id stringlengths 1 6 | url stringlengths 32 143 | title stringlengths 1 79 | text stringlengths 7 183k |
|---|---|---|---|
1 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Astronomie | Astronomie | De Astronomie (greeksch αστρονομία, nipp un nau De Gesett von de Steerns, ut άστρο, ástro - de Steen un νόμος, nómos - dat Gesett) is de Wetenschap vun den Heben, de Sünn, den Maand, de Steern un de Planetens un woans dat allns funkschoneert.
Anfungen hett de Astronomie al in de Steentiet. Dat is t.B. an de Anlaag vun... |
2 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Albanien | Albanien | Albanien is en Republiek, de in'n Süüdoosten vun Europa up den Balkan liggt un sik vun de Adria bet Noordmakedonien streckt. Navers sünd Montenegro, Serbien, Noordmakedonien un Grekenland. De Hööftstadt is Tirana.
Spraken
Amtsspraak is Albaansch (Tosksch un Geegsch). In den Süden warrt en beten Greeksch snackt.
Sta... |
3 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Andorra | Andorra | Andorra is en lütt Förstendom, wat in den Süüdwesten vun Europa in’e Pyrenäen liggt - inklemmt dör Spanien un Frankriek. De Hööftstadt is Andorra la Vella.
Spraken
Amtsspraken sünd Katalaansch, Franzöösch un Spaansch.
Geografie
Staat
Andorra warrt regeert vun den Präsident vun Frankriek un den Bischop vun Urgel in... |
4 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Adam%20vun%20Bremen | Adam vun Bremen | Adam vun Bremen (Adamus Bremensis) weer en Schoolmeester un Baas vun de School to Bremen in dat 11. Johrhunnert. He weer ut Franken. Ünner den Arzbischop Adalbert vun Bremen keem he 1066 na Bremen an de School vun dat Bisdom. Dor schreev he denn bet 1076 de Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, wat en Chronik vun ... |
5 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Afrika | Afrika | Afrika is en Eerddeel, wat in’n Süden vun de Middellannsche See liggt. In’n Westen vun Afrika is de Atlantik, in’n Oosten sünd de Indisch Ozean un de Arabisch Halfinsel.
Tallenkram:
Flach: 30,3 Mill. km²
Inwahners: 924 Mill.
Länner na Laag
Zentralafrikanisch Länner
Zentraalafrikaansche Republiek
Tschad
Demokr... |
6 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Amerika | Amerika | Dat Wort Amerika is vun Amerigo Vespucci sien Naam afleet (1454 - 1512). He hett verklaart, dat de Eerddeel, den Christoph Kolumbus funnen harr, nich identisch mit Indien oder Asien is.
De eersten Inwahners weern för 12.000 (?) Johrn na Amerika kamen. De Kinnskinners vun jüm sünd de Indianers. De eerste Europäer, wat ... |
7 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Asien | Asien | Asien is de Deel vun Eurasien wat liggt in'n Ossen. As Traditschoon warrt Europa un Asien as kulturell verschillige Eerddelen sehn. De Ural-Bargen, de Ural-Fluss, dat Kaspisch Meer, de Kaukasus un dat Swarte Meer sünd de Grenz zwischen Europa un Asien.
Eerddeel |
8 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Australien | Australien | Australien is en Land (Commonwealth of Australia) in’n Nordwessen vun Niegseeland un in’n Söden vun Indonesien, Oosttimor un Papua-Niegguinea. De Fläck vun’t Land is 7,686,850 km². Australien is dat süstgrotste Land vun de Eer. Australien liggt op den Eerddeel, de ok den Naam Australien hett.
Australien hett 23.625.6... |
9 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Afghanistan | Afghanistan | Afghanistan is en Staat in Zentralasien, dat an Iran, Turkmenistan, Usbekistan, Tadschikistan, China un Pakistan grenzt. Afghanistan is 652.864 km² groot. 26,8 Mio Lüüd leevt in dat Land. De Bargen vun den Hindukusch (7.500 m) un dat Sefid Kuh reckt över de grotste Deel vun dat Land hen. In’n Süüdosten is en Ebene mit ... |
11 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Ankara | Ankara | Ankara is de Hööftstadt vun de Törkie. Is al ut de Römertiet, dor heet dat noch Ancyra. Later weer dat ok Angora nöömt.
De Stadt hett 4.104.387 Inwahner (2008) un is dormit nah Istanbul de tweetgröttste Stadt vun dat Land.
Oort
Törkie
Hööftstadt
Stadt |
12 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Athen | Athen | Athen (greeksch Αθηναι = Athinai) hett sien Naam vun de greeksche Göttin Athene un is de Hööftstadt vun Grekenland. De Stadt liggt in dat Küstenflachland van den Äginetischen Golf.Twüschen den 156 m hogen Kalkfelsen mit de Akropolis un den 277 m hogen Lykabettos-Felsen breedt sik dat Hüsermeer van de ne’e Stadt ut. In ... |
13 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Antarktika | Antarktika | Antarktika is de Eerddeel, wat bi den geograafschen Süüdpool vun de Eer in de Eerdregion von de Antarktis liggt. Füürland an de Süüdspitz vun Süüdamerika is de neegste Punkt vun en anner Eerddeel. De Antarktis höört nümms, aver en poor Länner beansprookt Delen vun’n Eerddeel.
Tyypsch för Antarktika sünd de Iesbargen u... |
14 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Atom | Atom | En Atom is en lütt Deelken. De Naam kümmt vun dat greeksche άτομος (átomos), wat so veel heet as kanns nich tweimaken.
Dat weer al de greeksche Philosoph Demokrit, de sik en Kopp mookt harr, vun wat de Saken nu so mookt sünd. He harr sik vörstellt, he hett en Stück Materie, to'n Bispeel en Stück Holt. Dat haut he denn... |
15 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Anion | Anion | Een Anion (n.) is een Ion, wat negativ oplaadt is. Dat heet tomeist, dat dat een Atom is, wo een ellers ok mehr Elektronens tokaamen sünd.
Bispeel:
Fluorid-Ion F-
Chlorid-Ion Cl-
Oxid-Ion O2-
Sulfid-Ion S2-
Nitrid-Ion N3-
Carbid-Ion C4+
Gifft ook Moleküle, wo Anionen maakt, to'n Bispeel ward ut H2 SO4 (Swevelsüür) S... |
16 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Aanten | Aanten | Aanten sünd Vagels, de to de Familie vun de Aantenvagels (Anatidae) tohören doot. In de Systematik vun de Vagels weert de Unnerfamilien vun Prickelsteertaanten (Oxyurinae) un vun de echten Aanten (Anatinae) Aanten nömmt. Wo wi in de Umgangsspraak meist Aanten to seggt, dat sünd de Grauen Aanten (Anas platyrhynchos). ... |
17 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Araabsche%20Spraak | Araabsche Spraak | De araabsche Spraak (op Araabsch: اللغة العربية) is en semitsch Spraak un so is dat nah mit de Hebrääsche Spraak verwandt. Araabsch warrt in de Nahoost un in Noordafrika snackt, un ook en beten an de Küst vun Noordoostafrika (Dschibuti un Eritrea). Araabsch is ok de hillige Spraak vun’n Islam un en Spraak vun de Veree... |
19 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Atlantik | Atlantik | De Atlantik is en Ozean, de twüschen Amerika in’n Westen un Europa un Afrika in’n Osten liggt. He is de tweetgröttste Ozean na den Pazifik.
In’n Norden vun den Atlantik liggt de Noordpolarsee un de Insel Gröönland, in’n Süden liggt de Antarktis.
Nebenseen vun den Atlantik sünd de Noordsee un de Oostsee, de Middellann... |
20 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Anorgaansch%20Chemie | Anorgaansch Chemie | De Anorgaansche Chemie is de Deel vun de Chemie, de över allens geiht, wat nich to de Orgaansch Chemie heurt. Dat heet, vun de Chemie vun all de chemisch Elementen, de nich Kohlenstoff sünd un dorto noch de Oxide vun den Kohlenstoff un de Kohlensüür un de Carbonatens.
Na dat, wat wi mit de Anorganisch Chemie anfangt,... |
23 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Biologie | Biologie | De Biologie is de Wetenschop vun de lebennig Wesen, besünners Deerter un Planten.
De Deel, de vun de Deerter hanneln deit, is de Zoologie
De Deel, de vun de Planten hanneln deit, is de Botanik
De Deel, de vun de Bakterien un anner ganz lütten lebennig Deerter un vun de Viren hanneln deit, is de Mikrobiologie
Allen... |
24 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Bremen | Bremen | Bremen is een Stadtstaat un dat lüttjeste Bundsland vun Düütschland mit 650.000 Inwahners (Lann) oder 550.000 Inwahners (Stadt). To’t Lann warrd ok Bremerhoben tellt.
De Stadt höör al fröh in siene Historie to de Hanse to. Ok vandaagen is Bremen en Hansestadt. Offiziell heet se Free Hansestadt Bremen. Op Plattdüütsch n... |
25 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Belgien | Belgien | Belgien (nedderlandsch: België, franzöösch: Belgique ), offiziell Königriek vun Belgien (nedderlandsch: Koninkrijk België, franzöösch: Royaume de Belgique ) is een parlamentaarsche Monarkie, de in't Westen vun Europa liggt. Belgien is een Bundsstaat. Navers sünd de Nedderlannen, Düütschland, Luxemborg un Frankriek. De ... |
26 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Bosnien-Herzegowina | Bosnien-Herzegowina | Bosnien-Herzegowina is en Staat, de ut twee Delen besteit un in’n Süüdoosten vun Europa up den Balkan liggt. Navers sünd Kroatien, Serbien un Montenegro. De Hööftstadt is Sarajewo.
Spraken
Amtsspraken sünd Bosnisch, Kroaatsch un Serbsch.
Geografie
Bosnien-Herzegowina warrt dominiert vun de Dinarische Bargen.
Staat... |
27 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Bulgarien | Bulgarien | Bulgarien (Република България) is en Republiek, de in’n Süüdoosten vun Europa liggt. Navers sünd Rumänien, Serbien, Noordmakedonien, Grekenland un de Törkie. De Hööftstadt is Sofia. Dor leevt hüdigendags (2021) 6.875.040 Inwahners up 110.994 km².
Spraken
Amtsspraak is Bulgarsch.
Geographie
De dominierende Barggrupp... |
28 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Brackwater | Brackwater | Brackwater (dat, n.) is all dat Water, wat twüschen 0,1% un 1% Solt hett.
Brackwater gifft dat in de Oostsee un in de Tideströöm, so as Ilv, Werser, Eems un Eider.
Water mit mehr Solt heet Soltwater, ünner 0,1% heet dat Seutwater.
De Naam Brackwater kümmt vun de Bracks, dat sünd de Dieken, die bi een Stormflood ac... |
29 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Berlin | Berlin | Berlin is de Hööftstadt vun de Bundsrepubliek Düütschland un en Bundsland, wat vun dat Land Brannenborg umgeven is. Berlin hett 3.769.495 Inwahners (2020) un hett en Flach vun 89.169 ha. Berlin liggt bi 70 km af vun de Grenz to Polen.
Vör de Weddervereenigung vun de beiden düütschen Staaten Bundsrepubliek Düütschland ... |
30 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Barg | Barg | Bargen sünd
1. en grot Högel (Hümpel). In Norddüütschland heeten ook lüttje Hümpel Eer Barg, so as de Düwelsbarg bi St. Peter Ording un all de veelen Möhlenbargen. De höchste Barg in Sleswig-Holsteen is mit swindelerregende 168m de Bungsbarg.
2. en Rebeet mit Bargen
Dat gifft Middelbargen un Hoochbargen. De Grenz is... |
31 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Baden-W%C3%BCrttemberg | Baden-Württemberg | Baden-Württemberg is en düütsch Bundsland in’n Süüdwesten. De Hööftstadt is Stuttgart. Baden-Württemberg liggt twischen de Swiez in’n Süüden un den Main in’n Noorden. De gröttste Stroom is de Rhien. In dat Land leven 11,100 Mio. Inwahner (Stand: 31. Juli 2019) up en Flach vun 35.751,46 km². Nah Inwahner un Flach liggt ... |
32 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Bayern | Bayern | Bayern is en düütsch Bundsland in'n Süden. De Hööftstadt is München. Navers sünd Tschechien, Österriek, Baden-Württemberg, Hessen, Döringen un Sassen. De gröttsten Strööm sünd de Main un de Donau. Hier warrt Mittelbairisch, Franksch, Nordbairisch, Südbairisch, Schwäbsch un anner Dialekten sproken.
Bezirke
Dat Bundsl... |
34 | https://nds.wikipedia.org/wiki/B%C3%BClgenl%C3%A4ng | Bülgenläng | De Bülgenläng is de Läng vun en Bülg. Dat is Physik. Se ward meten vun en Bülgenkopp to den annern, gliek wat vun Oort vun Bülgen dat sünd.
Bülgenläng un Frequenz, dat is wo faken de Bülgen in de Sekund kaamt, hangt tosamen: Je grötter de Bülgenläng, desto lütter de Frequenz.
Tyypsche Bülgenlängen vun Bülgenoorten:... |
35 | https://nds.wikipedia.org/wiki/B%C3%BClg | Bülg | Bülg betekent
Bülg, en Form vun Energieutbreden dör Swingen,
Waterbülg, in’n Sünnern en Bülgenbilln an Waterbavenflachen,
Leebülg, en meteoroloogsch Phänomen,
La ola, en sünnere Oort vun Bedeligen vun de Tokiekers bi grote Veranstalten. |
36 | https://nds.wikipedia.org/wiki/B%C3%BClg%20%28Physik%29 | Bülg (Physik) | En Bülg is en physikaalsch Phänomen, wat dör Swingen Energie transporteeren deiht, wobi de överdrägende Materie an Oort un Steed blieven deit. Dat Deelrebeet vun de Physik, wat sik mit Bülgen ut’neensetten deit, weer fröher as Bülgenlehr betekent, man, vundaag seggt een dorto Bülgenphysik.
Dat gifft 'n Slag Phänomenen... |
37 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Bull | Bull | Bull betekent
dat Heken vun de Kauh, dat heet en Rindveeh,
Bull, en vun de 88 modernen Steernbiller, dat ok to’n Deerkrink höört,
Bull, Soort Boot, dat fröher vör allen op de Werser bruukt worrn is,
Bull, en Schrieven vun den Papst.
Bull is de Familiennaam von
Ben Bull (1872–1951), engelschen Footballspeler,
B... |
38 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Bewick | Bewick | Bewick (op hoochdüütsch Bardowick) is en Dörp un Gemeen an de Ilmenau. De Gemeen hett un liggt twüschen Winsen un Lümborg in Neddersassen, Düütschland.
Bi Bewick höört ok de lüttjeren Öörd Vrestörp un Brauk mit bi.
Historie
In’t fröge Middelöller weer Bewick en rieke und (för domols) grote Stadt. Blots denn keem H... |
39 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Book | Book | Dat Book (n., pl. Böker, Beuker, Beukers) - dat is Papeer, wat bunnen is un wo wat binnen steiht.
Böker gifft dat ’n ganzen Slag. Dat beropenste is de Bibel, wat de Hillige Schrift is. Dat is in meist jede Spraak översett, de dat gifft, ok in’t Plattdüütsche.
Böker sünd to’n Lesen dor. Kannst ok Smökern seggen, wie... |
40 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Billers | Billers | Billers , dat is Kunst, de opmolt is. Vun een Moler.
De eersten Billers, de Minschen molt hebbt un de wi hüüt noch ankieken köönt, sünd Billers in Höhlen. Ut de Steentied. Dor hebbt se feine Beesters molt. Un ook Minschen. Un Hannen.
Mit de Kunst vun de Molerie güng dat denn so richtig los bi de olen Ägypters. Kanns... |
41 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Blood | Blood | Dat Blood (lat.: sanguis, ooltgr.: αἷμα, haima) is, wat dör de Adern vun’n Lief fleet. Dat Hart pumpt dat Blood mechaansch dör de Adern un dormit dör all de Organen. De Adern, de vun’t Hart wegföhrt, warrt Arterien nöömt, de na’t Hart henföhrt sünd de Venen. Dit so nöömte Hart-Kreisloop-System hett verscheeden Opgaven,... |
42 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Baltikum | Baltikum | Baltikum warr Litauen, Lettland un Eestland nannt. Tosamm mit Skandinavien is dat Nordeuropa.
De wichtigsten Städer sünd Revel, Tartu, Riga, Daugavpils, Liepaja, Vilnius, Kaunas un Klaipeda.
Europa |
44 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Pre%C3%9Fburg | Preßburg | Preßburg (Slowaaksch: Bratislava) is de Hööftstadt vun de Slowakei. Dor leven 426.927 (31. Dezember 2007) Inwahner up en Rebeet vun 367.584 km².
Preßburg liggt an de Donau tüschen Wien un Budapest. Dor se blots ruch weg 60 km vun Wien weg liggt, wurrd de beid Städer ok as "twin cities" betekend.
Oort
Slowakei
Hööfts... |
45 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Botanik | Botanik | De Botanik is de Deel vun de Wetenschop Biologie, de vun de Planten is. Ok de Bakterien un Swämme ward faken dor to tellt.
Dat Woort kümmt ut dat Greeksche vun botaníké = Wetenschop vun de Planten un dat kümmt vun botáné, wat de Wisch för dat Veehtüüch is.
Delen vun de Botanik:
Allgemeen Botanik
Taxonomie un Syste... |
46 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Base | Base | En Base is in de Chemie dat Tegendeel vun en Süür. De Base is defineert as Protonenakzepter, dat heet, dat en Base en H+-Ion, wat nix anners as en Proton is, opnehmen kann.
Wenn en Base in Water oplöst warrt, denn gifft dat en Laug.
Kennte Basen sünd
NaOH, dat Natriumhydroxid, wat in Water de Natronlaug gifft.
KOH,... |
47 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Christoph%20Kolumbus | Christoph Kolumbus | Christoph Kolumbus (* 1451 in Genua; † 20. oder 21. Mai 1506 in Valladolid) ellers Klumbumbus, wat sien plattdüütsche Ökelnaam is, Cristóbal Colón, as de Spanschen seggen un Cristoforo Colombo, as he op Italieensch heet, weer een Italiener ut Genua oder en Spanier. He wüss, dat de Eer rund is - wat de allgemeen Meenen ... |
49 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Chemie | Chemie | De Chemie, een exakt Naturwetenschap, is de Wetenschap vun'n Upbau un Verholl vun Materie un de dorbi geltende Naturgesett. Chemie as Wetenschap is in ehr aktuell Form in'n 17.-18. Johrhunnert vun'n Anwennung vun dat rationale Denken up de Alchemie vun'n Middelöller entstann.
Ünnergruppen
Allgemeen Chemie
chemische ... |
50 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Cheemsch%20Element | Cheemsch Element | En chemisch Element is en reinen Stoff, den en nich mit cheemsch Reakschonen opdelen kann. Elementen bestaht ut een un de sülvige Oort Atomen. Anners sünd dat chemisch Verbinnen. Elk een Element hett sien Naam, de fröher tomeist ut dat Latinsche keem. Man dat gifft ok Elementen, de ehr Naam vun Lüüd oder Städer hebbt, ... |
51 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Cheemsch%20Reakschoon | Cheemsch Reakschoon | En cheemsch Reakschoon liggt vör, wenn Stoffen wat mitnanner maakt un dorbi wat nieget rutkümmt.
Dat kann sien
en Stoff fallt utnanner, to’n Bispeel Water in Waterstoff un Suerstoff bi een Elektrolys
Twee ellers mehr Stoffen geeft een niegen Stoff, t.B.: Natrium un Chlor reagert to dat Solt Natriumchlorid
Twee elle... |
53 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Cheemsch%20Verbinnen | Cheemsch Verbinnen | Een chemisch Verbinnen is een reinen chemischen Stoff, de keen chemisch Element is. Dat bedüüd, dat tominns twee Oorten Atomens dor binnen sünd.
To'n Bispeel ward ut de chemischen Elementens Iesen un Swevel de chemisch Verbinnung Iesensulfid:
Fe + S ⇒ FeS
Chemisch Verbinnen köönt sien
Moleküle
Ionens
Een chemisch ... |
56 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Cheemsch%20Stoff | Cheemsch Stoff | En cheemschen Stoff is de Böverbegreep för Materialen, worut de Materie besteiht.
In de Chemie warrt Stoffen ünneerscheedt in Reinstoffen, de ut en eenzige Oort vun cheemsche Elementen oder Verbinnen dorvun bestaht, un Mischen, de ut twee oder mehrere Reinstoffen tosamenmischt sünd.
Je Stoffpostschoon hett en Masse,... |
57 | https://nds.wikipedia.org/wiki/D%C3%BC%C3%BCtschland | Düütschland | Düütschland ( [dʏʏtʃ:lant] ) amtlich Bundsrepubliek Düütschland (de. Bundesrepublik Deutschland) is een Bundsrepubliek, de in’t Zentrum vun Europa liggt. Düütschland besteiht siet 1990 ut 16 Lännern un is as freeiheidlich-demokraatsch un sozialer Rechtsstaat verfaatst. De 1949 grünnt Bundsrepubliek Düütschland is de jü... |
58 | https://nds.wikipedia.org/wiki/D%C3%A4%C3%A4nmark | Däänmark | Dat Königriek Däänmark (däänsch Kongeriget Danmark []) is en souverän Staat in dat nördlich Europa un en parlamentarsch Monarkie. To dat Staatsrebeet hörrn Däänmark un de Färöer, de beid geographisch to Nordeuropa hörrn, as ok Gröönland, dat to Nordamerika tellt. Dat Königriek Däänmark is dormit en interkontinental Sta... |
59 | https://nds.wikipedia.org/wiki/D%C3%BC%C3%BCtsche%20Spraak | Düütsche Spraak | De düütsche Spraak, kort Düütsch, is een vun'e westgermaanschen Spraken.
De Herkummst un dat rebeet van dat Woord „düütsch“
De Naam düütsch kummt vun dat ole Woort theodisce, wat soveel heet as de „Spraak vun de normalen Lüüd“ (de Volksspraak). In’t Middelöller weer allns theodisce oder Teutsch or Düütsch, wat nich l... |
60 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Danzig | Danzig | Danzig (poolsch Gdańsk, kaschubsch Gduńsk) is en pommersche Havenstadt. De Stadt hett 460.517 Inwahners (Stand: 31. Dezember 2011).
Historie
1180/1181 wörr dat Klooster Oliva grönnt un 1224 erfolg dorbi de Stadtgrönnung vun Danzig mit Lübschen Stadtrecht. Danzig weer 1361 Liddmaat vun de Hanse. Na de Eersten Weltkri... |
61 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Drinken | Drinken | Tee
Mit Alkohol
Beer (Drinken)
Wien
Kööm (geel un witt)
Rum
Eten |
62 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Duun | Duun | Duun betekent
Duun, en Fedder vun en Vagel, de week is un för dat Warmholln dor is,
Duun, anneret Woort för de Düün,
Duun Industrier, en norweegsch Ünnernehmen för Landmaschinen,
duun is een, wenn he besapen is. Dat heet, wenn een toveel Alkohol intus hett,
In Bremer Platt bedutt duun: dicht.
Duun is de Familien... |
63 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Fauna | Fauna | De Fauna is de Meenheit vun all Orden vun Deerter in en Rebeet. De Wetenschop, de dor tohören deit, is de Geozoologie. Wenn de ganze Eer ankeken warrt, umfaat de ehre Fauna all Deerter tohopen. Dor warrt in de Umgangsspraak woll ok Riek vun de Deerter, Deerterriek oder Tierwelt to seggt. De Fauna kann nu ok for en sunn... |
64 | https://nds.wikipedia.org/wiki/D%C3%A4%C3%A4nsche%20Spraak | Däänsche Spraak | De Däänsche Spraak is ene vun de nordgermanschen Spraken un ward in Däänmark un Söödsleeswig snackt. Dat warrt seggt, dat ok Spraakformen in Norwegen un Sweden to’t Däänsche höörn.
Däänsch un Plattdüütsch hebbt op ünnerscheedlich Oort ehr Verwandtschap. Op de een Sied hett Däänsch so as Plattdüütsch dat Luutschuven nic... |
65 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Europa | Europa | Europa is de westliche Deel vun Eurasien.
Geographie
As Traditschoon warrn Europa un Asien as kulturell verschillige Eerddelen sehn. In'n Norden liggt dat Noordpolarmeer un de Atlantik, in'n Westen de Atlantik, in'n Söden de Middellannsche See. In'n Osten is Europa vun Asien dör de Bargen Ural, den Strom Ural, dat K... |
66 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Etymologie | Etymologie | De Etymologie (latiensch etymologia, kümmt aver ut dat Greeksche) seggt di, woneem en Woort vun kümmt.
To'n Bispill de Trecker.
De kümmt vun dat plattdüütsche (un nedderlannsche) Woord trecken / trekken. En Trecker is een oder ok wat, de oder dat wat treckt. Dat Woord trecken hett en olen indogermanschen Stamm:
ned... |
68 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Eestland | Eestland | Eestland is en lütte Republiek, de in’n Noordoosten vun Europa an’e Oostsee liggt (Baltikum). Navers sünd Finnland, Russland un Lettland. De Hööftstadt is Tallinn (up Platt: Revel).
Inwahners
Spraken
Amts- un Natschonalspraak is Eestnisch. Eestensch is ene finno-ugrische Spraak un warrt vun bi 70 % vun de Inwahners... |
69 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Eerddeel | Eerddeel | As’n Eerddeel warrt in’n Allgemenen en Deel vun de Eerdböverflach betekent, de över’n Seespegel liggt un en gröttert tosamenhangen Rebeet billt as normale Eilannen. Man seggt dorto ok Kontinent (vun latiensch (terra) continens „tosamenhangen (Land)“). Meent is dormit also normalerwies dat Fastland, wat tosamen ruchweg ... |
70 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Eresborg | Eresborg | De Eresborg weer een vun de wichtigsten Borgen vun de Sassen. Kaiser Karl de Grote harr se jümmer un jümmer wedder einnehmen mööten. Bi de Eresborg weer ok de Irminsul, en hilligen Eekboom un en vun de gröttsten Hilligdömer vun de Sassen.
De Eresborg leeg dor, wo hüüt Stadtbjerge liggt, in Westfalen, süden vun Patterb... |
72 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Eider | Eider | De Eider is de gröttste Stroom vun Sleswig-Holsteen. Se is 190 km lang. De eerste opschreven Naricht is vun Adam vun Bremen ut dat Johr 1076, de vun de Egdor schrifft un dat düsse Stroom twüschen de Dänen un de Sassen liggt. He schrifft ok, dat de Dithmarscher, de he Tedmarsgoi naamt, glieks an de Küst twüschen Eider u... |
73 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Eurasien | Eurasien | Eurasien is de tosammfatende Wort för Europa un Asien, wat in'n geographischen Sinne een Eerddeel is.
Eerddeel |
74 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Elektrolys | Elektrolys | En Elektrolys is en cheemsche Reakschoon, bi de elektrischen Strom insett warrt, üm en cheemsch Verbinnen ut’nannertodröseln.
Eenfach is de Elektrolys vun Water, bi de Waterstoff un Suerstoff rutkümmt. Elektrolys warrt to’n Bispeel ok insett för dat Reinmaken vun Kopper, as in de Noorddüütsche Affinerie in Hamborg.
D... |
75 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Energie | Energie | De Energie is dat wat wat bewerkt.
Een Bispeel: De Appel an den Boom. He is baben. Dor hett he potentschelle Energie. Wenn he denn rünnerfallt, denn ward de Energie frie. Denn hett he kinetisch Energie. Un wenn he di op den Kopp fallt, denn kriss een Buul. Ahn Energie harrs keen Buul. Un je grötter de Appel un je höö... |
76 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Elektron | Elektron | Een Elektron is een ganz bannig lüttet Deel, wat negativ opladen is. Dat Elektron höört to de Elementardeelken, to de Klass vun de Leptonen, un is een vun de Bausteen vun dat Atom.
Dat Elektron is so lütt, dat du 1856 Elektronens op een Waag smieten mütts, för dat du de Mass vun een Proton kriggs. Obers dat geiht blot... |
77 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Eukaryoten | Eukaryoten | Unner Eukaryoten oder Eukaryonten (Eukaryota/Eukaryonta/Eucarya/Eukarya); vun ooldgr. εὖ (eû) „good, echt“ un κάρυον (káryon) „Nööt“ weert all Leevwesen tohopenfaat, de ehre Zellen en Zellkarn hefft. Just dor wiest de Naam up hen. Blangen de Bakterien un de Archaeen sünd de Eukaryoten een vun de dree Domänen in de biol... |
79 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Experiment | Experiment | En Experiment (vun’t lat.: experimentum – Versöök, Proov, Bewies) is, wenn een wat na sünnerlich Methoden utprobeert. Wenn dat na wisse Regelns geiht, denn is so en Ünnersöken de Grunnlaag för dat Weten sünners in de Naturwetenschapen, so as Physik, Chemie, Biologie, aver ok in de Psychologie un in de Soziologie.
Expe... |
80 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Finnland | Finnland | Finnland is en Republiek, de in'n Noorden vun Europa in Skandinavien liggt. Navers sünd Sweden, Norwegen un Russland. De Hööftstadt is Helsinki. Dor leven 5.429.894 Lüüd (Stand: 28. Februar 2013) up en Rebeet vun 338.144 km².
Spraken
Amtsspraken sünd Finnsch un Sweedsch.
In Lappland is ook Samisch, de Spraak vün de L... |
81 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Frankriek | Frankriek | Frankriek (fr. France [fʁɑ̃ːs]), amtlich Franzöösk Republiek (fr. la République française [ʁe.py.ˈblik fʁɑ̃.ˈsɛz]) is een demokraatsch Eenheidstaat in Westeuropa mit Kuntreis op anner Kontinenten. De europääsch Deel van Frankriek geiht van de Middellannsche See bit to de Engelschen Kanal, to de Noordsee sowo van Rhien ... |
83 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Iesensulfid | Iesensulfid | Iesensulfid (cheemsch Formel: FeS) is en cheemschen Stoff, de ut Fe2+ un S2- -Ionen besteiht.
Dat Iesensulfid is gries bit swart. Wenn dor en Süür to kümmt, denn rüükt dat gresig na Swevelwaterstoff.
Chemie |
84 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Fedder | Fedder | Fedder betekent
Fedder, vun’n Vagel,
Fedder, in de Mechanik,
Fedder, en plattdüütschen Vörnaam.
Fedder is de Familiennaam von
Jan Fedder (1955–2019), düütschen Schauspeler,
Judith Ann Fedder (* 1958), US-amerikaansche Generalin,
Otto Fedder (1873–1918), düütschen Maler.
Kiek ok bi: Feder, Vedder, Feeder, Vede... |
85 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Franzosentiet | Franzosentiet | As Franzosentiet ward de Tiet betekent, as de Franzosen ünner Napoléon Bonaparte an'n Anfang vun dat 19. Johrhunnert Middeleuropa besett harrn.
Fritz Reuter hett doröber sien Book „Ut de Franzosentid“ schreven.
Tietöller
Frankriek |
86 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Geografie | Geografie | De Geografie hörrt to de Eerdwetenschoppen, un ünnersocht de Eer ehr Utsehn, de Länner un woans se funkschoneert.
Wi ünnerscheed
physische Geografie - dat is woans de Eer opbaut is un wo se utkiekt. Geiht üm de Eerddelen oder Kontinenten, de See, de Strööm, de Bargen un anner Landschapen.
politische Geografie - dat ... |
88 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Grekenland | Grekenland | Grekenland (Ελλάδα - Ellada / Ελλάς - Ellas) is en Republiek, de in’n Süden vun Europa liggt. Dat Land süht sik as de „Weeg vun de Demokratie“. Navers sünd de Törkie, Bulgarien, Noordmakedonien un Albanien. De Hööftstadt is Athen. De Verfaten is demokraatsch.
Spraken
Amtsspraak is Neegreeksch. (Kiek ok: Greeksche Sp... |
89 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Vereenigt%20K%C3%B6nigriek%20vun%20Grootbritannien%20un%20Noordirland | Vereenigt Königriek vun Grootbritannien un Noordirland | Dat Vereenigte Königriek vun Grootbritannien un Noordirland is en Land un en Staat in Westeuropa. Dat liggt twuschen de Noordsee un den Atlantik un hett um un bi 60,6 Millionen Inwahners. In de moderne Geschicht hett düsse Staat as Grootmacht en wichtige Rull speelt. Dat Land is unnerdeelt in veer Länner, de sik in düt... |
90 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Gr%C3%B6%C3%B6nland | Gröönland | Gröönland is de gröttste Insel vun de Eer. Politisch höört dat to Däänmark, is aver sülvstannig, vun wegen dat dat en Autonomiestatut hett un en egen Regeren. Geograafsch, kulturell un spraaklich höört dat to Noordamerika.
Gröönland is binnenpolitisch komplett unafhängig, wurr aber in all butenpolitischen Angelegenhei... |
91 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Gemeen%20Grunneng | Gemeen Grunneng | Grunneng (Nederlannsch Groningen, Grunnengs Grönnen) is ene Gemeen in de Provinz Grunneng in de Nedderlannen. To ehr höört de Stadt Grunneng, wat de Hööftstadt vun de Provinz Grunneng (Groningen) is. In de Gemeen ward Grunnengs snackt, wat en Deel vun den neddersassischen Dialekt Nedderlandsch-neddersassisch is. Bavenh... |
92 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Groningen | Groningen | Groningen is de nederlannsche Naam vun Grunneng. Dat is
De Stadt Grunneng
de Gemeen Grunneng
de Provinz Grunneng |
93 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Grunnegs | Grunnegs | Grunnegs, ok Grönnengs of Grunnegers , is de Naam för de freesch-sassischen neddersassischen Dialekten, de in de Provinz Grunnen in de Nedderlannen snackt warrt. Groningsch steiht up freeschen Grund un liggt nich wiet af dat oostfreesch Platt. Faken werrt dat Oostfreesche un dat Grunnengs ok as en Dialekt ankeken.
De ... |
94 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Gaumakerphysik | Gaumakerphysik | De Gaumakerphysik bruukt Deelkengaumakers, dat sünd grote Labors so as DESY un so.
In de Gaumakers scheet de Physikers Elektronen, Protonen, Ionen, un Atomen op enanner. Dorbi kanns klorkreegen, woneem de Materie opbaut is.
Physik |
95 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Gravitatschoon | Gravitatschoon | De Gravitatschoon is en Grundkraft. Dat weer Isaac Newton, de se opfunnen harr un sik denn en Kopp vun maakt harr.
De Gravitatschoon sörgt dorför, dat Saken swoor sünd. Kanns se dorüm ok Swoorkraft naamen. Un se is ok de Grunn dorför, dat di en Appel op den Kopp fallt un nich na baben.
De Gravitatschoon is en Egens... |
96 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Gallien | Gallien | Gallien, dat is een Begreep ut de Römertied. Dat weer dor, wo de Galliers (Kelten) weern, dat sünd hüüt Frankriek, Belgien un dat westliche Düütschland. Un ok de nördliche Deel vun Italien wöör Gallien naamt. De Römers hebbt dat toeerst so ankeken:
Gallia cisalpina, dat weer op de italieensche Sied vun de Alpen. Dat he... |
99 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Griepswohld | Griepswohld | Griepswohld (ook Gryps nöömt, op hoochdüütsch Greifswald) is een ole Hansestadt in Mekelnborg-Vörpommern. Sei lieggt in' Landkreis Vörpommern-Griepswoold.
De Stadt liggt södlich vun de Insel Rügen un vun Stralsund. Se liggt an den Ryck Fluss, de in den Griepswohlder Bodden geiht.
Inwahners: 55 000
Kfz-Teken: HGW
H... |
101 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Huusgoos | Huusgoos | De Huusgoos oder Buerngoos (Anser anser f. domestica) is en Goos, de in de Landweertschop för dat Fleesch tagen warrt. Se is de tücht Form vun de Griesgoos.
Dat Heken bi de Goos warrt Ganner nöömt un de Lütten heet Gössels.
Göös sünd ok goot to’n Wach hollen. Dat hebbt al de olen Römers markt. Se harrn op den Kapitol... |
102 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Grundschool | Grundschool | De Grundschool is de School, wo de lütten Kinners hengaht, wenn se twüschen soss un teihn bet twölf Johr oolt sünd. Dat gifft meist de Klassen 1 bit 4, af un an ok bit 6.
In de Grundschool warrt de Kinners de Grundlaag in’t Lesen, Schrieven un Reken bipuult. Ok wat vun Naturwetenschap un praktische Saken.
Later könn... |
End of preview. Expand in Data Studio
- Downloads last month
- 4