kornwtp/ted2020-khm-bitextmining · Datasets at Hugging Face

source stringlengths 4 432	target stringlengths 3 453
I'm used to thinking of the TED audience as a wonderful collection of some of the most effective, intelligent, intellectual, savvy, worldly and innovative people in the world.	ខ្ញុំតែងគិតថាទស្សនិកជនរបស់ TED ជាសហគមន៍មួយអស្ចារ្យ នៃអ្នកចេះប៉ិនប្រសប់, វៃឆ្លាត, មានចំនេះដឹង, savvy, និង ពូកែច្នៃប្រឌិតនៅក្នុងពិភពលោក
And I think that's true.	ហើយខ្ញុំគិតថានេះជាការពិត
However, I also have reason to believe that many, if not most, of you are actually tying your shoes incorrectly.	ប៉ុន្តែ ខ្ញុំក៏ជឿជាក់ដែរថា អ្នកទាំងឡាយ មិនច្រើនក៏មានខ្លះ កំពុងតែចងខ្សែស្បែកជើងខុសដូចខ្ញុំដែរ
(Laughter) Now I know that seems ludicrous.	(សើច) ឥលូវខ្ញុំដឹងថារឿងនេះគួរឱយអស់សំនើច
I know that seems ludicrous.	ខ្ញុំដឹងថាគួរឱយអស់សំនើច
And believe me, I lived the same sad life until about three years ago.	ជឿខ្ញុំចុះ ខ្ញុំក៏ធ្លាប់ឆ្លងកាត់រឿងនេះដែរ រហូតមកដល់ ៣ឆ្នាំមុន
And what happened to me was I bought, what was for me, a very expensive pair of shoes.	ហើយអ្វីដែលកើតឡើងចំពោះខ្ញុំ គឺ ខ្ញុំបានទិញស្បែកជើងថ្លៃដល់កមួយគូរ
But those shoes came with round nylon laces, and I couldn't keep them tied.	តែស្បែកជើងនេះមានខ្សែនីឡុងមូល ខ្ញុំមិនអាចចងខ្សែនោះឱយជាប់បាន
So I went back to the store and said to the owner, "I love the shoes, but I hate the laces."	ដូច្នោះខ្ញុំត្រលប់ទៅវិញ និង ប្រាប់ម្ចាស់ហាង «ខ្ញុំស្រលាញ់ស្បែកជើងនេះ តែខ្ញុំមិនចូលចិត្តខ្សែរបស់វា»
He took a look and said, "Oh, you're tying them wrong."	គាត់មើលហើយនិយាយថា «អូ! លោកចងវាខុសហើយ»
Now up until that moment, I would have thought that, by age 50, one of the life skills that I had really nailed was tying my shoes.	រហូតដល់ពេលនោះ ខ្ញុំគិតថា មកទល់អាយុ ៥០ ចំនេះដឹងជីវិតដែលខ្ញុំពូកែបំផុត គឺវិធីចងខ្សែស្បែកជើងរបស់ខ្ញុំ
(Laughter) But not so -- let me demonstrate.	ប៉ុន្តែមិនមែនដូច្នោះទេ ខ្ញុំនឹងបង្ហាញជូន
This is the way that most of us were taught to tie our shoes.	នេះជាវិធី ដែលយើងភាគច្រើនចងខ្សែស្បែកជើង
Now as it turns out -- thank you.	ឥលូវចាំមើល -- អគុណ
(Applause) Wait, there's more.	ចាំមួយភ្លែត បន្តិចទៀត
As it turns out -- (Laughter) there's a strong form and a weak form of this knot, and we were taught the weak form.	ឥលូវយើងឃើញថា ចំនងនេះមានចំនុចខ្លាំងនិងខ្សោយរបស់វា ហើយយើងធ្លាប់តែចងចំនុចខ្សោយ យើងនឹងដឹងបានដូចម្ដេច?
If you pull the strands at the base of the knot, you will see that the bow will orient itself down the long axis of the shoe.	បើយើងទាញគល់ខ្សែ យើងនឹងឃើញថា ចំនងនឹងបង្វិលដោយខ្លួនឯង តាមបណ្ដោយស្បែកជើង
That's the weak form of the knot.	នេះជាចំនុចខ្សោយ
But not to worry.	តែកុំព្រួយ
If we start over and simply go the other direction around the bow, we get this, the strong form of the knot.	បើយើងចាប់ផ្ដើមម្ដងទៀត ដោយគ្រាន់តែទៅទិសម្ខាងទៀត ជុំវិញចន្ទាស យើងបានចំនងថ្មីនេះ ចំនុចខ្លាំង
And if you pull the cords under the knot, you will see that the bow orients itself along the transverse axis of the shoe.	ហើយបើយើងទាញគល់ខ្សែ យើងនឹងឃើញចំនងវិលខ្លួនឯង ទទឹងនឹងស្បែកជើងរបស់យើង
This is a stronger knot.	នេះជាចំនងល្អ វាកំររបូតចេញដោយខ្លួនឯង
It will come untied less often.	អ្នកមិនចាំបាច់ឱនញឹកញាប់ទៀតទេ
It will let you down less, and not only that, it looks better.	ម៉្យាងទៀត ចំនងនេះត្រឹមត្រូវជាងមុន
We're going to do this one more time.	យើងធ្វើម្ដងទៀត
(Applause) Start as usual -- (Applause) go the other way around the loop.	(ស្នូរទះដៃ) ចាប់ផ្ដើមដូចធម្មតា ត្រលប់ទៅផ្នែកម្ខាងទៀត
This is a little hard for children, but I think you can handle it.	ប្រហែលជាពិបាកបន្តិចសំរាប់ក្មេងៗ តែខ្ញុំគិតថាអ្នកអាចធ្វើបាន
Pull the knot.	ទាញសាកមើល
There it is: the strong form of the shoe knot.	គឺយ៉ាងនេះ ចំនងខ្សែស្បែកជើងដែលត្រឹមត្រូវ
Now, in keeping with today's theme, I'd like to point out -- something you already know -- that sometimes a small advantage someplace in life can yield tremendous results someplace else.	ឥលូវនេះ ចំពោះប្រធានបទយើងវិញ ខ្ញុំចង់ប្រាប់អ្នក ប្រហែលជាអ្នកបានដឹងហើយថា ពេលខ្លះ ចំនេះដឹងតិចតួច ពីកន្លែងណាមួយនៅក្នុងជីវិតរបស់យើង អាចហុចផលយ៉ាងធំធេងនៅពេលណាមួយផ្សេងទៀត
(Laughter) Live long and prosper.	សូមអាយុវែន និង រីកចំរើន
(Applause)	(ស្នូរទះដៃ)
I'd like to take you to another world.	ខ្ញុំចង់នាំអ្នកទៅពិភពលោកមួយទៀត។
And I'd like to share a 45 year-old love story with the poor, living on less than one dollar a day.	ហើយខ្ញុំចង់ប្រាប់អ្នកអំពី រឿងសេចក្តីស្រលាញ់មួយដែលមានអាយុ៤៥ឆ្នាំ ជាមួយនឹងជនក្រីក្រ, ដែលរស់ជាមួយនឹងចំណូលតិចជាងមួយដុល្លាក្នុងមួយថ្ងៃ។
I went to a very elitist, snobbish, expensive education in India, and that almost destroyed me.	ខ្ញុំបានទៅរៀននៅសាលាដែលសម្រាប់អភិជន, អ្នកវាយឫក, មានតម្លៃថ្លៃនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា, ហើយការទៅរៀននោះស្ទើរតែបំផ្លាញខ្ញុំ។
I was all set to be a diplomat, teacher, doctor -- all laid out.	គ្រួសាខ្ញុំបានធ្វើអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដើម្បីអោយខ្ញុំ ក្លាយជាអ្នកការទូត, គ្រូបង្រៀន, វេជ្ជបណ្ឌិត.. អ្វីៗទាំងអស់ត្រូវបានរៀបចំទុកសំរាប់ខ្ញុំ។
Then, I don't look it, but I was the Indian national squash champion for three years.	បន្ទាប់មកខ្ញុំមិនចង់លេីកទេតែខ្ញុំបានជាប់ជាជើងឯកថ្នាក់ជាតិខាងកីឡាវាយកូនបាល់ផ្ទប់ជញ្ជាំងឥណ្ឌា បានបីឆ្នាំ
(Laughter) The whole world was laid out for me.	(សម្លេងសើច) ពិភពលោកទាំងមូលបានបេីកឱកាសសម្រាប់ខ្ញុំ។
Everything was at my feet.	អ្វីគ្រប់យ៉ាងគឺបានក្រាលជាព្រំសំរាប់ខ្ញុំដេីរ។
I could do nothing wrong.	ខ្ញុំមិនអាចធ្វើអ្វីខុសទេ។
And then I thought out of curiosity I'd like to go and live and work and just see what a village is like.	ហើយបន្ទាប់មកខ្ញុំបានគិតដោយចម្ងល់ថា ខ្ញុំចង់ទៅ រស់នៅ និងធ្វើការ ហើយគ្រាន់ចង់ឃើញថាស្ថានភាពនៅក្នុងភូមិយ៉ាងម៉េច។
So in 1965, I went to what was called the worst Bihar famine in India, and I saw starvation, death, people dying of hunger, for the first time.	ហេតុនេះហើយនៅឆ្នាំ១៩៦៥, ខ្ញុំបានទៅឃេីញ គ្រោះទុរ្ភិក្សដែលអាក្រក់បំផុតនៅរដ្ឋប៊ីហារ (Bihar) នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា, ហើយខ្ញុំបានឃើញគ្រោះអត់ឃ្លាន, ការស្លាប់, របស់ប្រជាជនដោយសារការអត់ឃ្លាន, ជាលើកតំបូងបំផុត។
It changed my life.	ដែលនាំអោយផ្លាស់ប្តូរជីវិតរបស់ខ្ញុំ។
I came back home, told my mother, "I'd like to live and work in a village."	ខ្ញុំបានត្រឡប់មកផ្ទះវិញ, ប្រាប់ម្តាយរបស់ខ្ញុំថា, «ខ្ញុំចង់រស់នៅនិងធ្វើការនៅក្នុងភូមិ»។
Mother went into a coma.	គ្រាន់តែឭ, ម្តាយខ្ញុំបានសន្លប់ឈរ។
(Laughter) "What is this?	(សម្លេងសើច) «ស្អីគេនេះ?
The whole world is laid out for you, the best jobs are laid out for you, and you want to go and work in a village?	ពិភពលោកទាំងមូលបេីកឱកាសរងចាំកូន, ការងារដ៏ល្អបំផុតរងចាំកូន, ហើយកូនចង់ទៅធ្វើការនៅតាមភូមិ?
I mean, is there something wrong with you?"	ម៉ែចង់ដឹងថា, តើឯងកើតអី?»
I said, "No, I've got the best eduction.	ខ្ញុំបានឆ្លើយថា, «អត់មានកើតអីទេ, ខ្ញុំមានការអប់រំដែលល្អបំផុត។
It made me think.	ដែលបង្រៀនអោយខ្ញុំចេះគិត។
And I wanted to give something back in my own way."	ហើយខ្ញុំចង់ធ្វេីអ្វីខ្លះសំរាប់ជាការតបស្នង តាមវិធីរបស់ខ្ញុំផ្ទាល់។»
"What do you want to do in a village?	«តើឯងចង់ធ្វើអ្វីនៅក្នុងភូមិ?
No job, no money, no security, no prospect."	បេីអត់ការងារ, អត់លុយ, អត់សន្តិសុខ, អត់អនាគតផងហ្នឹង។»
I said, "I want to live and dig wells for five years."	ខ្ញុំបានឆ្លើយថា, «ខ្ញុំចង់រស់នៅ និង ជីកអណ្តូងជាច្រើនក្នុងរយៈពេល ៥ឆ្នាំ។»
"Dig wells for five years?	«ជីកអណ្តូងជាច្រើនក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំ?
You went to the most expensive school and college in India, and you want to dig wells for five years?"	កូនបានទៅរៀននៅសាលា និងមហាវិទ្យាល័យដែលថ្លៃបំផុតនៅប្រទេសឥណ្ឌា ហើយកូនឯងចង់ជីកអណ្តូងអោយបានច្រើនក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំ?»
She didn't speak to me for a very long time, because she thought I'd let my family down.	ម្តាយខ្ញុំគាត់មិនបាននិយាយរកខ្ញុំអស់រយៈពេលយ៉ាងយូរ, ពីព្រោះគាត់បានគិតថាខ្ញុំបានធ្វើអោយគ្រួសារខ្ញុំអស់សង្ឃឹម។
But then, I was exposed to the most extraordinary knowledge and skills that very poor people have, which are never brought into the mainstream -- which is never identified, respected, applied on a large scale.	ប៉ុន្តែក្រោយមក, ខ្ញុំបានទទួលចំនេះដឹងនិងជំនាញវិសាមញ្ញច្រើនបំផុត ដែលប្រជាក្រីក្រមាន, ដែលមិនធ្លាប់ត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងសង្គមទូទៅ.. មិនត្រូវបានគេដឹងឮ, ទទួលស្គាល់, យកទៅអនុវត្តនៅក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។
And I thought I'd start a Barefoot College -- college only for the poor.	ហើយខ្ញុំបានគិតថាខ្ញុំនឹងបើកមហាវិទ្យាល័យជើងជាប់ដី (Barefoot College) .. មហាវិទ្យាល័យសម្រាប់តែអ្នកក្រីក្រប៉ុណ្ណោះ។
What the poor thought was important would be reflected in the college.	អ្វីដែលអ្នកក្រីក្រគិតថាសំខាន់ នឹងត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងមហាវិទ្យាល័យនេះ។
I went to this village for the first time.	ខ្ញុំបានទៅភូមិនេះជាលើកទី១។
Elders came to me and said, "Are you running from the police?"	ពួកព្រឹទ្ធាចារ្យជាច្រើនបានមកជួបខ្ញុំ ហើយបានសួរខ្ញុំថា, «តើឯងរត់គេចពីប៉ូលីសមែនទេ?»
I said, "No."	ខ្ញុំបានឆ្លើយថា, «អត់ទេ។»
(Laughter) "You failed in your exam?"	(សម្លេងសើច) «តើឯងប្រលងធ្លាក់មែនទេ?»
I said, "No."	ខ្ញុំបានឆ្លើយថា, «អត់ទេ។»
"You didn't get a government job?" I said, "No."	«តើឯងចូលធ្វើការងាររដ្ឋមិនបានមែនទេ?» ខ្ញុំបានឆ្លើយថា,«អត់ទេ។»
"What are you doing here?	«តើអ្នកឯងមកធ្វើអ្វីទីនេះ?»
Why are you here?	តើហេតុអ្វីបានជាឯងនៅទីនេះ?
The education system in India makes you look at Paris and New Delhi and Zurich; what are you doing in this village?	ប្រព័ន្ធអប់រំនៅឥណ្ឌា សមអោយឯងងាកមើលទៅក្រុង ប៉ារីស និង ញូវដេលី និង ហ្ស៊ូរិច, តើឯងនឹងធ្វើអ្វីនៅក្នុងភូមិនេះ?
Is there something wrong with you you're not telling us?"	តើឯងមានបញ្ហាអ្វីដែលមិនអាចប្រាប់ពួកយើងបាន?»
I said, "No, I want to actually start a college only for the poor.	ខ្ញុំបានឆ្លើយថា, «អត់ទេ។» ខ្ញុំពិតជាចង់បង្កើតមហាវិទ្យាល័យមួយ សម្រាប់តែអ្នកក្រីក្រ។
What the poor thought was important would be reflected in the college."	អ្វីដែលអ្នកក្រីក្រគិតថាសំខាន់នឹងដាក់បញ្ចូលនៅក្នុងសាលានេះ។»
So the elders gave me some very sound and profound advice.	ដូច្នេះពួកព្រឹទ្ធាចារ្យបានផ្តល់ដំបូន្មានល្អៗ និង ជ្រាលជ្រៅខ្លះដល់ខ្ញុំ។
They said, "Please, don't bring anyone with a degree and qualification into your college."	ពួកគាត់បាននិយាយថា, «សូម, កុំយកអ្នកណាដែលមានសញ្ញាបត្រ និងគុណវឌ្ឍន៍ស្រាប់ ចូលក្នុងសាលារបស់ឯង។»
So it's the only college in India where, if you should have a Ph.D. or a Master's, you are disqualified to come.	ហេតុនេះហើយវាជាសាលាតែមួយគត់នៅឥណ្ឌា ដែលប្រសិនបើអ្នកមានសញ្ញាបត្របណ្ឌិត ឬ អនុបណ្ឌិត នោះអ្នកមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់អោយចូលទេ។
You have to be a cop-out or a wash-out or a dropout to come to our college.	អ្នកត្រូវជាមនុស្សដែលគេចវេស ឬ ត្រូវគេបណ្តេញចេញ ឬអ្នកបោះបង់ចោលការសិក្សា ដើម្បីបានចូលរៀននៅសាលារបស់យើង។
You have to work with your hands.	អ្នកត្រូវតែធ្វើការដោយដៃរបស់អ្នក។
You have to have a dignity of labor.	អ្នកត្រូវតែមានភាពថ្លៃថ្នូរស្រលាញ់ការងារពលកម្ម។
You have to show that you have a skill that you can offer to the community and provide a service to the community.	អ្នកត្រូវតែបង្ហាញថាអ្នកមានជំនាញដែលអ្នកអាចផ្តល់ទៅអោយសហគមន៍ ហើយផ្តល់សេវាកម្មទៅអោយសហគមន៍។
So we started the Barefoot College, and we redefined professionalism.	ហេតុនេះយើងបានចាប់ផ្តើមមហាវិទ្យាល័យជើងជាប់ដី ហើយយើងបានកំណត់ឡើងវិញវិជ្ជាជីវៈ។
Who is a professional?	តើនរណាជាអ្នកអាជីព?
A professional is someone who has a combination of competence, confidence and belief.	អ្នកអាជីពគឺជាមនុស្ស ដែលមានសមត្ថភាព,បូកផ្សំនិង ទំនុកចិត្ត និងជំនឿ។
A water diviner is a professional.	អ្នកជំនាញខាងព្យាករណ៍កន្លែងមានទឹកគឺជាមនុស្សអាជីព។
A traditional midwife is a professional.	ឆ្មបបែបប្រពៃណី គឺជាមនុស្សអាជីព។
A traditional bone setter is a professional.	អ្នកតឆ្អឹងបាក់តាមប្រពៃណីគឺមនុស្សអាជីព។
These are professionals all over the world.	ពួកគេគឺជាមនុស្សអាជីពដែលមាននៅទូទាំងពិភពលោក។
You find them in any inaccessible village around the world.	អ្នកអាចរកពួកគេឃើញនៅក្នុងភូមិដែលមិនអាចទៅដល់ ជុំវិញពិភពលោក។
And we thought that these people should come into the mainstream and show that the knowledge and skills that they have is universal.	ហើយយើងបានគិតថាមនុស្សទាំងអស់នេះគួរតែចូលរួមនៅក្នុង សង្គមទូទៅ និងបង្ហាញថាចំណេះដឹង និងជំនាញទាំងឡាយដែលពួកគេមានគឺមាន លក្ខណៈសាកល
It needs to be used, needs to be applied, needs to be shown to the world outside -- that these knowledge and skills are relevant even today.	ដែលត្រូវតែយកមកប្រើប្រាស់, ត្រូវយកមកអនុវត្ត, យកមកបង្ហាញដល់ពិភពនៅខាងក្រៅអោយបានឃេីញ.. ថាចំណេះដឹង និងជំនាញទាំងនេះ គឺនៅមានប្រយោជន៍សូម្បីតែសម្រាប់ពេលបច្ចុប្បន្ន។
So the college works following the lifestyle and workstyle of Mahatma Gandhi.	ហេតុនេះសាលាមានដំណើរការ តាមលំនាំជីវិត និងរបៀបនៃការធ្វើការរបស់មហាត្មៈ ហ្គាន់ឌី
You eat on the floor, you sleep on the floor, you work on the floor.	អ្នកបរិភោគនៅនឹងដី, អ្នកដេកនៅនឹងដី, អ្នកធ្វើការនៅនឹងដី។
There are no contracts, no written contracts.	គ្មានកិច្ចសន្យាសរសេរជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ។
You can stay with me for 20 years, go tomorrow.	អ្នកអាចស្នាក់នៅជាមួយខ្ញុំ២០ឆ្នាំ, ហើយចាកចេញថ្ងៃស្អែកក៍បាន។
And no one can get more than $100 a month.	ហើយគ្មាននរណាម្នាក់ដែលអាចទទួលបានប្រាក់ខែច្រើនជាង ១០០ ដុល្លាអាមេរិកក្នុងមួយខែឡើយ។
You come for the money, you don't come to Barefoot College.	ប្រសិនបើអ្នកមកចង់បានលុយ, សូមកុំមកសាលាជើងជាប់ដី។
You come for the work and the challenge, you'll come to the Barefoot College.	បេីមកដើម្បីធ្វើការ និងការជំនៈ, អ្នកគួរមកសាលាជើងជាប់ដី។
That is where we want you to try crazy ideas.	នោះគឺជាកន្លែងដែលយើងចង់អោយអ្នកសាកល្បងគំនិតប្លែកៗខ្លះ។
Whatever idea you have, come and try it.	គំនិតអ្វីក៏ដោយដែលអ្នកមាន, មកទីនេះ ហើយសាកល្បងវា។
It doesn't matter if you fail.	អត់បញ្ហា ប្រសិនបើអ្នកបរាជ័យ។
Battered, bruised, you start again.	ខូចខាត, របួសស្នាម, អ្នកចាប់ផ្តើមម្តងទៀត។

I'm used to thinking of the TED audience as a wonderful collection of some of the most effective, intelligent, intellectual, savvy, worldly and innovative people in the world.

ខ្ញុំតែងគិតថាទស្សនិកជនរបស់ TED ជាសហគមន៍មួយអស្ចារ្យ នៃអ្នកចេះប៉ិនប្រសប់, វៃឆ្លាត, មានចំនេះដឹង, savvy, និង ពូកែច្នៃប្រឌិតនៅក្នុងពិភពលោក

And I think that's true.

ហើយខ្ញុំគិតថានេះជាការពិត

However, I also have reason to believe that many, if not most, of you are actually tying your shoes incorrectly.

ប៉ុន្តែ ខ្ញុំក៏ជឿជាក់ដែរថា អ្នកទាំងឡាយ មិនច្រើនក៏មានខ្លះ កំពុងតែចងខ្សែស្បែកជើងខុសដូចខ្ញុំដែរ

(Laughter) Now I know that seems ludicrous.

(សើច) ឥលូវខ្ញុំដឹងថារឿងនេះគួរឱយអស់សំនើច

I know that seems ludicrous.

ខ្ញុំដឹងថាគួរឱយអស់សំនើច

And believe me, I lived the same sad life until about three years ago.

ជឿខ្ញុំចុះ ខ្ញុំក៏ធ្លាប់ឆ្លងកាត់រឿងនេះដែរ រហូតមកដល់ ៣ឆ្នាំមុន

And what happened to me was I bought, what was for me, a very expensive pair of shoes.

ហើយអ្វីដែលកើតឡើងចំពោះខ្ញុំ គឺ ខ្ញុំបានទិញស្បែកជើងថ្លៃដល់កមួយគូរ

But those shoes came with round nylon laces, and I couldn't keep them tied.

តែស្បែកជើងនេះមានខ្សែនីឡុងមូល ខ្ញុំមិនអាចចងខ្សែនោះឱយជាប់បាន

So I went back to the store and said to the owner, "I love the shoes, but I hate the laces."

ដូច្នោះខ្ញុំត្រលប់ទៅវិញ និង ប្រាប់ម្ចាស់ហាង «ខ្ញុំស្រលាញ់ស្បែកជើងនេះ តែខ្ញុំមិនចូលចិត្តខ្សែរបស់វា»

He took a look and said, "Oh, you're tying them wrong."

គាត់មើលហើយនិយាយថា «អូ! លោកចងវាខុសហើយ»

Now up until that moment, I would have thought that, by age 50, one of the life skills that I had really nailed was tying my shoes.

រហូតដល់ពេលនោះ ខ្ញុំគិតថា មកទល់អាយុ ៥០ ចំនេះដឹងជីវិតដែលខ្ញុំពូកែបំផុត គឺវិធីចងខ្សែស្បែកជើងរបស់ខ្ញុំ

(Laughter) But not so -- let me demonstrate.

ប៉ុន្តែមិនមែនដូច្នោះទេ ខ្ញុំនឹងបង្ហាញជូន

This is the way that most of us were taught to tie our shoes.

នេះជាវិធី ដែលយើងភាគច្រើនចងខ្សែស្បែកជើង

Now as it turns out -- thank you.

ឥលូវចាំមើល -- អគុណ

(Applause) Wait, there's more.

ចាំមួយភ្លែត បន្តិចទៀត

As it turns out -- (Laughter) there's a strong form and a weak form of this knot, and we were taught the weak form.

ឥលូវយើងឃើញថា ចំនងនេះមានចំនុចខ្លាំងនិងខ្សោយរបស់វា ហើយយើងធ្លាប់តែចងចំនុចខ្សោយ យើងនឹងដឹងបានដូចម្ដេច?

If you pull the strands at the base of the knot, you will see that the bow will orient itself down the long axis of the shoe.

បើយើងទាញគល់ខ្សែ យើងនឹងឃើញថា ចំនងនឹងបង្វិលដោយខ្លួនឯង តាមបណ្ដោយស្បែកជើង

That's the weak form of the knot.

នេះជាចំនុចខ្សោយ

But not to worry.

តែកុំព្រួយ

If we start over and simply go the other direction around the bow, we get this, the strong form of the knot.

បើយើងចាប់ផ្ដើមម្ដងទៀត ដោយគ្រាន់តែទៅទិសម្ខាងទៀត ជុំវិញចន្ទាស យើងបានចំនងថ្មីនេះ ចំនុចខ្លាំង

And if you pull the cords under the knot, you will see that the bow orients itself along the transverse axis of the shoe.

ហើយបើយើងទាញគល់ខ្សែ យើងនឹងឃើញចំនងវិលខ្លួនឯង ទទឹងនឹងស្បែកជើងរបស់យើង

This is a stronger knot.

នេះជាចំនងល្អ វាកំររបូតចេញដោយខ្លួនឯង

It will come untied less often.

អ្នកមិនចាំបាច់ឱនញឹកញាប់ទៀតទេ

It will let you down less, and not only that, it looks better.

ម៉្យាងទៀត ចំនងនេះត្រឹមត្រូវជាងមុន

We're going to do this one more time.

យើងធ្វើម្ដងទៀត

(Applause) Start as usual -- (Applause) go the other way around the loop.

(ស្នូរទះដៃ) ចាប់ផ្ដើមដូចធម្មតា ត្រលប់ទៅផ្នែកម្ខាងទៀត

This is a little hard for children, but I think you can handle it.

ប្រហែលជាពិបាកបន្តិចសំរាប់ក្មេងៗ តែខ្ញុំគិតថាអ្នកអាចធ្វើបាន

Pull the knot.

ទាញសាកមើល

There it is: the strong form of the shoe knot.

គឺយ៉ាងនេះ ចំនងខ្សែស្បែកជើងដែលត្រឹមត្រូវ

Now, in keeping with today's theme, I'd like to point out -- something you already know -- that sometimes a small advantage someplace in life can yield tremendous results someplace else.

ឥលូវនេះ ចំពោះប្រធានបទយើងវិញ ខ្ញុំចង់ប្រាប់អ្នក ប្រហែលជាអ្នកបានដឹងហើយថា ពេលខ្លះ ចំនេះដឹងតិចតួច ពីកន្លែងណាមួយនៅក្នុងជីវិតរបស់យើង អាចហុចផលយ៉ាងធំធេងនៅពេលណាមួយផ្សេងទៀត

(Laughter) Live long and prosper.

សូមអាយុវែន និង រីកចំរើន

(Applause)

(ស្នូរទះដៃ)

I'd like to take you to another world.

ខ្ញុំចង់នាំអ្នកទៅពិភពលោកមួយទៀត។

And I'd like to share a 45 year-old love story with the poor, living on less than one dollar a day.

ហើយខ្ញុំចង់ប្រាប់អ្នកអំពី រឿងសេចក្តីស្រលាញ់មួយដែលមានអាយុ៤៥ឆ្នាំ ជាមួយនឹងជនក្រីក្រ, ដែលរស់ជាមួយនឹងចំណូលតិចជាងមួយដុល្លាក្នុងមួយថ្ងៃ។

I went to a very elitist, snobbish, expensive education in India, and that almost destroyed me.

ខ្ញុំបានទៅរៀននៅសាលាដែលសម្រាប់អភិជន, អ្នកវាយឫក, មានតម្លៃថ្លៃនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា, ហើយការទៅរៀននោះស្ទើរតែបំផ្លាញខ្ញុំ។

I was all set to be a diplomat, teacher, doctor -- all laid out.

គ្រួសាខ្ញុំបានធ្វើអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដើម្បីអោយខ្ញុំ ក្លាយជាអ្នកការទូត, គ្រូបង្រៀន, វេជ្ជបណ្ឌិត.. អ្វីៗទាំងអស់ត្រូវបានរៀបចំទុកសំរាប់ខ្ញុំ។

Then, I don't look it, but I was the Indian national squash champion for three years.

បន្ទាប់មកខ្ញុំមិនចង់លេីកទេតែខ្ញុំបានជាប់ជាជើងឯកថ្នាក់ជាតិខាងកីឡាវាយកូនបាល់ផ្ទប់ជញ្ជាំងឥណ្ឌា បានបីឆ្នាំ

(Laughter) The whole world was laid out for me.

(សម្លេងសើច) ពិភពលោកទាំងមូលបានបេីកឱកាសសម្រាប់ខ្ញុំ។

Everything was at my feet.

អ្វីគ្រប់យ៉ាងគឺបានក្រាលជាព្រំសំរាប់ខ្ញុំដេីរ។

I could do nothing wrong.

ខ្ញុំមិនអាចធ្វើអ្វីខុសទេ។

And then I thought out of curiosity I'd like to go and live and work and just see what a village is like.

ហើយបន្ទាប់មកខ្ញុំបានគិតដោយចម្ងល់ថា ខ្ញុំចង់ទៅ រស់នៅ និងធ្វើការ ហើយគ្រាន់ចង់ឃើញថាស្ថានភាពនៅក្នុងភូមិយ៉ាងម៉េច។

So in 1965, I went to what was called the worst Bihar famine in India, and I saw starvation, death, people dying of hunger, for the first time.

ហេតុនេះហើយនៅឆ្នាំ១៩៦៥, ខ្ញុំបានទៅឃេីញ គ្រោះទុរ្ភិក្សដែលអាក្រក់បំផុតនៅរដ្ឋប៊ីហារ (Bihar) នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា, ហើយខ្ញុំបានឃើញគ្រោះអត់ឃ្លាន, ការស្លាប់, របស់ប្រជាជនដោយសារការអត់ឃ្លាន, ជាលើកតំបូងបំផុត។

It changed my life.

ដែលនាំអោយផ្លាស់ប្តូរជីវិតរបស់ខ្ញុំ។

I came back home, told my mother, "I'd like to live and work in a village."

ខ្ញុំបានត្រឡប់មកផ្ទះវិញ, ប្រាប់ម្តាយរបស់ខ្ញុំថា, «ខ្ញុំចង់រស់នៅនិងធ្វើការនៅក្នុងភូមិ»។

Mother went into a coma.

គ្រាន់តែឭ, ម្តាយខ្ញុំបានសន្លប់ឈរ។

(Laughter) "What is this?

(សម្លេងសើច) «ស្អីគេនេះ?

The whole world is laid out for you, the best jobs are laid out for you, and you want to go and work in a village?

ពិភពលោកទាំងមូលបេីកឱកាសរងចាំកូន, ការងារដ៏ល្អបំផុតរងចាំកូន, ហើយកូនចង់ទៅធ្វើការនៅតាមភូមិ?

I mean, is there something wrong with you?"

ម៉ែចង់ដឹងថា, តើឯងកើតអី?»

I said, "No, I've got the best eduction.

ខ្ញុំបានឆ្លើយថា, «អត់មានកើតអីទេ, ខ្ញុំមានការអប់រំដែលល្អបំផុត។

It made me think.

ដែលបង្រៀនអោយខ្ញុំចេះគិត។

And I wanted to give something back in my own way."

ហើយខ្ញុំចង់ធ្វេីអ្វីខ្លះសំរាប់ជាការតបស្នង តាមវិធីរបស់ខ្ញុំផ្ទាល់។»

"What do you want to do in a village?

«តើឯងចង់ធ្វើអ្វីនៅក្នុងភូមិ?

No job, no money, no security, no prospect."

បេីអត់ការងារ, អត់លុយ, អត់សន្តិសុខ, អត់អនាគតផងហ្នឹង។»

I said, "I want to live and dig wells for five years."

ខ្ញុំបានឆ្លើយថា, «ខ្ញុំចង់រស់នៅ និង ជីកអណ្តូងជាច្រើនក្នុងរយៈពេល ៥ឆ្នាំ។»

"Dig wells for five years?

«ជីកអណ្តូងជាច្រើនក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំ?

You went to the most expensive school and college in India, and you want to dig wells for five years?"

កូនបានទៅរៀននៅសាលា និងមហាវិទ្យាល័យដែលថ្លៃបំផុតនៅប្រទេសឥណ្ឌា ហើយកូនឯងចង់ជីកអណ្តូងអោយបានច្រើនក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំ?»

She didn't speak to me for a very long time, because she thought I'd let my family down.

ម្តាយខ្ញុំគាត់មិនបាននិយាយរកខ្ញុំអស់រយៈពេលយ៉ាងយូរ, ពីព្រោះគាត់បានគិតថាខ្ញុំបានធ្វើអោយគ្រួសារខ្ញុំអស់សង្ឃឹម។

But then, I was exposed to the most extraordinary knowledge and skills that very poor people have, which are never brought into the mainstream -- which is never identified, respected, applied on a large scale.

ប៉ុន្តែក្រោយមក, ខ្ញុំបានទទួលចំនេះដឹងនិងជំនាញវិសាមញ្ញច្រើនបំផុត ដែលប្រជាក្រីក្រមាន, ដែលមិនធ្លាប់ត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងសង្គមទូទៅ.. មិនត្រូវបានគេដឹងឮ, ទទួលស្គាល់, យកទៅអនុវត្តនៅក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។

And I thought I'd start a Barefoot College -- college only for the poor.

ហើយខ្ញុំបានគិតថាខ្ញុំនឹងបើកមហាវិទ្យាល័យជើងជាប់ដី (Barefoot College) .. មហាវិទ្យាល័យសម្រាប់តែអ្នកក្រីក្រប៉ុណ្ណោះ។

What the poor thought was important would be reflected in the college.

អ្វីដែលអ្នកក្រីក្រគិតថាសំខាន់ នឹងត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងមហាវិទ្យាល័យនេះ។

I went to this village for the first time.

ខ្ញុំបានទៅភូមិនេះជាលើកទី១។

Elders came to me and said, "Are you running from the police?"

ពួកព្រឹទ្ធាចារ្យជាច្រើនបានមកជួបខ្ញុំ ហើយបានសួរខ្ញុំថា, «តើឯងរត់គេចពីប៉ូលីសមែនទេ?»

I said, "No."

ខ្ញុំបានឆ្លើយថា, «អត់ទេ។»

(Laughter) "You failed in your exam?"

(សម្លេងសើច) «តើឯងប្រលងធ្លាក់មែនទេ?»

I said, "No."

ខ្ញុំបានឆ្លើយថា, «អត់ទេ។»

"You didn't get a government job?" I said, "No."

«តើឯងចូលធ្វើការងាររដ្ឋមិនបានមែនទេ?» ខ្ញុំបានឆ្លើយថា,«អត់ទេ។»

"What are you doing here?

«តើអ្នកឯងមកធ្វើអ្វីទីនេះ?»

Why are you here?

តើហេតុអ្វីបានជាឯងនៅទីនេះ?

The education system in India makes you look at Paris and New Delhi and Zurich; what are you doing in this village?

ប្រព័ន្ធអប់រំនៅឥណ្ឌា សមអោយឯងងាកមើលទៅក្រុង ប៉ារីស និង ញូវដេលី និង ហ្ស៊ូរិច, តើឯងនឹងធ្វើអ្វីនៅក្នុងភូមិនេះ?

Is there something wrong with you you're not telling us?"

តើឯងមានបញ្ហាអ្វីដែលមិនអាចប្រាប់ពួកយើងបាន?»

I said, "No, I want to actually start a college only for the poor.

ខ្ញុំបានឆ្លើយថា, «អត់ទេ។» ខ្ញុំពិតជាចង់បង្កើតមហាវិទ្យាល័យមួយ សម្រាប់តែអ្នកក្រីក្រ។

What the poor thought was important would be reflected in the college."

អ្វីដែលអ្នកក្រីក្រគិតថាសំខាន់នឹងដាក់បញ្ចូលនៅក្នុងសាលានេះ។»

So the elders gave me some very sound and profound advice.

ដូច្នេះពួកព្រឹទ្ធាចារ្យបានផ្តល់ដំបូន្មានល្អៗ និង ជ្រាលជ្រៅខ្លះដល់ខ្ញុំ។

They said, "Please, don't bring anyone with a degree and qualification into your college."

ពួកគាត់បាននិយាយថា, «សូម, កុំយកអ្នកណាដែលមានសញ្ញាបត្រ និងគុណវឌ្ឍន៍ស្រាប់ ចូលក្នុងសាលារបស់ឯង។»

So it's the only college in India where, if you should have a Ph.D. or a Master's, you are disqualified to come.

ហេតុនេះហើយវាជាសាលាតែមួយគត់នៅឥណ្ឌា ដែលប្រសិនបើអ្នកមានសញ្ញាបត្របណ្ឌិត ឬ អនុបណ្ឌិត នោះអ្នកមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់អោយចូលទេ។

You have to be a cop-out or a wash-out or a dropout to come to our college.

អ្នកត្រូវជាមនុស្សដែលគេចវេស ឬ ត្រូវគេបណ្តេញចេញ ឬអ្នកបោះបង់ចោលការសិក្សា ដើម្បីបានចូលរៀននៅសាលារបស់យើង។

You have to work with your hands.

អ្នកត្រូវតែធ្វើការដោយដៃរបស់អ្នក។

You have to have a dignity of labor.

អ្នកត្រូវតែមានភាពថ្លៃថ្នូរស្រលាញ់ការងារពលកម្ម។

You have to show that you have a skill that you can offer to the community and provide a service to the community.

អ្នកត្រូវតែបង្ហាញថាអ្នកមានជំនាញដែលអ្នកអាចផ្តល់ទៅអោយសហគមន៍ ហើយផ្តល់សេវាកម្មទៅអោយសហគមន៍។

So we started the Barefoot College, and we redefined professionalism.

ហេតុនេះយើងបានចាប់ផ្តើមមហាវិទ្យាល័យជើងជាប់ដី ហើយយើងបានកំណត់ឡើងវិញវិជ្ជាជីវៈ។

Who is a professional?

តើនរណាជាអ្នកអាជីព?

A professional is someone who has a combination of competence, confidence and belief.

អ្នកអាជីពគឺជាមនុស្ស ដែលមានសមត្ថភាព,បូកផ្សំនិង ទំនុកចិត្ត និងជំនឿ។

A water diviner is a professional.

អ្នកជំនាញខាងព្យាករណ៍កន្លែងមានទឹកគឺជាមនុស្សអាជីព។

A traditional midwife is a professional.

ឆ្មបបែបប្រពៃណី គឺជាមនុស្សអាជីព។

A traditional bone setter is a professional.

អ្នកតឆ្អឹងបាក់តាមប្រពៃណីគឺមនុស្សអាជីព។

These are professionals all over the world.

ពួកគេគឺជាមនុស្សអាជីពដែលមាននៅទូទាំងពិភពលោក។

You find them in any inaccessible village around the world.

អ្នកអាចរកពួកគេឃើញនៅក្នុងភូមិដែលមិនអាចទៅដល់ ជុំវិញពិភពលោក។

And we thought that these people should come into the mainstream and show that the knowledge and skills that they have is universal.

ហើយយើងបានគិតថាមនុស្សទាំងអស់នេះគួរតែចូលរួមនៅក្នុង សង្គមទូទៅ និងបង្ហាញថាចំណេះដឹង និងជំនាញទាំងឡាយដែលពួកគេមានគឺមាន លក្ខណៈសាកល

It needs to be used, needs to be applied, needs to be shown to the world outside -- that these knowledge and skills are relevant even today.

ដែលត្រូវតែយកមកប្រើប្រាស់, ត្រូវយកមកអនុវត្ត, យកមកបង្ហាញដល់ពិភពនៅខាងក្រៅអោយបានឃេីញ.. ថាចំណេះដឹង និងជំនាញទាំងនេះ គឺនៅមានប្រយោជន៍សូម្បីតែសម្រាប់ពេលបច្ចុប្បន្ន។

So the college works following the lifestyle and workstyle of Mahatma Gandhi.

ហេតុនេះសាលាមានដំណើរការ តាមលំនាំជីវិត និងរបៀបនៃការធ្វើការរបស់មហាត្មៈ ហ្គាន់ឌី

You eat on the floor, you sleep on the floor, you work on the floor.

អ្នកបរិភោគនៅនឹងដី, អ្នកដេកនៅនឹងដី, អ្នកធ្វើការនៅនឹងដី។

There are no contracts, no written contracts.

គ្មានកិច្ចសន្យាសរសេរជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ។

You can stay with me for 20 years, go tomorrow.

អ្នកអាចស្នាក់នៅជាមួយខ្ញុំ២០ឆ្នាំ, ហើយចាកចេញថ្ងៃស្អែកក៍បាន។

And no one can get more than $100 a month.

ហើយគ្មាននរណាម្នាក់ដែលអាចទទួលបានប្រាក់ខែច្រើនជាង ១០០ ដុល្លាអាមេរិកក្នុងមួយខែឡើយ។

You come for the money, you don't come to Barefoot College.

ប្រសិនបើអ្នកមកចង់បានលុយ, សូមកុំមកសាលាជើងជាប់ដី។

You come for the work and the challenge, you'll come to the Barefoot College.

បេីមកដើម្បីធ្វើការ និងការជំនៈ, អ្នកគួរមកសាលាជើងជាប់ដី។

That is where we want you to try crazy ideas.

នោះគឺជាកន្លែងដែលយើងចង់អោយអ្នកសាកល្បងគំនិតប្លែកៗខ្លះ។

Whatever idea you have, come and try it.

គំនិតអ្វីក៏ដោយដែលអ្នកមាន, មកទីនេះ ហើយសាកល្បងវា។

It doesn't matter if you fail.

អត់បញ្ហា ប្រសិនបើអ្នកបរាជ័យ។

Battered, bruised, you start again.

ខូចខាត, របួសស្នាម, អ្នកចាប់ផ្តើមម្តងទៀត។