text stringlengths 419 96.2k |
|---|
[Wikipedia:cy] Aberaeron
:Gweler hefyd Aeron (gwahaniaethu).
Tref arfordirol a chymuned yng Ngheredigion, Cymru, yw Aberaeron. Saif ar briffordd yr A487 tua hanner ffordd rhwng Aberteifi ac Aberystwyth. Mae lôn arall, yr A482, yn cysylltu'r dref â Llanbedr Pont Steffan i'r dwyrain.
Adeiladwyd y dref gan y Parch Alba... |
[Wikipedia:cy] Y Fenni
Tref farchnad a chymuned yn Sir Fynwy, Cymru, yw'r Fenni (Saesneg: Abergavenny). Saif tua 15 milltir (24 km) i'r gorllewin o Drefynwy ar ffyrdd yr A40 a'r A465 (Ffordd Blaenau'r Cymoedd), a thua 6 milltir (10 km) i'r de orllewin o'r ffin â Swydd Henffordd, a Lloegr. O'i wreiddiau yn gaer Rhufein... |
[Wikipedia:cy] Cydweli
Tref hynafol a chymuned yn Sir Gaerfyrddin, ar lan y ddwy afon Gwendraeth — afon Gwendraeth Fach ac afon Gwendraeth Fawr — yw Cydweli (Saesneg: Kidwelly). Mae Cydweli'n adnabyddus drwy Gymru am yr hwiangerdd draddodiadol Hen Fenyw Fach Cydweli.
Mae'r gymuned hefyd yn cynnwys pentref Mynyddygarr... |
[Wikipedia:cy] Aberdâr
Tref yng Nghwm Cynon ym mwrdeistref sirol Rhondda Cynon Taf, Cymru, yw Aberdâr (Saesneg: Aberdare). Cyfeirnod OS: SO0002. Lluosog "derwen" ydy "dâr", ac mae'r enghraifft ysgrifenedig gyntaf o'r gair yn dyddio o 1203. Ceir hefyd yng ngogledd Cymru Aberdaron, sydd hefyd yn ymwneud â choed derw. Ym... |
[Wikipedia:cy] Bala
:Am y dref yng Ngwynedd, gweler Y Bala. Gweler hefyd Bala (gwahaniaethu).
Tirffurf afonol yw bala. Gair cyffredin Cymraeg am 'adwy, bwlch' oedd 'bala' gynt. Datlygodd yr ystyr i olygu man lle mae afon yn llifo allan o lyn, ac felly i raddau yn wrthwyneb i aber. Felly mae'r enw lle 'Y Bala' (Gwynedd... |
[Wikipedia:cy] Y Bala
:Gweler hefyd Bala (gwahaniaethu) am lefydd eraill o'r enw Bala.
Tref fechan a chymuned yn ardal Meirionnydd, Gwynedd, yw'r Bala. Cyfeirnod OS: SH 92515 36708. Does dim ond un stryd fawr yn y dref. Mae'r dref ar yr A494, rhwng Dolgellau (18 milltir i'r de-orllewin) a Llangollen (22 milltir i'r d... |
[Wikipedia:cy] Rhestr esgobaethau Anglicanaidd Cymru
250px|bawd|Baner yr Eglwys yng Nghymru
Ceir chwech esgobaeth Anglicanaidd yng Nghymru heddiw, sef:
* Esgobaeth Abertawe ac Aberhonddu, a'i chanolfan yn Aberhonddu
* Esgobaeth Bangor, a'i chanolfan ym Mangor
* Esgobaeth Llandaf, a'i chanolfan yn Llandaf
* Esgobaeth ... |
[Wikipedia:cy] Llanelwy
Dinas a chymuned yn Sir Ddinbych, Cymru, yw Llanelwy (Saesneg: St Asaph). Yn gynt, roedd yn yr hen sir draddodiadol Sir y Fflint. Mae ganddi boblogaeth o tua 3,491 (Cyfrifiad 2001). Fe'i lleolir rhwng Afon Elwy ac Afon Clwyd ar yr A525 6 milltir i'r de o'r Rhyl a 5 i'r gogledd o Ddinbych. Mae'r... |
[Wikipedia:cy] 1835
18g - 19g - 20g
1780au 1790au 1800au 1810au 1820au - 1830au - 1840au 1850au 1860au 1870au 1880au
1830 1831 1832 1833 1834 - 1835 - 1836 1837 1838 1839 1840
----
Digwyddiadau
*18 Ebrill - William Lamb, Arglwydd Melbourne, yn dod yn prif weinidog y Deyrnas Unedig.
*8 Mehefin - Sylfaen y ddinas Melb... |
[Wikipedia:cy] 1834
18g - 19g - 20g
1780au 1790au 1800au 1810au 1820au - 1830au - 1840au 1850au 1860au 1870au 1880au
1829 1830 1831 1832 1833 - 1834 - 1835 1836 1837 1838 1839
----
Digwyddiadau
*Llyfrau - Notre-Dame de Paris gan Victor Hugo
*Cerddoriaeth - Uggiero il danese (opera) gan Saverio Mercadante
Genedigaeth... |
[Wikipedia:cy] Edward III, brenin Lloegr
Bu Edward III (13 Tachwedd 1312 – 21 Mehefin 1377) yn frenin ar Loegr o 25 Ionawr 1327 hyd at ei farw.
Roedd yn fab i Edward II, brenin Lloegr, a'r frenhines Isabelle o Ffrainc. Ei wraig oedd Philippa o Hanawt.
Plant
* Edward, y Tywysog Du (1330–1376)
* Isabella (1332–1382)
*... |
[Wikipedia:cy] Rhisiart II, brenin Lloegr
Rhisiart II (6 Ionawr 1367 – 14 Chwefror 1400) oedd brenin Lloegr o 21 Mehefin 1377 hyd ei farwolaeth.
Cafodd ei eni yn Bordeaux, Ffrainc. Roedd yn fab i Edward, y Tywysog Ddu, a'i wraig, Joan o Gaint. Ei dadcu oedd Edward III, brenin Lloegr.
Daeth Richard yn Dywysog Cymru y... |
[Wikipedia:cy] Harri III, brenin Lloegr
Harri III (1 Hydref 1207 - 16 Tachwedd 1272), oedd brenin Lloegr o 19 Tachwedd 1216 hyd ei farw. Roedd yn fab i John, brenin Lloegr a'r frenhines Isabella o Angouleme. Roedd yn frawd i Siwan, gwraig Llywelyn Fawr. Etifeddodd yr orsedd pan oedd yn ddim ond naw oed yn ystod Rhyfel... |
[Wikipedia:cy] 1833
18g - 19g - 20g
1780au 1790au 1800au 1810au 1820au - 1830au - 1840au 1850au 1860au 1870au 1880au
1828 1829 1830 1831 1832 - 1833 - 1834 1835 1836 1837 1838
----
Digwyddiadau
* 2 Tachwedd - Sefydlu Cymdeithas Cymreigyddion Y Fenni
*Llyfrau
**Honoré de Balzac - Eugénie Grandet
**Aleksandr Pushkin -... |
[Wikipedia:cy] 1832
18g - 19g - 20g
1780au 1790au 1800au 1810au 1820au - 1830au - 1840au 1850au 1860au 1870au 1880au
1827 1828 1829 1830 1831 - 1832 - 1833 1834 1835 1836 1837
----
Digwyddiadau
*11 Mai - Cytundeb Caergystennin: Diwedd y Rhyfel Annibyniaeth Groeg.
*4 Gorffennaf - Sylfaen y Prifysgol Durham.
*21 Rhagf... |
[Wikipedia:cy] Harri IV, brenin Lloegr
Harri IV neu Henry Bolingbroke (3 Ebrill 1367 – 20 Mawrth 1413) oedd brenin Lloegr o 30 Medi 1399 hyd ei farwolaeth.
Harri oedd mab John o Gaunt a'i wraig Blanche o Lancaster. Cafodd ei eni yng Nghastell Bolingbroke. Daeth i rym yn y flwyddyn 1399 wedi iddo lwyddo i orchfygu'r b... |
[Wikipedia:cy] Aberdaugleddau
Tref a chymuned yn ne Sir Benfro, Cymru, yw Aberdaugleddau (Saesneg: Milford Haven). Mae ganddi phoblogaeth o tua 14,000. Yno mae porthladd mwyaf Cymru, sy'n borthladd naturiol. Gan fod modd i longau enfawr ddod i mewn i'r porthladd mae sawl purfa olew yno. Daw enw'r dref o Afon Cleddau (... |
[Wikipedia:cy] Y Dwyrain Canol
bawd|250px|Gwledydd y Dwyrain Canol
Rhanbarth sy'n cynnwys de-orllewin Asia a rhannau o Ogledd Affrica yw'r Dwyrain Canol. Mae anghytuno am ei ddiffiniad. Byddai rhai daearyddwyr a haneswyr yn cynnwys Iran a hyd yn oed Affganistan yn y rhanbarth.
Gwledydd y Dwyrain Canol
* Yr Aifft
* Ba... |
[Wikipedia:cy] Gwledydd y byd
Mae'r rhestr ganlynol yn cynnwys 206 o wladwriaethau sofran de facto ynghyd â'u gwladwiaethau dibynnol ee mae Ynys y Nadolig yn un o wladwriaethiaethau dibynnol Awstralia. Yn ychwanegol i hyn, rydym hefyd wedi cynnwys llond dwrn o wledydd eraill megis Cymru, Gwlad y Basg a Lloegr, er mwyn... |
[Wikipedia:cy] Harri V, brenin Lloegr
Harri V (9 Awst neu 16 Medi 1387 – 31 Awst 1422) oedd brenin Lloegr o 20 Mawrth 1413 hyd ei farwolaeth.
Ganwyd ef yn Nhrefynwy, yn fab i Harri, Dug Caerhirfryn, a'i wraig gyntaf, Mary de Bohun. Fel Tywysog Cymru, brwydrodd yn erbyn gwrthryfelwyr Owain Glyn Dŵr, gan dderbyn craith... |
[Wikipedia:cy] 1831
18g - 19g - 20g
1780au 1790au 1800au 1810au 1820au - 1830au - 1840au 1850au 1860au 1870au 1880au
1826 1827 1828 1829 1830 - 1831 - 1832 1833 1834 1835 1836
----
Digwyddiadau
* Mehefin - Gwrthryfel y gweithwyr ym Merthyr Tudful
* 20 Chwefror - Brwydr Grochow rhwng Gwlad Pwyl a Rwsia
* 26 Mai - Brw... |
[Wikipedia:cy] Harri VI, brenin Lloegr
Harri VI (6 Rhagfyr 1421 – 20 Mai 1471) oedd brenin Lloegr o 31 Awst 1422 tan 3 Mawrth 1461, ac o 30 Hydref 1470 tan 4 Mai 1471.
Harri oedd mab y brenin Harri V o Loegr a'i wraig, Catrin o Valois. Cafodd ei eni yn Windsor.
Cafodd ei drechu a’i gipio ar 22 Mai 1455 ym Mrwydr Gyn... |
[Wikipedia:cy] Cenhinen Bedr
bawd|Narcissus pseudonarcissus
Planhigyn lluosflwydd o'r genws Narcissus yw'r genhinen Bedr (lluosog: cennin Pedr). Mae gan y rhan fwyaf o'r math hwn flodau melyn, mawr. Allan o fylbiau y maent yn egino a'u tyfu a hynny fel arfer yn y gwanwyn cynnar.
Symbol Cenedlaethol
Y genhinen Bedr y... |
[Wikipedia:cy] Rhestr blodau
A
* Alyswm pêr (Sweet Alison, Lobularia maritima)
B
* Barf hen ŵr (Traveller's Joy, Clematis vitalba)
* Bleidd-dag y gaeaf (Winter Aconite, Eranthis hyemalis)
* Blodyn cleddyf (Gladiolus)
* Blodyn y gwynt (Wood Anemone, Anemone nemorosa)
* Blodyn Mihangel (Michaelmas Daisy, Aster x salig... |
[Wikipedia:cy] Blodeuyn
Mae blodyn yn helpu planhigion blodeuol i atgenhedlu. Mae blodau yn aml yn lliwgar ac yn aroglu i ddenu pryfed, ac mae'r pryfed yn helpu i wasgaru'r paill er mwyn ffrwythlonni'r planhigyn. Bryd arall y gwynt sydd yn gwasgaru'r paill. Ar ôl i ran o'r blodyn wywo mae'r hyn sydd ar ôl yn datblygu ... |
[Wikipedia:cy] Bywydeg
Bywydeg (weithiau: bioleg) yw'r maes gwyddonol sy'n ymdrin â bywyd ac organebau byw. Mae'n cynnwys astudiaethau ar sut mae organebau yn gweithio, datblygu ac esblygu
Mae bywydeg yn ymdrin ag ystod eang o feysydd academaidd sy'n edrych ar bob rhan o natur. Yn draddodiadol, mae'r pwnc yn cael ei ... |
[Wikipedia:cy] Seryddiaeth
bawd|160px|Un o luniau dynwyd gan telesgop|delesgop Hubble (NASA)
Astudiaeth wyddonol o'r bydysawd y tu allan i atmosffer y Ddaear yw seryddiaeth, gan gynnwys y sêr, cysawd yr Haul a'r planedau. Mae'n cynnwys arsylwi ac egluro digwyddiadau tu hwnt i'r ddaear, ac astudio tarddiad a datblygia... |
[Wikipedia:cy] 1830
18g - 19g - 20g
1780au 1790au 1800au 1810au 1820au - 1830au - 1840au 1850au 1860au 1870au 1880au
1825 1826 1827 1828 1829 - 1830 - 1831 1832 1833 1834 1835
----
Digwyddiadau
*26 Mawrth - Cyhoeddiad Llyfr Mormon
*13 Awst - Victor, duc de Broglie, yn dod Prif Weinidog Ffrainc
*2 Tachwedd - Jacques ... |
[Wikipedia:cy] Abergele
Tref a chymuned ym mwrdeistref sirol Conwy, Cymru, yw Abergele. Mae'n dref farchnad, wledig ac yn ganolfan siopa i'r cylch, gyda gorsaf ar Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru. Saif ar lannau Afon Gele ar priffordd yr A55 rhwng Bae Colwyn a'r Rhyl.
I'r dwyrain o'r dref ceir gwlybdir eang Morfa Rhu... |
[Wikipedia:cy] Abergwaun
Tref arfordirol yng nghymuned Abergwaun ac Wdig, Sir Benfro, Cymru, yw Abergwaun (Saesneg: Fishguard). Saif ar arfordir gogleddol y sir ar Fae Ceredigion. Yma y mae priffordd yr A40 o Lundain a'r rheilffordd yn terfynu. Mae gwasanaeth fferi rheolaidd i Rosslare (Iwerddon) o Wdig, tua milltir i... |
[Wikipedia:cy] 1829
18g - 19g - 20g
1770au 1780au 1790au 1800au 1810au - 1820au - 1830au 1840au 1850au 1860au 1870au
1824 1825 1826 1827 1828 - 1829 - 1830 1831 1832 1833 1834
----
Digwyddiadau
*31 Mawrth - Pius VIII yn dod Pab
*1 Ebrill - Vicente Guerrero yn dod Arlywydd Mexico
*8 Awst - Y Prince de Polignac yn dod... |
[Wikipedia:cy] 1820au
18g - 19g - 20g
1770au 1780au 1790au 1800au 1810au - 1820au - 1830au 1840au 1850au 1860au 1870au
1820 1821 1822 1823 1824 1825 1826 1827 1828 1829
----
Digwyddiadau a Gogwyddion
Arweinwyr y Byd
* Pab Pïws VII
* Pab Leo XII
* Y brenin Sior IV (Deyrnas Unedig)
* Prif Weinnidog Robert Banks Jenk... |
[Wikipedia:cy] Edward IV, brenin Lloegr
Edward IV (28 Ebrill 1442 – 9 Ebrill 1483) oedd brenin Lloegr o 3 Mawrth 1461 i 30 Hydref 1470, ac o 4 Mai 1471 hyd ei farwolaeth.
Roedd yn fab i Rhisiart Plantagenet, Dug Efrog. Cafodd ei eni yn Rouen, Ffrainc. Ei wraig oedd Elizabeth Woodville.
Yng Nghymru
Pan goronwyd Edwar... |
[Wikipedia:cy] Cernyw
200px|bawd|Baner Cernyw
Un o'r gwledydd Celtaidd yw Cernyw (Cernyweg: Kernow; Saesneg: Cornwall), yn ne-orllewin Prydain. Mae hefyd yn sir hanesyddol Lloegr ac yn sir seremonïol y rhanbarth De-orllewin Lloegr, gyda'i dref gweinyddol yn Truro. Mae'n ffinio â Dyfnaint ar y tir ac yn gorwedd rhwng ... |
[Wikipedia:cy] Abermaw
Tref arfordirol a chymuned yng Ngwynedd yw Abermaw (hefyd Bermo, Abermawddach). Fe'i lleolir ger aber Afon Mawddach ar lan Bae Ceredigion yn ardal Meirionnydd; mae pont reilffordd fawr yn croesi'r afon yn ymyl y dref. Ceir hefyd yma Ganolfan Bad Achub i Ymwelwyr sydd bellach yn arddangosfa. Erys... |
[Wikipedia:cy] Aberteifi
Tref farchnad hanesyddol a chymuned yn ne Ceredigion yw Aberteifi (Saesneg: Cardigan); saif ar lôn yr A487 hanner ffordd rhwng Aberaeron i'r gogledd ac Abergwaun i'r de. Fel mae'r enw yn ei awgrymu, saif y dref ar lan ogleddol Afon Teifi ger aber yr afon honno ym Mae Ceredigion. Yr ochr arall ... |
[Wikipedia:cy] Abertyleri
Tref a chymuned ym mwrdeistref sirol Blaenau Gwent, Cymru, yw Abertyleri (Saesneg: Abertillery). Saif y dref 16 milltir i'r Gogledd-orllewin o Gasnewydd, ar y Great Western Railway yn wreiddiol. Cododd ei phoblogaeth yn dra chyflym yn ystod y cyfnod o ddatblygu mwyngloddio yn Ne Cymru, gyda 1... |
[Wikipedia:cy] Amlwch
Tref fach a chymuned yn Ynys Môn yw Amlwch. Saif yng ngogledd yr ynys ar lôn yr A5025 tua 15 milltir i'r gogledd o Borthaethwy, hanner ffordd rhwng Cemaes a Moelfre. Mae Caerdydd 229.2 km i ffwrdd o Amlwch ac mae Llundain yn 356.8 km. Y ddinas agosaf ydy Bangor sy'n 25.5 km i ffwrdd.
Mae enw 'Am... |
[Wikipedia:cy] Robert Graves
Bardd a nofelydd o Sais oedd Robert Graves (24 Gorffennaf 1895 – 7 Rhagfyr 1985). Roedd ganddo gysylltiad agos â Chymru, cysylltiad a barodd ar hyd ei oes. Ef a wnaeth y datganiad enwog ei fod yn "Gymro trwy fabwysiadu" (I'm Welsh by adoption).
Roedd Graves yn gyfaill i'r beirdd Siegfried... |
[Wikipedia:cy] Bae Colwyn
Tref arfordirol a chymuned ym mwrdeistref sirol Conwy, Cymru, yw Bae Colwyn (Saesneg: Colwyn Bay). Mae priffordd yr A55 yn pasio drwy'r dref ac mae ganddi orsaf ar Reilffordd Arfordir Gogledd Cymru. Mae'n dref wyliau gyda phromenâd braf, pier a pharciau. Mae'r traeth yn llydan a diogel gyda t... |
[Wikipedia:cy] Betws-y-coed
:Am enghreifftiau eraill o enwau lleol sy'n cynnwys y gair Betws, gweler Betws (gwahaniaethu).
Tref a chymuned ym mwrdeistref sirol Conwy, Cymru, yw Betws-y-coed. Fe'i lleolir ym Mharc Cenedlaethol Eryri. Gerllaw, mae'r Bont Waterloo haearn yn cario'r A5 dros Afon Conwy. Mae Afon Llugwy, s... |
[Wikipedia:cy] Pab Pïws IX
Pab yr Eglwys Gatholig Rufeinig o 1846 hyd ei farwolaeth oedd Pïws IX (ganwyd Giovanni Maria Mastai-Ferretti) (13 Mai 1792 – 7 Chwefror 1878). Pïws IX oedd y pab olaf i fod yn rheolwr ar Daleithiau'r Babaeth a ymgorfforwyd o'r diwedd yn Nheyrnas yr Eidal ym 1870.
Fe'i ystyrir yn bab ceidwad... |
[Wikipedia:cy] Bethesda
:Erthygl am bentref yng Ngwynedd yw hon. Gweler hefyd Bethesda (gwahaniaethu).
Tref a chymuned yng Ngwynedd, Cymru, yw Bethesda. Saif yn Nyffryn Ogwen, a enwyd ar ôl Capel Bethesda. Mae ei thrigolion yn aml yn cyfeirio ati fel Pesda. Mae Caerdydd 193.8 km i ffwrdd ac mae Llundain yn 334.4 km. ... |
[Wikipedia:cy] Biwmares
Tref hanesyddol a chymuned yn ne-ddwyrain Ynys Môn ydy Biwmares (Saesneg: Beaumaris). Saif ar lan Afon Menai. Enw Ffrangeg Normanaidd sydd i'r dref a'i ystyr yw Morfa Deg.
Yn ôl Cyfrifiad 2011, roedd 1,892 o bobl yn byw yn y gymuned hon a 748 (sef 39.5%) o'r boblogaeth dros dair oed a hŷn yn g... |
[Wikipedia:cy] Mawrth (planed)
|-
! bgcolor="#ffc0c0" colspan="2" | Nodweddion atmosfferig
|-
! align="left" | Gwasgedd atmosfferig
| 0.7-0.9kPa
|-
! align="left" | Carbon deuocsid
| 95.32%
|-
! align="left" | Nitrogen
| 2.7%
|-
! align="left" | Argon
| 1.6%
|-
! align="left" | Ocsigen
| 0.13%
|-
! align="left" | Car... |
[Wikipedia:cy] 1828
18g - 19g - 20g
1770au 1780au 1790au 1800au 1810au - 1820au - 1830au 1840au 1850au 1860au 1870au
1823 1824 1825 1826 1827 - 1828 - 1829 1830 1831 1832 1833
----
Digwyddiadau
* 4 Ionawr - Vicomte de Martignac yn dod yn Brif Weinidog Ffrainc
* 22 Ionawr - Dug 1af Wellington yn dod yn Brif Weinidog ... |
[Wikipedia:cy] Blaenau Ffestiniog
Tref yng Ngwynedd, Cymru, yw Blaenau Ffestiniog(). Fe'i lleolir gerllaw Parc Cenedlaethol Eryri. Mae ganddi boblogaeth o 4,830 (Cyfrifiad 2001) (Gan gynnwys Llan Ffestiniog ). Mae Caerdydd 175.6 km i ffwrdd o Flaenau Ffestiniog ac mae Llundain yn 308.2 km. Y ddinas agosaf ydy Bangor s... |
[Wikipedia:cy] Seicoleg
Seicoleg yw'r astudiaeth or meddwl, ddamweni yn rhannol o astudiaeth ymddygiad. Sefydlwyd yn ddull wyddonol, mae gan seicoleg y cyferchnod uniongyrchol o ddeall unigolion a chyrchfanau trwy sefydlu egwyddorion cyffredinol ac ymchwilio achosion penodol, ac yn eithafol mae sicoleg yn amcanu i lle... |
[Wikipedia:cy] Blaenafon
Tref a chymuned ym mwrdeistref sirol Torfaen, Cymru, yw Blaenafon (Seisnigiad: Blaenavon). Mewn cydnabyddaieth o'i le allweddol yn y Chwyldro Diwydiannol rhoddodd UNESCO statws Safle Treftadaeth y Byd i'r dref a'r ardal yn 2000 o dan enw "Tirlun Diwydiannol Blaenafon". Lleolir yr amgueddfeydd ... |
[Wikipedia:cy] Ffiseg
Mae ffiseg (o'r Groeg φυσικός, "naturiol", a φύσις, "natur") neu anianeg (term hynafol am "ddeddfau neu drefn natur") yn gainc o'r astudiaeth wyddonol o fyd natur er mwyn deall sut mae'r bydysawd yn gweithio. Astudiaeth o fater ydyw ynghyd â chysyniadau perthnasol eraill e.e. ynni a grym a'i amca... |
[Wikipedia:cy] Seren
:Gweler hefyd Seren (gwahaniaethu).
Sffêr enfawr o nwy sy'n allyrru golau a mathau eraill o ymbelydredd yw seren. Y lluosog yw sêr. Mae'r gair yn tarddu o'r gwreiddyn Celteg *sterā- sy'n tarddu o'r Indo-Ewropeg *h₂stḗr-. Yr Haul yw'r seren agosaf at y Ddaear. Yr enw ar astudiaeth o'r sêr a gwrthr... |
[Wikipedia:cy] Brynbuga
Tref fechan a chymuned yn Sir Fynwy, Cymru, yw Brynbuga (Saesneg: Usk). Mae'r enw Saesneg yn deillio o Afon Wysg sy'n llifo trwy'r dref. Hen enw Brythoneg ar gaer Rhufeinig y dref oedd "Burrio", sef caer "cadarn", "cryf", "enfawr" ac efallai i'r gair hwn newid yn "buga".
Sefydlwyd y dref gan y... |
[Wikipedia:cy] Bryn-mawr, Blaenau Gwent
:Gweler hefyd Bryn Mawr, Pennsylvania.
Tref farchnad a chymuned ym mwrdeistref sirol Blaenau Gwent, Cymru, yw Bryn-mawr neu Brynmawr. Saif y dref, weithiau fe'i dyfynnir yn dref uchaf Cymru, rhyw 1,250 i 1,500 traed uwchlaw lefel y môr ar ben Cymoedd De Cymru. Tyfodd hi yn ysto... |
[Wikipedia:cy] Caerfyrddin
Tref sirol Sir Gaerfyrddin, Cymru, yw Caerfyrddin (Saesneg: Carmarthen). Saif ar lan Afon Tywi rhyw 8 milltir (13 km) i'r gogledd o aber yr afon; mae hefyd yn gymuned. Yng Nghyfrifiad 2011 roedd ganddi boblogaeth o 14,185 ac mae ei harwynebedd yn 2,110hr. Yn ôl cyngor y dref, Caerfyrddin yw'... |
[Wikipedia:cy] 1827
18g - 19g - 20g
1770au 1780au 1790au 1800au 1810au - 1820au - 1830au 1840au 1850au 1860au 1870au
1822 1823 1824 1825 1826 - 1827 - 1828 1829 1830 1831 1832
----
Digwyddiadau
* 20 Chwefror - Brwydr Ituzaingo yn Ne America
* 24 Ebrill - Brwydr Phaleron yng Groeg
* 6 Gorffennaf - Cytundeb Llundain
*... |
[Wikipedia:cy] 1826
18g - 19g - 20g
1770au 1780au 1790au 1800au 1810au - 1820au - 1830au 1840au 1850au 1860au 1870au
1821 1822 1823 1824 1825 - 1826 - 1827 1828 1829 1830 1831
----
Digwyddiadau
*30 Ionawr - Agoriad y Bont y Borth
*28 Mai - Ymddiswyddiad Pedr IV, brenin Portiwgal (Pedr I, ymerawdwr Brasil)
*Llyfrau
*... |
[Wikipedia:cy] Rhisiart III, brenin Lloegr
Rhisiart III (2 Hydref 1452 – 22 Awst 1485) oedd brenin Lloegr o 6 Gorffennaf 1483, hyd ei farwolaeth ar faes y gad ym Mrwydr Bosworth a hynny gan Rhys ap Thomas yn ôl y bardd Guto'r Glyn, pan ddywedodd: "Lladd y baedd, eilliodd ei ben".
bawd|chwith|Beddrod Rhisiart III yn Eg... |
[Wikipedia:cy] Edward VI, brenin Lloegr
Edward VI (12 Hydref 1537 – 6 Gorffennaf 1553) oedd Brenin Lloegr rhwng 28 Ionawr 1547 a'i farwolaeth yn 1553 pan oedd yn 16 oed. Coronwyd ef yn frenin ar 20 Chwefror pan oedd yn naw mlwydd oed. Edward oedd mab Harri VIII a Jane Seymour, a theyrn cyntaf Lloegr a gafodd ei fagu'n... |
[Wikipedia:cy] Caergybi
Tref a chymuned yn Ynys Môn ydy Caergybi () (Saesneg: Holyhead). Saif ar ochr orllewinol Ynys Gybi ar lan Bae Caergybi, sy'n fraich o Fôr Iwerddon. Mae'r dref yn borthladd mawr: mae sawl fferi yn teithio rhwng Caergybi a Dulyn ac yn Iwerddon. Dyma'r dref fwyaf yn Ynys Môn efo poblogaeth o 13,65... |
[Wikipedia:cy] Iau (planed)
|-
! bgcolor="#c0ffff" colspan="2" | Nodweddion atmosfferig
|-
! align="left" | Gwasgedd atmosfferig
| 70kPa
|-
! align="left" | Hydrogen
| ~86%
|-
! align="left" | Heliwm
| ~14%
|-
! align="left" | Llosgnwy
| 0.1%
|-
! align="left" | Anwedd dŵr
| 0.1%
|-
! align="left" | Amonia
| 0.02%
|-
... |
[Wikipedia:cy] 1825
18g - 19g - 20g
1770au 1780au 1790au 1800au 1810au - 1820au - 1830au 1840au 1850au 1860au 1870au
1820 1821 1822 1823 1824 - 1825 - 1826 1827 1828 1829 1830
----
Digwyddiadau
*6 Awst - Bolifia yn gael ei annibyniaeth.
*1 Rhagfyr - Nicolas I yn dod yn tsar Rwsia.
200px|bawd|Nicolas I, tsar Rwsia e... |
[Wikipedia:cy] 1824
18g - 19g - 20g
1770au 1780au 1790au 1800au 1810au - 1820au - 1830au 1840au 1850au 1860au 1870au
1819 1820 1821 1822 1823 - 1824 - 1825 1826 1827 1828 1829
----
Digwyddiadau
*8 Ionawr - Michael Faraday yn dod yn Aelod Y Gymdeithas Frenhinol
*10 Chwefror - Simón Bolívar yn dod yn arweinydd Peru
*1... |
[Wikipedia:cy] Elisabeth I, brenhines Lloegr
Bu Elisabeth I (7 Medi 1533 – 24 Mawrth 1603) yn frenhines Teyrnas Lloegr a Theyrnas Iwerddon rhwng Tachwedd 1558 hyd at ei marwolaeth ym 1603. Roedd yn ferch i Harri VIII ac Anne Boleyn, sef ail wraig Harri VIII, ac yn hanner chwaer i Edward VI a Mari I. Dienyddiwyd Anne B... |
[Wikipedia:cy] 1823
18g - 19g - 20g
1770au 1780au 1790au 1800au 1810au - 1820au - 1830au 1840au 1850au 1860au 1870au
1818 1819 1820 1821 1822 - 1823 - 1824 1825 1826 1827 1828
----
Digwyddiadau
*Ionawr - Darganfyddiad sgerbwd corff dynol o Hen Oes y Cerrig a adnabyddir dan yr enw "Arglwyddes Goch Pen-y-Fai", yn yr O... |
[Wikipedia:cy] Alfred Russel Wallace
Biolegydd a naturiaethwr o Sais oedd Alfred Russel Wallace (8 Ionawr 1823 – 7 Tachwedd 1913). Cafodd ei eni yn Llanbadog ger Brynbuga, Mynwy, Cymru. Roedd yn naturiaethwr, daearyddwr, anthropolegydd ac yn fiolegydd bydenwog, yn bennaf gan iddo ddatblygu'r cysyniad o esblygiad o fla... |
[Wikipedia:cy] Cas-gwent
Tref a chymuned yn Sir Fynwy, Cymru, yw Cas-gwent (Saesneg: Chepstow). Saif ar lan Afon Gwy. Mae castell gerllaw, ac mae eglwys y plwyf yn hen eglwys Priordy Cas-gwent, a sefydlwyd yn 1072.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU gan .
Adeiladau a chofadeiladau
*Bulwa... |
[Wikipedia:cy] 1822
18g - 19g - 20g
1770au 1780au 1790au 1800au 1810au - 1820au - 1830au 1840au 1850au 1860au 1870au
1817 1818 1819 1820 1821 - 1822 - 1823 1824 1825 1826 1827
----
Digwyddiadau
*24 Mai - Simón Bolívar yn ennill y Frwydr Pichincha
*12 Awst - Sefydlu Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, gan Esgob T... |
[Wikipedia:cy] 1821
18g - 19g - 20g
1770au 1780au 1790au 1800au 1810au - 1820au - 1830au 1840au 1850au 1860au 1870au
1816 1817 1818 1819 1820 - 1821 - 1822 1823 1824 1825 1826
----
Digwyddiadau
*
*Llyfrau
**Thomas De Quincey - Confessions of an English Opium-Eater
**John Elias - Golygiad Ysgrythurol ar Gyfiawnhad Pe... |
[Wikipedia:cy] Mari I, brenhines Lloegr
Bu Mari I (neu Mari Tudur) (18 Chwefror 1516 – 17 Tachwedd 1558) yn Frenhines Lloegr ac Iwerddon o 19 Gorffennaf 1553 hyd at ei marwolaeth ym 1558. Hi oedd unig ferch Harri VIII, brenin Lloegr, a'i wraig gyntaf Catrin o Aragon i fod yn oedolyn. Yn yr 17g bathwyd yr enw Mari Waed... |
[Wikipedia:cy] Catrin o Aragón
Gwraig gyntaf Harri VIII, brenin Lloegr, oedd Catrin o Aragón (Sbaeneg: Catalina de Aragón y Castilla) (16 Rhagfyr, 1485 – 7 Ionawr, 1536).
Merch Fernando II, brenin Aragón, ac Isabel I, brenhines Castilla, oedd hi. Cafodd ei geni ym Madrid, Sbaen. Catrin oedd gwraig Arthur Tudur, Tywys... |
[Wikipedia:cy] James VI a I, brenin yr Alban a Lloegr
Esgynodd James Charles Stuart (19 Mehefin 1566 – 27 Mawrth 1625) i orsedd yr Alban ar 24 Gorffennaf 1567 fel James VI, ac i orsedd Lloegr ar 24 Mawrth 1603 fel James I. Fe'i gelwir hefyd yn Gymraeg yn Iago VI a I.
Roedd James yn fab i Mari, brenhines yr Alban a'r ... |
[Wikipedia:cy] John, brenin Lloegr
Brenin Lloegr o 6 Ebrill 1199 tan ei farwolaeth oedd John (24 Rhagfyr 1166 – 18/19 Hydref 1216). Ganwyd yn Rhydychen, yn bumed mab (a'r ieuengaf) i Harri II, brenin Lloegr, a'i wraig Eleanor o Aquitaine.
Cafodd ei yrru gan ei dad i Iwerddon yn 1185 ond bu rhaid i Harri ei alw'n ôl a... |
[Wikipedia:cy] Castellnewydd Emlyn
bawd|Castellnewydd Emlyn o'r awyr
Tref farchnad a chymuned yng ngogledd-orllewin Sir Gaerfyrddin yw Castellnewydd Emlyn (neu Castellnewi fel y'i gelwir yn lleol); ceir y ffurf Castell Newydd Emlyn hefyd. Saif ar lan ddeheuol Afon Teifi. Weithiau ystyrir pentref Adpar, ar y lan ogledd... |
[Wikipedia:cy] Glynebwy
Prif dref ym mwrdeistref sirol Blaenau Gwent, Cymru, yw Glynebwy, weithiau Glyn Ebwy (Saesneg: Ebbw Vale).
Roedd gan ardal drefol Glynebwy boblogaeth o 33,343 yn ôl amcangyfrif swyddogol cyfrifiad 2020.
Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan ac yn Senedd y DU (San Steffan) gan .
Datbly... |
[Wikipedia:cy] Tredegar
:Am leoedd eraill yn dwyn yr enw, gweler Tredegar (gwahaniaethu)
Tref a chymuned ym mwrdeistref sirol Blaenau Gwent, Cymru, yw Tredegar. Saif yn Nyffryn Sirhywi. Mae Caerdydd 33.2 km i ffwrdd o Tredegar ac mae Llundain yn 218.7 km. Y ddinas agosaf ydy Casnewydd sy'n 27 km i ffwrdd.
Cynrychiol... |
[Wikipedia:cy] Y Rhondda
:Mae "Cwm Rhondda" yn ail-gyfeirio i'r dudalen hon. Am yr emyn, gweler Cwm Rhondda (emyn-dôn).
Cwm yn ne Cymru yw'r Rhondda neu Cwm Rhondda. Mewn gwirionedd mae yno ddau gwm, sef y Rhondda Fawr a'r Rhondda Fach. Mae bellach yn rhan o fwrdeistref sirol Rhondda Cynon Taf. Daeth yn enwog yn y be... |
[Wikipedia:cy] Trefynwy
Tref hanesyddol a chymuned yn Sir Fynwy, Cymru, yw Trefynwy (Saesneg: Monmouth). Dyma brif dref y sir. Saif ar lannau Afon Mynwy, tua 2 filltir (3.2 km) o'r ffin â Lloegr. Saif y dref 36 milltir (58 km) i'r gogledd-ddwyrain o Gaerdydd a 127 m (204 km) i'r gorllewin o Lundain. Mae'n fwy na theby... |
[Wikipedia:cy] Delyn (etholaeth seneddol)
Roedd Delyn yn etholaeth seneddol i Dŷ'r Cyffredin yn Senedd y Deyrnas Unedig o 1983 hyd at 2024.
Aelodau Seneddol
* 1983–1992: Keith Raffan (Ceidwadol)
* 1992–2019 presennol: David Hanson (Llafur)
* 2019–2024: Rob Roberts (Ceidwadol)
Etholiadau
Canlyniadau Etholiadau yn y 2... |
[Wikipedia:cy] 1820
18g - 19g - 20g
1770au 1780au 1790au 1800au 1810au - 1820au - 1830au 1840au 1850au 1860au 1870au
1815 1816 1817 1818 1819 - 1820 - 1821 1822 1823 1824 1825
----
Digwyddiadau
*29 Ionawr - Siôr IV yn dod brenin y Deyrnas Unedig.
*Llyfrau
**John Jones (Tegid) - Traethawd ar Gadwedigaeth yr Iaith Gym... |
[Wikipedia:cy] 1819
18g - 19g - 20g
1760au 1770au 1780au 1790au 1800au - 1810au - 1820au 1830au 1840au 1850au 1860au
1814 1815 1816 1817 1818 - 1819 - 1820 1821 1822 1823 1824
----
Digwyddiadau
*25 Ionawr - Thomas Jefferson yn sefydlu Prifysgol Virginia
*7 Awst - Simón Bolívar yn ennill Brwydr Boyacá
*16 Awst - Cyfl... |
[Wikipedia:cy] Rhisiart I, brenin Lloegr
bawd|180px|Cerflun o Rhisiart I, Coeur de Lion, y tu allan i Palas San Steffan|Balas San Steffan, [[Llundain]]
Bu Rhisiart I (8 Medi 1157 – 6 Ebrill 1199) yn frenin Lloegr o 6 Gorffennaf 1189 hyd at 6 Ebrill 1199.
Roedd yn fab i'r brenin Harri II a'i wraig Eleanor o Aquitaine.... |
[Wikipedia:cy] Eleanor o Aquitaine
bawd|250px|Arch carreg Eleanor o Aquitaine, yn Abaty Fontrévault ([[Normandi)]]
Roedd Eleanor o Aquitaine (1122 – 1 Ebrill 1204 (neu 31 Mawrth 1204)) yn frenhines yn ei thro i Louis VII, brenin Ffrainc, a Harri Plantagenet, brenin Lloegr a Comte d'Anjou, sef Harri II, brenin Lloegr.... |
[Wikipedia:cy] 1810au
18g - 19g - 20g
1760au 1770au 1780au 1790au 1800au - 1810au - 1820au 1830au 1840au 1850au 1860au
1810 1811 1812 1813 1814 1815 1816 1817 1818 1819
----
Digwyddiadau a Gogwyddion
Arweinwyr y Byd
* Pab Pïws VII
* Brenin George III (y Deyrnas Unedig)
* Prif Weinidog Spencer Perceval (y Deyrnas U... |
[Wikipedia:cy] Dwyrain Casnewydd (etholaeth Senedd Cymru)
Etholaeth Senedd Cymru o fewn Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru yw Dwyrain Casnewydd. Yr aelod presennol dros yr etholaeth yn y Senedd yw .
Aelodau
* 1999 – presennol: John Griffiths (Llafur)
Etholiadau
Etholiadau yn y 2010au
Etholiadau yn y 2000au
Ethol... |
[Wikipedia:cy] Gorllewin Casnewydd (etholaeth Senedd Cymru)
Mae Gorllewin Casnewydd yn Etholaeth Senedd Cymru yn ninas Casnewydd sy'n gorwedd yn rhanbarth etholiadol Dwyrain De Cymru. Yr aelod presennol dros yr etholaeth yn y Senedd yw .
Aelodau Cynulliad
* 1999 – 2016: Rosemary Butler (Llafur)
* 2016 – Jayne Bryant ... |
[Wikipedia:cy] Merthyr Tudful a Rhymni (etholaeth Senedd Cymru)
Mae Merthyr Tudful a Rhymni yn etholaeth Senedd Cymru yn rhanbarth Dwyrain De Cymru. Mae wedi'i leoli yn siroedd Merthyr Tudful a Chaerffili. yw'r aelod presennol.
Aelodau Cynulliad
* 1999 – 2016: Huw Lewis (Llafur)
* 2016 - Dawn Bowden (Llafur)
Canlynia... |
[Wikipedia:cy] Canol De Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)
Mae Canol De Cymru yn ranbarth etholiadol Senedd Cymru.
Aelodau Rhanbarthol
Etholaethau
* Bro Morgannwg
* Yng Nghaerdydd:
** Canol Caerdydd
** Gogledd Caerdydd
** Gorllewin Caerdydd
** De Caerdydd a Phenarth
* Cwm Cynon
* Pontypridd
* Rhondda
Canlyniad... |
[Wikipedia:cy] Canol Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)
Etholaeth Senedd Cymru yw Canol Caerdydd oddi fewn i Ranbarth Canol De Cymru. Etholwyd Jennifer Randerson (Y Democratiaid Rhyddfrydol) fel yr Aelod Cynulliad cyntaf dros y sedd ym 1999 ac fe wasanaethodd tan 2011, pan etholwyd Jenny Rathbone ar ran y Blaid Lafur. ... |
[Wikipedia:cy] Gogledd Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)
Etholaeth Senedd Cymru o fewn Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru yw Gogledd Caerdydd. Yr aelod presennol dros yr etholaeth yw
Aelodau
* 1999 – 2007: Sue Essex (Llafur)
* 2007 – 2011: Jonathan Morgan (Ceidwadol)
* 2011 - presennol: Julie Morgan (Llafur)
Canl... |
[Wikipedia:cy] Gorllewin Caerdydd (etholaeth Senedd Cymru)
Etholaeth Senedd Cymru Cynulliad Cenedlaethol Cymru o fewn Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru yw Gorllewin Caerdydd.
Rhwng 1999 a 2011 Rhodri Morgan (Llafur) oedd yr Aelod Cynulliad. Yr aelod presennol dros yr etholaeth yn y Senedd yw .
Aelodau Cynulliad
... |
[Wikipedia:cy] De Caerdydd a Phenarth (etholaeth seneddol y DU)
Etholaeth seneddol yw De Caerdydd a Phenarth sy'n danfon cynrychiolydd i San Steffan. yw aelod seneddol presennol yr etholaeth.
Ffiniau
Fel rhan o Adolygiad Cyfnodol 2023 o etholaethau San Steffan ac o dan argymhellion terfynol Mehefin 2023 y Comisiwn Ff... |
[Wikipedia:cy] Dwyrain Abertawe (etholaeth seneddol)
Roedd Dwyrain Abertawe yn etholaeth seneddol i Dŷ'r Cyffredin yn Senedd y Deyrnas Unedig o 1918 hyd at 2024.
Aelodau Seneddol
* 1918–1919: Thomas Jeremiah Williams (Ryddfrydol Clymblaid)
* 1919–1922: David Matthews (Ryddfrydol Clymblaid)
* 1922–1940: David Williams... |
[Wikipedia:cy] Gorllewin Abertawe (etholaeth Senedd Cymru)
:Pwnc yr erthygl hon yw etholaeth Cynulliad Gorllewin Abertawe. Am ddefnydd arall o'r enw Abertawe gweler y dudalen wahaniaethu ar Abertawe.
Etholaeth Senedd Cymru o fewn Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru yw Gorllewin Abertawe, sy'n rhan o Ddinas Aberta... |
[Wikipedia:cy] Gogledd Cymru (Rhanbarth etholiadol Senedd Cymru)
bawd|200px|Rhanbarth Gogledd Cymru (1999-2007)
Mae Gogledd Cymru yn rhanbarth etholiadol Senedd Cymru ac yn cynnwys 9 etholaeth. Fe'i sefydlwyd yn Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 1999. Mae'r rhanbarth hon yn ethol 13 aelod: 9 ohonynt yn uniongyrc... |
[Wikipedia:cy] Y Democratiaid Rhyddfrydol (DU)
bawd|Paddy Ashdown yn canfasio yn [[Chippenham yn 1992. Bu'n arweinydd rhwng 1988 a 1999.]]
Mae'r Democratiaid Rhyddfrydol yn blaid wleidyddol ryddfrydol, gymdeithasol sy'n gweithredu yn y Deyrnas Unedig ac a elwir ar lafar yn Lib Dems. Hyd at 2015, hi oedd y drydedd bla... |
[Wikipedia:cy] Y Blaid Geidwadol (y Deyrnas Unedig)
Mae'r Blaid Geidwadol ac Unoliaethol (Saesneg:The Conservative and Unionist Party) yn blaid wleidyddol canol-dde yn y Deyrnas Unedig. Fe'i hadnabyddir hefyd fel y Blaid Geidwadol, Ceidwadwyr, y Blaid Dorïaidd neu'n llai ffurfiol, y Torïaid.
Sefydlwyd y blaid yn ei f... |
[Wikipedia:cy] Y Blaid Lafur (DU)
Plaid wleidyddol Brydeinig, ganol-chwith yw'r Blaid Lafur a sefydlwyd ar 27 Chwefror 1900. Gellir ei hystyried yn brif gynrychiolydd y canol-chwith gwleidyddol ym Mhrydain ers y 1920au, pan esblygodd o'r undebau llafur a phleidiau sosialaidd y 19g. Symudodd tua'r canol o dan bolisi "Y... |
[Wikipedia:cy] Plaid Cymru
Mae Plaid Cymru – The Party of Wales (hefyd Plaid) yn blaid wleidyddol sosialaidd a Chymreig sydd yn galw am annibyniaeth i Gymru o fewn yr Undeb Ewropeaidd. Yr arweinydd presennol yw Rhun ap Iorwerth. Yn draddodiadol y mae Plaid wedi bod gryfaf yn y Gymru Gymraeg yn y gorllewin a'r gogledd ... |
[Wikipedia:cy] De Clwyd (etholaeth Senedd Cymru)
Etholaeth Senedd Cymru yw De Clwyd o fewn Rhanbarth Gogledd Cymru. Yr aelod presennol dros yr etholaeth yn y Senedd yw .
Aelodau
* 1999 – 2011: Karen Sinclair (Llafur)
* 2011 - presennol: Ken Skates (Llafur)
Etholiadau
Canlyniad Etholiad 2021
Canlyniad Etholiad 2016
Ca... |
[Wikipedia:cy] Dyffryn Clwyd
:Gweler hefyd Dyffryn Clwyd (gwahaniaethu).
Dyffryn eang yn Sir Ddinbych, gogledd-ddwyrain Cymru, yw Dyffryn Clwyd. Llifa afon Clwyd drwyddo, ar lawr y dyffryn, drwy drefi Rhuthun, Dinbych a Llanelwy, i aberu ym Môr Iwerddon ger Y Rhyl. Ar ochr ddwyreiniol y dyffryn ceir Bryniau Clwyd sy'... |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.