text stringlengths 11 353k | meta dict |
|---|---|
СулътIан Къанщауэ Гъур и «Къащидэ лъапIэхэр»
Илюшинэ Миланэ,
Санкт-Петербург, тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат, доцент.
Иужьрейм ипэ къихуэу мамлюк сулътIану тета Аль-Гъуурий Къанщауэ (1501-1516) и усэ тхылъ Iэрытх щIэлъщ Дание пащтыхьыгъуэм и тхылъ хъумапIэу Копенгаген дэтым.
Ауэ Iэрытхым тепщIыхьмэ, сулътIаным зэреджапхъ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "kansawa.txt"
} |
Къат Фейсал Хьисэ и къуэр 1943 гъэм гъатхэпэм и 25-м Иорданым щыщ Нахьур къуажэм къыщалъхуащ. ЕджапIэ класси 9 къыщиухащ. Иордан телевиденэм щылэжьащ декоратору, администратору. ИтIанэ джэд гъэхъуным зритри, а Iуэхум илъэс 15 пэрытащ. Сыт хуэдэ IэнатIэ ирихьэкIами, дэнэ щыIами, Фейсал и гупсысэ нэхъыщхьэ дыдэу гъащIэм ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "kat-feysal.txt"
} |
КАВКАЗ ГЪЭР
ЗэзыдзэкIар Ацкъан Русланщ
ЯПЭ IЫХЬЭ
Бгы лъапэм жылэ щызэхэсщ,
ЩIэтIысыкIауэ гукъэкIыжым.
Шыхулъагъуэу вагъуэхэр мэшэс,
КъахэкIуэсыкIым зиукIыжу.
Щхьэщыгум кIыхьу зыщеIыгъ
Уэнжакъ нэщхъейхэм къариху Iугъуэм,
ИтIанэ уафэм хошыпсыхь
Гум къыщIитхъ псори зэрыщIыгъуу.
Сабийхэм пщIыхьым къыщахухь
ГугъапIэ нэхухэм... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "kavkaz.txt"
} |
Кэусэрий Мухьэмэд Захьид
Илъэс 140 и пэкIэ, жэпуэгъуэм и 14-м дунейм къытехьауэ щытащ Урыс-Кавказ зауэм и Iэужьу хэкур зыбгына шапсыгъхэм къахэкIа дин щIэныгъэлI цIэрыIуэ Кэусэрий Мухьэмэд Захьид. Дэ дызэрыщыгъуазэр мащIэми, ар дуней псом къыщацIыхум къыщымынэу, ислъам диныр хъумэнымкIэ, абы щымыщ къыхэмыгъэхьэнымкIэ л... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "kawsari.txt"
} |
АНЭМ И ГУР
ЗэзыдзэкIар Бемырзэ Мухьэдинщ
Къэзакъыр щIоупщIэр: «Оксанэ, си псэгъу,
Сыт щыгъуэ щыхъунур уэ фIыуэ сыплъагъу?
Си мылъкуми си ахъшэми сыщымысхьын, —
«Мыбы сэ сыхуейщ» жыхуэпIар къыпхуэсхьынщ».
И щхьэцыр иухуэнурэ пщащэм жеIэж:
«Уи мылъкури уи ахъшэри фIыкIэ уиIэж,
Ухуеймэ игъащIэкIэ сигу урихьын,
Уи анэр быу... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "kedrin.txt"
} |
Iуэху еплъыкIэ
зэтемыхуэхэмрэ
бгъэдэхьэкIэщIэхэмрэ
Мухьэммэд-Iэмин
къызэралъхурэ илъэси
I80-щрикъум ирихьэлIэу
Мы тхыгъэр зи IэдакъэщIэкI профессор Аулъэ Мэлыч иджыблагъэ Дагъыстэным щыIащ. Ар хэтащ «Кавказ зауэр: Iуэху еплъыкIэ зэтемыхуэхэмрэ бгъэдыхьэкIэщIэхэмрэ» фIэщыгъэм щIэту ирагъэкIуэкIа Международнэ конференцым... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "kghlg.txt"
} |
Успенский Эдуард
ЗэзыдзэкIар КIыл Айдэмырщ
Джэду
КъытхуэкIуащ хамэ джэду,
ФIей хъужауэ, дамэдуу.
Ди щхьэгъубжэ дамэдазэм
Къыдэхуащ ар зимыгъазэу.
Абы гуапэу дыпежьащ.
«ТIэкIу тхущыIэ»-
ДелъэIуащ.
| {
"source": "adygabza.ru",
"id": "kilaidemir.txt"
} |
КИНГСТОН УИЛЬЯМ ГЕНРИ ДЖАЙЛС
Кингстон Уильям (1814-1880) ныбжьыщIэхэм папщIэ тхылъ нэгузыужьхэр зытхыу щыта инджылыз тхакIуэщ. КъызэрыщIэкIымкIэ, Кингстон 1844 гъэм япэ дыдэу и Iэдакъэ къыщIэкIа «Адыгэхэм я пашэ» («The Circassian chief») романым лъабжьэ хуэхъуа хъыбарыр ди лъэпкъым XIX лIэщIыгъуэм иригъэкIуэкIа бэнэныг... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "kingston.txt"
} |
***
Пракрит усыгъэр зэрыгъагъэм
Емыджэф щIэмыдэIуфхэу
ФIылъагъу щэхухэм тепсэлъыхьхэр
Сыту мыукIытэрэ?
***
Iуэху пэрыхьа цIыхур йохъулIэ
Е и лIэгъуэр къос.
Ауэ лIэныгъэр уемылIалIэуи къокIуэ
ЕхъулIэгъуэр – къакIуэкъым.
***
Уисмэ – урес, ужьэражьэмэ - жьэражьэ
Укъачэмэ – къачэ, сигу;
Арами, сыбгынакIэщ
а зи пэжыпIэм унэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "kjlu.txt"
} |
Лъэрызехьэхэм кхъухьлъатэ щызэрагъэпэщ ди лъэхъэнэм шы зехуэныр пасэрей хьэлу къащохъу нэхъыбэм. КуэдкIэ нэхъ гъэщIэгъуэнщ а зэман дыдэм адыгэшым и пщIэр езым и хэкум нэхърэ, и гъунэгъухэм; гъунапкъэм уикIмэ - цивилизацэм и курыкупсэм ис европей лъэпкъхэм я деж зэрыщынэхъ лъагэр.
«Адыгэхэр, хьэрыпхэм ещхьу, шы лъэпкъыр... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "klivlend.txt"
} |
1
ЗэзыдзэкIар Шорэ Маринэщ
Нэхъ къудамэфIхэрщ куэду къызыпыкIэр,
Дахагъэр мыкIуэдыжу зыгъэпсэур.
Пырещэщыж гъэгъахэр пIалъэр икIмэ, -
Ахэр щехъумэ гум щIэуэ къэпсэум.
Мис уэри, уи дэхагъ уехъуэпсэжауэ,
Псыу пщIэтыр псори уэ абы щIыбокIэ,
Уи къулеягъэр къебыугуэшэкIауэ, -
Зи щхьэ и бий, уэрщ жэгъуэгъу бзаджэр уэркIэ.
Но... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "kmj.txt"
} |
Элиот Томас
ЦIыхубэ зэхэтыкIэм усэм щихь къалэныр
Усэр цIыхубэ зэхэтыкIэм зэрыхэIэбэ щIыкIэр къыдгурыIуэну дыхуеймэ, абы и зэфIэкIыр шэчыншэу дэзыгъэлъагъу гуэрхэм гу лъыттапхъэщ, ахэр къемыхъулIэмэ, езы усэри усэу убж мыхъуну. Абыхэм ящыщу укъимыкIуэту псом япэ пхуигъэувэнущ укъызэджэ усэм гурыфIыгъуэ къуитын зэрыхуей... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "kritik.txt"
} |
Пасэрей дзэзешэу сыщытамэ
Сэ пасэрей дзэзешэу сыщытамэ,
Эфиопхэми Персхэми тепщэ захуэсщIынт
Фирхьэуныр тездзынт
Хыуэпс ейм нэхърэ нэхъ лъагэжу
си пирамидэр дэсщIеинти, сыпсэунт,
Мысырым сэ нэхърэ нэхъ цIэрыIуэ имысу!
Дыгъу къызэрымыкIуэу сыщытамэ,
Мэнкъэур и кхъэлэгъунэр къэсхъунщIэнт
Мывэ лъапIэхэр Александрийэ дэс ж... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "kuzminmihail.txt"
} |
Къэбэрдей-Балъкъэрым газетхэр
нэхъ мащIэрэ къыщыдэкIынущ
Къэбэрдей-Балъкъэр республикэм урысыбзэкIэ, адыгэбзэкIэ, балъкъэрыбзэкIэ къыщыдэкI газетищыр тхьэмахуэм щэ фIэкIа трамыдзэну унафэ къащтащ. ИпэкIэ ахэр тхьэмахуэм тхуэ къыдэкIыу щытащ. Къэбэрдей-Балъкъэрым щылажьэ Правозащитнэ центрым и унафэщI Хьэтэжыкъуэ Валерэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "lapqgazet.txt"
} |
ГуфIэгъуэ нэхъ нэщхъей дыдэр
Гранадэм километри 8-кIэ фIэкI пэмыжыжьэ Виснар къуажэм и гъунэгъуу 1936 гъэм щаукIащ Испанием и усакIуэшхуэ дыдэ Федерикэ Гарсиа Лоркэ. Пушкин хуэдэ нэгъуэщI усакIуэ щэджащэхэми ещхьу, испан усакIуэри гъащIэ кIэщIт.
Лоркэ къыщалъхуар Испаниер къыщытIэсхъа, и колониехэри щыфIэкIуэда лъэхъэн... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "lork-federiko-garsia.txt"
} |
ЛъэхъэнэщIэм и щIэдзапIэ
Венгрием и усакIуэшхуэ Петёфи Шандор (и унэцIэ дыдэр Петровичщ) Венгрием и губгъуэ тафэм тес къуажэ цIыкIухэм ящыщ зым, Кишкереш, 1823 гъэм щIышылэм и 1-м къыщалъхуащ, и хэкум и щхьэхуитыныгъэм щIэзэууэ, Шегешвар къалэм пэмыжыжьэу 1849 гъэм бадзэуэгъуэм и 31-м щыхэкIуэдащ. Зэрытлъагъущи, мащIэ ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "m-zh-r-usyg.txt"
} |
Анадолэ адыгэм и псалъалъэ
«ЦIыху къых′эмыкI′ар кIуэнус-кIуэнурэ щIэущыхьынус». «ЗэрыщIэущыхьыну» щIыкIэм и щапхъэхэу къахь хабзэр: уи щэху, уи тIасхъэ, уи дагъуэ ищIэмэ, и псалъэ епцIыжынщи зыщIыпIэ деж тIысынщи ущиIуэтэжынщ; къалэм еджакIуэ-лэжьакIуэ кIуэнщ, и Iуэхури дэкIынщ, ауэ ахъшэмрэ фадэмрэ ягъэжэкъуэнщи, ари ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "madina.txt"
} |
***
Дызэрысыр хэкуу дымыщIэу дыщопсэу тхуэмыхъуу
ЛъэбакъуипщI адэкIэ Iун макъ къыджьэдэIукI мыхъуу
Абдеж нэхъ хуэщIа уи гугъэу къебгъэжьар ныкъуэжыIэу
Кремл лъапцIэжь зэрыдэсыр гум къагъэкIыж щIыIэ-щIыIэу
Абы и Iэпхъуамбэхэр дагъэлщ, ещхьщ хьэмбылу гъумыщIэ
И зы псалъэр зы абрэмывэ мыхъуну уи фIэщ тумыщIэ
ЦIыв пащIэшху... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "mandel.txt"
} |
Гаирбекова Машидэт
Аварыбзэм къизыхар
Омаров
Мухьэммэдрасулщ
Шэрджэсейм и Iимам
щихъ Мухьэммэд-Iэмин
Роман-поэмэ
Алыхьу ГущIэгъубэ ГущIэгъущIырейм и цIэкIэ соублэ
Чиркей щыщ Сэгьид Ефэнды Щихъ ЛъапIэм идеж
Дунеягъэм итхьэкъуахэр
Ахърэт гъуэгум къытыбошэж,
Iимамхэм къахъума,
Тхьэм и нэфIыр зыщыхуа,
щIыхь лъагэр зи шыфэл... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "mashidat.txt"
} |
Алыхьу гущIэгъубэ гущIэгъущIырейм и цIэкIэ соублэ
Ди хэщIапIэр ди мащэхэрщ – Ди упщIэхэр дигуащIэхэрщ
Ди гъуэгуанэри ди кIыхьхэращ – ДищытыкIэр дигъэщIэгъуэнщ
Нэхъуеиншэныр дикIыхьлIыхьщ – ДилIэныгъэхэр дигъунэгъущ
Ди былымхэр ди щIэинщи – Ди бынхэр ди зеинщэхэщ
Ди уэншэкури ди щIыщIагъращ – Дигъуэмылэр димащIэращ
Дижэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "maulid.txt"
} |
ПыIэ зыщэр
Зы мыIэрысей гущIыIу щызэрыIэтащ тхьэрыкъуэхэр.
ЩакIуэхэр пхъэращ, тхьэрыкъуэхэр лъатэжащ.
Iэбэлъабэм я махуэти, хущхъуэ пщIын панакъым мыIэрысейм.
Ауэ чэф гуэр и пыIэ къыпынащ
А нэхъ къудамэ лъахъшэм фIэлъу…
Лэжьыгъэ щIагъуэщ, пэжым ухуеймэ, пыIэ щэныр.
Ауэ щэн хуейр ефакIуэ пыIэщ, нэгъуэщIкъым.
Кумбхэм илъ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "max.txt"
} |
ЗэзыдзэкIар Ацкъан Русланщ
Бгырыс хъыбар
Хьэрун мэкIуэж и унэ щхьэхьу,
Бгъэм щIигъэIа тхьэкIумэкIыхьу.
И жэкIэр бланэм зым щымыщ
Абы и жэкIэм елъытауэ.
МэкIуэж и фочыр хыфIидзауэ.
ЦIыкIу хъуащи, щIылъэм къытемыщ.
Ар къыщIэкIакъым адыгэлIу,
Нэмыси хабзи щыгъупщащ.
Къыхэзэрыхьри шынэр и лъым,
КъызыхэкIар игъэгъуэщащ.
И а... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "mnb.txt"
} |
КIапсэм и зэранкIэ
ЗэзыдзэкIар Къэрмокъуэ Хьэмидщ
Тхьэмахуэ хъуамэ, цIыхур гъуэгу тохьэ – ини цIыкIуи, лIыжьи лIыщIи. Бэзэрым зэрохь псори: зым ещэ, зым къещэху. Ошкорн жылэм къахэжыжынт: бэзэрыр зыпищI щыIэкъым. КъимыщэхунуIуами, макIуэ – щытоу, и ныбжьэгъу е и цIыхугъэ гуэр IуощIэри, доуэршэр. Ноби аращ – кIуащ я гъу... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "mopasan.txt"
} |
Мцыри
ЗэзыдзэкIар Ацкъан Русланщ
1
Зы зэман гуэркIэ уIэбэжым
Къуршыпс уэритI щызэхэхуэжым
Къыщхьэщытати къулъшырыф*
Зы цIыху иджыри блэмыкIыф,
Тхьэм и Iуэху Iэджэ щызэблэкIыу
Щыта лъагапIэм хуемыплъэкIыу.
Елъагъу иджыри гъуэгурыкIуэм
Сэх лъэныкъуабэр, куэбжэ ныкъуэр,
Блын уфIыцIахэр къыхуоплъых.
Жор пагэм уэгум зыщеплъ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "mtsyri.txt"
} |
Зыми тщыгъупщэркъым
Хъуажь Мухьэмэд-хъер и фэеплъу
Зы лIыфI гуэр дэсащ ди къуажэм,
Псоми «бегъымбарщ» хужаIэу.
Зэи зэхуащIтэкъым и куэбжэр,
КъыхуэкIуэ защIэти Iуэху зиIэр.
Хэт щхьэкIи къигъуэтыфырт псалъэ гуапэ,
И теплъэкIи гурыхьт, лIы бжьыфIэт,
Нэмэз щIыгъуэм мэжджытыр хуэхъурт кIуапIэ,
УазкIэ цIыхухэм яхуихьу гугъэ ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "muhamad.txt"
} |
Шэрджэсейм и Iимам Мухьэммэд-Iэмин
ЦIыху акъылым сыт щыгъуи зэрегъэзахуэ фIым хуэзышэну гъуэгур къызэIузыхын гупсысэ щхьэпэхэр. А гупсысэр лъэпкъ псом щепхам и деж, къохъулIэнур куэдкIэ елъытащ блэкIам еплъыкIэ пэж ухуиIэным, къэхъуахэм я хъэбархэми нэсу ущыгъуазэным. И мэхьэнэр нэхъ иныжщ а узыщыгъуазэм щыщу уи фIэщ п... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "muhammadamin.txt"
} |
«Фольксваген» нэмыцэ фондыр и щIэгъэкъуэну, «Къэбэрдеишым и лъым и зэхэлъыкIэр убзыхунымкIэ дунейпсо проект» 20I3 гъэм щегъэжьауэ йокIуэкI. Гумбольт и цIэр зэрихьэу Берлин дэт университетым, Шы гъэхъунымкIэ урысейпсо щIэныгъэрылажьэ институтым, КъБКъУ-м зэдаубла а лэжьыгъэшхуэм и япэ Iыхьэр илъэс блэкIам иухащ.
А гупыж... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "murat.txt"
} |
«Къэбэрдейр епщыкIуиянэ лIэщIыгъуэм и япэ Iыхьэм»
Дыгъэгъазэм и I7-м Къэбэрдей-Балъкъэр университетым и ЩIэныгъэлIхэм я хьэщIэщым лъэтеувэ щыхуащIащ адыгэ тхыдэ щIэныгъэмрэ егъэджэныгъэмрэ фIыуэ щацIыху Нало Евгение Жамырзэ и пхъум и IэдакъэщIэкI «Къэбэрдейр епщыкIуиянэ лIэщIыгъуэм и япэ Iыхьэм» тхылъым. Гуманитар щIэн... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "nalo.txt"
} |
Сосрыкъуэ и пшыналъэм и къедзыгъуитI
ХьэтIохъущокъуэ Къазий итхыжауэ
Тифлис, I864 гъэ
I
Армэ СосрыкъуапцIэ,
Армэ лIы фIыцIэ гъущIынэ,
Мыдэ емынэ шу,
Нарт шухэр щышэсым,
Сосрыкъуи къакIэрыхущ;
Жэщибл-махуибл уаеми нызэрищIэкIщ,
Нартыжьхэри бгъэпIыщIэщ;
Уэ езыхэри нызэупщIыжщ:
Уэ, Имыс, мафIэ уиIэ?
Уэ, Сосым, мафIэ уиIэ?... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "nartkh-r.txt"
} |
ФIыуэ зэрылъагъухэр
Дэнэ щыIэ а фIыуэ зэрылъагъухэр, дэнэ?
ЛIэныгъэр щыпхыкI мы щIыпIэм адэкIэ,
Ягухэр куэдкIэ нэхъ щонэдж дэр нэхърэ,
IэджэкIэ нэхъ дахэу псэупIэ гуэр и деж
Уафэ щхъуантIэм и лъагапIэм
ТхьэIухудхэм ябгъэдэтыпэу,
Щытхъу, лъагъуныгъэ уэрэд къыщыхуаубзэрабзэ
Тхьэм и лIыкIуэ Хьисэ и анэм.
Уа, хужьыр зи фащ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "nerval.txt"
} |
ЗЭРЭТУШТРЭ АПХУЭДЭУ ЖИIЭТ
Япэ Iэхьэ
ЗЭРЭТУШТРЭ И ПЭУБЛЭ
1
Зэрэтуштрэ илъэс щэщI ирикъуа нэужь, и хэкури, и хэкум и гуэлри ибгынэри къуршхэм Iэпхъуащ. И псэмрэ и закъуэныгъэмрэ ядэтыншу щыпсэуащ ар абы, илъэсипщIым и кIуэцIчIи къыIэщIэужэгъуакъым. Ауэ иужьым и гум зихъуэжащ. Пщэдджыжьхэм я зым нэхущым къыдэтэджщ, дыгъэм... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "nitzshe.txt"
} |
ИБСЕН ГЕНРИК
КЪУПЩХЬЭГУАЩЭ УНЭ
ХЭТХЭР:
Банкым и унафэщI, уэчыл ХЕЛМЭР.
НОРЭ, абы и щхьэгъусэ.
ДОХУТЫР РАНК.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ.
Уэчыл хуитырылажьэ КРОГСТЭД.
ХЕЛМЭР зэщхьэгъусэхэм я бын цIыкIуищыр: Ивар, Эммэ, Боби.
АННЭ-МАРИЕ, абыхэм я дэгызэ.
ХЕЛМЭРХЭ я IУЭХУТХЬЭБЗАЩIЭ.
IЭПЫДЗЛЪЭПЫДЗ.
ЯПЭ ТЕПЛЪЭГЪУЭ
УнэлъащIэ мылъапIэкIэ екI... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "norvegiya.txt"
} |
ФАЛВАР[1] ДИГОРХЭМ КЪАХУИЩIА ТЫГЪЭР
Гъунэгъу лъэпкъхэм я IуэрыIуатэм адыгэхэр къызэрыхэщым ди щIэджыкIакIуэхэр адэкIи щыгъуазэ тщIыну ди гуапэщ. «Фалвар дигорхэм къахуищIа тыгъэр» («Дар Фалвара дигорцам») таурыхъыр цIыхум игъэщIэрэщIэжа хъыбару щытми, зытепсэлъыхьыр адыгэшхэм я нэхъ лъэрызехьэхэм хабжэ щолэхъур дигор о... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "osetin.txt"
} |
БыдапIэм и унафэщIым хъыбар зэрырагъащIэу, зимыгъэгувэу унафэ ищIащ адыгэхэм зыщагъэпщкIуа мэзым ебгъэрыкIуэну къэзакъ сэлэт щэ зыбжанэ яутIыпщыну. Модрейхэм шы лъэ макъхэмрэ Iэщэм и IэуэлъауэмкIэ къагурыIуащ къызэраухъуреихьар. ЗамыIэжьэу абыхэм унафэ пыухыкIа къащтэ: псэууэ бийм Iэрагъэхьэну хуэмей яшхэр зэбгъурагъэу... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "paf.txt"
} |
Хъыдан гуащэ
Уэлш Джон
Мы тхыгъэр илъэс куэд лъандэрэ Колумбием щыщ тхакIуэ, Маркес Габриэл Гарсиа итхауэ ялъытэ. Ауэ, къызэрыщIэкIымкIэ, ар тхакIуэшхуэм и Iэдакъэ къыщIэкIакъым, уеблэмэ тхыгъэр и цIэм зэрыпатхар щызэхихыжам, и жагъуэ хъуат. «А тхыгъэ мыхьэнэншэр щхьэ сэ стхауэ я фIэщ хъун хуея?» - жиIа хуэдэуи кърахьэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "pafhgj.txt"
} |
Дэруиш Мэхьмуд дуней псом щыцIэрыIуэ, саугъэт лъапIэ зэмылIэужьыгъуэхэр зыхуагъэфэща усакIуэ, тхакIуэ гъуэзэджэщ. Галлилейм и къухьэпIэмкIэ щыIэ Аль-Бируэ къуажэм 1941 гъэм къыщалъхуащ Мэхьмуд. Ар Дэруишхэ Самиррэ Хурейрэрэ я сабий етIуанэт. Зи адэр мэкъумэшыщIэ, зи анэр щIэныгъэншэ щIалэм еджэным гу хуезыгъэщIар и адэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "pag.txt"
} |
ЗэзыдзэкIар Уэрэзей Афликщ
Лъагъуныгъэр зи тхьэ пэлъытэ
Флоренциер зрагъэбгына адрей куэдми я гъусэу, I302 гъэм лъахэм ирагъэкIащ нотариус Пьетрэ ди Паренцэ ди Гардцэ (е, нэхъ зэреджэу щытамкIэ - Петракколэ – нэгъуэщI тхылъ гуэрхэм Петраркэ жиIэу итщ). И къалэм зэгуэр игъэзэжыным гугъэр химыхыжу, ар Флоренцие пэмыжыжьэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "page.txt"
} |
ЩIАЛЭГЪУЭМ И ГУХЭЩIХЭР
Гете И. В., Шиллер Ф., Дессинг Г.Э. хуэдэ цIыхушхуэхэм ящIыгъуу зи цIэр къраIуэ нэмыцэ усакIуэ, прозаик, критик икIи публицист Гейне Генрих Дюссельдорф щыщ журт унагъуэм 1797 гъэм къыщалъхуащ. Щхьэзакъуэ журт еджапIэм, иужькIэ франджыбзэкIэ щрагъаджэ лицейм щIэсащ. А еджапIэхэр къиуха нэужь, ныбж... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "pages.txt"
} |
***
Мо пщIантIэм дэт сабийхэм
Сахэхьэу садэджэгуарэт!
Еууей! Абыхэм я дунейм
Сыхуэлъагъуэджэщ, сыбалигъщ
Сыздагъэджэгужынукъым.
***
Си адэр дунейм ехыжу
дэнэ кIуэжами сщIэкъым…
БэуапIэ дымыгъуэтыжу
Дэ тIури зы жэхьэнмэ
Дыздыхэмыту узиIэ?
***
Ярэби, сигу, зыкъэщIэжыт!
Уи фIэщ зэрымыхъур сощIэ,
Ауэ мы псалъэ къомым
Тхьэм... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "pahkjl.txt"
} |
Аслъэнымрэ хьэмаскIэмрэ
ЗэзыдзэкIар Нало Заурщ
Лондон хьэкIэкхъуэкIэ щагъэлъагъуэрт, еплъыпщIэу Iахырт ахъшэ, хьэ е джэду – абыкIэ хьэкIэкхъуэкIэр ягъашхэрт.
Йоуэри, зыгуэрым игу къохьэ хьэкIэкхъуэкIэхэм еплъыну; уэрамым зы хьэмаскIэжь цIыкIу къыщеубыдри ехь хьэкIэкхъуэкIэщым. Ар еплъыну ирагъэхьэ, хьэмаскIэри Iах аби,... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "paj.txt"
} |
Зи щхьэцыр дыщафэ бзылъхугъэ
ЗэзыдзэкIар Къып (Ныбэжь) Таисэщ
1
Пэжыр жысIэмэ, сэ тхакIуэ сыхъуну сыхуеят. Ауэ си нэгу щIэкIа Iуэхугъуэу зи гугъу фхуэсщIыжынум иужькIэ инженер-геологрэ ухуакIуэрэ сыхъуащ. Си тхылъаджэхэм фимыгугъэ: си щхьэ кърикIуахэр къызэрысIуэтэжым щхьэкIэ а Iуэхугъуэхэр сэркIэ блэкIа жыжьэм къыхэна... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "pamuq.txt"
} |
Сократ зеухеиж
Къуаншэу къалъыта нэужь
Сызыгъэкъуаншэхэр афиндэс щхьэмахуэхэм къызэрыфщыхъуар сщIэкъым, ауэ сэ сыкъапщтэмэ, абыхэм жаIэм седаIуэурэ си цIэр сщыгъупщэж пэтащ, апхуэдизкIэ хэкъузауэ псалъэхэти. ИтIани, жыпIэпэмэ, пэж закъуэ къажьэдэкIакъым абыхэм. Ауэ сыт хуэдизыпцI яупсами, псом нэхърэ нэхъ сыкъэзыгъэуIэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "platon.txt"
} |
И натIэ илъыр зыщIэ Олег и пшыналъэ
ЗэзыдзэкIар Сонэ Абдулчэримщ
Ар хуэдэщ нобэм Олег зиузэду
Илъ ищIэжыну бийм щытеуар –
ХъунщIакIуэ бынхэу хэкум къилъадэ
Iущ мыхъу хъэзархэр щыхигъэщIар;
Пщыр, афэр щыгърэ дзэшхуэр и гъусэу,
ПхрыкIырт губгъуэм, шы дэгъуэм тесу.
Абы къыхуэкIуэу, мэзым къыщIокIри,
Тхьэгурымагъуэ къакIуэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "poemaharpush.txt"
} |
Уэр папщIэ, си дуней нэху
Бзу щащэ бэзэр сыкIуэри бзу къэсщэхуащ -
Уэр папщIэ, си дуней нэху.
Удз щащэм сыкIуэри удз гъэгъахэр къэсщэхуащ -
Уэр папщIэ, си дуней нэху.
ГъущI щащэм сыкIуэри лъэхъу къэсщэхуащ,
Лъэхъу хьэлъэ – уэр папщIэ, си дуней нэху.
ИтIанэ пщылIхэр щащэ бэзэрым
сыкIуэри укъыщыслъыхъуащ,
ауэ зыщIыпIи ущ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "prever-zhak.txt"
} |
Мы лъагъуныгъэр
Мы лъагъуныгъэр
Сыту гуащIэ,
Сыту пIащIэ,
Сыту щабэ,
Сыту гу гъэкIуэд…
Мы лъагъуныгъэр,
Махуэр и дахагъыу,
Уафэр къызэIууамэ,
Уафэу къызэIууэу…
Мы лъагъуныгъэр сыту пэж,
Мы лъагъуныгъэр сыту дахэ,
Сыту Iумахуэ,
Сыту къигуфIыкIрэ,
Сытуи ауан щIырей…
Шынауэ зэщIокIэзызэ, кIыфI къыхэна сабийуэ,
ЛIы хуэдэлI... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "prever.txt"
} |
М.Н. Скаткин
Природэ мыпсэу
ПэщIэдзэ школым и е IV-нэ классым папщIэ учебник
Ебланэ къыдэкIыгъуэр зэзыдзэкIар Иуан Пакъэ
ЗэдзэкIа зэрыхъуар ПросвещенэмкIэ КъАССР-м и Министерствэм къищтащ
Къэбэрдей тхылъ тедзапIэ, Налшык, 1953 гъэ
Хэзыгъэгъуазэ
Гъэмахуэм, махуэ бзыгъэм и деж, къалэ щIыбым, унэ лъагэхэм я щхьэкIэ жыжьэу... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "prirod.txt"
} |
Мериме Проспер (1803-1870) франджы тхакIуэ цIэрыIуэщ. Абы и къалэмым къыщIэкIащ хъыбар, новеллэ хьэлэмэт куэд, повесть зыбжанэ. Мериме къызэринэкIащ тхыдэр зи лъабжьэ тхыгъэ купщIафIэхэри.
Наполеонрэ урысыдзэмрэ Бородино щызэзэуэн и пэIуэкIэ Шевардино быдапIэр 18I2 гъэм шыщхьэуIум и 24-м (фокIадэм и 5-м) къаувыхьауэ щы... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "prosper.txt"
} |
Капитаныпхъу
ЗэзыдзэкIар Къардэн Бубэщ
(пычыгъуэ)
… Пугачев шэнтиуэм ису комендантым и унэ щIыхьэпIэм и пырхъуэм тест. Щагъэ къедэкIауэ къэзакъ къэптал дахэ щыгът абы. Дыщэ къабзийхэр зыхэIуа дзыдзафэ пыIэр абы и нэ зэщIэлыдэхэм къыщхьэщыуфат. Абы и нэкIур си нэIуасэу къысфIэщIащ. Къэзакъ старшинахэм къаухъуреихьат ар.... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "prozapu.txt"
} |
Пшавелэ Важэ
ЗэзыдзэкIар Къармэ Iэсиятщ
Адыгэ гъащIэм щыщ теплъэгъуэхэр
(пычыгъуэ)
Ирехьэхри пшапэм и напIащхьэр,
Жьыуэпс щIыIэр къуршхэмкIэ къыдокI,
Щыгъуэ теплъэу иджы къурш дыгъащхьэм
Джанэ фIыцIэу жэщыр зрешэкI.
Фэбжьи, губжьи, гуауи, гузэвэгъуи
ЩыIэкъым и набдзэ щIыхэлъэт –
Къару лъэщу уафэр зи Iэпэгъум
Къыхуигъэф... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "pshavela.txt"
} |
Усэхэр
КАВКАЗ
ЗэзыдзэкIар Уэрэзей Афликщ
Си закъуэщ. Кавказым ситщ и щыгум,
Сытетщ мыл джабэ щыхупIэм и нэзым.
Къыр дзакIэ жыжьэм къытелъэтыкIри уэгум
Къихьауэ сибгъукIэ къуршыбгъэр щохуарзэ.
Псыкъелъэхэм я къыщIэжыкIэр солъагъур,
Бгыри хьэзырщ къыгуэуну шынагъуэу.
Си лъабжьэм пшэхэр щIокIуэсыкIыр Iэсэу,
А пшэм псыкъел... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "pushkinalex.txt"
} |
АдыгэбзэкIэ хьэмэрэ?..
Апхуэдэ къалэн зыхуэбгъэувыжмэ, хамэбзэкIэ тхэуэ щыта адыгэ тхакIуэ е щIэныгъэлI зыкъомым я цIэ къипIуэфынущ. Ауэ мыбдежым занщIэу къыжыIэпхъэщ: апхуэдэхэм хамэбзэр Iэпэгъу щIащIу щытар, зэрыжаIэщи, «ныбэизыгъэм» къыхахыу аратэкъым – а щхьэусыгъуэр Iэмалыншагъэм къыхэкIырт. Сытыт ебгъэщIэнур, пса... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "qacarhamid.txt"
} |
СЫТ ЗЭРЫМЫЗАХУЭР
ЛIЫКIУЭ ЕРХОВ АЛЕКСЕЙРЭ АБЫ И АКЪЫЛЭГЪУХЭМРЭ?
Тыркум щыIэ Урысейм и лIыкIуэ Ерхов Алексей Кавказ зауэр къызэрыхъеяр «хъунщIэтеуэ жыхуаIэхэм - къызэрыбгурыIуэн хуейр, цIыху укIыным, дыгъуэным, гъэр къаубыдурэ ящэным - хэпсэукIыу щыта» бгырысхэм я лажьэу щыжиIэкIэ, ищIэр ищIэжу пцIы еупс.
XIX лIэщIыгъуэм... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "qalmiqjilabi.txt"
} |
Ящыгъупщэжа кърым зекIуэ, е
Къэнжал Iуащхьэм деж къыщыхъуахэр
Къэбэрдейм ит Къэнжал бгым и деж 1708 гъэм щекIуэкIа зауэзэрылIыр кърым хъан Къаплъэн -Джэрий и махуэ мыгъуэт. Абы щыгъуэщ тэтэр пщы-уэркъхэм я нэхъыфIыщхьэхэр къанэ щымыIэу Къэнжалыкъуэм щыдэкIуэдар. И къуэшыр, и къуэр, и армэм здришэжьа жыжьэрыуэ топхэм я ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "qanjal.txt"
} |
***
IутIыж Борис и фэеплъу
Мэчэм хуопIащIэ пилигримыр
ЩигъэтIылъыну щхьэщэгъафIэ…
Сэ – шылэхъарыр зэпэщимэу –
Шэрэдж таурыхъым сыкъыщофэ.
Мэпсыпс акъужьри уэгу нэджащIэм
КIуэсэжа псэхэр къыщохъуэпскI,
Дзапэ уэрэдкIэ зэдэхащIэу
Тхьэ псынэм хурхэм зыщагъэпскI.
ПцIы къуэлэн дахэр ешэкIауэ
КъыхокI ахъшэмым уи Мэзгуащэ,
Шыг... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "qarmaasiyat.txt"
} |
Къэбэрдейм тхыбзэм зыщиужьын зэрыхуей щIыкIэм теухуауэ ХьэтIохъущокъуэ Къазийрэ Макаров Тимофейрэ зэрызэдэуар
АдыгэбзэкIэ тхэкIэ-еджэкIэ зыщIэ дэтхэнэ зыми мызэ-мытIэу зэхихагъэнщ адыгэ тхыбзэм зригъэужьын папщIэ лIыгъэ мымащIэ зезыхьа узэщIакIуэ цIэрыIуэ ХьэтIохъущокъуэ Къазий и цIэр. КъызэрыщIэкIымкIэ, ХьэтIохъущокъу... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "qaziy.txt"
} |
Токмакова Иринэ
ЗэзыдзэкIар Къуэжей Астемырщ
Хьэнтхъупс IэфI
Куууэ – мычэнжыххэу,
Тепщэчым щосыр кхъухьхэр
Зы бжьыныщхьэ,
Пхъы плъыжьыфэ,
Хугу тIэкIу, кIэртIоф,
ИтIанэ
Къунтхъурей удзыфэ.
Мисыр кхъухьхэр йосыр,
ЗанщIэу ди жьэм носыр.
| {
"source": "adygabza.ru",
"id": "quajeiastemir.txt"
} |
Барто Агния
ЗэзыдзэкIар Куэшей Дисанэщ
ЧыцI
СиIэщ сэ зы чыцI зэкIуж.
Сэ езым ар согъэхъуж.
А чыцI цIыкIур нэху зэрыщу,
Хадэ щхъуантIэм жьыуэ схьынщ.
А жыг хадэм ар щыгъуащэм -
УдзыпцIэм къыщызгъуэтыжынщ.
| {
"source": "adygabza.ru",
"id": "quasheydisana.txt"
} |
Лъэпкъ щэнхабзэмрэ ар зэрагъэкIуэд Iэмалхэмрэ
Иджыблагъэ «Кавказ узелым» хъыбар зэбгритыкIащ Правительствэм и унафэкIэ республикэм иджыри къэс тхьэмахуэм тхуэ къыщыдэкIыу щыта газетхэр щэрыщэ фэкIа къызэрыдэмыкIыжынум теухуауэ. Си губжьыр социальнэ зэпыщапIэхэм зыгуэру щыхэзэрыхьащ – хэти ищIэн егъуэт.
ИтIани ар зэ Iуп... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "quday.txt"
} |
АдыгабзэкIэ зэзыдзэкIыгъэр Къуекъо Налбый
Пшъэшъэ мыгъасэр зэрагъэсагъэр
Хэтхэр:
Баптиста – Падуе щыпсэурэ лIэкъолъэш бай.
Винченцио – Пиза щыщ лIэкIолъэш, лIыжъы.
Люченцио – Винченцио ыкъу, Бьянкэ шIу елъэгъу.
Петруччо – Веронэ щыщ лIэкъолъэш, Катарина ипсэлъыхъу.
Гремио - Бьянкэ ипсэлъыхъох
Гортензио - Бьянкэ ипсэлъы... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "queqo.txt"
} |
КЪУМАХУЭ Аслъэн
Убых фIэщыгъэхэр
ЩIым и бзэ
Ди япэ псэуа щIэныгъэлIхэм, еджагъэшхуэхэм къызэранэкIа я тхыгъэхэр «къызэрытхуэупсэм» нэхърэ нэхъыбэжкIэ «то-понимика» щIэныгъэр, «ЩIым и бзэкIэ» зэджэр, къыщыдэти къохъу. Абы зыри пхупылъхьэнукъым, пхуэхэпщэнукъым, пцIы ебгъэупсыну яужь уихьэми, жыжьэ унигъэсынукъым.
«ЩIыпI... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "qumahovaslan.txt"
} |
Къущхьэ Якъубрэ Жэмботрэ я уэрэд
Къуныжь ТIатIу и къуэ Хьэждал зэригъэзэщIам тету
Дэ дыкъущхьэт, къущхьэм и жьанэм жи, уей, дыщалъхур.
Дэ дыкъэзылъхугъэри дыщэкI унагъуэти, уей, мэунэр.
Дыунэнщ жыдоIэр иджы Дохъутэмыщей тIэкIумэ, уей, дыдохьэ.
Дэ дызыдыхьам иджы ди чэнджэщэгъухэри, уай, димыIэ.
Дохъутэмыщхьэ диIэт иджы... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "qushha.txt"
} |
Зиусхьэнымрэ сэрэ зауи бани хэмыту дызэгурыIуэт. Ауэ унэIуту сыувын и пэкIэ сызыщымэхъэша емыкIумрэ пудыныгъэмрэ Iуэхум зэрыхэтыр нэрылъагъут, махуэ къэси зыкъызигъащIэт.
Полэ сезэгътэкъым. ФIыуэ ягъэшха псэущхьэ удэфат ар, Орловым зэрызиусхьэным щхьэкIэ хьэщыкъ хуэхъуарэ сэ сызэрыунэIутым щхьэкIэ сызримыпэсу. ПщIэну щ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "rasskaz.txt"
} |
Апхуэдэ лъэпкъыу Тхьэм
дыкъыщIигъэкI
Дунейпсо Адыгэ академия, Дунейпсо Адыгэ фонд диIэну сохъуапсэ, сыщогугъ.
ЦIыхубз гуп мэуэршэрри щысщи, зым жеIэ:
- СылIэным хуэдэу сохъуапсэ зи бын адыгэбзэкIэ псалъэм!
- НытIэ ууейм щхьэ йомыгъащIэрэ?
- ТхузэригъащIэкъым! СщIэркъым апхуэдэу щIэхъуар, урысыбзэкIэ фIэкIа пхуэпсэлъэну... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "rayuta.txt"
} |
Ричмонд Уолтер
«Адыгэ лъэпкъгъэкIуэд»
пычыгъуэ
Ричмонд Уолтер США-м и Калифорние штатым хэхьэ Лос-Анджелес къалэм щопсэу, Оксидентал колледж университетым Урысейм и тхыдэм щолэжь. «Адыгэ лъэпкъгъэкIуэд» тхылъым нэмыщI, ди щIыналъэм теухуауэ щIэныгъэлIым и Iэдакъэ къыщIэкIащ «Кавказ Ищхъэрэ: дызэрыт зэманыр, дыгъуасэ, п... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "ricmond.txt"
} |
***
КIыфI лъащIэншэм сыхалъху, нэхум сыхалъхуэ.
Нэху солъагъури сощтэ,
Согъ…
Аурэ нэхум щыпсэуыкIэ къызощIэ.
КIыфI слъагъумэ сыщтэ сохъу.
Къысхуохуэ, кIыфI лъащIэншэм хэхьэж сифI щезгъажьэж, гъуэгу махуэкIэ.
СакIэлъогъ…
Псэуныр къызощIэ зищIысыр.
Укъалъхуныр гъащIэ'ухым и пэублэу зэрыщытыр,
А тIум якур лIэныгъэм фIэдуд... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "rumi.txt"
} |
ЗэзыдзэкIар Уэрэзей Афликщ
***
Дахагъэм уардэ щIэхъукIыжу,
Къыхощыр Iуащхьэмахуэ пшагъуэм.
Мэкъугъыр жьыбгъэр зиукIыжу,
Къыр щыгум уафэр къыщогъуагъуэ.
Бгы лъабжьэм пшэр щызэрызохуэ,
Мэушэ псынэр, псыр мэгъуахъуэ:
А псори зыуи къыщымыхъуу,
Щытщ тхьэIухуду Iуащхьэмахуэ.
ЕIэтри и щхьэр нэхъри лъагэу,
Доплъей уафэгум зигъ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "ryleev.txt"
} |
Саади и «Гюлистаным» щыщу таурыхъ зыбжанэ
ЗэзыдзэкIар ХьэтIохъущокъуэ Къазийщ
Тифлис, I864 гъэ
Япэ псалъэ
Таурыхъыр е уазыфIыр уэрэд хуэдэ дахэу зэгъэпэща псалъэкIэ зытх цIыху щыIэхэщ, абы хуэдэхэм ящыщу Саади нэхърэ нэхъыфIу ялъагъу муслъымэн къэралхэм щыIэкъым. Мы и «Гюлистаныр» (пэрымэфI зиIэ удз дахэ куэд къыщыкI г... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "saadi.txt"
} |
Алахьыр арэзы зыхуэхъун Iэбу Хьурэйрэ къызэриIуэтэжам тету.
ЦIыхухэр щIэупщIащ: «Уа Алахьым и ЛIыкIуэ лъапIэ! Къемэт махуэм ди Тхьэр тлъагъуну?»
«Мазэгъуэ жэщым пшэ зетемылъ мазэр зэрыфлъагъунум шэч къытефхьэрэ?» - къажриIащ.
«Хьэуэ, Алахьым и ЛIыкIуэ лъапIэ», - жаIащ цIыхухэм.
«Пшэ зытемылъ дыгъэр зэрыфлъагъунум шэч к... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "sarasfithar.txt"
} |
Александрова Зинаидэ ("Одуванчик золотой")
ЗэзыдзэкIар Щэрмэт Дианэщ
Къэрабэ
Къэрабэ ныбжьыщIэр
Дыщафэт, дахащэт.
Шымышынэт зыми,
Уеблэм, езы жьыми.
Къэрабэ дыщафэр
ИтIанэ жьы хъуащ
Къэрабэ дыщафэм
И щхьэр къетхъухащ
Зэрилъагъуу и щхьэ тхъуар
Жьым и гъусэу лъэтэжащ.
| {
"source": "adygabza.ru",
"id": "sarmatdiana.txt"
} |
КъунейтIрэ щыIэ Франджы къэралыгъуэм и къулыкъу хэгъэщхьэхукIахэм ирагъэкIуэкIа къэхутэныгъэ
1935
ЗэзыдзэкIар Бэтокъуэ Ниязщ
ЯПЭ IЫХЬЭ
Географие теплъэгъуэ гъэкIэщIа
Кавказ тIуащIэ зэпылъыпIэм Адыгэ ЩIыналъэкIэ йоджэ. Абы КъухьэпIэмкIэ Тэман хытIыгум деж къыщыщIедзэ, къуэкIыпIэмкIэ Каспий хым, Апшерон хытIыгум нэс зеук... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "scham.txt"
} |
Демон
ЗэзыдзэкIар Къармэ Iэуесщ
1
Щхьэлажьэу Демон псэ хэкуншэр
Техуарзэт гуэныхьыбэ щыгум,
КъызэригъэщIрэ гукъеуэншэу
Махуэ блэкIахэр щIэтщ и нэгум;
Жэнэт нур гъащIэм насыпыфIэу
Бегъымбар пажэу щыпсэуар,
ВагъуэкIэху блэжмэ, зэхуэгуфIэу
ФIэхъус-сэламу зэрахар,
ЧэруанакIуэ емызэшу
Вагъуэбэ уэгум щикъухьам,
Дуней хъугъэб... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "second.txt"
} |
Есенин Сергей
ЗэзыдзэкIар Брат Муратщ
СыщIегъуэжу сыджэу сыкIэлъыгъкъым
СыщIегъуэжу сыджэу сыкIэлъыгъкъым,
Епэр Iугъуэу псори кIуэдыжынщ,
КъыщIэуэжу тхъуэплъыр тIорысагъэм
Аргуэрыжу щIалэ хэт хъужын?
Хьэлъэ ихъухьауэ бэшэч гужьым
Уэгу утыкум лъэр иримышэж,
ЛъапцIэу жьыбгъэм ситу и лъэужьым
Губгъуэ удзхэм сызыхамышэж.
М... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "sergei.txt"
} |
Исмагьил-Бей
(пычыгъуэ)
А псым и Iуфэм къуажэ щиухуащ
Лъэпкъ пагэ и щIыналъэ кърахуам.
Иджы зегъэхьэзырыр махуи жэщи,
КъимыщIэу бийм теуэн мурад ищIащи.
Къыхохъуэ и гужьгъэжьым махуэ къэс,
Къыкъуэувэну хъуар къызэхуешэс.
Адыгэпщ ерууэ Рослъэмбэч
ЛIыгъэкIи акъылкIи бийм йофIэкI,
И щIыр хуит урысхэм яхуищIауэ
Фэ зытрегъа... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "service.txt"
} |
Шэрджэсхэр
ЗэзыдзэкIар Ацкъан Русланщ
I
Къуохьэжыр дыгъэр, къеплъэкIыжу,
Аузыр жэщым хуэхьэзырщ.
Мэужьыхри пшэплъыр, мэуфIыцIыжыр.
Гухэлъ зэщIэлъым и чэзущ.
Бгы задэм пшагъуэр кIэроувэ,
Щэху щIыIэр уэхым хошыпсыхь.
ЯбзыщIу щIым зэрытеувэр,
Къурш бжэнхэм лъагэу къыщакIухь.
Бгы нэкIум Iэщ щумылъагъуж.
И нэр кIыфIыгъэм къ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "sharkas.txt"
} |
Мыхэгъэрей
КъыжыIэт, щIалэ къэумысыгъуей! Хэт фIыу плъагъур нэхъыбэ дыдэу? Уи анэра, уи адэ, уи шыпхъу, хьэмэ уи къуэшра?
Анэи сиIэкъыми, Адэи, шыпхъуи, къуэши сиIэкъым.
НытIэ уифIхэра?
КъырагъэкIыр нобэми ныжэбэми сихамэ псалъэ гуэр къыбжьэдэкIащ.
Уи хэкура нытIэ?
Зыхуэзэр дэтхэнэ етхъэчIыгъуэрами сымыщIэкIэ…
Дахагъэр... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "sharl.txt"
} |
Гугъуэт Заремэ
Тхьэмпэ зэмыфэгъу
Бжьыхьэкур тхьэмпэ зэмыфэгъущ.
Си гукъэкIыжхэм я жыг хадэм
ЩIалэгъуэ псысэ щызолъагъу
Гухэлъ IэплIакIуэм сахигъадэу.
Бжьыхьэкум гупсысэн и хьэлщ,
Уэ къыхэпха жыг тхьэмпэр сщIатэм!..
ЩIалэгъуэм, бжьыхьэ, сыкъегъэл,
Си лъэгум тхьэмпэр щигъэятэм.
Зыгуэрым жеIэ: "Узифэгъущ",
Уэшх щабэу ар к... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "sharyps.txt"
} |
«УсакIуэхэм япщ» зыфIаща Шэукъий Ахьмэд 1870 гъэм Каир къыщалъхуащ.
Илъэс 15-м иту курыт еджапIэр къиухащ, щIэныгъэ нэхъыщхьэр Франджым
щызригъэгъуэтащ. Ахьмэд абы зыгъэкIуар Мысырым и тет Тэуфикъ хедивырщ. Ар
Париж илъэсищрэ ныкъуэкIэ щеджащ икIи Мысырым I894 гъэм игъэзэжащ. Тэуфикъ
хедивыр дунейм ехыжу Аббас тетыгъуэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "shauky.txt"
} |
Ромеуэрэ Джулетэрэ
ЗэзыдзэкIар Къармэ Iэуесщ
ЕтIуанэ теплъэгъуэ
(пычыгъуэ)
Джулетэ:
Хэт уэ мы гъуэгур уэзыгъэлъэгъуар?
Ромеуэ:
Ар къигъуэтащ си лъагъуныгъэм
Сэ сыхыдзэлIкъым, вагъуэ семыджэф,
Ауэ хым адкIэ ущыIэми, щIы гъунэм
СимыкIуэтыжу уэ укъэзгъуэтынт.
Джулетэ:
ЩIехъумэ нэкIур жэщым хомылъагъуэу,
Армырамэ сэ укIытэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "shekspir-uilyam.txt"
} |
IуэрыIуатэм игъэбелджылыркъым нартхэм я ныбжьыр, ауэ шэч зыхэмылъыр зыщ: щIэныгъэр щыхьэт зэрытехъуэмкIэ, «Нарт» эпосым и купщIэм илъэс минищ нэхърэ нэхъ мащIэ ныбжь иIэкъым. Апхуэдэ ныбжь яIэщ Сосрыкъуэ и хъыбархэми.
Сосрыкъуэ къыщыхъуар Псыжь Iуфэщ – хъыбар куэдым къыхощ ар. Балигъ хъуа нэужь, зекIуэ ежьамэ, Сосрыкъу... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "shi.txt"
} |
Жызумейхэмрэ жыг хадэхэмрэ къаухъуреихьа Неккар псым и Iуфэм Iусщ Германием и Марбах къалэ цIыкIур. А къалэм 1759 гъэм щакIуэгъуэм и 10-м къыщалъхуащ Германием и лъэпкъ усакIуэшхуэ Иоганн Кристоф Фридрих Шиллер.
И сабиигъуэм ар дихьэхауэ едаIуэрт полкым и фельдшеру щыта и адэм езыр зыхэта зауэ зекIуэхэм, унагъуэр зыхуе... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "shiller-fridrikh.txt"
} |
Фырэ Анфисэ "Адыгэ псалъэ" газетым щигъэхьэзыр напэкIуэцIым ипкъ иткIэ
ЩIыгум щыплъагъур Iэгум икIуадэмэ
Дыкъэзыхъуреихь дунейм къыдгурымыIуэрэ хэдмыщIыкIыу хэлъыр гъунэжщ. Псалъэм папщIэ:
1. Ди ЩIым ещхь, цIыху зыщыпсэуфын планетэ бжыгъэншэхэр хьэршым щыкуэдщ. Зы щапхъэ. ЩIыр Дыгъэм зэрыпэжыжьэм хуэдизкIэ пэжыжьэу, Ке... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "shiwaps.txt"
} |
Тхьэм фIыуэ илъэгъуа цIыху
ЦIыху цIэрыIуэм гунэсу нэIуасэ зыхуэпщIынумэ, ар къыщыхъуа къуажэм кIуэ. Аращ ар фIыуэ щацIыхури абы теухуа хъыбар нэхъ гукъинэжхэр щахъумэри. Нэгум къыщIэнэ теплъэгъуэхэм зэхъуэкIыныгъэ гуэрхэр ягъуэтми, ныбжькIэрэ зэIэпахыурэ къекIуэкI IуэрыIуатэм хуэпщI дзыхьыр нэхъ инщ зэзэмызэ. Узытепсэл... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "shogenalihan.txt"
} |
Сабиигъуэм и хэщIапIэ
Си сабиигъуэм хуэсщIу гукъанэ,
Си анэ куэщIым си щхьэр изолъхьэ,
Къигъэзэжыну теткъым гъуэгуанэ,
Мис а гупсысэр псэм къытохьэлъэ...
Ауэ и IитIыр щхьэм къылъэIэсмэ,
Си анэ дыщэм, псэр мэпсэхуж:
ПхроIэбыкIри гъэхэм, а Iэсэм,
Си сабиигъуэм щыщ къысхуехьыж.
А зы Алыхьыр къыхуэупсащи,
Си анэ нэхум куэд... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "shoramarina.txt"
} |
МЭРЗЕЙ Аслъэн
тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат
Адыгэхэм я гъащIэм зекIуэм мыхьэнэуэ щиIар къэлъытэгъуейщ. ЗекIуэм пыщIа Iуэхугъуэ псори зэхэплъхьэмэ, зы щIэныгъэ псо мэхъу. «Зауэм, зекIуэмрэ я хабзэмрэ, лIыхъужьыгъэм и щапхъэм адыгэхэм хуэдэу зезыгъэужьа абыхэм я гъунэгъу лъэпкъхэм яхэткъым, – апхуэдэу къелъытэ КIашэ А. – ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "shykh-r.txt"
} |
Токмакова Иринэ
ЗэзыдзэкIар Сижажэ Мансурщ
Дзэл
Псыхъуэм, бжьэпэ щIагъым
ЩIэт дзэлыр магъри магъыр.
Зыгуэр хъуа е фIэгуэныхь?
Е дыгъэ гуащIэм хъунщ хэткIухь.
Хьэмэрэ, мо жьы къуейщIейр
КъеIа абы и щхьэц къэтIейм.
ХуэлIэу пIэрэ дзэлыр псы?
Хьэмэ деупщIын езым?
| {
"source": "adygabza.ru",
"id": "sijajamansur.txt"
} |
Инджылыз сурэтыщI Симпсон Уилям
Шэрджэс хэкур зэрилъэгъуар
Симпсон Уилям (I823 - I899) Шотландием щыщ инджылыз сурэтыщIщ. Абы и лэжьыгъэхэр къытехуэу щытащ «Сурэт зыщIыгъу Лондон хъыбархэр» («Illustrated London News») газетым. Кърым зауэр зи нэкIэ зылъэгъуа икIи и нэгу щIэкIа теплъэгъуэхэр тхыдэм къыхэзына щIалэм и унэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "simpson.txt"
} |
Хэт и жьауэ ущIэт?
Уафэмрэ щIылъэмрэ зэпызыщIэ ткIуэпсхэр зэкIэлъыпIащIэурэ къыщыптеткIуэм деж, къэкIыгъэхэм уакъызэрыщхьэщыкIхэм язщ уи пIэ уикIыу унэм зэрызыщIэбдзэфыр. Удзхэм ещхьу, уэри дыгъэм упоплъэ, нэху пфIэфIщ, ауэ удзхэм уэ уэщхьу жьауэ зэIуахыфкъым. Сэри удзыфэ зызоплъыж мызыгъуэгукIэ, си жьауэр къутащи. Лэж... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "siseihar.txt"
} |
Бдзэжьеящэмрэ бдзэжьей цIыкIумрэ я таурыхъ
ЗэзыдзэкIар Тхьэгъэзит Зуберщ
(пычыгъуэ)
Егъэзэж тенджыз Iуфэми, дадэ
Елъагъу хуэмурэ хыр къэукъубейуэ,
Дыщэ бдзэжьей цIыкIур къреджэ,
Ар къосылIэ псы Iуфэм, къоупщIыр:
«ЖыIэ, дадэ, сыт нэхъ ухуей уэ?»
Ирет дадэ жэуап, щхьэщэ ищIу:
«КъысхуэщI гущIэгъу уэ, бдзэжьей гуащэ,
Сэ фы... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "skazkipushkin.txt"
} |
Хъан Къаплъэн-Джэрий Езанэм
Шэрджэс хэкум къыщемыхъулIа и зекIуэмрэ езыр
зэрытрагъэкIамрэ
Смирнов Владимир (I846 - I922) Бытырбыху дэт университетым и КъуэкIыпIэ факультетыр I870 гъэм «хьэрыпыбзэмкIэ, персыбзэмкIэ, тыркубзэмкIэ кандидат» IэщIагъэр иIэу къэзыуха урыс тхыдэджщ, бзэ щIэныгъэлIщ. Нобэ зи пычыгъуэ къэтхь и ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "smirnovladimir.txt"
} |
Къуэдзокъуэ Лэкъумэн
1837 гъэм Московскэ университетым и тхылъ тедзапIэм урысыбзэкIэ къыщыдэкIащ тхылъ пIащIэ цIыкIу, и жинтым «Шэрджэс ныбжьыщIэм и усэхэр» жиIэу тету. Илъэсищэрэ плIыщIрэ дэкIа нэужь, а тхылъыр архив хъумапIэ гуэрым къыщигъуэтыжащ тхыдэдж цIэрыIуэ, щIэныгъэхэм я доктор Къумыкъу Тыгъуэн.
Къуэдзокъуэ Лэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "soqur.txt"
} |
Гулливер лиллипутхэм я хэкум
ЗэзыдзэкIар Елбэд Хьэсэнщ, 1959 гъэ
(пычыгъуэ)
Гулливер къыщыушам нэху щыпат. Ар и гущIыIур дэгъэзеяуэ щылъти занщIэу дыгъэр и нэкIум къыридзэт.
Ар и нэм щIэIуэтыхьыну хуея щхьэкIэ, и Iэр къыхуэIэтакъым; къэтIысыну хуежьат, арщхьэкIэ зигъэхъеифакъым.
КIапсэ псыгъуэ цIыкIухэмкIэ и Iэпкълъэпк... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "svift-dzhonatan.txt"
} |
ХьэтIохъущыкъуей жылэм дэлъ псэлъэкIэм теухуауэ
3-нэ Iыхьэ
25. Емыгъэз амбар - тхьэмыщкIэм, дэхуэхам зызэрыщIагъакъуэ Iуэхугъуэщ. Къуажэкум хуэзэу шыкуэтэн щIэту дуушхуэ ягъэувырти, хэт сыт хузэфIэкIми, ар ирехьэжыгъэ, ирегуэдз, сыт ирехъуи, пIалъэ кIэщIкIэ зэмыкIуэкIыну гъавэхэкIхэм щыщ кърахьэлIэрт. Къуажэм щыщми, нэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "tabish.txt"
} |
Гитанджали
ЗэзыдзэкIар Кърымщокъал Маринэщ
- 1 -
Уэ мылIэжыныпсэ къысхэплъхьащ – аращ уи Iэмырыр. Уэ иджырурэ иджыри ибоунэщIыкI кхъуэщын пIащIэр, ух уимыIэу абы гъащIэщIэ ибогъахъуэ. Уэ бгыхэми тафэхэми здипхащ а къамыл бжьамий цIыкIур, сыт щыгъуи щIэщыгъуэ макъамэщIэхэр къибгъэкIыу.
Зи еIусэкIэр сигу хэпщIэ уи Iэхэр ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "tagor.txt"
} |
Лунин Виктор
ЗэзыдзэкIар Тезадэ Аскэрщ
Зэ балигъ сыхъуатэм
Мыдэ зэ балигъ сыхъуатэм,
Псори си къуэм сэ хуэздэнт:
IэкIэ езгъэшхынти шатэр
Си щIыб хуеихукIэ тезгъэлъэнт.
Диваным кIыхьу изгъэлъынт,
Сурэти блыным щезгъэщIынт.
ЦIывыр жыпкIэ кърихьэкIми,
И напэр зэи имытхьэщIми,
КIийми, шэдым хэпкIэми,
Зыри жезмыIэнт.
Шэнт л... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "tezadaaskar.txt"
} |
Толстой Лев
Чехов Антон
Зощенко Михаил
Горький Максим
| {
"source": "adygabza.ru",
"id": "thaquaharurys.txt"
} |
Тырку Адыгэ Литературэ
Тэгъулан Екъуб
Къабзагъэр узыншагъэщ
Къайсэр сыщыдэсауэ щытам, нытIэ адыгэ сымаджэри куэду къахуэзэтэкъэ, си тырку дохутыр ныбжьэгъухэм ар жаIэ зэпытт:" КъэкIуа сымаджэр адыгэрэ мыадыгэрэ къыщыщIэхьэ дыдэм щыщIэдзауэ занщIэу къыбоцIыхуф" жари.
Ар даурэ къызэрыфщIэр жыпIэмэ, "ИпэщIыкIэ нэмысыфIэхэ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "thigashahar.txt"
} |
Сосрыкъуэ Тхъуэжьейр зэригъэсар
- А си анэу Сэтэней, - жиIащ Сосрыкъуэ. – Сэ сызылъыхъуэ ныбжьэгъур уэ жыхуэпIэракъым. Сэ сыхуейщ ныбжьэгъу, уэгъуэм мыкъутэжыну, гузэвэгъуэм щыгъуи мыдзыхэжыну: сэ сыхуейщ зы джатэ, сэ сыхуейщ уанэ телъу шы закъуэ.
Сэтэней къогуфIэри Лъэпщ деж макIуэ.
- Си къуэм сигъэпсэуркъым дуней тех... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "thuazhei.txt"
} |
Унафэ щIын жиIэм къикIыр
«Унафэ щIын» жиIэм къикIыр псы Iуфэм уIуту псыр здэжэм уеплъынракъым. Псым унафэ хуэпщIыфынукъым ар здрижэну лъэныкъуэр нэхъ пасэу бунэтIа хьэзыру щымытмэ. Апхуэдэ дыдэу нартыхум и къэкIыкIэм и псынщIагъымкIэ хьэмэ комбайныр е тракторыр зэрылэжьэну щIыкIэр къыпхухэхынукъым: абы гъэхьэзырыгъуэ и... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "timbora.txt"
} |
Сейфеддин Омер (Хьэтыкъуэ Умар)
ЗэзыдзэкIар Къэрмокъуэ Хьэмидщ
ГЪУКIЭ
Махуэр зи кIыхьагъым щызэпыуркъым кIыщым сыдж макъыр. ГъущI плъар сыджым трегъэлъадэри, уадэ хьэлъэмкIэ йоуэ гъукIэр - мафIэ хъуаскIэр мэлъейри, кIыщ кIуэцIыр зэщIагъэнахуэ.
ГъущI хъарым ираубыда аслъэным ещхьщ гъукIэр, апхуэдизкIэ пIащэщ, Iэчлъэчщ. ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "tirquthar.txt"
} |
ЦIагъуэ Нурий
Муслъымэн тхыдэ
Пэублэ псалъэ
Мы тхылъым сызэрыбгъэдыхьар транслитератор бгъэдыхьэкIэущ, сызэрелэжьари апхуэдэущ. Ди лъэпкъым и культурей блэкIам и зы напэ, и зы лъэхъэнэм и пэжыпIэр къэбгъэлъэгъуэн щхьэкIэ, документыр нэгъущI тхыбзэм зэрыралъхьэ щIыкIэм тету зэздзэкIмэ нэхъ тэмэму къэслъытащ.
ХамэбзэкIэ ... | {
"source": "adygabza.ru",
"id": "tkhylyzhkh-r-3.txt"
} |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.