English
stringlengths
2
189
Tedim
stringlengths
2
273
Victoria's schemes ensure child wellbeing and safety
Victorian siamsinna leh mi makaih a siam te adingin theihhuai thu tamtak na taa cidamna leh lungmuanhuai piangsak hi
Find out more at the department website
Theih beh nop a om leh na en in vic.gov.au
WHAT IS KINDERGARTEN?
Muchu (kindergarten) cih bang hiam?
Kindergarten is a program for children in the years before they start primary school
Muchu (kindergarten) cih pen sangpi a kah ma uh naupangte ading pilsinna program khat a hihi
Kindergarten programs are led by degree-qualified teachers
Muchu (kindergarten) programte ah degree buaihngah sia/siamah siamte in hilh uhhi
Your child will develop important skills to help them get ready for school
Muchu (kindergarten) ah sangpi ading kigin kholh nadingin na naupangte in a thupi theihna tampi khang ding hi
Why is a kindergarten program important for my child?
Banghang in ka naupangte ading muchu (kingergarten) program thupi hiam?
Research shows that play-based learning is the best way for young children to learn
Kantelna (research) khat ah na tano in kimawlna tungtawn pan theihna ngah ding a tua in naupangnote laihilh nading lampi hoih pen hi ci hi
Children develop foundations for future learning like literacy and numeracy
Muchu (kindergarten) kah naupangte in laisim nambat sim leh nambat ciapteh kisinna mailam pilsinna ah theihna tampi khang ding uhhi
They make new friends and build confidence
Muchu (kindergarten) ah na naupangte in lawm leh gual thak nei in kimuanna leh tangdin zawhna khang ding hi
Kindergarten programs are available in long day care and standalone services
Muchu (kindergarten) programte sun naupang kepna sang a tamzaw ah omin tua banah a kituam hon muchu (kindergarten) sangte ah zong om hi
How do I choose the right kindergarten for my child?
Ka tano ading muchu sang (kindergarten) hoih pen koici teel ding?
Look for the 'Funded Kindergarten' logo
Tua sang ah ‘huhna kipia Muchu (Kindergarten)’ gualzawhna lai (certificate) a piak leh piakloh kan in
The government assesses the quality of all services under the National Quality Framework
Kumpi in muchu sang leh National Quality Framework a kici paizia (system) khat nuai ah sun naupang kepna sang khempeuh ii kicinna sitcian hi
Services are given a quality rating
Kicinnna matpiakna (quality rating) nei ciat hi
All services must display their rating
Sang khempeuh in a matngahzah (rating) uh lah kul hi
The best way to see if it is right for your family is to visit
No innkuan ading tua sang a lem mah hiam cih theihtel nading lampi hoih pen in sun naupang kepna sang ahihkeileh muchu (kindergarten) ah pai in
What if my child doesn't speak English well?
Ka tano in Mangkam a pau theih nai keileh bangcih ding?
Children who don't speak English have equal opportunities to learn through play
Mangkam pau theilo naupangte zong a dangte bangin kimawlin laisin theih nading hamphatna a kibangin ngah uhhi
Some kindergartens have bilingual assistants who can speak your language
Muchu sang (kindergarten) pawlkhatte ah Mangkam pau theilo naupangte ading panpihna a piakbeh thei paunamnih a siam sia/siamahte zong om hi
How much does kindergarten cost?
Muchu (kindergarten) kah man bangzah bei ding?
The government provides funding for 15 hours of kindergarten a week
Naupang khempeuh ading sangpi kah ma kum ah nipi khat nai 15 sung muchu (kindergarten) kah nadingin kumpi in huhna sum pia hi
Some families can get help with the cost
Innkuan pawlkhatte in tua sum bei thuah adingin panpihna huhna sum ngah kha thei ding uhhi
This includes families with a health care card or humanitarian visa
Gentehna zato card nei ahihkeileh hehpihna visa (humanitarian visa) nei innkuante
How do I enroll my child in kindergarten?
Muchu sang (kindergarten) ah ka naupangte minsazian bangci ap ding?
Many areas have a Kindergarten Central Enrolment Scheme
Khuasung mun tampi ah Kindergarten Central Enrolment Schemes (Muchu Sang Apna Munte) om ahi hi
Contact your local council or maternal and child health nurse
Local councilte tawh kizomin na omna mun ahihkeileh nupi leh naupang cidamna lam zato siamah te kidong thei hi
Many services have waiting lists so enroll your child early
Muchu sang tampi in ngakna minsazian nei uh ahih manin a manlang theithei in minsazian ap ding thupi hi
Information is available in different languages
Hih lai pen pau tuamtuam tawh om hi
National Translating and Interpreting Service (TIS)
Gambup Lailet leh Kamphen Panpihna (National Translating and Interpreting Service - TIS)
Call 131 450 to get help in your language
TIS te 131 450 tawh hopih in
Ask them to call the regional phone number for you
Na teenna gamkuam phone nambat hong sapsak nading ngen in
An interpreter will stay on the line
Kamphen hong sepsak ding uhhi
Everyday activities include cooking and caring for pets
Nisim na hih te gentehna in ann huan sabuai hah sian singkung lopa kep leh ganhing kep te tungtawn in kisin thei uh hi
Playing simple games like UNO and Snap help learning
Kimawlna laikaap kimawlna (UNO Snap) te tungtawn in kisin thei uh hi
Building with blocks helps with problem solving
Van lepkhawp (building blocks) te tungtawn in ngaihsut siamna leh thu haksa leptuah dan kisin thei uh hi
Arts and crafts promote creativity
Khut siamna (arts and crafts) kisinna te in ngaihsutna khangsak thei hi
Dressing up builds language skills
Puan lui te tawh kizeemna leh midang bang kineihna te in kam pau khangsak thei hi
Music and stories build language
Laibu simna taangthu hilhna music ngaihna leh laam na pau sinna lamah huh mah mah hi
Outside play like climbing and riding a bike help development
Singkung tungah kah na bike a hiam scooter hiam hawlna na taa theihna leh kisinna khansak thei hi
Bedtime routines help children feel secure
Lup ma a na hih ngeina a neih uh kisam mah mah hi
Brush teeth and read books before going to bed
Ha nawt laibu sim tua khit cianga lup
Practise traveling to and from school
Saangin ciah leh kuan hih sin in
Encourage independence like washing hands and packing bags
Amah guak beka kalsuan sin sak in gentehna khut sil laibu ip a guan leh kuah cih te
Start using the teacher's name
Ahih theih leh saangsia te min bang lo thei le cin
bed
lupna
GETTING READY TO START SCHOOL
SAANGKAH KIPAT DING KIGINKHOLHNA
Starting school is a big change for children and families
Saangkah kipat pen innkuan leh naupang adingin na lamdangpi ahi hi
Getting used to new people places and routines can be exciting and challenging
Mi thak mun thak leh hun zat dan thak zat pen nopci in- zong haksa kha thei ding hi
There’s a lot you can do to help your child have a good start
Na taa in nopci tak a saang a kipat theihna dingin na huh theih dan ding tampi om hi
What is a good start to school?
Hoih taka saangkah kipat bang cihna a hi hiam?
Families and carers are their children’s first teachers
Innkuanpih te leh nau a keem'te pen naupangte sangsia masa pen hi uh a
The things you do at home help their learning and development
Innsung ah na taa na hih pih bang bang te in a kisinna uh leh theihna te uh khangsak hi
The best way to support your child is through play
Naupangte theihna leh kisinna khansakna hoih pen in kimawlna toh ahi hi
A good start to school helps children learn well and feel happier
Hoih taka saang kipat theihna in naupang lungnuam sakin hoih takin laisin thei uh a
When children are happy at school they want to keep learning
Tua banah saangin nuam a sak uh leh laisim zong nuamsa sem sem uh hi
Your school will work hard to meet your child’s individual needs
Na taa sangkahna te in hahkat takin a kisap teng hong buaipih sak ding hi
Extra support is available if it is needed
A khengval huhna a kisap le zong hong buaipih sak ding uh hi
Support your child by helping them feel safe and confident
Na taa in saanginn muanhuai sa in ki-muang khawm leh gualnuam a sak theihna ding na makaih ding hi
Play is the best way to help your child learn
Kimawlna pen na taa kisinna lam panpih theihna hoih pen ahi hi
Playing develops lifelong skills in maths like counting and grouping
Kimawlna in lai-tuat (maths) lamsang taangtawn a kizang thei ding siamna na sim theihna leh koihkhop theihna siam sak hi
Play helps your child discover nature and science
Kimawlna tungtawn mahin na taa in science lam leh leitung a na kibawl tuam tuam te theician sakin ngaihsutna hatsak thei hi
Children learn about emotions and literacy skills through play
A kimawl uh ciangin na dang tuam tuam hehpih theihna ahi zong kam pau leh laigelh na dongin sin uh hi
Children learn through everyday activities like cooking and cleaning
Nisim nasep ki hih zel te gentehna in ann huan sabuai hah sian kisawp leh ganhing kep te tungtawn in kisin thei uh hi
Help your child learn by asking questions
Dotna tuam tuam te dongin na huh thei ding hi
How many cups of flour do we need?
Maangbuh vui bangzah kisam?
Can you find the matching socks?
Mawza langkhat na mu thei diam?
Simple games like UNO and Snap help your child learn
Kimawlna laikaap kimawlna (UNO Snap) te tungtawn in kisin thei uh hi
Memory and I Spy teach them about taking turns
Kimawlna (Memory I Spy) te tungtawn in mawhpuakna lamsang zong sin thei uh hi
Building with blocks develops fine motor skills
Van lepkhawp (building blocks) te tungtawn in ngaihsut siamna leh thu haksa leptuah dan kisin thei uh hi
Arts and crafts promote creativity and problem-solving
Khut siamna (arts and crafts) kisinna te in ngaihsutna khangsak thei in leh thu haksa leptuah dan sinsak thei hi
Dress up builds creativity and language skills
Puan lui te tawh kizeemna leh midang bang kineihna te in ngaihsutna leh kam pau khangsak thei hi
Music and stories build your child’s language skills
Taangthu hilhna music ngaihna leh laam na te in pau sinna lamah huh mah mah hi
Outside play like climbing and riding a bike help development
Singkung tungah kah na bike a hiam scooter hiam hawlna te khempeuh in na taa theihna leh kisinna khangsak thei hi
When your child is playing ask them to describe it
Na taa a kimawl ciangin dotna dong lecin gentehna A kician in nong gen thei diam?
I wonder what would happen if?
Tua bang hi leh bang piang thei ding...?
How could you answer that question?
Bangci dawng ding na hiam...?
Routines help children manage their feelings
Nisim a nasep ngeina sep sepsak na toh na taa in a ngaihsutna puak dan ding theisiam thei hi
Routines help children cope with school
Nisim ngeina nasepna in saangkah na om dan ding theisiam sak hi
It is important to have a bedtime routine
Lup ma a na hih ngeina a neih uh kisam mah mah hi
Dinner bath and reading books before bed
Ann nek khit cianga kisil ha nawt laibu sim tua khit cianga lup
Being ready for school is about understanding what school will be like
Sangkah dinga kiging cih pen saangin bangci ki makaih ahi hiam cih ngaihsutna leh lametna pha neih ding kisam masa hi
Practise travelling to and from school
Saangin ciah leh kuan hih sin in
Let your child play with children from the same school
Saanginn a kah naupang dangte tawh na taa kikhawl sak in
Encourage independence like dressing and washing hands
Amah guak beka kalsuan sin sak in gentehna kithawi zun buk a pai khut sil
Teaching your child to use sunscreen and carry their bag
Nisa daalna (sunscreen) kinuh laibu ip a guan leh kuah cih te
Talk about any worries about starting school
Saangkah kipat dan genpih in haksa a sak thute kikup pih in
Read books or tell stories about starting school
Saangkah tawh kisai laibu leh taangthu te hilh in
Talk about and practise what will happen after school
Saang khak ciang bang piang ding cih bang hilh in gen pih in
Check the drop-off and pick-up times
Saanginn a khak (drop) hun ding leh pui (pick up) hun ding theihna dingin saanginn ah va kan sin in
Start using the teacher’s name if you can
Ahih theih leh saangsia te min bang lo thei le cin
Kindergarten also helps children get ready to start school
Kipattuungna saang (kindergarten) in naupang saangkah kisakkholh na panpih mah mah hi
Children develop skills through play and friendship
Kipattuungna saang (kindergarten) ah naupang te'n kimawlna sepkhopna leh lawm kibawlna tungtawn in a theihna uh khangsak uh hi
Kindergarten teacher writes the Transition Statement
Na taa kipattuungna saang (kindergarten) sangsia in Siamsinna kilamdanna leh Khantohna Pulaakna hong gelhsak ding hi
It describes strengths and how the child learns best
Hih lai ah na taa theihna hatna lunglut lam leh lai a siam hat dan kigelh hi
LAILETNA: SANGKAH HOIHTAK KIPATNA
Transition: a positive start to school
Innkuan ciat ading theihhuai thute taangkona lai
Information sheet for families
Sangkah kipat ding pen haksa mahmah in zong lawphuai mahmah hi
Starting school can be both challenging and exciting
Hih theihhuai thute taangkona lai sungah na tano ii naupang neutuung pattahna service in na tano sangkah hoihtak a kipat theih nang hong panpihzia ding hong hilhcian hi
This information sheet offers some information on how your child’s early childhood program will support you and your child’s transition
Na tano in kilaihna tampi sin kha ngei khin a
Your child has already experienced many small and large transitions in life