src_lang
stringclasses
3 values
tgt_lang
stringclasses
3 values
src_text
stringlengths
5
1.61k
tgt_text
stringlengths
5
1.61k
hin_Deva
san_Deva
3. सम्पूर्ण कालपरिणाम कहाँ से उत्पन्न हुआ?
३. सम्पूर्णः कालपरिणामः कुतः उत्पन्नः?
san_Deva
kan_Knda
उदाहरणम्‌ - अत्रोदाहरणं तावत्‌ किंराजा इति ।
ಉದಾಹರಣೆ - ಇಲ್ಲಿ ಕಿಂರಾಜಾ ಎಂಬ ಉದಾಹರಣೆಯಿದೆ.
kan_Knda
san_Deva
ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಕ್ತಾಂತ ಉತ್ತರಪದವಿದ್ದಾಗ ಚತುರ್ತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವಪದವು ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ.
अतः सूत्रार्थः भवति - क्तान्ते उत्तरपदे चतुर्थ्यन्तस्य पूर्वपदं प्रकृत्या भवति इति।
hin_Deva
kan_Knda
पर्जन्यसूक्त का ऋषि कौन है?
ಪರ್ಜನ್ಯಸೂಕ್ತದ ಋಷಿ ಯಾರು?
hin_Deva
kan_Knda
वरुण नैतिकी जगत में नियम का रक्षक है।
ವರುಣನು ನೈತಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ನಿಯಮದ ರಕ್ಷಕನು.
hin_Deva
san_Deva
सूत्र की व्याख्या- यह विधायक सूत्र है।
सूत्रव्याख्या- विधायकं सूत्रमिदम्‌।
kan_Knda
hin_Deva
ಹಿಮವಂತಃ - ಹಿಮ ಶಬ್ದದಿಂದ ಮತುಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಹಿಮವಂತಃ ರೂಪವು ಆಯಿತು.
हिमवन्तः - हिम शब्द से मतुप्प्रत्यय करने पर प्रथमा बहुवचन में हिमवन्त: रूप बनता है।
san_Deva
hin_Deva
12. परस्तात्‌ ।
12. ऊपर अर्थ में।
san_Deva
hin_Deva
अत्र शङ्का समुदेति यत्‌ श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः इत्यस्य सुबन्तैः इत्यस्य च कथं सामानाधिकरण्यमिति।
यहाँ शंका उत्पन्न होती है कि श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः इसका और सुबन्तों के द्वारा किस प्रकार समानाधिकरण होता है?
san_Deva
hin_Deva
यजुर्वेदे “अहं ब्रह्मास्मि” (१/४/१०) इति महावाक्यं शोभते।
यजुर्वेद में “ अहं ब्रह्मास्मि" (1/4/10) महावाक्य हैं।
kan_Knda
hin_Deva
'ಅನ ಪ್ರಾಣನೆ' ಧಾತು ಶತುರನುಮಃ ....' ಇದರಿಂದ ವಿಭಕ್ತಿಗೆ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
` अन प्राणने' धातु शतुरनुम:...' से विभक्ति को उदात्त।
san_Deva
kan_Knda
३. किम्‌ अकृत्वा जन्तुः क्षणमेकमपि जातु न तिष्ठति।
೩. ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡದೆ ಜಂತುವು ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಜೀವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ?
kan_Knda
san_Deva
ಈ ಮಂತ್ರಗಳು ಹುಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಅರ್ಥರಹಿತವಾಗಿವೆ.
एते मन्त्राः उन्मादव्यक्तीनां प्रलापः इव अर्थहीनाः वर्तन्ते।
hin_Deva
san_Deva
इसका अन्य उदाहरण होता है।
एतस्यान्यदुहरणं भवति
hin_Deva
kan_Knda
उसी कारण यह अग्निहोत्र नाम से प्रसिद्ध होता है स्तम्भ श्रौत सूत्र के मत में।
ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಆಪಸ್ತಂಭದ ಶ್ರೌತಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಂ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
kan_Knda
san_Deva
ಮನಸ್ಸು ವಿಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿರುವುದು ಹೇಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ ?
चित्तं विक्षिप्तम्‌ कथं ज्ञायते।
san_Deva
hin_Deva
ङ) अथर्ववेदे मुख्या उपनिषदः - प्रश्नोपनिषत्‌, मुण्डकोपनिषत्‌, माण्डूक्योपनिषत्‌, नृसिंहतापनीयोपनिषत्‌ चेति।
(ङ) अथर्ववेद में मुख्य उपनिषद् - प्रश्नोपनिषद्, मुण्डकोपनिषद्, माण्डूक्योपनिषद् और नृसिंहतापनीयोपनिषद् यह हैं।
san_Deva
hin_Deva
इति इच्छावशात्‌ अश्वार्थप्रतीतियोग्यतासत्त्वं अपि अश्वः न प्रतीयते।
इस प्रकार से यहाँ पर सैन्धव का अर्थ लवण ही लिया गया है।
hin_Deva
kan_Knda
अङ्ग सहित वेद के अध्ययन से ये प्राप्त कर सकते हैं।
ಅಂಗ ಸಹಿತ ವೇದದ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಇದರ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
san_Deva
kan_Knda
तदा विशेषकार्यसाधनाय सूत्रम्‌ उक्तम्‌।
ಆಗ ವಿಶೇಷಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
kan_Knda
hin_Deva
ಅಗ್ನಿಯು ವಿಶೇಷಣಭೇದದಿಂದ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಭೇದಾನುಸಾರ ವೈಶ್ವಾನರ, ಜಾತವೇದ, ನಾರಾಶಂಸ, ಸುಸಮಿದ್ಧ, ತದನುಪಾತ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಹೆಸರುಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ವಾಯುವಿಗೆ ಮತರಿಶ್ವಾ, ಇಂದ್ರ, ರುದ್ರ, ಅಪಾನ್ನಪಾತ್ ಇತ್ಯಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳು, ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಆದಿತ್ಯ, ವಿಷ್ಣು, ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ಪೂಷಾ, ಭಗ, ಉಷಾ, ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರು, ಸವಿತಾ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.
अग्नि के विशेषण भेद से या कार्य भेद से वैश्वानर, जातवेदा, नाराशंस, सुसमिद्ध, तदनुपात्‌ इत्यादि नाम, और भी वायु से मातरिश्वा, इन्द्र, रुद्र, अपान्नपात्‌ अनेक देवों के नाम तथा सूर्य से आदित्य, विष्णु, मित्र, वरुण, पूषा, भग, ऊषा, अश्विनीकुमार, सविता ये नाम उत्पन्न हुए।
san_Deva
kan_Knda
लोके यशस्‌ शब्दः सकारन्तः नपुंसकलिङ्गी।
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ ಶಬ್ದವು ಸಕಾರಾಂತ ನಪುಂಸಕ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
kan_Knda
san_Deva
ಸರಳಾರ್ಥ - ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಚಾವಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವ ಸಾರಥಿಯ ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ಷಾ ಸಂಬಂಧಿ ಯೋಧರನ್ನು ಪರ್ಜನ್ಯದೇವನು ಪ್ರಕಟ ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ ಯಾವಾಗ ಪರ್ಜನ್ಯ ದೇವನು ಆಕಾಶದಿಂದ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆಯೋ ಆಗ ದೂರದಿಂದಲೇ ಅವನ ಗರ್ಜನೆಯ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ.
सरलार्थः - कशया अश्वं प्रेरणं कुर्वन्‌ रथस्वामी इव ( पर्जन्यदेवः ) वर्षासम्बन्धिदूतान्‌ प्रकटयति । यदा पर्जन्यदेवः आकाशात्‌ वर्षणं करोति तदा दूरात्‌ गर्जनस्य ध्वनिः श्रूयते ।
hin_Deva
kan_Knda
यहाँ “ अधिकरणवाचिनश्च '' इससे अधिकरणवाची क्तप्रत्यय के योग में “एषाम्‌” में षष्ठी विभक्ति हुई।
ಇಲ್ಲಿ "ಅಧಿಕರಣವಾಚಿನಶ್ಚ" ಇದರಿಂದ ಅಧಿಕರಣವಾಚಿ ಕ್ತಪ್ರತ್ಯಯದ ಯೋಗದಲ್ಲಿ "ಏಷಾಮ್"ಇದರಲ್ಲಿ ಷಷ್ಠೀ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ.
hin_Deva
kan_Knda
द्रव्यकार्य आवरण कहलाता है।
ದ್ರವ್ಯಕಾರ್ಯವೇ ಆವರಣ.
hin_Deva
san_Deva
दो प्रकार, मन्त्र रूप और ब्राह्मण रूप।
द्विविधः, मन्त्ररूपो ब्राह्मणरूपश्चेति।
san_Deva
hin_Deva
ननु यत्‌ जायते तत्‌ नश्यति।
निश्चित रूप से जो उत्पन्न होता है वह नष्ट भी होता है।
san_Deva
kan_Knda
अध्वर्युर्विधिवद्यज्ञं सम्पादयति, तत्रावश्यकमन्त्रा यजूंषी, तत्संग्रहः यजुर्वेदः,उद्गाता तु उच्चस्वरेण गानकर्त्ता, स हि स्वरबद्धान्‌ मन्त्रान्‌ उच्चैर्गायति, तदपेक्षितमन्त्राणां सङ्ग्रहः सामवेदः।
ಅಧ್ವರ್ಯುವು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕ ಮಂತ್ರಗಳು ಯಜುರ್ಮಂತ್ರಗಳು. ಅವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಯಜುರ್ವೇದ. ಉದ್ಗಾತನು ಉಚ್ಚಸ್ವರದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸ್ವರಬದ್ಧ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚಸ್ವರದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮವೇದ.
san_Deva
kan_Knda
एतैः निर्देशैः इन्द्रेण व्याकरणस्य रचना कृता इत्यस्य वर्णनं स्फुटम्‌ एव प्रतिभाति।
ಇದರ ನಿರ್ದೇಶನದಿಂದ ಇಂದ್ರನು ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು ಈ ವರ್ಣನೆಯು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
san_Deva
hin_Deva
कर्तृत्वभोक्तृत्वादिकम्‌ उपाधिकृतं न तु वास्तविकम्‌।
उसके कर्तृत्व भोक्तृत्व आदि उपाधिकृत होते हैं, न की वास्तविक रुप में।
kan_Knda
hin_Deva
ಅನಂತ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವನು ವಿಶಾಲವಾದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿಷ್ಣುವಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಸುಖಕರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮಧುರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
अनन्त पराक्रम युक्त अत्यधिकसभी जगत का कारण वह व्यापक शक्तिशाली विष्णु ही है, वह केवलसुखात्मक स्थान पर मधुर की अनुभूति करता है।
kan_Knda
hin_Deva
ಕೇವಲ ದೇವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಯಥಾರ್ಥಜ್ಞಾನವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
केवल देव के अनुग्रह से कभी भी शास्त्र का यथार्थ ज्ञान नहीं होता है।
kan_Knda
san_Deva
ಅಥರ್ವ ಸಂಹಿತೆಯ ಶೌನಕ ಶಾಖಾ ಮತ್ತು ಪೈಪ್ಪಲಾದಶಾಖಾ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾಗಿದೆ.
अथर्वसंहितायाः शौनकशाखा पैप्पलादशाखा च अचिरेणैव मुद्रिते स्तः।
kan_Knda
san_Deva
ಕೆಲವು ಅಲಂಕಾರಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
केषाञ्चित्‌ अलङ्काराणां नामानि लिखन्तु।
hin_Deva
kan_Knda
इसका विस्तार सहित वर्णन वहीं अन्य अध्यायों में भी (१।४।५,२=१-१७) उपलब्ध होता है।
ಇದರ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರೆ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ (೧/೪/೫,೨=೧-೧೭) ಇದರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
hin_Deva
san_Deva
तेज तथा घृतादि का जो मध्यम भाग होता है वह मज्जा होता है।
तेजसो घृतादेः मध्यमो भागः मज्जा।