Datasets:

kornwtp
/

xlsum-mya-bitextmining

Modalities:

Text

Formats:

Size:

Libraries:

Dataset card Data Studio Files Files and versions

xet

Community

Dataset Viewer

Auto-converted to Parquet Duplicate

Split (3)

train · 4.57k rows

id stringlengths 8 62	url stringlengths 36 267	title stringlengths 11 200	source stringlengths 285 27.7k	target stringlengths 8 924
151203_syria_uk_airstrikes	https://www.bbc.com/burmese/world/2015/12/151203_syria_uk_airstrikes	ဆီးရီးယား IS တွေကို ယူကေ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်	IS ပိုင် ရေနံတွင်းတွေကို ဗြိတိသျှ တိုက်လေယာဉ် ၄ စီးက တိုက်ခိုက်ခဲ့ ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်ဖို့ အတွက် ယူကေ အမတ်တွေ အတည်ပြုပြီး မကြာမီမှာပဲ ဆိုက်ပရပ်စ်မှာ ရှိတဲ့ Akrotiri အက်ရော့တီရီ လေတပ်စခန်းက တိုနေးဒိုး တိုက်လေယာဉ် ၄ စီး တိုက်ခိုက်မှုမှာ ပါဝင် ခဲ့ပါတယ်။ ဆီးရီးယား အရှေ့ပိုင်းက IS တွေ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ရေနံတွင်းတွေကို တိုက်ခိုက် ထိမှန်ခဲ့တယ်လို့ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးက ပြောပါတယ်။ ဝန်ကြီးချုပ် ဒေးဗစ် ကင်မရွန်း ကတော့ IS အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ အချိန် ကြာမြင့်မှာ ဖြစ်ပြီး ပုံမှန် ပြုလုပ်သွားဖို့ လိုတယ်လို့ သတိပေး ပြောဆို ခဲ့ပါတယ်။ IS အပေါ် လေကြောင်း တိုက်ဖို့အတွက် ယူကေ ပါလီမန်မှာ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ဆွေးနွေးငြင်းခုံပြီး မဲခွဲ ဆုံးဖြတ်ရာမှာ ထောက်ခံမဲ ၃၉၇ မဲ၊ ကန့်ကွက်မဲ ၂၂၃ မဲနဲ့ အတည်ပြုခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အက်ရော့တီရီ လေတပ်စခန်းမှာ ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်တဲ့ တိုက်လေယာဉ် ၈ စီး အပြင် နောက်ထပ် ၈ စီး ထပ်ပို့လိုက်တယ် လို့လည်း ယူကေ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး မိုက်ကယ် ဖာလန်က ပြောပါတယ်။	ဗြိတိသျှ တော်ဝင် လေတပ်ရဲ့ တိုနေဒိုး တိုက်လေယာဉ်တွေက ဆီးရီးယားမှာ ရှိတဲ့ IS အစ္စလာမ္မစ် နိုင်ငံအဖွဲ့ အပေါ် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေ လုပ်ခဲ့တယ်လို့ ယူကေ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနက အတည်ပြု ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
150908_turkey_strikes_kurdish_pkk_iraq	https://www.bbc.com/burmese/world/2015/09/150908_turkey_strikes_kurdish_pkk_iraq	အီရတ် ကာဒစ်ရှ် သူပုန်တွေကို တူရကီ ဗုံးကြဲ	အက်ဖ် ၁၆ နဲ့ အက်ဖ် ၄ တိုက်လေယာဉ်တွေက အီရတ် မြောက်ပိုင်းက ပီကေကေ သူပုန် စခန်းတွေကို တိုက်ခိုက် ခဲ့တယ်လို့ဆို။ ကာဒစ်ရှ် သူပုန်တွေရဲ့ ခြေကုပ် စခန်းတွေကို ရှင်းပစ်မယ်လို့ တူရကီ ဝန်ကြီးချုပ်က ပြောဆိုခဲ့ပြီး နာရီပိုင်း အကြာမှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေမှာ ဒါဇင်နဲ့ချီတဲ့ ဂျက် တိုက်လေယာဉ်တွေ ပါဝင် ခဲ့ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ တနင်္ဂနွေနေ့က ကာဒစ်ရှ် ပီကေကေရဲ့ ဗုံးခွဲ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တူရကီ တပ်သား အနည်းဆုံး ၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ တူရကီ စစ်တပ်က ပြောပါတယ်။ ဒီကနေ့ အင်္ဂါနေ့မှာလည်း တူရကီ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ လိုက်ပါလာတဲ့ ဘတ်စ်ကား တစ်စီး တိုက်ခိုက် ခံရလို့ ၁၂ ဦး သေဆုံး သွားပါတယ်။ ပီကေကေလို့ ခေါ်တဲ့ ကာဒစ်ရှ် အလုပ်သမား ပါတီ သူပုန်တွေနဲ့ တူရကီ စစ်တပ်တို့ အကြား အပစ်ရပ် သဘောတူညီချက်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင်လမှာ ပျက်ပြား ခဲ့ပြီးနောက် အခုလို တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်တိုက် ထွက်ပေါ် လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။	တူရကီ အရှေ့ပိုင်းမှာ လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ တိုက်ခိုက် ခံခဲ့ရပြီးနောက် တူရကီ တိုက်လေယာဉ်တွေက အီရတ် မြောက်ပိုင်းမှာ ရှိတဲ့ ကာဒစ်ရှ် ပီကေကေ သူပုန် စခန်းတွေကို ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ် ခဲ့ပါတယ်။
141222_nkorea_unsc	https://www.bbc.com/burmese/world/2014/12/141222_nkorea_unsc	မြောက်ကိုရီးယားရေး လုံခြုံရေး ကောင်စီမှာ မဲခွဲ	မြောက်ကိုရီးယား လူမဆန် တဲ့ ရာဇဝတ်မှု တွေ ကျူးလွန်နေတယ်လို့ဆို လူမဆန် တဲ့ ရာဇဝတ်မှု တွေကို မြောက်ကိုရီးယား အစိုးရ ပိုင်း ခေါင်းဆောင် တွေ က အကြီးအကျယ် ဖောက်ဖျက် ကျူးလွန် နေတယ် လို့ ကုလ သမဂ္ဂ အစီရင်ခံစာ တစောင် က စွပ်စွဲ ဖော်ပြ ထားပါတယ်။ မြောက်ကိုရီးယား လူ့အခွင့်အရေး အခြေအနေ ဆိုးရွား နေမှု ကို နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ် ခုံရုံး ထိ တင်ပြဖို့ ဒီအစီရင်ခံစာက လုံခြုံရေး ကောင်စီ ကို တောင်းဆို ထားပါတယ်။ မြောက်ကိုရီးယား အနေအထား ဟာ အရှင်လတ်လတ် ငရဲ ကျသလို ဖြစ်နေပြီး မြောက်ကိုရီးယား အရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လုံခြုံရေး ကောင်စီ က လျစ်လျူ ရှု သလို ဖြစ်နေ တာကို ဒီကနေ့ ဖယ်ရှား နိုင်ခဲ့ပြီ လို့ Samantha Powell က ပြောကြား ခဲ့ပါတယ်။	မြောက်ကိုရီးယား လူ့အခွင့်အရေး အခြေအနေ ကို ထည့်သွင်း ဆွေးနွေးဖို့ ရုရှ နဲ့ တရုတ် အစိုးရ တွေ ကန့်ကွက်တဲ့ ကြားက ကုလ သမဂ္ဂ လုံခြုံရေး ကောင်စီမှာ မဲခွဲ ဆုံးဖြတ် ခဲ့ကြပါတယ်။
140403_ilo_labour_rep	https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140403_ilo_labour_rep	အလုပ်သမား ကိုယ်စားလှယ် ရွေးချယ်ရေး အငြင်းပွား	အလုပ်သမား ညီလာခံ ကိုယ်စားလှယ် အငြင်းပွား အစိုးရအလုပ်သမား ညွှန်ကြားရေးဉီးစီးဌာနက အလုပ်သမား သမဂ္ဂတွေ ဆီကို ဆက်သွယ်ပြီး အလုပ်သမား ကိုယ်စားလှယ်တွေ ပေးဖို့ စာရင်းတောင်းထား ပါတယ်။ အဲဒီအလုပ်သမား သမဂ္ဂတွေထဲမှာ လုပ်ငန်းရှင်တွေက ဟန်ပြဖွဲ့ထားတဲ့ အလုပ်သမား သမဂ္ဂတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ အဲဒီ ကိုယ်စားလှယ် တွေထဲကနေ အစိုးရက ထပ်မံ ရွေးချယ် စေလွှတ်မယ့် အလုပ်သမား ကိုယ်စားလှယ်ဟာ အစိုးရနဲ့ နီးစပ်သူ အစိုးရအကြိုက် ရွေးချယ်ထားသူတွေသာ ဖြစ်မှာကို အလုပ်သမားတွေနဲ့ အလုပ်သမား အရေး တက်ကြွ ဆောင်ရွက်သူတွေက စိတ်ပူနေကြပါတယ်။ အလုပ်သမား အခွင့်အရေး ကာကွယ် မြှင့်တင်သူများ အဖွဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေး တာဝန်ခံ မအိရွှေစင်ညွန့်ကတော့ ၂၀၁၃ ခုနှစ် တုန်းက အိုင်အယ်လ်အို က လုပ်ခဲ့သလို အလုပ်သမား ညီလာခံ ခေါ်ယူပြီး ကိုယ်စားလှယ်ကို ရွေးချယ် စေချင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမား ညီလာခံမှာ တက်ရောက်သူ ကိုယ်စားလှယ်ဟာ သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံမှာ ရှိတဲ့ အလုပ်သမား အခွင့်အရေး အခြေအနေ၊ အလုပ် သမား ဥပဒေ အခြေအနေတွေကို ပြောဆို ဆွေးနွေးကြမှာ ဖြစ်တဲ့ အတွက် အရေးပါတဲ့ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဖြစ်ပါတယ်။	မေလကုန်မှာ နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမား အဖွဲ့ချုပ် ILO က ဉီးစီး ပြုလုပ် ကျင်းပမယ့် ၁၀၃ ကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမား ညီလာခံကို တက်ရောက် ဖို့အတွက် အလုပ်သမား ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကို ရွေးချယ်ရာမှာ အငြင်းပွားစရာ ဖြစ်နေပါတယ်။
130619_india_floods	https://www.bbc.com/burmese/world/2013/06/130619_india_floods	အိန္ဒိယ မြောက်ပိုင်း မိုးသည်းပြီး ရေလွှမ်းမိုး	အိန္ဒိယမှာ မိုးသည်းလို့ ရေတွေ ကြီးနေ ဥတ္တရာခန် ပြည်နယ် အတွင်းက ဟိန္ဒူ ဘာသာ ဝင်တွေ အလေးအမြတ် ထားတဲ့ နေရာကိုလည်းအကြီးအကျယ် ထိခိုက် ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီမှာ ရှိနေကြတဲ့ ဘုရားဖူး လာသူတွေ အပါအဝင် လူပေါင်း ၇၅၀၀၀ လောက် နေရာ တော်တော်များများမှာ ရေဝိုင်း ခံနေရပါတယ်။ သူတို့တွေကို အာဏာပိုင် တွေဘက်က ရဟတ်ယာဉ်တွေ သုံးလို့ ကူညီ ကယ်ဆယ်ရေးတွေ လုပ်နေကြ ပါတယ်။ အဲဒီအနီးတဝိုက်က တခြား ပြည်နယ် တွေမှာလည်း မုတ်သုန်လေ အဝင်စောလို့ မိုးတွေ ရွာခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အိန္ဒိယမှာ တနှစ်ပျှမ်းမျှ မိုးရေချိန်ရဲ့ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်း ရွာချခဲ့ပြီး ဖြစ်တယ်လို့ အစိုးရ အာဏာပိုင်တွေက ပြောပါတယ်။	အိန္ဒိယ နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှာ မိုးသည်းထန် ခဲ့တာကြောင့် ရေလွှမ်းမိုးမှုနဲ့ မြေပြိုမှု တွေဖြစ်ခဲ့ရာမှာ လူ ၁၃၀ ထက်မနည်း အသက်ဆုံးရှုံး ခဲ့ရပါတယ်။
141010_malala_satyarthi_nobel	https://www.bbc.com/burmese/world/2014/10/141010_malala_satyarthi_nobel	မာလာလာနဲ့ ဆတ်တီယာသီ နိုဘဲလ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ	မာလာလာနဲ့ ဆတ်တီယာသီ ၂ဦးလုံး ကလေး အခွင့်အရေး အတွက် လှုပ်ရှား အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ် မာလာလာဟာ နိုဘဲလ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆု ရရှိဖူးသူတွေထဲမှာ အသက် အငယ်ဆုံး ရရှိသူ ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးတွေ ပညာသင်ခွင့် ရရှိရေး အတွက် လှုံ့ဆော်လို့ ၂၀၁၂ အောက်တိုဘာ လတုန်းက တာလီဘန်တွေ ရဲ့ ပစ်ခတ်မှု ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်ပါတယ်။ အသက် ၆၀ အရွယ် မစ္စတာ ဆတ်တီယာသီ ကတော့ ကလေးသူငယ်တွေကို အဓမ္မ အလုပ်စေခိုင်းမှု ဆန့်ကျင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှု အပါအဝင် ကလေးသူငယ် တွေရဲ့ အခွင့်အရေးကို အကာအကွယ် ပေးနိုင်ဖို့ ဆယ်စုနှစ်နဲ့ချီ လှုပ်ရှား လာခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။	၂၀၁၄ ခုနှစ် အတွက် နိုဘဲလ် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆုကို ကလေးသူငယ် တွေရဲ့ ရပိုင်ခွင့် အတွက် စည်းရုံး လှုပ်ရှားတဲ့ ပါကစ္စတန်က မာလာလာ ယူစွတ်ဇေ နဲ့ အိန္ဒိယက ကိုင်လက်ရှ် ဆတ်တီယာသီ တို့က ပူးတွဲ ဆွတ်ခူး သွားကြပါတယ်။
150310_iraq_tikrit_fighting	https://www.bbc.com/burmese/world/2015/03/150310_iraq_tikrit_fighting	ထိကရိမြို့ရဲ့ နေရာတချို့ ပြန်ရပြီလို့ အီရတ်အစိုးရပြော	အီရတ် အစိုးရနဲ့ ရှီအာ လက်နက်ကိုင် တပ်ပေါင်း စု တွေဟာ ထိကရိ မြို့က နေရာ တချို့ကို ပြန်လည် သိမ်းနိုင်ကြောင်း အီရတ် အာဏာပိုင် တွေ က ပြောပါတယ်။ ထိကရိမြို့ မြောက်ဘက် က အာလမ် ဆိုတဲ့ မြို့ကို ရှေးဦးစွာ သိမ်းခဲ့ ကြပြီးတဲ့ နောက် အခုလို ထိကရိ မြို့ ရဲ့ နယ်မြေ တချို့ ကိုပါ သိမ်းယူ လိုက်နိုင် တဲ့ ထိုးစစ် စတင် ခဲ့တာ ဖြစ်တယ် လို့ လည်း ဆိုပါတယ်။ အစိုးရတပ် ရဲ့ ထိုးစစ်ကို ဟန့်တားဖို့ IS တွေဟာ ထိကရိ မြို့ တလွှား မှာ ဖောက်ခွဲရေး ပစ္စည်းတွေ တပ်ဆင် ထားတယ် လို့ မြို့ခံတွေ ကရော အီရတ် အစိုးရ ကပါ ပြောနေ ပါတယ်။ ထိကရိ မြို့သိမ်း တိုက်ပွဲတွေဟာ IS တွေ အပေါ် အီရတ် အစိုးရ တိုက်ခိုက် ခဲ့သမျှ တွေထဲ အကြီးဆုံး ထိုးစစ် ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ ထိုးစစ် တွေ မှာ အီရန် စစ်ရေး အကြံပေးတွေ ရဲ့ အကူအညီ နဲ့ ဆောင်ရွက် နေကြပြီး၊ အမေရိကန် ရဲ့ လေကြောင်းပစ်ကူ တော့ ရရှိ မနေပါဘူး။	အီရတ် အစိုးရတပ် တွေ နဲ့ ရှီအာ လက်နက်ကိုင် တပ်ပေါင်းစု တွေဟာ အစ္စလာမ်မစ် လက်နက်ကိုင် IS တွေ လက်ထဲ ကနေ ထိကရိမြို့ ရဲ့ အစိတ်အပိုင်း တချို့ ကို ပြန်လည် သိမ်းပိုက် လိုက်တယ် လို့ အီရတ် အာဏာပိုင် တွေ က ပြောပါ တယ်။
140419_uwintin_second_dialysis	https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140419_uwintin_second_dialysis	ဦးဝင်းတင် ဒုတိယ အကြိမ် ကျောက်ကပ်ဆေး	ဒေါ်အောင်ဆန်း စုကြည်နဲ့ မင်းကိုနိုင် ရောက်လာ ၃နာ ရီ နီးပါး ကြာမြင့် ပြီး ညနေ ၅ နာရီ ကျော် မှ ပြီးပါတယ်။ ကျောက်ကပ် ဆေး နေစဉ် အတွင်း အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်း စုကြည် ဦးဝင်းတင်ကို တတိယ အကြိမ် လာရောက် အားပေး ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး အတွင်း ပိုင်း က အထူး ကြပ်မတ် ကု သဆောင် ရှေ့ မှာတော့ ဦး ဝင်း တင် ရဲ့ ကျန်းမာရေး အခြေအနေ ကို စိုးရိမ် ကြီးစွာ နဲ့ လာရောက် နားထောင် နေကြတဲ့ နိုင်ငံ ရေး နယ် ပယ် စာပေ နယ် ပယ် က လူတွေ နဲ့ ပြည့်နှက် နေပါတယ်။ ဆရာ ကြီး ဦးဝင်း တင်မှာ ကျောက် ကပ် အပါ အဝင် အခြား ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါ တွေမှာလည်း အားနည်းချက်တွေ ရှိ တာကြောင့် အထူး ကြပ်မတ် ကု သဆောင်မှာပဲ ထား ပြီး စောင့် ကြည့် နေပါ တယ်။ ကျောက် ကပ်ဆေးကျောမှု အပြီး ထွက်လာတဲ့ ရလဒ်တွေ ကိုဆက်လက် စစ်ဆေးပြီး ဘယ် လို ဆက်ကုသမယ် ဆိုတာ ဆရာဝန် ကြီးတွေ ဆုံးဖြတ် ကြ ဖို့ ရှိ နေပါတယ်။	ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီးမှာ ဆေးကုသမှု ခံနေတဲ့ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် က သတင်းစာ ဆရာကြီး ဦးဝင်းတင် ဟာ ဒီကနေ့ နေ့ခင်းပိုင်း က ဒုတိယ အကြိမ် ကျောက်ကပ် ဆေးကြော ကုသမှု ခံယူ ခဲ့ပါတယ်။
in-depth-56211465	https://www.bbc.com/burmese/in-depth-56211465	အာဏာသိမ်းဖို့ငြင်းတဲ့ မဟာသီရိသုဓမ္မ ဗိုလ်လက်ျာ	ရှင်ကွဲသေကွဲတွေ ကွဲခဲ့ရတဲ့ ဗိုလ်လက်ျာတို့မိသားစု ဒီထဲမှာ တပ်ကို ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဆန်အောင် လုပ်ရမယ်၊ တပ်ထဲက နိုင်ငံရေးသန်သူတွေ တပ်ကထွက်ပြီး နိုင်ငံရေးလုပ်ပါ စသဖြင့် ပြောခဲ့တဲ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်၊ တပ်ခေါင်းဆောင်တွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာတပ်ခေါင်းဆောင်တွေထဲမှာ တပ်က ထွက်ပြီး နိုင်ငံရေးထဲ ဝင်သူတွေထဲ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း လုပ်ကြံခံခဲ့ရသလို သူ့နောက်မှာ တပ်ကထွက်ပြီး သူပုန်ဘဝနဲ့ လုပ်ကြံခံခဲ့ရတဲ့ တပ်ခေါင်းဆောင်ကတော့ ဗိုလ်လက်ျာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့နှစ်ယောက်ဟာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်ဘဝ ကတည်းက အတွဲ ညီခဲ့တဲ့ ရဲဘော်တွေ ဖြစ်ကြပြီး တပ်မတော် ထူထောင်ရာမှာလည်း ဦးထမ်းပဲ့ထမ်း ကြိုးပမ်းခဲ့ကြတဲ့ ဗိသုကာခေါင်းဆောင် နှစ်ယောက် ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ဆုံး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက သူ့လက်ထဲမှာ တပ်ကို ထားခဲ့ပေမယ့် ဗိုလ်ချုပ်လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ပြောင်းခဲ့တဲ့ နိုင်ငံရေး အခြေအနေတွေကြောင့်ပဲ ဗိုလ်လက်ျာ တပ်နဲ့ နိုင်ငံရေးနယ်က ထွက်ခဲ့ရပါတယ်။ မဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့ယူစဉ်က ဗိုလ်လက်ျာ မဟာသီရိသုဓမ္မ ဗိုလ်လက်ျာ ဗိုလ်လက်ျာ ရှိသေးရင် ဒီနှစ် အသက် ၁၁၀ ပြည့်မှာပါ။ ဗိုလ်လက်ျာဟာ မြန်မာ့သမိုင်းမှာ အရေးပါတဲ့ ခေါင်းဆောင် တယောက် ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ခေတ်အဆက်ဆက် ချောင်ထိုးခံ ထားခဲ့ရတဲ့ သမိုင်းဇာတ်ကောင်တယောက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၄၈ မှာ သူ အစိုးရတာဝန်တွေက အနားပေးခံရပြီးနောက်ပိုင်း စီးပွားရေးဘက် ရောက်သွားပေမယ့် နောက်ကွယ်က နိုင်ငံရေးမှာ သူ ဆက်လက် ပတ်သက်နေခဲ့ပါတယ်။ ဒီအတွက် ၁၉၆၂ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း အထိန်းသိမ်း ခံခဲ့ရသလို ဦးနုနဲ့ တောခိုပြီးနောက်မှာ လည်း သားဖြစ်သူနဲ့အတူ ထိုင်းနယ်စပ်တနေရာမှာ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဗိုလ်လက်ျာဘဝမှာ ထောင်အကြိမ်ကြိမ်ကျခဲ့သလို လုပ်ကြံမှု တွေလည်း ကြုံခဲ့ရပြီး နိုင်ငံရေး သစ္စာဖောက်မှုနဲ့ ဖယ်ကြဉ်မှုတွေဒဏ်ကိုလည်း ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒီလို လောကဓံတွေ အကြိမ်ကြိမ် ကြုံခဲ့ပေမယ့် နောက်မတွန့်တဲ့ ဗိုလ်လက်ျာဟာ သူယုံတဲ့ နိုင်ငံရေးလမ်းမှာ ခိုင်ခိုင်မာမာလျှောက်လှမ်းရင်း ဘဝဆုံးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ နောက် ဗိုလ်လက်ျာကို စစ်သား၊ နိုင်ငံရေးသမားအနေနဲ့ လူသိများပေမယ့် သူဟာ ထင်ရှားတဲ့ စီးပွားရေးသမားနဲ့ အနုပညာသမား စာသမား တယောက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ညစ်ပတ်ကောက်ကျစ်မှုတွေ များတယ်ဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေးနယ်မှာ ဖြောင့်မတ်မှုကို တန်ဖိုးထားသူတယောက် အဖြစ် ဗိုလ်လက်ျာ အနှစ် လေးဆယ်ကျော် ကျင်လည်သွားခဲ့တယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနောက်မှာ လူချစ် လူခင်များတဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဗိုလ်လက်ျာ၊ ဗိုလ်ဇေယျ၊ ဗိုလ်ကျော်ဇော စတဲ့ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ခေါင်းဆောင်တွေ တွင်ကျန်ရစ်ခဲ့ ပါတယ်။ ဗိုလ်လက်ျာ၊ ဒေါက်တာလှရွှေနဲ့ ဦးမြလှိုင်တို့မိသားစု ဖျာပုံသူဌေးသား ဗိုလ်လက်ျာကို ဖျာပုံမြို့က တရုတ်ကပြား လူချမ်းသာမိဘများက ၁၉၁၁ မှာ ဖွားမြင်ပါတယ်။ သူ့မွေးချင်းတွေထဲက ၁၉၃၈ သပိတ်က ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင် အာဏာရှင် ဒေါက်တာလှရွှေနဲ့ ပေဖူးလွှာ ဦးမြလှိုင် ဆိုတဲ့ ညီနှစ်ယောက်က နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှာ ထင်ရှားသလို ဦးမြလှိုင်ရဲ့ ဇနီးတွေထဲက ရုပ်ရှင်မင်းသမီး မေရီမြင့်နဲ့ ဓာတ်ပုံဆရာမ ပတ္တမြားခင် ခေါ် ဒေါ်ခင်မကြီးတို့ကလည်း ကျော်ကြား ပါတယ်။ ဗိုလ်လက်ျာရဲ့ မရီး ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်မြဟာလည်း ၁၉၃၆ သပိတ်မှောက် ကျောင်းသူဖြစ်ပြီး ပညာရေးတက္ကသိုလ်မှာ ပါမောက္ခ ဖြစ်ခဲ့ ပါတယ်။ ဗိုလ်လက်ျာတို့ ညီအစ်ကို ငါးယောက်စလုံး နိုင်ငံရေးကို သူ့နည်းသူ့ဟန်နဲ့ ပါဝင်ခဲ့ကြတဲ့အတွက် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးခေတ်က သူတို့ အိမ်မှာ ထမင်းမစားဖူးတဲ့ နိုင်ငံရေး သမား မရှိဘူးလို့လည်း ပတ္တမြားခင်က အတိတ်လမ်းကို ပြန်လျှောက်ခြင်းမှာ ရေးပါတယ်။ သူတို့ ကြောင့် အိမ်သားတွေ ကင်ပေတိုင်ခေါ်စစ်တာ၊ နေလှန်းတာတွေ ကြုံရသလို အိမ်မှာလှောင်ထားတဲ့ စပါးတွေကို သားတွေက ဆင်းရဲသားတွေကို ထုတ်ပေးတာ တွေလည်း ကြုံရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူတို့အိမ်မှာ တလ ငွေတထောင် ဝင်ငွေရှိပြီး တရက်ကုန်ကျစရိတ် နှစ်ကျပ် ပဲ ရှိတယ်၊ အဲဒီခေတ်က ရွှေဒင်္ဂါးတပြားကို ၁၃ ကျပ်ပေးရတဲ့ခေတ်မို့ ချမ်းသာတဲ့ မိသားစုတွေ ဖြစ်ကြတယ်လို့ သမီး ဒေါက်တာ ခင်လက်ျာက ဖေဖေဗိုလ်လက်ျာ စာအုပ်မှာ ရေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို မိသားစုထဲက ဆင်းသက်လာတဲ့ သခင်လှဖေခေါ် ဗိုလ်လက်ျာဟာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝမှာကတည်းက သမဂ္ဂခေါင်းဆောင်၊ ၁၉၃၆ သပိတ်မှောက်ခေါင်းဆောင်နဲ့ ကာလကတ္တား သခင်လှဖေဆိုပြီး ထင်ရှားခဲ့တဲ့ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်တယောက် ဖြစ်ခဲ့ ပါတယ်။ ပင်နီအမြဲဝတ်လို့ ပင်နီလှဖေလို့လည်း ထင်ရှားပါတယ်။ ဗိုလ်လက်ျာဟာ ကိုလှဖေဘဝကတည်းက ကိုအောင်ဆန်း၊ ကိုနု၊ ကိုသိန်းဖေ၊ မစ္စတာရာရှစ် စတဲ့ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် တွေထဲက လူတော်တယောက် အဖြစ် ထင်ရှားလာခဲ့ပါတယ်။ သပိတ်မှောက်ကျောင်းသား ကိုလှဖေ ယူနီယံဂျက်အလံမီးရှို့သူ ဒုတိယတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသပိတ်မှာ ကျောင်းသားတွေ သပိတ်မှောက်ရေး ခေါင်းဆောင်ဆော်သြသူတယောက်အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာတဲ့ ကိုလှဖေဟာ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက် မြန်မာပြည်ကို အိန္ဒိယက ခွဲထုတ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးသစ် ပေးတဲ့နေ့မှာပဲ ဗြိတိသျှအလံနဲ့ အခြေခံဥပဒေကို သခင်ထိန်ဝင်းနဲ့အတူ တရားရုံးချုပ်ရှေ့မှာ မီးရှို့ ဆန္ဒပြသူအဖြစ် ထင်ရှားလာပါတယ်။ သူတို့ကို ဖမ်းလိုက်ရင် နာမည် သိပ်ကြီးသွားမှာစိုးလို့ ဗြိတိသျှ အာဏာပိုင် တွေက မဖမ်းခဲ့ပေမယ့် ကိုလှဖေတို့ ရှောင်တိမ်းခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီနောက် ကာလကတ္တားမှာ သူငယ်ချင်း ကိုသိန်းဖေခေါ် သိန်းဖေမြင့်နဲ့အတူနေပြီး ပုံနှိပ်ပညာ သင်ခဲ့သလို ကွန်မြူနစ်တွေနဲ့ အဆက်အသွယ် ရခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာပြည် ပြန်ရောက်ပြီးနောက် တို့ဗမာအစည်းအရုံးမှာ အချိန်ပြည့် လုပ်ကိုင်ပြီး ကောလိပ်ကျောင်း ဆက်မတက်ဘဲ နေခဲ့ ပါတယ်။ အိမ်က ငွေကြေးအထောက်အပံ့လည်း မယူတဲ့အတွက် သခင်လှဖေဟာ အင်မတန် ဆင်းရဲခဲ့ပါတယ်။ ပုဆိုးတထည်ကို လဲစရာ မရှိလို့ ရက်ချီဝတ်ခဲ့ရသလို အငတ်ငတ်အပြတ်ပြတ် နေခဲ့ရပါတယ်။ ဒါတင်မက ရွှေတိဂုံဘုရားပေါ်က သခင်တွေကို ပုလိပ်တွေ ဝင်ဖမ်းတဲ့အခါ သခင်ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ကြီး၊ သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်သန်းထွန်းစတဲ့ သခင်တွေနဲ့အတူ သခင်လှဖေလည်း အချုပ်ခံခဲ့ရ ပါတယ်။ နဂါးနီထုတ် ဗိုလ်လက်ျာစာအုပ် သခင်လှဖေဟာ နဂါးနီဝိုင်းတော်သား တယောက် အနေနဲ့လည်း နိုင်ငံရေးစာပေတွေ ရေးသားခဲ့ပါတယ်။ သူရေးတဲ့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးမြေပုံ စာအုပ်ဟာ ပထဝီနိုင်ငံရေးသဘောကို မြန်မာပြည် မှာ အစောဆုံးရေးတဲ့ စာအုပ်တအုပ်လို့ သိရပါတယ်။ သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်ဗဟိန်း၊ သခင်စိုးစတဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့အတူ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ၁၉၃၉ က တည်ထောင်သူတွေ ထဲမှာလည်း သခင်လှဖေ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံး ဘဏ္ဍာရေးမှူး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဝါဒဖြန့်ချိရေးမှူး၊ စည်းရုံးရေးမှူး စတဲ့ ရာထူးတွေကို အသက် ၂ဝ ကျော်နဲ့ ရလာခဲ့တဲ့ သခင်လှဖေဟာ သခင် အောင်ဆန်းတို့ ဂျပန်သွားရေး ကိစ္စမှာ ကြားက ချိတ်ဆက် ပေးနိုင်သူ တယောက် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ သူကိုယ်တိုင်လည်း ထိုင်းကနေ လက်နက်အကူအညီရဖို့ နှစ်ခါထွက် ကြိုးစားခဲ့ပြီး နှစ်ခါလုံး ထိုင်းမှာ အဖမ်းခံခဲ့ရပါတယ်။ သခင်အောင်ဆန်းနဲ့ သခင်လှမြိုင်တို့ တရုတ် သင်္ဘောနဲ့ ပြည်ပထွက်နိုင်ရေးမှာလည်း သူကူခဲ့သလို ငွေကြေးထောက်ပံ့ရေးအတွက်လည်း သူကူညီရာကနေ ဒေါက်တာ သိန်းမောင် ကတဆင့် ဂျပန်နဲ့ ဆက်မိတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပိန်လှီသော ဗိုလ်လက်ျာ သခင်အောင်ဆန်း မြန်မာပြည် ခဏပြန်လာပြီးနောက် ပထမအသုတ် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်တွေအဖြစ် သခင်လှဖေနဲ့အတူ ဗိုလ်လရောင်နဲ့ ဗိုလ်ရန်နိုင် ဖြစ်လာမယ့် သခင်တွေ လိုက်သွားကြပါတယ်။ ဟိုင်နန်မှာ စစ်ပညာသင်ရင်း ပင်ပန်းဆင်းရဲမှုတွေကြောင့် အနေအထိုင် ပျော့ပျောင်းပြီး ခန္ဓာကိုယ် မကြံ့ခိုင်တဲ့ သခင်လှဖေ ဒဏ်ခံနိုင်ပါ့မလားလို့ ရဲဘော်တွေက ပူပန်ကြပါတယ်။ ဇွဲကြီးတဲ့ သခင်လှဖေက ဒီဒဏ်တွေကို ခံနိုင်ရုံသာမက သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်အောင်သန်းတို့နဲ့အတူ အုပ်ချုပ်ရေးသင်တန်း တက်ခဲ့ပါတယ်။ ဗိုလ်နေဝင်း၊ ဗိုလ်ဇေယျ၊ ဗိုလ်ရန်နိုင်နဲ့ ဗိုလ်ကျော်ဇော ဖြစ်လာမယ့် လေးယောက်ကိုတော့ အထူးကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်မှု သင်စေခဲ့ပါတယ်။ ဒီသင်တန်းတွေက နောင်မြန်မာ့တပ်မတော်နဲ့ မြန်မာပြည်နိုင်ငံရေးကို ပုံဖော်ပေးခဲ့ပါတယ်။ သင်တန်းအပြီး ဘန်ကောက်မှာ ဘီအိုင်အေတပ်ဖွဲ့ဖို့ လက်မောင်းသွေးဖောက် သစ္စာဆိုချိန်မှာ လက်ဝဲသုန္ဒရကို ဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ လက်ျာနာမည်ကို သခင် လှဖေ ယူခဲ့ပါတယ်။ သူ့နောက်ပိုင်းဘဝမှာလည်း လက်ဝဲသုန္ဒရနည်းတူ မင်းမျက်အကြိမ်ကြိမ်သင့်ခဲ့သလို မဲဇာတောထဲ ရောက်ခဲ့ရပါတယ်။ ဂျပန်တပ်နဲ့အတူ ထားဝယ်ကြောင်းကနေ ပြည်တွင်းကို ဝင်လာတဲ့ ဗိုလ်လက်ျာဟာ ၁၉၄၂ ဇွန်လမှာပဲ ဗိုလ်အောင်ဆန်းနဲ့အတူ ဂျပန် အောက်မှာ စစ်ဦးစီး ခန့်အပ်ခံရပါတယ်။ နောက် ဗိုလ်အောင်ဆန်း ဒုတိယစစ်ဝန်ကြီး ဖြစ်ချိန်မှာ သူက စစ်ဘက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဖြစ်လာ ပါတယ်။ ဘီအိုင်အေဖျက်ပြီး ဘီဒီအေခေတ် ရောက်ချိန်မှာတော့ တပ်ကို ပျဉ်းမနားပို့ပြီး ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ဆန်းက သေနာပတိနဲ့ သူနဲ့ သခင်အောင်သန်းခေါ် ဗိုလ်စကြာတို့ စစ်ဦးစီးမှူးတွေ ဖြစ်လာကြပြန်ပါတယ်။ အဲဒီကတည်းက ဗိုလ်နေဝင်းဟာ စစ်ဦးစီးအမိန့်ကို မနာခံဘဲ နောင်မှာလည်း တလျှောက်လုံး ဒီအတိုင်းဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း ကျော်ဇောရဲ့ တရားခံအစစ် ဘယ်သူလဲ ဆောင်းပါးအရ သိရပါတယ်။ ဆိုရှယ်လစ်တပ်မှူးကြီးတွေ ဖြစ်လာမယ့် ဗိုလ်အောင်ကြီးနဲ့ ဗိုလ်မောင်မောင်တို့ ဗိုလ်နေဝင်းကို ခေါင်းတည်ပြီး တပ်ထဲမှာ ယူနစ်အုပ်စုဖွဲ့ကြတာကလည်း ဂျပန်ခေတ်ကတည်းက ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာပြည်နဲ့ တပ်သမိုင်းမှာ ရဲဘော်သုံးကျိပ်အုပ်စုနဲ့ ယူနစ်အုပ်စု အားပြိုင်ပွဲဟာ ဗကပပြိုကွဲချိန်ထိ အနှစ် ၄ဝ ကျော် ကြာခဲ့ပါတယ်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည်ရောက်ခါစမှာပဲ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် ကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ သူတိုင်ပင်ခဲ့သလို နောက်ပိုင်းမှာလည်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနဲ့ တပ်ခေါင်းဆောင်၊ အရပ်ခေါင်းဆောင်တွေပါတဲ့ ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွေမှာ ဗိုလ်လက်ျာ ပင်တိုင် ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ တခြားဘက်မှာတော့ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှာ ဖြစ်တဲ့ ကရင် ဗမာ အဓိကရုဏ်း ပြေငြိမ်းရေးနဲ့ ကရင် တပ်မှူးတွေ ဘီအန်အေမှာ ပါဝင်ရေးအတွက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ သခင်သန်းထွန်းတို့နဲ့အတူ သူကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဖြစ်လာမယ့် စောဟန်ဆန်ကြာဒိုးနဲ့ သူ ဂျပန်ခေတ်ကတည်းက ရင်းနှီးခဲ့ကြပြီး တောခိုပြီး ဗိုလ်လက်ျာ လုပ်ကြံခံရချိန်ထိ သူတို့ လက်တွဲခဲ့ ကြပါ တယ်။ စစ်အတွင်း စစ်ပန်းချီဌာနဖွဲ့စည်းပြီး စစ်တံဆိပ်ပုံစံ ရေးဆွဲရေးတွေ လုပ်ခဲ့တဲ့အပြင် တော်လှန်ရေး မော်ကွန်းဝင် ပန်းချီကားတွေကိုလည်း ရွှေတောင်၊ ရွှေကျင်၊ ထားဝယ် စတဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့ရာနေရာတွေထိ သွားပြီး ဦးငွေကိုင်၊ ဦးခင်မောင် စတဲ့ ပညာရှင်တွေကို လေ့လာ ရေးဆွဲ စေခဲ့ပါတယ်။ သပြေခက်နဲ့ ဗန္ဓုလခမောက်တံဆိပ်တွေကို ဗိုလ်လက်ျာကိုယ်တိုင် ဆွဲခဲ့တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။ စစ်ပြီးစ မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်မှာ ဗိုလ်လက်ျာ ဒုတိယစစ်သေနာပတိ ဖြစ်လာပြီး ဖတပလဖွဲ့ချိန်မှာလည်း ဗိုလ်မှူးကြီးလက်ျာနဲ့ နေဝင်း တို့ ဦးစီးအဖွဲ့ဝင်တွေအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်နဲ့အတူ ပါဝင်ခဲ့ကြပါတယ်။ နောက် ဗိုလ်ချုပ် တပ်ကထွက်ချိန်မှာ ဗိုလ်လက်ျာကို ဒုတိယ တပ်မတော် စစ်ဆေးရေး အရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်မှူးချုပ် ကေသောမတ်စ်အောက်မှာ ထားခဲ့ပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ် လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဖြစ်လာပြီး လွတ်လပ်ရေးရချိန်မှာတော့ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကိုပါ ဗိုလ်မှူးချုပ် တာဝန်နဲ့အတူ ယူခဲ့ရပါတယ်။ မြန်မာပြည် ကာကွယ်ရေးအတွက် လက်ျာ-ဖရီးမင်းစာချုပ်ကိုလည်း လက်မှတ်ထိုးခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှစစ်မစ်ရှင် သုံးနှစ်ဆက်ထားပြီး အကူအညီယူဖို့ သဘောတူခဲ့ပါတယ်။ တကယ်က ဂျပန်အောက်မှာ ဘီအိုင်အေ၊ ဘီဒီအေတပ်တွေကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ထူထောင်ခဲ့ရပြီး ဗြိတိသျှ အောက်က လူမျိုးစုတပ်တွေနဲ့ ဂျပန်ချန်ခဲ့တဲ့ မြန်မာတပ်တွေပေါင်းပြီး တပ်မတော်သစ်ဖွဲ့ဖို့ ဗိုလ်လက်ျာ တာဝန်ယူခဲ့ရပါတယ်။ နု -အက်တလီ စာချုပ်ချုပ်စဉ်က သခင်နုနံဘေးက ဗိုလ်လက်ျာ ဆိုရှယ်လစ်တို့ရန်သူတော် ဗိုလ်လက်ျာဟာ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်တွေထဲမှာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမရှိတဲ့နောက် ဝါအရင့်ဆုံးဖြစ်လာတဲ့အတွက် ဆိုရှယ်လစ်အုပ်စုက လိုလားတဲ့ ဗိုလ်နေဝင်းနဲ့ အပြိုင် ဖြစ်လာပါတယ်။ နောက် တပ်ကို နိုင်ငံရေးကင်းတဲ့ တပ်ဖြစ်အောင် သူကြိုးစားတဲ့အတွက် ဘီအိုင်အေ၊ ဘီဒီအေ ကတည်းက ပါလာတဲ့ ဆိုရှယ်လစ်နဲ့ ကွန်မြူနစ် မြန်မာတပ်မှူးတွေနဲ့ သူကွာဟလာပါတယ်။ ဗြိတိသျှတပ်က ပါလာတဲ့ ကရင်နဲ့ တခြား လူမျိုးစုတပ်တွေ၊ တပ်မှူးတွေကို သူက ပိုပစားပေးတယ်ဆိုတဲ့ အမြင်လည်း မြန်မာစစ်ဗိုလ်တွေကြားမှာ ရှိလာပါတယ်။ ဗိုလ်နေဝင်း၊ ဗိုလ်လက်ျာကတော်နဲ့ ဗိုလ်လက်ျာ ဒါကြောင့် ပြည်တွင်းစစ်အစမှာ သူနဲ့တကွ ကရင်တပ်မှူးတွေ၊ ဗြိတိသျှလိုလားတဲ့ အရာရှိကြီးတွေကို ဖယ်ရှားဖို့ ဆိုရှယ်လစ်ဘက်က ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးရာထူးက ထွက်ပြီး ကွန်မြူနစ်တွေကို တိုက်နေတဲ့ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဗိုလ်မှူးချုပ်တင်ထွဋ် လုပ်ကြံ ခံရသလို ဗိုလ်လက်ျာနဲ့ လွတ်လပ်ပြီးခေတ် ပထမဆုံး စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်စမစ်ဒွန်းကို သတ်ဖို့ ကြိုးစားတာတွေလည်း ရှိလာပါတယ်။ သူ့ကို အာဏာသိမ်းဖို့ တိုက်တွန်းတဲ့ ရဲဘော်သုံးကျိပ် ဝင်တွေနဲ့ ဖဆပလ ခေါင်းဆောင်တွေ ရှိပေမယ့်လည်း တိုင်းပြည်နာမှာ စိုးတဲ့ အတွက် မသိမ်းခဲ့ဘူးလို့ သမီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာ ခင်လက်ျာက ဖေဖေဗိုလ်လက်ျာစာအုပ်မှာ ရေးပါတယ်။ ၁၉၄၉ ဇန်နဝါရီလကုန်မှာ ကရင်ပုန်ကန်မှုအကြီးအကျယ်ဖြစ်ပြီး ကရင်တပ်တွေ တောခို ပြီးနောက် စမစ်ဒွန်းနဲ့အတူ ကရင်စစ်ဗိုလ်တွေ အနားပေးခံရပြီး ဗိုလ်လက်ျာ လည်း အနားယူခဲ့ရပါတယ်။ သောင်းကျန်းမှုနှိမ်နင်းရေး တပ်ထွက်စဉ် ဒေါက်တာမောင်မောင် စတဲ့ ဗိုလ်နေဝင်းရဲ့ တပ်ရင်း ၄ ပါ စစ်အရာရှိတွေကတော့ ဗိုလ်လက်ျာဟာ တပ်သားတွေနဲ့ လက်ပွန်းတတီး မနေဘူး၊ ကိန်းခန်းကြီးတယ်၊ ယူနီဖောင်းစမတ်ကျတဲ့ အင်္ဂလိပ်တပ်က လူတွေကိုပဲ ပိုအထင်ကြီးတယ် စသဖြင့် ရေးပါတယ်။ ဗိုလ်နေဝင်း ကတော့ တပ်သားတွေကို ချစ်ခင်ဂရုစိုက်တယ် ဆိုတဲ့ ပုံဖော်မှုမျိုးကို သားမောင်စစ်သည်သို့လို စာအုပ်တွေမှာ ရေးပြီး စစ်အစိုးရခေတ် အဆက်ဆက်မှာ ဗိုလ်လက်ျာကို ချိုးနှိမ်ခဲ့ကြပါတယ်။ နောက် ဗိုလ်လက်ျာနဲ့ ကရင်တွေ၊ ဗြိတိသျှအလိုတော်ရိတွေဘက်က လက်ဝဲသမား တွေကို ဖယ်ရှားပြီး ဗမာတပ်တွေကို လက်နက်ဖြုတ်ဖို့ လုပ်လာတယ်။ ဒါကို ကာကွယ်ဖို့ လက်ဝဲညီညွတ်ရေးတည်ဆောက်မယ်ဆိုပြီး ဆိုရှယ်လစ်နဲ့ ကွန်မြူနစ်တွေ ကြိုးစားပေမယ့် မအောင်မြင်ဘဲ ကွန်မြူနစ်ဘက်ယိမ်းတဲ့ တပ်မတော်ထဲက ဗိုလ်ဇေယျနဲ့ ဗိုလ်ရဲထွဋ် တပ်တွေ တောခိုကုန်တယ်ဆိုပြီး သိန်းဖေမြင့်က ကျော်ငြိမ်း စာအုပ်မှာ ရေးပါတယ်။ သိန်းဖေမြင့်ဟာ ဗိုလ်လက်ျာရဲ့ သူငယ်ချင်း ဖြစ်ပေမယ့် အာဏာသိမ်းဖို့ ဗိုလ်နေဝင်း ကို ၁၉၄၈ လက်ဝဲညီညွတ်ရေး ကောင်စီမှာ ကတည်းက တိုက်တွန်း ခဲ့ပါတယ်။ ဗိုလ်နေဝင်းက အာဏာသိမ်းရေးမှာ ပါမလာဘဲ ဗိုလ်လက်ျာနဲ့ စမစ်ဒွန်းမရှိတဲ့နောက် စစ်ဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးနဲ့ ဒုဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးတွေ ဆက်ခံခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန်ရောက် ဗိုလ်လက်ျာ (လယ်) ပင်လယ်ငါးနဲ့ သီရိလက်ျာ နိုင်ငံရေးက ထွက်နေပေမယ့် ဗိုလ်လက်ျာဟာ နိုင်ငံစီးပွားရေးနဲ့ ပြည်သူတွေ သာယာဝပြောရေးအတွက် စမ်းသပ်ချက်တွေ လုပ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ မုတ္တမကုမ္ပဏီကနေ ဂျပန်အကူအညီနဲ့ ပင်လယ်ငါးတွေ ဖမ်းပြီး ရောင်းပါတယ်။ ခေတ်မီသူတိုင်း ပင်လယ်ငါး စားသည် ဆိုတဲ့ ဦးသိန်းဖေမြင့်ရဲ့ ကြော်ငြာက နာမည်ကြီးခဲ့ပေမယ့် သူ့ငါးတွေကတော့ အရှုံးပေါ်ခဲ့ပါတယ်။ ကုန်းတွင်းက မြန်မာတွေ ပင်လယ်ငါး စားတတ်အောင် သူကြိုးစားခဲ့သလို တောင်ပေါ်မှာ မြေရိုင်းတွေ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးဖို့လည်း သူ့ရဲ့ သီရိလက်ျာကုမ္ပဏီက ကြံစည်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီအကြံအစည်တွေကို လူတွေသိအောင် ရေးပြသူကတော့ သူ့မိတ်ဆွေရင်း ဂျာနယ်ကျော်ဦးချစ်မောင်ရဲ့ ကျန်ရစ်သူ မုဆိုးမ ဂျာနယ်ကျော် မမလေး ဖြစ်ပါတယ်။ မမလေးရဲ့ ဟင်းချိုမ၊ သီရိလက်ျာတောင်မြေ စတဲ့ ဆောင်းပါးတွေဟာ ဗိုလ်လက်ျာရဲ့ စီးပွားရေး စိတ်ကူးတွေကို အနုပညာနဲ့ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုလ်လက်ျာဟာ စစ်ဗိုလ်ချုပ်က ဖြစ်လဲပြီး ငါးရွဲကြီး ဖြစ်လာသလို ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတွေ ဆောက်ဖို့၊ ဟိုတယ်နဲ့ ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို မြှင့်တင်ဖို့ ၊ ဂျပန်နဲ့ ဖက်စပ်ပြီး သိမ်ကြီးစျေးမှာ အဆင့်မြင့်ကုန်တိုက်ကြီး ဖွင့်ဖို့ထိ သူ ရည်သန်ခဲ့ပါတယ်။ ပြည်သူပိုင် သိမ်းခံရပြီးနောက် သူ့ကုမ္ပဏီတွေအပြင် စီမံကိန်း စာရွက်စာတမ်းတွေကို အစိုးရက သိမ်းသွားခဲ့ပါတယ်။ ဗိုလ်လက်ျာရဲ့ လှေနာဝါ ဗိုလ်လက်ျာဟာ စီးပွားရေးတင်မက အနုပညာဘက်မှာလည်း ပန်းချီပြပွဲတွေ ကျင်းပနိုင်အောင် ၊ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ကတည်းက ပိတ်သွားရတဲ့ ပန်းချီကျောင်း ပြန်ဖွင့်နိုင်အောင် ဝိုင်းဝန်းခဲ့ရုံမက သူကိုယ်တိုင်လည်း ပန်းချီဆွဲခဲ့ပါတယ်။ သူ့တပည့် အမ်တင်အေးလောက် နာမည်မကြီးခဲ့ ပေမယ့် နိုင်ငံရေး ခယောင်းလမ်းနဲ့ နရသိန်ကနေ သူရေးဆွဲခဲ့တဲ့ ပန်းချီလက်ရာတွေကတော့ ခေတ်ပြယုဂ်အဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဗိုလ်လက်ျာဟာ ဆယ်တန်းမှာ ပုံဆွဲပညာ ဂုဏ်ထူးနဲ့ အောင်ခဲ့တဲ့ ထူးချွန်ကျောင်းသားလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းနဲ့ တပည့်ရင်းများ အဖမ်းအဆီးနဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုများ နိုင်ငံရေးက ခွာနေတယ်ဆိုပေမယ့် ၁၉၅၇ မှာ ကွန်မြူနစ်နဲ့ ဦးနုအစိုးရကြား စေ့စပ်ရေးအတွက် မောင်စူးစမ်းခေါ် ရဲဘော်တင်ရွှေကို ခေါ်လာသူက ဗိုလ်လက်ျာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၄၈ ကွန်မြူနစ်တွေ တောမခိုခင်ကလည်း စေ့စပ်ပေးဖို့ သူနဲ့ ဗိုလ်ဖိုးကွန်း၊ ဆမားဒူးဝါး စတဲ့ ကြားလူတွေ တာဝန်ယူခဲ့ဖူးပါတယ်။ ကွန်မြူနစ်တွေဘက်က အတွေ့မခံတာဆိုသလို တွေ့တာနဲ့ ဖမ်းဖို့ အစိုးရဘက်က ပြင်ထားလို့ မတွေ့တာလို့လည်း ကွန်မြူနစ်တွေဘက်က ရေးပါတယ်။ ဗိုလ်လက်ျာရဲ့ စေ့စပ်ရေးနှစ်ခုလုံး မအောင်မြင်ခဲ့ပါဘူး။ နောက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းရဲ့ အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက်မှာ ဗိုလ်လက်ျာပိုင် ဂင်္ဂါဘောဂ ငါးဖမ်းသင်္ဘောကို အမှုဆင် သိမ်းခံရလို့ သူ့အမေက တရားလိုလုပ်စွဲဆိုရာမှာ အနိုင်ရပေမယ့် သင်္ဘောကို အစိုးရက ရောင်းပစ်ခဲ့တယ်လို့ သမီးဖြစ်သူက ရေးပါတယ်။ ၁၉၆၂ တော်လှန်ရေး အစိုးရတက်လာချိန်မှာတော့ သူ့ကို ပြည်ထောင်စုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ လုပ်ဖို့ ကမ်းလှမ်းပေမယ့် ဘဏ်ဒါရိုက်တာပဲ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ သံအမတ် အဖြစ် ပြည်ပပို့ဖို့ စစ်အစိုးရသစ်က ကမ်းလှမ်းတာကို ဗိုလ်လက်ျာ ငြင်းခဲ့ပြီးနောက် အဖမ်းခံရနိုင်တဲ့အတွက် သူ ရွှေ့ပြောင်း ပုန်းအောင်းရပါတယ်။ တောင်ကြီးနားက ခြံကိုသွားတဲ့ကားလမ်းမှာ သူ့ကို ချောက်ထဲကျအောင် ကားနဲ့ လိုက်လုပ်ကြံဖို့ ကြိုးစားတာလည်း ရှိခဲ့တယ်လို့ ဒေါ်ခင်လက်ျာက ဆိုပါတယ်။ နောက် အဖမ်းခံရချိန်မှာတော့ သူနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး သူ့ကို ဝှက်ပေးခဲ့တဲ့ ဂျာနယ်ကျော် မမလေးတို့ ဇနီးမောင်နှံနဲ့ သူတို့မိတ်ဆွေ ဒေါ်စုစုတို့ သားအမိပါ ဖမ်းဆီးခံရပါတယ်။ အင်းစိန်ထောင်မှာ ၁၉၆၃ ကနေ ၁၉၆၈ ထိ ထိန်းသိမ်းပြီးနောက် ပြန်လွှတ်ပေးချိန်မှာတော့ ဗိုလ်လက်ျာ အိန္ဒိယကို ဆေးကုသွားရင်း ပြန်မလာတော့ဘဲ ဦးနုနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး တောခိုခဲ့ပါတယ်။ သူအထိန်းသိမ်းခံရစဉ်အတွင်း ကျန်ခဲ့တဲ့ မိသားစုကို စောင့်ကြည့်တာ၊ သမီးကြီး ဆေးတက္ကသိုလ်တက်မယ့်ကိစ္စမှာ အာဏာပိုင်တွေက ခြိမ်းခြောက်တာတွေ လုပ်ခဲ့သလို တဦးတည်းသောသား အောင်လက်ျာကိုလည်း တနှစ်ခွဲကြာ ဖမ်းဆီးခဲ့ပါတယ်။ ဒီအတွက် သူတောခိုတဲ့နောက်ကို သားဖြစ်သူ လိုက်လာခဲ့ပါတယ်။ သမီးငယ် ယုလက်ျာ အကျဉ်းထောင်အတွင်း နေရတဲ့ နှစ်တွေမှာ ဗိုလ်လက်ျာကို ထောင်စောင့်တွေက မိုက်မိုက်ရိုင်းရိုင်း ပြောဆိုတာတွေလုပ်လို့ ထောင်ကျဘက် ဗိုလ်မှူးကြီး ကြည်မောင်က ဝင်ပြောရပါတယ်။ သူ ဘယ်တော့မှ ချည်နှောင်တာကို မခံဘူးလို့ ထောင်က ထွက်လာတဲ့ ဗိုလ်လက်ျာက သမီးငယ်ကို ပြောတယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။ ထပ်အဖမ်းမခံလိုတော့တဲ့ ၅၈ နှစ်အရွယ်မှာ ဗိုလ်လက်ျာ လက်နက်ကိုင်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပုံ ရပါတယ်။ နယ်စပ်တနေရာက ဗိုလ်လက်ျာနဲ့ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း စောကြာဒိုး အမိမြေမှာ ခေါင်းမချရသူ ဦးနုရဲ့ ပီဒီပီ ခေါ် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ လှုပ်ရှားမှုဟာ စစ်အစိုးရကို လက်နက်ကိုင် ဆန့်ကျင်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ ပုန်ကန်မှု ဖြစ်ပြီး ကရင်၊ မွန်၊ ရှမ်း၊ ကိုးကန့်စတဲ့ လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တွေနဲ့ မဟာမိတ်ဖွဲ့ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ တခြားနိုင်ငံတွေဆီက လက်နက် ရန်ပုံငွေကောက်ခံခဲ့သလို ဗိုလ်လက်ျာ၊ စောကြာဒိုး၊ တီကလစ် စတဲ့ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်းတွေ ကိုယ်တိုင် လေ့ကျင့် ခေါင်းဆောင် ပေးခဲ့ကြတဲ့ လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတော်လှန်ရေးကို လက်နက်ကိုင်အတွေ့အကြုံမရှိတဲ့ ဦးနုခေါင်းဆောင်တာ ဖြစ်ပြီး ခေါင်းဆောင်ကနေ အောက်ခြေပိုင်းထိ ကွပ်ကဲမှု အပိုင်းမှာလည်း အားနည်းချက်တွေ ရှိပါတယ်။ ရန်ပုံငွေကလည်း တဖြည်းဖြည်း ပြတ်တောက်လာပြီး အိမ်ရှင် ထိုင်းအစိုးရကလည်း ငြူစူလာတဲ့အတွက် နောက်ပိုင်းမှာ အရှိန်လျော့လာပါတယ်။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးအခြေအနေကလည်း တရုတ်နဲ့ အမေရိကန် သံတမန် အဆက်အသွယ် ပြန်ရှိလာတဲ့အပြင် ဒေသတွင်း ဖြစ်နေတဲ့ အင်ဒိုချိုင်းနား စစ်ပွဲကလည်း ချုပ်ငြိမ်းပြီး ကမ်ပူးချားမှာ ခမာနီ တက်လာတဲ့ အတွက် ထိုင်းအရှေ့နယ်စပ်မှာ ဒုက္ခသည်တွေ အများအပြား ဝင်လာခဲ့ပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံရေးမှာလည်း ကွန်မြူနစ်ပုန်ကန်မှု ကြီးထွား လာပြီး စစ်အစိုးရ ပြန်တက်လာတဲ့အတွက် နယ်စပ်မှာ ရှိတဲ့ မြန်မာသူပုန်တွေကို အာရုံစိုက်မှု နည်းလာပါတယ်။ ဒီအခြေအနေမှာ ဗိုလ်လက်ျာ၊ ဗိုလ်ရန်နိုင်၊ ဗိုလ်မှူးအောင်နဲ့ စောကြာဒိုးတို့လို့ အသက် ခြောက်ဆယ်ကျော် စစ်ဗိုလ်ဟောင်းတွေရဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုနဲ့ ရဲဘော် သုံးကျိပ်ခေတ်ကလို အောင်မြင်မှုတွေ ပြန်ရဖို့ကလည်း မဖြစ်နိုင်သလောက် ရှိလာပါတယ်။ ပြည်တွင်းမှာလည်း ဦးနေ၀င်း အစိုးရရဲ့ ချုပ်ကိုင်မှုက လျော့ကျမသွားဘဲ ပြည်မက ကွန်မြူနစ်နဲ့ ကရင်လက်နက်ကိုင်တပ်တွေကိုလည်း ဖြတ်လေးဖြတ် စစ်ဆင်ရေးတွေနဲ့ တိုက်ထုတ် ခြေမှုန်းထားပါတယ်။ ဦးနု၊ ဦးလောရုံ စတဲ့ ဒီလှုပ်ရှားမှုကို စတင်ခဲ့သူတချို့ တခြားနိုင်ငံတွေကို ထွက်သွား ကြပြီးနောက် ကျန်ခဲ့တဲ့ ဗိုလ်လက်ျာက ပြည်ချစ် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာပြီး ကျားကန်အသက်ဆက်နေရတဲ့ အခြေအနေ ရောက်လာပါတယ်။ ထိုင်းနယ်စပ်က အောင်လက်ျာ နောက်ပိုင်း သူနေတဲ့ တနင်္သာရီနယ်စပ်က ကြယ်ဝါစခန်းနားမှာ သစ်မွှေးပင်တွေ ရှိလို့ စခန်းကို လိုချင်သူတွေ ရှိလာတယ်လို့ ဒေါက်တာ ခင်လက်ျာက ရေးပါတယ်။ တကယ်တော့ သူ့ဘေးစခန်းမှာ နေသူက သူ့မရီး ပညာရေးပါမောက္ခရဲ့ သမက် ဒေါက်တာ မန်းမြင့်ဆိုင် ဖြစ်ပါ တယ်။ အာဇာနည် မန်းဘခိုင်ရဲ့တူနဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း မန်းဘဆိုင်ရဲ့သားလည်း ဖြစ်တဲ့ မန်းမြင့်ဆိုင်ဟာ ဗိုလ်လက်ျာတို့ သားအဖကို လုပ်ကြံရာမှာ ပါတယ်လို့ ဗိုလ်လက်ျာ မိသားစုက စွပ်စွဲပြီး မန်းမြင့်ဆိုင်ဘက်ကလည်း ငြင်းဆိုပါတယ်။ အောင်လက်ျာကားကို သေနတ်နဲ့ပစ် လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် တူမဖြစ်သူက ဗိုလ်လက်ျာကို ကနေဒါလိုက်ခဲ့ဖို့ ခေါ်ရာမှာ တပည့်တွေ ထားခဲ့ ပြီး ကိုယ်လွတ်ရုန်း မလိုက်ချင်ဘူးလို့ ဗိုလ်လက်ျာက ငြင်းပါတယ်။ စောကြာဒိုးသွားခေါ်တော့လည်း အလားတူငြင်းလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီ နောက် သူ့စခန်းကို ကေအန်ယူတပ်တွေ ဝင်တိုက်ပြီး ဗိုလ်လက်ျာနဲ့ တပည့်တချို့ ကျဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဘဝ ဗိုလ်လက်ျာ ၁၉၇၆ နဲ့ ၁၉၇၈ နှစ်ကာလတွေအတွင်း အောင်လက်ျာနဲ့ ဗိုလ်လက်ျာတို့ သားအဖ ထိုင်းနယ်စပ် ပရာကျွတ်ဘက်မှာ ကေအန်ယူ ရွှေဆိုင်း တပ်နဲ့ တခြားလက်နက်ကိုင်တွေရဲ့ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံရမှုဟာ ၁၈ ရာစုက အလောင်းဘုရားရဲ့ ရဲဘက်တော် ဗိုလ်တွန် သတ်ဖြတ် ခံရပုံနဲ့ သွားဆင်နေပါတယ်။ ဗိုလ်တွန်ဟာ အလောင်းဘုရားရဲ့ လူယုံဖြစ်ပေမယ့် သားတော် မြေဒူးမင်းနဲ့ မသင့်မြတ်ရာကနေ သူပုန်ဖြစ်ပြီး အသက်ဆုံးခဲ့ရပါတယ်။ ဗိုလ်လက်ျာဟာလည်း ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းရဲ့ ရဲမက်အရင်း ဖြစ်ပေမယ့် အောင်ဆန်းအလွန် ကာလမှာ သူ့ကို ဆက်ခံသူတွေကြား ဖြစ်တဲ့ ပဋိပက္ခမှာ ဖယ်ရှားခံရပြီး နောက်ဆုံး တိုင်းတပါးမှာ အသက်ဆုံးခဲ့ရပါတယ်။ ဗိုလ်လက်ျာရဲ့ ရုပ်အလောင်း မြှုပ်နှံရာကို ခုထိ ရှာလို့မရသေးသလို သူမျှော်လင့်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး ရည်မှန်းချက်တွေကို နောက်အစိုးရတွေ ဘယ်လောက် ဖော်ဆောင်နိုင်ပြီလဲ ဆိုတာကလည်း စဥ်းစားစရာ ဖြစ်ပါ တယ်။ ထိုင်းမှာကျန်ခဲ့တဲ့ ဗိုလ်လက်ျာရဲ့ ထိုင်းမြန်မာကပြား မြေးယောက်ျားလေးလည်း ဘယ်ရောက်နေသလဲ သေချာ မသိရ ဖြစ်နေပါတယ်။	မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းမှာ စစ်အုပ်စိုးမှုနဲ့ တစိတ်တပိုင်း အုပ်ချုပ်မှုက အနှစ် ၆ဝ ကျော် ရှိခဲ့ပြီး စစ်ခေါင်းဆောင် လေးယောက် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်ခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးက မိတ်ဆက်ပေးခဲ့တဲ့ ဒီမိုကရေစီစနစ် မြန်မာပြည်မှာ မအောင်မြင်ဘဲ စစ်တပ်ကြီးစိုးခဲ့တာဟာ ဘုရင်သတ်ရင် ဘုရင်ဖြစ်တယ် ဆိုတဲ့ သက်ဦးဆံပိုင်စနစ် အမြစ်မပြတ်သေးလို့လို့ ဆိုကြသလို ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် တပ်သြဇာပိုကြီးလာတယ်၊ အရပ်သားခေါင်းဆောင်တွေ နိုင်ငံကို မကိုင်တွယ်နိုင်လို့ တပ်က ဝင်သိမ်းသွားတယ်၊ တပ်က နိုင်ငံရေး ဆန်နေလို့ အာဏာသိမ်းပွဲတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ် စတဲ့ တွေးဆချက်တွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။
131006_syria	https://www.bbc.com/burmese/world/2013/10/131006_syria	ဓါတုလက်နက် ဖျက်သိမ်းရေး စတင်	ကုလသဂ္ဂကနဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတွေ ဝင်ရောက်စစ်ဆေး ကုလသမဂ္ဂနဲ့ ဓါတုလက်နက် တားဆီးရေး အဖွဲ့တို့ ပူးပေါင်းပြီး ဓါတုလက်နက် ရှာဖွေဖျက်ဆီးရေးနဲ့ ဆီးရီးယား နိုင်ငံအတွင်းက ဓါတုလက်နက်စက်ရုံတွေ ဖော်ထုတ်ရေးတွေကို ဆောင်ရွက် နေကြတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒုံးကျည်ဖူးတွေ ဗုံးတွေနဲ့ ဓါတုလက်နက် ထုတ်လုပ်ရေး ပစ္စည်းတွေကို ဖျက်ဆီးဖို့ အတွက် ယန္တရားကြီးတွေကို သုံးစွဲမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဆီးရီးယား သမ္မတ ဘာရှားအယ်လ် အာဆတ်က ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သဘောတူခဲ့ပြီးနောက်မှာ အခုလို ဓါတုလက်နက် ဖျက်သိမ်းရေး အဖွဲ့ဆီးရီးယားကို ရောက်ရှိလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သြဂုတ်လ ၂၁ ရက်က ဒမတ်ဆကတ်မှာ ဓါတုလက်နက် အသုံးပြုတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက်မှာ ကုလသမဂ္ဂဆုံးဖြတ်ချက် ထွက်ပေါ်လာတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။	ဆီးရီးယား ဓါတုလက်နက်တွေနဲ့ လက်နက်ထုတ် စက်ရုံတွေကို ဖျက်ဆီးရေး အတွက် နိုင်ငံတကာ လက်နက် ဖျက်သိမ်းရေး အရာရှိတွေက စတင် ဆောင်ရွက်နေကြပါပြီ။
150711_dawei_maungmagan_land_grab	https://www.bbc.com/burmese/burma/2015/07/150711_dawei_maungmagan_land_grab	သစ်တောကြိုးဝိုင်းကို ဖျက်ပြီး ကုမ္ပဏီလက်ထဲ အပ်နေ	ရွာခံ တွေ အစဉ် အဆက် အသုံးပြု ခဲ့တဲ့ စားကျက် မြေ တွေ အပါအဝင် ရွာခံ တွေ မှီခို ရှာဖွေ စားသောက် နိုင်ခဲ့တဲ့ သီဟိုဠ် တောကြီး ကွယ် ပျောက် ခဲ့ ရပြီး ဖြစ်။ ကုမ္ပဏီ အနေ နဲ့ ရွာ အကျိုး ဘာ မှ ဆောင်ရွက် ပဲ မြေယာ လက်ဦးမှု ရယူ ပြီး သိမ်း ခဲ့တာ မျိုး ဖြစ်တဲ့ အတွက် ရွာခံ တွေ အစဉ် အဆက် အသုံးပြု ခဲ့တဲ့ စားကျက် မြေ တွေ အပါအဝင် ရွာခံ တွေ မှီခို ရှာဖွေ စားသောက် နိုင်ခဲ့တဲ့ သီဟိုဠ် တောကြီး ကွယ် ပျောက် ခဲ့ ရပြီး ဖြစ်တယ် လို့ မောင်းမကန် ရွာသား တစ်ဦး ဖြစ်တဲ့ ဦးထွန်းကြည် က ဘီဘီစီ ကို ပြောပါတယ်။ ဧက ၅၀၀ လောက် စုစု ပေါင်း ရှိ ခဲ့တဲ့ အထဲ က ဧက ၃၅၀ ကျော် ကို သိမ်းယူ ခဲ့ ပြီး တဲ့ အပြင် နောက် ကျန် နေသေး တဲ့ မြေ တွေ ကို ပါသိမ်း ယူ ဖို့ ပြင်ဆင် လာ လို့ ရွာသား ၇၅၀ ကျော် စုပေါင်း လက်မှတ် ထိုးပြီး တနင်္သာရီ တိုင်း ဒေသကြီး ရဲ့ ဝန်ကြီး ချုပ် အပါအဝင် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်း အသီးသီး ဆီ ကို စာ ပို့ ထားတယ် လို့ လည်း ဦးထွန်းကြည် က ဆိုပါတယ်။ ရှိ နှင့် ပြီး သစ်တော ကြိုးဝိုင်း ကို ဖျက် ပြီး အနှစ်ရာ ချီ ရှိလာခဲ့တဲ့ မောင်းမကန် ရွာ ကိုတော့ ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော ဆိုပြီး ဘောင်တွေ ခတ် လိုက် တယ် လို့ လည်း ဦးထွန်း ကြည် က ပြောပါတယ်။ ရယူ ထားပြီး သား မြေ တွေ ပေါ် မှာလည်း DDPC ကုမ္ပဏီ အနေနဲ့ ဘယ်လို စီးပွားရေး လုပ်ငန်း မျိုး ကို မှ အကောင် အထည် မဖော် ဘူး လို့လည်း ဦးထွန်းကြည် က ဆို ပါတယ်။ ရွာခံ တွေ ရဲ့ ကန့်ကွက် စာ ပို့ ခဲ့တဲ့ အပေါ် မှာ အာဏာပိုင် တွေ ဘက် က ဘယ်လို မှ တုန့်ပြန် ဆောင် ရွက် တာမျိုး တွေ မလုပ် သေး ဘူး လို့ သိရပါတယ်။	တနင်္သာရီတိုင်း ထားဝယ် မြို့နယ် မောင်းမကန် ရွာ နား က ဧက ရာနဲ့ ချီတဲ့ သစ်တော ကြိုးဝိုင်း ကို အာဏာပိုင် တွေ က ပယ်ဖျက် ပြီး ထားဝယ် ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး အများ ပိုင် ကုမ္ပဏီ လီမိတက် DDPC ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကုမ္မဏီ ကို လွှဲ ပေး ခဲ့ တာ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဒေသခံ ရွာ သား တွေ က မကျေမနပ် ဖြစ်နေကြ ပါတယ်။
140624_ukraine_ceasefire_russia	https://www.bbc.com/burmese/world/2014/06/140624_ukraine_ceasefire_russia	ယူကရိန်း ငြိမ်းချမ်းရေး ပထမဆုံး ခြေလှမ်း	အစိုးရတပ်တွေ မဆုတ်သရွေ့ လက်နက် ကိုင်နေဦးမယ်လို့ သူပုန်တွေ ပြော ဒါဟာ ယူကရိန်း ငြိမ်းချမ်းရေး အစီအစဉ်ကို ကူညီဖို့ ရုရှရဲ့ လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်တဲ့ ပထမဆုံး ခြေလှမ်းဖြစ်တယ်လို့ ယူကရိန်း သမ္မတ ပိုရိုရှန်ကိုက ပြောပါတယ်။ အစောပိုင်းကတော့ ယူကရိန်း အရှေ့ပိုင်းက ခွဲထွက်ရေး သမားတွေနဲ့ အစိုးရကြား ၄ ရက်ကြာ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အိုဘားမားနဲ့ ပူတင်တို့ ဖုန်းကနေ စကားပြောခဲ့ပါသေးတယ်။ ဒီအစီအစဉ်ကို ရုရှက ကူညီ ဆောင်ရွက်ပေးဖို့ အိုဘားမားက ဖုန်းဆက် ပြောခဲ့တာလို့ အိမ်ဖြူတော်က ကြေညာပါတယ်။ ရုရှ လက်နက်တွေ ယူကရိန်း အရှေ့ပိုင်းကို ဝင်ရောက်နေတာတွေ ရပ်သွားဖို့လဲ အမေရိကန် ဘက်က တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။	ယူကရိန်း အရေးမှာ ရုရှစစ်တပ်ကို စစ်ရေးအရ ပါဝင်ခွင့် ပေးထားတာကို ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းဖို့ ရုရှသမ္မတ ပူတင်က ပါလီမန်ကို ပြောလိုက်ပါတယ်။
150616_yemen_al_qaeda_cheif_killed	https://www.bbc.com/burmese/world/2015/06/150616_yemen_al_qaeda_cheif_killed	ယီမင်က အယ်လ်ခိုင်ဒါ အဖွဲ့ခွဲ ခေါင်းဆောင် သေဆုံး	အိုစမာ ဘင်လာဒါရဲ့ ကိုယ်ရေး အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်ခဲ့သူ နက်ဆာ အယ် ဝူဟေရှီ။ ယီမင် တောင်ပိုင်းက မူကယ်လာ ဆိပ်ကမ်းမြို့မှာ ဒရုန်း ခေါ် လူမဲ့ အဝေးထိန်း လေယာဉ်နဲ့ တိုက်ခိုက် ခံရမှုမှာ နက်ဆာ အယ် ဝူဟေရှီ နဲ့ အတူ နောက် နှစ်ယောက်လည်း သေဆုံး သွားခဲ့တယ်လို့ အင်တာနက်မှာ ပေါ်ထွက်လာတဲ့ ဗီဒီယိုမှာ ပြောပါတယ်။ နက်ဆာ အယ် ဝူဟေရှီ ဟာ သေဆုံးသွားပြီ ဖြစ်တဲ့ အယ်ကိုင်းဒါး ခေါင်းဆောင် အိုစမာ ဘင်လာဒါရဲ့ ကိုယ်ရေး အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်ခဲ့ဖူးပြီး အယ်လ်ခိုင်ဒါရဲ့ ဒုတိယ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် သတ်မှတ် ခံထားရသူပါ။ အမေရိကန်တို့ကို တိုက်ခိုက်တဲ့ အစီအစဉ် အတော်များများကို သူ့ရဲ့ အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ် အယ်လ်ခိုင်ဒါ အဖွဲ့ခွဲ AQAP က လုပ်ဆောင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီလက ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပဲရစ် မြို့က ရှာလီ အက်ဘ်ဒိုး ဂျာနယ်တိုက်ကို တိုက်ခိုက် ခဲ့မှုဟာလည်း သူတို့ လက်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။ မကြာသေးခင် လတွေ အတွင်း အမေရိကန်ရဲ့ လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် AQAP ရဲ့ ထိပ်တန်း ခေါင်းဆောင် ၄ ယောက် သေဆုံးခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။	ယီမင် နိုင်ငံမှာ အယ်လ်ခိုင်ဒါရဲ့ အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ် အဖွဲ့ခွဲ ခေါင်းဆောင် Nasser al-Wuhayshi ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ သီတင်းပတ်က အမေရိကန် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း သေဆုံး ခဲ့တယ်လို့ အဲဒီ အဖွဲ့ခွဲက အတည်ပြုပါတယ်။
140106_iraq	https://www.bbc.com/burmese/world/2014/01/140106_iraq	ဖလူဂျာမြို့ကို စစ်သွေးကြွတွေ ထိန်းချုပ်ဆဲ	ဖလူဂျာမြို့ကို ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ စစ်သွေးကြွတွေ။ အဲဒီစစ်သွေးကြွတွေဟာ အဲလ်ခိုင်ဒါးနဲ့ ဆက်နွယ် နေသူတွေဖြစ်ပြီး အဲဒီ ဖလူဂျာမြို့ကို ထိန်းချုပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မစ္စတာ မာလိကီက သူ့အဆို ဒီ အကြမ်းဖက်သမားတွေကို လူထုက မောင်းထုတ်မယ် ဆိုရင် အစိုးရဘက်ကလည်း စစ်သွေးကြွေတွေကို အစွမ်းကုန် တိုက်ထုတ်သွားမယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အီရတ် အစိုးရက အဲဒီမြို့ကို လေကြောင်းက တိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ အမြောက်နဲ့ ပစ်ခတ်တာတွေ လုပ်နေပြီး တိုက်ပွဲတွေကလည်း ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေတာကြောင့် ထောင်နဲ့ချီတဲ့ လူတွေဟာ ဖလူဂျာ မြို့ကနေ ထွက်ပြေးလာခဲ့ကြပါတယ်။	တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ အီရတ်နိုင်ငံ ဖလူဂျာ မြို့က နေထိုင်သူတွေ အနေနဲ့ မြို့မှာ ဝင်ရောက် နေတဲ့ စစ်သွေးကြွတွေကို မောင်းထုတ်ကြဖို့ အီရတ် ဝန်ကြီးချုပ် နိုရီ အဲလ် မာလိကီက တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။
in-depth-46594111	https://www.bbc.com/burmese/in-depth-46594111	အမျိုးချင်းယူလို့ ကလေးတွေသေသလား၊ မျိုးဗီဇနီးစပ်လို့ ဖြစ်တတ်တဲ့ရောဂါဆန်းများ	ရူဘာဘီဘီက ငယ်ငယ်လေးနဲ့ အိမ်ထောင်ပြုချင်သူ မဟုတ်ပါဘူး။ ဗြိတိသျှ အထက်တန်း စာမေးပွဲကို ပြီးအောင် ဖြေပြီး တက္ကသိုလ် သွားချင်သူပါ။ ဒါပေမဲ့ သူ အထက်တန်းကျောင်းမပြီးခင်မှာပဲ သူ့မိဘတွေက ဆာကိမာမွတ်နဲ့ လက်ထပ်ဖို့ စီစဉ်ပါတယ်။ ပါကစ္စတန်က သူ့အစ်ကိုဝမ်းကွဲပါ။ ဘရက်ဖို့ဒ်မှာ မွေးပြီး ကြီးပြင်းလာတဲ့ ရူဘာဟာ ပါကစ္စတန်ကို မင်္ဂလာမဆောင်ခင်မှာ နှစ်ခါပဲ ရောက်ဖူးပါတယ်။ လေးနှစ်နဲ့ ၁၂ နှစ်သမီးအရွယ်ကပါ။ သူနဲ့စေ့စပ်ထားတဲ့ အမျိုးသားကို သူသေချာမမှတ်မိသလို တခါမှလည်း ကောင်းကောင်း စကားမပြောဖူးပါဘူး။ အဲဒီလူက ၂၇ နှစ်ရှိပြီး ကားမောင်းပါတယ်။ သူကတော့ ၁၇ နှစ်သမီးပါ။ "ကျွန်မ တအားရှက်တတ်တယ်၊ ယောက်ျားလေးတွေကိုလည်း စိတ်မကစားဖူးဘူး၊ စကားလည်း အများကြီး ပြောတတ်တာ မဟုတ်ဘူး။ အမေတို့ကို ကျွန်မ ကျောင်းပြီးအောင် တက်ပါရစေ၊ စောင့်ပါအုံးလို့ ပြောသေးတယ်၊ သူတို့ကလည်း မရဘူး"လို့ ရူဘာက ဆိုပါတယ်။ ပါကစ္စတန်မှာ မင်္ဂလာဆောင်ပြီး သုံးလနေတော့ သူကိုယ်ဝန်ရပါတယ်။ နောက်နှစ်လအကြာမှာ ဘရက်ဖို့ဒ်ကို ပြန်လာပြီး မွေးပါတယ်။ ကလေး အစောကြီးရတာကို ကြောက်ပေမယ့် ပျော်ပါတယ်။ သူတို့သား ဟာဆမ်ကို ၂ဝဝ၇ မှာ မွေးတော့ အားလုံးအဆင်ပြေကြောင်း ယောက်ျားကို ဖုန်းဆက်ပြောမိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကလေးက တအားအိပ်ပါတယ်။ အစားကျွေးရတာလည်း ခက်ပါတယ်။ "ကျွန်မက ဒါကို ပုံမှန်လို့ ထင်မိတာ" လို့ ရူဘာ ဆိုပါတယ်။ ထပ်တွေ့တာတွေက နောက်ရက်တော်တော်ကြာတော့ ကလေးသွားပြတဲ့အခါ ကလေးတင်ပါးက တောင့်နေတယ်လို့ ဆရာဝန်မက ပြောပါတယ်။ "ဒါကို နောက်ဆရာဝန်နဲ့ ထပ်လွှဲပေးမယ် ပြောတော့ ကျွန်မက အသေးအမွှားပဲ ထင်မိတာ ၊ သူတို့ဆေးစစ်တာတွေ လုပ်ပြီးတော့ ကလေးဆောင်မှာ ရလဒ်လာယူဖို့ ခေါ်ပါတယ် " လို့ ရူဘာက ပြောပါတယ်။ "ကျွန်မသွားတော့ ဆရာဝန်က သတင်းဆိုးကို ပြောပြပါတယ်။ ကလေးဖြစ်တဲ့အခြေအနေက သိပ်ရှားတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ ကျွန်မတော့ ငိုပဲ နေမိပါတယ်။ ပါကစ္စတန်က ယောက်ျားဆီ ဆက်တော့ သူက စိတ်အေးအေးထားဖို့ ချော့ပါတယ်။ လူတိုင်းမှာ ပြဿနာတွေ ရှိတာမို့ ကျွန်မတို့လည်း အတူတူဖြတ်ကျော်ဖို့ပဲလို့ သူကဆိုပါတယ်" ရူဘာဟာ သူတို့လင်မယားနှစ်ယောက်စလုံးမှာ အိုင်ဆဲလ်ကို ဖိနှိပ်တဲ့မျိုးဗီဇပါလာတာကို မသိရှာပါဘူး။ ဒီရောဂါကြောင့် ကလေး ကြီးထွားဖို့ ခက်တာကိုလည်း မစဉ်းစားနိုင်ပါဘူး။ နောက် ခုနစ်လနေမှ ဆာကိ ဗီဇာရပြီး ဗြိတိန်ကို လိုက်လာနိုင်ပါတယ်။ ကလေးကိုလည်း ပထမဆုံးအကြိမ် တွေ့ရပါတယ်။ "ကလေးက ပုံမှန်လိုပါပဲလို့ သူကပြောတယ်၊ ကလေးက ထိုင်လည်းမထိုင်နိုင်သလို ဝမ်းလျားလည်း မမှောက်နိုင်ဘူး၊ ဒါပေမဲ့ တချို့ကလေးတွေက နှေးတတ်တယ်လို့ ကျွန်မယောက်ျားက ပြောတယ် " လို့ ရူဘာက ဆိုတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့သားနဲ့ တခြားရွယ်တူကလေးတွေ မတူတာကို ရူဘာ မြင်နိုင်ပါတယ်။ ကလေးက အဆုတ်အအေးမိပြီး ဆေးရုံတက်လိုက်ဆင်းလိုက် ဖြစ်နေတာပါ။ သူ့ခေါင်းကလည်း အရွယ်နဲ့မလိုက်အောင် ကြီးလာပါတယ်။ နောက်ကလေး အလီရှဘာကို ၂ဝ၁ဝ မှာ မွေးတော့ ဒီကလေးမှာလည်း အိုင်ဆဲလ် ရောဂါ ပါလာတယ်ဆိုတာကို ချက်ချင်း သိရပါတယ်။ ဒီသမီးလေးကတော့ သုံးနှစ်မှာ သေသွားပါတယ်။ သူ့အစ်ကိုသေပြီး နောက်တနှစ်မှာပါ။ နောက်တတိယ ကိုယ်ဝန် မရခင်မှာ ရူဘာက လိဒ်ဆေးရုံက မွတ်ဆလင်တရားဟောဆရာနဲ့ တွေ့ပါတယ်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှာ စစ်ဆေးတာတွေလုပ်ပြီး အိုင်ဆဲလ်ရောဂါရှိတာတွေ့လို့ ကလေးကို ဖျက်ချရင် ဘာသာရေးအရ အပြစ်ရှိမရှိ သိချင်တာပါ။ ဒါကို လက်ခံနိုင်စရာရှိတယ်လို့ ဘာသာရေးဆရာက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သေချာ ထပ်စဉ်းစားဖို့လည်း သူ့ကို ပြောပါတယ်။ "ကလေးက ချက်ချင်းမသေတောင် နောက်မှာ သေမယ်ဆိုရင်တော့ ဒါပဲ ရှိတော့တာပေါ့၊ ဒါကြောင့် တမန်တော်ရဲ့ ဆုံးမချက်တွေနဲ့အညီ ဒီဝိညာဉ် ဒီခန္ဓာထဲ ဝင်မလာခင်မှာ ဖျက်ချလိုက်ဖို့ အကြောင်းပြချက် ခိုင်လုံသွားတာပေါ့" လို့ ဘာသာရေးဆရာက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလိုလုပ်ဖို့ အချက်ပြလို့တော့ မလုပ်သင့်ဘူးလို့လည်း ဆရာက သတိပေးပါတယ်။ မဟုတ်ရင် ရူဘာတသက်လုံး ဒီလိုသတ်မိတာကို တွေးနေမိမှာလို့လည်း ဆိုပါတယ်။ နောက်ပြီး သူတို့မွတ်ဆလင်အသိုင်းအဝိုင်းမှာ ဒါကို လက်မခံမယ့်သူတွေလည်း ရှိမှာမို့ ထည့်စဉ်းစားဖို့လည်း ရူဘာကို အကြံပြုပါတယ်။ ဘရတ်ဖို့ဒ်မွေးသူများ ရူဘာက ဒီကလေးကို သတ်မပစ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ်။ တတိယကလေး အင်နရာကို ၂ဝ၁၅ မှာမွေးတော့ ဆရာဝန်တွေ အခါခါပြောတဲ့ကြားက ဆေးစစ်ဖို့ ရူဘာ ငြင်းပါတယ်။ "ဒါကို ရိုးရိုးကိုယ်ဝန်လိုပဲ သဘောထားစေချင်တယ်၊ ခေါင်းထဲမှာ ဘာသံသယမှ မထားချင်ဘူး၊ ကလေးကို ဖျက်ချမှာလည်း မဟုတ်ဘူး " လို့ ရူဘာက ဆိုပါတယ်။ "ဒီကလေးလည်း နေမကောင်းတာတွေ ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ပြောတော့ ကျွန်မယောက်ျားက ကိစ္စမရှိဘူးလို့ ပြောတယ်၊ ကျွန်မစိတ်ထဲ သံသယတွေ တအားများနေတယ် ထင်မိတယ် " ဒါပေမဲ့ ဒီကလေးလည်းပဲ အိုင်ဆဲလ်ပုံမမှန်တဲ့ ရောဂါနဲ့ မွေးလာပါတယ်။ "ကလေးကို တွေ့တော့ သိလိုက်ပြီ " လို့ ရူဘာ ဆိုတယ်။ " ကျန်းမာတဲ့ ကလေးတကယ်လိုချင်လို့ ကလေးတွေ ယူခဲ့ရတာပါ။ ဒါကြောင့် စိတ်ဆင်းရဲမိတယ်၊ ဒီသမီးလေးလည်း ဘယ်လိုဝေဒနာတွေ ခံစားရအုံးမယ်မသိဘူး၊ ယောက်ျားကတော့ ပျော်နေတယ်" ဒီကလေးလည်း နှစ်နှစ်သမီးမှာဆုံးပါတယ်။ အဆုတ်အအေးမိပြီး တအားဆိုးလာလို့ ဘရတ်ဖို့ဒ်ကနေ ယော့ဆေးရုံကို ခေါ်သွားရပါတယ်။ "ယော့က ဆရာဝန်တွေ ကြိုးစားပေမယ့် ကလေးက ကောင်းမလာဘူး၊ နောက်ဆုံးသေတဲ့အထိ အိပ်ဆေးတွေ ပေးထားရတယ်၊ တချိန်လုံး သူ့ကို ကျွန်မလက်ထဲ ပွေ့ထားရတာ" ကလေးသုံးယောက်သေပြီး ကလေးခြောက်ခါပျက်ကျတဲ့ ဒုက္ခကို ဘယ်လိုစဉ်းစားရမှန်း မသိဘူးလို့ ရူဘာပြောပါတယ်။ နောက်ဆုံးတခါ ပျက်ကျတာက အငယ်ဆုံးကလေး သေပြီး ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပါ။ ဒီတခါသေမှပဲ သူတို့ဝမ်းကွဲချင်း ယူတာနဲ့ ကလေးတွေသေတာ ဆက်စပ်မှု ရှိတယ် ဆိုတာ ရူဘာ လက်ခံလာပါတယ်။ ဆေးရုံမှာ တခြားကလေးတွေ နေမကောင်းတာတွေ့ခဲ့ပေမယ့် ဒီကလေးတွေ အားလုံးက ဝမ်းကွဲချင်း ယူပြီး မွေးတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ရှင်းတယ်လေ။ တချို့ဆို လူဖြူကလေးတွေပါ။ ဒါကြောင့် သူတို့ဝမ်းကွဲချင်းယူတာနဲ့ ကလေး နေမကောင်းတာ ဆက်စပ်တယ် ဆိုတာ အစက လက်မခံခဲ့တာပါ။ "ယောက်ျားက ခုထိ မယုံသေးဘူး" လို့ ရူဘာက ပြောပါတယ်။ "ကျွန်မကတော့ သုံးခါဖြစ်တာမို့ ဆရာဝန်တွေပြောတာ မှန်ရမယ် ဆိုပြီး လက်ခံလာတယ်" ဆွေမျိုးချင်းလက်ထပ် နောက်ဆုံးသမီးလေး သေပြီးတဲ့နောက် နှစ်ဘက်ဆွေမျိုးတွေက သူတို့ကလေး ကျန်းကျန်းမာမာရဖို့ မလွယ်ဘူးလို့ စဉ်းစားမိကြပြီး အေးအေးချမ်းချမ်းနဲ့ ကွဲကြဖို့ ကောင်းပြီလို့ ပြောကြပါတယ်။ ဒါမှ နှစ်ယောက်လုံး ပြန်လက်ထပ်ပြီး ကလေးယူနိုင်မှာလို့ ဆိုကြပါတယ်။ "ကျွန်မတို့ နှစ်ယောက်လုံးက လက်မခံပါဘူး" လို့ ရူဘာ ဆိုပါတယ်။ "ဘုရားက ကလေးတွေ ပေးမယ်ဆိုရင် ပေးမှာပါ လို့ ကျွန်မ ယောက်ျားက ပြောပါတယ်။ ဘုရားက သူ့အတွက် ကျန်းမာတဲ့ ကလေးတွေလည်း ပေးနိုင်တယ်လို့လည်း ဆိုတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်မတို့ အိမ်ထောင်ထပ်ပြုမှာ မဟုတ်ဘဲ ထပ်ကြိုးစားကြမှာပါ" အစပိုင်းက လက်မထပ်ခဲ့ချင်ပေမယ့် ၁ဝနှစ်ကြာလာတော့ ကွဲဖို့လည်း ရူဘာမှာ စိတ်ကူးမရှိပါဘူး။ "တခြားယောက်ျားတယောက်နဲ့ ကလေးရတော့ကော သူနဲ့ရတာနဲ့ တူမလား၊ ကလေးရပေမယ့် အိမ်ထောင်ရေးက မပျော်ရရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။ ကျွန်မ ကလေးတွေကိုလည်း အဖေမစုံဘဲ မကြီးစေချင်ဘူး" သူတို့အတွက် အခုဘာများ လုပ်စရာ ကျန်သေးသလဲ။ သန္ဓေသားကို ရောဂါမပါအောင် စစ်ဆေးပြီး ဖန်ပြွန်နည်းနဲ့ ကလေးယူတာကတော့ ဖြစ်နိုင်ခြေ တခုပါ။ ဒါကို သူ့ယောက်ျားက သိပ်စိတ်မပါပါဘူး။ "အလ္လာပေးမှာကို ယူရမှာပဲလို့ ဆာကိက ဆိုတယ်၊ ဒီလို နေမကောင်းတဲ့ကလေးပဲ ရမယ်ဆိုရင်လည်း ယူရမှာပဲ" လို့ ရူဘာက ပြောတယ်။ ရူဘာက ဖန်ပြွန်နည်းကို စမ်းချင်ပေမယ့် စောင့်ရမယ့်အချိန်က ကြာပါတယ်။ ဒီလိုကြာနေရင် သဘာဝနည်းနဲ့ပဲ မြန်မြန်ယူဖို့ စဉ်းစားမိလိမ့်မယ်လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။ ယောက်ျား လုပ်နေတဲ့ ပေါင်မုန့်ဆိုင်ကနေ ခွင့်ယူပြီး ဆရာဝန်နဲ့တွေ့ဖို့ကလည်း ခက်ပါတယ်။ နောက်ပြီး ဆာကိက အင်္ဂလိပ်လို သိပ်မပြောတတ်ပါဘူး။ "သူက ဘာမှနားမလည်ဘဲ ထိုင်နေရတာ၊ ကျွန်မ ကြိုက်သလို ဆုံးဖြတ်လို့ပဲ သူက ပြောတယ် "လို့ ရူဘာက ဆိုပါတယ်။ "ပထမတခါ ကလေးမှာ ရောဂါရှိတာကို သိတော့ စိတ်က မခံစားနိုင်ပေမယ့် သုံးခါဆိုတော့ မပြောတတ်တော့ဘူး၊ ကလေး ခံစားရတာတွေ တွေ့တော့လည်း မတရားဘူး ထင်တယ်လေ" သူတို့ ဇနီးမောင်နှံ ဖြစ်တာတွေကြောင့် ရူဘာ့မောင် အလှည့်ကျတော့ ဝမ်းကွဲချင်း လက်ထပ်ဖို့ ကိစ္စကို ပယ်ချပါတယ်။ "ဒီဒုက္ခတွေကို တခါမှ မစဉ်းစားမိခဲ့ဘူး၊ ဒီလို မိသားစုထဲမှာ ပြန်ယူတာကို မှားတယ်လည်း မထင်ခဲ့မိဘူး၊ အခု ကျွန်မဖြစ်တာတွေ မြင်ပြီး အမျိုးတွေလည်း စဉ်းစားလာကြပြီ" လို့ ရူဘာက ဆိုပါတယ်။ "အရင်ဆယ်နှစ်တုန်းက မိဘတွေ ပြောတာကို လုပ်ခဲ့တာ၊ အခုကျတော့ ကျွန်မ ဝမ်းကွဲတွေ ရွေးခွင့်ရလာပြီ၊ ငြင်းလာကြပြီ၊ လူငယ်တွေခေတ်မှာ မကြိုက်ရင် ပြောရဲလာပြီ" အခု သူ့မှာ အားပေးမယ့် မိဘတွေအပြင် ဘာသာရေးအရလည်း အားကိုးရှိပါတယ်။ " ဘုရားက လူတယောက် ဒုက္ခခံနိုင်သလောက်သာ ပေးတာပါ။ တချို့လူတွေမှာ ကျန်းမာတဲ့ကလေးတွေ မွေးပေမယ့် ကြီးလာရင် ဒုက္ခပေးတာတွေ ရှိတယ်လေ၊ ဒီတော့ ဘုရားရဲ့ စမ်းသပ်နည်းတွေက မတူဘူးပေါ့ " လို့ ရူဘာက ဆိုတယ်။ "ဒီဘဝမှာတော့ ကျွန်မက ကံမကောင်းဆုံးပဲ၊ နောက်ဘဝကျရင်တော့ ကံအကောင်းဆုံး ဖြစ်မှာပါ။ ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ ဒီအပြစ်ကင်းတဲ့ ကလေးတွေက ကျွန်မကို ကူကြမှာလေ၊ ကျွန်မ သူတို့နဲ့အတူ နေမှာပေါ့"	ရူဘာနဲ့ ဆာကိတို့ နှစ်ယောက်လုံးမှာ ကုလို့မရတဲ့ ရောဂါတမျိုးကို သယ်ဆောင်လာတဲ့ မျိုးဗီဇတခု ပါလာပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့က မွေးတဲ့ ကလေးတွေမှာ စောစောစီးစီး သေနိုင်တဲ့ အကြောင်းက ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။ အခု သူတို့ ကလေး သုံးယောက် သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ရူဘာက ဖန်ပြွန်သန္ဓေသားကို ယူပြီး ကျန်းမာတဲ့ ကလေးကို မွေးချင်ပါတယ်။ ဆာကိကတော့ အလ္လာကိုပဲ ယုံကြည်သူပါ။ တချို့ အမျိုးတွေကတော့ သူတို့ကို ကွာရှင်းပြီး နောက်ထပ် ပြန်လက်ထပ်စေချင်ပါတယ်။
131104_rakhine_protest	https://www.bbc.com/burmese/burma/2013/11/131104_rakhine_protest	စစ်တွေဒေသခံများက INGOs တွေကို ဆန္ဒပြ	ဒေသတွင်းက INGO တွေဟာ ဒေသခံ ရခိုင်လူမျိုးတွေကို ခွဲခြားဆက်ဆံပြီး မွတ်ဆလင်တွေဖက်က ဘက်လိုက်ဆောင်ရွက်နေတဲ့အတွက် သူတို့ကို ယခုလို ဆန္ဒပြတာ ဖြစ်တယ်လို့ စစ်တွေမှာ နေထိုင်တဲ့ ရခိုင်လူမျိုးတစ်ယောက်က ပြောခဲ့ပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ် ဆင်တက်မှော် မွတ်ဆလင် ဒုက္ခသည်စခန်း အနီးမှာ ထင်းခုတ်ရာကနေ စဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ဒီတိုက်ခိုက်မှူတွေမှာ မွတ်ဆလင်ဖက်က သေဆုံးသူ သုံးယောက်နဲ့ ရခိုင်လူမျိုး သေဆုံးသူ တစ်ယောက် ရှိခဲ့တယ်လို့ ရဲတပ်ဖွဲ့က အတည်ပြု ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ မွတ်ဆလင် သေဆုံးသူတွေထဲက တစ်ယောက်ဟာ လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့၀င်တွေက ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းခဲ့တာကြောင့် ပွဲခြင်းပြီး သေဆုံးခဲ့ရတာဖြစ်ကြောင်း ဒုက္ခသည်စခန်းက မွတ်ဆလင်တစ်ဦးက ပြောခဲ့ပါတယ်။ နှစ်ဖက် အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှူတွေ ဖြစ်ပွါးခဲ့တဲ့ နေရာတွေမှာ လုံခြုံရေး တိုးမြင့်ထားပြီး လောလောဆယ်မှာတော့ အားလုံး ငြိမ်သက် အေးဆေးနေတယ် လို့ ဒေသခံတွေနဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့က ပြောပါတယ်။ နှစ်ဖက် အသိုင်းအဝိုင်း ကြားမှာတော့ အခြေအနေတွေ တော်တော်လေး တင်းမာနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။	ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းအတွင်းက ရခိုင်လူမျိုးတွေနဲ့ မွတ်ဆလင်တွေကြား ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေမှာ ဒဏ်ရာရရှိသူ မွတ်ဆလင်တွေကို ဆေးကုသပေးခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတကာ INGOs တွေကို ကန့်ကွက်ကြောင်း စစ်တွေဆေးရုံရှေ့မှာ ရခိုင်မြို့ခံတွေက နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်က ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြပါတယ်။
150118_pope_philippines	https://www.bbc.com/burmese/world/2015/01/150118_pope_philippines	ဖိလစ်ပိုင်မှာ လူ ၆ သန်းကို ပုပ် တွေ့ဆုံ	ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်ကို သောင်းသောင်းဖြဖြကြိုဆိုခဲ့ကြ စုစုပေါင်း လူ ၆ သန်းလောက် လာကြတယ်လို့ မြို့အာဏာပိုင်တွေက ခန့်မှန်းပါတယ်။ ဒါဟာဆိုရင် ၁၉၉၅ တုန်းက ဖိလစ်ပိုင်ကို ဒုတိယမြောက် ပုပ် ဂျွန်ပေါလ် လာပြီးကတည်းက လူအများဆုံး လာရောက်တဲ့ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးတစ်ပါးရဲ့ တွေ့ဆုံပွဲလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးရဲ့ ယာဉ်ဖြတ်သွားတဲ့အချိန်မှာ လူတွေက မိုးရွာနေတဲ့ကြားကပဲ ခရစ်ယန်သီချင်းတွေဆိုပြီး လက်ပြ နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။ မရှိဆင်းရဲသားတွေအပေါ် ဂရုဏာထားပြီး အာရုံပိုစိုက်တဲ့ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအပေါ် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသားတွေက အတော်လေးစားကြည်ညိုကြတယ်လို့ ဖိလစ်ပိုင်က ဘီဘီစီသတင်းထောက်က ပြောပါတယ်။ ဖိလစ်ပိုင် လူဦးရေ သန်း ၁၀၀ လောက်မှာ ရိုမန်ကက်သလစ်ဘာသာဝင် သန်း ၈၀ လောက်ရှိပါတယ်။	ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်ဟာ အာရှခရီးစဉ်နောက်ဆုံးနေ့အဖြစ် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ မနီလာမြို့တော်မှာ သန်းနဲ့ချီတဲ့ လူစုလူဝေးကြီးကို တွေ့ဆုံစကားပြောခဲ့ပါတယ်။
140623_ukraine_peace	https://www.bbc.com/burmese/world/2014/06/140623_ukraine_peace	ရုရှားလိုလားတဲ့ သူပုန်တွေ အပစ်ရပ်ဖို့သဘောတူ	သူပုန်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဘရွန်ဒိုင် ကိယက်မှာရှိတဲ့ အစိုးရကြေညာချက်အပေါ်ရုရှားသမ္မတ ပူတင်က သတိနဲ့ကြိုဆိုလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီအစီအစဉ်မှာ ဗဟိုက အာဏာချုပ်ကိုင်မှု လျှော့ချရေး ရွေးကောက်ပွဲစောကျင်းပဖို့နဲ့ ယူကရိန်းရုရှားနယ်စပ်မှာ ၆မိုင် ကြားခံဇုံ တည်ထောင်ရေးတို့ပါဝင်ပါတယ်။ ယူကရိန်းတပ်ဖွဲ့တွေ နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းက မဆုတ်သရွေ့ လက်နက်ချမှာ မဟုတ်ဘူးလို့သူပုန်တွေကပြောပါတယ်။ စစ်သွေးကြွတွေဟာ ဒေါညက်နဲ့ လူဟန့်ခ်ရှိအရေးပါတဲ့အဆောက်အအုံတွေကို သိမ်းထားတုန်းဖြစ်ပါတယ်။ ယူကရိန်းအရှေ့ပိုင်းမှာ ကြီးထွားလာနေတဲ့ စစ်ပွဲတွေပြီးဆုံးရေးအတွက် အပစ်ရပ်ရေး ကြေညာတာဟာ ပထမခြေလှမ်းဖြစ်ပြီး သိသာတဲ့တိုးတက်မှုဖြစ်ပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အတားအဆီးတွေတော့ရှိပါတယ်။ ဥရောပအရာရှိတွေက ယူကရိန်းနဲ့ အမေရိကန်တို့ပြောတဲ့အသံအတိုင်း ရုရှားဟာလက်နက်ကိုင်တွေကို သူတို့နယ်ဘက် ဖြတ်ခွင့်ပြုနေတယ်လို့စွပ်စွဲပါတယ်။ ရုရှားသမ္မတကတော့ပရိုရှန်ကိုအနေနဲ့သူပုန်တွေနဲ့တိုက်ရိုက်ညှိဖို့ပြောနေပါတယ်။ အကြမ်းဖက်သမားတွေနဲ့မညှိဘူးလို့သူကတုံ့ပြန်နေပါတယ်။ သောကြာနေ့ကျရင်ပြန်တိုက်နိုင်ကြပေမယ့် အခုအချိန်မှာတော့ သတ်ဖြတ်မှုတွေ ရပ်ဆိုင်းပြီး ၂ဖက်ကြား ရှေ့လှမ်းဖို့အသက်ရှုခွင့်ရတာကိုက အောင်မြင်မှုဖြစ်တယ်လို့ ကိယက်မှ ဘီဘီစီသတင်းထောက် ဒေးဗစ်စတန်းကပြောသွားပါတယ်။	ကိယက်မှာရှိတဲ့ယူကရိန်းအစိုးရကို ဆန့်ကျင်နေတဲ့Donestk ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံလို့နာမည်တပ်ထားတဲ့ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် အယ်လက်ဇန္ဒာ ဘရိုဒိုင်က အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ကြေညာပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့သောကြာနေ့က ယူကရိန်း သမ္မတသစ် ပက်ထရိုပရိုရှင်ကို က အချက်၁၅ချက်ပါ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်နဲ့ တပတ်အပစ်ရပ်ဖို့ကြေညာပါတယ်။ ပဏာမ ဆွေးနွေးပွဲတက်ပြီးတဲ့နောက် ဘရိုဒိုင်အခုလို ပြောလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။
130619_fukushima_japan	https://www.bbc.com/burmese/world/2013/06/130619_fukushima_japan	ဖူကူရှီးမားအနီးက ရေတွေ အဆိပ်သင့်	ဖူကူရှီးမား နျူဓာတ်အားပေး စက်ရုံ အဲဒီ ဓာတ်အားပေး စက်ရုံကို မောင်းနှင် နေတဲ့ တိုကျို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကော်ပိုရေးရှင်း ရဲ့ အရာရှိ တွေက အဲဒီ ရေတွေကို စမ်းသပ် ဓာတ်ခွဲ ရာမှာ အဲဒီ Strontium-90 တွေ ရဲ့ ပါဝင်မှုက မနှစ်က ထက်စာရင် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့တာကို တွေ့ရတယ်လို့ သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောကြား ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ အဲဒီ စက်ရုံက ပျက်စီး နေတဲ့ ဓာတ်ပေါင်းဖို တွေကို အေးအောင် လုပ်ဖို့ သုံးတဲ့ ရေတွေဟာ အနီးဝန်းကျင်က မြေလွှာ ထဲကို စိမ့်ဝင် သွားခဲ့တာကို ပြနေတာပဲ ဖြစ်တယ်လို့ အဲဒီက ဘီဘီစီ သတင်းထောက်က ပြောပါတယ်။ အဲဒီကိစ္စကို အရင်ကတော့ တိုကျို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကော်ပိုရေးရှင်းက ငြင်းဆိုထားခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ စက်ရုံထဲက ရေတွေကို ပင်လယ်ထဲကို သွန်ပစ် နိုင်ဖို့ စီစဉ် နေတဲ့ သူတို့ရဲ့ အစီအစဉ်တွေ အပေါ်မှာ ထိခိုက် သွားစေခဲ့တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။	ဂျပန် နိုင်ငံက ဖူကူရှီးမား နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေး စက်ရုံရဲ့ အနီးက ရေတွေထဲမှာ အဆိပ်ရှိတဲ့ အိုင်ဆိုတုပ် Strontium-90 ပျော်ဝင်နှုန်း မြင့်မား နေတာကို တွေ့ရတယ်လို့ စက်ရုံက တာဝန်ရှိသူ တွေက ပြောပါတယ်။
150723_china_loggers_myanmar	https://www.bbc.com/burmese/burma/2015/07/150723_china_loggers_myanmar	မြန်မာရဲ့ ထောင်တစ်သက် ပြစ်ဒဏ်တွေကို တရုတ် ကန့်ကွက်	သစ်လုံး တင်ပို့မှုကို မြန်မာက မနှစ်က ပိတ်ပင်ခဲ့။ တရုတ် အစိုးရပိုင် မီဒီယာတွေရဲ့ ခေါင်းကြီးပိုင်းမှာ ဒီ ပြစ်ဒဏ်ဟာ ပြင်းထန် လွန်းတယ်လို့ ရေးသားကြပါတယ်။ တရုတ် နိုင်ငံခြားရေး ဌာနကလည်း သူတို့ရဲ့ စိုးရိမ်ချက်ကို အလေးအနက် စဉ်းစားဖို့ မြန်မာဘက်ကို ပြောကြားထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တရုတ်မှာ ရှိတဲ့ ဘီဘီစီ သတင်းထောက်ကတော့ ဒီအဖြစ်ဟာ တရုတ် မြန်မာ ဆက်ဆံရေးမှာ နောက်ထပ် ဆုတ်ယုတ်မှု လက္ခဏာ တစ်ခု ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သယံဇာတတွေကို တရုတ် ကုမ္ပဏီတွေက လာရောက် ထုတ်ယူ အသုံးချနေတာကို မြန်မာ နိုင်ငံတွင်းမှာ မကျေနပ်မှုတွေ ရှိနေတယ်လို့လည်း လေ့လာသူတွေက ပြောကြပါတယ်။	မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှာ သစ်ခိုးထုတ်မှုနဲ့ တရုတ် နိုင်ငံသား ၁၅၀ ကျော်ကို ထောင်ဒဏ် တစ်သက် ပြစ်ဒဏ်တွေ ချမှတ်ခဲ့တာကို တရုတ် ဘက်က ကန့်ကွက် လိုက်ပါတယ်။
131022_dassk_sakharov	https://www.bbc.com/burmese/burma/2013/10/131022_dassk_sakharov	ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် Sakharov ဆု လက်ခံယူ	ဥရောပ ပါလီမန် ဥက္ကဋ္ဌ ထံမှ ဆုလက်ခံယူစဉ် ဆုချီးမြှင့်ခံရတဲ့ အချိန် ၁၉၉၀ ခုနှစ်တုန်းက နေအိမ် အကျယ်ချုပ် ကျနေတဲ့အတွက် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ကိုယ်တိုင် ဆုလက်ခံ မယူနိုင်ခဲ့ပါဘူး။ ဥရောပ ပါလီမန် ဥက္ကဋ္ဌက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လွတ်လပ်မှုနဲ့ ဒီမိုကရေစီရဲ့ အထူးသင်္ကေတ အဖြစ် ဖော်ညွှန်း ပြောဆိုသွားခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီမိုကရေစီ တကယ်တမ်း မြှင့်တင်နိုင်ရေးမှာ EU အနေနဲ့ သြဇာ အရှိန်အဝါ သုံးပြီး ဆောင်ရွက်ပေးဖို့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က တိုက်တွန်း ပြောသွားပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီ ရရေးမှာ အပေါ်ယံ ပြောင်းလဲမှုမျိုးလောက်နဲ့ မလုံလောက်ဘူးလို့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ပြောသွားပါတယ်။	အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ ဥရောပ သမဂ္ဂက ၁၉၉၀ ခုနှစ်တုန်းက ချီးမြှင့်ခဲ့တဲ့ ဆက်ခါရော့ဗ် လူ့အခွင့်အရေး ဆုကို ၁၀ နှစ်ကျော် ကြာခဲ့ အပြီး ဒီကနေ့မှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံ Strasbourg မြို့မှာ ကိုယ်တိုင် လက်ခံယူခဲ့ပါတယ်။
140729_ncct_laiza_meeting	https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/07/140729_ncct_laiza_meeting	NCCT ရဲ့ မူဝါဒ သဘောထားတွေ ချမှတ်နိုင်	လိုင်ဇာ အစည်းအဝေး ပထမ တခါ ကျင်းပစဉ် ဒီမူဝါဒ ဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး NCCT အဖွဲ့ဝင်တွေ ကို ပြန်လည် ရှင်းပြသွားမယ် လို့ NCCT ရဲ့ တွဲဘက် ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ် တဲ့ ကရင် လက်နက်ကိုင် KNU အဖွဲ့က ဖဒိုကွယ်ထူဝင်းက ပြောပါတယ်။ ဒီ အစည်းအဝေးမှာ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းမှုးချူပ် ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ အထူး အကြံပေး မစ္စတာ နမ်းဘီးယား လို နိုင်ငံတကာ လေ့လာသူတွေ တက်ရောက်သလို၊ တရုတ်နိုင်ငံ ဘက်ကလည်း ကိုယ်စားလှယ်တွေ စေလွှတ်ပြီး စောင့်ကြည့် လေ့လာခဲ့ပါ တယ်။ အစိုးရနဲ့ တိုင်းရင်းသား အဖွဲ့တွေ အကြား သုံးစွဲတဲ့ ဝေါဟာရ ပိုင်းဆိုင်ရာ ကွဲလွဲချက်တွေ ရှိနေတဲ့ အပေါ်မှာလည်း၊ ဒီမိုကရေစီရေး အမျိုးသား တန်းတူညီမျှရေး ကိုယ်ပိုင် ပြဌာန်းခွင့် စတဲ့ အရေးတွေမှာ တကယ်တမ်း လက်ခံ ကျင့်သုံးနိုင်ရင်၊ တော်လှန်ရေး လို၊ ဖက်ဒရယ် လို စကားလုံးတွေကို မသုံးစွဲရင်လည်း ဖြစ်တယ် ဆိုတဲ့ သဘောထားမျိုး တိုင်းရင်းသား အဖွဲ့တွေ အကြား နားလည်မှု ရယူထားတယ် လို့လည်း ဖဒို ကွယ်ထူးဝင်း က ဆိုပါတယ်။ NCCT အဖွဲ့ဝင်တွေ အကြား မတူတဲ့ သဘောထား အမြင်တွေ ဖလှယ်ပြီး၊ အစိုးရဘက်က ငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်ရေး ကော်မတီနဲ့ တွေ့တဲ့ အခါ ကိုင်စွဲမယ့် ဘုံ သဘောထား ရှိနေပြီလို့၊ ဖဒို ကွယ်ထူးဝင်းက ပြောပေမယ့်၊ တနိုင်ငံလုံး အပစ်ရပ် သဘောတူ စာချူပ် လက်မှတ်ရေးထိုးတာကတော့ လာမယ့် ဩဂုတ်လ အတွင်း မဖြစ်နိုင် လောက်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဘယ်အချိန် ကာလမှာ ဖြစ်နိုင်မလဲ ဆိုတာကိုလည်း ခန့်မှန်း ပြောဆိုမှု မလုပ်ခဲ့ပါဘူး။	ကချင်လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ KIA ထိန်းချူပ်ရာ လိုင်ဇာမှာ တွေ့ဆုံနေကြတဲ့ NCCT အဖွဲ့ ထိပ်သီး ဆွေးနွေးပွဲ ရဲ့ ဂျူလိုင် ၂၉ ရက် အစည်းဝေး ကနေ၊တနိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစိုးရနဲ့ တွေ့ဆုံတဲ့ အခါ NCCT ဘက်က ကိုင်စွဲမယ့် မူဝါဒ ရေးရာတွေ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက် ချခဲ့တယ် လို့ သိရပါတယ်။
131108_labadaung_strike	https://www.bbc.com/burmese/burma/2013/11/131108_labadaung_strike	လယ်တီသိမ်ကို သွားကြည့်ခွင့်ရပြီ	နယ်မြေခံ ဝန်ကြီး နှစ်ယောက် အပါ အဝင် အာဏာပိုင် တွေနဲ့ ညှိနိုင်း အပြီး ခွင့်ပြုခဲ့ သပိတ် စခန်းက သံဃာတွေနဲ့ နယ်မြေခံ ဝန်ကြီး နှစ်ယောက် အပါ အဝင် အာဏာပိုင် တွေနဲ့ ညှိနိုင်း အပြီး အခုလို ခွင့်ပြုချက် ရခဲ့ တာပါ။ အာဏာပိုင်တွေ ကလည်း အခုလို သံဃာတွေ သပိတ် စခန်း ဖွင့်ထား တာကို ပြန်ရုပ် သိမ်းပေး ဖို့နဲ့၊ တရား ဥပဒေ အတိုင်း လေးစား လိုက်နာဖို့ ပြောတယ်လို့ ဆရာတော် က မိန့်ပါတယ်။ လယ်တီသိမ်နဲ့ သာသနာ့ နိက အဆောက် အဦး ကို သွားရောက် ကြည့်ရှုပြီး အဲဒီမှာ ပျက်စီး မှု ရှိ မရှိ ဆိုတဲ့ အပေါ် မူတည်ပြီး၊ သပိတ် စခန်းကို ရုပ် မရုပ် ဆိုတာ စဉ်းစား ဆောင်ရွက် သွားမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တကယ်လို့ လယ်တီသိမ် ပျက်စီး နေပြီ ဆိုရင် ဘာဆက် လုပ်မယ် ဆိုတာ ကတော့ သံဃာ့ ညီလာခံ ခေါ်ယူ ဆုံးဖြတ် မယ်လို့ လည်း ဆရာတော်က မိန့်ပါတယ်။	လက်ပံတောင်း တောင် ကြေးနီ စီမံကိန်း အတွင်းက လယ်တီ ဆရာတော် ဘုရားကြီးရဲ့ သိမ်နဲ့ စေတီဟာ မိုင်းခွဲ ဒဏ်တွေ ကြောင့် ကွဲအက်မှု ရှိမရှိ စနေနေ့မှာ သွားကြည့် မယ်လို့ သပိတ် စခန်း ဖွင့် ထားတဲ့ ဇီးတော ကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးစန္ဒာ သီရိက မိန့်ပါတယ်။
160113_peaceconference_day2	https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/01/160113_peaceconference_day2	ဖက်ဒရယ် အရေး ဆွေးနွေးမှုတွေ ခက်ခဲ	ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံဒုတိယနေ့မှာ ဖက်ဒရယ် အရေး အဓိကဆွေးနွေး ငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံမှာ ခေါင်းစဉ်ကြီး ငါးခုကို ဆွေးနွေးကြဖို့ အစီအစဉ်ရှိရပေမဲ့ ဒုတိယနေ့ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့မှာ နိုင်ငံရေး ကိစ္စရပ် တစ်ခုတည်းကိုသာ အဓိက ဆွေးနွေးခဲ့တာပါ။ အဲဒီ နိုင်ငံရေး ခေါင်းစဉ် အောက်က ဖက်ဒရယ်ကိစ္စ ဆွေးနွေးရာမှာတော့ အခက်အခဲတွေ ရှိတယ်လို့ ဆွေးနွေးသူတွေက ပြောပါတယ်။ နိုင်ငံရေးပါတီများ အစုအဖွဲ့ရဲ့ သဘာပတိ ဦးစိုင်းအိုက်ပေါင်းက တစ်ယောက်ကို ဆွေးနွေးချိန် ၁၀ မိနစ် ပေးထားလို့ ဆွေးနွေးသူက ၅၀ လောက်ရှိတဲ့ အစုအဖွဲ့မှာ အမြင်မတူတာတွေကို တင်ပြဆွေးနွေးကြတော့ အချိန်အတော်ကြာတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေး ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်တဲ့ အငြိမ်းစား ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြင့်စိုးကတော့ ဒီမိုကရေစီနဲ့ ဖက်ဒရယ် စနစ်ကို အခြေခံတဲ့ ပြည်ထောင်စု စနစ်မှာ ဘယ်လို မူတွေနဲ့ တည်ဆောက်မယ် ဆိုတဲ့ အပိုင်းကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဖက်ဒရယ် စနစ် ကျင့်သုံးတဲ့ ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံတိုင်းမှာ တပ်မတော် တစ်ခုတည်းပဲ ရှိတာ ဖြစ်ပြီး ဖက်ဒရယ်နဲ့ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တွေရဲ့ အခန်း ကဏ္ဍ ကိုဆွေးနွေးရာမှာ တိုင်းရင်းသား ပါတီတွေ ဘက်က နားလည်မှု လွဲခဲ့တာတွေလည်း ရှိတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ နိုင်ရေးပါတီ၊ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်၊ အစိုးရ၊ နဲ့တပ်မတော် သားအစု စတဲ့ အစုအဖွဲ့ ငါးခု ထဲက တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အစုအဖွဲ့ရဲ့ ဆွေး နွေးခန်းမှာလည်း တချို့ တိုင်း ရင်းသားတွေက ပြည်နယ်သစ် တောင်းဆိုတာတွေ ရှိလို့ အကြိတ်အနယ် ဆွေးနွေး နေရတယ်လို့ ချင်းအမျိုးသား တပ်ဦး ရဲ့ အဓိပတိ ကောင်စီဝင် ဒေါက်တာ လျန်မှုန်း ဆာခေါင်းက ပြောပါတယ်။ ငါးရက် အတွင်း ဆွေးနွေးရမယ့် ခေါင်းစဉ် တွေက နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လုံခြုံရေး၊ လူမှုရေး၊ မြေယာနဲ့ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။	မြန်မာနိုင်ငံမှာ ငါး ရက်ကြာ ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံ ဒုတိယနေ့ကို ဆက်လက် ကျင်းပနေပါတယ်။
140904_nato_ukraine	https://www.bbc.com/burmese/world/2014/09/140904_nato_ukraine	ရုရှားကို စစ်ရေးစွက်ဖက်မှု ရပ်ဖို့နေတိုးက သတိပေး	နေတိုးထိပ်သီး အစည်းအဝေး နောက်ပိုင်း သတင်းထောက်တွေကို တွေ့ရာမှာ ရပ်စ်မူဆန်က ရုရှားနဲ့ဘယ်သူမှ ထိပ်တိုက် ရင်မဆိုင်ခြင်ကြောင်း ဒါကြောင့်နိုင်ငံရေးအရ အဖြေရှာတာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်ကြောင်းသူက ပြောပါတယ်။ နေတိုးအဖွဲ့ကြီးက လူသိရှင်ကြား ကြေငြာရာမှာ ရုရှားရဲ့မူဝါဒတွေကို အပြင်းအထန်ဝေဖန်ပြီး ယူကရိန်းရဲ့ အချုပ်အခြာနဲ့နယ် မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှုအတွက် အခိုင်အမာ ရပ်တည်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အနောက်နိုင်ငံက ခေါင်းတွေ သိပ်မပြောတဲ့ နောက်ထပ် သတင်းစကားလည်း ရှိပါသေးတယ်။ ယူကရိန်းအစိုးရကို အနောက်နိုင်ငံက ပေးမယ့်အကူအညီဟာ လက်တွေ့မှာ အကန့်အသတ်တွေရှိပြီး တာလတ် အချိန်အတွက်ပို ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီတော့ဒေသတွင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေကို ပထမလျှော့ချဖို့လိုပါတယ်။ တိုက်ပွဲတွေမှာ နေတိုးဘက်က လက်နက်နဲ့ လူအင်အား တပ်ဖွဲ့တွေပါမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဓိကနေတိုးဘက်က ထပ်တလဲလဲ ပြောနေတာက ယူကရိန်းနိုင်ငံရဲ့ အနောက်ဘက် နယ်နိမိတ်တွက် ကာကွယ်ရေး အစီအစဉ် အတွက်ကူညီရေး ဖြစ်ပါတယ်။ နေတိုးဘက်က ဒီလို အကန့်အသတ်နဲ့ ကူညီလို့ ယူကရိန်းအစိုးရက ရုရှားနဲ့ အလျှော့အတင်း လုပ်ဖို့လိုအပ် လာရင်လည်း နေတိုးဘက်ကတော့ ဘာမှ သိပ်မတတ်နိုင်ဘူး ဆိုတဲ့သဘောမျိုး မြင်တွေ့ရကြောင်း ဘီဘီစီသံတမန်ရေးရာ သတင်းထောက် ဂျွန်နသန် မားကပ်စ်က သုံးသပ်သွားပါတယ်။	ရုရှားနိုင်ငံအနေနဲ့ ယူကရိန်း တည်ငြိမ်မှု ပျက်ပြားအောင် လုပ်နေတဲ့အပေါ်နေတိုး အဖွဲ့က ယူကရိန်းဘက်က ရပ်တည်ကြောင်း ဝေလပြည်နယ်မှာ စည်းဝေးနေတဲ့ နေတိုးစစ်ရေး မဟာမိတ်အဖွဲ့က ပြောခဲ့ပါတယ်။ နေတိုးအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အင်ဒါ ဖေါ့ ရပ်စ်မူဆန်က မိန့်ခွန်းပြောရာမှာ ရုရှားအနေနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူချက်ရအောင် ကြိုးပမ်းဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။
140131_pyu_unesco	https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/01/140131_pyu_unesco	ပျူမြို့ဟောင်းတွေကို UNESCO လာရောက်ကြည့်ရှု	လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်ကျော်က ပျူလူမျိုးတွေ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ ပျူမြို့ဟောင်းတွေ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော်လောက် ကတည်း က ပျူလူမျိုးတွေ နေထိုင်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ ရွှေဘိုခရိုင် ဝက်လက် မြို့နယ်ထဲက ဟန်လင်း၊ မကွေးတိုင်း တောင်တွင်းကြီး မြို့နယ်ထဲက ဗိဿနိုး၊ ပဲခူးတိုင်း ပြည်မြို့နယ်ထဲက သရေခတ္တရာ စတဲ့ ပျူခေတ် မြို့ဟောင်းတွေကို UNESCOက ရှေးဟောင်း ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုဖို့ သုံးသပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ UNESCOရဲ့ စံနှုန်း သတ်မှတ်ချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီပြီး ရှေးဟောင်း အမွေအနှစ် အဖြစ် လက်ခံမယ် ဆိုရင်တော့ ဒီမြို့ဟောင်းတွေဟာ ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့အဆင့် ရှေးဟောင်း ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခံရတဲ့ မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တွေ ဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ ရှေးဟောင်း သုတေသနနှင့် အမျိုးသား ပြတိုက် ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးကျော်ဦးလွင်က ပြောပါတယ်။ အခုလို UNESCOက လာရောက် စစ်ဆေးတဲ့ အဆင့် ရောက်အောင် ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကတည်းက ဆက်သွယ် တင်ပြခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး အဲဒီနောက်ပိုင်းမှာ UNESCO က အကြိမ်ကြိမ် လာရောက် ကြည့်ရှု စစ်ဆေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ရှေးဟောင်း ယဉ်ကျေးမှု ကမ္ဘာ့ အမွေအနှစ် စာရင်း၀င်ပြီလို့ အသိအမှတ် ပြုလိုက်ပြီ ဆိုရင် လာရောက် လေ့လာမယ့် နိုင်ငံခြားသားတွေ များပြားလာနိုင်တာမို့ အခြေခံ အဆောက်အအုံတွေနဲ့ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး အတွက်လည်း အခုကတည်းက စတင် ပြင်ဆင်နေပြီလို့ ရှေးဟောင်း သုတေသနနဲ့ အမျိုးသား ပြတိုက် ဦးစီးဌာန ညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးကျော်ဦးလွင်က ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။	BC နှစ်ရာစု ကတည်းက ရှိခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ ပျူ မြို့ဟောင်းတွေကို ကုလသမဂ္ဂ လက်အောက်ခံ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ UNESCO ရဲ့ အသိအမှတ်ပြု ရှေးဟောင်း ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်ဖို့ UNESCO တာဝန်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ ပြီးတဲ့အပတ်က နောက်ဆုံး အဆင့် လာရောက် စစ်ဆေးသွားပါတယ်။
in-depth-49863064	https://www.bbc.com/burmese/in-depth-49863064	အမျိုးသမီးသတင်းထောက် တစ်ဦး ပြန်ပြောင်းပြောပြတဲ့ သွေးစွန်းခဲ့တဲ့ရွှေဝါရောင်	ရွှေဝါရောင်ကာလတွေမှာ စစ်အစိုးရရဲ့ လက်နက်နဲ့ ဖြေရှင်းမှုတွေကို မှတ်တမ်းတင်ပြီး နိုင်ငံတကာကို သိစေခဲ့တဲ့ ကင်မရာကိုင် အရပ်သား သတင်းထောက်တွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကလည်း အရေးပါ လူထု ခံစားနေရတဲ့ ဒုက္ခနဲ့ နိုင်ငံ့ရေးရာ ပြဿနာတွေကို သံဃာတွေက စာနာထောက်ထားတဲ့အနေနဲ့ လောင်စာဆီ ဈေးချပေးဖို့၊ အထွေထွေကုန်ဈေးနှုန်း ကျဆင်းဖို့နဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတွေ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် နိုင်ငံတဝန်း မြို့ကြီးတွေမှာ လမ်းမတွေထွက်ပြီး မေတ္တာပို့ ဆုတောင်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ပွဲတွေ ဦးဆောင် ပြုလုပ်ခဲ့ချိန်မှာ ကျောင်းသားတွေနဲ့ အများပြည်သူလူထုကလည်း ပူးပေါင်းခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီလို လူထုအရေးတော်ပုံအသွင် ဖြစ်လာခဲ့ချိန်မှာတော့ အဲ့ဒီတုန်းက အုပ်စိုးနေတဲ့ စစ်အစိုးရဟာ ဖြိုခွဲနှိမ်နင်းမှုတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့လယ်ခေါင်မှာတင် ဂျပန်သတင်းထောက် ပစ်သတ်ခံရတဲ့ဖြစ်စဉ်နဲ့ လက်နက်မဲ့ ဆန္ဒထုတ်ဖော်သူတွေကို အင်အားသုံး၊ ပစ်ခတ်၊ နှိမ်နင်းတဲ့အထိ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ရွှေဝါရောင်ကာလတွေမှာ စစ်အစိုးရရဲ့ လက်နက်နဲ့ ဖြေရှင်းမှုတွေကို မှတ်တမ်းတင်ပြီး နိုင်ငံတကာကို သိစေခဲ့တဲ့ ကင်မရာကိုင် အရပ်သားသတင်းထောက်တွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကလည်း အရေးပါခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့အမျိုးသမီးသတင်းထောက်တစ်ဦးကတော့ အခု မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်တွေ ရိုက်ကူးနေသူ ရှင်ဒေဝီ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီကာလတုန်းက ရှင်ဒေဝီဟာ ဒီဗီဘီ ရုပ်သံဌာနအတွက် မြန်မာပြည်တွင်းကနေ သတင်းတွေ ပေးပို့နေသူဖြစ်ပါတယ်။ ရွှေဝါရောင်ကာလမှာလည်း တာဝန်အရ ကင်မရာတစ်လုံးနဲ့ ရန်ကုန်မြို့ပေါ်က ဆန္ဒပြ တဲ့နေရာအနှံ့ သတင်းလိုက်ယူနေခဲ့ပါတယ်။ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းမှုအစ အဲဒီအချိန်က လမ်းပေါ်မှာ ကင်မရာကိုင်ပြီး သတင်းယူဖို့ဆိုတာ အရမ်းအန္တရာယ်များတဲ့ အလုပ်ပါ။ ရှင်ဒေဝီဟာ ဆန္ဒပြလူအုပ်နဲ့ အတူလိုက်ပါပြီး အင်တာဗျူးတွေ ပုန်းလျှိုးကွယ်လျှိုးလုပ်လိုက်၊ အာဏာပိုင်တွေနဲ့ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ မမြင်အောင် ကင်မရာကို ဝှက်ပြီး ရိုက်လိုက်နဲ့ ထောင်နှုတ်ခမ်းနင်းခဲ့ရသူ သတင်းထောက်တွေ၊ အရပ်သားထဲက ဝါသနာရှင် ဓာတ်ပုံ၊ ဗီဒီယို ရိုက်ကူးသူတွေထဲက တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ လူထုလှုပ်ရှားမှုအရှိန်မြင့်တက်နေတဲ့ စက်တင်ဘာ ၁၈ ကနေ ၂၄ ရက်ထိ သွေးထွက်သံယိုကြီးကြီးမားမား ဖြိုခွင်းမှုမရှိခဲ့သေးပါဘူး။ စက်တင်ဘာ ၂၆ မှာတော့ ရွှေတိဂုံရားခြေရင်းမှာ ဆန္ဒပြသံဃာနဲ့လူထုတို့ကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက စတင်အကြမ်း ဖက်ဖြိုခွင်းခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနေ့က ရွှေတိဂုံဘုရားကို ရှင်ဒေဝီ သတင်းယူဖို့ရောက်သွားချိန်မှာတော့ ဘုရားပတ်ဝန်းကျင်တစ်ဝိုက် လမ်းတွေကို ပိတ်ပစ်လိုက်ပြီး လုံးထိန်းတွေက မျက်ရည်ယိုဗုံးတွေသုံး ဖြိုခွင်းခဲ့တဲ့ သူ့မျက်မြင်အခြေအနေကို ပြောပါတယ်။ လုံထိန်းတွေနဲ့ အာဏာပိုင်တွေ သတိမထားမိအောင် သတင်းထောက်ပုံစံမျိုး မပေါက်ဖို့၊ အပျော်တမ်း မှတ်တမ်းတင် ရိုက်ကူးတဲ့ ၊ စပ်စုတတ်တဲ့သူမျိုးဖြစ်အောင် ဟန်ဆောင်ခဲ့ 'ကျွန်မက သွားလို့ရတဲ့နေရာထိသွားပြီးတော့ လေ့လာတယ်။ ဖြိုခွဲခံရတဲ့သံဃာနဲ့ ပြည်သူတွေက မြေနီကုန်းဘက်ကို ပြိုဆင်းလာတယ်။ ဘာတွေ ဆက်ဖြစ်လာမလဲ မသိပေမယ့် ငါ ဒီအရုပ်ကို ရအောင်ယူရမှာဆိုတဲ့စိတ်နဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်ပြီး လူအုပ်ကြီးသွားတဲ့နောက်ကို တောက်လျှောက်လိုက်တယ်' လုံထိန်းတွေနဲ့ အာဏာပိုင်တွေ သတိမထားမိအောင် သတင်းထောက်ပုံစံမျိုး မပေါက်ဖို့၊ အပျော်တမ်း မှတ်တမ်းတင် ရိုက်ကူးတဲ့ ၊ စပ်စုတတ်တဲ့သူမျိုးဖြစ်အောင် ဟန်ဆောင်ခဲ့တယ်လို့ ရှင်ဒေဝီက ပြောပါတယ်။ '၂၀၀၇ မှာ ပထမဆုံးပြန်မြင်လိုက်ရတဲ့ ဒီလူထုလှုပ်ရှားမှုကို အရမ်းရှော့ဖြစ်ပြီး ဝမ်းသာဝမ်းနည်း ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ဝမ်းသာတာက စစ်ဖိနပ်ကို အံတုနိုင်တဲ့အရှိန်အဝါကိုဝမ်းသာတာ။ ဝမ်းနည်းတာကတော့ တစ်ချိန်ချိန်မှာ ဒီအင်အားစုဟာ ဖြိုခွဲခံရမယ်ဆိုပြီး ဝမ်းနည်းတာ' လို့ အဲဒီအချိန်ခံစားချက်ကို ရှင်ဒေဝီက ပြောပါတယ်။ ရှင်ဒေဝီ ဖမ်းခံရပြီ သူဘယ်လိုပဲ ဟန်ဆောင်ထားပါစေ။ လုံထိန်းတွေလက်က ရှင်ဒေဝီ ပြေးမလွတ်ခဲ့ပါဘူး။ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းမှုတွေရဲ့ အရှိန်အမြင့်ဆုံးနဲ့ လူထုကို လမ်းမတွေပေါ်ကနေ ဖယ်ရှားပစ်လိုက်တဲ့ စက်တင်ဘာ ၂၇ မှာတော့ ရှင်ဒေဝီ ဖမ်းခံခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီနေ့မှာ သူ ကင်မရာကိုင်ပြီး ဆူးလေရောက်ချိန်မှာတော့ ဂျပန်သတင်းထောက် သေနတ်ထိမှန်သေဆုံးပြီးနေပါပြီ။ ဒါ့အပြင် စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက်ညပိုင်းနဲ့ စက်တင်ဘာ ၂၇ မနက်အစောပိုင်းတွေမှာ တောင်ဥက္ကလာက ငွေကြာယံကျောင်းတိုက် အပါအဝင် ဘုန်းကြီးကျောင်းတွေကို အာဏာပိုင်တွေက ဝင်စီးပြီး သံဃာအများစုကို ဖမ်းဆီးထားလိုက်ပြီဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် စက်တင်ဘာ ၂၇ မနက် ဆန္ဒပြမှုတွေမှာ သံဃာအင်းအား နည်းပါးခဲ့ပြီး လူထုအင်အားက ပိုများနေခဲ့ပါတယ်။ မြို့ထဲမှာ အခြေအနေဆိုးနဲ့ကြုံလိုက်ရပြီး စွမ်းအားရှင်တွေနဲ့ လုံထိန်းလက်က လွတ်လာတဲ့ လက်ကျန်လူအုပ်ဟာ တာမွေဘက်ကို ရွေ့လာ 'ပန်းဆိုးတန်းလမ်းမရယ် ၊ ဆူးလေလမ်းမရယ် ၊ ဗိုလ်ချုပ်လမ်းမရယ်မှာ လူအုပ်စုလိုက်အုပ်စုလိုက် ကြွေး ကြော်သံတွေကို ကြွေးကြော်လိုက်၊ ရဲတွေရောက်လာရင်ထွက်ပြေးလိုက်နဲ့ ပျောက်ကြားစနစ်နဲ့ တိုက်တဲ့ ပုံစံမျိုးပေါ့။ အဲဒီအချိန်မှာပဲ စစ်ကားတွေနဲ့ ပိတ်ပြီး အဲဒီလူအုပ်ဟာ ထပ်အဖြိုခွဲခံလိုက်ရပြန်တယ်' လို့ စက်တင်ဘာ ၂၇ မွန်းတည့်ချိန်မှာ ဆူးလေက အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းမှုမြင်ကွင်းကို သူက ပြောပြပါတယ်။ မြို့ထဲမှာ အခြေအနေဆိုးနဲ့ကြုံလိုက်ရပြီး စွမ်းအားရှင်တွေနဲ့ လုံထိန်းလက်က လွတ်လာတဲ့ လက်ကျန်လူအုပ်ဟာ တာမွေဘက်ကို ရွေ့လာပါတယ်။ ဒီလူထုဟာ နည်းမျိုးစုံနဲ့ သပိတ်ကို အချိန်ကြာအောင်၊ ရပ်တန့်မသွားအောင် ဆွဲထားရမယ်ဆိုတဲ့ အသိနဲ့ လုံထိန်းတွေရန်က လွတ်အောင် ပြေးရင်း ပြန်စုစည်းခဲ့တယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။ 'တာမွေ အထက ၄ အခု ရွှေထွဋ်တင်ကွင်းနားမှာ ဆန္ဒပြလူအုပ်ကို လုံထိန်းတွေက ပိတ်မိသွားတယ်။ နောက်ဆုံးကျန်တဲ့ လူအုပ်စုလို့ပြောရမယ်။ လူအုပ်ဟာ ပိတ်မိပြီး ဘာလုပ်ရမလဲမသိ ဖြစ်နေတုန်း ကျိုက္ကဆံကွင်းထဲက ရဲတွေ ထွက်လာတယ်။ အဲဒါ လုံးဝမမျှော်လင့်ထားတဲ့ဟာပဲ။ ရဲတွေကပါ ပိတ်ဖမ်းတာ။ ပစ်တယ်၊ ရိုက်တယ်။ လူတော်တော်များများ အဖမ်းခံရတယ်။ အဲဒီမှာပဲ ကျွန်မလည်း အဖမ်းခံရတယ်' လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ကင်မရာနဲ့ ဖုန်းကို လွှင့်ပစ် လေးဘက်လေးလံ လုံထိန်းနဲ့ ရဲတွေပိတ်ထားတဲ့အတွက် လူအုပ်ဟာ ကစဉ့်ကလျားနဲ့ ဦးတည်ရာမဲ့ ထွက်ပြေးနေပြီး လမ်းဘေးမြောင်းကြီးတွေထဲ အကုန်ပြေးဆင်းကြတော့တာပါပဲ။ လူအပြည့်နဲ့မြောင်းတွေထဲ ထပ်ခုန်ဆင်းလို့ မရလို့ လမ်းပေါ်ကျန်နေသူလူအုပ်ထဲ လုံထိန်းကားတွေ မောင်းဝင်လာပြီး သေနတ်ပစ်သံတွေလည်း ဆူဆူညံညံ ကြားလာခဲ့ရပါတယ်။ အဖမ်းမခံရခင် မိနစ်ပိုင်းအထိ ရိုက်ချက်တွေပါတဲ့ သူ့ကင်မရာနဲ့ မိခင်သတင်းဌာနနဲ့ ဆက်သွယ်ထားတဲ့ လက်ကိုင်ဖုန်းတို့ဟာ ရှင်ဒေဝီကို ရာစုနှစ်တစ်ဝက်လောက်ထိ ထောင်ချနိုင်တဲ့ ခိုင်မာတဲ့ သက်သေ တွေဖြစ်နေပါတယ်။ လူထုဟာ နည်းမျိုးစုံနဲ့ သပိတ်ကို အချိန်ကြာအောင်၊ ရပ်တန့်မသွားအောင် ဆွဲထားရမယ်ဆိုတဲ့ အသိနဲ့ လုံထိန်းတွေရန်က လွတ်အောင် ပြေးရင်း ပြန်စုစည်း 'ကျွန်မလည်း မြောင်းထဲ ခုန်ဆင်းပြီး ရဲတွေ ဆက်တက်လာတာကို ကင်မရာနဲ့မြောင်းထဲကနေ ရိုက်ဖြစ်နေသေးတယ်။ အဲဒီအချိန် လမ်းပေါ်မှာ လူရှင်းသွားပြီ။ လမ်းပေါ်မှာမိထားတဲ့သူတွေကို ကတ္တရာလမ်းပေါ် မှောက်ခိုင်းတယ်။ မိန်းမတွေကိုကျ ငုတ်တုတ်ထိုင်ခိုင်းတယ်။ နောက်တော့ လုံထိန်းတွေက မြောင်းတွေထဲ သေနတ်တွေချိန်ပြီး အကုန်တက်ခိုင်းတယ်။ ကျွန်မ စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်းပဲ ချက်ချင်း ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။ ကင်မရာကို မြောင်းထဲမှာ ဝှက်လိုက်တယ်။ ဖုန်းကတော့ အိတ်ထဲမှာပါလာသေးတယ်' မြောင်းထဲက တက်ပြီး လမ်းပေါ် ဝမ်းလျားမှောက်နေချိန်မှာပဲ ဘောင်းဘီအိတ်ထဲက ဖုန်းအပြင် ပိုက်ဆံအိတ်ကိုပါ ဆွဲထုတ်ပြီး ခပ်လှမ်းလှမ်း ရောက်အောင် လွှင့်ပစ်လိုက်ပါတော့တယ်။ 'ရှာနေတဲ့သူတွေက ဖုန်းနဲ့ပိုက်ဆံအိတ်ကို လမ်းပေါ်ကတွေ့ပြီးသိမ်းသွားတယ်။ ပြီးတော့ ကျွန်မအပါအဝင် ဖမ်းထားသူတွေကို ကားပေါ်တင်ပြီး ကျိုက္ကဆံကွင်းထဲ ခေါ်သွားတယ်' ခင်ပွန်းသည်ပါ ဖမ်းခံရ ဆန္ဒပြလူအုပ်နောက် သတင်းလိုက်ယူတဲ့ ရှင်ဒေဝီကို ကားမောင်းလိုက်ပို့တဲ့ သူ့ခင်ပွန်းလည်း တာမွေ လူဖမ်းပွဲမှာ ဖမ်းခံလိုက်ရပါတယ်။ ကားကတော့ လမ်းပေါ်မှာ ဒီတိုင်းထားပစ်ခဲ့ရပြီး မိတ်ဆွေတွေ ကောင်းမှုကြောင့် လုံထိန်းတွေ လက်ထဲက သုံးရက်အကြာမှာ ပြန်ယူနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရှင်ဒေဝီ ဝှက်ခဲ့တဲ့ ကင်မရာ၊ လုံထိန်းလက်ထဲပါသွားတဲ့ ဖုန်းနဲ့ ပိုက်ဆံအိတ်တို့ကတော့ ခုထိ ပြန်မရတော့ပါဘူး။ အဲဒီတုန်းက ရိုက်ခဲ့တဲ့ အရုပ်တွေလည်း ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး မီနီကင်မရာနဲ့ အထဲက ရိုက်ထားတဲ့ တိတ်ခွေကို နှမြောမဆုံးဘူးလို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။ ကျိုက္ကဆံကွင်းမှာ နှစ်ညအိပ် ဖမ်းခံရပြီး စစ်ကြောရေးဝင်ပြီးတဲ့နောက် အင်းစိန် ဂျီတီအိုင် ကျောင်းဝင်းထဲ ပို့ခံခဲ့ရပါတယ်။ လုံထိန်းနဲ့ ရဲတွေပိတ်ထားတဲ့အတွက် လူအုပ်ဟာ ကစဉ့်ကလျားနဲ့ ဦးတည်ရာမဲ့ ထွက်ပြေးနေပြီး လမ်းဘေးမြောင်းကြီးတွေထဲ အကုန်ပြေးဆင်းကြ အဲဒီမှာ တစ်ပတ်နေပြီးနောက် ရှင်ဒေဝီ ပြန်လွတ်ခဲ့ပေမယ့် သူ့အမျိုးသားကတော့ အင်းစိန်ထောင် ပို့ခံရတဲ့အုပ်စုထဲ ပါခဲ့ပြီး တစ်လကျော်လောက် နေခဲ့ရပါတယ်။ အဖမ်းခံရချိန်မှာ ရှင်ဒေဝီအနေနဲ့ နော်ဝေမှာရှိတဲ့ မိခင်သတင်းဌာနဆီ သွားမလား၊ ပြည်တွင်းမှာ ဆက်နေမလား ဆိုပြီး ဆုံးဖြတ်ရမယ့်အချိန် ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရှင်ဒေဝီက ပြည်တွင်းမှာနေဖို့ပဲ ရွေးချယ်လိုက်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း စစ်ကြောရေးမှာ သတင်း ထောက်မဟုတ်ဘဲ သာမန်ပြည်သူ တစ်ယောက်အနေနဲ့ ဆန္ဒပြပွဲတွေ လိုက်ကြည့်တာလို့ ထွက်ဆိုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ရွှေဝါရောင်ဟာ ဘယ်လောက်အရေးပါခဲ့သလဲ ဒီဗီဘီသတင်းဌာနအတွက် ၂၀၀၆ ကနေ ၂၀၁၀ ထိ သတင်းထောက်လုပ်ခဲ့ပြီး လက်ရှိမှာ မှတ်တမ်း ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာအဖြစ်ရပ်တည်နေတဲ့ ရှင်ဒေဝီက ရွှေဝါရောင်ဟာ စစ်ဖိနပ်အောက်က လွတ်မြောက်ဖို့ သံဃာနဲ့ လူထုတွေအသံကို ကမ္ဘာထိရောက်အောင် ပို့နိုင်ခဲ့တယ်လို့ မှတ်ချက်ပြုပါတယ်။ 'အနှစ်နှစ်ဆယ်လောက် လုံးဝငြိမ်ပြီး လှုပ်လို့မရတဲ့အနေအထားမှာ ဒီလိုလူအုပ်စုကို လမ်းမပေါ်မှာ ထပ်မြင်ရမယ်လို့ မမျှော်လင့်ခဲ့ဘူး။ ကျွန်မတို့အသံကို ကမ္ဘာကိုရောက်အောင်ပို့နိုင်ခဲ့တယ်။ ဒီလှုပ်ရှားမှုဟာ အာဏာရှင်ကို တုန်လှုပ်သွားစေတယ်။ အခု နိုင်ငံရေးအရွေ့အတွက် ဒီလှုပ်ရှားမှုဟာ အလွန်အမင်း အရေးပါပါတယ်' ရွှေဝါရောင်လှုပ်ရှားမှုဟာ စစ်အာဏာရှင်ကို တုန်လှုပ်သွားစေပြီး ဒီကနေ့ နိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်းအတွက် အလွန်အရေးပါ မဝေးသေးတဲ့ကာလတစ်ခုက ရွှေဝါရောင်လှုပ်ရှားမှုကို အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းခဲ့သူတွေအနေနဲ့ ထုတ်ဖော် ဝန်ခံဖို့၊ တောင်းပန်ဖို့ကို ရွှေဝါရောင်သံဃာတွေက အခု ၁၂ နှစ်ပြည့်ကာလအထိ တောင်းဆိုနေကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဒီနှစ် နှစ်ပတ်လည်အခမ်းအနားတွေမှာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ရေးနဲ့ ပြည်တွင်းစစ်ငြိမ်းချမ်း ရေးကိုလည်း အဓိက တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ လက်ရှိမှာ လွှတ်တော်တွင်း ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေမှာ အားပြိုင်မှုတွေရှိနေပြီး ပြင်ဆင်ရေး လမ်းကြောင်း ရှုပ်ထွေးအောင်လုပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ သုံးသပ်ချက်တွေလည်း ရှိနေပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ အန်အယ်လ်ဒီအစိုးရအနေနဲ့ကတော့ ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ရေးကိုအောင်မြင်တဲ့အထိ လုပ်သွားမှာဖြစ်ပြီး ပြည်သူကိုလမ်းပေါ်ဆွဲတင်တဲ့နည်းလမ်းတော့ မသုံးဘူးလို့ ပြောကြားထားပါတယ်။ ဒီရွှေဝါရောင်ကို အမေ့လျော့ခံမဖြစ်ဖို့နဲ့ လက်သည်တွေကို ဖော်ထုတ်ဖို့လည်း တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ ရွှေဝါရောင်သံဃာတွေရဲ့ ၁၂ နှစ်ပြည့်ကာလ ထုတ်ပြန်တောင်းဆိုချက် အပေါ်လည်း ရှင်ဒေဝီက အခုလို မှတ်ချက်ပြုခဲ့ပါတယ်။ 'ကျွန်မတို့ နိုင်ငံ သွားရမယ့်ခရီးက အရှည်ကြီးပဲ။ အင်အားစုတွေလည်း လိုသေးတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် လိုအပ်တဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ရေးနဲ့ ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဒီအင်အားစုတွေတောင်းဆိုနေတာကိုက ဒီအင်အားစုတွေ ရွေ့နေတယ်၊ ဒီအင်အားစုဟာ ပျက်ပြယ်မသွားဘဲ တစ်စုတစ်ဝေးတည်း ရှိနေတယ် ဆိုတာကို ပြတာပါပဲ'	လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၂ နှစ်က စက်တင်ဘာလရဲ့ဒီလိုရက်တွေဟာ မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခနဲ့ အကျပ်အတည်းကို ကမ္ဘာက သိအောင် ပြသနိုင်ခဲ့တဲ့ ရွှေဝါရောင် သံဃာ့လှုပ်ရှားမှုရဲ့ သွေးစွန်းခဲ့တဲ့နေ့ရက်တွေပါ။
150717_mh17_anniversary	https://www.bbc.com/burmese/world/2015/07/150717_mh17_anniversary	MH 17 ပစ်ချခံရတာ တနှစ်ပြည့် အောက်မေ့ဖွယ် အခမ်းအနားတွေ ကျင်းပ	MH 17 အတွက် အောက်မေ့ဖွယ် ဆုတောင်းပွဲတွေကျင်းပ အဲဒါကြောင့် လေယာဉ်ပေါ် ပါသွားခဲ့သူ တွေအတွက် အောက်မေ့ဖွယ် အခမ်းအနား တွေကို ကမ္ဘာတလွှားမှာ ကျင်းပခဲ့ကြပါတယ်။ အဲ့ဒီတုန်းက လေယာဉ်ပေါ် ပါသွားသူ ၃၀၀ နီးပါးမှာ အများစုဟာ နယ်သာလန် နိုင်ငံသားတွေ ဖြစ်လို့ အဓိက အောက်မေ့ဖွယ် အခမ်းအနားကြီးကို နယ်သာလန် နိုင်ငံမှာ ကျင်းပခဲ့ကြပါတယ်။ လေယာဉ် ပစ်ချ ခံခဲ့ရတဲ့ နေရာအနီးက ယူကရိန်းရွာမှာလည်း အောက်မေ့ဖွယ် ဆုတောင်းပွဲကို ကျင်းပခဲ့ကြပြီး ပျက်ကျလာခဲ့တဲ့ နေရာတွေကို သွားပြီးလည်း ဒေသခံတွေက ဆုတောင်းပေးခဲ့ကြပါတယ်။ ယူကရိန်းသမ္မတ ပက်ထရို ပိုရိုရှန်ကိုက ဒီလေယာဉ်ပစ်ချ ခံရတာနဲ့ပတ်သက်လို့ ရုရှားက ထောက်ပံ့ ပေးထားတဲ့ ယူကရိန်း ခွဲထွက်ရေး သူပုန်တွေကို အပြစ်ဖို့လိုက်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ ဘက်ကလည်း အဲဒီ ပြစ်မှုကို ကျူးလွန်ခဲ့သူတွေကို အရေးယူဖို့ တောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။	မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်းရဲ့ MH 17 ခရီးသည်တင် လေယာဉ် နယ်သာလန် နိုင်ငံကနေ မလေးရှားဆီ ဦးတည် ပျံသန်း လာတုန်း ယူကရိန်း ပေါ်က အဖြတ်မှာ ပစ်ချခံ ခဲ့ရတာ တနှစ်ပြည့် ခဲ့ပါပြီ။

End of preview. Expand in Data Studio

README.md exists but content is empty.

Downloads last month: 9

Size of downloaded dataset files:

15.2 MB

Size of the auto-converted Parquet files:

15.2 MB

Number of rows:

5,709