id stringlengths 1 7 | url stringlengths 31 789 | title stringlengths 1 182 | sentence1 stringlengths 0 299k | sentence2 stringlengths 0 304k |
|---|---|---|---|---|
31406 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Drien%20beulanda | Drien beulanda | nyan nakeuh zuurzak nyang meumakna baluem asam. Di Indonesia peunula nyan geukheun Sirsak. Lam Latèn najih Annona muricata. Bak drien beulanda geupula keu geupet boh jih, nyum boh nyan mamèh masam 'oh watèe ka masak. Rayek boh drien beulanda nakeuh 20-30 cm, asoe jih meuurat-urat ngon wareunajih putéh. Aneuk | jimat kuasa disinoe. Lam Bahsa Beulanda nan bak nyan nakeuh zuurzak nyang meumakna baluem asam. Di Indonesia peunula nyan geukheun Sirsak. Lam Latèn najih Annona muricata. Bak drien beulanda geupula keu geupet boh jih, nyum boh nyan mamèh masam 'oh watèe ka masak. Rayek boh drien beulanda nakeuh 20-30 cm, asoe jih meuu... |
31409 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Peureumpieng | Peureumpieng | Lam basa Indonesia bak nyoe geupeunan pimping Bak | timohan bansa naleueng nyang rôh lam famili Poaceae. Lam |
31410 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Juwang | Juwang | Asparagaceae. Bak nyoe kayém geupula bak leuen rumoh keu bak bungong. | bak kayèe nyang rôh lam famili Asparagaceae. Bak nyoe kayém geupula |
31413 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Bayeuek | Bayeuek | bak kayèe raya. Bak kayèe Aspleniaceae | kayém jitimoh jiduek bak bak kayèe raya. Bak kayèe Aspleniaceae |
31414 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Jeumpa%20keubiru | Jeumpa keubiru | bak lampôh jirat. Lam bahsa Indonesia bak jeumpa keubiru nyan geupeunan kemboja, kamboja atawa semboja di dairah pulo Bali nan jih jepun, bak nyan jipula keu peunula utama bak pura atawa bak teumpat ureueng Hindu | ngon tebai. Bungong jih meubèe mangat ngon wareuna putéh. Kayém bak jumpa keubiru nyan geupula bak pageue lampôh rumoh atawa bak lampôh jirat. Lam |
31415 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Beurunyong | Beurunyong | bahsa latèn nan jih urena lobata. Lam bahsa Indonesia geukheun pulutan, lam bahsa Meulayu geukheun pepulut lembu, lam bahsa Madura geukheun polot. Bak | rayek, kayèm jitimoh keudroë jih bak binèh rot ueh atawa lam lampôh soh. Ôn jih ubuet curak lageè kipah, bungong jih wareuna mirah muda. Boh jih meubulèe lagè duroë halôh ngon |
31416 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Jaloh | Jaloh | nakeuh Salix tetrasperma Roxb. atawa Salix sumatrana. Bak jaloh jitimoh bak teumpat nyang leupie tanoh, lagèe bak binèh alue atawa bak binèh paya. Lam bahsa Indonesia ngon Meulayu geukheun dedalu. Bak jih meubalôt kulèt leumiëk nyang na meu ie. Ukheue | Lam bahsa Indonesia ngon Meulayu geukheun dedalu. Bak jih meubalôt kulèt leumiëk nyang na meu ie. Ukheue jih lagèe surabôt nibak uboe bak ngon na cit ukheue nyang jitimoh nibak dheuen nyan manyang. Bungong jih halôh, wareuna kuneng jitubiet meujunthoe |
31417 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Ceungai | Ceungai | Lam dapeuta peunula geulindông, bak ceungai nyan jitamong lam dapeuta mirah IUCN, saweueb get that pueh ka bak nyan nyang mantong udép dalam glé. Gamba | heimii lam bahsa Meulayu ngon Indonesia nanjih cengal. Bak jih kreueh ngon kayèm geungui keu kayèe ngon peugot rumoh atawa peukakaih nibak kayèe nyang laén. Manyang bakjih nakeuh trôh 30 deupa |
31418 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Birah | Birah | birah negeri ngon lam Indonesia geukheun bira meunyoe lam bahsa Jawa geukheun sènthé. Eu cit | meuhat uboe nyan nyum jih gatai. Lam bahsa Meulayu nanjih birah negeri ngon lam Indonesia geukheun bira meunyoe lam bahsa Jawa geukheun sènthé. Eu |
31435 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Ranup%20dong | Ranup dong | timohan nyang na di Acèh. | jeunèh timohan nyang na di Acèh. |
31438 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Bunie | Bunie | kreueh ngon jeuet keu kayèe peugot rumoh. Boh jih bulat ubeut meukarang, meunyo ka masak boh bunie nyan wareuna jih mirah hu atawa itam. Boh bunie nyan jeuet geupajôh ban geupet | itam. Boh bunie nyan jeuet geupajôh ban geupet dicông bak atawa na cit nyang geupeulaku keu seulincah. Nan bunie nyan teuka nibak bahsa asai Austronesia, meusampoe rab mandum bahsa nanjih rab saban. Lam bahsa Indonesia geukheun buni, lam |
31439 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Beuluru | Beuluru | latèn jih Entada phaseoloides, saboh jeunèh peunula nyang lagèe urot atawa ukheue raya nyang na jitimoh lam glé | jitimoh lam glé di Acèh. Boh beuluru nyan rab saban lagèe boh peutè meupapeuen ngon aneuk lam boh jih bulat lipéh. Lé ureueng |
31440 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Kachueng | Kachueng | minima, kayém na bak nyan jitimoh keudroe lam lampôh. Lam | Acèh. Lam latèn nanjih Phisalis minima, kayém na bak nyan jitimoh keudroe lam lampôh. Lam |
31441 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Eungk%C3%B4t%20gapah | Eungkôt gapah | eungkôt nyang rôh | jeunèh eungkôt nyang rôh lam |
31445 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Reuteuek%20ngom | Reuteuek ngom | jih nyang mantong putik. Geupula bak reuteuek ngom nyan bak saboh tawô saweueb peunula nyan nakeuh jeunèh peunula nyang | saboh jeunèh peunula nyang na di Acèh. Kayém geungui boh reuteuek ngom nyan keu gulèe, nyang jeuet geupajôh nakeuh ôn ngon boh |
31446 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Ramb%C3%A8e | Rambèe | Acèh. Bak rambèe nyan na timoh jih ban seulingka Asia Teunggara, kayém jitimoh keudroe atawa ngon geuhiro keu geupot bohjih. Manyang bak rambèe nyan 9 sampoe 12 mètè dheuenjih paneuk | Acèh. Bak rambèe nyan na timoh jih ban seulingka Asia Teunggara, kayém jitimoh keudroe atawa ngon geuhiro keu geupot bohjih. Manyang bak rambèe nyan 9 sampoe 12 mètè |
31447 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Jeur%C3%A9ng | Jeuréng | wareuna mirah ngon luen. Boh jeuréng nyan jeuet keu peunajôh nyang ramèe ureueng galak. Lam bahsa Indonesia geukheun jengkol, lam | bak kayèe nyang na di Acèh. Bak jeuréng nyan na udép bak mandum teumpat di Asia |
31448 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Mula | Mula | macam, na boh mula putéh, mula itam ngon mula mirah. Lam basa Indonesia bak nyoe geupeunan lobak. Asai nan Asai nan mula nakeuh nibak basa-basa di | mula mirah. Lam basa Indonesia bak nyoe geupeunan lobak. Asai nan Asai nan mula nakeuh nibak basa-basa di India, lagèe Mulanki (Tamil), Mullangi |
31450 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Keudaw%C3%B4ng | Keudawông | jeunèh bak kayèe nyang bakjih rayek, boh jih meupapeuen lagèe boh peutè. Aneuk keudawông wareunajih itam, di Jawa ngon Madura aneuk keudawông kayém geulheue | jih meupapeuen lagèe boh peutè. Aneuk keudawông wareunajih itam, di Jawa ngon Madura aneuk keudawông kayém geulheue keu peunajôh, nyumjih leumak ngon na meupeuneuhét bacut. Aneuk keudawông nyan geungui cit keu ubat, laèn nibak aneuk, ôn, kulét |
31451 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Peugaga | Peugaga | peunyakét. Nan lam bahsa laén Lam bahsa dairah laén di Indonesia geupeunan : Banjar jalukap; Batak ampagaga; Minang pigago; Sunda antanan; Jawa pegagan; Madura Gâgân; lam Indonesia pegagan, ngon Meulayu | bak ateueng blang, lam lampôh atawa bak binèh rot ueh. Peunula nyoe kayém geupot ôn ngon bak jih keu geupajôh keu teumon bu, laén |
31452 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Jeureuju | Jeureuju | ilicifolius saboh jeunèh peunula nyang jitimoh bak binèh krueng, kayém jitimoh keudroe lam palôh krueng atawa alue nyang ie masén. Ôn jih | kayém jitimoh keudroe lam palôh krueng atawa alue nyang ie masén. Ôn jih |
31453 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Bug%C3%A9ng | Bugéng | Kabupatèn Acèh Timu. Bak bugéng jitimoh lam bangka, atawa bak paya nyang toe ngon binèh pasi. Bak jih meuduroe panyang nyang na bak peuleupeuekjih, ônjih saban lagèe ôn bak kayèe jeunèh palem nyang laén, saban that ngon ôn salak, | Latèn jih Phoenix paludosa saboh jeunèh bak kayèe nyang rab saban ngon bak keureuma, nyang na jitimoh di Kabupatèn Acèh Timu. Bak bugéng jitimoh lam bangka, atawa bak paya nyang toe ngon binèh pasi. Bak jih |
31458 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Jeulut%C3%B4ng | Jeulutông | rupa ôn jeulutông nyang timoh bak tanoh thô ngon jeulutông nyang timoh nibak tanoh paya. Ôn jeulutông nibak tanoh thô leubèh rayek, lipéh ngon ujông ôn tincu. Meunyo ôn nyang jitimoh nibak bak jeulutông paya, teubai ngon ujông ôn meukuwien u dalam (u meuyub). Meunan cit bak jeulutông di Acèh ônjih leubèh rayek nibak je... | nyang jeuet tapeurati lagèe: Bak jitimoh manyang 15 deupa (30 mètè) dari uboe sampoe bak dheuen. Kulèt bakjih bacut gasa ngon wareuna keulabèe ngon rab itam. Meunyo tacurèh jitubiet geutah wareuna putèh lagèe ie abin leukat. Dheuen ngon cabeueng baknyan jitimoh meuatô meukeuliléng ngon jumeulah dheuen na 6 sampoe 8 boh... |
31462 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Eumpeuek | Eumpeuek | geupajôh lé ureueng. Lam basa Indonesia bak nyoe geupeunan talas. Bak meuuboe | Eumpeuek (Laten: Colocasia esculenta) jeunèh bak meuuboe nyang |
31463 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Geulumpang | Geulumpang | Sterculia foetida saboh jeunèh bak kayèe nyang na di Acèh. Bak geulumpang rôh lam kawan bak kayèe rayek nyang rupajih rab hi ngon bak panjoe. Kayèm jitimoh bak geulumpang nyan lam gampông atawa lam uteuen nyang toe ngon pasi. Meuri Jeuet tapeumeri bak geulumpang nyan bak curak bakjih nyang manyang 20 deupa (40 mètè), d... | nyang rayek, dilèe jareueng that geungui kayèe jih keu geupeugot rumoh atawa peukakaih nyang laèn. Nyang kayém cit kayèe bak geulumpang jeuet keu ngon peugot aneuk kéh atawa ngon peugot peutoe ubeut nyang geungui hana trép. Lawét nyoe nacit geungui kayèe geulumpang nyang ka tuha keu kayèe rungkha langèt-langèt rumoh, s... |
31464 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Kumbang | Kumbang | keuluarga Anacardiaceae. Bak kumbang nyan aseuli teunimoh nyang na di Sumatra, | Bak kumbang nyan aseuli teunimoh nyang na |
31465 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Punteut | Punteut | keuluarga Lecythidaceae. bak punteut nyan na jitimoh di Acèh. Laén nibaknyan, bak nyan meusipreuek jitimoh lam uteuen paya atawa bak binèh krueng ngon alue di wilayah pasi Laôt Hindia dari | nyan meusipreuek jitimoh lam uteuen paya atawa bak binèh krueng ngon alue di wilayah pasi Laôt Hindia dari pasi |
31468 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Bi | Bi | kayèe nyang rôh lam famili Rutaceae. Lam basa Indonesia bak | (Latèn: Aegle marmelos) jeunèh bak kayèe nyang rôh lam |
31470 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Meulu | Meulu | meulu geungui keu mumacam bagoe peuneugot lagèe keu bèe minyeuk pr'et keu tèh nyang that jigalak di Indonesia. Bungong ngon ônjih jeut cit keu ubat ie abin bak ureueng inong, ônjih nyan jeuet cit keu ubat tumuet ngon | di Acèh jeuet takheun teuka nibak jeunèh Jasminum officinale. Teunimoh nyoe timoh ngon meujuh'om keudroe atawa deungon jirhak nibak bak kayèe laén. Manfa'at Bungong meulu geungui keu mumacam bagoe peuneugot lagèe keu bèe minyeuk pr'et keu tèh nyang that jigalak di Indonesia. Bungong ngon ônjih jeut cit keu ubat ie abin... |
31471 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Guk%C3%A8e%20pa%27%C3%A8 | Gukèe pa'è | lam famili Crassulaceae. Bak nyoe kayém | nyang rôh lam famili Crassulaceae. Bak nyoe |
31476 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Baji | Baji | Laôt Hindia, Laôt Pasifik Barat, ngon na cit di Laôt Mediterania timu. Eungkôt laôt | platycephalidae, udépjih di Laôt Hindia, Laôt Pasifik Barat, ngon na cit di Laôt Mediterania timu. |
31477 | https://ace.wikipedia.org/wiki/J%C3%B4k | Jôk | bak nyoe geupeunan enau atawa ijuk. Meunapha'at Bak jôk le that meunapha'at. Aneukjih geucok keu peunajôh. Ie nibak seunudangjih biasa geujép nyang geupeunan ie jôk mamèh. Nibak ie jôk mamèh nyoe jeuet geupeugöt lom | jôk mamèh nyoe jeuet geupeugöt lom gula jôk. Ie jôk masam jareueng na soe jép sabab jeuet keu mabôk. Nibak ie jôk masam nyan jeuet geupeugöt lom eu cuka. Gamba |
31480 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Teumeureue | Teumeureue | lampôh soh. Lam bahsa Indonesia nanjih geukheun jeluak. Meuri Jeut taturi bak teumeureue nyan nibak curak bakjih nyang teupat, na cabeueng cit dari meuyub bak sampoe u pucôkjih. Kulét bak teumeureue na licén ngon watèe tagusuek lagèe banyum meusisék bacut, wareuna kulét jih keulabèe sukla, kulét nyan 'oh tapluek blah r... | teupat, na cabeueng cit dari meuyub bak sampoe u pucôkjih. Kulét bak teumeureue na licén ngon watèe tagusuek lagèe banyum meusisék bacut, wareuna kulét jih keulabèe sukla, kulét nyan 'oh tapluek blah rot asoe dalam lagèe meuanoe ngon meubeuneung. Ôn teumeureue jitimoh siôn-ôn bak tangkéjih. Ôn jih bulat timphiek ngon r... |
31482 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Bili | Bili | Bili nan latènjih Donax canniformis saboh jeunèh timohan nyang jeut geungui bak jih keu geumanyum mumacam bagoe peukakaih. Teunimoh bili nyan lam Bahsa Indonesia geukheun bemban. Meuri Bak bili jeut taturi ngon rupa bakjih nyang bulat ngon sulu. Nyang paléng manyang baknyan cit saboh deupa (2 mètè) jitimoh meukawan. Bu... | Manfa'at Ôn bili nyan meujan na geungui keu ôn bungkôh peunajôh tapè. Ië nyang na lam pucôk ôn bili jeut keu ubat sakét mata, kri geungui ie ôn bili nyan geutitép lam mata nyang sakét. Bak bili geucok kulét jih lagèe ureueng cok kulét bak awé keu ngon peugot |
31483 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Nilam | Nilam | lam teumpat nyang tampaih ngon cahya matauroe bak nilam nyan bagah that layèe, meunan cit layèe meunyo kureung ie. Bijèh bak nilam geucok nibak tarôkjih. Di Acèh nyang kayém ureung pula nilam nibak jeunèh | Bak nyan jeut keu peunula bak geucok minyeuk nilam. Ôn nilam nyan geuseu'op sampoe jeut keu minyeuk lam jeunèh atsiri. Minyeuknyan jeut keu dabeueh peunténg lam bhah peungot minyeuk pr'et atawa dum laén peureulèe. Bèe minyeuk nilam nyan meuhi'ep-hi'ep, get that trép ka geungui lé manusia. Meuri Bak nilam jitimoh nibak ... |
31497 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Keululu | Keululu | Rupa keululu nyan lagèe limpeuen, gakijih le ngon tubôhjih lipéh. Lam bahsa latèn keululu jitamong | lam genus geophilus, nan spesies jih Geophilus electricus. Keululu nyan meunyo lam seupôt jeut meucahya wareuna ijô. |
31499 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Keupula%20cangg%C3%A8 | Keupula canggè | basa Indonesia bak nyoe geupeunan bak tanjung. Bak | nyang rôh lam famili Sapotaceae. Lam basa Indonesia bak nyoe |
31500 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Dapeuta%20meuneu%27%C3%A8n%20awai%20di%20Ac%C3%A8h | Dapeuta meuneu'èn awai di Acèh | Gatok Geude-geude Geulayang Geunteut trieng Geunteut bruek Grôp taloe K Keunèkè M | rimueng Cang keuceubét G Gaséng Gatok Geude-geude Geulayang Geunteut trieng Geunteut bruek Grôp taloe K |
31501 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Bat%C3%A8e | Batèe | meuneu'èn nyang na di Acèh. Lam Bahsa Indonesia geukheun meu'èn domino atawa gaple. Di Acèh batèe keu meuneu'èn nyan geupeugot nibak balok batèe ubeut nyang | saboh jeunèh meuneu'èn nyang na di Acèh. Lam Bahsa Indonesia geukheun meu'èn domino atawa gaple. Di Acèh batèe keu meuneu'èn nyan geupeugot nibak |
31502 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Pusu | Pusu | nyan kayém geupeugot ngon timbak cicém. Kayém geupeugot ngon dheun kayèe nyang meucabeueng dua, geutarék ngon taloe nyang | meucabeueng dua, geutarék ngon taloe nyang geupeugot ngon karèt gleueng, bhan dalam atawa puntén |
31503 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Geudeu-geudeu | Geudeu-geudeu | buleuen punoh jan luah blang lam musém khueng lheuh keumeukoh padé. Meuneu'èn Acèh | saboh meuneu'èn nyang na di Acèh. Meuneu'èn geudeu-geudeu nyan kayém |
31504 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Meuhiem | Meuhiem | Lam meuhiem nyan dua droe ureueng meu'èn atawa leubéh geutanyong bak ureueng nyang laén. Meusoe | lam curak bahsa meuantôk atawa meupantôn. Lam meuhiem nyan dua droe ureueng meu'èn atawa leubéh geutanyong bak |
31511 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Nuruddin%20ar-Raniri | Nuruddin ar-Raniri | atawa leubèh geuthèe nan Syèh Nuruddin Ar-Raniri sidroe ulama chik nibak masa neugara Acèh Darussalam. Gobnyan sidroe ulama nyang jeuet keu mufti di nanggroe Acèh bak masa Sôleutan Iskandar Thani. Bak saboh keunira, Syèh Nuruddin geupeugah lahé nibak abad keu-16 | Iskandar Thani. Bak saboh keunira, Syèh Nuruddin geupeugah lahé nibak abad keu-16 di banda Ranir, India, ngon abéh umu nibak uroë 21 buleuen sikureueng thôn 1658. Bak saboh peuneugah, droeneuhnyan geupeugah teuka |
31512 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Tar%C3%A8h%20Ac%C3%A8h | Tarèh Acèh | saruek kreueng nyan geukueh na meurumpok cit peukakaih jameun nyeng geupeugot nibak batèe. Bak seunurat nyang leubèh leungkap geukheun ureueng duek di Acèh nyan subagoe saboh kawôm manosia nyang peumeukléh droe u dairah pucôk Sagi XXII nyang geupeunan ureueng mante atawa manteue. Nan seureuta peukateuen ureueng mante d... | bahsa Aceh, saboh bahsa substrat (lapéih meuyub) lam peureudèe bahsa Mon-Khmer. Lam wilayah nyang geukheun Acèh nyan jeut keu neuduek cit sub-bangsa nyang meubahsa ngon bahsa Aneuk Jamèe, meuhat nibak blah rot teungoh, teunggara ngon timu geumeututô ngon bahsa Gayo keu blah rot teunggara nyang ramèe maeunarit lam bahsa... |
31514 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Onmyoji%20Zombie | Onmyoji Zombie | twice in a row. He has an Elite variant that can summon Small Wind covering five lanes and add to a giant tornado that will fly plants in 3x3 area. He will move towards your house after releasing his skill five times and behaves like a normal Onmyoji Zombie. Origins Onmyoji Zombie is based on an Onmyōji, one of the pos... | Heian Age: Days 17, 18, 19, 20, 21, 23 and 24 Strategies You have to prepare Dendrobium Windbreak to counter his main ability. If there is a Divine Wind mechanic that goes after him automatically without using his ability, then it's also a problem for your defenses as well. Try to block it with planting two plants that... |
31519 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Keurajeu%C3%ABn%20Jeumpa | Keurajeuën Jeumpa | ureueng Parsi nyang teuka u pulo Ruja nibak masa Wangsa Bani Umayyah di Arab. Neuduek kerajeuen Jeumpa na lam wilayah siblah rot barat Peudada sampoe | nyang teuka u pulo Ruja nibak masa Wangsa Bani Umayyah di Arab. Neuduek kerajeuen Jeumpa na lam wilayah siblah rot barat Peudada sampoe u panté krueng Peusangan siblah rot timu. |
31540 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Prang%20Ac%C3%A8h%20-%20Portug%C3%A9h%20th%C3%B4n%201521 | Prang Acèh - Portugéh thôn 1521 | nyan na nibak thôn 1519, lam saboh keujadian na kapai Portugéh nyang jiba lé Gaspar de Costa gadoh toe ngon Acèh. Kapai nyan ka geuprang lé ureueng Acèh, ngon mandum ureueng lam kapai ka geupeumaté, nakhuda kapai nyang nanjih Gaspar ka geudrop ngon lheueh nyang jiteubôh | mandum ureueng lam kapai ka geupeumaté, nakhuda kapai nyang nanjih Gaspar ka geudrop ngon lheueh nyang jiteubôh lé Portugéh. Hana trép leungka saboh kapai nyang laén nyang jiba lé Joano de Lima nyang jilhom saôh lam wilayah laôt Acèh ka geuprang cit lé ureueng Acèh. Mandum aneuk kapai ngon nakhuda kapai keudua nyan han... |
31542 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Prang%20Ac%C3%A8h%20-%20Portug%C3%A9h | Prang Acèh - Portugéh | geupeuhancô lé armada laôt Acèh bak buleuen siplôh thôn 1573. Lam prang nyan armada Acèh ka geubantu lé Ratu Kalinyamat dari Jepara ngon beunantu nibak wangsa Qutb Shahi dari India Seulatan. Keu meujak prang Meulaka, Acèh ngon sikutu mandum geupeusapat 129 boh kapai ngon 7.000 droe teuntra. Bak 13 uroe buleuen siplôh, ... | geukunjông lé ureueng meuniaga dari Cina, India, Eropa ngon Arab. Meuseubab Meulaka nyan ka jikuasa lé Portugéh, saboh bangsa kaphé, dum ureueng Islam lheueh nyan ka hana geupiyôh lé u Meulaka. Geulantoe Meulaka, dum ureueng Islam ka geumeuniaga u Banda Acèh. Nyankeuh seubab lé Portugéh hana seunang jih meunyo ngon seu... |
31684 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Abdullah%20Abdul%20Kadir%20Munsyi | Abdullah Abdul Kadir Munsyi | keu pujangga chik bangsa Meulayu nyang sampoe uroe nyoe teutap geuingat seubagoe ureueng chik sasteura Meulayu modern. Gobnyan geugla nan "Munshi" meuseubab ngon sifeuet aréh seureuta bijaksana nyang jeuet keu peurangui gobnyan, nan nyan lam basa Persia nyang makna jih gurèe. Lam seunurat J.T Thomson, sidroe bansa Ingg... | bansa Inggréh nyang hudép saboh masa ngon Abdullah Munsyi jipeugah rupa gobnyan hana rupa lagèe ureueng Meulayu. Leubèh hi ureueng Tamil nyang teuka dari India Seulatan. Gobnyan geumeungui peukayan nyang kayém jingui lé ureueng Tamil Meulaka, siluweue Acèh, bajèe meucitak, ija krông curak kotak, kupiah peuet sagoe ngon... |
31698 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Meuseujid%20Aya%20Sophia | Meuseujid Aya Sophia | meuseujid, nibak masa lheueh geupeutalô banda Konstantinopèl lé Wangsa Utsmani. Nibak thôn 1931 lé peumarèntah Rèpublik sekulèr Turuki Aya Sophia kajitôp, ngon meubarô jipeuhah lom bak thôn 1935 jeuet keu saboh museum sampoe bak thôn 2020 geupulang lom | thôn 1931 lé peumarèntah Rèpublik sekulèr Turuki Aya Sophia kajitôp, ngon meubarô jipeuhah lom bak thôn 1935 jeuet keu saboh museum sampoe bak thôn 2020 geupulang lom neungui Aya Sophia nyan jeuet keu meuseujid lé peumarèntah Turuki. Sampoe 'an jinoe Aya Sophia nyan mantong geungui keu meuseujid. Bak thôn 2020 nyan ubé... |
31709 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Silotti%20Barat | Silotti Barat | di India. Nang nanggroejih nakeuh | saboh nanggroe dalam di India. |
31710 | https://ace.wikipedia.org/wiki/HEC%20Paris | HEC Paris | des hautes études commerciales de Paris) nakeuh saboh universitas nyang teuduëk di Feira de Santana, Paris, | geupeudöng bak thôn 1881. Peunawôt luwa Web raseumi HEC Paris Nè |
31714 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Morotai | Morotai | di pulo nyoe na 2 bansa, | na 2 bansa, bansa Tobelo ngon |
31716 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Ureueng%20Filastin | Ureueng Filastin | Ureueng Filistin atawa Palestina | saboh bansa Arab |
31723 | https://ace.wikipedia.org/wiki/Abeno%20Harukas | Abeno Harukas | Harukas() nakeuh | nakeuh building di |
44 | https://ady.wikipedia.org/wiki/NBA | NBA | куп, лига NBA ар лига нахьышъхь нахь дэ-гъу дунаиэмжэ. Чемпион | мэтэ1эгуау ет Америкэ Штат Зэхэт, Канадэ. Лигем мджэгу 30 куп, лига |
46 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%20%D0%B4%D0%B6%D1%8D%D0%B3%D1%83 | Адыгэ джэгу | къимыкIуэтыну хьэзыр дэтхэнэри. ... See More ГуфIэгъуэ зэхыхьэр нэхъри игъэбжьыфIэт, и щхьэр Iэтауэ, дэ башыр игъэджэгуу къахэлъэда джэгуакIуэм. Пасэм щыгъуэ хьэгъуэлIыгъуэхэр зыIэту яIа а лъыхъужь гушыIэрейм и пщэрылъхэр хьэлэмэту игъэзащIэт Акъ Мухьэрбэч и цIэр зезыхьэ адыгэ театрым и актер Къардэн Заур. АдэкIэ щIадз... | Фатимэ, Апсэ Дянэ сымэ мэкъамэхэр хэти зэрызыдищIыфынум хуэдэу кърагъэкIт. КIуэ пэтми «ислъэмей», «зэхуэкIуэ», нэгъуэщI къафэхэри къэзыщIыну къытехьэхэр нэхъыбэ хъут. УзыгъэгуфIэт ныбжьыщIэхэр къуагъэнапIэм щымыту, утыкум хуиту къызэрихьэр, пшыналъэм дэхъуу зыкъызэрызэкъуахыр. Абдеж щыIуар къафэ пшыналъэ къудейкъым, къ... |
48 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BF%D1%8D | Непэ | Непэ – | тхылъым |
50 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B7%D1%8D%20%D0%9A%D1%8A%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BE%D1%82 | Абазэ Къамбот | оркъ лъэпкъ. Оркъ щхьэкӀэ, пщылӀынчъэ лъэпкъти, лажьэрэ шхэжьэу псэущтыгъэ. ДжэгуакӀом и гъащӀэм щыщэу тызщыгъуазэр икъукӀэ макӀэ. Мэдрэсэи урыс еджапӀи щӀэмыхьауэ къоlуэхур. ДжэгуакӀо къэзыкӀухьэхэм агъэсагъэти, и гъусэхэр къызеджэхэм дэжь, дэкӀосыкӀыщтыгъэ е и лэжьэкӀогъухэм ащыхьэ фэдэ зишӀыти ащ ежэщтыгъэ, купым ах... | и нэгу щӀэкӀащ Къаукъаз зауэр, пщылllугъэкӀыр, урысей хабзэмрэ псэукӀэмрэ хэкум зэрыщыувыр. Ипхъухэр уэркъми лъхукъуэлӀми яритырт, зэхэгъэж имыщӀу. Дэтхэнэ джэгуакӀуэми хуэдэу гушыӀэшхуэ хэлъащ. ЗэрыжаӀэмкӀэ, Къамбот етӀощӀанэ лӀэщӀыгъуэр къихьагъащӀэу дунейм ехыжащ, щӀыӀэ уз къыпкъырыхьэри. Абы зэхилъхьэу щытащ |
51 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%8D%D0%B1%D0%B7%D1%8D | Абадзэбзэ | къэралыгъуабзэмэ ащыщ (ащ нэмыкIэ джыри 4 яI). Тарихъыр ТхакIэр Диалектхэмрэ, пэблагъэ бзэхэмрэ ДиалектитIоу зэхэутыгъ: "ашхара", "тапанта" (литератур диалектэу штагъэ). ГенетикэмкIэ апхъазыбзэм анахь пэблэгъэдэд, адыгабзэри ары. ЩымыIэжь убыхыбзэр | фэдиз ашIэ. Ащ нэмыкIэ мин 10 фэдизым рыгущыIэхэу Тыркуем щыпсэоу аIо. КъЧР и къэралыгъуабзэмэ ащыщ (ащ нэмыкIэ джыри 4 яI). Тарихъыр ТхакIэр Диалектхэмрэ, пэблагъэ бзэхэмрэ ДиалектитIоу зэхэутыгъ: "ашхара", "тапанта" |
52 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%85%D1%8D%D1%80 | Абдзаххэр | Бэрсэй Умар (1807–1865) - адыгэ дунаим щызэлъашӏэщтыгъэ дэдэу тхакӏо, шӏэныгъэлэжь, егъэджакӏо, тхыдэӏуат. Адыгэ литературэм и шӏогъэшхо екӏыгъ. | Ыджы нахьыбэр хымэ къэралыгъохэм (Тыркуе, Сирие, Иордание, Исраил) щэпсэух. Адыгэ Хэкум къыщынэжьыгъэ абдзах къуэджэ закъор Хьакурынэхьабл. Абдзахэ цIэрыIохэр Бэрсэй Умар |
54 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%B7%D1%8D%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D1%8D | Абдзэхабзэ | ыкӏи КӀэмыгуябзэ) хъугъэх Абдзахэбзэмкӏэ 'щ' ыкӏи 'ш' . Хьэрыф 'кӏ' ыкӏи 'чӏ' КӀахыбзэхэмкӏэ (Шапсыгъэбзэ, Бжъэдыгъубзэ ыкӏи КӀэмыгуябзэ) хъугъэх Абдзахэбзэмкӏэ 'ӏь' (ӏ + й зэхэтэу) я 'щӏ' . КъызэраIуэ зэхъокIыгъэхэр Абдзах Iэй ↔ кӏ КӀахыбзэ: ӏэйлэ ↔ | Абдзахэ ис. Адрэ Абдзахэхэр исых Иорданием, Сирием, Исраил и Рихьаные. Хьарыфмэ ямакъэхэр Хьэрыф 'ч' ыкӏи 'чъ' КӀахыбзэхэмкӏэ (Шапсыгъэбзэ, Бжъэдыгъубзэ ыкӏи КӀэмыгуябзэ) хъугъэх Абдзахэбзэмкӏэ 'щ' ыкӏи 'ш' . Хьэрыф 'кӏ' ыкӏи 'чӏ' КӀахыбзэхэмкӏэ (Шапсыгъэбзэ, Бжъэдыгъубзэ ыкӏи КӀэмыгуябзэ) хъугъэх Абдзахэбзэмкӏэ 'ӏь' (... |
58 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D1%85%D1%8A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B7%D1%8D | Абхъазыбзэ | გადაყვანის ისტორიიდან Из истории перехода абхазского книжного языка на грузинскую графику Abkhaz entry in LanguageServer (University of Graz) Abkhaz entry in The Rosetta | entry in LanguageServer (University of Graz) Abkhaz entry in The Rosetta Project Abkhaz at Language Museum Example of Abkhaz language. Корпус абхазского языка. |
63 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D1%81-%D0%90%D0%B1%D0%B5%D0%B1%D0%B0 | Аддис-Абеба | и нахь къэлэшху. Нэбгырэ млн 3 фэдис | и пачъыхьэу Менелик я II къалэм лъапсэ фишIыгъ. Къалэхэр Эфиопие |
64 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D3%80%D0%B0%D1%85%20%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D1%8D | КӀах Адыгабзэ | цIыфэу алъытэ. Сыд фэдэрэбзи анахь мэхьанэ шъхьаIэу иIэр, а бзэр зыIулъ цIыфхэр зэдэгущыIэнхэр, зэгурыIонхэр ары. Орфографием, а лъэныкъомкIэ укъызекIуалIэкIэ, цIыфхэр тхыгъэкIэ зэдэгущыIэнхэ алъэкIын амал къеты. ЖабзэкIэ узэдэгущыIэным фэдэп тхыгъэкIэ узэдэгущыIэныр: жабзэм чIыпIабзэхэр щыбгъэфедэхэми мэхъI , къыбгуры... | хэткъым. ку [k°] макъыр къегъэлъагъуэ. Мыр [k]-рэ [w]-рэ щызэгухьэкIэ хъу макъщ; нэхъ ищхьэкIэ [g°] къызэрапсэлъыу жыхуэтIам хуэдэу мыри къапсэлъ. кхъ [q] макъыр къегъэлъагъуэ. Мыр [q']-р [x]-м хэхьэжу къэпсэлъын хуейщ. Зыхэтыр къэбэрдеибзэмрэ беслъэнеибзэращ, ауэ шапсыгъыбзэмрэ бжьэдыгъубзэмрэ мыбы нэхъ ещхьу макъ къа... |
65 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8A%D1%8D%20%D1%88%D3%80%D1%8D%D0%B6%D1%8C%20%D0%B8%20%D0%93%D1%83%D0%BF%D1%87 | Адыгъэ шӀэжь и Гупч | Зэчэри, Тхьэухъэ Зугъер. Адыгъэ музей Кфар камэ къалэм Адыгъэ музейу дэтым кърегъэблагъэх цыфхэр адыгъэ лъэпкъэм и тхыдэ зэригъэщэну. Илъэс минрэ пчагъэ ипщэрэ къэфкъасэ Адыгъэхэмэ яӀыгъагъы. Гуы пытырэ,кӀоэкӀагъэрэ яӀу рэмыштэху рэпсэугъэх. Ашэм хьэтыр раху, шхьэфитынгъэрэ зэнкӀагъэрэ яхэлъэгъы. Яуыжым ахэмэ дунаеэм и... | А Центрэ Кфар Кама къуаджэм дэт. Центрэм икӀоэцьы Адыгъэ музей дэт. Музейм Адыгъэ лъэпкъым и Ашэхэмрэ и культурымрэ къшегъэлъагъуэ. Илъэс 2007 рэм Адыгъэ музейэ кърагъэжагъ зэныбжэгъуы кӀэлитӀуы, Тхьэухъэ Зэчэри, Тхьэухъэ Зугъер. Адыгъэ музей Кфар камэ къалэм Адыгъэ музейу дэтым кърегъэблагъэх цыфхэр адыгъэ лъэпкъэм и ... |
67 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%20%D0%9D%D1%8B%D0%BF | Адыгэ Нып | и мыхьанэр Вагъуэ пшъыкӀутӀым адыгэ лъэпкъ пшъыкӀутӀыр ягъэлъагъуэ, чищым ягъэлъагъуэр адыгъэпщ лъэкъуищ нэхъ жъыдыдэхэра, зэтелъу (зэрыдзауэ) зэрщытхэр — зэрзэкъуэтхэра. Удзыфэм игъэлъагъуэр — дунеир, гъашъэр, адыгэ хэкур джоуэ. ПэмыкӀ гурыӀуэгъуэхэмкӀэ — чищыр Лъэпшъ и цӀэкӀэ ныпым хагъэхьауэ къоӀохур; удзыфэр — мысл... | мэлыжъыхьым и 25 мафэр адыгэ ныпым и мафэу траӀуагъ. ЗэшӀотыкӀэр Ныпым и теплъэр плӀэмый фэкӀыхь уцышъоу щыт, бгъуагъэмрэ кӀыхьагъэмрэ зэрэзэфыщытыр — 2:1. Ежь ныпым ыкӀцӀым дышъэ жъуагъо 12 чищ зэтелърэ апэхэмкӀэ дэгъэзыягъэу тетых. Тетым и мыхьанэр Вагъуэ пшъыкӀутӀым адыгэ лъэпкъ пшъыкӀутӀыр ягъэлъагъуэ, чищым ягъэлъ... |
69 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%8D%D0%BC%20%D0%B8%20%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BD | Адыгэ Республикэм и гимн | Егъэпхыгъэ линкыхэр Адыгэ Республикэм и гимн Aдыгaбзэ Адыгэ Республикэм и гимн (Youtube), Адыгэ Республикэм и гимн, Адыгэ Республикэм и | Егъэпхыгъэ линкыхэр Адыгэ Республикэм и гимн Aдыгaбзэ Адыгэ Республикэм и гимн |
70 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%20%D0%A5%D1%8D%D0%BA%D1%83 | Адыгэ Хэку | адыгэ лъэпкъ пстэур зэрысыгъэ чIыгухэр ары. Джырэ Краснодар Краир (Шапсыгъэ ХыIушъор далъытэу), Адыгэ Республикэр, Къэрэщэе-Черкес Республикэм | Хэку, Хэкужъ - мыщкIэ зэджэхэрэр (адыгэхэр ары нахьыбэмкIэ) адыгэ лъэпкъ пстэур зэрысыгъэ чIыгухэр ары. Джырэ Краснодар Краир (Шапсыгъэ ХыIушъор далъытэу), Адыгэ Республикэр, Къэрэщэе-Черкес Республикэм |
71 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%20%D0%B0%D0%BB%D1%84%D1%8B%D0%B1%D1%8D | Адыгэ алфыбэ | адыгэ алфавитэу зэхигъэуцуа-гъэм, «Начальные правила адыгейской грамматики», «Черкесские предания», «История адыгейского народа» зыфиIорэ тхыгъэшхохэу Нэгумэм ышIыгъэхэм. Ау | адыгейской грамматики», «Черкесские предания», «История адыгейского народа» зыфиIорэ тхыгъэшхохэу Нэгумэм ышIыгъэхэм. Ау иморадхэр къыдэхъуныр Нэгумэм инасыпы къыхьыгъэп. Итхыгъэхэр ыIыгъэу Петербургы Академием кIуагъэу |
72 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%20%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82-%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%85%D1%8D%D1%80 | Адыгэ интернет-сайтхэр | компанием и нэкIубгъу - http://vestikbr.ru/ Гъэзетэу "Адыгэ макъэм" и нэкIубгъу - http://www.adygvoice.ru/ Гъэзетэу "Адыгэ псалъэм" и нэкIубгъу - http://adyghepsale.ru/ www.oshad.ru - Адыгэ културэм и Фондым и сайт !Main category | загъорэ зигугъу зыфашIырэр адыгэмэ яхьылIагъэу е адыгбзэмкIэ тхыгъэ интернет-сайтхэр. Ащ фэдэу щыIэр бэдэд. ГущыIэм пае: Адыгэ Республикэм и Къэрал телерадио |
73 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%20%D0%BA%D1%8A%D1%83%D0%B0%D0%B5 | Адыгэ къуае | Адыгэ къуае – адыгэ | къуае – адыгэ шхынмэ ащыщ, нахьыбэмкIэ АР-м |
74 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%20%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D1%8A%20%28%D0%B3%D1%8A%D1%8D%D0%B7%D0%B5%D1%82%29 | Адыгэ макъ (гъэзет) | – Адыгэ Республикэм, Мыекъуапэ къыщыдэкIырэ гъэзет. КIэхабзэкIэ атхы. Редактор шъхьаIэр – Дэрбэ Тимур. Джырэ | атхы. Редактор шъхьаIэр – Дэрбэ Тимур. Джырэ тираж пчъагъэр – 4000. Тарихъ 1923-рэ илъэсым щегъэжьагъэу къыдагъэкIы. Гъэзетым ыцIэ |
76 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%20%D0%BF%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8A%D1%8D%20%28%D0%B3%D1%8A%D1%8D%D0%B7%D0%B5%D1%82%29 | Адыгэ псалъэ (гъэзет) | псалъэ – Къэбэртэе-Балъкъэр Республикэм, Налшык къыщыдэкIырэ гъэзет. КъэбэртэябзэкIэ атхы. Тираж пчъагъэр - мини 10 фэдиз. Тарихъ 1921-рэ | "Плыжь Къэбэртай", "Ленин гъогу". Джырэ цIэр 1992-рэ гъэм щегъэжьагъэу |
77 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%20%D1%88%D1%85%D1%8B%D0%BD%D1%85%D1%8D%D1%80 | Адыгэ шхынхэр | Іэпэщыпс, хьалыжъу, псырыжъохьалыжъу (хьалыжъожъый), зэтеушъопІукІ, къояжъ, мэтэкъуай, лъэтэкъояжъ. Зэпыщэхэр Джамырзэ Руслъан и | пІаст, щыпс, щхыупІаст, хьабыкІущыпс, чэтщыпс, Іэпэщыпс, хьалыжъу, псырыжъохьалыжъу (хьалыжъожъый), зэтеушъопІукІ, къояжъ, мэтэкъуай, лъэтэкъояжъ. |
78 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%20%D3%80%D0%BE%D1%80%D1%8B%D3%80%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%8D%D1%85%D1%8D%D1%80 | Адыгэ ӀорыӀуатэхэр | нобэр къыздэсми яӀуатэ. Къэбэрдейм и тхыдэм лъэужьышхуэ къыхимынатэмэ, Къэзэнокъуэ Жэбагъы и хъыбархэр гъащӀэ кӀыхь хъунтэкъым. И цӀэр щӀэблэм щӀащымыгъупщэн фӀыщӀэ щиӀэщ Къэзэнокъуэ Жэбагъы и тхыдэм, аращ и цӀэри и хъыбархэри уахътыншэ щӀэхъуар. Къэзэнокъуэ Жэбагъы 1684 гъэм Бахъсэн Ӏуфэ къыщалъхуащ (Бахъсэн псым и сэ... | хъыбархэр, нобэр къыздэсми яӀуатэ. Къэбэрдейм и тхыдэм лъэужьышхуэ къыхимынатэмэ, Къэзэнокъуэ Жэбагъы и хъыбархэр гъащӀэ кӀыхь хъунтэкъым. И цӀэр щӀэблэм щӀащымыгъупщэн фӀыщӀэ щиӀэщ Къэзэнокъуэ Жэбагъы и тхыдэм, аращ и цӀэри и хъыбархэри уахътыншэ щӀэхъуар. Къэзэнокъуэ Жэбагъы |
81 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%D0%BA%D1%8A%D0%B0%D0%BB%D1%8D | Адыгэкъалэ | ячIыгухэр къабгынэхи мы чIыпIэм щытIысыгъэх. Ахэр зэрысыгъэ чIыпIэм Краснодар псыIыгъыпIэр щашIыгъ. 1981-рэ илъэсым Адыгэкъалэ районым игупчэ хъугъэ. Ау ихъишъэ щыгъупшагъэп: къалэм мемориал къыщызэIуахыгъ къэкощыжьыгъэ чылэхэм, къутырхэм ацIэ тетхагъэу. | Ау ихъишъэ щыгъупшагъэп: къалэм мемориал къыщызэIуахыгъ къэкощыжьыгъэ чылэхэм, къутырхэм ацIэ тетхагъэу. Адыгэкъалэ блэкIыгъэр щыгъупшэрэп ыкIи ыпэкIэ макIо. 1995-рэ илъэсым |
82 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%D1%85%D1%8D%D1%80 | Адыгэхэр | Тыркуем, Сирием, Йорданием зэгъусэу минишъэ пчъагъэ ащэпсэух (млн заулэ аӀо зымэ).Тӏэшъу Светлан. Пчъагъэр Тарихъ Адыгэ лъэпкъыр лъэпкъыжъ дэд. Ащ гъогу къин кIыхьэ къыкIугъ. Тарихъым къызэриIорэмкIэ, адыгэхэр Кавказым егъашIэм исыгъэх. Адыгэхэр лъэпкъ пшIыкIутIу хъущтыгъэх. Ахэр: абдзэхэхэр, адэмыехэр, бжъэдыгъухэр, б... | ары - къушъхьэчӀэс адыгэхэмрэ (къэбэртаехэмрэ, бэслъыныехэмрэ – КБР, КЧР), кӀахэ адыгэхэр (адрэ пстэур - Адыгэ Республикэр). Ащ нэмыкӀэу, мэхьанэшхо иӀэу, Тыркуем, Сирием, Йорданием зэгъусэу минишъэ пчъагъэ ащэпсэух (млн заулэ аӀо зымэ).Тӏэшъу Светлан. Пчъагъэр Тарихъ Адыгэ лъэпкъыр лъэпкъыжъ дэд. Ащ гъогу къин кIыхьэ ... |
83 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8D%D0%BC%D0%B8%D0%B9%20%28%D0%BA%D1%8A%D1%83%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D1%8D%29 | Адэмий (къуаджэ) | щыIэр: Тыркуем и Ескишехир къалэм епхыгъэу адыгэ къуадж. КIэмгуехэр дэсых. Адыгэ Хэкум анахьчылэжъэу Адыгеем | Ескишехир къалэм епхыгъэу адыгэ къуадж. КIэмгуехэр дэсых. Адыгэ Хэкум анахьчылэжъэу |
84 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%8D%D0%BC%D0%B8%D0%B9%20%28%D0%BB%D1%8A%D1%8D%D0%BF%D0%BA%D1%8A%29 | Адэмий (лъэпкъ) | щэӀ, псэхьоу Кызлар-алган (Псекупс) дэжь унэгъо 500 дэс. Баеу адамэем яӀэм Дигузи-бей еджьэх. Зэу къызэраутэмкӀэ араб-курейшит къахэкӀгъэхэу. Абхазхысрэ, черкесхэмрэ япыувхырэп, къор ящьэ. Цьэу "адамэ" къыздичӀэгъэр - къауатэ, къущхьэм гурб иӀэ, ащ пэгъунэгъоу адамем ячьэг щыт. А гурбым псыхьо кечы Псекупс ицэу. МлькӀ... | къакӀуагъэм, къитхыжьэгъ: «Адаме. Дэгъоу гъэпсыгъэ чъыгъхэр адамем яӀэ. Къущхьэу Хыр-Кархорым узыпрэчмэ, псыхьоу Суп, Еди-Кютук, Псекупс (Кеткен) ары. Япэ адамем ячъыгъу дыкъэсыгъ. "Пшуко" адами Абхаз къущхьэхэчъагъым щэӀ, псэхьоу Кызлар-алган (Псекупс) дэжь унэгъо 500 дэс. Баеу адамэем яӀэм Дигузи-бей еджьэх. Зэу къы... |
87 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B7%D1%8D%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B9%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD | Азэрбийджан | Грузие, Ермэлые, Тыркуе, Иран, Урысые. ТехьэпӀэхэр Азербайджаным и | Азэрбийджан Республик — Ипщэ Къаукъазым хэт къэрал. Къалэ шъхьаIэр — |
88 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B5 | Азие | еубыты. ЦIыфэу нэбгырэ млн 4436 фэдиз ис. | фэдиз еубыты. ЦIыфэу нэбгырэ млн 4436 фэдиз |
90 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5 | Албание | млн 3-м нэмысэу щэпсэу: нахьыбэмкIэ албанхэр. Хэгэгум чIырэу иIэр 28 748 км². БзэшъхьаIэр - албаныбз. ДЛО-м хахьэ, ЕЗ-м хэхьанэу унашъо щыт (ЕЗ-м и кандидат). Хэгъэгу лIышъхьэр – Буяр Нишани. Къэралыгъо тхьаматэр – | Географие Еуропэм ычIэгъ ит, Балканхэм атет. Черногориер, Урымыер, Македониер, Сербиер пэгъунэгъух. Къэралыгъо щытыкIэр Унитар хасэ (парламент) республикэу щыт Албаниер. Ахъщэу агъэфедэрэр - лек. Тарихъ Зэпыщэхэр |
91 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%B1%D0%B7%D1%8D | Албаныбзэ | ябз. Индо-еуропэ бзэунагъом хахьэ. Бзэкуп шъхьафэу | ПчъагъэкӀэ нэбгырэ млн 7.6 фэдизмэ яныдэлъфыбз. Географие Албаниемрэ, |
92 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%B6%D0%B8%D1%80 | Алжир | къэралыгъомэ ащыщ. Нэбгырэ млн 38 фэдиз щэпсэу. КъэлэшъхьаIэр - Алжир. Хэгэгум чIырэу иIэр 2 381 740 км² . БзэшъхьаIэр - арапыбзэ. ДЛО-м хахьэ. | - арапыбзэ. ДЛО-м хахьэ. Хэгъэгу лIышъхьэр – Абдель Азиз Бутефлика. Къэрал тхьэматэр – Абдельмалек Селлаль. Тарихъ Географие Гъунэгъухэр: Марокко, Ливие, Тунис, Мауритание, Нигер, Мали. ЧIырэм и нахьыбэр |
93 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%B6%D0%B8%D1%80%20%28%D0%BA%D1%8A%D0%B0%D0%BB%D1%8D%29 | Алжир (къалэ) | аль Джазаир) - къалэ, къэралыгъоу Алжирым | къехъу щэпсэу, агломерациер къапштэмэ. Географие Къалэхэр |
94 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D1%8D | Амазонкэ | Америкэм щыIэ псыхъу. Дунаем тет псыхъомэ анахь ин | Амазонкэ – Къыблэ Америкэм щыIэ псыхъу. Дунаем тет |
96 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D1%8D | Америкэ | Iут, тыгъэкъокIыпIэмкIэ - Атлант Океан. !Main category | Америкэмрэ, Ишъхъэрэмрэ) Тыгъэкъохьэпэ лъэныкъокIэ Океан Шъэфыр Iут, тыгъэкъокIыпIэмкIэ - Атлант |
98 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D1%8D%20%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%20%D0%97%D1%8D%D1%85%D1%8D%D1%82%D1%85%D1%8D%D1%80 | Америкэ Штат Зэхэтхэр | бэлахьдэдэмэ ащыщ — экономикэмкIи, дзэм и къарыукIи. Хэгъэгу лIышъхьэр — Джо Байден. Географие Ишъхъэрэ Америкэм ыку ит. Игъунэгъухэр: Канадэ, | — Ишъхъэрэ Америкэм ит къэралыгъу. Къэлэ шъхьаIэр — Вашингтон. ЦIыфэу нэбгырэ млн 325-м къехъу щэпсэу (дунаемкIэ я-3). Хэгэгум чIырэу иIэр 9 857 306 км² (дунаемкIэ я-3). БзэшъхьаIэр — англыбзэр; регионыбзэхэр — |
99 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D0%BD | Амман | къэлэшъхьаI. Нэбгырэ млн 1.3 фэдиз | 1.3 фэдиз дэс. Къэлэ тхьаматэр - |
101 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D1%83%D1%80%20%28%D0%BF%D1%81%D1%8B%D1%85%D1%8A%D0%BE%29 | Амур (псыхъо) | Амур - | ТыгъэкъокIыпIэ Азием щыIэ |
102 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D1%83%D1%80%20%D0%BA%D1%8A%D1%8D%D0%BF%D0%BB%D1%8A%D0%B0%D0%BD | Амур къэплъан | нахь ин ахэтэп. Дэхэшхох. Сурэтхэр Псэушъхьэхэр | мэпсэух. Дунаем мэкIэ дэд мы псэушъхьэ дахэу къытенэжьыгъэр. |
103 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%B3%D0%BB%D0%B8%D0%B5 | Англие | ыц1э ехьыл1агъ. Темыр лъэныкъомк1э Скотландием, тыгъэкъохьап1эмк1э - Уэлсым пэгъунэгъу, адрэхэмк1э - хы1ушъу. Къэлэ шъхьа1эр - Лондон. Нэбгырэ | Англие - хэку, Британиешхо Пачъыхьыгъом хахьэрэ къэралыгъуипл1ымэ ащыщ. Мыщ дунаим зэлъаш1эрэ англыбзэм ыц1э |
105 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D1%80%D1%80%D1%8D | Андоррэ | ЦIыфэу нэбгырэ мин 85 фэдиз щэпсэу. Хэгэгум чIырэу иIэр 467 км² ныIэп. БзэшъхьаIэр - каталаныбзэр; регионыбзэхэр - испаныбзэр, францыбзэр, португалыбзэр. Къэралыгъо жъгъэйхэм | - испаныбзэр, францыбзэр, португалыбзэр. Къэралыгъо жъгъэйхэм ащыщ. ДЛО-м ыкIи Еуро Зэкъотыныгъэм ахахьэ. Хэгъэгу лIышъхьэхэр - Хоан Энрик Сицилия, Франсуа Олланд. |
106 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0 | Анкара | — Тыркуем и къэлэ шъхьаI. Нэбгырэ мин 5-м фэдиз цIыф дэс. ЦIыф пчъагъэкIэ Истамбылым ыуж къэкIо. | ащыщ. Ижъ-ижъыжь зэманым щегъэжьагъэу урым къуаджэу АнгирэкIэ е АнкирэкIэ лэлъашIэщтыгъэ. 1071-рэ илъэсым, Манцикерт заом ыуж тыркумэ аубытыжьыгъ. ЦIыфэу |
108 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%20%D0%AD%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%97%D1%8D%D1%85%D1%8D%D1%82%D1%85%D1%8D%D1%80 | Араб Эмират Зэхэтхэр | Хэгъэгу лIышъхьэр – Хьалифа бин Зайед. Хэгъэгу тхьаматэр – Мухьамэд бин Рашид аль Мактум. ЦIыфхэр Географие Азием | ит къэралыгъу. Къэлэ шъхьаIэр - Абу-Даби. ЦIыфэу нэбгырэ млн 5-м къехъу щэпсэу. Хэгэгум чIырэу иIэр 82 880 км². БзэшъхьаIэр - арапыбз. ДЛО-м хахьэ. Хэгъэгу лIышъхьэр – Хьалифа |
109 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D0%B1%D0%B7%D1%8D | Арапыбзэ | Арапыбзэм арап лъэпкъхэр рэгущаIэх. ДунаемкIэ млн 300 фэдиз рэгущаIэх: нахьыбэмкIэ арап къэралхэмрэ, быслъымэнхэмрэ. ДЛОм | Тунис, Алжир, Сауд Арабие, Ирак, Йемен, Оман, АЭЗ, Катар, Бахрейн, Судан, |
111 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%8D | Аргентинэ | ахахьэ. Хэгъэгу шъузышъхьэр – Маурисио Макри. Къэралыгъо тхьаматэр – Маркос Пенья. Географие Къыблэ Америкэм ытыгъэкъокIыпIэмкIэ щыт. Бразилиер, Боливиер, Парагуай ыкIи нэмыкIхэмэ апэгъунэгъу. Тарихъ Зэпыщэхэр United Nations data — Argentina Аргентинэ | 2 780 400 км² (дунаемкIэ я-8). БзэшъхьаIэр - испаныбз. Къэралыгъо динэу Ромэ-Католик диныр (чыристан диным ыкъутам) щыт. ДЛО-м |
112 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5 | Армение | 743 км². БзэшъхьаIэр - ермэлыбзэ. ДЛО-м хахьэ. Хэгъэгу лIышъхьэр – | Республикэу Армение, Ермэлые – Азием ит къэралыгъу. Къэлэ шъхьаIэр Ереван. ЦIыфэу нэбгырэ млн 3-м къехъу |
113 | https://ady.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%81%D0%BB%D1%8A%D0%B0%D0%BD | Аслъан | хэогъ Африкэ ч1ынэлъэшхуэм, джи джуджарт1 хэгъэгуэ ходоумджэ. Аш ешхы уцышх зэрэмлъыгъужъгъэхэр,зэ1ыхыгъэхэри | Аш ешхы уцышх зэрэмлъыгъужъгъэхэр,зэ1ыхыгъэхэри Ары.цыфыгъэ кулътурымджэ аслъаным къегъэлъагъо |