nom
stringlengths
1
196
vi
stringlengths
1
852
時囂將舟師在小江即都
thời ngao tương chu sư tại tiểu giang tức đô
護府後訛爲東湖今東湖津犯土神染病歸
hộ phủ hậu ngoa vi đông hồ kim đông hồ tân phạm thổ thần nhiễm bệnh quy
謂佗曰秦亡矣用計攻泮可以立國
vị đà viết tần vong hĩ dụng kế công phán khả dĩ lập quốc
佗知王有神弩不可敵退守武寧山通使講和
đà tri vương hữu thần nỗ bất khả địch thoái thủ vũ ninh sơn thông sứ giảng hoà
王喜乃分平江今東岸天德江是也以北佗治之以南王治之
vương hỉ nãi phân bình giang kim đông ngạn thiên đức giang thị dã dĩ bắc đà trị chi dĩ nam vương trị chi
佗遣子仲始入侍宿衛求婚王女媚珠
đà khiển tử trọng thuỷ nhập thị túc vệ cầu hôn vương nữ mị châu
許之
hứa chi
仲始誘媚珠竊觀靈弩潜毀其機易之託以北歸省親謂媚珠曰夫婦恩情不可將亡如兩國失和南北隔别我來到此如何得相見媚珠曰妾有鵝毛錦褥常附於身到處拨毛置岐路以示之
trọng thuỷ dụ mị châu thiết quan linh nỗ tiềm huỷ kì cơ dịch chi thác dĩ bắc quy tỉnh thân vị mị châu viết phu phụ ân tình bất khả tương vong như lưỡng quốc thất hoà nam bắc cách biệt ngã lai đáo thử như hà đắc tương kiến mị châu viết thiếp hữu nga mao cẩm nhục thường phụ ư thân đáo xứ bạt mao trí kì lộ dĩ thị chi
仲始歸以告佗
trọng thuỷ quy dĩ cáo đà
癸巳五十年秦二世亥二年
quý tị ngũ thập niên tần nhị thế hợi nhị niên
胡任囂病且死謂佗曰聞陳勝等作亂民心爲之所附
hồ nhâm ngao bệnh thả tử vị đà viết văn trần thắng đẳng tác loạn dân tâm vị chi sở phụ
此土僻遠吾恐群盗侵犯至此欲以絶道秦所開自備待諸侯變會
thử thổ tích viễn ngô khủng quần đạo xâm phạm chí thử dục dĩ tuyệt đạo tần sở khai tự bị đãi chư hầu biến hội
病甚曰番禺漢曰南城負山阻水東西各數千里頗有秦人相輔亦足見國興王爲一方之主也
bệnh thậm viết phiên ngung hán viết nam thành phụ sơn trở thuỷ đông tây các sổ thiên lí pha hữu tần nhân tương phụ diệc túc kiến quốc hưng vương vi nhất phương chi chủ dã
郡中長吏無足與謀者故特召公告之
quận trung trưởng lại vô túc dữ mưu giả cố đặc triệu công cáo chi
因以佗自代
nhân dĩ đà tự đại
囂死佗即移檄告横浦陽山潢谿關曰盗兵且至急絶道聚兵自守
ngao tử đà tức di hịch cáo hoành phố dương sơn hoàng khê quan viết đạo binh thả chí cấp tuyệt đạo tụ binh tự thủ
檄至州郡皆應之
hịch chí châu quận giai ứng chi
於是盡殺秦所至長吏以其親黨代爲守
ư thị tận sát tần sở chí trưởng lại dĩ kì thân đảng đại vi thú
佗發兵攻王王不知弩機已失
đà phát binh công vương vương bất tri nỗ cơ dĩ thất
圍棊笑曰佗不畏吾神弩耶佗軍逼近王舉弩已折矣
vi kì tiếu viết đà bất uý ngô thần nỗ da đà quân bức cận vương cử nỗ dĩ triết hĩ
尋走敗坐媚珠於馬上與王南奔
tầm tẩu bại toạ mị châu ư mã thượng dữ vương nam bôn
仲始認鵝毛追之
trọng thuỷ nhận nga mao truy chi
王至海濱途窮無舟楫連呼金龜速來救我金龜湧出水上叱曰乘馬後者是賊也盍殺之
vương chí hải tân đồ cùng vô chu tiếp liên hô kim quy tốc lai cứu ngã kim quy dũng xuất thuỷ thượng sất viết thừa mã hậu giả thị tặc dã hạp sát chi
王拨劍欲斬媚珠媚珠祝曰忠信一節爲人所詐願化爲珠玉雪此讐耻
vương bạt kiếm dục trảm mị châu mị châu chúc viết trung tín nhất tiết vi nhân sở trá nguyện hoá vi châu ngọc tuyết thử thù sỉ
王竟斬之血流水上蛤蚌含入心化成明珠
vương cánh trảm chi huyết lưu thuỷ thượng cáp bạng hàm nhập tâm hoá thành minh châu
王持七寸文犀入海去今辟水犀也
vương trì thất thốn văn tê nhập hải khứ kim bích thuỷ tê dã
世傳演州高舍社夜山是其處
thế truyền diễn châu cao xá xã dạ sơn thị kì xứ
仲始追及之見媚珠以死慟哭抱其尸歸葬螺城化爲玉石
trọng thuỷ truy cập chi kiến mị châu dĩ tử đỗng khốc bão kì thi quy táng loa thành hoá vi ngọc thạch
仲始懷惜媚珠還於粧
trọng thuỷ hoài tích mị châu hoàn ư trang
浴處悲想不自勝竟投身井底死
dục xứ bi tưởng bất tự thăng cánh đầu thân tỉnh để tử
後人得東海明珠以井水洗之色愈光瑩
hậu nhân đắc đông hải minh châu dĩ tỉnh thuỷ tẩy chi sắc dũ quang oánh
史臣吳士連曰金龜之説信乎有莘降神石能言容或有之
sử thần ngô sĩ liên viết kim quy chi thuyết tín hồ hữu sần giáng thần thạch năng ngôn dung hoặc hữu chi
蓋神於人而行詫物以言也
cái thần ư nhân nhi hành sá vật dĩ ngôn dã
國之將興神明降之以監其德將亡神亦降之以觀其惡
quốc chi tương hưng thần minh giáng chi dĩ giám kì đức tương vong thần diệc giáng chi dĩ quan kì ác
故有待神以興亦有以亡
cố hữu đãi thần dĩ hưng diệc hữu dĩ vong
安陽王興功築城之役有不節民力故神託金龜告之非怨讟動乎民而能然耶猶似之也
an dương vương hưng công trúc thành chi dịch hữu bất tiết dân lực cố thần thác kim quy cáo chi phi oán độc động hồ dân nhi năng nhiên da do tự chi dã
及其憂後患而要請於神則私意起矣
cập kì ưu hậu hoạn nhi yếu thỉnh ư thần tắc tư ý khởi hĩ
私意一萌則天理隨滅神
tư ý nhất manh tắc thiên lí tuỳ diệt thần
安得不羞以禍耶其脱靈爪付之謂是以却其禍之萌乎如神有賜虢土田之命而虢隨以亡也
an đắc bất tu dĩ hoạ da kì thoát linh trảo phó chi vị thị dĩ khước địch kì hoạ chi manh hồ như thần hữu tứ quắc thổ điền chi mệnh nhi quắc tuỳ dĩ vong dã
厥後果然
quyết hậu quả nhiên
何莫非依人而行也如無要請之言但循理而行安知國祚之不長久乎至於媚珠鵝毛表道之事未必有也
hà mạc phi y nhân nhi hành dã như vô yếu thỉnh chi ngôn đãn tuần lí nhi hành an tri quốc tộ chi bất trường cửu hồ chí ư mị châu nga mao biểu đạo chi sự vị tất hữu dã
如或有之僅一見焉可也後趙越王女再模倣言之何耶蓋編史者以蜀趙亡國之由皆出於女壻故因一事而两言之歟然則鬼能𮥠城亦信乎曰伯有爲厲之類也彼立其後得所歸而止
như hoặc hữu chi cẩn nhất kiến yên khả dã hậu triệu việt vương nữ tái mạc phỏng ngôn chi hà da cái biên sử giả dĩ thục triệu vong quốc chi do giai xuất ư nữ tế cố nhân nhất sự nhi lưỡng ngôn chi dư nhiên tắc quỷ năng huy thành diệc tín hồ viết bá hữu vi lệ chi loại dã bỉ lập kì hậu đắc sở quy nhi chỉ
此除其妖無
thử trừ kì yêu vô
所附而止
sở phụ nhi chỉ
至於史記安陽王敗亡因神弩易機趙越王敗亡因兜鍪失爪乃假辞以神其物爾
chí ư sử ký an dương vương bại vong nhân thần nỗ dịch cơ triệu việt vương bại vong nhân đâu mâu thất trảo nãi giả từ dĩ thần kì vật nhĩ
若夫固國禦戒自有其道得道者多助而興失道者寡助而亡非爲此也
nhược phu cố quốc ngự giới tự hữu kì đạo đắc đạo giả đa trợ nhi hưng thất đạo giả quả trợ nhi vong phi vi thử dã
右安陽王起甲辰終癸巳凣五十年
hữu an dương vương khởi giáp thìn chung quý tị phàm ngũ thập niên
大越史記外紀全書卷之一終
đại việt sử ký ngoại kỷ toàn thư quyển chi nhất chung
大越史記外紀全書卷之二
đại việt sử ký ngoại kỷ toàn thư quyển chi nhị
趙紀
triệu kỷ
武帝
vũ đế
在位七十一年壽一百二十歳
tại vị thất thập nhất niên thọ nhất bách nhị thập nhất tuế
趙氏因秦衰乱殺秦長吏㨿有領南之地称帝𭁈漢抗衡享國傳祚百年而後亡亦英䧺之英也
triệu thị nhân tần suy loạn sát tần trưởng lại cứ hữu lĩnh nam chi địa xưng đế dữ hán kháng hành hưởng quốc truyền tộ bách niên nhi hậu vong diệc anh hùng chi chủ dã
姓趙諱它漢真定人也建都番禺今在廣東是也
tính triệu huý đà hán chân định nhân dã kiến đô phiên ngung kim tại quảng đông thị dã
甲午元年秦二世三年
giáp ngọ nguyên niên tần nhị thế tam niên
帝併有林邑象郡之地自立爲南帝王
đế tính hữu lâm ấp tượng quận chi địa tự lập vi nam đế vương
乙未二年西楚覇王項籍元年漢王劉󰘊元年
ất mùi nhị niên tây sở bá vương hạng tịch nguyên niên hán vương lưu bang nguyên niên
是歲秦亡
thị tuế tần vong
丁酉四年楚項籍三年冬十月晦日食十一月晦日食
đinh dậu tứ niên sở hạng tịch tam niên đông thập nguyệt hối nhật thực thập nhất nguyệt hối nhật thực
戌五年楚項籍四年漢劉󰘊四年
mậu tuất ngũ niên sở hạng tịch tứ niên hán lưu bang tứ niên
秋七月有星孛于大角
thu thất nguyệt hữu tinh bột vu đại giác
几亥六年漢髙帝五年
kỉ hợi lục niên hán cao đế ngũ niên
春二月漢王即皇帝位
xuân nhị nguyệt hán vương tức hoàng đế vị
是歳西楚亡
thị tuế tây sở vong
癸卯十年漢髙帝九年
quý mão thập niên hán cao đế cửu niên
帝令二使典主交趾九真二郡
đế lệnh nhị sứ điển chủ giao chỉ cửu chân nhị quận
乙巳十二年漢髙帝十一年
ất tị thập nhị niên hán cao đế thập nhất niên
漢即定天下聞帝亦已王越因遣陸賈往拜帝爲南越王授壐綬剖符通使使和集百粤毋爲冦災
hán tức định thiên hạ văn đế diệc dĩ vương việt nhân khiến lục giả vãng bái đế vi nam việt vương thụ tỉ thụ phẫu phù thông sứ sứ hoà tập bách việt vô vi khấu tai
使者至帝踞見賈
sứ giả chí đế cứ kiến giả
賈曰王本
giả viết vương bản
漢人親戚墳墓皆在于漢今反本俗欲㨿於此典漢抗衡爲敵𡸈不謬哉且夫秦失其鹿天下共逐之惟漢帝寬仁愛人民皆樂從起豊沛先八關㨿咸陽攘除兇𨢄
hán nhân thân thích phần mộ giai tại vu hán kim phản bản tục dục cứ ư thử điển hán kháng hoành vi địch khởi bất mậu tai thả phù tần thất kì lộc thiên hạ cộng trục chi duy hán đế khoan nhân ái nhân dân giai lạc tòng khởi phong bái tiên bát quan cứ hàm dương nhương trừ hung xú
五年之間󰰻乱反正平定四海此非人力殆天𭁈也
ngũ niên chi gian bát loạn phản chính bình định tứ hải thử phi nhân lực đãi thiên dữ dã
漢帝聞王王此常欲一决勝負以百姓新勞苦故罷之遣使奉其印綬遣王王宜郊迎拜謁示其敬也
hán đế văn vương vương thử thường dục nhất quyết thắng phụ dĩ bách tính tân lao khổ cố bãi chi khiến sứ phụng kì ấn thụ khiến vương vương nghi giao nghênh bái yết thị kì kính dã
今既不然僃禮具之可也奈何自特百粤之󰕛慢易天子使者天子聞之𭛁兵問罪則王将如之何帝蹶然興起曰居此日久殊
kim dĩ bất nhiên bị lễ cụ chi khả dã nại hà tự đặc bách việt chi chúng mạn dị thiên tử sứ giả thiên tử văn chi phát binh vấn tội tắc vương tương như chi hà đế quệ nhiên hưng khởi viết cư thử nhật cửu thù
失禮義
thất lễ nghĩa
因問賈曰我𭁈蕭何曹參󰰽賢
nhân vấn giả viết ngã dữ tiêu hà tào tham thục hiền
曰王自賢
viết vương tự hiền
又問我𭁈漢帝󰰽賢賈曰漢帝繼五帝三王之業綂理乎漢人以億萬計地方萬里物殷民富政由一家開闢以來未之有也
hựu vấn ngã dữ hán đế thục hiền giả viết hán đế kế ngũ đế tam vương chi nghiệp thống lí hồ hán nhân dĩ ức vạn kê địa phương vạn lí vật ân dân phú chính do nhất gia khai tịch dĩ lai vị chi hữu dã
今王󰕛不過十萬雜處山海間譬如漢一郡也何乃比於漢帝
kim vương chúng bất quá thập vạn tạp xứ sơn hải gian ví như hán nhất quận dã hà nãi tỉ ư hán đế
突曰吾恨不起於彼何遠不若漢賈默然色洱
đột viết ngô hận bất khởi ư bỉ hà viễn bất nhược hán giả mặc nhiên sắc nhĩ
乃留賈居数月
nãi lưu giả cư sổ nguyệt
曰越中無足𭁈語
viết việt trung vô túc dữ ngữ
至生來令我曰聞所不聞
chí sinh lai lệnh ngã viết văn sở bất văn
賜賈槖中装直千金
tứ giả thác trung trang trực thiên kim
及賈㱕復賜千金橐中装謂以珠寳装裏八囊橐
cập giả quy phục tứ thiên kim thác trung trang vị dĩ châu bảo trang lí bát nang thác
trung
丙午十三年漢髙帝十二年
bính ngọ thập tam niên hán cao đế thập nhị niên
夏四月漢帝崩
hạ tứ nguyệt hán đế băng
庚戌十七年漢惠帝盈四年
canh tuất thập thất niên hán huệ đế doanh tứ niên
夏漢立原廟于渭北癸丑二十年漢惠帝七年
hạ hán lập nguyên miếu vu vị bắc quý sửu nhị thập niên hán huệ đế thất niên
春正月朔日食夏五月日食既
xuân chính nguyệt sóc nhật thực hạ ngũ nguyệt nhật thực kí
秋八月漢帝崩
thu bát nguyệt hán đế băng
乙卯二十年漢髙后吕雉二年
ất mão nhị thập niên hán cao hậu lữ trĩ nhị niên
复六月晦日食
hạ lục nguyệt hối nhật thực
丁巳二十四年漢髙后漢禁南越關市鉄噐
đinh tị nhị thập tứ niên hán cao hậu hán cấm nam việt quan thị thiếc khí
帝曰髙帝立我通使共噐物
đế viết cao đế lập ngã thông sứ cộng khí vật
四年
tứ niên
今髙后聽讒臣别異漢越噐物
kim cao hậu thính sàm thần biệt dị hán việt khí vật
此必長沙王計欲倚漢威德圖我國而併王之自爲功也
thử tất trường sa vương kế dục ỷ hán uy đức đồ ngã quốc nhi tịnh vương chi tự vi công dã
戊午二十五年漢髙后五年
mậu ngọ nhị thập ngũ niên hán cao hậu ngũ niên