 48 giờ/tuần và không có nhiều dấu hiệu là họ sẽ điều chỉnh mức này trong thời gian ngắn sắp tới. Bởi vậy, lo lắng của các doanh nghiệp về giá nhân công tăng và khả năng suy giảm năng lực cạnh tranh của Việt Nam là có cơ sở. Quốc hội cần tạo điều kiện thuận lợi nhất và ủng hộ người lao động thực hiện quyền tự do lập công hội, công đoàn của mình một cách độc lập. Cần sớm hình thành hội, công đoàn của người lao động Đại biểu QH và khuyến nghị quốc tế Quan ngại quanh Dự thảo Luật về Hội Vấn đề đặt ra là phải hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, quản lý‎ để tăng năng suất chứ không phải chỉ là 'rơi nước mắt' vì lo cho tình cảnh công nhân. Bên cạnh đó, điều người lao động mong muốn vẫn là, nhà nước bảo đảm quyền lập hội, công đoàn cho họ, để họ đấu tranh cho quyền lợi của mình. Dự thảo luật lần này có đưa ra việc người lao động có quyền thành lập, tham gia tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp. Nhưng sẽ còn cần quy định cụ thể từ Chính phủ. Còn Luật về hội thì vẫn cứ là dự thảo. Nói như Facebooker Dang Ngoc Quang: "Theo tôi hiểu, sự quan tâm tới người lao động của nhà nước thể hiện quan trọng là ở chỗ thúc đẩy nâng cao năng lực đàm phán của công nhân hiện còn rất yếu thế với giới chủ. Muốn người lao động có năng lực đàm phán, họ phải có quyền lập công đoàn độc lập,mà công đoàn phải được liên kết cả theo ngành và lãnh thổ. "Quốc hội cần bảo đảm quyền lập hội, lập công đoàn cho người lao động, khi đó họ đàm phán và quyết định bán lao động của mình cho giới chủ thế nào." "Thật đáng tiếc là khi thảo luận dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi) lần này, Quốc hội lại không thể hiện là tạo điều kiện thuận lợi nhất và ủng hộ người lao động thực hiện quyền tự do lập công hội, công đoàn của mình một cách độc lập," Facebooker này viết. Còn nhà báo Lưu trọng Văn thì viết trên Facebook cá nhân rằng, "Việc các ngài đại biểu Quốc hội cần làm để thực sự thể hiện mình là thương yêu người lao động và không phải khóc lóc không đúng chỗ như bà đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm và để khỏi bị mang tiếng là đạo đức giả đó là nhanh chóng ban hành Luật thành lập Hội theo Hiến pháp quy định… "Người lao động có Luật thành lập Hội này sẽ tự thành lập các hội đoàn và công đoàn độc lập và liên kết các công đoàn độc lập khác để tạo sức mạnh buộc giới chủ ra những điều khoản hợp đồng lao động tốt nhất cho người lao động," cây bút này viết.
Tổng thống Donald Trump đe dọa sẽ xóa sổ nền kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ nếu nước này "vượt quá giới hạn" sau quyết định bất ngờ rút quân đội Mỹ ra khỏi vùng đông bắc Syria.	Trump dọa 'xóa sổ' kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ nếu đánh người Kurd	Trong một loạt tweet đầy giận dữ, ông Trump đã bảo vệ hành động của mình, mà có thể mở đường cho Thổ Nhĩ Kỳ tiến hành cuộc tấn công binh sĩ người Kurd ở bên kia biên giới. Việc rút quân đội Mỹ bị các đồng minh Cộng hòa của ông Trump chỉ trích gay gắt. Người Kurd nói Donald Trump ‘bỏ rơi đồng minh’ ở Syria Thổ Nhĩ Kỳ 'sẽ cùng Nga sản xuất S-500' Nga cảnh báo ‘chiến tranh’ với Mỹ ở Syria Lực lượng người Kurd là đồng minh chủ chốt của Hoa Kỳ chống lại Nhà nước Hồi giáo (IS) ở Syria. Nhưng Thổ Nhĩ Kỳ coi lực lượng dân quân người Kurd, nòng cốt của Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) vốn là đồng minh của Mỹ, là khủng bố. Hoa Kỳ có khoảng 1000 quân ở Syria, nhưng hiện mới chỉ có khoảng hai mươi người được rút khỏi khu vực biên giới, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao. Tổng thống Trump nói gì? Ban đầu, ông Trump đăng tweet hôm 7/10 rằng ông được bầu để "thoát khỏi những cuộc chiến không hồi kết vô lý này" và rằng "Thổ Nhĩ Kỳ, châu Âu, Syria, Iran, Iraq, Nga và người Kurd sẽ phải tự tìm cách giải quyết vấn đề". Động thái này diễn ra sau cuộc điện đàm hôm Chủ Nhật với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, sau khi Nhà Trắng cho biết Thổ Nhĩ Kỳ sẽ "sớm thực hiện chiến dịch đã đã được lên kế hoạch từ lâu vào đông bắc Syria" và lực lượng Mỹ sẽ "không còn hiện diện ở khu vực lân cận này nữa". Sau các cáo buộc từ đồng minh người Kurd của Hoa Kỳ rằng họ đã bị "đâm sau lưng" và những chỉ trích ngay trong chính giới Mỹ, ông Trump đã đăng tải nhiều tweet hôm 7/10, cảnh báo Thổ Nhĩ Kỳ không được lợi dụng quyết định của ông, và nói rằng ông có thể "phá hủy và xóa sổ" nền kinh tế nước này. Năm ngoái, Mỹ đã tăng thuế quan lên một số hàng hóa của Thổ Nhĩ Kỳ và áp dụng lệnh trừng phạt đối với các quan chức cao cấp của nước này khi mối quan hệ giữa hai quốc gia thành viên NATO trở nên tồi tệ hơn vì một loạt vấn đề. Sau đó, ông Trump nói rằng Thổ Nhĩ Kỳ "không nên làm bất cứ điều gì ngoài những gì chúng ta cho là nhân đạo". Ông cũng nói sẽ có "rắc rối lớn" nếu "bất kỳ người nào của chúng tôi bị thương". Trong tuyên bố, người phát ngôn Ngũ Giác Đài Jonathan Hoffman nói rằng "Bộ Quốc phòng đã nói rõ với Thổ Nhĩ Kỳ - như tổng thống cũng đã nói - rằng chúng tôi không tán thành chiến dịch của Thổ Nhĩ Kỳ ở Bắc Syria". Ông Trump nói đã đến lúc Thổ Nhĩ Kỳ, châu Âu, Syria, Iran, Iraq, Nga và người Kurd phải tự giải quyết vấn đề Thổ Nhĩ Kỳ muốn làm gì ở Syria? Tại Hội đồng Liên Hiệp Quốc gần đây, ông Erdogan đưa ra một bản đồ cho thấy "khu vực an toàn" dài 480km và sâu 30km mà ông muốn Thổ Nhĩ Kỳ kiểm soát dọc biên giới với Syria. Điều này sẽ tái định cư hai triệu trong số hơn 3,6 triệu người tị nạn Syria hiện đang sống ở Thổ Nhĩ Kỳ. Hôm thứ Hai 7/10, bộ quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ cho biết "tất cả công tác chuẩn bị cho chiến dịch đã được hoàn tất," và cho biết thêm việc thiết lập khu vực như vậy là "cần thiết" đối với người Syria và cho hòa bình trong khu vực. Nhưng Thổ Nhĩ Kỳ cũng nhiều lần đe dọa tấn công binh sĩ người Kurd ở bên kia biên giới phía đông bắc Syria. Thổ Nhĩ Kỳ coi lực lượng dân quân YPG người Kurd - lực lượng chủ chốt của Lực lượng Dân chủ Syria - là sự mở rộng của Đảng Công nhân Người Kurd bị cấm hoạt động, đấu tranh cho quyền tự trị của người Kurd ở Thổ Nhĩ Kỳ trong ba thập kỷ. Căng thẳng tại khu vực biên giới Phân tích của Orla Guerin của BBC đang ở Akcakale Ông Trump ra lệnh rút quân Mỹ ra khỏi Syria Macron 'thuyết phục Trump không rút quân khỏi Syria' Ở Akcakale, thị trấn biên giới giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, không có dấu hiệu của bất kỳ việc xây dựng quân sự nào của Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng ở cả hai bên của bức tường biên giới đều có cảm giác rằng một cuộc tấn công đang, và có lẽ sẽ sớm diễn ra. Không có dấu hiệu nào cho thấy sự gia tăng những lo ngại quốc tế sẽ làm thay đổi kế hoạch của Thổ Nhĩ Kỳ về việc thiết lập "khu vực an toàn". Hàng chục máy quay TV - địa phương và quốc tế - hiện được đặt trên bức tường biên giới. Đối với dân thường và người tị nạn ở phía bên kia, đông bắc Syria, có những lo ngại thực sự về một cuộc xâm lược của Thổ Nhĩ Kỳ. Ngay cả khi nó bị giới hạn về phạm vi - và không rõ sẽ giới hạn hay không - thì nó có thể gây ra sự di chuyển lớn. Và điều gì sẽ xảy ra với hàng ngàn tù binh IS đang bị giam giữ trong các trại giam giữ do người Kurd cai quản? Người phát ngôn của Lực lượng Dân chủ Syria nói với BBC rằng nếu cuộc tấn công nổ ra họ sẽ phải tập trung tự vệ và sẽ phải rút một số lực lượng ra khỏi các nhà tù, và các khu vực mới được giải phóng gần đây khỏi IS. Trại tị nạn Al-Hol nằm ở đông bắc Syria Tình hình trại tị nạn ở biên giới Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) điều hành nhiều trại tị nạn cho người di cư và tổ chức các trại tập trung cho gia đình của những người bị nghi là chiến binh IS cả ở bên trong và ngoài "khu vực an toàn" do Thổ Nhĩ Kỳ đề xướng. Người thân của những người bị nghi là chiến binh IS được giữ tại Ain Issa và Roj nằm trong khu vực, mặc dù tại tập trung lớn nhất nằm ở al-Hol, gần biên giới Iraq và cách Thổ Nhĩ Kỳ 60km về phía nam. Al-Hol giữ 70.000 người, hơn 90% là phụ nữ và trẻ em, bao gồm 11.000 người nước ngoài. Khoảng 12.000 người bị nghi là chiến binh IS, một phần ba là người nước ngoài, bị giam giữ trong bảy nhà tù nằm ở phía nam, gần thành phố Raqqa của Syria. Chính quyền do người Kurd lãnh đạo nói rằng họ sẽ không truy tố phụ nữ và trẻ em đang bị giam gữ và cho đến nay có rất ít hành động của cộng đồng quốc tế để hồi hương bất kỳ người nước ngoài nào. Nếu Thổ Nhĩ Kỳ tiếp quản các khu vực do SDF kiểm soát, Nhà Trắng tuyên bố Thổ Nhĩ Kỳ sẽ chịu trách nhiệm với tất cả binh sĩ IS bị giam giữ ở đây. Nhưng nếu các chiến binh SDF đang bảo vệ các trại và nhà tù bị Thổ Nhĩ Kỳ tấn công, khả năng và mong muốn ở lại của họ rõ ràng sẽ bị đặt câu hỏi và các chính quyền châu Âu nói riêng lo sợ các chiến binh thánh chiến và gia đình của họ có thể trốn thoát và tìm cách trở về quê hương. Phản ứng trong nước Mỹ về việc rút quân là gì? Lãnh đạo đa số tại Thượng viện Mỹ Mitch McConnell, thành viên lãnh đạo của Đảng Cộng hòa trong Quốc hội,là một trong số những người chỉ trích quyết định này. Ông nói rằng "việc rút quân đội Mỹ bất ngờ khỏi Syria sẽ chỉ có lợi cho Nga, Iran và chế độ Assad". Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Lindsey Graham, đồng minh thân cận của tổng thống, gọi hành động này là "thảm họa đang diễn ra" và lo sợ sự trở lại của Nhà nước Hồi giáo IS. Các phản ứng khác:
Đối với các quan chức chính phủ và các nhà phân tích khu vực theo dõi các cuộc đối thoại an ninh ở Phnom Penh gần đây, những gì diễn ra tại đây có thể xem là sự pha trộn của cả tin vui lẫn tin buồn.	TQ "khoái chí" trước thất bại của Asean	Campuchia nói không muốn đứng về phía nào trong câu từ của tuyên bố chung. Tin vui là ngoại trưởng của ASEAN đã đồng ý các điểm chính trong Quy tắc Ứng xử Biển Nam Trung Hoa, hay Biển Đông (COC). Tin buồn là ngoại trưởng ASEAN không thể đồng ý về câu từ cho phần nói về Biển Đông trong tuyên bố chung. Tin vui: Đồng thuận về COC Vào năm 2002, ASEAN và Trung Quốc không đạt được một thỏa thuận về COC. Để thỏa hiệp, họ ký một văn kiện chính trị không ràng buộc dưới dạng Tuyên bố về Ứng xử của Các bên ở Biển Đông (DOC). Các bên đặt bút ký đồng ý làm việc để rốt cùng sẽ tiến tới việc thông qua COC. Việc thực hiện DOC phải chờ trong suốt chín năm cho đến khi Trung Quốc tái đàm phán với ASEAN và nhất trí về bộ hướng dẫn thực hiện DOC. Việc Trung Quốc đổi ý là để phản ứng lại áp lực của cộng đồng quốc tế, với Hoa Kỳ đi đầu, chỉ trích Trung Quốc có hành động lấn át Việt Nam và Philippines. Việc thỏa thuận được các hướng dẫn về DOC đã có tác dụng thúc ASEAN chuyển sang giai đoạn kế tiếp - soạn thảo tiếp một COC. ASEAN hiện chưa công bố câu từ chính thức của COC mà họ soạn. Tuy nhiên, phác thảo chi tiết đưa cho người viết bài này cho thấy có ba phần. TQ được cho là đã "mua được ghế chủ tịch Asean" của Campuchia. Phần đầu liệt kê các thỏa thuận giữa ASEAN và Trung Quốc hướng các bên tới trách nhiệm giải quyết các tranh chấp một cách hòa bình phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Phần thứ hai có các điều khoản có tính triển khai COC. Các bên ký được yêu cầu "phát triển phương thức và thủ tục nhằm thúc đẩy giải quyết các tranh chấp bằng những biện pháp hòa bình và ngăn chặn việc để tranh chấp leo thang”. Có một điều khoản kêu gọi hình thành một cơ chế hiệu quả để giám sát việc thực hiện qui tắc ứng xử này. Phần cuối cùng “yêu cầu các bên ký kết thiết lập một cơ chế giải quyết tranh chấp liên quan đến việc diễn giải và áp dụng COC”. Quy định này khuyến cáo rằng các bên tận dụng cơ chế giải quyết tranh chấp đã có trong Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) của ASEAN. TAC thiết lập Hội đồng Cấp cao ASEAN cấp bộ trưởng và trao cho hội đồng này quyền khuyến nghị các bên tranh có tranh chấp – với sự đồng ý ‎trước- các biện pháp như hòa giải, yêu cầu giải đáp hoặc hoà giải. Hội đồng cũng được thẩm quyền để "giới thiệu các biện pháp thích hợp để phòng ngừa hướng đi tiêu cực trong tranh chấp. ." Trung Quốc tham gia TAC ngày 08 tháng 10 2003 và cam kết bằng văn bản rằng họ "trung thành thực thi và tuân theo tất cả các quy định đưa ra trong đó [trong TAC]. "Trong trường hợp các bên không thể giải quyết tranh chấp của họ trong khuôn khổ ASEAN, COC nói các bên có tranh chấp có thể dựa vào cơ chế giải quyết tranh chấp theo quy định của luật quốc tế, bao gồm cả UNCLOS." Điều này bao gồm cả khả năng đưa tranh chấp này ra một tòa án quốc tế để xét xử. UNCLOS, tuy nhiên, không bao gồm bất kỳ điều khoản nào cho việc giải quyết tranh chấp chủ quyền trên các đảo và bãi đá. UNCLOS có qui định về Phiên tòa Quốc tế về Luật biển (ITLOS) để xét xử các tranh chấp về thẩm quyền hàng hải. Luật quốc tế nói "đất khống chế biển", vì vậy trước khi tranh chấp có thể đưa khiếu nại Phiên tòa Quốc tế về Luật biển thì các bên có tranh chấp phải trước hết sẽ phải xác định chủ quyền trên các đảo hoặc bãi đá tranh chấp mà tại đó họ đưa ra các khiếu nại hàng hải của mình. Tin buồn: ASEAN không có Thông cáo Chung Ngoại trưởng VN nói các bộ trưởng đã nỗ lực nhiều nhưng không ra được thông cáo chung. ASEAN được thành lập vào năm 1967 và mỗi cuộc họp cấp bộ trưởng luôn kết thúc với một thông cáo chung tóm tắt các quyết định đạt được. Thông cáo này được nước nắm ghế chủ tịch ASEAN soạn trên cơ sở tham vấn với tất cả các nước thành viên và phản ánh sự đồng thuận. Bản tin đề ngày 09 tháng 7 của ASEAN cho biết, "Thông cáo chung sẽ được đưa ra tại cuối của Hội nghị Bộ trưởng." Thất bại khi không ra được thông cáo chung của Hội nghị Bộ trưởng lần thứ 45 của ASEAN là chưa có tiền lệ. Trước khi bàn thảo tới tranh cãi về câu từ trong phần về Biển Đông, cũng cần biết rằng Hội nghị Bộ trưởng ASEAN có một nghị trình sự quá dày đặc. Tại cuộc họp cuối cùng, các ngoại trưởng thảo luận 118 mục trong nghị trình và thông cáo chung dài tới 29 trang. Như vậy, sự thất bại trong việc đưa ra thông cáo chung sẽ dẫn đến sự chậm trễ trong việc ban hành các quyết định của bộ trưởng khối ASEAN. Việc không có được thông cáo chung là do tranh cãi lớn giữa Philippines vàvà Campuchia, nước nắm ghế chủ tịch ASEAN trong năm nay. Philippines muốn thông cáo đề cập đến Trung Quốc xâm phạm Bãi Scarborough và vi phạm vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của họ. Campuchia đã cương quyết rằng rằng bất kỳ việc đề cập nào tới Bãi Scarborough tương đương với việc thiên vị trong trong tranh chấp và sẽ làm suy yếu nguyên tắc trung lập của ASEAN. Theo ghi chép của một người tham gia và cung cấp cho tác giả bài viết, Ngoại trưởng Campuchia dọa "nếu chúng ta không thể đồng ý về câu từ thì sẽ không đưa ra tuyên bố nào hết." Ngoại trưởng Indonesia và Singapore đã làm trung gian để thỏa hiệp từ ngữ của thông cáo chung với việc đề cập Philippines và Việt Nam, nhưng mặc dù có các nỗ lực này thì Ngoại trưởng Campuchia vẫn từ chối và bất chợt rời phòng họp. Hướng đi tới là gì? Đã diễn ra các cuộc biểu tình chống TQ tại VN trong những ngày chủ nhật vài tuần qua. Qui tắc Ứng xử Biển Đông (COC) của ASEAN và Thông cáo Chung cấp Bộ trưởng ASEAN là hai chủ đề đề riêng biệt. ASEAN hiện có thể thảo luận với Trung Quốc về COC. Các cuộc họp không chính thức được tổ chức tại Phnom Penh và Trung Quốc đã công khai tỏ ý họ sẽ tham gia vào các cuộc thảo luận với ASEAN "khi có điều kiện chín muồi". Các cuộc bàn thảo giữa ASEAN và Trung Quốc được tạm thời lên lịch vào tháng Chín. ASEAN hy vọng đạt đồng thuận về COC vào tháng 11 khi diễn ra hội nghị thượng đỉnh của khối. Sự cố liên quan tới tuyên bố chung làm căng thẳng quan hệ giữa Campuchia và Philippines. Sự cản trở của Campuchia đã tạo ra rạn nứt về tình đoàn kết trong ASEAN và ảnh hưởng tới chỗ đứng cũng như uy tín của khối trên trường quốc tế. Campuchia được xem “chiến mã” của Trung Quốc Một nhà ngoại giao nắm rõ những gì diễn ra tại hội nghị khẳng định, "Trung Quốc đã mua được ghế chủ tịch [của Campuchia], nói thế cho đơn giản”. Nếu việc mất đoàn kết tiếp diễn và có tác động dây chuyền tiêu cực tới ASEAN, nó sẽ làm tổn hại tới nỗ lực ngoại giao gần đây của Ngoại trưởng Hillary Clinton khi bà nhấn mạnh tầm quan trọng của ASEAN duy trì lập trường thống nhất và vai trò lãnh đạo đối với chủ đề gai góc này. Trung Quốc sẽ khoái chí trước bối rối của ASEAN vì ASEAN sẽ bị suy yếu trong nỗ lực đàm phán cho được một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông có tính ràng buộc. Bài viết được dịch từ trang tư liệu của ông Carlyle A. Thayer, giáo sư danh dự, Đại học New South Wales tại Học viện Quốc phòng Úc, Canberra.
Đại tướng Lê Đức Anh, nguyên Chủ tịch nước của Việt Nam, là một nhà lãnh đạo 'vì quyền lợi quốc gia', một nhà nghiên cứu lịch sử quân sự từ Bộ Quốc phòng của Việt Nam nói với BBC Tiếng Việt.	Nói về Tướng Lê Đức Anh trong quan hệ với TQ và vụ Gạc Ma 1988	Ông Lê Đức Anh làm Chủ tịch Nước Việt Nam từ 1992-1997. Ý kiến này cho rằng đảng và nhà nước cộng sản Việt Nam theo cơ chế lãnh đạo tập thể, nên không hề có chuyện lãnh đạo nào đó thân Trung Quốc, hay thân nước nào khác. Tuy nhiên bình luận với BBC hôm thứ Tư, 01/5/2019 từ Hà Nội, Đại tá Phạm Hữu Thắng, nhà nghiên cứu từ Viện Lịch sử Quân sự cho rằng ông Lê Đức Anh "có vai trò đầu tiên" trong thúc đẩy bình thường hóa quan hệ Việt Nam - Trung Quốc sau cuộc chiến tranh Biên giới 2/1979. Ý kiến của nhà nghiên cứu cũng cho rằng không có một mệnh lệnh nào từ trên xuống ra lệnh cho bộ đội Việt Nam không nổ súng trong sự kiện xảy ra ở Gạc Ma năm 1988, như dư luận nhiều năm gần đây đặt vấn đề. Đây là giai đoạn Tướng Lê Đức Anh làm Bộ trưởng Quốc phòng của Việt Nam. Bàn tròn BBC: Di sản Đại tướng Lê Đức Anh Chủ tịch Trọng làm Trưởng Ban tang lễ Tướng Lê Đức Anh Cố Tổng bí thư Đỗ Mười: 'Công, tội và di sản' Dấu ấn của TBT Đỗ Mười trong thời Đổi Mới Chủ tịch nước VN Trần Đại Quang qua đời và di sản "Việc quan hệ Việt Nam với Trung Quốc, tôi không nghĩ lãnh đạo lại có người thân Trung Quốc, hay thân Liên Xô... bởi vì lãnh đạo Việt Nam là lãnh đạo tập thể. Quan điểm chung của Đảng và nhà nước là phải làm sao tìm ra một con đường đối ngoại có lợi nhất cho Việt Nam trong phát triển kinh tế, cũng như là ổn định," Đại tá Thắng trả lời câu hỏi liệu có phải ông Lê Đức Anh 'thân Trung Quốc' như một số ý kiến trong dư luận đặt ra. "Với Trung Quốc là một nước lớn, mà là nước láng giềng, thì rõ ràng cũng ảnh hưởng đến an ninh, cũng như đến việc ổn định, xây dựng xã hội, cũng như trong xây dựng kinh tế của Việt Nam. "Cho nên thực ra quan hệ với Trung Quốc của Việt Nam bao giờ cũng là một việc rất lớn và là việc Trung ương, Bộ Chính trị, Đảng, nhà nước rất quan tâm. Cũng có ý cho rằng người này thế này, người khác thế khác, nhưng trong cơ chế lãnh đạo tập thể của đảng thì ông Lê Đức Anh là người có vị trí cao như thế, thì chắc chắn ông phải vì quyền lợi quốc gia." Tháng 3/1988 đã xảy ra sự kiện xung đột Trung - Việt ở Gạc Ma trên Biển Đông, kết thúc bằng trận đánh mà phía Trung Quốc bắn chết 64 binh sỹ Việt Nam. Đại tá Phạm Hữu Thắng nói về Tướng Lê Đức Anh Từ đó, Trung Quốc chiếm giữ thêm một số đảo, đá tại vùng quần đảo Trường Sa. Một phần dư luận Việt Nam, kể cả trong giới cựu chiến binh, nhiều năm gần đây cho rằng đã có một mệnh lệnh từ cấp cao, mà có người cho là từ lãnh đạo Bộ Quốc phòng Việt Nam, ra lệnh các chiến sỹ không nổ súng kháng cự. Quyết định nàydẫn đến điều mà nhiều người gọi là 'thảm sát' Gạc Ma và họ quy kết trách nhiệm cho ông Lê Đức Anh, khi đó là Bộ trưởng Quốc phòng. 'Không có mệnh lệnh đó?' Bình luận về ý kiến mang tính cáo buộc này, Đại tá Phạm Hữu Thắng nói với BBC: "Tướng Lê Mã Lương nói rằng có lệnh từ trên là không được bắn súng, không được chống cự. Vấn đề Gạc Ma trên thực tế là bộ đội Việt Nam rất kiềm chế trong việc xây dựng các căn cứ hậu cần ở các nơi đóng quân, ở các đảo ngầm. Đại tướng Lê Đức Anh giữ cương vị Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam từ năm 1987-1991 "Khi đi rõ ràng với quan điểm không gây hấn ở vùng biển gây xung đột lớn, chiến tranh lớn sẽ rất nguy hại cho chủ quyền, quan điểm chung của Việt Nam là chỉ dùng những tàu hậu cần và lực lượng công binh, bộ binh, hải quân, lính thủy đánh bộ chỉ cắm cờ và trú quân, xây dựng các công sự để trú quân ở trên các đảo ngầm đó thôi. "Còn việc cương quyết giữ vững chủ quyền, lúc ấy đồng chí Lê Đức Anh là Bộ trưởng Quốc phòng cũng rất kiên quyết, làm sao bằng mọi cách để bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên quần đảo Trường Sa. Sau đó ông cũng đã ra thăm quần đảo Trường Sa và có những tuyên bố kiên quyết để bảo vệ chủ quyền của Việt Nam." Bình luận về quốc tang Lê Đức Anh VN: Nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh qua đời Quyền Chủ tịch nước đứng thấp trong Ban tang lễ Khi được hỏi lại liệu Tướng Lê Đức Anh có ra lệnh cho bộ đội Việt Nam ở Gạc Ma không được nổ súng đáp trả khi bị các lực lượng Trung Quốc uy hiếp, tấn công như dư luận đặt vấn đề hay không, Đại tá Phạm Hữu Thắng nói: "Tôi cho là không có lệnh đó". Khi được hỏi tiếp về căn cứ của nhận định này, nhà nghiên cứu từ Viện Lịch sử Quân sự, Bộ Quốc phòng Việt Nam nói: "Tôi cũng nghiên cứu lịch sử hải quân và trong toàn bộ phần lịch sử không nói chuyện là không cho nổ súng." 'Vai trò đầu tiên' Trở lại với điều được cho là vai trò của Tướng Lê Đức Anh liên quan Hội nghị Thành Đô giữa lãnh đạo Việt Nam và Trung Quốc diễn ra hồi tháng 9/1990 và liên quan quan hệ Việt - Trung, nhà nghiên cứu lịch sử từ Bộ Quốc phòng Việt Nam nói: "Tôi cũng nghiên cứu Hồi ký của Đại tướng Lê Đức Anh, thì thấy rằng ông cũng là một người có vai trò gần như đầu tiên trong việc kết nối, tạo ra bình thường hóa quan hệ đối với Trung Quốc. Các chiến sỹ trẻ hải quân Việt Nam trước mô hình đảo Trường Sa lớn (hình minh họa). "Ông cũng đã tham mưu để Bộ Quốc phòng bố trí lùi quân đội ở phía biên giới, lùi về phía sau, rồi có những cuộc gặp đi đến Hội nghị với Trung Quốc để đưa tới bình thường hóa quan hệ." Về sự kiện tướng Lê Đức Anh được phong vượt cấp từ Đại tá lên Trung Tướng vào năm 1974, Đại tá Thắng bình luận: "Rõ ràng với công lao nổi bật của ông trong cuộc kháng chiến chống Mỹ như thế, một người tham gia từ kháng chiến chống Pháp, rồi suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, luôn luôn ở trong chiến trường nóng bỏng và cũng có những đột xuất trong lãnh đạo chỉ huy của mình, ví dụ như là trong năm 1973 sau Hội nghị Paris, hoặc là trong Tổng tiến công, vai trò to lớn của ông trong Bộ Tư lệnh miền, thì ông cũng là người xứng đáng. "Còn theo tôi biết cũng không phải một mình ông được phong Tướng, cũng có một vài Trung tướng khác, họ đều là những người nổi bật cả, đều là những người từ những chiến trận rất khó khăn và lập được những công lao to lớn... Ông Đồng Sỹ Nguyên cũng là một người được phong Trung tướng đợt ấy," nhà nghiên cứu lịch sử quân sự từ Bộ Quốc phòng Việt Nam nói với Quốc Phương của BBC News Tiếng Việt. Xem thêm: 40 năm Cuộc chiến 1979: Hé mở để an dân Chiến tranh 1979: Báo chí VN được bật đèn xanh? Chiến tranh 1979: Liên Xô biết là TQ sẽ đánh VN?
Sau 1975, nếu văn chương và âm nhạc của miền Nam vẫn được lưu trữ chủ yếu thông qua các tác giả rồi dần dần được phổ biến trở lại qua các nhà xuất bản, các nhà xuất bản, trung tâm âm nhạc trong và ngoài nước, thì điện ảnh - vốn là một bộ môn nghệ thuật tổng hợp tốn kém và chủ yếu được quay bằng phim âm bản (negative) 35mm nên khó lưu trữ hơn.	Khôi phục những di sản điện ảnh Sài Gòn trước 1975	Tác giả Lê Hồng Lâm phỏng vấn bà Kiều Chinh tại Mỹ Phim Ròm vs. Xích lô và những cái 'án treo' 'Bố già' và 50 năm của một hiện tượng văn hóa Nền điện ảnh miền Nam trong gần 20 năm tồn tại và phát triển đã sản xuất khoảng 300 bộ phim, nhưng sau năm 1975, hầu hết các bộ phim đều hư hỏng hoặc biến mất vĩnh viễn. Một số hãng phim còn lưu trữ được một số phim âm bản qua nguồn tư liệu của gia đình bắt đầu khôi phục trở lại những di sản của điện ảnh miền Nam thông qua các bản phim DVD nhưng chất lượng hình ảnh và âm thanh đều hư hỏng khá nhiều. Tại Đại hội Điện ảnh Việt Nam Quốc Tế (Viet Film Fest) lần thứ nhất tổ chức vào năm 2003 ở California (Mỹ), bộ phim Người tình không chân dung được mang trình chiếu lại sau đúng 30 năm bộ phim ra mắt lần đầu tiên (1973). Ghi nhận lại buổi chiếu đặc biệt này và trao giải Lifetime Achiviement Award (Thành tựu trọn đời) cho nữ tài tử Kiều Chinh, ký giả Phạm Xuân Đài viết trên tờ Tập san Thế kỷ 21: "Người tình không chân dung có thể nói là một phim bề thế nhất về đề tài chiến tranh của miền Nam, do hãng phim Giao Chỉ sản xuất. Tuy là sản phẩm của hãng tư do Kiều Chinh thành lập và Hoàng Vĩnh Lộc đạo diễn, phim vẫn được sự hỗ trợ của chính quyền và quân đội Việt Nam Cộng Hòa trong việc thực hiện. Ngoài Kiều Chinh là nhân vật nữ duy nhất, các diễn viên còn lại khá đông đảo, hầu hết là quân nhân đang tại ngũ: Vũ Xuân Thông, Nguyễn Mộng Hùng, Hà Huyền Chi, Dương Hùng Cường, Minh Trường Sơn, Trần Quang, Tâm Phan… Điều đặc biệt là sau khi quay xong, phim này đã bị cấm chiếu trong hai năm sau cùng phải do một cuộc bỏ phiếu cả chính Hội đồng Nội các (20/21 phiếu thuận) phim mới được trình chiếu cho công chúng vào năm 1973. Lý do cũng chỉ vì những hình ảnh hiện thực của chiến tranh (những 'mộ bia như nấm' trong nghĩa trang, cảnh quân nhân bị thương, bị chết…) mà Hội đồng Duyệt phim các cấp đều chùn tay không dám thông qua, vì lý do "dễ làm nản lòng chiến sĩ'. Tuy nhiên, tại Đại hội Điện ảnh Á châu 1973, phim đã được hai giải thưởng cao quý: Giải phim chiến tranh xuất sắc nhất và giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất dành cho Kiều Chinh. Đúng 30 năm sau ngày Người tình không chân dung ra mắt ở Sài Gòn, nay xem lại tại đất Mỹ, đa số khán giả bàng hoàng. Thứ nhất, phim rất khá, dù đã qua đãi lọc của thời gian và của lòng người với biết bao ảnh hưởng mới mẻ của điện ảnh hiện đại. Thứ hai, cảm phục ý thức của nhóm thực hiện, mà ngày nay, khi cuộc chiến xong đã lâu và mọi sự đã lắng xuống, người ta mới càng thấy rõ ý thức cuộc chiến là 'của chúng ta' để bảo vệ những lý tưởng của chúng ta, đồng thời không che giấu cái cảm thức nhức nhối trước một quê hương tan hoang do chiến tranh mang lại. Một mình diễn xuất của Kiều Chinh đã mang hết gánh nặng chuyển tải thông điệp ấy. Là một phụ nữ có người yêu tử trận, đang làm trong chương trình 'tâm tình với chiến sĩ' trên đài phát thanh Quân đội, Mỹ Lan (Kiều Chinh) một hôm quyết định xin, ra mặt trận để đi tìm một người mà cô chưa từng quen biết, một thính giả chương trình của cô mà cô chọn một cách bất chợt trong số hàng trăm lá thư gửi về đài hàng ngày.(…) Một mình Kiều Chinh trong Người tình không chân dung ở tuổi 30, với một diễn xuất trầm lắng diễn tả một nội tâm mênh mông, nặng trĩu những đổ vỡ mất mát do cuộc chiến mang lại, đủ để đại diện cho lương tâm của người Việt trong cuộc chiến ấy. Cuộc chiến ấy đã qua, may mắn chúng ta vẫn còn 'của tin còn một chút này'. Phục chế phim ảnh Nam Việt Nam, công tác làm tại Mỹ Đạo diễn Tony Bùi, đại diện cho thế hệ người làm phim ảnh trẻ (nói cách khác thuộc thế hệ di dân thứ hai) đã được vinh dự là người trao giải Lifetime Achievement Award cho tài tử Kiều Chinh. Cử chỉ ấy như một kết nối đầy thân ái giữa hai thế hệ, và là một biểu tượng ý nghĩa cho bước đường sắp tới của nền điện ảnh Việt Nam tại hải ngoại." Cùng với Người tình không chân dung, nhiều bộ phim khác như Chiếc bóng bên đường, Giỡn mặt tử thần, Chân trời tím, Nàng, Như hạt mưa sa, Như giọt sương khuya, Nắng chiều, Bão tình, Sóng tình… đều được tái phát hành dưới dạng đĩa DVD và được một vài nhà sưu tập cá nhân phổ biến thông qua kênh youtube. Tất nhiên, như đã nói, chất lượng của các bản phim này đều không được đảm bảo, đặc biệt là hình ảnh và âm thanh đều rất kém. Tháng 9, năm 2013, một nhóm làm phim thuộc miền Nam cũ bao gồm đạo diễn Đỗ Tiến Đức, kiến trúc sư Trần Quang Đôn và ký giả Trùng Dương đã hội ngộ tại Westminter (California, Mỹ) nhân cuốn sách truyện phim Yêu được tìm thấy và dự định tái bản tại Mỹ. Yêu là bộ phim của hãng phim Nghệ thuật của một nhóm trí thức mong muốn thể nghiệm một hình thức kể chuyện mới trước 1975 nhưng bộ phim không thành công về mặt thương mại khiến hãng phim này nhanh chóng sụp đổ. Bản phim Yêu hoàn toàn thất lạc, nhưng kịch bản phân cảnh của bộ phim được in thành sách xuất bản trước 1975 thì được tìm thấy. Trong bài viết "Cuộc đời trôi nổi của một cuốn sách", ký giả Trùng Dương - một trong những nhà sản xuất của bộ phim, viết rằng: "Cuốn sách mang tựa đề Yêu - phỏng theo tiểu thuyết Yêu của Chu Tử - nhóm Phim Nghệ Thuật thực hiện, truyện phim và phân cảnh do Đỗ Tiến Đức viết. Cuốn sách nay do nhóm Phim Nghệ Thuật xuất bản năm 1972 tại Sài Gòn." Trong chuyến công tác đến Mỹ để thực hiện dự án khảo cứu về điện ảnh Sài Gòn trước 75, tôi được ký giả Trùng Dương cung cấp một số thông tin về bộ phim và cuốn truyện phim được tìm thấy sau nhiều năm thất lạc. Bà cho biết đây là cuốn truyện phim và bản phân cảnh duy nhất được in ra và phát hành ở Sài Gòn trước 75. Nhờ nhà văn Nhật Tiến, đúng 41 năm sau, cuốn sách được trao tận tay đạo diễn Đỗ Tiến Đức và họ dự định in lại tập sách này với một số lượng hạn chế cho các thân hữu và thư viện. "Thú thật là tuy tác phẩm này in từ năm 1972 ở Sài Gòn, nhưng nay thì tôi mới có dịp đọc tới", nhà văn Nhật Tiến kể. "Nó đã mang cho tôi nhiều ngạc nhiên, không phải vì nội dung hấp dẫn của nó dựa theo tác phẩm Yêu của Chu Tử mà chính vì cái kỹ thuật viết phân cảnh rất công phu, rất tỉ mỉ, rõ ra là của một nhà đạo diễn chuyên nghiệp nắm vững nội dung và biết tính toán những thước phim sử dung trong mỗi cảnh đến từng giây đồng hồ. Nó đảm bảo cho cuốn phim phải được thực hiện chặt chẽ không dông dài và đồng thời tiết kiệm được những thước phim quý báu do xứ mình còn nghèo phương tiện" Ký giả Trùng Dương cho biết thêm, kịch bản phân cảnh của Yêu sau đó được in lại tại Mỹ để lưu trữ lại một di sản của điện ảnh miền Nam và nhóm làm phim Nghệ thuật. Tuy nhiên, các dự án khôi phục nói trên đều khá đơn lẻ và thông qua một vài cá nhân hay nhóm làm phim trước 1975 tại Sài Gòn dưới chế độ Việt Nam Cộng Hòa mong muốn lưu giữ những di sản cũ. Dự án khôi phục điện ảnh miền Nam công phu và bài bản nhất đến nay là Project #SAVEOURFILMS của hãng phim Mỹ Vân. Đây là một trong vài hãng phim lớn nhất và sản xuất nhiều phim nhất tại Sài Gòn trước 1975. Gần đây, nhờ một nguồn tài trợ của trường Đại học UCLA (Film and Television Archives), 10 bộ phim nhựa (35mm Positive prints) và bản phim gốc (35mm Color Negatives Films) của hãng phim Mỹ Vân đã được lưu trữ và bảo tồn trong tòa nhà mang kiến trúc Hy Lạp cổ do hội Packard Humanities Institute xây dựng (PHI STOA) để dành riêng cho việc cất giữ những bộ phim nhựa (cellulose base films) điện ảnh trên toàn thế giới. 10 bộ phim nhựa được phục chế và bảo tồn của hãng Mỹ Vân bao gồm: 1. Năm vua hề về làng (1974) 2. Triệu phú bất đắc dĩ (1973) 3. Người chồng bất đắc dĩ (1974) 4. Việt Nam trong ly loạn (1975) 5. Đứa con trong lửa đỏ (1975) 6. Sau giờ giới nghiêm (1972) 7. Chân trời tím (1971) 8. Từ Saigon đến Điện Biên Phủ (1970) 9. Quái nữ Việt quyền đạo (1974) 10. Sợ vợ mới anh hùng (1974) Đến nay, Mỹ Vân đã hoàn thành bản phục chế bộ phim bề thế Chân trời tím với chất lượng 4K và phát hành dưới dạng đĩa Bluray và bản digital (kỹ thuật số) phát hành ở khu vực Bắc Mỹ. Hình ảnh phim Chân trời tím Chân trời tím được quay tại miền Nam, Việt Nam vào năm 1970. Phim dựa trên tiểu thuyết cùng tên của nhà văn quân đội Văn Quang, được 3 giải thưởng văn học nghệ thuật do Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu trao tặng năm 1970; và giải Best Artitistic Expression tại LHP Châu Á năm 1971. Sau gần 47 năm, bản phim gốc đã được gia đình hãng phim Mỹ Vân tìm được như một nhân duyên. Bộ phim nay đã được phục hồi màu sắc và âm thanh với kỹ thuật digital của Hollywood rất tốn kém. Phim do đạo diễn Lê Hoàng Hoa thực hiện với sự diễn xuất của Hùng Cường, Kim Vui, Mộng Tuyền, Bảo Ân, Hà Huyền Chi, Ngọc Phu, Ngọc Đức, Bà Năm Sa Đéc, Khả Năng… Trong cuộc trả lời phỏng vấn ký giả Tôn Thất Hùng ở Canada nhân bộ phim Chân trời tím được phục chế và tái phát hành, nhà văn Văn Quang chia sẻ: "Tôi nhớ không lầm thì hãng phim Mỹ Vân ngày xưa ở Việt Nam cũng là một trong 7 nhà sản xuất phim Chân trời tím. Ngày nay hậu duệ của hãng Mỹ Vân đã được anh Phi Hà công phu làm mới lại để giới thiệu dưới danh hiệu Mỹ Vân Films 21. Phi Hà là cháu ngoại thừa kế của ông bà Mỹ Vân. Phim nhựa 35 ly xưa cũ trải qua trên 50 năm đã hư hỏng qua thời gian nhưng với kỹ thuật tân tiến của phim trường Hollywood đã được làm mới lại đến 90%. Thật ra điện ảnh VN thời xưa còn khá nhiều những tác phẩm nổi tiếng rất hay, vậy mà phim Chân trời tím đã được chú ý đến đầu tiên. Tôi tự hỏi tôi đã làm gì trong thời gian đó? Câu trả lời này gần như không có đáp số. Có lẽ cần phải hỏi những vị đã có công phu tìm tòi khám phá ra giá trị của cuốn phim này". Cùng với Chân trời tím, hiện hãng Mỹ Vân đang tiến hành phục chế song song hai bộ phim Năm vua hề về làng (phim hài do nhiều đạo diễn và diễn viên ngôi sao đóng, chiếu Tết năm 1974) và Từ Sài Gòn đến Điện Biên Phủ, một bộ phim tình báo của đạo diễn Lê Mộng Hoàng quay năm 1969 tại Sài Gòn, Đài Loan, Hongkong. Nếu Năm vua hề về làng là một bộ phim hài với sự tham gia đông đảo của các diễn viên nổi tiếng thì Từ Sài Gòn đến Điện Biên Phủ là một tác phẩm tình báo, hình sự hấp dẫn với sự tham gia của Hoàng Vĩnh Lộc, Kiều Chinh, Thẩm Thúy Hằng... và các diễn viên Đài Loan, Hongkong. Bản phim này được Spectra Film and Video, N. Hollywood, khôi phục lại từ bản phim nhựa 35 ly positive, do hãng post-production Imagica (Far East Laboratory) Tokyo, Japan lưu trữ trước 30/4/1975 với chất lượng khá tốt. Như vậy, dự án phục chế #saveourfilms của hãng Mỹ Vân có thể nói là dự án công phu và chuyên nghiệp nhất để phục hồi những di sản của điện ảnh miền Nam trước 1975 và tái phát hành đến công chúng của ngày hôm nay. Dự án này cũng mở ra một triển vọng tìm kiếm và phục chế những bộ phim khác đang nằm ở đâu đó trong các bộ sưu tập cá nhân hay qua những Viện lưu trữ tại Việt Nam hoặc hải ngoại.
Việt Nam vừa kỷ niệm 75 năm Quốc khánh 2/9/1945 –2020 với truyền thông nước này nêu ra nhiều thông điệp khác nhau, nhấn mạnh đến ổn định chính trị.	Quốc khánh Việt Nam 75 năm và sức khỏe của hệ thống chính trị	Việt Nam đánh dấu 75 năm ngày độc lập Có ý kiến nói về bài học 'bất biến ứng vạn biến”, không cần thay đổi cơ bản về thể chế, kiên định chủ nghĩa xã hội để phát triển và đảm bảo chế độ vẫn “vững mạnh”. TBT Trọng 'trở lại' trên truyền thông ngay trước 02/9 Chuyên gia vào Việt Nam dưới 14 ngày sẽ không phải cách ly Các báo khác thì đặt điểm nhấn vào “đoàn kết và đặt lợi ích dân tộc, lợi ích quốc gia lên trên hết”. Cùng lúc, theo một số nhà quan sát thì hệ thống chính trị do Đảng Cộng sản VN lãnh đạo gặp thách thức về câu hỏi mô hình thể chế cũ kỹ, 'vững vàng' bên ngoài nhưng bên trong gặp khủng hoảng. BBC News Tiếng Việt ghi nhận ý kiến của bốn nhà bình luận từ Việt Nam và hải ngoại: Tiến sĩ Phạm Quý Thọ - Viện Chính sách công, Hà Nội: Chế độ tiêu biểu ở Trung Quốc và ở Việt Nam thực ra có một sức sống rất là dẻo dai, nhưng lý do rất đơn giản đó là nó duy trì một sự chuyên chế, mà thường thường là trấn áp và bạo lực, khiến cho mọi người rất là sợ phải tuân thủ. Thứ hai nữa là nó cũng linh hoạt, sau ba mươi năm đổi mới, nó luôn áp dụng những chính sách người ta gọi là 'sai - sửa', tức là thấy sai thì sửa và được thích nghi với tình hình mỗi khi mà bị dồn đến chân tường, thí dụ như là đói kém hoặc là khi có những tình huống cấp bách. Sử gia Lê Văn Sinh – Đại học Quốc gia Hà Nội: Mới trải qua 75 năm tồn tại, chế độ Việt Nam hiện thời đã lâm vào tình trạng bất ổn. Khi đánh giá " sức khỏe " chế độ, một số người trong giới lãnhđạo Đảng và Nhà nước nhận ra chế độ bị lỗi hệ thống. Đó là cách nói ẩn dụ, thay vì chỉ ra rằng một cuộc đổi mới chính trị bị trì hoãn đã lâu dẫn tới tình trạng này. Hệ thống kinh tế thị trường thì không thể điều hành nó bằng hệ thống chính trị kiểu Xô Viết. Việt Nam duy trì tình trạng bất cập này từ sau đổi mới kinh tế năm 1986 và bất ổn hệ thống xã hội từ đó mà ra, dẫn tới bất ổn chính trị và bang giao như ta thấy. Nhà văn Võ Thị Hảo – tỵ nạn chính trị tại Berlin, Đức: Tôi xin dùng hình tượng để nói chế độ hiện nay thể hiện đúng sức khỏe của một ông lão dưới 80 mặc bộ đồ complê Trung quốc, đi giày tây, có song song hai quốc tịch Việt Nam và quốc ngoại (như Cyprus chẳng hạn) để nếu có biến thì có thể sẵn sàng thoát li đi thật nhanh, để lại sau lưng mọi hậu quả. Chế độ sau 75 năm Quốc khánh, nay mang nhiều bệnh nan y nhưng lại chối từ mọi chữa trị, trái lại lại sẵn sàng cầm dao súng đánh đuổi, bỏ tù những bác sĩ đưa ra kết quả chẩn bệnh và thuốc thang cứu mạng cho thể chế này. Việt Nam đánh dấu 75 năm ngày độc lập Ông Trần Tiến Đức, cựu Vụ trưởng, Hà Nội: Kỷ niệm ngày độc lập, theo thiển ý của tôi, chế độ này vẫn còn đang vững vàng, chưa có gì đe dọa sự tồn vong của chế độ này, tuy nó gặp khá nhiều khó khăn và thách thức kể cả về đối nội và đối ngoại. Về đối nội, thách thức lớn nhất là thể chế chính trị chưa được đổi mới cho sự đổi mới về mặt kinh tế, chưa phù hợp với xu thế của thời đại mà đổi mới về kinh tế, nước Việt Nam đã chuyển sang nền kinh tế thị trường từ năm 1986. Nếu nói một cách hình tượng, cái áo thể chế hiện nay đã quá chật đối với một nền kinh tế thị trường đang phát triển và cần phát triển. Về đối ngoại, Việt Nam nằm sát một ông láng giềng khổng lồ mạnh về kinh tế và quân sự, lại có nhiều tham vọng lớn về quyền lực, về lãnh thổ, luôn không từ một thủ đoạn nào để phá hoại, để gây rối, và có nhiều hành vi xâm phạm chủ quyền đối với nước Việt Nam. Tiến sỹ Mai Thanh Sơn - Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam: Theo tôi, chế độ này đang ở vào giai đoạn cuối của chu kỳ tự nhiên “sinh – lão – bệnh – tử”. Xét cho cùng, sức khỏe của một thể chế cũng không khác gì so với sức khỏe con người. Liên Xô và các quốc gia XHCN Đông Âu là những ví dụ sinh động. Một loạt các nước Mỹ Latinh cũng đã rơi vào trường hợp đó. Câu chuyện của Việt Nam hiện nay liên quan cả đến đối nội và đối ngoại. Một cơ thể già nua tất sẽ sinh nhiều bệnh tật. Về các ưu, khuyết điểm chính của mô hình thể chế hiện nay tại Việt Nam? Sử gia Lê Văn Sinh: Ưu điểm nổi bật của chế độ này là giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị từ tay người Pháp và chấm dứt sự phân chia Nam - Bắc. Nhưng đó là chuyện đã qua. Nay, chế độ xã hội Việt Nam đang đối mặt thách thức to lớn có tính thời đại là độc tài, đảng trị hay cộng hòa, dân chủ, tự do. Cố Chủ tịch HồChí Minh nói đại ý: nước được độc lập mà dân không có tự do thì độc lập ấy cũng chẳng có ý nghĩa gì. Theo đó mà xét, khuyết điểm chính yếu, bộc lộ bản chất chế độ Việt Nam hiện thời là độc tài, toàn trị. Nhà văn Võ Thị Hảo: Tôi cho rằng chế độ hiên nay có khả năng ứng phó và triệt tiêu đối lập để nắm quyền lực tuyệt đối, biết biến hệ thống quyền lực thành hệ thống kiếm tiền bằng quyền lực để neo giữ những nô bộc trung thành. Đảng Cộng sản và các cá nhân trong hệ thống chính trị ban đầu là quyền lực tách biệt với kinh tế, nay đã ngày một trở thành tập đoàn tham nhũng và lợi ích nhóm có được từ quyền lực vẫn mang danh xã hội chủ nghĩa Người dân dưới chế độ, thời gian đầu dù rất nghèo và chiến tranh nhưng còn đươc hưởng giáo dục và y tế miễn phí nhưng về sau, Đảng CSvà nhà nước ngày một tỏ ra chối từ hoặc suy giảm trách nhiệm điều hành phúc lợi và thuế để lo an sinh xã hội cho dân, mặc cho dân phải hết sức chật vật, nhiều người lâm vào cảnh khốn cùng, giàu nghèo quá cách biệt. Nhà nghiên cứu Mai Thanh Sơn: Tôi đã dành rất nhiều thời gian để cố gắng hiểu hết ngữ nghĩa của 6 chữ trong tiêu ngữ quốc gia “độc lập – tự do – hạnh phúc”. Và tôi thấy rằng, đó thực sự là những mục tiêu còn rất xa đối với bản thân và đồng bào mình. Đất nước thống nhất về địa lý, lãnh thổ quốc gia, nhưng điều đó liệu có ý nghĩa gì khi lòng người li tán, khối đại thống quốc gia sau 45 năm vẫn chưa hàn gắn được? Sau 75 năm quốc khánh, nhìn lại những được mất về lãnh thổ lãnh hải, về các nguồn tài nguyên vốn dĩ một thời là “rừng vàng biển bạc”, về các thành tựu khoa học và công nghệ, về một thương hiệu quốc gia vẫn còn đang ở đâu đó “tít mù xa” (chữ của nhà thơ Xuân Sách), thử hỏi ai trong chúng ta có thể chỉ ra được một niềm tự hào chính đáng? Hiện đất nước đang nghèo đi từng ngày các nguồn tài nguyên, đang trăn trở từng giờ về một hướng đi cho nền kinh tế phát triển bền vững, và một bộ máy sờ đâu cũng thấy “củi”. Tôi không nghĩ rằng, đó là tính chất ưu việt của chế độ. Mời quý vị theo dõi thảo luận về Chủ đề 75 năm Quốc khánh Việt Nam trên mạng YouTube hôm 03/09/2020.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã có cuộc gặp với Đại sứ CHLB Đức tại Việt Nam, ông Christian Berger bên lề một hội nghị về biến đổi khí hậu ở Cần Thơ, theo truyền thông nhà nước.	Thủ tướng VN gặp Đại sứ Đức ở Cần Thơ	Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc của Việt Nam tiếp Đại sứ CHLB Đức Christian Berger bên lề hội nghị ở Cần Thơ hôm 27/9/2017. Tại cuộc tiếp xúc này, người đứng đầu Chính phủ Việt Nam khẳng định Việt Nam "luôn coi Đức là đối tác tin cậy, quan trọng hàng đầu ở châu Âu" của Việt Nam, trong khi Đại sứ Christian Berger bày tỏ mong muốn Chính phủ hai nước "tiếp tục đẩy mạnh quan hệ hợp tác, hướng đến một tương lai tốt đẹp hơn" cho nhân dân hai nước, vẫn theo truyền thông Việt Nam. Tin này được đăng tải rộng rãi ở Việt Nam sau khi Đức tuyên bố tạm ngưng quan hệ đối tác chiến lược với Hà Nội vì Đức cho là an ninh Việt Nam "bắt cóc" người ở Berlin. Hôm 27/9/2017, báo mạng VnExpress của Việt Nam đưa tin về cuộc tiếp xúc này, cho hay: "Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc hoan nghênh và đánh giá cao Đại sứ tham dự Hội nghị, thể hiện sự quan tâm của Chính phủ Đức đối với tiến trình phát triển bền vững của khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long. Đức - Việt tiếp xúc sau sự cố ngoại giao Về việc Đức trục xuất nhà ngoại giao thứ hai của VN Tiền lệ 'đáng tiếc, đau đớn, chưa từng có' "Qua Đại sứ, Thủ tướng trân trọng gửi lời chúc mừng Thủ tướng Angela Merkel và Liên minh Dân chủ Cơ Đốc giáo do bà lãnh đạo giành thắng lợi tại cuộc bầu cử Quốc hội Đức nhiệm kỳ 2017-2021." Vẫn theo tờ báo mạng này, Thủ tướng Phúc cũng gửi lời cảm ơn tới bà Angela Merkel đã mời Đoàn Việt Nam tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm G20 hồi tháng 7/2017 và cho rằng kết quả tốt đẹp của Hội nghị G20 đã "giúp tạo sự kết nối giữa G20 và APEC" đặc biệt trong phối hợp thúc đẩy thương mại tự do toàn cầu. Thủ tướng Việt Nam 'bày tỏ mong muốn' Chính phủ Đức tiếp tục hỗ trợ Đồng bằng Sông Cửu Long lập quy hoạch phát triển phù hợp với thế mạnh của địa phương, ông được dẫn lời nói: "Chính phủ Việt Nam cảm ơn sự hợp tác và hỗ trợ hiệu quả của Chính phủ Đức và cho biết, các chương trình hỗ trợ này đã góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, đặc biệt trên các lĩnh vực đào tạo nghề, năng lượng, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu." Đánh giá cao nước Đức Việt Nam luôn coi Đức là đối tác tin cậy, quan trọng hàng đầu ở châu Âu, Thủ tướng Phúc được truyền thông Việt Nam dẫn lời nói. Cũng hôm thứ Tư, báo Thế giới & Việt Nam, trực thuộc Bộ Ngoại giao nước này, đưa tin về diễn biến, dẫn ý kiến của Thủ tướng Phúc trong cuộc gặp với Đại sứ Berger, cho rằng: "[Việt Nam] đánh giá cao sự hợp tác hiệu quả giữa hai nước trong khuôn khổ Đối tác chiến lược thời gian qua, Thủ tướng khẳng định Việt Nam luôn coi Đức là đối tác tin cậy, quan trọng hàng đầu ở châu Âu và mong muốn hai bên cần thường xuyên gặp gỡ, tiếp xúc nhằm tăng cường quan hệ tin cậy lẫn nhau, đưa quan hệ hai nước tiếp tục phát triển sâu rộng, hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực trong thời gian tới. "Đại sứ Christian Berger trân trọng cảm ơn Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã dành thời gian tiếp, bày tỏ vui mừng được tham dự Hội nghị về phát triển bền vững ĐBSCL thích ứng với biến đổi khí hậu và cho biết sẽ tích cực làm việc với các cơ quan liên quan của Việt Nam để đẩy mạnh tiến trình hợp tác về vấn đề này. Đại sứ cũng mong muốn Chính phủ hai nước tiếp tục đẩy mạnh quan hệ hợp tác, hướng đến một tương lai tốt đẹp hơn cho nhân dân hai nước. "Đánh giá cao ý nghĩa và tầm quan trọng của Hội nghị, Đại sứ Christian Berger hy vọng, Hội nghị lần này sẽ đưa ra những quan điểm hợp tác phát triển thiết thực giữa Việt Nam với các quốc gia, đối tác phát triển trong đó có CHLB Đức, qua đó góp phần biến các thách thức của biến đổi khí hậu trở thành cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai," báo Thế giới & Việt Nam tường trình. Vẫn tờ báo trực thuộc Bộ Ngoại giao của Việt Nam hôm thứ Tư cho biết tin, cùng ngày 27/9, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp các đại sứ của nhiều nước khác tại Hội nghị trên trong một mục tin đưa chung, tờ báo cho hay: "Bên lề Hội nghị về phát triển bền vững đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) thích ứng với biến đổi khí hậu, sáng 27/9, tại TP. Cần Thơ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp Đại sứ Thụy Điển, Đại sứ Australia và Công sứ Nhật Bản." Ông Steffen Seibert, Phát ngôn viên chính phủ Đức vừa trả lời các nhà báo sau giờ trưa hôm 22/09/2017 về quyết định trục xuất thêm một cán bộ Đại sứ quán VN tại Berlin Hôm 27/9, trong một diễn biến khác, Đại sứ quán CHLB Đức tại Việt Nam có thông báo về "Thông tin về xin thị thực tại các cơ quan đại diện ngoại giao của Đức tại Việt Nam" và cho hay: "Hiện nay các cơ quan đại diện ngoại giao của CHLB Đức tại Việt Nam đang nhận được rất nhiều các câu hỏi liên quan đến thông tin đang được lan truyền trên các trang mạng xã hội Việt Nam đề cập đến việc Đức ngừng cấp thị thực cho các đoàn doanh nghiệp, các đoàn chính phủ và sinh viên Việt Nam. "Các cơ quan đại diện ngoại giao của CHLB Đức tại Việt Nam khẳng định các thông tin này hoàn toàn không đúng với sự thật. "Việc tạm dừng mối quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước không ảnh hưởng đến việc cấp thị thực tại các cơ quan đại diện ngoại giao của Đức tại Việt Nam. Hiện tại do nhu cầu đăng ký lịch hẹn cao nên thời gian chờ đợi đối với các mục đích nộp hồ sơ có thể kéo dài hàng tuần. Vì vậy đề nghị Quý vị lên kế hoạch sớm cho chuyến đi của mình và đặt lịch hẹn kịp thời thông qua Đại sứ quán Đức hoặc Tổng lãnh sự quán Đức tại Tp. Hồ Chí Minh." Chính phủ Đức liên tiếp đăng các biện pháp trả đũa Việt Nam trên mạng xã hội sau vụ ông Trịnh Xuân Thanh: Bìa phải là Thủ tướng Angela Merkel và Bộ trưởng Ngoại giao Đức Sigmar Gabriel Thông tin này bác bỏ một số thông tin trên mạng xã hội cho rằng đã có việc Đức ngừng cấp thị thực cho các đoàn doanh nghiệp, chính phủ và sinh viên Việt Nam, sau khi Đức tạm ngừng quan hệ đối tác chiến lược với Việt Nam. Đặc biệt, khác thường? Trước đó, hôm thứ Ba, truyền thông Việt Nam cho hay Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đã có một cuộc tiếp xúc nhà ngoại giao Đức để bàn về ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu, nhưng không rõ hai bên có nói về rạn nứt ngoại giao hiện nay hay không. Sáng 26/9, ông Vương Đình Huệ tiếp bà Lucia Bergfeld, Bí thư thứ Nhất, Tham tán phát triển của Đại sứ quán Đức tại Việt Nam bên lề hội nghị ở Cần Thơ. Cùng có mặt tại buổi gặp có ông Jasper Abramowski-Giám đốc Tổ chức Hợp tác phát triển (GIZ) tại Việt Nam và ông Dirk Pauschert-Giám đốc chương trình của GIZ. Theo báo Pháp luật TP.HCM, Phó Thủ tướng Việt Nam gửi lời chúc mừng Đức "vừa tổ chức thành công cuộc bầu cử Thủ tướng", và cảm ơn "đóng góp, hỗ trợ" của Đức dành cho Việt Nam từ thập niên 1990 đến nay. Đức trục xuất thêm một nhà ngoại giao VN Việt Nam và hai bài học quá đắt Bắt Trịnh Xuân Thanh 'phải có thời gian' EU-VN: Thương mại, nhân quyền và Trịnh Xuân Thanh Ông Vương Đình Huệ đề cập vấn đề bảo vệ môi trường, ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu ở Đồng bằng Sông Cửu Long, trong khuôn khổ hội nghị về chuyển đổi mô hình phát triển bền vững cho vùng này. Hôm 22/9, Đức tuyên bố "tạm ngưng quan hệ đối tác chiến lược" với Việt Nam vì cáo buộc Việt Nam đã tiến hành vụ "bắt cóc" và đưa ông Trịnh Xuân Thanh về Việt Nam. Ông Trịnh Xuân Thanh "xin lỗi" trong đoạn phim chiếu trong chương trình thời sự của VTV tối 3/8 Kể từ hôm đó, truyền thông Việt Nam hoàn toàn im lặng không tường thuật diễn biến này. Bộ Ngoại giao Đức cũng công bố họ trục xuất thêm một nhà ngoại giao Việt Nam để trả đũa Hà Nội vì vụ "bắt cóc" Trịnh Xuân Thanh. Một nguồn tin đưa ra lời bình luận với BBC cho rằng "một Phó Thủ tướng của Việt Nam, lại là Ủy viên Bộ Chính trị, gặp Bí thư của một Tòa Đại sứ là điều đặc biệt, khác thường". Nguồn này cũng đưa ra nhận xét cho rằng "đây chỉ là cuộc gặp bên lề một Hội nghị về sông Mekong được tổ chức ở Cần Thơ với sự tham dự của 18 tổ chức quốc tế, mà không riêng gì đại diện của Đức." "Dự án hợp tác Đức - Việt ở đây đã được chính phủ Đức duyệt và thực hiện từ lâu, nên họ sẽ làm tiếp. Chỉ có những gì sau ngày 22/9 [ngày Đức tuyên bố ngưng quan hệ đối tác chiến lược] sẽ bị ảnh hưởng," nguồn tin không muốn tiết lộ danh tính này nói thêm với BBC.
Người dân chài làm ăn thường là cần cù, lương thiện nhưng khi người lính đội lốt dân chài đi đánh cá thì thật là nguy hiểm, dù đánh cá ở Scarborough, Kinsaku hay Hoàng Sa.	Tổng thống Thiệu ra lệnh khai hỏa ở Hoàng Sa	Henry Kissinger với Phó Tổng thống Nelson Rockerfeller và Tổng thống Gerald Ford năm 1974 Vào tháng 2 năm 1959 ngư thuyền Trung Quốc đưa người vào đánh cá trên Hoàng Sa. Không biết là dân chài thật hay dân chài giả, Tổng thống Ngô Đình Diệm cho lệnh bắt giữ rồi trục xuất ra ngay. Bộ Ngoại Giao Mỹ dưới sự lãnh đạo của Ngoại trưởng Foster Dulles không e ngại TQ trả đũa, cũng không ngăn chặn Tổng thống Diệm. Tới năm 1974, ngư thuyền Trung Quốc lại quay về Hoàng Sa, nhưng lần này có chiến hạm đi theo. Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ra lệnh 'mời' những tàu này ra. Khi chiến hạm cứ tiến vào, Hải quân Việt Nam Cộng hòa đã khai hỏa. Trận chiến kéo dài một ngày. Lập tức Bộ Ngoại Giao Mỹ dưới sự lãnh đạo của ông Kissinger liền khẩn cấp can ngăn Tổng thống Thiệu hãy ngừng lại, đừng đụng độ với Trung Quốc thêm nữa! Ý nghĩa của trận Hoàng Sa Quân đội Mỹ vừa rút đi xong, Trung Quốc đã muốn tìm hiểu xem thực sự Mỹ có can thiệp trở lại hay không, Washington có thay đổi lập trường "ngăn chặn Trung Cộng'" hay không? Đó là lý do dẫn đến biến cố Hoàng Sa ngay đầu năm 1974. Đây là cảm tưởng chúng tôi có được sau khi hàn huyên với Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu về biến cố này. Một buổi chiều mùa Thu năm 1976 tại ngôi nhà bé nhỏ của gia đình ông ở vùng Surrey ngoại ô thành phố Luân Đôn, sau bữa cơm tối tôi ngồi nhâm nhi ly rượu và tâm sự với ông về những diễn biến trước khi sụp đổ. Khi tôi hỏi ông về trận Hoàng Sa và nhắc lại là đầu năm 1974 ông có chỉ thị cho chúng tôi phải báo cáo cho thật trung thực về tình hình viện trợ, chúng tôi đã trình bày là về tiếp liệu, quân nhu và quân cụ thì chúng tôi không biết rõ, nhưng về ngân sách dành cho Việt Nam thì sắp hết rồi vì Quốc hội Mỹ đang cắt xén rất mạnh tay. Tôi hỏi ông là tại sao ông biết đã đến lúc cạn kiệt rồi mà vẫn còn chống cự cả Trung Quốc. Ông không trả lời thẳng nhưng suy nghĩ giây lát rồi lẩm bẩm - chúng tôi không nhớ rõ nguyên văn nhưng đại khái ông nói: "Tôi còn định đi thêm bước nữa," rồi nhìn tôi và lắc đầu. Tôi muốn hỏi thêm 'đi bước nữa là thế nào,' nhưng thấy ông tỏ vẻ lơ đãng, ưu phiền nên nói lảng sang chuyện khác. Các bạn có thể xem thêm trong cuốn Khi Đồng Minh Nhảy Vào, Chương 25. Ngày nay, với những tiết lộ mới đây về mật điện của Bộ Ngoại Giao Mỹ vào chính ngày có hải chiến Hoàng Sa (19/1/1974) và tìm hiểu thêm qua nhân chứng thì chúng tôi đã có thể giải mã về biến cố này. Phân tích cho kỹ thì thấy ý nghĩa của trận Hoàng Sa thật là sâu xa: về thực tế, là để bảo tồn lãnh thổ, nhưng về mặt nguyên tắc, nó phản ảnh một cố gắng - hoàn toàn ngoài sức mạnh của VNCH - để ngăn chặn Trung Quốc khỏi tràn xuống Biển Đông. Bối cảnh dẫn tới trận Hoàng Sa Ngày 22 tháng 6, 1972 trong một buổi mật đàm với Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai ở Bắc Kinh, Cố vấn Mỹ Henry Kissinger đã cho ông Chu biết rằng: Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu trong lễ khai trương một bệnh viện ở Sài Gòn "Nếu có một thời gian vừa đủ giữa lúc chúng tôi rút quân và những gì xẩy ra sau đó thì vấn đề gần như chắc chắn rằng có thể khoanh gọn, như chuyện nội bộ của Đông Dương" và "sau khi chúng tôi đã không còn can dự nữa thì …rất ít khả năng chúng tôi sẽ quay trở lại, rất ít khả năng." Cuối tháng 3/1975, toàn bộ quân lực Mỹ đã rút khỏi Miền Nam. Sau đó Quốc Hội Mỹ lấy cớ "Miền Nam đã có cả hòa bình lẫn danh dự" để cắt giảm viện trợ thật nhanh. Như vậy là ván bài Việt Nam đã được khoanh gọn, và tới đầu năm 1974 thì chắc TQ cho rằng "khoảng thời gian vừa đủ" đã chấm dứt: Bắc Kinh muốn trắc nghiệm xem Mỹ có quay trở lại hay không. Cho nên, ngay đầu năm, Trung Quốc đã lấn chiếm Hoàng Sa. Dù trong hoàn cảnh nghiệt ngã, Hải quân VNCH vẫn chống trả. Ngày 18 tháng 1, Tổng thống Thiệu bay ra tận Đà Nẵng, lấy giấy ra viết tay thẳng cho Phó Đề đốc Hồ Văn Kỳ Thoại, Tư lệnh Hải quân Vùng 1 Duyên hải. Trên đầu trang ông viết: 'Chỉ thị cho Tư lệnh Hải quân Vùng 1 Duyên hải': "Thứ nhất là tìm đủ mọi cách ôn hòa mời các chiến hạm Trung Cộng ra khỏi lãnh thổ VNCH. Thứ hai, nếu họ không thi hành thì được nổ súng cảnh cáo trước mũi các chiến hạm này và nếu họ ngoan cố thì toàn quyền sử dụng vũ khí để bảo vệ sự vẹn toàn lãnh thổ VNCH." Viết lệnh xong, ông Thiệu cất giọng: "Anh Thoại, đến đây và đọc trước mặt tôi đây, có gì không rõ ràng thì cho tôi biết ngay từ bây giờ." Dù bị mất Hoàng Sa và chịu nhiều tổn thất và thương vong, Hải quân VNCH đã gây tổn thất lớn cho đối phương như nhiều nguồn đã đề cập. Theo ông Thoại thì Hộ tống hạm lớp Kronshtadt 274 của Trung Quốc bị bắn chìm. Vì tàu này là soái hạm nên hầu hết bộ tham mưu đều tử trận gồm cả Đô đốc Phương Quang Kinh, Tư lệnh Phó của Hạm đội Nam Hải, bốn đại tá, sáu trung tá, hai thiếu tá, bảy sĩ quan cấp úy và một số đoàn viên. Ngoài ra, Trục lôi hạm số 389 và số 396 bị hư hại nặng. Dĩ nhiên phải "cẩn tắc" để "vô ưu" nên Trung Quốc đã chuẩn bị cho những bất trắc có thể xảy ra. Những tiết lộ mới đây cho biết Chủ tịch Mao đã sắp xếp để đưa một lực lượng quân sự lớn lao gồm hơn 40 chiến hạm để làm lá chắn cho Hoàng sa, phòng hờ Đệ Thất Hạm Đội can thiệp. Trung Quốc tưởng niệm tử sỹ Hoàng Sa Bài học từ Hoàng Sa Sau hải chiến, Tổng thống Thiệu ra lệnh cho Không quân oanh kích để phản công Bây giờ thì chúng tôi lại cũng hiểu rõ về câu Tổng thống Thiệu nói "Tôi còn định đi thêm bước nữa." Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đón đoàn Quốc hội Mỹ, mùa hè 1974. Tác giả Nguyễn Tiến Hưng ngồi ở bìa trái hình. Tìm hiểu thêm, chúng tôi được biết rằng sau trận hải chiến, Tổng thống Thiệu đã ra lệnh cho Không Quân VNCH bay ra Hoàng Sa oanh kích để phản công, nhưng rồi lệnh được rút lại. Tại sao như vậy? Ngày nay thì ta đã có chứng cớ và văn bản để trả lời. Trước hết về lệnh cho Không Quân ra khơi để phản công, chúng tôi phối kiểm với Đại tá Nguyễn Quốc Hưng, (Phụ Tá Tham Mưu Phó Hành Quân, Bộ Tư lệnh Không quân, phụ trách toàn bộ 19 phi đoàn khu trục của VNCH) thì ông đã xác nhận là đúng. Ông kể lại nhiều chi tiết, tóm tắt như sau: vào 8 giờ tối ngày 19 tháng 1/1974, Tư lệnh Không quân nhận được mật lệnh của Tổng thống phải dùng phản lực cơ chiến đấu siêu thanh F5-E để oanh kích phản công địch trên đảo Hoàng Sa. Ngày hôm sau đoàn phi công đã cất cánh hai lần để ra khơi, một lần vào buổi trưa và một lần buổi chiều, mỗi lần gồm hai phi tuần. Nhưng vừa bay được khoảng trên một trăm dặm thì nhận được đặc lệnh phải quay trở về đáp và hủy bỏ ngay các phi vụ không kích này. Lý do là Đệ Thất Hạm Đội yêu cầu ngừng kế hoạch oanh tạc và nhấn mạnh rằng sẽ không có "top cover" (yểm trợ trong trường hợp bị phi cơ của Trung Quốc từ Hải Nam lên không chiến) và cũng không có "rescue" (cứu vớt nếu bị bắn rơi). Tàu Hải quân VNCH trong Hải chiến Hoàng Sa 1974 Trong số những quân nhân tham gia phi vụ không kích này, số nhân chứng còn sống hiện nay thì ngoài ông Quốc Hưng (hiện ở Salem, Oregon) còn có các Thiếu tá Phạm Đình Anh (California), Đàm Tường Vũ (Arizona), Vũ Viết Quý (California), và Hồ Văn Giầu (Las Vegas). Mật điện Bộ Ngoại Giao Mỹ (19 /1/1974): Can ngăn Tổng thống Thiệu Một chuyện thật lạ lùng: vào ngày 17 tháng 1/1974 (ngày 18 tháng 1 - giờ Sài Gòn) Bộ Ngoại Giao Mỹ do Ngoại trưởng Henry Kissinger lãnh đạo đã gọi điện thoại cho Đại sứ Martin ở Sàigòn và nhấn mạnh ý muốn của Bộ là "tình hình phải được hạ nhiệt" (cooling the situation). Tài liệu này được giải mật ngày 30 tháng 6, 2005. Dĩ nhiên là ông Martin phải thi hành ngay và đã cố vấn ông Thiệu. Ngày hôm ấy chính là ngày Tổng thống Thiệu bay ra Đà Nẵng để ra lệnh chống cự Hải quân Trung Quốc. Cùng ngày, Đề đốc Lâm Ngươn Tánh, Tư lệnh phó Hải quân VNCH bay ra Bộ tư lệnh Hải quân Vùng 1 Duyên hải tại Đà Nẵng để chỉ huy lực lượng tham chiến tại Hoàng Sa. Ngày 19 tháng 1 là ngày có trận hải chiến, Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ lại gửi mật điện can ngăn Tổng thống Thiệu đừng đi thêm bước nữa. Bức điện đó như sau: Ngày 19 tháng 1/1974 Người gửi: Ngoại Trưởng - Washington DC Nơi nhận: Tòa Đại sứ Sài Gòn Mật điện Bộ Ngoại Giao 012641 1. Xung đột quân sự tại Hoàng Sa đã đưa đến thương vong cho VNCH với hai chiến hạm bị tên lửa STYX của Trung Quốc bắn chìm. Chính phủ VNCH có yêu cầu Mỹ giúp tìm kiếm và cứu vớt các nạn nhân. Tình hình thêm phức tạp vì báo cáo là trên đảo Pattle (do VNCH đóng quân) lại có một nhân viên dân sự Mỹ làm việc cho Văn phòng Tùy viên ở Đà Nẵng. Chúng tôi không hiểu tại sao người này lại có mặt ở đó. 2. Bộ Ngoại Giao đã yêu cầu Bộ Quốc Phòng ra lệnh cho Hải quân Hoa Kỳ tránh khỏi khu vực này . Hai ngày trước đây (17 tháng 1) chúng tôi có bàn luận với Đại sứ Martin qua điện thoại và bày tỏ ý muốn của chúng tôi là tình hình phải được hạ nhiệt… 3. Thông cáo của Bộ Ngoại Giao gửi cho báo chí về vụ này sẽ nói theo những điểm như sau: -- Chính phủ Hoa Kỳ không đứng về phe nào trong việc tranh chấp Hoàng Sa nhưng hết sức mong muốn là sự tranh chấp được giải quyết trong hòa bình. -- Lực lượng quân sự Mỹ không dính líu gì vào xung đột này. 4. Chúng tôi đang yêu cầu Tòa Đại sứ ở Sàigòn cố vấn chính phủ VNCH chỉ nên có những hành động tối thiểu để tự vệ và để cứu vớt nạn nhân (và người nhân viên Mỹ ở trên đảo) nhưng làm tất cả những gì có thể để tránh đụng độ trực tiếp thêm nữa với lực lượng Trung Quốc. Việc mà VNCH hay chúng ta không cần chút nào trong lúc này là đụng độ giữa Trung Quốc và Chính phủ Việt Nam về mấy hòn đảo, dẫn tới vai trò bất chấp của Trung Quốc trong cuộc chiến Việt Nam. KHẨN - MẬT Về phản ứng của Mỹ và mật điện ngày 19 tháng 1, 1974, ta có thể nhận xét như sau: Vừa biết tin rục rịch là TT Thiệu đang sửa soạn ra lệnh chống trả chiến hạm Trung Quốc là Bộ Ngoại Giao đã can ngăn ngay. Qua eo biển Đài Loan Trước Hoàng Sa, Mỹ đã mở một cửa nữa vào Biển Đông, đó là qua eo biển Đài Loan ở phía trên. Sau khi ông Mao Trạch Đông chiếm được Trung Hoa Lục Địa vào tháng 10/1949, Hoa Kỳ nhất quyết bảo vệ độc lập của Đài Loan hay nước 'Trung Hoa Dân Quốc.' Bởi vậy mỗi lần Bắc Kinh đe dọa eo biển Đài Loan như vào năm 1954-1955 và 1958 thì Mỹ phản ứng rất mạnh (xem Khi Đồng Minh Nhảy Vào, Chương 28). Nhưng từ 1971 thì khác. Ngày 29 tháng 7/1971: Kissinger bí mật đi Bắc Kinh và trong dịp này đã cho Trung Quốc biết là Mỹ không còn ủng hộ một Đài Loan độc lập nữa, có nghĩa là Đài Loan sẽ chỉ là một khu vực của Trung Quốc, và như vậy Mỹ sẽ hết bảo vệ khu này và sẽ rút hạm đội và phi đội ra khỏi nơi đây. Tháng 8/1971: sau cuộc họp, Mỹ tuyên bố hủy bỏ việc chống Trung Quốc gia nhập Liên Hiệp Quốc. Tháng 10, Liên hiệp Quốc bỏ phiếu 76 thuận, 35 chống (và 17 không bỏ phiếu) việc đẩy Đài Loan ra khỏi Liên Hiệp Quốc và chấp nhận chính quyền Bắc Kinh là chính phủ đại diện Trung Quốc. Tháng 10/1971: Mỹ rút khu trục hạm của Đệ Thất Hạm Đội ra khỏi eo biển Đài Loan. Tháng 2/ 1972: TT Nixon thăm viếng Bắc Kinh. Sau cuộc họp Nixon - Mao tại Bắc Kinh, một thông cáo chung gọi là 'Thông Cáo Thượng Hải' (Shanghai Communique) được tuyên bố, gián tiếp quy định "Việc Mỹ rút toàn bộ khỏi Đài Loan là mục tiêu cuối cùng," và sẽ "từng bước giảm cả quân đội, cả những căn cứ Mỹ tại Đài Loan khi sự căng thẳng trong vùng bớt đi." Trấn an Trung Quốc sau khi Miền Nam sụp đổ Khu trục hạm Trường Sa (phải) của TQ về cảng Tam Á trên đảo Hải Nam sau chuyến diễn tập tháng 2-3/2017 Ngày 1 tháng 12 năm 1975: ông Henry Kissinger đã sắp xếp để người kế vị Tổng thống Richard Nixon là Tổng thống Gerald Ford đi Bắc Kinh năm ngày và gặp Chủ tịch Mao Trạch Đông. Trước chuyến đi, ông Kissinger đã cố vấn Tổng thống Ford thật kỹ: "Ngài sẽ cố gắng hết sức để tăng cường giây liên lạc với Trung Quốc. Ngài (nên cho họ biết rằng) Ngài tin việc phát triển mối bang giao Mỹ - Trung là quyền lợi căn bản của chúng ta và Ngài sẽ theo đuổi việc này một cách mạnh mẽ trong những năm tới." Ngày 7 tháng 12/1975: Vừa từ Bắc Kinh về, TT Ford tuyên bố 'Học thuyết Thái Bình Dương' (Pacific Doctrine) kêu gọi bình thường hóa toàn diện quan hệ với Trung Quốc và cộng tác kinh tế trong toàn thể Á Châu. Dĩ nhiên, điều kiện để bình thường hóa toàn diện với Trung Quốc là việc Mỹ rút khỏi eo biển Đài Loan. Cuối tháng 5 năm 1975: chỉ một tháng sau khi Miền nam sụp đổ, Hoa Kỳ đã rút đội phi cơ chiến đấu cuối cùng ra khỏi Đài Loan. Có nghĩa là từ đó những hạm đội Đông Hải của TQ từ phía bắc có thể theo con đường nhanh nhất tràn xuống phía Nam. Và từ phía nam những hạm đội Nam Hải có thể tiến thẳng vào Biển Đông qua ngả Hoàng Sa. Cùng tác giả: "Năm năm vàng son" của Việt Nam Cộng Hòa Tương lai của vùng này trở nên đen tối. Trung Quốc chỉ cần mua thời gian để chuẩn bị, chờ cho tới khi có đủ thiên thời, địa lợi, nhân hòa để ra tay: ba yếu tố này đã hội đủ vào năm 2008 (Các bạn xem thêm cuốn Khi Đồng Minh Nhảy Vào, Chương 26). Như vậy lịch sử sẽ phải ghi nhận rằng chính hai ông Nixon và Kissinger đã đơn phương và trong vòng bí mật, mở cả hai cửa vào Biển Đông cho Trung Quốc từ trên 40 năm trước đây. Hậu quả của mật điện Hoàng Sa ngày 19/1/1974 thật là lớn lao, nó dẫn đến tình trạng hỗn loạn tại Biển Đông ngày nay. Để mất Hoàng Sa và còn nhắn nhủ Trung Quốc rằng Mỹ không có dính líu gì vào tranh chấp hải đảo, rằng quân lực Mỹ đã được lệnh rút ra khỏi vùng này. Như vậy là Trung Quốc được tự do tung hoành. Từ tung hoành tới lộng hành. Cái kẹt là sau khi lộng hành với các quốc gia sở tại, Trung Quốc lộng hành với chính Mỹ. Cho nên Mỹ phải xoay trục để trở về với Biển Đông, nơi đó có tới bảy quyền lợi của Mỹ như đã được xác định bằng văn bản (Khi Đồng Minh Nhảy Vào, Chương 26). Trung Quốc lại là đối tác ngoại thương lớn nhất - tổng số xuất-nhập Trung-Mỹ lên tới $579 tỷ vào năm 2016. Mặt khác Mỹ phải cố gắng để thắt cho thật chặt quan hệ ngoại giao với các quốc gia trong vùng, nhất là với Việt Nam. Chiến hạm USS John S. McCain thăm Đà Nẵng năm 2010: Hoa Kỳ trở lại Đông Nam Á và Việt Nam Tại sao như vậy? Đó là một chủ đề chúng tôi sẽ đề cập trong một bài khác. Bây giờ, muốn trở về với Biển Đông Mỹ đi hàng đôi: một mặt thì tỏ ra mềm dẻo với Trung Quốc nhưng mặt khác lại luôn luôn chuẩn bị để đối phó bằng quân sự với Trung Quốc, dù dưới thời Tổng thống Obama hay Tổng thống Trump. Để đối phó, Mỹ đang tăng cường liên minh quân sự với một số quốc gia trong vùng, kể cả tiến tới đối tác chiến lược với Việt Nam. Tại sao như vậy? Đó là một chủ đề chúng tôi sẽ đề cập trong một bài khác. Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, tiến sỹ Nguyễn Tiến Hưng, Cựu Tổng trưởng Kế hoạch VNCH từ năm 1973 đến 1975, phụ tá về tái thiết của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu. Hiện định cư tại Hoa Kỳ, ông đã xuất bản các cuốn sách Khi Đồng minh tháo chạy (2005) và Khi Đồng minh nhảy vào (2016). Ngô Đình Diệm và cuộc chiến kiến quốc - BBC Tiếng Việt
Người đàn ông đó tới mua xì dầu. Trần Thị Ngải là bà đỡ, y tá, nhưng sáng hôm đó bà trông coi cửa hàng trong lúc cha mẹ đi làm ruộng.	Lính Đại Hàn, thảm sát 1968 và nỗi đau Cuộc chiến VN	Những trái lựu đạn treo lủng lẳng trên khắp người ông ta, còn nơi thắt lưng giắt hai cây súng. Đó là mùa hè năm 1967, và Cuộc chiến Việt Nam, nơi cuộc giao tranh giữa các lực lượng của Việt Nam Cộng Hoà, Hoa Kỳ và đồng minh chống lại Cộng sản Bắc Việt đang ngày càng leo thang. Cuộc chiến Việt Nam: Trận Tết Mậu Thân, 1968 Cuộc chiến Việt Nam: Tranh cãi chưa ngừng Khi tới quầy, người đàn ông chìa tiền ra. Lúc Ngải với tay lấy tiền, ông ta tóm lấy cánh tay, rồi tóc bà, và lôi bà vào căn phòng phía sau cửa hàng. Ông ta đã hãm hiếp bà tại đó. "Cảm giác đời tôi như vậy là hết rồi," bà Ngải kể lại. Tất cả những gì bà có thể làm hồi đó là chỉ biết dồn sức vào công việc. Khi thấy bụng phồng lên, Ngải nghĩ rằng mình tăng cân. Rồi một ngày, bà cảm thấy có cái gì đó đạp đạp bên trong, và nhận ra mình có bầu. Cha mẹ kinh hoàng về chuyện bà hoang thai, một điều cấm kỵ ghê gớm. Ở đất nước chịu ảnh hưởng nặng nề của Khổng giáo, trinh tiết được coi là tấm vé để bước vào con đường hôn nhân. Bà Nhã Ca: Huế 1968 - thảm khốc và hy vọng Những hiểu lầm của người Mỹ về Tết Mậu Thân Huế 1968: Cuộc chiến tàn phá Thành Nội "Cha mẹ gọi tôi là đồ chửa hoang, ổng bà đánh tôi bầm dập." "Ý nghĩ đầu tiên chỉ là chết đi. Còn gì để mà sống nữa." Bà nhiều lần tự vẫn, nhưng không thành - "dường như cái thai nó giúp sao đó, uống thuốc ngủ không được." Cha mẹ bà chỉ thôi đánh đập khi bà sinh con, vào tháng 2/1968. Bà hạnh phúc ngắm đứa con gái xinh đẹp mới sinh, nhưng sớm trở nên lo sợ. "Tôi lo lắng là không biết con sẽ lớn lên thế nào, lo chuyện tiền bạc, lo làm sao nhanh chóng đi làm trở lại để kiếm sống." Bà đặt tên con là Oanh. Nhưng bà cũng muốn bằng cách nào đó ghi dấu mối liên hệ với người cha của con mình. Tên đệm hẳn sẽ là Kim - tên họ của người lính. Người hãm hiếp bà không phải là người Việt, cũng không phải người Mỹ. Đó là một lính Đại Hàn. Bốn năm trước đó, đất nước ông ta quyết định tham chiến cùng quân đội Mỹ để chống lại lực lượng Việt Cộng ở miền Nam Việt Nam. Không lâu sau khi sinh con, vào một đêm, Ngải thức giấc và thấy Kim xuất hiện, tìm kiếm bà. "Ông ấy không nói một lời, đứng đó một hai phút ngó đứa con rồi đi," bà kể lại. Vài hôm sau, một người lính Đại Hàn khác tới. Anh ta được Kim cử đến để đưa Ngải và con gái về nơi ông ta đóng quân - địa điểm của Trung đoàn 28 thuộc Sư đoàn Bạch Mã của Nam Hàn - vùng miền núi heo hút, phía nam thị trấn quê nhà bà. Tủi nhục và bị ghẻ lạnh, cảm thấy bị đưa vào bước đường cùng, bà bước vào trong chiếc xe, và sống hai năm tiếp theo cùng kẻ đã hãm hiếp mình. Suốt thời gian đó, bà cảm thấy kinh hoàng sợ hãi, lo lắng cho sự sống của mình và của đứa con. "Hoàn toàn là ép buộc, hiếp dâm, không có yêu thương gì đâu," bà nói. Ngải có thêm một bà con gái nữa với Kim để rồi bị bỏ rơi, sau khi ông ta chuyển đến một căn cứ mới. Bà quay về với cha mẹ ở Phú Hiệp, lao đầu vào làm lụng nuôi con, cho tới khi Kim lại cử một thuộc cấp tới nhà bà. Nhưng lần này, người lính đó, mà bà nhớ tên là Park, có vẻ như đến để giúp những đứa trẻ. "Ông ấy bế chúng trên tay, cho chúng ăn, chăm sóc chúng khi tôi đi làm." Nhưng rồi Park cũng hãm hiếp bà. Ngải có thai, lần này một đứa con trai. Gia đình bà chịu tai tiếng khắp vùng. "Ra đường là người ta chỉ mặt người ta chửi. Dân làng chửi tôi, bảo là có chồng Đại Hàn," bà kể lại. Bà cùng cha mẹ bỏ chạy tới một nơi khác trong tỉnh, nhưng tai tiếng vẫn đeo bám. "Nếu nói 'tui tên Ngải', người ta sẽ nói 'Trời, bà Ngải. Bả đẹp ghê, mà ông Kim ổng hiếp dâm. Sao bả là y tá bả biết có con mà không phá." Bà nói bà là bà đỡ, cho nên không thể làm vậy. "Tôi đi giúp người ta sanh con, tôi bồng, ẵm, tôi tắm rửa, cắt rốn cho chúng. Làm sao tôi phá con tôi được? Không thể phá được" bà Ngải nói, giọng đứt đoạn. Cuộc đời vụn nát Trong cùng tháng mà bà Ngải sinh đứa con đầu lòng, cuộc đời của bé gái 11 tuổi Nguyễn Thị Thanh cũng vĩnh viễn thay đổi. Sáng 25/2/1968, Thanh nghe tiếng gào khóc từ phía bên kia ngôi làng Hà My, cách không xa Hội An, địa điểm du lịch nổi tiếng hiện nay của Việt Nam, và thấy khói bốc lên trời. Cô bé Thanh chạy xuống ngõ và thấy nhiều toán lính Hàn đã tràn vào làng. Lính Đại Hàn chĩa súng vào Thanh. Cô bé chạy ngược về nhà nói với mẹ rằng ngôi làng đã bị bao vây. "Vừa nói dứt lời thì hắn ùa tới." Các tường thuật sau đó nói rằng nhóm lính đó thuộc Sư đoàn Rồng Xanh khét tiếng, thuộc lực lượng Thuỷ quân Lục chiến của Nam Hàn. Phong trào phản chiến Mỹ sau Tết Mậu Thân Trận Mậu Thân: 'Chúng tôi cố tránh tổn thất cho dân' Tết Mậu Thân: 'Những bộ hài cốt Khe Đá Mài' Chúng ra lệnh cho toàn bộ những người trong gia đình bà, cùng với một phụ nữ trong làng có con nhỏ, và một đứa bé, bạn của em trai bà, tất cả dồn vào cái hầm trú ẩn ở sân trước. Rồi chúng ném lựu đạn vào trong. Quả đầu tiên khiến người thím của Thanh cùng đứa em họ còn ẵm ngửa của bà chết ngay tại chỗ. Bà kể lại là mẹ bà đã tìm cách che cho hai chị em bà. "Trời ơi, chết rồi con ơi," mẹ bà kêu lên. "Cả người tôi thấy bỏng rát, rồi thấy tê đi... Tôi thấy máu mọi người dính khắp lên người tôi," bà Thanh kể. Đứa em trai tám tuổi của Thanh bị thương mất một bên chân rồi qua đời trong bệnh viện do mất máu. Chỉ có Thanh và một người em họ, cả hai đều bị thương nặng, là sống sót, bò sang nhà hàng xóm nằm chờ người tới cứu. Bà kể rằng nhóm lính sau đó phóng hoả đốt trụi nhà bà. "Tôi nghe tiếng tre bén lửa, nổ lép bép. Tôi nghe mùi khói lên, mùi cháy." Hơn 135 người tại Hà My bị giết chết trong ngày hôm đó, chỉ còn độ chục dân làng sống sót, bà nói. Bà nói rằng tuy lính Đại Hàn trước đó vẫn thường đến làng để lùng bắt Việt Cộng, nhưng bà không rõ vì sao ngày 25/2/1968 lại khác hẳn mọi ngày. "Không biết sao mà hôm đó hắn dữ dằn dễ sợ. Hắn tới mà giết những đứa ba bốn tháng tuổi, chúng nó có tội tình chi đâu, chúng nó như một tờ giấy trắng mà cũng đem ra bắn giết." Điều mà bây giờ chúng ta biết, năm 1968 là giai đoạn bước ngoặt của Cuộc chiến Việt Nam. Bà Nguyễn Thị Thanh hiện nay Vào cuối tháng Giêng năm đó, quân Bắc Việt và Mặt trận miền Nam tổ chức cuộc tổng tấn công Tết Mậu Thân, một chiến dịch quân sự đẫm máu chống lại quân lực Việt Nam Cộng Hòa, Hoa Kỳ và quân đồng minh. Mỹ và quân đồng minh cũng trả đũa khốc liệt, trong đó khét tiếng nhất là vụ Mỹ Lai, với hãm hiếp tập thể và thảm sát dân thường do quân Hoa kỳ gây ra vào tháng 3/1968. Thanh không chứng kiến tận mắt những hậu quả trực tiếp sau vụ giết hại tại Hà My - bà được đưa tới bệnh viện ở Đà Nẵng. Nhưng anh trai bà sau này kể lại đã chứng kiến việc binh lính ngày hôm sau cày ủi, san phẳng nơi từng là làng Hà My và không còn bất kỳ thi thể nào được tìm thấy. Người Mỹ đã gây ra nhiều vụ hành quân, bắn giết tàn bạo trong suốt 20 năm Cuộc chiến Việt Nam, nhưng dù họ chưa có lời xin lỗi thì cũng có sự thừa nhận dưới hình thức trợ giúp khắc phục hậu quả chiến tranh và mở phiên toà xử tội phạm chiến tranh. Nhưng chính phủ Hàn Quốc, nay đã có quan hệ kinh tế mật thiết với Việt Nam, thì có vẻ như không sẵn sàng xem xét lại vai trò của mình trong cuộc chiến. Seoul đã đưa khoảng 320.000 quân tới Việt Nam, trong bước cờ mà các nhà phân tích nói do lo sợ "hiệu ứng domino" của chủ nghĩa Cộng sản lan rộng ở Đông Nam Á. Hồi tháng Chín năm ngoái, Bộ Quốc phòng Hàn Quốc đã gửi thư hồi âm cho bà Thanh và 102 nạn nhân sống sót trong vụ các vụ thảm sát, nói rằng họ không có hồ sơ lưu trữ về các vụ lính Đại Hàn giết dân thường ở Việt Nam, và để xác lập được có xảy ra những vụ việc đó hay không thì cần có điều tra chung giữa chính phủ hai nước, mà hiện nay chưa thể thực hiện được. Đi tìm lời đáp Một người phụ nữ dành cả cuộc đời tìm hiểu những gì đã thực sự diễn ra là nhà nghiên cứu người Nam Hàn, Ku Su-jeong. Hồi thập niên 1990, trong khi làm đề tài nghiên cứu về lịch sử Việt Nam, bà được một viên chức tại Bộ Ngoại giao Việt Nam ở Hà Nội trao cho một tài liệu mô tả tội ác mà người Nam Hàn đã gây ra tại Việt Nam. Bà cuối cùng đã trả tiền để lấy được một bản sao không được phép công bố từ viên chức người Việt, và dành 20 năm qua tới các ngôi làng Việt Nam, nói chuyện với các nạn nhân sống sót. Bà tin rằng có khoảng hơn 9.000 dân thường ở miền Nam Việt Nam đã bị giết hại trong khoảng 80 vụ thảm sát do lính Đại Hàn thực hiện, tuy nhiên không có cách nào kiểm chứng độc lập được nội dung nghiên cứu của bà. Tiến sỹ Ku tin rằng vẫn còn có nhiều nạn nhân thảm sát chưa được tính đến, và bà thường nhận được những cuộc điện thoại từ người dân Việt Nam mong muốn bà tới điều tra về các vụ giết dân thường ở địa phương họ. Việc dành cả đời theo đuổi nghiên cứu này khiến bà phải chịu những tổn thất cá nhân. Vài tháng sau khi kết quả nghiên cứu của bà được công bố trên một bài báo ở Nam Hàn hồi tháng 4/1999, khoảng 2.000 cựu binh ở độ tuổi ngoài 50, tất cả đều mặc quân phục, biểu tình phản đối trước trụ sở toà soạn tạp chí Hankyoreh 21 tại Seoul. Họ đập phá toà nhà, một số người còn tới phá hoại nhà riêng của bà, bà nói. Bà Ku và mẹ phải chuyển tới sống tại một khu căn hộ được bảo vệ an ninh cẩn thận. Hội Cựu chiến binh Hàn Quốc cũng muốn kiện bà về tội phỉ báng và gian dối, tuy nhiên vụ kiện đã bị bỏ ngang. Không có đầy đủ chứng cứ để chứng minh được ai là người phải chịu trách nhiệm về vụ thảm sát khiến gia đình bà Nguyễn Thị Thanh thiệt mạng tại làng Hà My. Nhưng một cựu binh Đại Hàn, Ryu Jin-Sung, nói rằng sư đoàn ông chịu trách nhiệm cho một vụ thảm sát tương tự, xảy ra chỉ hai tuần trước vụ ở Hà My. Ông Ryu Jin-sung hiện nay Đại đội của Ryu trong lúc đang đi tuần tra thì bị một viên đạn bắn ra từ phía Phong Nhị, Phong Nhất, hai ngôi làng cách Hà My vài cây số, khiến một người lính bị thương. Tấn công trả đũa bắt đầu - đại đội chia thành ba đơn vị, tiếp cận ngôi làng từ ba hướng khác nhau. Đơn vị của Ryu di chuyển đầu tiên và cũng là đơn vị rời làng sớm nhất sau khi một đồng đội của ông bắn chết một cụ già không có vũ khí, hai đơn vị kia còn ở lại phía sau. Tối hôm đó, ông nghe thấy đồng đội khoác lác về việc giết chết trẻ em và phụ nữ, rồi ngày hôm sau, ông nhìn thấy xác dân thường nằm la liệt hai bên đường Quốc lộ 1. "Ngày hôm sau khi tôi quay lại làng đó tuần tra, có một đám đông người. Khi chúng tôi tới nơi, họ gào thét giận dữ. Cảm giác như họ sẽ đâm tôi từ sau lưng, họ nhìn tôi chằm chằm." "Tôi dùng nòng súng để mở lối đi. Tôi nhìn thấy các thi thể, tôi nhìn thấy người thân của họ trong đau khổ - và giận dữ. Cho tới tận hôm nay, hình ảnh đó vẫn hiển hiện trong tâm trí tôi." Ông Ryu nói những người bác bỏ việc đã xảy ra vụ thảm sát Phong Nhị, Phong Nhất thì hoặc là bị cung cấp thông tin sai, hoặc là không dám thừa nhận sự thực. BBC đã thu xếp một cuộc gặp giữa Ryu và bà Thanh, nay đã 63 tuổi, tại một nhà hàng ở thủ đô Seoul. Cả hai, cũng như nhiều người Việt khác bị chấn thương tâm lý do chiến tranh, đều nói rằng họ bị những bóng ma ám ảnh. Cựu chiến binh Ryu bị ám ảnh bởi bóng ma người đàn ông già nua bị đồng đội của ông bắn chết ở Phong Nhất, Phong Nhị, còn với bà Thanh, là bóng trắng cụt chân đi khập khiễng của người em trai. Sau khi chia sẻ trải nghiệm của mình về cuộc chiến, cựu chiến binh Ryu cuối cùng đọc to một câu đơn giản bằng tiếng Việt mà ông đã chuẩn bị sẵn. "Tôi xin lỗi," ông nói. Bà Thanh gật đầu nhẹ. Ông gắp thức ăn cho bà, bà mỉm cười, và họ bắt đầu dùng bữa trưa. Khi rời nhà hàng, bà Thanh nói bà cảm thấy lòng đã nhẹ đi nhưng vẫn hy vọng sẽ nhận được một lời xin lỗi chính thức từ Seoul và các cựu binh khác. Khi được yêu cầu bình luận, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc trả lời BBC rằng kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức hồi 1992, hai nước đã "tiếp tục có các nỗ lực phát triển quan hệ song phương, hướng tới tương lai trên cơ sở có chung quan điểm là cùng để lại quá khứ bất hạnh lại phía sau, để tiến về phía trước." Hàn Quốc nay là một trong các nhà đầu tư lớn nhất tại Việt Nam, với các hãng khổng lồ như Samsung, LG Electronics đổ hàng tỷ đô la vào xây dựng các nhà máy tại Việt Nam. Nhà báo Hàn Quốc Koh Kyoung-tae, người đầu tiên công bố các kết quả nghiên cứu gây nhiều tranh cãi của Tiến sỹ Ku Su-jeong, nói rằng hình ảnh quân Đại Hàn có thể từng phạm tội ác không phù hợp với cách suy nghĩ 'coi mình là nạn nhân' của quốc gia này. "Người Hàn chúng tôi nói rằng chúng tôi có 5.000 năm lịch sử và chúng tôi luôn là nạn nhân. Chúng tôi từng bị Nhật Bản, Mông Cổ, Trung Quốc cai trị... và chúng tôi phải chịu đựng. Giống như thể chúng tôi tự hào về sự nhẫn nhịn của mình." Hàn Quốc cũng đã trải qua hàng thập kỷ vận động yêu cầu Nhật Bản phải có lời xin lỗi về việc hàng trăm ngàn phụ nữ Nam Hàn bị buộc làm nô lệ tình dục trong Thế Chiến Thứ Hai. Bà Thanh, một bên tai bị nghe không rõ và trên người lỗ chỗ sẹo, cho rằng Việt Nam đã phớt lờ vấn đề. Chính phủ Việt Nam hai lần không cấp giấy phép quay phim khi BBC đề nghị làm phim tài liệu về chủ đề này. "Chính phủ Việt Nam nói là quan hệ hai bên thật tốt nên họ không muốn làm ảnh hưởng, nhưng riêng nạn nhân chúng tôi thì không thể không xin lỗi được vì người chết thì người đau lòng nhất là chúng tôi, mà bên chính phủ Việt Nam họ có người thân đổ máu rơi thịt đâu mà họ đau lòng," bà nói. Trở lại Phú Yên, bà Trần Thị Ngải, nay 79 tuổi, cũng đang phải vật lộn với quá khứ cuộc chiến. Bà nói các con bà đã phải đối diện với sự ngược đãi, phân biệt đối xử cả đời vì là 'lai Đại Hàn'. Bà kể sau khi Việt Nam thống nhất, cha bà bị tra tấn, đánh đập đến chết hồi năm 1977 vì 'tội để con gái có quan hệ với người Đại Hàn, nợ máu quốc gia'. Bản thân bà Ngải bị quản chế và bỏ tù ba lần trong thời gian từ 1975 đến 1978. Tuy khó có thể xác minh trường hợp cụ thể của bà, nhưng đúng là dư chấn của Cuộc chiến Việt Nam tạo ra một giai đoạn trừng phạt căng thẳng, đất nước tan nát vì sự chia rẽ sau đó. Nhóm 'Công lý cho Lai Đại Hàn ở Việt Nam' đang thúc đẩy yêu cầu lời xin lỗi chính thức cho các nạn nhân bị lính Đại Hàn hãm hiếp và những người ra đời từ các vụ hãm hiếp đó. Chiến dịch này ước tính hiện có khoảng 800 người còn sống là con cái của các nạn nhân. Một trong những người vận động mạnh mẽ là con trai của bà Trần Thị Ngải, ông Trần Văn Ty, người từng thường xuyên bị vây đánh, chửi bới khi đi học, vì 'tội' có cha là người Nam Hàn. Cựu Ngoại trưởng Anh, Jack Straw, đại sứ quốc tế của nhóm này, nói rằng không có lý gì mà một lời xin lỗi lại có thể làm tổn hại đến quan hệ giữa các quốc gia 'nếu như được xử lý khéo léo'. "Việt Nam và Hàn Quốc đã cùng đồng ý 'hướng về phía trước chứ không nhìn lại,' là điều mà tôi hiểu được, nhưng cũng có những lúc có ngoại lệ." "Trong một số trường hợp, để hướng tới tương lai, quý vị cần phải giải quyết những việc đã xảy ra trong quá khứ." Nhóm này đang thúc đẩy việc Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc mở điều tra. Một nạn nhân sống sót từ thảm sát Phong Nhất Phong Nhị được cho là do lính Đại Hàn thực hiện cũng đã đệ đơn kiện chính quyền Hàn Quốc trong tháng này. Nếu như thẩm phán thấy có cơ sở để theo đuổi vụ kiện, thì phiên nghe trình bày đầu tiên có thể sẽ diễn ra sớm nhất là trong mùa hè này, tuy người ta cho rằng có thể sẽ mất vài năm cho tới khi kết luận được đưa ra. "Lời xin lỗi nó không đáng là bao, nhưng nó có ý nghĩa rất lớn đối với nạn nhân chúng tôi," bà Nguyễn Thị Thanh nói. Bức tượng Mẹ và Con Một bức tượng đồng do nghệ sỹ người Anh Rebecca Hawkin thực hiện được đem đưa đi giới thiệu trên nước Anh, lấy cảm hứng từ câu chuyện của bà Trần Thị Ngải và con trai. "Mẹ và Con" miêu tả hai nhân vật bị trói bởi cây si, loại cây phổ biến ở Việt Nam và luôn bóp nghẹt cây chủ bị nó quấn quanh. "Chúng tôi cần người Nam Hàn thừa nhận những gì đã xảy ra. Họ đưa quân tới Việt Nam - chứ không phải là chúng tôi tới nước họ," bà Ngải nói. Bài viết có sự đóng góp của Hyung Eun Kim, BBC News Tiếng Hàn.
Người sắp là tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng ông sẽ rút Mỹ khỏi TPP và thay bằng các hiệp định thương mại song phương ngay sau khi ông nhận chức.	TPP bị hủy, trò chơi địa chính trị khu vực sẽ thế nào?	Ông Donald Trump tuyên bố rằng ông sẽ rút Mỹ ra khỏi TPP Thủ tướng Nhật, ông Shinzo Abe đã nói nếu không có Mỹ thì TPP sẽ không có nghĩa lý gì. Vậy là hiệp định TPP coi như thất bại. Về địa chính trị, TPP là mục đích của Mỹ nhằm bớt sự phụ thuộc về thương mại của các nước gần Trung Quốc như Việt Nam, Nhật Bản, Malaysia, Singapore, Australia, New Zealand vào việc giao thương với Trung Quốc. Tổng thống Obama từng khẳng định rằng, nếu không lôi kéo các nước quan trọng trong khu vực Tây Thái Bình Dương vào TPP, thì Trung Quốc sẽ là người viết luật chơi thương mại trong khu vực. Sự ảnh hưởng của Mỹ sẽ giảm sút. Sau việc tái phối trị lực lượng quân sự về vùng Tây Thái Bình Dương, thì TPP là công cụ về kinh tế của tổng thống Obama để kiềm chế sự bành trướng của Trung Quốc. Tất cả đều năm trong chiến lược xoay trục về Châu Á (Pivot to Asia) của tổng thống Obama và bà Hillary Clinton, khi còn làm bộ trưởng ngoại giao, đề ra từ năm 2009. Cùng với sự thất cử của bà Hillary Clinton thì TPP coi như hoàn toàn thất bại, Xoay Trục Châu Á của Obama trở nên dang dở. Trung Quốc vui vì Mỹ bỏ TPP Trump: Mỹ bỏ TPP ngày đầu ông vào Nhà Trắng Thủ tướng Singapore trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Time vào tháng 10 nhận định Trung Quốc sẽ dùng kẹo mút (lollipops: ý nói dùng tiền) để dụ dỗ các nước nhỏ trong khu vực, nếu Mỹ từ bỏ TPP. Ông Lý Hiển Long cho rằng uy tín của Mỹ trong khu vực Đông Bắc Á sẽ bị tổn hại nghiêm trọng nếu TPP bị hủy bỏ. Theo ông Lý, tình hình ở Biển Đông là trò chơi được và mất (zero-sum game). Các nước cần biết cách chơi, xem đánh đổi là gì, nên liên minh hay đối tác với ai. Trung Quốc thì rất rõ ràng về lợi ích của họ ở Biển Đông và hành động của họ rất nhất quán trong việc giành lợi ích. Ông Lý cũng tin rằng tình hình Biển Đông còn phụ thuộc vào hành động của Ấn Độ và Nhật Bản. Ấn Độ tuy không bằng Trung Quốc về kinh tế, nhưng đang ngày càng mạnh lên. Ông Modi đang đưa Ấn Độ đi đúng hướng và lợi ích của Ấn Độ sẽ bao gồm cả vùng Biển Đông và họ sẽ có những hành động tích cực. Còn nội các Nhật Bản thì vào đầu tháng 2 đã tuyên bố rằng sở hữu vũ khí hạt nhân sẽ không vi phạm hiến pháp. Philippines và Malaysia đang xoay trục sang Trung Quốc? Người phản đối TPP ở Washington DC, ngày 14/11 Ngày 28/10/2016, tờ Straits Times của Singapore chạy tít : Sau Philippines, đến lượt Malaysia xoay trục sang Trung Quốc. Bài báo nói về chuyến thăm của thủ tướng Malaysia Najib Razak sang Trung Quốc đi kèm với hợp đồng mua vũ khí Trung Quốc của Malaysia. Theo đó ông Najib tuyên bố Malaysia sẽ mua 4 tàu hải quân tuần tra gần bờ của Trung Quốc. Đây là hợp đồng quan sự đáng kể đầu tiên giữa Malaysia và Trung Quốc giữ lúc căng thẳng đang lên ở Biên Đông và sự tranh giành ảnh hưởng giữa Mỹ và Trung Quốc. Mối quan hệ giữa Mỹ và Malaysia ngày càng xấu đi, sau khi Bộ Tư Pháp Mỹ khởi kiện trong vụ kiện mà bị đơn liên quan đến quỹ đầu tư nhà nước của Malaysia 1MDB. Quỹ này do ông Najib thành lập, và giám sát. Ông Najib cũng bị dư luận trong nước cáo buộc tham nhũng do liên quan đến bê bối 1MDB này. Ông Najib đã bác bỏ mọi cáo buộc. Trong khi đó Trung Quốc và Malaysia lại càng nồng ấm. Vào tháng 12 năm ngoái, Trung Quốc đã tung 2.3 tỷ USD mua lại tài sản cho quỹ 1MDB, giúp ông Najib nhẹ bớt nỗi lo nợ nần mà quỹ 1MDB này gây ra. Trước đó, tại Philippines, tân tổng thống Rodrigo Duterte đã khiến nhiều người ngỡ ngành khi ông dùng những lời lẽ nhục mạ ông Obama và chỉ trích chủ nghĩa đế quốc của Mỹ. Ông cũng tuyên bố dừng hoạt động tuần tra chung với Mỹ ở Biển Đông và có thể sẽ đề nghị Mỹ rút hết nhân viên quân sự khỏi Philippines trong vòng hai năm tới. Động thái này có nguy cơ đe doạ khả năng xoay trục quân sự của Mỹ về châu Á. Vào năm 2014, chính quyền tổng phống Philippines khi đó là ông Benigno Aquino đã ký với Mỹ Hiệp Định Hợp Tác Quốc Phòng Nâng Cao (Enhanced Defence Cooperation Agreement, EDCA) cho phép Mỹ đưa quân và tàu chiến vào một số đảo của Philippines. Hiệp định này, cùng với các động thái khác của Mỹ như đưa 2500 lính thủy đánh bộ đến Australia, và tăng cường sự hiện diện quân sự ở cảng quân sự Changi của Singapore, là kế hoạch tái cân bằng quân lực của Mỹ về Châu Á. Thu giữ xe tăng của Singapore tại Hong Kong Quan hệ Trung Quốc và Singapore dần trở nên căng thẳng sau khi Singapore ủng hộ phán quyết của toà án quốc tế PCA về đường lưỡi bò. Hơn nữa, Singapore dần dần đang thể hiện ngả về phía Mỹ trong tình hình Biển Đông. Singapore là một nhân tố quan trọng trong chiến lược xoay trục châu Á của ông Obama. Mỹ đã tiếp đón vợ chồng ông Lý với nghi thức cao nhất cùng quốc yến khi ông Lý đến thăm Singapore hồi tháng Tám. Ai cũng biết Singapore mua nhiều máy bay F15, F16, và các loại vũ khí của Mỹ Cách đây hơn một tuần, căng thẳng này thể hiện rõ hơn qua việc cảng Hong Kong thu giữ tàu chở 9 xe tăng của Singapore trên đường từ Đài Loan trở về. Việc Singapore có đưa quân đi tập luyện ở Đài Loan từ trước tới nay không ai lạ gì. Cho nên việc Trung Quốc ra lệnh bắt giữ này là lời cảnh báo của Trung Quốc với Singapore, không chỉ là về vấn đề Đài Loan, mà cả về động thái của Singapore ở Biển Đông. Ngoại trưởng Singapore ông Vivian Balakrishnan vài ngày trước đã phải dịu giọng làm hòa, tái khẳng định lập trường công nhận nguyên tắc Một nước Trung Quốc trong vấn đề Đài Loan. Quan hệ Mỹ, Trung, Nga ở Biển Đông Quan hệ kinh tế của Mỹ và Trung Quốc là khá khăng khít. Trung Quốc đã cho Mỹ vay hàng nghìn tỷ USD qua việc mua trái phiếu chính phủ Mỹ và tất nhiên Trung Quốc quốc có lợi ích trong nền kinh tế Mỹ. Ngược lại, công ty Mỹ làm ăn với Trung Quốc rất nhiều. Mối quan hệ Mỹ - Trung hoàn toàn khác hẳn quan hệ Mỹ - Liên Xô trước đây. Kinh tế vẫn là mối quan hệ quan trọng giữa hai nước. Nga đang có những quan hệ khăng khít hơn với Trung Quốc sau khi căng thẳng với Mỹ và phương Tây, do vụ sáp nhập Crimea. Năm 2014, Nga và Trung Quốc đã ký hiệp định lớn về khí đốt theo đó Nga sẽ bán khí đốt cho Trung Quốc. Vào tháng 9 năm nay Nga đưa quân tập trận chung với Trung Quốc ở Biển Đông, đồng thời Nga cũng phản đối phán quyết của toà án quốc tế PCA về đường lưỡi bò. Nga cũng đã đưa tàu chiến vào thăm cảng Cam Ranh của Việt Nam từ năm 2014. Tuy nhiên dù sao thì Nga và Trung Quốc đã có lịch sử xung đột, chiến tranh ở biên giới, 2 nước này sẽ thận trọng cảnh giác lẫn nhau. Kết từ cho Việt Nam Việc hủy bỏ TPP có vẻ như đang có lợi cho Trung Quốc và bất lợi cho Việt Nam. Trung Quốc đang lôi kéo thêm được nhiều nước trong ASEAN về phía mình và hạ uy tín của Mỹ trong khu vực. Trung Quốc có vẻ như đang đi đúng lộ trình Giấc Mộng Trung Hoa của Tập Cận Bình. Một thị trường mới trong TPP có thể giúp Việt Nam giảm dần phụ thuộc vào kinh tế Trung Quốc. TPP có những ràng buộc giúp lành mạnh hoá môi trường kinh doanh tại Việt Nam, cũng như tác động tốt đến quyền của người lao động. Những điều này sẽ giúp nội lực Việt Nam mạnh hơn. Nay TPP bị hủy, chính lãnh đạo Việt Nam cần nhận thức mà thúc đẩy thay đổi: từ môi trường kinh doanh trong nước cho doanh nghiệp Việt mạnh lên, đến chủ động tại các thị trường mà Việt Nam đã ký FTA như EU, New Zealand,… Hơn bao giờ hết nội lực của chính Việt Nam là quan trọng nhất. Hãy làm cho con người Việt Nam mạnh lên qua việc cải cách giáo dục theo hướng tự do học thuật, bỏ đi những giáo điều độc đoán. Chống và giảm tham nhũng bằng cách tăng lương công chức, tinh giản bộ máy nhà nước, và thu hút người giỏi vào làm lĩnh vực công. Ở bên cạnh nước lớn có tư tưởng bá quyền, để tồn tại con người chúng ta phải mạnh lên, đồng thời ngoại giao phải khôn ngoan và thực dụng. Bài phản ánh văn phong và quan điểm riêng của người viết.
Cục Hàng không Việt Nam quyết định phạt công ty Vietjet 44 triệu đồng vì sự kiện 'bikini' gây tranh cãi khi chở tuyển bóng đá U23 Việt Nam.	Cục Hàng không VN phạt Vietjet 44 triệu	Lịch bikini năm 2018 mà hãng Vietjet Air gửi tặng khách hàng Thông cáo của cơ quan này hôm 30/1 cho hay họ xử phạt vi phạm hành chính 40 triệu với Vietjet. Ngoài ra là 4 triệu xử phạt cá nhân Tiếp viên trưởng chuyến bay vì "không báo cáo kịp thời cho cơ trưởng chuyến bay". Cục Hàng không nói việc tổ chức sự kiện trên chuyến bay "không làm mất an toàn chuyến bay nhưng có thể gây uy hiếp an toàn". Hôm 29/1, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam "nhắc nhở, yêu cầu nghiêm túc rút kinh nghiệm" trong cuộc gặp đại diện Công ty Cổ phần Hàng không Vietjet về vụ gây tranh cãi liên quan chuyến bay chở U23. Mạng xã hội hôm 28/1 có rất nhiều phê phán hình ảnh các người mẫu diện bikini trên chuyến bay Vietjet Air chở đội tuyển U23 Việt Nam từ Thường Châu, Trung Quốc về sân bay Nội Bài. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam cho hay việc Vietjet tổ chức sự kiện này trên máy bay vướng vào hoạt động diễn thời trang mà chưa xin phép, và cũng liên quan lĩnh vực hàng không. Vì vậy, Bộ này chuyển vụ việc sang cho Thanh tra Cục Hàng không Việt Nam để xử lý vi phạm trong lĩnh vực hàng không dân dụng. Bình luận vụ việc, một giảng viên nói vụ Vietjet cho người mẫu mặc bikini là "chiến dịch truyền thông thất bại" trong lúc một chuyên gia nói hãng bay "theo tư duy lỗi thời". Hãng 'hàng không bikini' VietJet lên sàn Uzbekistan đã 'ngại' U23 VN thế nào? U23 VN luyện tập trước trận gặp Qatar Trước đó, thông cáo của bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Tổng giám đốc Vietjet ghi: "Đây là sự trình diễn ngẫu hứng của các diễn viên, tiết mục này không nằm trong chương trình của công ty mà tự phát từ ban tổ chức hậu cần chuyến đi." 'Truyền thông của hãng thất bại' Trả lời Ben Ngô của BBC Tiếng Việt hôm 29/1, bà Nguyễn Hoàng Ánh, một giảng viên đại học ở Hà Nội, nói: "Theo quan điểm của tôi, vụ Vietjet cho người mẫu mặc bikini chỉ là chiến dịch truyền thông thất bại của họ." "Hãng này sẽ phải hứng chịu sự không ủng hộ của khách hàng và gánh chịu thiệt hại kinh tế." "Nhưng tôi nghĩ điều khiến người ta phẫn nộ nhiều hơn là do lời xin lỗi không thành khẩn của bà tổng giám đốc Vietjet đổ lỗi cho người mẫu diễn bikini tự phát." "Cái chính khiến công chúng bực bội là vì hãng bay để các cô gái lên quảng cáo trên chuyến bay đón U23 trong bối cảnh không phù hợp về văn hóa và đạo lý." "Còn việc Cục Hàng không cũng như Bộ Văn hóa-Thông tin vào cuộc nói rằng họ sẽ làm rõ vụ này thì tôi cho rằng đây là động thái làm trầm trọng hóa vấn đề." Vietjet Air được mệnh danh là "hàng không bikini" 'Tư duy lỗi thời' Cùng thời điểm, Tiến sĩ Đặng Hoàng Giang, nhà hoạt động xã hội và tác giả chính luận, nói với BBC: "Cá nhân tôi cho rằng vụ diễn bikini trên máy bay đón U23 là một việc phản cảm, thậm chí thô tục, khiến người ta liên tưởng tới những không gian quán bar rẻ tiền. Nếu bản thân tôi ở trên chuyến bay đó, tôi sẽ thấy khó chịu và có cảm giác bị quấy rối." "Dường như Vietjet vẫn đi theo tư duy đã lỗi thời và không còn văn minh rằng để vui vẻ thì phải liên quan tới cơ thể phụ nữ hở hang, gợi dục." "Tôi hoàn toàn đồng cảm với sự phẫn nộ của nhiều người." "Tuy nhiên, tôi phản đối việc một số người quay ra mạt sát những cô gái mặc bikini trên máy bay, hay mạt sát, lăng nhục lãnh đạo Vietjet. Đó cũng là những hành vi thiếu văn minh không kém. Chúng ta có thể phản đối gay gắt một hành vi nào đó mà không cần phải hạ nhục chủ nhân của hành vi đó." Bình luận sau trận đấu U23 Việt Nam - Qatar "Tuy coi việc làm của Vietjet là rẻ tiền và không tôn trọng hành khách trên chuyến bay, tôi cũng cho rằng chính quyền không nên can thiệp qua các động thái như phạt hành chính, yêu cầu giải trình…" "Các công dân, tổ chức hoàn toàn có quyền kiện Vietjet ra tòa nếu họ cho rằng hành động của hãng hàng không này làm tổn hại tới họ. Và hãng bay này cần được có quyền bảo vệ mình trước pháp luật. Nhưng chính quyền cần hành xử theo pháp luật, không nên chạy theo cảm xúc của mạng xã hội hay của bất cứ nhóm người nào khác." "Tôi cũng thấy lời xin lỗi/giải thích của lãnh đạo Vietjet về vụ việc không thuyết phục và nó phản ánh văn hóa doanh nghiệp kém cỏi và không xứng tầm với một doanh nghiệp lớn như vậy." Tỷ phú đô la và các doanh nhân từng du học Liên Xô Việt Nam có hai tỷ phú đôla Đề cập về các hoạt động chào mừng U23 ở Hà Nội trong hôm 29/1, bà Hoàng Ánh nói thêm: "Tôi cũng không tán thành các hoạt động đón mừng U23 mà có vẻ như không quan tâm đến tình trạng sức khỏe của các cầu thủ đang mệt mỏi vì ngủ muộn sau trận đấu vì phải trả lời phỏng vấn báo chí, bị quấy rối trên máy bay rồi phải tham dự các hoạt động chào mừng đến nửa đêm mà không được ăn uống đàng hoàng." "Không chỉ doanh nghiệp, nhà tài trợ ăn theo mà các chính trị gia cũng xông vào theo." "Lẽ ra thủ tướng muốn gặp đội U23 thì gặp sau cũng được, cho các cầu thủ nghỉ ngơi trước đã." Trong khi đó, ông Đặng Hoàng Giang có ý kiến: "Thể thao chưa bao giờ độc lập với chính trị, điều này được thể hiện trong thời kỳ chiến tranh lạnh giữa hai khối Đông và Tây Âu, và là lý do ngày nay Trung Quốc, Mỹ, Nga hay Bắc Hàn đầu tư vào thể thao như một vũ khí của chính trị, ngoại giao, quyền lực mềm." "Người yêu thể thao và hoạt động trong lĩnh vực thể thao cần lưu ý để mình không hoàn toàn trở thành con bài của chính trị. Thứ hai, ở bất cứ quốc gia nào, sẽ có rất ít trường hợp người dân xuống đường vì những vấn đề xã hội đông đảo như khi ăn mừng bóng đá; chúng ta không nên có kỳ vọng này." "Người dân yêu mến đội tuyển U23 vì họ nhìn thấy ở các cầu thủ tình yêu công việc, sự khiêm tốn, trách nhiệm, tình đoàn kết đi kèm với say mê, kiên cường và tài năng." "Ở Việt Nam, hơi khó để tìm thấy các phẩm chất này, ở mức độ tập trung như vậy, trong các lĩnh vực khác." "Tôi hy vọng qua tấm gương của đội tuyển U23, những phẩm chất này sẽ được lan truyền, nẩy nở, sẽ gây cảm hứng; thay vì cá nhân các cầu thủ bị thui chột bởi chính trị, bởi toan tính thị trường và các âm mưu trục lợi của các doanh nghiệp và truyền thông." Tại buổi làm việc với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đại diện Vietjet giải thích do muốn tạo sự bất ngờ cho các cầu thủ nên Công ty đã không thông báo chương trình cho mọi người có mặt trên chuyến bay. Và do thời gian tổ chức chuyến bay gấp, Công ty chưa báo cáo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Tổng cục Thể dục thể thao), Liên đoàn Bóng đá Việt Nam về nội dung chương trình. Bản tin của Bộ Văn hóa nói Vietjet thông báo đã "kiểm điểm và rút kinh nghiệm sâu sắc cũng như kỷ luật các nhân sự liên quan".
Báo Anh vừa có bài về một nhóm tàn quân Hmong ở Lào đang chờ bị tiêu diệt. Họ được CIA sử dụng thời chiến tranh nhưng nay không được ai, ngoài vài ba nhà báo Phương Tây quan tâm đến.	Chết dần trong rừng sâu	Các bức ảnh đau thương đã giúp nhà báo Úc Philip Blenkinsop được giải thưởng quốc tế nhưng phải đến gần đây, câu chuyện của họ mới được báo chí quốc tế để ý tới. Đó là một nhóm người Hmong bị CIA bỏ rơi trong rừng rậm của nước Lào từ cuộc chiến Việt Nam. Họ bị truy đuổi, bắn hạ như những con thú vì không chịu đầu hàng chính quyền. Đàn ông, đàn bà, trẻ em trúng đạn pháo, trúng mìn nhưng không có thuốc men và dịch vụ y tế nên nếu không chết cũng chịu đau đớn trong trong rừng sâu. Jon Swain, cây bút viết về Đông Dương nổi tiếng thế giới đã viết bài cho loạt ảnh của Blenkinsop. Ngay trang bìa của số báo tờ The Sunday Times (12/10/2003) là ảnh của hàng trăm người Hmong phục xuống đất, chắp tay lạy nhà báo Úc Blenkinsop khi ông này bí mật đến chỗ trú ẩn của họ. Người Hmong nghĩ rằng ông là người Mỹ trở lại cứu họ. Như những bóng ma Sau khi chụp những bức hình được giải thưởng Visa d’Or năm nay, ông Blenkinsop trở về với ám ảnh trong đầu. Ông nói rằng họ giống như những bóng ma của quá khứ. Họ muốn theo ông trở ra ngoài thế giới bình thường vì ‘Họ không muốn chết’. Chúng tôi sống như những con thú hoang, xin đừng gọi chúng tôi là con người Một phụ nữ Hmong Một phụ nữ Hmong nói với ông rằng ‘Chúng tôi sống như những con thú hoang, xin đừng gọi chúng tôi là con người’. Các bài trong trang là những bức hình rùng rợn về các vết thương không được chạy chữa gì của những người du kích chống cộng sản, từng một thời được báo chí Phương Tây gọi là ‘các chiến binh tự do’. Bài báo đăng ảnh một phụ nữ là Pbai Lo, 28 tuổi, bị trúng đạn AK 47 vào cổ một ngày tháng Mười Một năm 2001, và nay không nói được vì viên đạn còn nằm ở đó. Ảnh trang bên là của chồng cô Pbai Lo, ông Teng Kong Wha, 40 tuổi, ôm đứa con 7 tuổi, ngồi trên một thân cây trong rừng. Chân phải người đàn ông này chỉ còn là một ống tre bọc quanh chỗ cụt vì trúng mìn cũng vào tháng Mười Một 2001. Những bức ảnh khác kéo người xem lại một thời chiến tranh khủng khiếp. Đó là hình của những chiến binh Hmong mất chân tay, hay có một mắt lòi ra ngoài mà không có thuốc chữa. Bị Hoa Kỳ bỏ rơi Họ là tàn quân của những nhóm du kích Hmong do CIA huấn luyện và tài trợ từ thậ̣p niên 60 nhằm phục kích quân đội Bắc Việt Nam và quân Pathet Lào. Nhưng theo tác giả Jon Swain, người Mỹ đã phủi tay sau cuộc chiến trong trường hợp của nhóm người này. Hoa Kỳ đã đưa được 160 nghìn tàn quân của tướng Vàng Pao sang các trại ở Thái Lan. Bản thân ông Vàng Pao thì được bài báo mô tả là ‘sống thảnh thơi ở California’ sau chiến tranh. Nhưng những kẻ còn sót lại sau cuộc chiến trong vùng rừng không xa Cánh đồng Chum và thị trấn Vang Vieng của nước Lào thì không còn được ai nhắc đến. Theo nhà báo Andrew Perrin, từ tờ Time Asia, người cũng vào được vùng này trong tháng Sáu 2003 thì một nhóm anh gặp có khoảng 800-900 người. Họ nói với anh rằng cả nước Lào còn chừng 20 nhóm như vậy. Sau khi những bức ảnh của Blenkinsop được đăng trên thế giới, một nhóm một người Pháp và một người Bỉ cùng một mục sư Mỹ gốc Hmong đã bí mật vào rừng tìm gặp được những tàn quân Hmong. Cả ba người, tay quay phim Pháp Vincent Reynaud, nhiếp ảnh gia Bỉ Thierry Falise và mục sư Naw Karl Mua đã bị quân chính phủ Lào bắt và xử tù. Những sau đó, những người Phương Tây được thả về nước. Bài báo của Jon Swain cho rằng một số nguồn tin nói là quân chính phủ có thể dùng cả vũ khí hóa học để tiêu diệt nốt những du kích Hmong này. Phía chính phủ Lào, qua lời của nhà ngoại giao Souvanna Phouyavong, nói rằng ‘đây là những tên cướp chuyên giết dân lành, và chúng tôi không hề muốn bọn chúng’. Ông này cũng nói rằng đa số người Hmong ở Lào sống hiền hòa và ủng hộ chính phủ. Người ta tin rằng các nhóm phiến quân Hmong này đã tấn công các xe bus, thậm chí gài mìn hay đặt bom ở một số nơi tại Lào trong thời gian qua. Sẽ bị tiêu diệt Nhưng số phận khủng khiếp của nhóm người này, nhất là hàng trăm trẻ em và phụ nữ hiện được các tổ chức nhân quyền quốc tế quan tâm. Các em nhỏ ra đời và lớn lên trong những khu lều vô cùng bẩn thỉu, mất vệ sinh, trong điều kiện sống chui lủi như hoang thú, đã không biết một cuộc sống bình thường là thế nào. Có những trẻ em hơn 10 tuổi đã học cầm súng. Các tổ chức như Ân xá Quốc tế (Amnesty International) kêu gọi chính phủ Lào và Liên Hiệp Quốc tạo một lối thoát an toàn cho họ rời rừng sâu đi sống tỵ nạn ở nước khác. Nhưng chính phủ Lào chưa chấp nhận chuyện này. Ở phần cuối, bài báo đăng ảnh một gia đình Hmong ba thế hệ. Người ông là Song Der, năm nay 80 tuổi, đã từng cầm súng giúp người Pháp. Ông bố là Sai Tua, 40 tuổi, chiến đấu giúp CIA, hai con trai là Shua Yung, 26 tuổi và con trai nhỏ Sai, 10 tuổi, hiện cũng đang cầm súng. Quân đội chính phủ đang tăng cường các vụ tấn công vào vùng này. Theo bình luận của nhà báo Jon Swain thì trong một thời gian ngắn nữa, tất cả những con người này sẽ bị tiêu diệt mà thôi. (Vì lý do bản quyền, BBC không thể đăng các bức ảnh của Philip Blenkinsop)
Hôm cuối tuần qua, ngày 8 tháng Tư, hơn một trăm nhân vật tại Việt Nam đã ký tên vào bản Tuyên ngôn Tự do Dân chủ cho Việt Nam 2006.	118 người đòi tự do chính trị	Tuyên ngôn này đánh giá thực trạng đất nước, nhắc đến các quy luật phổ biến toàn cầu và kêu gọi đấu tranh hòa bình, bất bạo động để có được các quyền tự do chính trị, từ tự do lập đảng phái đến lập công đoàn, hoạt động tôn giáo. Điểm khiến văn bản này khác các tuyên bố, tuyên ngôn có từ trước tới này là trong số 118 người ký tên, ngoài những nhân vật bất đồng chính kiến có tiếng ở trong nước chừng hơn 20 người thì có thể thấy rất nhiều tên tuổi khác. Họ là giáo sư, linh mục, mục sư, giáo viên, thạc sĩ, kỹ sư , bác sĩ v.v. sống ở nhiều tỉnh thành khác nhau ở cả Trung, Nam và Bắc. Việc hơn 100 nhà đấu tranh dân chủ quốc nội cho ra tuyên bố này chỉ hơn một tuần trước kỳ họp đại hội 10 của đảng CSVN có vẻ như là để tạo một áp lực chính trị lên chính quyền. Quý vị có suy nghĩ gì quanh sự việc này, hãy gửi thư cho đài BBC qua địa chỉ email vietnamese@bbc.co.uk, hoặc dùng hộp tiện ích bên tay phải. ======================================== Nam, Hà NộiThực tế đã chứng minh rằng đa đảng hay một đảng lãnh đạo đều có mặt tốt và mặt trái của nó, đâu thể khẳng định 100% rằng đa đảng là hoàn toàn tốt. Điều thứ hai là đất nước ta đang trong quá trình đổi mới, việc có những sai lầm trong đường lối chỉ là điều tất yếu phải xảy ra. Tôi hoàn toàn đồng ý với việc đa đảng, nhưng tôi rất không đồng tình với một số người như phải kêu gọi các nước trên thế giới , việt kiều và du học sinh bằng mọi cách yểm trợ cho các nhà đấu tranh trong nước. Minh Châu, TP. HCMTrong tuyên ngôn dộc lập của bác Hồ có nói, trong hiến pháp cũng có ghi Nhưng ĐCS VN tước doạt các quyền tự do cơ bản mà chính họ ghi trong hiến pháp. Bầu cử thì họ tự đưa người ra rồi bắt dân bầu, hoc hành thì họ bắt phải có hộ khẩu (mà muốn nhập hộ khẩu thì phải xin, cho hay không là tùy họ). Muốn phê bình góp ý cho dảng, cho nhà nước những chuyện râu ria thì được, nhưng nói dến tự do, dân chủ thì báo chí không dám dăng. vì toàn là báo nhà nước làm sao dám. Thông tin thì bưng bít (Ví dụ bản tuyên ngôn của 118 người này báo chí VN có dám đăng không?) Tôi rất đồng tình là chúng ta đấu tranh bất bạo động. Trước đây tôi chống ông Thiệu, nhưng tôi thấy có điều ông Thiệu nói đúng: "Đừng tin những gì CS nói, hãy nhìn những gì CS làm." Nguyễn Tiến, Nha Trang, VNTại sao bản tuyên ngôn tự do dân chủ cho Việt Nam 2006 không phổ biến rộng rãi để cho hàng triệu triệu người dân cùng ký tên mà chỉ có 118 vị, thật ích kỷ quá. Tôi là người thứ 120, cảm ơn 118 vị đã khởi xướng bản tuyên ngôn này. Nguyễn Phong, TP. HCMNếu không thay đổi thì tương lai Việt Nam sẽ quay lại chế độ Quân chủ lập hiến và các Đảng viên sẽ là chủ nô (Tư hữu nô lệ). Khi độc Đảng lãnh đạo thì người dân không có quyền chọn lựa. Do đó tôi xin ký tên vào bản Tuyên ngôn Tự do Dân Chủ cho Việt Nam là người thứ 119. Nguyễn Minh, HCM, VNChào bạn Nguyên Lê! Bạn bảo đa đảng là xấu phải không? Thế theo bạn một đảng là tốt à? Bạn hãy thử nhìn trên thế giới hiện nay xem, có nước một đảng mà là một nước phát triển không? Hay là bạn cho rằng những nước như Bắc Triều Tiên, Cu Ba là những quốc gia phát triển toàn diện về mọi mặt? Tôi nghĩ rằng bạn là một đại diện cho những người đã sống quá lâu trong nền độc tài rồi cho nên không còn ý thức để hiểu được giá trị của một nền dân chủ đích thực. Sự biến động chính trị ở Thái Lan, là một nhu cầu đích thực của dân chúng, họ muốn thay đổi nhà lãnh đạo cũ để có một nhà lãnh đạo đại diện mới đem lại cho họ những quyền lợi chính đáng. "Đa nguyên, Đa đảng" chính là sự đảm bảo cho quyền lợi tất yếu đó. Thử hỏi ở Việt Nam, nếu nhân dân bất bình, không thích một nhà lãnh đạo cấp cao nào đó (như Phan Văn Kkải chẳng hạn) thì họ có thể làm gì để bãi miễn nhà lãnh đạo đó? Chẳng làm gì được cả. Hay Bạn Nguyên Lê cho rằng, nhân dân không có quyền làm như vậy?? Nếu như vậy thì quyền của nhân dân ,đối với vận mệnh đất nước, ở đâu? Có nhiều người(trong đó có Nguyên Lê) cho rằng, đảng là diện cho quyền lợi của nhân dân, làm việc vì quyền lợi của nhân dân nhưng thử hỏi nhân dân có vai trò gì trong việc quyết định vị trí chức vụ của những người lãnh đạo Đảng, nhà nước? Nếu ai đó cho rằng, việc bầu cử, bỏ phiếu như quang giấy lộn vào sọt rác (xin lỗi vì đây có lẽ là từ chính xác nhất) là một sự đảm bảo minh xác nhất cho sự dân chủ gấp triệu lần hơn của XHCN thì kẻ đó phải là kẻ dối trá hoặc là mắc "tứ chứng nan y". Thực sự ra, lãnh đạo Đảng ở Việt Nam là những kẻ độc tài, tham ô, những nhiễu nhưng lại là những kẻ rất lẻo mép trong việc tung hô lên rằng mình là đại diện cho quyền lợi của nhân dân, mặc dù, tìm tới đỏ con mắt cũng chẳng thấy họ đại diện là đại diện chỗ nào. Đúng là "miệng niệm nam mô bụng bồ dao găm". Không tênMột xã hội bị lệ thuộc nước ngoài, một xã hội đầy tham nhũng trong quân đội với những vụ áp phe buôn lậu ngay cả thuốc phiện cũng ko từ, một xã hội mà binh lính như cha của dân ngang nhiên đập phá nhà cửa của dân rồi bao nhiêu chuyện.... thế mà có người lại bảo là hay và còn luyến tiếc nó,"người" ấy hẳn chỉ nghĩ tới cá nhân mình thấy những cái thiểu số, trong cái đa số... Ông nói về dân chủ mà ông có hiểu dân chủ là gì ko đã? Tôi e rằng 118 vị anh hùng kia chưa chắc đã hiểu hết ý nghĩa của nó mặc dù các vị ấy có chưng ra cái học hàm học vị cao cấp của các vị ấy ra đi chăng nữa. Hoàng ThiThời đại hiện nay là thời đại toàn cầu hoá. Trong khi đó tại VN, đảng CSVN cứ nắm chặt cái "lưỡi liềm" và cái "búa" để lãnh đạo đất nước, thì thử hỏi, làm sao mà VN chúng ta sánh vai với các "Cường Quốc Năm Châu" được chứ? Cho nên, 118 vị đại diện cho thành phần "Trí thức" ký tên vào bản Tuyên Ngôn Tự Do Dân Chủ Cho VN cũng vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, chứ ĐCSVN không thể làm cho dân giàu nước mạnh bằng cái “búa” và “lưỡi liềm". Huy, HCM, VNThưa Anh Nguyên Lê ạ! Anh hãy nhìn kỹ lại đi. Sau 30 năm chúng ta thắng Mỹ và tự hào về sự chiến thắng đó thì chúng ta được gì? Theo tôi thấy : đó là sự khổ cực, nghèo đói, nhân dân phải tha hương cầu thực, phải bán sức lao động cho các nước trong khu vực mà khi chúng ta chưa thắng Mỹ họ chẳng là gì so với ta cả? Sau 30 năm thắng Mỹ thì chúng ta thấy gì? Tham nhũng, tham ố, dối tra của nhà cầm quyền? Thử hỏi có nhà lãnh đạo nào của Việt Nam dám đặt lợi ích của quốc gia lên trên lợi ích của cá nhân không? Bạn có bao giờ làm việc với các cơ quan hành chính công về các hồ sơ kinh tế mà chưa có phong bì không? Pháp luật ở VN thì rất thoáng, thoáng đến nỗi ai muốn làm gì cũng được và cũng không thể làm được gì nếu như không có Bác Hồ trong bao thư kèm theo hồ sơ. Chúng ta thử nhìn lại xem cải cách hành chính đi? Có được tiến bộ gì không? Hay chỉ toàn là những lời dối trá mị dân? Còn tham nhũng ở Việt Nam không còn là ở cục bộ, nhỏ lẻ, con sâu làm sầu nồi canh nữa, mà nó là hệ thống từ trung ương đến địa phương, ai cũng tham nhũng cả. Như vậy thì chúng ta còn nồi canh hay là nồi sâu? Các bạn thử nghĩ xem? QeuhklXin phép BBC cho tôi được phản hồi hai ông Nguyên Lê và Alex HCMC. Kính thưa hai ông, Dân chủ luôn luôn là một mục đích tối thượng của mọi chế độ, của mọi con người sống trên hành tinh không phân biệt đẳng cấp, tôn giáo, và CS cũng dưong cao ngọn cờ ấy, nhưng... cái dân chủ thật sự theo chế độ đại nghị khác với cái thứ giả cầy gọi là Dân chủ tập trung. Nói một cách đơn giản và dễ hiểu Dân chủ là người dân làm chủ, kể cả việc lập ra hiến pháp cũng là từ người dân, và mọi người có trách nhiệm tuân theo những gì mình đã đặt ra nầy. Mời hai ông lắng nghe những vị quyền cao chức trọng của VNCS hiện tại nói trước kỳ đại hội, "Phải tăng cường Dân chủ trong đảng hơn nữa" hay những từ "cởi trói" nội bộ. Đảng viên cao cấp mà kêu gọi nhau như con đòi bú thì xã hội có gì? Và ai trói ai mà cởi, nếu một xã hội công dân thì ông Phương Nam được bồi thường mọi tổn hại từ nhân thân tới công ăn việc làm và những sách nhiễu vô lý, nhưng không những nhà dân chủ đưa ra tuyên ngôn ấy không sai gì đường lối chủ nghĩa Mac (Tôi nói là chủ nghĩa Macnghiêm túc) ở đâu có áp bức ở đó có đấu tranh. Còn chuyện chiến tranh xưa ai thua ai, chưa có một thứ lịch sử khách quan chính thống nào có thể tin được, chúng ta chỉ nghe và biết qua cái lịch sử không mấy trong sáng đa chiều của CSVN, bằng chứng là đã từng có quân đội Mỹ tham gia huấn luyện cho Việt Minh, hội nghị Fontainableau ông HCM ký gì, nên nghiên cứu, tôi nghĩ chẳng biết ai thua ai. Chúng ta nên buồn cho thân phận dân tộc mà tự tìm đường phát triển hơn là bắt chước CS cứ đánh bóng những cái tượng đồng đã rỉ sét, và giáo dục cho con em không biết gì về hơn 4000 năm văn hiến. Bằng chứng cụ thể ư? Điểm thi đại học vừa qua 3 là cao,hãy trăn trỡ cho dòng giống VN, hãy để cho người dân tự chọn hướng đi cho mình trong cái chung của cả hành tinh. Giá mà hai ông ở Miền Bắc nói như vậy thì còn có thể, hai ông ở Sài Gòn, tối thiểu cũng nghe, chỉ nghe cư dân tại Sài gòn họ nói tới cái xã hội Nam VN trước 75, dù với tôi giai đoạn ấy chỉ là thứ dân chủ phôi thai nhất vì đang trong thời chiến, và những hệ quả không triệt để của nó. Còn hai ông nói đường lối của Đảng là đúng đắn, chỉ cá nhân sai? Cá nhân là ai? Là Đảng viên từ thấp tới cao sai; thế tổ chức của họ có biết không? Có, nhưng sự cám dỗ quyền hành và vật chất cho họ nhắm mắt tới luôn bác tài vì không có đối trọng. Nếu có đối trọng, vì mất tỉ lệ phiếu họ phải tự giác tu dưỡng đạo đức, tư cách tác phong và tri thức cho phù hợp, hầu có nhiều ghế trong nghị trường. Nói tới Dân chủ là nói tới Phạm trù rộng, nhìn về bản chất chứ không lấy hiện tượng cái gọi là"Thành quả đổi mới". Chẳng có thành quả gì cả dù cơm có ngon hơn, áo quần có đẹp hơn. Hãy biết ta đi tới đâu khi bên ta những người đồng hành họ đi tới đâu,ta lấy cơm nếp chấm xôi như lời cựu TT Võ văn Kiệt nói thì... cuộc chạy thi phải có đích đến và tốc độ những người cùng thi, 197 năm tụt hậu so với Singapore, nghe không con số ấy đã tủi lòng và ngậm ngùi. Sài gòn hòn ngọc Viễn đông là những câu nói mà thế giói Tự Do tặng cho chúng ta trước 75, bây giờ nói lại với một nỗi Bùi ngùi. Jimmy Trần, USAHoan nghênh tinh thần đấu tranh bất bạo động của các nhà dân chủ trong nước! Tôi tin rằng Kiều bào hải ngoại sẽ có những cuộc biểu tình trên toàn thế giới để kêu gọi các nước dân chủ ủng hộ cuộc đấu tranh chính nghĩa nầy. Đảng Cộng-Sản Việt-Nam là một tập đoàn tham nhũng. Chế độ Cộng-Sản Việt-Nam là một chế độ độc tài thối nát nên mọi cuộc đấu tranh đòi tự do dân chủ của nhân dân ta sẽ được cộng đồng thế giới ủng hộ hết lòng. Tất cả những ai trong chúng ta là quốc tịch nước sở tại nên gặp các nghị sĩ, dân biểu địa phương mình để bày tỏ nguyện vọng của mình đối với cuộc đấu tranh đòi tự do dân chủ trong nước. Nguyên Lê,TP/HCMCó lẽ những kỹ sư, nhà giáo, giáo sư, tiến sĩ đang sống tại Việt Nam đã không hiểu được chúng ta đang ở đâu. Chúng ta là ai? Và đang làm nghề gì tại VN. Những người học cao nhưng trí không cao. Chúng ta đang sống trong một xã hội mà đất nước chúng ta là con cháu lạc hồng. Đã bao đời cha ông ta đã xây dựng. Bây giờ các ngươì muốn được đa đảng đa nguyên thì hãy xem cái gương trước mt cuả các nước tiêu biểu như đông nam á có Thái Lan. Nếu như nước ta có nhiều đảng phái suốt ngày đảng nào cũng tranh đua giành giật nhau quyền lực thì thử hỏi nước Việt ta sẽ có dân chủ không? Niếu "đa đảng đa nguyên" ắt hẳn nước Việt sẽ có bạo động đó là nguyên tắc là quy luật. Các ngài nói đấu tranh đòi dân chủ bất bạo động. Thật nực cười cho những con người không phải là con rồng cháu tiên. Chúng ta là một dân tộc yêu nước thằng đế quốc Mỹ, Pháp xâm chiếm và thua ta phải rút về nước mối nhục đó họ càng ngày càng có mưu đồ chia rẽ nhân dân chúng ta. Ý đồ đó chỉ có những : GS, TS, GV, BS... đã từng học chủ nghiã MAC - LENIN và tư tưởng Hồ Chí Minh mà chưa thấm nhuần những con ngươì nầy không biết minh đang sóng trong thời kỳ nào. Chúng ta đang sống trong thời kỳ hoà bình, đang đổi mới , đi từ thời kỳ quá độ để định hướng lên Chủ nghiã Xã hội. Chúng ta không phải sống trong thời kỳ áp bức hay bóc lột mà cần phải có bản tuyên ngôn. Bản tuyên ngôn hiện tại là cần cho nước Mỹ và những ngươì theo Mỹ cần có một bản tuyên ngôn. tôi mong rằng những ngươì yêu nước phải có quan điểm rằng phải nhất quán, thấm nhuần đường lối đổi mới cuả đảng để xây dựng đất nước Việt Nam vững mạnh nhà nhà được ấm no hạnh phúc như lời cuả bác. Alex, HCMCTôi thấy cái mà Đảng nỗ lực để thực hiện chính là vì quyền lợi dân tộc Việt Nam rồi. Đường lối chính sách của Đảng luôn đúng, chỉ có một số cá nhân vì lợi ích riêng mà làm tổn hại đến nhân dân mà thôi. Hiện VN không cần, và không nhất thiết phải "đa nguyên, đa đảng". VN vần còn là một nước đang phát triển, những mâu thuẫn xã hội nảy sinh là điều tất yếu nhưng cũng không thể vì thế mà đánh giá tiêu cực về tình hình chính trị xã hội ở VN được Tony Nguyễn, Hoa KỳQuá khứ đánh giá hiện tại và tiên đoán tương lai. Hơn nửa thế kỷ qua ĐCSVN đã làm được một việc tốt là giải phóng dân tộc ra khỏi ách thống trị của thực dân, đế quốc. Việc xấu của Đảng là kềm hãm tự do dân chủ của người dân. Tôi không đồng ý với Giáo sư Tương Lai vì ông cho rằng một đảng (CS)cũng tốt miễn là lắng nghe và làm theo lời dân, không cần đa nguyên, đa đảng. Chữ NẾU này (của bạn Nguyễn Ngọc Chánh) nếu được thưc hiện tốt từ xưa tới nay thì bây giờ quả là không cần tới sự có mặt của bản Tuyên ngôn Tự do Dân chủ làm gì. Thời gian qua đã đủ cho thấy ĐCSVN hay bất kỳ các ĐCS khác đều không muốn thực hiện tư do dân chủ cho dân. Họ chỉ trả lại quyền này khi mà họ bị áp lực mạnh mẽ của các phong trào tự do dân chử trong và ngoài nước. Tôi ủng hộ Bản Tuyên ngôn Tự do Dân hai tay với tinh thần "hòa bình bất bạo động" Thanh Vương, Vũng TàuLà một người dân, tôi bất bình trước sự đàn áp tôn giáo của CS: Chiếm đất nhà thờ, chùa chiền và nhất là bắt bớ những vị cao tăng, những linh mục và nhiều người bất đồng chính kiến giam tù, đày đoạ. Có dịp tôi về quê Miền Trung, chứng kiến chính quyền Cộng Sản đàn áp giáo dân giáo xứ Kế Sung để chiếm đất nhà thờ. Trước sự tàn bạo đó, tôi không dám phản đối vì sợ liên luỵ. Nhưng hôm nay đọc được bản "Tuyên Ngôn Tự Do Dân Chủ" tôi sẵn sàng và ý thức tự nguyện ký vào bản tuyên ngôn này và kêu gọi mọi người dân bị áp bức hãy đứng lên. Đừng sợ nữa! mm, TP/HCMChưa bao giờ mà lòng tôi lại thấy rộn ràng như lúc tôi được đọc bản Tuyên ngôn Tự do Dân chủ cho VN 2006. Thật sự bản tuyên ngôn đã nói thay chúng tôi những người dân đen thấp cổ bé họng đã từ lâu tuyệt vọng trong bế tắc vì chế độ độc quyền thiếu tự do dân chủ, tôi thật khao khát mong chờ có những nhà lãnh đạo sáng suốt mau chóng tập hợp lực lượng đem lại tự do dân chủ cho tòan dân, đưa nước ta tiến kịp với các nước láng giềng và năm châu. Mong lắm thay. Bửu ĐạtLà một người sống trong đất nước việt nam Tôi rất đau sót khi những chuyện động trời ngoài sức tưởng tượng như vụ PMU18 đã xãy ra và hiện đang lộ ra những phần liên kết ,ô dù tầm cỡ hơn ở cấp cao hơn . điều này khiến tôi thấy sự cần thiết cho ra đời một bảng tuyên ngôn dân chủ như diễn đàn đang nêu và tôi xin ký tên vào nếu có thể. Quảng - Bạc LiêuTất cả những tư tưởng Dân chủ đều là những tư tưởng tiến bộ. Trong thời điểm hiện nay ở Việt Nam, tôi xin khẳng định rằng không có gì cần thiết bằng Dân chủ, và chỉ có Dân chủ mới xua tan được bầu trời đen tối, ảm đạm đang bao phủ lấy Việt Nam thân yêu của chúng ta! Tất cả những công dân đấu tranh vì Dân chủ là những người dũng cảm! Thông qua diễn đàn BBC tôi xin có một góp ý dí dỏm nhưng rất thời sự đến Đại hội Đảng lần thứ X: Có 2 đều cần thiết nên làm trước thềm Đại hội: Thứ nhất, trích ngân sách Quốc gia đầu tư cho mỗi vị đại biểu dự Đại hội Đảng một chai Listerin và một mắt kính đen. Thứ hai, UB tuyên truyền Đại hội phải được đầu tư để lưu giữ những tư liệu, hình ảnh về Đại hội thật phong phú và cẩn thận. Chú thích: Listerin để chống ô nhiểm môi trường, mắt kính đen để người dân khỏi bị ác mộng, lưu giữ kỹ lưỡng tư liệu về Đại hội Đảng vì đây Đại hội lần cuối cùng của Đảng Cộng Sản Việt Nam. Tony Nguyễn, Hoa KỳTheo thiển ý của tôi thì chỉ có mấy ông cán bộ CS "ngồi mát ăn bát vàng" là không muốn và không thích những đóa hoa tự do dân chủ đã và đang nở rộ khắp nơi trên thế giới trong đó có cả VN. Toan tính vùi dập những đóa hoa tươi đẹp này là một trọng tội không riêng gì với dân tộc VN mà toàn thể nhân loại. Phải nhận thức rằng đó là một xu thế mới của thời đại mà không một thế lực nào ngăn chận được. Thời kỳ bưng bít sự thật và ngu dân đã qua, nay là giai đoạn toàn cầu hóa về phương diện thông tin với những bước đi vạn dặm thì sớm hay muộn tự do dân chủ cũng đến với dân VN mà thôi. Chỉ tiếc rằng vẫn còn một số người mà cái nhìn của họ không quá tầm tay với hay là những người mà đặc quyền đặc lợi họ đang hưởng là cố tình trì chậm, bịt tai, bịt mắt trước những hiện tượng này. Tôi tin tưởng một cách mãnh liệt rằng rồi ra tự do dân chủ sẽ đến với dân tộc VN mà các phong trào đòi tự do dân chủ trong nước là một trong những tín hiệu khởi đầu. QuốcNếu không có việc nhỏ, thì sẽ không có việc lớn. Nếu không có một thiểu số người khởi xướng, thì không có những cuồn phong cách mạng. Một nhóm nhỏ khởi xướng thì có thể sai, cũng có thể đúng. Sự đúng nhiều khi đưa lại những lợi ích cực kỳ to lớn cho xã hội. Thực tế cuộc sống đã chứng minh như vậy trong mọi lãnh vực. Ví dụ, trong khoa học là chuyện của thuyết tương đối của Eisntein, trong kinh tế thị trường là chuyện khoán nông nghiệp ở nước ta. Do đó, không thể lấy cái sự ít người tham gia mà cho là chuyện không đáng gì, cho là chuyện tầm phào. Sự việc được đánh giá qua bản chất của nó chứ không phải qua hình thức của nó. Vậy thì phải làm sao? Điều can bản là chúng ta phải vận dụng lý trí để suy xét xem điều đó, sự việc! đó là đúng hay không, có hợp lẽ phải không, đúng đến mức độ nào. Chưa dùng lý trí để suy nghĩ về sự việc, chưa phân tích sự đúng sai mà đã phán xét nó thì chỉ là sự hàm hồ, sự a giua theo lẻ đời, chỉ là người không có chính kiến. Đã như vậy mà còn mở miệng thì là người không biết xấu hổ. Đồng ý rằng bạo lực làm con người sợ hãi, nhưng thừa nhận sự thật là một phẩm giá của con người. Con người có thể vì sợ hãi mà không bên vực lẽ phải. Nhưng đã là một người lương thiện thì giữ im lặng chứ nhất quyết không về hùa với điều xấu. Trần ĐồngGửi bạn Shinshaber, nếu bạn là dân thường mà "đi hỏi mọi người " về chuyện 118 ông bà này thì chẳng khác nào bạn đang phổ biến yêu cầu của họ đến mọi người dân, coi chừng bị nhốt chung với Phạm Hồng Sơn. Còn nếu bạn là cán bộ mà "đi hỏi mọi người " về tung tích 118 ông bà này thì người dân chúng tôi có bị bạn cạy miệng cũng không nói biết. Và sẽ còn lên án rất bài bản những thế lực thù địch, những diễn biến hoà bình, những bọn thù hận, nuối tiếc này nọ. Nguyễn Nam, TP. HCMHoan nghênh Tuyên ngôn Tự do Dân chủ 2006, những cành én đang gọi đàn. Sự thật rồi thế nào cũng là sự thật mà thôi. Mọi sự đánh tráo, trước sau gì cũng sẽ bị phơi bày. Lần đầu tiên, ở trong nước, tôi đọc được một văn bản phản ánh sự thật khách quan một quá trình lịch sử hiện đại, và hiện tình của đất nước. Chúc Phong trào phát triển nhanh và mạnh, góp phần xứng đáng vào công cuộc chuyển đổi và chấn hưng đất nước. FantomeGửi bạn Shinshaber, bạn của bạn không tin 118 người này nhưng tôi và bạn tôi thì lại tin. Bình thường thì tôi cũng không tin vào tuyên ngôn của 118 người này đâu nhưng ĐCS đã buộc tôi phải tin đấy. Yellow BirdTôi rất mừng vì sự ra đời công khai của Đảng dân chủ. Không bao lâu nửa người dân trong nước sẻ có thêm một Đảng mới để họ có thể lựa chọn và đặt niềm tin mới. Chúng ta hãy làm thử một sự thống kê sơ khởi để xem giửa Đảng Cộng sản và Đảng dân chủ thì dân sẻ ủng hộ phe Đảng nào nhiều hơn nhé. Nói về các tầng lớp giai cấp trong xã hội thì chúng ta có: Sĩ, nông, công, thương. Giới thương mại vì chủ yếu kinh doanh lời lỗ cho nên họ có xu hướng thích Đảng dân chủ với chủ trương tự do thông tin, tự do thị trường, tự do cạnh tranh, không bị kiềm chế bởi "Quốc doanh chủ đạo". Giới Công nhân thì hiện giờ họ đang bùng nổ những bức xúc của họ qua các vụ đình công ở trong nước và các vụ đưa nhân công ra nước ngoài làm ăn bê bối của các cơ quan môi giới có thẫm quyền thì chắc đa số họ sẻ về phe Đảng dân chủ với chủ truơng tự do tư tưởng và báo chí, tự do lập hội đoàn, công đoàn. Giới Nông dân thì đả quá ư chán ngán đường lối của Đảng lắm rồi. Qua các vấn đề đất đai bị lường gạt, mua đất của dân giá quá bèo mà phát mãi đôi lúc không đúng chính sách với giá trên ngọn cây. Đời sống bấp bênh chăn nuôi trồng trọt thì phải chạy theo sự thay đổi vụ muốn chóng mặt. Lúc thì phá chuối phá dừa trồng nhãn, sau lại phá nhản trồng tiêu, lúc thì phá tiêu trồng .v..v.Đường xá giao thông phóng xuống làng xã thì bắt dân phải đóng góp tiền của. Về giới trí thức sĩ phu thì càng thấy là họ đã quá chán Đảng Cộng sản. Vương Thanh, Vũng TàuBạn Saga thân mến! Bạn nghĩ rằng chỉ một mình bạn là người Việt Nam yêu thích sự thanh bình của đất nước thôi ư? Nhưng đâu là sự thanh bình đích thực? đâu là sự tự do đúng nghĩa? Tôi nói cho bạn hiểu, "tự do dân chủ" không có nghĩa là chưởi bới, đấu đá, tranh dành nhau, cũng không có nghĩa là chém giết, khủng bố, bịt miệng, thủ tiêu những đảng phái đối lập. (CSVN rất tài trong việc khủng bố và thủ tiêu). Nếu bạn không tin, bạn cứ về nhà hỏi bố bạn hoặc ông nội của bạn họ sẽ trả lời cho bạn hay! Bạn nói:" Việt Nam đã và đang xây dựng theo một mục đích và chỉ một mục đích duy nhất. Tuy nhiên nó vẫn chấp nhận những thành phần khác". Tôi hỏi bạn có hiểu cái "mục đích" mà CS đang theo đuổi là cái quái gì không? Theo ý tôi bạn không nên viết:"Việt Nam đã và đang xây dựng..." mà phải viết: "Đảng Cộng Sản....". Mục tiêu duy nhất của nó đó là "Độc Tài Cai Trị" chủ trương đi theo con đường "ngu dân" - con đường này đã bị phá sản ở Đông-Âu. Bạn hãy thức dậy đi, mở mắt thật to mà nhìn cái "thanh bình" giả tạo mà CS đã đang ru ngủ mọi người. Nguyễn Minh, TP. HCMTôi không nghĩ là nếu chỉ có một đảng phái thì sự đấu đá qua lại sẽ không xảy ra. Một đảng ở nước ta, vẫn có hàng bao nhiêu phe cánh đấu đá qua lại tới vỡ đầu, chảy máu đấy chứ. Chỉ có điều đó chỉ là sự tranh giành những quyên lợi, bằng những thủ đoạn gian manh chứ không phải là sự cạnh tranh chính trị lành mạnh theo kiểu "tự do đảng phái". Ẩn danhTrứơc kia tôi hay suy nghĩ , ngụy là phản động, Việt nam là tự do không cần Mỹ và mấy ông Việt kiều phản động lo hộ, việt kiều thì chỉ ăn bám Mỹ. Từ ngày có internet từ ngày bạn bè tôi quan tâm nhiều hơn đến chính trị thì suy nghĩ tôi đã dần khác. Tôi đã dần dần để ý đến sự việc xung quanh và dần dần nhận ra sự thật ( theo quan điểm của tôi). Tôi đã bắt đầu tôn trọng những giá trị tinh thần của những người gọi là "ngụy" và tôi cũng không quên những hi sinh của những người khác để thống nhất đất nước. Tôi đã nhìn thấy được sự thật về Việt nam mình ngày nay ( theo quan điểm của tôi) và tôi hòan tòan ủng hộ những tư tưởng đấu tranh cho dân chủ. Các bạn cứ yên tâm, quan hệ sản xuất hiện tại đã không còn theo kịp trình độ của lực lượng sản xuất nữa rồi, nó sẽ bị lọai bỏ thôi. Tôi có cảm nhận là những người quanh tôi ai cũng chán ngán cái quan hệ sản xuất này rồi, và những họat động như Tuyên ngôn này có thể không đi đến đâu nhưng nó sẽ là những viên gạch đầu tiên đặt nền móng cho tương lai của một nước giàu mạnh. ADKTôi nghĩ rằng 118 nhân sỹ này là những người dũng cảm đấu tranh cho tự do dân chủ. Tôi đã đọc qua Ban Tuyên Ngôn Tự do Dân chủ cho Việt Nam 2006. Tôi thấy có điều nào là sai trái và vô lý đâu. Tất cả những điểm của Bản Tuyên Ngôn này là hoàn toàn phù hợp với lịch sử và tình hình tại Việt Nam. Tại sao khi thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, lấy mục tiêu độc lập dân tộc để kêu gọi mọi người hy sinh xương máu để chiến đấu. Khi độc lập, ĐCS lại thúc ép xã hội đổi thành XHCNVN. Như vậy là "tiền hậu bất nhất". Sau khi áp đặt chế độ XHCN, đất nước có tiến bộ không ? Đặc biệt là vấn đề tự do dân chủ và kinh tế. Câu trả lời là không ? Các nhân sỹ, người tài đã xa lánh ĐCS, để lại ĐCS những PMU18 -" đảng bộ trong sạch". Quyền tự do dân chủ để chống tham nhũng không có, chỉ là hình thức. Nếu không cải cách môi trường chính trị, thì tinh thần đoàn kết dân tộc của hàng triệu người Việt Nam ( đồng bào trong và ngoài nước ) sẽ bị mai một và phai nhạt. Bởi vì, độc quyền chính trị là một môi trường tốt cho tham nhũng lộng hành. Mà tham nhũng xảy ra quá thường xuyên và phổ biến, người dân sẽ dần mất quan tâm đến các vấn đề quốc gia, vấn đề dân tộc,và cụ thể hơn là những vấn đề của tổ dân phố mình đang sống. Hậu quả, là không ai quan tâm đến ai, chỉ lo cho bản thân mình. Không đấu tranh cho quyền lợi của cộng đồng mình đang sống. Hậu quả trên là rất nghiệm trọng. Do vậy, Bản Tuyên ngôn Tự do Dân chủ ra đời là hợp lý, mặc dù theo ý kiến của tôi thì hơi muộn khoảng 3-5 năm. Nếu ra đời sớm hơn, thì Thế Hệ Trẻ, trong đó có tôi sẽ đỡ thiệt thòi hơn. Hãy cho tôi tham gia ký tên vào Bản Tuyên Ngôn Tự do Dân chủ 2006. SagaThưa các bạn ủng hộ cái gọi là tự do về chính trị, đảng phải rồi tiến tới tự do thành lập công đoàn hoạt động tôn giáo. Tôi không biết các bạn nghĩ gì, nhưng tôi yêu sự thanh bình của đất nước. Tôi cóc thích cái cảnh 2 phe phái chính trị đấu đá nhau, bên thì đòi phải kiểm tra phiếu bầu. Tôi không thích cái cảnh biểu tình liên minh như Thái Lan. Việt Nam đã và đang xây dựng theo một mục đích và chỉ một mục đích duy nhất. Tuy nhiên nó vẫn chấp nhận những thành phần khác, có ai nói ô.Thắng Giám đốc Cty Gạch Đồng Tâm, ô.Đức Giám đốc Cty Hoàng Anh là cộng sản ko? Tuy nhiên họ biết làm giàu, và họ biết làm vì mục đích dân giàu nước mạnh chứ ko phải suốt ngày kêu ca đòi tự do này nọ. Các bạn làm đươc thì làm, không làm được thì biến đi chỗ khác cho người khác làm. Nguyễn Danh, Hoa KỳBạn Shinshaber thân mến, người xưa thường nói dặm đường dài bắt đầu bằng một bước chân. Đám cháy lớn bắt đầu bằng ngọn lửa nhỏ. Con số 118 người tuy nhỏ bé so với tổng số hơn 80 triệu người VN, nhưng đó là một tập thể dũng cảm dám nói lên khát vọng của mình và của bao người dân VN khác, mà không sợ bị đàn áp, trả thù. Xin bạn đừng coi thường cố gắng của họ. Ngày xưa đội Tuyên Truyền Giải Phóng Quân của ông Võ Nguyên Giáp cũng chỉ có trên 30 người thôi! Trai đại caTrong câu chuyện thần thoại “Nàng Bạch Tuyết và Bảy Chú Lùn”. Mụ Hoàng hậu vì lo sợ mất ngôi vị mà mình đang có nên không muốn ai hơn mình về sắc đẹp, vì nếu có ai đó đẹp hơn tức là người đó sẽ có cơ hội trở thành Hoàng hậu. Một hôm mụ “lấy ý kiến” chiếc gương thần để kiểm tra xem sắc đẹp của mụ ta có “vấn đề” gì không? Gương thần vốn trung trực và không hề biết xu nịnh, thấy sao nói vậy, nên trả lời: “Tâu Hoàng hậu! Xưa kia thì Hoàng hậu “Number one”, nay thì Hoàng hậu... “Number two” thôi ạ!”. Nghe thế mụ Hoàng hậu như bị ai đó chọc tiết, cho rằng gương thần bị kẻ nào đó “xách động” bèn tiện tay ném chiếc gương thần vỡ toang, sau đó sai người tìm diệt đối thủ... Kết cục câu chuyện thì chắc hẳn quí vị ai cũng đều rõ. Nghe chuyện xưa mà không khỏi ngẫm nghĩ chuyện nay, chuyện “Đảng ta” í mà! ShinshaberThưa bạn PMC, bạn bảo là 118 người này đều nổi tiếng và giữ những chức vụ cao của Đảng vậy mà sao tôi đi hỏi mọi người lại chả có ai biết gì về cái việc họ đang làm cả, vậy bạn PMC thử nêu cho tôi biết rõ ràng họ làm gì, ở đâu , vào thời gian nào để tôi tìm hiểu xem nào. Yêu cầu các bạn đọc thật kĩ cái dòng in nhỏ dưới cái chỗ gửi bài rồi hãy nói nhé, nó ghi là BBC có thể biên tập lại ý kiến của quí vị và ko đảm bảo tất cả các bài đều được đăng. Như thế có nghĩa là BBC muốn đăng bài nào thì bạn mới đọc được còn nếu BBC ko muốn thì nó vào sọt rác. Tôi biết có rất nhiều người viết bài lên topic phản hồi mà bài ko được đăng nên bạn đừng có làm bộ hiểu biết, nghe nó chướng lắm. HVS, Khánh HòaQuá sức vớ vẩn. 118 người này mà đòi đại diện cho dân tộc VN à? Sao những người viết "tuyên ngôn" không "rủ" thêm vài trăm người nữa kí cho vui (à mà sao nhân vật đến từ Huế nhiều dữ vậy cà!!! gần 1/2). Nếu quí vị là người tài thật sự và có tâm huyết với đất nước thì hãy cố gắng làm cái gì đó để cho nó tốt hơn, đừng có bày những cái trò này, chẳng hay ho gì. Ngọc Trung, TP. HCMTôi nghĩ bạn Shinsaber Hà Nội nên đọc lại bản tuyên ngôn đó đi và bạn có thấy nó vớ vẩn chỗ nào? Thật sự những người đã đồng ký tên vào bản tuyên ngôn mà bạn nói là trốn tít tận đâu đâu đang sống trong nước Việt Nam thân yêu này đấy bạn. Trên diễn đàn này tôi nhận thấy từ thư phản hồi Nguyễn Tiến Trung đến 118 người đòi tự do dân chủ trong nước và những bài viết khác thì số lượng ý kiến đồng tình luôn áp đảo các ý kiến phản biện. Tôi cũng nói thêm rằng tôi hoàn toàn ủng hộ bản tuyên ngôn này đấy. Còn anh Minh Tiger thân mến ơi, Đảng mang lại ấm no cho anh chứ tôi thì không, mà trước mắt tôi thấy tôi và hơn 80 triệu dân lo "cày" để trả nợ vay ODA mà mấy ông ở cấp bộ tham nhũng và đánh bạc đấy. Kính chúc mọi người vui khỏe. TNCN118 người này lẽ ra phải được gọi là "118 người dũng cảm ký tên cho bản tuyên ngôn..." mới đúng. Các bạn đừng thấy con số 118 là ít mà thất vọng, nếu không sợ bị cảnh sát làm phiền, chắc chắn con số này sẽ còn cao hơn nhiều. Trong đó chắc chắn là có tôi thêm nữa. Trần Minh, TP. HCM118 người đòi tự do chính trị, những người đã ký tên vào Bản Tuyên Ngôn Dân Chủ cho VN 2006 họ là ai? Chắc chắn họ đều là những trí thức là những người dũng cảm nhất, sự hy sinh của họ cho dân tộc là rất lớn. Vì sao? Vì VN còn theo thể chế độc đảng độc tài. Bởi vậy nếu không có chí khí thì sẽ mệt mỏi không chống chọi lại với hoàn cảnh khắc nghiệt. Những người này đã chứng tỏ họ có ý chí kiên cường không ngã lòng lùi bước nếu không nói càng cứng cỏi hơn trong lúc gian truân cùng khốn. Là một người dân đang sống tại VN tôi cảm nhận được một thứ luật vô hình bất thành văn. Một thứ luật trói buộc số phận những người sống chung trong một mái ấm gia đình. Khi lên tiếng chống đối chính quyền những nhà bất đồng chính kiến cùng một lúc đẩy người thân của họ vào tình thế khó khăn nguy hiểm. Gia đình người thân phaỉ chịu trách nhiệm về hành động của họ. iều này khiến tôi khẳng định rằng 118 người này đang đại diện cho đa số thầm lặng ở VN không theo CNCS. Bản Tuyên Ngôn này ra đời có đúng lúc không? Có hợp với tiến trình cải cách không? Tiến trình hội nhập vào thế giới không phải chỉ chấp nhận các luật lệ quy tắc chung trong lãnh vực kinh tế. Cải cách không có nghĩa là chỉ giao quyền tự chủ cho các doanh nghiệp, chấp nhận một nền kinh tế nhiều thành phần, xoá bỏ chế độ độc quyền ngoại thương. Trong luật cạnh tranh kinh tế một trong những hành vị bị cấm đó là bán hàng hoá cung cấp dịch vụ dưới giá thành nhằm loại bỏ đối thủ ngăn cản việc gia nhập thị trường của đối thủ. Nếu trong kinh tế có luật cạnh tranh thì trong chính trị cũng vậy. Dùng bạo lực để đàn áp những thế lực có thể là đối thủ chính trị của đảng mình cũng là một hành động lẽ ra phải bị cấm vì đây là hành vi đe doạ đến việc cạnh tranh chính trị một cách lành mạnh.Cải cách kinh tế mà không cải cách chín! h trị thì chưa thể gọi là cải cách đúng nghĩa được. Do đó việc ra đời Bản Tuyên Ngôn Tự Do Dân chủ cho VN năm 2006 là hợp lẽ đúng quy tắc. Vinh, Hà NộiTôi nghĩ là có rất nhiều người ủng hộ bản tuyên ngôn này nhưng họ không biết phải ủng hộ như thế nào. Có thể ở thời điểm hiện tại không có nền dân chủ ở Việt nam nhưng một khi trong danh sách đã nêu tính danh đầy đủ thì sợ gì mà không đưa địa chỉ để tập hợp những người có cùng quan điểm lại. Việc đấu tranh cho dân chủ cần thêm nhiều lực lượng mới có thể thành công. Có rất nhiều người chán ngán chế độ hiện tại lắm rồi nhưng họ chưa có đủ bản lĩnh và kiến thức để đứng lên tập hợp những người khác. PMCThưa Shinsaber, bạn đọc tuyên ngôn đó chưa mà bạn cho là vớ vẩn. 118 người này đều là trí thức lớn, và nhiều ngươì còn nổi tiếng và từng giữ các chức vụ quan trọng khác của đảng đấy. Có thể bạn không tin nhưng tôi dám chắc với bạn rằng "80% trong số 1 phần chục triệu người Việt Nam tin cái tuyên ngôn vớ vẩn này" là câu lập luận võ đoán hoàn toàn không có cơ sở theo lối chụp mũ hàng tôm hàng cá của cộng sản thường dùng Shinsaber, Hà Nội80% trong số 1 phần chục triệu người Việt Nam tin cái tuyên ngôn vớ vẩn này. Suốt ngày chỉ nghe mấy ông trốn tít tận đẩu tận đâu tự nhiên nhảy ra ba hoa vớ vẩn. Đến tên mấy ông ý mà dân VN còn chả biết mà cũng tự nhận là thay mặt đa số đồng bào đấu tranh vì tự do dân chủ, nghe nhàm quá sức. Ẩn danhKính hai ngài Minh tiger và Châu HP, tôi đoán khẩu khí của quý vị cho thấy quý vị lớn lên trong cái nôi XHCN miền Bắc. Nếu quí vị sống lấy một ngày thôi trong cái thời VNCH trước 75 có lẽ hai vị sẽ còn to tiếng hơn 118 vị đang trong sổ đen của CSVN ấy. 80 phần trăm người VN đứng tên ở mặt sau 118 chữ ký ấy, gồm những ai: những người không là đảng viên CSVN, những người không a dua theo CSVN kiếm sống, làm giàu bất chính, quỵ lụy hối lộ, bè cánh. Lê Huy, TP. HCM118 người! Số người này ko nhiều so với 82 triệu người VN đang sinh sống. Thật sự tôi không biết nói sao để diển tả cảm xúc của tôi hiện nay. Tôi hiểu cái tự do, nhân quyền như người Mỹ nói nhưng tôi không chấp nhận được khi một nước khác lấy những cái đó để áp đặt lên một đất nước khác, tôi yêu đất nước tôi nhân dân và dân tộc tôi. Nhưng thật sự về đường lối chính trị tôi cũng biết là chúng tôi đang bế tắc. Lúc nào cũng nhân dân làm chủ, tôi chưa bao giờ thấy một chế độ nào mỵ dân tốt như thế, tôi thấy toàn bộ mặt trái của đất nước tôi nhưng bây giờ phải làm gì. 118 người đây là một con số quá ít ỏi, thậm chí nó không bằng số lượng đảng viên tại một huyện. Khi đọc BBC tôi mới biết, tại sao những người này ko phát động để có nhiều người hơn ký vào văn kiện đó. Tôi biết hiện nay rất rất nhiều tầng lớp trí thức chán ngán cái chế độ này rồi, tôi cũng như bạn bè tôi. Nhiều lắm nhưng hiện nay chưa có một lá cờ đầu nào dám đứng ra để chỉ đạo và lãnh đạo cả. Minh TigerThật là vơ vẩn, đất nước rất tự do và dân chủ. Đảng cộng sản Việt Nam đã mang lại đời sống no ấm cho toàn dân. Đại hội đảng toàn quốc lần thứ X sắp diễn ra mang lại sắc mới cho đất nước, những nhà lãnh đạo tài ba được toàn dân ủng hộ sẽ mang lại cuộc sống ấm no và hạnh phúc hơn. Những vụ việc vừa xảy ra chỉ là con sâu làm rầu nồi canh thôi. Minh Nam, Hà Nội118 người phản đối lẽ ra không đáng lo so với 82 triệu dân ủng hộ đảng, nhưng đảng ta lại lo thật sự; bằng cớ là đảng săn đón khủng bố anh Đỗ Nam Hải khi đánh hơi được bản tuyên bố sắp ra đời. Có lẽ còn ngàn vạn người chưa có điều kiện lộ danh tính đứng đằng sau 118 vị anh hùng Lương Sơn Bạc này. Và nhiều triệu người thuộc đa số thầm lặng. Đảng ta trong khi bối rối lại xua mấy vị 'chuyên gia' ra quát nạt trên báo Nhân Dân để "chửi rủa những người nói khác đảng" khi vừa mới kêu gọi mọi người góp ý cho báo cáo chính trị và trịnh trọng tuyên bố "tôn trọng ý kiến khác biệt". Phải chăng đây là cách mà đảng ta "tôn trọng" mọi người? Tôi rất lo cho đảng ta phen này, dù đảng ta có trong tay lực lượng công an, quân đội rất hùng hậu. Bạn nào hiến kế cứu đảng ta một chút, chở tôi thì vô kế khả thi rồi. Châu, Hải PhòngTheo ý kiến của tôi, 118 là nhũng người bị lợi dung. Họ đang ở Việt Nam thì đòi cái gi? Chính trị ư? Vô lý, hơn 83 triệu dân với 118 chữ ký vớ vẩn. Hãy bỏ ý nghĩ đó đi. Phạm Đan, Garden Grove, MỹĐảng CSVN không bảo vệ quyền lợi của công nhân tức là người nghèo, người phục vụ và góp phần trực tiếp làm giàu cho xã hội. Bằng chứng là những đình công tự phát của họ mới đây. Họ cần được tự do lập công đoàn để đấu tranh cho họ. Ngoài ra các vấn đề tệ nạn xã hội, tham nhũng... chứng tỏ VN chưa có một nền pháp lý tốt. VN cần tức thời thay đổi chính trị để mang lại cải tổ trong chính quyền, hành chánh, pháp luật, lập pháp để bảo vệ người dân và giúp họ đạt được một cuộc sống ấm no. Đảng CSVN phải bỏ quyền độc vị vì quyền lợi của dân tộc VN. Dương XinhTôi đề nghị các thân hào nhân sĩ VN tại hải ngoại, kể cả các sinh viên VN du học, cùng các hội đoàn VN tại hải ngoại bằng mọi cách yểm trợ, hậu thuẫn cho các nhà tranh đấu nhân quyền trong nước. Lập danh sách, chữ ký của những người ủng hộ để gửi kiến nghị đến các cơ quan tranh đấu nhân quyền địa phương, và Liên Hiệp Quốc để bênh vực, bảo vệ an ninh cho những người đang đối kháng với độc tài, đấu tranh quyền dân chủ cho đồng bào quốc nội. Thành LongTôi thông cảm cách suy diễn của bạn Quang, HCM “Về công ước về quyền kinh tế văn hoá xã hội “ từ đâu xuất phát, cho thế giới nào, và ở chế độ nào áp dụng, vì đảng CS đã phát sinh trên đất nước ta từ rất lâu trước khi bạn ra đời, và bạn chỉ học được những gì họ cho bạn học, họ bắt bạn tin theo. Nhưng thưa bạn, đã gọi là một quốc gia tự do, dân chủ thì chúng ta nên hiểu, nếu chỉ có một đảng thành lập cũng không trở ngại gì đến nền dân chủ, đến chính quyền, đến những cá nhân muốn gánh vác việc quốc gia, và nếu có thêm những đảng chính trị khác hoạt động thì cũng không có đảng nào thành lập trước đó, hay chính quyền đương nhiệm có thể ngăn cấm thành lập một đảng chính trị, trừ khi có bằng cớ chính đáng là đảng này muốn lũng đoạn chính trị, muốn chủ trương cướp chính quyền để áp dụng chế độ độc tài, để vơ vét tài sản quốc gia, để nhũng nhiễu nhân dân, khiến đất nước lâm vào tình trạng suy đồi do tập đoàn cai trị thiếu khả năng và đạo đức. Quang, HCMTôi có đọc tuyên ngôn "tự do dân chủ". Tôi thắc mắc liệu công ước về quyền dân sự chính trị có buộc phải đa đảng hay không? Tự do lập hội hay tự do lập đảng? Về công ước về quyền kinh tế văn hoá xã hội, nó ra đời do sự bảo trợ của Liên Xô và các nước chủ nghĩa xã hội Đông Âu trước đây. Nó là thành quả mà các nước CNXH để lại cho Thế giới. Việt Nam có theo cũng không có gì lạ. Nguyễn Ngọc ChánhHiện nay không cứ gì Giáo sư Tương Lai, mà phần nhiều những đảng viên CS cũng cố chấp để khẳng định rằng "nếu cứ một đảng cộng sản lãnh đạo, nhưng đảng đó "biết lắng nghe các nguyện vọng của nhân dân, làm theo lời dân" thì mục tiêu coi như là đã đạt được, không cần phải "đa nguyên đa đảng". Họ bất chấp sự thật là cho đến bây giờ sau 60 năm đảng độc quyền ấy không cho ai có quyền nói khác họ và không hề nghe, không hề đáp ứng những nguyện vọng thiết thực, chính đáng nhất của hơn 80 triệu đồng bào VN chúng ta. Không ai có thể tin vào những lập luận chỉ dựa trên những chữ "NẾU" vô lý như thế mãi . Tôi rất phấn khởi khi biết tin những nhà trí thức VN đã mạnh dạn đứng ra tranh đấu với đảng CS một cách ôn hòa, để đảng CS không thể lợi dụng bạo lực đàn áp họ công khai. Tôi mong là tất cả các sinh viên, học sinh ý thức trách nhiệm với tương lai dân tộc cũng sẽ mạnh dạn hưởng ứng cao trào tranh đấu cho quyền sống của mình, của dân tộc mình.
Giống như bất cứ cỗ máy nào, bộ não của chúng ta cần được quan tâm chăm sóc để đảm bảo hoạt động tốt.	Sáu cách luyện trí óc minh mẫn	Điều này có lẽ sẽ dễ thực hiện hơn rất nhiều nếu như có một bộ cẩm nang hướng dẫn bảo trì giúp chúng ta điều chỉnh các mạch điện tử của bộ máy này. Đáng tiếc rằng những lời khuyên được đưa ra về chủ đề này thường trái ngược nhau và khó hiểu. Tuy nhiên, BBC Future đã nghiên cứu các bằng chứng thực tế và đưa ra sáu cách tốt nhất để giữ cho đầu óc luôn minh mẫn. Không nên: Mất niềm tin vào khả năng của bản thân Bạn đã từng khi nào bước vào một căn phòng nhưng chợt nhận ra rằng bạn không nhớ vì sao mình lại ở đó? Càng lớn tuổi, người ta càng dễ nghĩ rằng trí nhớ kém là chuyện bình thường. Thế nhưng, thực tế là điều này xảy ra với người già lẫn trẻ, và chúng ta cũng không nên vội vã đưa ra kết luận xấu nhất, vì sự nghi ngờ đôi lúc có thể biến một điều tưởng tượng thành sự thật. Trong 10 năm qua, Dayna Touron từ Đại học Bắc Carolina nhận ra rằng càng già, chúng ta càng mất tự tin về trí óc của mình, dù mọi thứ vẫn vận hành bình thường. Hậu quả là chúng ta phụ thuộc vào những thiết bị trợ giúp như máy chỉ đường trên xe hơi, hoặc sổ tay điện tử trên điện thoại. Nghịch lý ở đây là trí nhớ của chúng ta sẽ chỉ tồi đi nếu ta không thường xuyên rèn luyện bản thân. Vì vậy, nếu một lúc nào đó bạn đứng trước lối ra vào và không nhớ mình phải đi đâu tiếp theo thì hãy xem đó là tín hiệu cảnh báo bạn cần rèn luyện trí nhớ thường xuyên hơn. Nên: Bảo vệ tai Trí óc của chúng ta sẽ không thể hoạt động tốt nếu bị tách biệt khỏi các giác quan. Bệnh khiếm thính cũng làm giảm chất xám trong não, có lẽ vì nó ngăn không cho não bộ được kích thích. Một nghiên cứu cho thấy bệnh khiến thính làm tăng nguy cơ mất khả năng nhận biết lên 24% trong vòng 6 năm. Dù bạn bao nhiêu tuổi đi nữa thì cũng nên lưu ý đến những tình huống có thể làm ảnh hưởng đến tai. Nghe nhạc rock với âm lượng lớn chỉ 15 giây một ngày cũng đủ làm tổn thương tai. Sử dụng máy sấy tóc 15 phút một ngày cũng đủ làm tổn hại đến các tế bào tí hon đảm trách việc tiếp nhận âm thanh. Nếu bạn cho rằng thính giác của mình có vấn đề thì hãy đi khám ngay, bởi tình trạng này có thể trở nên xấu đi nếu để lâu ngày. Nên: Học một ngoại ngữ hoặc một loại nhạc cụ nào đó Thay vì loay hoay với các ứng dụng rèn luyện não bộ hoặc trò chơi đố ô chữ (vốn thường không thực sự hiệu quả), bạn nên nghĩ đến các bài luyện trí óc phức tạp hơn, như học dương cầm hoặc ngoại ngữ. Cả hai kỹ năng này đều đòi hỏi rèn luyện trí nhớ, độ tập trung, sự cảm nhận, khi bạn luyện một gam nhạc mới hoặc học các từ vựng mới. Việc rèn luyện này sẽ để lại những lợi ích về lâu dài, ngay cả về già. Một nghiên cứu gần đây cho thấy các nhạc công thường ít có nguy cơ mắc chứng mất trí hơn 60% so với những người không chơi nhạc cụ gì. Một nghiên cứu khác cho thấy việc học ngoại ngữ có thể giúp hoãn thời điểm bộc phát bệnh lãng trí thêm 5 năm. Chưa kể rèn luyện bản thân theo hướng này sẽ giúp bạn trân trọng khả năng đang có của bản thân hơn. Nếu bạn nghĩ rằng mình quá bận rộn với công việc đến nỗi không thể học các kỹ năng mới, thì bạn là người may mắn; Các nghề nghiệp năng động thường giúp củng cố thần kinh, dù lợi ích từ điều này có thể không kéo dài sau khi nghỉ hưu. Không nên: Chén đồ ăn vặt Bệnh béo phì có thể gây tổn hại cho não của bạn theo nhiều cách. Lượng cholesterol trong huyết mạch có thể hạn chế lượng máu chảy lên não, khiến não không đủ thức ăn và oxy cần thiết để hoạt động. Bên cạnh đó, các tế bào thần kinh cũng rất nhạy cảm trước lượng insulin tiết ra từ ruột. Nếu bạn thường xuyên ăn đồ ngọt chứa nhiều calories, điều này có thể làm tác động tới insulin, gây nên một phản ứng dây chuyền dẫn đến các căn bệnh chết người trong não. Tin tốt lành ở đây là một số chất dinh dưỡng, như acid béo omega 3, và vitamin D và B12, dường như giúp giảm thiểu các tổn thương liên quan đến tuổi tác đối với não. Điều này có thể giải thích vì sao những người có tuổi theo chế độ ăn kiêng vùng Địa Trung Hải thường có kỹ năng nhận biết ngang với những người trẻ hơn 7,5 năm. Nên: Rèn luyện thể lực Chúng ta thường phân biệt giữa não và cơ bắp. Trên thực tế, việc giữ cho cơ thể khoẻ mạnh là một trong những cách tốt nhất để có một trí óc khoẻ mạnh. Hoạt động thể lực không chỉ giúp đưa máu lên não tốt hơn mà còn tạo ra hàng loạt các protein có chức năng như ‘yếu tố phát triển thần kinh’, vốn giúp kích thích tăng trưởng và bảo trì các mối kết nối tế bào thần kinh trong não. Việc tập luyện thể thao hữu ích cho cả người già và trẻ em. Trẻ em đi bộ tới trường thường có điểm cao hơn, trong khi thường xuyên đi tản bộ giúp tăng sự tập trung và trí nhớ ở người già. Có nhiều bài tập luyện mà bạn có thể áp dụng, từ thể dục nhịp điệu cho đến cử tạ, hãy chọn một chế độ tập luyện phù hợp nhất cho cơ thể mình. Nên: Vui chơi như tuổi 21 Một trong những cách tốt nhất để bảo vệ não bạn là duy trì giao tiếp xã hội. Nói một cách đơn giản thì con người là một sinh vật trong xã hội, những người bạn và người thân xung quanh kích thích chúng ta, thách thức chúng ta có những trải nghiệm mới, giúp làm dịu những nỗi buồn và sự căng thẳng. Một nghiên cứu đối với những người độ tuổi 70 cho thấy ở những người thường xuyên giao tiếp, nguy cơ suy giảm khả năng nhận biết thấp hơn 70% trong 12 năm so với những người ít giao tiếp. Tất cả mọi thứ từ trí nhớ, sự tập trung và tốc độ xử lý các vấn đề của não bộ dường như đều hưởng lợi từ việc giao tiếp với người khác. Các nhà khoa học cho rằng không có một phép nhiệm màu nào có thể giúp huấn luyện não của bạn. Về già, tốt hơn hết là ta nên có lối sống kết hợp mỗi thứ một chút: chế độ ăn đa dạng, thường xuyên vận động và được bao quanh bởi nhiều bạn bè đáng mến. Đó có vẻ nhưng không chỉ là công thức cho một bộ não khoẻ mạnh, mà còn cho một cuộc sống lành mạnh và hạnh phúc. Bản gốc bài viết đã được đăng trên BBC Future.
Hôm 24/12, một số tài khoản Twitter, trong đó có MattNavarra - một cố vấn trong lĩnh vực truyền thông của Mỹ đăng tải thông tin Facebook gỡ bỏ dấu xanh trang Facebook của Apple.	Thực hư chuyện trang Facebook của Apple bị gỡ dấu xanh	Tim Cook của Apple và Mark Zuckerberg của Facebook Cụ thể, ông Matt viết trên Twitter của mình rằng: "Facebook đã gỡ bỏ dấu xanh xác nhận trên trang Facebook của Apple." Phát hiện của Matt Navarra gây chú ý trong bối cảnh căng thẳng giữa Apple và Facebook leo thang do Apple cho ra iOS 14 với tính năng App Tracking Transparency, hiển thị thông báo nếu có ứng dụng nào đó lấy dữ liệu người dùng trên iPhone. Việc trang Facebook của Apple với 13 triệu người theo dõi nhưng không có dấu xách khiến nhiều người đồn đoán đây là hành động trả đũa của Facebook. Tuy nhiên, hôm 24/12, trên Twitter của "chủ thớt" Matt Navarra, ông cho biết Facebook đã phản hồi ông về thông tin này. Theo đó, Facebook nói họ không xóa dấu xanh xác nhận trang Facebook của Apple vì trang này chưa bao giờ được xác nhận để có dấu xanh. Các trang khác như Samsung, Android, Google vẫn có dấu xanh Facebook cho biết các trang Facebook khác của Apple, như Apple Music, Apple Podcast, Apple TV, hay Instagram vẫn có dấu xác nhận. Và việc trang Facebook Apple với 13 triệu người theo dõi trên không có dấu xanh xác nhận là vì "những người quản lý trang cần tiến hành việc xác minh trang theo quy định." Dấu xanh là một dạng xác nhận tài khoản chính chủ, đúng thẩm quyền trên nền tảng Facebook để tránh bị giả mạo. Thông thường, Facebook chỉ cấp dấu xanh này cho người của công chúng, người nổi tiếng hoặc các doanh nghiệp. Tài khoản mạng xã hội của hầu hết nhãn hiệu nổi tiếng, như Samsung, Android, Google... đều có dấu xanh xác nhận này. Vì sao Facebook và Apple 'không đội trời chung'? Những công ty lớn là đối thủ của nhau - Coca-Cola và Pepsi, Boeing và Airbus, McDonald's và Burger King - có một điểm chung: cạnh tranh cùng một mảng kinh doanh . Điều này lý giải vì sao cuộc chiến giữa Facebook và Apple lại trở nên hấp dẫn đến vậy. Mối hiềm khích leo thang khi Apple sẽ có những thay đổi trên iOS 14 bao gồm hạn chế chức năng của IDFA (Identifier for Advertisers, tức định danh người dùng đối với nhà quảng cáo. Tính năng chặn này yêu cầu ứng dụng phải được sự chấp thuận từ người dùng mới được phép theo dõi hành vi của họ. Theo Facebook, điều này có thể giảm 50% doanh thu quảng cáo qua mạng lưới Audience Network của họ. Nhiều năm qua, ông Tim Cook bên phía Apple nói rằng Facebook coi người dùng của mình như là sản phẩm - bằng cách kiếm tiền từ quảng cáo - và không coi trọng quyền riêng tư của họ (khách hàng). Mark Zuckerberg, trong khi đó, nói rằng các sản phẩm của Apple đắt đỏ và Apple có động cơ mờ ám khi chỉ trích Facebook. Đầu năm nay, Apple đã thông báo họ sẽ giới thiệu một tính năng gọi là Theo dõi Tính minh bạch, cho phép mọi người kiểm soát nhiều hơn dữ liệu của họ. Điều quan trọng, khách hàng sẽ phải chọn để dữ liệu mà trước đây vốn được bàn giao theo mặc định - sẽ được sử dụng bởi những ứng dụng nào, ví dụ như Facebook. Đây là một vấn đề lớn đối với Facebook, công ty bán các quảng cáo nhắm mục tiêu để kiếm lợi nhuận khổng lồ. Facebook nói một cách công khai rằng điều này sẽ gây thiệt hại cho hoạt động kinh doanh của nó. Thử thách mới cho YouTube và Facebook? Facebook có 'gỡ tài khoản theo yêu cầu VN'? Tác giả Kate O'Flaherty viết trên Forbes là iOS 14 là 'ác mộng' thực sự với Facebook, Google. Theo đó, Apple sẽ đưa tới người dùng tùy chọn cho phép ứng dụng theo dõi tiếp, hoặc buộc ứng dụng ngừng theo dõi. Tác giả đánh giá đây là tin mừng cho những người dùng không muốn bị theo dõi, nhưng chắc chắn là một ác mộng với Facebook hay Google. Apple đã tạm hoãn những thay đổi được đề xuất cho đến năm sau, để các nhà phát triển có thời gian chuẩn bị. Năm ngoái, theo New York Times, Apple thậm chí đã tắt chức năng công cụ dành cho nhà phát triển của Facebook. Xát muối Trong một lá thư nêu rõ lý do tại sao sự thay đổi bị trì hoãn, Jane Hovarth của Apple đã không kìm được việc nhắm thẳng vào Zuckerberg: "Lãnh đạo Facebook đã cho thấy ý đồ rõ ràng về việc thu thập càng nhiều dữ liệu càng tốt. "Sự coi thường quyền riêng tư của người dùng này tiếp tục bành trướng." Facebook đã trả đũa: "Họ sử dụng ưu thế vượt trội của mình trên thị trường để ưu tiên cho hoạt động thu thập dữ liệu của chính họ, trong khi khiến các đối thủ cạnh tranh hầu như không thể sử dụng cùng các dữ liệu đó. "Họ tuyên bố đó là về quyền riêng tư - nhưng thực chất đó là lợi nhuận." Điều đó chẳng khác nào xát muối vào vết thương hở đối với Apple, công ty luôn tự hào với niềm tin rằng mình có một mô hình kinh doanh cao cả hơn Facebook. Apple bị cho là gỡ bỏ ứng dụng định vị cảnh sát vì áp lực Bắc Kinh Kỹ sư Silicon Valley: VN tắt máy chủ Facebook 'làm lu mờ hình ảnh đẹp' Facebook cải tiến bảo mật sau vụ bê bối Từ năm 2010, người đồng sáng lập Apple Steve Jobs đã cảnh báo Facebook về quyền riêng tư. Và vào năm 2018, Tim Cook, ông chủ hiện tại của Apple, nói rằng ông có thể đã làm theo Facebook, sử dụng dữ liệu để bán quảng cáo nhưng "chúng tôi quyết định không làm điều đó". Roger McNamee, một nhà đầu tư ở Thung lũng Silicon và là tác giả của Zucked, một cuốn sách phê bình về Facebook và người sáng lập Mark Zuckerberg, cũng không phải là fan của Facebook. Ông nói: "Văn hóa của Apple là trao quyền cho khách hàng," Văn hóa của Facebook là đang khai thác người dùng. "Trong lịch sử, Apple có rất nhiều lý do để lên án người khác và đã chọn không làm như vậy. Tôi nghĩ đó là sự bày tỏ cho việc họ thấy hành động của Facebook gây phiền nhiễu nhường nào." Facebook có lý không? Thực tế có phải Apple đang cố gắng sử dụng sự thống trị thị trường của mình để hất cẳng các đối thủ cạnh tranh? Mặc dù hoạt động kinh doanh quảng cáo của Apple tương đối nhỏ, Morgan Stanley dự đoán doanh thu từ quảng cáo của họ sẽ tăng mạnh trong vài năm tới. Cuộc chiến lạ đời Điều kỳ lạ hơn nữa của sự khinh thường lẫn nhau này là sự cùng phụ thuộc lẫn nhau của hai công ty. IPhone sẽ kém hấp dẫn hơn đối với nhiều khách hàng nếu Facebook (cùng với WhatsApp và Instagram) không có sẵn. Ngược lại, liệu mọi người có tìm kiếm các nền tảng mạng xã hội khác nếu họ không thể sử dụng Facebook trên iPhone không? Sẽ dễ hiểu hơn khi cả hai công ty có một mối quan hệ làm việc lành mạnh và bền chặt. Tuy nhiên, họ không như vậy. Chuyên gia của Apple, Carolina Milanesi là một trong số nhiều người tin rằng hai công ty chỉ nhìn thế giới theo cách khác nhau và mối hiềm khích giữa đôi bên là thuộc về văn hóa và cá nhân. "Về mặt triết lý, họ rất khác biệt", bà nói. "Khi bạn nhìn vào Apple, nếu Apple cảm thấy rất dữ dội về cách Facebook đang hành xử chống lại khách hàng của họ, vậy tại sao chúng ta lại có Facebook như một ứng dụng trên các thiết bị của Apple?" Và đó là một cuộc chiến kỳ lạ - khi mối quan hệ giữa họ thực sự là cộng sinh. Vì sao Facebook và Apple không ưa nhau? Facebook tăng bảo mật cho Instagram và Whatsapp Trong tất cả những công ty công nghệ nghệ lớn có thể trở thành đối thủ của nhau, Facebook và Apple dường như ít khả năng xảy ra nhất. Google hiển nhiên là đối thủ cạnh tranh của Facebook; Microsoft và Google là đối thủ của Apple. Nhưng vấn đề về quyền riêng tư đã châm ngòi cho ngọn lửa giữa Facebook và Apple mà không thể dập tắt đi. Và năm 2021 có thể là năm chứng kiến cơn thịnh nộ của sự đối đầu vẫn còn đi xa hơn.
Chuyện bầu cử ở Mỹ đã xong nhưng còn nhiều chuyện khác về chính trị nước Mỹ mà người Việt chúng ta cần suy nghĩ và bàn luận, trong đó việc lá cờ Việt Nam Cộng Hòa (VNCH), còn gọi là cờ Vàng đã xuất hiện trong cuộc biểu tình tại thủ đô Washington ngày 6/1/2021 vừa qua.	Quanh chuyện cờ VNCH trong bão tố chính trị Mỹ	Người Mỹ gốc Việt nghĩ gì về cờ VNCH và bạo loạn Điện Capitol? Đây không phải là lần đầu tiên việc sử dụng lá cờ Vàng được mang ra tranh luận, mà ngay sau ngày 30/4/1975 một số người Việt ở Mỹ đã cho rằng thể chế Việt Nam Cộng Hòa không còn nữa, vì thế nên tìm một biểu tượng khác cho người Việt sống ở hải ngoại. Sau cuộc tranh luận lá cờ Vàng bắt đầu được nhìn nhận như một biểu tượng cho tự do, cho miền Nam tự do, cho thuyền nhân vượt biển tìm tự do và cho hải ngoại tự do. 45 năm sau, nhìn lại hành trình dựng nước trong thời chiến: VNCH 1955-1975 Việt Nam: 12 năm tù vì 'treo cờ VNCH' Cuộc tranh luận thứ hai xảy ra khi mạng xã hội (Internet) được nối vào Việt Nam giữa hai luồng tư tưởng trong và ngoài nước về nguồn gốc và tính chính thống của hai lá cờ Vàng và cờ Đỏ, một biểu tượng cho thể chế tự do và một biểu tượng cho thể chế cộng sản. Còn tranh luận lần này xoay quanh việc sử dụng lá cờ Vàng và quyền tự do sử dụng biểu tượng này. Ông Hoàng Phương cầm cờ vàng trong diễu hành ở Úc Gắn liền với miền Nam Khi miền Nam còn tự do tôi là học sinh trung học nên có rất ít kỷ niệm với lá cờ Vàng, nhưng đúng ngày 30/4/1975 tôi chứng kiến cảnh mẹ tôi cuộn thật nhỏ lá cờ rồi dấu vào tủ quần áo mong có ngày được mang ra sử dụng. Năm 1982, sau 12 ngày lênh đênh trên biển chúng tôi đến được đảo Bidong, trước khi vào đảo từ xa tôi nhìn thấy lá cờ Vàng cao chót vót giữa sân trại tị nạn, tôi biết mình đã đến được bến bờ tự do và từ đó tôi có rất nhiều kỷ niệm với lá cờ Vàng. Kỷ niệm gần nhất mới xảy ra tuần trước vào ngày 15/1/2021 trong lễ hỏa táng một người bạn rất thân, vừa có liên quan đến cờ Vàng lại vừa có liên quan đến Tổng thống Trump nên xin vắn tắt trình bày cùng các bạn. Bạn tôi anh Hoàng Phương mất ngày 31/12/2020, gia đình có nhờ tôi viết một điếu văn về cuộc đời chính trị của anh, đến cận ngày hỏa táng gia đình lại nhờ tôi giúp tổ chức một lễ phủ cờ. Đã có một 'chủ nghĩa cộng hòa' trong chính trị VN 30/04: Những xui xẻo định mệnh của VNCH Anh Hoàng Phương từ nhỏ đã theo lực lượng Hòa Hảo chống Pháp của Trung tướng Trần văn Soái, sau đó anh gia nhập Quân Đội Quốc Gia, rồi Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Sang Úc tị nạn, anh Hoàng Phương luôn đóng góp xây dựng cộng đồng từ làm chủ tịch Cộng Đoàn Broadmeadows, cho đến đại diện Dân Xã đảng tại Úc châu, anh ủng hộ hầu hết các sinh hoạt chính trị và tham gia Khối 8406 do tôi làm đại diện. Anh Hoàng Phương có rất nhiều kỷ niệm gắn bó với lá cờ Vàng, anh khởi xướng cuộc đi bộ rước cờ Vàng từ Melbourne đến thủ đô Canberra dài hơn 600 km đúng vào ngày biểu tình 30/4/1987, anh thường nhận lãnh vai trò đi đầu trong những đoàn biểu tình đồng hành tại tiểu bang Victoria với những biểu tượng cờ Vàng tự tay may lấy. Tôi xin phép gia đình mang một lá cờ Vàng, rồi cùng 2 cựu quân nhân Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa làm một lễ phủ cờ nhỏ nhưng rất trang nghiêm tiễn đưa anh về nơi chín suối. Con gái anh cũng làm một vòng hoa tưởng niệm anh với lá cờ Vàng làm tâm điểm, cô cho biết trước khi nhắm mắt anh Hoàng Phương nhờ cô mở truyền hình cho anh gặp Tổng thống Trump lần cuối. Các bác sĩ Úc đang chăm sóc anh thấy lạ hỏi lý do thì được anh cho biết ông Trump rất cô đơn vì vậy anh muốn chia sẻ nỗi cô đơn với ông ấy trong giây phút cuối cùng cuộc đời. Điều đáng nói là con gái anh người kể câu chuyện lại là người không thích ông Trump, nhưng cô vẫn kể câu chuyện của cha cô trước lúc lìa đời vì đó là một sự thực đã xảy ra. Anh Hoàng Phương và tôi vẫn thường gặp nhau, thường nói chuyện với nhau qua điện thoại, nhưng chưa lần nào chúng tôi nhắc đến ông Trump hay chính trị Mỹ, chúng tôi có nhiều việc khác cần thiết phải thông báo cho nhau hơn chuyện về ông Trump. Một lá cờ VNCH được thấy xuất hiện trên Điện Capitol trong vụ bạo loạn ngày 6/1 Về lá cờ Mỹ… Trong cuộc biểu tình ngày 6/1/2021 có rất nhiều cờ Mỹ, khi những người biểu tình xông vào Quốc Hội còn mang cả cờ Mỹ vào trong, có người còn rất "hãnh diện" phất cao lá cờ nhưng không ai phản đối việc họ sử dụng lá cờ này. Người Mỹ lên án hành động phi pháp xông vào Quốc Hội nhưng họ hiểu rõ quyền biểu tình, quyền sử dụng lá cờ là những quyền được Tu chính án thứ nhất bảo vệ. Mỹ là một xứ sở tự do, người Mỹ có cả quyền đốt cờ Mỹ để biểu đạt chính kiến, đồng ý hành động đốt cờ hay không đồng ý là quan điểm cá nhân, nhưng đã là quyền được Hiến Pháp công nhận thì khó mà thay đổi. Với người Mỹ lá cờ chỉ là biểu tượng của tự do trong khi những quyền tự do chính trị, quyền được phản đối kết quả bầu cử hay quyền sử dụng lá cờ mới chính là những điều cần được tôn trọng và bảo vệ. Với người Việt việc sử dụng lá cờ Vàng trong cuộc biểu tình 6/1/2021, ngược lại rõ ràng có hai phía một bên phản đối và một bên đồng tình với việc làm. Điều gì xảy đến tiếp theo cho Trump - Chủ nghĩa Trump? Người Việt các giới nghĩ gì về nhiệm kỳ Joe Biden? Theo bên phản đối Những người phản đối cho rằng lá cờ Vàng là di sản của dân tộc, di sản của Việt Nam Cộng Hòa không nên sử dụng lá cờ một cách thiếu ý thức, nhất là cho các sinh hoạt đảng phái chính trị. Những người này cho rằng lá cờ Vàng đã trở thành một biểu tượng cho cộng đồng người Việt tại Mỹ, nên họ e ngại người Mỹ sẽ đánh giá cộng đồng Việt Nam ủng hộ ông Trump và sẽ gây khó khăn khi vận động các chính trị gia đảng Dân chủ ủng hộ việc chính thức công nhận cờ Vàng. Cũng có người cho biết rất hổ thẹn và tức giận khi thấy lá cờ Vàng xuất hiện bên cạnh những lá cờ của các nhóm thượng đẳng da trắng, và lá cờ được dùng để ủng hộ một người độc tài, dối trá và kỳ thị như ông Trump. Lá cờ VNCH được dùng trong nhiều dịp lễ Tết của cộng đồng Việt tại Hoa Kỳ Bên đồng tình cho rằng… Trong chiến tranh Việt Nam lá cờ VNCH và lá cờ Mỹ cùng sát cánh bảo vệ miền Nam tự do, bất luận trong giai đoạn chính quyền thuộc đảng Cộng Hòa hay đảng Dân Chủ. Lá cờ Vàng như thẻ căn cước xác nhận là người Việt tự do, và thời gian qua, những người ủng hộ ông Biden ra tranh cử và ủng hộ Black Life Matters cũng đã sử dụng lá cờ Vàng. Có người không thích nhưng không phản đối vì đó là quyền tự do của người sử dụng không ai cấm được họ. Trong cuộc biểu tình 6/1/2021 có cờ Mỹ và rất nhiều lá cờ kể cả lá cờ các quốc gia khác, nói lên sự tự do, độc lập, đa sắc tộc và đa nguyên của nước Mỹ. ‘Hiểu thêm’ về thế hệ người lính VNCH Tôi tin rằng trong vụ việc đó, ai làm sai người đó chịu trách nhiệm cá nhân trước pháp luật không thể vì một số cá nhân làm sai mà tức giận tất cả những người biểu tình hay tức giận những người Việt mang cờ Vàng đi biểu tình. Ông Donald Trump đã công khai cổ vũ tự do chống lại chủ nghĩa cộng sản nên một số người Việt yêu chuộng tự do đã sử dụng cờ Vàng mà họ tin là biểu tượng cho tự do để ủng hộ ông ấy. Và đây là việc làm chính đáng, có chính nghĩa, theo cách nhìn của tôi. Cờ VNCH được treo ở một khu thương xã của người Việt tại California Nhận xét chung… Tuy thế, cuộc tranh luận về việc sử dụng cờ Vàng lần này cho thấy người Việt hải ngoại đã bắt đầu phân biệt được biểu tượng của tự do và quyền tự do. Vào lúc này, chúng ta có thể thấy vẫn còn những người đặt biểu tượng trên sự tự do, và bên cạnh đó, có người biểu lộ cảm xúc nhiều hơn nghĩ đến quyền tự do được Hiến Pháp Mỹ bảo vệ. Nhưng mọi cách diễn đạt từ cả hai phía đều cho thấy quyền tự do ngôn luận đã phát triển trong sinh hoạt chính trị của người Việt hải ngoại và người Việt nói chung trên mạng xã hội. Khi lời qua tiếng lại cũng có khi thiếu tôn trọng lẫn nhau nhưng cần ghi nhận rằng việc tranh luận nói lên sự quan tâm về biểu tượng được cộng đồng trân quý, nó giúp người mình cân nhắc và có trách nhiệm hơn khi sử dụng lá cờ Vàng trong các sinh hoạt chính trị ở xứ người. Ông Nguyễn Đắc Xuân: Nên tưởng niệm tất cả nạn nhân Huế Cờ VNCH trên đất Việt Về một mặt nào đó, lá cờ Vàng cũng có lịch sử gắn liền với Hoa Kỳ. Nước Mỹ những năm giữa thập niên 1960 cũng hỗn loạn và chia rẽ chính trị không khác gì hiện nay, rồi Tổng thống Richard Nixon đắc cử và đi đêm với Bắc Kinh từ đó nước Mỹ từng bước thụt lùi trước sự bành trướng của Bắc Kinh. Hậu quả là chính phủ Mỹ rút khỏi miền Nam tự do và từ 30/4/1975 lá cờ Vàng đã bị cấm sử dụng ở Việt Nam, khác lá cờ miền Nam, (Confederate flag) vẫn có thể được treo công khai, dù không phải là Quốc kỳ, sau khi các bang miền Nam Hoa Kỳ thua trong Nội chiến (1861-65). Đây cũng là một bài học cho cách tôn trọng biểu tượng tuy đã cũ, của bên thua trận. Thời gian qua người Việt trong nước rất quan tâm đến Tổng thống Trump đến chính trị nước Mỹ, người Việt đã từng bước nhận ra sự quan trọng của Hiến Pháp, của tam quyền phân lập, đến việc hoạch định thay đổi chiến lược, chiến thuật nước Mỹ trong mỗi thời kỳ. Sự quan tâm tìm hiểu chính trị Mỹ chứng tỏ người Việt không thờ ơ với chính trị, nhưng trong môi trường độc đảng hiện nay người Việt trong nước chưa thể cởi mở bày tỏ quan điểm chính trị của mình. Chiến lược của Mỹ đối với Bắc Kinh đã thay đổi, thế giới đang tiếp tục thay đổi, Việt Nam chắc chắn sẽ phải thay đổi để thích ứng với thời đại mới. Nhìn về tương lai, bài học sau các tranh luận này là người Việt hải ngoại cần vận động một Hiến Pháp mới xây dựng một thể chế tự do với tam quyền phân lập ngay tại Việt Nam quê cha đất tổ của người Việt chúng ta. * Bài thể hiện quan điểm riêng của ông Nguyễn Quang Duy từ Melbourne, Australia.
Phát thanh viên người Canada, Naba Aba Duncan hồi mười năm về trước quyết định là cô không muốn được gọi bằng nghệ danh nữa mà sử dụng lại đúng tên Ghana khai sinh của mình, phát âm đầy đủ là: Nuh-NAA-buh.	Có nên đổi tên để khẳng định được bản thân?	Kamala Harris, người phụ nữ da màu và người Mỹ gốc Á đầu tiên giữ chức vụ phó tổng thống Hoa Kỳ, đã ngày ngày phải đối mặt với chuyện tên của mình bị phát âm sai Cô còn để sẵn hướng dẫn cách phát âm đúng cái tên này trong phần chữ ký điện tử bên dưới email của mình, và kiên nhẫn sửa khi mọi người đọc chưa được đúng lắm. Cô nhận được rất nhiều sự ủng hộ - song cũng phải đối mặt với không ít cản trở. Khi cuộc giao lưu với đồng nghiệp trở thành cơn ác mộng Mô hình 'Khu đô thị 15 phút' thời hậu Covid-19 Trách nhiệm chu cấp tài chính cho cha mẹ Một phụ nữ tại bữa tiệc khăng khăng nói rằng bà ấy không tài nào phát âm nổi cái tên chính thức của Duncan, thậm chí còn phá lên cười vì sự khác biệt của cái tên và cố tình hỏi xem Duncan là người nước nào. "Bà ta thực sự cư xử như thể tôi vừa mới từ một đất nước khác tới đây… tôi thực sự là cảm thấy mình giống như người nước ngoài trong mắt bà ấy," Duncan, người đã sống ở Toronto hơn 40 năm, chia sẻ. Trong một buổi tụ tập khác, một vị khách nói rằng cái tên của Duncan quá khó để phát âm và thay vào đó tự tiện đổi nó gọn lỏn thành ra 'Nana'. Sau đó, có một đồng nghiệp đã hát giễu tên của Duncan dưới giai điệu bốn nốt đầu tiên của Bản Giao hưởng Số 5 của Beethoven "Na-Na-Na-BAAAAAA." Không có tên của bất kỳ ai khác bị lôi ra nhại theo giai điệu âm nhạc như vậy, chỉ mỗi tên cô. "Tôi cảm thấy mình sẽ trở thành kẻ phá hỏng cuộc vui nếu như tôi nói rằng 'thực sự là tôi thấy trò đó không có gì hay ho cả'," Duncan, 43 tuổi, nói. "Và tôi tự giận mình là đã không biết trân trọng bản thân trong những thời điểm như thế. Nhưng đôi khi tôi nghĩ rằng chúng ta cứ làm vậy để giữ hoà khí, bởi vì có cả trăm thứ bà rằn khác cần phải giải quyết hơn, và thế là chúng ta cứ dễ dãi tặc lưỡi lần này qua lần khác để những chuyện quan trọng như vậy trôi qua." Xian Zhao, nghiên cứu sinh hậu tiến sĩ tại Đại học Toronto với đề tài nghiên cứu về cách phát âm tên của các nhóm sắc tộc, nói rằng mặc dù có nhiều người không nhận ra, nhưng việc đọc sai những cái tên lạ chính là một hình thức phân biệt đối xử ngầm. Điều đó gửi đi một thông điệp là "bạn là kẻ vô danh tiểu tốt", Zhao nói. "Bạn không phải là người quan trọng tại đây, vậy tại sao tôi phải tốn thời gian và phí công sức để học cách nói đúng tên bạn?" Nay thì sự quan tâm mà chúng ta dành cho việc đọc tên đúng đang ngày càng được nhìn nhận kỹ lưỡng khi bà Kamala Harris nhậm chức ở Mỹ. Harris, người phụ nữ da màu và người Mỹ gốc Á đầu tiên giữ chức vụ phó tổng thống Hoa Kỳ, đã ngày ngày phải đối mặt với chuyện tên của mình bị phát âm sai. Trong một số trường hợp, chúng thể hiện dưới dạng các lỗi sai cố tình một cách hiển nhiên để gợi ý về "sự khác biệt" hoặc thu hút sự chú ý đến nguồn gốc sắc tộc của Harris. Harris đã công khai nêu quan điểm về việc cần sửa đúng những lỗi phát âm sai tên, và đưa ra một thông điệp quan trọng rằng không có lý gì để bao biện cho việc đọc sai tên; bà là người tiêu biểu, đại diện cho những ai muốn tái khẳng định bản sắc của mình. Dấu hiệu tinh tế của tên gọi Thay đổi tên để hoà nhập môi trường sống là điều xảy ra thường xuyên hơn chúng ta tưởng, đặc biệt là trong các hồ sơ xin việc. Theo nghiên cứu từ Đại học Stanford và Đại học Toronto, gần một nửa ứng viên xin việc người da đen và người châu Á đã đổi tên trong hồ sơ xin việc của mình nhằm tìm cách xoá đi những dấu hiệu về sắc tộc. (Các nhà nghiên cứu tìm thấy rằng những ai "tẩy trắng" sơ yếu lý lịch có khả năng được gọi mời dự cuộc phỏng vấn cao gấp hai lần so với những người để nguyên các thông tin chi tiết về sắc tộc của bản thân.) Nana aba Duncan quyết định sử dụng lại tên thật của mình - nhưng có một số người vẫn phát âm sai cô Một số cũng dùng biệt danh hoặc tên tiếng Anh trong môi trường làm việc hoặc giao tiếp xã hội. Kiểu nhân viên có thể làm cho doanh nghiệp phá sản Đừng nên nghiện công việc, hãy tận hưởng cuộc sống Tại sao nhiều người bất tài lại được làm sếp người khác? Nghiên cứu gần đây của Zhao cho thấy gần một nửa số du học sinh Trung Quốc được khảo sát đang theo học tại các Đại học Mỹ đã dùng tên tiếng Anh để giúp người khác phát âm dễ dàng hơn. Nhưng việc này có thể để lại hậu quả: Zhao nói ông phát hiện ra một xu hướng cho thấy việc sử dụng tên tiếng Anh có liên quan đến việc người đó có mức độ tự coi trọng bản thân thấp, và đó cũng có thể là chỉ dấu cho thấy sức khoẻ và mức độ thoải mái dễ chịu chỉ đạt ở mức thấp. Cũng có một số người sử dụng tên thật, nhưng vấn đề là họ cứ liên tục bị người khác đọc sai tên. "[Việc đọc tên sai] có thể chỉ là chuyện vặt vãnh đối với rất nhiều cá nhân. Những người khác có thể thấy việc này kiểu như là, 'ồ, chuyện đó có gì to tát đâu cơ chứ'," Myles Durkee, phó giáo sư tâm lý học tại Đại học Michigan, người chuyên nghiên cứu về chủng tộc, bản sắc và việc cố ý thay đổi văn hoá gốc (như thay đổi giọng nói, ngữ điệu, tuỳ thuộc vào việc người đó đang có mặt trong tình huống cụ thể nào), nói. "Điều làm cho nó tệ hại chính là cái xu hướng trở thành mãn tính của việc liên tục phát âm sai tên. Và tác động âm thầm của điều đó thì nghiêm trọng hơn nhiều; nó ra tín hiệu cho cá nhân bị gọi tên sai đó rằng họ không quan trọng, ít giá trị." Trong trường hợp Harris, lời nói huênh hoang trên sóng truyền hình của Tucker Carlson, người dẫn chương trình của Fox News, và lời nhận xét của Thượng nghị sĩ tiểu bang Georgia khi đó, David Perdue, về các ủng hộ viên của ông Donald Trump đã làm nổ bùng ra cuộc tranh luận gay gắt. Khi một vị khách mời cố gắng sửa cho Carlson cách phát âm sai tên "Kamala" trên sóng hồi tháng Tám, người dẫn chương trình TV này (người có bản tin truyền hình cáp với trung bình hơn bốn triệu người xem mỗi đêm) đã phản ứng rằng, "Vậy thì sao?" và phát âm nó sai thêm vài lần nữa. Perdue, người đã từng đùa giỡn khi liên tục đọc sai tên của Harris tại một tuần hành hồi tháng Mười, lại là người biết rất rõ Harris. Họ đã cùng làm ở Thượng Viện Hoa Kỳ hơn ba năm, và ông đã từng cùng với bà có chân trong Uỷ ban Ngân sách Thượng viện gồm 21 thành viên trước khi ông thua ghế thượng nghị sĩ tiểu bang Georgia trong kỳ bầu cử hồi đầu tháng 1/2021. Carlson nói rằng việc ông phát âm tên sai tên bà Kamala chỉ là "vô ý", trong khi đó nữ phát ngôn viên của Perdue nói rằng ngài Thượng nghị sĩ "không có ý gì cả". Nhưng Durkee cho rằng những kiểu hành xử này là thể hiện "sự ngầm coi thường" và khi chúng được thể hiện một cách cố tình thì đó sẽ trở thành "sự tấn công ngấm ngầm". "Sự tấn công ngấm ngầm dễ nhận biết hơn nhiều, chúng là những dạng cố tình phân biệt đối xử hoặc thiếu tôn trọng. Chiến lược phát âm sai tên của ai đó là cách để cô lập họ." Hiệu ứng Hollywood Vì rất nhiều những lý do đó mà nhiều ngôi sao nổi tiếng đã nhất quyết không bỏ qua việc phát âm sai tên. Cách xử sự của Perdue đã làm bùng lên chiến dịch #MyNameIs (Tên tôi là) trên mạng xã hội, trong đó những người tham gia chia sẻ nguồn gốc và ý nghĩa tên của họ. Các diễn viên Hollywood Kumail Nanjiani và Kal Penn có mặt trong số những người tham gia chiến dịch này. Nhưng vấn đề này đã xảy ra ồn ào từ trước khi Harris tranh cử. Vào năm 2019, diễn viên hài người Mỹ, Hasan Minhaj, người thường nói về nguồn cội Ấn Độ-Hồi giáo của mình trong chương trình Patriot Act của ông trên Netflix, khi làm khách mời của chương trình The Ellen DeGeneres Show đã chỉnh lỗi cho người dẫn chương trình TV khi cô phát âm sai tên ông: "Nếu cô có thể phát âm Ansel Elgort, thì cô hoàn toàn có thể phát âm Hasan Minhaj." Đoạn clip đó đã được xem hơn bốn triệu lượt trên trang Twitter của ông. "Khi tên bạn bị đọc sai, thì việc bạn không chấp nhận bỏ qua là điều đang ngày càng trở nên được coi là bình thường," Sue Obeidi, người theo dõi mảng Hollywood trong Hội đồng Quan hệ Công chúng của Cộng đồng Hồi giáo Hoa Kỳ, nói. "Đây là điều mà có lẽ năm năm trước chúng ta không thấy." Obeidi, người sống và làm việc ở Los Angeles, và nhóm của bà đã tư vấn cho các nhân viên sản xuất phim và chương trình truyền hình của các show Grey's Anatomy, Transplant, Looming Tower và Aladdin, về cách tạo kịch bản chương trình chân thực hơn trong những khía cạnh có liên quan đến các nhân vật Hồi giáo. Bà nói rằng mặc dù đã từng có lúc một cái tên phức tạp có thể bị lôi ra giễu cợt trên màn ảnh, nhưng các nhân vật chính như Bác sĩ Bashir Hamed trong phim Transplant và Ramy Hassan trong Ramy đang khiến cho những cái tên trước đây bị coi là "quá đặc biệt" nay trở nên bình thường trong mắt mọi người. Kumail Nanjiani là một trong những ngôi sao nổi tiếng tham gia chiến dịch #MyNameIs trên mạng xã hội Obeidi cũng ghi nhận rằng cách xử sự của những người nổi tiếng đối với việc đọc tên đúng, trong đó có Uzo Aduba trong loạt phim truyền hình Orange Is The New Black và diễn viên thắng giải Oscar Lupita Nyong'o, đã là chất xúc tác tạo nên sự thay đổi, trong khi Durkee nói rằng đặc biệt là các diễn viên hài, những người có thể thể hiện một cách "thẳng thừng" mà vẫn không bị coi là có thái độ "thù nghịch", đang mang đến sự nhận thức mới trong vấn đề này. "Thời điểm này là đúng lúc," Obeidi nói. "Tôi không nghĩ là mọi người sẽ chọn hướng giải quyết dĩ hòa vi quý như họ từng làm. Tôi nghĩ các nhà biên kịch và đạo diễn trong ngành đang hướng tới hoặc thậm chí có thể sẽ đi theo một lối phá cách để chọn những cái tên khó đọc hơn cho nhân vật của họ." 'Mang lại sự tự tin cho mọi người' Những sự thay đổi như này - dù là ở chốn biên kịch của kinh đô điện ảnh Hollywood hay ở ngay giữa chính quyền liên bang Hợp Chủng quốc Hoa Kỳ - cũng sẽ có ảnh hưởng tới việc đọc đúng tên ở nơi làm việc. Durkee cho rằng điều quan trọng là các nhà tuyển dụng nên hỏi nhân viên mới xem họ muốn được gọi bằng tên gì, nhất là khi họ tự giới thiệu bản thân bằng một cái tên khác với tên ghi trong hồ sơ xin việc. Và nếu như ai đó thấy cái tên đó thường xuyên bị mọi người phát âm sai, thì các đồng nghiệp và cấp quản lý nên nhắc nhở để họ gọi cho đúng. Đối với đồng nghiệp thì việc đặt lệnh nhắc về phiên âm tên là một cách tốt để nhớ một cái tên mà bạn chưa từng nghe thấy bao giờ, Durkee nói thêm. Còn nếu không thì việc gọi tên sai lặp đi lặp lại này "có thể trở thành một thông điệp thô lỗ hoặc không hay tới những cá nhân đó rằng họ không phải là một thành viên đáng được coi trọng trong môi trường làm việc hoặc bối cảnh cộng tác làm việc đó". Duncan, phát thanh viên người Canada, chia sẻ rằng cô nhận thấy những thay đổi tinh tế xung quanh mình. Cô vô tình nghe được những đồng nghiệp đang kiểm tra kỹ lại tên của những vị khách mời trong chương trình, và cô kể rằng ngay cả những nhân viên cấp dưới cũng có vẻ không ngại ngần nhắc nhở khi ai đó gọi sai tên của họ. Duncan từng dùng tên 'Nana' khi còn đi học để những người khác có thể đọc dễ dàng hơn và để tránh sự bực dọc do phải sửa sai họ. Nhưng khi lớn lên, cái tên 'Nana' không còn phù hợp nữa. Bố mẹ cô, những người tới Canada trong khoảng thời gian Ghana tiến tới độc lập, hồi thập niên 1950, đã đặt cho con mình một cái tên truyền thống để tôn vinh nền văn hoá cội rễ; việc đổi tên khiến người ta cảm thấy như một sự phản bội. Chứng kiến một người như Harris tự hào về cái tên của mình và không chấp nhận việc bị đối xử như không phải người Mỹ chỉ vì tên gọi của mình là một ví dụ đáng giá. Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Worklife.
Vừa qua, Đảng Cộng sản Việt Nam có lấy ý kiến rộng rãi về bản Dự thảo Báo cáo Chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng này trình Đại hội 12, được dự kiến tổ chức vào đầu năm 2016.	Nhân sự và tư duy chính trị của Đảng thế nào?	Lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam vừa đón tiếp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm chính thức ngày 5-6/11/2015. Một nhà nghiên cứu chính trị Việt Nam và bang giao quốc tế từ Hà Nội đã dành cho BBC một cuộc trao đổi trong đó ông chia sẻ một số ý kiến về bản Dự thảo này. Trước hết, Tiến sỹ Vũ Cao Phan, nguyên Tổng thư ký, Phó Chủ tịch Hội hữu nghị Việt - Trung, đưa ra dự đoán nhanh về mặt 'nhân sự' lãnh đạo cao cấp mà Đảng Cộng sản đang chuẩn bị cho Đại hội 12 và phân tích khả năng 'tác động' vào nhân sự Đại hội bởi chuyến thăm Việt Nam diễn ra hôm 05-06/11 của Chủ tịch Trung Quốc, ông Tập Cận Bình. Vũ Cao Phan: Tôi không dám sử dụng từ dự báo. Nhưng tôi đã từng “đoán mò” và vẫn phải thòng thêm câu “cần chờ đến phút 89”. Thực ra, vào thời điểm tôi nói đến " hai nhân vật phía Nam" thì tình hình lúc đó là như vậy. Nhưng rồi Trung ương họp, và xuất hiện “trường hợp đặc biệt”, mọi việc đã có vẻ khác đi, có vẻ thôi. Tôi nghĩ thế này ai trở thành “Tổng Bí thư” cũng được, miễn là người làm được việc, tránh tình trạng như có lần Đảng bầu được Tổng Bí thư nhưng vị này suốt thời gian tại vị không để lại dấu ấn gì, dù chỉ là một câu nói (ở đây, tôi muốn đề cập dưới góc độ tích cực.) Nhân đây, tôi đồng ý với ý kiến là cần tập trung quyền lực vào trong tay một vị lãnh đạo cao nhất, nó sẽ giúp được nhiều việc. Tuy nhiên Việt Nam không theo chế độ tổng thống hay dân chủ đại nghị, Việt Nam là chế độ lãnh đạo tập thể. Nhưng vẫn rất nên làm theo các nước có cùng chế độ lãnh đạo tập thể như Lào, Trung Quốc (kết hợp hai trong một) hay thậm chí Cuba (ba trong một). Thời ông Lê Khả Phiêu đã muốn làm như thế và sau này Đảng cũng có thảo luận nhưng vẫn chưa thực hiện. Có nhiều nguyên nhân. Nên bầu trực tiếp? Trở lại với câu hỏi 'dự đoán' của BBC, tôi muốn nói thêm ngoài lề một chút. Đã có những kiến nghị rằng để có thể tiến thêm một bước về phía dân chủ, Đại hội 12 nên có số nhiều ứng viên cho chức danh Tổng Bí thư và chức danh này cần được các đại biểu bầu trực tiếp. Tôi tán thành, quá tốt nếu làm như vậy. Cũng không phải là vấn đề mới, từng đã có chủ trương ở một hai kỳ đại hội trước nhưng chưa thành. Ông Tập Cận Bình đã ngỏ lời mời Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng thăm Trung Quốc 'vào thời điểm thích hợp'. Và các ứng viên cũng nên đưa ra cương lĩnh tranh cử. Dám làm, dám dấn thân, dám chịu trách nhiệm, đừng đùn đẩy cho người khác đề cử mình. Về mặt này, tôi đánh giá cao sự sẵn sàng của ông Nguyễn Tấn Dũng. Còn phần hai của câu hỏi, liên quan khả năng tác động của lãnh đạo cấp cao Trung Quốc, tôi xin khẳng định rằng, nước ngoài có muốn (họ có thể muốn) nhưng đâu có dễ gây áp lực? Song đề cập đến chuyến thăm của ông Tập Cận Bình thì tôi có một ngạc nhiên nho nhỏ: ông Tập chẳng cần rườm rà thay mặt người tương nhiệm Lý Khắc Cường mà đích thân hoan nghênh ông Dũng qua thăm Trung Quốc. Không rõ công luận và các giới thấy thế nào? Dấu hỏi chính danh? BBC: Mặc dù Đảng Cộng sản Việt Nam đang chuẩn bị cho Đại hội lần thứ 12, vẫn có một số ý kiến đặt dấu hỏi về tính chính danh của Đảng này, thậm chí có ý kiến nói Đảng tự 'nhận lĩnh mọi công lao' và khi đã có quyền lực rồi thì 'không chịu nhả ra', ý kiến của ông? Vũ Cao Phan: Trước hết, tôi xin mở rộng vấn đề một chút. Dịp kỷ niệm 70 năm Cách mạng Tháng Tám (CMT8) vừa rồi, BBC có làm một việc rất hay và cần thiết là mời độc giả viết về cuộc cách mạng này. Tiếc rằng chưa có được sự hưởng ứng rộng rãi. Và theo tôi, có một số đánh giá và cách nhìn cần có sự thảo luận thêm. Thứ nhất, tại sao lại đưa sự phân biệt giữa cách mạng và khởi nghĩa để cho rằng, đó (CMT8) chỉ là một cuộc khởi nghĩa? Gọi thế nào cũng đúng và hơn nữa, có thể coi cách mạng là mục đích và khởi nghĩa là phương tiện. Thứ hai, tại sao lại có sự phân biệt giữa tiến hóa và cách mạng? Xin hãy đọc lại G.W.Hegel. Ở đây ta lại thấy, đến lượt mình, tiến hóa là mục đích và cách mạng là phương tiện. Nó cũng là một quá trình giữa tiệm tiến và bột phát, và cách mạng là cần thiết để đẩy nhanh quá trình tiến hóa. Cách mạng cũng đâu có đồng nghĩa với bạo lực, chúng ta chẳng đang chứng kiến trào lưu các cuộc cách mạng với 'hương vườn gió nội' đấy thôi? Thứ ba, có đúng là vua Bảo Đại (trong dịp Nhật đảo chính Pháp, tháng 3/1945) hay ông Trần Trọng Kim (ngay sau ngày Nhật đầu hàng Đồng Minh) là những người đầu tiên giành lại nền độc lập cho đất nước không? Tôi bác bỏ. Bằng chứng đây: trong cuộc trả lời phỏng vấn cuối cùng của mình (được thực hiện bởi F.Mitterand), vua thừa nhận mình không làm được việc ấy, vì "tôi không đủ phương tiện để giành độc lập từ tay người Pháp". Phương tiện ấy (lực lượng, sự ủng hộ của dân chúng và quốc tê) nằm trong tay chính phủ của ông Hồ Chí Minh, vua thừa nhận. 70 năm đã qua kể từ cuộc Cách mạng Tháng 8 giành chính quyền của mình, nhưng Đảng Cộng sản dường như đang bị 'thách thức' trước câu hỏi về tính chính danh. Còn ông Trần Trọng Kim, thì đã từng tuyên bố: "Tôi muốn tận dụng cơ hội, nhưng thực chất là không có gì trong tay…" Điều có thể ghi nhận, họ - vua Bảo Đại và ông Trần Trọng Kim - cũng là những người có tinh thần yêu nước dù những 'tuyên bố độc lập' mà họ đưa ra vào thời điểm đã nêu trên chỉ mang tính hình thức. Thừa nhận 'lúng túng' Nói như vậy là để khẳng định cuộc Cách mạng tháng 8/1945 là do sự lãnh đạo của những người cộng sản (đảng cộng sản) với lực lượng đã được chuẩn bị của mình, và sự thành công của nó đã đem đến nền độc lập nước nhà. Những dấu mốc 21/7/1954 và 30/4/1975 sau này chỉ là sự tiếp nối mục đích của cuộc cách mạng ấy, vẫn dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản. Người ta có thể có ý kiến khác nhưng tôi là nhà nghiên cứu lịch sử và đó là những điều tôi khẳng định. Nhưng phải thừa nhận rằng, đảng cộng sản đã lúng túng khi bắt tay vào tái thiết đất nước. Trầy trật mãi mới có được lối ra là công cuộc Đổi Mới. Nhưng công cuộc Đổi Mới này, chỉ mới được kêu gọi là "đổi mới tư duy" tại Đại hội 6 của Đảng. Nếu không có sự sụp đổ của Liên Xô và phe xã hội chủ nghĩa- chúng ta mất chỗ dựa- thì chắc chắn sẽ không có được thành tựu đổi mới như đã chứng kiến- cần phải thẳng thắn nhận định như vậy. Năm 1991, sau khi Liên Xô tan rã, Đảng đã nhận định năm 1992 sẽ là một năm đầy khó khăn thử thách nhưng thực tế đã không phải như vậy. Tôi nhắc lại điều này là để thấy chính những yếu tố khách quan đã là tác nhân quan trọng nếu không muốn nói là quyết định trong công cuộc Đổi Mới; nó kêu gọi, nó bắt buộc chúng ta phải dấn thân hội nhập, và thành công. Ở thời điểm này cũng vậy, khi các động lực thúc đẩy đổi mới dường như đang cạn dần thì chính các chế tài từ Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) và nhất là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà chúng ta tham gia thành lập đòi hỏi một sự quyết liệt hơn nữa, dấn thân hơn nữa. Vẫn còn 'rụt rè' BBC: Đảng CSVN tiến hành 'lấy ý kiến các giới' về Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội 12 dự kiến nhóm họp đầu năm sau, là một công dân, ông có ý kiến, nhận xét hay đóng góp gì? Vũ Cao Phan: Không chỉ là một công dân, tôi vẫn giữ thẻ đảng, và là một đảng viên tốt như tôi tự đánh giá. Tất nhiên là tôi muốn góp một số ý kiến, nhưng không có diễn đàn. Cuộc phỏng của bản đài có lẽ sẽ cho tôi cơ hội ấy chăng? Thời gian gần đây, cặp từ "cải cách thể chế" đã được nhắc đến một cách đột xuất nhưng lại rụt rè khi gói lại là "thể chế kinh tế". Thôi thì gọi vậy cũng được, nhưng nếu hiểu kinh tế gắn liền với chính trị, kinh tế quyết định chính trị, kinh tế là chính trị thì có lẽ sẽ bớt đi sự rụt rè. Việt Nam vừa hoàn tất đàm phán kỹ thuật về gia nhập Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương - TPP với các đối tác. Tại mục 2, phần "I. Đánh giá tổng quát…", Dự thảo Báo cáo Chính trị viết: "Đổi mới chính trị chưa đồng bộ với đổi mới kinh tế, năng lực và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị chưa ngang tầm nhiệm vụ”. Thế là rõ. Vấn đề "đổi mới chính trị chưa đồng bộ (hoặc chưa theo kịp) với đổi mới kinh tế" đã được nêu ra lần đầu cách đây 10 năm, tại Đại hôi 9 và vẫn liên tục được đề cập. Lần này lại được nhấn mạnh, chứng tỏ Đảng đã nhìn ra sự bức xúc của vấn đề. BBC: 'Nhìn ra' và có vẻ là đã 'thấy được' vấn đề từ lâu như ông vừa chia sẻ, nhưng tại sao Đảng cộng sản dường như vẫn chưa 'đổi mới, cải tổ' thực sự được như kỳ vọng? Vũ Cao Phan: Trong Dự thảo cũng chưa nêu ra phải làm (đổi mới) như thế nào. Đặt ra vấn đề nhưng không tìm cách giải quyết là uổng. Tôi cho rằng câu chuyện này đã trở nên cấp thiết khi sự hội nhập của Việt Nam ngày càng sâu càng rộng. Không nên e ngại một hội chứng Gorbachov (mà Gorbachov là tai biến hay là tất yếu của lịch sử, điều này hãy để lịch sử trả lời). Như đề cập trên, với việc tham gia TPP, bắt buộc và cho phép chúng ta phải đổi mới và cải cách hơn nữa cả về mặt thể chế kinh tế và thể chế chính trị. Đổi mới như thế nào và làm thế nào để đổi mới thì tôi nghĩ việc này cần được đưa ra bàn bạc tại Đại hội, Cơ quan quyền lực cao nhất của Đảng. Vẫn duy ý chí? BBC: Đảng Cộng sản Việt Nam đã thoát khỏi cách đặt mục tiêu, mà một số người còn gọi đó là não trạng "duy ý chí" chưa, thưa ông? Vũ Cao Phan: Đó cũng là một vấn đề mà tôi quan tâm sâu sắc và về điểm này, tôi xin khẳng định là chưa. Cũng tại phần “I. Đánh giá tổng quát…”, mục 1 có đoạn viết: "Nhiều chỉ tiêu trong mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại không đạt được”. Nghĩa là mục tiêu này không đạt được. Cách viết lướt qua nhưng theo tôi có thể nhìn thấy hai vấn đề lớn: Việt Nam đặt mục tiêu trở thành nước công nghiệp vào năm 2020, tuy nhiên cần làm rõ tiêu chí, tiêu chuẩn của mục tiêu này, theo TS Cao Phan. Một, mục tiêu ấy được đặt ra đã qua hai Đại hội Đảng (mười năm) và vẫn được nhấn mạnh tại những kỳ họp gần đây của Ban chấp hành Trung ương, cho đến sát Đại hội 12 (nghĩa là còn cách năm 2020 năm năm nữa) thì lại tuyên bố không đạt được. Cần nhớ là Việt Nam đặt mục tiêu trở thành nước công nghiệp vào năm 2020 vào cùng thời điểm Malaysia cũng đặt ra mục tiêu như vậy, mà lúc ấy nước này đã có một nền công nghiệp tương đối phát triển (đã xuất khẩu tới nhiều quốc gia dòng xe nội địa mang thương hiệu Proton và đứng đầu thế giới về sản xuất tủ lạnh…) với thu nhập bình quân đầu người gấp 3,5 lần Việt Nam. Có duy ý chí không? Hai, nhưng điều đáng ngạc nhiên là đặt ra mục tiêu như vậy nhưng lại không có tiêu chí, tiêu chuẩn nào được nêu ra để thiên hạ biết thế nào là "một nước công nghiệp theo hướng hiện đại", dù chỉ là "cơ bản" đi chăng nữa. Không thấy, suốt cả mười năm qua. Không chỉ tôi và những người khác, một ông nguyên Phó Thủ tướng cũng nêu thắc mắc này vào năm 2009. Không ai trả lời. Cho đến hôm nay, Dự thảo Báo cáo chính trị mới là tài liệu đầu tiên đề cập đến việc phải: “Xác định hệ tiêu chí nước công nghiệp theo hướng hiện đại" (Phần "III. Đổi mới mô hình tăng trưởng…", mục 2). Như thế theo tôi là quá chậm, và tại sao lại để “đèn đi sau, xe chạy trước” suốt một thời gian dài như vậy? Và chưa hết, mục 2 phần "II. Mục tiêu, nhiệm vụ tổng quát…" của Dự thảo vẫn viết, dù có vẻ ít quyết đoán hơn: "Xây dựng nền tảng để sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại". "Sớm" là một khái niệm co dãn cho phép một dư địa không xác định về mặt thời gian, khác với thời điểm cụ thể “ đến năm 2020”. Từ cực đoan này nhảy sang cực đoan khác vẫn là lối suy nghĩ duy ý chí và do đó vấn đề này cũng rất cần có sự bàn luận sâu sắc tại Đại hội, tôi nghĩ như vậy. Tiến sỹ Vũ Cao Phan là Viện trưởng Viện Chính trị và Nghiên cứu Quan hệ Quốc tế của Đại học Bình Dương, nguyên Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hội hữu nghị Viêt Nam - Trung Quốc.
Chúng ta đều biết rằng mồ hôi toát ra khi nóng bức, khi lo lắng hoặc xấu hổ. Nhưng không mấy ai biết rằng mồ hôi thực sự còn mang những thông điệp cảm xúc.	Nhìn mồ hôi, đoán cảm xúc	Chỉ việc nhìn thấy người khác đổ mồ hôi cũng tác động đến cảm xúc Vào năm 1934, một bác sỹ người Anh tên là BA McSwiney than thở trước các đồng nghiệp của mình tại Hội Y học Hoàng gia rằng hầu hết chúng ta đều không quan tâm đến thành phần hoá chất trong mồ hôi con người. Thay vào đó, chúng ta chỉ quan tâm đến quá trình mồ hôi thoát ra bên ngoài thông qua da, giúp làm nguội cơ thể ra sao. Tuy nhiên, McSwiney tin rằng mồ hôi không chỉ đơn thuần đóng vai trò làm nguội cơ thể. Trong những điều kiện nhất định thì việc toát mồ hôi liên tục có thể làm giảm huyết tương. Nói cách khác thì những chất khác cũng thoát ra ngoài cơ thể theo mồ hôi. Thế nhưng đó là những chất nào, và liệu việc thoát chất như vậy là tốt hay xấu? Có một số chất trong mồ hôi mà chúng ta không muốn mất đi, ví dụ như clo-rua. Các nguyên tử clo, thường bám vào các nguyên tử natri để tạo muối, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng pH trong cơ thể, điều chỉnh sự dịch chuyển của các chất dịch ở trong và ngoài các tế bào, và truyền lực đẩy cho các sợi tế bào thần kinh. Việc clo-rua thất thoát ra ngoài cơ thể theo mồ hôi là điều bình thường. Nhưng có một số trường hợp chúng ta không muốn bị mất chất này quá nhiều. Hãy tưởng tượng bạn làm việc suốt nhiều tiếng đồng hồ ở một nơi nóng nực. Hầu hết chúng ta nghĩ rằng đó là lúc cần uống nhiều nước để không bị rơi vào tình trạng mất nước. Tuy nhiên nếu toát quá nhiều mồ hôi và uống quá nhiều nước sẽ khiến bạn có triệu chứng giống như bị ngộ độc nước. Trong những trường hợp đó, cơ thể con người không thể thay thế kịp lượng clo-rua bị mất đi theo lượng mồ hôi toát ra. Một chất khác cũng hoà trong mồ hôi là u-rê, chất được lấy đặt tên cho nước tiểu (urine). Theo một thống kê, khoảng 0,24 đến 1,12 miligram u-rê bị mất đi theo mỗi cm khối mồ hôi. Con số trên nghe thì có vẻ không nhiều. Nhưng cơ thể của chúng ta tiết ra lượng mồ hôi tương đương 600-700 cm khối chất lỏng mỗi ngày. Như vậy, 7% tổng lượng u-rê bị thải ra bên ngoài mỗi ngày là qua đường mồ hôi. Ngoài ra còn có những chất khác như ammoniac, protein, đường, ka-li, muối acid carbonate. Đó là chưa kể đến các kim loại vi lượng như kẽm, đồng, sắt, nickel, cadmium, chì, và thậm chí cả một chút mangan. Với một số trong các chất này, mồ hôi là một cơ chế quan trọng nhằm thải chúng ra khỏi cơ thể. Mồ hôi bao gồm cả các kim loại vi lượng Mồ hôi ra khỏi cơ thể qua một trong hai tuyến. Tuyến tiết rụng đầu (apocrine glands) được tìm thấy ở vùng nách, lỗ mũi, đầu vú và một số nơi của cơ quan sinh dục. Tuy nhiên tuyến phổ biến nhất vẫn là hàng triệu tuyến ngoại tiết (eccrine glands) trải dọc khắp cơ thể, ngoại trừ môi và cơ quan sinh dục. Khi cơ thể và làn da trở nên quá nóng, các cơ quan cảm nhận nhiệt gửi tín hiệu lên não. Tại đó, vùng hạ đồi, tức là nơi kiểm soát cơn đói, khát, giấc ngủ và nhiệt độ cơ thể của chúng ta, sẽ gửi tín hiệu đến các tuyến tiết rụng đầu và tuyến ngoại tiết, nơi sẽ tiết ra mồ hôi. Có một tuyến tiết mồ hôi thứ ba nữa, lần đầu tiên được phát hiện là năm 1987. Loại tuyến này chỉ được phát hiện ở cùng các vùng có tuyến tiết rụng đầu, nhưng vì các nhà khoa học không thể xếp chúng vào dạng tuyến tiết rụng đầu hay tuyến ngoại tiết, cho nên chúng được biết đến với tên gọi tuyến đầu ngoại tiết (apoeccrine glands). Một số ý kiến cho rằng tuyến đầu ngoại tiết có thể thay đổi trong thời kỳ dậy thì. Không phải tất cả mọi thứ tiết ra theo mồ hôi của chúng ta đều bắt nguồn từ các hoạt động của hoá chất. Mọi người đều toát mồ hôi vào lúc này hay lúc khác, có thể do ăn gia vị cay nóng, và hầu hết ai cũng biết tới việc toát mồ hôi do các cảm xúc như sợ hãi, xấu hổ, lo lắng hay đau đớn. Chúng ta không lạ gì chuyện lòng bàn tay, trán và gan bàn chân là những nơi thường đổ mồ hôi khi xúc động. Các tuyến ngoại tiết ở những vùng này dày đặc hơn bất kỳ nơi nào khác, có thể lên đến 700 tuyến trên một cm vuông (chỉ 64 tuyến này xuất hiện trên 1 cm vuông ở phía sau lưng). Toát mồ hôi do cảm xúc là một công cụ quan trọng trong giao tiếp. Trên thực tế, mùi mồ hôi chúng ta ngửi thấy có thể cho chúng ta biết rất nhiều điều về cảm xúc của người khác. Trong một thử nghiệm, nhóm năm nhà tâm lý học từ Đại học Utrecht đã thu mẫu mồ hôi của 10 người đàn ông trong lúc họ xem các đoạn video gây sợ hãi (gồm các trích đoạn từ phim The Shining) hoặc cảm giác kinh tởm (gồm các trích đoạn từ series Jackass). Sau đó, 36 phụ nữ được yêu cầu ngửi các mẫu này để phát hiện ra dấu hiệu cảm xúc bên trong mỗi mẫu. Các nhà nghiên cứu nhận thấy khi những người này đối diện với các mẫu mồ hôi do sợ hãi, khuôn mặt họ cũng thể hiện sự sợ hãi và khi ngửi mẫu mồ hôi do cảm xúc kinh tởm tạo ra, khuôn mặt họ cũng hiện cũng xúc tương tự. Điều này cho thấy mồ hôi là công cụ hữu hiệu để truyền cảm xúc từ người này sang người khác. Quan trọng hơn nữa, các biểu cảm trên mặt của những phụ nữ này hoàn toàn không liên quan đến đánh giá cá nhân của họ về việc mùi đó. Ví dụ, họ có thể biểu lộ khuôn mặt ghê tởm mùi đó, thậm chí khi cho rằng nó khá dễ chịu. Mồ hôi có thể truyền cảm xúc của người này sang người khác Những điều tương tự cũng được ghi nhận trong các thử nghiệm khác. Vào năm 2006, các nhà tâm lý học từ Đại học Rice phát hiện ra rằng các phụ nữ ngửi mẫu mồ hôi tạo ra từ cảm xúc sợ hãi làm tốt hơn các việc liên quan đến từ ngữ so với những phụ nữ ngửi mẫu mồ hôi từ những người xem video không gây cảm xúc mạnh. Các tín hiệu của sự sợ hãi bên trong các mẫu mồ hôi đã khiến những người ngửi nó trở nên cảnh giác hơn đối với môi trường xung quanh. Vào năm 2012, các nhà tâm lý học từ Đại học Bang New York đã trích mẫu mồ hôi từ áo thun của 64 người tình nguyện. Một nửa trong những người này lần đầu tiên nhảy dù từ máy bay xuống, trong khi số còn lại tập thể dục cật lực. Những người ngửi mẫu mồ hôi của các tình nguyện viên sợ hãi vì nhảy dù lần đầu tiên trở nên cảnh giác cả khi nhìn thấy những khuôn mặt giận dữ lẫn khi thấy những khuôn mặt trung lập hoặc những nét mặt không thể hiện thái độ. Các nhà tâm lý cho rằng đây là dấu hiệu của sự cảnh giác. Mồ hôi từ sự sợ hãi do nhảy dù khiến những người ngửi nó trở nên cảnh giác hơn trước các tín hiệu giao tiếp nhỏ nhất mà họ sợ rằng đã bỏ lỡ. Đối với những người ngửi mẫu mồ hôi từ hoạt động tập thể dục, họ chỉ trở nên cảnh giác hơn khi nhìn thấy các khuôn mặt giận dữ như trong những trường hợp bình thường khác. Tuy nhiên, một thí nghiệm khác do các nhà tâm lý học và thần kinh học người Đức thực hiện cho thấy mẫu mồ hôi do cảm xúc lo lắng từ những người đàn ông lại khiến những người phụ nữ ngửi chúng đưa ra các quyết định liều lĩnh hơn. Kết luận này được đưa ra sau khi những người phụ nữ nói trên được cho chơi một game máy tính được thiết kế để đánh giá mức liều lĩnh trong hành động. Không có nghiên cứu nào trong số này cho thấy liệu những người tham gia thử nghiệm có biết được hành động của mình đang bị tác động bởi mùi mồ hôi của người khác hay không. Tuy nhiên chúng đều cho thấy rằng trong một số trường hợp, mồ hôi có thể truyền đạt những thông tin quan trọng về tình trạng thần kinh của người đó. Chúng cũng cho thấy rằng chúng ta dùng thông tin chứa trong mồ hôi của người khác để hiểu rõ hơn về môi trường xung quanh mình. Có lẽ điều đó không có gì đáng ngạc nhiên. Nhân loại có lẽ đã làm quen với việc giao tiếp bằng ngôn ngữ. Nhưng ngôn ngữ chỉ là một công cụ khá mới mẻ đối với chúng ta. Sẽ là hợp lý nếu chúng ta tưởng tượng ra tổ tiên của mình đã tiếp nhận thông tin qua khứu giác, và truyền kỹ năng này lại cho thế hệ sau này. Thật vậy, người ta dường như nhận biết cảm xúc của những nhân vật hoạt hình trên màn ảnh tốt hơn nếu nhân vật đó đang đổ mồ hôi. Không những vậy, lượng mồ hôi còn giúp người khác đánh giá mức độ của cảm xúc đang được diễn đạt. Nói một cách khác, mồ hôi không chỉ là tín hiệu mùi, nó còn là tín hiệu hình ảnh. Mồ hôi không chỉ đơn thuần là hệ thống điều hoà cơ thể mà còn là một công cụ dự báo thời tiết, giúp phát đi những cảm xúc sâu thẳm nhất trong chúng ta đến bạn bè và gia đình. Bản gốc bài viết đã được đăng trên BBC Future.
Youa Vang Lee đang ở nhà mình ở thành phố Minneapolis khi con trai cho bà xem đoạn phim George Floyd chết dưới đầu gối của cảnh sát.	Vụ George Floyd: Gia đình người Hmong kể lại nỗi đau mất con, và cảm xúc tranh đấu	Lee, một người nhập cư Lào 59 tuổi, làm nghề lắp ráp vật tư y tế tại một nhà máy, nghe thấy tiếng Floyd kêu cứu mẹ. Điều ấy kích hoạt một nỗi đau sâu sắc và quen thuộc. Anh Quốc: Phong trào xóa bỏ tượng 'thực dân' và chủ nô lệ lên cao Bảy giải pháp cho các vấn đề của cảnh sát Mỹ Người Việt, chính trị Mỹ và 'con quái vật' Hàng ngàn người biểu tình phản đối phân biệt chủng tộc trên khắp Hoa Kỳ "Fong có lẽ cũng đã cảm thấy như vậy," bà nói bằng tiếng H'mong, đôi mắt đẫm lệ. "Có lẽ lúc ấy con cũng kêu cứu tôi." Năm 2006, Fong, con trai 19 tuổi của bà Lee - được sinh ra trong một trại tị nạn ở Thái Lan - đã chết vì bị cảnh sát viên Jason Jasonen bắn vào người tám lần. Jason Jasonen hiện vẫn còn là một cảnh sát, đây là điều gia đình bà Lee chỉ biết khi nghe BBC nói. Cảnh sát viên này đã bị tạm ngừng việc hai lần, nhưng từ đó đã được cho vào làm lại. Mặc dù khúc phim từ CCTV cho thấy Lee bỏ chạy vào thời điểm đó, nhưng Andersen nói rằng thiếu niên có mang súng. Một bồi thẩm đoàn đã từ chối truy tố Andersen và sở cảnh sát đã ra phán quyết là nổ súng như thế là đúng. Gia đình bà kiện Andersen tại tòa án dân sự vì đã dùng quá nhiều bạo lực, và đưa ra bằng chứng khẩu súng tìm thấy bên cạnh thi thể của Fong là chứng cớ được ngụy tạo. Một bồi thẩm đoàn toàn người da trắng quyết định bênh vực bị cáo cảnh sát. Fong Lee Youa đã không công khai lên tiếng về con trai mình trong hơn một thập niên, kể từ khi gia đình đi đến cuối con đường kiện tụng mà không mang đến kết quả gì. Nhưng sau khi Lee nhìn thấy cái chết của Floyd, bà bắt đầu hỏi xem ai có biết những cuộc tuần hành nào mà bà có thể tham dự không. "Tôi phải có mặt ở đó," bà nói. Mặc dù không ai công khai nói gì làm bà nản lòng, một số thành viên trong cộng đồng đã đặt câu hỏi về quyết định này. Thành phố Minneapolis và St Paul, là nơi có dân số Hmong lớn nhất ở Mỹ, nhiều người đã đến khu vực này với tư cách là người tị nạn trong những năm 1980 và 1990. Hmong là một nhóm dân tộc từ Đông Nam Á, có ngôn ngữ riêng, chủ yếu từ miền nam Trung Quốc, Việt Nam và Lào. Trong cộng đồng này đã có những cuộc tranh luận sôi nổi về phản ứng với việc đòi công lý cho George Floyd và phong trào Black Lives Matter, đang đòi hỏi thay đổi hệ thống trị an. Một biểu hiện sự ủng hộ cho phong trào Black Lives Matter Đối với Youa Lee, tuy nhiên, không có gì để tranh luận. Bà muốn tham gia biểu tình vì một lý do - khi Fong qua đời vào năm 2006, người đầu tiên xuất hiện để hỗ trợ gia đình bà đến từ cộng đồng hoạt động xã hội người da đen. "Họ là những tiếng nói lớn nhất đối với chúng tôi", Shoua Lee, chị gái của Fong nhớ lại. "Ngay cả trước khi chúng tôi yêu cầu sự giúp đỡ từ các cộng đồng khác, họ đã tìm đến chúng tôi và đề nghị giúp đỡ." Mặc dù bốn cảnh sát đã bị truy tố tội giết George Floyd vào ngày 25/5, đoạn video lan truyền về sự việc chỉ quay được hai người trong số này - cựu cảnh sát viên Derek Chauvin, người đã quỳ trên cổ Floyd trong gần chín phút, và cựu cảnh sát Tou Thao, người giữ đám đông lại, thay vì đến giúp Floyd. "Đừng hút ma túy, mọi người ơi", Thao có lúc nói với những người đứng xem trong kinh hoàng. Thao, một cựu nhân viên viên 11 năm của sở cảnh sát, bị buộc tội hỗ trợ và tiếp tay giết người cấp độ hai. Thao cũng là người Hmong. Ngay khi Boonmee Yang, một giáo viên trường công lập lớp bốn ở St Paul, xem video, ông biết mọi thứ sẽ trở nên phức tạp trong cộng đồng người Hmong. "Thường thì nạn nhân da đen chết dưới tay cảnh sát da trắng. Nhưng bây giờ, một người khác trông giống tôi cũng liên quan đến việc này, điều đó khiến tôi thực sự lo ngại", ông nói. Là một nhà hoạt động người Hmong, Yang nói rằng không phải lúc nào cũng dễ dàng công khai bày tỏ tình đoàn kết với cộng đồng da đen. Ông nói một số người phải chịu đựng cái mà ông gọi là "hội chứng khép kín châu Á", nghĩa là họ hiếm khi tương tác với những người khác từ bên ngoài cộng đồng người Hmong, và phản ứng tức thời của họ là bảo vệ hành động của Thao. Giữa hai cộng đồng cũng có một lịch sử xung đột, đặc biệt là trong những ngày đầu tái định cư, theo nhạc sĩ, nghệ sĩ và nhà hoạt động Tou SaiKo Lee. Các gia đình tị nạn thường sống ở khu Frogtown của St Paul và ở Đông St Paul, những khu vực thường có dân số người Mỹ gốc Phi lớn. "Có mâu thuẫn giữa giới trẻ. Ẩu đả giữa những người nhập cư mới, người tị nạn mới và những người hiện đang sống trong khu phố - tôi là một phần của điều đó", ông nhớ lại. "Một số người vẫn giữ căng thẳng đó." Không giống như khái niệm "Người Mỹ gốc Á" được định nghĩa rộng rãi, cộng đồng người Hmong ở Hoa Kỳ có lịch sử ngắn hơn. Gần một nửa số người Hmong Lào đã trốn khỏi đất nước họ vào năm 1975, sau khi Sài Gòn sụp đổ. Trong 15 năm, CIA tuyển mộ hàng ngàn binh sĩ người Hmong để chiến đấu với cái gọi là "cuộc chiến bí mật" chống lại Bắc Việt, nhưng sau khi Mỹ rút lui mà không cung cấp kế hoạch sơ tán cho các đồng minh của họ, những người hợp tác với người Mỹ, hoặc bị cáo buộc hợp tác, đã bỏ trốn. Một số người đã bị giết bởi những người cộng sản, hàng ngàn người sống trong các trại tị nạn Thái Lan. Hàng chục ngàn người đã được tái định cư ở Minnesota, một tiểu bang với nhiều người da trắng chiếm đông đảo đến mức không có nhiều cơ hội cho những người nhập cư mới. Không biết tiếng, họ khó mà tìm kiếm công việc. Ngày nay, dân số người Hmong ở Mỹ thực sự có khá nhiều điểm tương đồng với dân số người Mỹ gốc Phi về mặt kinh tế xã hội và các yếu tố ảnh hưởng chất lượng cuộc sống khác. Theo số liệu từ Southeast Asia Resource Action Center, một phần tư người Mỹ gốc Hmong sống dưới mức nghèo. Trong khi 50% "Người Mỹ gốc Á" đã tốt nghiệp đại học, chỉ có 17% người Mỹ gốc Hmong có bằng đại học. Và trong khi 72% gia đình da trắng sở hữu một ngôi nhà, thì chưa đến một nửa số người Mỹ gốc Hmong và người Mỹ gốc Phi có khả năng làm được. Trại tị nạn ở Thái Lan Cộng đồng người Hmong từ lâu cũng đã phải vật lộn với việc giao tiếp với cảnh sát. Ban đầu, không có đại diện của người Hmong nào trong hàng ngũ cảnh sát. Các sĩ quan phải vật lộn để hiểu và phục vụ cộng đồng mới. Trong một vụ án khét tiếng năm 1989, một sĩ quan cảnh sát đã bắn hai cậu bé lớp sáu người Hmong vào lưng khi hai đứa chạy khỏi một chiếc xe bị đánh cắp. Các sĩ quan cảnh sát này không bao giờ bị truy tố. Tou SaiKo cho biết anh thường bị cảnh sát thành phố Minneapolis phân loại chủng tộc khi còn là một thiếu niên, có lúc anh phải ngồi tù hai đêm khi một viên cảnh sát phát hiện con dao găm trong cốp xe anh. Anh nói không bao giờ bị truy tố, nhưng anh nhớ bị kéo qua nhiều lần và hỏi "Bạn liên kết với băng đảng nào?" "Tôi nói, 'Tôi là sinh viên đại học,'" anh nhớ lại. Thế nhưng, những cuộc tranh đấu giữa cộng đồng người da đen và người Hmong không ngăn được những căng thẳng cũ xảy đến sau cái chết của Floyd, đặc biệt là tình trạng cướp bóc và phá hoại tài sản của các doanh nghiệp thuộc sở hữu của người châu Á ở khu phố Midway, St Paul. "Tou Thao" là một cái tên rất phổ biến của người Hmong, và nhiều người chia sẻ cái tên đó cùng với sĩ quan bị truy tố phải có nguy cơ đối mặt với những mối đe dọa và quấy rối trên mạng. Và khi các nhà hoạt động trẻ tuổi người Hmong - đặc biệt là phụ nữ và thành viên của cộng đồng LGBTQ - cố gắng bày tỏ sự ủng hộ phong trào Black Lives Matter, họ đã phải đối mặt với sự lên án và những chỉ trích thậm tệ từ chính cộng đồng của họ, thậm chí là cả những đe dọa khác. Annie Moua, vừa tốt nghiệp trung hock, cho biết cô đã đọc được rất nhiều bình luận trên mạng trong các nhóm chính trị người Mỹ gốc Á mà cô gọi là "chống đen", nói những câu như "tất cả mạng sống đều đáng giá" và hỏi, "Họ không bao giờ giúp trong các cuộc biểu tình của chúng ta - tại sao chúng ta lại giúp đỡ họ? " "Trong tuần đó, tôi đã mất rất nhiều bạn bè," cô nói. Chính trong cuộc chiến trên mạng đó, Yang đã nhận được lời mời trên Facebook từ một người bạn để tham gia một nhóm có tên là "H'mong Black Lives 4". Lúc đó chỉ có ba thành viên. "Tôi đã tham gia," anh nói. Anh biết rằng một cuộc biểu tình lớn của Black Lives Matter đã được lên kế hoạch tại Tòa nhà Đại hội Tiểu bang Minnesota vào ngày hôm sau, và tạo ra một trang tham gia sự kiện cho nhóm mới thành lập. Đến sáng, đã có 300 thành viên của H'm 4 Black Lives (tính đến thời điểm viết bài này hiện đã có hơn 2.000). Đến chiều ngày hôm sau, một nhóm khoảng 100 nhà hoạt động người Hmong đã tập trung mang theo những tấm biển có dòng chữ: "Tôi là Thao và tôi đứng với cùng với Black Lives Matter" và "Tôi là người Hmong và tôi cổ vũ cho BLM". Với Moua, 18 tuổi, đó là lần đi biểu tình đầu tiên của cô, và sau những hỗn loạn mà cô chứng kiến trên mạng, cô đã rất sợ hãi. "Tôi đã rất, rất lo lắng," cô nói. "Tôi không biết điều gì sẽ giáng xuống mình." Trong số những người tuần hành có một người phụ nữ nhỏ nhắn, thanh lịch trong khẩu trang và mũ bóng chày - đó là mẹ của Fong Lee, Youa. Sau khi chạy trốn khỏi trang trại của họ ở Lào và chờ đợi bốn năm trong một trại tị nạn ở Thái Lan, Youa và chồng đã ấp ủ mơ ước mang lại cho con cái họ một tương lai tươi sáng hơn ở Mỹ. Nước Mỹ được cho là một nơi trú ẩn. Bà không bao giờ nằm mơ có ngày đứa con trai giữa của mình sẽ chết trong tay một sĩ quan cảnh sát. "Tôi cảm thấy như đó là một sai lầm khi đưa các con mình đến đây", bà nói bằng tiếng Hmong, được dịch bởi con gái Shoua. "Bây giờ con trai tôi đã biến mất." Youa Vang Lee và con gái, Shoua Fong Lee, 19 tuổi khi đang đi xe đạp vào ngày 22 tháng 7 năm 2006. Anh cùng với một nhóm bạn của mình ở bãi đậu xe của trường Tiểu học Cityview, một trường học ở Bắc Minneapolis. Lúc đó, sĩ quan Jason Andersen và một người lính của bang kéo đến trong một đội xe. Các cậu con trai bỏ chạy, Andersen chạy đuổi theo Fong. Một camera an ninh từ trường đã ghi lại những khoảnh khắc cuối cùng của cuộc rượt đuổi - Fong chạy từ bãi đậu xe quanh góc trường, và Andersen được nhìn thấy phía sau với khẩu súng chĩa vào Fong. Mặc dù mờ, đoạn phim an ninh không hiển thị rõ ràng một khẩu súng trong tay Fong, và đó là điều mà Andersen thừa nhận tại tòa. Trong khung hình cuối cùng, Fong được nhìn thấy nằm ngã ngửa, người đầy máu và bất động. Anh bị bắn bốn lần vào lưng. Ngay sau khi tin tức này nổ ra, Al Flowers, một nhà hoạt động lâu năm ở thành phố Minneapolis, người đã kiện sở cảnh sát nhiều lần vì các tội danh về sự tàn bạo, biểu tình - tại trường, tại tòa án. Gia đình nhà Lee luôn nhìn thấy anh cùng với một nhà hoạt động khác, Darryl Robinson của Cộng đồng Hoa Kỳ chống lại sự tàn bạo của Cảnh sát. Không ai yêu cầu, Shoua Lee nói, họ chỉ cứ thế xuất hiện. Về phần mình, Flowers nói rằng sau nhiều năm đấu tranh cho công lý trong vụ giết hại đàn ông và phụ nữ da đen, anh tin rằng có nhiều khả năng viên cảnh sát sẽ bị kết án vì Fong là người châu Á. "Chúng tôi cảm thấy như anh ấy bị đối xử như cách chúng tôi luôn bị đối xử", Flowers nhớ lại. "[Chúng tôi nghĩ rằng anh ấy sẽ đòi được công lý. Thế nhưng hóa ra không. Vì vậy, chúng tôi bị sốc." Mike Padden, luật sư của gia đình Lee trong vụ án dân sự này, cho biết việc thua kiện ngày cả khi có đoạn phim từ camera giám sát và việc khẩu súng bị thu hồi một cách đáng ngờ tại hiện trường vụ án luôn dày vò ông. Một khẩu súng ngắn cũ, bán tự động Baikal, cỡ nòng 380 do Nga sản xuất đã được tìm thấy cách bàn tay trái của Fong khoảng gần một mét, không có dấu vân tay hoặc máu. Năm 2004, một người đàn ông đã báo cáo khẩu súng của ông bị đánh cắp trong một vụ trộm. Sau đó, ông đã được cảnh sát thành phố Minneapolis nói rằng khẩu súng của ông đã được thu hồi trong một bãi tuyết và sẽ được cảnh sát giữ cho đến khi một cuộc điều tra kết thúc. Khẩu súng khớp với số sê-ri trên Baikal. 380 cỡ nòng được tìm thấy kế cơ thể của Fong Lee. Khi điều đó được Padden chỉ ra tại phiên tòa, cảnh sát đã đưa ra lời giải thích - khẩu súng tìm thấy trong bãi tuyết không phải là Baikal. 380. Sở cảnh sát thành phố Minneapolis đã không trả lời các câu hỏi của BBC về vụ việc. Sau đó, sở cảnh sát thành phố Minneapolis đã cố gắng sa thải Andersen hai lần - một lần sau khi anh ta bị bắt vì bạo lực gia đình, và một lần sau khi anh ta bị các nhà điều tra liên bang truy tố vì đá vào đầu một thiếu niên trong khi bắt giữ. Vụ bạo lực gia đình đã bị hủy bỏ do thiếu bằng chứng, và một bồi thẩm đoàn đã tha bổng cho Andersen trong vụ tấn công thiếu niên, mặc dù thực tế là các sĩ quan khác đã báo cáo hành động của Andersen là quá mức. Andersen vẫn là một nhân viên thuộc Sở Cảnh sát Minneapolis, và phục vụ như là điều phối viên. Các bài đăng trên phương tiện truyền thông xã hội cho thấy Andersen tặng các khoản quyên góp, như ghế xe hơi, bộ giường và đồ dùng nhà bếp cho các gia đình nghèo ở thành phố Minneapolis. Trong một cuộc gọi ngắn gọn với BBC, Andersen đã xác nhận rằng anh ta chính là viên cảnh sát trong vụ nổ súng bắn chết Lee và yêu cầu chuyển tất cả các câu hỏi cho người phụ trách phát ngôn truyền thông. "Đó là quá khứ và tôi biết điều đó rất, rất khó khăn với gia đình vì họ đã mất con trai của họ", ông nói về gia đình Lee. "Tôi lo lắng cho gia đình họ rất nhiều và họ đã trải qua một điều đau thương." Youa Vang Lee Khi được thông báo rằng mẹ của Fong đã tham gia cuộc biểu tình của George Floyd, Flowers rất hài lòng. "Tôi tự hào rằng bà ấy ở cuộc biểu tình ngoài kia để thể hiện sự ủng hộ," anh nói. "Ký ức của tôi là nhìn bà ấy phải trải qua điều đau đớn đó và không hiểu luật, không hiểu chuyện gì đang thực sự xảy ra ở Hoa Kỳ - và rằng điều này có thể xảy ra. "Chúng tôi là người Mỹ gốc Phi, chúng tôi biết những khả năng gì và biết điều đó có thể xảy ra. Thật đáng buồn vì chúng tôi đã thua trong một vụ đó. Thêm một trường hợp khác mà chúng tôi đã thua." Và mặc dù không phải tất cả mọi người trong đám đông lần đầu tiên biểu tình Hmong 4 Black đều có thể hiểu được bà ấy, theo Annie Moua, người đã cầm micro ngay sau Youa đã giúp tóm tắt câu chuyện một cách hoàn hảo: "Bạn không cần phải hiểu tiếng Hmong để thấu cảm giác đau đớn này là như thế nào."
Cuộc khủng hoảng tị nạn ở châu Âu đang leo thang.	Khủng hoảng di dân và những gì cần biết	Đức đã tuyên bố sẽ tiếp nhận hàng trăm nghìn người tỵ nạn Liên tiếp các thảm cảnh trên bộ và trên thuyền được cập nhật từng giờ. Làn sóng thông tin này tạo sức ép lớn, khiến bối cảnh của bức tranh tị nạn thay đổi liên tục, trong đó có cả những quyết định lớn của quan chức chính phủ. Bức hình cậu bé 3 tuổi nằm chết úp mặt trên bờ cát khiến thủ tướng Anh ngay lập tức thay đổi chính sách về người tị nạn. Tuy nhiên, cũng chính những hình ảnh đau thương này có thể khiến chúng ta phản ứng hoàn toàn dựa trên cảm tính. Để tránh việc phán xét thiếu cơ sở, sau đây là một số kiến thức và thông tin thực tế cơ bản để chúng ta có thể nhìn nhận cuộc khủng hoàng này một cách toàn diện và khách quan: 1. Tại sao Hungary và Macedonia ngăn không cho đoàn người tị nạn vượt qua biên giới trên đường đến Đức? Đây đang là câu chuyện hàng đầu trên các bản tin. Lý do để Hungary và Macedonia cấm cản người tị nạn là do các nước này kiên quyết căn cứ vào điều luật Dublin (Dublin Regulation), yêu cầu người xin tị nạn (asylum seekers) phải đăng ký tại quốc gia châu Âu đầu tiên họ đặt chân đến, và quốc gia này sẽ chịu trách nhiệm xem xét giải quyết yêu cầu xin tị nạn. Điều luật Dublin thực tế không công bằng, vì các nước ven biển và tiếp giáp với các quốc gia đang gặp chiến tranh như Ý, Hy Lạp sẽ phải tiếp nhận một lượng người xin tị nạn lớn hơn nhiều so với các nước sâu trong địa phận châu Âu. Các hòn đảo của Hy Lạp trở thành nơi cập bến của hàng trăm người tị nạn mỗi ngày. Đức và Phần Lan đã quyết định vô hiệu hoá điều luật Dublin và tiếp nhận tất cả các đơn xin tị nạn với cam kết không gửi trả họ về quốc gia châu Âu đầu tiên họ đặt chân đến. 2. Tại sao người xin tị nạn lại muốn đến Đức để nộp đơn xin tị nạn? Năm 2014, số lượng người được chấp nhận và chính thức trở thành người tị nạn (refugee) ở Đức là 48.000, Thuỵ Điển 33.000, Ý và Pháp 21.000, Anh 14.000 và Hà Lan 13.000. Sáu nước châu Âu này chiếm 81% tổng số người được chấp nhận tị nạn tại châu Âu. Với vị trí đầu bảng, dễ hiểu vì sao Đức là lựa chọn đầu tiên cho người xin tị nạn và họ sẵn sàng vưọt qua mọi thử thách, kể cả việc phải chấp nhận đi bộ đến Đức như những người đang bị cảnh sát Hungary từ chối cho lên tàu hiện nay. Internet cũng khiến nguời xin tị nạn tiếp cận với các thông tin dễ dàng hơn để có thể quyết định đất nước nào có thể cứu giúp họ một cách tốt nhất. Hungary, Macedonia và Serbia có nền kinh tế khá yếu, Hy Lạp đang khủng hoảng. Các thông số khác cũng khá quan trọng như chất lượng của các trại tị nạn, số lượng các trại tị nạn không quá tải, thời gian chờ xét duyệt đơn, họ được tự do trong thời gian ở trại đến mức nào, ngôn ngữ mới họ cần phải học có khó không, họ có thể tìm được việc làm dễ dàng không?Người bản địa có thân thiện với dân tị nạn không...vv Một đất nước mà Tổng Thống hùng hồn cho rằng họ không muốn có một cộng đồng Hồi giáo tồn tại, như người đứng đầu nhà nước Hungary tuyên bố, thì đương nhiên, khả năng được chấp nhận tị nạn, và sau đó có một cuộc sống yên ổn là rất mong manh. Cái chết của hai bé trai người Syria trên đường tỵ nạn đã gây chấn động dư luận toàn cầu 3. Quá trình duyệt đơn xin tị nạn Để được chấp nhận là người tị nạn (refugee), người xin tị nạn (asylum seekers) phải chứng minh được là họ đang bị truy sát, hoặc đang chạy trốn khỏi sự nguy hiểm, và nếu quay trở về sẽ nguy hiểm đến tính mạng. Trong quá trình chờ đợi xét duyệt có thể lên đến hàng tháng hoặc vài năm, người xin tị nạn được chăm sóc và có quyền đi làm sau thời gian 9 tháng. Nếu đơn của người xin tị nạn bị bác bỏ, họ có quyền khiếu nại lên toà. 45% tổng số người xin tị nạn (xấp xỉ 104.000 người) tại châu Âu năm 2014 được chấp nhận là người tị nạn. Bên cạnh đó còn có 60.000 người được công nhận có quyền được bảo vệ (subsidiary protection status) và 20.000 được công nhận có quyền tạm trú với lý do nhân đạo (humanitarian reasons). Sau khi bị từ chối tị nạn, người xin tị nạn phải rời khỏi đất nước. Nhiều chính phủ áp dụng chính sách ép buộc bay, trong đó có Anh Quốc. 4. Thế còn các nước khác thì sao? Trong tổng số hơn 4 triệu người tị nạn từ Syria, 1,8 triệu người đang ở Thổ Nhĩ Kỳ, 600.000 người đang ở Jordan, và 1 triệu nguời đang ở Lebanon. Ở Lebanon, cứ 4 người dân thì có một người Syria tị nạn. Theo số liệu mới nhất của UNHCR, trong bảy tháng đầu năm 2015, có 126.232 người Syria xin tị nạn tại châu Âu, trong đó có 39.254 người tại Đức, 38.002 người tại Serbia và Kosovo, và 10.847 tại Hungary. Ngoài Syria, một số lượng lớn nguời tị nạn đến từ Afghanistan (77.731), Iraq (61.463), Albania (33.767), Eritrea (21.631), và Pakistan (17.021). Số lượng người xin tị nạn tại châu Âu tính tới thời điểm này là 600.000 ngàn, nghe có vẻ nhiều, nhưng theo lời của ông Morgan Johanssonso, bộ trưởng bộ di cư của Thuỵ Điển, với dân số 500 triệu của châu Âu thì không là gì so với tỷ lệ tị nạn mà các nước như Thổ, Lebanon, và Jordan đang gánh chịu. Tuy nhiên, số người xin tị nạn không tương thích với số người được chấp nhận tị nạn. Lược đồ dưới đây cho thấy Bỉ và Đan Mạch có xu hướng chấp nhận cao hơn một số nưốc như Hungary và Pháp. Điều này giải thích tại sao nhiều người xin tị nạn không muốn nộp đơn tại đây. Cho tới nay, các nước láng giềng của Syria tại vùng Vịnh, dù rất giàu có nhưng vẫn kiên quyết đóng cửa với người tị nạn Syria. Dù người Syria có thể xin visa tại đây nhưng các nước này dường như đã thống nhất một điều luật bất thành văn là ngăn cản và gây khó dễ để dân Syria có thể đặt chân vào vùng Vịnh. 5. Tại sao Đức lại tốt như thế? Đức đang dẫn đầu bảng với ước tính sẽ tiếp nhận tới 1 triệu đơn xin tị nạn trong năm nay. Một cách nhìn những người tị nạn này là coi họ như 1 triệu người thất nghiệp, bất đồng ngôn ngữ, khác biệt văn hoá, thậm chí khủng hoảng tâm lý, và không có nhiều thế mạnh về tiềm năng kinh tế. Họ cần được nhanh chóng tìm việc làm nhưng rất có khả năng là những kỹ năng họ có không hoàn toàn tương thích với yêu cầu của thị trường lao động tại Đức. Vậy tại sao Đức lại khoan dung như thế? Một giả thuyết được nêu ra là người Đức đang coi đây là dịp để giải thoát chính bản thân mình khỏi sự ám ảnh kinh hoàng của cuộc diệt chủng người Do Thái do Đức Quốc xã gây ra. Người Syria là dân Do Thái của người Đức hiện đại, và họ sẽ cứu rỗi nguời Syria khỏi thảm hoạ tại Trung Đông. Về khía cạnh kinh tế, từ giữa những năm 1960, Đức đã luôn là một nền kinh tế nhập cư với hơn 1 triệu người lao động nước ngoài. Hiện nay, Đức là nền kinh tế mạnh nhất châu Âu, nhưng vẫn liên tục cần nguồn lao động. Tính đến tháng 7 năm 2015, Đức còn tới 589.000 vị trí lao động chưa được đáp ứng. 6. Tại sao các nước khác không mặn mà với dân tị nạn? Ngoài những lý do như đã kể ở trên, nhiều quốc gia tiếp tục đóng cửa với dân tị nạn là do hệ quả của sự kỳ thị dân Hồi giáo. Lý do quan trọng nhất mà chính quyền các nước này đưa ra là mối lo sợ các phần tử cực đoan và khủng bố sẽ trà trộn vào với dân tị nạn và gây hoạ cho đất nước sau này. Một vài nguồn tin cũng khuyến cáo rằng IS có cài người vào dòng dân tị nạn. 7. Đâu là giải pháp? Không một quốc gia hay một liên minh kinh tế nào đủ mạnh để chấp nhận tất cả số người xin tị nạn từ Trung Đông và châu Phi? Hiển nhiên rằng việc chấp nhận người xin tị nạn dù nhiều đến đâu cũng chỉ là một giải pháp tạm thời. Không một quốc gia hay một liên minh kinh tế nào đủ mạnh để chấp nhận tất cả số người xin tị nạn từ Trung Đông và châu Phi. Mặt khác, điều đó thậm chí còn có thể đóng vai trò gián tiếp thúc đẩy việc gia tăng con số 30.000 thương lái đưa người vượt biên, rất nhiều trong số họ chỉ tìm cách moi tiền, vô trách nhiệm, và bỏ mặc người xin tị nạn giữa đường hoặc trong cơn hoạn nạn như trường hợp chủ thuyền nơi bố mẹ cậu bé 3 tuổi bị chết đuối dạt vào bờ cát. Việc phân chia người xin tị nạn thành hai nhóm: người xin tị nạn chiến tranh, và nguời xin tị nạn kinh tế, cũng là một điều khó khăn. Thêm vào đó, chính quyền nào cũng lo ngại về lời tuyên bố của IS trong việc cài các chiến binh thánh chiến vào dòng nguời nhập cư. Những gì mà chính quyền châu Âu cần phải làm ngay bây giờ là sửa lại điều luật Dublin, đưa ra các hạn ngạch về số lượng người có thể xin tị nạn cao hơn cho các nước thành viên dựa trên thu nhập bình quân, tỉ lệ thất nghiệp, dân số...vv. Châu Âu cũng cần kêu gọi các nước khác góp tay giải quyết cơn khủng hoảng, trong đó có các nước phát triển ở phía Đông như Úc, New Zealand, và các nước châu Á khác, đặc biệt là các nước Hồi giáo như Brunei và Malaysia. Tuy nhiên giải pháp tối ưu nhất, bền vững nhất, theo như lời một cậu bé Syria 13 tuổi thổn thức chia sẻ tại sân ga Budapest khi cậu và hàng trăm người xin tị nạn bị cảnh sát Hungarry chặn lại trên chuyến tàu sang Đức: "Hãy chấm dứt cuộc chiến ở Syria". Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm của tác giả, hiện đang giảng dạy môn Trung Đông Học tại Đại học Khoa học Ứng dụng Amsterdam, Hà Lan và là tác giả cuốn Con Đường Hồi Giáo viết về 12 quốc gia Trung Đông thời hậu Mùa Xuân Ả Rập.
Bên ngoài các tiệm tạp hóa ở Karachi, cảnh tượng đáng kinh ngạc đã xuất hiện trong mấy tuần qua.	Chống chọi virus corona bằng lòng hảo tâm	Thay vì vội vàng về nhà sau khi mua sắm để tránh bị nhiễm virus corona, rất nhiều người Pakistan đã dừng lại bên ngoài để cho thức ăn, tiền bạc hay làm các hành động hảo tâm khác đối với nhiều người trên đường phố không có nơi nào để "về nhà". Lối sống tằn tiện của người giàu ở Pakistan Những người dân 'mất nước' ở một ngôi làng Kashmir Ngôi làng bị biên giới Ấn Độ-Pakistan chia cắt Lòng hảo tâm đó thường đi kèm với yêu cầu dành cho người nhận sự giúp đỡ: "Hãy cầu nguyện [để virus corona] sẽ kết thúc sớm." Giống nhiều quốc gia khác, Pakistan áp dụng nhiều biện pháp ngăn chặn nghiêm ngặt để chống lại đại dịch toàn cầu virus corona, trong đó có các quy định như đóng cửa trường học, cấm tụ tập đông người và đóng cửa tất cả các doanh nghiệp nào không bán thực phẩm hay thuốc men. Nhưng không giống một số quốc gia khác cũng đưa ra biện pháp tương tự, hệ quả của việc phong tỏa xã hội kéo dài ở nơi này có thể dẫn đến những hệ quả kinh tế khủng khiếp và có thể làm chết người. Trong bài diễn văn gần đây trước cả nước, liên quan đến virus corona, Thủ tướng Pakistan Imran Khan cho biết "25% người Pakistan không có tiền để ăn hai bữa mỗi ngày". Khi quốc gia ban hành các biện pháp phong tỏa hà khắc hơn và buộc mọi người phải ở nhà, rất nhiều người chạy ăn từng bữa ở đây - từ người bán đồ ăn hàng rong đến người đánh giày - giờ đây không thể kiếm nổi một rupee mỗi tuần, và họ sẽ bị đói. Giữa đại dịch, rất nhiều người Pakistan đã đóng góp một loại thuế từ thiện Hồi giáo có tên là zakat, để giúp những người không có việc làm trong thời gian này Trong cùng bài diễn văn trên được phát trên TV, ông Khan tóm lại thực tế đen tối mà Pakistan đang trải qua: "Nếu chúng ta đóng cửa các thành phố… một mặt chúng ta có thể cứu họ khỏi [virus] corona, nhưng mặt khác họ sẽ chết đói… Pakistan không có điều kiện như các quốc gia như Hoa Kỳ hay Châu Âu. Đất nước chúng ta cực kỳ nghèo khó." 'Hậu duệ Alexander Đại đế' trên dãy Himalaya Nơi cuộc sống 'mọi thứ đều tốt' ở Ấn Độ Nhưng vẫn còn hi vọng. Giữa đại dịch, người Pakistan đã gắn bó lại gần nhau để giúp đỡ những người kém may mắn theo cách độc đáo và đầy cảm hứng. Đặc biệt, rất nhiều người quyên góp zakat, một loại thuế từ thiện theo truyền thống Hồi giáo, cho những người chạy ăn từng bữa không có lương khi nghỉ làm, không có bảo hiểm sức khỏe hay mạng lưới tài chính an toàn. Pakistan là một trong những quốc gia hào phóng nhất thế giới, và một nghiên cứu gần đây cho thấy 98% người Pakistan đóng góp thời gian hoặc tiền bạc cho mục đích từ thiện Trong tiếng Ả Rập, "zakat" dịch ra có nghĩa là "điều giúp thanh sạch" và theo Năm Trụ Cột của Hồi giáo thì đó là một trong những nghĩa vụ quan trọng nhất của người Hồi giáo. Khoản bố thí bắt buộc này được tính là khoảng 2,5% sự dư giả của mỗi người hàng năm. Những thông số chi tiết được đưa ra để xác định nisab, hay còn gọi là ngưỡng mà khi thu nhập vượt qua con số đó thì người Hồi giáo sẽ phải đóng thuế zakat, cũng như để xác định ai là người có thể được nhận của bố thí. Bắt nguồn từ niềm tin rằng đời sống này là ngắn ngủi và mọi thứ đều do lòng từ bi của Đấng Sáng Tạo ban cho, thuế zakat mang theo ý nghĩa rằng những người kém may mắn hơn cũng được phần trong mọi thứ mà cộng đồng tạm thời sở hữu. Trong khi rất nhiều nơi trên thế giới đang tập trung vào việc vệ sinh trong mùa dịch bệnh, bác sĩ Imtiaz Ahmed Khan, nhà sinh học tế bào tại Đại học Hamdard ở Karachi, mô tả zakat như một hành động dọn dẹp tâm linh, trích dẫn một tục ngữ quen thuộc của người Pakistan "Paisa haath ki meil hai" (nghĩa là, "tiền cũng như bụi bẩn trên bàn tay"). "Zakat loại bỏ những điều không sạch sẽ khỏi sự giàu có," bác sĩ Khan nói thêm. "Tôi sẽ đáp lời nếu như có bất cứ ai trong khu tôi sống phải nhịn đói đi ngủ. Làm sao mà tôi có thể chất đồ ăn đầy bếp trong khi hàng xóm tôi đang thiếu thốn?" Ý tưởng giãn cách xã hội là điều mới mẻ ở Pakistan - và nó khiến nhiều người chạy ăn từng bữa mất việc Tinh thần hảo tâm đã khắc cốt ghi tâm trong DNA của người Pakistan. Trong thực tế, trong 47 quốc gia với dân cư chủ yếu theo Hồi giáo, thuế zakat thường là tự nguyện, nhưng Pakistan là một trong sáu quốc gia quy định thuế này là bắt buộc và chính phủ truy thu. Hơn nữa, theo Rizwan Hussain, tác giả quyển Từ điển Bách Khoa Oxford về Thế giới Hồi giáo, thì "Pakistan là quốc gia duy nhất đã thành lập dưới danh xưng Hồi giáo", và tinh thần mộ đạo thể hiện trong luật của họ. Theo một tường thuật của tạp chí Tổng quan Sáng kiến Xã hội Stanford, Pakistan đóng góp hơn 1% GDP cho hoạt động từ thiện, khiến quốc gia này nằm trong nhóm chung với "các quốc gia giàu có hơn rất nhiều như Anh Quốc (1,3%) và Canada (1,2%), và gấp đôi số mà Ấn Độ đóng góp theo tương quan GDP". Và một nghiên cứu toàn quốc cho thấy 98% người Pakisan đóng góp từ thiện hoặc tham gia hoạt động tình nguyện - một con số vượt xa hơn hẳn số người theo luật buộc phải đóng thuế zakat. "Là một quốc gia, chúng tôi có thể không giàu có gì, nhưng chúng tôi có trái tim thiện lành," M Sohail Khan, một người Pakistan sống ở Loughborough, Anh Quốc, cho biết. "Bạn cứ đến thăm bất cứ ngôi làng nào sẽ thấy họ sẽ mở cửa nhà chào đón bạn. Ưu tiên người khác là văn hóa của chúng tôi. Chúng tôi đã thấy sự đau khổ. Chúng tôi có lòng cảm thông và lòng trắc ẩn. Chúng tôi thậm chí còn có quá nhiều lòng trắc ẩn, cho nên cần phải giáo dục rộng khắp để thuyết phục mọi người hiểu rằng giãn cách xã hội không đồng nghĩa với việc bỏ rơi hàng xóm của bạn." Khi virus lây lan rộng, rất nhiều người Pakistan đã và đang cho đi nhiều hơn số 2,5% mà thuế zakat yêu cầu, trong khi những người không kiếm đủ để nộp thuế zakat đã giúp đỡ từ thiện trong khả năng của họ, và đến nay, những khoản đóng góp này đã được phân phát nhanh chóng. Từ khi đại dịch xảy ra, rất nhiều tổ chức từ thiện ở Pakistan cho biết họ nhận được rất nhiều thực phẩm và tiền bạc đóng góp Rất nhiều khoản tiền đóng góp đã được dùng để xây dựng khẩu phần (raashan) hàng tháng, để giúp cho những người chạy ăn từng bữa và người kém may mắn có được các món hàng nhu yếu phẩm cơ bản, như đậu lăng, bơ sữa trâu lỏng, bột, dầu ăn, đường và trà. Bình thường thì những món này sẽ được phân phát trong mùa lễ Ramadan, nhưng giờ đây chúng được phân phát nhỏ giọt cho những người kiếm sống qua ngày đang bị ảnh hưởng vì tác động kinh tế do dịch bệnh gây ra. Những ngày này, khẩu phần còn có thêm xà bông diệt khuẩn. Faisal Bukhari đã phân phát các gói khẩu phần trong khu vực người nghèo nơi những người kiếm sống qua ngày cần sự giúp đỡ cấp kỳ. "Tuần này số lượng đóng góp đổ đến cực kỳ nhiều," ông cho biết. "Tôi nhận được khoảng 20-25 lời đề nghị hoặc yêu cầu mỗi ngày. Đôi khi còn nhiều hơn." Những người khác đang thực hiện nỗ lực tương tự. "Chỉ riêng vài ngày qua, chúng tôi đã thấy rất nhiều nhóm hỗ trợ xuất hiện, đặc biệt là hỗ trợ dành cho người kiếm sống qua ngày và các gói khẩu phần," Ahmad Sajjad, người dạy ở Học viện Quản trị Kinh doanh ở Karachi cho biết. "Điều này làm tôi nhớ lại trận động đất năm 2005, khi mà người Pakistan cùng nhau đóng góp từ thiện. Lần này, trong suốt những ngày phong tỏa, thay vì tổ chức những trại cứu tế trên đường, mọi người đang tận dụng mạng xã hội để gây quỹ và cung cấp sự hỗ trợ." Sabiha Akhlaq, người vận hành Quỹ SSARA, một tổ chức thiện nguyện quốc tế, nhấn mạnh sức nặng của tình hình hiện thời tại Pakistan: "Ngoài kia mọi thứ rất tồi tệ. Một người đàn ông bật khóc [khi chúng tôi đi phát khẩu phần] vì gia đình ông ấy gồm bốn người đã không có gì ăn suốt 29 giờ." Rất nhiều tiền zakat bố thí đã được chuyển thành các gói khẩu phần hàng tháng chia cho những người kiếm ăn từng bữa, với các món hàng nhu yếu phẩm thiết yếu Cũng tương tự như mọi người, Akhalaq cho biết tổ chức SSARA đã nhận được rất nhiều đóng góp nhằm giúp đỡ trong thời gian phong tỏa do dịch bệnh Covid-19. "Chúng tôi đang phân phát 200 bữa ăn nấu hàng ngày, cùng các khẩu phần thực phẩm. Vào ngày 25/3, chúng tôi đã phát 125 khẩu phần cho thành viên của cộng đồng người chuyển giới," Akhlaq cho biết. "Họ là nhóm người dễ bị tổn thương và gặp nguy cơ trong xã hội. Thật đau lòng khi chứng kiến sự biết ơn nồng nàn của họ và sự ngạc nhiên đến bất ngờ khi ai đó còn nghĩ đến họ. Họ cũng không còn kế sinh nhai." Khắp Pakistan, lời kêu gọi đóng góp được lan rộng trên WhatsApp và mạng xã hội. Phụ nữ đóng vai trò quan trọng khi đề nghị sử dụng nhà họ làm điểm thu gom những món nhu yếu phẩm như bột mì, dầu và đậu lăng. Nhiều người đã lan truyền số điện thoại cá nhân để kêu gọi thêm nhiều đóng góp, một hành động hiếm gặp ở Pakistan trước khi dịch bệnh xảy ra. Các tổ chức tình nguyện như Robin Hood Army đang rất bận rộn phân phát lượng thức ăn từ các nhà hàng gửi tới và các gói khẩu phần cho người cần chúng. Những nhóm như Quỹ Edhi và Quỹ Ủy thác Saylani Welfare đã có đường dây gọi đến xin giúp đỡ và số điện thoại qua WhatsApp để mọi người có thể nhắn tin và thông báo cho họ biết về những gia đình đang cần thực phẩm. Vì nhiều nơi đóng cửa ở Pakistan, một số người lao động bắt đầu sản xuất khẩu trang cho mọi người đeo Dù tin hay không thì những nỗ lực ban đầu có vẻ như bắt đầu có tác dụng. Saubia Shahid, một giáo viên ở Karachi, cho biết bà đã cố gắng quyên góp thức ăn và được tổ chức Robin Hood Army nói bà nên thử lại trong vài tuần tới. "Vì quá nhiều lòng hảo tâm của người Karachi, họ đề nghị tôi liên lạc lại với họ vào tháng Tư hoặc tháng Năm. Cho đến lúc đó, họ cho biết họ đã có đủ." Theo một khảo sát gần đây của chính phủ, các ngân hàng ở Pakistan đã thu được 7.377.678.000 rupees (tương đương 36,8 triệu bảng Anh) từ thuế zakat trong dân chúng vào năm 2018-2019. Nhưng vì có rất nhiều người Pakistan trực tiếp quyên tặng tiền bố thí zakat cho những người khó khăn, và vì khoản này họ không ghi nhận được cho nên con số thực có thể cao hơn rất nhiều. Trong tình hình hiện thời, rất nhiều gia đình vẫn trả lương cho người giúp việc nhà dù không gọi họ đi làm để tránh nguy cơ lây nhiễm virus. Một số cơ quan có khoản tiết kiệm không dự tính trước trong chi phí cho từng nhân viên trong thời gian đóng cửa, đã chuyển khoản tiền này cho những người cần được giúp. Đó có thể là người bán ngô trước đây thường ngồi bán trước cổng trường để có tiền nuôi con, là người bán rau hàng rong thường rao hàng bằng micro lớn tiếng trong các khu căn hộ, hay người bán đá cây giờ thình lình nhận ra ông đang trong tình cảnh khó khăn. "Pakistan, một trong số những quốc gia làm thiện nguyện lớn nhất, có ý tưởng về chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa tư bản một cách khá linh hoạt," Imran Baloch, một chuyên viên ngân hàng cấp tập đoàn từ Pakistan cho biết. "Những người đủ giàu có để trở thành "người có của" rất ý thức nỗ lực giảm thiểu gánh nặng của "người thiếu thốn" vì họ cho rằng đó là trách nhiệm của họ - một ý tưởng có vẻ cực kỳ đúng đắn trong tình trạng khủng hoảng như dịch bệnh Covid-19." Một số người coi tiền bố thí zakat là cách để gột rửa về tâm linh Người Hồi giáo có tục lệ quyên góp tiền bố thí zakat hầu hết trong thời gian tháng chay Ramadan (năm nay tháng chay sẽ bắt đầu vào ngày 23/4), như sự ban phước về tâm linh được nhân lên nhiều lần trong tháng linh thiêng. Trong một đợt phát sóng toàn quốc vừa rồi ở Pakistan về đại dịch Covid-19, bác sĩ Qibla Ayaz, Chủ tịch Hội đồng Ý thức hệ Hồi giáo ca ngợi hành động quyên góp zakat "sớm" nhằm làm giảm nhẹ cảnh ngộ khốn khó do virus corona gây ra là sáng kiến cao quý. Có thể nói là thời điểm đại dịch xâm nhập vào Pakistan không thể nào tốt hơn. Trong vòng hai tháng trước tháng Ramadan, nếu trong hoàn cảnh không có dịch Covid, tục lệ là người nghèo sẽ đến gõ cửa và xin bố thí zakat. Rất nhiều gia đình nghèo khó sắp xếp lễ cưới hay những hoạt động quan trọng vào thời gian này, với hi vọng sẽ được giúp đỡ về tài chính. Giờ đây họ cũng tràn đầy hi vọng, và người Pakistan đã không ngừng chia sẻ. Sundus Rasheed, người dẫn chương trình trên một kênh radio ở Karachi, cho biết phản ứng của thành phố trước đại dịch là "người Karachi đã thường quyên tặng rất nhiều, nhiều hơn khoản thuế zakat. Cá nhân tôi không có tiền tiết kiệm, vốn là một phần ngưỡng để đóng zakat, nhưng trước khi dịch corona trở nên tồi tệ hơn, chúng tôi [đã đóng góp] các gói sản phẩm vệ sinh." "Tôi sống gần cảng, nơi có rất nhiều người kiếm sống qua ngày. Chúng tôi đã quyên góp 400 phần, chỉ qua những người quen biết. Giờ đây, đã đến lúc không chỉ còn là những gói quà vệ sinh ấm lòng nữa, mà là vấn đề sinh nhai." Theo cách nào đó, người Pakistan coi sức mạnh của thuế bố thí zakat và hoạt động từ thiện tôn giáo là những lực lượng siêu nhiên. Và khi đối mặt với đại dịch, sức mạnh này được tăng cường với hi vọng cuộc khủng hoảng sẽ kết thúc. Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Travel.
Cựu Đại sứ Nguyễn Trung nói với BBC rằng thông điệp chính của cuốn hồi ký mới công bố là "thế giới đã sang trật tự mới, Việt Nam có cơ hội mới cần nắm lấy."	Chuyện trò với tác giả hồi ký 'Tôi Làm Chính Trị'	Ông Nguyễn Trung, cựu đại sứ Việt Nam tại Thái Lan và CHLB Đức, từng là trợ lý cho cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt Ông Nguyễn Trung, cựu đại sứ Việt Nam tại Thái Lan và CHLB Đức, từng là trợ lý cho cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, vừa cho công bố cuốn hồi ký Tôi Làm 'Chính Trị' trên trang Viet-studies. Một số câu hỏi về quan điểm của ông Nguyễn Trung BBC: Hội luận về bản Kiến nghị của Nguyễn Trung Kiểm duyệt sách Hồi cuối năm 2015, ông Nguyễn Trung và một số người khác ký tên trong thư gửi Bộ Chính trị yêu cầu "đổi tên đảng, tên nước, từ bỏ chủ thuyết Mác - Lênin và thay đổi triệt để vì tương lai dân tộc". Đến tháng 10/2017, trước Hội nghị Trung ương 6, ông Nguyễn Trung cho phổ biến kiến nghị kêu gọi Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng "thực hiện cải cách chính trị để thành lập một thể chế mới đa đảng." BBC: Bình luận về Hội nghị TƯ6 BCHTƯ Đảng CSVN Khóa 12 VN: Kêu gọi mới đổi tên Đảng và cải tổ chính trị TBT Trọng: ‘Công an phải bảo vệ Đảng’ TBT Trọng thăm Trung Quốc vào tháng 1 Trang bìa cuốn "Tôi Làm Chính Trị' Trong cuốn hồi ký, ông Nguyễn Trung tự nhận mình là "kẻ thất bại toàn diện", là người "hữu trí vô mưu", và đưa nhiều bình luận về các nhà lãnh đạo qua các thời kỳ. Về cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, ông Nguyễn Trung viết trong hồi ký: "Xin nói thật, không phải cái chức thủ tướng hay là ủy viên Bộ Chính trị, mà là cái chất giàu tình người của Võ Văn Kiệt khiến tôi yêu mến con người này." "Về tất cả những ai có mối liên quan nào đó với Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nói về họ - tôi dám tóm tắt trong một câu: Họ thích anh Sáu, họ yêu anh Sáu!" Về cố Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch, ông viết: "Trong đổi mới năm 1986, thành công nhất của Bộ Ngoại giao là những đóng góp do nhạc trưởng Nguyễn Cơ Thạch trực tiếp chỉ huy vào những vấn đề: Vai trò của thị trường trong kinh tế, vấn đề giá cả (xóa bao cấp), những tư duy sai lầm về giá trị thặng dư và vấn đề bóc lột, vấn đề tiền tệ nói chung, mối quan hệ tiền - hàng trong kinh tế vỹ mô, vấn đề lạm phát, vấn đề tỷ giá hối đoái, cách đánh giá một nền kinh tế, vai trò kinh tế đối ngoại..." Về Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, ông Nguyễn Trung nhận xét: "Nếu Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng vì nước dám lựa chọn con đường Diên Hồng, chắc chắn lực lượng các đảng viên yêu nước trong đảng cùng với sự hậu thuẫn của toàn dân, sẽ quyết liệt chung tay với Tổng bí thư khai phá thành công con đường chuyển đổi ĐCSVN hôm nay thành đảng của dân tộc. Cả nước sẽ bảo vệ tổng bí thư thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử này!" Cố Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch trong ảnh chụp tại Hà Nội hồi tháng 5/1984 'Tôi ghét chính trị' Trả lời BBC hôm 29/8, ông Nguyễn Trung nói: "Tôi viết đến đâu thì công bố đến đấy. Bản sách đăng trên trang Viet-studies là bản thứ hai trong lúc tôi đang viết, chỉnh sửa, viết thêm chi tiết cho bản thứ tư rồi sau khi xong hết thì mới tính in ở đâu." "Sở dĩ tôi muốn công bố cuốn hồi ký dịp này là nhân 10 năm ngày giỗ ông Võ Văn Kiệt [qua đời năm 2008], người mà tôi có kỷ niệm riêng, nên xem cuốn này như một món quà tưởng nhớ người bạn vong niên, đồng thời chia sẻ với những người quan tâm đến hiện tình đất nước." "Về tựa đề Tôi Làm 'Chính Trị' nghĩa là tôi chẳng bao giờ muốn làm việc này cả, nhưng rồi tôi phải làm vì cuộc sống đặt tôi vào." "Ban đầu tôi muốn làm nghề gì khác, chứ không phải ngành ngoại giao." 'Thật sự là tôi ghét chính trị nhưng mà cuộc sống tự nhiên buộc mình vào công việc liên quan đến chính trị." "Thông điệp chính của cuốn hồi ký là thế giới đã sang trật tự mới, Việt Nam có cơ hội mới cần nắm lấy." Ông Nguyễn Trung có trên 40 năm làm việc trong ngành ngoại giao của Việt Nam và có 52 năm tuổi đảng Việt Nam: 'Tự diễn biến có cả tốt và xấu' Đảng CS 'cần kỷ luật thép' để không tan rã? VN thúc đẩy kinh doanh trong bất ổn thể chế "Tôi muốn nói rõ rằng trách nhiệm của đảng Cộng sản Việt Nam bây giờ là phải đoàn kết cả dân tộc, đưa đất nước đi lên chặng đường mới trong bối cảnh thế giới đã thay đổi rất nhiều." "Ông Trọng gánh vác trách nhiệm phải làm điều đó." "Về nội dung của sách liên quan đến ngành ngoại giao Việt Nam, những gì cần nói thì tôi nói, không bao giờ né tránh. Còn những gì tôi không nói thì có nghĩa là tôi không muốn nói." "Khi đưa ra các ý kiến góp ý cho đảng Cộng sản Việt Nam, tôi thấy đến bây giờ thì người ta nghe. Vậy thôi!" Tử hình ở VN ‘không làm quan tham run sợ’ EU tiếp xúc xã hội dân sự Việt Nam Những nữ tù nhân lương tâm Việt Nam Trong cuộc phỏng vấn với BBC, ông Nguyễn Trung nói thêm: "Tôi thấy mình chỉ là một người bình thường, chưa làm được điều gì lớn lao, chưa có đóng góp gì đáng kể cho đất nước mình." "Trong quãng thời gian còn làm đại sứ, tôi có mong muốn lớn nhất là góp phần đưa Việt Nam không thua nước nào cả." "Để đạt mục tiêu đó thì con đường trước mắt còn vô cùng dài." "Tôi muốn làm một sử gia mà đến năm nay đã 84 tuổi vẫn chưa làm được, vì "lực bất tòng tâm". Câu hỏi về thể chế được đặt ra tại Việt Nam cùng quan hệ giữa xã hội và bộ máy chính trị Việt Nam: 'Tự diễn biến có cả tốt và xấu' Liên Xô từng trưng cầu dân ý rồi tan rã 'Phải bỏ Đảng để tiến bước và hy vọng' Trong một bài trên BBC trước đây, ông Nguyễn Quang Duy viết: "Vì suốt đời phục vụ Đảng Cộng sản nên cách nhìn của ông Trung về đa đảng chính trị còn rất nhiều giới hạn cần được góp ý. Theo ông Nguyễn Trung thì đảng Cộng sản Việt Nam đã sai lầm trong nhận thức giữa hai nhiệm vụ chính trị là cách mạng và phát triển đất nước. " "Ông Nguyễn Trung quên hẳn vai trò của Quốc Hội Lập Hiến, khi ông giao cho đảng Cộng sản soạn một hiến pháp mới cho Việt Nam." "Ông Trung là người hết sức lý tưởng, vẫn tin vào đảng Cộng sản và lạc quan đến phi thực tế." Ông Nguyễn Trung nói mong muốn lớn nhất là "góp phần đưa Việt Nam không thua nước nào cả" Chủ đề Chính trị: GS Ngô Bảo Châu làm tạp chí toán Thành công chính trị của phụ nữ Mỹ gốc Việt trong năm 2016 Trò Chơi Vương Quyền: phim và đời Ông Lưu Vân Sơn: 'Hai Đảng có chung số phận'
Việt Nam dự định sẽ miễn visa cho Việt kiều về nước với thời gian không quá 90 ngày.	Việt kiều thăm quê 'được miễn visa'	Báo chí nhà nước nói phương án này đã được Bộ Ngoại giao trình cho Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng để xem xét. Ước tính số lượng Việt kiều về nước năm 2006 đạt nửa triệu người, và lượng ngoại tệ chuyển về đạt gần 5 tỉ đôla. Chính phủ đang hứa sẽ có thêm nhiều chính sách để thu hút người Việt hải ngoại về nước du lịch hoặc làm việc. Nhưng không phải Việt kiều nào cũng tin tưởng vào thực tâm hòa giải của chính quyền trong nước. Chính sách Thông tin về việc miễn thị thực cho Việt kiều về nước đã lan truyền từ mấy tháng qua, và được Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Phú Bình tái khẳng định ngày 10-4 tại một hội nghị tổng kết chương trình hành động đối với người Việt Nam ở nước ngoài. Ông Nguyễn Phú Bình, người cũng là chủ nhiệm Ủy ban Người VN ở nước ngoài, nói Bộ Ngoại giao đã trình phương án này cho Chính phủ. Ngoài ra, hai chủ trương khác là tạo điều kiện cho Việt kiều mua nhà trong nước và thực hiện quy chế hai quốc tịch cũng đã được đề nghị. Nhà nước Việt Nam hy vọng những biện pháp mới này sẽ tạo nên niềm tin cho người Việt ở nước ngoài đối với các chính sách của chính quyền. Tuy vậy, có những người lại tin rằng những chủ trương của chính phủ Việt Nam cũng chỉ giới hạn dành cho một số đối tượng Việt kiều đã qua “chọn lọc”. Đây là ý kiến của luật sư Nguyễn Quốc Lân, Chủ tịch Hội đồng Giáo dục học khu Garden Grove, thuộc bang California. "Nếu có thi hành, tôi nghĩ họ cũng sẽ thực hiện trong một khuôn khổ hạn hẹp để rồi nó không có giá trị thực tế đối với phần đông Việt kiều." Đã ba năm trôi qua kể từ khi Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam ban hành Nghị quyết 36, văn bản được xem là đánh dấu thay đổi về nhận thức của chính quyền đối với người Việt ở nước ngoài. Dè dặt Tại hội nghị sơ kết ba năm thực hiện Nghị quyết 36, các số liệu được đưa ra, theo đó, trong sáu năm qua, lượng kiều hối của người VN định cư ở nước ngoài chuyển về nước đạt hơn 20 tỉ đôla. Nhưng sau 20 năm, Việt Nam chỉ mới thu hút được một tỉ đôla tiền đầu tư của Việt kiều. Có gần hai triệu người Việt ở Mỹ, nhưng lượng đầu tư về nước chỉ đạt 60 triệu đôla. Bản thân nhiều người tham dự hội nghị thừa nhận rằng việc huy động nguồn lực từ Việt kiều vẫn chưa hiệu quả. Chính phủ cam kết trong thời gian tới sẽ có thêm cơ chế, chính sách cho Việt kiều. Tuy vậy, ông Nguyễn Mạnh Tiến, Chủ tịch tổ chức có tên Cộng đồng Người Việt Tự do Úc châu, nói chính trị vẫn là vấn đề cơ bản cần giải quyết. “Ngay từ cơ bản, Hiến pháp của người cộng sản nói Đảng Cộng sản là lực lượng duy nhất lãnh đạo. Tự nó đã là tiền đề không thể chấp nhận, không thể có cuộc nói chuyện có ý nghĩa. Chừng nào họ còn tự cho mình sự độc quyền, còn bóp nghẹt tự do, thì không thể nói chuyện hòa hợp hòa giải.” Nhà nước Việt Nam vẫn giơ cao khẩu hiệu “chấp nhận những quan điểm khác nhau miễn là không trái với lợi ích chung của dân tộc”, và thường gọi những Việt kiều chống chính phủ Việt Nam là “cực đoan”. Một phần quan trọng trong chính sách Việt kiều của nhà nước là nhắm vào giới trẻ, thông qua các hoạt động như giao lưu văn hóa và dạy tiếng Việt. Theo bà Tôn Nữ Thị Ninh, phó chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội Việt Nam, số người Việt chống cộng chỉ là thiểu số, trong khi còn một đa số “thầm lặng”, trong đó có giới trẻ, ủng hộ chính sách của trong nước. "Đa số thầm lặng họ về nước thăm thân, làm ăn, dạy học, làm những điều rất bình thường ở quê gốc của mình. Quan trọng là lực lượng trẻ với tư duy thoáng. Những người trẻ ấy không phải là họ ủng hộ chế độ XHCN đâu, nhưng họ thấy hành vi của các nhóm cực đoan kia lỗi thời rồi." Luật sư Nguyễn Quốc Lân lại có ý kiến ngược lại, rằng quan hệ giữa quan chức chính quyền trong nước với người Việt ở Mỹ, nơi tập trung nhiều Việt kiều nhất, còn rất e dè. "Thỉnh thoảng các quan chức Việt Nam sang đây cũng tiếp xúc người Việt, nhưng chỉ là những người đã được lọc lựa kỹ. Họ sang Cali hay các nơi khác, đều có biểu tình phản đối." Có thể nói rằng khi Việt Nam đẩy mạnh phát triển, đất nước cũng trở thành một nơi trở về hấp dẫn hơn cho nhiều người Việt ở nước ngoài. Mặt khác, do di sản của chiến tranh, quan hệ giữa chính quyền trong nước với người Việt hải ngoại, đặc biệt là ở những nước như Mỹ và Úc, vẫn phức tạp. Chính quyền đang có những chính sách nhằm thu hút người Việt ở nước ngoài. Nhưng chính sách đối với người dân trong nước là điều mà người Việt hải ngoại để ý và tác động đến suy nghĩ của họ. Đơn cử một ví dụ: ngay bản thân việc sử dụng và đãi ngộ người tài trong nước đã có nhiều bất cập, thì mong muốn huy động chất xám Việt kiều cũng khó có thể thành công. ------------------------------------------------------Muheo, tp Hồ Chí MinhBạn Minh, TPHCM ơi. Sao bạn không nói với Thủ tướng là: "đi đàm phán WTO làm gì, nó cho vào thì vào không thì thôi, mặc kệ" hay nói thủ tướng tuyên bố "tìm cách thu hút FDI làm gì, ai thích thì đầu tư, ai không thích thì mặc kệ" Mấy bạn cứ nói quên đi chiến tranh, quá khứ, mà đụng một chút là mấy bạn nói: "tại nước mình vừa thóat khỏi chiến tranh, tại thế này, tại thế kia..." mấy người hy sinh cho tổ quốc mình ngày trước sắp chết gần hết rồi mà cũng không thấy đất nước bằng ai nữa. Chẳng biết đợi đến khi nào? Hồng Lạc, tp HCMViệt Nam ngày nay đã có nhiều thay đổi , về kt cũng như về chính trị. đúng vậy. hiện nay tình hình chính trị ở VN gọi là khá ổn định. Tuy là về vấn đề nhân quyền có hạn chế, nhưng cũng vì đất nước chúng ta ,mới dành lại độc lập, nếu không như vậy sẽ rất dễ dẫn đến sự mất ổn định. Thi Nguyễn, BrussellsNgười VN nào mà không muốn dân nước mình giàu nước mình mạnh . Sở dĩ người Viêt hải ngoại không về kinh doanh ở VN là vì chính quyền chưa hoàn hảo (tham nhũng, cửa quyền). Nguyen TanGởi bạn Minh, Ý kiến của bạn cho tôi thấy bạn hiểu quá ít về xã hội. Người ta đâu thể nói điều "mặc kệ" trong khi VN rất cần nguồn lực từ nước ngoài. Tôi không biết bạn đã đóng góp nhiều bao nhiêu cho đất nước so với những người Việt còn lại nhưng bạn có vẻ đang "làm chủ" đất nước VN và bạn muốn đối xử với những người Việt còn lại thế nào là tuỳ ý bạn. Pham Thanh Phong, Koeln, ĐứcViệt Nam CẦN sử dụng chính đôi chân của mình để đi lên.Nhưng gần 3 triệu Việt kiều chính là 1 phần chi thể không thể tách rời.Họ cũng là người VIỆT, cũng có quyền lợi và bổn phận với quê hương.Không đảng phái hoặc cá nhân nào được phép chia rẽ sự ràng buộc thiêng liêng của dân tộc Việt nam, cho dù họ sống ở trong hay ngòai nước. Dan Truong, NY, USAQuan điểm của chính phủ CSVN về vấn đề người Việt ở hải ngoại đã cởi mở rất nhiều, điều này hầu hết Việt kiều khi về nước đều thấy. Chỉ có một số ít Việt kiều là chưa hiểu đúng, chưa có thái độ tích cực do bị 1 số kẻ còn mang nặng hận thù chiến tranh tích cực "nhồi nhét". Chỉ có mỗi chương trình ca nhạc ở Australia với vài ca sĩ trong nước mà đã hô hào, chuẩn bị biểu tình này nọ. Bao nhiêu chương trình ca nhạc ở khắp Việt Nam với nhiều ca sĩ hải ngoại, tôi thấy có ai cờ quạt, tẩy chay gì đâu? Thật là bệnh hoạn. An, Nha TrangNhà nước ta hiện nay đang nhắm vào những người trẻ ở nước ngoài không có qúa khứ "chiến tranh" và tinh thần cực đoan kỳ thị thủ cựu và mong rằng họ sẽ mở lòng để đóng góp tài năng cho đất nước. Tuy nhiên, chính các chính sách kinh tế, thông tin, lập hội, luật pháp còn dùng để bảo vệ những người có quyền và nhiều kỳ thị và khống chế trong phần áp dụng để bảo vệ quyền lực của Đảng thì e rằng những người trẻ từ những xã hội mà họ có quyền công dân trong guồng máy chính quyền và luật pháp để bảo vệ họ tại các nước họ cư ngụ sẽ dần nhận ra sự lợi dụng này nhằm giữ vững quyền lực của nhà nước và Đảng, dù họ biết là họ đang đóng góp phần nào cho nhân dân và đất nước. Đó là chưa kể những gì họ nhìn thấy ! từ những đãi ngộ bất cập của người tài trong nước nói riêng, và nhân dân không có tiếng nói nói chung. Mong rằng những gì họ nhìn ra sẽ khiến họ đóng góp vào thay đổi tích cực cho đất nước thật sự có dân chủ. Minh, tp HCMTôi thấy với những ai có thiện chí thì nên mở cửa cho họ đầu tư. Còn với những ai vẫn ôm khư khư quá khứ thì tốt hơn hết là mặc kệ. Việt Nam có thể đi lên bằng chính đôi chân của mình.
Nếu dự thảo đề án học phí của Bộ Giáo dục - Đào tạo Việt Nam được thông qua, mức tăng học phí bình quân ở các cấp học sẽ tăng từ 4-10 lần.	Dự kiến tăng học phí mọi cấp học từ 2007	Bộ Giáo dục - Đào tạo muốn học phí sẽ tăng ở tất cả cấp học, trình độ đào tạo từ năm 2007. Theo bộ này, chi phí bình quân cho mỗi học sinh ở mỗi cấp học dao động từ 2.5 triệu đồng (tiểu học) đến 17 triệu đồng (tiến sĩ). Tăng nhiều Sau khi trừ phần chi từ ngân sách nhà nước, mức tăng học phí bình quân ở các cấp học và trình độ đào tạo từ THCS đến sau ĐH sẽ tăng từ 4-10 lần. Ví dụ, khoản thu cần thiết bình quân của mỗi học sinh cho mỗi năm học dao động thấp nhất từ 558.000 đồng (tiểu học) đến 12.5 triệu đồng (tiến sĩ). Hiện nay các trường đại học công lập đang thực hiện mức thu học phí không quá 1.8 triệu đồng với mỗi sinh viên một năm. Nhưng theo đề án, học phí mà sinh viên đại học phải đóng một năm sẽ lên đến 7.8 triệu đồng. Đề án tăng học phí đã có từ lâu và gây ra nhiều ý kiến trái ngược. Bộ Giáo dục cho rằng mức học phí như hiện nay không còn phù hợp với mặt bằng giá, và các trường không đủ kinh phí để đào tạo nhân lực. Tuy nhiên, việc tăng học phí ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hằng ngày của người dân, vì thế nhiều người kêu gọi cần có sự tính toán kỹ lưỡng. Ngoài học phí, các gia đình ở Việt Nam còn phải đóng góp nhiều khoản chi khác cho giáo dục. Những người chỉ trích nói đóng góp của người dân cho giáo dục trong những năm qua đã là nhiều, và họ sẽ gặp thêm khó khăn nếu học phí lại tăng. ................................................... Giấu tênĐây là cái giá đúng phải trả. Tôi rất đồng ý. Người VN phảI hiểu không có cái gì trên đời là "của chùa" và rẻ cả. Người ta bớt nhậu lại một chút thì sẽ có thêm tiền đóng học phí ngay. Chưa từng thấy nước nào mà người ta vừa than nghèo, vừa uống rượu bia nhiều như VN, lại ngồi chơi xơi nước nhiều vậy. Tiền mua bia, rượu đế của dân "nghèo" cao hơn tiền xài trong giáo dục nhiều. Có doanh nhân nước ngoài từng than, chính ông ta phải bỏ ăn buổi trưa thường xuyên, hoặc chỉ ăn "cái gì cũng được" cho qua buổi, vậy mà công nhân VN đòi phải có thức ăn hợp khẩu vị, phải có đủ 3 món canh, xào, mặn, với cơm mới chịu ăn. Dơ bẩn cũng được, phải có 3 món, thay vì sạch một món. Đây là một bài học rất tốt cho dân VN. Ai nghèo thì đói, dốt, ráng chịu. Chết ráng chịu. Đời là vậy đấy. Mạng internet bây giờ đầy tràn, lại rẻ, nhưng có ai vô đó học đâu, chỉ toàn chơi game, chít chát. Cạnh tranh để sinh tồn mới có kết quả cao, mới loại khỏi xã hội các thành phần không đủ "cứng cáp", để rồi chỉ tồn tại những ai thông minh, tài trí, biết nhẫn nhục, hy sinh hiện tại để lo cho tương lai. ChâuEm đang là sinh viên công nghệ thực phẩm. Nếu mà nhà nước dự định tăng học phí từ 4- 10 lần như thế thì làm sao chúng em chịu nổi. Nếu mỗi tháng gia đình gửi lên chỉ 500000đ thôi, trong đó tiền trọ 15000đ, tiền cơm 300000đ, bắt buộc chúng em phải đi làm thêm nữa mới đủ sống. Do đó có gì khác giàu thì có tất cả, người nghèo như chúng ta ở nhà mà chăn vịt hả? Em không ngồi mà than nghèo nhưng khi tăng học phí lại tăng thêm một sức ép nào đó tác động đến kinh tế gia đình. TrịnhThật là một tin đáng buồn cho nhiều cấp lớp của học sinh, sinh viên và gia đình các em. Không biết những người hoạch định ra chính sách này họ có biết được những điều kiện thực tế của đại đa số dân chúng sống ở nông thôn không nữa? Hiện giờ việc mua sách vỡ, đóng học phí cho con em đi học ngay cả ở cấp tiểu học mà còn phải gặp nhiều chặt vật, khó khăn lắm rồi. Sách giảng dạy thì nhiều và nặng tính lý thuyết. Một vấn đề nữa cũng như các phương tiện truyền thông lên tiếng gần đây như độc quyền về phát hành sách giáo khoa, không rõ ràng trong việc đấu thầu và cung cấp các trang thiết bị dạy học,sử dụng không đúng hoặc không sử dụng... đã gây lãng phí quá nhiều mà tiền của đó lại là của ai? Tăng học phí số người nghĩ học sẽ tăng lên và vài năm sau Nhà nước lại bắt buộc những người này phải đi phổ cập: trung học cơ sở, trung học phổ thông(học cho có và cho có bằng chứ giá trị không cao trong việc xin việc làm). Dù sao đi nữa trong thời buổi ngày nay nhiều người cũng hiểu và biết được rằng học hành là con đường quan trọng đề con em họ có thể thay đổi chính bản thân của minh và của gia đình. Nhưng điều đáng nói ở đây là Nhà nước cần có những chính sách phù hợp cho sự phát triển giáo dục nước nhà trong thời gian lâu dài, ví dụ như các cấp học tiểu học, phổ thông và cả trung học nghề thì cần trợ cấp nhiều còn các cấp khác thì tăng học phí để nâng chất lượng cho phù hợp. Giấu tênHiện tại học phí 1.8tr/năm chỉ là 1 phần nhỏ so với chi phí nhà nước bỏ ra cho 1 sv. Tức là khi 1 sv đậu vào ĐH thì nhà nước phải bỏ vào đó khoảng 6-8 triệu đồng đấy. Thế trên thế giới này mấy nước lại bỏ tiền nhà nước ra cho SV đại học không? Hay là SV phải đi vay để trả học phí 100-300USD/credit, vị chi là khoảng 3000-5000 USD/năm như Mỹ. Tăng học phí là cái cần có, chứ không phải ĐH phải đc nhà nước nuôi. ĐH lấy học phí đấy làm nền tảng chi tiêu để nâng cấp giảng dạy. Các bậc học khác thì cũng nên thế, tuy nhiên phổ cập, miễn phí vẫn hơn. Tình hình nước nhà hiện nay thì chưa làm được điều này, nên cần thông cảm. Theo tôi, mức học phí $1000/năm cho ĐH là chấp nhận được: Ai có tiền thì đi học, còn ai không có tiền thì cần giỏi để có tài trợ. Các bạn nên nhớ rằng học phí cho 1 sv học RMIT ở VN khoảng 18k-20k/4 năm mà có hàng chục ngàn đơn xếp hàng chờ được duyệt đấy. Bửu Lê, BaltimoreChính phủ này tham ô quá nhiều, khi thiếu hụt tiền thì đè dân ra bắt đóng. Kịch bản này làm hoài ạ. Chính phủ Việt Nam chỉ mềm mỏng khi làm ăn với nước ngoài, chứ ăn hiếp dân thì giỏi lắm. Với một chính quyền như vậy, làm sao hy vọng có nền giáo dục theo kịp thời đại được. Bây giờ mở cửa, bao cấp không còn giúp các trường đủ tiền để hoạt động, ngân sách thì kẹt, thế là a lê hấp, bắt dân đóng ngon ơ. Tony NguyễnNhắc tới chuyện đóng tiền học làm tôi không khỏi nhớ lại các cụ ngày xưa có câu "tiên học lễ, hậu học văn" bây giờ thì rõ ràng "tiên học phí, hậu học văn". Không học phí thì ở nhà chăn gà, đuổi vịt hay bán vé số. Nó cũng đồng thời cũng làm tôi nhớ lại thời VNCH - theo đó - bậc tiểu học hoàn toàn miễn phí (từ lớp 1 đến lớp 5). Sau khi xong tiểu học HS phải thi vào lớp 6 trường công để khỏi phải đóng học phí 6 năm từ lớp 6 tới 12, nếu không đậu vào lớp 6, phải học trường tư trả học phí mỗi tháng. Sau khi xong trung học phải đỗ tú tài mới được xem là tốt nghiệp để có thể đăng ký hay thi vào đại học. Có các viện đại học công như Saigon, Cần Thơ... được phân thành nhiều phân khoa như khoa học, luật, văn khoa... (không phải thi), có trường phải thi như y-dược-nha, kiến trúc...nhưng dù thi hay không, SV không phải đóng học phí. Lại có các viên đại học tư như: Đà Lạt, Vạn Hạnh, Minh Đức SV phải đóng học phí. Đại khái là vậy. Nhân đây, cũng có thêm một điểm đáng ghi nhận là các đại học - công hay tư - đều độc lập về mặt giáo trình, không chịu sự chi phối và quản lý của nhà nước. Người ở nước ngoàiNay tôi mới biết là ở VN ta thì các cấp mẫu giáo, tiểu học trung học vẫn phải đóng học phí. Như chổ tôi đang sống đây các bậc mẫu giáo tiểu học và trung học được miễn hoàn toàn học phí. Lên đại học thì theo hai dạng, một dạng thi đỗ sẽ được miễn hoàn toàn học phí và dạng 2 phải đóng tiền ( sau khi được nhà nước trợ cấp một phần) vì thi vào thấp điểm. Với sinh viên đại học thì chính sách miễn học phí chỉ áp dụng cho bằng cấp đầu tiên, muốn học thêm bằng khác thì phải nộp tiền.
Góp ý cho Đại hội Đảng X Đổi mới hệ thống chính trị, liệu có cần? Hệ thống chính trị của nước ta liệu có cần một cuộc đổi mới đột phá như cuộc đổi mới kinh tế năm 1986 từ tập trung bao cấp sang cơ chế thị trường?	Việt Nam cần có đột phá trong đổi mới?	Câu trả lời là có, và bài viết này sẽ phân tích những lý do tại sao. Sau 20 năm đổi mới từ một hệ thống kinh tế đóng, không có cạnh tranh sang một nền kinh tế thị trường mở với nhiều thành phần kinh tế đã đưa nước ta tiến được một bước rất dài. Một cơ chế mở và cạnh tranh là động lực cho sự phát triển - bài học này đã và đang trở nên rất rõ ràng đối với chúng ta. Tuy vậy, sau 20 năm đổi mới về kinh tế này thì hệ thống chính trị và lãnh đạo là Đảng Cộng sản của chúng ta lại vẫn chưa có một sự đổi mới tương xứng nào. Hệ thống chính trị của chúng ta vẫn là một hệ thống đóng, thiếu sự cạnh tranh, và thiếu các thành phần chính trị khác nhau tham gia. Hệ thống này ở trong tình trạng trì trệ, thiếu động lực, giống hệt như hệ thống kinh tế của những năm trước đổi mới. Chưa tiến kịp K.Marx lý luận rằng cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng. Cơ sở hạ tầng ở đây là hệ thống kinh tế và kiến trúc thượng tầng là hệ thống chính trị. Một khi kiến trúc thượng tầng không còn phù hợp với cơ sở hạ tầng nữa thì tất yếu sẽ có một kiến trúc thượng tầng mới thay thế. Hệ thống kinh tế của chúng ta đã đổi mới, và đang khẳng định là một hệ thống ưu việt, trong khi hệ thống chính trị đã lạc hậu và không còn phù hợp với hệ thống kinh tế mới nữa. Sớm hay muộn thì hệ thống chính trị cũng phải đổi mới theo hướng mở cửa và cạnh tranh để phù hợp với hệ thống kinh tế hiện tại. Việc tiếp tục duy trì một hệ thống chính trị đóng sẽ chính là đi ngược lại quy luật khách quan và đi ngược lại chủ nghĩa Marx. Khi người dân được tự do lựa chọn tư tưởng cho mình, khi các thành phần chính trị được cạnh tranh tự do trong một môi trường lành mạnh được giới hạn bởi hiến pháp và pháp luật thì sự sáng tạo và động lực phát triển sẽ được phát huy tối đa. Những người thực sự giỏi sẽ có môi trường để phát huy khả năng của mình, và người dân sẽ có được niềm tin và sự lựa chọn của chính mình. Nhiều lựa chọn chính là một biểu hiện của dân chủ và phát triển. Việc mở cửa và cạnh tranh trong hệ thống chính trị sẽ có thể dẫn tới những kết quả nào cho Đảng Cộng sản và cho người dân Việt nam của chúng ta? Hệ quả tích cực Trước hết sẽ có những tư tưởng mới xuất hiện và những đảng phái mới được thành lập. Ai sẽ nổi lên trong hệ thống chính trị và có quyền lãnh đạo đa số là do lựa chọn của người dân? Đảng Cộng sản có còn giữ vị trí chủ đạo hay không cũng là quyền tự do lựa chọn của người dân. Trong sự cạnh tranh tự do và bình đẳng này, sự tồn tại, phát triển lớn mạnh hay suy tàn của Đảng Cộng sản sẽ được chứng minh và thể hiện thông qua sự ưu việt hay kém cỏi của mình so với những đảng phái khác. Giả sử một đảng phái nào đó nổi lên với những tư tưởng và đường lối tiến bộ hơn Đảng Cộng sản thì đó thật là một điều đáng mừng cho đất nước và dân tộc Việt Nam, và đó cũng chính là đường lối mở cửa đúng đắn của Đảng Cộng sản. Đảng Cộng sản giờ đây có khả năng đổi mới và tiến bộ trong sự cạnh tranh với các đảng khác hay không sẽ quyết định thành công hay thất bại của chính mình. Còn mỗi người dân sẽ có quyền tự do lựa chọn người lãnh đạo tốt nhất của mình. Liệu sẽ có những rối loạn và khủng hoảng trong hệ thống chính trị khi mở cửa và cạnh tranh hay không? Câu trả lời là hoàn toàn có thể có. Một hệ thống nào cũng có thời kỳ hình thành, phát triển, cực thịnh và suy vong. Và những sự rối loạn khủng hoảng thì ở giai đoạn nào cũng có, nhất lại là trong giai đoạn mới hình thành thì khả năng lại càng nhiều hơn. Vấn đề là sau những rối loạn và khủng hoảng sẽ là sự ổn định và phát triển. Và sự phát triển này sẽ ở một tầm cao mới. Nó giống như một đứa bé, nếu sợ ngã không dám đứng dậy tập đi thì sẽ mãi mãi chỉ nằm yên một chỗ. Và khi tập đi thì ngã là điều khó tránh khỏi. Nhưng cuối cùng sẽ là một đứa bé được chạy nhảy tự do. Sự mở cửa và cạnh tranh của hệ thống chính trị sẽ là một kết quả tất yếu và sẽ là một tiền đề quyết định thúc đẩy dân chủ và phát triển. Đã đến thời cơ cho Đảng và dân tộc của chúng ta thực hiện điều này rồi. Càng rụt rè, càng chờ đợi và càng chậm trễ trong việc mở cửa bao nhiêu, thì cơ hội phát triển và tiến bộ càng chậm đi bấy nhiêu. Và điều này chỉ càng chứng tỏ sự yếu kém của mình, mà tồi tệ hơn nữa là sự tiếp tục chấp nhận tồn tại những yếu kém này. Chúng ta chỉ có một con đường như con đường của Bác Hồ đã chọn, đó là thà chấp nhận hi sinh chứ không thể chấp nhận sự hèn nhát và yếu kém. Đại hội Đảng lần thứ X, năm 2006, hi vọng sẽ là một đại hội của đổi mới đột phá, của trí tuệ và lòng dũng cảm. Chúc Đại hội thành công rực rỡ. ---------------------------------------------------- Cuộc thảo luận quanh chủ đề này đã khép lại. Quý vị có thể xem lại các thư đã gửi về dưới đây. Thắng, HoustonTôi thấy bài này của Nghiên Cứu Sinh gởi cho BBC, tôi nghĩ anh ta là Du Học Sinh. Anh ta viết rất rõ. Nhờ cạnh tranh, kinh tế phát triển, dân không đói nữa, nước tiến lên chút đỉnh, không như thời Bao Cấp. Kinh tế đã và đang phát triển, chính trị lại không thay đổi, vẫn như thời bao cấp, làm sao tiến được. Hãy học bài học Ba Lan. Ba Lan mở kinh tể, lẫn chính trị, Đảng CS vẫn còn, và trở lại nắm chính quyền. Đảng CS Ba Lan thay đổi đường lối, nên dân bầu họ trở lại nắm quyền, với đuờng lối mới là chấp nhận đa nguyên, đa đảng, và dân chủ. Như nhiều học gỉa, đảng viên, và dân đã phát biểu, chúng ta phải hiểu rằng, chỉ có con đường duy nhất là canh tân Việt Nam theo tự do dân chủ, lấy Kinh Tế Thị Trường để xây dựng Kinh Tế thì Việt Nam mới giàu mạnh và trở thành Cường Quốc. Nên nhớ, càng tự do dân chủ, kinh tế thị trường càng phát triển mạnh. Tự do dân chủ không có nghĩa là tự do bừa bãi, mà có luật lệ, cai trị bằng luật pháp rõ ràng. Nên nhớ, kinh tế thị trường là kinh tế tư nhân, không do nhà nước quản lý, và nhà nước không được phép xen vào; Nhà nuớc, chính quyền chỉ là cảnh sát giữ trật tự xã hội theo pháp luật, và bảo vệ nước. Chính quyền chỉ can thiệp khi có sự tranh chấp giữa người dân trong lúc cạnh tranh theo hiến pháp và luật pháp. Nên nhớ rằng, Kinh tế thị trường phát triển mạnh nếu hiến pháp và luật pháp công nhận và bảo vệ quyền tư hữu và tài sản của người dân. Bởi vì đó là căn bản của kinh tế thị trường tự do. Nếu không bảo đảm quyền tư hữu, và không bảo vệ tài sản của họ, kinh tế thị trường không phát triển. Bởi lẽ, sự cấu tạo thành kinh tế thị trường là Tư Hữu, tự do cạnh tranh. Để kinh tế phát triển mạnh, để các nước tư bản vào đầu tư và ngay cả Việt Kiều đem tài trí, tài sản về giúp nước giúp dân; chính quyền VN phải sửa Hiến Pháp cho dân Tư Hữu và làm luật bảo vệ tài sản của dân và của doanh nhân. Có như thế các nhà Tư Bản, Việt Kiều, và ngay cả người dân trong nước mới dám mạnh dạn đầu tư vào nền kinh tế VN. VN theo chủ nghĩa XHCN, nên không công nhận quyền tư hữu, và cũng không bảo vệ tài sản của dân. Những điểm này không ghi trong Hiến Pháp. Trung Quốc đã sửa hiến Pháp, cho dân Tư Hữu; VN cũng phải làm như vậy mới mong các nhà đầu tư mạnh dạn vào VN. Bởi vì Hiến Pháp chưa thay đổi, chưa ghi quyền tư hữa và bảo vệ tài sản của dân; nên chúng ta thấy chính quyền địa phương tịch thu ruộng đất bừa bãi, bán cho công ty nước ngoài, và có khi bồi thường chút đỉnh, có khi không. Bởi vì chính quyền địa phương còn dựa vào Hiến Pháp và nói rằng đất là của Nhà Nước. Kinh Tế Thị trường tự do, tôn trọng tư hữu, tôn trọng sự cạnh tranh. Nhà nước phải tôn trọng và bảo vệ những điều ấy, kinh tế thị trường mới phát triển mạnh. Càng tự do dân chủ, kinh tế thị trường càng phát triển mạnh. Khi dân giàu nước mới mạnh, ai cũng được hưởng. Minh Nam, Hà NộiBạn Quang ơi, có lẽ chúng ta cùng lứa tuổi, tâm trạng và mong muốn giống nhau. Đảng ta quá quắt lắm rồi nhưng vẫn tỏ ra bất cần thay đổi. Cha tôi cũng là đảng viên như cha bạn, nhưng đảng ta nên trừ ông ra khỏi số 2,5 triệu đảng viên (dù danh sách vẫn có ông) vì ông nghĩ và làm khác xưa lắm rồi. Ông bảo năm 1986 đảng bắt buộc phải đổi mới để qua cơn nguy biến (cụ Trường Chinh - nhân vật đổi mới số 1 khi đó - nói: "Đổi Mới hay là chết"). Nay, sau 20 năm, nếu đảng cảm thấy không đổi mới là chết thì chúng ta mới có thể hy vọng sẽ có đổi mới như bạn mong muốn. Nhưng qua dự thảo báo cáo chính trị thì đảng ta vẫn chủ quan, tự phụ lắm. Trân, TP. HCMSau khi đọc bài này, tôi rất hài lòng với ý kiến của tác giả rằng: cần phải thay đổi hệ thống chính trị như đã làm đối với việc thay đổi chế độ bao cấp về kinh tế trước đây. Việt Nam đã chuyển đổi cơ cấu kinh tế và đạt được nhiều thành tựu đáng khích lệ. Đó chính là nhờ sự cạnh tranh giữa các thành phần kinh tế với nhau. Tuy nhiên, trong hệ thống chính trị, hình thức bao cấp vẫn y nguyên. Có thể dễ dàng nhận ra các tệ nạn tham nhũng, hạch sách...xuất phát từ sự độc đảng này. CSVN không phải là không biết điều này, thậm chí rất rõ là đằng khác. Thế nhưng, một khi chấp nhận đa nguyên đa đảng cũng là lúc họ phải chấp nhận cuộc chơi công bằng: đảng nào lãnh đạo tốt, được dân tín nhiệm sẽ nắm quyền điều hành đất! nước. Lúc này, miếng mồi ngon về quyền lực và kinh tế sẽ bị chia sẻ nhiều nếu không muốn nói là mất sạch. Đương nhiên CSVN không hề muốn điều này và sẽ cố gắng bằng mọi cách để giữ khư khư cái kho vàng mình đang có. Vì vậy tôi nghĩ rằng những lời góp ý của quần chúng khó có thể thay đổi được cục diện như hiện nay. Mai, Hoa KỳTôi tin là đảng CSVN thấy hết và biết hết những điều mà một số người trong và ngoài nước đã nêu ra trong các thư góp ý cho đại hội X. Vấn đề khó thực hiện được là họ thật sự sợ mất hết quyền (quyền cai trị và quyền lợi kinh tế của đảng viên cũng như gia đình họ). Cho nên, có phương pháp nào đó mà họ nghĩ là, sau khi không còn giữ được địa vị độc tôn chính trị nhưng vẫn bảo đảm được quyền lợi kinh tế cho họ thì mới có hy vọng được họ chấp nhận. Dĩ nhiên trong lúc này, bất cứ đề nghị nào cũng phải đặt tổ quốc lên hàng đầu nhưng đối với đảng CSVN thì phải đặt trọng tâm cho chính họ là ưu tiên số một.
Mới đây chính quyền Việt Nam soạn thảo một dự luật về tín ngưỡng, tôn giáo – được gọi là ‘Dự thảo 4 Luật tín ngưỡng, tôn giáo’ nhằm thay thế Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo năm 2004 – và đề nghị các tôn giáo góp ý kiến về nội dung Dự thảo này.	Cơ chế xin-cho trong tôn giáo ở VN?	Dự thảo đòi các nghi lễ tụ họp tôn giáo và các hoạt động đào tạo giáo sỹ ở nước ngoài phải được giới chức chuẩn thuận Đáp lại đề nghị trên, Ban Thường vụ HĐGM hôm 4/5/2015 đã nhân danh Hội đồng Giám mục (HĐGM) gửi một bản nhận định, góp ý đến Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng và Trưởng ban Tôn giáo Chính phủ Phạm Dũng. Được biết có ít nhất bốn giáo phận – Bắc Ninh, Kontum, Vinh và Xuân Lộc – cũng đã chính thức gửi nhận định, góp ý của mình tới Chủ tịch Quốc hội và/hay Ban Tôn giáo Chính phủ. Trong những bản nhận định, góp ý ấy, HĐGM và bốn Tòa Giám mục (TGM) đã rõ ràng, thẳng thắn chỉ ra nhiều khiếm khuyết, bất cập, phi lý trong Dự thảo 4. ‘Tái lập cơ chế Xin-Cho’ Bản nhận định, góp ý của HĐGM viết: ‘Luật được tạo ra nhằm đảm bảo quyền con người, tạo sự bình đẳng cho các tổ chức, cá nhân có cơ hội đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước, đem lại bình an cho xã hội cùng cộng đồng dân tộc.’ Nhưng theo những nhận định của các giám mục, Dự thảo 4 không hội đủ những yếu tố đó. Một thiếu sót quan trọng được HĐGM cũng như các giáo phận Bắc Ninh, Vinh và Xuân Lộc nêu ra là Dự thảo này không công nhận sự tồn tại hợp pháp của một tổ chức tôn giáo trước pháp luật Việt Nam. Văn thư góp ý của TGM Xuân Lộc còn chỉ rõ thiếu sót đó ‘sẽ dẫn đến nhiều bất cập khác’. Chẳng hạn, vì không được nhìn nhận tư cách pháp nhân, các tổ chức tôn giáo không được bình đẳng trước pháp luật như các tổ chức khác – đặc biệt trong những lĩnh vực liên quan đến đất đai vốn đã được Bộ luật Dân sự 2005 qui định. Hơn nữa, cũng vì không có tư cách pháp nhân các tổ chức tôn giáo không ‘được tham gia vào các hoạt động xã hội bình đẳng với các tổ chức, cơ quan khác’. Đó cũng là lý do tại sao Giáo phận Bắc Ninh đề nghị các tổ chức, chức sắc tôn giáo phải được bình đẳng trước pháp luật và được quyền mở trường học, bệnh viện như các tổ chức xã hội, cá nhân hay tổ chức nước ngoài khác. Không chỉ không cho các tổ chức tôn giáo được bình đẳng trước pháp luật và trong xã hội, Dự thảo 4 còn có nhiều điều khoản cho phép chính quyền can thiệp sâu vào đời sống, sinh hoạt của các tổ chức tôn giáo – bằng ‘nhiều thủ tục rườm rà, nhiều cơ chế khắt khe, ràng buộc’, nhiều ‘quy định quá tỷ mỷ và khắt khe’ và nhiều ‘đòi hỏi vô lý, quá nặng nề và phiền toái’ – và ‘chỉ nhằm mang lại quyền lợi cho nhà cầm quyền’. HĐGM và bốn giáo phận nói trên đã chỉ ra một số điều khoản như thế. Chẳng hạn, Điều 32 của Dự thảo quy định các tổ chức tôn giáo chỉ được tổ chức hội nghị, đại hội theo hiến chương, điều lệ sau khi có sự chấp thuận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hay Điều 49 quy định các tôn giáo cử chức sắc, nhà tu hành, tín đồ tham gia hoạt động tôn giáo, khóa đào tạo tôn giáo ở nước ngoài phải có sự chấp thuận của cơ quan quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo. Theo các giám mục, những việc làm như vậy ‘không cần sự chấp thuận của cơ quan nhà nước’ vì đó là ‘việc nội bộ của các tổ chức tôn giáo’ và là ‘vấn đề thuần túy tôn giáo’. Tòa Giám mục Vinh cũng chỉ ra rằng cụm từ ‘được Nhà nước công nhận’ được sử dụng rất nhiều trong các chương về ‘Đăng ký sinh hoạt tôn giáo’, ‘Đăng ký hoạt động tôn giáo’, ‘Tổ chức tôn giáo’ và ‘Hoạt động tôn giáo’. Đó cũng là lý do tại sao TGM Bắc Ninh cho rằng ‘những điều nêu trong Dự thảo 4 muốn tái lập cơ chế Xin-Cho trong các sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo’. Đây là một cơ chế ‘biến quyền tự do của con người thành những thứ quyền Nhà nước nắm trong tay và ban lại cho người dân qua những thủ tục cấp phép’. Tương tự, Giáo phận Vinh nhận định Dự thảo này ‘quay trở lại quy chế Xin–Cho’, còn TGM Kontum khẳng định Dự thảo 4 vẫn ‘mang nặng tính Xin-Cho như bao năm qua’. TGM Xuân Lộc cũng thấy ‘cơ chế Xin-Cho xuyên suốt bản Dự thảo’. Một sự can thiệp quá sâu, mang nặng tính Xin-Cho như vậy là không thể chấp nhận được vì như Giáo phận Bắc Ninh khẳng định: ‘Tự do tôn giáo là quyền chứ không phải là ân huệ’. ‘Một bước thụt lùi’ Tại cuộc họp với Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà nội ngày 20/09/2008, khi còn là Tổng Giám mục Hà Nội, Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt cũng đã khẳng khái nêu rõ ‘tự do tôn giáo là quyền chứ không phải ân huệ Xin-Cho’. Quyền căn bản ấy, như bản nhận định, góp ý của HĐGM và của TGM Bắc Ninh và Vinh chỉ ra, đã được khẳng định trong các công ước quốc tế – như ‘Tuyên ngôn quốc tế Nhân quyền’ hay ‘Công ước Quốc tế về các quyền dân sự và chính trị’ của Liên hiệp quốc mà Việt Nam đã ký kết – và Hiến pháp sửa đổi năm 2013 của Việt Nam. Vì vậy, các giám mục Việt Nam nhận định Dự thảo 4 đi ngược lại với quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo được Công ước, Tuyên ngôn Quốc tế và Hiến pháp Việt Nam thừa nhận. Đặc biệt, theo nhận định của HĐGM và bốn TGM, thay vì đưa ra những điều khoản tiến bộ nhằm tôn trọng, bảo vệ quyền tự do tín ngưỡng và tôn giáo, Dự thảo này là ‘một bước thụt lùi so với Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo năm 2004’. Chuyện chính sách, pháp luật về tự do tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam ‘không bắt kịp đà tiến của xã hội’ và cứ tiếp tục ‘thụt lùi’, ‘tụt hậu’ không có gì quá ngạc nhiên. Nhiều người cho rằng xét về mức độ tự do, dân chủ Hiến pháp sửa đổi năm 2013 có nhiều điểm thụt lùi so với Hiến pháp 1992 và thậm chí thua xa Hiến pháp 1946. Một điểm bất cập khác được các giám mục nêu ra là Dự thảo Luật tín ngưỡng, tôn giáo này có những từ ngữ mơ hồ, dễ ‘dẫn đến những lạm quyền, nhũng nhiễu, giải thích luật tùy tiện’, như cụm từ ‘theo quy định của pháp luật’. Cụm từ này cũng xuất hiện nhiều trong các văn bản pháp luật quan trọng khác của Việt Nam. Vì ‘tạo ra quá nhiều thủ tục rườm rà, nhiều cơ chế khắt khe, ràng buộc, khiến các sinh hoạt tôn giáo bị cản trở’, Hội đồng Giám mục đã ‘không đồng ý’ Dự thảo 4 và đề nghị ‘soạn lại một bản dự thảo khác phù hợp với xu thế tự do, dân chủ và mang tầm vóc của xã hội tiến bộ’. Hơn nữa, các giám mục Việt Nam cũng yêu cầu ‘bản dự thảo mới phải được tham khảo ý kiến từ các tổ chức tôn giáo. Đặc biệt, các tổ chức tôn giáo phải được công nhận tư cách pháp nhân và được pháp luật bảo vệ’. Có được lắng nghe? Khi gửi những kiến nghị của mình, HĐGM cũng như các Tòa Giám mục đều mong rằng những ý kiến, đóng góp của mình sẽ được chính quyền Việt Nam lắng nghe một cách nghiêm túc và qua đó có những điều chỉnh thích hợp. Có thể nói không chỉ người Công giáo Việt Nam mà bất cứ ai muốn Việt Nam thực sự dân chủ, tự do, phồn thịnh cũng có mong ước đó. Đất nước chỉ có thể phát triển theo hướng đó khi mọi người trong xã hội được bình đẳng, tự do và quyền lợi của họ được pháp luật tôn trọng, bảo đảm. Nhưng liệu những góp ý chân thành, thẳng thắn đó sẽ được giới hữu trách Việt Nam đón nhận? Trong văn thư góp ý của mình, TGM Kontum cho rằng chính quyền Việt Nam kêu gọi góp ý cho Dự thảo này chỉ vì muốn tỏ ‘vẻ dân chủ’ và những ý kiến đóng góp sẽ ‘vô ích’ vì ngay cả những góp ý cho Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 (nay là Hiến pháp sửa đổi 2013) – trong đó có kiến nghị của HĐGM Việt Nam – ‘đâu có được lắng nghe’ủ Nhân định bi quan đó của Giáo phận Kontum không phải là không có cơ sở vì nếu dựa vào những chính sách, luật pháp được ban hành gần đây, có thể dễ dàng nhận thấy chính quyền Việt Nam vẫn muốn giới hạn các quyền tự do nói chung và tự do tín ngưỡng, tôn giáo nói riêng và tìm cách can thiệp sâu vào các sinh hoạt, hoạt động của các tổ chức dân sự, tôn giáo. Một điều nữa cho thấy chính quyền Việt Nam tiến hành lấy ý kiến cho Dự thảo này chỉ có lệ là thời hạn góp ý Dự thảo quá ngắn dù như TGM Xuân Lộc nhận định ‘đây là một văn bản luật quan trọng, có liên hệ thiết thực tới đời sống của một số rất lớn, nếu không nói là đại đa số người dân’. Trang mạng của Giáo phận Kontum có đăngcông văn gửi các tôn giáovề việc góp ý Dự thảo 4 của Bộ Nội vụ - Ban Tôn giáo Chính phủ. Công văn này được ký ngày 10/04/2015 và hạn để gửi ý kiến là ngày 05/05/2015. Trong bản góp ý của mình, TGM Kontum cho biết chỉ nhận được công văn ngày 22/04/2015. Công văn đó còn có câu ‘Hết thời hạn trên, nếu không nhận được văn bản góp ý của Quý vị xin được hiểu là đã đồng ý với dự thảo Luật’. Thời gian sẽ cho biết chính quyền Việt Nam có nghiêm túc tiếp thu những ý kiến đóng góp của Giáo hội Công giáo hay như Tòa Giám mục Kontum nhận định tất cả mọi chuyện đã được quyết định và góp ý chỉ ‘vô ích’. Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân và văn phong của tác giả, một nhà nghiên cứu, giáo dân Công giáo sống tại Anh.
Đại dịch toàn cầu đã khiến phần lớn thế giới phải dừng lại.	Năm 'bí kíp' đơn giản để lên hình đẹp trong video call thời Covid-19	Trên toàn thế giới, có vẻ như hàng chục triệu người đang làm việc tại nhà theo lệnh giãn xã hội. Ngồi trước webcam hàng giờ là điều bình thường - trong cả các cuộc họp công ty lẫn chia sẻ ly rượu 'quarantini' trong giờ vui vẻ ảo. Điện thoại và cuộc gọi video lên ngôi trong thời Covid-19 Giãn cách xã hội trên máy bay có khả thi? Những văn phòng bí mật trốn đại dịch Covid-19 Giờ đây khi Zoom, Skype và các ứng dụng khác đang chiếm lĩnh cuộc sống hàng ngày của chúng ta - bao gồm các cuộc phỏng vấn xin việc và các bữa tiệc tối - nhiều người đang băn khoăn làm thế nào để trông đẹp trên internet như họ đẹp ngoài đời. Điều đó có nghĩa là suy nghĩ cách tôn lên khuôn mặt bạn trên màn hình máy tính của đồng nghiệp, hay phải tính dọn dẹp phòng khách cho thật gọn gàng để lấy chỗ làm hậu cảnh. Đây không phải là chuyện phù phiếm, bởi người xem "thật không may là có thể đánh giá ngay về con người bạn", Sunny Lenarduzzi, một doanh nhân trực tuyến ở Vancouver, cựu phóng viên truyền hình và là người thường xuyên làm video clip đăng trên YouTube, nói. Chúng tôi đã nói chuyện với những người có công việc chủ yếu là nói chuyện trước webcam cả ngày, và dưới đây là những lời khuyên của họ để có hình thức đẹp và chuyên nghiệp trước máy ảnh. 1) Chiếu sáng gương mặt Cần chú trọng vào vấn đề ánh sáng. Tốt nhất là bạn có được nguồn ánh sáng tự nhiên chiếu vào phía trước mặt. Nó làm nổi bật và chiếu sáng làn da và các đường nét của bạn một cách đồng đều, đem lại cho bạn hình ảnh rõ ràng, tôn nét như ngôi sao điện ảnh. "Sẽ tuyệt vời khi ánh mắt của bạn được nổi bật và khiến bạn trông thật sự ổn trước ống kính," Lenarduzzi nói. Một người ở Ý đang nói chuyện qua video bằng ứng dụng WhatsApp với bà nội của anh hồi tháng Ba. Ánh sáng vào góc đặt ống kính là những yếu tố chủ chốt để bạn trông bắt mắt trong một cuộc gọi qua video Đặt máy tính trước cửa sổ, và quan trọng là cần đảm bảo để ánh sáng chiếu thẳng vào mặt bạn. Bởi vì cho dù bạn chụp một bức ảnh để đăng Instagram hay đang gọi video, thì ánh sáng chiếu từ phía sau sẽ khiến bạn bị chìm nghỉm, biến bạn thành một hình bóng không ai hình dung được. Covid-19: Virus có thể lây khắp toà nhà chỉ sau vài giờ Covid-19: Vì sao người dân đổ xô đi mua hàng? Nụ hôn tử thần và gia vị cuộc sống "Ánh sáng tệ luôn là nỗi sợ," Nyma Tang, một YouTuber chuyên về làm đẹp mà kênh của cô có hơn một triệu người đăng ký, nói. Suy cho cùng, giả sử ánh sáng yếu không làm cho bạn bị đen mặt thì nó vẫn có thể tạo ra những chỗ tối trên khuôn mặt của bạn, khiến bạn trông mệt mỏi, ốm yếu hoặc thậm chí có vẻ đáng sợ - ngược lại với hiệu ứng ánh sáng tự nhiên. Mọi việc không dừng ở đó: ánh sáng chiếu từ phía sau cũng có thể gây hiệu ứng rất khó chịu trên màn hình của người khác, Susan Yara, nhà báo truyền hình sau trở thành doanh nhân và điều hành một kênh YouTube và sản xuất kỹ thuật chuyên về làm đẹp và lối sống, nói: "Bạn không muốn làm cho người khác phải đau mắt." Còn nói chuyện video trong căn phòng không có cửa sổ thì sao? Đặt đèn phía sau máy tính và trước mặt bạn sẽ có ích khi cần kíp, các chuyên gia nói. 2) Tránh các góc thấp Đây là một trong những quy tắc cốt yếu trong sử dụng máy quay: giữ cho camera ngang tầm mắt hoặc cao hơn. Lenarduzzi nói: "Bạn cần đảm bảo rằng máy tính của bạn được đặt cao lên một chút để không bị hiệu ứng cằm đôi [hoặc] máy tính nhìn thẳng vào mũi của bạn". Bạn có thể dễ dàng nâng máy tính lên cao bằng cách chồng nhiều thứ nằm xung quanh. Sách dạy nấu ăn hoặc sách để trên bàn cà phê đều tốt," Yara gợi ý. "Góc máy quay tạo nên khác biệt lớn," cô nói. 3) Để ý đến làn da Trong hoàn cảnh bị webcam chi phối như hiện nay thì với chúng ta, việc chăm sóc da tốt thậm chí còn quan trọng hơn bình thường. Camera có thể khiến những thói quen xấu 'trông tệ hơn gấp mười lần', Tang nói, khi màn hình máy tính thường khiến những thứ như dầu trên gương mặt bạn càng thấy rõ. Là cựu phóng viên truyền hình, nay là một YouTuber nổi tiếng điều hành một công ty chuyên sản phẩm kỹ thuật số, Susan Yara nhấn mạnh tới tầm quan trọng của ánh sáng tự nhiên và việc phải giảm bớt các yếu tố gây mất tập trung Cô khuyên bạn nên tẩy rửa gương mặt trước khi lên hình. Tìm kiếm những chỗ sắc da không đều hoặc môi nứt nẻ. (Zoom cũng có bộ lọc dùng để làm đều màu da của bạn.) Các chuyên gia khuyên bạn nên thoa kem dưỡng ẩm nhạt lên mặt trước khi khởi động cuộc họp video. (Kem dưỡng ẩm nhạt có các sắc tố trang điểm tinh tế giúp sắc da của bạn được đều.) "Đó không phải là phấn nền toàn diện, nhưng rất nhiều đàn ông trước camera có xu hướng thoa kem dưỡng ẩm nhạt để không có vẻ là họ trang điểm cả khuôn mặt," Yara nói. (Ngoài ra, nếu ngồi trước cửa sổ, hãy đảm bảo sử dụng sản phẩm có chức năng chống nắng). Trong khi đó, hãy sử dụng son dưỡng cho môi nứt nẻ, và thường xuyên rửa mặt để tránh khiếm khuyết. "Nhất là khi bạn thực sự ngồi sát ống kính máy tính, bạn không muốn phô bày vệ sinh kém và thói quen dưỡng da xấu," Yara khuyên. 4) Kiểm tra trước xem mình khi lên hình trông sẽ thế nào Việc chuẩn bị là rất quan trọng. Bạn không muốn tham gia vào cuộc gọi mà khi đó bạn dùng webcam như gương soi để chỉnh trang lần cuối tóc tai, gương mặt hoặc ánh sáng mà bạn có thể làm trước. "Hãy gọi điện bằng webcam để chuẩn bị. Có thể dùng điện thoại để gọi, nhưng hãy đảm bảo webcam được bật lên để bạn có thể thấy mình và phong cách của mình như thế nào," Tang nói. "Lần tới bạn sẽ không cảm thấy lạ khi bạn thực sự xuất hiện trước camera." Cho dù đó là hội nghị truyền hình hay truyền hình trực tiếp, Lenarduzzi nói rằng một sai lầm phổ biến khác là mọi người quên mất họ đang ở trước máy quay. Một phần của việc trông bắt mắt trước ống kính là bạn ứng xử như là khi bạn đang có mặt trực tiếp: 'xem nó như thể bạn đang ở trong cuộc họp thực sự' là bắt buộc, cô nói. "Mọi người nghĩ rằng tôi không thể nhìn thấy họ - việc đó xảy ra khá thường xuyên," Lenarduzzi, người đã làm việc từ xa rất lâu trước khi xảy ra đại dịch, nói. Mặc dù nhiều ứng dụng trò chuyện video có tùy chọn chỉ có âm thanh, hãy chú tâm để ý xem bạn có đang bật chức năng dùng video hay không. "Hãy hết sức lưu ý đến các điều chỉnh chức năng trên Zoom," cô nói và cảnh báo rằng "mọi người sẽ bỏ qua Zoom hoặc mở xem điện thoại - họ nhấc điện thoại lên và bắt đầu vuốt màn hình. Nhưng chúng tôi vẫn có thể nhìn thấy bạn." Lãnh đạo khối G20 họp qua cuộc gọi truyền hình trong tháng Ba 5) Chọn đúng phông nền Mặc dù ngôi nhà của chúng ta tự thân nó không phải là chỗ chuyên nghiệp cho việc tổ chức cho các cuộc họp như phòng họp ở cơ quan, nhưng mà ở trong nhà cũng có những chỗ sẽ tốt hơn các chỗ khác khi tham gia cuộc gọi. Zoom không phải là chỗ để trưng ra tủ sách của bạn với đầy những quyển văn học hoặc tranh in Basquiat khổng lồ một cách phô trương - nhất là trong các cuộc gọi công việc. Mặc dù rất cám dỗ, kiểu bố trí này làm mất sự tập trung vào người đúng ra nên là ngôi sao: chính là bạn. Yara đề xuất phông nền trắng, đơn giản. Lendarduzzi nói rằng lúc đầu khi cô bắt đầu làm việc từ xa, cô đã làm việc từ chiếc bàn trong phòng ăn. Khi đó cô phải đảm bảo rằng chén đĩa dơ không chất đống ở phía sau. Bạn muốn xuất hiện như thể bạn 'chăm sóc tốt bản thân tốt', và mọi thứ sạch sẽ và trật tự phía sau bạn. Thêm vào đó, khi mặc quần áo chuẩn bị cho cuộc gọi, bạn muốn hướng đến màu sắc sắc nét và tránh mặc áo ngắn tay hoặc để vai trần. Nếu không, có nguy cơ bạn có vẻ như bạn nhận cuộc gọi trong bộ đồ sinh nhật. Mục tiêu bao trùm, Yara giải thích, là 'giảm thiểu sự mất tập trung'. Khi bạn kết hợp tất cả những lời khuyên này, cô nói, bạn được trang bị tốt hơn để nghĩ về 'cách thể hiện bản thân'. Đó là một kỹ năng quan trọng, nhất là khi những gì mà mọi người sẽ nhìn thấy là khuôn mặt của bạn trên màn hình máy tính. Bản tiếng Anh đã đăng trên BBC WorkLife.
Tỷ lệ đẻ mổ tăng vọt trong những năm gần đây.	'Đại dịch đẻ mổ' trên toàn cầu	Brazil, nơi có tỷ lệ đẻ mổ là 56%, đã ra các biện pháp mới nhằm tránh việc phẫu thuật không cần thiết. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nói đây là khuynh hướng trên toàn cầu, và có nhiều lý do khác nhau khiến các bà mẹ không muốn sinh con theo cách tự nhiên. Nay, cần phải có một mẫu đơn với chữ ký của bà mẹ sắp sinh con và các báo cáo bắt buộc, trong đó nêu các lý do y tế cần thiết phải mổ do các bác sỹ viết. Đó là hai trong số các biện pháp bắt đầu có hiệu lực tại Brazil nhằm đối phó với 'đại dịch đẻ mổ. Quốc gia ở vùng Mỹ - Latin này đi đầu thế giới trong trào lưu đẻ mổ, là quá trình phẫu thuật nhằm lấy em bé ra thay vì để người mẹ trở dạ sinh con một cách tự nhiên. Quá nửa trẻ sơ sinh tại quốc gia có 200 triệu dân được sinh bằng hình thức đẻ mổ, WHO nói. Việc phẫu thuật này là cần thiết trong các trường hợp sinh tự nhiên có thể gây hại cho bà mẹ hoặc thai nhi. Tuy nhiên, các cuộc mổ định trước theo yêu cầu của thai phụ mà không vì lý do y tế đang tăng mạnh. Việc lạm dụng kỹ thuật đẻ mổ không chỉ xảy ra tại Brazil mà còn lan tràn khắp nơi trên thế giới. "Với hơn 35 năm kinh nghiệm trong nghề, tôi thấy tình trạng đẻ mổ tăng khủng khiếp trong 10 năm qua. Điều kiện chăm sóc sản khoa cần phải được xem xét nhằm đảm bảo là mọi phụ nữ đều được quan tâm, nhưng không để xảy ra tình trạng lạm dụng dịch vụ," Marleen Temmerman, giám đốc Khoa Sức khỏe Sinh sản của WHO nói. Tỷ lệ đáng báo động Cộng đồng y tế thế giới có nhận định chung rằng tỷ lệ đẻ mổ nếu ở mức 10%-15% là chấp nhận được ở bất kỳ quốc gia nào. Kể từ 1985, tức thời điểm WHO đưa ra mục tiêu đó, việc lựa chọn hình thức đẻ mổ đã được theo dõi kỹ càng - nhưng tới mức nào là quá nhiều? Người ta tính rằng nếu tỷ lệ đẻ mổ là 10% thì tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh và thai sản sẽ giảm, bởi sẽ có nhiều phụ nữ có cơ hội được cứu sống nhờ hình thức phẫu thuật này. Nhưng không có bằng chứng nào cho thấy tỷ lệ tử vong sẽ giảm hơn nữa nếu như tỷ lệ đẻ mổ tăng cao hơn 15%, rõ rệt nhất là ở các nước như Brazil hay Cộng hòa Dominic, nơi có tỷ lệ đẻ mổ vào khoảng 56% tổng các ca sinh nở. Đứng tiếp theo trong danh sách là các nước Ai Cập (51,8%), Thổ Nhĩ Kỳ (47,5%) và Italy (38,1%), cũng là nước đứng thấp nhất ở châu Âu. Mexico, Iran và Hoa Kỳ cũng có nhiều ca đẻ mổ. Đáng chú ý là Trung Quốc không nằm trong nhóm hàng đầu - chỉ 25% các ca sinh nở là được phẫu thuật - nhưng 32% trong số đó lại không phải vì lý do y tế, khiến Trung Quốc trở thành quốc gia tồi nhất trong bảng xếp hạng các nước có các ca đẻ mổ không cần thiết cao nhất. Lựa chọn của sản phụ hay ngành kinh doanh béo bở? Các chuyên gia nói rằng hồi trước thập niên 1990, tức thời điểm việc mổ đẻ tại Brazil bắt đầu được điều chỉnh theo quy định pháp luật, thì việc này được coi như thủ thuật "hai trong một", cho phép mổ lấy hài nhi ra đồng thời triệt sản bằng cách phẫu thuật ống dẫn trứng. Do đó, biện pháp này được nhiều phụ nữ không muốn sinh thêm con ưa dùng. Nay, việc đẻ mổ có vẻ tiện lợi hơn cho bác sỹ, bởi họ có thể lên lịch mổ cụ thể thay vì phải đón nhận các cuộc gọi bất ngờ nếu sản phụ trở dạ trong đêm, hoặc thay vì phải chờ đợi đau đẻ trong nhiều giờ thì ca phẫu thuật có thể lên kế hoạch gây mê trong ngày. Điều này cũng có nghĩa là người ta có thể thu lợi được nhiều hơn so với việc đỡ đẻ thông thường. "Quan niệm chung là mổ đẻ đạt tiêu chuẩn vàng so với đẻ thường. Thông điệp mà cộng đồng y tế đưa ra là đẻ mổ thì hiện đại, tiệt trùng trong khi sinh tự nhiên thì xấu xí, bẩn thỉu," bác sỹ Simone Diniz từ Khoa Sức khỏe Cộng đồng tại Đại học Sao Paulo nói. Bác sỹ Diniz tin rằng nhiều phụ nữ cảm thấy bị áp lực từ bác sỹ, hộ lý là phải chọn hình thức đẻ mổ, và đó là "cỗ máy kiếm tiền" trong ngành công nghiệp sản khoa. Tuy có dịch vụ chăm sóc y tế miễn phí nhưng giới nhà giàu ở Brazil thường có bảo hiểm tư nhân, và do đó dịch vụ đẻ mổ trong các bệnh viện tư tăng vọt. Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở các nước khác. Chẳng hạn như tại Italy, một cuộc thăm dò dư luận cho thấy người ta chọn hình thức đẻ mổ do "sợ đau" và "đỡ chật vật", mà thường là ít ra máu hơn, đứa trẻ sinh ra gặp ít rủi ro hơn. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí chuyên về sinh sản "BMC Pregnancy and Childbirth" hồi 2013 cũng cho thấy 33% các phụ nữ chọn hình thức phẫu thuật bởi nếu sinh nở tự nhiên thì không được gây tê ngoài màng cứng. "Đây là chính sách sức khỏe cộng đồng, hệ thống y tế không đảm bảo thực hiện gây tê ngoài màng cứng ở tất cả các trung tâm hộ sinh," Ana Pilar Betran, quan chức y tế tại WHO, người đã nghiên cứu kỹ về tình hình ở Ý, nói. Không thể rặn đẻ? Ở các nơi khác, ám ảnh về việc hỏng dáng người đóng vai trò quan trọng. Nhiều bà mẹ khi sinh nở tự nhiên phải rạch tầng sinh môn, cho nên người ta muốn tránh bằng mọi giá, bác sỹ Temmerman nói. Nhu cầu giữ gìn vẻ hấp dẫn tình dục đang là chủ đề nóng bỏng tại Mỹ - Latin, khiến cho đẻ mổ càng trở nên lựa chọn ưa thích tại các nước như Mexico và Cộng hòa Dominic, và ngay cả ở Chile và Argentina, bác sỹ Diniz nói thêm. Việc các bác sỹ lo sợ phải gánh trách nhiệm pháp lý càng làm cho lựa chọn này trở nên phổ biến, nhất là tại các quốc gia như Mỹ, nơi mà một vụ sai sót khi hành nghề có thể dẫn tới việc phải bồi thường hàng triệu đô la. Thế còn ở Trung Quốc, một trong số các nước có tỷ lệ đẻ mổ cao, thì các bà mẹ muốn con cái chào đời vào ngày đẹp, giờ đẹp cho được may mắn cả đời. Tại các nước có tỷ lệ đẻ mổ rất thấp như ở các nước Phi châu Niger, Chad, Ethiopia và Burkina Faso, chỉ 2% các ca sinh nở được thực hiện bằng biện pháp phẫu thuật. Tỷ lệ này là do các sản phụ không được tiếp cận đầy đủ vào hệ thống chăm sóc y tế.
Hai chiếc máy bay chở các công dân Mỹ đi trên tàu du lịch Diamond Princess về nước đã rời Nhật Bản.	Virus corona: Mỹ sơ tán dân trên du thuyền bị cách ly tại Nhật Bản	Trên du thuyền Diamond Princess có khoảng 3.400 hành khách Hãng tin Kyodo loan tin trên và cho hay, máy bay do chính phủ Hoa Kỳ thuê đã rời sân bay Haneda của Tokyo vào đầu giờ 17/2. Có khoảng 400 người Mỹ đi trên tàu du lịch nói trên, bị cách ly ở thành phố Yokohama của Nhật Bản từ ngày 3/2 do phát hiện trên tàu có hành khách bị nhiễm virus corona chủng mới. Ít nhất 40 công dân Hoa Kỳ bị nhiễm bệnh và sẽ được điều trị tại Nhật Bản. 1,660 tử vong, TQ báo cáo số ca nhiễm mới giảm ba ngày liên tiếp. Dịch bệnh và khủng hoảng nội tại có thay đổi triều đại? Covid-19: Bác sỹ TQ gặp nhiều rủi ro? Trên tàu du lịch nói trên có khoảng 3.700 hành khách và phi hành đoàn. Con tàu bị cách ly sau khi một nam hành khách từng đi trên tàu bị phát hiện dương tính với virus corona chủng mới. Ông này xuống tàu tại Hong Kong từ ngày 25/1. Con tàu nói trên trở thành ổ dịch virus corona lớn nhất bên ngoài Trung Quốc. Chính quyền Nhật Bản hôm 16/2 cho biết, hiện có 70 trường hợp bị nhiễm mới, nâng tổng số trường hợp bị nhiễm virus corona trên tàu lên con số 355 người. Những công dân Mỹ bị nhiễm bệnh sẽ được điều trị y tế tại Nhật Bản - bác sĩ Anthony Fauci, Giám đốc Viện Nghiên cứu Dị ứng và các bệnh Truyền nhiễm Quốc gia - Hoa Kỳ, nói trong chương trình 'Face the Nation' trên đài CBS. Máy bay chở công dân Hoa Kỳ rời Sân bay Haneda ở Tokyo, Nhật Bản Hiện chưa rõ có chính xác bao nhiêu người đi trên các chuyến bay sơ tán nói trên, nhưng dự kiến máy bay sẽ đưa các hành khách này đến căn cứ Không quân. "Nếu những người trên máy bay bắt đầu xuất hiện các triệu chứng bị nhiễm bệnh, họ sẽ bị cách ly ngay trong máy bay", bác sĩ Fauci nói. Những hành khách được sơ tán này khi vào Mỹ sẽ bị cách ly tới 14 ngày, cộng với thời gian họ đã bị cách ly trên tàu. "Và lý do cho điều đó," bác sĩ Fauci cho biết thêm, "là mức độ lây nhiễm trên chiếc du thuyền đó, về cơ bản, giống như đang trong điểm nóng của dịch." Một số người Mỹ từ chối việc sơ tán, thay vào đó họ muốn đợi cho đến khi việc kiểm dịch con tàu du lịch trên chấm dứt vào ngày 19/2. Một hành khách trên tàu, luật sư Matt Smith cho biết, ông không muốn lên xe buýt đi đến máy bay cùng với những người có thể đã bị nhiễm bệnh. Các chuyến bay khác sẽ sơ tán hành khách là công dân Israel, Hong Kong và Canada. Trong khi đó, để hỗ trợ các nỗ lực cứu trợ, chính phủ Nhật Bản đã tặng 2.000 chiếc iPhone cho hành khách trên tàu - mỗi cabin được nhận một chiếc. Các điện thoại thông minh này sẽ giúp hành khách trên tàu có thể sử dụng một ứng dụng do Bộ Y tế Nhật Bản phát triển, liên kết người dùng với bác sĩ, dược sĩ và cố vấn sức khỏe tâm thần. Điện thoại với số đăng ký bên ngoài Nhật Bản không thể truy cập các ứng dụng nói trên. Chuyện gì đang xảy ra ở Trung Quốc? Theo số liệu chính thức, trong ngày 16/2, 100 người đã tử vong do virus corona chủng mới ở vùng tâm dịch là tỉnh Hồ Bắc. Điều này giảm so với con số 139 trong một ngày trước đó. Theo số liệu báo cáo hôm thứ hai (17/2), đã có tổng cộng 2.048 trường hợp nhiễm mới, trong đó có 1.933 trường hợp là ở Hồ Bắc. Như vậy, tổng cộng đã có hơn 70.500 trường hợp nhiễm bệnh trên toàn đại lục, trong đó riêng Hồ Bắc có 58.182 ca, với hơn 1.700 trưởng hợp tử vong. Hầu hết các trường hợp nhiễm mới và tử vong là ở Vũ Hán, thành phố lớn nhất của tỉnh Hồ Bắc. Virus corona: Dân Vũ Hán: 'Tôi thà chết ở nhà còn hơn' Virus corona: Vì sao hai phóng viên ở Vũ Hán mất tích? Nhật ký Vũ Hán: nhìn người thân chết đi mà không được chữa trị Nhà chức trách đang thắt chặt các biện pháp kiểm soát để chống lại việc dịch bệnh bùng phát. Cư dân Hồ Bắc - tỉnh có 60 triệu dân - đã được lệnh ở nhà và chỉ có thể ra ngoài trong trường hợp khẩn cấp. Ngoài ra, mỗi hộ gia đình sẽ có một người được phép ra khỏi nhà ba ngày một lần để mua thực phẩm và nhu yếu phẩm. Mỗi toà nhà chỉ được mở một lối vào, nhằm bảo đảm rằng chỉ cư dân sống trong toà nhà mới có thể vào hoặc ra. Tất cả các doanh nghiệp phải đóng cửa, trừ các nhà thuốc, khách sạn, cửa hàng thực phẩm và các cơ sở dịch vụ y tế. Sẽ có lệnh cấm sử dụng ô tô cá nhân, miễn trừ với các phương tiện dùng giao nhận các mặt hàng thiết yếu. Trong khi đó, chính quyền thủ đô Bắc Kinh đã ra lệnh tất cả cư dân nơi đây phải trở lại thành phố này để cách ly trong 14 ngày hoặc sẽ bị phạt. Ngân hàng Trung ương Trung Quốc cũng sẽ khử trùng và lưu trữ các tờ tiền giấy đã sử dụng, trước khi tái luân chuyển chúng, trong nỗ lực ngăn virus lây lan. Thông tin về các trường hợp nhiễm mới? Các trường hợp nhiễm mới gia tăng đột biến vào đầu tuần trước, sau khi Trung Quốc thay đổi cách tính; nhưng đã giảm sau đó. Tổng cộng, ở Trung Quốc, có hơn 68.500 người bị nhiễm virus corona chủng mới. Ông Mễ Phong (Mi Feng), người phát ngôn Ủy ban Y tế Quốc gia nước này cho biết, các số liệu cho thấy, Trung Quốc đang cố gắng kiềm chế sự lây lan của dịch. "Có thể thấy rõ những tác động của công tác phòng chống dịch bệnh ở nhiều nơi trên cả nước", ông này nói. Bản tin hàng ngày của ủy ban nói trên cũng thông tin thêm về 142 trường hợp tử vong trên toàn quốc, phần lớn nằm ở tỉnh Hồ Bắc. Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị thì nói rằng, cùng với việc số người nhiễm bệnh ở Hồ Bắc đang giảm xuống, số người hồi phục cũng đã có sự gia tăng nhanh chóng. Tỉ lệ bệnh nhân nhiễm bệnh được coi là đang trong "tình trạng nghiêm trọng" đã giảm trên toàn quốc, từ hơn 15% xuống chỉ còn hơn 7%, theo Quốc vụ viện Trung Quốc. Đài Loan xác nhận đã có trường hợp tử vong do căn bệnh này, với nạn nhân là một tài xế taxi 61 tuổi, gần đây không đi du lịch nước ngoài, nhưng đã bị tiểu đường và viêm gan B, Theo Bộ trưởng Bộ Y tế-Phúc lợi Đài Loan Trần Thời Trung (Chen Shih-chung) cho biết. Bộ trưởng Trần cũng cho biết là nhiều hành khách đi xe của người lái taxi trên đến từ Trung Quốc. Ngoài Trung Quốc, hiện có 30 quốc gia đã phát hiện 500 trường hợp nhiễm bệnh. Trong đó, có 4 người tử vong bên ngoài Trung Quốc, gồm tại Pháp, Hong Kong, Philippines và Nhật Bản. Trong khi đó, một chiếc máy bay chở 175 người Nepal, chủ yếu là sinh viên, từ Vũ Hán di tản về Kathmandu. Đây là quốc gia mới nhất sơ tán công dân của mình khỏi Hồ Bắc.
Thành phố Yemen hàng trăm năm tuổi đặt bên những tòa tháp sáng bóng của Hong Kong là một số cảnh quan kiến trúc đẹp nhất thế giới, theo Jonathan Glancey.	Cảnh quan kiến trúc nơi nào đẹp nhất thế giới?	Một người lính phòng không theo dõi bầu trời London trong thời Đức ném bom, khi đó tòa thánh St Paul vượt cao trên hết mọi công trình ở thành phố. Một đường chân trời (skyline) của một thành phố là bộ mặt của nó. Và cũng như bộ mặt của những người thân thương, chúng ta lưu giữ cảnh quan này trong trí nhớ ngay cả khi ta ở xa nó hoặc lâu không nhìn. Bởi vì, một khi đã thấy, ai mà có thể quên đường chân trời của thành phố Edinburgh, Manhattan, Hong Kong hoặc Helsinki? Tuy nhiên, cũng như mặt người, cảnh quan kiến trúc thay đổi theo năm tháng, mặc dù với những thành phố thành công về thương mại thì càng nhiều tuổi thì thành phố trông càng trẻ ra, càng cao hơn, càng hào nhoáng hơn chứ không bé nhỏ nhăn nhúm. Hãy trông đường chân trời của London ngày nay, những nhà chọc trời mới tinh tranh nhau đua sắc như các nghệ sĩ nổi tiếng trong đêm hòa nhạc. Nhiều người còn nhớ Dubai là một thị trấn đánh cá, không phải một thủ đô đầy nhà chọc trời như nó đã trở thành trong nhiều thập kỷ từ khi Các tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất hình thành năm 1971 Cảnh này làm sao có thể giống cảnh London nổi tiếng trong ảnh Tòa Thánh St Paul được chụp trong thời kỳ Đức ném bom? Hoặc cảnh thời hậu chiến khi công trình của Wren còn là tòa nhà cao nhất vùng và được bao quanh bởi các nhà thờ giáo xứ được sắp xếp lộn xộn và xây bằng gạch đỏ và đá Portland? Nhiều người còn nhớ khi Thẩm Quyến ở Nam Trung Quốc còn là một thị trấn chợ nhỏ nhìn ra vịnh ở biển phía Nam hơn là nhớ một biển nhà cao tầng lãnh đạm. Những người khác lại nhớ Dubai như một làng chài bé nhỏ ở vịnh Ba Tư nổi tiếng vì thợ lăn ngọc trai hơn là nhớ những tòa tháp cao tầng đầy tham vọng và những đội lau cửa kính. Những tòa nhà cao chóng mặt đã thay đổi bộ mặt các thành phố trên thế giới trong 30 năm qua. Ấy thế mà ngay cả những thị trấn và thành phố thời trung cổ cũng khoe khoang khi có các tòa nhà cao tầng. Cảnh quan kiến trúc của San Gimignano, thị trấn trên đồi ở Tuscan, rải rác có 14 tháp trung cổ còn sót lại. Từ xa, hoặc khi nheo mắt nhìn, những ngôi nhà cao lênh khênh và chắc chắn này làm cho San Gimignano trông như Manhattan thu nhỏ. Điều đó còn đúng hơn khi nói tới thị trấn hấp dẫn Shibam ở Yemen. Mặc dù có dân số dưới 2.000, khu định cư ở sa mạc này, có cảnh nền là núi, có rất nhiều nhà cao hơn 10 tầng. Được xây bằng gạch đất, được sửa chữa hoặc xây lại, nhiều nhà có từ thế kỷ 16. Được xây để chống toán cướp Bedouin, những nhà tháp xây lôn xộn này trông thực sự giống một thành phố hiện đại khi nhìn từ xa hay gần, đặc biệt khi mặt trời làm không khí nóng bốc lên gây ảo ảnh. Không phải vô cớ mà Shibam được gọi là 'Chicago của sa mạc' hoặc 'Manhattan của Trung Đông'. Shibam ở Yemen gồm rải rác các công trình tháp bằng gạch đất xây từ những năm 1500 'Chạm tới trời' Thoạt đầu các thị trấn thường được xây dựng trên khu đất cao để dễ phòng thủ. Được bao quanh bằng tướng chắn và trang điểm bằng các chòi tháp, chúng trông như trong các truyện cổ tích. Mặc dù thị trấn Carcassonne, Nam nước Pháp, chủ yếu được tạo dựng lại ở thế kỷ 19 (bởi Eugène Viollet-le-Duc, kiến trúc sư Pháp phái giả Gothic, và nhà lý luận) nhưng cảnh quan kiến trúc là một trong những thứ lãng mạn nhất. Khi nhìn nó qua cánh đồng và vườn nho, ta dễ mường tượng cảnh các Kỵ Sĩ Bàn Tròn phi ngựa qua cổng thành có lỗ châu mai. Nhìn gần, Carcassonne là một ảo ảnh, trên đường phố lát đá cuội là các du khách đội mũ bóng chày, mặc áo dài tay và xà cạp hơn là mặc áo giáp mũ sắt thời xưa. Sự biến đổi của Hong Kong trong nửa sau của thế kỷ 20 là đáng ngạc nhiên nếu nghĩ rằng những năm 1800 nó chỉ là một khu định cư nhỏ bé Một cảm giác chiến binh thời trung cổ và tôn giáo linh thiêng cũng toát lên ở Durham, đặc biệt khi ta thoáng thấy tòa thánh Romanesque nổi trội và lâu đài Norman vút qua cửa sổ của con tàu tốc hành chạy giữa Edinburgh và King's Cross. Và nếu như thành cổ Durham là rõ ràng đáng tự hào thì Edinburgh vẫn giữ được là một trong những thành phố đẹp nhất ngay cả khi các cố vấn, kế hoạch gia và kiến trúc sư đã cố, trong những thập kỷ gần đây, làm giảm giá trị một cảnh quan kiến trúc đẹp không đâu bằng. Nằm giữa các đồi, vịnh và biển, thành phố bằng đá này mọc lên và trải dài dọc theo địa hình với nếp gấp kiến trúc gây ấn tượng, đường chân trời là các tòa tháp táo bạo, những chóp nhọn vươn cao và tượng đài tân cổ điển. Ấy vậy mà thành phố này không có nhà chọc trời, phải nói rằng đây là điều tốt cho nó. Có vẻ là có ý nghĩa khi trên bất kỳ trang mạng nào nói về cảnh quan kiến trúc thì đều dành cho các nhà chọc trời như thể chúng là cách chắc chắn duy nhất để nhận biết một thành phố nào đó mặc dù càng nhiều nhà chọc trời thì các thành phố trông càng giống nhau. Những sắc lệnh của thành phố Edinburgh cấm việc xây dựng những nhà mới mà chúng làm hỏng cảnh quan kiến trúc hình tượng kiểu Gothic Thuật nhiếp ảnh chụp xa ghi lại những khung cảnh đẹp tuyệt vời của những nhà chọc trời chan hòa ánh nắng trên nền núi non (như của Vancouver, Seattle và ngay cả trung tâm Los Angeles), thế nhưng khi ta tới những thành phố đó để tìm những cảnh đẹp này, thì chúng biến đâu mất. Mắt chúng ta không thể nhìn thấy cái mà máy ảnh và các nhà nhiếp ảnh chuyên nghiệp thấy. Nhưng một vài thành phố nhà chọc trời lại không làm thất vọng khi nhìn gần. cảnh quan kiến trúc náo nhiệt của Hong Kong, đặc biệt về đêm, là thực sự thú vị, cho dù nhìn từ tầng hai của tàu điện, từ phà, khi đi tản bộ nơi công cộng hay nhìn cửa sổ phòng ngủ khách sạn. Tuy nhiên ở đây, cái quan trọng không phải là những tòa nhà riêng rẽ của kiến trúc sư nổi tiếng nào đó (như trường hợp cảnh quan kiến trúc bên hồ ở Chicago) vì cách mà các cụm nhà cao tầng mọc lên từ trong ranh giới chật hẹp toàn đá như thể chúng là phần đua thêm tự nhiên của địa hình các đảo Trung Quốc. Dưới góc sáng nào đó, trông chúng giống cấu thành địa chất hơn là công trình kiến trúc. Nhìn một cảnh kỳ thú Vào cuối thời kỳ trung cổ, San Gimignano có 72 tòa tháp để bảo vệ các gia đình quý tộc phong kiến, một số tháp cao tới 230 foot, nay chỉ còn 14 tháp Đường chân trời của cả Janeiro và Cape Town được nổi bật đáng kể về địa thế tự nhiên đầy ấn tượng của chúng với bãi biển và núi, trong khi các nhà chọc trời của Manhattan mọc lên từ một đảo hẹp bằng đá như dãy núi granite. Dù đã quen thuộc đến thế nào nhưng cảnh quan ở trung tâm Manhattan, với tòa nhà ngự trị Empire State, vẫn khuấy động được sức tưởng tượng. Một số cảnh quan kiến trúc thành phố gồm những nhà chọc trời vô duyên. Thí dụ khu Pudong. Khu này là bờ Đông của Thượng Hải vượt sông Hoàng Phố từ Tân Cổ điển à Art Deco Bund, phố nổi tiếng nhất thành phố. Một Đặc khu kinh tế từ 1993, Phố Đông đã phát triển cực nhanh. Những tòa chọc trời có dáng lạ mắt, vươn lên như pháo hoa tạo thành đường chân trời long lanh về đêm. Dưới ánh sáng ban ngày, dù có cao bao nhiêu, những tòa nhà này trông chẳng có gì đặc biệt lắm. Cảnh quan kiến trúc của các thành phố như Rio và Cape Town được nâng tầm rất nhiều nhờ địa thế tự nhiên Những cảnh quan kiến trúc quyến rũ, không có độ cao và ánh sáng biểu diễn xuất sắc như ở Phố Đông và Hong Kong, lại dựa vào cảm hứng kiến trúc thực sự. Cảnh quan của Venice, đối với hàng triệu du khách thăm một ngày và các tàu du lịch đồ sộ, vẫn là một thứ gây phép mầu ở thành phố. Tại đây các tháp chuông trung cổ thay thế cho các nhà chọc trời, trong khi dưới ánh sáng đúng độ, cảnh quan kiến trúc được soi bóng dưới dòng kênh. Cảnh quan kiến trúc của Helsinki được chế ngự bởi tòa thánh màu trắng Neo-Classical do Carl Ludwig Engel thiết kế Cũng như Venice, Helsinki cũng là một thành phố khác trông rất đẹp từ phía biển, đường viền kiến trúc thấp một cách cần thiết của nó làm nổi bật tòa thánh trắng tinh Tân Cổ điển do Carl Ludwig Engel thiết kế, phía bên là các nhà ở rất đẹp, và vào giữa mùa đông, có cảnh biển đóng băng. Tại đây bạn có thể chìm đắm vào một trong những cảnh quan kiến trúc đẹp nhất Châu Âu khi đứng ở biển Baltic. Cũng may là một phòng trưng bày lố lăng, tốn tiền và không mong muốn sẽ không được xây dựng ở đây, cứu được cảnh nhìn yêu quý và gìn giữ được tinh thần của thành phố ở tận Bắc này. Biết rằng cảnh quan kiến trúc sẽ thay đổi theo thời gian, một số thành phố như Helsinki, Venice và Edinburgh luôn luôn phải thận trọng hơn các nơi khác. Tuy nhiên ngay cả những thành phố, như London, đang thay đổi đến mức không nhận ra, chúng ta vẫn có thể nuôi dưỡng những hình ảnh lý tưởng của những công trình này, những bộ mặt này của thành phố, sâu trong tiềm thức chung của chúng ta. Bài tiếng Anh đăng trên BBC Culture
Năm 2020 không giống năm nào. Virus corona đã lây nhiễm cho hơn 67 triệu người, ảnh hưởng đến 80% việc làm và khiến hàng tỷ người bị phong tỏa.	Covid đã thay đổi những sự kiện thế giới thế nào trong năm 2020	Thật dễ để tưởng tượng năm 2020 sẽ diễn biến khác như thế nào nếu không có đại dịch. Chúng ta sẽ có thêm thời gian nào với những người thân yêu? Chúng ta đã bỏ lỡ sinh nhật, đám cưới và những cột mốc quan trọng nào? Và trong khi cuộc khủng hoảng ảnh hưởng đến tất cả chúng ta, nó cũng định hình các sự kiện trên khắp thế giới, ảnh hưởng hàng triệu người. Đây chỉ là bốn vấn đề chính trị, từ bốn lục địa, đã bị thay đổi bởi đại dịch. 1. Cuộc bầu cử Hoa Kỳ Cuộc bầu cử tổng thống đã có vẻ rất khác. Đáng lẽ phải có những cuộc vận động sôi nổi, và những chuyến đi bận rộn ngược xuôi theo suốt chiến dịch tranh cử. Thay vào đó, đại dịch khiến nhiều cuộc vận động tranh cử bị trì hoãn, và Joe Biden chấp nhận đề cử của đảng Dân chủ trong một căn phòng gần như trống rỗng. Một số người tham dự một sự kiện của Nhà Trắng bị nhiễm virus corona - trong khi bản thân tổng thống đã được đưa đến bệnh viện sau khi xét nghiệm dương tính. Các chuyên gia tin rằng có nhiều lý do khiến Donald Trump thua cuộc - nhưng việc ông xử lý đại dịch là một trong những yếu tố lớn nhất. Alan Abramowitz, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Emory nói: "Rõ ràng tác động của đại dịch đã làm tổn thương Trump một cách đáng kể. Ông Trump đã thất bại trong việc đưa ra các biện pháp thích hợp, và "ở một mức độ nào đó việc không khuyến khích" các hướng dẫn y tế công cộng như giãn cách xã hội và đeo khẩu trang, đã làm cho một số cử tri ở các bang xoay chiều bất mãn, làm nghiêng cán cân về phía có lợi cho ông Biden. Trớ trêu thay, Giáo sư Abramowitz nói thêm, thường thì mọi người tập trung ủng hộ tổng thống trong một cuộc khủng hoảng. "Nếu ông Trump giải quyết đại dịch một cách nghiêm túc và hiệu quả, tôi nghĩ ông ấy sẽ đắc cử khá dễ dàng." Đại dịch cũng gây ra suy thoái kinh tế, điều thường làm tổn thương các tổng thống đương nhiệm. Allan Lichtman, nhà sử học đã nghĩ ra hệ thống "13 chìa khóa" dự đoán chính xác từng cuộc đua tổng thống kể từ năm 1984, vào tháng 8 tiên đoán là Joe Biden sẽ đắc cử - dựa trên một số yếu tố, bao gồm cả nền kinh tế ngắn hạn và dài hạn. "Chính phản ứng thất bại của Trump với đại dịch đã dẫn đến thất cử của ông ấy," Giáo sư Lichtman, giáo sư lịch sử tại Đại học Mỹ, nói. Ông Trump đã hạ thấp tầm quan trọng của đại dịch và do đó không thể ngăn chặn sự lây nhiễm nhanh chóng, điều này "khiến ông mất đi chìa khóa kinh tế ngắn hạn và chìa khóa kinh tế dài hạn". Covid-19 cũng có nghĩa là đảng Dân chủ đã chuyển phần lớn chiến dịch tranh cử của họ qua trực tuyến - điều này cũng có thể đã giúp ích cho chiến dịch tranh cử của Biden. Joe Biden chấp nhận đề cử của đảng Dân chủ trong một căn phòng gần như trống rỗng Miles Coleman, phó tổng biên tập của Sabato's Crystal Ball, một bản tin phân tích chính trị tại Đại học Virginia, nói: "Biden được biết đến như một người có tật hay nói vấp và nói sai." Đại dịch có nghĩa là ông Biden đã chọn cách tranh cử ít ồn ào hơn - và cuộc bầu cử trở thành "chỉ là một cuộc bỏ phiếu ủng hộ hoặc phản đối Trump", chứ không phải là "sự lựa chọn giữa hai ứng cử viên". Tuy nhiên, ông Coleman nói thêm, việc đảng Cộng hòa tiếp tục với chiến dịch vận động tranh cử truyền thống cũng có nghĩa là "Trump đã đạt được nhiều sự ủng hộ của cử tri không phải da trắng ở các vùng nông thôn, nơi mọi người có thể không có internet tốt nhất - nơi bạn cần phải đi từng nhà để tiếp cận cử tri." Cuối cùng, Giáo sư Lichtman tin rằng đại dịch cũng giúp thúc đẩy tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu cao nhất trong hơn một thế kỷ. Đại dịch "đã tạo ra một cảm giác thực sự về tình trạng khẩn cấp quốc gia... Tôi nghĩ rằng điều đó đã thuyết phục người dân Mỹ - cả ủng hộ Trump và ủng hộ Biden - rằng cuộc bầu cử này là sự kiện quan trọng nhất trong cuộc đời của họ." Những người cuối cùng quyết định ai là tổng thống Hoa Kỳ Mỹ: Cuộc bầu cử vô tận này sẽ kết thúc ra sao? 2. Biểu tình Hong Kong Vào năm 2019, thế giới bị bao trùm bởi cuộc khủng hoảng diễn ra ở Hong Kong. Trung tâm tài chính quốc tế đã có các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ kéo dài gần hàng tuần, thường bao gồm các cuộc đụng độ với cảnh sát, hơi cay và đôi khi bắn cả đạn thật. Trong khi các cuộc biểu tình thu hút sự lên án từ Bắc Kinh và một số doanh nghiệp, công chúng phần lớn tỏ ra thông cảm - thể hiện trong các cuộc bầu cử địa phương vào cuối năm 2019, nơi các nhóm ủng hộ dân chủ giành chiến thắng lở đất. Tuy nhiên, đến năm 2020, đường phố Hong Kong hầu như yên tĩnh, phong trào trở nên dịu bớt và các nhà lập pháp ủng hộ dân chủ hoặc từ chức - hoặc bỏ trốn khỏi lãnh thổ hoàn toàn. Điều gì đã thay đổi? Đại dịch tấn công Hong Kong vào tháng Giêng đã dẫn đến sự sụt giảm các cuộc biểu tình ngay từ đầu. "Người Hong Kong nhận thức được mức độ nghiêm trọng của virus, vì chúng tôi đã có kinh nghiệm về đợt bùng phát của Sars năm 2003," Joey Siu, một nhà hoạt động sinh viên nói. Tuy nhiên, đợt thứ nhất và đợt thứ hai của đại dịch đã được kiềm chế tương đối nhanh chóng. Các nhà phân tích cho rằng tác động lớn hơn đến từ cách mà đại dịch đã dẫn đến các hướng dẫn giãn cách xã hội nghiêm ngặt - vốn cũng được sử dụng để trừng phạt những người tham gia biểu tình. Victoria Hui, giáo sư chính trị tại Đại học Notre Dame, nói chính quyền luôn muốn ngăn chặn các cuộc biểu tình chống chính phủ, và "đại dịch đã tạo cho chính quyền một cái cớ" để làm như vậy dưới chiêu bài sức khỏe cộng đồng. Một số nhà hoạt động ủng hộ dân chủ đã bị phạt tiền, và các cuộc biểu tình bị cấm, theo các hướng dẫn giãn cách xã hội. Bà Siu nói trước đây nhiều người sẵn sàng mạo hiểm tham gia các cuộc biểu tình trái phép vì vẫn có "cơ hội để chúng tôi không bị bắt và cơ hội chúng tôi có thể thắng tại tòa". "Nhưng bây giờ, với lệnh cấm tụ tập công khai, cảnh sát có thể truy tố bất kỳ ai có vẻ như đang tham gia một cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ và phạt bạn 260 đôla.'' Chính phủ nói các quy định của họ dựa trên cơ sở khoa học và cần thiết để ngăn ngừa nhiễm trùng. Buổi lễ thắp nến hàng năm tưởng nhớ vụ thảm sát Thiên An Môn nằm trong số những hoạt động bị cấm do các hạn chế về virus corona Sau đó, có hai diễn biến chính - việc áp dụng luật an ninh quốc gia sâu rộng và hoãn bầu cử quốc hội - được nhiều người cho là đã hạn chế phong trào ủng hộ dân chủ của Hong Kong. Luật an ninh quốc gia đã khiến việc "kích động thù hận" chính phủ, kêu gọi các nước áp đặt các biện pháp trừng phạt các quan chức Trung Quốc, hoặc sử dụng một số khẩu hiệu phản đối nhất định, thành các hành vi vi phạm có thể bị phạt tù chung thân. Bắc Kinh từ lâu đã nói rằng một luật như vậy cần thiết để bảo vệ sự toàn vẹn của Hong Kong - nhưng một số người cho rằng thời điểm của luật, cuối cùng được đưa ra vào tháng 5, đã "cơ bản được định hình bởi Covid-19". "Bắc Kinh tính toán rằng phần còn lại của thế giới sẽ bận tâm vì virus corona,'' Giáo sư Hui nói. Luật an ninh có tác động của ngay lập tức. Một số nhóm ủng hộ dân chủ đã giải tán và các cửa hàng gỡ bỏ các áp phích ủng hộ người biểu tình. Bà Siu nói, các nhà hoạt động trở nên sợ đi biểu tình hơn nhiều. Tuy nhiên, những người ủng hộ đạo luật cho rằng cần phải khôi phục sự ổn định sau một năm thường xuyên xảy ra các cuộc biểu tình bạo động. Một tháng sau, trong bối cảnh làn sóng nhiễm trùng thứ ba, chính phủ thông báo rằng các cuộc bầu cử lập pháp sẽ bị hoãn lại một năm - mặc dù một số chuyên gia y tế nói rằng vẫn có thể tổ chức các cuộc bỏ phiếu một cách an toàn. Chính phủ nói việc hoãn lại cần thiết vì có "nguy cơ lây nhiễm lớn", và hàng chục cuộc bầu cử khác trên khắp thế giới cũng đã bị trì hoãn. Tuy nhiên, các nhóm nhân quyền tin rằng đó là một động thái chính trị, vì các nhóm ủng hộ dân chủ đã hy vọng giành được đa số trong quốc hội. Trong những tháng sau đó, một số chính trị gia ủng hộ dân chủ khác đã bị cảnh sát buộc tội hoặc bị loại hoàn toàn. Vào tháng 11, tất cả các nhà lập pháp ủng hộ dân chủ của Hong Kong đã từ chức để phản đối - khiến cơ quan lập pháp gần như không có tiếng nói bất đồng nào lần đầu tiên. Tỷ phú ủng hộ dân chủ HK Jimmy Lai được tại ngoại Agnes Chow: 'Mộc Lan đời thực' của Hong Kong 3. Cuộc khủng hoảng Tigray của Ethiopia Nhiều người bên ngoài châu Phi đã không nghe nói về Tigray, một khu vực ở phía bắc Ethiopia, trước năm 2020. Nhưng vào tháng 11, một cuộc xung đột nổ ra giữa chính phủ Ethiopia và đảng khu vực, Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray (TPLF) - dẫn đến báo cáo hàng trăm người chết và hơn 40.000 người chạy sang nước láng giềng Sudan. Đã có những lo ngại rằng cuộc giao tranh có thể gây mất ổn định toàn bộ khu vực. Một trong những tác nhân gây ra cuộc khủng hoảng là cách chính phủ xử lý cuộc khủng hoảng hiến pháp xuất hiện sau khi các cuộc bầu cử quốc gia bị hoãn do Covid-19. "Việc hoãn bầu cử là một trong những nguyên nhân cơ bản của cuộc chiến này,'' Tsedale Lemma, tổng biên tập của Addis Standard, nói. Dưới thời tân Thủ tướng Abiy Ahmed, Ethiopia đã cam kết cải cách dân chủ vào năm 2018. Các cuộc bầu cử quốc gia dự kiến vào tháng 8 năm 2020 là cơ hội đầu tiên để hầu hết các nhóm đối lập cạnh tranh, "sau nhiều thập kỷ vắng bóng trên chính trường," "Mọi người đều rất phấn khích." Bà nói. "Có rất nhiều căng thẳng chính trị giữa các nhóm đối thủ, và mặc dù một số đã bày tỏ lo ngại về khả năng bạo lực sau bầu cử... mọi người hy vọng rằng cuộc bầu cử sẽ giải quyết căng thẳng." Khi đại dịch bùng phát vào tháng 3, quyết định ban đầu của ủy ban bầu cử về việc hoãn bỏ phiếu đã được hầu hết các nhóm đối lập chấp nhận. Tuy nhiên, nó cũng châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng hiến pháp khi nhiệm kỳ của chính phủ sẽ kết thúc vào tháng 9. Bà Tsedale nói chính phủ đã không thỏa hiệp với các đảng đối lập về những gì sẽ xảy ra tiếp theo. Thay vào đó, một hội đồng pháp lý đảng phái đã đưa ra quyết định kéo dài nhiệm kỳ của chính phủ và hoãn các cuộc bầu cử vô thời hạn cho đến khi đại dịch kết thúc - và điều này đã được bỏ phiếu thông qua bởi thượng viện của quốc hội, nơi hoàn toàn do đảng cầm quyền kiểm soát, bà nói thêm. Điều này có nghĩa là chính phủ mất tính hợp pháp với các đối thủ. Cuộc khủng hoảng đã buộc hơn 40.000 người phải rời bỏ nhà cửa Comfort Ero, giám đốc chương trình Châu Phi tại International Crisis Group, nói "đại dịch và quyết định xung quanh các cuộc bầu cử đã đổ thêm dầu vào những gì vốn đã là một tình huống dễ cháy". Ethiopia đã ở trong một "quá trình chuyển đổi mong manh", với căng thẳng giữa chính phủ và các khu vực, và các mối đe dọa bạo lực cộng đồng, bà nói. Phe đối lập coi việc hoãn bầu cử "là một ví dụ khác về việc thủ tướng không tham khảo ý kiến của các đối thủ và hành động đơn phương". Đáp lại, TPLF - vốn đã có căng thẳng lâu năm với ông Abiy - đã tổ chức cuộc bầu cử khu vực của riêng mình vào ngày 9/9, bất chấp chính phủ liên bang. "Đó là sợi rơm đã bẻ gãy lưng lạc đà - TPLF không còn công nhận chính quyền trung ương, trong khi chính phủ liên bang từ chối công nhận TPLF - họ bước vào giai đoạn thách thức quyền lực của nhau và sau đó, chiến tranh chỉ là vấn đề khi nào, chứ không phải nếu," bà Tsedale nói. Quân đội Ethiopia đã chiếm được thủ đô Tigray cuối tháng 11, tuyên bố chiến thắng - nhưng giao tranh vẫn tiếp diễn ở nhiều nơi trong khu vực và Liên Hiệp Quốc đã cảnh báo về "tác động kinh hoàng đối với dân thường". Cuộc xung đột là "một kết cục bi thảm, đáng buồn... chúng tôi đã bỏ lỡ một cơ hội vàng để xây dựng nền chính trị được xây dựng dựa trên sự đồng thuận," bà Tsedale nói. 4. Khủng hoảng chính trị của Israel Vào tháng 4, các nhà quan sát chính trị bắt đầu nói rằng đại dịch đã "cứu" sự nghiệp chính trị của Benjamin Netanyahu. Ông Netanyahu vừa tuyên thệ nhậm chức thủ tướng nhiệm kỳ thứ năm, trong một chính phủ đoàn kết với đối thủ Benny Gantz. Đất nước này đã ở trong tình trạng trì trệ chính trị trong gần một năm - mặc dù đã tổ chức ba cuộc bầu cử từ năm 2019 đến năm 2020 - vì không khối nào có đủ ghế để thành lập liên minh cầm quyền. Trên thực tế, trong cuộc bầu cử gần đây nhất vào tháng 3, ông Gantz đã được mời thành lập chính phủ trước, vì ông có đa số nghị sĩ ủng hộ, thống nhất với mục tiêu lật đổ ông Netanyahu. Tuy nhiên, phe đối lập "gặp khó khăn trong việc thành lập chính phủ bởi vì họ đến từ rất nhiều đảng phái - từ những người theo chủ nghĩa dân tộc cánh hữu đến những người cộng sản cánh tả", Anshel Pfeffer, một nhà bình luận của tờ báo Haaretz nói. Sau đó, đại dịch ập đến, trong khi ông Netanyahu vẫn giữ vai trò người lãnh đạo. "Mọi người đột nhiên cảm thấy có tình trạng khẩn cấp, và Netanyahu phụ trách chính sách Covid, nói rằng ông là người duy nhất dẫn đầu đất nước trong tình trạng khẩn cấp,'' ông Pfeffer nói: "Đại dịch xảy ra vào thời điểm chính trị tốt nhất có thể cho Netanyahu - nó chắc chắn đã giúp tạo thêm áp lực để Gantz hợp tác cùng với ông ta." Ông Gantz, người từng tuyên bố sẽ không bao giờ ngồi trong chính phủ với ông Netanyahu trên cương vị thủ tướng, đã bảo vệ sự quay đầu lại của mình, nói rằng "đây không phải là thời điểm bình thường". Theo các điều khoản của chính phủ đoàn kết, ông Netanyahu và ông Gantz sẽ luân phiên làm thủ tướng, trong đó ông Netanyahu đi trước. Thỏa thuận được nhiều người coi là một chiến thắng cho ông Netanyahu, người đã bất chấp lời kêu gọi từ chức của đối thủ sau khi bị buộc tội tham nhũng vài tháng trước đó. Ông phủ nhận các cáo buộc hối lộ, gian lận và vi phạm lòng tin. Người biểu tình đã tập hợp chống lại ông Netanyahu bị cáo buộc tham nhũng và cách ông xử lý đại dịch Đại dịch đã mang lại cho ông Netanyahu không gian thở. "Toàn bộ vấn đề đằng sau hậu trường là phiên tòa hình sự - ông ấy chỉ mong có thêm thời gian," Tal Schneider, phóng viên ngoại giao tại Globes, nói. Ngược lại, bà nói thêm, ông Gantz không còn gây ra mối đe dọa chính trị nữa vì ông bị coi là đã "lừa dối cử tri" và những người ủng hộ mình bằng cách tham gia vào chính phủ của Netanyahu. Và chính phủ đoàn kết đã không duy trì được đoàn kết lâu - chỉ tám tháng sau, nó sụp đổ trong bối cảnh ngân sách nhà nước liên tục đổ vỡ. Các cử tri Israel sẽ có cuộc bầu cử lần thứ tư trong hai năm vào tháng Ba, và ông Netanyahu đã tuyên bố sẽ trở lại với một "chiến thắng lớn". Hình minh họa của Katie Horwich
Vào tối Chủ Nhật, 1/3, Hoàng tử William của Anh tới Bắc Kinh, khởi đầu chuyến công du ba ngày tới Trung Quốc.	Hoàng tử Anh đối đầu 'voi' Trung Quốc	Ở khía cạnh quốc gia, chuyến đi nhằm thúc đẩy ảnh hưởng của nước Anh tại Trung Quốc. Thế còn ở khía cạnh cá nhân, đây là cơ hội để Hoàng tử William thể hiện nhiệt huyết của mình trong lĩnh vực bảo vệ voi. Thế nhưng ba ngày là một thời gian dài cho nhiệm vụ ngoại giao hoàng gia, và cho dù William đã sẵn sàng đảm nhận vai trò hơn so với cha hay ông nội mình, chàng sẽ vẫn phải mưu trí đối phó với những "con voi trong phòng khách", một thành ngữ Anh vốn dùng để chỉ tới những vấn đề hết sức hiển nhiên, nhưng lại chẳng có ai muốn bàn đến. "Con voi" số một: Thân phụ Hoàng tử Thái tử Charles từng gọi các quan chức Trung Quốc là "như những tượng sáp cũ kỹ" Thái tử Charles chưa từng tới thăm Trung Quốc, nhưng ông có dự án làm việc thiện nguyện ở đó nhằm thúc đẩy "sự trở lại của những giá trị nhân văn trong kiến trúc". Sau chuyến đi hồi 1986, Hoàng tế Philip, ông nội của Hoàng tử William, đã nổi tiếng với việc mô tả thủ đô của Trung Quốc là "rùng rợn". Thái tử Charles đánh giá một tác phẩm kiến trúc đẹp như cách để cho thấy tính nhân văn và sự tôn trọng quá khứ, và trong lĩnh vực này thì Bắc Kinh đang đi xuống. Vô số những ngõ nhỏ, sân nhà, những mái ngói nhấp nhô, những người bán hàng rong, những cỗ xe do la kéo, những rặng liễu rủ... đều đã trở thành nạn nhân của các chính trị gia và các nhà phát triển bất động sản đầy tham vọng. Thủ đô của Trung Quốc nay chằng chịt các khối bê tông bùng binh và nhà chọc trời. Nhưng kiến trúc mới chỉ là bước khởi đầu của sự phân rẽ giữa người sẽ kế vị ngai vàng Anh quốc và giới lãnh đạo Bắc Kinh. Trong một nhật ký riêng tư bị rò rỉ, được viết vào thời gian trao trả Hong Kong, Thái tử Charles đã gọi các quan chức Trung Quốc là "như những tượng sáp cũ kỹ". Khi Chủ tịch Giang Trạch Dân tới thăm London sau đó hai năm, Thái tử Charles đã tránh dự bữa tiệc chiêu đãi chính thức. Ông đã tỏ thái độ với chính sách ngoại giao của Trung Quốc với việc đón tiếp Đức Đạt lai Lạt ma tại tư dinh của mình, Clarence House, và trong lần gặp gỡ mới nhất, ông thậm chí đã nắm tay nhà lãnh đạo tinh thần của người Tây Tạng, người mà Bắc Kinh coi là nhân vật đòi ly khai nguy hiểm nhất. Nay, chuyến đi của Hoàng tử William có lẽ sẽ được chúc tụng tràn ngập những điều tốt lành dành cho người vợ đang mang bầu của chàng, Kate, cùng hoàng tử bé George, nhưng việc nhắc tới thân phụ chàng, Thái tử Charles, có thể sẽ là điều kiêng kỵ. "Con voi" số hai: Lịch sử Tại Bắc Kinh, Hoàng tử William sẽ thăm Tử Cấm Thành, cấm cung của các hoàng đế Trung Hoa, nơi từng xa hoa lộng lẫy tới mức Điện Buckingham của vương triều Anh trông chỉ như tòa nhà tỉnh lẻ. Hầu như đứa trẻ nào ở Trung Quốc cũng biết rằng trong thời trị vì của Nữ hoàng Victoria, bà cố bốn đời của Hoàng tử William, quân đội Anh đã cướp phá một cung điện vĩ đại khác ở Bắc Kinh. Chuyện giới trẻ Trung Quốc tàn phá thêm trong thời Cách mạng Văn hóa của Mao Trạch Đông, thập niên 1960, thì không thành vấn đề. Trẻ con Trung Quốc được dạy về việc người Anh đã đốt trụi Cung điện Mùa hè ra sao trong năm 1860. Các công dân Trung Quốc cho rằng nếu như người Anh muốn hiểu được họ nghĩ sao về chương này trong lịch sử, thì hãy tưởng tượng cảnh một đội quân Trung Quốc diễu binh tại London, đập phá những gì bày trong Bảo tàng Anh quốc và thiêu rụi Điện Buckingham. Người ta sẽ không mấy ngạc nhiên khi Hoàng tử William không tới thăm phế tích Cung điện Mùa hè và sẽ chỉ ngắm nhìn Tử Cấm Thành vẫn rất hoàn hảo ở ngay giữa trung tâm Bắc Kinh, và cả hai bên sẽ tránh thảo luận về những tác phẩm nghệ thuật từng bị cướp bóc, những chú chó Bắc Kinh bị đem về làm thú cưng ở Anh, hay những chương buồn trong lịch sử chung giữa hai nước. "Con voi" số ba: Chính trị Sau các hoạt động chính thức tại Bắc Kinh, liệu Hoàng tử William sẽ dễ thở hơn hơn khi tới Thượng Hải để khai trương một triển lãm thương mại nhằm "xây dựng sự thịnh vượng của Anh quốc thông qua các quan hệ kinh doanh sáng tạo"? Hơn 500 doanh nghiệp sẽ tham dự triển lãm. Các nhà tổ chức hy vọng nó sẽ đem lại 150 triệu bảng Anh giá trị làm ăn, và tạo nên những quan hệ hợp tác trong các lĩnh vực như truyền hình, phim ảnh, quảng cáo và truyền thông kỹ thuật số. Nhưng nỗ lực này của Anh diễn ra đúng vào lúc Trung Quốc đang cương quyết đóng cửa thị trường internet nội địa, các thông điệp và các dịch vụ mà Bắc Kinh coi là mối đe dọa. Các cơ quan tuyên huấn của Đảng Cộng sản đang hô hào chống lại "những ý tưởng phương Tây sai lầm" và "những nỗ lực của các thế lực thù nghịch nước ngoài nhằm mở cuộc cách mạng màu". Chính phủ Trung Quốc có thể dùng YouTube, Facebook và Twitter để quảng bá thông điệp của mình ra nước ngoài, nhưng lại cấm các công ty này có mặt trong không gian ảo trong nước. Do vậy, Hoàng tử William sẽ gặp các ông hoàng của thị trường internet Trung Quốc, như Jack Ma của Alibaba, và tuy cuộc triển lãm ở Thượng Hải sẽ là cơ hội cho các hãng kỹ thuật số của Anh phô trương sức sáng tạo nhưng cơ hội hợp tác sáng tạo thực sự hầu như sẽ rất khó xảy ra. Những khó khăn tương tự cũng xảy ra ở các ngành công nghiệp sáng tạo khác. Hoàng tử William sẽ gặp 'ông hoàng internet' Jack Ma của Trung Quốc Tại Thượng Hải, Hoàng tử sẽ dự buổi ra mắt tại Trung Quốc bộ phim Paddington và một số công ty hiệu ứng đặc biệt tham gia sản xuất phim này cũng sẽ có mặt. Trung Quốc hiện đã là thị trường lớn thứ nhì của nền điện ảnh Hollywood và nhu cầu thưởng thức phim quốc tế ngày càng cao. Nhưng Trung Quốc chỉ cho phép 34 bộ phim nước ngoài được trình chiếu trong nước mỗi năm, và việc kiểm duyệt đối với các phim này là rất gắt, không thể đoán trước. Về mặt kinh tế, Trung Quốc đang trên đà vượt Mỹ để trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới. Anh có thể chỉ là một mẩu bánh nhỏ trên bàn của gã khổng lồ, chỉ đủ sức làm ngon miệng cho ai đó trông khiêm nhường hơn. Trung Quốc là thị trường to lớn tới mức không ai có thể phớt lờ, nhưng lại là một quốc gia không sẵn lòng chào đón các đối tượng nước ngoài đầy khả năng sáng tạo vào đầu tư hay làm ăn giao thương. Chưa kể quyền tự do, một nền tảng căn bản cho việc làm ăn này, lại hoàn toàn vắng bóng tại Trung Quốc. Trung Quốc là quốc gia với nền chính trị độc đảng, kiểm soát chặt mọi thị trường nhạy cảm. Sức sáng tạo Anh sẽ được chào đón nếu nó đem lại dịch vụ nào đó, hay dạy kỹ năng nào đó mà Trung Quốc chưa có công ty nào làm được. Nhưng sự chào đóng là có điều kiện, và với thời hạn khó đoán trước. "Con voi" số bốn: Hong Kong Ít nhất thì Hoàng tử William cũng sẽ không đi thăm "con voi" này. Mới chỉ ba tháng trước, chính quyền Trung Quốc nói với một ủy ban của Quốc hội Anh, khi đó muốn có chuyến đi tìm hiểu tới vùng cựu thuộc địa Anh Quốc, rằng họ sẽ không được cho vào Hong Kong. Người đứng đầu nhóm, Sir Richart Ottaway, đã mô tả lệnh cấm này là đối đầu với Anh và lố bịch, nhưng phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Trung Quốc cáo buộc ông là tỏ thái độ đối đầu: "Với những ai muốn thực sự phát triển quan hệ tốt đẹp thì cánh cửa luôn rộng mở, nhưng chúng tôi cương quyết phản đối bất kỳ ai muốn can thiệp vào quan hệ nội bộ của Trung Quốc." Kể từ khi có những nỗ lực hàn gắn sau 18 tháng băng giá từ vụ Thủ tướng David Cameron tiếp đón Đức Đạt lai Lạt ma hồi 2012, London đã quyết tâm không để cho vấn đề Tây Tạng cũng như Hong Kong làm hỏng quan hệ với Bắc Kinh. Thủ tướng Anh đã ngần ngại trong việc chỉ trích cách xử lý của Bắc kinh trong các cuộc biểu tình đòi dân chủ hồi năm ngoái, và Ngoại trưởng Anh nói rằng tuy cách sắp xếp của Bắc Kinh cho kỳ bầu cử 2017 của Hong Kong là "hạn chế hơn so với những gì người dân trông đợi... nhưng vẫn có khoảng trống cho bước đi đầy ý nghĩa tới dân chủ". Hoàng tử William có lẽ sẽ tránh đề cập tới Hong Kong. May mắn thay, hiện không phải là là mùa mưa ở Bắc Kinh hay Thượng Hải, do đó sẽ không xảy ra nguy cơ phải dùng tới ô (dù), rồi lại bị diễn giải sai. "Con voi" số năm: Bảo vệ voi Hoàng tử William chọn sẽ tới thăm một khu bảo tồn voi tại tỉnh Vân Nam, nơi chàng sẽ tiếp xúc với những chú voi được cứu thoát khỏi nạn săn trộm. Là một người nhiệt thành bảo vệ thế giới tự nhiên, Hoàng tử có lẽ sẽ cảm thấy bức bối khi phát hiện ra rằng nay khu rừng cư trú dành cho voi chỉ còn hạn hẹp ra sao ở vùng tây nam Trung Quốc. Thế nhưng nếu Hoàng tử nhắc tới chuyện này, hoặc nêu với chủ nhà vấn đề nhu cầu tiêu thụ ngà voi ở Trung Quốc đang dẫn tới nạn thảm sát voi ở Phi châu, thì ít nhất chàng cũng sẽ có trận chiến của chính mình.
Thời điểm thay đổi lãnh đạo quan trọng của Trung Quốc đang đến gần, với những lãnh đạo tương lai của Trung Quốc là tâm điểm của báo chí thời gian gần đây.	Lãnh đạo 'thông thái' của Trung Quốc	Trong bối cảnh đó, cây bút Cary Huang của tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng đã có bài viết về người được cho sẽ là thủ tướng Trung Quốc, ông Lý Khắc Cường, với tựa đề "Từ luật sư đến lãnh đạo, Lý Khắc Cường là quan chức có bằng cấp cao nhất từ trước đến giờ." BBCVietnamese xin giới thiệu đến bạn đọc bài viết này. Các bằng cao học về luật và kinh tế có thể là điều khiến thủ tướng chưa đăng cai Lý Khắc Cường trở nên khác biệt, tuy nhiên đừng vội hy vọng rằng sẽ có các cải cách toàn diện ở Trung Quốc. Thủ tướng tương lai có thể là nhân vật có bằng cấp cao nhất kể từ ngày nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời. Phó thủ tướng Lý‎ Khắc Cường, chủ nhân của bằng cao học về luật và kinh tế từ trường đại học uy tín Bắc Kinh, được trông đợi sẽ kế nhiệm thủ tướng Ôn Gia Bảo vào tháng Ba sang năm. Tại đại học, ông Lý đã học về cách xét đoán của người Anh, hòa lẫn với chủ trương dân chủ, điều này khiến nhiều người mong rằng sự lãnh đạo của ông có thể đem lại thay đổi chính trị to lớn tại nước lớn cuối cùng theo thể chế cộng sản. Tư tưởng hiện đại Ông Lý Khắc Cường được đánh giá là lãnh đạo Trung Quốc với tư tưởng tiến bộ Ông Lý là lãnh đạo kỳ cựu đầu tiên trong Trung ương đảng có nắm giữ một bằng thạc sỹ và tiến sỹ kinh tế cùng với một bằng đại học luật, tất cả đều từ một đại học từng là tâm điểm của sự bất đồng chính kiến. Tư tưởng tự do phóng khoáng mà ông thu nhận được xung khắc mạnh mẽ với xuất xứ ngành kỹ thuật của những lãnh đạo Trung Quốc gần đây. Trong thời kỳ hỗn độn của Cách mạng Văn hóa, ông Lý theo học luật từ Giáo sư Cung Tường Thụy, một chuyên gia về luật hiến pháp của phương Tây, người du học tại Anh từ năm 1930. Sau đó ông Lý lấy bằng tiến sỹ kinh tế dưới sự chỉ dạy của Lệ Dĩ Ninh, bậc thầy về cải cách thị trường của Trung Quốc. Kerry Brown, trưởng chương trình Châu Á tại Chatham House ở London, nói ông Lý là luật sư đầu tiên trở thành Ủy viên Thường vụ Bộ chính trị, và là luật sư đầu tiên trở thành thủ tướng. Ông ta là điển hình cho những nhà lãnh đạo mới vì ông ấy không phải người theo kỹ trị, ông có bằng tiến sỹ Đại học Bắc Kinh và công tác một thời gian dài ở các tỉnh trước khi thăng tiến lên chức phó thủ tướng vào năm 2008, ông Brown nhận xét. Trong một lần viếng thăm Hong Kong năm ngoái, ông đã phá lệ trong nghi thức ngoại giao và phát biểu tại một trường đại học của Hong Kong bằng tiếng Anh. Ông Lý là một trong số ít những lãnh đạo cấp nói lưu loát tiếng Anh; điều này khiến giới quan sát bất ngờ. "Là người theo ông Gong, ở độ tuổi giá trị một người được hình thành và dịch thuật cuốn sách nổi tiềng của Anh, có lẽ ông ta phải có niềm tin to lớn vào luật lệ và hệ thống lập pháp hiện đại." Bạn học của Lý Khắc Cường Khi ông theo học tại Đại học Bắc Kinh trong những năm cuối thập kỷ 70, những lời kêu gọi tự do ngôn luận và dân chủ vang lên khắp nơi trong sự sụp đổ niềm tin sau Cách mạng văn hóa của Mao Trạch Đông. Ông Lý hăng hái tham gia bàn luận chính trị ở đại học, kết bạn với những người có tư tưởng tự do sau trở thành bất đồng chính kiến sống lưu vong; và từng giúp dịch cuốn Tiến trình luật cơ bản của luật gia nổi tiếng người Anh Lord Denning. Một người đồng môn của Lý Khắc Cường nói "là người được Giáo sư Cung dạy dỗ đúng ở độ tuổi hình thành tư tưởng và lại từng dịch thuật cuốn sách luật nổi tiếng của Anh, có lẽ ông Lý có niềm tin to lớn vào pháp quyền và hệ thống hiến pháp hiện đại." Lớp học của Giáo sư Cung thời đó được cho là hạt giống của những ý tưởng tự do hoặc từ nước ngoài. Ông Cung cũng là người tham gia soạn thảo hiến pháp Trung Quốc. Người bạn học cũ của ông Lý và là nhà bất đồng chính kiến nổi tiếng, ông Vương Cẩm Đào, người phải sống lưu vong ở Mỹ kể từ năm 1994 sau khi bị kết án 13 năm tù vì ủng hộ phong trào dân chủ Thiên An Môn năm 1989, nói Lý Khắc Cường là người trực ngôn và ứng đối nhanh ở trường. Cả hai đều là lãnh đạo sinh viên tích cực, và ông Vương nói rằng ông bị ấn tượng bởi những bài diễn thuyết của ông Lý đến nỗi đã bầu ông làm Chủ tịch đoàn Thanh niên. Ông Vương nói ông thấy bất ngờ khi ông Lý làm công chức lâu đến vậy vì thời gian đi học, ông là người phản đối tư tưởng quan liêu trong cách làm việc. Một nhà bất đồng chính kiến khác, ông Hồ Bình, hồi tưởng lại năm 1980, ông Lý, lúc đó là một thành viên của Đoàn sinh viên đã ủng hộ ý tưởng bầu cử trực tiếp lãnh đạo đoàn trong trường đại học khiến mọi người đều kinh ngạc. "Sau cuộc bầu cử, tôi đã nói chuyện với ông ấy về các cuộc tuyển cử, dân chủ và tương lai của chính trị Trung Quốc," ông Hồ nói với báo chí nước ngoài. Chưa nên hy vọng? Vấn đề nhà ở, một trong những khu vực dưới sự quản lý của ông Lý Khắc Cường, vẫn khiến Bắc Kinh phải xấu hổ Ông Vương ghi nhận rằng mặc dù là người "suy nghĩ độc lập", và "muốn có được những thành tựu cá nhân to lớn" ông Lý không bao giờ đối đầu với chính quyền trong các vấn đề lớn. Giới nghiên cứu về Trung Quốc nói trải nghiệm quá khứ của Lý không đồng nghĩa với việc ông ta sẽ là hoa tiêu của đường lối tự do, dựa vào ý kiến từ nội bộ Đảng, miêu tả ông là 'tắc kè chính trị', người nằm trong hệ thống và thực hiện nhiệm vụ của mình chỉ với tư cách một công chức. Ông Lý sinh ra trong một gia đình công chức truyền thống của Trung Quốc và trải qua nhiều huấn luyện tư tưởng và văn hóa trước khi vào đại học. Cha của ông là một nhân viên tòa án cấp huyện, sau đó trở thành quan chức về bảo tồn di sản ở tỉnh An Huy. Ông Cheng Li, chuyên gia về Trung Quốc tại Brookings nói những ưu tiên chính sách của ông Lý là những ưu tiên của một thế hệ mới. "Lý Khắc Cường đã lôi cuốn sự chú ý vào những vấn đề ông quan tâm mạnh mẽ như nhà cho người nghèo, an toàn thực phẩm, y tế công cộng, thay đổi khí hậu, năng lượng sạch," ông Li viết trong một bài tiểu luận gần đây nhất về những lãnh đạo tương lai của Trung Quốc. "Không một vấn đề nào trong số những điều đưa ra nằm trong diện ưu tiên của giới lãnh đạo Trung Quốc 10 năm trước." "Lý Khắc Cường đã lôi cuốn sự chú ý vào những vấn đề ông quan tâm mạnh mẽ như nhà cho người nghèo, an toàn thực phẩm, y tế công cộng, thay đổi khí hậu, năng lượng sạch..." Cheng Li, chuyên gia Trung Quốc ở Viện Brookings Tuy nhiên cũng giống như ông Ôn Gia Bảo, ông Lý cũng đã là tâm điểm chỉ trích của các tin đồn xoay quanh tài sản của gia đình ông. Em trai của Lý Khắc Cường, ông Lý Khắc Minh, hiện là phó Cục trưởng Cục Quản lý thuốc lá của Trung Quốc. "Đây là điều mỉa mai và thiếu nhạy cảm đối với người sắp kế nhiệm vị trí thủ tướng vì ông Lý Khắc Cường đã đảm nhiệm khu vực y tế công cộng của Trung QUốc kể từ năm 2008," ông Li nói thêm. Một vụ tai tiếng về y tế dưới sự quản lý của ông Lý nữa là vụ lây lan bệnh AIDS tại tỉnh Hà Nam qua đường truyền máu. Hai lĩnh vực khác mà ông Lý nhận trách nhiệm là nhà ở và an toàn thực phẩm, cũng tiếp tục là hai vấn đề khiến Bắc Kinh phải nhiều lần xấu hổ. Trong một bài diễn thuyết mới đây tại Diễn đàn Châu Á Bác Ngao, tỉnh Hải Nam, ông Lý Khắc Cường nói rằng Trung Quốc, sau 30 năm cải cách và mở cửa, đã đạt đến ngưỡng cần phải giải quyết nhiều vấn đề quan trọng và cần nhiều đột phá ở những lĩnh vực chủ chốt. Ông Brown nói rằng ông Lý đã chứng minh rằng mình là một nhà cải cách kinh tế và có tư tưởng tự do, tuy quan điểm của ông về xã hội - chính trị vẫn còn thiếu rõ ràng. Thêm về tin này Chủ đề liên quan
Tin về một giới trẻ thuộc thế hệ Z, trong đó có người yêu nhạc K-Pop, dùng mạng xã hội Tik-Tok ghi tên nhưng không tham dự cuộc vận động của tổng thống Donald Trump tại Tulsa là đề tài được bàn luận khá nhiều kể từ đầu tuần qua.	'The Interpreter' - nỗ lực tạo đối thoại của một nhóm trẻ gốc Việt	Cookie Dương (trái) và Jady Chan, đồng sáng lập viên của trang của nhóm The Interpreter Ủng hộ hay chỉ trích hành động này, thì có một sự thật chúng ta cần nhìn nhận là có một giới trẻ đang bày tỏ tiếng nói của mình và dự phần vào cuộc tranh luận xã hội theo phương cách và những phương tiện đang bắt đầu được chú ý. Giới trẻ thế hệ Z gốc Việt tại Hoa Kỳ cũng có một số người quan tâm đến chính trường. Những em này không chỉ bày tỏ thái độ mà còn có hành động cụ thể, như nhóm The Interpreter - Người Thông Dịch, của những em gốc Việt tuổi ngoài đôi mươi, hoặc sinh ra hay trưởng thành tại Mỹ. Sinh hoạt của nhóm có thể được dùng như một điển cứu (case study) để chúng ta tìm hiểu một trong những khuynh hướng của giới trẻ gốc Việt trong bối cảnh chính trị hiện nay. Trang tin tức của nhóm The Interpreter do Cookie Dương, tên tiếng Việt là Dương Ca Dao và Jady Chan, một sinh viên gốc Việt-Hoa đồng sáng lập, vừa được trình làng đầu tháng Sáu. Cookie Dương là một tân cử nhân 22 tuổi vừa tốt nghiệp chuyên ngành Đối Ngoại tại đại học University of Southern California (USC) trong niên học 2020 vừa qua và Jady Chan là sinh viên, đang theo học ngành Thuật Toán Thần Kinh Học cũng tại USC. Với sự giúp đỡ và tiếp tay của một số bạn đồng ý hướng như Evelyn Leong, Ashley Dương, Nhân Nguyễn, Terry Nguyễn, Cookie Dương trong vai trò biên tập, dịch thuật và Jady Chan chịu trách nhiệm thiết kế trang mạng, đã lập ra trang The Interpreter, với mục đích mang các kiến thức, thông tin thời sự đến thế hệ gốc Việt lớn tuổi và bị trở ngại ngôn ngữ, trong việc tiếp cận thông tin dòng chính, cũng như nhằm chống lại các tin tức giả mạo, ngụy tạo đang lan tràn trong cộng đồng người Việt hiện nay. Qua phương châm "Chuyển dịch kiến thức, tăng sức mạnh cộng đồng" (Translating Knowledge, Empowering Community), nhóm trẻ có khả năng sử dụng lưu loát song ngữ này, điều khá thú vị và hiếm ở lứa tuổi các em, để thực hiện những mẩu phim Tik-Tok ngắn, chuyển dịch tin tức, bài viết từ các hãng thông tấn uy tín thế giới sang tiếng Việt một cách khá chính xác về cách dùng chữ, để cung cấp cho cộng đồng những thông tin xác thực. Evelyn Leong (trái) và Nhân Nguyễn, hai trong số các thành viên chủ chốt của The Interpreter Quy tụ khoảng gần 20 em đã tốt nghiệp các đại học Mỹ hay là những chuyên gia trẻ, có cả thành viên đang làm cho tờ báo VOX, nhóm thiện nguyện trẻ gốc Việt này tìm đến nhau và khởi đầu từ những bức bối cá nhân trong gia đình. Cookie Dương bảo rằng cha mẹ, người thân lớn tuổi trong gia đình các em đã đọc những thông tin và có cái nhìn khá thiên lệch về một số vấn đề xã hội chính trị đang xảy ra hiện nay, dẫn đến tình trạng tranh cãi, xung đột trong gia đình giữa cha mẹ và con cái. Từ những kinh nghiệm cá nhân mà nhiều em gốc Việt sinh ra hay lớn lên tại Mỹ đang gặp phải trong gia đình, The Interpreter ra đời không chỉ để nối lại khoảng cách với cha mẹ, tụ họp giới trẻ gốc Việt mà còn mang cả với ý hướng tích cực, nhằm giúp đỡ và phát triển cộng đồng bằng những tri thức và trải nghiệm mà các em đã được thụ hưởng từ một nền giáo dục khai phóng, luôn cổ súy những giá trị dân chủ và bác ái của xã hội. Zoomers: Là những ai - và tại sao họ quan trọng? Vận động tranh cử của Trump ở Tulsa vắng hơn dự kiến Chỉ sau vài tuần hoạt động, Facebook của The Interpreter đã có hơn 800 người thích và theo dõi. Cookie Dương cho biết là hiện có khoảng 500-700 lượt người đọc tin tức mỗi ngày. Hầu hết những ủng hộ và chia sẻ khá tích cực, dù không thiếu những lời chỉ trích, bài bác. Vào xem, bên cạnh các vấn đề thời cuộc như dịch bịnh, chủng tộc, chính trường..., trang The Interpreter còn có một số bài dịch khá thú vị về cách để đối thoại với cha mẹ và người thân gia đình trước các vấn đề gây tranh cãi. Cũng có không ít những người trẻ đồng lứa của các em đang có chung xung đột với gia đình, cũng đã vào để chia sẻ vấn đề, suy nghĩ và chuyển tin tức cho người thân. Nhìn nhận về dự án, chủ trương và cách thức hoạt động của nhóm The Interpreter có thể khác nhau theo nhãn quan chính trị xã hội của một số người, nhưng phải ghi nhận rằng, đây là một tín hiệu tích cực và đầy hy vọng khi nhìn vào một giới trẻ gốc Việt biết dấn thân, đang nhắm đến ích lợi cộng đồng và tìm kiếm sự thông hiểu giữa hai thế hệ qua việc chia sẻ thông tin. Khoảng cách thế hệ do những trải nghiệm, quá khứ cho đến sự giáo dục, nhận thức khác biệt luôn hiện diện trong mỗi gia đình và càng cách biệt hơn trong các gia đình di dân. Là một thế hệ trẻ đã được thụ hưởng nền giáo dục khai phóng để trở những con người trưởng thành độc lập trong suy nghĩ, ý thức trong hành động và có tri thức trong vấn đề, việc đối thoại trên tinh thần tôn trọng cùng thái độ lắng nghe, thông hiểu với các em không chỉ là một sự cần thiết mà còn là lợi ích lớn lao trong mỗi gia đình. Cho chính các em và cả những bậc cha mẹ. Dù theo khuynh hướng nào, chắc hẳn sinh hoạt của nhóm The Interpreter cũng góp phần vào sự suy nghĩ và đánh giá của cộng đồng trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ đang đến gần, khi cảm xúc bênh chống các ứng viên ngày càng mạnh mẽ, đến độ trở nên kích động. Những chiến lược gia và ban tranh cử của các bên xem ra đang tìm cách tốt nhất để tìm sự ủng hộ từ mỗi nhóm cử tri khác nhau. Nói về bầu cử thì không thể không nói đến tầm quan trọng của lá phiếu của cử tri trẻ tuổi, đặc biệt với những thiếu niên vừa đúng 18 tuổi để bỏ phiếu lần đầu trong năm nay, ước tính sẽ vào khoảng bốn triệu em theo như số liệu từ Đại Học Florida. Người Việt trẻ gọi 30/4 là 'một biến cố buồn' 30/4: Người Việt trẻ hải ngoại và hành trình tìm bản sắc Vẫn theo nghiên cứu trên, nhóm này có xu hướng nghiêng về đảng Dân Chủ, với 61.6 % bỏ phiếu cho TT Barack Obama vào năm 2008, chỉ thua kỳ bầu cử năm 1960 cho TT Kennedy là 63.8 %. Tuy nhiều số liệu và quan sát chung cho thấy xu hướng và thái độ chính trị của người gốc Việt tại Hoa Kỳ nghiêng về đảng Cộng Hòa, vẫn chưa có những thăm dò và con số chính thức riêng về giới trẻ gốc Việt. Ắt cũng không khác mấy nếu dựa theo thăm dò từ tổ chức Quỹ Pháp Lý và Giáo Dục người Mỹ gốc Á (AALDEF), cho thấy nhóm cử tri trẻ gốc Á 18-29 tuổi hầu như đã dồn phiếu cho các ứng viên đảng Dân Chủ với tỉ lệ 89%. Sẽ không phải các em trao quyền cho cộng đồng qua việc tạo đối thoại như nhóm The Interpreter nói trên, mà chính cộng đồng cùng những bậc cha mẹ gốc Việt cần đặt niềm tin và trao quyền cho các em. Để các em sẽ thay mặt thế hệ đi trước, dự phần và đáp trả cho xã hội những gì mà chúng ta đã được thụ hưởng đầy đặc ân, trong tư cách là những công dân có trách nhiệm, đồng thời là những di dân xứng đáng của những quốc gia đang sinh sống. * Bài viết phản ánh quan điểm riêng của tác giả, một chuyên viên Công nghệ Thông tin, và là một nhà báo tự do từ Dallas, Texas.
Đĩa than đã quay trở lại, nhưng trước khi có MP3 và các dịch vụ phát trực tuyến, đã có rất nhiều các loại format âm nhạc khác nhau, nhiều đến mức khiến ta khó mà phân biệt được chính xác. Bạn nhận ra được bao nhiêu trong những định dạng dưới đây?	Những thú chơi nhạc kiểu cổ bạn có thể không biết	Người ta thường nói quá khứ cũng giống như một quốc gia khác. Quả là không còn gì đúng hơn khi bạn nhìn lại quá khứ xem các thế hệ đi trước đã nghe nhạc như thế nào. Lois Weber, nữ đạo diễn làm thế giới choáng váng Nét gợi tình trong tranh khỏa thân thời Phục hưng Mr Jones, người tố cáo Stalin gây nạn đói 1932-33 Với những ai lớn lên trong thập niên 1970, 80 và 90, thì nghe nhạc hồi đó là một thú vui được đón nhận mãnh liệt hơn nhiều so với thời nay - việc đứng dậy để đổi mặt chiếc đĩa hát là ví dụ rõ ràng nhất - và đi cùng với các loại băng đĩa thời đó là hàng loạt các phụ kiện liệu liên quan. Các ngành công nghiệp ăn theo được phát triển xoay quanh những hoạt động đồ sộ của ngành âm thanh, chẳng hạn như thiết bị làm trong âm thanh, còn toàn bộ quy trình nghe nhạc thì đòi hỏi nhiều hoạt động thể lực tới mức bạn khỏi cần đi tập thể hình cũng được. Hãy cùng nhìn lại xem bạn có thể nhớ hoặc biết bao nhiêu trong số các thứ 'đồ cổ' này Băng vệ sinh đầu từ Băng cassette là loại hình nghe âm nhạc phổ biến nhất từ giữa thập niên 1970 cho đến đầu những năm 1990, trước khi nó bị đĩa CD thay thế. Giống như đĩa than, âm thanh được phát qua các bộ phận chuyển động - mà trong trường hợp này thì cuộn băng khi chạy trên đầu từ đã gửi ra các tín hiệu, và tín hiệu được chuyển thành nhạc qua bộ âm-ly. Cách biểu lộ gây tranh cãi về cờ Mỹ trong nghệ thuật Bí mật về màu xanh lam hiếm của người Maya Kinh Thi trong đời sống và tư tưởng Trung Hoa Sau một thời gian chạy nhiều băng cassette, đầu từ sẽ bị bẩn do bụi từ tính của băng đọng lại, khiến tín hiệu âm thanh truyền đi ngày càng kém, giảm chất lượng. Giải pháp là dùng dung dịch, mà thường là dung dịch cồn, để lau sạch các bụi từ tính. Dung dịch này thường được đổ lên băng lau đầu từ, rồi người ta cho băng đó vào ổ cassette chạy trong vài phút là đầu từ sẽ được làm sạch. Máy cối Cuộc chiến giữa băng cassette và máy cối thì cũng tương tự như cuộc chiến giữa băng video VHS và BetaMax. Máy cối với tám rãnh âm thanh, hay còn gọi là Stereo-8, là nhằm đưa chất lượng âm thanh của đĩa than vào thế giới băng từ. Tám đường tiếng, hay Stereo-8 như những người chơi đầu tiên được biết đến, là một nỗ lực để đưa chất lượng âm thanh của vinyl vào thế giới của băng từ. Hộp băng tám rãnh ghi được 80 phút âm nhạc và phát lại ở dạng âm thanh nổi. Hơn nữa, phần lớn công nghệ chơi từ tính thực sự được chứa trong chính hộp băng chứ không phải trong đầu đọc băng. Tám đường tiếng đã trở nên phổ biến khi các công ty xe hơi bắt đầu gắn chúng vào các đời xe mới trong thập niên 1970; Ở Anh, loại thiết bị này hẳn phải có nén như bạn mua những chiếc xe cao cấp như Rolls-Royce hay Bentley. Với chất lượng ngày càng được cải thiện của các băng cassette thông thường, loại băng tám đường tiếng cồng kềnh, có phần thô kệch này dần tàn lụi vào đầu thập niên 1980. Vào năm 1993, Kurt Cobain đã đề xuất rằng album In Utero có lẽ chỉ nên phát hành trên định dạng ổ băng tám đường tiếng. Ngôi nhà đẹp nhất thế giới Chủ nghĩa toàn trị và thời hiện tại trong '1984' Thiết bị làm vệ sinh mắt đọc đĩa CD Khi ra mắt với công chúng, đĩa CD được làm ra bằng chất liệu phù hợp với tương lai. Một số tường thuật trên truyền thông thậm chí nói rằng tia laser vẫn đọc được nhạc trên đĩa kể cả khi bị kẹt (Lời khuyên chuyên gia: Không đúng, bạn đừng thử làm thế ở nhà). Mặc dù mắt đọc laser không chạm vào đĩa CD, nhưng nó vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi bụi khí quyển. Thứ bụi này không đọ nổi với thiết bị lau đầu đọc CD - một chiếc CD đặc biệt có lớp chổi li ti, mềm sẽ quét hết bụi bẩn khỏi đầu đọc trong máy. Ổ sao chép băng từ Vào giữa những năm 1980, thời trang văn hóa khi đó là bộ dàn hi-fi với không chỉ một mà hai ổ đĩa, cho phép các fan cuồng sao chép nhạc chỉ bằng một nút nhấn, tất nhiên là nếu như luật không cấm việc sao chép đó. Bạn không còn phải ráo riết truy lùng các bộ sưu tập thu âm hoặc chương trình phát thanh để kết hợp thành một bản mixtape nữa, mà bạn có thể thu lại từ băng của người khác. Sao chép băng tại nhà không giết chết âm nhạc, nhưng giúp giải phóng bớt những phần việc khó chịu. Ví đựng đĩa CD cầm tay Hãy tưởng tượng về một máy nghe nhạc MP3 trong đó chứa toàn bộ kho âm nhạc của bạn, có kích thước và trọng lượng gấp nhiều lần, nhưng bạn thực ra lại không nghe được bản nhạc nào cả. Cho đến giữa những năm 2000, nếu như muốn mang theo nhạc để nghe khi đi đâu đó là bạn cần phải lên kế hoạch hợp lý và phải để dành chỗ cho nó khi đóng gói hành lý. Đầu đĩa CD mang lại chất lượng âm thanh kỹ thuật số độ trung thực cao và bạn có thể bỏ túi , nếu như túi áo, túi quần của bạn đủ lớn để cho lọt một chiếc bánh mì và đĩa bơ vào. Đĩa CD rất dễ vỡ, nhất là khi bị rơi, cho nên cần phải có hộp đựng phù hợp để ta có thể mang đi mang lại. Ví đựng đĩa CD là thứ có nhiều lớp túi nhựa mềm để đựng riêng rẽ từng đĩa một, và có khóa kéo để đóng kín, tránh để bụi bám vào đĩa. Máy nghe nhạc Walkman Trước khi Sony ra mắt Walkman vào năm 1979, thì việc nghe nhạc khi đi đường có nghĩa là việc phải mang theo máy cassette cồng kềnh hoặc đài dò sóng để tìm các kênh radio bạn muốn nghe, nghe ồn ào, náo nhiệt. Với Walkman thì mọi thứ không còn như thế nữa. Với bộ tai nghe đi kèm, bạn có thể thỏa thích chìm vào thế giới âm nhạc của mình chỉ bằng một nút bấm. Walkman không phải là máy nghe băng cassette cá nhân đầu tiên như vậy - nhà phát minh người Đức gốc Brazil Andreas Pavel đã tạo ra Stereobelt từ vài năm trước đó - nhưng Walkman đã trở thành biểu tượng nhất, ít nhất là cho đến khi CD ra đời. Việc có thể nghe nhạc một cách hoàn toàn cá nhân, tách biệt khỏi những ồn ào xung quanh đã tạo nên sức hút rất mạnh mẽ; một số ngôi sao nhạc pop thậm chí còn đeo thiết bị này trong các video ăn khách. Có lẽ nó cũng đã tạo ra cái gọi là 'Hiệu ứng Walkman', thứ có thể được coi là tiền thân của thời đại sử dụng điện thoại thông minh. Giáo sư người Nhật Shuhei Hosokawa tuyên bố rằng loại thiết bị này đã làm thay đổi cảnh quan đô thị, cho phép mọi người thoát khỏi thế giới bên ngoài để đắm chìm vào 'khu vực nghe nhạc cá nhân'. Minidisc Ngay từ khi đĩa CD đang thống lĩnh doanh số âm nhạc khắp từ Anchorage cho Addis Adaba thì gã khổng lồ công nghệ Nhật Bản Sony đã nghĩ đến một định dạng âm thanh khác thay thế nó. MiniDisc là kiểu đĩa kỹ thuật số cỡ nhỏ, nằm trong mơ ước của Sony trong việc thiết kế ra được một hệ thống âm nhạc di động thực sự bỏ túi, khi mà các thiết bị chạy băng cassette và đĩa CD không thể làm cho nhỏ hơn được nữa. Bước đột phá thực sự của Minidiscs là nó là định dạng có thể ghi âm được; bạn có thể ghi lại vào MiniDiscs, tạo các đĩa trộn âm thanh chồng lên nhau mà bạn chán nghe từng phiên bản gốc. Các model sau này thậm chí còn có khả năng chơi một định dạng kỹ thuật số mới, được gọi là MP3. Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Culture.
Phố Đèn Đỏ Amsterdam với những ngõ hẻm đầy cửa sổ với ánh đèn đỏ đậm, nơi phụ nữ thu hút khách hàng qua lại, không chỉ là điểm đến du lịch và biểu tượng văn hóa, mà nơi đây còn là ví dụ điển hình về một nơi mà lao động tình dục an toàn và hợp pháp hoạt động nhiều thập niên.	Hợp pháp hóa nghề mại dâm: lợi hay hại?	Bài viết này dựa trên chương trình phát thanh "Mại dâm có nên là nghề bình thường" của Business Daily, BBC World Service. Chương trình do Laurence Knight biên tập, Ed Butler trình bày, và Bryan Lufkin biên soạn bản text. Nhưng điều đó có thể sẽ sớm kết thúc. Vì sao cặp vợ chồng có thể sống xa nhau mà vẫn ổn Bí quyết kết bạn với người ngại giao tiếp Đi du lịch bao nhiêu thì đủ? Quốc hội Hà Lan hiện đang chuẩn bị tranh luận về tính hợp pháp của nghề mại dâm ở Hà Lan. Với việc ngành công nghiệp này phải đối mặt với sự phản đối từ cả phe Thiên Chúa giáo cánh hữu và phe nữ quyền cánh tả, người lao động tình dục ở Phố Đèn Đỏ đang phải chịu áp lực khi cố gắng bảo vệ quyền lao động của họ. Liệu những tranh luận này có dẫn đến những thay đổi lớn trong ngành lao động tình dục khắp thế giới? Và điều đó sẽ ảnh hưởng ra sao tới việc làm và cuộc sống của người trong ngành? Những người biểu tình năm 2019 trong chiến dịch "Tôi là vô giá" nhắm đến ý định tội phạm hóa nghề mại dâm ở Hà Lan Đổi thay ở Hà Lan "Sẽ thế nào nếu đó là em gái của bạn?" Đó là một trong những châm ngôn dùng trên mạng xã hội trong chiến dịch trẻ ở Hà Lan khuyến khích tội phạm hóa một phần nghề lao động tình dục. Để 'hãng hàng không chuyên trễ' tránh phải xin lỗi Cách học thành thạo kỹ năng mà không tốn thời gian Nhật Bản và 'nghệ thuật kiên nhẫn' Nỗ lực tại cơ sở đã thu thập được hơn 46.000 chữ ký của công chúng trong vòng bảy năm qua, cuối cùng cũng thúc giục quốc hội phải thảo luận, Sara Lous nói. Cô làm việc cho chiến dịch có tên gọi "Ik ben onbetaalbaar" - có nghĩa là "Tôi vô giá" ở Hà Lan. Chiến dịch hướng tới thay đổi các luật lệ hiện thời để họ có thể theo "mô hình Bắc Âu", trong đó khách hàng nam thuê gái mại dâm có thể bị phạt, trong nỗ lực làm giảm bạo lực chống lại phụ nữ làm nghề này. Hiện thời, quan hệ mua dâm thuận tình giữa hai người lớn ở Hà Lan đã được coi là hợp pháp kể từ năm 1971. Nhưng Lous nghĩ rằng luật này đã cũ trong thời đại #MeToo [thời đại chống quấy rối tình dục với phụ nữ], dù Phố Đèn Đỏ có tính biểu tượng hay tự do tình dục đến mức nào thì "Nó không thuộc về thời đại này nữa." Nhưng những công nhân ở Phố Đèn Đỏ nghĩ gì? Một người từ Romania, với tên giả là Cherry, nói rằng đây chỉ là cách để trả tiền thuê nhà và tiết kiệm chút tiền đến khi cô có thể tìm được "công việc thông thường" và hướng đến "cuộc sống bình thường". Cô đã làm việc tại Phố Đèn Đỏ một thập niên. "Nếu kiến nghị tiến triển tốt, thì đây sẽ là bước đi tốt để đẩy tôi khỏi nơi đó," cô nói với phóng viên BBC Anna Holligan. Nhưng một người khác, có tên là Foxy, nghĩ rằng kiến nghị có thể làm tổn thương các cô gái làm nghề mại dâm khi họ khiến công việc này thêm cấm kỵ và tối tăm, và vì vậy sẽ dẫn đến tình trạng ít được chấp nhận và khó kiểm soát hơn. "Chúng tôi sẽ phải làm việc ngầm, vì vậy chúng tôi không thể dễ dàng gặp cảnh sát, hay tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe." Cô nói thêm: "Tôi làm công việc này vì tự nguyện," và tranh luận rằng những tệ nạn như buôn người xảy ra ở rất nhiều ngành nghề - không chỉ có trong lĩnh vực lao động tình dục. Vậy liệu nghề mại dâm hợp pháp có tiếp tục cho phụ nữ quyền tự do kiếm tiền theo cách họ muốn hay không? Một bảng quảng cáo một nhà chứa gái mại dâm hợp pháp ở Las Vegas, bang Nevada Liệu luật chống mại dâm có hiệu quả không? Luật chống mại dâm, và cách luật này bảo vệ phụ nữ và giúp họ tiếp cận những phúc lợi như chăm sóc sức khỏe, là khác nhau ở mỗi quốc gia khác nhau. Phỏng vấn tuyển dụng kiểu hạ nhục: Cách mới để tìm nhân tài? Cách học giỏi ngoại ngữ mà không tốn thời gian Lợi ích thần kỳ của việc ngủ thêm một giờ Các chuyên gia nói ở các nước nghèo, luật chống mại dâm thường trở thành vũ khí trừng phạt phụ nữ làm nghề mại dâm vì những cô gái này tự kiểm soát cơ thể họ. Thêm nữa, những đạo luật này không phải lúc nào cũng hiệu quả trong việc ngăn chặn bệnh tật lan truyền, hay ngăn cản tình trạng buôn người và bạo hành phụ nữ. "Luật chống lao động tình dục luôn luôn áp đặt và gây bất lợi cho quyền của công nhân tình dục," Prabha Kotiswaran, giáo sư luật và công bằng xã hội tại trường đại học King's College London nói. "Cuối cùng điều xảy ra là tự công nhân tình dục phải hối lộ cảnh sát - hối lộ bằng tình dục hoặc tiền bạc - để thoát khỏi sự trấn áp của luật pháp. Điều này đơn giản nghĩa là họ phải lao động tình dục nhiều hơn để đắp đổi vào khoản tiền họ đã phải trả cho nhà nước." Những người vận động tự gọi bản thân là "người bãi bỏ" tìm cách áp đặt tiền phạt với những người mua dâm - đó là đa số là khách hàng nam trả tiền để quan hệ tình dục. Nhưng những người khác tin rằng cần phải tập trung trang bị năng lực cho những phụ nữ liên quan, những người thuộc nhóm yếu thế trong ngành này. Cách tốt nhất thực hiện điều này là gì? Đó là khiến nghề mại dâm hoàn toàn và 100% hợp pháp. Phố Đèn Đỏ nổi tiếng ở Amsterdam - một biểu tượng văn hóa của thành phố và là biểu tượng tự do tình dục Lợi ích của việc hợp pháp hóa nghề mại dâm "Trả tiền để quan hệ tình dục là ổn và phong lưu," Christina Parreira nói. "Và tôi nghĩ thật ngớ ngẩn khi những người theo chủ nghĩa nữ quyền muốn tước bỏ một trong những ngành công nghiệp mà phụ nữ kiếm được nhiều tiền hơn đàn ông." Parreira thỉnh thoảng làm công nhân tình dục ở bang Nevada, Hoa Kỳ. Cô là người có bằng tiến sĩ và nghiên cứu về ngành công nghiệp tình dục. Cô là người chống lại hành động đẩy nghề mại dâm thành bất hợp pháp, và cô nói cô kiếm sống rất ổn nhờ làm gái mại dâm. "Tôi đã kiếm đủ tiền để có thể hoàn tất bằng tiến sĩ và hiếm khi phải đi làm," cô nói. "Ý tôi là, thật là xa xỉ. Những người bãi bỏ có thể khiến hàng trăm ngàn người mất việc." "Điều tuyệt vời ở một nhà chứa là, từ khi nơi này trở nên hợp pháp, bạn đến đó và bạn được bảo vệ," Parreira nói. Cô đề cập đến những nhà thổ ở bang Nevada, nơi nghề mại dâm là hợp pháp ở một số nơi. "Khi một khách hàng trở nên hành động quá đà thì sẽ có nút báo động, gọi là 'nút hoảng loạn'." Nhưng Julie Binden, một nhà báo và là nhà vận động chống lại nghề mại dâm, tranh luận rằng ở quốc gia có nghề mại dâm hợp pháp, nhiều gái mại dâm bị bọn cò mồi và khách hàng chơi giết hại hơn. Cô nói cô không bao giờ cần "nút hoảng loạn" khi làm việc trong ngành báo chí. Bindel ưa thích "mô hình Bắc Âu" được đề cập đến trong tranh luận của người Hà Lan - một mô hình đã lan tỏa ra ngoài vùng Bắc Âu, và nhắm đến việc ngừng tội phạm hóa nghề lao động tình dục nhưng lại tội phạm hóa kẻ mua dâm. Bindel cho rằng lao động tình dục vẫn chưa đủ an toàn với phụ nữ, và vì vậy không thể được xếp vào nhóm chung với những nghề nghiệp khác được chính phủ quy định và không thể được đề cập như một nghề nghiệp. Cô cho rằng vấn đề sẽ còn tồn tại chừng nào công nhân tình dục vẫn bị xem là hàng tiêu dùng, và lấy những "siêu nhà chứa" ở Đức làm ví dụ. "Có những quảng cáo dành cho đàn ông vào giờ ăn trưa nói họ có thể có bao nhiêu phụ nữ tùy ý và có thể dùng kèm burger và uống bia," cô nói. "Nó đã trở thành một phần của văn hóa tiêu dùng. Họ giống như miếng thịt trong món bánh kẹp burger vậy." Bindel tin rằng nghề mại dâm xuất phát điểm từ sự bất bình đẳng giới. Đó là lý do vì sao cô thích mô hình mà công nhân tình dục có thể cầm điện thoại lên và gọi cảnh sát, dù người đàn ông đó chưa làm gì sai hay bạo lực - nhưng bởi vì có thể anh ta đang chuẩn bị làm điều đó, cô nói. Nhưng Parreira nói cô chưa bao giờ trải qua tình huống nào như vậy, hoặc chưa gặp bất cứ người đàn ông nào phá luật ở nhà thổ, ví dụ như từ chối đeo bao cao su. Cô cũng chỉ ra những dữ liệu từ Tổ chức n xá Quốc tế và tạp chí y học The Lancet đều ủng hộ việc phi tội phạm hóa nghề mại dâm. Trong khoảng từ năm 2003 đến 2008, tình trạng bạo lực với nữ công nhân lao động tình dục ở Đảo Rhode tại Mỹ đã giảm 30% sau khi nghề mại dâm được hợp pháp hóa. "Con số công nhân lao động tình dục không tăng lên. Lời đồn đại cho rằng có thể sẽ có thêm nhiều phụ nữ làm nghề này - giả định là nếu điều này có xấu đi chăng nữa - thì cũng không đúng," Parreira nói. Họ có thể đàm phán để có quan hệ tình dục an toàn hơn và cải thiện tình trạng ở nhà thổ, cô tranh luận. Họ có thể được tăng cường thêm năng lực, thậm chí có thể kiện nếu bị vi phạm quyền lợi. Vậy còn mô hình Bắc Âu thì sao? "Mô hình đó vận hành trên tiền đề lầm lạc, cho rằng phụ nữ không thể đồng thuận quan hệ tình dục vì mục đích thương mại - rằng họ không bao giờ thấy thích thú và tận hưởng mối quan hệ tình dục đó. Mô hình này cơ bản cho rằng đàn ông là kẻ bóc lột - nhưng thực tế thì không phải tất cả các công nhân lao động tình dục đều như vậy." Cô cho rằng mô hình Bắc Âu "dựa trên cách nghĩ nữ quyền căn bản lầm lạc cho rằng chúng ta 'đem phần bên trong cơ thể mình cho thuê' - cách mà những người bãi bỏ nói thực ra hạ nhục và coi chúng tôi là vật thể tình dục hơn bất cứ khách hàng nào tôi từng tiếp." Trong khi đó, những người bãi bỏ tranh luận rằng khía cạnh tội phạm hóa trong nghề lao động tình dục - như đẩy trách nhiệm sang phía khách hàng - sẽ khiến phụ nữ an toàn hơn và tăng cường năng lực cho họ hơn ở những không gian làm việc đặc thù. Tranh luận dường như ngày càng nóng, khi Quốc hội Hà Lan chuẩn bị cân nhắc vấn đề. Parreira nói bản thân những người bãi bỏ nên thực sự trò chuyện với nhiều công nhân tình dục hơn nữa, nhưng Bindel nói trải nghiệm của Parreira không phải là trải nghiệm của tất cả mọi người. Nhưng các thảo luận cần xem xét kỹ chủ đề này, và nó cũng nhắc nhở ta cần phải xem lại vì sao ta gọi nghề mại dâm là một trong những nghề nghiệp cổ xưa nhất của thế giới. "Chừng nào trên thế giới còn đàn ông, thì chừng đó còn đòi hỏi về tình dục," Parriera nói. "Và việc có những phụ nữ trưởng thành đồng thuận chọn làm nghề này là bình thường." Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Capital.
'Vô cảm, vô nhân tính' là nhận xét của một số chuyên gia giáo dục, phụ huynh khi nói về sự việc học sinh đi học sớm bị nhà trường không cho vào, bắt đứng ngoài nắng.	VN: Từ việc học sinh bị bắt đứng nắng bàn về bất cập trong nhà trường	Phụ huynh học sinh làm việc tại Trường Tiểu học Quang Trung liên quan đến việc học sinh phải đứng ngoài cổng trường giữa trưa nắng. Việc em học sinh tại Trường Tiểu học Quang Trung (Hải Phòng) đi học sớm rồi bị bắt đứng ngoài nắng mới đây cũng nhân đó làm dấy lên thảo luận về các hoạt động của đội sao đỏ, của việc xếp loại hạnh kiểm và cách các nhà trường, giáo viên tương tác với phụ huynh, học sinh. 'Hành động sỉ nhục và vô cảm' Hôm 26/5, Trường Tiểu học Quang Trung (Hải Phòng) ra thông báo nhận trách nhiệm sau sự việc học sinh lớp 1 đi học sớm bị cô giáo phê bình. Vụ việc gây bức xúc khi một bà mẹ đăng tải hình ảnh con bà, không tham gia học bán trú, bị nhà trường bắt đứng ngoài nắng do đến quá sớm, làm phiền giờ nghỉ trưa của các học sinh bán trú. Tuy nhiên, sau đó đã có nhiều tranh cãi về tính xác thực trong cáo buộc của bà mẹ này. Đại diện Trường Tiểu học Quang Trung, phường Vạn Mỹ, quận Ngô Quyền báo cáo sự việc học sinh đứng ngoài cổng trường giữa trưa nắng. Hình ảnh camera trích xuất từ nhà dân cho thấy người mẹ đã đưa con đến cổng trường, chụp hình rồi chở con đi, trong lúc cổng trường đang mở và học sinh đi vào thoải mái. Hình ảnh mới được công bố dẫn tới cáo buộc rằng người mẹ đã cố tình dàn cảnh để vu vạ nhà trường. Tuy nhiên, hình ảnh của camera an ninh được quay từ nhà dân trên cũng cho thấy cảnh khá đông học sinh đã phải đứng dưới nắng chờ nhà trường mở cửa nhiều ngày trước đó. Điều này đã được chính nhà trường thừa nhận. Dù không đồng tình với hành động thiếu trung thực của bà mẹ, dư luận cho rằng việc bắt trẻ em đứng ngoài nắng do đến sớm, việc cô giáo gửi ảnh các học sinh đến sớm vào tin nhắn của nhóm phụ huynh trên ứng dụng Zalo để phê bình cho thấy cách hành xử sai của nhà trường và giáo viên. Vì đâu người Việt Nam có tiếng ‘dữ dằn’? Vụ tát học sinh: Cần môn 'ứng xử' trong sư phạm Việt Nam: 'Xu hướng chuyên chế làm tổn hại cải cách' Bà Lê Trang, Thạc sĩ ngành Phát triển quốc tế và những thay đổi xã hội, có hai con, người sáng lập trang "Vạn dặm nụ cười - Miles of Smiles", chia sẻ với BBC News Tiếng Việt hôm 27/5 rằng làm như vậy là hành vi sỉ nhục và lăng mạ. Điều đó sẽ khiến học sinh thấy rất xấu hổ. "Với nhiều em bé, việc bị phạt đứng trước lớp đã là một điều tồi tệ, và rất xấu hổ, huống là cô giáo chụp hình gửi vào nhóm phụ huynh. Hành vi này là lăng nhục phụ huynh và cháu bé", bà Trang nhận xét. "Việc các cháu đứng ngoài cổng trường, nếu nhà trường và giáo viên không biết thì họ không có lỗi. Nhưng nếu họ biết học sinh đang đứng bên ngoài mà không trợ giúp thì đó là thiếu sự đồng cảm. Việc đứng bên ngoài có thể ảnh hưởng đến an toàn của em bé", bà Trang nói thêm. Bà Lê Trang, Thạc sĩ ngành Phát triển quốc tế và những thay đổi xã hội, có hai con, người sáng lập trang "Vạn dặm nụ cười - Miles of Smiles" Trao đổi với BBC News Tiếng Việt, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Hoàng Ánh, một giảng viên đại học tại Hà Nội bày tỏ: "Việc bắt trẻ con đứng ngoài như vậy là vô cảm, vô nhân tính ". Bà cũng nói rằng sau khi làm sai thì nhà trường và chính quyền Hải Phòng đã xử lý truyền thông "rất vụng về". "Nhà trường, cơ quan nhà nước phải biết nhận lỗi. Đó là cách tốt nhất để xử lý khủng hoảng truyền thông", Tiến sỹ Nguyễn Hoàng Ánh chia sẻ. 'Cảnh sát', 'gián điệp' trong trường Vụ việc ở Hải Phòng cũng làm dấy lên những tranh luận về các "bất cập" trong hệ thống trường công tại Việt Nam, đặc biệt là cấp tiểu học và trung học cơ sở. Lâu nay, hai hình thức được thực hiện để đánh giá và kiểm soát học sinh về mặt kỷ luật, đạo đức là đội sao đỏ và xếp loại hạnh kiểm. Đội Sao đỏ là một trong những hoạt động của công tác Đội thiếu niên trong trường tiểu học và trung học cơ sở. Mô hình hoạt động đặc thù là sử dụng một số học sinh để kiểm tra, giám sát kỷ luật các học sinh khác. Còn hạnh kiểm là việc đánh giá, xếp loại học sinh dựa trên các tiêu chí về đạo đức và sự tuân thủ kỷ luật như đi học đúng giờ, số lần vi phạm nội quy… "Phải nói đội sao đỏ hiện nay là một 'thế lực' trong nhà trường. Học sinh không được 'chống lại sao đỏ', ngay cả giáo viên cũng phải dè chừng nếu không muốn lớp phải bị trừ điểm thi đua", tác giả Nguyễn Văn Lực, là một giáo viên phổ thông, chia sẻ trong bài viết trên báo Tuổi Trẻ hôm 25/5. Ông Lực cũng cho rằng việc sử dụng các "đội cảnh sát" này để trừ điểm khi có vi phạm nội quy là sai lầm, vì sẽ "gây ra sự thiên vị, kỳ thị" và tạo ra tâm lý "có chức có quyền" trong học sinh". Bên cạnh việc cho rằng sử dụng đội sao đỏ là không hiệu quả, Thạc sĩ Lê Trang gợi ý một phương pháp tiếp cận khác: "Theo tôi, việc sử dụng các công cụ kỷ luật bên ngoài (đội sao đỏ) để kiểm soát hành vi của một ai đó (ở đây là học sinh khác) sẽ không hiệu quả. Điều gì xảy ra nếu không có đội sao đỏ? Khi thiếu vắng công cụ giám sát bên ngoài, đứa trẻ sẽ không tuân thủ, hay quay lại với hành vi sai trái. Phương pháp kỷ luật tốt nhất vẫn là 'vâng lời từ bên trong', tức đứa trẻ tự biết quy định, quy tắc luật lệ, và tự giác tuân thủ. Nhiều bằng chứng cho thấy khi trẻ hiểu rõ các quy định, hiểu rõ tại sao bé cần tuân thủ các quy định đó, và đồng ý tuân thủ, bé sẽ tự tuân thủ. Nếu bé không làm được điều này, việc của người lớn và giáo viên là cần dạy cho bé cách làm, cho đến khi trẻ làm đúng. Không phải là sỉ nhục hay đe dọa". Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Hoàng Ánh, một giảng viên đại học tại Hà Nội bày tỏ: "Việc bắt trẻ con đứng ngoài như vậy là vô cảm, vô nhân tính". Còn Tiến sỹ Nguyễn Hoàng Ánh cho rằng việc sử dụng đội sao đỏ không phải vấn đề. "Vấn đề là cách dùng bị sai. Việc tham gia làm cán bộ lớp, hay là thành viên đội sao đỏ cũng giúp học sinh thực hành kỹ năng lãnh đạo. Điều đó có thể là tốt. Nhưng đằng này chúng ta lại dùng sao đỏ như là công cụ của giáo viên, như là kiểu gián điệp thu thập thông tin rồi báo lại. Đó là điều xấu", bà nói. Tương tự, về hoạt động xếp loại hạnh kiểm trong nhà trường, Tiến sỹ Ánh nhận xét đây là một phần của "hệ thống theo dõi toàn dân được áp dụng tại các chế độ ở Việt Nam hoặc Trung Quốc. Không thể đòi hỏi riêng ngành giáo dục thay đổi được". Bà cho rằng việc thực hiện các hệ thống giám sát trong nhà trường sẽ tạo ra những tác động và hệ quả lâu dài cho xã hội. "Chúng ta từng thấy các hệ thống giám sát ở Đông Đức, thậm chí là chồng giám sát vợ rồi gửi báo cáo cho cơ quan tình báo. Nhưng đấy là ý muốn của nhà quản lý, tôi nghĩ là những góp ý này cũng chẳng làm họ thay đổi", bà Ánh chia sẻ. Cần cách tiếp cận mới Các chuyên gia giáo dục, phụ huynh cho rằng cần có cách tiếp cận mới trong trường học phổ thông tại Việt Nam. "Ví dụ về hạnh kiểm, nhà trường cần có định nghĩa và tiêu chí đánh giá. Nhà trường cần đặt ra vấn đề đánh giá hạnh kiểm để làm gì? Để kiểm điểm, phê bình học sinh, hay để theo dõi, giúp học sinh hoàn thiện kỹ năng, tính cách tốt đẹp?" bà Trang đặt vấn đề. "Nếu mục đích là để giúp học sinh hoàn thiện các tính cách, cách cư xử tốt thì nên đánh giá, nhưng việc đánh giá này nên giữ riêng cho giáo viên, dùng để biết cách và nhiệm vụ cần làm để hỗ trợ bé hoàn thiện bản thân. Không được dùng nó để đánh giá con người của cháu bé, dẫn đến việc sỉ nhục cháu bé. Giáo viên có thể tế nhị trao đổi với phụ huynh về những vấn đề bé gặp phải, để nhà trường và phụ huynh cùng có kế hoạch hỗ trợ. Không lấy đấy làm điểm yếu hay bêu riếu cháu trong cuộc họp phụ huynh. Trẻ em sẽ không trưởng thành hay tiến bộ trên sự chỉ trích và tiêu cực", bà Trang phân tích. "Tóm lại, giáo viên cần tôn trọng trẻ và tôn trọng gia đình, mọi việc xảy ra, giáo viên cần nói chuyện riêng với cháu, và với gia đình", bà Trang nói thêm. Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Nguyễn Văn Tùng làm việc tại Trường Tiểu học Quang Trung liên quan đến việc học sinh phải đứng ngoài cổng trường giữa trưa nắng. Còn theo chuyên gia Nguyễn Hoàng Ánh, thế giới hiện có rất nhiều phương pháp mới, tiến bộ có thể tham khảo và áp dụng. "Chúng ta có thể tham khảo các phương pháp châu Âu, Mỹ, Singapore. Việc áp dụng các phương pháp này không phải là chuyện nhắm mắt đưa chân, mà là đã có sẵn. Vấn đề là các nhà quản lý có muốn hay không", bà Ánh phân tích. "Và chúng ta cũng không thể tách rời giáo dục ra khỏi xã hội, nó là một bộ phận của xã hội. Thậm chí, giáo dục là công cụ cho thể chế này tồn tại. Cho nên, chừng nào chúng ta còn một xã hội như thế này thì giáo dục cũng sẽ phải như vậy".
Nhân kỷ niệm Chiến tranh Biên giới Việt - Trung 1979, BBC đăng lại bài của tiến sĩ Balazs Szalontai về số phận ông Hoàng Văn Hoan, người từng là lãnh đạo cao cấp nhưng bị 'tử hình vắng mặt' vì chạy theo Trung Quốc:	Ông Hoàng Văn Hoan và vụ thanh trừng 1979	Ông Hoàng Văn Hoan (thứ nhì từ trái sang) lãnh đạo phái đoàn Việt Minh đứng cạnh Thứ trưởng Ấn Độ KG Mathur (đeo kính) tại Dehli năm 1954, bên trái ông Mathur là ông Hà Văn Lâu Khi đã lưu vong ở Trung Quốc (TQ), Hoàng Văn Hoan, nhân vật lãnh đạo vào hàng cao cấp nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam đào thoát ra nước ngoài từ trước tới nay, nói rằng sau cuộc chiến Việt - Trung, có tới 300.000 đảng viên thân Trung Quốc bị phe thân Liên Xô của Lê Duẩn loại bỏ. Một cuộc thanh trừng nội bộ quả đã diễn ra trong 1979-80, nhưng như hồ sơ Hungary tiết lộ, ông Hoan đã phóng đại nhiều về tầm mức. Số phận ông Hoàng Văn Hoan Nhìn lại nhân vật Hoàng Văn Hoan Việc thanh trừng vừa là nỗ lực bóc tách các phần tử thân TQ thật sự và tiềm năng, nhưng nó cũng là biểu hiệu của khủng hoảng kinh tế - xã hội ăn sâu ở VN. Vai trò cá nhân Sự đóng góp của ông Hoàng Văn Hoan cho phong trào Cộng sản VN không to lớn như ông nói mà cũng không nhỏ bé như phát ngôn nhân của Hà Nội cáo buộc sau khi ông đã bỏ trốn sang Trung Quốc. Là thành viên sáng lập Đảng Cộng sản Đông Dương, ông có thời gian dài ở TQ. Trong cuộc chiến kháng Pháp, ông giữ chức thứ trưởng quốc phòng. Năm 1948, ông được giao việc thành lập Văn phòng Hải ngoại ở Thái Lan, và sau đó là đại sứ đầu tiên của Bắc Việt ở Trung Quốc. Cuộc chiến 1979 thực sự đã 'bắt đầu từ trước' Mặc dù là thành viên thứ 13 trong Ban Chấp hành Trung ương Đảng năm 1956, và sau này vào Bộ Chính trị, nhưng Hoan không thuộc vào nhóm lãnh đạo chủ chốt nhất. Vị trí cao nhất ông từng giữ là phó chủ tịch Ủy ban thường vụ Quốc hội, và không nằm trong Ban Bí thư đầy quyền lực. Kết quả là, vị trí của ông bị lung lay hơn trước biến đổi trong quan hệ Việt - Trung, khi so với Trường Chinh hay Lê Duẩn là những người luôn có thể giữ vị trí, cho dù Hà Nội thân thiện với Bắc Kinh hay không. Được biết vì tình cảm thân thiện với TQ, ông Hoan đạt đỉnh cao sự nghiệp vào đầu thập niên 1960 khi Bắc Việt tạm thời có thái độ thân TQ trong tranh chấp Liên Xô - TQ. Năm 1963, khi Ngoại trưởng Ung Văn Khiêm bị thay bằng Xuân Thủy (thân TQ hơn), ông Hoan cũng thành Trưởng Ban liên lạc đối ngoại Trung ương Đảng. Nhưng trong giai đoạn 1965-66, quan hệ Xô - Việt bắt đầu cải thiện, cùng lúc với căng thẳng gia tăng giữa Hà Nội và Bắc Kinh. Trong môi trường mới này, ban lãnh đạo cảm thấy cần thay cả Xuân Thủy và Hoàng Văn Hoan bằng những cán bộ ít dính líu hơn đến chính sách thân TQ trước đây của ban lãnh đạo Hà Nội. Năm 1971-72, Hà Nội bất mãn vì Trung - Mỹ làm hòa, có vẻ càng làm vị thế ông Hoan bị suy giảm. Dù vậy ông vẫn là nhân vật quan trọng trong quan hệ Việt - Trung. Ví dụ, năm 1969, chính ông đã giúp hoàn tất cuộc đàm phán kéo dài và khó khăn quanh viện trợ kinh tế của TQ. Tháng Năm 1973, ông tiến hành hội đàm bí mật tại Bắc Kinh về vấn đề Campuchia. Năm 1974, ông Hoàng Văn Hoan cùng Nguyễn Côn, Bí thư Trung ương Đảng, đi TQ để chữa bệnh, nhưng có thể sứ mạng thực sự lại liên quan đến đàm phán biên giới bí mật Việt - Trung từ tháng Tám tới tháng 11, mà kết quả đã thất bại. Lãnh tụ Bắc VN, ông Hồ Chí Minh ăn trưa cùng Chủ tịch TQ Lưu Thiếu Kỳ tại Bắc Kinh tháng 8/1959 Sự khác biệt giữa Trung Quốc và Việt Nam về Campuchia và Hoàng Sa đã không thể hàn gắn và làm cho Hoàng Văn Hoan không còn có thể đóng vai trò trung gian thành công. Lê Duẩn và các đồng chí kết luận họ không còn cần ông nữa. Những liên lạc của ông với Bắc Kinh nay bị xem là rủi ro an ninh. Sau Cuộc chiến Việt Nam, những cán bộ mà Lê Duẩn không còn cần hoặc tin tưởng dần dần bị thay thế. Năm 1975, công chúng không còn thấy Nguyễn Côn, và năm sau, Hoàng Văn Hoan bị ra khỏi Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Năm 1979, khi xung đột Việt - Campuchia và Việt - Trung lan rộng thành chiến tranh, vị trí của ông Hoan càng trở nên bấp bênh. Sang tháng 6, ông quyết định đào tẩu. Lấy cớ ra nước ngoài chữa bệnh, ông đã xuống máy bay ở Pakistan và sang Trung Quốc, ở lại đó cho tới ngày qua đời năm 1991. Tại nhiều cuộc họp báo, Hoàng Văn Hoan giải thích sự đào tẩu bằng cách nhấn mạnh ông đã từ lâu chống đối chính sách của Lê Duẩn, mà theo ông là đã biến Việt Nam thành vệ tinh Xô Viết, làm người Hoa bị phân biệt đối xử, và dẫn tới việc chiếm đóng Campuchia. Cáo buộc của ông một phần dựa trên sự thật, vì ngay từ tháng Giêng 1977, Đảng Cộng sản VN đã dự định giải tán và tái định cư một phần cộng đồng người Hoa ở Chợ Lớn. Hiệp ước Việt - Xô 1978 cũng là một phần quan trọng cho sự chuẩn bị đánh Campuchia. Nhưng mặt khác, ông Hoan và phía bảo trợ là Trung Quốc dễ dàng bỏ qua là năm 1978, Việt Nam vẫn tìm cách tránh phụ thuộc Moscow quá mức bằng việc cải thiện quan hệ VN - Asean, và thảo luận cả khả năng gia nhập Asean trong tương lai. Sự đào thoát của ông Hoan hẳn làm Bộ Chính trị vô cùng lúng túng vì họ vẫn quen tự mô tả mình là mẫu mực đoàn kết. Bắc Kinh càng làm vết thương thêm đau rát. Hai ngày sau khi tới Bắc Kinh, Hoàng Văn Hoan được Tổng Bí thư Hoa Quốc Phong đón tiếp, và ông Hoa tuyên bố những kẻ phá hoại tình hữu nghị Việt - Trung sẽ vỡ đầu. Các ông Lê Duẩn, Tôn Đức Thắng, Phạm Văn Đồng và Trường Chinh bên linh cữu Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1969 ở Hà Nội Mặc dù Việt Nam nhấn mạnh sự trốn chạy của Hoàng Văn Hoan chỉ là trường hợp riêng lẻ, nhưng Bộ Chính trị biết chính sách của họ không được toàn dân ủng hộ. Mùa xuân 1979, khi giới chức bắt 8000 Hoa kiều tái định cư từ Hà Nội vào Vùng Kinh tế Mới, nhiều người Việt Nam đã không đồng ý khi các đồng đội người Hoa của họ bị buộc ra đi. Khác biệt cũng tồn tại trong nội bộ lãnh đạo. Tháng Sáu 1978, Trường Chinh và Lê Văn Lương ban đầu phản đối việc thông qua nghị quyết gọi TQ là kẻ thù nguy hiểm nhất của VN. Khủng hoảng xã hội Sự thanh trừng không lớn như ông Hoàng Văn Hoan cáo buộc, và cũng không đơn thuần do xung đột Việt - Trung. Quyết loại bỏ những thành phần bội phản, giới chức có những biện pháp khắc nghiệt. Người Mèo và các cộng đồng thiểu số khác một phần đã phải ra đi khỏi các tỉnh miền bắc. Tại phiên họp của Ban Chấp hành Trung ương trong tháng Tám, ban lãnh đạo bàn vụ Hoan trốn thoát và chỉ trích ngành an ninh. Nhiều cán bộ cao cấp, như Lý Ban, cựu thứ trưởng ngoại thương có gốc Hoa, bị quản thúc. Tháng Giêng 1980, Bộ trưởng Công an Trần Quốc Hoàn bị buộc về hưu. Kiểm soát ngành an ninh được chuyển sang cho một ủy ban mới thành lập do Lê Đức Thọ đứng đầu. Xuân Thủy, người đã tiễn chân ông Hoan hồi tháng Sáu, cũng bị giáng chức. Tuy nhiên, sự thanh trừng không lớn như ông Hoan cáo buộc, và cũng không đơn thuần do xung đột Việt - Trung. Trước hết, các vụ thanh trừng trong hàng ngũ Đảng đã bắt đầu từ những năm trước. Giai đoạn 1970 - 75, chừng 80.000 đảng viên bị loại khỏi hàng ngũ, còn trong giai đoạn 1976-79, con số này là 74.000. Bộ đội Việt Nam ở Lạng Sơn: cuộc chiến biên giới giết chết hàng vạn người chỉ trong vòng chưa đến 30 ngày Thứ hai, nhiều người mất thẻ Đảng vì những lý do không liên quan xung đột Việt - Trung. Việc trục xuất các cá nhân thân Trung Quốc đạt đỉnh cao từ tháng 11-1979 tới tháng Hai 1980, nhưng từ tháng Ba, quá trình này bắt đầu chậm lại, và ưu tiên của chiến dịch sau đó hướng sang chống tham ô, biển thủ và các hành vi tội phạm. Tại miền Nam, khu vực mà số đảng viên chỉ chiếm một phần ba của đảng, giới lãnh đạo định loại bỏ chừng 5% đảng viên (so với tỉ lệ trung bình cả nước là 3%). Điều này không chỉ chứng tỏ Hà Nội nghi ngờ dân số miền Nam mà đây còn là cố gắng kỷ luật những cán bộ người Bắc đã lạm dụng quyền lực sau khi được bổ nhiệm vào Nam. Các vấn nạn xã hội, kinh tế và tội phạm mà Đảng Cộng sản Việt Nam phải đương đầu có vẻ khiến họ cố gắng hạn chế thiệt hại hơn là mở đợt thanh trừng chính trị to lớn. Thất nghiệp và khan hiếm hàng hóa làm trộm cướp gia tăng. Giới chức đã phải huy động quân đội canh giữ ở cảng Hải Phòng nhưng cũng không có kết quả. Ngược lại, một nhà ngoại giao Hungary nhận xét quân đội khi đó đang trở thành quân dự bị gồm những kẻ tội phạm. Không có việc làm, nhiều người lính giải ngũ đã phải thành trộm cướp. Ảnh: Cuộc chiến biên giới Việt Trung Trong tình hình đó, ban lãnh đạo cộng sản, dù đã kết án tử hình vắng mặt với Hoàng Văn Hoan năm 1980, chỉ muốn xóa tên ông ra khỏi ký ức công chúng thay vì đưa ông ra cho người dân mắng chửi. Và đến lúc qua đời, ông cũng đã "hết hạn sử dụng" đối với nước chủ nhà TQ, vì lúc đó, cả Hà Nội và Bắc Kinh đều muốn làm hòa chứ không cãi nhau quanh những sự kiện của quá khứ. Đọc lại: Đặng và Hứa 'khai đao' ngày 17 tháng 2 - BBC Tiếng Việt Tiến sĩ Balazs Szalontai là một nhà nghiên cứu độc lập ở Hungary. Ông là tác giả cuốn sách Kim Nhật Thành trong thời kỳ Khruschev (Đại học Stanford và Trung tâm Woodrow Wilson xuất bản, 2006). Bài viết dựa vào kho tư liệu tại Hungary và thể hiện quan điểm riêng của tác giả. Bài đã đăng tháng 4/2010 trên bbcvietnamese.com ở giao diện cũ.
Một trong những thiếu sót lớn trong lĩnh vực Việt Nam Học của khoảng một thế hệ qua là không có một ghi chép đầy đủ hoặc thực sự uy tín về hiện tượng lịch sử Đổi Mới (Renovation trong tiếng Anh).	'Bên Thắng Cuộc' chỉ ra hạn chế của Đổi Mới	Nhà nghiên cứu Peter Zinoman phát biểu về sách Bên Thắng Cuộc ở hội thảo vừa qua tại Mỹ Phan Văn Khải: Đường thành Thủ tướng Việt Nam có cần tư duy lại để phát triển? Ông bà Trịnh Văn Bô và căn nhà niềm tin Dù đây là định hướng chính sách tháo khoán nhờ đảng-nhà nước khởi xướng ở Đại hội Đảng 6 hay tinh thần cải tổ chung trong cả nước cuối thập niên 1980, thì Đổi mới rõ ràng lực đẩy quan trọng trong đời sống trí thức, văn hóa, chính trị, kinh tế Việt Nam trong hơn 30 năm qua. Tuy nhiên, các học giả nước ngoài quan tâm chủ đề này có xu hướng chỉ tập trung hạn hẹp vào một số góc cạnh Đổi Mới mà lại không xem xét toàn bộ hiện tượng. Khi các sinh viên hỏi tôi tư liệu về Đổi Mới, tôi thường giới thiệu tác phẩm của Adam Fforde về kinh tế, Carlyle Thayer chính trị, Tường Vũ ý thức hệ, Ben Kerkvliet nông nghiệp, Hy Văn Lương văn hóa làng xã, Pam McElwee chính trị môi trường, Nguyễn Võ Thu Hương quan hệ giới, John Schafer văn học… Nhưng thật khó tìm ra một bài báo, sách, hay một học giả nào cung cấp tổng quan về Đổi Mới - bao gồm lịch sử về nguồn gốc của nó, diễn trình thay đổi theo thời gian, và ảnh hưởng khác nhau lên các lĩnh vực đời sống người Việt. Cái nhìn toàn cảnh Một trong những thành tựu của sách Bên Thắng Cuộc (tác giả Huy Đức) là đem lại ghi chép tốt nhất, ở bất kỳ ngôn ngữ nào, về lịch sử và tầm quan trọng của Đổi Mới. Cuốn sách xem xét kỹ lưỡng cuộc khủng hoảng trong nước đã thúc đẩy đòi hỏi xã hội muốn có những cải tổ sâu rộng trong thập niên sau kết thúc Chiến tranh Đông dương lần hai. Sách kể lại quá trình tiến hành cải tổ theo kiểu "tiến một bước, lùi hai bước". Sách cũng mô tả các lý do cắt bỏ đột ngột nghị trình cải cách, đặc biệt về văn hóa và chính trị. Tóm lại, Bên Thắng Cuộc cho chúng ta cái nhìn toàn cảnh về Đổi mới - giúp khám phá và giải thích những thành công và thất bại của nó. Bên Thắng Cuộc xác định nguồn gốc Đổi mới là trong khủng hoảng tự tạo ra khiến Việt Nam khó khăn trong giai đoạn hậu chiến 1975-1986. Khủng hoảng này gồm bảy thành tố chủ chốt, được Huy Đức viết trong bảy chương: Tác giả Huy Đức phát biểu tại buổi thảo luận về sách của ông hôm 24/3 Thẳng thắn Một trong những điều phi thường về Bên Thắng Cuộc là sự thẳng thắn đáng ngạc nhiên trong các phần này của sách, nhất là khi ta biết sách là của một nhà báo sống trong nước. Huy Đức mô tả các viên chức cộng sản nói dối thản nhiên và liên tục về thời hạn cải tạo. Ông mô tả các thành viên gia đình được khuyến khích khai báo về người thân. Ông liệt kê điều kiện khổ sở trong các trại, và sự đối xử tệ bạc với gia đình người bị giữ. Ông mô tả làn sóng chống tư sản, chống người Hoa là chiến dịch tham lam của ăn cướp, bóp nặn, cưỡng ép ra đi. Phần viết về cuộc xâm phạm Campuchia nhấn mạnh sự trớ trêu trong quan hệ lịch sử gần gũi giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Pol Pot. Mô tả về làn sóng ra đi sau 1975 bộc lộ vai trò của giới an ninh địa phương thoái hóa khi họ tạo điều kiện và kiếm lời từ đợt chạy trốn. Ông cũng không ngần ngại mô tả việc "Bắc hóa" tai hại trong kinh tế miền Nam, là một chiến dịch xuất phát từ kiêu ngạo, ngu dốt và bám vào ý thức hệ. Huy Đức trách Lê Duẩn về việc "Bắc hóa" nhưng ông cũng ngụ ý về vai trò Hồ Chí Minh khi đặt cạnh nhau phần nói về chính sách (chương 8) với đoạn về "Con đường của Bác". Trong "Con đường của Bác", Huy Đức mô tả Hồ Chí Minh ủng hộ tập thể hóa kinh tế miền Bắc giai đoạn 1950 - trong đó có cuộc Cải cách Ruộng đất 1953-56 tai tiếng, tấn công tư sản miền Bắc là tiền đề cho tấn công tư sản miền Nam sau 1975. Ở đây, Huy Đức vượt khỏi cách giải thích ngày càng phổ biến về chính trị cộng sản Việt Nam giai đoạn 1950, 60 xem Lê Duẩn quá khích khác Hồ Chí Minh trung dung (một cách nghĩ được phim tài liệu mới đây của Ken Burns áp dụng). Huy Đức không phải là cây bút đầu tiên trong nước nhắc đến những phần tiêu cực này trong lịch sử hậu chiến Việt Nam. Nhưng đáng kinh ngạc là cách ông từ bỏ bút pháp quen thuộc của giới cầm bút trong nước (dùng uyển ngữ, nói tránh nói giảm). Điểm tôi muốn nhấn mạnh ở đây là ghi chép của Huy Đức về khủng hoảng hậu chiến thật quan trọng không chỉ vì sự bộc trực, không úp mở mà còn vì cách nó giúp giải thích sự xuất hiện của chính sách Đổi mới giữa thập niên 1980. Bên Thắng Cuộc cung cấp chi tiết tiểu sử các lãnh đạo Việt Nam Giống như phần mô tả về khủng hoảng dẫn tới Đổi mới, phần viết về quá trình cải cách của Huy Đức cũng bao gồm nhiều yếu tố phức tạp. Khủng hoảng 1975-1986 cung cấp bối cảnh rộng lớn cho Đổi mới được mô tả trong sách, ngoài ra, Huy Đức cũng chỉ rõ những yếu tố khác tác động việc áp dụng nghị trình cải cách. Một trong đó là môi trường toàn cầu mới có lợi bất ngờ cho cải cách ở Việt Nam. Môi trường này bao gồm giới lãnh đạo đổi mới ở Trung Quốc và Liên Xô, Bức tường Berlin sụp đổ, các đồng minh xã hội chủ nghĩa ngừng viện trợ, các tổ chức đa phương và phi chính phủ sẵn sàng giúp đỡ, và môi trường ngoại giao thay đổi trong Asean, EU và Mỹ. Truyền thống đổi mới Một yếu tố nữa là lịch sử lâu dài từ trước của cải cách kinh tế, hoạt động kinh doanh trong dân, đã đem lại truyền thống để từ đó Đổi mới phát triển. Huy Đức mô tả các thử nghiệm quan trọng của Kim Ngọc với chủ trương "khoán hộ" ở Vĩnh Phú thập niên 1960, việc phá rào ở Long An của Bùi Văn Giao, Bí thư Tỉnh ủy Long An Nguyễn Văn Chính những năm 1970. Ở chương 16, ông kể thêm về sự nghiệp các doanh nhân thành đạt như Bạch Thái Bưởi giai đoạn thực dân, sự bền gan của thương nhân tơ lụa Trịnh Văn Bô trong Chiến tranh Đông dương lần một và những ngày đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc. Những ví dụ này báo trước sự lớn dậy tự phát của doanh nghiệp nhỏ thành công ở miền Nam trước thời Đổi mới, như vá ép áo mưa rách, bơm mực ruột bút bi, tái chế dép nhựa cũ, nấu xà bông. Số liệu ở đây cân đối thú vị với phần về bối cảnh toàn cầu để chứng tỏ năng lượng đổi mới cũng được dựng xây từ nền tảng trong nước trước đó. Nó cũng gợi ý rằng phát triển kinh tế thị trường giai đoạn 1980 có cả việc học lại tư duy đã lãng quên chứ không phải là phát triển những thói quen này từ điểm số không. Theo Huy Đức, một yếu tố nữa định hình và khuyến khích cải tổ là việc giới trí thức Việt Nam tiếp xúc với các phiên bản quá khích của xã hội cộng sản châu Á từ giữa tới cuối 1970. Ví dụ, ông cho rằng sau khi Nguyên Ngọc quan sát Campuchia thời hậu Khmer Đỏ bị tàn phá, ông đã đặt câu hỏi căn bản về tính chất của các hệ thống cộng sản: "Tại sao chỉ có các quốc gia cộng sản mới có cách mạng văn hóa và những cánh đồng chết?" Hay cái nhìn tiêu cực về chủ nghĩa cộng sản của nhà báo đổi mới Kim Hạnh là do sau khi dự "Liên hoan Thanh niên, Sinh viên" tại Bình Nhưỡng trở về năm 1989, bà thấy Bắc Hàn "như một thứ trại tập trung có quy mô toàn quốc". Huy Đức cũng viết những người miền Bắc chứng kiến sự phồn thịnh vật chất của các đô thị miền Nam sau 1975 đã đặt câu hỏi về tuyên truyền nhà nước xoay quanh đời sống miền Nam. Sự say mê của người Bắc về tủ lạnh, xe máy khiến họ quan tâm đến cách làm của kinh tế tư bản miền Nam. Sự tiếp xúc với miền Nam đã "đánh thức nhu cầu văn hóa của người dân miền Bắc". Khán giả đặt câu hỏi về cuốn sách Bên Thắng Cuộc Mới lạ Với tôi, một phần bất ngờ khi đọc Huy Đức kể về sự trổi dậy của cải cách là vai trò của sinh viên đại học. Trong chương về Đa nguyên, ông kể lại lịch sử hoạt động sinh viên mà ít người biết trong thập niên 1980, khá giống với phong trào sinh viên chống độc đoán lúc đó ở Thái Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc. Cuối cùng, cách Huy Đức giải thích về sự xuất hiện của Đổi mới tỏ ra chú ý khác lạ về các vai trò phức tạp của nhóm chóp bu trong Đảng. Điều này trái ngược với hầu hết ghi chép về Đổi mới ở phương Tây. Do thiếu dữ liệu về nguồn gốc gia đình, lịch sử nghề nghiệp, tính cách, xu hướng chính trị, triết lý, kết nối xã hội của các thành viên Bộ chính trị, các nghiên cứu cũ thường đặt các lãnh đạo cộng sản vào các nhóm thô sơ mang tính chất cố định, nhị nguyên. Họ mô tả quan hệ chính trị ở Việt Nam cộng sản là cuộc đấu tranh nhị nguyên giữa các đại biểu của phe "bắc và nam", "quốc gia, quốc tế", "thân Trung, thân Liên Xô", "ủng hộ cải cách, chống cải cách". Sự trái ngược của Bên Thắng Cuộc thật kinh ngạc. Cuốn sách mô tả thật chi tiết về tính cách, tiểu sử nhiều lãnh đạo cộng sản như Lê Duẩn, Trường Chinh, Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười, Võ Văn Kiệt, Lê Đức Anh, Lê Khả Phiêu, Nguyễn Tấn Dũng, Phan Văn Khải, Nguyễn Phú Trọng. Một chương 15 hấp dẫn chỉ nói về các cuộc đấu tranh liên quan đời tư, sự nghiệp và chính trị của Võ Nguyên Giáp. Chương 14 thì so sánh hệ thống về sự nghiệp, gia đình, phong thái của Nguyễn Văn Linh và Võ Văn Kiệt. Chương 18 lại tìm hiểu quan hệ và cạnh tranh giữa Lê Đức Anh, Đỗ Mười và Võ Văn Kiệt. Dữ liệu tiểu sử tập thể này cung cấp một phần quan trọng giúp ta hiểu về tiến trình cải tổ vì tính cách và quan hệ đóng vai trò lớn trong hệ thống chính trị khép kín. Tổng thống Mỹ Bill Clinton bắt tay Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu khi thăm Việt Nam năm 2000 Anh hùng rõ rệt trong Bên Thắng Cuộc là nhà cải cách Võ Văn Kiệt, nhưng người ủng hộ bất ngờ Đổi mới lại là Trường Chinh. Ông thay đổi suy nghĩ từ một nhà bảo thủ Marxist-Leninist thành người ủng hộ đổi mới vững chắc là chủ đề chương 10. Dù đã 80, nhân vật linh động này thành thật nghiên cứu các vấn đề miền Nam và rồi ủng hộ, đề xuất giải pháp đổi mới. Nghiên cứu trước đây xem cải tổ bắt đầu khi Trường Chinh qua đời và Nguyễn Văn Linh lên làm lãnh đạo đảng năm 1986, nhưng Huy Đức ghi nhận đóng góp quyết định của Trường Chinh cho cải tổ. Mặt khác, một số học giả phương Tây từng xem Nguyễn Văn Linh là thủ lĩnh đổi mới, nhưng ông này, trong sách Huy Đức, là nhân vật dao động và rốt cuộc thành người bảo thủ, đã bỏ lỡ cơ hội thúc đổi mới tiến lên sau tiến bộ ban đầu. Xu hướng hiện nay của Việt Nam - kinh tế thị trường gắn với hệ thống độc đảng không nhân nhượng, lạc hậu - đã củng cố từ thời Nguyễn Văn Linh. Hạn chế của Đổi Mới Hạn chế của đổi mới được xem xét trong các chương 12, 13 đánh giá số phận phức tạp của cải cách về tự do trí thức và thúc đẩy dân chủ. Sau khi mô tả sự cởi trói báo chí ngắn ngủi của Nguyễn Văn Linh cuối 1980, chương 12 kể nhiều về sự đàn áp phong trào Nhân văn Giai phẩm thập niên 1950. Sự bịt miệng phong trào này dường như tương tự câu chuyện Huy Đức kể về việc Nguyên Ngọc mất chức lãnh đạo tạp chí Văn Nghệ cuối thập niên 1980. Bức tường Berlin sụp đổ ngày 9/11/1989 làm Việt Nam bị sốc Chương 13 bắt đầu với câu chuyện tích cực về giới thiệu bầu cử dân chủ trong trường đại học, nhưng giọng văn tối dần khi Đảng đối diện sự xuất hiện của Công đoàn Đoàn kết ở Ba Lan, và sau đó là sự biến mất đột ngột của chính thể cộng sản Đông Âu. Sau khi ghi lại phản ứng lúng túng, lạc lõng của ban lãnh đạo trước tiến trình dân chủ hóa ở Đông Âu, chương này mô tả thăng trầm của những người cổ vũ dân chủ như chính khách Trần Xuân Bách, nhà báo Bùi Tín, và tướng quân đội Trần Độ. Trong các chương sau đó, những người cải cách rơi vào thế thủ, dính vào bê bối, mâu thuẫn nội bộ, không thể thúc đẩy nghị trình bên ngoài kinh tế. Đánh giá thấp của Huy Đức dành cho những lãnh đạo sau này như Lê Khả Phiêu và Nguyễn Tấn Dũng mang lại không khí bi quan trong các chương cuối. Sau hứa hẹn của cuối thập niên 1980, cải cách tại Việt Nam đã kẹt trong sa lầy của chính trị độc đoán trong nhà nước độc đảng. Kiến thức từ bên trong ít người sánh bằng của Huy Đức về chính trị cấp cao cho phép ông mô tả các cuộc phiêu lưu cải tổ thời hậu chiến. Cuốn sách nổi trội nhờ chi tiết và sự sâu sắc hơn mọi ghi chép đã có. Thật đáng tiếc các nhà xuất bản ngoại quốc lại thấy sách quá dài, quá chi tiết nên không muốn cho dịch. Nhưng tôi tin rằng một khi được ra mắt bằng tiếng Anh hay tiếng Pháp, Bên Thắng Cuộc sẽ thay đổi căn bản cách những nhà quan sát Việt Nam ở Tây phương suy nghĩ về giai đoạn quan trọng này trong lịch sử hiện đại của Việt Nam. Đây là bài phát biểu trong buổi thảo luận về sách Bên Thắng Cuộc hôm 24/3, tại Hội thảo hàng năm của Hội nghiên cứu châu Á (Association for Asian Studies) ở Washington DC, Mỹ. Đây là hội thảo học thuật lớn nhất về châu Á ở Bắc Mỹ, với hơn 400 nhóm thảo luận các chủ đề, hơn 3.000 người dự.
Đỗ Hoàng Diệu, người gần đây gây tiếng vang với tập truyện ngắn ‘Bóng Đè’, nói những tác phẩm của cô được viết 'dựa trên linh cảm.'	Đỗ Hoàng Diệu phản bác các chỉ trích	"Tôi viết dựa vào linh cảm, mà linh cảm ấy xuất phát từ sự nhạy cảm, rồi sự nhạy cảm liên kết cùng trí tưởng tượng để trí tưởng tượng hoá thành giấc mơ từ hiện thực." "Tuy là hư cấu hoàn toàn, nhưng có gì sai trái khi phần ảo của con người rồi cũng sẽ thành phần thật của đời sống, khi đời sống được chỉ đạo bởi chính quyền mà chính quyền đeo đuổi phần ảo của một lý thuyết nào đó?" Viết trên trang mạng Talawas, cô Đỗ Hoàng Diệu cũng nói nếu truyện ngắn Bóng đè của cô bị cho là có nhiều ám chỉ thì "giản dị vì chúng chuyển tải những linh cảm hàng ngày của tôi với xã hội." "Nhiều người bảo lão già Tàu trong “Bóng đè’’ là chủ tịch nhà nước Trung Quốc Hồ Cẩm Đào, già Thượng trong “Dòng sông hủi’’ là vấn đề sắc tộc thiểu số hiện nay, và “Vu quy’’ thể hiện sự chối bỏ, ruồng rẫy chủ nghĩa Marx ở Việt Nam bây giờ." "Tôi chỉ có thể khẳng định một điều là tiềm thức của tôi linh cảm đời sống và tôi viết ra những linh cảm của mình về đời sống, còn ý đồ thuộc về các nhà phê bình." Bắt đầu từ cuối năm ngoái, Đỗ Hoàng Diệu trở thành hiện tượng ở Việt Nam, với truyện ngắn Bóng đè bị coi là ‘gây sốc’ bởi các hình ảnh tính dục mạnh bạo và dùng các hình tượng ẩn dụ phê phán. Có người còn cho rằng ‘Bóng Đè’ nói về hồn ma bố chồng hiện về hiếp con dâu là để gửi một thông điệp 'quá khứ cưỡng hiếp hiện tại và tạo ra tương lai nô lệ Trung Hoa'. Trả lời những người chỉ trích, tác giả viết "tội danh mà quý vị đưa ra, tôi mỏi tay cả buổi tối mà không tìm thấy trong Từ điển Pháp luật, lại cũng không thấy miêu tả trong Từ điển Lương tâm." Nhiều người đã phê phán Đỗ Hoàng Diệu là 'nã đại bác vào quá khứ', tuy nhiên, tác giả dẫn lời một nhà phê bình nói với cô rằng cô "quá đề cao quá khứ" và rằng "bây giờ người ta đâu thèm nhớ quá khứ." "Tôi mất ngủ cả đêm rồi kết luận, ông ấy nói trúng phóc. Quá khứ thật sự đã chết. Nếu nó còn sống thì làm sao những chiến sĩ anh dũng trong chiến tranh giờ đây lại trở thành tham nhũng viên, quan liêu viên, cá cược viên, ám hại viên nhiều như vậy?" Là cây bút nữ sinh sau 1975, Đỗ Hoàng Diệu có lẽ cũng không ngờ rằng quá khứ lại trở thành một đề tài nổi trội trong tác phẩm của cô. Ý kiến độc giả======================================Hùng Nguyễn, CaliforniaTôi đã không đọc truyện ngắn truyện dài trong nhiều năm, ngoại trừ một số truyện võ hiệp của Kim Dung và Cổ Long. Nhưng nhờ sự giới thiệu của BBC mà tôi thấy tò mò và tìm đọc truyện ngắn “Bóng Đè” trên website của Hợp Lưu (http://www.hopluu.net/85_issue.html). Thật đáng ngạc nhiên khi đọc xong “Bóng Đè” tôi bỗng nhớ đến truyện ngắn “Young Goodman Brown” (tạm dịch là “Chàng Thiện Nhân Trẻ”)của văn hào Mỹ Nathaniel Hawthorne (1824-1864). Cả hai truyện đều có cách dựng truyện giống nhau, là “thực thực, ảo ảo”, khiến cho tôi phải “nhức đầu” khi đọc. Cả hai đều xảy ra trong bối cảnh đồng quê và cả hai đều có tính “kinh dị”, và cả hai đều gợi lên cho người đọc về sự khủng hoảng tư tưởng của bất kỳ một cá nhân nào đó trong xã hội đương thời. Sau hết, cả hai đều “lột trần” những “nơi” sâu thẳm nhất của con người. Tuy nhiên, vẫn có ít nhất hai sự khác biệt giữa hai tác phẩm này. Điểm thứ nhất, “Chàng Thiện Nhân Trẻ” đã được đưa vào làm một trong những tác phẩm nổi tiếng trong Văn Học Mỹ, còn “Bóng Đè” thì không, hoặc “chưa”. Điểm thứ hai, “Bóng Đè” nên được dành riêng cho những độc giả trên 18 tuổi, còn “Chàng Thiện Nhân Trẻ” thì cho mọi thành phần có khả năng suy luận. Giá trị của “Bóng Đè”, theo tôi, nhờ tính mơ hồ giữa “ảo” và “thực”, mà nó có ý nghĩa và hấp lực riêng cho từng giới độc giả. Nếu đọc như một truyện giải trí kiểu kiếm hiệp, bạn sẽ thấy đây là một truyện “ma quái” khá hấp dẫn. Nhưng nếu đọc để suy nghĩ bạn lại thấy những ý nghĩa và giá trị khác nhau của truyện.... Mai Thành, San JoseChẳng qua bị phản đối quá nên biện hộ bằng chính trị cho ra vẻ có tư tưởng, chứ thật ra khi viết Bóng Ðè, chị ta đơn giản là viết truyện sex cho thỏa lòng mà thôi. Bây giờ cứ chửi đảng cho nhiều , thì nổi tiếng ngay mà. Tôi cũng chẳng ưa gì chế độ Cộng Sản, nhưng ai có tâm làm chính trị thật thì hãy nói ra. Nguyên Ðăng, MilwaulkeeĐHD hư cấu nên truyện bóng đè , quả thật là hay đố với tôi .... Tôi còn nhớ khi xưa đi học khi nghe thày giảng về Đoạn Tuyệt của Nhất Linh tôi mới hiểu cái xâu sắc củ nhà văn ... ĐHD có thể khi cô hư cấu nên câu truyện cô cũng có những ý muốn như Nhất Linh khi xưa và nhóm TLVĐ ...muốn canh tân một xã hội VN mới .... có thể đương đại người ta cho là cô viết có tính cách dâm và loạn luăn .... nhưng nếu suy nghĩ kỹ dòng tư tương của cô "Tuy là hư cấu hoàn toàn, nhưng có gì sai trái khi phần ảo của con người rồi cũng sẽ thành phần thật của đời sống, khi đời sống được chỉ đạo bởi chính quyền mà chính quyền đeo đuổi phần ảo của một lý thuyết nào đó?" thì tôi thấy đây không phải là một sự vô tình và để trả lời cho những ai còn hồ nghi về cái ý của cô, cô đã viết :giản dị vì chúng chuyển tải những linh cảm h! àng ngày của tôi với xã hội." Theo tôi thì có thể cô sẽ bị rắc rối với chính quyền hiện tại như các đàn chị như DTH vv nhưng giá trị của tác phẩm sẽ mãi mãi được lịch sử nhắc đến
Việt Nam đang là tâm điểm chú ý của ngoại giao khu vực với chuyến thăm của tân thủ tướng Nhật Bản diễn ra từ ngày 18-10/10/2020.	GS Kurihara: Ông Suga thăm VN trước sẽ khiến TQ 'vô cùng không vui'	Tân Thủ tướng Suga Yoshihide và phu nhân Mariko (trái) cùng Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và phu nhân Trần Thị Nguyệt Thu chụp hình kỷ niệm tại Văn phòng Chính phủ Ông Suga Yoshihide đã quyết định chọn Việt Nam là quốc gia đầu tiên trong chuyến công du quốc tế đầu tiên sau khi nhậm chức. VN có lợi khi Nhật Bản đa dạng hóa chuỗi cung ứng? Thủ tướng Nhật bắt đầu chuyến thăm Việt Nam Ông Suga được bầu làm Thủ tướng mới của Nhật Bản Truyền thông Việt Nam hôm 19/10 dẫn lời Trợ lý Ngoại trưởng Nhật Bản và người phát ngôn của Thủ tướng Suga cho biết lý do vì sao Việt Nam được lựa chọn làm điểm đến đầu tiên trong chuyến công du lần đầu tiên của tân Thủ tướng Suga: "Việt Nam đang chủ động dẫn dắt thảo luận về hoà bình và an ninh khu vực trong ASEAN, với tư cách Chủ tịch Hiệp hội. Việt Nam đang khá thành công trong việc này bất chấp ảnh hưởng của Covid-19. Việt Nam cũng chia sẻ nhận thức chung với Nhật Bản về tự do hàng hải, tôn trọng luật lệ, tự do thương mại trong khu vực Ấn Độ Dương mở và tự do. Đó là những lý do Thủ tướng Suga chọn Việt Nam là điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du đầu tiên," ông Yoshida Tomoyuki được VnExpress, báo mạng thuộc Bộ Khoa học & Công Nghệ dẫn lời nói với truyền thông tại Hà Nội hôm thứ Hai. Chỉ “bắt chước” người tiền nhiệm? Nhân dịp này, từ Tokyo, một nhà quan sát chính trị và quan hệ Nhật – Việt chia sẻ với BBC News Tiếng Việt góc nhìn của mình về thực chất lý do và ý nghĩa của chuyến thăm này. Ông Suga (thứ hai từ phải sang) khi còn đang là Chánh Văn phòng Nội các của Thủ tướng Shinzo Abe (thứ ba từ phải sang), trong một lần được tặng "kariyushi", tức áo mùa hè truyền thống của Okinawa, 5/2015 Trang Kyodo News giới thiệu về ông Suga: Là một người nghiện công việc, thói quen buổi sáng của Suga trong gần tám năm làm Chánh văn phòng Nội các được mô tả như sau: Ông thức dậy lúc 5 giờ sáng, dành một giờ để đọc tin tức bao gồm tất cả các tờ báo lớn và đài NHK, đi bộ 40 phút và thực hiện 100 lần động tác ngồi dậy luyện cơ bụng, ăn sáng và sau đó đến làm việc tại văn phòng thủ tướng lúc 9 giờ sáng. Trong ngày, ông Suga tổ chức họp báo hai lần mỗi ngày với tư cách là người phát ngôn hàng đầu của chính phủ và khoảng chừng hai chục cuộc họp. Ông thích ăn mì soba làm từ kiều mạch cho bữa trưa để có thể ăn xong chỉ sau năm phút. “Tôi cho rằng ông Suga Yoshihide chỉ khẳng định lại và bắt chước đường lối đối ngoại của cựu Thủ tướng Abe Shinzo thôi. Ông Abe đã đến thăm ba nước Việt Nam, Indonesia và Thái Lan vào tháng 01/2013 sau khi đắc cử. Kỳ này ông Suga không đi Thái Lan có lẽ là do tình hình chính trị chưa ổn định,” Giáo sư Hirohide Kurihara từ Đại học Tổng hợp Tokyo, bình luận. Khi được hỏi vì sao ông Suga chọn hai quốc gia trong khối Asean là Việt Nam và Indonesia để thăm trong chuyến công du đầu tiên trên cương vị tân Thủ tướng, Giáo sư Hirohide đáp: “Tất nhiên khu vực Đông Nam Á đã và đang chiếm vị trí rất quan trọng đối với sự phát triển đất nước Nhật Bản. Thêm vào đó nhiều nước trong khối ASEAN tỏ ý hết sức thông cảm vị thế của Nhật Bản ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương với tinh thần "hướng về tương lai", đặc điểm này khác hẳn Trung Quốc và Hàn Quốc." Vai trò gì trong chính sách đối ngoại? Trước câu hỏi chuyến thăm hai quốc gia Đông Nam Á có vai trò như thế nào trong chiến lược, chính sách đối ngoại của nội các của tân Thủ tướng Nhật Bản trong bối cảnh hiện nay, cũng như trung hạn, Giáo sư Hirohide đáp: “Ba nước Nhật Bản, Việt Nam, Indonesia có một điều chung, tức là đành phải đối đầu với hành vi xâm lược của Trung Quốc trên biển (biển Đông và biển Hoa Đông). Dường như ông Suga đang có ý muốn tăng cường hợp tác với hai nước về mặt bảo vệ lãnh thổ (lãnh hải) và cuộc sống ngư dân." Ông Suga trong ngày 19/10 có cuộc tiếp xúc với Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân Khi được hỏi liệu có quan hệ gì không về các mặt chính sách an ninh, quốc phòng, đối ngoại của Nhật Bản giữa cuộc họp đối thoại nhóm kim cương - Quad mới đây (giữa bốn nước Nhật Bản, Mỹ, Ấn Độ, Úc) với chuyến thăm tới hai nước Asean tuần này của Thủ tướng Nhật Bản, học giả từ Đại học Tổng hợp Tokyo nói: “Tôi đoán chuyến thăm hai nước của ông Suga không có quan hệ gì với Quad mới vì bốn nước đó có cơ sở vững chắc chung về thể chế dân chủ và nhân quyền. Còn về mặt này Việt Nam và Indonesia thì khác. Hai nước lại có lý do riêng để duy trì quan hệ với Trung Quốc." Thăm Việt Nam trước là điều Trung Quốc “không vui”? Trước câu hỏi chuyến thăm Việt Nam có thể tác động thế nào tới quan hệ Nhật Bản - Việt Nam - Trung Quốc, chẳng hạn trên phương diện chính trị, an ninh, quốc phòng, và kinh tế, thương mại, ông Hirohide đáp: “Theo tôi, đối với Trung Quốc, ông Suga bay qua Trung Quốc đến thăm Việt Nam là điều vô cùng không vui. Sau này Trung Quốc sẽ ép Nhật Bản về các mặt như thường lệ. Vừa rồi tàu cảnh sát biển Trung Quốc đã xâm phạm lãnh hải (Senkaku) Nhật Bản tiếp trong 57 tiếng 39 phút. Có lẽ họ sẽ nhắc lại hành vi phiền nhiễu như thế.” Khi được hỏi Việc tân Thủ tướng Nhật Bản chọn Việt Nam là quốc gia đầu tiên đến thăm chính thức nói gì về vị thế Việt Nam và vai trò của Việt Nam trong cái nhìn của Nhật Bản hiện nay và của tân nội các Suga, liệu có thể coi đây là một chiến thắng ngoại giao của Việt Nam và hai nước Nhật Bản và Việt Nam thu được lợi ích chung và riêng gì qua chuyến đang thăm diễn ra tại Hà Nội, học giả Nhật Bản bình luận: “Rất khó nắm bắt được tư tưởng và tính toán trong đầu của ông Suga ngay tại thời điểm này, tuy nhiên, trước khi rời Tokyo, ông nêu lên chung chung mục đích chuyến thăm là: thứ nhất đẩy mạnh quan hệ hợp tác để khắc phục hậu quả đại dịch COVID-19 và thứ hai là khẳng định lại sự giúp đỡ lẫn nhau về các vấn đề khu vực. Thế thôi! “Và dường như ông Suga cũng đã có một cuộc trao đổi với sinh viên Đại học Việt - Nhật, tuy theo trang mạng của Bộ Ngoại giao Nhật Bản thì không có gì đáng kể. Nhưng dù sao theo tôi, Việt Nam vẫn là đối tác gây sự chú ý của các chính trị gia Nhật Bản.” Ký 12 văn kiện, đạt thỏa thuận “quốc phòng” Báo chí Việt Nam hôm 19/10 tường thuật lễ đón chính thức với Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide được tiến hành tại Phủ Chủ tịch với người tương nhiệm phía Việt Nam là Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp đón theo nghi lễ cấp cao nhà nước. Cùng ngày, vẫn theo truyền thông Việt Nam Thủ tướng Suga đã được Tổng Bí thư, Chủ Tịch nước Việt Nam, ông Nguyễn Phú Trọng tiếp đón tại Trụ sở Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, theo báo Quốc tế, thuộc Bộ Ngoại giao Việt Nam. Còn theo thông tin từ cổng thông tin Chính phủ Việt Nam, hai phía Việt Nam và Nhật Bản đã trao đổi 12 văn kiện hợp tác trị giá gần 4 tỷ USD. Hôm thứ Hai, sau cuộc giữa Thủ tướng Suga Yoshihide và người đồng cấp, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, hai bên đã “cơ bản” đạt được thỏa thuận về việc chuyển giao thiết bị và công nghệ quốc phòng, hãng tin Anh Reuters dẫn lời Thủ tướng Suga trong bản tin hôm 19/10 từ Hà Nội, trong bối cảnh Trung Quốc được cho là đang gia tăng ảnh hưởng trong khu vực. Kêu gọi “gây áp lực” nhân quyền Trước đó, truyền thông quốc tế đưa tin, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền Quốc tế (Human Rights Watch) hôm 18/10 ra thông cáo báo chí, kêu gọi tân Thủ tướng Nhật Bản gây áp lực lên chính quyền Việt Nam và Indonesia về vấn đề và hồ sơ nhân quyền trong chuyến công du đầu tiên của ông Suga ra nước ngoài kể từ khi nhậm chức. “Nhật Bản nên sử dụng đòn bẩy với tư cách nhà tài trợ chính của Việt Nam và Indonesia để gây áp lực lên cả hai chính quyền, chấm dứt vi phạm nhân quyền... Thủ tướng Suga, cả công khai lẫn riêng tư, nên cho thấy Nhật Bản nghiêm túc trong các tuyên bố về chính sách của mình để cổ súy cho nhân quyền ở nước ngoài,” ông Phil Robertson, Phó Giám đốc phụ trách khu vực Châu Á của tổ chưc này viết trong một thông cáo. Trong một diễn biến khác, ngay trước chuyến thăm của ông Suga tới Hà Nội, hơn một chục người Việt tại thủ đô Tokyo đã “biểu tình, tuyệt thực” trước Dinh Thủ tướng Nhật Bản nhằm kêu gọi ông Suga quan tâm tới vụ án Đồng Tâm và các tù nhân lương tâm Việt Nam, đài Á Châu Tự Do Việt ngữ đưa tin trong một bản tin phát triên kênh YouTube của đài này hôm 18/10.
Nghị định 116 ra đời ở Việt Nam, về mục tiêu và nguyên tắc, là để kiểm soát chất lượng sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và kinh doanh xe ô tô. Mục tiêu này dĩ nhiên áp dụng cho tất cả các thương hiệu chứ không riêng gì Toyota và Honda hay Ford, BMW, Audi, Mercedes...	Ngành ô tô Việt Nam sau Nghị định 116	Ngày càng nhiều người ở Việt Nam mua xe ô tô TBT Trọng 'đánh giá cao' dự án ô tô Vinfast Sáu ý tưởng hay làm thay đổi việc đi xe trong thành phố Tác động tích cực của nghị định này về lý thuyết là thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư dài hạn phát triển ngành ô tô trong nước, cân đối nguồn cung xe ô tô sản xuất lắp ráp và nhập khẩu, nâng cao chất lượng ô tô và đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng… theo đặc thù và định hướng của nền Kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, khúc mắc lớn nhất được cho là nhà chức trách Việt Nam đặt ra rào cản để nhằm hạn chế xe ô tô nhập khẩu bằng các quy định ngặt nghèo như "Giấy chứng nhận kiểm định chất lượng từng kiểu loại xe ô tô". Ngược đời Điều này có vẻ hơi "ngược đời" vì loại giấy tờ này thường do quy định hiện hành của chính nước nhập khẩu sẽ kiểm định và cấp giấy Chứng nhận chứ không phải nước sản xuất ô tô làm việc này. Nói cách khác là mỗi nước có một tiêu chuẩn riêng và các chứng nhận phù hợp với nước này chưa chắc đã phù hợp với nước kia. Điều này trái với thông lệ quốc tế và chưa có quốc gia nào làm cả. Trong xu thế phải giảm miễn thuế nhập khẩu ô tô theo lộ trình đã cam kết thì Nghị định 116 ra đời có thể là nhằm để kiểm soát tình trạng nhập siêu về ô tô khi Chính phủ tạo rào cản này nhằm tạo điều kiện cho ngành công nghiệp ô tô trong nước, không thất thu đột biến về thuế và không tăng quá mạnh đến mức mất kiểm soát về nhu cầu thị trường khi cơ sở hạ tầng hiện tại chưa sẵn sàng. Vì thế thời điểm này, các quốc gia muốn xuất ô tô sang Việt Nam hầu như không thể đáp ứng được các yêu cầu của Nghị định 116. Thời gian qua, việc hoàn thành thủ tục cho ô tô nhập khẩu gặp khó khăn. Chưa kể là còn thêm một rào cản nữa là "Yêu cầu thử nghiệm theo từng lô xe nhập khẩu chưa qua sử dụng" cũng gây ra nhiều khó khăn như việc thử nghiệm, đăng kiểm tại các cơ sở sở ViệtNam có thể quá tải. Đồng thời lô xe dù it hay nhiều cũng phải thử nghiệm sẽ gây bị động cho việc kinh doanh và nhập khẩu theo nhu cầu thị trường, tăng cao chi phí, tốn kém thời gian. Truyền thông Việt Nam nói Honda là hãng đầu tiên có được giấy chứng nhận chất lượng kiểu loại ôtô do Thái Lan cung cấp cho xe xuất khẩu từ nước này vào Việt Nam Nói chung, để nhập khẩu được một lô xe thì các doanh Nghiệp phải tốn rất nhiều thời gian, quy trình để hoàn thành các bước này, kéo theo hiệu quả kinh doanh không tốt. Nếu không đạt tiêu chuẩn, xem như chi phí nhập và xuất mất trắng, giảm hẳn năng lực cạnh tranh. Các kiến nghị sắp tới như có thể miễn thuế tiêu thụ đặc biệt cho một số bộ phận, linh kiện ô tô nội địa hoá, về lý thuyết đúng là tạo được lợi thế đáng kể cho các Doanh nghiệp lắp ráp ô tô trong nước với nhiều chi tiết phụ tùng linh kiện được sản xuất tại Việt Nam. Tuy nhiên, tôi không cho rằng các quy định này chỉ nhằm vào hai hãng Toyota và Honda bị cho là khống chế thị trường Việt Nam lâu nay. Bởi lẽ, ngoại trừ các dòng xe bus, xe khách, xe tải và xe thương mại của Thaco hiện tại là có sản xuất linh phụ kiện tại Việt Nam, chứ riêng về các dòng xe cá nhân thì hầu như không đáng kể. Hyundai, Kia, Ford, Mazda ... đều vậy chứ đâu riêng gì Honda, Toyota không chịu nội địa hoá? Tất cả các hãng đều duy trì tình trạng nội địa hoá rất nhỏ giọt, chỉ những chi tiết đơn giản này khá lâu rồi, không phải chỉ riêng hai hãng xe Nhật là Toyota và Honda! Bảo hộ thế nào? Tôi hoàn nghênh các chủ trương của Chính phủ Việt Nam ban hành các chính sách, nghị định hợp lý để phát triển ngành công nghiệp ô tô trong nước. Nói là bảo hộ cũng không sao... miễn là thực sự đem lại sự thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của Việt Nam. Tuy nhiên, cần phải có những chủ trương chính sách thông minh, khả thi, phù hợp thông lệ quốc tế và cái chính là phải áp dụng được vào thực tế, tạo cạnh tranh lành mạnh mà trong đó, vấn đề chất lượng, công nghệ và giá thành ô tô phải hợp lý và phải được đặt lên hàng đầu. Các yếu tố này quyết định sự sống còn của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, vì người tiêu dùng Việt Nam không còn ngây thơ như trước. Họ thông minh hơn, đòi hỏi hơn. Chúng ta thấy rõ ràng là như ô tô Trung Quốc chẳng hạn, giá rẻ, mẫu mã cũng bắt mắt nhưng không có chỗ đứng bởi vì người Việt Nam nghi ngờ về Chất lượng. Xe ô tô là cả một gia tài, người Việt phải cân nhắc rất kỹ. Còn ngược lại, tạo rào cản nhập khẩu, bảo hộ ô tô trong nước nhưng chất lượng kém thì rất nguy hiểm. Nó có thể giết chết ngành công nghiệp ô tô Việt Nam vốn đã ỳ ạch, không chịu phát triển trong nhiều năm qua. Hơn nữa, nếu ban hành các luật lệ bất hợp lý thì lại càng nguy hiểm hơn, có thể giết chết Doanh nghiệp và không có sự kế thừa, sẽ tạo lỗ hổng và cú sốc thương mại. Dù đặc thù của Việt Nam là cơ sở hạ tầng còn kém, không theo kịp sự phát triển, nhưng không vì thế mà tuỳ tiện với thế giới bên ngoài được. Như vậy là tự cô lập mình thì mãi mãi không thể có hiệu quả kinh tế! Tương lai? Về các doanh nghiệp ô tô nội địa, một hy vọng gần đây là thương hiệu mới Vinfast sẽ tạo ra cú hích xứng đáng, đi đầu trong định hướng phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam với cả tiêu chí chất lượng, mẫu mã, kinh tế, giá thành. Các doanh nghiệp thương hiệu khác cũng sẽ nhìn vào đó mà thay đổi. Không thể cùng một kiểu xe, cùng số loại xe, cùng thương hiệu mà hàng lắp ráp tại Việt Nam so với hàng nhập khẩu chất lượng kém xa, thì thử hỏi đến bao giờ công nghiệp Việt Nam mới mong xuất khẩu ô tô, thu về ngoại tệ? Không lẽ suốt đời cứ làm thuê trên chính quê hương mình? Về "rào cản" 116 và các kiến nghị sắp tới, có thể các thương hiệu ô tô nhập khẩu, một mặt họ sẽ bằng cách nào đó thực hiện các yêu cầu của nhà chức trách Việt Nam để hoàn thành các "thủ tục" này. Mặt khác, họ sẽ có tác động theo hướng ngoại giao nếu không thể hợp thức hoá thủ tục, đề nghị được áp dụng theo các luật quốc tế. Nhưng, ngay cả các doanh nghiệp Việt Nam nếu muốn nhập khẩu cũng sẽ tự cứu mình bằng cách kiến nghị Chính phủ xem xét sửa đổi các chính sách sao cho phù hợp. Thương trường có cũng sẽ có cầu, cạnh tranh phải lành mạnh và công bằng. Nếu Chính phủ muốn siết chặt quản lý, giảm nhập siêu thì doanh nghiệp cũng muốn tồn tại nên chắc chắn sẽ linh hoạt dung hoà lợi ích được trong thời gian tới! Dĩ nhiên, như đã nói, nhà nước thực hiện các chính sách bảo hộ để phát triển công nghiệp ô tô Việt Nam, thì Thaco, Hyundai Thành công hay Vinfast họ đẩy mạnh nội địa hoá và đã phần nào khẳng định thị trường thì được bảo hộ cũng là điều hợp lý, không có gì phải bàn cãi. Nhưng không có nghĩa là họ chiếm ưu thế trước các thương hiệu nhập khẩu nếu chất lượng không tốt. Các doanh nghiệp khác như Honda, Toyota, Ford muốn tồn tại phải chuyển mình theo xu thế ngay từ bây giờ. Song song đó, các chính sách của Việt Nam phải phù hợp thực tế chứ không nên tạo rào cản kiểu "quản không được thì cấm". Tôi cũng không cho rằng nhiều hãng nước ngoài sẽ phải tìm cách liên doanh với Thaco hay Thành Công chẳng hạn. Mỗi doanh nghiệp đều có bí mật riêng về chiến lược kinh doanh, nhưng theo tôi là khó xảy ra ở thời điểm hiện tại, không ai dại gì đồng hoá thương hiệu của mình cho đối thủ và dựa vào một nhà phân phối cả, nếu có hắt hơi sổ mũi thì mệt lắm. Nếu Toyota hay Honda, Ford, Audi, Mercedes mà "hạ mình chung mâm" với Kia, Huyndai, Mazda... thì sẽ tự triệt tiêu lẫn nhau. Rất nguy hiểm cho các thương hiệu của tất cả các bên. Và không phù hợp với nền Kinh tế thị trường chung và ngành công nghiệp ô tô không thể rút gọn lại chỉ còn Thaco hay Thành Công! Thị trường Việt Nam rất đa dạng, không thể phá vỡ sự đa dạng đó vì nó sẽ kiềm hãm sự phát triển và là sự thoái hoá. Anh muốn tiến bộ nhất định anh không thể đi thụt lùi! Bài viết nêu quan điểm riêng của tác giả, hiện là Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn đầu tư Bình Minh.
Trong một động thái trấn an dư luận, giới chức Việt Nam hứa từ nay tới cuối năm sẽ chưa tăng giá điện và nước.	Xăng sẽ còn tăng giá?	Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh của Việt Nam hôm thứ Ba được tất cả các báo trích lời nói đây là "chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ" nhằm bảo đảm an sinh xã hội. Tuy nhiên mới hai tuần trước khi tăng giá xăng, nhà nước cũng vẫn còn khẳng định là sẽ không tăng giá các mặt hàng thiết yếu. Riêng với mặt hàng xăng, ông Ninh thông báo sẽ còn có thể tiếp tục tăng giá nếu giá dầu lửa trên thị trường thế giới tăng trong thời gian tới. Ông khẳng định chính sách 'tiếp tục duy trì cơ chế giá thị trường đối với mặt hàng này'. Như vậy các doanh nghiệp mua bán xăng dầu sẽ được phép điều chỉnh giá. Tuy nhiên ông bộ trưởng nói "trước khi tăng giá, doanh nghiệp phải đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước". Bộ Tài chính ước tính việc tăng giá xăng dầu hôm 21/7 sẽ làm chỉ số giá tiêu dùng tăng từ 0,5%-0,7%. Hiện mức lạm phát ở Việt Nam trong tháng Sáu là 26,8%. Bức xúc Quyết định tăng giá xăng dầu tới trên 30% hôm thứ Hai thực sự đã gây chấn động trong người tiêu dùng. Một trong các lý do được một số người dân giải thích với BBC là vì lệnh tăng giá được đưa ra quá đột ngột. Lý do khác là biên độ tăng quá lớn: 31% với mặt hàng xăng không chì A92 và trên 43% với mặt hàng dầu hỏa. Đây có thể nói là đợt tăng giá xăng lớn nhất từ trước tới nay. Nguyên nhân tăng giá được giải thích là vì 'chính phủ không thể tiếp tục bù lỗ thêm được nữa'. Được biết từ đầu năm tới nay, Việt Nam đã tốn gần sáu tỷ đôla để nhập xăng dầu. Giới chuyên gia nói tăng giá là việc không thể không xảy ra, vì chênh lệch giá cả giữa Việt Nam và các nước đã quá lớn. Thế nhưng hiện nay quan ngại là làm sao để không xảy ra phản ứng dây chuyền, nâng giá các mặt hàng khác. Tại thị trường Hà Nội đã bắt đầu có các biểu hiện nâng giá hàng tiêu dùng, với giải thích 'vì xăng tăng giá'. Giá đôla và vàng ngay lập tức tăng mạnh trong chiều thứ Hai. Chính phủ đã yêu cầu các doanh nghiệp phải đăng ký giá với cơ quan quản lý nhà nước trong trường hợp bất khả kháng không thể không tăng giá. Thế nhưng hiện chưa rõ quản lý và chế tài cho việc này ra sao. Liệu sẽ có tình trạng tăng giá dây chuyền hay không? Quý vị có ý kiến đóng góp xin viết thư cho chúng tôi tại địa chỉ vietnamese@bbc.co.uk hoặc sử dụng hộp tiện ích bên tay phải. TrumtinTôi không tin được mấy ông quan chức CP, mấy ông này chỉ biết nói sẽ thế này, sẽ thế kia... và hứa là giỏi. Các ông ấy chỉ giỏi việc bình ổn lương của người lao động, còn các vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống của người dân thì quản lý, điều hành kém hiệu quả. Vật giá thì leo thang trong khi lương cứ dậm chân tại chỗ. Các ông ấy có sống băng lương đâu mà hiểu nỗi khổ của người dân. Minh, Hà NộiChính phủ hàng ngày điều khiển truyền thông "rao giảng" cho nhân dân là chung vai gánh vác khó khăn. Chúng tôi thông cảm cho chính phủ, đành rằng không thể bao cấp mãi, đã là nền kinh tế thị trường thì phải chấp nhận "thuyền lên - nước lên". Nếu CP đừng ra trước công luận tuyên bố là "hết năm ko tăng giá mặt hàng thiết yếu" - thì nhân dân chúng tôi đâu đến nỗi sốc khi xăng tăng đến 31%. Thứ 2: CP đừng lấy lí do tăng giá là để chống lại việc buôn lậu. Chống buôn lậu là công việc của ngành Hải Quan. Nhân dân chúng tôi đóng thuế trả lương họ, trách nhiệm của họ phải làm tốt - họ làm không tốt thì cứ đầu ngàng Hải Quan mà gõ, tại sao bắt 84 triệu con người chìa đầu ra chịu cái yếu kém của họ? Có một lời nói đùa thế này: Anh Mỹ đã nói là làm, nhưng anh Mỹ sợ nhất anh Nhật - vì anh Nhật làm trước nói sau. Nhưng anh Nhật sợ anh Tàu vì nói mà không làm. Còn anh Tàu thì sợ ai? xin thưa là sợ mấy bác Việt Nam nhà mình, vì nói một đằng - làm một nẻo!!! Quoc HoiCó bao giờ CP thử đưa mức thu nhập hay là mức lương cơ bản của mình để so sánh với các nước trong cùng khu vực chưa hay là chỉ toàn nói và nói thôi, lúc nào cũng bảo là tiền của nhà nước mà nhà nước là do dân lập ra và vì dân? thật là buồn khi nghĩ đến cảnh tham nhũng cậy quyền! Mai Ngan, Sài GònTôi rất bất mãn với CP hiện nay, mặc dù là ngươi VN yêu nước đến đâu đi nữa, tôi cũng không còn lòng tin. Bởi vì DN tôi đang công tác là DN nhà nước, trong lúc giá cả leo thang, đồng lương nhân viên thì hạn hẹp trong khi đó các sếp từ trưởng phó phòng trở lên thì mỗi người một suất đi du lịch nước ngoài chơi. Thử hỏi một nhà nước thu nhỏ còn như thế thì một nhà nước lớn như một bộ, một chính phủ thì thực hành tiết kiệm như thế nào? tiết kiệm tới đâu? Tôi đang rất bất mãn với chế độ này? Tại sao không ai đứng lên để lật đổ họ, để thay thế một chế độ mới? T, VNXăng dầu đã hòa nhập với giá thế giới rồi. Đề nghị CP cho lương hòa nhập với lương thế giới. Ngu Trung, VNCó nhiều bạn nói rất đúng: chúng ta phê phán Chính Phủ thì cũng phải có hướng giải quyết, không thể ngồi chửi đổng như thế được. Tôi cũng muốn đựoc khen là tài giỏi, là yêu nước chính thống...v.v. nên có đề nghị với Thủ Tướng và Chính Phủ là việc tăng giá xăng dầu là chuyện trước sau phải làm, nhưng chuyện thất tín với Nhân Dân; nói một đằng làm một nẻo thì phải bị cách chức (nếu không biết xin từ chức). Quan chức nào đã tuyên bố không tăng giá xăng cho đến cuối năm thì xin bị cách chức cho dân thấy Chính Phủ có uy tín. Có kiến nghị rồi đó nhưng hổng biết có ai nghe và thực hiện không? Có được mang danh yêu nước chính thống không hay sẽ bị Công An mời lên uống nước trà vì tội xúc phạm viên chức Chính Phủ? Kurt C, Hà NộiTôi thấy chính VN ngụy biện cho những hành động của sự hoạt động kém hiệu quả trong điều hành nhà nước. Thứ nhất, để lạn phát quá cao. Thứ hai, ngân sách chung quy cũng là đa số thu từ thuế nhân dân, không thể chỉ dùng mỗi cụm từ "Ngân sách nhà nước". Thứ ba, việc buôn lậu xăng dầu không ngăn chặn được phải quy trách nhiệm cho việc điều hành nhà nước (đa số hàng tiêu dùng tại VN toàn nhập lậu từ Trung Quốc). Thứ tư, nếu các công ty nhà nước kêu lỗ khi nhập khẩu xăng dầu sao không cho tư nhân và các công ty nước ngoài vào kinh doanh, chỉ cần có cơ chế quản lý tốt là được. Tôi thật không hiểu khi giá dầu thế giới giảm thì VN tăng giá xăng dầu. Ẩn danhXăng dầu tăng giá kỷ lục lên 19.000 đồng trong khi năm vừa rồi Việt Nam thu từ dầu thô hơn 9 tỷ USD. Thủ tướng nói không giữ lời, tăng giá là bần cùng hóa người dân nghèo. Những người yêu đất nước Việt Nam này cần có ngay thái độ phải biện xã hội. Chính phủ ở đâu? Kiềm chế lạm phát thế nào? Nhân dân đang hết sức phẫn nộ và bất bình trước sự quản lý của chính phủ. Lạm phát dự kiến từ nay đến cuối năm sẽ là lạm phát siêu mã. Pipe Jacking, Sài GònCác mặt hàng thiết yếu tại VN một khi đã tăng giá thì hiếm khi nào chịu hạ giá, đó là sự thật gây ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống của người dân, đặc biệt là những người nghèo, người lao động có thu nhập thấp. chính vì các mặt hàng thiết yếu tăng giá sẽ kéo theo làn sóng tăng giá của tất cả các mặt hàng có trên thị trường. Đây là quy luật tất yếu của thị trường và cũng thể hiện cho sự điều hành yếu kém của lãnh đạo VN. Huyền, Hà NộiCần cảnh giác với những cam kết của CP và các phát biểu trên các phương tiện thông tin đại chúng của các quan chức CP, vì trước đây một lãnh đạo CP phát biểu khi chứng khoán gần đáy 600 điểm rằng "Nếu tôi là nhà đầu tư, tôi sẽ mua vào lúc này" và sau đó thì ai cũng biết còn bây giờ là giá xăng dầu. Không dám nêu tênNhững số liệu mà bộ trưởng tài chính nêu ra (vnexpress) co sự mập mờ, che đậy: Số tiền bù lỗ 6 tháng đầu năm là 14.5 ngàn tỷ (NT), 6 tháng cuối năm dự tính 44.7 NT (giá 139$). Cả năm là 60NT hay 70NT (nếu giá dầu là 145-150$) chưa kể ngân sách giảm thu 25NT. Số tăng thu từ xuất khẩu dầu thô là 40NT. Thứ nhất, không có chuyện toàn bộ nguồn tăng thu đã được chi hết cho bù lỗ, bởi tăng thu đến 40NT và bù lỗ chỉ là 14.5NT trong 6 tháng đầu năm. Thứ hai, dự đoán tổng bù lỗ cả năm 60-70NT, nhưng lại không đưa ra dự đoán tăng thu cả năm. Bù lỗ 6 tháng cuối năm dự đoán gấp 3 lần bởi giá NK trung bình 6 tháng đầu năm còn rẻ. Suy ngược ra, tăng thu trong 6 tháng cuối năm chắc chắn cao nếu giá dầu vẫn cao và sẽ vượt xa con số 40NT. Chỉ cần gấp 2 thì cả năm tăng thu sẽ là 120NT, thừa cho bù lỗ. Lưu ý rằng tổng kim ngạch XK dầu thô của ta lớn hơn tổng kim ngạch NK xăng dầu thành phẩm, do vậy trong bất kỳ trường hợp giá tăng nào phần tăng thu luôn lớn hơn phần tăng chi và chúng ta đều có lợi. Do vậy không có chuyện xăng dầu làm mất các khoản chi xã hội. Thứ ba, so sánh tăng thu với tổng bù lỗ là không chính xác. Tăng thu thì phải so sánh với tăng chi bù lỗ. Các năm trước đều bù lỗ, năm 2007 là 12-20NT, do vậy số tăng chi bù lỗ chỉ còn khoảng 50NT năm 2008. Cuối cùng, không có sự phân loại tiền của Nhà nước và tiền của dân mà chỉ có tiền của dân. Ngân sách là thu từ dân, tài nguyên là thuộc về nhân dân, nhà nước chỉ làm nhiệm vụ phân phối lại tiền của dân một cách hợp lý mà thôi. Nguyễn ChươngNgành điện cứ một hai đòi tăng giá điện, cho bang giá khu vực? Được cái thế độc quyền làm càn, lương đầu người ở Việt Nam có so sánh được với khu vực chưa? Trần HuânTôi thấy mấy ông chính phủ điều hành quá kém. Theo tôi nên để cho Nước ngoài vào cạnh tranh thì dân sẽ có nhiều sự lựa chọn hơn. Chứ ko phải độc quyền mãi như vầy được. Hung ICP, HNBây giờ hỏi bất cứ người nào về chế độ bao cấp thì đảm bảo sẽ được nghe hàng lô chỉ trích. Ai cũng hô hào phải xóa bỏ bao cấp, phải tham gia kinh tế thị trường. Nhưng thử hỏi có mấy ai đủ can đảm rời bỏ cái "bình sữa" vĩ đại của ông Nhà nước đâu. Ban ngành nào, lĩnh vực nào cũng đòi được "bảo hộ" để sống thoải mái, để làm giàu. Trước đây, Việt Nam đã từng khống chế và cố gắng giữ ổn định giá vàng, giá ngoại tệ trong một thời gian dài vì lo sợ nạn "chảy máu" vàng, nạn lạm phát do giá vàng, giá ngoại tệ biến động... đâm ra sinh lời cho một số kẻ buôn lậu vàng và ngoại tệ. Bây giờ giá vàng, thả nổi theo thị trường Thế giới, nó lên gần gấp 4 lần trước đây mà ảnh hưởng cũng không quá lớn như người ta đã từng lo sợ. Thả nổi lại làm con người năng động hơn và có rất nhiều người có thể làm giàu chính đáng nhờ thị trường này. So sánh xăng dầu với vàng, ngoại tệ là hơi khập khiễng, nhưng thực sự nó cũng không khác quá nhiều và chỉ ảnh hưởng nặng nề đến một bộ phân dân cư nhỏ mà thôi. Thả nổi nhiều khi lại làm con người VN năng động hơn, tìm cách phát triển nguồn năng lượng thay thế, tìm cách thích ứng với sự biến đổi, thay đổi thói quen sử dụng, thói quen tiêu dùng... có khi lại là điều tốt cho chúng ta. Việc Chính phủ cần làm là có chính sách hỗ trợ giá xăng dầu cho những ngư dân vùng biển để họ có thể tiếp tục đánh bắt hải sản. Lúc nào cũng vòi vĩnh bú mãi bầu sữa Nhà nước chỉ làm cho ý chí vươn lên của người Việt nam ngày một kém đi mà thôi. No one, VTTôi nghĩ tăng giá xăng, dầu cũng là hợp lý. Thứ nhất: Không thể bao cấp cho các nước bạn, thậm chí các doanh nghiệp nước bạn có cơ sở tại VN dùng xăng dầu theo giá VN mãi được. Thứ hai: Không thể để nhiều lĩnh vực khác è cổ ra làm để bù lỗ cho xăng dầu được. Thứ ba: Tập dần cho người Việt mình thói quen tiết kiệm nhiên liệu, năng lượng. Những cái này, anh chị em nào để ý một tí thì biết xăng dầu sẽ phải tăng giá thôi, anh chị em nào không để ý thì mới bất ngờ, ngỡ ngàng. Giá xăng dầu, nhiên liệu, năng lượng cũng căng như giây đàn vậy. Giữ mãi, căng mãi thì nó đứt phựt. Hệ quả của nó còn thảm hại hơn là lạm phát. Đành phải chịu khó vượt qua khó khăn này vậy. Tran Hoa, HanoiThứ trưởng Bộ Công thương Bùi Xuân Khu vừa đăng đàn phát biểu là sẽ "không tăng giá điện". Còn nhớ cũng chính ông này đã từng phát biểu "không tăng giá các mặt hàng thiết yếu trong đó có xăng dầu đến cuối năm 2008". Mọi người có lẽ nên về chuẩn bị nuôi đom đóm thắp sáng đi thôi vì xăng dầu tăng giá như vậy cũng chẳng dám dùng đèn dầu nữa. Pham Xuan Nghia, TP HCMKhông thể chắc chắn cam kết là giá điện, nước không tăng. Một nền kinh tế chưa đủ mạnh, dân đông, thu nhập theo đầu người thấp, chi tiêu công lãng phí và minh bạch trong nền kinh tế kém như Việt Nam thì khó có thể khẳng định là kềm giữ được lạm phát, không tăng giá mọi thứ trong đó có điện và nước. Người Việt Nam, Hà NộiVới cách điều hành và quản lý như hiện nay của Chính phủ, chẳng bao lâu nữa sẽ xuất hiện một Zimbabwe Châu Á. Đã đến lúc Chính phủ hãy mạnh dạn nhìn thẳng sự thật, cố gắng so sánh những mặt tốt của những nước bạn mà học tập, đừng nói một đằng, làm một nẻo. Các ông lúc nào cũng báo cáo thành tích này nọ, đưa ra các con số khống để lấp liếm, bỏ túi riêng. Câu nói " nghề kiếm tiền nhiều nhất ở Việt nam là làm " đầy tớ nhân dân" quả không sai. LampardViệc tăng giá xăng dầu phù hợp với giá thế giới, người dân có thể chấp nhận được. Chỉ có cách thức tăng giá của CP la đáng nói. Khi giá dầu TG trên 140USD/thùng thì LĐ VN nói sẽ đủ khả năng bù lỗ va sẽ không tăng giá xăng dầu, điện nước cho đến hết năm 2008. Nhưng đúng lúc giá dầu TG giảm dưới 130USD, TTCK đang hồi phục thi CP bất ngờ tăng giá xăng 31%. Hàng triệu người dân bàng hoàng như vừa bị CP lừa. Niềm tin lại 1 lần nữa bị giày xéo. Tại sao không có sự tuyên truyền, thông tin chuẩn bị tâm lý trước cho người dân rằng CP không thể bù lỗ mãi được và khi giá dầu TG tăng đến mức nào thì CP sẽ điều chỉnh giá trong nước tăng lên 1 cách tương xứng? Tại sao phải chơi kiểu đánh úp để lừa dân như vậy? Thông tin và minh bạch là quyền của người dân được hưởng. Sự không minh bạch chỉ làm giàu cho những kẻ nắm được trước thông tin. Vậy ai là người hưởng lợi trong vụ này? Người dân sẵn sàng chia sẻ khó khăn với CP bằng cách tiết kiệm xăng dầu, nhưng còn các vị tai to mặt lớn, có chức có quyền , xài xe "chùa", xăng "chùa", chuyên cơ "chùa" thì sao? Xăng có lên tới 100.000đ/l thì họ cũng không hề hấn gì. Việc khoán tiền xăng xe vào lương của quan chức đã được đề cập hàng chuc năm nay vẫn rơi vào im lặng. Chỉ những người lao động cùng khổ là phải gánh chịu tất cả. Trung Hiếu, TP HCMChúng ta đều là người Việt Nam, khi đất nước lâm cảnh khó khăn thì cần phải chia sẽ cùng nhau chứ. Đưa ra ý kiến thì cần nhưng tốt hơn hết vẫn là đưa ra phương pháp giải quyết hay và khả thi hơn là việc làm của người yêu nước chính thống. Có thể trước mắt là khó khăn nhưng tinh thần lạc quan và thích nghi với hoàn cảnh của người Việt sẽ giúp Đất Nước vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay. Dân gian ta có câu "cái khó ló cái khôn", càng khó khăn ta càng mạnh mẽ. Xăng tăng giá chúng ta đi xe Bus, xe đạp, giảm kẹt xe và bụi khói. Có phải chúng ta là những người Việt văn minh và tiết kiệm! Hãy trả lời cho chính mình nhé. Old person, HCMCMay quá, tớ đã chuyển chỗ làm về gần nhà nên giá xăng tăng không bị ảnh hưởng mấy. Trước kia tớ đi làm trên 50 km đi về. Cơ quan tớ là một ngân hàng TMQD lớn mới chuyển sang cổ phần. Giờ nghĩ thấy tội các đồng nghiệp cũ còn ở lại sẽ ra sao với giá xăng này. Mấy "VIP" thì được xe ngân hàng đưa đưa đón đón đi làm, khỏi tốn tiền xăng mà lương cao ngất ngưởng.Chỉ tội nhất là bác tài xế thế nào cũng méo mặt vì sáng phải chạy xe gắn máy từ Thủ Đức xuống nội thành, tối chạy về, không có tiền xăng lẫn tiền ngoài giờ. Xăng mà tăng nữa chắc ông anh nghỉ mất. Minh Việt, ĐNBão giá xăng dầu khiến lòng tin của người dân về sự điều hành của Chính phủ giảm sút nghiêm trọng. Nó khiến cho việc nấu ăn bằng bếp ga, bếp dầu, bếp điện thành bếp củi... Phương tiện vận chuyển từ ôtô, xe máy sang xe lôi, xe ngựa và còn nhiều thứ khác... Nói chung chúng ta đang hướng về về với cội nguồn, thời kỳ đồ đá. Bat, TP HCMBình mới rượu cũ! Chính phủ dùng những cụm từ như" bám sát thị trường" nghe có vẻ như rất hợp lý tuy nhiên hãy nhìn kĩ thu nhập của đại đa số nhân dân xem liệu họ đã thực sự "hoà nhập"với thế giới chưa. Một người công nhân lương tháng khoảng 1 triệu chỉ tương đương với 50 lít xăng hay 20 kg thịt...nghe sao thật buồn.! NhiĐúng là xăng tăng giá thì có ảnh hưởng đến đời sống mọi người dân thật, đặc biệt người có thu nhập thấp.Nhưng nghĩ cho kỹ thì cũng mang lại nhiều lợi ích đó chớ. Chẳng hạn như xăng lên giá thì giảm bớt lượng xe lưu thông, do đó kẹt xe cũng giải quyết một phần.Thủ tướng cũng là người chứ có phải thần thánh đâu mà bắt ông phải giải quyết một cách mỹ mãn hơn 86 triệu người dân lại hợp lý với giá cả thế giới? Sao chỉ biết trách cứ mà không nhìn lại mình đã giúp đỡ được gì cho quốc gia mình chứ. Chỉ biết ngồi xem hết cái này tới cái khác rồi thấy cái nào không hài lòng lại lên mặt phê phán. Tài giỏi thì đưa lên kiến nghị giúp thủ tướng làm tốt hơn đi! Ngài thủ tướng và toàn thể mọi người cũng đã cố gắng hết sức của mình rồi. Thật ra xăng tăng giá không quá nghiêm trọng vậy đâu. Giờ thì mọi người đã và đang thích ứng dần rồi.Còn cái việc "dô túi ai " thì cũng là người Việt Nam thôi, không cần mấy người bàn.Hơn 86 triệu dân thì đếm lại xem được bao nhiêu ý kiến bức xúc ở đây chứ. Nên để dành thời gian làm việc đi. Tri DuLần này Việt Nam tăng giá xăng dầu lên 31% với lý do là theo ‘nền kinh tế thị trường’, thế còn những chữ ‘định hướng xã hội chủ nghĩa’ bỏ đi đâu rồi? Không nêu tênViệc giá dầu thế giới tăng dẫn đến thế giá xăng dầu trong nước tăng là chuyện đương nhiên. Tuy nhiên trong công tác điều hành của Chính phủ cần phải thực hiện đồng bộ để không gây shock cho người dân trong nước. Như các bạn đã nói việc tăng giá xăng thì người chịu ảnh hưởng nhiều nhất là người làm công ăn lương (giới công chức nhà nước) và nhân dân lao động. Vậy tại sao Chính phủ không chỉ đạo công tác tuyên truyền cho người dân cho trước sự việc này đồng thời thực hiện việc tăng lương, tiền công cho những đối tượng này hợp lý trước khi quyết định tăng giá xăng kỷ lục như vậy? Không hiểu Chính phủ nghĩ sao về vấn đề này? Nguyen Tat Thanh Cong, Sai GonViệt Nam chẳng có nền Kinh tế thị trường gì đâu. Cái gì khó xơi, thì ông Nhà nước bắt tăng giá, đánh vào đầu dân đen; cái gì ngon, dễ ăn thì các ông ỉm thông tin giá thế giới đi, mặc sức liên kiết nâng giá để hưởng lợi ích cục bộ. Nghĩ đến đời sống Dân thường bây giờ mà thấy buồn, khổ nhất là người Nông dân, lao động chân tay, thiếu hiểu biết và thông tin chính xác. Vậy Đảng của Dân, do Dân, vì Dân chăm lo cho Dân nào vậy?... NguyenMọi người bức xúc khi xănng dầu tăng giá là phải nhưng không nên đòi Thủ tướng từ chức, những người khác lên thay cũng thế cả thôi. Các bạn thử nghĩ xem hiện nay chúng ta có 8 tập đoàn kinh tế làm ăn lỗ thật, lãi giả nhưng các quan chức của các tập đoàn đó giàu lên trông thấy vậy những khoản tiền lỗ kia đã chạy đi đâu? Tôi nghĩ rằng điều cốt lõi hiện nay là cần phải thay thế cơ chế chính trị quá hủ bại này băng một cơ chế chính trị minh bạch hơn, có làm được như thế đất nước mới phát triển được. Tôi nhớ cách đây 8 - 9 gì đó khi Nông Đức Mạnh được bầu làm Tổng bí thư ông ta có dắt tay trẻ con và hứa trước toàn dân là sẽ chông tham nhũng nhưng bây giờ lời hứa đó được thực hiện như thế nào chắc ai cung hiểu? Với cơ chế này đất nước ta tụt hậu mãi là phải. Nguyễn CanhTăng giá xăng là chuyện có thể thông cảm được trong tình cảnh hiện nay, nhưng điều quan trọng là dân đang mất dần niềm tin vào sự lãnh đạo của Nhà nước, môn triết học dạy về mối quan hệ biện chứng giữa anh hùng và thời thế. Hiện tại thời thế chưa thể tạo nên anh hùng (như bạn nào đó mong một vị Mạnh quân) nhưng khi nào mọi người dân không thể chịu đc nữa thì chắc chắn sẽ xuất hiện anh hùng (lãnh tụ), nên chúng ta cố gắng chờ đi. LeadermanThôi thôi! Mấy ông bộ trưởng giờ có nói gì thì dân vẫn hết kiên nhẫn rồi. Các ông chỉ nói được thôi chứ không làm được gì cả đâu. Tôi mà làm thủ tướng thì các ông về quét nhà cho vợ từ lâu rồi. Ông điện lực mùa đông thì bảo: Không có nước để đảm bảo điện tiêu thụ cho nhân dân, mùa hè thì lại bảo: một số nguồn điện chưa kịp hòa vào lưới điện Quốc Gia. Hậu quả là ND ở các vùng nông thôn họ thường đùa nhau rằng gia nhập WTO để đi về thời kỳ đồ đá. Điện thì mất liên tục dân sống trong tăm tối mù mịt, nay ông xin lỗi mai ông lỗi xin cuối cùng người dân vẫn sống trong cảnh tối tăm của những năm 50 thế kỷ trước. Ông công thương thì nay ra rả nhà nước bù lỗ giá xăng không tăng mai lại nói rằng Kt VN đang đi vào ổn định vượt! qua được khủng hoảng qua một đêm giá xăng tăng 31% thế chẳng hóa ra ông nói nhưng cấp dưới không nghe nó ỉa thẳng vào mặt ông à. Nói tóm lại KT thì suy thoái mà hệ thống lãnh đạo thì mục nát bà con ta nên tự lực mới phải không nên chờ chính sách này nọ của mấy ông lãnh đạo nữa. Xuân HồngĐời sống dân ta quá nghèo khổ cơ cực. Biết là giá xăng thế giới tăng thì giá xăng trong nước cũng phải tăng theo. Nhưng mà một vị lãnh đạo của nhà nước vừa phát biểu hoành tráng là không tăng giá xăng dầu trong năm nay. Chúng tôi tạm an tâm với lời hứa đó vì nghĩ rằng mấy ông đó đang cố ghìm lạm phát để cho đời sống bà con ta đỡ khổ. Vậy mà cái ông Ninh lại nói:chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ" nhằm bảo đảm an sinh." Ôi! nghe các ông đang bịp dân mà các ông lại còn nói vì an sinh xã hội? PhượngCách đây không lâu, khi trên các phương tiện thông tin đại chúng có một quan chức trong chính phủ phát biểu giá xăng, điện nước không tăng cho đến hết tháng 12, tôi và bao nhiêu người mừng và tin tưởng được chính phủ đã thấu hiểu được đời sống khó khăn cực khổ của dân mình đang phải chịu. Sáng qua nghe tin tăng giá xăng lên 19.000đ/l tôi không tin đó là sự thật. Chẳng lẽ dân mình bị lừa trắng trợn vậy sao? các ông đứng đầu nhà nước VN ơi! Các ông có biết được đời sống của người dân nghèo khổ lắm ko? TrungThái độ bức xúc của các bạn cũng dể hiểu, tự dưng túi tiền mình xẹp xuống nhanh hơn vì phải chi trã cho cuộc sống. Tác động việc này ảnh hưởng cả toàn cầu, chứ không riêng vì VN. Nhưng với các quốc gia, có được một hệ thống điều hành đất nước hiệu quả, năng động, nhìn xa trông rộng thì người dân đỡ vất vả hơn. Việt nam mình thiếu hẳn một hệ thống thuế khóa công bằng, chính xác để tăng nhanh nguồn vốn hầu đối phó với khó khăn. Vài tháng trước đây, Hàn quốc xảy ra tranh cãi chuyện nhập thịt bò cũa Mỹ. Nguời dân bất bình thì gần như cả nội các CP xin từ chức. Không biết Thủ tướng Dũng và nội các ông biết tin này hay không? NSNếu tăng giá xăng dầu ngang bằng so với các nước trong khu vực và trên thế giới thì tôi thấy mừng là vì mình không còn bao cấp nữa, không phải bù lỗ giá xăng dầu như trước đây. Thật tự hào vì một lít xăng của Việt Nam ngang bằng với các nước trên thế giới; nhưng buồn vì một ngày công lao động của môt nông dân Việt Nam được trả bằng khoảng 2 lít xăng, trong khi các nước được trả gấp mấy lần giá trị đồng tiền của 2 lít xăng/ ngày. TuânTrong xã hội hiện nay, nói thật chẳng ai nói được ai cả! Giống như trong ty gia đình, làm sao đuổi việc hoặc cách chức ai khi họ cố tình làm sai. TTranGiá xăng tăng là phù hợp với xu hướng biến động mặt hàng này trên thế giới. Người dân hoang mang và mất lòng tin chính là cách làm và cách nói vòng vèo, lập lờ của các quan chức chính phủ. Nếu nói tăng giá xăng, dầu để ngăn ngừa buôn lậu là ngụy biện và khó chấp nhận. Chính phủ cần thông báo công khai đã phải bù lỗ bao nhiêu cho xăng dầu từ đầu năm cũng như nguy cơ sẽ thâm hụt ngân sách tiếp nếu kìm giữ giá xăng như vừa qua và kêu gọi người dân chia sẻ và tiết kiệm đến mức thấp nhất việc dùng các máy móc tiêu thụ loại nhiên liệu này. Đồng thời để người dân thích ứng, tránh những cú shock như thế này chính phủ cần xây dựng đề án giá xăng dầu một cách linh hoạt và nên thông báo cho người dân biết. Ví dụ, nếu giá dầu trên thị trường thế! giới là 100$/thùng thì giá xăng trong nước sẽ giảm bao nhiêu, 120$/thùng thì giá xăng sẽ là bao nhiêu. Cứ thế tiếp tục tính ra. Giá thế giới tăng chúng ta tăng theo và khi giảm cũng phải giảm theo. Người dân nghe đài, báo về tình hình xăng dầu thế giới sẽ biết mình sắp tới bỏ ra bao nhiêu tiền để mua 1 lít xăng dầu. Như vậy, việc tăng giá xăng sẽ là chuyện người dân được biết trước (qua tình hình thế giới và đề án giá xăng của chính phủ), tránh gây shock như vừa rồi. Quang ThiênMới tuần trước nói không tăng giá, mà tuần sau đã đột ngột tăng giá, mà tăng nhiều nhất từ trước tới nay. Rồi lại còn nói có thể tăng giá nữa. Nuớc người ta luôn dự trù những tình huống xấu nhất có thể xảy ra để dự phòng những kịch bản đối phó. Còn nuớc mình dường như bệnh báo cáo thành tích đã thâm nhập quá sâu vào não trạng của các cấp, nên lãnh đạo thường bị tham mưu sai. Tham mưu dở thì quyết sách làm sao đúng đuợc. MC, VNTrước nay tôi chỉ nghe thấy GDP tăng, nhưng chưa bao giờ nghe chuyện bù lỗ. Như vậy tò mò muốn biết con số đó tính ra sao, chưa kể thêm đến lạm phát. Mà cũng lạ, từ lúc tăng giá này thì tôi mới nghe được chuyện bù lỗ. Không biết còn có khả năng phải bù lỗ trong lĩnh vực nào nữa, điện, nước, khí? Các bài tính không biết là có hay không? Nếu có xin hỏi người dân học được ở đâu? Kho qua, TP HCMĐể tăng giá xăng 31% là việc nhức nhói và đau lòng của quan chức Chính phủ. Hệ quả của nó rất nghiêm trọng. Cuộc sống của người dân dẫu đang khó khăn thì nay càng khó khăn hơn. Lòng tin của nhân dân đối với Chính phủ ngày càng suy giảm thì đến nay chắc đã hết sạch. Nó đã trả lời cho bản chất của một sự điều hành yếu kém, thiếu tầm nhìn của chính phủ ta hiện nay. Đó là sự yếu kém chủ quan, do thiếu năng lực, thiếu trình độ của các thành viên chủ chốt của chính phủ hiện nay. Để lấy lại lòng tin của nhân dân chỉ còn một con đường là dám nhìn sự thật và xin từ chức cho dân nhờ... Nga Vinh Son, SaigonTình hình kinh tế nước ta hiện tại khó khăn như thế nào thì ai cũng biết. Tôi thật sự thất vọng về cách điều hành và quản lý vĩ mô của chính phủ. Tôi nhớ hồi mới nhậm chức, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nói hay lắm, rằng hứa này hứa nọ... Ấy vậy mà sau vài năm làm thủ tướng thì nền kinh tế ngày càng khó khăn thế này. Tôi cho rằng với tình hình như hiện nay thì kinh tế sẽ ngày càng khó khăn hơn. Thiết nghĩ ông Nguyễn Tấn Dũng nên từ chức để cứu vãn tình hình và cứu vãn uy tín của ông cũng như của chính phủ. Ẩn danhCác quan chức Chính Phủ cần coi lại tư cách lãnh đạo của mình , nói phải đi đôi với làm . Phải suy nghỉ thật kỹ trước khi nói (nếu có lỡ lời thì chỉ một lần thôi). Nói tăng giá xăng dầu là để chống gian lận thương mại, buôn lậu . Nói vậy thì tiền dân đóng góp cho nhà nước để lập ra hết ban này, ngành nọ sao không khống chế nổi buôn lậu à ? Cứ có khó khăn là đỗ hết cho dân chịu vay mà trong hầu hết phát biểu của các vị lãnh đạo không bao gio quên câu "...do dân, vì dân". Vậy dầu lữa co ai buôn lậu đâu mà sao tăng cao thế ... Chính phủ so sánh giá xăng dầu của các nước rồi lấy cớ tăng, sao các lĩnh vực khác không so sánh để rồi áp dụng cho dân nhờ. Hoàng Anh, Hà NộiTôi ngán ngẩm cái ông Chính phủ này lắm, chẳng tin nổi nửa lời. Ông bộ trưởng Tài chính giải thích xăng dầu tăng là do chúng ta vận hành theo cơ chế thị trường. Nhưng nhìn tổng quan toàn bộ cách điều hành thị trường VN thì tôi chẳng thấy nó cơ chế thị trường gì cả, đâu đâu cũng thấy ô dù, cũng thấy các nhóm lợi ích. Nếu đúng cơ chế thị trường thì tôi nghĩ sẽ có những mặt hàng khác phải hạ giá cho phù hợp với thị trường thế giới chứ. Tôi đi công tác sang Châu Âu, sang Philippine ở ngay sát nách VN thấy một số mặt hàng như sữa trẻ em, thuốc bổ, kem đánh răng... rất rẻ so với VN (nhiều người VN có điều kiện đi công tác, du lịch nước ngoài nên thường mua số lượng lớn hàng tiêu dùng về dùng dần). Tôi nói ví dụ trên để minh chứng rằng VN chẳng có nền KT thị trường gì đâu. cái gì khó xơi, thì ông Nhà nước bắt tăng giá, đánh vào đầu dân đen; cái gì ngon, dễ ăn thì các ông ỉm thông tin giá thế giới đi, mặc sức liên kiết nâng giá để hưởng lợi ích cục bộ. Nghĩ đến đời sống dân thường bây giờ mà thấy buồn, khổ nhất là người nông dân, lao động chân tay, thiếu hiểu biết và thông tin chính xác Shooter, Bình DươngThực tế trên diễn đàn này các bạn đã nói rất rõ rồi. Chính phủ của chúng ta quá yếu kém. Tầm quản lý vĩ mô của chính phủ yếu quá. Hãy nhìn sang các nước làng giềng mà xem. Hình như họ đã tiên liệu trước được mọi điều. Còn chúng ta hầu như là đi chệch đường ray. Nay chính phủ ra nghị định này, mai ra quyết định nọ. Người dân không biết đường nào mà lần. Liệu cuộc sống người dân có được đảm bảo trong nay mai hay chỉ nhận được những lời hứa suông của chính phủ? Có thể nói rằng mức sống của tầng lớp nông dân cũng như công nhân đang rất ảm đạm. Chính phủ chỉ lo phát triển kinh tế trong khi mạng lưới an sinh xã hội yếu kém và tồn tại nhiều bất cập lại không được quan tâm đúng mức dẫn đến mất cân bằng trong xã hội. Và điều tất yếu xảy ra là phát triển không bền vững. Chính phủ chỉ đưa ra được những lời lẽ và con số tốt đẹp để trấn an dư luận. Việc trước hết hiện nay của chính phủ nên quan tâm tới cả việc kiểm soát kinh tế vi mô, đưa ra những chính sách hợp lý và có lợi cho dân cho nước cụ thể như khiểm soát chặt hệ thống bán lẻ các nhu yếu phẩm về giá cả... Thiết nghĩ tăng giá xăng dầu là tất yếu nhưng cũng cần có biện pháp chặt chẽ không chế những trường hợp lợi dụng thông tin nâng giá các mặt hàng nhu yếu phẩm để kiếm lợi. Hãy nghĩ đến cách bù giá xăng dầu cho những cá nhân nghèo, những đơn vị thưc sự sử dụng xăng dầu cho mục đích sản xuất kinh doanh thông qua hệ thống thuế và hoá đơn. Như thế cũng sẽ kiểm soát chặt được tình hình xuất nhập khẩu xăng dầu. HanhTôi chẳng muốn bàn về chính trị hay thể chế gì của Nước Việt Nam. Nhưng nhìn thực trạng xã hội Việt nam hiện nay không như những gì tôi đã được dạy về chủ nghĩa xã hội. Khi đưa ra một quyết định quan trọng như việc tăng giá xăng hơn 20%, liệu các vị lãnh đạo có nghĩ đến hoàn cảnh của những người chỉ biết dựa vào đồng lương để tồn tại như chúng tôi không hay đơn giản chỉ nghĩ xét đến mình, xăng có tăng 4.500 đồng/lít thì cũng có đáng gi? Xin thưa rằng, với các vị có thể không đáng gì, nhưng với những người như chúng tôi thì số tiền đó đáng lắm.... Tran Nam, TP HCMTiền lương, thu nhập, chât lượng cuộc sống của người dân cũng được Đảng và Nhà nước quan tâm cho theo kịp mức của thế giới giống như giá xăng thì tốt biết mấy. Không biết đến bao giờ trên mảnh đất Việt Nam này xuất hiện một Minh quân để người dân được nhờ. TVT, TP HCMTăng giá xăng là cách tốt nhất để lạm phát tiếp tục, ông Bộ trưởng căn cứ vào đâu để nói CPI tăng 0.7%? Trong khi giá dầu mỏ tăng thì nguồn thu tăng thêm đó vào túi ai, đó là điều tôi băn khoăn và chưa bao giờ được công khai. Tôi thiết nghĩ dầu mỏ là tài nguyên của cả dân tộc mà bây giờ quyền quyết định lại rơi vào tay một nhóm người như thế là không công bằng. Người VN, Hà NộiTăng giá xăng quả thực sự là hạ sách, khi Chính phủ không còn cách nào để cứu vãn, hay nói cách khác đây là sự bất lực của Chính phủ. Càng ngày, niềm tin của người dân đối với Chính phủ càng giảm sút. Hãy thừa nhận sự yếu kém trong quản lý và lãnh đạo của mình, thưa Chính Phủ! LV8X, Hà NộiĐồng hành với thị trường CK VN phập phù lên xuống, không biết khi nào các nhà đầu tư mới gỡ lại được là thị trường tiền tệ trong nước nhiều biến động. Lãi suất lên cao nhất từ trước tới nay (ls cho vay trên 20%/năm). Thì giờ lại đến giá xăng tăng 31% như thế này thì không hiểu người dân sẽ sống ra sao cho dù họ vẫn phải sống. Vậy với tình hình như hiện nay thì bên cạnh người dân là các doanh nghiệp sẽ rơi vào tình trạng sản xuất khó khăn do chi chí sản xuất ngày càng tăng đưới tác động của giá xăng và lãi suất ngân hàng. Tôi cho rằng việc tăng giá xăng của CP là nhăm giảm áp lực phải bù lỗ cho ngân sách nhưng việc tăng giá xăng đột biến như thế này sẽ kéo theo hàng loạt các mặt hàng khác tăng giá, nhất là các mặt hàng thiếu yếu, tiêu dùng như: lương thực, thực phẩm, phân, đạm, thuốc tân dược.. Tôi hi vọng từ giờ đến cuối năm CP sẽ giữ vững giá gas, nước sạch, điện... Kemmuthan, HNTăng giá xăng dầu đứng trên góc độ giá thế giới và giảm bù lỗ là hợp lý, nhưng nếu nhìn theo 1 chuỗi các sự kiện liên tiếp gần đây thì thấy có nhiều vấn đề lớn đáng suy nghĩ. Cách đây 1 tháng (giữa tháng 6/08) thị trường CK cực kỳ ảm đạm, giá USD tăng cao đỉnh điểm đến 19500đ (TT tự do). Khi đó 1 loạt biện pháp được loan báo tung ra, thị trường CK được vực dậy một cách không tưởng, kéo ào ào các con thiêu thân lao vào hiến xác. Các thông tin tốt về điều hành ngoại hối cũng được liên tiếp đưa ra, giá USD hạ liên tục. Đến ngày 16/07/08, có hơn 40tr CP được bán ra khớp hết tại sàn HOSE - một kỷ lục từ trước đến nay, và sau đó thị trường quay đầu đi xuống. Từ lúc đó đến ngày CN 19/07/08 giá USD vẫn tiếp tục hạ, còn có 16700đ/USD. Vàng cũng tương tự, tuột khỏi ngưỡng 1,9 triệu đ/chỉ. Đột ngột, sáng thứ 2 21/07 xăng dầu tăng giá, lập tức USD, vàng quay đầu, bà con nháo nhác, sốc nặng, chen nhau mua làm giá càng tăng. Tại sao lại có sự ăn khớp lạ kỳ giữa chính sách và thị trường như vậy? Ai là người bán USD lúc giá cao để gom CP giá rẻ trong tháng 6, rồi bán CP giá cao ngày 16/07 để gom USD và vàng giá rẻ trong những ngày 17 - 20/07 và bây giờ lại bán ra với giá cao? Tất cả như là có đạo diễn. Nếu không có thông tin mật thì nhà đầu tư không thể làm như vậy. Ai được lợi, ai tạo ra môi trường để mà có lợi, ai bị thiệt, ai chết? Độc giả tự suy đoán xem. Luu Thanh Van, HPNghị định 75/2008/CP 14 mặt hàng CP bình ổn giá trong đó có xăng, dầu, thép, điện, nước...của CP vừa mới ra chưa kịp ráo mực thì đã bị mấy ổng dùng nước Zaven tẩy mất rồi. Tran NgocTôi không biết giá xăng dầu còn ảnh hưởng tới mình như thế nào nữa, nhưng trước mắt là tôi đang phải mua hộp cafe với giá 42000, tăng 10000 so với hôm qua. Hoang Khoi, Hai PhongTôi thấy mọi người kêu ca là tăng giá xăng quá đột ngột... nếu công khai rộng rãi từ trước để đầu cơ tích trữ à??? Tăng giá tuy kéo theo lạm phát tăng nhưng có thể giảm bớt chảy máu xăng dầu qua biên giới, hơn nữa VN gia nhập WTO phải chấp nhận theo kinh tế thị trường chứ! Hoi Pasteur DalatViệc tăng giá xăng dầu là việc làm tất yếu phù hợp với quy luật thị trường, quan điểm của tôi là đồng chia sẻ với Chính phủ trong đợt tăng giá, nhưng xem ra lời giải thích của bộ trưởng Vũ Văn Ninh chưa thật sự thuyết phục, mà tác động lớn nhất là nó sẽ ảnh hưởng rất lớn trực tiếp đến đời sống của "giai cấp công nông", nhưng quan trọng hơn cả là LÒNG TIN của của người dân đối với Đảng, với Nhà nước và "ánh mắt" của bạn bè Quốc tế đối với Chính phủ Việt Nam. Maida, HKHơn 60 ý kiến than thở về xăng lên giá 31%. Kiểu nầy thì cơn bão giá chắc phải tăng 40% hay hơn nữa. Bão càng tăng tốc thì ai ở nhà lá, nhà chòi chắc sẽ thành bình địa, còn nhà lầu ô tô chẳng có ảnh hưởng gì nhiều lắm đâu! "Ra biển lớn WTO" nhưng lại "bao cấp về chính trị" thì chuyện trống đáng xuôi kèn thổi ngược là đương nhiên! Giữa thời buổi hiện tại ai dám hát bài "Bão nổi lên rồi" thì coi chừng đấy nhé! Nói gì thì nói nhưng nhà nước cho mời đội bóng Brazil sang đấu rất kịp lúc để bà con xả bớt căng thẳng thần kinh rồi mà! DragonQuả thật người dân rất bức xúc. Nhưng chúng ta cần bình tĩnh nhìn nhận bản chất vấn đề. Phải tăng, đúng, vì chúng ta đã gia nhập vào sân chơi chung của thế giới, không thể không bị tác động của giá xăng dầu thế giới. Như vậy là: 1. Người dân phải thắt lưng buộc bụng cùng với chính phủ. Và 2, quan trọng hơn rất nhiều và là quyết định: thay đổi triệt đề nền kinh tế vĩ mô, kiểm soát gắt gao nhất mấy cái doanh nghiệp nhà nước tốn bao tiền của dân mà vẫn làm ăn thua lỗ. Quan trọng gì cứ phải là kinh tế nhà nước mới lại tập thể. Đừng sống bằng cái huyền thoại tự dựng lên và cứ bị è cổ bởi nó nữa về cái chủ nghĩa xã hội. Hãy thực tiễn. Đó là linh hồn của chủ nghĩa Marx chân chính. Và theo đó là phải thay đổi triệt để chế độ chính trị. Cần một cái gọi là "Đổi Mới" nữa, quyết liệt hơn! VQT, Hà NộiTheo ý kiến cá nhân tôi, việc tăng giá xăng dầu chính phủ không hề mong muốn chút nào. Chỉ có bù lỗ không nổi nữa thì mới phải tính đến các hạ sách cuối cùng này trong bối cảnh lạm phát như vậy. Điều đáng lo ngại là sau vụ việc này, uy tín của chính phủ đã giảm đi một cách đáng kể. Hi vọng với việc cắt giảm ngân sách bù lỗ xăng dầu, chính phủ có thể dành ra một chút hỗ trợ người dân nghèo. Zukov, HNThu nhập trên dưới 1 triệu đ/tháng, chi gần 1/2 cho tiền xăng đi làm, dân nghèo chết là chắc, nghĩ mà thương cho cái tội nghèo. Ai bảo nghèo!? H2O, HNĐây sẽ là sự khởi đầu tốt cho một loạt các mặt hàng tăng giá theo (trừ tăng lương). Đây cũng là giải pháp tối ưu cho nạn kẹt xe ở hai TP chính là Hà Nội & Sài Gòn.(rất ngại đi bằng xe môtô). Các Cty giầy dép trong & nước sẽ làm ăn phát tài. Nhà nước nên khôi phục & phát huy hết công suất làng nghề ..........đan quạt (tiết kiệm điện). Eljimae, HN14 lần điều chỉnh giá, lần tăng này với mức tăng 4.500 đồng/lít xăng là cao nhất, gây bất ngờ và tâm lý lo lắng cho hầu hết người dân. Với bối cảnh lạm phát đương đến 2 con số như hiện nay, mức giá cũ 14.500 đ/lít xăng là vừa phải và không thấp. Thậm chí còn cao hơn một số nước lân cận. Malaysia-nước có thu nhập bình quân đầu người gấp 7 lần Việt Nam, sau đợt nâng giá xăng bán lẻ chỉ ở mức 0,84 USD/ lít, thấp hơn so với Vn. Nước láng giềng Trung Quốc, qua lần tăng giá bán lẻ xăng vào tháng 6 rồi, thì giá vẫn chỉ dừng ở mức 0,75 USD/ lít. Cỡ 12750 đồng. Có vị quan chức nói là “Giá vẫn còn thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực như Singapor hay Thailand …” So sánh này thật phiến diện. Bởi GDP bình quân đầu người của Singapor gấp đến 40 lần Việt Nam . Và mỗi người dân Thailand hàng năm có thể kiếm được số tiền gấp 5 lần một người dân Việt. Lại thêm điều hết sức lạ lùng nữa, đó là giá bán các phương tiện phải dùng đến xăng như là ôtô và xe gắn máy là đắt nhất thế giới. Dù mức thu nhập bình quân của mỗi người dân chỉ khoảng 750 USD/năm. Thuế nhập khẩu đánh trên các phương tiện xe hơi du lịch dưới 5 chỗ ngồi là 83% và với xe gắn máy là 90%. Ôtô được liệt vào danh sách những mặt hàng xa xỉ cùng với thuốc lá, rượu ngoại, vàng, đá quý… Nhật Anh, Hà NộiNgười dân Việt Nam đang phải chịu đựng liên tiếp những khó khăn từ thiên tai, dịch bệnh cho đến nhân tai do con người gây ra. Tại sao Việt Nam lại là nước có mức độ lạm pháp lớn nhất trong khu vực? Tại sao các doanh nghiệp xăng dầu lại được bù lỗ khi giá tăng và hưởng lãi khi giá giảm? Tại sao thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam lại thấp hơn rất nhiều nước trong khu vực? Một trong những nguyên nhân là do trình độ lãnh đạo và quản lý đất nước mà ra. Tại sao người dân không có quyền yêu cầu chính phủ chịu trách nhiệm trước những yếu kém trong quản lý và điều hành kinh tế xã hội? Ai có thể khẳng định những khó khăn về kinh tế sẽ không ảnh hưởng tới ổn định chính trị xã hội? Người dân Việt Nam còn phải đợi lâu nữa mới được sống trong một đất nước dân chủ và văn minh mà không phải "kiểu nửa nạc nửa mỡ" như hiện nay. Quốc Khánh, TP HCMXăng dầu tăng giá đột biến dĩ nhiên tất cả các mặt hàng đã và sẽ tăng giá nay mai thôi. Xăng tăng 31% chắc chắn mọi hàng hóa dịch vụ sẽ tăng từ 10 đến 20% . Nay mai giá cả sẽ tăng vùn vụt cho coi. Tu Viet My, AustraliaTăng giá xăng cho phù hợp với giá thị trường gọi là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Các thứ khác dính líu đến năng lượng thì không được tăng. Kinh tế giả tạo sắp đến mức tức nước vỡ bờ. Đây là lúc bắt đầu của một sự kết cuộc (begin of the end). Muốn chuyển qua kinh tế thị trường hoàn toàn để thị trường kiểm soát và thúc đẩy thị trường thì giai đoạn chuyển tiếp phải có chiến thuật .
Đã có phản ứng mạnh mẽ từ những nước bị chỉ trích trong bài diễn văn chính sách của TT Hoa Kỳ George W Bush.	Phản ứng đối với bài diễn văn của Tổng thống Bush	Iran nói rằng ông Bush dường như quên rằng Hoa Kỳ đã mất hết ảnh hưởng ở Iran khi cuộc cách mạng Hồi giáo xảy ra năm 1979. Đại sứ Syria ở Luân Đôn cũng lên tiếng, nói rằng càng gây áp lực nhiều lên chính phủ nước ông, càng ít đem lại kết quả. Tổng thống Bush đã nói thẳng quan điểm của ông đối với Syria và Iran. Ông tố cáo Syria cho phép khủng bố sử dụng lãnh thổ và tìm cách phá hoại mọi cơ hội để có được hòa bình trong vùng. Đối với Iran, Tổng thống Bush nói đó là nước chính trên thế giới bảo trợ cho khủng bố. Nhưng có người cho rằng lời lẽ của Tổng thống Bush lần này tế nhị hơn, thậm chí không hung hăng bằng diễn văn nhậm chức cách đây hai tuần. Ông Charles Sannatt, phóng viên Luân Đôn của tờ báo Boston Globe tuy vậy nhận xét rằng ông Bush bây giờ sẳn sàng chỉ trích các đồng minh không chịu quảng bá dân chủ, cũng như các kẻ thù truyền thống. Vị phóng viên này dẫn chứng là ông Bush nói ông mong đợi chính phủ Ảrập Saudi hãy chứng tỏ vai trò lãnh đạo trong vùng bằng cách nâng cao vai trò tự quyết lớn hơn của dân chúng. "Bài diễn nhậm chức dùng chữ tự do đến 25 lần trong chỉ có 20 phút. Tuy nhẹ nhàng và không nhắm đến ai nhưng nó cho thấy ông Bush sẽ tiếp tục chính sách ngoại giao đơn phương, tham vọng, và hung hăng." "Nhưng trong bài diễn văn hôm qua thì giọng điệu ông có những thay đổi nhất định. Làm như vậy tôi nghĩ người ta không còn mỉa mai được rằng tự do mà tổng thống nói đến không áp dụng cho Ảrập Saudi hay Ai Cập, hay là các đồng minh khác cũng có vấn đề với hai chữ dân chủ." Mũi súng chĩa thẳng vào Syria Mặc dù nhắc tới các đồng minh có vấn đề với dân chủ, nhân Tổng thống Bush hướng mũi súng vào Syria và Iran. Syria đã bác bỏ yêu cầu của Hoa Kỳ là phải giúp khống chế các nhóm vũ trang Palestine như Hamas, Islamic Jihad, cũng như nhóm Hezbollah ở miền nam Libăng. Washington cũng tố cáo Syria để cho những người nổi dậy vượt qua biên giới vào Iraq. Jonathan Paris trong Hội đồng ngoại vụ của Mỹ nghĩ rằng Syria bây giờ là ưu tiên chứ không phải Iran, "Kế tiếp là Syria chứ không phải Iran. Iran vẫn còn nằm trong con đường ngoại giao." "Hiện đang có nhiều chuyển biến trong tiến trình Trung Đông. Sẽ có một cuộc họp thượng đỉnh ở Sharm el-Sheikh giữa Jordani, Israel, Palestine và Ai Cập. Chính phủ TT Bush không muốn Syria dở trò cũ tìm cách phá thối bất kỳ tiến triển nào của các cuộc hòa đàm." "Sau cuộc bầu cử ở Iraq vừa rồi, tôi nghĩ có nhiều người trong chính phủ Hoa Kỳ muốn thấy Syria thay đổi thực sự chứ không chỉ qua lời nói," ông Paris nói. Nhưng ông Rami Khouri, chủ báo Daily Star xuất bản bằng tiếng Anh ở Beirut, nghĩ rằng Washington, và cả Syria lẫn Israel phải chịu một phần trách nhiệm cho những đổ vỡ trong quan hệ giữa Hoa Kỳ và Syria. "Cả ba đã có nhiều cơ hội trong năm 2000 để đàm phán một hòa ước có thể được tôn trọng. Nhưng tôi nghĩ cả ba đều không qua được thử thách đó, như vậy không phải vì là có nước nào đứng ra ngoài tiến trình." "Đó là sự thất bại của những nhân vật bên trong và người trung gian bên ngoài đã không đạt được một giải pháp ngoại giao hợp lý. Giới lãnh đạo ở Damascus hiểu kiểu sức ép Washington đang tạo ra và tôi nghĩ họ đang tìm cách thoát khỏi áp lực đó. Tiến trình hòa bình Trung Đông Trong bài diễn văn, Tổng thống Bush nói đến những hy vọng mới cho tiến trình hòa bình Trung Đông. Ông nói bầu cử gần đây của người Palestin cho thấy bắt đầu có cải tổ và dân chủ. Tổng thống Bush yêu cầu quốc hội 350 triệu đôla để giúp và nói rằng hai nước Palestin và Israel dân chủ sống cạnh nhau là mục tiêu trong tầm tay. Nhưng nhà báo Charles Sannatt của báo Boston Globe tin rằng Thủ tướng Israel có thể lại là người gây cản trở cho tiến trình hòa bình Trung Đông. "Không có ai bỏ lỡ nhiều cơ hội như ông Yasser Arafat và việc ông qua đời đã mở ra một cơ hội mới vô cùng quan trọng và lạc quan. Nhưng sự thực là tùy thuộc vào chính phủ Hoa Kỳ." "Một nước Palestin phải có thể sống còn. Nói thì dễ, chúng ta muốn có một nước Palestine. Nhưng vấn đề là, đó là một quốc gia như thế nào?" "Tôi không nghĩ rằng Thủ tướng Ariel Sharon là người có thể thuyết phục được dân Israel hay Palestin trong chuyện này. Bởi vậy tôi nói phải tùy thuộc vào chính phủ Hoa Kỳ, họ phải giúp để một nước Palestin có thể ra đời." Rõ ràng sự thành công tương đối của cuộc bầu cử ở Iraq đã làm cho chính phủ Tổng thống Bush tự tin hơn. Trong bối cảnh đó, tân Ngoại trưởng Mỹ, bà Condoleezza Rice sang Trung Đông gặp hai ông Ariel Sharon và Mahmoud Abbas. Và dĩ nhiên không chỉ có tiến trình Trung Đông, trên đường bà Rice sẽ ghé Berlin để tìm cách hàn gắn rạn nứt giữa Pháp, Đức và Hoa Kỳ trong vấn đề Iraq. Nhiệm kỳ thứ nhì của Tổng thống Bush chắc chắn sẽ bận rộn. ............................................................................................................ Quang, Los AngelesTôi không ''hiếu chiến'' như Bush, nhưng tôi thấy nếu không ''Hành Động'' cái mà người ta thường gọi là võ lực thì làm sao đem lại những cuộc bầu cử dân chủ như ở Afganistan hay Iraq. Các bạn nghĩ từ lúc xưa đến nay có đất nước nào có thể đứng ra để lãnh đạo như vậy. Các bạn được sống trên đất nước tự do dân chủ và đã từng sống với đất nước không có tự do dân chủ thì các bạn phải cảm giác được tự do dân chủ nó có giá trị đến chừng nào đối với những đất nước như vậy. Bây giờ các bạn thử đem lời hay ý đẹp để ra để thương lượng với những kẻ đối ngược, các bạn nghĩ được không.
Người tự ứng cử tự do và độc lập có phẩm chất xứng đáng mà bị loại 'chỉ vì cơ cấu' là một điều "rất đáng tiếc", theo ông Dương Trung Quốc, một dân biểu Việt Nam, người vừa lần thứ tư trúng cử Đại biểu Quốc hội sau kỳ bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp khóa 14.	'Tiếc: chỉ vì cơ cấu mà phải loại!'	Vẫn theo ông thì không nên ngăn cản tiếp cận giữa Tổng thống Mỹ với các nhà hoạt động xã hội dân sự Việt Nam được phía Mỹ mời như đã xảy ra trong chuyến thăm của ông Barack Obama tới Việt Nam (từ ngày 23-25/5/2016). "Tôi cho rằng không nên ngăn cản những sự tiếp xúc, tiếp cận như vậy, bởi vì quyết định cuối cùng chính là theo quan điểm của ông Tổng thống, chứ không phải là vì sự tiếp cận ấy," ông Dương Trung Quốc, Đại biểu Quốc hội Việt Nam nói với BBC hôm 29/5. Mở đầu cuộc phỏng vấn với BBC hôm Chủ Nhật, vị Đại biểu vừa tái cử trả lời câu hỏi liệu ông có nêu vấn đề ở Quốc hội Việt Nam hay không, sau khi đã gần hai tháng xảy ra vụ 'Cá chết hàng loạt' ở nhiều tỉnh duyên hải miền Trung Việt Nam. Ông Dương Trung Quốc: Tôi nghĩ rằng câu chuyện vừa xảy ra ở bờ biển miền Trung thì theo tất cả những thông tin mọi người đã biết, nó đều có được kết luận khoa học rồi. Thế còn công bố như thế nào thì đến thời điểm này vẫn chưa công bố, nhưng tôi tin chắc rằng trong thời gian rất ngắn tới đây, cái này sẽ được làm cho ngã ngũ, rõ ràng. Đương nhiên đến thời điểm Quốc hội họp mà không công bố, thì chắc chắn tôi và rất nhiều người khác sẽ đặt vấn đề này với Quốc hội. Nhà báo Trần Đăng Tuấn (trong ảnh) đã bị loại chỉ vì 'cơ cấu' trong cuộc bầu cử Quốc hội, Hội đồng Nhân dân các cấp ở Việt Nam mới đây, theo Đại biểu Dương Trung Quốc. Ông Dương Trung Quốc: Ngay khóa 13 cũng đã bàn tới chương trình làm luật, cũng có nhắc đến một số luật bị gác lại vì nhiều lý do. Nhưng đều đặt rõ chương trình trong thời gian sắp tới sẽ phải sớm đưa vào thực hiện, nhất là sau khi Hiến pháp (Việt Nam) 2013 đưa ra những vấn đề liên quan đến quyền con người, nó đã trở thành một đòi hỏi bức xúc của xã hội nữa. Không nên ngăn cản Ông Dương Trung Quốc: Nhưng thông tin cụ thể, thì tôi không phải là người chứng kiến, tôi cho rằng là không nên ngăn cản những sự tiếp xúc, tiếp cận như vậy, bởi vì quyết định cuối cùng chính là theo quan điểm của ông Tổng thống, chứ không phải là vì sự tiếp cận ấy. Quan điểm cá nhân tôi, tôi cho là không nên có sự ngăn cản nào cả, nhưng thực tế diễn ra như thế nào thì quả thật tôi không được biết. BBC:Vừa rồi có khá nhiều người tự ứng cử vào Đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp ở Việt Nam, một loạt người đã bị loại, trong đó có những người ứng cử tự do và độc lập, ông đánh giá thế nào về chuyện đó, nhất là có các ý kiến nói các kỳ bầu cử ở Việt Nam vẫn còn là 'Đảng cử, dân bầu' ? Ông Dương Trung Quốc: Tôi nghĩ rằng chuyện tiến hành bầu cử, thì bao giờ cũng có một quy trình độc lập pháp luật quy định, nhưng mà rõ ràng trong thực tiễn xảy ra cũng có một số trường hợp chính cá nhân tôi cũng đã phát biểu ý kiến rồi. Rằng những vòng để tuyển chọn thì đương nhiên phải làm cho đúng luật, thế nhưng có những trường hợp như tôi nói trường hợp như anh Trần Đăng Tuấn (BBC: nhà báo, nguyên Phó Tổng Giám đốc VTV) chẳng hạn, tôi thấy là anh có những phẩm chất rất xứng đáng. Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama và phái đoàn Mỹ tiếp xúc các nhà hoạt động xã hội dân sự của Việt Nam hôm 24/5/2016 tại Hà Nội. Và tất cả những lần tuyển chọn đều vượt qua được, thế nhưng chỉ vì cái gọi là cơ cấu, cuối cùng phải loại ra - đó là điều hết sức đáng tiếc. Rõ ràng là cho dù cuộc bầu cử năm nay, số lượng - số dư, ở Việt Nam gọi là 'số dư', có nhiều hơn trước, nhưng tôi cho rằng có nhiều hơn nữa thì nó chỉ làm cho chất lượng của bầu cử tốt hơn mà thôi. Chẳng khác gì lý lịch? BBC: Ông bình luận thế nào về việc con trai của một cựu Bí thư Thành ủy Hà Nội vừa đắc cử Đại biểu Quốc hội của Hà Nội khóa 14 hay trường hợp phu nhân của một đương kim Phó Thủ tướng Chính phủ hiện nay cũng trúng cử ở tỉnh Nghệ An? Ông Dương Trung Quốc: Tôi nghĩ rằng trước hết phải xem là pháp luật có ngăn cản không? Nếu pháp luật quy định là không nên có những người có những quan hệ như thế trong một tổ chức như Quốc hội, thì điều đó có thể xem xét. Thế còn cách đặt vấn đề như vừa nêu lên thì chẳng khác gì chúng ta đang bàn đến câu chuyện lý lịch. Điều quan trọng nhất là chính bản thân những người đó có đủ phẩm chất hay không, năng lực, trình độ và có được sự tín nhiệm hết sức minh bạch hay không, điều đó quan trọng hơn là người đó xuất thân từ đâu, từ trên xuống hay là từ dưới lên. Ông Dương Trung Quốc: Tôi nghĩ rằng dân chủ hóa là một tiến trình và rõ ràng nó đang có những biểu hiện tích cực, vấn đề còn lại là tốc độ như thế nào cho phù hợp, hay có thỏa mãn được mong muốn của người dân cũng như nhu cầu của sự phát triển hay không. Tôi cho đấy là vấn đề cần được xem xét và cá nhân tôi luôn luôn coi hoạt động trong tổ chức Quốc hội cũng có nghĩa là hoạt động trong sự vận hành của quá trình dân chủ hóa ấy. Đương nhiên cá nhân tôi cũng như các Đại biểu Quốc hội khác cũng phải thể hiện vai trò của mình. Làm cho nhanh mà thôi Ông Dương Trung Quốc: Tôi nghĩ rằng trước hết phải thừa nhận nó đã được đề cập hết sức căn bản trong Hiến pháp 2013, nếu so với những bản Hiến pháp trước. Đại biểu Quốc hội Việt Nam cũng nói là sẽ lên tiếng tại Quốc hội 14 về vụ cá chết hàng loạt, nếu từ nay tới đó không công bố rõ ràng nguyên nhân. Và cùng với xu thế phát triển xã hội, kể cả hội nhập thế giới, tôi cho là xu hướng đó không thể đảo ngược được. Chỉ có vấn đề là làm thế nào nhanh hơn mà thôi. Ông Dương Trung Quốc: Tôi nghĩ trong một trăm ngày đầu thì bình thường tháng Bảy này có triệu tập Quốc hội. Còn bây giờ tôi vẫn thực thi đúng trách nhiệm của một Đại biểu Quốc hội khóa 13, cho đến khi Quốc hội khóa 14 triệu tập. Và sau đó tất nhiên với tư cách Đại biểu Quốc hội, chúng tôi thực hiện đúng chương trình làm việc của Quốc hội và những chức trách của mình đối với cử tri. Ông Dương Trung Quốc là Tổng thư ký Hội khoa học lịch sử Việt Nam, tại kỳ bầu cử Đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân các cấp khóa 14 diễn ra ngày 22/5, ông trúng cử với tỷ lệ 74,22% phiếu bầu tại đơn vị ứng cử tỉnh Đồng Nai. Trước đó, ông là Đại biểu Quốc hội các khóa XI, XII và XIII cũng của tỉnh này.
Đúng ngày 20 tháng Bảy, 50 năm về trước, không ít dân chúng ở hai miền Nam Bắc Việt Nam đang chuẩn bị di cư hay tập kết theo đúng nội dung của hiệp định Geneva.	50 năm sau ngày tập kết	Ông Đỗ Đình Truật là chuyên gia ngành khảo cổ học hiện đang sống ở thành phố Hồ Chí Minh, khi đó đang là bộ đội của Liên Khu 5, tỉnh Quảng Ngãi, đã kể lại kỷ niệm ngày tập kết. Ông nói trên chuyến tàu bão táp "chở vét" cán bộ và bộ đội miền Nam ra Bắc còn có cả gạch đá và "các ông voi" từng tham gia chiến đấu bên cạnh lính Việt Minh. Những suy tư của chuyến tàu 50 năm trước bây giờ vẫn còn gây xúc động cho người trí thức mà khi xưa mới chỉ 21-22 tuổi. Quí vị có những kỷ niệm gì về giai đoạn Hiệp định Geneva, xin mời chia sẻ với thính giả đài BBC, qua điện thoại, hay qua thư. ------------------------------------------------------------------------ Nguyễn Nhân, Texas, Hoa KỳĐối với giới hậu duệ chúng tôi cái quan trọng là các đàn anh; Việt minh theo Nga, Tàu; bè lũ Diệm theo Pháp, Mỹ, đã ngu xuẩn mà tranh chấp, không nhường nhịn nhau, để ngoại bang ép buộc chia đôi đất nước! Bây giờ thì kẻ thắng ca tụng cái chính nghĩa quái đản của mình vì đã đập chết tươi thằng anh em miền Nam của mình. Còn tàn dư của thằng anh em thua cuộc, đang tứ tán khắp thế giới, thì vẫn thề rằng: “không đội trời chung với CS!”. Nhưng các ông đàn anh ơi! Các ông có nghĩ hay không muốn nghĩ rằng: “đối phương là anh em mình đó! Cũng máu đỏ da vàng, cũng đau đớn y như mình vậy! Mẹ Việt Nam có bao giờ vui khi con cái mình tranh chấp nhau!”. Chua xót thay! Tôi tin rằng giới hậu duệ như tôi, ít bị ảnh hưởng tư tưởng vào chính trị VN và cuộc chiến vô nghĩa kia, và dám nói rằng: “chúng tôi vô tư hơn trong những suy nghĩ về chiến cuộc của cha anh!”. Vì thế, chúng tôi hy vọng giới lãnh đạo VN hãy cố gắng hàn gắn vết thương cũ. Đừng tuyên dương chiến tích! Đối xử thương bệnh binh của quân đội miền Nam cũng như Bắc! Hãy trả tự do, dân chủ cho con dân! Còn ở hải ngoại, những người cực đoan hãy bỏ phương thức chống cộng triệt để đi, vì ở VN chỉ còn cái kén CS thôi. Và nên hợp tác, đối thoại để thay đổi dần dần hơn là bất hợp tác và đối địch để tạo thù nghịch. Trần Thức, Auburn, WA. USAĐã năm mươi năm từ ngày hiệp định Geneve ký kết đình chiến, và nay tôi cũng xấp xỉ 50 tuổi. Nhưng sau tháng Tư 1975 thì tôi mới biết tôi không phải một đứa trẻ mồ côi. Tôi không hề thắc mắc và má tôi giữ kín chuyện này cho đến khi ba tôi trở về với gia đình khoảng mười ngày sau khi Sài Gòn Giải Phóng. Ba tôi tập kết ra Bắc từ Thủ Đầu Một sau khi ba má tôi sống chung đã gần một năm, ba tôi trước khi đi là thư ký cho đồn điền cao-su, má tôi là cô giáo, còn tôi thì sanh ra sau khi ba tôi đã ra đi . Lúc đó họ tin tưởng sau hai năm có tổng tuyển cử sẽ xum họp. Thế nhưng tổng tuyển cử đã không có và chiến tranh lại tiếp diễn, ba má tôi hoàn toàn mất liên lạc. Sau này má con tôi theo ông bà ngoại lên sinh sống ở Bà Điểm, ngoại ô Sài Gòn. Năm 73, thi rớt tú tài hai, chán nản tôi đăng tên vào Thủ Đức, ra trường đeo lon chuẩn úy vừa đủ một năm thì ...ba tôi về. Ở Sài Gòn cấp chuẩn úy ra trình diện ban quân quản thành phố đều được về nhà sau mấy ngày học tập, được xếp loại như hạ sĩ quan. Thế nhưng ba tôi sẽ nắm một chức vụ kha khá trong công ty bào chế dược phẩm, ông muốn lo cho tôi việc làm ở công ty ông. Ông cam kết là trước sau gì cũng học tập, học cho xong thì mới ổn định công việc sau này. Cho nên ông nhờ bạn bè đang ký cho tôi đi học tập cùng ngày với sĩ quan ngụy từ thiếu úy trở lên.Tình nguyện đi học sớm nhưng trại Hốc Môn họ lại không tin, nghĩ là tôi "khề khà đạo diễn" gì đó và đưa đi Kà Tum học hết hai năm tám tháng rưỡi. Khi được về thì ba tôi đã bị đổi đi làm công ty đường ở Quảng Ngãi, theo lời má tôi thì ông trách tôi học tập không tốt nên không về sớm! Tôi và ba tôi chắc là xung khắc, má tôi cũng không nhờ cậy được gì nơi ông vì ông cũng đã có thêm vợ, thêm 3 con sau những năm tập kết ngoài Bắc. Năm 1979 tôi cùng người bạn vượt biên qua Songkhla, Thái Lan chót lọt từ Ngã Rạch Giá. Bây giờ sau năm mươi năm từ ngày đi tập kết, chia tay vợ con, ba tôi đã nghỉ hưu từ lâu, già yếu, lẩm cẩm. Khi tôi cùng vợ con về thăm nhà năm 1999 có ra Đà Nẵng thăm ông và gia đình các người em của tôi. Ông kể với tôi những phát triển của VN, những giao dịch, đầu tư, viện trợ của nước ngoài nào là Mỹ, Pháp, Úc, Tân Tây Lan, Nhật Bản, Nam Hàn, Thái Lan ..vv hầu hết là những nước trước kia tham chiến giúp chính phủ miền Nam, nhưng ông vẫn bực bội trách là má tôi đã để tôi đi sĩ quan ngụy Sài Gòn (nên ông không giúp gì được cho tôi chăng ?). Thật là buồn cho gia đình tôi. Quang LeNăm mươi năm trước sau ngày đất nước bị phân chia, bác Đỗ Đình Truật một thanh niên 21 tuổi tràn đầy lý tưởng từ phía Nam của vĩ tuyến 17 theo đoàn thể lên miền Bắc chính phủ Việt-Nam-Dân-Chủ-Cộng-Hoà. Còn tôi khi đó một đứa trẻ 8 tuổi theo cha mẹ từ miền Bắc di cư xuống miền Nam, chính phủ Viêt-Nam-Cộng-Hoà. Thái Bình là nơi "chôn nhau, cắt rốn" của tôi, nhưng chiến tranh đã đẩy gia đình tôi ra Nam Định. Tuy là một đứa trẻ chưa học xong lớp 2 , nhưng hàng ngày cha tôi dạy đọc báo, và nhiễm tin tức từ những loa phát thanh, cùng những lời bàn tán xôn xao về tình hình chiến sự, khiến tôi nhớ tên của nhiều tướng lãnh, chính trị gia, thuộc tên của nhiều địa danh đẫm máu, và biết đến những cuộc hội đàm, nhiều hơn là những cổ tích thần tiên cho tuổi trẻ. Đình chiến rồi, độc lập rồi, gia đình tôi nôn nóng chuẩn bị cho ngày hồi hương, mặc dù trước và sau ngày thành phố được tiếp thu có nhiều gia đình quanh chúng tôi đã bỏ nhà để xuôi Nam. Hàng ngày vẫn có nhiều đoàn người từ thôn quê di chuyển ngang thành phố để ra đi, bất chấp những tiếng loa kêu gọi họ ở lại để "tăng gia sản xuất" , và đôi khi xô xát cũng xảy ra, chạy tán loạn trên đường phố. Trẻ con như tôi thì trở nên hồn nhiên,dạn dĩ, ít ràng buộc gia đình,chúng tôi vô đoàn thiếu nhi, nhảy múa "son đố mì", ca hát mừng chiến thắng Điện Biên, hoan hô tình hữu nghị Việt-Trung-Sô, và ước mơ một ngày gặp bác Hồ. Nhất là những cuộc vui chào chiến sĩ về thành, đón anh chị miền Nam ra tập kết, và biểu tình hoan hô, đả đảo lung tung. Nhưng có nhiều lý do tôi nghĩ không cần phải kể ra, cho đến khi Hà Nội đã tiếp thu gia đình tôi mới tìm cách ra đi. Chúng tôi tới Hải Phòng sau khi trải qua những thủ tục "đầu tiên" tại ga hoả xa Hàng Cỏ. Chờ hơn một tháng tại Kiến An ở nhà bà con, sau đó từ Hải Phòng theo tầu "há mồm" của Pháp ra vịnh Hạ Long lên tầu hải quân Mỹ vào Nam. Miền Nam khi ấy đất rộng người thưa, những di dân được tạm cư trong những khu định cư khắp miền Nam, sống một phần từ viện trợ Mỹ, sau đó sống trải ra khắp nơi tùy khả năng mỗi gia đình. Đây là cơ hội cho nếp sống, văn hóa VN hòa nhập sau bao năm bị người Pháp chia để trị. Đồ vật bị rạn nứt thì đành bỏ, nhưng đất nước bị chia đôi thì bên nào cũng mong sao cho thống nhất, hơn nữa lại đối nghịch về ý thức hệ. Rồi cách đắt nhất, ngu xuẩn nhất là chiến tranh đã được áp dụng . Sau cuộc chiến dài với sự trợ giúp của ngoại bang cho hai bên, tháng Tư năm 1975 lực lượng Việt-Nam-Dân-Chủ-Cộng-Hoà đã thắng lực lượng Việt-Nam-Cộng-Hoà. Dưới chế độ Cộng Sản thì mọi người dân đều phải thay đổi tư tưởng và lối sống, cho nên là sĩ quan miền Nam tôi phải đi cải tạo vài năm là một sự tất nhiên . Khi tôi được tha về ba tôi nói " ba ân hận ngày xưa đã đưa các con di cư" nhưng tôi cười " không ba ơi, ba đã cho con thêm 20 năm". Trần Thức, Auburn, WA, USAĐã năm mươi năm từ ngày hiệp định Geneve ký kết đình chiến, và nay tôi cũng xấp xỉ 50 tuổi. Nhưng sau tháng Tư 1975 thì tôi mới biết tôi không phải một đứa trẻ mồ côi. Tôi không hề thắc mắc và má tôi giữ kín chuyện này cho đến khi ba tôi trở về với gia đình khoảng mười ngày sau khi Sài Gòn Giải Phóng . Ba tôi tập kết ra Bắc từ Thủ Đầu Một sau khi ba má tôi sống chung đã gần một năm. Ba tôi trước khi đi là thư ký cho đồn điền cao-su, má tôi là cô giáo, còn tôi thì sanh ra sau khi ba tôi đã ra đi. Lúc đó họ tin tưởng sau hai năm có tổng tuyển cử sẽ xum họp. Thế nhưng tổng tuyển cử đã không có và chiến tranh lại tiếp diễn, ba má tôi hoàn toàn mất liên lạc. Sau này má con tôi theo ông bà ngoại lên sinh sống ở Bà Điểm, ngoại ô Sài Gòn. Năm 1973, thi rớt tú tài hai, chán nản tôi đăng tên vào Thủ Đức, ra trường đeo lon chuẩn úy vừa đủ một năm thì ... ba tôi về. Ở Sài Gòn cấp chuẩn úy ra trình diện ban quân quản thành phố đều được về nhà sau mấy ngày học tập, được xếp loại như hạ sĩ quan. Thế nhưng ba tôi sẽ nắm một chức vụ kha khá trong công ty bào chế dược phẩm, ông muốn lo cho tôi việc làm ở công ty ông. Ông cam kết là trước sau gì cũng học tập, học cho xong thì mới ổn định công việc sau này. Cho nên ông nhờ bạn bè đang ký cho tôi đi học tập cùng ngày với sĩ quan ngụy từ thiếu úy trở lên. Tình nguyện đi học sớm nhưng trại Hốc Môn họ lại không tin, nghĩ là tôi "khề khà đạo diễn" gì đó và đưa đi Kà Tum học hết hai năm tám tháng rưỡi. Khi được về thì ba tôi đã bị đổi đi làm công ty đường ở Quảng Ngãi, theo lời má tôi thì ông trách tôi học tập không tốt nên không về sớm! Tôi và ba tôi chắc là xung khắc, má tôi cũng không nhờ cậy được gì nơi ông vì ông cũng đã có thêm vợ, thêm 3 con sau những năm tập kết ngoài Bắc. Năm 1979 tôi cùng người bạn vượt biên qua Songkhla, Thái Lan chót lọt từ Ngã Rạch Giá. Bây giờ sau năm mươi năm từ ngày đi tập kết, chia tay vợ con, ba tôi đã nghỉ hưu từ lâu, già yếu, lẩm cẩm. Khi tôi cùng vợ con về thăm nhà năm 1999 có ra Đà Nẵng thăm ông và gia đình các người em của tôi. Ông kể với tôi những phát triển của VN, những giao dịch, đầu tư, viện trợ của nước ngoài nào là Mỹ, Pháp, Úc, Tân Tây Lan, Nhật Bản, Nam Hàn, Thái Lan ..vv hầu hết là những nước trước kia tham chiến giúp chính phủ miền Nam, nhưng ông vẫn bực bội trách là má tôi đã để tôi đi sĩ quan ngụy Sài Gòn (nên ông không giúp gì được cho tôi chăng ?). Thật là buồn cho gia đình tôi. Noname Sau khi đọc câu chuyện của bạn Trần Thức, mấy người bạn tôi di tản qua Mỹ trước 30 tháng Tư 1975 họ không tin là sau 20 năm một người mất liên lạc với vợ con ở Thủ đầu Một mà có thể tìm lại sau hơn 10 ngày ở Bà Điểm. Nhưng tôi thì lại cho là ba bạn Thức hơi chậm, bởi vì trong đầu tôi vẫn còn một nghi vấn trong những ngày đầu được ... giải phóng, nhưng không tìm ra người thành thật muốn trả lời. Chỉ sau hai ba ngày sau khi bộ đội ta xuất hiện tại Sài Gòn, thì nhà tôi trong một con hẻm đã có mấy người đến tìm mẹ tôi để tự giới thiệu là cháu gọi bằng dì. Về sau chúng tôi còn biết hầu hết gia đình bắc di cư, hoặc có bà con tập kết đều gặp lại bà con ngỡ ngàng như vậy chỉ sau có một hai ngày, mặc dù trong 20 năm hai miền không hề có phương tiện liên lạc, hoặc chưa hề biết nhau. Tôi thầm khâm phục bộ chính trị và các cơ quan tình báo, nội gián của chính quyền Hà Nội, vì họ có kế hoạch tỉ mỉ, đã nằm sâu trong hạ tầng cơ sở như xã ấp, phường khóm của miền Nam từ lâu mà mấy ông "ngụy quyền" không ngờ được. Nghĩ lại mà vẫn còn run, thử hỏi ông Dương văn Minh, ngày ấy mà "cố đấm ăn xôi" thì điều gì sẽ xảy ra trong mỗi gia đình có bà con xa gần từ miền bắc xuất hiện như vậy? Cám ơn BBC đã dành cho thính giả diễn đàn này. Nguyễn Khanh, Saitama, Nhật BảnTôi cùng ý kiến với bạn Noname. Ngày 1/5/1975, có xe U-oát hàm đại uý đến nhà tiếp tế lương thực cho mẹ tôi, tôi gọi là cậu. Phải thừa nhận Bộ Chính trị rất giỏi công tác địch vận nên VNCH đành phải tan vỡ thôi.
Hiến pháp Mỹ được thiết kế để công dân được toàn quyền quyết định trao quyền lực cho tổng thống và các dân biểu, nghị sỹ kiểm soát quyền lực tổng thống.	Đảng ở Hoa Kỳ và Đảng ở Việt Nam trước bầu cử Mỹ	Bầu cử giữa kỳ tại Mỹ là một cách bỏ phiếu tín nhiệm tổng thống sau hai năm cầm quyền Mỗi hai năm một lần cử tri Mỹ bầu lại toàn thể 435 dân biểu Hạ viện và 1/3 số nghị sỹ Thượng viện và cứ 4 năm lại bầu lại tổng thống. Cuộc bầu cử giữa kỳ được tổ chức vào giữa nhiệm kỳ bốn năm của tổng thống. Đảng của tổng thống đương nhiệm thường bị mất một số ghế trong cuộc bầu cử giữa kỳ, đặc biệt trong nhiệm kỳ đầu tiên của tổng thống. Trong cuộc bầu cử giữa kỳ đầu của Tổng Thống Obama, tổ chức ngày 2/11/2010, đảng Dân Chủ mất 63 ghế dân biểu và nhờ thế đảng Cộng Hòa chiếm đa số và kiểm soát Hạ viện. Mặc dù đảng Dân Chủ mất 6 ghế tại Thượng viện nhưng vẫn giữ được đa số quá bán. Các cuộc bầu cử sau đảng Cộng Hòa tiếp tục giữ Hạ viện. Đến cuộc bầu cử giữa kỳ nhiệm kỳ 2 tổ chức ngày 4/11/2014, đảng Dân Chủ mất luôn quyền quyền kiểm soát Thượng viện. Khi đảng Cộng Hòa nắm cả Hạ viện lẫn Thượng viện xem như Tổng Thống Obama mất hầu hết quyền hành, mọi đạo luật đưa ra đều không được thông qua. Thời Tổng Thống Obama cử tri gốc Việt chuyển từ đảng Cộng hòa sang đảng Dân chủ chính vì Chiến lược xoay trục châu Á - Thái Bình Dương và Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Nhưng do không kiểm soát được cả 2 viện Quốc Hội nên cả Chiến lược lẫn Hiệp định đều không thể tiến hành như Tổng Thống Obama mong muốn. Theo tường trình của Viện Chính Sách Kinh tế công bố vào ngày 23/10/2018, từ khi Trung Quốc gia nhập Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO) vào năm 2001, nước Mỹ đã mất đi 3.4 triệu việc làm. Những người bị mất việc và những người bị đe dọa mất việc chính là những người đã bầu cho các dân biểu và nghị sỹ đảng Cộng Hòa để họ ngăn chặn việc thông qua TPP và chính những người này đã bầu ông Trump lên làm Tổng Thống để xóa bỏ TPP. Nếu bà Hillary Clinton thắng cử mà cả Hạ viện lẫn Thượng viện đều do đảng Cộng Hòa kiểm soát như hiện nay thì chắc chắn rằng TPP cũng sẽ không được thông qua. TPP có lẽ là sai lầm lớn nhất của Tổng Thống Obama, ông đã không thể thuyết phục được cử tri Mỹ sẽ mang lại lợi ích cho họ, cho nước Mỹ và vì vậy đã bị chính cử tri Mỹ tẩy chay. Chính trị thì 9 người 10 ý. Bởi thế, ngay từ thời mới thành lập, hai đảng Dân chủ và Cộng hòa đã chấp nhận tồn tại nhiều khuynh hướng khác nhau trong đảng, dễ dàng chấp nhận thành viên thay đổi chính kiến và thay đổi đảng. Bầu cử giữa kỳ 6/11 là sự kiện quan trọng của chính trị Mỹ Với cách chọn lựa dân cử qua công khai tranh luận, đảng viên bầu sơ bộ và sau đó cử tri chọn tổng thống vì thế các tổng thống được dân Mỹ chọn đều là những người thật tài giỏi nhưng họ làm được gì thì còn tùy thuộc vào thế mạnh mà cử tri ban cho họ ở Quốc Hội. Nhờ cách sinh hoạt chính trị này nước Mỹ càng ngày càng mạnh lên dân Mỹ càng ngày càng giàu hơn. Phản hồi bài ‘’Ghét hay cuồng Trump’’ của Phạm Đỗ Chí Ông Trump 'còn chưa có chính sách về TQ' TQ lật thế cờ khiến Mỹ quay lại Việt Nam 'Sách của tôi giúp hiểu đúng hơn về dioxin' Chỉ trong vòng trên trăm năm lập quốc từ những thuộc địa của Anh Quốc, Mỹ đã vươn lên trở thành cường quốc số 1 trên thế giới và giữ vững vị thế cho đến ngày nay. Hiểu rõ điều này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về chính trị và lịch sử nước Mỹ, nhất là vai trò các tổng thống Mỹ và đảng chính trị trong chiến tranh Việt Nam. Donald Trump từng đổi đảng mấy lần Tổng thống là vai trò chính trị đầu tiên mà ông Trump lãnh trách nhiệm. Ông từng là đảng viên đảng Dân chủ (đến 1987 và 2001-2009), đảng Cải cách (1999-2001), đảng Độc lập (2011-2012), và đảng Cộng hoà (1987-99, 2009-2011, 2012-nay). Ông Trump liên tục thay đổi đảng chỉ nhằm mục đích tranh cử tổng thống. Năm 2000, ông phát động một chiến dịch thăm dò và giành chiến thắng ở hai cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Cải cách. Khi tranh cử với 16 ứng cử viên đảng Cộng Hòa và bà Hillary Clinton ông đã nói rõ khuynh hướng cải cách hệ thống chính trị nước Mỹ và chính trị thế giới. Về chính trị thế giới điều ông Trump muốn là các quốc gia theo cộng sản và theo xã hội chủ nghĩa phải thay đổi thể chế. Ông Trump đưa ra những chính sách vừa đơn giản, vừa dễ hiểu và vừa hợp lòng người Mỹ bình dân, như đưa ra danh sách việc phải làm trong 100 ngày đầu tiên nếu ông thắng cử. Ông đã thực hiện được hầu hết những điều ông đã hứa, đặc biệt là về kinh tế tạo ra nhiều công ăn việc làm, nước Mỹ mạnh hơn và dân Mỹ giàu hơn. Người gốc Việt quay lại đảng Cộng Hòa ủng hộ ông Trump cũng bởi vì ông có thái độ và đường lối dứt khoát với Trung Quốc về quân sự tại Biển Đông và chiến lược cô lập kinh tế, chính trị, quân sự, văn hóa Trung Quốc khá rõ ràng. Tháng 3/2017, ông Trump cũng đã đưa ra một danh sách 16 quốc gia, trong đó có Việt Nam, gây hại cho kinh tế Mỹ và cho biết sẽ có biện pháp nếu các quốc gia này không tự điều chỉnh. Hiện nay Mỹ vẫn xem Việt Nam là một quốc gia không theo thị trường tự do. Cũng cần nói có 1 số người Việt không đồng ý với cách ông Trump hành xử hay đường lối của ông Trump đưa ra nên chuyển từ đảng Cộng Hòa sang đảng Dân chủ. Và như đã nhấn mạnh việc này xảy ra rất bình thường tại Mỹ, chính nhờ thế nước Mỹ mới tránh được các lãnh tụ dân túy cực đoan hay độc tài. Cuộc bầu cử giữa kỳ vào tuần tới vô cùng quan trọng vì nếu cử tri Mỹ trao quyền kiểm soát một hay hai viện hay cả lưỡng viện Quốc Hội cho đảng Dân chủ thì quyền hạn ông Trump sẽ bị giới hạn rất nhiều. Về việc trừng phạt thương mãi Bắc Kinh ông Trump sử dụng hai đạo luật đã ban hành trước đây là Mục 232 Đạo luật Thương mại mở rộng năm 1962 (Trade Expansion Act 1962) về an ninh quốc gia và Mục 301 Đạo luật Thương mại năm 1974 (Trade Act 1974) về trả đũa những hành vi thương mại không công bằng của nước khác. Nếu đảng Dân Chủ kiểm soát Quốc Hội họ có thể ban hành các đạo luật mới nhằm giảm bớt quyền hạn của ông Trump trong chiến tranh thương mại Trung - Mỹ. Vừa rồi trên Twitter ông Trump cho biết ông đã có 1 cuộc nói chuyện dài và rất tốt với ông Tập Cận Bình xoay quanh vấn đề thương mại và các vấn đề khác trong đó có vấn đề Triều Tiên. Giới truyền thông cho rằng hai ông sẽ gặp nhau trong Hội nghị G20 tổ chức tại thủ đô Buenos Aires của Argentina vào cuối tháng này để từ ngày 30/11 đến 1/12/2018. Hai ông sẽ đàm phán về các vấn đề thương mãi và nếu không đạt được thỏa thuận thì ông Trump sẽ tuyên bố đánh thuế trên toàn bộ hàng hóa nhập cảng từ Trung Quốc vào Mỹ. Ông Trump và ông Tập Cận Bình sẽ gặp nhau trong Hội nghị G20 tổ chức tại thủ đô Buenos Aires của Argentina từ ngày 30/11 đến 1/12/2018. Theo bản tin của từ South China Morning Post ngày 25/10/2018 vừa qua trong khi thanh tra Bộ Tư lệnh Nam Hải, ông Tập Cận Bình đã tuyên bố chuẩn bị cho chiến tranh: Sự kiện Hàng không mẫu hạm USS Carl Vinson tới thăm Việt Nam đầu tháng 3/2018 được quốc tế chú ý "Chúng ta phải tăng cường các chuẩn bị để sẵn sàng ứng chiến, tăng cường diễn tập chung và diễn tập tác chiến để tăng khả năng chiến đấu và chuẩn bị cho chiến tranh." Vì thế cuộc bầu cử giữa kỳ lần này vô cùng quan trọng, nó cho thấy mức độ ủng hộ của cử tri Mỹ với ông Trump và sách lược đối đầu với Trung Quốc mà ông đang tiến hành. Theo Trump và bỏ xã hội chủ nghĩa Ngày 28/10/2018 tại Brazil ông Jair Bolsonaro đã thắng cử tổng thống, chấm dứt 16 năm thống trị của phong trào cánh tả do Đảng Công nhân cầm quyền theo đường lối xã hội chủ nghĩa. Tân Tổng thống Jair Bolsonaro là một người công khai ngưỡng mộ ông Trump và rất hãnh diện với danh hiệu "Trump vùng nhiệt đới". Ông Bolsonaro tuyên bố sẽ giảm số lượng bộ trong nội các, xóa bỏ và tư nhân hóa rất nhiều các công ty quốc doanh, xóa sạch tham nhũng. Như ông Trump đã làm, ông Bolsonaro tuyên bố sẽ rút khỏi hiệp định khí hậu Paris và công khai ủng hộ việc mở đại sứ quán Brazil tại Jerusalem. Ngoài ra ông cũng kêu gọi bảo vệ các ngành công nghiệp quan trọng của Brazil trước sự mua lại của Trung Quốc. Con trai của ông Bolsonaro đã từng tuyên bố Brazil có thể can thiệp quân sự vào Venezuela để lật đổ chế độ Maduro. Sau cuộc bầu cử, tờ Folha de São Paulo đưa tin Tổng thống Colombia ông Iván Duque cũng sẵn sàng ủng hộ hành động quân sự lật đổ Maduro tại Venezuela nếu ông Trump hoặc ông Bolsonaro phát động. Chuyện Đảng Cộng sản ở Việt Nam Mặc dầu thế giới đang liên tục thay đổi và đã thay đổi rất nhiều nhưng hình thức sinh hoạt của đảng Cộng sản Việt Nam vẫn y như cũ. Đảng viên bị xem như người máy làm theo chỉ thị hay nghị quyết cấp trên. Đảng viên có sáng kiến chính trị thì bị xem là tự chuyển hóa, tự diễn biến. Đảng viên muốn đảng tiến bộ thì bị xem là diễn biến hòa bình. Nhiều đảng viên chán đảng âm thầm bỏ sinh hoạt, không công khai như các đảng viên bỏ đảng tuần qua. Dân chúng và nhân sỹ đòi nhân quyền thì bị đàn áp, bị tù đày. Vì thế Đảng Cộng sản càng ngày càng xa lìa thực tế, càng xa lìa người dân, nước mãi yếu, dân chúng đa số vẫn nghèo dù kinh tế tăng trưởng. Hà Nội đã ký nhiều Hiệp định Quốc Tế với hứa hẹn tôn trọng nhân quyền hay hứa cải cách thể chế nhưng khi ký xong lại không tôn trọng. Tình trạng nhân quyền Việt Nam càng ngày càng xấu đi. Tổng thống Barack Obama cố gắng đàm phán trao đổi nhân quyền mong ước Việt Nam sẽ tốt hơn nhưng không thành. Còn Tổng thống Donald Trump thay đổi thế cờ bằng cách thúc đẩy các nước theo cộng sản và xã hội chủ nghĩa phải thay đổi thể chế. Trở lại với cộng đồng người Mỹ gốc Việt, có cuồng hay ghét Trump, có Cộng Hòa hay Dân Chủ thì người Mỹ gốc Việt vẫn mang bản sắc cộng đồng tỵ nạn cộng sản. Hiện nay lá phiếu của người Việt tại Mỹ trong bầu cử giữa kỳ này ít nhiều đều có thể góp phần thay đổi thể chế tại Việt Nam. Trong tương lai, cộng đồng Việt tại Hoa Kỳ và các nước đã tập dượt qua bầu cử dân chủ có thể đóng góp rất nhiều trong việc xây dựng lại một Việt Nam tự do, giàu đẹp, thanh bình và nhân bản như xưa. Bài thể hiện quan điểm riêng của ông Nguyễn Quang Duy, một nhà hoạt động cộng đồng ở Melbourne, Australia. Xem thêm: Ghét hay cuồng Trump: góc nhìn một người gốc Việt Đảng Cộng hòa hay đảng Trump? TQ chúc mừng Jair Bolsonaro vì lo ngại? Ông Trump theo chủ nghĩa gì?
Hôm rồi tôi có việc đi London, định lái ô tô đi, nhưng vợ can và bảo: “ sao không đi tàu? “ .	Tàu hỏa VN trăm năm vẫn thế?	Đường sắt Việt Nam chưa phải là lựa chọn hấp dẫn với người dân Tôi đồng ý ngay, vì lái xe vào trung tâm London là việc ngô nghê, so với đi tàu điện. London là một thành phố lớn, nhưng luôn luôn thiếu chỗ đỗ xe ô tô, và giá rất đắt, để đỗ xe trên phố không phải trung tâm, tôi phải ra cây trả tiền tự động, mua vé, và cài vào kính trước để nhân viên kiểm tra, giá tiền cỡ trên 2£ ( hơn 70 nghìn VND) cho một giờ đỗ xe, nếu đỗ ở trung tâm, tôi phải trả 7£ cho một giờ, cả ngày đỗ xe ở trung tâm London, tôi có thể phải trả tiền triệu tiền đồng. Ngoài việc đắt đỏ khi đỗ xe, tôi phải trả 10£ để được lái xe vào trung tâm thành phố, vậy tàu điện là giải pháp tối ưu. Các ga tàu của Anh rất hiện đại, có bảng điện tử hiện giờ tàu, và nhiều nhân viên giúp đỡ nếu khách cần, tôi đi cạnh một anh dùng xe lăn. Và khi tàu đến, có một nhân viên cầm một cái cầu nối thiết kế riêng, đặt vào khoảng trống giữa tàu và sân ga, để anh xe lăn dễ dàng di chuyển vào trong toa. Sân ga ở Anh xây cao và sát với lối lên toa tàu, khi tàu đến, loa luôn nhắc mọi người để ý đến khe hở cỡ 15 phân giữa ga và tàu. Ngoài hành lí như va li, tôi thấy có một anh bê cả cái xe đạp lên tàu, xe đạp của anh gấp làm đôi được, và không ai phiền vì điều đó. Toa tàu của Anh khá đẹp, có một quầy bar và toa lét, những cửa điện luôn đóng và mở khi có người đến bấm nút, trong toa khá yên lặng, và tốc độ tàu thì khá nhanh, chắc chắn nhanh hơn 120 km/h nhiều, vì có lần tôi lái ô tô ở motorway (đường cao tốc) với tốc độ cho phép đó, thì đoàn tàu vượt tôi đến vèo một cái, tôi áng tốc độ tàu cỡ 180 km/h. Tàu hỏa Việt Nam - 7h đi được 160km Ở Việt Nam, sự phát triển của đường sắt gần như bị quên lãng. Thời Pháp đô hộ Việt nam, tháng 11/1881 họ khởi công xây dựng tuyến đường sắt đầu tiên từ Sài Gòn đi Mỹ Tho và tháng 9/1936 hoàn thành tuyến đường sắt xuyên Việt, Hà Nội – Sài Gòn dài 1729 km. Họ đã xây đường sắt hơn 100 năm trước thế nào, bây giờ vẫn y nguyên như vậy, và thậm chí còn tệ hơn. Dù xây thêm vài đường, nhưng cũng lại phá đi mất vài đường. Người Pháp mất hơn 30 năm để xây tuyến đường sắt răng cưa có một không hai trên thế giới nối Phan rang với Đà lạt, và giờ tuyến đường đó đã biến mất, mọi thứ đều bị giỡ bỏ và bán, điển hình chiếc cầu sắt nổi tiếng 3 nhịp D’Ran bị cắt rời và bán sắt vụn gần chục năm trước, . Những hầm chui cho tàu vẫn còn, nhưng lau lách um tùm, nhà ga đã thành cái chuồng bò đẹp nhất thế giới bên mé rừng ở thị trấn D’ran. Hệ thống đường tàu ở Việt Nam có từ thời Pháp thuộc Đường ray của tuyến đường sắt răng cưa đầu tiên được cho là dỡ ra để trùng tu thay thế cho đường sắt Bắc-Nam, nhưng hóa ra đường ray tuyến Phan rang-Đà Lạt được thiết kế hoàn toàn khác không thể dùng cho ray thường Bắc-Nam, thế là, dần dần, tất cả lần lượt biến thành sắt vụn. Những đầu tàu hơi nước thiết kế bánh răng chuyên trèo dốc trên những đường ray gắn răng cưa bị bán sang Thụy sĩ với giá sắt vụn, và giờ, sau khi tu sửa, duy nhất người Thụy sĩ có thể tự hào vì họ sở hữu những đầu tàu độc nhất vô nhị mua lại từ Việt nam và vẫn đang ngày đêm đưa khách du lịch vượt dãy Alpes. Tôi đi tàu hỏa ở Việt nam cách đây vài năm, và hoàn toàn thất vọng về nhà ga Hà nội. Nhà ga bẩn và xập xệ, để ra được toa tàu, tôi phải đi bộ băng qua đường ray chứ ko hề có cầu vượt. Với những người có tuổi, thì trèo lên những bậc thang lên tàu là khá vất vả, không kể nếu bê thêm hành lí, thì một chuyến đi tàu có thể làm họ đau cột sống một tháng kế tiếp do phải oằn lưng nhấc đồ lên tàu. Và hoàn toàn bất khả thi với những người đi xe lăn. Nhà vệ sinh trên tàu thì vô đối, nó là một cái lỗ xả ngoằn nghèo nhưng được tuôn thẳng xuống đường ray. Theo thống kê của cục đường sắt, một ngày có 6 tấn phân và 40.000 lít nước tiểu được trút xuống đâu đó trên lớp đá giữa những thanh tà-vẹt. Và hiện tượng ném đá lên tàu là thường xuyên, cả ngàn vụ một năm. Đã có du khách, cả tây và ta, bị vỡ đầu chấn thương, khiến các du khách Tây hết sức hoảng sợ. Tốc độ tàu ở Việt nam thì đúng là kỉ lục. Tôi cũng đã đi Thanh hóa bằng tàu chợ (một kiểu tàu chở cả người, hàng và gia súc) vài năm trước, rời ga Hà Nội lúc 6h sáng, mà mãi 13h chiều mới đến Thanh hóa, tức mất 7 tiếng đồng hồ cho 160 km. Hành lang an toàn dành cho đường sắt đã bị lấn chiếm hết, người dân cũng tự ý trổ đường bộ qua đường sắt bất kì đâu, và thậm chí họ họp chợ trên đường sắt. Điều này khiến lái tàu không bao giờ dám chạy nhanh, mặc dù nhiều đoạn hoàn toàn có thể tăng tốc tới 90km/h trên ray khổ 1m. Hàng đàn gia súc được chăn thả sát đường tàu, quá nhiều đường giao cắt và những bộn bề ô tô xe máy cố phóng qua đường ray trước khi đoàn tàu tới ngay khi đèn đỏ đã báo càng làm nhụt chí những anh lái tàu can đảm nhất. Đọc báo, hầu như ngày nào cũng có người bị tai nạn do tàu hỏa, và nếu 2 ngày hay 3 ngày tàu chưa đâm ai, thì y như rằng ngày kế tiếp sẽ có một nhát đâm nặng vào một xe ô tô chở người do lái xe sơ ý vượt qua đường tàu mà không quan sát. Giải pháp giao thông Trên khắp thế giới, đường sắt đảm nhiệm chức năng vận chuyển lớn nhất cả người lẫn hàng hóa, và độ an toàn gần như tuyệt đối, nhưng ở Việt nam, có vẻ như nó đang bị bỏ quên. Tôi hỏi 10 bạn, thì có đến 6 bạn chưa hề đi tàu hỏa. Họ chọn xe khách đường dài có gường nằm nếu đi rất xa, xe buýt nhanh nếu đi gần hơn, và xe máy. Và trong tất cả các phương tiện này, thì ngày nào cũng có trên 30 người chết trên đường, và bị thương cũng gần gấp đôi chừng đó. Nếu người dân chọn đi tàu hay chuyển hàng bằng tàu, có thể số tai nạn sẽ giảm được rất nhiều. Và nếu vận chuyển hàng nhanh và tiện, tôi tin mọi chủ hàng sẽ chuyển hết sang đi tàu, vì gần như ngày nào cũng có vài chục xe ô tô chở hàng lật ngửa hay quay ngang, và những người dân tham lam luôn sẵn sàng hôi hết hàng và đồ từ xe tai nạn. Nhiều ý kiến cho rằng cần xây đường sắt cao tốc hay chuyển sang đường ray khổ rộng hơn để nâng tốc độ tàu, nhưng tôi cho rằng đây là điều bất khả thi ở thời điểm kinh tế khó khăn này. Khổ đường ray 1m là cổ lỗ, nhưng không quá tệ nếu bộ trưởng giao thông chú trọng đầu tư vào đường sắt, nâng cấp và xã hội hóa toa xe, sân ga, mở rộng hành lang an toàn để nâng thêm tốc độ tàu, tăng cường năng lực vận tải cho tuyến đường sắt đơn hiện tại và tăng năng lực khai thác . Tôi tin giao thông đường sắt sẽ có vị trí cao hơn, và sẽ có thêm khách và hàng, đồng thời giảm tải lưu lượng giao thông trên đường bộ, nơi hơn 30 cái chết xảy ra hàng ngày. Những đoàn tàu cũ kĩ luôn thét còi từ rất xa dọa dẫm, nhưng hầu như không ai thèm để ý nó đang đi tới.
"Nhân quyền là căn bản và là một thành tố quan trọng trong chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ," Đại sứ Daniel Kritenbrink phát biểu trong buổi gặp gỡ người Việt vùng San Jose chiều thứ Ba 18/2 vừa qua.	Đại sứ Mỹ tại VN: Đối thoại thẳng thắn để giải quyết khó khăn	Đại sứ Daniel Kritenbrink Đại sứ Kritenbrink nói ông rất quan tâm đến tù nhân lương tâm và trong túi ông luôn có danh sách một số tù nhân đáng quan tâm, tuy ông không tiết lộ họ là những ai. Nhưng khi một người đại diện cho Câu lạc bộ Nhà báo Độc lập tại Việt Nam nêu trường hợp nhà báo Phạm Chí Dũng đã bị chính quyền Hà Nội bắt giam từ mấy tháng qua, ông đại sứ dường như không biết ông Dũng là ai và đã yêu cầu người nêu câu hỏi cung cấp cho vị phụ tá thêm chi tiết về trường hợp nhà báo Phạm Chí Dũng. Liên quan đến tình hình nhân quyền tại Việt Nam xấu đi trong bốn năm qua, đại diện văn phòng Dân biểu Ro Khanna, ông Nguyễn Hiệp đặt vấn đề là Hoa Kỳ cần phải có những hành động cụ thể để buộc Hà Nội chấm dứt vi phạm các quyền tự do căn bản của dân, Đại sứ Mỹ trả lời: "qua những đối thoại cởi mở và thẳng thắn sẽ giúp giải quyết được những khó khăn này". Trong ba năm qua ông Đại sứ đã gặp gỡ và tiếp xúc với nhiều người trong giới hoạt động xã hội dân sự và lắng nghe những quan điểm của họ. Ông tin vào một tương lai phồn thịnh và phát triển cho Việt Nam. Khách tham dự buổi gặp gỡ với Đại sứ Mỹ ở San Jose hôm 18/2/20 Khoảng 70 người đã có mặt tại phòng họp của Quận hạt Santa Clara để nghe Đại sứ Daniel Kritenbrink nói về hiện tình quan hệ Mỹ-Việt 25 năm sau khi hai nước nối lại bang giao. Buổi gặp gỡ do văn phòng của các Dân biểu Zoe Lofgren và Anna Eshoo đứng ra tổ chức. Dân biểu Lofgren là người đứng đầu của nhóm dân cử quan tâm đến Việt Nam, với danh xưng Vietnam Caucus, tại Hạ viện Hoa Kỳ. Trong phát biểu mở đầu, bà nhắc lại là bà luôn quan tâm đến các quyền tự do căn bản, tự do dân sự của người Việt Nam và hôm đầu tháng bà đã cùng đồng viện trong Vietnam Caucus gửi một lá thư đến Thủ tướng Việt Nam yêu cầu Hà Nội chấm dứt việc đàn áp những nhà hoạt động và thả hết các tù nhân lương tâm. Bà cũng đã yêu cầu Chủ tịch Trọng cho mở điều tra liên quan đến tranh chấp đất đai gần đây ở Việt Nam. Bà Lofgren cho biết trước những vi phạm về tự do tôn giáo của Hà Nội nên Ủy hội Quốc tế về Tôn giáo đã khuyến cáo bộ ngoại giao đưa Việt Nam trở lại vào danh sách những quốc gia đặc biệt quan tâm. Dân biểu Anna Eshoo nhắc đến những tiến triển trong quan hệ hai nước kể từ ngày cuộc chiến kết thúc vào năm 1975. Từ quan hệ thương mại đến những vấn đề còn tồn đọng như bom mìn trong lòng đất đã làm nhiều người dân vô tội thiệt mạng hay bị thương vong. Quốc hội Hoa Kỳ đã chi ra 132 triệu đô la cho việc gỡ bom mìn trong gần hai thập niên qua. Từ trái: Dân biểu Anna Eshoo, Đại sứ Daniel Kritenbrink, Dân biểu Zoe Lofgren Đại sứ Kritenbrink cũng nhắc đến thành quả này, nhất là công tác tại khu vực tỉnh Quảng Trị. Ông cho biết trong năm qua đã không có ai bị chết hay bị thương tích do bom mìn còn sót lại. Xử lí chất độc dioxin cũng nằm trong chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ tại Việt Nam. Theo lời Đại sứ Mỹ, khu vực quanh phi trường Đà Nẵng đã được tẩy rửa hết độc tố da cam vào năm 2018 và công tác đang được tiến hành trong khu vực phi trường Biên Hoà. Phát biểu trong buổi tiếp xúc, Đại sứ Kritenbrink nhắc đến những thành tựu trong quan hệ hai nước sau 25 năm, từ trao đổi thương mại vào năm 1995 gần như con số không lên đến 78 tỉ đôla hiện nay, đến giáo dục với gần 30 nghìn sinh viên từ Việt Nam đang theo học tại Hoa Kỳ, họ là những đại sứ thiện chí và sẽ đóng góp cho Việt Nam sau này. Chương trình học bổng VEF (Vietnam Education Foundation) tuy đã chấm dứt nhưng hàng trăm thạc sĩ, tiến sĩ đã tốt nghiệp từ các đại học Mỹ và sẽ giúp Việt Nam phát triển. Đại học Fulbright tại Việt Nam cũng là dấu chỉ Hoa Kỳ giúp Việt Nam về giáo dục nhân văn vì đại học này có quỹ từ bộ ngoại giao Hoa Kỳ, từ USAID và trong tương lai sẽ vận động nguồn tài trợ từ tư nhân. Hoa Kỳ và Việt Nam đã hợp tác với nhau trong các lãnh vực giáo dục, y tế, năng lượng, giao thông, an ninh biển. Tuy nhiên vấn đề nhân quyền là những khó khăn trong quan hệ giữa hai nước. Ông Đại sứ và Dân biểu Lofgren nhắc đến luật an ninh mạng mà Hoa Kỳ rất chú ý đến và nêu vấn đề với lãnh đạo Hà Nội vì nó giới hạn quyền tự do biểu đạt của người dân. Trả lời câu hỏi về chương trình đưa tình nguyện viên Peace Corps vào Việt Nam để huấn luyện giáo viên dạy tiếng Anh đã được hai bên ký kết trong chuyến viếng thăm Việt Nam của Tổng thống Barack Obama năm 2016, nhưng đến nay vẫn chưa được thực hiện, Đại sứ Mỹ nói còn một số chi tiết mà hai bên cần thảo luận trước khi thi hành thoả thuận. Ông hy vọng không bao lâu nữa sẽ có tình nguyện viên Peace Corps đến Việt Nam. Trong các câu hỏi đặt ra cho ông đại sứ, nhiều người quan tâm đến biến cố Đồng Tâm hồi đầu năm nay. Đại sứ Kritenbrink nói Hoa Kỳ không chỉ đứng ngoài quan sát nhưng có nhiều quan tâm đến vụ việc, tuy nhiên thật khó biết được sự thật về những gì đã xảy ra tại đó. Ông tiếc là đã có những người chết trong sự kiện và mong hai bên sẽ giải quyết vấn đề một cách ôn hoà và trong tinh thần pháp trị. Vấn đề tự do tôn giáo cũng được nêu lên khi người Hmong và người dân Tây Nguyên bị ép buộc chối bỏ đạo của họ, nếu không thì bị chính quyền đàn áp khiến hàng nghìn người chạy trốn qua Thái Lan, hoặc còn ở lại thì không được cấp hộ khẩu nên không thể làm ăn, sinh sống, con cái không được đến trường. Đại sứ Mỹ lắng nghe và ghi nhận. Một người đã sống tại địa phương 38 năm nêu vấn đề có thể bị trục xuất về Việt Nam do chính sách của Tổng thống Trump, vì ông có phạm pháp trong quá khứ nhưng nay đã hối cải và đang là một cư dân tốt, ông lo sợ bị trục xuất, phải chia cách với hai người con. Đại sứ giải thích là theo những gì đã ký kết với Việt Nam thì không trả về những ai qua Mỹ trước ngày hai nước bang giao vào tháng 7-1995. Nhưng ông nói thoả ước cũng không nói là cấm không trao trả những ai đến Mỹ trước đó. Dân biểu Anna Eshoo nói chúng ta sống trong một đất nước dân chủ, có quyền bầu chọn, vì thế bầu cho một tổng thống khác thì chính sách sẽ thay đổi. Bà ngạc nhiên khi biết người bị trục xuất chỉ phạm lỗi nhỏ. Bà nói các chính sách di dân của Tổng thống Donald Trump là tàn ác, bất công và rất sai trái. Dân biểu Lofgren nói những chính sách di dân hiện nay không có lợi cho người Việt, như không còn chương trình tị nạn, việc trao trả về Việt Nam những người có tiền án gây nhiều bất an. Trả lời câu hỏi về an ninh lãnh hải, Đại sứ Mỹ cho biết Hoa Kỳ đã chuyển giao nhiều tầu tuần duyên để giúp Việt Nam tuần tra trên biển. Về xung đột Biển Đông, ông mong các bên liên quan sẽ giải quyết tranh chấp theo tinh thần luật pháp quốc tế. Đại sứ Daniel Kritenbrink vui vẻ nhận quà kỷ niệm là giây đeo có hình ảnh cờ Mỹ và cờ Vàng và chụp ảnh chung với một số khách tham dự buổi gặp gỡ Một người hỏi về tình trạng song tịch, Đại sứ khuyên là khi đến Việt Nam nếu có cả hai hộ chiếu Hoa Kỳ và Việt Nam thì nên dùng hộ chiếu Mỹ. Về hoà giải giữa Hoa Kỳ và Việt Nam cũng như giữa người Việt với nhau, Đại sứ cho biết đã hai lần đến thăm Nghĩa trang Quân đội Biên Hoà cũ, cũng như ông đã đi thăm Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn. Ông mới gặp ông Nguyễn Đạc Thành và tán thành công việc trùng tu Nghĩa trang Biên Hoà của tổ chức của ông Thành. Một người phát biểu đưa đề nghị chuyến đi Mỹ trong tương lai của thủ tướng Việt Nam, lãnh đạo Hà Nội nên có chuyến thăm viếng Đài Tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam ở Thủ đô Washington. Đại sứ Daniel Kritenbrink nhận chức tại Hà Nội từ năm 2017 và đây là lần đầu tiên ông có buổi tiếp xúc với người Mỹ gốc Việt vùng San Jose. Ông là một nhà ngoại giao chuyên nghiệp với 26 năm trong ngành và hầu hết thời gian phục vụ tại châu Á. Sau ba năm làm đại diện nước Mỹ tại Việt Nam, Đại sứ Kritenbrink nói rằng hiện nay 96% người Việt có cái nhìn thiện cảm với Hoa Kỳ. Sau buổi gặp gỡ, ông Đại sứ Kritenbrink được cô Đỗ Minh Ngọc tặng dây đeo với cờ Mỹ và cờ Việt Nam Cộng hoà và đứng chụp hình kỷ niệm với một số khách tham dự. Bài viết phản ánh văn phong và quan điểm riêng của tác giả là một nhà báo tự do từ San Jose, California, Hoa Kỳ.

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.