chronbmm/sanskrit-multitask-devanagari · Datasets at Hugging Face

sentence stringlengths 5 5.29k	unsandhied stringlengths 2 14.8k
ल् सा यज् जगतीम् अब्रवीद् अहं ते वक्ष्यामि त्वं तु ब्रुवाणेति तस्माज् जागतं तृतीयसवनम् इत्य् आख्यायते	तद्_यत्_जगती_ब्रू_मद्_त्वद्_वच्_त्वद्_तु_ब्रू_इति_तस्मात्_जागत_तृतीयसवन_इति_आख्या_
ल् आत्मा वै एष संवत्सरस्य यत् विषुवन्त्	आत्मन्_वै_एतद्_संवत्सर_यद्_विषुवन्त्_
ल् पक्षौ एतौ अभितस् भवतः	पक्ष_एतद्_अभितस्_भू_
ल् येन च इतस् अभीवर्तेन यन्ति यः च परस्तात् प्रगाथः भवति तौ उभौ विषुवन्ति कार्यौ	यद्_च_इतस्_अभीवर्त_इ_यद्_च_परस्तात्_प्रगाथ_भू_तद्_उभ्_विषुवन्त्_कृ_
ल् पक्षौ एव तत् यज्ञस्य आत्मन् प्रतिदधति स्वर्गस्य लोकस्य समष्टये	पक्ष_एव_तद्_यज्ञ_आत्मन्_प्रतिधा_स्वर्ग_लोक_समष्टि_
ल् इन्द्रैः क्रतुम् नः आभर इति प्रगाथः भवति	इन्द्र_क्रतु_मद्_आभृ_इति_प्रगाथ_भू_
ल् वसिष्ठः वै एतम् पुत्र हतः अपश्यत्	वसिष्ठ_वै_एतद्_पुत्र_हन्_पश्_
ल् सः प्रजया पशुभिः प्राजायत	तद्_प्रजा_पशु_प्रजन्_
ल् यत् एष प्रगाथः भवति प्रजातये	यत्_एतद्_प्रगाथ_भू_प्रजाति_
ल् जीवाः ज्योतिः अशीमहि इति	जीव_ज्योतिस्_अश्_इति_
ल् ये वै स्वस्ति संवत्सरम् संतरन्ति ते जीवाः ज्योतिः अश्नुवते	यद्_वै_स्वस्ति_संवत्सर_संतृ_तद्_जीव_ज्योतिस्_अश्_
ल् मा नः अज्ञाताः वृजना दुराध्यः मा अशिवासः अवक्रमुः इति	मा_मद्_अज्ञात_वृजन_दुराधी_मा_अशिव_अवक्रम्_इति_
ल् ये वै स्तेनाः रिपवः ते दुराध्यः	यद्_वै_स्तेन_रिपु_तद्_दुराधी_
ल् तान् एव तत् अतिक्रामति	तद्_एव_तद्_अतिक्रम्_
ल् त्वया वयम् प्रवतः शश्वतीः अपः _ शूरैः तरामसि इति	त्वद्_मद्_प्रवत्_शश्वत्_अप्_अति_शूर_तृ_इति_
ल् संव्वत्सरः वै प्रवतः शश्वतीः अपः	संवत्सर_वै_प्रवत्_शश्वत्_अप्_
ल् तम् एव तत् तरन्ति	तद्_एव_तद्_तृ_
ल् अद्य अद्य श्वस् श्वस् त्वा इदा ह्यस् नारः वयम् एनम् इदा ह्यस् इति संतनयः प्रगाथाः भवन्ति	अद्य_अद्य_श्वस्_श्वस्_त्वद्_इदा_ह्यस्_नृ_मद्_एनद्_इदा_ह्यस्_इति_संतनि_प्रगाथ_भू_
ल् तेषाम् एकः कार्यः सलोम त्वाय	तद्_एक_कृ_सलोमन्_त्व_
ल् श्वस्तनम् एव अभिसंतन्वन्ति	श्वस्तन_एव_अभिसंतन्_
ल् अथ उ खलु आहुः इन्द्रैः क्रतुम् नः आभर इति एव कार्यम् समृद्धये	अथ_उ_खलु_अह्_इन्द्र_क्रतु_मद्_आभृ_इति_एव_कृ_समृद्धि_
ल् प्रत्यवरोहिनः मासाः भवन्ति	प्रत्यवरोहिन्_मास_भू_
ल् यथा वै इतस् वृक्षम् रोहन्ति एवम् एनम् प्रत्यवरोहन्ति	यथा_वै_इतस्_वृक्ष_रुह्_एवम्_एनद्_प्रत्यवरुह्_
ल् स्वर्गम् एव लोकम् रूढ्वा अस्मिन् लोके प्रतितिष्ठन्ति	स्वर्ग_एव_लोक_रुह्_इदम्_लोक_प्रतिष्ठा_
ल् तदहः प्रायणीयेष्टिः	तद्_अहर्_प्रायणीय_इष्टि_
ल् पथ्या स्वस्तिर् अग्निः सोमः सवितादितिः स्वस्ति नः पथ्यासु धन्वस्व् इति द्वे अग्ने नय सुपथा राये अस्मान् आ देवानाम् अपि पन्थाम् अगन्म त्वं सोम प्रचिकितो मनीषा	पथ्या_स्वस्ति_अग्नि_सोम_सवितृ_अदिति_स्वस्ति_मद्_पथ्या_धन्वन्_इति_द्वि_अग्नि_नी_सु_पथिन्_रै_मद्_आ_देव_अपि_पथिन्_गम्_त्वद्_सोम_प्रचिकित_मनीषा_
ल् या ते धामानि दिवि या पृथिव्याम् आ विश्वदेवं सत्पतिम् य इमा विश्वा जातानि सुत्रामाणम् पृथिवीं द्याम् अनेहसं महीम् ऊ षु मातरं सुव्रतानां सेद् अग्निर् अग्नीꣳर् अत्यस्त्व् अन्यान् इति द्वे संयाज्ये	यद्_त्वद्_धामन्_दिव्_यद्_पृथिवी_आ_विश्वदेव_सत्_पति_यद्_इदम्_विश्व_जात_सु_त्रामन्_पृथिवी_दिव्_अनेहस्_मह्_उ_सु_मातृ_सुव्रत_तद्_इद्_अग्नि_अग्नि_अत्यस्_अन्य_इति_द्वि_संयाज्या_
ल् शंवन्तेयम्	शम्_उ_अन्त_इदम्_
ल् अनाज्यभागा	अन्_आज्यभाग_
ल् संस्थितायाम्	संस्था_
ल् अन्वाहिताग्निश् चेत् प्रयायात् तुभ्यं ता अङ्गिरसस्तम विश्वाः सुक्षितयः पृथग् अग्ने कामाय येमिरे इति हुत्वा प्रयायात्	अन्वाधा_अग्नि_चेद्_प्रया_त्वद्_तद्_अङ्गिरसस्तम_विश्व_सु_क्षिति_पृथक्_अग्नि_काम_यम्_इति_हु_प्रया_
ल् अन्वाहितश् चेद् अनुगच्छेद् अन्व् अग्निर् इत्य् अन्यं प्रणीयाग्न्यन्वाधानव्रतोपायनाभ्यां मनसोपस्थाय भूर् इति व्याहरेत्	अन्वाधा_चेद्_अनुगम्_अनु_अग्नि_इति_अन्य_प्रणी_अग्नि_अन्वाधान_व्रत_उपायन_मनस्_उपस्था_भू_इति_व्याहृ_
ल् पाथिकृती स्यात् पथो ऽन्तिकाद् दर्भान् आहरेत्	पाथिकृती_अस्_पथिन्_अन्तिक_दर्भ_आहृ_
ल् अनड्वान् दक्षिणा	अनडुह्_दक्षिणा_
ल् सर्वत्र पाथिकृत्याम् अनड्वान्	सर्वत्र_पाथिकृती_अनडुह्_
ल् अग्नीनां चेत् कश्चिद् उपवक्षयेत् स शम्यायाः प्राग्वासं पाथिकृती स्यात्	अग्नि_चेद्_कश्चित्_तद्_शम्या_प्राञ्च्_वास_पाथिकृती_अस्_
ल् शम्यायाः पराक् परास्याच् चेद् इदं त एकम् इति तान्त् संभरेत् पर ऊ त एकम् इति द्वितीयं द्वितीयेन	शम्या_पराक्_चेद्_इदम्_त्वद्_एक_इति_तद्_सम्भृ_परस्_त्वद्_एक_इति_द्वितीय_द्वितीय_
ल् तृतीयं तृतीयेन ज्योतिषेति	तृतीय_तृतीय_ज्योतिस्_इति_
ल् तस्माद् अवख्यायास् तत्र निर्वपेत्	तस्मात्_तत्र_निर्वप्_
ल् अधि चेद् अनुप्रायाय मथित्वा तत्रैकान् वसेत् कालातिपाते च दर्शपूर्णमासयोः	अधि_चेद्_मथ्_तत्र_एक_वस्_काल_अतिपात_च_दर्श_पूर्णमास_
ल् विध्यर्धसमाप्ते चेद् अपराधं विद्यात् त्रीन् हविष्यात्	विधि_अर्ध_समाप्_चेद्_अपराध_विद्_त्रि_हविष्य_
ल् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं पुरोडाशं निर्वपेत्	अग्नि_वैश्वानर_द्वादशन्_कपाल_पुरोडाश_निर्वप्_
ल् यस्य हविर् निरुप्तं पुरस्ताच् चन्द्रमा अभ्युदियात् तांस् त्रेधा तण्डुलान् विभजेत्	यद्_हविस्_निर्वप्_पुरस्तात्_चन्द्रमस्_अभ्युदि_तद्_त्रेधा_तण्डुल_विभज्_
ल् ये मध्यमास् तान् अग्नये दात्रे ऽष्टाकपालं पुरोडाशं निर्वपेत्	यद्_मध्यम_तद्_अग्नि_दातृ_अष्टाकपाल_पुरोडाश_निर्वप्_
ल् ये स्थविष्ठास् तान् इन्द्राय प्रदात्रे दधनि चरुं	यद्_स्थविष्ठ_तद्_इन्द्र_प्रदातृ_दधि_चरु_
ल् ये क्षोदिष्ठास् तान् विष्णवे शिपिविष्टाय	यद्_क्षोदिष्ठ_तद्_विष्णु_शिपिविष्ट_
ल् श्रिते प्राग् उक्ते तण्डुलाभावाद् अर्धं वा विद्यात्	श्रि_प्राक्_वच्_तण्डुल_अभाव_अर्ध_वा_विद्_
ल् र् सिद्ध इति वर्तते प्रेतानामिव प्रेतवत् कथं सिद्धः समम्	र् सिध्_इति_वृत्_प्रेत_इव_प्रेत_वत्_कथम्_सिध्_सम_
ल् अग्ने सहस्व पृतना अभिमातीर् अपास्य	अग्नि_सह्_पृतना_अभिमाति_अपास्_
ल् दुष्टरस् तरन्न् अरातीर् वर्चो धा यज्ञवाहसे	दुष्टर_तृ_अराति_वर्चस्_धा_यज्ञ_वाहस्_
ल् अग्न इडा सम् इध्यसे वीतिहोत्रो अमर्त्यः	अग्नि_इडा_सम्_इन्ध्_वीतिहोत्र_अमर्त्य_
ल् जुषस्व सू नो अध्वरम्	जुष्_सु_उ_मद्_अध्वर_
ल् अग्ने द्युम्नेन जागृवे सहसः सूनव् आहुत	अग्नि_द्युम्न_जागृवि_सहस्_सूनु_आहु_
ल् एदम् बर्हिः सदो मम	आ_इदम्_बर्हिस्_सद्_उ_मद्_
ल् अग्ने विश्वेभिर् अग्निभिर् देवेभिर् महया गिरः	अग्नि_विश्व_अग्नि_देव_महय्_गिर्_
ल् यज्ञेषु य उ चायवः	यज्ञ_यद्_उ_चायु_
ल् अग्ने दा दाशुषे रयिं वीरवन्तम् परीणसम्	अग्नि_दा_दाश्_रयि_वीरवत्_परीणस्_
ल् शिशीहि नः सूनुमतः	शा_मद्_सूनुमत्_
ल् यद् अग्निर् आपो अदहत् प्रविश्य यत्राकृण्वन् धर्मधृतो नमांसि	यत्_अग्नि_अप्_दह्_प्रविश्_यत्र_कृ_धर्म_धृत्_नमस्_
ल् तत्र त आहुः परमं जनित्रं स नः संविद्वान् परि वृङ्धि तक्मन्	तत्र_त्वद्_अह्_परम_जनित्र_तद्_मद्_संविद्_परि_वृज्_तक्मन्_
ल् यदि शोको यद्य् अभिशोको रुद्रस्य प्राणो यदि वारुणो ऽसि	यदि_शोक_यदि_अभिशोक_रुद्र_प्राण_यदि_वारुण_अस्_
ल् हुडुर् नामासि हरितस्य देव स नः संविद्वान् परि वृङ्धि तक्मन्	हुडु_नाम_अस्_हरित_देव_तद्_मद्_संविद्_परि_वृज्_तक्मन्_
ल् यद्य् अर्चिर् यदि वासि धूमः शकल्येषु यदि वा ते जनित्रम्	यदि_अर्चिस्_यदि_वा_अस्_धूम_शकल्य_यदि_वा_त्वद्_जनित्र_
ल् हुडुर् नामासि हरितस्य देव स नः संविद्वान् परि वृङ्धि तक्मन्	हुडु_नाम_अस्_हरित_देव_तद्_मद्_संविद्_परि_वृज्_तक्मन्_
ल् नमः शीताय तक्मने नमो रूराय कृण्मो वयं ते	नमस्_शीत_तक्मन्_नमस्_रूर_कृ_मद्_त्वद्_
ल् यो अन्येद्युर् उभयद्युश् चरन्ति तृतीयकाय नमो अस्तु तक्मने	यद्_अन्येद्युस्_उभयद्युस्_चर्_तृतीयक_नमस्_अस्_तक्मन्_
ल् तृतीयकं वितृतीयं सदन्दिम् उत हायनम्	तृतीयक_वितृतीय_सदन्दि_उत_हायन_
ल् तक्मानं विश्वशारदं ग्रैष्मं नाशय वार्षिकम्	तक्मन्_विश्व_शारद_ग्रैष्म_नाशय्_वार्षिक_
ल् अयम्	इदम्_
ल् अयम् सः अग्निः यस्मिन् सोमम् इन्द्रः सुतम् दधे जठरे वावशानः	इदम्_तद्_अग्नि_यद्_सोम_इन्द्र_सु_धा_जठर_वश्_
ल् सहस्रिणम् वाजम् अत्यम् न सप्तिम् ससवान् सन् स्तूयसे जातवेदः	सहस्रिन्_वाज_अत्य_न_सप्ति_सन्_अस्_स्तु_जातवेदस्_
ल् अग्ने यत् ते दिवि वर्चः यत् ओषधीषु अप्सु आ यजत्र येन अन्तरिक्षम् उरु आततन्थ त्वेषः स भानुः अर्णवः नृ चक्षाः	अग्नि_यद्_त्वद्_दिव्_वर्चस्_यद्_ओषधी_अप्_आ_यजत्र_यद्_अन्तरिक्ष_उरु_आतन्_त्वेष_तद्_भानु_अर्णव_नृ_चक्षस्_
ल् अग्ने दिवः अर्णम् अच्छा जिगासि याः रोचने परस्तात् सूर्यस्य याः च अवस्तात् उपतिष्ठन्ते आपः	अग्नि_दिव्_अर्ण_अच्छा_गा_यद्_रोचन_परस्तात्_सूर्य_यद्_च_अवस्तात्_उपस्था_अप्_
ल् अच्छा देवाꣳ ऊचिषे धिष्ण्याः ये	अच्छा_देव_वच्_धिष्ण्य_यद्_
ल् पुरीष्यासः अग्नयः प्रावणेभिः सजोषसः जुषन्ताम् यज्ञम् अद्रुहः अनमीवाः इषः महीः	पुरीष्य_अग्नि_प्रावण_सजोषस्_जुष्_यज्ञ_अद्रुह्_अनमीव_इष्_महि_
ल् इडाम् अग्ने पुरुदंसम् सनिम् गोः शश्वत्तमम् हवमानाय साध	इडा_अग्नि_पुरुदंस_सनि_गो_शश्वत्तम_ह्वा_साध्_
ल् स्यात् नः सूनुः तनयः विजावा अग्ने	अस्_मद्_सूनु_तनय_विजावन्_अग्नि_
ल् सा ते सुमतिः भूतु अस्मे	तद्_त्वद्_सुमति_भू_मद्_
ल् तैलाभ्यक्तम् आशुमृतकं परीक्षेत	तैल_अभ्यञ्ज्_आशु_मृतक_परीक्ष्_
ल् निष्कीर्णमूत्रपुरीषं वातपूर्णकोष्ठत्वक्कं शूनपादपाणिम् उन्मीलिताक्षं सव्यञ्जनकण्ठं पीडननिरुद्धोच्छ्वासहतं विद्यात्	निष्कॄ_मूत्र_पुरीष_वात_पृ_कोष्ठ_त्वक्क_श्वि_पाद_पाणि_उन्मील्_अक्ष_स_व्यञ्जन_कण्ठ_पीडन_निरुध्_उच्छ्वास_हन्_विद्_
ल् तम् एव संकुचितबाहुसक्थिम् उद्बन्धहतं विद्यात्	तद्_एव_संकुञ्च्_बाहु_सक्थि_उद्बन्ध_हन्_विद्_
ल् शूनपाणिपादोदरम् अपगताक्षम् उद्वृत्तनाभिम् अवरोपितं विद्यात्	श्वि_पाणि_पाद_उदर_अपगम्_अक्ष_उद्वृत्_नाभि_अवरोपय्_विद्_
ल् निस्तब्धगुदाक्षं संदष्टजिह्वम् आध्मातोदरम् उदकहतं विद्यात्	निस्तम्भ्_गुद_अक्ष_संदंश्_जिह्वा_आधम्_उदर_उदक_हन्_विद्_
ल् शोणितानुसिक्तं भग्नभिन्नगात्रं काष्ठैर् अश्मभिर् वा हतं विद्यात्	शोणित_अनुषिच्_भञ्ज्_भिद्_गात्र_काष्ठ_अश्मन्_वा_हन्_विद्_
ल् संभग्नस्फुटितगात्रम् अवक्षिप्तं विद्यात्	सम्भञ्ज्_स्फुट्_गात्र_अवक्षिप्_विद्_
ल् श्यावपाणिपाददन्तनखं शिथिलमांसरोमचर्माणं फेनोपदिग्धमुखं विषहतं विद्यात्	श्याव_पाणि_पाद_दन्त_नख_शिथिल_मांस_रोमन्_चर्मन्_फेन_उपदिह्_मुख_विष_हन्_विद्_
ल् तम् एव सशोणितदंशं सर्पकीटहतं विद्यात्	तद्_एव_स_शोणित_दंश_सर्प_कीट_हन्_विद्_
ल् विक्षिप्तवस्त्रगात्रम् अतिवान्तविरिक्तं मदनयोगहतं विद्यात्	विक्षिप्_वस्त्र_गात्र_अति_वम्_विरिच्_मदन_योग_हन्_विद्_
ल् अतो ऽन्यतमेन कारणेन हतं हत्वा वा दण्डभयाद् उद्बद्धनिकृत्तकण्ठं विद्यात्	अतस्_अन्यतम_कारण_हन्_हन्_वा_दण्ड_भय_उद्बन्ध्_निकृत्_कण्ठ_विद्_
ल् विषहतस्य भोजनशेषं वयोभिः परीक्षेत	विष_हन्_भोजन_शेष_वयस्_परीक्ष्_
ल् हृदयाद् उद्धृत्याग्नौ प्रक्षिप्तं चिटिचिटायदिन्द्रधनुर्वर्णं वा विषयुक्तं विद्यात् दग्धस्य हृदयम् अदग्धं दृष्ट्वा वा	हृदय_उद्धृ_अग्नि_प्रक्षिप्_चिटिचिटाय्_इन्द्रधनुस्_वर्ण_वा_विष_युज्_विद्_दह्_हृदय_अदग्ध_दृश्_वा_
ल् तस्य परिचारकजनं वाग्दण्डपारुष्यातिलब्धं मार्गेत दुःखोपहतम् अन्यप्रसक्तं वा स्त्रीजनं दायवृत्तिस्त्रीजनाभिमन्तारं वा बन्धुम्	तद्_परिचारक_जन_वाग्दण्ड_पारुष्य_अति_लभ्_मार्ग्_दुःख_उपहन्_अन्य_प्रसञ्ज्_वा_स्त्री_जन_दाय_वृत्ति_स्त्री_जन_अभिमन्तृ_वा_बन्धु_
ल् तद् एव हतोद्बद्धस्य परीक्षेत	तद्_एव_हन्_उद्बन्ध्_परीक्ष्_
ल् स्वयम् उद्बद्धस्य वा विप्रकारम् अयुक्तं मार्गेत	स्वयम्_उद्बन्ध्_वा_विप्रकार_अयुक्त_मार्ग्_
ल् सर्वेषां वा स्त्रीदायाद्यदोषः कर्मस्पर्धा प्रतिपक्षद्वेषः पण्यसंस्थासमवायो वा विवादपदानाम् अन्यतमद् वा रोषस्थानम्	सर्व_वा_स्त्री_दायाद्य_दोष_कर्मन्_स्पर्धा_प्रतिपक्ष_द्वेष_पण्य_संस्था_समवाय_वा_विवाद_पद_अन्यतम_वा_रोष_स्थान_
ल् रोषनिमित्तो घातः	रोष_निमित्त_घात_
ल् स्वयमादिष्टपुरुषैर् वा चोरैर् अर्थनिमित्तं सादृश्याद् अन्यवैरिभिर् वा हतस्य घातम् आसन्नेभ्यः परीक्षेत	स्वयम्_आदिश्_पुरुष_वा_चोर_अर्थ_निमित्त_सादृश्य_अन्य_वैरिन्_वा_हन्_घात_आसन्न_परीक्ष्_
ल् येनाहूतः सह स्थितः प्रस्थितो हतभूमिम् आनीतो वा तम् अनुयुञ्जीत	यद्_आह्वा_सह_स्था_प्रस्था_हन्_भूमि_आनी_वा_तद्_अनुयुज्_
ल् ये चास्य हतभूमावासन्नचरास् तान् एकैकशः पृच्छेत् केनायम् इहानीतो हतो वा कः सशस्त्रः संगूहमान उद्विग्नो वा युष्माभिर् दृष्टः इति	यद्_च_इदम्_हन्_भूमि_आसद्_चर_तद्_एकैकशस्_प्रच्छ्_क_इदम्_इह_आनी_हन्_वा_क_स_शस्त्र_संगुह्_उद्विज्_वा_त्वद्_दृश्_इति_
ल् ते यथा ब्रूयुस्तथानुयुञ्जीत	तद्_यथा_ब्रू_तथा_अनुयुज्_

ल् सा यज् जगतीम् अब्रवीद् अहं ते वक्ष्यामि त्वं तु ब्रुवाणेति तस्माज् जागतं तृतीयसवनम् इत्य् आख्यायते

तद्_यत्_जगती_ब्रू_मद्_त्वद्_वच्_त्वद्_तु_ब्रू_इति_तस्मात्_जागत_तृतीयसवन_इति_आख्या_

ल् आत्मा वै एष संवत्सरस्य यत् विषुवन्त्

आत्मन्_वै_एतद्_संवत्सर_यद्_विषुवन्त्_

ल् पक्षौ एतौ अभितस् भवतः

पक्ष_एतद्_अभितस्_भू_

ल् येन च इतस् अभीवर्तेन यन्ति यः च परस्तात् प्रगाथः भवति तौ उभौ विषुवन्ति कार्यौ

यद्_च_इतस्_अभीवर्त_इ_यद्_च_परस्तात्_प्रगाथ_भू_तद्_उभ्_विषुवन्त्_कृ_

ल् पक्षौ एव तत् यज्ञस्य आत्मन् प्रतिदधति स्वर्गस्य लोकस्य समष्टये

पक्ष_एव_तद्_यज्ञ_आत्मन्_प्रतिधा_स्वर्ग_लोक_समष्टि_

ल् इन्द्रैः क्रतुम् नः आभर इति प्रगाथः भवति

इन्द्र_क्रतु_मद्_आभृ_इति_प्रगाथ_भू_

ल् वसिष्ठः वै एतम् पुत्र हतः अपश्यत्

वसिष्ठ_वै_एतद्_पुत्र_हन्_पश्_

ल् सः प्रजया पशुभिः प्राजायत

तद्_प्रजा_पशु_प्रजन्_

ल् यत् एष प्रगाथः भवति प्रजातये

यत्_एतद्_प्रगाथ_भू_प्रजाति_

ल् जीवाः ज्योतिः अशीमहि इति

जीव_ज्योतिस्_अश्_इति_

ल् ये वै स्वस्ति संवत्सरम् संतरन्ति ते जीवाः ज्योतिः अश्नुवते

यद्_वै_स्वस्ति_संवत्सर_संतृ_तद्_जीव_ज्योतिस्_अश्_

ल् मा नः अज्ञाताः वृजना दुराध्यः मा अशिवासः अवक्रमुः इति

मा_मद्_अज्ञात_वृजन_दुराधी_मा_अशिव_अवक्रम्_इति_

ल् ये वै स्तेनाः रिपवः ते दुराध्यः

यद्_वै_स्तेन_रिपु_तद्_दुराधी_

ल् तान् एव तत् अतिक्रामति

तद्_एव_तद्_अतिक्रम्_

ल् त्वया वयम् प्रवतः शश्वतीः अपः _ शूरैः तरामसि इति

त्वद्_मद्_प्रवत्_शश्वत्_अप्_अति_शूर_तृ_इति_

ल् संव्वत्सरः वै प्रवतः शश्वतीः अपः

संवत्सर_वै_प्रवत्_शश्वत्_अप्_

ल् तम् एव तत् तरन्ति

तद्_एव_तद्_तृ_

ल् अद्य अद्य श्वस् श्वस् त्वा इदा ह्यस् नारः वयम् एनम् इदा ह्यस् इति संतनयः प्रगाथाः भवन्ति

अद्य_अद्य_श्वस्_श्वस्_त्वद्_इदा_ह्यस्_नृ_मद्_एनद्_इदा_ह्यस्_इति_संतनि_प्रगाथ_भू_

ल् तेषाम् एकः कार्यः सलोम त्वाय

तद्_एक_कृ_सलोमन्_त्व_

ल् श्वस्तनम् एव अभिसंतन्वन्ति

श्वस्तन_एव_अभिसंतन्_

ल् अथ उ खलु आहुः इन्द्रैः क्रतुम् नः आभर इति एव कार्यम् समृद्धये

अथ_उ_खलु_अह्_इन्द्र_क्रतु_मद्_आभृ_इति_एव_कृ_समृद्धि_

ल् प्रत्यवरोहिनः मासाः भवन्ति

प्रत्यवरोहिन्_मास_भू_

ल् यथा वै इतस् वृक्षम् रोहन्ति एवम् एनम् प्रत्यवरोहन्ति

यथा_वै_इतस्_वृक्ष_रुह्_एवम्_एनद्_प्रत्यवरुह्_

ल् स्वर्गम् एव लोकम् रूढ्वा अस्मिन् लोके प्रतितिष्ठन्ति

स्वर्ग_एव_लोक_रुह्_इदम्_लोक_प्रतिष्ठा_

ल् तदहः प्रायणीयेष्टिः

तद्_अहर्_प्रायणीय_इष्टि_

ल् पथ्या स्वस्तिर् अग्निः सोमः सवितादितिः स्वस्ति नः पथ्यासु धन्वस्व् इति द्वे अग्ने नय सुपथा राये अस्मान् आ देवानाम् अपि पन्थाम् अगन्म त्वं सोम प्रचिकितो मनीषा

पथ्या_स्वस्ति_अग्नि_सोम_सवितृ_अदिति_स्वस्ति_मद्_पथ्या_धन्वन्_इति_द्वि_अग्नि_नी_सु_पथिन्_रै_मद्_आ_देव_अपि_पथिन्_गम्_त्वद्_सोम_प्रचिकित_मनीषा_

ल् या ते धामानि दिवि या पृथिव्याम् आ विश्वदेवं सत्पतिम् य इमा विश्वा जातानि सुत्रामाणम् पृथिवीं द्याम् अनेहसं महीम् ऊ षु मातरं सुव्रतानां सेद् अग्निर् अग्नीꣳर् अत्यस्त्व् अन्यान् इति द्वे संयाज्ये

यद्_त्वद्_धामन्_दिव्_यद्_पृथिवी_आ_विश्वदेव_सत्_पति_यद्_इदम्_विश्व_जात_सु_त्रामन्_पृथिवी_दिव्_अनेहस्_मह्_उ_सु_मातृ_सुव्रत_तद्_इद्_अग्नि_अग्नि_अत्यस्_अन्य_इति_द्वि_संयाज्या_

ल् शंवन्तेयम्

शम्_उ_अन्त_इदम्_

ल् अनाज्यभागा

अन्_आज्यभाग_

ल् संस्थितायाम्

संस्था_

ल् अन्वाहिताग्निश् चेत् प्रयायात् तुभ्यं ता अङ्गिरसस्तम विश्वाः सुक्षितयः पृथग् अग्ने कामाय येमिरे इति हुत्वा प्रयायात्

अन्वाधा_अग्नि_चेद्_प्रया_त्वद्_तद्_अङ्गिरसस्तम_विश्व_सु_क्षिति_पृथक्_अग्नि_काम_यम्_इति_हु_प्रया_

ल् अन्वाहितश् चेद् अनुगच्छेद् अन्व् अग्निर् इत्य् अन्यं प्रणीयाग्न्यन्वाधानव्रतोपायनाभ्यां मनसोपस्थाय भूर् इति व्याहरेत्

अन्वाधा_चेद्_अनुगम्_अनु_अग्नि_इति_अन्य_प्रणी_अग्नि_अन्वाधान_व्रत_उपायन_मनस्_उपस्था_भू_इति_व्याहृ_

ल् पाथिकृती स्यात् पथो ऽन्तिकाद् दर्भान् आहरेत्

पाथिकृती_अस्_पथिन्_अन्तिक_दर्भ_आहृ_

ल् अनड्वान् दक्षिणा

अनडुह्_दक्षिणा_

ल् सर्वत्र पाथिकृत्याम् अनड्वान्

सर्वत्र_पाथिकृती_अनडुह्_

ल् अग्नीनां चेत् कश्चिद् उपवक्षयेत् स शम्यायाः प्राग्वासं पाथिकृती स्यात्

अग्नि_चेद्_कश्चित्_तद्_शम्या_प्राञ्च्_वास_पाथिकृती_अस्_

ल् शम्यायाः पराक् परास्याच् चेद् इदं त एकम् इति तान्त् संभरेत् पर ऊ त एकम् इति द्वितीयं द्वितीयेन

शम्या_पराक्_चेद्_इदम्_त्वद्_एक_इति_तद्_सम्भृ_परस्_त्वद्_एक_इति_द्वितीय_द्वितीय_

ल् तृतीयं तृतीयेन ज्योतिषेति

तृतीय_तृतीय_ज्योतिस्_इति_

ल् तस्माद् अवख्यायास् तत्र निर्वपेत्

तस्मात्_तत्र_निर्वप्_

ल् अधि चेद् अनुप्रायाय मथित्वा तत्रैकान् वसेत् कालातिपाते च दर्शपूर्णमासयोः

अधि_चेद्_मथ्_तत्र_एक_वस्_काल_अतिपात_च_दर्श_पूर्णमास_

ल् विध्यर्धसमाप्ते चेद् अपराधं विद्यात् त्रीन् हविष्यात्

विधि_अर्ध_समाप्_चेद्_अपराध_विद्_त्रि_हविष्य_

ल् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं पुरोडाशं निर्वपेत्

अग्नि_वैश्वानर_द्वादशन्_कपाल_पुरोडाश_निर्वप्_

ल् यस्य हविर् निरुप्तं पुरस्ताच् चन्द्रमा अभ्युदियात् तांस् त्रेधा तण्डुलान् विभजेत्

यद्_हविस्_निर्वप्_पुरस्तात्_चन्द्रमस्_अभ्युदि_तद्_त्रेधा_तण्डुल_विभज्_

ल् ये मध्यमास् तान् अग्नये दात्रे ऽष्टाकपालं पुरोडाशं निर्वपेत्

यद्_मध्यम_तद्_अग्नि_दातृ_अष्टाकपाल_पुरोडाश_निर्वप्_

ल् ये स्थविष्ठास् तान् इन्द्राय प्रदात्रे दधनि चरुं

यद्_स्थविष्ठ_तद्_इन्द्र_प्रदातृ_दधि_चरु_

ल् ये क्षोदिष्ठास् तान् विष्णवे शिपिविष्टाय

यद्_क्षोदिष्ठ_तद्_विष्णु_शिपिविष्ट_

ल् श्रिते प्राग् उक्ते तण्डुलाभावाद् अर्धं वा विद्यात्

श्रि_प्राक्_वच्_तण्डुल_अभाव_अर्ध_वा_विद्_

ल् र् सिद्ध इति वर्तते प्रेतानामिव प्रेतवत् कथं सिद्धः समम्

र् सिध्_इति_वृत्_प्रेत_इव_प्रेत_वत्_कथम्_सिध्_सम_

ल् अग्ने सहस्व पृतना अभिमातीर् अपास्य

अग्नि_सह्_पृतना_अभिमाति_अपास्_

ल् दुष्टरस् तरन्न् अरातीर् वर्चो धा यज्ञवाहसे

दुष्टर_तृ_अराति_वर्चस्_धा_यज्ञ_वाहस्_

ल् अग्न इडा सम् इध्यसे वीतिहोत्रो अमर्त्यः

अग्नि_इडा_सम्_इन्ध्_वीतिहोत्र_अमर्त्य_

ल् जुषस्व सू नो अध्वरम्

जुष्_सु_उ_मद्_अध्वर_

ल् अग्ने द्युम्नेन जागृवे सहसः सूनव् आहुत

अग्नि_द्युम्न_जागृवि_सहस्_सूनु_आहु_

ल् एदम् बर्हिः सदो मम

आ_इदम्_बर्हिस्_सद्_उ_मद्_

ल् अग्ने विश्वेभिर् अग्निभिर् देवेभिर् महया गिरः

अग्नि_विश्व_अग्नि_देव_महय्_गिर्_

ल् यज्ञेषु य उ चायवः

यज्ञ_यद्_उ_चायु_

ल् अग्ने दा दाशुषे रयिं वीरवन्तम् परीणसम्

अग्नि_दा_दाश्_रयि_वीरवत्_परीणस्_

ल् शिशीहि नः सूनुमतः

शा_मद्_सूनुमत्_

ल् यद् अग्निर् आपो अदहत् प्रविश्य यत्राकृण्वन् धर्मधृतो नमांसि

यत्_अग्नि_अप्_दह्_प्रविश्_यत्र_कृ_धर्म_धृत्_नमस्_

ल् तत्र त आहुः परमं जनित्रं स नः संविद्वान् परि वृङ्धि तक्मन्

तत्र_त्वद्_अह्_परम_जनित्र_तद्_मद्_संविद्_परि_वृज्_तक्मन्_

ल् यदि शोको यद्य् अभिशोको रुद्रस्य प्राणो यदि वारुणो ऽसि

यदि_शोक_यदि_अभिशोक_रुद्र_प्राण_यदि_वारुण_अस्_

ल् हुडुर् नामासि हरितस्य देव स नः संविद्वान् परि वृङ्धि तक्मन्

हुडु_नाम_अस्_हरित_देव_तद्_मद्_संविद्_परि_वृज्_तक्मन्_

ल् यद्य् अर्चिर् यदि वासि धूमः शकल्येषु यदि वा ते जनित्रम्

यदि_अर्चिस्_यदि_वा_अस्_धूम_शकल्य_यदि_वा_त्वद्_जनित्र_

ल् हुडुर् नामासि हरितस्य देव स नः संविद्वान् परि वृङ्धि तक्मन्

हुडु_नाम_अस्_हरित_देव_तद्_मद्_संविद्_परि_वृज्_तक्मन्_

ल् नमः शीताय तक्मने नमो रूराय कृण्मो वयं ते

नमस्_शीत_तक्मन्_नमस्_रूर_कृ_मद्_त्वद्_

ल् यो अन्येद्युर् उभयद्युश् चरन्ति तृतीयकाय नमो अस्तु तक्मने

यद्_अन्येद्युस्_उभयद्युस्_चर्_तृतीयक_नमस्_अस्_तक्मन्_

ल् तृतीयकं वितृतीयं सदन्दिम् उत हायनम्

तृतीयक_वितृतीय_सदन्दि_उत_हायन_

ल् तक्मानं विश्वशारदं ग्रैष्मं नाशय वार्षिकम्

तक्मन्_विश्व_शारद_ग्रैष्म_नाशय्_वार्षिक_

ल् अयम्

इदम्_

ल् अयम् सः अग्निः यस्मिन् सोमम् इन्द्रः सुतम् दधे जठरे वावशानः

इदम्_तद्_अग्नि_यद्_सोम_इन्द्र_सु_धा_जठर_वश्_

ल् सहस्रिणम् वाजम् अत्यम् न सप्तिम् ससवान् सन् स्तूयसे जातवेदः

सहस्रिन्_वाज_अत्य_न_सप्ति_सन्_अस्_स्तु_जातवेदस्_

ल् अग्ने यत् ते दिवि वर्चः यत् ओषधीषु अप्सु आ यजत्र येन अन्तरिक्षम् उरु आततन्थ त्वेषः स भानुः अर्णवः नृ चक्षाः

अग्नि_यद्_त्वद्_दिव्_वर्चस्_यद्_ओषधी_अप्_आ_यजत्र_यद्_अन्तरिक्ष_उरु_आतन्_त्वेष_तद्_भानु_अर्णव_नृ_चक्षस्_

ल् अग्ने दिवः अर्णम् अच्छा जिगासि याः रोचने परस्तात् सूर्यस्य याः च अवस्तात् उपतिष्ठन्ते आपः

अग्नि_दिव्_अर्ण_अच्छा_गा_यद्_रोचन_परस्तात्_सूर्य_यद्_च_अवस्तात्_उपस्था_अप्_

ल् अच्छा देवाꣳ ऊचिषे धिष्ण्याः ये

अच्छा_देव_वच्_धिष्ण्य_यद्_

ल् पुरीष्यासः अग्नयः प्रावणेभिः सजोषसः जुषन्ताम् यज्ञम् अद्रुहः अनमीवाः इषः महीः

पुरीष्य_अग्नि_प्रावण_सजोषस्_जुष्_यज्ञ_अद्रुह्_अनमीव_इष्_महि_

ल् इडाम् अग्ने पुरुदंसम् सनिम् गोः शश्वत्तमम् हवमानाय साध

इडा_अग्नि_पुरुदंस_सनि_गो_शश्वत्तम_ह्वा_साध्_

ल् स्यात् नः सूनुः तनयः विजावा अग्ने

अस्_मद्_सूनु_तनय_विजावन्_अग्नि_

ल् सा ते सुमतिः भूतु अस्मे

तद्_त्वद्_सुमति_भू_मद्_

ल् तैलाभ्यक्तम् आशुमृतकं परीक्षेत

तैल_अभ्यञ्ज्_आशु_मृतक_परीक्ष्_

ल् निष्कीर्णमूत्रपुरीषं वातपूर्णकोष्ठत्वक्कं शूनपादपाणिम् उन्मीलिताक्षं सव्यञ्जनकण्ठं पीडननिरुद्धोच्छ्वासहतं विद्यात्

निष्कॄ_मूत्र_पुरीष_वात_पृ_कोष्ठ_त्वक्क_श्वि_पाद_पाणि_उन्मील्_अक्ष_स_व्यञ्जन_कण्ठ_पीडन_निरुध्_उच्छ्वास_हन्_विद्_

ल् तम् एव संकुचितबाहुसक्थिम् उद्बन्धहतं विद्यात्

तद्_एव_संकुञ्च्_बाहु_सक्थि_उद्बन्ध_हन्_विद्_

ल् शूनपाणिपादोदरम् अपगताक्षम् उद्वृत्तनाभिम् अवरोपितं विद्यात्

श्वि_पाणि_पाद_उदर_अपगम्_अक्ष_उद्वृत्_नाभि_अवरोपय्_विद्_

ल् निस्तब्धगुदाक्षं संदष्टजिह्वम् आध्मातोदरम् उदकहतं विद्यात्

निस्तम्भ्_गुद_अक्ष_संदंश्_जिह्वा_आधम्_उदर_उदक_हन्_विद्_

ल् शोणितानुसिक्तं भग्नभिन्नगात्रं काष्ठैर् अश्मभिर् वा हतं विद्यात्

शोणित_अनुषिच्_भञ्ज्_भिद्_गात्र_काष्ठ_अश्मन्_वा_हन्_विद्_

ल् संभग्नस्फुटितगात्रम् अवक्षिप्तं विद्यात्

सम्भञ्ज्_स्फुट्_गात्र_अवक्षिप्_विद्_

ल् श्यावपाणिपाददन्तनखं शिथिलमांसरोमचर्माणं फेनोपदिग्धमुखं विषहतं विद्यात्

श्याव_पाणि_पाद_दन्त_नख_शिथिल_मांस_रोमन्_चर्मन्_फेन_उपदिह्_मुख_विष_हन्_विद्_

ल् तम् एव सशोणितदंशं सर्पकीटहतं विद्यात्

तद्_एव_स_शोणित_दंश_सर्प_कीट_हन्_विद्_

ल् विक्षिप्तवस्त्रगात्रम् अतिवान्तविरिक्तं मदनयोगहतं विद्यात्

विक्षिप्_वस्त्र_गात्र_अति_वम्_विरिच्_मदन_योग_हन्_विद्_

ल् अतो ऽन्यतमेन कारणेन हतं हत्वा वा दण्डभयाद् उद्बद्धनिकृत्तकण्ठं विद्यात्

अतस्_अन्यतम_कारण_हन्_हन्_वा_दण्ड_भय_उद्बन्ध्_निकृत्_कण्ठ_विद्_

ल् विषहतस्य भोजनशेषं वयोभिः परीक्षेत

विष_हन्_भोजन_शेष_वयस्_परीक्ष्_

ल् हृदयाद् उद्धृत्याग्नौ प्रक्षिप्तं चिटिचिटायदिन्द्रधनुर्वर्णं वा विषयुक्तं विद्यात् दग्धस्य हृदयम् अदग्धं दृष्ट्वा वा

हृदय_उद्धृ_अग्नि_प्रक्षिप्_चिटिचिटाय्_इन्द्रधनुस्_वर्ण_वा_विष_युज्_विद्_दह्_हृदय_अदग्ध_दृश्_वा_

ल् तस्य परिचारकजनं वाग्दण्डपारुष्यातिलब्धं मार्गेत दुःखोपहतम् अन्यप्रसक्तं वा स्त्रीजनं दायवृत्तिस्त्रीजनाभिमन्तारं वा बन्धुम्

तद्_परिचारक_जन_वाग्दण्ड_पारुष्य_अति_लभ्_मार्ग्_दुःख_उपहन्_अन्य_प्रसञ्ज्_वा_स्त्री_जन_दाय_वृत्ति_स्त्री_जन_अभिमन्तृ_वा_बन्धु_

ल् तद् एव हतोद्बद्धस्य परीक्षेत

तद्_एव_हन्_उद्बन्ध्_परीक्ष्_

ल् स्वयम् उद्बद्धस्य वा विप्रकारम् अयुक्तं मार्गेत

स्वयम्_उद्बन्ध्_वा_विप्रकार_अयुक्त_मार्ग्_

ल् सर्वेषां वा स्त्रीदायाद्यदोषः कर्मस्पर्धा प्रतिपक्षद्वेषः पण्यसंस्थासमवायो वा विवादपदानाम् अन्यतमद् वा रोषस्थानम्

सर्व_वा_स्त्री_दायाद्य_दोष_कर्मन्_स्पर्धा_प्रतिपक्ष_द्वेष_पण्य_संस्था_समवाय_वा_विवाद_पद_अन्यतम_वा_रोष_स्थान_

ल् रोषनिमित्तो घातः

रोष_निमित्त_घात_

ल् स्वयमादिष्टपुरुषैर् वा चोरैर् अर्थनिमित्तं सादृश्याद् अन्यवैरिभिर् वा हतस्य घातम् आसन्नेभ्यः परीक्षेत

स्वयम्_आदिश्_पुरुष_वा_चोर_अर्थ_निमित्त_सादृश्य_अन्य_वैरिन्_वा_हन्_घात_आसन्न_परीक्ष्_

ल् येनाहूतः सह स्थितः प्रस्थितो हतभूमिम् आनीतो वा तम् अनुयुञ्जीत

यद्_आह्वा_सह_स्था_प्रस्था_हन्_भूमि_आनी_वा_तद्_अनुयुज्_

ल् ये चास्य हतभूमावासन्नचरास् तान् एकैकशः पृच्छेत् केनायम् इहानीतो हतो वा कः सशस्त्रः संगूहमान उद्विग्नो वा युष्माभिर् दृष्टः इति

यद्_च_इदम्_हन्_भूमि_आसद्_चर_तद्_एकैकशस्_प्रच्छ्_क_इदम्_इह_आनी_हन्_वा_क_स_शस्त्र_संगुह्_उद्विज्_वा_त्वद्_दृश्_इति_

ल् ते यथा ब्रूयुस्तथानुयुञ्जीत

तद्_यथा_ब्रू_तथा_अनुयुज्_