Split (3)

train · 79.3k rows

text stringlengths 31 26.1k	summary stringlengths 11 1.19k
កាលពីខែកុម្ភៈ ក្លិប Bayern Munich បានប្រកាសថា បុរសវ័យ៥០ឆ្នាំ អាចនឹងចុះចេញ ពី តំណែងអ្នកចាត់ការក្រុម នៅចុងបញ្ចប់រដូវកាល ២០២៣-២៤។ ក្លិបយក្សអាល្លឺម៉ង់ ក្នុងរដូវកាលនេះទៀតសោត បានឆ្លងកាត់ការប្រកួតយ៉ាងពិបាក ដោយ ក្រុមបានរបូតពានរង្វាន់លីគកំពូលអាល្លឺម៉ង់ Bundesliga ក្រោមថ្វីជើងក្រុមឡើងជើងខ្លាំង Bayer Leverkusen។ Bayern Munich ខកខានឈ្នះពានលីគកំពូលលើកទី១២ របស់ខ្លួន ក្រោយពេលឈ្នះពាន ១១ឆ្នាំជាប់គ្នា ព្រោះតែក្រុមធ្លាក់ទម្រង់លេង។ ទោះយ៉ាងណា ទម្រង់លេងនៅក្នុងក្របខណ្ឌ UEFA Champions League ដែលឈានដល់ វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ និងប្រកួតស្មើ ២-២ ទល់នឹងក្រុម Real Madrid ជំនួបជើងទីមួយ នាកីឡដ្ឋាន Allianz Arena កាលពីសប្តាហ៍មុន បានធ្វើឱ្យ Bayern Munich គិតគូរឡើងវិញ ពីអនាគតលោក Tuchel។ ចំពោះឱកាសក្នុងការនៅបន្តដឹកនាំក្រុមយក្សអាល្លឺម៉ង់ បុរសសញ្ជាតិអាល្លឺម៉ង់រូបនេះ អះអាងថាកិច្ចព្រមព្រៀងមិនអាចផ្លាស់ប្តូរបាន ប៉ុន្តែក៏បន្តរង់ចាំមើលតាមកាលៈទេសៈ។ «វាគឺជាកិច្ចព្រមព្រៀង ដូច្នេះមិនអាចកែប្រែបានឡើយ។ ពិតណាស់ អ្នកអាចផ្លាស់ប្តូរកិច្ចព្រមព្រៀងគ្រប់យ៉ាង ដោយមានការយល់ព្រមទៅវិញទៅមក ពីព្រោះយើងមានកិច្ចសន្យាដូចគ្នា ហើយយើងបានយល់ព្រមបញ្ចប់វាឱ្យបានឆាប់។ ដូច្នេះអ្វីៗអាចនឹងកើតឡើងទៅបាន ប៉ុន្តែចម្លើយគឺដូចគ្នា កិច្ចព្រមព្រៀងស្ថិតនៅ និងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមាន។»។ លោក Thomas Tuchel បាននិយាយដូច្នេះ។ បើតាមប្រភពពីក្លិប Bayern Munich អតីតគ្រូបង្វឹកក្រុម Chelsea និង PSG អាចចាកចេញក្រោយពេលចប់រដូវកាល ខណៈបុរសវ័យ ៥០ឆ្នាំ មានគោលបំណងត្រឡប់ទៅកាន់ទឹកដីអង់គ្លេសវិញ។ លោក Tuchel នឹងអាចជជែកចំពោះឱកាសការងារនៅក្នុងក្រុម Manchester United។ បច្ចុប្បន្ន តំណែងលោក Erik ten Hag នៅក្លិប Manchester United កំពុងស្ថិតក្រោមសម្ពាធ ព្រោះតែក្រុមជួបបញ្ហាក្រុមធ្លាក់ទម្រង់លេង ដោយកីឡាកររបួសច្រើនតាំងពីដើមរដូវកាលមក។ គណៈគ្រប់គ្រងក្លិបថ្មី លោក Jim Ratcliffe ក៏កំពុងរកអ្នកជំនួសតំណែងលោក Tuchel ប៉ុន្តែវាក៏ជារឿងដែលលំបាកដែរ៕	លោក Thomas Tuchel បើកផ្លូវក្នុងការចរចា សម្រាប់ការបន្តដឹកនាំក្រុម Bayern Munich នៅរដូវកាលក្រោយ។ អ្នកចាត់ការសញ្ជាតិអាល្លឺម៉ង់ បាននិយាយថា រឿងអ្វីក៏អាចកើត ឡើងទាក់ទងនឹងអនាគត ខណៈលោកធ្លាប់បានយល់ព្រមជាមួយក្លិបយក្សអាល្លឺម៉ង់ ថា នឹងចាកចេញក្រោយពេលចប់រដូវកាល។
ថ្ងៃនេះយើង នឹងបង្ហាញឱ្យដឹងពីអត្ថប្រយោជន៍នៃការរួមបញ្ចូលផ្នែកពណ៌សនៃស៊ុតក្នុងរបបអាហារ ៖ ១. ជាប្រភពដ៏ប្រសើរនៃវីតាមីន B វីតាមីន B គឺចាំបាច់ណាស់សម្រាប់រក្សាសុខភាពនិងមុខងារខួរក្បាល ក៏ដូចជាសរសៃប្រសាទល្អប្រសើរ។ ២. ជួយបង្កើននិងរក្សាម៉ាសសាច់ដុំ មិនចាំបាច់តែទទួលទានប្រូតេអ៊ីនក្រឡុកដែលមានតម្លៃថ្លៃឡើយ! គ្រាន់តែរួមបញ្ចូលផ្នែកពណ៌សនៃស៊ុតក្នុងរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃក៏ល្អចំពោះសុខភាពសាច់ដុំកាន់តែរឹងមាំឡើងដែរ។ នេះក៏ព្រោះតែផ្នែកពណ៌សនៃស៊ុតផ្ដល់ឱ្យរាងកាយនូវអាស៊ីតអាមីណូចាំបាច់ដែលរាងកាយមិនអាចផលិតបានដោយខ្លួនឯង។ ៣. បង្កើនការដុតរំលាយអាហារក្នុងរាងកាយ ផ្នែកពណ៌សនៃស៊ុតជាប្រភពដ៏ប្រសើរនៃប្រូតេអ៊ីនគុណភាពខ្ពស់ដែលជួយពន្លឿនការដុតរំលាយអាហារក្នុងរាងកាយល្អសម្រាប់អ្នកចង់ស្រកទម្ងន់។ ៤. ផ្ទុកកាឡូរីទាបនិងគ្មានជាតិខ្លាញ់ឆ្អែត មិនត្រឹមតែលក្ខណៈសម្បត្តិបង្កើនការដុតរំលាយអាហារក្នុងរាងកាយប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែផ្នែកពណ៌សនៃស៊ុតក៏មានផ្ទុកកាឡូរីទាបនិងគ្មានជាតិខ្លាញ់ឆ្អែតដែលប្រសើរណាស់សម្រាប់អ្នកចង់ស្រកទម្ងន់។ ៥. អាចជួយបញ្ចុះសម្ពាធឈាម ផ្នែកពណ៌សនៃស៊ុតក៏ជាប្រភពដ៏ល្អបំផុតមួយនៃប៉ូតាស្យូមដែលមានប្រសិទ្ធភាពសជួយបញ្ចុះសម្ពាធឈាម។ បរិមាណនៃប្រូតេអ៊ីនក្នុងផ្នែកពណ៌សនៃស៊ុតក៏ជួយរក្សាសសៃឈាមឱ្យស្ថិតក្នុងស្ថានភាពប្រសើរបំផុតផងដែរ។ ៦. ពង្រឹងសុខភាពធ្មេញនិងឆ្អឹង ការទទួលទានផ្នែកពណ៌សនៃស៊ុតជាប្រចាំក៏ជួយបំពេញបរិមាណនៃជាតិកាល់ស្យូមដែលចាំបាច់សម្រាប់សុខភាពឆ្អឹងនិងធ្មេញរឹងមាំគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ហើយថែមទាំងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺពុកឆ្អឹងទៀតផង។ ប្រយ័ត្ន! អ្នកមិនគួរទទួលទានផ្នែកពណ៌សនៃស៊ុតជ្រលក់អំបិល ឬចម្អិនវាដោយបន្ថែមអំបិលឡើយ ក៏ព្រោះវាមានផ្ទុកសម្បូរទៅដោយជាតិសូដ្យូមស្រាប់៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ភាគច្រើននៃពួកយើងសុទ្ធតែដឹងហើយថាការទទួលទានស៊ុតអាចបង្កើនកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ូល។ ហើយប្រសិនបើអ្នកកំពុងជួបប្រទះបញ្ហាលើសកូឡេស្តេរ៉ូលនោះគួរកម្រិត ឬប្រយ័ត្នក្នុងការញ៊ាំស៊ុត។ ទោះជាយ៉ាងណាកុំបារម្ភ! អ្នកអាចទទួលទានតែផ្នែកពណ៌សនៃស៊ុតជំនួសវិញដោយវាគ្មានផ្ទុកកូឡេស្តេរ៉ូលឡើយ ប៉ុន្តែជាប្រភពដ៏ប្រសើរផ្ទុកប្រូតេអ៊ីន។ ថាតើការទទួលទានផ្នែកពណ៌សនៃស៊ុតអាចផ្ដល់ផលល្អអ្វីខ្លះទៅ?
Kairi កំពុងចួលរួមប្រកួតឱ្យក្រុម ONIC របស់ឥណ្ឌូណេស៊ី ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ MSC2023 ឆ្នាំ២០២៣ នៅកម្ពុជា។ ប្រឡូកក្នុងវិស័យកីឡាអេឡិចត្រូនិកតាំងពីអាយុ១៥ឆ្នាំ kairi មិនត្រូវបានឪពុកម្តាយគាំទ្រឡើយ ដ្បិតរូបគេត្រូវបោះបង់ការសិក្សាដើម្បីមានពេលហ្វឹកហាត់គ្រប់គ្រាន់។ កីឡាករវ័យ១៧ឆ្នាំរូបនេះរម្លឹកថា រូបគេព្យាយាមធ្វើឱ្យឪពុកម្តាយឃើញថា អ្វីដែលខ្លួនគិតនិងធ្វើគឺត្រឹមត្រូវ មិនប៉ះពាល់អនាគត។ មកទល់ពេលនេះឪពុកម្តាយ Kairi គាំទ្រយ៉ាងរូបគេពេញទំហឹង។ Kairi បានលើកឡើងថា៖«តាមពិតខ្ញុំមិនណែនាំឱ្យលេង Mobile Legends ទេ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើកូនស្រលាញ់ហើយ ក្នុងនាមជាឪពុកម្តាយ គួរតែផ្តល់ឱកាសឱ្យកូនៗសាកល្បង។ ចំណែកកូនៗ សូមកុំភ្លេចពីទំនួលខុសត្រូវ ការសិក្សា និងកាតព្វកិច្ចនៅផ្ទះ»។ កីឡាករវ័យក្មេងរូបនេះ បានរៀបចំគម្រោងសម្រាប់ថ្ងៃអនាគតរួចជាស្រេច បន្ទាប់ពីរូបគេមានវត្តមានក្នុងកីឡាអេឡិចត្រូនិក។ Kairi មានក្តីស្រមៃចង់ចូលរួមប្រកួតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ធំៗជាច្រើនទៀត។ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអេឡិចត្រូនិកអាស៊ីអាគ្នេយ៍ MSC2023 ឆ្នាំ២០២៣ រៀបចំនៅកម្ពុជាលើកដំបូង ចាប់ពីថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា។ MSC2023 មាន១២ក្រុមចូលរួម ក្នុងនោះក្រុមបញ្ចប់ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី១ទទួលបានប្រាក់រង្វាន់១៤ម៉ឺនដុល្លារ លេខពីរ ៦ម៉ឺនដុល្លារ លេខបី ៣ម៉ឺនដុល្លារ និងលេខបួន ១៥០០០ដុល្លារ។ ដោយឡែកក្រុមលេខ៥ដល់៨ បានប្រាក់លើកទឹកចិត្ត៩០០០ដុល្លារ និងពីលេខ៩ដល់លេខ១២ ទទួលបាន៤០០០ដុល្លារ៕	Kairi កីឡាករកីឡាអេឡិចត្រូនិកហ្វីលីពីន ដែលកំពុងលេងក្រុម ONIC របស់ឥណ្ឌូណេស៊ី ជំរុញឱ្យឪពុកម្តាយផ្តល់ឱកាសឱ្យកូនៗចូលរួមកីឡា E-sports បើសិនពួកគេចង់។ យ៉ាងណាសមាជិកដ៏សំខាន់របស់ក្រុម ONIC ណែនាំក្មេងៗកុំភ្លេចការសិក្សា និងកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនដោយសារតែ E-sports នេះដែរ។
លោក ស ថេត បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗតាមទូរសព្ទ នៅថ្ងៃទី២២មេសានេះថា ការបញ្ឈរជើងមន្ត្រីនគរបាលទាំង៣នាក់នេះ គឺមិនទាន់បានកំណត់ឡើយថា នឹងអនុញ្ញាតឲ្យចូលបម្រើការងារវិញនៅពេលណា ព្រោះបច្ចុប្បន្នសមត្ថកិច្ចកំពុងស៊ើបអង្កេត និងសិក្សាអំពីទម្ងន់ទោសនីមួយៗចំពោះអ្នកទាំង៣។ លោកបានបញ្ជាក់យ៉ាងខ្លីថា «ការប្រើអំពើហិង្សានេះ វាក៏បានស្ថិតនៅក្នុងរង្វង់ការងារផងដែរ»។ សូមបញ្ជាក់ថា មន្ត្រីនគរបាលខណ្ឌដង្កោទាំងនេះ បានប្រួតគ្នាប្រើអំពើហិង្សាលើមន្ត្រីជាប់កិច្ចសន្យារបស់ ACU កាលពីយប់ថ្ងៃទី៩ មេសា ឆ្នាំ២០១៩ ដោយសារតែយល់ច្រឡំក្នុងរឿងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ស្ថិតនៅភូមិព្រែកថ្លឹង សង្កាត់ព្រែកកំពឹស ខណ្ឌដង្កោ៕	ភ្នំពេញ៖ ឧត្តមសេនីយ៍ឯក ស ថេត ស្នងការនគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានសម្រេចបញ្ឈប់ លោក នាក់ ណារ៉ូ អធិការរងទទួលការងារចរាចរណ៍ខណ្ឌដង្កោ និងមន្ដ្រីនគរបាល២រូបទៀត ពីការងារជាបណ្ណោះអាសន្ន។ ការបញ្ឈរជើងនេះ បានធ្វើឡើងក្រោយពីជនរងគ្រោះជាមន្ត្រីនៃអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (ACU) ដែលរងអំពើហិង្សាពីអធិការរងនិងមន្ត្រីនគរបាលទាំងនោះ បានដាក់បណ្តឹងទៅ លោក ស ថេត។
ដំបូងឡើយ មានអត្តពលិកម្នាក់បានធ្វើតេស្តវិជ្ជមាន ខណៈ៣នាក់ទៀតដែលបានប៉ះពាល់ផ្ទាល់បានរកឃើញថាឆ្លងកូវីដ-១៩ នៅមួយថ្ងៃបន្ទាប់។ ក្រុមកីឡាការិនីសម្តែងក្នុងអាងទឹកក្រិកផ្សេងទៀតតម្រូវនៅដាច់ដោយឡែកនៅថ្ងៃទី៣ ខែសីហា ទោះពិនិត្យមិនឃើញថាឆ្លងក្តី។ នេះបើតាមការផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters។ ដោយបារម្ភពីការរីករាលដាលទៅអ្នកដទៃ និងមិនមានសមាជិកគ្រប់គ្រាន់ HOC បានជូនដំណឹងដល់អ្នករៀបចំការប្រកួតថាក្រុមកីឡាការិនីហែលទឹកសិល្បៈរបស់ខ្លួនបានដកខ្លួនចេញពីការប្រជែងមេដាយនៅអូឡាំពិករដូវក្តៅឆ្នាំ២០២០តែម្តង។ បើទោះអត្តពលិក មន្ត្រី ទាំងអស់ស្ថិតនៅក្រោមការរឹតបន្តឹងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងនៅពេលពួកគេទៅដល់ប្រទេសជប៉ុនក៏ដោយ ក៏នៅតែមានចំនួនអ្នកឆ្លងជំងឺរាតត្បាតនេះច្រើនករណីដែរ។ អ្នករៀបចំព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិកតូក្យូនៅថ្ងៃទី៣ ខែសីហា នេះបានរាយការណ៍ថាមានករណីឆ្លងកូវី-១៩ថ្មីចំនួន១៨ករណីដែលសុទ្ធសឹងទាក់ទងនឹងការប្រកួត។ សរុបមកទល់ពេលអូឡាំពិក២០២០ កើនចំនួនករណីឆ្លងសរុបដល់ ២៩៤ ករណីហើយ៕	ក្រុមកីឡាការិនីសម្តែងក្នុងអាងទឹករបស់ក្រិក បានដកខ្លួនចេញពីការប្រកួតអូឡាំពិកក្រុងតូក្យូ បន្ទាប់ពីសមាជិក៤នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ បានធ្វើតេស្តរចេញលទ្ធផលវិញ្ជមានកូវីដ-១៩ ។ គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកក្រិក (HOC) ប្រកាសដូច្នេះនៅថ្ងៃទី៣ ខែសីហា។
ក្រុមភ្ញៀវ Wolfsburg បានថយចំនួនកីឡាករមកនៅត្រឹម ១០នាក់ ត្រឹមនាទី២៨ ក្រោយពេលដែលកីឡាករ Moritz Jenz ទទួលបានកាតលឿង ២លើកជាប់គ្នាៗ។ ក្រោយគូប្រជែងថយចំនួនកីឡាករ មិនចាំបាច់ប្រើពេលយូរ ក្រុមម្ចាស់ផ្ទះអាចរកបានគ្រាប់ទី១ ដែលកើតមាននៅក្នុងនាទី៣៧ ធ្វើបានដោយកីឡាករ Alejandro Grimaldo។ ចូលវគ្គទីពីរ កីឡាករ Florian Wirtz ដែលខកខានឱកាសស៊ុតបញ្ចូលទីដំបូងនៅនាទី២៥ ដោយស៊ុតប៉ះចំបង្គោលទី បានរកគ្រាប់ទី២ឱ្យក្រុមនៅនាទី៨៧ ដែលជាគ្រាប់ជ័យជម្នះ សម្រាប់ក្រុមដឹកនាំដោយលោក Xabi Alonso។ Bayer Leverkusen នាការប្រកួតក្របខណ្ឌ Bundesliga ក្នុងរដូវកាល ២០២៣-២៤ គិតទាំងជ័យជម្នះលើក្រុម Wolfsburg ពេលនេះ បានបន្តកំណត់ត្រាថ្មីមួយ ដោយប្រកួត ២៥លើកមិនដែលចាញ់ម្តងឡើយ។ មកដល់បច្ចុប្បន្នក្រុមរបស់លោក Alonso បន្តកំណត់ត្រាជោគជ័យការប្រកួត ៣៦លើក រាល់ពានរង្វាន់ទាំងអស់ក្នុងរដូវកាលនេះ ។ ក្នុងលីគកំពូលអាល្លឺម៉ង់ ក្រុម Bayer Leverkusen មាន ៦៧ពិន្ទុនាំមុខដាច់ពីក្រុមលេខ ២ Bayern Munich ដែលមានត្រឹម ៥៧ពិន្ទុ ទោះពួកគេបានលត់លទ្ធផល ៨-១ ក្រុម Mainz 05 ក្តី៕	ក្រុម Bayer Leverkusen បំបាក់ក្រុម VFL Wolfsburg លទ្ធផល ២-០ ដើម្បីបន្តរក្សាកំណត់ត្រាមិនដែលចាញ់ជាង ៣០ប្រកួតជាប់ៗគ្នា និងបន្តការនាំមុខដាច់ ១០ពិន្ទុ កំពូលតារាងក្របខណ្ឌ Bundesliga និង ៣៦ប្រកួតគ្រប់ពានរង្វាន់មិនចាញ់។ ក្រុមស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់អ្នកចាត់ការលោក Xabi Alonso កំពុងសម្លឹងការឈ្នះពានលីគកំពូលអាល្លឺម៉ង់លើកដំបូង។
អ្នកម្តាយមិនគួរទៅត្រាំទឹកក្តៅនោះទេ ព្រោះក្នុងពេល៣ខែដំបូងនៃការពរពោះ កូនក្នុងផ្ទៃកំពុងតែផ្គុំជារូបរាង។ ប្រសិនជាអ្នកម្តាយតែងត្រាំក្នុងទឹកក្តៅ នឹងធ្វើឲ្យរូបរាងរបស់កូនផ្គុំខុស។ ជាហេតុដែលធ្វើឲ្យកូនកើតមកមិនគ្រប់រូបរាងឡើយ។ អ្នកម្តាយមិនគួរទៅកន្លែងដែលមានផ្សែងបារីឡើយ ព្រោះក្រោយពេលដែលអ្នកស្រូបយកផ្សែងបារីទាំងនោះចូលក្នុងរាងកាយ នឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពកូនក្នុងផ្ទៃខ្លាំងណាស់។ ដូចនេះ អ្នកគួរតែចៀសពីចេញចូលកន្លែងដែលមានផ្សែងបារីច្រើន ទើបអាចការពារកូនក្នុងផ្ទៃបានយ៉ាងល្អ។ ប្រសិនជាមិនចាំបាច់ អ្នកម្តាយមិនគួរទៅឆ្លុះX-ray ឡើយ ព្រោះកូនខ្លាចពន្លឺនឹងណាស់។ ជាពិសេស កន្លែង ឬបន្ទប់ដែលទើបតែលាបថ្នាំរួច អ្នកម្តាយក៏មិនគួរនៅក្នុងនោះយូរដែរ ព្រោះអាចធ្វើឲ្យកូនក្នុងផ្ទៃគ្រោះថ្នាក់ជាខ្លាំង។ ដូចនេះ អ្នកម្តាយគួរតែចៀសពីកន្លែង៣ខាងលើនេះ ទើបអាចការពារសុខភាពកូនក្នុងផ្ទៃបានយ៉ាងល្អ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ៖ www.health.com.kh	ខាងក្រោមនេះ យើងខ្ញុំនឹងបង្ហាញអ្នកពីកន្លែង៣ដែលអ្នកម្តាយមិនគួរទៅក្នុងពេលមានផ្ទៃពោះ៣ខែដំបូង។ តើមានកន្លែងណាខ្លះទៅ?
សំបុកសត្វត្រយងយក្សនេះ រកឃើញដោយក្រុមការងារអង្គការជីវិតសត្វស្លាបអន្តរជាតិ គម្រោងដែនជម្រកសត្វលំផាត់ ខេត្តរតនគិរី។ សំបុកទាំង១០នោះ មានសំបុក៨ ទទួលបានជោគជ័យ ដែលមានកូនហើរចេញពីសំបុកចំនួន១១ក្បាល។ ចំណែកពីរសំបុកទៀត មួយកំពុងបន្តក្រាបពង និងមួយទៀតបរាជ័យ ដោយសារមានការរំខានពីសកម្មភាពមនុស្ស ដែលចូលទៅប្រព្រឹត្តបទល្មើសក្នុងតំបន់ការពារ។ នេះបើតាម លោក ប៊ូ វរសក្ស ប្រធានអង្គការជីវិតសត្វស្លាបអន្តរជាតិប្រចាំកម្ពុជា ថ្លែប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ នៅពីថ្ងៃទី២៨តុលា ឆ្នាំ២០១៩។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រធានអង្គការជីវិតសត្វស្លាបអន្តរជាតិ បានឲ្យដឹងថា ប្រភេទសត្វត្រយងយក្សនៅលើពិភពលោកមានប្រមាណ២៥០ក្បាល ដែលក្នុងនោះ មានជាង៩០ភាគរយនៅកម្ពុជា។ សត្វត្រយងយក្សនៅកម្ពុជា មាននៅតំបន់ដែនជម្រកសត្វលំផាត់ក្នុងខេត្តរតនគិរី តំបន់ដែនជម្រកសត្វព្រៃឆែបក្នុងខេត្តព្រះវិហារ និងសត្វព្រៃសៀមប៉ាង ខេត្តស្ទឹងត្រែង៕	ឆ្នាំ២០១៩ ចាប់ពីខែមិថុនា ដល់ខែតុលានេះ អង្គការជីវិតសត្វស្លាបអន្តរជាតិ រកឃើញសំបុកត្រយងយក្ស(ឪលើក) ដែលជាប្រភេទបក្សីកម្រ ចំនួន១០សំបុក។
ក្នុងហេតុការណ៍ គ្រោះថ្នាក់ប្រឡាប់ឡាននេះ ប្រធានមន្ទីរការងារ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗតាមប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទឱ្យដឹងថា រថយន្តដែលជួបគ្រោះថ្នាក់នោះ បានដឹកកម្មករជាង៧០នាក់ ដើម្បីទៅបំពេញការងារ។ លោកញ្ជាក់ថារថយន្តនេះ បើកបរក្នុងល្បឿនលឿន ហើយដល់ចំណុចផ្លូវកោងក៏បត់ឬគ្រប់គ្រងលែងបាន ក៏បណ្ដាលឱ្យក្រឡាប់។ «ហេតុការណ៍នេះ មានកម្មករជាង៥០នាក់បានបញ្ជូនទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យ៦ទីតាំង ហើយក្នុងនោះក៏អ្នករងរបួសធ្ងន់៨នាក់។ ក្នុងចំណោម៨នាក់នោះ គឺមានកម្មករជាស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ២នាក់»។ លោក បូរិន បានលើកឡើងបែបនេះ ហើយសុំផ្ដល់ព័ត៌មានលម្អិតបន្ថែមទៀត នៅពេលក្រោយ៕	ភ្នំពេញ៖ រថយន្តដឹកកម្មកររោងចក្រមួយគ្រឿង បានបើកបរក្នុងល្បឿនលឿន នៅចំណុចផ្លូវកោង បណ្ដាលឱ្យជ្រុលចង្កូតក្រឡាប់ នៅម្តុំវត្តបង់បក់ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិទ្រា ឃុំព្នាយ ស្រុកសំរោងទង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ នេះបើតាមលោក ចឹក បូរិន ប្រធានមន្ទីរការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈខេត្តកំពង់ស្ពឺ។
ត្រីនេះមានឈ្មោះពីរ នៅតូចហៅ «ត្រីច្រឡឹង» ពេញធំវ័យហៅ «ត្រីព្រលូង» មានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ (Leptobarbus rubripinna) មានប្រវែងដងខ្លួនដល់ប្រហែល ៥០ ស.ម។ វារស់នៅក្នុងទីជម្រកដូចជា ទន្លេ ស្ទឹង និងតាមតំបន់វាលទំនាបលិចទឹក និងជាប្រភេទត្រីដែលមិនអាចរស់នៅក្នុងទឹកដែលពុំមានចរន្តចេញចូលបានឡើយ។ នៅក្នុងរវាងខែមករា និងកុម្ភៈ វាធ្វើចរាចរផ្លាស់ទីទៅក្នុងទន្លេមេគង្គលើ និងវិលត្រឡប់មកវិញក្នុងខែឧសភា ដល់ខែមិថុនា។ វាស៊ីសត្វល្អិត និងផ្លែរុក្ខជាតិជាច្រើនប្រភេទ បួករួមទាំងផ្លែរុក្ខជាតិមានជាតិពុលខ្ពស់ អាចធ្វើឲ្យពុលដល់មនុស្សដែលចាប់វាមកបរិភោគបាន។ «ត្រីច្រឡឹង» ឬ «ត្រីព្រលូង» ត្រូវបានក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកត់ត្រាចូលក្នុងបញ្ជីក្រហម IUCN Red List Data deficient (DD) ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ជាប្រភេទត្រីដែលពុំមានទិន្នន័យ។ លក្ខណៈសម្គាល់៖ ទ្រនង់ព្រុយខ្នងទន់មានចំនួន ៩ទ្រនង់។ ទ្រនង់ព្រុយគូទទន់មានចំនួន ៨ទ្រនង់។ ពេលនៅតូច មានឆ្នូតខ្មៅតាមខ្សែបណ្តោយដងខ្លួន។ ព្រុយពោះ ព្រុយគូទ និងព្រុយកន្ទុយពណ៌ក្រហម។ មានស្រកាធំៗ។ បញ្ហាប្រឈមចំពោះត្រីប្រភេទនេះ មានដូចជា៖ ការបាត់បង់ទីជម្រក និងការនេសាទហួសកម្រិត។ ទទួលរងផលប៉ះពាល់ដោយទំនប់វារិអគ្គិសនី និងការបំផ្លាញទីជម្រកនៅក្នុងតំបន់ព្រៃលិចទឹក។	គម្រោងអច្ឆរិយភាពនៃទន្លេមេគង្គ (Wonders of the Mekong) សូមដកស្រង់ត្រីមានស្រកាមួយប្រភេទចេញពីប្រភព៖ មគ្គុទ្ទេសក៍ ស្តីពីប្រភេទត្រីរស់នៅក្នុងដែនទឹកសាប នៃប្រទេសកម្ពុជា, fishbase.org និង iucnredlist.org ដែលជាប្រភេទត្រីក្នុងតំបន់ មានរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ ថៃ និងវៀតណាម។
ការនាំចេញអង្ករក្នុងឆ្នាំ២០១៧ សម្រេចបាន ៦៣,៥ម៉ឺនតោន កើនឡើងជាង ១៧ភាគរយ ខណៈការនាំចេញកៅស៊ូ មានបរិមាណ ១៨,៨ម៉ឺនតោន កើនឡើង ៣០ភាគរយ។ ការនាំស្វាយចន្ទីមានទំហំ ៨,៧ម៉ឺនតោន កើនឡើង ២០ភាគរយ។ ថ្លែងក្នុងពិធីបូកសរុបការងារប្រចាំឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងកសិកម្ម លោក វេង សាខុន រដ្ឋមន្ត្រីរបស់ក្រសួងមួយនេះ បានមានប្រសាសន៍ថា វិស័យកសិកម្មនៅតែជួបបញ្ហាប្រឈមជាច្រើន ដែលត្រូវស្វែងរកដំណោះស្រាយដើម្បីផ្គូផ្គងជាមួយគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលស្ដីពីការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្ម។ កសិផលរបស់កម្ពុជាភាគច្រើន ត្រូវបាននាំចេញទៅប្រទេសជិតខាង ខណៈប្រទេសទាំងនោះមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកែច្នៃសំបូរបែបជាងកម្ពុជា។ ការនាំចេញទាំងនោះរួមមានផលិតផលដូចជា ដំឡូងមី ពោត ស្រូវ ស្វាយចន្ទី ជាដើម៕	ភ្នំពេញ៖ ការនាំចេញផលិតផលកសិកម្មសរុបក្នុងឆ្នាំ២០១៧ សម្រេចបាន ៥,១៣លានតោន ដែលកើនពី ៤,៧ លានតោនកាលពីឆ្នាំ២០១៦។ នេះបើតាមរបាយការណ៍បូកសរុបការងារប្រចាំឆ្នាំរបស់ក្រសួងកសិកកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ដែលប្រកាសផ្សាយនៅថ្ងៃទី៣០ខែមេសា។
រៀងរាល់ឆ្នាំចម្ការក្រូចឃ្វិចនេះ អាចប្រមូលផលបានប្រមាណ ២០តោន និងនាំទៅលក់នៅភ្នំពេញ ប្រមាណ ២តោន ទៅ ៣តោនក្នុងការប្រមូលផលមួយលើកៗ។ លោក ឆាយហាក់ បានប្រាប់ThmeyThmey25 ថា៖«មួយឆ្នាំក្រូចឃ្វិចអាចឲ្យផលបាន តែយើងមិនយកផលនោះទេ ដោយរងចាំដល់បួនឆ្នាំទើបប្រមូលផល ដោយផ្លែនៅឆ្នាំដំបូងៗត្រូវកាត់ចោលសិន»។ ដើម្បីជ្រាប់កាន់តែច្បាស់សូមលោក អ្នកនាង អញ្ជើញទស្សនាបទសម្ភាសន៍រវាងកញ្ញា ញឹក ស្រីល័ក្ខ អ្នកសារព័ត៌មានThmeyThmey25 និងលោក ឆាយហាក់ អ្នកគ្រប់គងចម្ការក្រូចឃ្វិចផល្លាធម្មជាតិ ដូចតទៅ៖	ចម្ការក្រូចឃ្វិចផល្លាធម្មជាតិ ស្ថិតនៅឃុំអូរសោម ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់ លើផ្ទៃដី ៦ហិកតា មានដើមក្រូចប្រមាណ ២ ០០០ដើម ហើយក្នុងមួយដើមអាចប្រមូលផលបានប្រមាណ ៥០គីឡូ។ លោក អឹង ឆាយហាក់ អ្នកគ្រប់គ្រងចម្ការក្រូចឃ្វិចផល្លាធម្មជាតិ បានប្រាប់ថា ក្រូចឃ្វិចនេះដាំដោយធម្មជាតិ មិនប្រើជីគីមីនោះទេ ម្យ៉ាងនៅកម្ពុជាមិនទាន់មានចម្ការក្រូចឃ្វិចនោះទេ និងដើម្បីកាត់បន្ថយការនាំចូលក្រូចឃ្វិចពីប្រទេសជិតខាងផងនោះ ទើបសម្រេចដាំក្រូចឃ្វិច នៅតំបន់អូរសោម ដែលជាទីតាំងអំណោយផលស្រាប់។
លោក កុយ គួង បានបញ្ជាក់ថា ពលករទាំង៦នាក់នេះ ត្រូវបានអាជ្ញាធរម៉ាឡេស៊ីឃាត់ខ្លួន ដោយសារឆ្លងដែនខុសច្បាប់។ ជាមួយគ្នាដែរ ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំម៉ាឡេស៊ីក៏បានជួយសម្របស្រួល ហើយបញ្ជូនត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសរូបនេះ បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗតាមទូរស័ព្ទនៅថ្ងៃទី២៧មករាថា ៖«ពួកគាត់ត្រូវអាជ្ញាធរម៉ាឡេស៊ីពិនិត្យ ហើយស្ថានទូតយើងនៅទីនោះ ក៏ជួយរៀបចំឯកសាក ហើយក៏ជូនទៅធ្វើតេត្តកូវីដ-១៩ ហើយរៀបបញ្ជូនមកកម្ពុជាវិញ»។ លោកថា ពលករទាំង៦នាក់ និងទារិកា១នាក់ នឹងមកដល់អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញនៅល្ងាចថ្ងៃនេះ។ កាលពីសប្ដាហ៍មុន ក៏មានពលករខ្មែរនៅម៉ាឡេស៊ីខុសច្បាប់១៨នាក់ដែរ បានត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ ក្រោមការសម្របសម្រួលពីស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំម៉ាឡេស៊ី៕	ភ្នំពេញ៖ ពលករខ្មែរ៦នាក់ និងទារិកាម្នាក់ ដែលនៅម៉ាឡេស៊ី នឹងមកដល់កម្ពុជានៅល្ងាចថ្ងៃទី២៧ មករានេះ ក្រោមការសម្របសម្រួលពីស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោក កុយ គួង អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។
សូមអញ្ជើញទស្សនាបទសម្ភាសរវាងកញ្ញា ញឹក ស្រីល័ក្ខ អ្នកសារព័ត៌មាន ThmeyThmey.com ជាមួយលោក ទូច ពិសិដ្ឋ ដូចតទៅ៖	ភ្នំពេញ៖ GoGo Taxi Cambodia គឺជាសេវាកម្មហៅរ៉ឺម៉កកង់បី និងតាក់ស៊ី តាមកម្មវិធីទូរសព្ទ(Application) ដែលទើបប្រឡូកក្នុងទីផ្សារប្រទេសកម្ពុជា។ លោក ទូច ពិសិដ្ឋ អ្នកគ្រប់គ្រងទីផ្សារនៃក្រុមហ៊ុន GoGo Taxi Cambodia ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា ការចូលរួមប្រឡូកក្នុងអាជីវកម្មនេះ ដោយសារទីផ្សារនៅមានចន្លោះប្រហោងច្រើន។ លោក ទូច ពិសិដ្ឋ លើកឡើងយ៉ាងដូច្នេះ៖ «យើងជឿជាក់ខ្លាំងលើយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារ GoGo Taxi Cambodia។ GoGo Taxi Cambodia ផ្ដោតសំខាន់ភាពស្មោះត្រង់ជាមួយអតិថិជន និងអ្នកបើកបរ។ ខ្ញុំមានជំនឿជាក់ខ្លាំងទៅលើយុទ្ធសាស្ត្រដែលបានដាក់មក ដែលផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍ច្រើនដល់អ្នកបើកបរ Taxi និងអតិថិជន»។
ឈ្មោះកីឡដ្ឋាននេះ ត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការក្នុងពិធីបង្ហាញឯកសណ្ឋានសម្រាប់រដូវកាលឆ្នាំ២០១៩ កាលពីយប់ថ្ងៃទី២៥ ខែមីនា នៅក្លិបភ្នំពេញក្រោនផ្ទាល់ ជាមួយនឹងកម្មវិធីប្រគំតន្ត្រី The Singhas Step។ ក្នុងឱកាសនោះ ក្លិបបាល់ទាត់ភ្នំពេញក្រោន ក៏បានបង្ហាញឯកសណ្ឋានប្រកួតក្នុងនិងក្រៅទឹកដីសម្រាប់រដូវកាលឆ្នាំ២០១៩ ផងដែរ។ ឯកសណ្ឋានរបស់ក្លិបភ្នំពេញក្រោនមាន៣ពណ៌ ក្នុងនោះពណ៌ក្រហមឆ្នូតសសម្រាប់ប្រកួតក្នុងដី ពណ៌បៃតងឆ្នូតសប្រកួតក្រៅដី និងពណ៌សម្រាប់អ្នកចាំទី។ លោក ឬទ្ធី សំណាង ប្រធានក្លិបបាល់ទាត់ភ្នំពេញក្រោនបានចំណាយធនធានរាប់លានដុល្លារក្នុងការសាងសង់កីឡដ្ឋានដែលមានឈ្មោះថា RSN Stadium ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ២០១៥។ កីឡដ្ឋាន ដែលអាចផ្ទុកអ្នកទស្សនាជាង៥ពាន់នាក់នេះ សាងសង់ឡើងដើម្បីបំពេញតាមបទដ្ឋានកំណត់របស់សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ី ក្នុងការប្រែខ្លួនជាក្លិបបាល់ទាត់អាជីពនៅកម្ពុជា។ បច្ចុប្បន្នភ្នំពេញក្រោនមានទីលានក្រាលស្មៅធម្មជាតិចំនួនពីរ និងក្រាលស្មៅសិប្បនិម្មិតសម្រាប់កម្តៅសាច់ដុំមួយ៕	ក្លិបបាល់ទាត់ភ្នំពេញក្រោន បានប្រកាសឈ្មោះកីឡដ្ឋានរបស់ខ្លួន ដោយបន្ថែមពាក្យ Smart នៅពីមុខពាក្យ RSN។ RSN ដែលយោងតាមឈ្មោះម្ចាស់ក្លិប លោក ឬទ្ធី សំណាង ជាភាសាឡាតាំង (Rithy Samnang) ត្រូវបានប្រើប្រាស់តាំងពីឆ្នាំ២០១៥មក ហើយបានប្តូរទៅជា Smart RSN Stadium។
១. ប្រេងដូងជាមួយវីតាមីន E ប្រេងដូងសុទ្ធមានផ្ទុកសម្បូរទៅដោយវីតាមីនដែលចាំបាច់សម្រាប់សុខភាពស្បែកដើម្បីរក្សាបាននូវភាពតឹងណែនគ្មានស្នាមជ្រីវជ្រួញ។ រីឯវីតាមីន E ជួយទប់ស្កាត់បញ្ហាស្បែកយារធ្លាក់។ អ្វីដែលអ្នកត្រូវធ្វើ គឺគ្រាន់តែលាយប្រេងដូង ២ ស្លាបព្រាជាមួយប្រេងវីតាមីន E ២ ស្លាបព្រា ចូលគ្នាឱ្យសព្វ។ បន្ទាប់មកលាបល្បាយលើស្បែកដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ និងទុកចោលសម្រាប់រយៈពេល ១ ម៉ោង សឹមលាងសម្អាតចេញជាមួយទឹកក្ដៅឧណ្ហៗ។ ២. ប្រេដូងនិងម្សៅវីតាមីន C រូបមន្តនេះថែមទាំងជួយកម្ចាត់ស្នាមមុន និងសូម្បីតែស្នាមខ្សែលើស្បែក។ អ្វីដែលអ្នកត្រូវធ្វើ គឺគ្រាន់តែលាយម្សៅអង្ករ ១ ស្លាបព្រា ជាមួយប្រេងដូង ១ ស្លាបព្រា និងម្សៅវីតាមីន C ២ស្លាបព្រា។ កូរចូលគ្នាឱ្យសព្វរហូតក្លាយជាល្បាយខាប់មួយ ប្រសិនបើល្បាយខាប់រឹងពេកអ្នកអាចបន្ថែមទឹកដោះគោស្រស់ ឬទឹកដោះគោឆៅប៉ុន្មានដំណក់។ លាបល្បាយលើស្បែកនិងទុកចោលសម្រាប់រយៈពេល ២០ នាទី។ លាងសម្អាតចេញជាមួយទឹកធម្មតា។ ៣. ប្រេងដូងនិងម្សៅឈើអែម អ្វីដែលអ្នកត្រូវធ្វើ គឺគ្រាន់តែលាយម្សៅឈើអែមពី ២ ទៅ ៣ ស្លាបព្រាបាយជាមួយប្រេងដូងរហូតក្លាយជាល្បាយខាប់ៗ។ លាបល្បាយលើស្បែក និងទុកចោលសម្រាប់រយៈពេលពី ២ ទៅ ៣ នាទី។ លាងសម្អាតចេញជាមួយទឹកក្ដៅឧណ្ហៗ។ ៤. ប្រេងដូងនិងរមៀត អ្វីដែលអ្នកត្រូវធ្វើ គឺគ្រាន់តែលាយប្រេងដូង ១ ស្លាបព្រាជាមួយម្សៅរមៀត ១ ចុងស្លាបព្រា។ កូរឱ្យសព្វ សឹមលាបល្បាយលើស្បែកនិងទុកចោលសម្រាប់រយៈពេល ២០ នាទី។ លាងសម្អាតចេញជាមួយទឹកធម្មតា។ រូបមន្តនេះមិនត្រឹមតែជួយកម្ចាត់ស្នាមជ្រីវជ្រួញប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងរក្សាសំណើម និងភាពក្មេងជាងវ័យនៃស្បែកផងដែរ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	គ្មាននរណាម្នាក់ចង់មានស្បែកជ្រីវជ្រួញចាស់ជាងវ័យឡើយ! ប៉ុន្តែគួរធ្វើបែបណាទៅប្រសិនបើវាលេចឡើងហើយនោះ? កុំបារម្ភ! ខាងក្រោមវេបសាយសុខភាព Health.com.kh នឹងបង្ហាញឱ្យដឹងពីគន្លឹះងាយៗប្រើប្រាស់ប្រេងដូងបំបាត់ស្នាមជ្រីវជ្រួញលើស្បែក ៖
៤០០ឆ្នាំមុនគ្រិស្តសករាជ Charaka និង Shushrata (ពេទ្យល្បីនៅឥណ្ឌា) បានបរិយាយ អំពីភាពផ្អែមរបស់ទឹកនោម ដែលមានស្រមោចរោម។ Charaka និងShushrata ក៏បានបរិយាយផងដែរ អំពីអ្នកជំងឺដែលស្រមោចរោមទឹកនោម មានពីរក្រុម គឺក្រុមមួយធាត់ និងចូលចិត្តហូបផ្អែម ឯក្រុមមួយទៀតស្គម។ នៅសតវត្សទី២ Aretaeus ដែលជាគ្រូពេទ្យរ៉ូមាំង-ក្រិច ដែលមានភាពល្បីខ្លាំងសឹងតែប្រហែលHippocrates ដែរនោះ បានបរិយាយច្បាស់ជាងអ្នកមុនៗ អំពីអាការអ្នកជំងឺ ដូចជាស្រេកទឹក នោមច្រើន ខ្វះជាតិទឹកក្នុងខ្លួន ហើយអាចស្លាប់។ Aretaeusបានបង្កើតពាក្យទឹកនោមផ្អែម Diabetes (ពាក្យនេះមកពីពាក្យក្រឹច , diabaino) ។ នៅសតវត្សទី១៧ Thomas Willis ដែលជាកាយវិភាគវិទូ និងជាវេជ្ជបណ្ឌិតដ៏ល្បីនៅកាលនោះ មានស្នាដៃជាច្រើនរបស់គាត់ ដូចជាការបរិយាយអំពី Circle of Willis និង កាយវិទ្យាផ្សេងៗទៀត។ Thomas Willis បានថែមពាក្យ Mellitus ទៅលើ Diabetes (Diabetes Mellitus) ដើម្បីសង្កត់ន័យ អំពីភាពផ្អែមនៃទឹកនោម។ តែគាត់ ក៏នៅតែមិនទាន់អាចពន្យល់បាន ហេតុអ្វីបានជាទឹកនោមមានរសជាតិផ្អែម។ ជារួម វាហាក់ដូចជា Thomas Willis បានរកឃើញជាថ្មី នូវអ្វីដែល Charaka និង Shushrata បានរៀបរាប់ ពី៤០០ឆ្នាំមុនគ្រិស្តសករាជ។ Claude Bernard ជាសរីរវិទូ និងអ្នកស្រាវជ្រាវផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ ដ៏សែនល្បីជាតិបារាំង បានរកឃើញថា ថ្លើមអាចស្តុកជាតិស្ករ (Glycogens)។ ហើយថ្លើមអាចបញ្ចេញជាតិស្ករមកវិញ ពេលអត់ហូបអាហារ។ នៅឆ្នាំ១៨៦៩ Paul Langerhans ជាសរីរវិទូជាតិអាល្លឺម៉ង់ បានរៀបរាប់ពីរចនាសម្ព័ន្ធ របស់ Islets ក្នុងលំពែង។ ក្រោយមកគេនាំគ្នា សន្មត់ហៅ langerhans islets។ ឆ្នាំ១៨៨៩ Oskar Minkowski (បារាំង) Joseph von Merin (អាល្លឺម៉ង់) នាក្រុងស្ត្រាសប៊ួរ ប្រទេសបារាំង បានបរិយាយអំពីទំនាក់ទំនងរវាងលំពែង និងជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ ពួកគាត់បានពិសោធន៍ ដោយកាត់លំពែងលើសត្វសុនខ ក្រោយមកសុនខទាំងនោះ មានទឹកនោមផ្អែម។ នាពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ១៩២១ Frederick Grant Banting ដែលជាវេជ្ជបណ្ឌិតវះកាត់វ័យក្មេង ជាតិកាណាដានិងនិស្សិត Charles Herbert Best ជាជនជាតិកាណាដាដែរ បានស្រាវជ្រាវនៅវិទ្យាស្ថានរបស់សាស្ត្រាចារ្យ ល្បីឈ្មោះ John Macleod (ជាតិស្កុតលែន) នាសាកលវិទ្យាល័យតូរ៉ុនតូ ប្រទេសកាណាដា។ Frederick Grant Banting និង Charles Herbert Best បានចម្រាញ់ចេញពីលំពែងសុនខ នូវវត្ថុរាវម្យ៉ាង ដែលអាចព្យាបាលសុនខ ដែលមានទឹកនោមផ្អែម។ ដល់ចុងឆ្នាំ១៩២១ អ្នកជំនាញគីមីសាស្ត្រ James Collip (កាណាដា) បានចូលរួមក្នុងក្រុមតាមការហៅរបស់ John Macleod ហើយធ្វើបន្សុទ្ធកម្ម វត្ថុរាវនោះ ដែលក្រោយមកសាស្ត្រាចារ្យ John Macleod ដាក់ឈ្មោះ Insulin (អាំងស៊ុយលីន)។ ឆ្នាំ១៩២៣ គណៈកម្មការណូបែល បានផ្ដល់ជ័យលាភីដល់ Frederick Grant Banting និង John Macleod សម្រាប់របកគំហើញ។ Frederick Grant Banting ខឹងជាខ្លាំង ដោយគឹតថាគាត់គួរបានរង្វាន់ជាមួយ Charles Best។ Frederick Grant Banting បានចែកប្រាក់រង្វាន់ជាមួយ Charles Best។ ឯ John Macleod ក៏បានចែកជាមួយ James Collip។ ខែមករា ឆ្នាំ១៩២១ Leonard Thompson (ពេលនោះគាត់អាយុ១៤ឆ្នាំ) ជាអ្នកជំងឺទីមួយ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបានទទួលការព្យាបាល ដោយអាំងស៊ុយលីន។ គាត់រស់នៅរហូតដល់អាយុ២៧ឆ្នាំ មុនពេលគាត់មរណភាពដោយសាររលាកសួត។ ទិវាជំងឺទឹកនោមផ្អែមពិភពលោក ប្រារព្ធនាថ្ងៃ១៤ វិច្ឆិកា រៀងរាល់ឆ្នាំ។ ទិវានេះបង្កើតដោយ International Diabetes Federation នៅឆ្នាំ១៩៩១។ សហព័ន្ធជំងឺទឹកនោមផ្អែមអន្តរជាតិ បង្កើតតាំងពីឆ្នាំ១៩៥០ មានសមាគមចំនួន២៣០ មកពី១៦០ប្រទេសចូលរួម៕ បកស្រាយដោយ៖ វេជ្ជ. ស៊ុំ សត្ថា ឯកទេសជំងឺទឹកនោមផ្អែម ក្រពេញ និង អ័រម៉ូន នៃមន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត ភាតរះសមាជិក American College of Endocrinology	តាំងពី១៥០០ឆ្នាំមុនគ្រិស្តសករាជ នៅក្នុងគម្ពីបុរាណអេហ្សីប មានការសរសេរពីជំងឺម្យ៉ាង ដែលអ្នកជំងឺនោមច្រើន និងស្រេកទឹក។ កាលនោះមិនទាន់មានពាក្យទឹកនោមផ្អែមនៅទ្បើយ។
នាពេលថ្មីៗ មានបុគ្គលមានទាំងតារាសម្ដែង តារាកំប្លែង និងបុគ្គលមានប្រជាប្រិយភាព បានចូលរួមផ្សព្វផ្សាយពីល្បែងអនឡាញ ឱ្យក្រុមហ៊ុន តាមរយៈផលិតវីដេអូបទចម្រៀង ឬវីដេអូខ្លីៗ ជាបន្តបន្ទាប់។ វីដេអូនោះ ត្រូវបានមហាជនក្នុងបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុក ចែកចាយបន្តគ្នា ហើយរិះគន់ក្រុមតារា និងបុគ្គលមានប្រជាប្រិយភាព ដែលសម្ដែងវីដេអូទាំងនោះថា «ផ្សាយល្បែងឱ្យក្មេងជំនាន់ក្រោយស្គាល់ និងចេះលេង» , «ឱ្យតែល្បីបន្តិច ផ្សាយស្រា! ឱ្យតែល្បីបន្តិចផ្សាយល្បែង!» , «គ្មានមនសិការអាណិតដល់ជនរងគ្រោះ ដោយសារភាពល្បីរបស់អ្នកបន្តិចសោះ»។ ពាក់ព័ន្ធនឹងបុគ្គលមានប្រជាប្រិយភាព ឬ សិល្បករ និងសិល្បការិនី ដែលចូលរួមផ្សាយពាណិជ្ជកម្មល្បែងនេះ លោក គិន ភា ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃកម្ពុជា ក៏បានរិះគន់វីដេអូនេះថា សិល្បៈជាកញ្ចក់សង្គម សម្រាប់ដាស់សតិអារ្មណ៍ដល់អ្នករាល់គ្នា តែបែរជាសម្ដែងឱ្យគេប្រព្រឹត្តអបាយមុខទៅវិញ។ លោកចោទជាសំនួរទៀតថា «តើសង្គមយើងមានទម្រង់ដូចអ្នកសិល្បៈក្រុមនេះសម្តែងឬ? តើការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រជាជនលេងល្បែងជាអំពើខុសច្បាប់ដែរឬទេ? បើមិនខុសច្បាប់, តើវាខុសខាងផ្នែកសីលធម៌ដែរឬទេ?»។ ដូចគ្នាដែរ លោក ប៉ា ច័ន្ទរឿន ប្រធានវិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា បានលើកឡើងថា តារាសម្ដែង ជាអ្នកបំភ្លឺសង្គម តាមរយៈទេពកោសល្យនិងស្នាដៃរបស់ខ្លួន។ អ្នកតាមដានសង្គមរូបនេះ បានស្នើចំៗយ៉ាងដូច្នេះ៖ «ហេតុនេះតារាដទៃទៀតគួរយកចិត្តទុកដាក់រឿងក្រមសីលធម៌នៃសិល្បៈ»។ លោក ច័ន្ទរឿន អំពាវនាវឱ្យតារា សិល្បៈករ បុគ្គលមានប្រជាបិ្រយ ជៀសវាងសកម្មភាព ដែលជំរុញនិង ដឹកនាំមនុស្សក្នុងសង្គមឱ្យធ្លាក់ក្នុងទង្វើអបាយមុខ ដូចជាល្បែងអនឡាញដែលនាំឱ្យអន្តរាយ។ លើសពីនេះ លោកស្នើឱ្យក្រសួងវប្បធម៌ និងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ ក៏គួរពិនិត្យមើលសកម្មភាព នៃការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មមួយចំនួន ដែលខ្វះសីលធម៌និងជំរុញសង្គមឱ្យធ្លាក់ក្នុងទង្វើអបាយមុខដែរ។ ចំពោះការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មល្បែងនេះ កន្លងមក គណៈកម្មការគ្រប់គ្រងល្បែងពាណិជ្ជកម្ម(គ.ល.ក) ធ្លាប់បានណែនាំហាមសកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយល្បែងស៊ីសងខុសច្បាប់តាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ជាពិសេសការសម្ដែងរបស់សាធារណជន, បុគ្គលមានប្រជាប្រិយភាព (Influencers) ក្នុងវីដេអូខ្លីៗ រួមទាំងមាតិកាកម្សាន្តផ្សេងៗ តាមបណ្ដាញសង្គមនានា ដែលមានខ្លឹមសារអូសទាញឱ្យពលរដ្ឋចូលលេងល្បែង ដែលបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់សង្គមយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ គណៈកម្មការគ្រប់គ្រងល្បែងពាណិជ្ជកម្ម បានណែនាំឱ្យបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់ នូវសកម្មភាពផ្សាយពាណិជ្ជកម្មល្បែងគ្រប់ប្រភេទ និងគ្រប់មធ្យោបាយ រហូតដល់មានការជូនដំណឹងថ្មី។ អគ្គលេខាធិការគណៈកម្មការគ្រប់គ្រងល្បែងពាណិជ្ជកម្ម បានបន្ថែមថា៖ «រាល់សកម្មភាពពាក់ព័ន្ធនឹងការចូលរួមផ្សព្វផ្សាយ ឬចែកចាយវីដេអូដែលមានខ្លឹមសារផ្សព្វផ្សាយអំពីល្បែងស៊ីសងតាមប្រព័ន្ធអនឡាញគ្រប់រូបភាព ជាសកម្មភាពខុសច្បាប់»។ វីដេអូរាំច្រៀងជាង៣នាទី ដែលរងការរិះគន់ជាបន្តបន្ទាប់ពីការផ្សព្វផ្សាយល្បែងនាពេលថ្មីៗនេះ គឺមានប្រភពដើមពីទំព័រហ្វេសប៊ុកលែងអនឡាញមួយ។ តើក្រុមហ៊ុនល្បែងនេះ មានអាជ្ញាប័ណ្ណឬទេ? ហើយការផ្សាយទាំងនេះ ស្របច្បាប់ឬទេ? អគ្គលេខាធិការគណៈកម្មការគ្រប់គ្រងល្បែងពាណិជ្ជកម្ម លោក រស់ ភារុណ បានឆ្លើយមកកាន់សារព័ត៌មានថ្មីៗតាមប្រព័ន្ធតេឡេក្រាមនៅថ្ងៃទី១២ កុម្ភៈ ថា គ.ល.ក មិនបានអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនណាមួយ ធ្វើសកម្មភាពផ្សាយពាណិជ្ជកម្មពីល្បែងនោះទេ។ លោកអះអាងថា រាល់ការផ្សាយទាំងនោះ ជាអំពើខុសច្បាប់។ «គ.ល.ក និងក្រសួងប្រៃសណីយ៍ សហការស្រាវជ្រាវ និងចាត់វិធានការបិទវេបសាយ និងចាត់វិធានការច្បាប់ជាបន្តបន្ទាប់»។ លោក រស់ ភិរុណ សង្កត់ធ្ងន់បែបនេះ៕	ភ្នំពេញ៖ លោក រស់ ភិរុណ អគ្គលេខាធិការគណៈកម្មការគ្រប់គ្រងល្បែងពាណិជ្ជកម្ម(គ.ល.ក) អះអាងថា រាល់សកម្មភាពផ្សាយពាណិជ្ជកម្មពីល្បែង គឺសុទ្ធសឹងតែជាអំពើខុសច្បាប់។ គណៈកម្មការគ្រប់គ្រងល្បែងពាណិជ្ជកម្ម នឹងចាត់វិធានច្បាប់លើក្រុមហ៊ុនណាដែលផ្សាយ។
ទស្សនកិច្ចនេះរួមមានការធ្វើបទបង្ហាញអំពីក្រុមហ៊ុន ការយាងទស្សនាឃ្លាំងផ្ទុកទំនិញ សង្វាក់ផលិតកម្ម និងមន្ទីរពិសោធន៍របស់រោងចក្រ ដែលបង្ហាញពីគុណភាពនៃការផលិតស្ករគ្រាប់ និងអាហារសម្រន់សម្រាប់ការទទួលទាន ក៏ដូចជាការនាំចេញទៅកាន់ក្រៅប្រទេស។ ក្នុងទស្សនកិច្ចរបស់ព្រះនាង ក៏មានវត្តមានអ្នកសារព័ត៌មានជាច្រើនរូបផងដែរ។ អេប្រាធី ហ៊្វូដ (ខេមបូឌា) ជារោងចក្រផលិតស្ករគ្រាប់ និងអាហារសម្រន់នៅកម្ពុជា ដែលមានក្រុមហ៊ុនដើម មានឈ្មោះបោះសម្លេងជាង១០០ឆ្នាំ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ អេប្រាធី ហ៊្វូដ (ខេមបូឌា) ទទួលបាន ស្តង់ដាគុណភាពចំណីអាហារពិភពលោកដូចជា BRCGS, GMP និង HACCP និងមានការប្តេជ្ញាលើសុវត្ថិភាព គុណភាព និងរសជាតិជាចម្បង ឱ្យការពារអាហារពីហានិភ័យនានា ដូចជាសារធាតុដែលអាចបណ្តាលឱ្យពុល អាឡែស៊ី និងការឆ្លងមេរោគនានាចូលទៅក្នុងអាហារ។ ព្រះនាង ជេនណា បានមានបន្ទូលផ្តោតលើតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៃអាហារក្នុងជីវិតរបស់យើង ដោយបញ្ជាក់ពីសារៈសំខាន់របស់វាសម្រាប់ទាំងអាហារូបត្ថម្ភ និងការបន្ថែមរសជាតិនៃជីវិត។ ព្រះនាង បានមានបន្ទូលបន្ថែមថា «អាហារមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងក្នុងជីវិតរបស់យើង។ វាមិនត្រឹមតែជារូបត្ថម្ភប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាអ្វីដែលបង្កើនរសសម្រាប់ជីវិតផងដែរ តាមរយៈការបង្កើនបរិយាកាសសប្បាយរីករាយនិងការជួបជុំជាមួយមិត្តភក្តិក៏ដូចជាក្រុមគ្រួសារ នៅពេលទទួលទាន។ ដូច្នេះវាជាការចាំបាច់ដែលបុគ្គលម្នាក់ៗ ត្រូវពិនិត្យអោយបានច្បាស់ថា អាហារដែលពួកគេទទួលទទួលមាន មានសុវត្ថិភាពនិងគុណភាព។ រាល់អាជីវកម្មលើម្អូបអាហារដែលការកំណត់យកសុវត្ថិភាពរបស់បុគ្គលិក អ្នកទទួលទាន និងសង្គមជាតិ ជាអាទិភាពចម្បងបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្ត និងក្រមសីលធម៌ នៃការធ្វើអាជីវកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ » លោក Benjamin Pedro នាយកនៃការបង្កើតតម្រូវការនៅ Aprati Foods បានមានប្រសាសន៍ថា៖ « នៅ Aprati Foods យើងបង្កើតភាពរីករាយក្នុងគ្រប់ផ្នែកនៃការងាររបស់យើង តាំងពីការផលិតរហូតដល់ការបរិភោគ។ ការប្តេជ្ញាចិត្តចម្បងបំផុតរបស់យើងចំពោះការទទួលខុសត្រូវលើសុវត្ថិភាពបុគ្គលិក ទីកន្លែងធ្វើការ និងអ្នកបរិភោគ បានធ្វើឱ្យយើងទទួលបានវិញ្ញាបនប័ត្រស្តង់ដាសុវត្ថិភាពពិភពលោក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យយើងអាចដាក់លក់ផលិតផលរបស់យើងបាន ទាំងក្នុងស្រុក និងទីផ្សារអន្តរជាតិ។ ផលិតផលរបស់យើងដែលកំពុងជោគជ័យ រួមមាន Frutati, Mocati, និង Aprati។ » អេប្រាធី ហ៊្វូដ ផ្តោតសំខាន់លើសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ ការប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះសង្គម និងការរួមចំណែកអាជីវកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព ក៏ដូចជាចំពោះសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ វិញ្ញាបនប័ត្របញ្ជាក់ BRCGS កម្រិត AA បង្ហាញពីការយកចិត្តទុកដាក់របស់ អេប្រាធី ហ៊្វូដ ក្នុងការផ្តល់នូវផលិតផលដែលមានសុវត្ថិភាព និងគុណភាពខ្ពស់ រួមទាំងម៉ាកសញ្ញាល្បីៗដូចជា Frutati និង Mocati ផងដែរ។ អេប្រាធី ហ៊្វូដ ធ្វើការយ៉ាងសកម្មបំផុត ដើម្បីបញ្ជៀសហានិភ័យលើសុវត្ថិភាពម្ហូបអាហារ កាត់បន្ថយភាពខ្ជះខ្ជាយ និងធានាលើការពេញចិត្តរបស់អតិថិជន រួមចំណែកដល់គំរូអាជីវកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់។ ក្រុមហ៊ុនបានសហការយ៉ាងសកម្មជាមួយនឹងគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការលើកស្ទួយគុណភាព និងសុវត្ថិភាពម្ហូបអាហារសម្រាប់អ្នកទទួលទាន ក៏ដូចជាការផលិតនិងនាំចេញ ផលិតផលក្នុងស្រុក ទៅទីផ្សារអន្តរជាតិផងដែរ។ ក្រុមហ៊ុន អេប្រាធី ហ៊្វូដ Aprati Foods (Cambodia) Ltd មានក្រុមហ៊ុនដើមឈ្មោះ American Licorice Co. គឺជាក្រុមហ៊ុនដែលមានបទពិសោធ និងមានឈ្មោះបោះសម្លេងជាង១០០ឆ្នាំមកហើយនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ អេប្រាធី ហ៊្វូដ បានចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្មនៅកម្ពុជា ក្នុង ២០១៣។ ក្រុមហ៊ុននេះ មានទីតាំងនៅតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសភ្នំពេញ និងចាប់ផ្តើមដំណើរការរោងចក្រនៅឆ្នាំ ២០១៦។ អេប្រាធី ហ៊្វូដ គឺជារោងចក្រផលិតស្ករគ្រាប់ និងអាហារសម្រន់ដំបូងគេរបស់កម្ពុជា ដែលប្រកាន់យកស្តង់ដាគុណភាពរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ ជាមួយនឹងការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងមុតមាំក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងការអភិវឌ្ឍ អេប្រាធី បានបង្កើតផលិតផលដំបូងរបស់ខ្លួន Mocati ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ ៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី0៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤ ព្រះនាង ជេនណា នរោត្តម ទ្រង់បានផ្តល់ជាកិត្តិយសយាងទស្សនកិច្ចរោងចក្រ ផលិតស្ករគ្រាប់ និងអាហារសម្រន់របស់ក្រុមហ៊ុន អេប្រាធី ហ៊្វូដ (ខេមបូឌា) Aprati Foods (Cambodia) Ltd. ដោយផ្តោតសំខាន់លើស្តង់ដា និងការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់របស់ក្រុមហ៊ុនលើគុណភាពចំណីអាហារ។
ប្រហែលទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួននៅមានបញ្ហាដោយមិនទាន់អាចប្រើប្រាស់បាន លោក យឹម ស៊ីណន អ្នកមាននិន្នាការប្រឆាំងយូរឆ្នាំម្នាក់ បានប្រើប្រាស់ទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ភរិយា ដើម្បីផ្ញើសារជូនទៅសម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បង្ហាញពីបំណងរបស់លោកដែលចង់រួមរស់ជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ តាមរយៈសារដែលបង្ហោះចេញពីទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ភរិយា ឈ្មោះ «Marakra Sophat Page» នៅព្រឹកថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣នេះ លោក យឹម ស៊ីណន ស្នើទៅសម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា យ៉ាងដូច្នេះថា៖«ប្រសិនបើសម្តេចផ្តល់ឱកាស និងផ្តល់ការអនុញ្ញាត ខ្ញុំស្នើសុំចូលរួមជីវភាពនយោបាយជាមួយបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដើម្បីមានលទ្ធភាព និងឱកាសពេញលេញចូលរួមបម្រើប្រជាជន និងប្រទេសជាតិក្រោមដំបូលសន្តិភាព»។ តាមរយៈសារព័ត៌មានហ្វ្រេសញូ សម្តេច ហ៊ុន សែន បានប្រកាសស្វាគមន៍ភ្លាមៗចំពោះលោក យឹម ស៊ីណន ដែលសុំចូលរួមជីវភាពនយោបាយជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ សម្តេច បង្ហាញក្តីរំពឹងថា អតីតអ្នកប្រឆាំងរូបនេះ នឹងក្លាយជាធនធានដ៏មានតម្លៃរបស់គណបក្សកាន់អំណាច។ ក្រៅពីការសុំចុះចូលជាមួយគណបក្សកាន់អំណាច លោក យឹម ស៊ីណន បានរម្លឹកអំពីការចូលរួមនយោបាយជាមួយគណបក្សប្រឆាំង ដែលមានរយៈពេលដល់ទៅ១២ឆ្នាំ ក្នុងនាមលោកជាមេដឹកនាំម្នាក់នៃចលនាយុវជន កាលពីលោកនៅធ្វើការក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ លោក ជម្រាបសម្តេច ហ៊ុន សែន ថា ការការពារសន្តិភាព និងស្ថិរភាព គឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប រួមទាំងរូបលោកផងដែរ។ លោក ជម្រាបសម្តេចទៀតថា ថ្វីបើលោក រៀនសូត្របានតិច ហើយមិនមានបទពិសោធការងារច្រើន ប៉ុន្តែលោក មានឧត្តមគតិ ឆន្ទៈ និងមហិច្ឆិតាពិតប្រាកដក្នុងការចូលរួមបម្រើជាតិ។ កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣ លោក យឹម ស៊ីណន និងដៃគូរបស់លោក គឺលោក ហ៊ុន កុសល ត្រូវបានកម្លាំងសមត្ថកិច្ចចាប់ក្នុងពេលជាមួយគ្នា បន្ទាប់ពីលោកទាំង២ បង្ហោះសារលើបណ្តាញសង្គម ដែលត្រូវតុលាការ ចាត់ទុកថា មានអត្ថន័យប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ និងប៉ះពាល់ដល់ថ្នាក់ដឹកនាំ។ លោក យឹម ស៊ីណន មានវាសនាបាននៅក្រៅឃុំវិញ ដោយសារលោកចេញវីដេអូពីពន្ធនាគារ ដោយសូមព្រះរាជទានលើកលែងទោសពីព្រះមហាក្សត្រ និងសូមអភ័យទោសពីសម្តេច ហ៊ុន សែន។ ដោយឡែក លោក ហ៊ុន កុសល ដែលមិនព្រមសូមទោស នៅតែបន្តជាប់ឃុំដដែល៕	ដោយ៖ ទេពញាណ
ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ Academy of Nutrition and Dietetics បានឲ្យដឹងថា ៖ ចូរញ៉ាំអាហារជារៀងរាល់ ៣ ទៅ ៤ ម៉ោងម្តង ដើម្បីបង្កើនការរំលាយអាហារ និងបង្ការកុំឲ្យឃ្លានខ្លាំង ចូរពិនិត្យទៅលើទំហំអាហារដែលអ្នកញ៉ាំ និងធ្វើយ៉ាងណា កុំញ៉ាំច្រើនជ្រុលពេក។ ចូរញ៉ាំត្រឹមតែឆ្អែតល្មមៗបានហើយ។ ចូរផ្តោទៅលើអាហារដែលមានតុល្យភាពដូចជា ប្រូតេអ៊ីន គ្រាប់ធញ្ញជាតិ បន្លែ ផ្លែឈើ អាហារមានជាតិខ្លាញ់ទាប ឬគ្មានសោះ ចូរចៀសវាងអាហារដែលប៉ូវកម្លាំងខ្លាំងដូចជា ភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង និងកាហ្វេដែលមានជាតិផ្អែមច្រើន។ ចូរញ៉ាំព្យាយាមញ៉ាំទឹកដូចជា ទឹកដោះគោស្រស់ ទឹកធម្មតា ឬតែគ្មានស្ករឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់វិញ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	មានមនុស្សជាច្រើន កំពុងតែស្វះស្វែងរកវិធីសាស្ត្រ ដើម្បីឲ្យមានកម្លាំងធ្វើការ ឲ្យបានច្រើនបន្តិច ដើម្បីបំពេញតម្រូវការ ការងារដ៏រវល់ប្រចាំថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែ ការញ៉ាំអាហារត្រឹមត្រូវ ពិតជាអាចជួយឲ្យមានកម្លាំងបាន។
លោកវេជ្ជបណ្ឌិតស៊ុង វិនតៈ ប្រធាននាយកដ្ឋានប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ នៃក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជា និងឯកឧត្តម Wiliam A. Heidt ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា ក៏បានអញ្ចើញចូលរួមដើម្បីពិភាក្សាអំពីតម្រូវការ នៃប្រព័ន្ធសុខាភិបាលនិងតួនាទីរបស់ក្រុមហ៊ុនឯកជនចំពោះវិស័យសុខាភិបាលនៅកម្ពុជាផងដែរ។ ដំណោះស្រាយទាំងឡាយរបស់ក្រុមហ៊ុន GE Healthcare គឺកំណត់វិសាលភាពនៃតម្រូវការថែទាំសុខភាពនៅកម្ពុជាអោយបានទូលំទូលាយតាមរយះការផ្លាស់ប្តូរ និងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាថ្មី ដែលអាចអោយក្រុមគ្រូពេទ្យផ្តល់នូវការថែទាំសុខភាពប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់។ នៅក្នុងសិក្ខាសាលានេះ អ្នកជំនាញក្រុមហ៊ុន GE Healthcare បានចែករំលែកបន្ថែមលើដំណោះស្រាយរួមមាន៖ ការឆ្លុះអេកូស្វែងរកជំងឺមហារីកសុដន់ និងការចិញ្ចឹមបីបាច់ទារកទើបនឹងកើត ដោយបច្ចេកវិទ្យាចុងក្រោយជាដើម។ លើសពីនេះទៀតក្រុមហ៊ុន GE Healthcare ក៏បានបង្ហាញនូវការផ្តល់ជូននូវដំណោះស្រាយថ្មីចុងក្រោយរបស់ខ្លួនមួយចំនួនផងដែររួមមាន៖ ម៉ាស៊ីនMR, ម៉ាស៊ីនស្កានែរ, ម៉ាស៊ីនអេកូ, ឧបករណ៍សម្រាប់សង្គ្រោះជីវិត និងប្រភេទថ្នាំចាក់ធ្វើអោយឃើញភាពខុសគ្នា (Contrast Media)។ លោក Dararith Lim នាយកក្រុមហ៊ុន GE Healthcare ប្រចាំប្រទេសកម្ពុជាបានថ្លែងថា៖ ក្រុមហ៊ុន GE Healthcare បានប្តេជ្ញាចិត្តពង្រឹងប្រព័ន្ធសុខាភិបាល ធ្វើការរួមគ្នាជាមួយនឹងរាជរដ្ឋាភិបាល និងដៃគូក្នុងស្រុកដើម្បីអភិវឌ្ឍដំណោះស្រាយដែលសមស្រប និងផ្តល់ផលចំណេញ ដល់ប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចកំពុងរីកចម្រើនដូចជាប្រទេសកម្ពុជា។ លោកបានបន្តថា៖ ផលប័ត្រ នៃផលិតផលនវានុវត្តន៍របស់ក្រុមហ៊ុន GE Healthcare មានទំហំគ្របដណ្តប់គ្រប់ការថែទាំទាំងអស់រួមមាន៖ ការថែទាំម្តាយ និងកុមារ ការប្រើឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រ ការព្យាបាលជំងឺបេះដូង ការវះកាត់ ការថែទាំជំងឺមហារីក និងជំងឺរ៉ាំរ៉ៃផ្សេងៗទៀត។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក បើទោះជាជាងមួយទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ ប្រព័ន្ធសុខាភិបាលរបស់កម្ពុជា មានភាពប្រសើរឡើងក៏ដោយ ក៏អត្រាការស្លាប់របស់កុមារនៅតែខ្ពស់បើធៀបនឹងប្រទេសជិតខាង ជាពិសេសការកើនឡើងនៃជំងឺមិនឆ្លង។ ភាពជាដៃគូជាមួយវិស័យឯកជន និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល គឺជាកត្តាដ៏សំខាន់ក្នុងការរួមចំណែក លើកកម្ពស់សេវាសុខាភិបាលឲ្យកាន់តែប្រសើរ ជាពិសេសនៅតាមតំបន់ជនបទដែលនឹងឆ្ពោះទៅរកការគ្របដណ្តប់សុខភាពជាសកល។ ដូចគ្នានេះដែរ នៅក្នុងសុន្ទរកថារបស់លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ស៊ុង វិនតៈ ប្រធាននាយកដ្ឋានសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ នៃក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជា បានលើកឡើងថា៖ «ទន្ទឹមនឹងប្រទេសកម្ពុជាកំពុងវិវត្តខ្លួនទៅរកការគ្របដណ្តប់សុខភាពជាសកល កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយក្រុមហ៊ុនឯកជន ដូចជាក្រុមហ៊ុន GE Healthcare ក្រុមហ៊ុន MediGroup Asia និង ក្រុមហ៊ុន SCI នឹងធានាថា ប្រទេសកម្ពុជាអាចបំពេញតាមតម្រូវការ នៃការគាំពារសុខភាពរបស់ប្រទេសនៅក្នុងការចំណាយប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងមាននិរន្តរភាព។ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ភ្នំពេញ៖ ថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៧ នៅឯសណ្ឋាគារSofitel ក្រុមហ៊ុន GE Healthcare សហការជាមួយក្រុមហ៊ុន Mediagroup Asia និងក្រុមហ៊ុន SCI Limited បានរៀបចំព្រឹក្តិការណ៍ GE Healthcare Innovation Day ដើម្បីបង្ហាញនូវដំណោះស្រាយបច្ចេកវិទ្យាថ្មីក្នុងការជួយផ្តល់ការថែទាំសុខភាព ដែលមានគុណភាពខ្ពស់សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាទាំងអស់។
លោក Karl Ehlers បាននិយាយថា៖«ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសទទួលផលធំទី៨ ពីកម្មវិធី GSP ហើយការរីកចម្រើននេះផងដែរ ក៏បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីចំណុចវិជ្ជមានជាច្រើនក្នុងវិស័យកាត់ដេរ ស្បែកជើង និងកាបូបនៅកម្ពុជា»។ ជាការឆ្លើយតប លោក ប៉ាន សូរស័ក្ដិ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជាក៏បានទទួលស្គាល់ពីសារៈសំខាន់នៃកម្មវិធីអនុគ្រោះពន្ធ GSP ផងដែរ។ ដោយលោកបានលើកឡើងពីការនាំចេញរបស់កម្ពុជាទៅកាន់អាមេរិកមានការកើនឡើងជាលំដាប់ ជាពិសេសក្នុងឆ្នាំ២០១៨ កន្លងទៅនេះ ដែលមានទំហំប្រមាណជិត ៥០០ លានដុល្លារ ហើយតាមរយៈកម្មវិធីមួយនេះក៏បានជួយជំរុញឲ្យវិនិយោគិនអាមេរិកមកវិនិយោគនៅកម្ពុជាផងដែរ។ លោកបាននិយាយថា៖«ការផ្ដល់ការអនុគ្រោះពន្ធគយនេះ ក៏បានទាក់ទាញវិនិយោគិនអាមេរិកផងដែរ ដូចជាក្រុមហ៊ុនផលិតកាបូបប្រណិតម៉ាក Tumi ជាដើម»។ រដ្ឋមន្ត្រីពាណិជ្ជកម្មរូបនេះ ក៏បានជំរុញឲ្យមានកិច្ចពិភាក្សារបន្តែមទៀតដើម្បីរឹតបន្តឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ គួររម្លឹកថា នាពេលថ្មីៗនេះសមាជិកសភាអាមេរិកបានស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួនដក ឬព្យួរប្រព័ន្ធពីកម្ពុជាវិញ ដោយបានអៈអាងថារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានរំលោភសិទិ្ធមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ៕	លោក Karl Ehlers (កាល អ៊ីលើ) ឧបការីតំណាងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក បានបង្ហាញពីផលប្រយោជន៍ជាច្រើនដែលជួយជំរុញឲ្យកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមានការកើនឡើងតាមរយៈកម្មវិធីអនុគ្រោះពន្ធ GSP របស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក។ នេះបើយោងតាមការលើកឡើងក្នុងជំនួបពិភាក្សាការងារជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីពាណិជ្ជកម្ម កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៩។
អត្ថបទទាក់ទង លទ្ធផលបឋម៖ បក្សលោកស្រី ស៊ូជី ទទួលបានកៅអីភាគច្រើនដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាល តាមរយៈតួលេខរាប់សន្លឹកឆ្នោតបឋម បក្សសម្ព័ន្ធជាតិដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ បានទទួលអាសនៈសភាសហព័ន្ធចំនួន៣៩៧ ដែលលើសពីចំនួនអាចបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបាន ៣២២កៅអីទៅទៀត។ ចំណែកបក្សសាមគ្គី និងអភិវឌ្ឍសហភាព (USDP) ដែលជាបក្សប្រឆាំងដ៏ធំជាងគេ និងគាំទ្រដោយយោធា បានទទួលអាសនៈនៅក្នុងសភាត្រឹមតែ២០ប៉ុណ្ណោះ តិចជាងកាលពីបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៥ ដែលមានចំនួន៤១កៅអី។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានក្នុងស្រុក The Irrawaddy ។ ទាក់ទិននឹងការបោះឆ្នោតនេះ ប្រធានបក្សសាមគ្គី និងអភិវឌ្ឍសហភាព លោក U Than Htay បានអះអាងថា មានបញ្ហាមួយចំនួននៅក្នុងអំឡុងពេលបោះឆ្នោត។ «ការប្រកាសបេក្ខជនជាប់ឆ្នោតនៅតែបន្ត ខណៈមានបញ្ហាចម្រូងចម្រាសជាច្រើននៅក្នុងដំណើរការ»។ ប្រធានបក្សប្រឆាំងមីយ៉ាន់ម៉ា បានលើកឡើងបែបនេះ។ ថ្លែងនៅក្នុងវីដេអូមួយ ដែលត្រូវបានបង្ហោះនៅក្នុងបណ្តាញសង្គម Facebook លោកU Than Htay បានបន្តថា ដោយសារតែមានបញ្ហាអសកម្មទាំងនេះ បក្សរបស់លោក នឹងដាក់ពាក្យបណ្តឹងដោយផ្អែកទៅច្បាប់ ដើម្បីឲ្យលទ្ធផលមានភាពសុក្រឹត និងស្របច្បាប់។ យ៉ាងណាក៏ដោយ មេដឹកនាំប្រឆាំងរូបនេះ មិនបានបង្ហាញភស្តុតាងជុំវិញភាពអសកម្មទាំងនោះទេ និងស្នើឲ្យអ្នកគាំទ្ររបស់ខ្លួនដាក់ភស្តុតាងនៃបញ្ហាចម្រូងចម្រាសទាំងនោះមកឲ្យបក្ស។ តាមច្បាប់មីយ៉ាន់ម៉ា រាល់បណ្តឹងទាក់ទិននឹងការបោះឆ្នោតទាំងអស់ ត្រូវសម្រេចដោយ គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតសហព័ន្ធមីយ៉ាន់ម៉ា។ កន្លងមក បក្សសាមគ្គី និងអភិវឌ្ឍសហភាព ក៏ធ្លាប់រិះគន់លើគណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតសហព័ន្ធមីយ៉ាន់ម៉ា (UEC) ជុំវិញដំណើរការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ការបង្កើតគណៈកម្មការបោះឆ្នោតតំបន់ និងបញ្ហាផ្សេងទៀតជាដើម។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ដោយសារមីយ៉ាន់ម៉ាកំពុងស្ថិតក្នុងវិបត្តិ COVID-19 បក្សប្រឆាំងដ៏ធំមួយនេះ ក៏បានស្នើឲ្យគណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតមីយ៉ាន់ម៉ា លើកពេលបោះឆ្នោតផងដែរ។ ប៉ុន្តែសំណើនេះបរាជ័យ។ សូមបញ្ជាក់ថា គិតមកត្រឹមព្រឹកម៉ោង៨ ថ្ងៃទី១១ ខែវិច្ឆិកា លទ្ធផលផ្លូវការ បក្សសម្ព័ន្ធជាតិដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ បានកាន់កាប់កៅអីសភាជាន់ទាប២៤២ កៅអីសភាជាន់ខ្ពស់បានចំនួន១១៩ និងកៅអីសភានៅរដ្ឋ និងតំបន់បានចំនួន ៤០៧ហើយ៕	ប្រមុខបក្សប្រឆាំងមីយ៉ាន់ម៉ា លោក U Than Htay នៅថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា បានអះអាងថា ដំណើរការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ មានបញ្ហាចម្រូងចម្រាសមួយចំនួន តែមិនបានបង្ហាញភស្តុតាងជាក់លាក់ណាមួយឡើយ។ លោកទទូចឲ្យអ្នកគាំទ្ររបស់ខ្លួន ជួយផ្តល់ភស្តុតាងបង្ហាញពីភាពមិនប្រក្រតីក្នុងការបោះឆ្នោតលើកនេះ។
ទាក់ទងនឹងបញ្ហាកុមារ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានលើកឡើងថា៖ «យើងគួរមានសំឡេងរួមដើម្បីថ្កោលទោស ពួកឈ្លានពាន [] យូនីសែហ្វកុំទៅខ្លាចអាមេរិក»។ សម្តេចបានកត់សម្គាល់ថា សិទ្ធិរស់រានមានជីវិតរបស់កុមារនាពេលបច្ចុប្បន្ន ជាពិសេសនៅអ៊ីរ៉ាក់ ស៊ីរី និងលីប៊ី ត្រូវបានរំលោភបំពានដោយសារកងទ័ពបរទេស [ពិសេសសហរដ្ឋអាមេរិក] ដូចដែលពួកគេបានធ្វើកន្លងមកនៅឥណ្ឌូចិន មានកម្ពុជា វៀតណាម និងឡាវ ជាដើម។ សម្តេចបាននិយាយចំអកថា សម្តេចមិនដែលបានឃើញរបាយការណ៍ទាក់ទងនឹងការសម្លាប់កុមារនោះឡើយ។ សម្តេច ហ៊ុន សែន ទទួលស្គាល់ថា ជនជាតិអាមេរិកមួយចំនួនស្អប់សម្តេច ប៉ុន្តែសម្តេចអះអាងថា និយាយតែការពិត និងស្នើកុំឲ្យមានការខ្លាចពួកចក្រពត្តិនិយម៕	«នៅពេលនិយាយពីបញ្ហាអាហារូបត្ថម្ភ គេក៏ត្រូវនិយាយពីសិទ្ធិរស់រៀនមានជីវិតរបស់កុមារផងដែរ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នាពិធីបើសន្និសីទអន្តរជាតិថ្នាក់តំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកស្តីពីការអភិវឌ្ឍកុមារតូច នៅខេត្តសៀមរាប នាថ្ងៃពុធ ទី១ ខែមិនា នេះ។ ការលើកឡើងរបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សំដៅចំពោះសោកនាដកម្មលើកុមារដែលបង្កឡើងដោយប្រទេសដែលនាំទ័ពទៅអន្តរាគមន៍ (ឈ្លានពាន) លើប្រទេសដទៃទៀត។
ជាមួយគ្នានេះផងដែរ លោកស្រី ខ្លូត ធីតា ដែលជាទីប្រឹក្សាផ្ទាល់របស់សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ផងដែរនោះ ត្រូវបានដំឡើងឋានៈ ស្មើទេសរដ្ឋមន្ត្រី៕	លោក សុខ ទូច ដែលមានគោរមងារជាបណ្ឌិតសភាចារ្យ បានឡើងឋានៈពីអនុប្រធានទៅជាប្រធានរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជាជំនួសលោកស្រី ខ្លូត ធីតា ដែលមានឋានៈស្មើរដ្ឋមន្ត្រី។ នេះបើតាមព្រះរាជក្រឹត្យ ដែលចុះហត្ថលេខាដោយសម្តេច សាយ ឈុំ ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី នាថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧ ។
មុនក្លាយជាអ្នកនយោបាយ លោក កឹម សុខា ដែលក្នុងអតីតកាលធ្លាប់ធ្វើកិច្ចការងារផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សតាមអង្គការសង្គមស៊ីវិលដែរនោះ បានលើកពីទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួនថា៖«ខ្ញុំ យល់ថា ដើម្បីធានា ការពារសន្តិភាព ស្ថិរភាព និង វឌ្ឍនភាពសង្គមឲ្យរឹងមាំ គួរតែរួមគ្នាលើកស្ទួយ គោរព និងការពារសិទ្ធិមនុស្សជាមូលដ្ឋាន»។ ប្រធានអតីតគណបក្សប្រឆាំង ដែលត្រូវបានបិទសិទ្ធិមិនឲ្យធ្វើនយោបាយរូបនេះ បន្តថា ការមិនឲ្យតម្លៃសិទ្ធិមនុស្ស ការមិនគោរពសិទ្ធិគ្នាទៅវិញទៅមក ជាពិសេសការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស គឺជាដើមចមនៃជម្លោះទាំងឡាយ ដែលអាចរីករាលដាលរហូតដល់មានសង្គ្រាម នាំឲ្យមនុស្សលោកទទួលរងនូវការឈឺចាប់ វិនាសកម្ម និង ឈានទៅបំផ្លាញសន្តិភាព។ លោក បន្ថែមថា ម្យ៉ាងទៀតជម្លោះ ឬ សង្គ្រាមដែលកើតមកពីការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស មិនមែនប៉ះពាល់តែអ្នកប្រព្រឹត្ត និងអ្នកទទួលរងការរំលោភដោយផ្ទាល់នោះទេ គឺរាលដាលទៅបំផ្លាញអ្នកដទៃ ប្រទេសដទៃ និងពិភពលោកទៀតផង។ លោក អះអាងថា ដោយសារហេតុនេះហើយ ទើបបានជាអង្គការសហប្រជាជាតិ ចាត់ទុកបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស គឺជាបញ្ហាសាកល និងអាចមានការចូលរួមឃ្លាំមើលពីមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅ។ ដូច្នេះ សម្រាប់លោក ការលើកកម្ពស់ ឬ ការការពារសិទ្ធិមនុស្ស មិនអាចចាត់ទុកថាជាការលូកដៃចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុង ឬ ជាការរំលោភលើអធិបតេយ្យភាពនោះទេ៕	លោក កឹម សុខា ប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានផ្ញើសារតាមរយៈទំព័រហ្វេសប៊ុក ដើម្បីអបអរសាទរទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិលើកទី៧៣ នៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១នេះ។ លោក ឲ្យតម្លៃខ្ពស់លើសិទ្ធិមនុស្ស រហូតដល់លោក ប្រើពាក្យថា គុណតម្លៃនៃសិទ្ធិមនុស្ស គឺមិនអាចកាត់ថ្លៃបានឡើយ។
អត្ថបទទាក់ទង ៣០ឆ្នាំក្រោយ តើLiverpool អាចលើកពានPremier League ជាលើកដំបូងខ្លួនបានទេ? ក្រុមរហស្សនាមហង្សក្រហមមានពិន្ទុនាំមុខគេដាច់ក្នុងតារាងលីគកំពូលអង់គ្លេស ដោយលើសក្រុមលេខពីរ Manchester City ដល់ទៅ២៥ពិន្ទុ ក្រោយឆ្លងកាត់ការប្រកួត២៩លើករួចមក។ ក្នុងចំណោម៩ប្រកួតដែលនៅសល់ដើម្បីបញ្ចប់រដូវកាល ២០១៩-២០នេះ Liverpool ត្រូវការឈ្នះតែ២ប្រកួតទៀតប៉ុណ្ណោះដើម្បីលើកពានលីគកំពូលនេះតែម្តង ក្រោយអាក់ខានឈ្នះ៣០ឆ្នាំមកហើយនោះ។ បន្ទាប់ពីការប្រកាសផ្អាកការប្រកួតបណ្តោះអាសន្នតាំងពីថ្ងៃទី១៣ ខែមីនាដោយសារវិបត្តិ COVID-19 មក នៅពេលនេះក្លិបនៅ Premier League ទាំងអស់គ្រោងនឹងជួបគ្នានៅថ្ងៃទី១ ខែឧសភានេះដើម្បីពិភាក្សាគ្នាពីវិធីសាស្ត្រក្នុងការបញ្ចប់រដូវកាល ហើយក៏មានក្រុមខ្លះបានបើកការហ្វឹកហាត់រួចហើយដែរ។ លោក Joe Anderson អភិបាលក្រុង Liverpool នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមេសាបានប្រាប់ BBC ថាសុខភាព និងសុវត្ថិភាពគឺជាចំនុចសំខាន់ ហើយអ្វីដែលល្អបំផុតនោះគឺត្រូវប្រកាសបញ្ចប់រដូវកាលនេះ ដោយប្រគល់ពានទៅឲ្យ Liverpool ក្នុងនាមក្រុមដែលសមជាជើងឯកលីគកំពូលអង់គ្លេស។ លោក Anderson ដែលជាអ្នកគាំទ្រក្រុម Everton នោះលើកឡើងថា៖ «ទោះបីជាការប្រកួតត្រូវបិទទ្វារក៏ដោយ ក៏នឹងមានមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ប្រមូលផ្តុំគ្នានៅក្រៅកីឡដ្ឋាន Anfield ដែរ។ មិនមានមនុស្សច្រើនទេដែលនឹងគោរពអ្វីដែលយើងបានហាមដោយឲ្យនៅឆ្ងាយកីឡដ្ឋាន ឬគម្លាតសុវត្តិភាពនោះ។ ពួកគេនឹងមកអបអរមិនខាន ដូច្នេះខ្ញុំគិតថាវាមិនគួរឲ្យមានការចាប់ផ្តើមទេ»។ ជុំវិញការលើកឡើងរបស់លោក Anderson បែបនេះ ខាងភាគីក្លិប Liverpool បានឆ្លើយតបតាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយថាសម្តីរបស់អភិបាលក្រុង Liverpoo រូបនេះគឺ «ខ្វះភស្តុតាងដើម្បីគាំទ្រការអះអាងបែបនេះ»។ ក្លិបបន្ថែមទៀតថា៖«ក្នុងប៉ុន្មានសប្តាហ៍ថ្មីៗនេះ យើងបានភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុមអ្នកគាំទ្រដែលពួកគេបានជូនដំណឹងដល់ពួកយើងអំពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ពួកគេក្នុងការគោរពវិធានការគម្លាតសុវត្តិភាព។ បើសិនលីគកីឡាបាល់ទាត់ក្នុងស្រុកប្រកាសបន្តដំណើរការឡើងវិញនោះ យើងនឹងធ្វើការជាមួយពួកគេ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗដទៃទៀតក្នុងការរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់ ឬគម្លាតសុវត្តិភាពដើម្បីសម្រេចគោលបំណង [លើកពាន] សំខាន់នេះ»។ លោក Mark Roberts ដែលជាអ្នកដឹកនាំក្រុមប៉ូលីសកីឡាបាល់ទាត់បានអះអាងដែរថា ក្រុមប៉ូលីសចង់ឲ្យមានការលុបចោលរដូវកាលដែលនៅសេសសល់តែម្តងប្រសិនបើអ្នកគាំទ្រមិនគោរពគោលការណ៍ណែនាំពីការឃ្លាតសុវត្តិភាពនៅពេលការប្រកួតត្រឡប់មកវិញ៕	ក្លិប Liverpool បានបង្ហាញការខកចិត្តយ៉ាងខ្លាំង បន្ទាប់ពីអភិបាលក្រុងលីវើភូលនិយាយថា Premier League រដូវកាលនេះមិនគួរចាប់ផ្តើមឡើងវិញទេ បើទោះបីជាមានការប្រកួតបិទទ្វារក៏ដោយ។ លោកអភិបាលក្រុងបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ហានិភ័យនៃការឆ្លង COVID-19 នឹងកាន់តែមានខ្ពស់ ដ្បិតអ្នកគាំទ្រនឹងប្រមូលផ្តុំគ្នានៅខាងក្រៅកីឡដ្ឋាន Anfield អំឡុងពេលប្រកួត។
ហាង និងជំនួញជាច្រើននៅវេណេស៊ុយអេឡាសម្រេចបិទទ្វារបណ្តោះអាសន្នសិន ស្របពេលដែលរដ្ឋាភិបាលលោក ម៉ាឌុយរ៉ូ បញ្ចេញក្រដាសប្រាក់បូលីវ៉ាថ្មីដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនិងអតិផរណាឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់ហៅលែងលឺនោះ។ បើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP ក្រៅពីបញ្ចេញក្រដាសប្រាក់ថ្មី លោក ម៉ាឌុយរ៉ូ ក៏បានបញ្ជាឲ្យគេដំឡើងប្រាក់អប្បបរមាសម្រាប់ប្រជាជនវេណេស៊ុយអេឡាក្នុងកម្រិត ៣៤០០ភាគរយផង។ វាជាលើកទីប្រាំហើយក្នុងឆ្នាំ ២០១៨នេះ ដែលរដ្ឋាភិបាលវេណេស៊ុយអេឡាសម្រេចដំឡើងប្រាក់អប្បបរមាបែបនេះ។ លោក ម៉ាឌុយរ៉ូ បានចេញមុខផ្តល់សុន្ទរកថានៅថ្ងៃយប់ចន្ទថា ការដាក់ចេញក្រដាសប្រាក់ថ្មីនេះធ្វើឡើងដោយរលូន ហើយលោកអះអាងថា ប្រព័ន្ធធនាគារវិញនោះក៏នៅបន្តប្រតិបត្តិការល្អប្រសើរដែរក្រោយការបញ្ចេញក្រដាសប្រាក់ថ្មីនេះ។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍នោះ លោកបានឆ្លៀតព្រមានក្រុមហ៊ុនទាំងអស់ដែលដំណើរការដែលមិនមានឆន្ទៈអនុវត្តតាមបទបញ្ជារបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការដំឡើងប្រាក់ខែអប្បបរមារបស់ប្រជាជន។ យ៉ាងណាមិញមេដឹកនាំវេណេស៊ុយអេឡាដ៏ចម្រូងចម្រាសរូបនេះ មិនបានពន្យល់ឲ្យល្អិតល្អន់ទេថា លោកនឹងមានទណ្ឌកម្មបែបនេះចំពោះអ្នកមិនគោរពតាមបទបញ្ជារដ្ឋាភិបាលនោះ។ ជុំវិញការដាក់ចេញវិធានការថ្មីនេះ ប្រធានសមាគមធុរកិច្ចវេណេស៊ុយអេឡាលោក Carlos Larrazabal បានអះអាងថា វាមិនជួយអ្វីទាំងអស់ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញវាធ្វើឲ្យអស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចកើនឡើងកាន់តែខ្លាំងទៅវិញទេ។ ចំណែកនាយកក្រុមហ៊ុនប្រឹក្សាយោបល់សេដ្ឋកិច្ច Econometrica លោក Henkel Garcia បានថ្លែងប្រាប់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP ថា វិធានការរបស់រដ្ឋាភិបាលវេណេស៊ុយអេឡាជារឿងឆ្កួតឡប់។ កាលពីខែកក្កដាកន្លងមក តំណាងមូលនិធិរូបិយវត្ថុបានព្រមានថា បញ្ហាអតិផរណានៅវេណេស៊ុយអេឡាធ្លាក់ដល់កម្រិតប្រកាសអាសន្នហើយ។ អនាគតវេណេស៊ុយអេឡាមិនខុសពីអាល្លឺម៉ង់ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ និងស៊ីមបាវ៉េនៅចុងឆ្នាំ ២០០០ ឡើយ។ តាមពិតទៅ គេរកឃើញថា សេដ្ឋកិច្ចវេណេស៊ុយអេឡារួមកាន់តែរួមតូចបីឆ្នាំបន្តបន្ទាប់គ្នានេះ ហើយនៅត្រឹមឆ្នាំ ២០១៨នេះ សេដ្ឋកិច្ចវេណេស៊ុយអេឡាធ្លាក់ចុះដល់ពីរខ្ទង់ពោលគឺ ១៨ ភាគរយឯណោះ។ ការថយចុះនៃទំហំសេដ្ឋកិច្ចវេណេស៊ុយអេឡានេះគឺដោយសារតែការផលិតប្រេងឆៅរបស់រដ្ឋអាមេរិកឡាទីនមួយនេះកាន់តែតិច។ របាយការណ៍អង្គការ OPEC បង្ហាញថា ការផលិតប្រេងនៅវេណេស៊ុយអេឡាធ្លាក់ចុះខ្លាំង។ ប្រទេសនេះបូមប្រេងបានតិចជាង ១,៥ លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ បើទោះវេណេស៊ុយអេឡាមានប្រេងបម្រុងទុកច្រើនក្តី។ ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែអាក្រក់ជះឥទិ្ធពលកាន់តែខ្លាំងលើជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋវេណេស៊ុយអេឡា ហើយវាប្រាកដណាស់ថា ប្រជាជនកាន់តែច្រើននឹងបន្តរត់គេចចេញពីគ្រោះមហន្តរាយទៅជ្រកកោននៅប្រទេសជិតខាង។ ចំណែកប្រជាជនដែលបន្តរស់នៅក្នុងប្រទេសរងគ្រោះកាន់តែខ្លាំងដោយសារជំងឺតម្កាត់ កង្វះខាតស្បៀងអាហារ និងឱសថសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺជាដើម៕	ក្រដាសប្រាក់ថ្មីដែលកាត់ចោលលេខសូន្យចំនួន ៥ខ្ទង់ត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់នៅវេណេស៊ុអេឡានៅថ្ងៃចន្ទទី ២០ ខែសីហា ដែលវាជាផ្នែកមួយនៃគោលនយោបាយរបស់លោក នីកូឡា ម៉ាឌុយរ៉ូ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាអតិផរណាកម្រិតខ្ពស់នោះ។ ប៉ុន្តែម្ចាស់ជំនួញធំៗបាននាំគ្នាទិតៀនចំណាត់ការរបស់លោក ម៉ាឌុយរ៉ូនេះព្រោះវាធ្វើឲ្យបញ្ហាកាន់តែដុនដាបទៅប៉ុណ្ណោះ។
ពាក្យ «លិច»សំដៅលើ ទិសខាងលិច លិចអណ្តែតទៅ លិបចុះបាត់ទៅ, ចូលកប់បាត់ទៅក្នុងទឹកជាដើម ដូចជា ទូកលិច។ «លិច»ប្រែមកថា អស្តង្គត មានន័យថា វិនាស ខូច បាត់បង់ អន្តរាយ លង់គំនិតជាដើម។ ឧទាហរណ៍៖ ព្រះអាទិត្យលិច, ថ្ងៃលិចផុតទៅ ធ្វើឲ្យអ្វីៗត្រូវងងឹតសូន្យ។ ល្ងង់មិនដឹងឯលិចឯកើត ល្ងង់ដូចជាមនុស្សវង្វេងទិស ឬល្ងង់មិនស្គាល់ទិស។ ចំណែកឯពាក្យ «លេច»មានន័យថា អ្វីមួយដែលលៀនចេញ ឬទុលចេញ ឆ្លាយ ឬលាន់ចេញ ផ្សាយចេញ បង្ហាញមុខ ឬចេញមុខឲ្យឃើញ។ ឧទាហរណ៍៖ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានពី ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម បានលេចឭព័ត៌មានថា នឹងមានគ្រោះទឹកជំនន់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដូច្នេះ ប្រជាជនត្រូវតែមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ឲ្យមែនទែន។ និងមានគ្រាប់ឈើតូចមួយបានដុះលេចពន្លកចេញពីក្នុងដី។ «លេច»ប្រើជាគុណនាមមានន័យថា ដែលមិនគត់ ដូចជាក្អមលេច ផ្ទះលេច ការុងលេច។ ឧទាហរណ៍៖មនុស្សមាត់លេច(មានន័យថា ជាមនុស្សមាត់ច្រើន មាត់ដាច មាត់មិនមានគម្រប ជាដើម)៕	យោងតាមវចនានុក្រមសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត បានបញ្ជាក់អត្ថន័យនៃពាក្យ «លិច»និង«លេច»ទាំងពីរនេះថា៖
សូមអញ្ជើញទស្សនាទិដ្ឋភាពខ្លះៗ នៃអគារព្រះរាជដំណាក់ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ក្នុងវីដេអូខាងក្រោមនេះ៖ ជនជាតិបរទេសត្រូវបង់ប្រាក់ ២ម៉ឺនរៀល ដើម្បីចូលក្នុងឧទ្យានជាតិព្រះសុរាម្រិត-កុសុមៈ គិរីរម្យ ស្ថិតនៅឃុំយាយម៉ៅពេជ្រនិល ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ចម្ងាយ១១២ គីឡូម៉ែត្រ ពីរាជធានីភ្នំពេញ ឬ២៥គីឡូម៉ែត្រ ពីផ្លូវជាតិលេខ៤។ គឺជាផ្នែកអាគ្នេយ៍ នៃជួរភ្នំក្រវាញ។ គិរី មានន័យថា ភ្នំ។ រម្យ មានន័យថា អរ រីករាយ សប្បាយ៕	កំពង់ស្ពឺ៖ ក្រោយទទួលបានឯករាជ្យពីបារាំង ព្រះបាទ សម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ បានបញ្ជាឱ្យសាងសង់ព្រះរាជដំណាក់មួយដ៏ប្រណីត ដែលមានភូមិគ្រឹះ៤ខ្នង នៅលើភ្នំគិរីរម្យ ដែលក្រោយមកត្រូវបានបង្កើតជាឧទ្យានជាតិព្រះសុរាម្រិត-កុសុមៈគិរីរម្យ។ រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ព្រះរាជដំណាក់ ខូចខាតច្រើនណាស់ ប៉ុន្តែនៅតែអាចទស្សនាបាន។ ក្រៅពីសំណង់ផ្ទះ ក៏មានសំណង់ខ្លះៗសេសសល់ ដូចជាជញ្ជាំង និងសសរធ្វើពីថ្មធម្មជាតិ រូបសំណាក់បាយ័ន រង្វង់មូលនាគព័ន្ធ បង្គោលគីឡូម៉ែត្រ និងថ្នល់ម៉ាកាដាំ (កៅស៊ូលាយដុំថ្ម) ពីសម័យអាណានិគមបារាំង។
ក្រសួងសុខាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនបានជូនដំណឹងដល់ WHO ថាអាយុជីវិតពលរដ្ឋនឹងស្ថិតក្នុង ហានិភ័យភ្លាមៗប្រសិនបើមន្ទីរពេទ្យពីររបស់ក្រសួងនៅភាគខាងជើងនៃតំបន់កាហ្សាព្យាយាមផ្លាស់ទីអ្នកជំងឺដែលរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរ ឬសង្គ្រោះជីវិតតាមការទាមទាររបស់កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល ។ WHO បញ្ជាក់ផងដែរថា ឱសានវាទរយៈពេល ២៤ ម៉ោងដែលកំណត់ដោយអ៊ីស្រាអែល សម្រាប់ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន ១,១ លាននាក់ដើម្បីចាកចេញពីតំបន់កាហ្សាភាគខាងជើង ត្រូវតែលុបចោលវិញ ដោយបន្ថែមថា ការជម្លៀសជាទ្រង់ទ្រាយធំនឹងជាគ្រោះមហន្ត រាយសម្រាប់អ្នកជំងឺ បុគ្គលិកសុខាភិបាល និងជនស៊ីវិលផ្សេងទៀតផងដែរ។ «ក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺរាប់ពាន់នាក់ដែលមានរបួស និងលក្ខខណ្ឌផ្សេងទៀតដែលកំពុង ទទួលការថែទាំនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ មានមនុស្សរាប់រយនាក់ដែលរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរ និងជាង ១០០ នាក់ដែលត្រូវការការថែទាំធ្ងន់ធ្ងរ»។ WHO បញ្ជាក់ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយបែបនេះរួចបន្ត ថា រយៈពេលដែលបង្ខិតបង្ខើច មធ្យោបាយធ្វើដំណើរដ៏ស្មុគស្មាញ ផ្លូវថ្នល់ដែលខូច ហើយលើសពីនេះទៅទៀត ការខ្វះការថែទាំគាំទ្រក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើរដែលទាំងអស់ បន្ថែមលើការលំបាកក្នុងការផ្លាស់ប្តូរអ្នកជំងឺពីមន្ទីរពេទ្យនៅកាហ្សា។ WHO បានអំពាវនាវឱ្យ អ៊ីស្រាអែលលុបចោលការបិទកាហ្សា ហើយបង្កើតជាច្រករបៀងមនុស្សធម៌ភ្លាមៗដើម្បី អនុញ្ញាតឱ្យមានការផ្គត់ផ្គង់ផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្តសង្គ្រោះជីវិតទៅដល់មន្ទីរពេទ្យនៅក្នុងបរិបទដែលឡោមព័ទ្ធប៉ាឡេស្ទីន។ គួរបញ្ជាក់ថា មន្ត្រីក្រុមហាម៉ាស់សម្គាល់ថា យ៉ាងហោចណាស់មនុស្ស ៧០ នាក់ ដែលភាគច្រើនជាស្ត្រីនិងកុមារត្រូវបានសម្លាប់នៅក្នុងការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់អ៊ីស្រាអែលទៅលើក្បួនរថយន្តដែលភៀសខ្លួនចេញពីទីក្រុងកាហ្សា។ យ៉ាងណាមិញ មកទល់ពេល នេះ អ៊ីស្រាអែលមិនទាន់ឆ្លើយតបថា យ៉ាងណាឡើយ៕	អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) នាថ្ងៃទី១៤ ខែតុលាបានបញ្ជាក់ថា ការជម្លៀសអ្នកជំងឺ ដែលរងរបួសធ្ងន់ធ្ងររាប់រយនាក់ចេញពីមន្ទីរពេទ្យនៅភាគខាងជើងកាហ្សាគឺមិនអាចទៅរួចទេដោយមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតរបស់ពួកគេ។
អត្ថបទទាក់ទង World Cup៖ អ៊ីរ៉ង់ មានខ្សែប្រយុទ្ធឆ្នើម Azmoun ដែលប្រឡូកអាជីពនៅរុស្ស៊ី World Cup៖ ម៉ារ៉ុករំពឹងសម្រេចបានលទ្ធផលល្អប្រសើរជាងកាលពីឆ្នាំ១៩៨៦ World Cup៖ អេស្ប៉ាញ ជើងឯកឆ្នាំ២០១០ ត្រៀមស្តារការខកចិត្តកាលពី៤ឆ្នាំមុន World Cup៖ ក្រោយឈ្នះពានអឺរ៉ុប ព័រទុយហ្គាល់តាមប្រមាញ់ពានពិភពលោក អេស្ប៉ាញ នឹងចាប់ផ្តើមការប្រកួតដំបូងជាមួយព័រទុយហ្គាល់សម្រាប់វគ្គសន្សំពិន្ទុពូល B នៃពានរង្វាន់ World Cup នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៨ នាកីឡដ្ឋាន Fisht ក្នុងក្រុងសូជី វេលាម៉ោង ១អាធ្រាត្រ [ម៉ោងនៅកម្ពុជា]។ នេះគឺជាជំនួបពិសេសមួយរវាងក្រុមជើងខ្លាំងមកពីអឺរ៉ុបទាំងពីរក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ធំនេះ ដែលធ្វើឲ្យអ្នកគាំទ្រនៅជុំវិញពិភពលោកមិនអាចខកខានទស្សនាបាន។ អ្វីដែលយើងគួរដឹងអំពីក្រុមទាំង៤ដែលត្រូវជួបគ្នាក្នុងពូល B នេះ ព័រទុយហ្គាល់៖ ក្នុងនាមជាម្ចាស់ពានរង្វាន់ EURO 2016 និងទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣ ពានរង្វាន់ FIFA Confederations Cup ឆ្នាំ ២០១៧ ក្រោយយកឈ្នះម៉ិកស៊ិក ក្រោមការដឹកនាំរបស់អ្នកចាត់ការទូទៅ Fernando Santos។ អេស្ប៉ាញ៖ ម្ចាស់ជើងឯក World Cup ឆ្នាំ២០១០ ដែលសម្បូរទៅដោយកីឡាករល្អៗច្រើន និងប្រកអាជីពក្នុងក្រុមខ្លាំងៗក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប។ អេស្ប៉ាញ មានអ្នកចាត់ការលោក Julen Lopetegui ដែលជាអតីតអ្នកចាំទីរបស់ Barcelona និង Real Madrid។ អ៊ីរ៉ង់៖ ក្រុមមកពីអាស៊ីនេះ មានខ្សែប្រយុទ្ធឆ្មើមដែលកំពុងលេចធ្លោគឺកីឡាករ Sardar Azmoun។ ខ្សែប្រយុទ្ធវ័យ២៣ឆ្នាំរូបនេះ បានបង្ហាញទម្រង់លេងដ៏សម្បូរបែបសម្រាប់ប្រទេសរបស់គេចាប់តាំងពីព្រឹត្តិការណ៍ AFF Asian Cup ឆ្នាំ ២០១៥មក។ Azmoun ជាតួរអង្គសំខាន់បំផុតដែលបានជួយឲ្យអ៊ីរ៉ងអាចឈានទៅ World Cup ឆ្នាំ២០១៨ នៅរុស្ស៊ី។ ម៉ារ៉ុក៖ ជាក្រុមដែលឈរនៅលើកំពូលតារាងនៃពូល C ក្នុងវគ្គជម្រុះក្នុងតំបន់អាហ្វ្រិកដោយនាំមុខកូតឌីវ័រ ហ្គាបុង និងម៉ាលី ដើម្បីឈានមកដណ្តើមពានរង្វាន់ World Cup នៅរុស្ស៊ីនេះ។ អ្វីដែលជាការចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់ក្រុមក្នុងពូល B នេះ គឺអ៊ីរ៉ង់ដែលជាក្រុមទី៣ដែលបានកក់កៅអីក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាបាល់ទាត់ពិភពលោកលើកទី២២នេះ បន្ទាប់ពីប្រេស៊ីល និងម្ចាស់ផ្ទះរុស្ស៊ី៕	ក្រុមកីឡាបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិអេស្ប៉ាញបានផ្តួលអ៊ីតាលីដើម្បីឈរលើកំពូលតារាងពូល G នៃវគ្គជម្រុះប្រចាំទ្វីបអឺរ៉ុប លើផ្លូវឆ្ពោះទៅកាន់ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោកឆ្នាំ ២០១៨។ អេស្ប៉ាញនឹងត្រូវប្រឈមជាមួយក្រុមខ្លាំងមកពីអឺរ៉ុបដូចគ្នាគឺព័រទុយហ្គាល់ ក៏ដូចជាម៉ារ៉ុករបស់អាហ្វ្រិក និងអ៊ីរ៉ង់ក្រុមខ្លាំងពីតំបន់អាស៊ី។
ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវនេះ ធ្វើឡើងតាមសំណើរបស់សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងក្រោយពេលដែលលោក ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសកម្ពុជា បានទៅទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសឡាវ ដើម្បីពិភាក្សាពីរឿងព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរ។ ក្នុងពេលដែលលោក ប្រាក់ សុខុន ជួបជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសឡាវ លោក សាលើមសៃ គុំម៉ាស៊ីត គឺបានពិភាក្សាគ្នាយ៉ាងល្អិតល្អន់ ត្រង់ទៅត្រង់មក ទាក់ទងដំណោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនដែលនៅសេសសល់ និងលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសទាំងពីរផងដែរ ។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានក្រសួងកាបរទេសកម្ពុជា។ អត្ថបទទាក់ទង កម្ពុជា-ឡាវ នឹងដកទ័ពចេញពីតំបន់មុំបី នៅថ្ងៃទី២៩ សីហា កម្ពុជា-ឡាវ ប្រជុំចុងក្រោយពីបញ្ហាតំបន់មុំបី នៅព្រឹកនេះ សម្ដេច ហ៊ុន សែន ចរចាតាមទូរសព្ទជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវ ពីរឿងកងទ័ពនៅតំបន់ព្រំដែន កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា កងទ័ពឡាវ មានគ្នាប្រមាណ២០នាក់ បានចូលមកកាន់កាប់តំបន់នេះ ដោយសំអាងថា តំបន់នោះជាទឹកដីរបស់ពួកគេ។ក្រោយទទួលបានដំណឹងនេះ សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ក៏បានចរចាជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវ លោក ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត តាមទូរសព្ទ នៅថ្ងៃទី២៤ សីហា ដោយស្នើសុំឱ្យរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់នៅតំបន់ព្រំដែននេះដែរ។ តាមរយៈការចរចាគ្នានោះប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានស្នើឱ្យភាគីឡាវដកទ័ពចេញពីតំបន់មុំបីនោះ ហើយកម្ពុជាក៏ដកកម្លាំងចេញដូចគ្នាដែរ ដើម្បីទុកពេលចរចាបន្តទៀត។ កងទ័ពកម្ពុជា និងឡាវ បានដកចេញរៀងខ្លួនពីព្រំដែន នៅចំណុចតំបន់មុំ ក្នុងស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ នៅព្រឹកថ្ងៃទី២៩ សីហា៕	នាយករដ្ឋមន្រី្តឡាវ លោក ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត នឹងមកបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី១២-១៣ កញ្ញា ដើម្បីពង្រឹងទំនាក់ទំនង និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ បម្រើផលប្រយោជន៍ប្រទេសទាំងពីរ។ នេះបើតាមក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី៧កញ្ញា ឆ្នាំ២០១៩។
សៀមរាប៖ អ្នកលក់កាំភ្លើងបាញ់ទឹក ម្សៅ និងសម្ភារៈលេងទឹកមួយចំនួនទៀត ហាក់កាក់កប នារដូវបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីនេះ។ ក្រៅពីទស្សនាតំបន់ប្រាសាទ ក្នុងនោះទេសចរដែលមកកម្សាន្តខេត្តសៀមរាបនាឱកាសបុណ្យ ចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិ ពិសេសព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្រ្កាន្ត ក៏និយមលេងបាញ់ទឹក ប៉ាតម្សៅដែរ ពិសេសនៅតំបន់ផាប់ស្រ្ទីត កណ្ដាលក្រុងសៀមរាប ចាប់ពីរសៀលដល់យប់ជ្រៅ។ អ្នកស្រី ឡុន យ៉េង ជាអ្នកលក់កាំភ្លើងបាញ់ទឹក ជាប់មន្ទីរពេទ្យបង្អែកខេត្តសៀមរាប ច្រកចូលទៅកាន់ផាប់ស្ត្រីតបានឱ្យដឹងថា ចាប់ផ្តើមលក់តាំងពីថ្ងៃទី១៣ មេសា មកម្ល៉េះ ហើយគិតមកដល់ថ្ងៃទី១៥មេសា លក់បានកាំភ្លើងបាញ់ទឹកតូចធំបានប្រមាណ៥០ដើម ដែលមានតម្លៃចាប់ពី ៣ម៉ឺនរៀល រហូត១០ម៉ឺនរៀល។ ប៉ៃណៃរ៉ាបី ជាឈ្មោះហាងរបស់ ពីរនាក់ប្តីប្រពន្ធ មានទីតាំងលក់ជាប់ខាងជើងភ្លើងស្តុបកោះកេរ្តិ៍ បានឱ្យដឹងថា ក្នុងរយៈពេល២ថ្ងៃកន្លងមកនេះ លក់បានកាំភ្លើងប្រហែល ៨០កាំភ្លើង ដែលមានតម្លៃពី ៣ទៅ៣០ ដុល្លារ។ ក្រៅពីនោះ ហាងនេះក៏មានលក់មួក វ៉ែនតា កាបូបការពារជ្រាបទឹក ក្នុងតម្លៃចាប់ពី១ម៉ឺនទៅ ១២,០០០រៀល។ អ្នកល់ម្នាក់ទៀត គឺអ្នកស្រី ឡៃ ជាអ្នកលក់រាយផង បោះដុំផង ដែលកំពុងដាក់លក់នៅខាងលិចធានាគារកាណាឌីយ៉ា បានប្រាប់ថា ឆ្នាំនេះទាំងការបោះដុំ និងលក់រាយហាក់ថយចុះបន្ដិច គឺលក់មិនសូវដាច់ដូចឆ្នាំមុនទេ ដោយសារមានអ្នកលក់ច្រើន។ ចំណែក ឥវ៉ាន់ទាំងអស់គឺ អ្នកស្រីកាត់ស្តុកយកមកពីម៉ូយធំៗនៅសៀមរាប ដែលគេយកមកពីប្រទេសចិនផ្ទាល់៕	ដោយ៖ ហឿន សុភ័ក្រ្ត
សម្រាប់កម្មវិធីសិក្សាថ្នាក់វិទ្យាល័យ អេស៊ីធី នឹងផ្តល់បទពិសោធន៍ នៃការរៀនសូត្រដ៏ពិសេសមួយ ដែលសិស្សអាចទទួលបានសញ្ញាបត្រកម្រិតវិទ្យា តាមរយៈការរួមបញ្ចូលគ្នា នូវកម្មវិធីសិក្សាចំណេះ ទូទៅខ្មែរ ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញបច្ចេកទេស តាមស្តង់អន្តរជាតិ និងឱកាសចុះកម្មសិក្សានៅតាម ស្ថាប័នឯកជន។ សាលាមានបេសកកម្ម ផ្តល់នូវការអប់រំសម្រាប់សិស្សថ្នាក់ទី១០ ដល់ទី១២ ប្រកបដោយគុណភាព និងជំនាញការងារ រៀបចំអាជីព និងកម្មសិក្សាច្បាស់លាស់ ក្នុងចក្ខុវិស័យ អភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស សម្រាប់ទីផ្សារអាស៊ានផងដែរ។ សិស្ស ដែលមានបញ្ចប់ការសិក្សា៣ ឆ្នាំ តាមលក្ខខណ្ឌរបស់ក្រសួង អប់រំយុវជននិងកីឡា នឹងទទួលបានជំនាញបីក្នុងពេលតែមួយ គឺជំនាញភាសាអង់គ្លេស ចំណេះទូ ទៅ និងជំនាញផ្នែកទេសចរណ៍។ សិស្សអាចចុះឈ្មោះចូលរៀនដោយឥតគិតថ្លៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី២១ ខែសីហា ដល់ថ្ងៃទី២៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៧ ដើម្បីចូលរៀននៅថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៧ខាងមុខ។ សិស្ស អាចបំពេញបែបបទ ចូលរៀន នៅការិយាល័យសិក្សា ផ្ទះលេខ៨២ ផ្លូវលេខ៦៩BT (ជិតវត្តដំបូកខ្ពស់) ឬចុះឈ្មោះតាមអ៊ីមេល [email protected] ឬទាញយកពាក្យចុះឈ្មោះតាមរយៈ គេហទំព័រ www.actcambodia.org។	វិទ្យាល័យ ចំណេះទូទៅ និងបច្ចេកទេសឯកជនអេស៊ីធី គឺជាវិទ្យាល័យចំណេះទូទៅ និងបច្ចេកទេស កម្រិតវិទ្យាល័យ ដែលនឹងផ្តល់ជូន នូវការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញបច្ចេកទេស ចំណេះទូទៅ ការ អភិវឌ្ឃន៍ ជំនាញទន់ និង ឱកាសចុះកម្មសិក្សា សម្រាប់យុវជន ក្នុងវិស័យសណ្ឋាគារ និងទេសចរណ៍ និងបច្ចេកវិទ្យា។
លោក ម៉េង វិមានតារា អធិការខណ្ឌមានជ័យ មិនទាន់ហ៊ានអះអាងឲ្យច្បាស់១០០ភាគរយនោះទេ ថាស្រ្តីឃាតកនោះ ជាម្តាយបង្កើតរបស់តារា ពេជ្រ សូលិកា ដោយសារតែលោក មិនទាន់មានឯកសារផ្លូវការពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះ ហើយលោកក៏មិនទាន់ទទួលបានចម្លើយពីជនល្មើសដែរ។ តែលោក សន្និដ្ឋានដូច្នេះថា៖«ព័ត៌មាននេះ ប្រហែជាពិត៧០ភាគរយ»។ លោកអធិការ ប្រាប់អ្នកកាសែត នៅមុខបូរីដែលជាទីតាំងកើតហេតុនោះ នាព្រឹកថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ថា ជនល្មើស បានសារភាពហើយ ថា ខ្លួន ពិតជាបានប្រព្រឹត្តអំពើឃាតកម្មមែន។ លោក អះអាងថា ឃាតកម្មនេះ ទំនងជាកើតឡើងពីភ្លើងប្រច័ណ្ឌ (ស្រីស្រឡាញ់ស្រី)។ លោក រៀបរាប់ថា នៅថ្ងៃកើតហេតុ ស្រ្តីឃាតក មិនបានឃើញស្រ្តីរងគ្រោះ ពាក់ចិញ្ចៀនពេជ្រពីរវង្ស ហើយក៏សួររកចិញ្ចៀននោះ។ លោក បន្តថា ពេលនោះ ជនរងគ្រោះ ស្រវឹងស្រា ត្រូវបានជនល្មើស ចាប់ដៃទាំងពីរព័ទ្ធទៅក្រោយ ហើយក៏ចងជាប់នឹងខ្សែ។ លោក បន្ថែមថា បន្ទាប់មក ជនល្មើស ក៏ផ្តួលជនរងគ្រោះ ទៅផ្កាប់នឹងខ្នើយ រងហូតដល់ដាច់ដង្ហើប។ គេហទំព័រនៃអគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ ផ្សាយថា ជនល្មើស មានអាយុ៤៥ឆ្នាំ ហើយមានលំនៅដ្ឋាន នៅបូរីដែលកើតហេតុនោះឯង។ ចំណែក ជនរងគ្រោះឈ្មោះ ងិន សុខលី អាយុ៥០ឆ្នាំ មានទីលំនៅសង្កាត់ផ្សារដេប៉ូ២ ខណ្ឌទួលគោក ដោយមានមុខរបរជាអ្នកលក់កាហ្វេនៅក្នុងផ្សារដេប៉ូ។ នៅថ្ងៃកើតហេតុ ជនរងគ្រោះ បានជិះម៉ូតូទៅផ្ទះជនល្មើស។ ជនល្មើស កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលនៃការសួរនាំរបស់សមត្ថកិច្ច និងត្រៀមកសាងសំណុំរឿងទៅតុលាការ៕	សមត្ថកិច្ចខណ្ឌមានជ័យ បានចាប់ស្រ្តីឈ្មោះ ស៊ិន ស្រីនាង ពីបទឃាតកម្មលើស្រ្តីភេទទី៣ (ស្រីតែងខ្លួនជាប្រុស) ដោយមានការអះអាងជាបឋមថា ស្រ្តីឃាតកនោះ ជាម្តាយបង្កើតរបស់តារាចម្រៀងនិងជាតារាសម្តែង ពេជ្រ សូលិកា។ អំពើឃាតកម្មនេះ កើតឡើងនៅល្ងាចថ្ងៃទី១២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២០ នៅបុរីវីមួយ ស្ថិតក្នុងភូមិទួលរកា សង្កាត់ចាក់អង្រែក្រោម ខណ្ឌមានជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ។
គម្រោងសិល្បៈ ដែលមានលក្ខណៈបង្កើតថ្មីក្នុងខេត្តបាត់ដំបងនេះ ទទួលបានការគាំទ្រពីមូលនិធិ Métis ដែលជាគំនិតផ្តួចផ្តើមតែមួយគត់បង្កើតឡើងដោយទីភ្នាក់ងារ AFD នៅឆ្នាំ២០២១។ គម្រោងគឺស្របតាម ទស្សនៈវិស័យនៃគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ដោយចីរភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិដោយ មានទិសដៅបង្កលក្ខណៈ ងាយស្រួលដល់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព និងបរិយាប័ន្នរបស់ខេត្តបាត់ដំបង តាមរយៈការលើកស្ទួយតម្លៃ បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប និងភាពរស់រវើកនៃសិល្បៈរបស់ខេត្តមួយនេះ។ កាលពីដើមឆ្នាំ២០២៣ សិក្ខាសាលាមួយដែលមានឈ្មោះថា Phare Design Lab ត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅខេត្ត បាត់ដំបង។ សិក្ខាសាលារយៈពេលមួយសប្តាហ៍នេះ បានជួយឱ្យមានការបង្កើតស្នាដៃសិល្បៈចំនួន៧ ដែលត្រូវ បានដាក់បង្ហាញនៅក្នុងឧទ្យានស្ថានទូតបារាំងកាលពីថ្ងៃទី២០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ ក្នុងឱកាស ខួប៣០ឆ្នាំ នៃវត្តមានរបស់ទីភ្នាក់ងារ AFD នៅកម្ពុជា។ តាមរយៈជោគជ័យនេះ គម្រោងថ្មី នឹងបន្តជួយលើកស្ទួយស្នាដៃសិល្បៈថែមមួយកម្រិតទៀតដោយ ពិព័រណ៍មួយ នឹងត្រូវរៀបចំឡើងក្នុងឱកាសមហោស្រពរយៈពេលមួយថ្ងៃនៅកណ្តាលក្រុងបាត់ដំបងនៅខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ខាងមុខ។ មហោស្រពក៏នឹងមានការដាក់បង្ហាញស្នាដៃសិល្បៈចំនួន៥ និងការសម្តែងទស្សនីយ ភាពសៀកជូន ប្រជាពលរដ្ឋទស្សនាផងដែរ។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន បានបញ្ជាក់ថា គម្រោងខាងលើឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីភាពរស់រវើកនៃវិស័យសិល្បៈ ក៏ដូចជាគំនិតច្នៃប្រឌិតរបស់ខេត្តបាត់ដំបង។ គម្រោងនេះនឹងជួយពង្រឹងកិច្ចសហការគ្នារវាងសិល្បករ និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន ដើម្បីលើកតម្កើងបេតិកភណ្ឌដ៏សម្បូរបែប និងប្រកបដោយសក្កានុពលរបស់ ខេត្តបាត់ដំបង៕	ទីភ្នាក់ងារបារាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ (AFD) និងអង្គការហ្វារពន្លឺសិល្បៈ បានប្រកាសពីកិច្ចសហការគ្នាដើម្បីដាក់ឱ្យដំណើរការគម្រោងសិល្បៈតែមួយគត់ ដែលមានលក្ខណៈបង្កើតថ្មីក្នុងខេត្តបាត់ដំបង។ បើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរួមកាលពីថ្ងៃទី៩ ខែសីហា គម្រោងនេះមានគោលដៅរំលេចឱ្យឃើញពីបញ្ហាប្រឈម និង ចក្ខុវិស័យខេត្ត បាត់ដំបងតាមរយៈទិដ្ឋភាពដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយផ្សេងទៀតនៃសិល្បៈ។
ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក ដូណាល់ ត្រាំ បានរិះគន់អាល្លឺម៉ង់ខ្លាំងដោយចោទថា រដ្ឋជាមេដឹកនាំអឺរ៉ុបមួយនេះជំពាក់លុយបក្សសម្ព័ន្ធយោធាណាតូច្រើនណាស់ ហើយលោកក៏ទារឲ្យរដ្ឋជាសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិកមួយនេះបង់ថ្លៃការពារបន្ថែមឲ្យអាមេរិកទៀតដើម្បីបានសុខ។ លោក ដូណាល់ ត្រាំ រិះគន់អាល្លឺម៉ង់ត្រឹមមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះក្រោយពេលដែល អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់លោកស្រី អែនជេឡា មឺហ្កែល បំពេញទស្សនកិច្ចនៅសហរដ្ឋអាមេរិកនិងបានជួបពិភាក្សាជាមួយប្រធានាធិបតីអាមេរិកពីបញ្ហាជាច្រើនជាពិសេសសន្តិសុខនិងការចំណាយការពារជាតិផងដែរ។ ហើយរឿងដែលគួរឲ្យភ្ងាក់ផ្អើលនៅប្រធានាធិបតី ដូណាល់ បដិសេធចាប់ដៃជាមួយអធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ ក្នុងពេលដែលអ្នកទាំងពីរជួបគ្នានៅការិយាល័យពងក្រពើរ (Oval Office)។ លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានសរសរបង្ហោះតាមគណនី Twitter ផ្លូវការរបស់ខ្លួនថា ៖«អាល្លឺម៉ង់ជំពាក់លុយបក្សសម្ព័ន្ធយោធាណាតូច្រើនណាស់ ហើយអាមេរិកត្រូវតែទទួលបានបង់វិភាគទានសម្រាប់ការផ្តល់ឲ្យអាល្លឺម៉ង់នូវការការពារសន្តិសុខដ៏ល្អនោះ»។ ប៉ុន្តែលោកបានសរសេរបង្ហោះបន្ថែមថា ៖«ខ្ញុំមានជំនួបពិភាក្សាមួយដ៏អស្ចារ្យជាមួយអធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ អែនជេឡា មឺហ្កែល ទៅជាអ្នកបានលឺព័ត៌មានមិនល្អពីព័ត៌មានក្លែងក្លាយក្តី»។ ថ្វីបើលោក ត្រាំ ប្រាប់ថាលោកមានកិច្ចពិភាក្សាដ៏ល្អជាមួយអធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ក៏ដោយ កាលពីថ្ងៃសុក្រនៅពេលដែលមេដឹកនាំទាំងពីរធ្វើសន្និសីទសារព័ត៌មានរួមគ្នា លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានឆ្លៀតឱកាសទិតៀនអាល្លឺម៉ងនិងចោទថា អាល្លឺម៉ង់នេះអនវត្តគោលការណ៍ពាណិជ្ជកម្មមិនស្មោះត្រង់ត្រឹមត្រូវថែមទៀត។ ហើយលោកក៏បានលើកឡើងពីបញ្ហាបង់លុយវិភាគទានដល់បក្សសម្ព័ន្ធយោធាណាតូពីសំណាក់សម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិកនៅអឺរ៉ុបផងដែរ។ ក្នុងសន្និសីទព័ត៌មាននោះដែរ លោកស្រី មឺហ្កែលបានឆ្លើយតបថា អាល្លឺម៉ង់តែងតែប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការបង្កើនថវិកាសម្រាប់ចាយលើវិស័យការពារជាតិឲ្យដល់ ២ភាគរយនៃផលិតក្នុងស្រុកសរុបក្រោយពេលដែលមានការឯកភាពគ្នាកាលពីឆ្នាំ ២០១៤នោះ។ តែគេបានឯកភាពគ្នាហើយថា វាត្រូវកាពេលវេលា ១០ឆ្នាំ។ តាមពិតទៅ លោកស្រី អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ និងប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ ហាក់មិនសូវស៊ីខ្សែរគ្នាតាំងពីដើមមកហើយ។ លោក ដូណាល់ ត្រាំ បាននិយាយទិតៀនលោកស្រី តាំងពីពេលឃោសនាបោះឆ្នោតមកម្ល៉េះ ហើយលោកថែមទាំងបានចោទថា ការសម្រេចចិត្តទទួលយកជនភៀសខ្លួនរបស់លោកស្រី ជាកំហុសធំធេង ហើយលោកស្រីកំពុងបំផ្លាញអាល្លឺម៉ង់ថែមទៀត៕	មួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីជួបពិភាក្សាជាមួយអធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ អែនជេឡា មឺហ្កែល (Angela Merkel) តែបដិសេធចាប់ដៃហើយ លោក ដូណាល់ ត្រាំ បន្តរិះគន់អាល្លឺម៉ង់រឿងជំពាក់លុយបក្សសម្ព័ន្ធយោធាណាតូថែមទៀតផង។ លោក ត្រាំ បានទារឲ្យអាល្លឺម៉ង់បង់លុយឲ្យអាមេរិកបន្ថែម បើសិនចង់ជ្រកក្រោមឆ័ត្រសន្តិសុខអាមេរិក។
ជម្លោះរវាងអ៊ីស្រាអែល និងប៉ាឡេស្ទីន មិនមែនទើបតែមានក្នុងពេលនេះ ឬ១០ឆ្នាំមុនឡើយ ប៉ុន្តែជម្លោះរវាងជនជាតិទាំងពីរ កើតឡើងតាំងពីអំឡុងឆ្នាំ ១៩៤០មកម្លេះ ពោលគឺចាប់ពីពេល អ៊ីស្រាអែលចាប់ផ្តើមបង្កើតរដ្ឋ។ ការបង្កើតរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ ទឹកដីអ៊ីស្រាអែល ធ្លាប់ជាដែនដីមួយរបស់ជនជាតិជ្វីហ្វកាលពីសម័យបុរាណ។ ដោយសារតែសង្រ្គាម និងការឈ្លានពានរបស់អាណាចក្រធំៗ ជនជាតិជ្វីហ្វ ត្រូវរស់បែកបាក់ ចំណាកស្រុកទៅប្រទេសផ្សេងៗ ជាពិសេសអឺរ៉ុប។ បន្ទាប់ពីការបែកបាក់ មានតែជនជាតិភាគតិចជ្វីហ្វប៉ុណ្ណោះ ដែលរស់នៅលើដែនដីនោះ និងមានប្រជាជនអារ៉ាប់រស់នៅភាគច្រើន។ តំបន់ដែលមានប្រជាជនជ្វីហ្វរស់នៅ ឬតំបន់នៅចន្លោះសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ និងទន្លេហ្ស៊កដានី ត្រូវបានប្រជាជនអារ៉ាប់ហៅថា «ដែនដីប៉ាឡេស្ទីន» ។ ចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ និងដើមសតវត្សរ៍ទី២០ ជនជាតិជ្វីហ្វ ដែលរស់នៅប្រទេសអារ៉ាប់ និងបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗ បានចាប់ផ្តើមត្រលប់ចូលមករស់នៅដែនដី ដែលខ្លួនគិតថាជារបស់ខ្លួនពីមុន។ វាអាចមានហេតុផលជាច្រើន ដែលជនជាតិជ្វិហ្វត្រលប់មកវិញ ប៉ុន្តែហេតុផលមួយក្នុងចំណោមនោះ គឺដោយសារតែមនោគមវិជ្ជា Zionism។ Zionism ជាមនោគមន៍វិជ្ជាសាសនា និងនយោបាយ ដែលនាំឱ្យជនជាតិជ្វីហ្វត្រលប់មកដែនដីកំណើតរបស់ខ្លួន ស្របពេលអង់គ្លេសគឺជាម្ចាស់អាណានិគមនៅក្នុងតំបន់នោះ។ ម្យ៉ាងក្នុងឆ្នាំ១៨៩៦ អ្នកកាសែតជនជាតិជ្វីហ្វ-អូទ្រីស លោក Theodor Herzl បានបោះពុម្ពសៀវភៅតូចៗ ដែលនិយាយពីរដ្ឋជ្វីហ្វ។ ក្នុងសៀវភៅនោះ លោក Theodor Herzl បានសង្កត់ធ្ងន់ថា មានតែការបង្កើតរដ្ឋជ្វីហ្វប៉ុណ្ណោះ ទើបការពារជនជាតិជ្វីហ្វពីការប្រឆាំងមកលើជនជាតិមួយនេះ។ ហេតុផលមួយទៀត គឺជនជីហ្វ បានត្រលប់មកពីអឺរ៉ុបជាច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ បន្ទាប់ពីមានការកាប់សម្លាប់ពីសំណាក់ក្រុមណាស៊ី ក្នុងសង្រ្គាមលោកលើកទីពីរ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៧ អង្គការសហប្រជាជាតិ បានអនុម័ត សេចក្តីសម្រេចលេខ ១៨១ ដែលត្រូវបានស្គាល់ថា ជាគម្រោងពុះច្រៀកទឹកដី (Partition Plan) ដើម្បីបែងចែកទឹកដីសម្រាប់ជនជាតិជ្វីហ្វ និងអារ៉ាប់។ ប៉ុន្តែការបែងចែកនេះ ត្រូវបានជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនបដិសេធ ដោយសំអាងថាជាទឹកដីរបស់គេ។ ក្នុងអំឡុងពេល UN អនុម័តច្បាប់នោះ ជនជាតិជ្វីហ្វ បានកាន់កាប់ទឹកដីមួយផ្នែក នៅតំបន់ប៉ាឡេស្ទីនរួចទៅហើយ។ ប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលសាទរសេចក្តីសម្រេចអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៧។ រូបភាព៖ ការិយាល័យព័ត៌មានរដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែល ក្នុងថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៨ ជនជាតិជ្វីហ្វ បានប្រកាសបង្កើតរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលឡើង បើទោះមានការជំទាស់ពីជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន និងជនជាតិផ្សេងទៀតក៏ដោយ។ ក្នុងពេលនេះ អង់គ្លេស ក៏បានដកទ័ពចេញពីដែនដីប៉ាឡេស្ទីនផងដែរ។ មួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីប្រកាសរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល អេហ្ស៊ីប ហ្ស៊កដានី ស៊ីរី លីបង់ និងអ៊ីរ៉ាក់ បានវាយមកលើអ៊ីស្រាអែល។ សង្រ្គាមរវាងបណ្តាប្រទេសអារ៉ាប់ និងអ៊ីស្រាអែល បានបិទបញ្ចប់នៅក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៩ ដោយបទឈប់បាញ់។ ក្នុងសង្រ្គាមនេះ អ៊ីស្រាអែលបានគ្រប់គ្រងដែនដីមួយភាគធំ ខណៈពេលហ្ស៊កដានី គ្រប់គ្រងជ្រោយខាងលិច (West Bank) និងអេហ្ស៊ីបគ្រប់គ្រងតំបន់កាហ្សា។ ចំណែកទីក្រុងហ៊េរុយសាឡិម ត្រូវបែងចែកជាពីរ ដោយហ៊េរុយសាឡិមខាងលិច គ្រប់គ្រងដោយអ៊ីស្រាអែល និងក្រុងហ៊េរុយសាឡិមខាងកើតគ្រប់គ្រងដោយកងទ័ពរបស់ហ្ស៊កដានី។ សង្រ្គាមនៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៤៨ ដល់ឆ្នាំ ១៩៤៩ ត្រូវបានស្គាល់ថា «សង្រ្គាមអារ៉ាប់-អ៊ីស្រាអែលលើកទី១»។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៦ វិបត្តិព្រែកជីកស៊ុយអេ ក៏បានផ្ទុះឡើងរវាងអេហ្ស៊ីប និងអ៊ីស្រាអែលរួមជាមួយ បារាំង និងអង់គ្លេសផងដែរ។ វិបត្តិព្រែកជីកនេះ ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា «សង្រ្គាមអ៊ីស្រាអែល-អារ៉ាប់លើកទី២»។ បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលឈ្លានពានឧបទ្វីបស៊ីណៃ អេហ្ស៊ីប ហ្ស៊កដានី ស៊ីរី បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងការពារគ្នាទៅវិញទៅមកពីអ៊ីស្រាអែល។ «សង្រ្គាម ៦ថ្ងៃ» សង្រ្គាមធំមួយទៀតរវាងបណ្តាប្រទេសអារ៉ាប់ និងអ៊ីស្រាអែល បានផ្ទុះឡើងម្តងទៀត នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៧ ដែលមានរយៈពេល ៦ត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ។ ហេតុនេះហើយ បានជាសង្គ្រាមអារ៉ាប់-អ៊ីស្រាអែលលើកទី៣ ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា «សង្រ្គាម៦ថ្ងៃ»។ សង្រ្គាមនេះ កើតឡើងដោយសារតែការព្រមានជាញឹកញាប់ពីសំណាក់ប្រធានាធិបតីអាហ្ស៊ីបកាលសម័យនោះ លោកAbdel Gamal Nasser ដើម្បីវាយប្រហារលើអ៊ីស្រាអែល។ បញ្ហានេះហើយ អ៊ីស្រាអែលបានសម្រេចវាយប្រហារលើកម្លាំងទ័ពអាកាសអេហ្ស៊ីប និងស៊ីរីមុន។ កងទ័ពអ៊ីស្រាអែលមានវត្តមាននៅក្នុងតំបន់កាហ្សា ស្រ្ទីប ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧។ រូបភាព៖ ការិយាល័យព័ត៌មានរដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែល បន្ទាប់ពីសង្រ្គាមរយៈពេល ៦ថ្ងៃ អ៊ីស្រាអែលគ្រប់គ្រងដែនដីកាន់តែធំជាងមុនក្នុងនោះរួមមាន ឧបទ្វីបស៊ីណៃ, តំបន់កាហ្សា, ជ្រោយខាងលិច, ក្រុងហ៊េរុយសាឡិមខាងកើត និងខ្ពស់រាបហ្គោឡង់។ ដ្បិតសង្រ្គាម៦ថ្ងៃបានបញ្ចប់ អេហ្ស៊ីប និងស៊ីរី បានប៉ះគ្នាជាច្រើនលើកជាមួយអ៊ីស្រាអែល រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩។ ក្នុងឆ្នាំនោះ បន្ទាប់ពីមានកិច្ចចរចាជាច្រើនលើកមក អាហ្ស៊ីប និងអ៊ីស្រាអែល បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពជាមួយគ្នា « Camp David Accords»។ កិច្ចព្រមព្រៀង OSLO នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៧ ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនជាច្រើនពាន់នាក់ បះបោរ និងបាតុកម្មប្រឆាំងអ៊ីស្រាអែល បើទោះបីអាហ្ស៊ុប បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀង Camp David Accords ក៏ដោយ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ នាយករដ្ឋមន្រ្តីអ៊ីស្រាអែល Yitzhak Rabin និងអ្នកចរចាអង្គការរំដោះប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន លោក Mahmoud Abbas បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀង Oslo I Accords ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះ។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ បានរៀបចំឱ្យប៉ាឡេស្ទីនគ្រប់គ្រងតំបន់ត្រើយខាងលិច និងតំបន់កាហ្សា និងទទួលស្គាល់ទៅវិញទៅមករវាងអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនថ្មី និងអ៊ីស្រាអែល។ នៅឆ្នាំ១៩៩៧ អ៊ីស្រាអែល និងប៉ាឡេស្ទីន បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀង Oslo II Accords ដោយតម្រូវឱ្យអ៊ីស្រាអែលដកទ័ពចេញពីក្រុង ៦ និងតំបន់៤៥០ ពីត្រើយខាងលិច។ ការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបង្រួបបង្រួម ទោះមានកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងពីរខាងលើក្តី អ៊ីស្រាអែល និងប៉ាឡេស្ទីនតែងតែប៉ះគ្នា និងមានបាតុកម្មជាញឹកញាប់រហូតដល់ឆ្នាំ២០១៣។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ អាមេរិក មានបំណងពិនិត្យមើលដំណើរការសន្តិភាពរវាងដែនដីទាំងពីរឡើងវិញ។ យ៉ាងណាមិញ កិច្ចចរចាសន្តិភាពនោះត្រូវបានបង្អាក់ ដោយសារអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន នៅក្នុងតំបន់ត្រើយខាងលិចបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបង្រួបបង្រួម ជាមួយក្រុមហាម៉ាស នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤។ ក្រុមហាម៉ាសនេះ ត្រូវបានអាមេរិក ដាក់ជាអង្គការភេរវកម្មបរទេស នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤។ ក្នុងឆ្នាំបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបង្រួបបង្រួមនេះ ជម្លោះរវាងអ៊ីស្រាអែល និងប៉ាឡេស្ទីន បានកើនកម្តៅជាថ្មី ដោយ ក្រុមហាម៉ាស បានបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតជិត ៣ពាន់គ្រាប់មកក្នុងដែនដីអ៊ីស្រាអែល ខណៈពេលអ៊ីស្រាអែលបានវាយប្រហារតបវិញទៅលើតំបន់កាហ្សា។ ការប៉ះទង្គិចនេះ កើតឡើងបន្ទាប់ពីប៉ាឡេស្ទីន បានទាមទារឱ្យអ៊ីស្រាអែល ដាក់ទោសលើឧក្រិដ្ឋជន ដែលបានសម្លាប់យុវជនប៉ាឡេស្ទីនម្នាក់ និងការចាប់ខ្លួនសិស្សសាលាជនជាតិជ្វីបចំនួន ៣នាក់។ ក្មេងប្រុសម្នាក់ដើរលើគំនរបាក់បែកនៅក្នុងតំបន់កាហ្សា ក្នុងឆ្នាំ២០១៤។ រូបភាព AFP ជម្លោះក្នុងឆ្នាំនោះ បានបង្កឱ្យប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលស្លាប់តែ ៧៣នាក់ប៉ុណ្ណោះ ខណៈប៉ាឡេស្ទីន ២២៥១នាក់ បន្ទាប់ពីមានបទឈប់បាញ់នៅក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០១៤ ដោយមានអេហ្ស៊ីបជាអ្នកសម្របសម្រួល។ យ៉ាងណាក្តី ការតវ៉ាពីសំណាក់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន និងការវាយប្រហាររបស់ក្រុមហាម៉ាស នៅតែបន្តកើតមានដដែល នៅឆ្នាំបន្ទាប់។ ជំហរអាមេរិកមកលើអ៊ីស្រាអែល អាមេរិក ក្រោមអាណត្តិរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានដាក់គោលដៅក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាអ៊ីស្រាអែល និងប៉ាឡេស្ទីន ប៉ុន្តែគោលដៅទាំងនោះ មានតែបង្កឱ្យមានភាពតានតឹងរវាងអ៊ីស្រាអែល និងប៉ាឡេស្ទីនប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ រដ្ឋបាលអាមេរិក បានលុបចោលមូលនិធិសម្រាប់ទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកខាងជួយសង្គ្រោះនិងកិច្ចការងារ (UNRWA) ដែលផ្តល់មូលនិធិសម្រាប់ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីន។ ក្នុងឆ្នាំដដែលនោះ អាមេរិកថែមទាំងប្តូរស្ថានទូតខ្លួនពីទីក្រុងTel Aviv ទៅទីក្រុងហ៊េរុយសាឡិមថែមទៀត ដែលធ្វើឱ្យអឺរ៉ុប ប៉ាឡេស្ទីន និងបណ្តាប្រទេសផ្សេងទៀត រិះគន់យ៉ាងខ្លាំង។ ការប៉ះទង្គិចរវាងក្រុមហាម៉ាស និងអ៊ីស្រាអែល ក្នុងឆ្នាំ២០២១ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២១ អ៊ីស្រាអែល និងក្រុមយុទ្ធជនហាម៉ាស បានប៉ះគ្នា ដោយមានការបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតជាថ្មី ដោយចាប់ផ្តើមនៅយប់ថ្ងៃទី១០ ខែឧសភា។ ក្រុមហាម៉ាស បានបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតជាច្រើនពាន់គ្រាប់មកក្នុងដែនដីអ៊ីស្រាអែល។ ប៉ុន្តែត្រូវបានការពារដោយប្រព័ន្ធខែលការពារមីស៊ីល។ ចំណែកអ៊ីស្រាអែល បានវាយប្រហារតាមរយៈការទម្លាក់គ្រាប់បែក បាញ់កាំភ្លើងធំ និងមីស៊ីលជាដើម។ ជម្លោះរវាងអ៊ីស្រាអែលនេះ គឺកើតចេញពីការប៉ះទង្គិចរវាងប៉ូលិសអ៊ីស្រាអែល និងជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន នៅបរិវេណអាគារព្រះវិហារ Al-Aqsa ក្នុងទីក្រុងហ៊េ្សរុសាឡិមខាងកើត។ ការតវ៉ារបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន ធ្វើឡើងដោយសារប៉ូលិសអ៊ីស្រាអែល បានបិទផ្លូវប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនទៅផ្នែកមួយនៃទីក្រុងចាស់ ឬOld City ក្នុងអំឡុងខែរ៉ាម៉ាឌន (Ramadan)។ ម្យ៉ាងការធ្វើបាតុកម្មរបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន ក៏ប្រឆាំងនឹងតុលាការអ៊ីស្រាអែល ដែលត្រួសត្រាយផ្លូវ ដើម្បីបណ្តេញជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនចេញពីសង្កាត់ Sheikh Jarrah ក្នុងក្រុងហ៊េ្សរុសាឡិមខាងកើតផងដែរ។ ប៉ុន្តែសវនាការត្រូវបានពន្យារពេល នៅថ្ងៃទី៩ ខែឧសភា រហូតដល់ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១។ ដោយសារហេតុផលនេះហើយ ដែលធ្វើឱ្យក្រុមយុទ្ធជនហាម៉ាស វាយប្រហារមកលើអ៊ីស្រាអែល។ ក្នុងវិបត្តិកាលនោះ ក្រុងហាម៉ាស និងអ៊ីស្រាអែល បានប្រកាសផ្អាកការប្រយុទ្ធ ក្រោយមានការសម្របសម្រួលពីសំណាក់អាម៉េរិក កាតា និងអេហ្ស៊ីប។ កាលនោះ ប្រជាជននៅអ៊ីស្រាអែល ១៤នាក់ បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត ខណៈប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនស្លាប់ ៣១៣នាក់។ សង្រ្គាមក្រុមហាម៉ាស និងអ៊ីស្រាអែលក្នុងឆ្នាំ២០២៣ គិតត្រឹមព្រឹកថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ករណីស្លាប់នៅក្នុងដែនដីអ៊ីស្រាអែលបានកើនឡើងដល់ជាង ៧០០នាក់ ខណៈប្រជាជននៅក្នុងតំបន់កាហ្សា មានអ្នកស្លាប់ជាង៤១៣នាក់។ នេះជាករណីស្លាប់ច្រើនបំផុតនៅអ៊ីស្រាអែលបើគិតចាប់តាំងពីសង្រ្គាមអ៊ីស្រាអែល-អារ៉ាប់ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣។ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល ដែលត្រូវបានពង្រាយនៅក្បែរព្រំដែនកាហ្សា។ រូបភាព AFP ក្រុមហាម៉ាស បានចាប់ផ្តើមចូលមកក្នុងដីអ៊ីស្រាអែល នៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា តាមរយៈឆត្រយោង ម៉ូតូ និងទូក។ តាមការបញ្ជាក់របស់អ្នកនាំពាក្យរបស់ក្រុមហាម៉ាសនៅពេលកន្លងទៅ ប្រតិបត្តិការក្រុមប្រយុទ្ធរបស់ខ្លួនប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល គឺដើម្បីឆ្លើយតបអំពើឃោរឃៅលើ ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនទាំងអស់ដែលបានកើតមាននៅពេលកន្លងមក។ ត្រង់ចំណុចនេះ ក្រុមហាម៉ាស ចង់ឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ បញ្ឈប់អំពើឃោរឃៅនៅក្នុងតំបន់កាហ្សា ដែលប្រឆាំងនឹងប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន។ ក្រោយពីការវាយប្រហារដ៏ខ្លាំងក្លាពីសំណាក់ក្រុមហាម៉ាស ប្រធានាធិបតីអាម៉េរិក លោក ចូ បៃឌិន បានបញ្ជាឱ្យមានការគាំទ្រអ៊ីស្រាអែលបន្ថែម នៅចំពោះមុខការវាយប្រហារពីសំណាក់ក្រុមហាម៉ាស។ ស្របគ្នានេះ រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិអាម៉េរិក លោក ឡយ អូស្ទីន បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ៗថា អាម៉េរិក នឹងបញ្ជូនធនធាន និងឧបករណ៍ឱ្យបានឆាប់រហ័សទៅកាន់កម្លាំងការពារអ៊ីស្រាអែល ដោយរួមទាំងអាវុធផង។ ប្រមុខការពារជាតិអាម៉េរិករូបនេះ ក៏បានបញ្ជាឱ្យក្រុមនាវាចម្បាំង និងនាវាដឹកយន្តហោះចម្បាំងអាម៉េរិក USS Gerald R Ford ចេញដំណើរឆ្ពោះទៅសមុទ្រមីឌីទែរ៉ាណេភាគខាងកើតផង។ ចំណែកអ៊ីស្រាអែល ក៏បានប្រកាសសង្រ្គាមជាផ្លូវការប្រឆាំងអ៊ីស្រាអែល និងពង្រាយទ័ពបម្រុងប្រមាណ ១០ម៉ឺននាក់នៅក្បែរព្រំដែនកាហ្សា-អ៊ីស្រាអែលផង៕	ជម្លោះរវាងអ៊ីស្រាអែល និងប៉ាឡេស្ទីន មួយរយៈចុងក្រោយនេះ ហាក់កាន់តែក្តៅឡើង។ អ៊ីស្រាអែល និង ក្រុមយុទ្ធជនប្រយុទ្ធហាម៉ាស (Hamas) ដែលមានមូលដ្ឋាននៅតំបន់កាហ្សា បានប្រយុទ្ធគ្នាជាថ្មី ក្រោយការប្រយុទ្ធនៅក្នុងឆ្នាំ២០២១។ ក្នុងសង្រ្គាមថ្មីនេះ ប្រជាជនរាប់ពាន់នាក់ បានបាត់បង់ជីវិត និងរបួស ខណៈប្រជាជនជាច្រើនម៉ឺនផ្សេងទៀត បានភៀសខ្លួនរកកន្លែងសុវត្ថិភាព។ តើជម្លោះរវាងអ៊ីស្រាអែល និងប៉ាឡេស្ទីន កើតមានចាប់តាំងពីពេលណាមក។
ក្នុងកម្មវិធីតាំងពិព័រណ៌ឧស្សាហកម្មសំណង់កម្ពុជា- អន្តរជាតិ ដែលប្រព្រឹត្តទៅចាប់ពីថ្ងៃទី ២៩ ខែវិច្ឆិកា ដល់ថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ នៅកោះពេជ្រ ក្រុមហ៊ុន ជីប ម៉ុង បានដាក់តាំងបង្ហាញនូវផលិតផលគុណភាពលេចធ្លោជាច្រើនដូចជា បេតុងលាយស្រេចជីប ម៉ុង ដែលមានការអភិវឌ្ឍឡូហ្គោ និងបច្ចេកវិទ្យាបេតុងលាយស្រេចថ្មី ដែកអ៊ីតាលីម៉ាកវី បន្ថែមនូវប្រភេទដែកថែបថ្មីឆ្លើយតបនឹងត្រូវការទីផ្សារតម្រូវការដែកសម្រាប់អាគារទំនើប ស៊ីម៉ងត៍អូដ្ឋ កែច្នៃកញ្ចប់វេចខ្ចប់ថ្មីបច្ចេកវិទ្យាកាន់តែទំនើបចុងក្រោយបង្អស់ពីក្រុមហ៊ុនផលិតស៊ីម៉ងត៍ ជីប ម៉ុង អ៊ិនស៊ី។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះដែរ ជីប ម៉ុង ក៏បានណែនាំនូវផលិតផលសំណង់ថ្មីគឺក្បឿងបេតុង និងទុយោ ជីប ម៉ុង ដែលផលិតដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាចុងក្រោយពីអ៊ីតាលី ផ្សំដោយវត្ថុធាតុដើមពីអ៊ឺរ៉ុប។ អតិថិជនដែលបានមកទស្សនាពិពណ៍ ក៏អាចមានឱកាសទទួលបាននូវប្រូម៉ូសិនពិសេសៗ និងវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ពីបញ្ជរជីប ម៉ុង ផងដែរ។ យុវជនម្នាក់ ដែលបានចូលមកទស្សនាបញ្ជរពិពណ៌ជីប ម៉ុង និយាយថា កម្មវិធីពិពណ៍នេះគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ ព្រោះបានផ្តល់ពត៌មានជាច្រើនដល់ទាក់ទងនឹងការអភិវឌ្ឍវិស័យសំណង់ក្នុងប្រទេស ជាពិសេសក្រុមហ៊ុន ជីប ម៉ុង ជាក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកដែលមានការវិវត្តនៃការរីកចម្រើនលើសគេ លើផលិតផលសំណង់គុណភាពដើម្បីដើរផ្ទឹមនឹងផលិតផលបរទេសដែលមានវត្តមាននៅកម្ពុជា។ លោកក៏បន្តថាការមកទស្សនាដល់ទីតាំងបញ្ជរផ្ទាល់ធ្វើឲ្យលោកបានយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់ពីបច្ចេកវិទ្យានៃការផលិត ព្រមទាំងមានឱកាសចុះឈ្មោះក្នុងការចុះទស្សនកិច្ចដល់ទីផ្សារថែមទៀតផង។ ពិព័រណ៍ឧស្សាហកម្មសំណង់កម្ពុជា-អន្តរជាតិ ធ្វើឡើងរយៈពេល៣ថ្ងៃចាប់ពីថ្ងៃទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ដល់ទីថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ នៅសាលពាណិជ្ជកម្មកោះពេជ្រ។ លោកអ្នកអាចអញ្ជើញទៅទស្សនាបញ្ជរជីប ម៉ុង ដើម្បីទទួលបានវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ភ្លាមៗ និងមានឱកាសទទួលបានការប្រូម៉ូសិនពិសេសថែមទៀតផង៕	ភ្នំពេញៈ ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាទូទាំងប្រទេសសុទ្ធតែបានដឹងហើយថាក្រុមហ៊ុនជីប ម៉ុង គឺជាដង្ហើមនៃការអភិវឌ្ឍវិស័យសំណង់នៅកម្ពុជា។ ការផ្តត់ផ្គង់ផលិតផលសំណង់ដែលមានគុណភាពបានជាប់ជាចំណាត់ថ្នាក់ឈានមុខគេ ចាប់តាំងពីទស្សវត៍ទី៨០។ គិតមកទល់បច្ចុប្បន្ន ជីប ម៉ុង បានប្រើប្រាស់បទពិសោធន៍នៃការផលិត និងនាំចូលផលិតផលសំណង់គុណភាពជាង៣០ឆ្នាំ ដោយបន្ថែមនូវផលិតផលសំណង់ច្រើនប្រភេទទៀត សម្រាប់បំពេញបន្ថែមនូវតម្រូវការទីផ្សារសំណង់កម្ពុជាដែលកំពុងត្រូវការផលិតផលសំណង់ដែលមានគុណភាពពិតប្រាកដ។
ជាមួយគ្នានេះដែរ អាជ្ញាធរបានត្រៀមធុងសំរាមជិត១ពាន់ធុង ពង្រាយនៅតាមគោលដៅជុំវិញពិធី ដើម្បីសម្រួលដល់ការទុកដាក់សំរាមឱ្យបានត្រឹមត្រូវ៕ ខាងក្រោមនេះ ជាទិដ្ឋភាពខ្លះៗ មុនពិធីបុណ្យអុំទូក ដែលចាប់ផ្តើមនៅម៉ោង ២រសៀល ថ្ងៃទី២១ វិច្ឆិកានេះ	សៀមរាប៖ ខេត្តសៀមរាប រៀបចំពិធីបុណ្យអុំទូករយៈពេល២ថ្ងៃ គឺពីថ្ងៃទី២១ ដល់២២ វិច្ឆិកា តាមបណ្ដោយស្ទឹងសៀមរាប នៅចំណុចបរិវេណមុខស្នាក់ការគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ ស្ដង់ជាច្រើនត្រូវបានដំឡើង និងរៀបចំសម្រាប់អាជីវករលក់ដូរ ទាំងនៅសងខាងផ្លូវជុំវិញស្ទឺង និងលើសួនច្បារក្បែរនោះ។ តាមគណៈកម្មការរៀបចំបុណ្យអុំទូកខេត្តសៀមរាប នៅឆ្នាំនេះមានទូកងចំនួន ៣៣ទូក ចូលរួមប្រណាំងនៅឆ្នាំនេះ ដែលមកពីបណ្ដាស្រុកជុំវិញខេត្តសៀមរាប។
ក្នុងពីធីចុះហត្ថលេខានៅ សណ្ឋាគារ Cambodiana Hotel រាជធានីភ្នំពេញ លោក គិត ម៉េង បានលើកឡើងថា ការសាងសង់អាកាសយានដ្ឋាននៅតំបន់កោះ មានបញ្ហាប្រឈមច្រើន ក្នុងការសាងសង់និងចាំបាច់ត្រូវចំណាយថវិកាគុណទ្វេ បើធៀបនឹងការសាងសង់នៅតំបន់រាបស្មើ។ គម្រោងនេះ ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់គ្រុប កោះរ៉ុង ឌីវេឡុបមេន នឹងចំណាយជាង៣០០លានដុល្លារ។ បើតាមលោក គិត ម៉េង គម្រោងអភិឌ្ឍន៍នេះ នឹងស្របតាមផែនការដែលបានគ្រោងទុក ដោយបញ្ចប់ការសាងសង់ ក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំ។ ពិធីចុះកិច្ចព្រមព្រៀង និងអនុម័តប្លង់មេសាងសង់អាកាសយានដ្ឋានអេកូទេសចរណ៍អន្តរជាតិកោះរ៉ុងលំដាប់ 4C។ «រដ្ឋាភិបាលបានសម្បទានកោះនេះ(កោះរ៉ុង) ឲ្យក្រុមហ៊ុនរ៉ូយ៉ាល់គ្រុប ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ វិនិយោគ បង្កើតការងារ និងបង្កើតតំបន់ទេសចរណ៍។ អ៊ីចឹង នៅពេលណាចប់អាណត្តិនៃការវិនិយោគ វានឹងក្លាយជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់រដ្ឋដដែល»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក គិត ម៉េង ដោយបានឲ្យដឹងថា កន្លងមកតំបន់នេះ ពុំទាន់មានការអភវិឌ្ឍឡើយ។ កន្លងមក លោកឧកញ៉ារូបនេះ បានផ្ដើមការសាង់សងសណ្ឋាគារផ្កាយ៥ និងផ្កាយ៣ អស់ជាង៥០លានដុល្លារ។ បច្ចុប្បន្នក្រុមហ៊ុនលោក កំពុងបន្តតភ្ជាប់បណ្ដាញភ្លើងអគ្គិសនី ផ្លូវ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងទៀត។ ចំពោះ គោលបំណងនៃកិច្ចព្រមព្រៀង នៅថ្ងៃទី១៨ មករានេះ រវាងក្រុមហ៊ុនរ៉ូយ៉ាល់គ្រុប កោះរ៉ុង ឌីវេឡុបមេន និង អាកាសចរស៊ីវិលកម្ពុជា គឺដើម្បីបង្ហាញពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងការផ្សារភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងការងារ ក្នុងភាពជាដៃគូលើកម្រិតជំនាញ ដើម្បីការអភិវឌ្ឍ និងធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអាកាសយានដ្ឋាន។ លើសពីនេះ គឺការទទួលស្គាល់លើផែនការមេស្របច្បាប់ សម្រាប់ការសាងសង់អាកាសយាន្តដ្ឋានអេកូទេសចរណ៍អន្តរជាតិកោះរ៉ុង និងការប្រគល់វិញ្ញាបនបត្រទទួលស្គាល់លើផែនការមេផងដែរ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោក ម៉ៅ ហាវណ្ណាល់ ។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «ការចូលរួមក្នុងភាពជាដៃគូពីក្រុមហ៊ុន បានបង្ហាញពីសញ្ញាវិជ្ជមានមួយសម្រាប់ជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការទ្រទ្រង់ជីរចីរភាពនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាសម្រាប់រយៈពេលវែង ជាពិសេសបង្កើនសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងក្នុងការដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរ និងទំនិញក្នុងស្រុក-ក្រៅស្រុកតាមផ្លូវអាកាសរបស់កម្ពុជា ក្នុងបរិការណ៍នៃសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចតំបន់ និងពិភពលោក»។ រដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុករដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានអាកាសចរស៊ីវិលកម្ពុជា បានឲ្យដឹងថា អាកាសយានដ្ឋានដែលបម្រុងនឹងសាងសង់នេះ ជាអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិថ្មីទី៤ ដែលមានការវិនិយោគពីវិស័យឯកជន បន្ទាប់ពីអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតារាសាគរ, អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ សៀមរាប-អង្គរ និងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ។ អាកាសយានដ្ឋាននៅកោះរ៉ុងនេះ គ្រោងសាងសង់លើផ្ទៃប្រមាណ២៥០ហិកតា។ សូមជម្រាបថា កាលពីថ្ងៃទី២៨កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៨ ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ខូអិលធីឌី បានចុះហត្ថលេខាជួលកោះរ៉ុង ជាមួយក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ដែលជាភាគីតំណាងឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ជាតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ពាណិជ្ជកម្ម រមណីយដ្ឋានទេសចរធម្មជាតិ សណ្ឋាគារផ្កាយ៥ រួមទាំងអាកាសយានដ្ឋានផងដែរ។ ការសម្រេចផ្ដល់ ដីសម្បទាននេះ គឺមានរយៈពេល៩៩ឆ្នាំ៕	ភ្នំពេញ៖ លោក ម៉ៅ ហាវណ្ណាល់ រដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុករដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានអាកាសចរស៊ីវិលកម្ពុជា និងលោក គិត ម៉េង ប្រធានក្រុមហ៊ុនរ៉ូយ៉ាល់គ្រុប កោះរ៉ុង ឌីវេឡុបមេន បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀង និងអនុម័តប្លង់មេសាងសង់អាកាសយានដ្ឋានអេកូទេសចរណ៍អន្តរជាតិកោះរ៉ុងលំដាប់4C នៅតំបន់អភិវឌ្ឃន៍កោះរ៉ុង ក្រុងកោះរ៉ុង ខេត្តព្រះសីហនុ។
ព្រះចៅអធិការវត្តអង្គរខាងជើង ព្រះគ្រូបណ្ឌិត គង់ សុភាព មានសង្ឃដីកាថា ពិធីបំបួសនៅឆ្នាំនេះមានកុលបុត្រ កុលធីតាចូលរួមជាង ៤០០នាក់ ហើយមកដល់ថ្ងៃនេះនៅមានអ្នកសុំចុះឈ្មោះជាបន្តបន្ទាប់។ នេះជាឆ្នាំទី៩ហើយ ដែលមានការរៀបចំពិធីបំបួសនេះ តែនេះជាឆ្នាំទី១សម្រាប់វត្តអង្គរខាងជើង និងវត្តអង្គរខាងត្បូង ដែលរៀបចំពិធីនេះ ដែលឆ្នាំមុនៗពិធីនេះរៀបចំឡើងដោយសាលាអនុគុណក្រុងសៀមរាប។ តាមសង្ឃដីកាព្រះគ្រូ គង់ សុភាព ពិធីបំបួសកុលបុត្រ កុលធីតា នឹងចាប់ផ្តើមនៅព្រឹកថ្ងៃទី១៤ ឧសភា ដោយមានការជួបជុំមាតាបិតា សាច់ញាតិ កុលបុត្រ កុលធីតានៅវត្តអង្គរខាងត្បូង ដើម្បីស្ដាប់ការណែនាំ ការរៀបចំឥរិយាបថ និងពិធីកោសក់។ រីឯចាប់ពីម៉ោង២រសៀលតទៅ មានការចូលរួមពីអភិបាលខេត្ត មន្ត្រីសង្ឃ និងគណៈអធិបតីនានា មុននឹងរៀបចំពិធីហែនាគជុំវិញអង្គរវត្ត និងបំបួសនាគ និងពិធីបួងសក់បំបួសសីលវតី។ ពិធីខាងលើនេះ នឹងប្រារព្ធធ្វើរយៈពេល៥យប់ ៦ថ្ងៃ ដោយកុលបុត្រ កុលធីតាទាំងអស់ ត្រូវស្នាក់នៅបរិវេណវត្តអង្គរខាងជើង និងវត្តអង្គរខាងត្បូង ដើម្បីសូត្រធម៌ សមាធិ និងរៀនសិក្សាធម៌ផ្សេងៗ។ល។ ពិធីនេះគ្រោងនឹងបញ្ចប់នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៩ ឧសភា នៅបរិវេណប្រាសាទអង្គរវត្ត ដើម្បីរៀបចំដាក់បាតសាមណេរ និងសីលវតី និងពិធីចាកសិក្ខាបទឆ្លងជាកិច្ចបង្ហើយបុណ្យ។ គួរបញ្ជាក់ថា បើតាមគណៈកម្មាធិការរៀបចំពិធីបំបួសកុលបុត្រ កុលធីតា ពិធីនេះធ្វើឡើងក្នុងបំណងដើម្បីរួមចំណែកជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការអភិវឌ្ឍធនធានសីលធម៌សង្គម បណ្ដុះយុវជនឱ្យក្លាយជាកូនល្អ ជាពលរដ្ឋល្អក្នុងសង្គម ក៏ដូចជាចង់ឱ្យពលរដ្ឋស្វែងយល់ពីធម៌ព្រះពុទ្ធសាសនា។ល៕ ប្រភពរូបថត៖ ហ្វេសប៊ុក បុណ្យវិសាខបូជា និង បំបួសកុលបុត្រកុលធីតាអង្គរ	សៀមរាប៖ គណៈកម្មាធិការវត្តអង្គរខាងជើង និងវត្តអង្គរខាងត្បូង នឹងរៀបចំពិធីរំលឹកខួប ២៦០០ឆ្នាំ នៃការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ និងពិធីបុណ្យវិសាខបូជា និងពិធីបំបួសកុលបុត្រ-កុលធីតា ជាព្រះសង្ឃនិងជាដូនជី ដែលនឹងចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៩ ឧសភា។ ពិធីនៅឆ្នាំនេះ មានអ្នកចូលរួមជាង ៤០០នាក់ ដែលមកពីតាមបណ្ដាខេត្តក្រុងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
នេះ គឺជាការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដែលរដ្ឋបាលរបស់ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិកលោក Donald Trump កំពុងតែបរាជ័យ ទោះបីជានៅរក្សាមូលនិធិមួយផ្នែកធំសម្រាប់កម្មវិធីសម័យលោកប្រធានាធិបតី Barack Obama ដែលផ្ដោតលើបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍនៅតំបន់ទន្លមេគង្គក្រោមក៏ដោយ។ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ការប្រជែងគ្នារវាងប្រទេសមហាអំណាចទាំងពីរ បានឈានដល់ការវែកញែកផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ។ រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក និងរដ្ឋាភិបាលចិន បានលើកឡើងពីរបាយការណ៍ផ្សេងគ្នាអំពីថាតើទំនប់ទឹកទាំង ១១ របស់ចិននៅលើទន្លេមេគង្គប៉ះពាល់ដល់ប្រទេសនានានៅទន្លេមេគង្គខាងក្រោមឬក៏យ៉ាងណានោះ។ ទំនប់ទឹកទាំងនេះរបស់ចិននឹងធ្វើឱ្យចិនមានការគ្រប់គ្រងទូលំទូលាយលើលំហូរទឹកដែលហូរចុះកាត់តាមប្រទេសឡាវ មីយ៉ានម៉ា ថៃ កម្ពុជា និងវៀតណាម ដែលប្រទេសទាំងនេះបានពឹងផ្អែកលើទឹកទន្លេនេះជាយូរមកហើយសម្រាប់ការធ្វើកសិកម្ម ការនេសាទ និងវារីអគ្គិសនីដែលកំពុងតែមានកំណើននៅក្នុងប្រទេសឡាវ។ រូបឯកសារ៖ ការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីសាយ៉ាប៊ូរីរបស់ឡាវ នៅឆ្នាំ២០១៩។ (ស៊ុន ណារិន/វីអូអេ) ការគ្រប់គ្រងលំហូរទឹកនេះធ្វើឱ្យចិនអាចកំណត់នូវរបៀបវារៈសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍដែលភ្ជាប់ទៅនឹងផ្លូវទឹកនេះ និងដើម្បីផ្ដាច់សហរដ្ឋអាមេរិកកុំឲ្យពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងតំបន់នេះ ក្រោយពីសហរដ្ឋអាមេរិកបានលើកកម្ពស់គម្រោងទន្លេមេគង្គអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍កន្លងមក ដើម្បីជាមធ្យោបាយមួយក្នុងការជះឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននៅក្នុងតំបន់។ លោក Witoon Permpongsacharoen នៃអង្គការបណ្តាញថាមពលទន្លេមេគង្គ និងអេកូឡូស៊ី (Mekong Energy and Ecology Network) បានបញ្ជាក់ដូច្នេះថា៖ «បញ្ហានេះ កំពុងក្លាយជាបញ្ហាភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ដែលស្រដៀងទៅនឹងបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសចិនដូច្នេះដែរ»។ បញ្ហាទន្លេមេគង្គគឺជាក្តីបារម្ភបន្ទាន់មួយសម្រាប់មនុស្សប្រមាណ ៦០ លាននាក់ ដែលពឹងផ្អែកលើទន្លេនេះសម្រាប់ការធ្វើស្រែចម្ការ និងការនេសាទ ដោយសារតែវាហូរចុះពីប្រទេសចិនកាត់តាមប្រទេសមួយចំនួននៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ មុនពេលហូរចូលទៅក្នុងសមុទ្រពីតំបន់ដីសណ្ដនៃទន្លេនេះនៅប្រទេសវៀតណាម។ កាលពីឆ្នាំមុន មានគ្រោះរាំងស្ងួតកើតឡើង ដោយទឹកទន្លេមេគង្គមានកម្រិតទាបបំផុតមិនធ្លាប់មានពីមុនមកក្នុងរយៈពេលរាប់ទសវត្សរ៍មកនេះ។ គេឃើញមានសេចក្ដីរាយការណ៍រាប់ឆ្នាំមកហើយថា ចំនួនត្រីដែលនេសាទបានមានកាន់តែតិចទៅៗ។ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកមួយរូបនៅក្នុងតំបន់ទន្លេមេគង្គនេះបាននិយាយថា ប្រទេសចិន «បានប្រមូលស្តុក» ទឹកនៅក្នុងទំនប់ទឹកទាំង ១១ របស់ខ្លួននៅផ្នែកខាងលើនៃទន្លេមេគង្គ ដែលមានប្រវែង ៤.៣៥០ គ.ម. នេះ ដែលនេះធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរបស់មនុស្សរាប់លាននាក់នៅក្នុងបណ្ដាប្រទេសនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃទន្លេ។ ប្រទេសចិនក៏បានបង្កើនផងដែរនូវសកម្មភាពនៃក្រុមកិច្ចសហប្រតិបត្តិការមេគង្គឡានឆាង ដែលហៅកាត់ថាក្រុម LMC របស់ខ្លួន។ ក្រុមនេះជាស្ថាប័នអន្តររដ្ឋាភិបាលថ្មីមួយ ដែលឯកអគ្គរដ្ឋទូតរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកមួយរូបទៀតបានប្រឆាំងទៅនឹងស្ថាប័ននេះថាបានព្យាយាម «រំខាន» ដល់កិច្ចការរបស់គណៈកម្មការទន្លេមេគង្គដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងអស់ ២៥ ឆ្នាំមកហើយ។ គណៈកម្មការទន្លេមេគង្គចាប់កំណើតចេញពីកិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកដើម្បីលើកកម្ពស់ការអភិវឌ្ឍក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់។ គណៈកម្មការនេះធ្វើការជាមួយនឹងរដ្ឋាភិបាលឡាវ ថៃ កម្ពុជា និងវៀតណាម ដើម្បីជំរុញការចែករំលែក និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពលើទន្លេមេគង្គ និងធនធាននានារបស់ទន្លេនេះ។ ក្រសួងការបរទេសចិនបានប្រាប់សារព័ត៌មាន Reuters ថា ការលើកឡើងណាមួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកដែលថា រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំងព្យាយាមដណ្តើមគ្រប់គ្រងលើគណៈកម្មការនេះគឺជារឿងដែលមិនមានមូលដ្ឋាន។ ក្រសួងការបរទេសចិនបានបញ្ជាក់ថា៖ «ប្រទេសនានាដែលនៅក្រៅតំបន់នេះគួរតែចៀសវាងការបង្កឱ្យមានបញ្ហាដោយគ្មានមូលដ្ឋាន»។ «បំណងអាក្រក់» ការប្រជែងគ្នារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិនបានបង្កទៅជាសង្គ្រាមពាក្យសម្តី បន្ទាប់ពីការសិក្សាស្រាវជ្រាវមួយដែលផ្តល់មូលនិធិដោយរដ្ឋាភិបាលក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនកាលពីខែមេសាកន្លងទៅនេះ បានសន្និដ្ឋានថា ទំនប់ទឹករបស់ចិនបានទប់ទឹកមិនឱ្យហូរ នៅពេលមានគ្រោះរាំងស្ងួតកាលពីឆ្នាំមុន។ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើឡើងដោយក្រុមហ៊ុន Eyes on Earth ដែលជាក្រុមហ៊ុនស្រាវជ្រាវ និងប្រឹក្សាយោបល់ដែលមានមូលដ្ឋាននៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក និងមានជំនាញផ្នែកទឹក។ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការសន្និដ្ឋានដូច្នេះដោយផ្អែកលើរូបភាពផ្កាយរណប និងទិន្នន័យរបស់គណៈកម្មការទន្លេមេគង្គ ដែលបានបង្ហាញថា «មិនមាន» លំហូរទឹកហូរចុះមកផ្នែកខាងក្រោមនៃទន្លេមេគង្គនោះទេ ដោយប្រហែលជាចាប់ផ្តើមតាំងពីឆ្នាំ ២០១០ មកម្ល៉េះ។ លោក Patrick Murphy ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំនៅកម្ពុជា បាននិយាយថា លោក «មានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង» ចំពោះការរកឃើញនេះ។ លោក Murphy បានប្រាប់សារព័ត៌មាន Reuters ដោយសំដៅលើប្រតិកម្មចំពោះការបង្ហាញពីការរកឃើញខាងលើនេះថា៖ «នៅទីនេះក៏ដូចគ្នាដែរនៅក្នុងតំបន់»។ លោក Murphy បាននិយាយក្នុងសម្តីដើមថា៖ «ដើម្បីស្វែងយល់ពីប្រភពចម្បងនៃការធ្លាក់ចុះកម្រិតទឹកទន្លេមេគង្គ និងការផ្លាស់ប្តូរនៅផ្នែកទន្លេមេគង្គខាងក្រោម វាគឺជាអ្វីដែលកំពុងតែកើតឡើងនៅផ្នែកខាងលើនៃទន្លេមេគង្គក្នុងប្រទេសចិន ជាពិសេសគឺមានការស្តុកទឹកទុក»។ ប្រទេសចិនបានមានប្រតិកម្មនឹងការរកឃើញនេះដោយកំហឹង ដោយស្ថានទូតរបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសថៃ បានរិះគន់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវនេះថា៖ «មានចរិតនយោបាយ និងមានបំណងអាក្រក់សំដៅលើប្រទេសចិន»។ ការចោទប្រកាន់បែបនេះត្រូវបានបដិសេធដោយអ្នកនិពន្ធនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវនេះ និងមន្ត្រីអាមេរិកាំង។ បន្ទាប់មក នៅពាក់កណ្តាលខែកក្កដា សារព័ត៌មាន Global Times របស់ចិនបានចេញផ្សាយអត្ថបទមួយអំពីការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់ចិនដែលខ្លួនចាត់ទុកថាជាការបដិសេធទៅលើរបាយការណ៍របស់ក្រុមហ៊ុន Eyes on Earth។ ចំណងជើងក្នុងកាសែតមួយចេញផ្សាយដោយកាសែត Peoples Daily ដែលជាកាសែតផ្លូវការរបស់គណបក្សកុម្មុយនិស្តចិន បានសរសេរថា៖ «ការស្រាវជ្រាវបានរកឃើញថា ទំនប់ទឹកទន្លេនៅក្នុងប្រទេសចិនជួយកាត់បន្ថយគ្រោះរាំងស្ងួត»។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ការសិក្សាស្រាវជ្រាវដែលធ្វើឡើងដោយសាកលវិទ្យាល័យ Tsinghua និងវិទ្យាស្ថានធនធានទឹកចិនបានរកឃើញថា តាមពិតទំនប់ទឹកចិននៅពេលអនាគតអាចនឹងជួយកាត់បន្ថយគ្រោះរាំងស្ងួត ប៉ុន្តែមិនមែននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ នោះទេ។ នេះបើយោងតាមច្បាប់ចម្លងមួយដែលសារព័ត៌មាន Reuters ទទួលបាន។ លោក Tian Fuqiang ដែលជាអ្នកស្រាវជ្រាវចម្បង បានប្រាប់សារព័ត៌មាន Reuters នៅក្នុងអ៊ីមែលថា៖ «យើងមិនមានបំណងធ្វើការប្រៀបធៀបជាមួយនឹងរបាយការណ៍ផ្សេងណាមួយនោះទេ។ យើងមានបំណងផ្តល់ការពិតជាមូលដ្ឋានខ្លះៗដើម្បីសម្រួលដល់ការស្វែងយល់ពីគ្នាទៅវិញទៅមក ការទុកចិត្ត និងការសហការគ្នានៅក្នុងអាងទឹកទន្លេមេគង្គនេះ»។ អ្នកស្រាវជ្រាវនឹងទាញហេតុផលអំពីវិទ្យាសាស្ត្រ ប៉ុន្តែសម្រាប់ប្រទេសនៅទន្លេមេគង្គក្រោម អ្វីដែលសំខាន់គឺការជឿទុកចិត្ត និងអំណាច។ លោក Sebastian Strangio ដែលជាអ្នកនិពន្ធសៀវភៅអំពីទំនាក់ទំនងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ជាមួយចិន ដែលមានចំណងជើងថា «នៅក្នុងស្រមោលនាគ ឬ In the Dragon's Shadow» បានបញ្ជាក់ថា ប្រទេសនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃទន្លេមេគង្គស្ទើរតែមិនជឿលើការអះអាងរបស់ចិន ប៉ុន្តែប្រទេសទាំងនោះប្រហែលជាមិនអាចព្រងើយកន្តើយចំពោះអំណាចនៅក្នុងតំបន់របស់រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំងបានឡើយ។ លោក Strangio បាននិយាយក្នុងសម្តីដើមថា៖ «ពួកគេពឹងផ្អែកលើចិននៅពេលនេះដើម្បីទទួលបានធនធានសម្រាប់រស់ ហើយវាពិបាកណាស់សម្រាប់ពួកគេក្នុងការតតាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលចិនដោយចំហចំពោះការសាងសង់ទំនប់ទឹករបស់ចិននេះ»។ ដោយស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការគាំទ្រដល់ភាគីម្ខាងៗ គេឃើញថា មិនមានប្រទេសណាមួយនៅក្នុងគណៈកម្មការទន្លេមេគង្គបានធ្វើអត្ថាធិប្បាយជាសាធារណៈដើម្បីគាំទ្រដល់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់ចិន ឬរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនោះទេ។ ក្រុមកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដាច់ដោយឡែក សហរដ្ឋអាមេរិកបានចំណាយទឹកប្រាក់ ១២០ លានដុល្លារទៅលើគម្រោងផ្តួចផ្តើមទន្លេមេគង្គក្រោម ចាប់តាំងពីពេលដែលគម្រោងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងកាលពី ១១ ឆ្នាំមុនមក។ រូបឯកសារ៖ ស្ពានឆ្លងទៅវាលខ្សាច់មួយត្រូវបានសាងសង់ នៅស្រុកសំបូរ ខេត្តក្រចេះ ថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២០។ (ស៊ុន ណារិន/VOA Khmer) ប្រទេសចិនទំនងជាបានចំណាយប្រាក់ច្រើនជាងនេះ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ ក្រុមកិច្ចសហប្រតិបត្តិការមេគង្គឡានឆាង ឬក្រុម LMC ដែលទទួលបានថវិកាពីរដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំង បានបង្កើតមូលនិធិដែលមានទឹកប្រាក់ចំនួន ៣០០ លានដុល្លារសម្រាប់ជាថវិកាជំនួយដល់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវដែលនឹងត្រូវផ្តល់ទៅឱ្យប្រទេសនៅទន្លេមេគង្គខាងក្រោមទាំង ៥។ ក្រុម LMC មិនបានឆ្លើយតបចំពោះការស្នើសុំសម្រាប់បទសម្ភាសន៍ ឬចំពោះសំណួរណាមួយអំពីគម្រោងដែលត្រូវបានស្នើឡើង ត្រូវបានគ្រោងឡើង ឬក៏កំពុងដំណើរការទាំង ៩៥ របស់ខ្លួន ដែលស្ថិតក្នុងបញ្ជីដែលសារព័ត៌មាន Reuters ទទួលបានពីកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីលើកដំបូងរបស់ក្រុមនេះនៅក្នុងទីក្រុងប៉េកាំងកាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំមុននោះទេ។ ក្រុម LMC ដែលដឹកនាំដោយចិននេះកំពុងទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ច្រើនជាងមុន ដោយមានកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសប្រចាំឆ្នាំ និងគម្រោងសម្រាប់កិច្ចប្រជុំកំពូលរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំនានា ដែលក្នុងនោះអាចនឹងមានវត្តមានរបស់ប្រធានាធិបតីចិន លោក Xi Jinping ចូលរួមផងដែរ។ ចំណែកឯមន្ត្រីខាងផ្នែកទឹក និងបរិស្ថានវិញ ជាធម្មតាចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំរបស់គណៈកម្មការទន្លេមេគង្គ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលថៃម្នាក់។ ក្រុម LMC បានរងការរិះគន់ពីឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកប្រចាំប្រទេសថៃ លោក Michael DeSombre ដោយលោកបានហៅក្រុមនេះថា «ជាស្ថាប័នដែលដូចទៅនឹង» គណៈកម្មការទន្លេមេគង្គ។ លោក DeSombre បាននិយាយក្នុងសម្តីដើមថា៖ «យើងពិតជាលើកទឹកចិត្តឱ្យសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនធ្វើការរួមគ្នាជាមួយនឹងគណៈកម្មការទន្លេមេគង្គ ជាជាងព្យាយាមរំខានគណៈកម្មការនេះតាមរយៈការបង្កើតស្ថាប័នផ្ទាល់ខ្លួនដើម្បីឱ្យខ្លួនគ្រប់គ្រងនោះ»។ ទោះបីជាមានការព្រមានពីសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ដោយ ក៏មន្ត្រីនៃគណៈកម្មការទន្លេមេគង្គនិយាយថា ខ្លួនស្វាគមន៍កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយនឹងក្រុម LMC និងប្រទេសចិន។ មូលហេតុមួយគឺថា គណៈកម្មការទន្លេមេគង្គ និងរដ្ឋាភិបាលជាសមាជិកចង់បានទិន្នន័យបន្ថែមអំពីប្រតិបត្តិការនៃទំនប់ទឹករបស់ចិន ដែលទប់ទឹកសរុបបានចំនួន ៤៧ ពាន់លានម៉ែត្រគូប។ កាលពីឆ្នាំ ២០០២ រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំងបានចាប់ផ្តើមជូនដំណឹងដល់ប្រទេសនៅតំបន់ទន្លេមេគង្គក្រោម អំពីពេលដែលខ្លួនអាចនឹងបញ្ចេញទឹកដែលអាចបង្កឱ្យមានទឹកជំនន់។ ប៉ុន្តែប្រទេសចិនបានបង្ហាញព័ត៌មានតិចតួចប៉ុណ្ណោះ សម្រាប់ឱ្យប្រទេសនៅតំបន់ទន្លេមេគង្គក្រោមអាចរៀបផែនការ និងស្នើសុំឱ្យមានការសម្រួលដល់លំហូរទឹកទន្លេ។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំរបស់ក្រុម LMC កាលពីខែកុម្ភៈកន្លងទៅនេះ ប្រទេសចិនបានសន្យាបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការបន្ថែមជាមួយនឹងប្រទេសជិតខាងរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែមន្ត្រីនៅក្នុងតំបន់មិនមានជំនឿនោះទេនៅពេលនិយាយជាលក្ខណៈឯកជន។ មន្ត្រីវៀតណាមម្នាក់ដែលបដិសេធមិនបញ្ចេញឈ្មោះបានបញ្ជាក់ដូច្នេះថា៖ «ប្រទេសចិនមិនបានចែករំលែកទិន្នន័យក្នុងន័យស្ថាបនាណាមួយនោះទេ»៕ សូមចុចទៅប្រភពដើម VOA ត្រង់នេះ	បាងកក ៖ ទន្លេមេគង្គក្លាយជាចំណុចប្រឈមថ្មីមួយនៃការប្រជែងគ្នារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសចិន ដោយរដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំងមានប្រៀបជាងរដ្ឋាភិបាលក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ទាំងក្នុងការចំណាយ និងឥទ្ធិពលទៅលើបណ្ដាប្រទេសនៅទន្លេមេគង្គក្រោម ដើម្បីទទួលបានការគ្រប់គ្រងលើផ្ទៃទឹកនៃទន្លេនេះ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់អ្នកបរិស្ថាន និងមន្ត្រីនានា។
ការបែកបាក់រវាងនិកាយស៊ូនី និងស៊ីអ៊ីត នៃឥស្លាមសាសនា កើតមានជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។ ការចាប់ផ្តើមនៃចំណុចខុសគ្នារវាងមូស្លីមទាំងពីរនិកាយ កើតមានតាំងពី ១៤០០ឆ្នាំមុន មកម្លេះ ពោលគឺកើតមាននៅពេលព្យាការី Muhammad បានទទួលមរណភាព។ សាសនិកមូស្លីមកាន់និកាយ ស៊ូនី មានច្រើននៅអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ខណៈប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ មានអ្នកកាន់និកាយស៊ីអ៊ីត របស់ឥស្លាម។ សម្រាប់ផ្នែកនយោបាយ ប្រទេសទាំងពីរ ដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា គឺមិនត្រូវគ្នាឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជានិកាយស៊ូនី និងស៊ីអ៊ីត នៃឥស្លាមសាសនាបាក់បែកគ្នា? ការចាប់ផ្តើមភាពបាក់បែករវាងនិកាយទាំងពីរមានតាំងពីឆ្នាំ ៦៣២មកម្លេះ នៅពេលព្យាការីនៃសាសនាឥស្លាម Muhammad បានទទួលមរណភាព។ ដោយសារតែព្រឹត្តិការណ៍នេះ អ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម មានការខ្វែងគំនិតគ្នា ជុំវិញអ្នកបន្តវេនរបស់ព្យាការី។ មនុស្សមួយក្រុមនៃសាសនាឥស្លាម បានជឿជាក់ថា អ្នកបន្តតំណែងរបស់លោកព្យាការី Muhammad គួរតែជាអ្នកដែលមានសាច់សារលោហិតរបស់អ្នកនាំសារព្រះរូបនេះ ដោយក្រោយមក បានបង្កើតជានិកាយស៊ីអ៊ីត។ ចំណែកអ្នកស្នងតំណែងនៃនិកាយស៊ីអ៊ីតបន្ទាប់គឺលោក Ali ibn Abi Talib ដែលជាបងប្អូន និងជាកូនប្រសាររបស់លោក Muhammad។ ចំណែកមួយក្រុមទៀត បានយល់ថា អ្នកដែលគោរពយ៉ាងត្រឹមត្រូវ និងអាចកាន់ទំនៀមទំលាប់របស់ព្យាការីបាន អាចធ្វើជាអ្នកបន្តវេនបាន។ សាសនិកឥស្លាមមួយក្រុមនេះ ក៏បានវិវដ្តជា ក្រុមប្រកាន់និកាយស៊ូនី។ លោក Abu Bakr ត្រូវបានគាំទ្រជាព្យាការីបន្ត។ តាមការយល់ឃើញរបស់លោក Robin Wright មកពីវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវអាមេរិកនៃសន្តិភាព និងមណ្ឌលរបស់លោក Woodrow Wilson ដើមហេតុនៃការបាក់បែករវាងនិកាយទាំងពីរ មិនមែនត្រឹមតែសាសនានោះទេ តែមកពីមេដឹកនាំនយោបាយ។ តើនិកាយនៃសាសនាទាំងពីរមានអ្វីដូចគ្នា? សាសនិកនៃនិកាយទាំងពីរអានគម្ពីរ Quran ដែលចែងពីក្បួន ជំនឿ និងការគោរពនៅក្នុងសាសនាឥស្លាម។ ជនមូស្លីមទាំងពីរនិកាយ មានជំនឿថា លោកព្យាការី (Prophet) ជាអ្នកនាំសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់។ និកាយទាំងពីរ គោរពលើគោលការណ៍ចំនួន ៥ដូចជា បង្អត់អាហារអំឡុងខែរ៉ម៉ាឌន, សន្យាធ្វើធម្មយាត្រាទៅកាន់ក្រុង Mecca, អនុវត្តការគោរពព្រះចំនួន ៥ដងក្នុងមួយថ្ងៃ, ការធ្វើទានដល់អ្នកក្រ និស្មោះត្រង់ចំពោះសាសនា។ ពិធីបុណ្យសាសនារបស់មូស្លីមនិកាយទាំងពីរមានភាពស្រដៀងគ្នា។ ភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចមានដូចជា ពេលគោរពរបស់និកាយ ស៊ីអ៊ីត គឺឈរគោរពដោយដៃទាំងពីរដាក់នៅសងខាងខ្លួន។ ចំណែកនិកាយ ស៊ូនី ឈរគោរពដោយដាក់ដៃទាំងពីររបស់ខ្លួននៅលើពោះ។ ក្រុមមូស្លីមទាំងពីរក៏បានជឿលើច្បាប់ឥស្លីម ប៉ុន្តែវិធានការនៃការអនុវត្តមានភាពមិនដូចគ្នាទេ។ តើភាពខុសគ្នារវាងនិកាយស៊ូនី និងនិកាយស៊ីអ៊ីត មានអ្វីខ្លះ? និកាយទាំងពីរមានមនោគមពីរខុសគ្នាទាក់ទងទៅនឹងបុគ្គលដែលគួរបន្តតំណែងពីព្យាការីនៃសាសនាឥស្លាម។ និកាយមូស្លីម ស៊ូនី មានឋានានុក្រមសាសនាតិចជាងនិកាយ ស៊ីអ៊ីត ហើយនិកាយឥស្លាមទាំងពីរ មានការបកប្រែគម្ពីរឥស្លាមផ្សេងគ្នា។ ក្រុមមូស្លីមនិកាយ ស៊ីអ៊ីត ផ្ដល់យសសក្តិខ្ពស់ដល់បុគ្គលដែលមានអំណាចដូចជា ព្យាការីនៅក្នុងគម្ពីរ Quran ចំណែកឥស្លាមនិកាយ ស៊ូនី មិនប្រកាន់យកបែបនេះឡើយ។ តើអ្នកគោរពនិកាយទាំងពីរមានចំនួនប៉ុន្មាននាក់? អ្នកគោរពនិកាយ ស៊ូនី មានចាប់ពី ៨៥ទៅ៩០ភាគរយ នៃចំនួនឥស្លាមសាសនិកប្រមាណ ១,៦ពាន់លាននាក់ នៅជុំវិញពិភពលោក។ ដោយឡែកនិកាយ ស៊ីអ៊ីត វិញ មានត្រឹមប្រមាណ ១០ ទៅ១៥ភាគរយប៉ុណ្ណោះ ដោយមានតិចជាង ២០០លាននាក់។ និកាយ ស៊ូនី មាននៅអាហ្វ្រិកខាងកើត រហូតដល់ឥណ្ឌូណេស៊ី ខណៈនិកាយ ស៊ីអ៊ីត មាននៅ អ៊ីរ៉ង់, អ៊ីរ៉ាក់ និងមួយផ្នែកនៅស៊ីរី, លីបង់ និងយេម៉ែនជាដើម៕	ដោយ៖ គី ស៊ីណា (Ky Syna)
ពេលនេះ ក្រុមហ៊ុន Microsoft កំពុងខិតខំដោះស្រាយបញ្ហាដែលកើតមានលើ ប្រព័ន្ធផ្ទុកទិន្នន័យ Azure និង Microsoft 365 របស់ខ្លួន ដ្បិតក្រុមហ៊ុនជាច្រើន ដោយរាប់ពីក្រុមហ៊ុនហោះហើរ ដល់ធនាគារ ដែលបានប្រើប្រព័ន្ធផ្ទុកទិន្នន័យ(Cloud) និង Microsoft 365 របស់ក្រុមហ៊ុនយក្យមួយនេះ ប្រឈមការរាំងស្ទះ និងមិនអាចដំណើរការកម្មវិធីរបស់ខ្លួនបាន។ តាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters ក្រុមហ៊ុនហោះហើរដូចជា ក្រុមហ៊ុន American Airlines, ក្រុមហ៊ុន Delta Airlines និងក្រុមហ៊ុន United Airlines បានបញ្ជាឱ្យយន្តហោះផ្អាកការហោះហើរសិន ដោយសារបញ្ហាទំនាក់ទំនង។ ដោយឡែកក្រុមហ៊ុន Frontier Airlines បានសេចក្តីប្រកាសមួយ ដោយឱ្យយន្តហោះរបស់ខ្លួនផ្អាកការហោះហើរដែរ ក្រោមហេតុផលប្រព័ន្ធបច្ចេកទេសរបស់ក្រុមហ៊ុន Microsoft មានបញ្ហា។ មិនត្រឹមតែក្រុមហ៊ុនហោះហើរទេ វេទិកា និងព័ត៌មានរបស់ផ្សារហ៊ុន London Stock Exchange រងផលប៉ះពាល់ ដោយអ្នកប្រើប្រាស់មិនអាចចូលទៅក្នុងទិន្នន័យរបស់ខ្លួនបាន។ ចំណែកប្រព័ន្ធធនាគារវិញ ក៏គេចមិនផុតពីបញ្ហារអាក់រអួលរបស់ក្រុមហ៊ុន Microsoft ឡើយ ហើយអតិថិជនមិនអាចផ្ទេរប្រាក់ ឬចូលគណនីរបស់ខ្លួនបាន។ តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានអូស្រ្តាលី អតិថិជនរបស់ធនាគារ Commonwealth, ធនាគារ National Australia Bank និងធនាគារ Bendigo សុទ្ធតែបានបញ្ជាក់ពីបញ្ហាលំបាករបស់ខ្លួនលើការទូទាត់ប្រាក់។ សូមបញ្ជាក់ថា ប្រព័ន្ធផ្ទុកទិន្នន័យ Azure ជាវេទិកាមួយ ដែលផ្តល់ឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រងកម្មវិធី និងសេវាកម្មរបស់ខ្លួន។ ប្រព័ន្ធមួយនេះ ផ្តល់ភាពងាយស្រួលដល់ក្រុមហ៊ុនជាច្រើនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិច ហិរញ្ញវត្ថុ និងក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀត៕	បញ្ហារអាក់រអួលនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្ទុកទិន្នន័យ Azure និង Microsoft 365 របស់ក្រុមហ៊ុន Microsoft បានធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនជាច្រើន ត្រូវរាំងស្ទះ។ ក្រុមហ៊ុនទាំងនោះ មានចាប់ពីធនាគារ ផ្សារហ៊ុន និងក្រុមហ៊ុនហោះហើរ។
ក្នុងលិខិតផ្ញើទៅកាន់លោក ម៉ន ផល្លា ប្រធានគណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិគណបក្សសង្គ្រោះជាតិរាជធានីភ្នំពេញ លោក ឃួន ស្រេង បានអះអាងថា រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ មិនយល់ទាស់នោះឡើយ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ លោក ឃួន ស្រេង បានស្នើឲ្យអ្នករៀបចំគោរពតាមការណែនាំរបស់អាជ្ញាធរ ដោយមិនត្រូវសង់រោងពិធីលើចិញ្ចើមផ្លូវ មិនត្រូវបិទផ្លូវសាធារណៈដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ការធ្វើចរាចរណ៍ និងកុំយកកម្មវិធីនេះធ្វើសកម្មភាពណាមួយដែលនាំឲ្យមានហិង្សា៕	អភិបាលរងរាជធានីភ្នំពេញ លោក ឃួន ស្រេង បានឆ្លើយតបជាវិជ្ជមាន ទាក់ទងនឹងសេចក្តីជូនដំណឹងពីការធ្វើសមាជវិសាមញ្ញចាប់ពីម៉ោង៨ ដល់ម៉ោង១១ និង៣០នាទីថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា នៅទីស្នាក់ការគណបក្សក្នុងសង្កាត់ចាក់អង្រែលើដោយមានមនុស្សចូលរួមប្រមាណ១០០០នាក់។
បច្ចុប្បន្នកម្ពុជា មានអ្នកឆ្លងសរុប១១៥ ០៦៨នាក់ ខណៈអ្នកជាសះស្បើយ១០៨ ៤០៣នាក់ និងអ្នកស្លាប់២ ៥២៧នាក់៕	ក្រសួងសុខាភិបាល រកឃើញអ្នកឆ្លងកូវីដ-១៩ ចំនួន២៥៨នាក់ទៀត តាមរយៈការតេស្តរកសំណាកតាមម៉ាស៊ីន PCR ។ អ្នកឆ្លងទាំងនោះ មានករណីនាំចូលចំនួន១៦ នាក់។ ជាមួយគ្នានេះ ក៏មានជាសះស្បើយ ៥៤៦នាក់ និងស្លាប់២១នាក់ដែរ។ នេះបើតាមក្រសួងសុខាភិបាល នៅថ្ងៃទី១១តុលា។
ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាននៅថ្ងៃទី២១ខែឧសភា ស្ដីពីការរឹតបន្តឹងការនាំចូលសត្វជ្រូកពីក្រៅប្រទេស លោក តាន់ សុផាន់ណារ៉ា ថ្លែងថា៖«ផែនការត្រូវប្រើ២ទៅ៣ឆ្នាំ ដែលយើងអាចផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុកបាន នេះខ្ញុំនិយាយក្នុងកាលៈទេសៈមួយថា ប្រសិនបើមិនមានការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺផ្សេងៗ ជាពិសេសជំងឺប៉េសជ្រូកអាហ្រិ្វក»។ វិធានការរឹតបន្តឹងការនាំចូលជ្រូក ផ្ដើមអនុវត្តកាលពីថ្ងៃ១៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ បានធ្វើឲ្យចំនួនការចិញ្ចឹមជ្រូកកើនឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់។ ការកើនឡើងនេះ លោក តាន់ សុផាន់ណារ៉ា បានបញ្ជាក់ពីរបាយការណ៍ជ្រូកពូជសម្រាប់ចិញ្ចឹមដែលនាំចូលឆ្នាំ២០១៩ មានមេជ្រូកពូជ៧ពាន់ក្បាល និងកូនជ្រូកពូជជាង២ម៉ឺនក្បាល។ ប៉ុន្តែត្រឹមដើម២០២០នេះ មានមេជ្រូកពូជនាំចូល៥ពាន់ក្បាល និងកូនជ្រូកពូជដល់ទៅ៦ម៉ឺនក្បាល។ ចំនួនជ្រូកពូកនេះ គឺបញ្ជាក់ថាពលរដ្ឋចាប់អារម្មណ៍លើការចិញ្ចឹមសត្វច្រើន ជាជាងការចំណាកស្រុក។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់ លោក តាន់ សុផាន់ណារ៉ា ដដែល។ ប្រធានសមាគមអ្នកចិញ្ចឹមសត្វកម្ពុជា លោក ស្រ៊ុន ពៅ បង្ហាញជំហរគាំទ្រចំពោះចំណាត់ការរបស់ក្រសួងកសិកម្ម ដែលរក្សាបានតម្លៃជ្រូករស់ ពី១,១ម៉ឺន ទៅ ១,២ម៉ឺនរៀល ក្នុង១គីឡូក្រាម ចាប់តាំងពីមានការរឹតបន្តឹងមក។ លោក ស្រ៊ុន ពៅ មានប្រសាសន៍ថា៖«[ខ្ញុំ] មើលទៅឃើញជាក់ស្តែង គ្រាន់តែមានចំណាត់ការបន្តិចបន្តួច ឃើញ [ការចិញ្ចឹមជ្រូករបស់] ប្រជាជន កើនឡើង រីកពេញប្រទេស អ៊ីចឹង ពលរដ្ឋរាប់ម៉ឺនគ្រួសារទទួលបាន [ផលពីការចិញ្ចឹមជ្រូក] ហើយនេះ គឺការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនិងការចំណាកស្រុក»។ ចំពោះការរឹតបន្តឹតការនាំចូលនេះ គឺពិនិត្យសុខភាពជ្រូកនិងចំនួននាំចូលស្របតាមការអនុញ្ញាត ដោយក្នុងមួយក្រុមហ៊ុនអាចនាំចូលជ្រូកបាន៣០០ទៅ៦០០ក្បាល។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រសួងអនុញ្ញាតឲ្យក្រុមហ៊ុននីមួយៗនាំចូលជ្រូក៣០០ក្បាលប៉ុណ្ណោះ មកកាន់រាជធានីភ្នំពេញ ហើយជ្រូកនៅសល់ គឺដាក់តាមបណ្ដាលខេត្ត។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់ ស្រ៊ុន ពៅ ដែលប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ តាមទូរស័ព្ទនៅថ្ងៃទី២២ ខែឧសភា។ នៅកម្ពុជាមានក្រុមហ៊ុន៧ ដែលក្រសួងអនុញ្ញាតឲ្យនាំចូលជ្រូក ប៉ុន្តែកាលពីថ្ងៃទី២០ ខែឧសភានេះ ក្រសួងបានបញ្ឈប់ក្រុមហ៊ុនមួយ ដោយសារនាំចូលជ្រូកគ្មានលិខិតពិនិត្យសុខភាពច្បាស់លាស់។ បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាមានសមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់ទីផ្សារសាច់សត្វ ក្នុងស្រុកប្រមាណ៨០ភាគរយ ហើយតម្រូវការនាំចូលមានប្រមាណ១០ភាគរយប៉ុណ្ណោះ។ សត្វជ្រូក ដែលកំពុងចិញ្ចឹមទាំងអស់នៅកម្ពុជា មានចំនួន២.៣លានក្បាល។ នេះបើតាមរបាយការណ៍ពីក្រសួងកសិកម្ម៕	ភ្នំពេញ៖ ចំណាត់ការរបស់ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និង នេសាទ ក្នុងការរឹតបន្តឹងការនាំចូលជ្រូក បានធ្វើឲ្យកំណើននៃការចិញ្ចឹមជ្រូកនៅកម្ពុជា កើនឡើងនិងរក្សាបានតម្លៃថេរ មិនឲ្យប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋ ដែលចិញ្ចឹមក្នុងស្រុក។ តាមគោលការណ៍រឹតបន្តឹងនេះ រយៈពេល២ទៅ៣ឆ្នាំខាងមុនទៀត បើគ្មានជំងឺរាតត្បាត កម្ពុជានឹងមានលទ្ធភាពផលិតជ្រូកគ្រប់គ្រាន់ សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការទីផ្សារក្នុងស្រុក។ នេះបើតាម លោក តាន់ សុផាន់ណារ៉ា អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានសុខភាព និងផលិតកម្មសត្វនៃក្រសួងកសិកម្ម។
ព្រឹត្តិការណ៍រំលឹកគុណអង្គរ នឹងប្រារព្ធធ្វើឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី៧ រហូតដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែធ្នូ។ ពិធីបើកព្រឹត្តិការណ៍នេះធ្វើឡើងនៅព្រឹកថ្ងៃទី៧ នៅបរិវេណខាងមុខស្ពានហាលអង្គរវត្ត ដោយាមានការចូលរួមពីភរិយានាយករដ្ឋមន្រ្តី គឺលោកស្រី ពេជ ចន្ទមុន្នី និងលោកស្រី ភឿង សកុណា រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ។ អ្នកនាំពាក្យអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា លោក ឡុង កុសល បានឱ្យដឹងថា ចាប់ពីថ្ងៃទី៧ដល់ថ្ងៃទី១៦ នឹងមានការតាំងពិព័រណ៍សមិទ្ធផលការងារតាមស្ដង់នាយកដ្ឋានជំនាញរបស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ដែលសាធារណអាចទស្សនា និងស្វែងយល់បាន។ ក្រៅពីនេះក៏មានការរៀបចំជាដំណើរទស្សនកិច្ចសិក្សា នៅតាមការដ្ឋានជួសជុលប្រាសាទ និងការទស្សនាសារមន្ទីរផងដែរ ដែលសាធារណជនអាចចុះឈ្មោះ ជាមួយក្រុមការងារនៅទីតាំងពិព័រណ៍។ ដោយឡែកកម្មវិធីសំខាន់មួយទៀត នៅព្រឹកថ្ងៃទី១០ ធ្នូ នឹងមានការហែក្បួនព្យុះហយាត្រារបស់សិស្សានុសិស្ស និងមហាជន ក្រោមពាក្យស្លោកអរគុណអង្គរ និងអរគុណសន្ដិភាព។ លោក ឡុង កុសល ពន្យល់ថា ក្បួនព្យុះហយាត្រានេះ នឹងមានអ្នកចូលរួមប្រមាណ ១២០០នាក់ ដែលចេញដំណើរពីប្រាសាទអង្គរវត្ត ឆ្ពោះទៅក្រុងសៀមរាប។ ចំណែកល្ងាចថ្ងៃទី១៣ កម្មវិធីរាត្រីស្រមោលស សម្ដែងសិល្បៈ ដើម្បីរៃអង្គាសថវិកាជួយមន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផា នៅប្រាសាទបាភួន រីឯល្ងាចថ្ងៃទី១៤ ដល់១៦ មានការសម្ដែងសិល្បៈនៅបរិវេណមុខប្រាសាទអង្គរវត្ត និងព្រះលានជល់ដំរី ដែលសាធារណជន អាចចូលរួមទស្សនាបានដោយសេរី។ អ្នកនាំពាក្យអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បន្ថែមថា រាត្រីទាំងនោះមានការសម្ដែងសិល្បៈចម្រុះដូចជា ល្ខោនយីកេមហាជន ការសម្ដែងសិល្បៈស្បែកធំ ល្ខោនបុរាណពោលស្រ្តី និងការសម្ដែងសិល្បៈផ្សេងៗទៀត។ល។ នេះជាឆ្នាំទី៣ហើយដែលអាជ្ញាធរជាតិអប្សរារៀបចំព្រឹត្តិការណ៍រំលឹកគុណអង្គរ ហើយឆ្នាំ២០២៣នេះ រៀងខុសពីឆ្នាំមុនៗបន្ដិច ដោយបូកបញ្ចូលជាមួយព្រឹត្តិការណ៍រាត្រីចងចាំ។ ព្រឹត្តិការណ៍រំលឹកគុណអង្គរ ធ្វើឡើងក្នុងបំណងបំផុសសា្មរតីការគោរពដឹងគុណដល់បុព្វបុរសជំនាន់មុនៗ និងថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេស មន្រ្តីរាជការ សាមញ្ញជន ដែលបានខិតខំទាំងកម្លាំងកាយចិត្ត ក្នុងបុព្វហេតុថែរក្សាអង្គរ។ «បំណងទី២ គឺចង់រំលេចពីតម្លៃអង្គរឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយបន្ថែមទៀតក្នុងបរិបទសាកលភាវូបនីយកម្ម ឱ្យគេស្គាល់ថា អង្គរជាដួងព្រលឹង និងជាអត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរ អង្គរសមជាទីសក្ការៈនៃជាតិខ្មែរ មនុស្សខ្មែរមិនមែនមកអង្គរសម្រាប់តែការទស្សនាទេ តែជាកន្លែងសុំសេចក្ដីសុខ ជាទីកន្លែងចែករំលែករឿងរ៉ាវក្នុងចិត្តផ្សេងៗ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក ឡុង កុសល។ ចំណែកផ្នែកទេសចរណ៍វិញ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាក៏រំពឹងថា ព្រឹត្តិការណ៍នេះនឹងទាក់ទាញទេសចរ ដោយបំផុសចលនាមួយឆ្នាំមកទស្សនាអង្គរម្ដង ឬមកទស្សនាហើយមកទស្សនាទៀត។ នៅឆ្នាំទី៣នៃព្រឹត្តិការណ៍នេះ ថ្នាក់ដឹកនាំអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាជឿជាក់ថា នឹងមានសាធារណជនចូលរួមច្រើនជាងឆ្នាំមុនៗ ស្របពេលដែលជំងឺរាតត្បាតសឹងតែលែងមកយីយា រីឯសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងអន្ដរជាតិកាន់តែល្អប្រសើរ ដែលជាលក្ខខណ្ឌសមស្របបើកចំហសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរមកពីគ្រប់ទិសទី៕	សៀមរាប៖ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ប្រកាសរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍រាត្រីចងចាំដំណាលគ្នាជាមួយព្រឹត្តិការណ៍រំលឹកគុណអង្គរ ដែលរៀបចំឡើងដោយអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា។ ដូច្នេះសាធារណជនដែលចូលចិត្តវិស័យសិល្បៈចម្រុះ ដូចជាការរសម្ដែងល្ខោនបុរាណ យីកេជាដើមកុំភ្លេចដាក់កន្ទេលត្រៀមអង្គុយទស្សនានូវផ្ទាំងទស្សនីយភាពពិសេសប្រចាំឆ្នាំនេះ។
មូលហេតុនៃការខ្វះទឹកនេះ គឺបណ្តាលមកពីរដ្ឋាករទឹក ជួសជុល និងប្តូរកន្លែងថ្មី សម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់ទឹកឲ្យប្រជាជនប្រើប្រាស់។ លោក ឱ សារឿន អភិបាលរងខេត្តព្រះសីហនុ បានប្រាប់សារព័ត៌ថ្មីៗថា ពលរដ្ឋត្រូវប្រឈមនឹងការខ្វះខាតទឹកប្រើប្រាស់មួយរយៈពេលខ្លីសិន រហូតដល់ពាក់កណ្ដាលខែធ្នូ ទើបមានទឹកប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់ជាធម្មតាវិញ។ លោក ឱ សារឿន បាននិយាយដូច្នេះថា « ការខ្វះខាតទឹកនេះ គឺមិនមែនខ្វះប្រើទាំងស្រុងនោះទេ។ ដោយអ្នកជំនាញខាងរដ្ឋាករទឹក បានបិទប្រព័ន្ធទឹក តែកន្លែងដែលគេត្រូវធ្វើ ឬជួសជុល។ យើងអាចនិយាយបានថា យើងបិទប្រព័ន្ធទឹកក្នុងតំបន់ណាមួយ ដើម្បីតទុយោបណ្តាញថ្មី ក្នុងការតភ្ជាប់ពីអាងទឹកក្បាលឆាយ ដែលកំពុងសាងសង់នោះ ឯតំបន់ខ្លះក៏នូវមានទឹកប្រើប្រាស់ដែរ »។ ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋណាដែលខ្វះទឹកប្រើប្រាស់ អាចផ្តល់ដំណឹងនេះទៅអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន។ អាជ្ញាធរ នឹងដោះស្រាយបញ្ហានេះ ដោយបានត្រៀមរថយន្តដឹកទឹកស្អាត ជូនប្រជាពលរដ្ឋដល់កន្លែង។នេះបើតាមអភិបាលរងខេត្តរូបនេះ។ គម្រោងអាងស្តុបទឹកថ្មី«ក្បាលឆាយ» ដែលកំពុងសាងសង់នេះ មានលទ្ធភាពស្តុបទឹកបាន ៦ម៉ឺនគូប ក្នុងមួយថ្ងៃ។ អាងទឹកនេះ អាចឆ្លើយតប បានគ្រប់គ្រាន់ទៅតាមតម្រូវការប្រើប្រាស់របស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលមានចន្លោះប្រើប្រាស់ទឹកប្រចាំថ្ងៃពី ៤ម៉ឺន ទៅ៦ម៉ឺនគូប។ អាងទឹកនេះ គ្រោងអាចប្រើប្រាស់បាននៅពាក់កណ្តាលខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨។ នេះបើតាមលោក ឱ សារឿន៕	ភ្នំពេញ៖ អាជ្ញាធរខេត្តព្រះសីហនុ ប្រាប់ឲ្យពលរដ្ឋអត់ធ្មត់នឹងការប្រើប្រាស់ទឹកប្រចាំថ្ងៃ ដល់ពាក់កណ្តាលខែធ្នូ ក្រោយពីគម្រោងអាងស្តុកទឹកក្បាលឆាយ បានសាងសង់រួចរាល់។ ការអំពាវនាវរបស់អាជ្ញាធរនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីពលរដ្ឋជាច្រើនគ្រួសារ រអ៊ូពីការខ្វះខាតទឹកប្រើប្រាស់។
«ខ្ញុំមកពីប្រទេសបារាំង ដើម្បីមកសិក្សាស្វែងយល់ពីកីឡាប្រដាល់នៅកម្ពុជា ជាពិសេសពីរបៀបហ្វឹកហាត់របស់ក្បាច់គុនខ្មែរ និងល្បុក្កតោជាដើម។ ហើយខ្ញុំពិតជាចង់ប្រកួតណាស់»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក Charly Carre ដែលកំពុងអង្គុយទស្សនាការប្រកួតគុនល្បុក្កតោជ្រើសរើសជើងឯកថ្នាក់ជាតិ ឆ្នាំ២០២៣ នាថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ។ ថ្លែងក្នុងកិច្ចសម្ភាសជាមួយលោក គឹម មករា អ្នកសារព័ត៌មានថ្មីៗ លោក Charly Carre បានបន្ថែមថា មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យរូបលោក ស្រលាញ់ក្បាច់គុនបុរាណខ្មែរនេះ ដោយសារលោកមើលឃើញពីភាពវិជ្ជមានជាច្រើន ដូចជាបច្ចេកទេសវាយ ហើយមានភាពខ្លាំងរឹងមាំ ជាពិសេសគឺជាក្បាច់គុនបុរាណរបស់ខ្មែរសុទ្ធសាធ ដោយមិនលួចចម្លងពីអ្នកដទៃ។ អំឡុងពេលរស់នៅកម្ពុជា២ឆ្នាំនេះ រូបលោក បានហ្វឹកហាត់គុនខ្មែរ រយៈពេល ៣ខែហើយ ដោយមានឱកាសប្រកួត ឈ្នះ១ លើកផងដែរ។	លោក Charly Carre បានមករស់នៅកម្ពុជា រយៈពេល២ឆ្នាំមកហើយ។ ធ្វើដំណើរពីបារាំង មករស់នៅកម្ពុជានេះ ក៏ព្រោះតែ Charly Carre មានបំណងចង់ក្លាយជាអ្នកប្រដាល់ក្បាច់គុនបុរាណខ្មែរអាជីពម្នាក់ ។
អត្ថបទទាក់ទង ខួបសាលក្រមឡាអេ៖ រដ្ឋបាលលោក បៃឌិន ទាត់ចោលការទាមទាររបស់ចិននៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ស្របពេលខួប ៥ឆ្នាំនៃការប្រកាសសាលក្រមរបស់មជ្ឍត្តការនៃតុលាការអន្តរជាតិក្រុងឡាអេ ដែលប្រគល់ជ័យជម្នះឱ្យហ្វីលីពីនលើបណ្ដឹងប្រឆាំងសកម្មភាពចិននៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង លោក អាន់តូនី ប្លីងខិន រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក បានទាត់ចោលការទាមទារស្ទើរទាំងស្រុងរបស់ទីក្រុងប៉េកាំងលើដែនទឹកដ៏ធំមួយនេះ។ ជាការឆ្លើយតប ចិន បានចាត់ទុកសេចក្តីថ្លែងការណ៍អាមេរិក ជាការមិនទទួលស្គាល់ការពិត, ប្រវត្តិសាស្រ្ត និងមិនគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ។ ថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយ នៅថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា លោក Zhao Lijian អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន បានជំទាស់យ៉ាងខ្លាំងលើសកម្មភាព និងការចោទប្រកាន់របស់អាមេរិក។ ដោយបន្តជំទាស់នឹងសាលក្រមតុលាការអន្តរជាតិ កាលពី ៥ឆ្នាំមុន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន បានហៅសេចក្តីសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការថា ខុសច្បាប់ និងគ្មានតម្លៃ ព្រោះវាបានបំពានគោលការណ៍ឯកភាពរបស់រដ្ឋ, អនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) និងច្បាប់អន្តរជាតិ។ «វា ច្បាស់ណាស់សម្រាប់អ្នកមានការវិនិច្ឆ័យល្អថា សេចក្តីសម្រេចសមុទ្រចិនខាងត្បូង មានលក្ខណៈនយោបាយ»។ លោក Zhao បានសង្កត់ធ្ងន់បែបនេះ ដោយបន្ថែមថា ភាគីអាមេរិក ចង់បង្ខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងបង្រ្កាបចិន។ ដោយតាំងនាមជាប្រទេសហត្ថលេខីនៃ UNCLOS ចិន បានទទូចឱ្យអាមេរិកឈប់បង្ករឿង និងគោរពអធិបតេយ្យ សិទ្ធិ និងផលប្រយោជន៍របស់ចិន នៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលតាមហេតុផលច្បាប់ និងប្រវត្តិសាស្រ្ត។ ដោយឌឺដងដាក់អាមេរិក ដែលចោទខ្លួនថាសម្លុតដាក់ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍មួយចំនួន ចិនតបថា រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំង តែងគាំទ្រការចរចា និងការពិភាក្សាប្រកបដោយមិត្តភាព ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងចាត់ទុកប្រទេសជិតខាងដោយស្មើភាព និងការពារសន្តិភាពលើដែនសមុទ្រមួយនេះ។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិនរូបនេះ ក៏បានលើកឡើងផងដែរថា អាមេរិកបានធ្វើសកម្មភាពឈ្លបការណ៍តាមផ្លូវទឹក និងផ្លូវសមុទ្រជិត ២ពាន់លើក នៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដោយក្នុងនោះមានច្រើនជាង ២០លើក គឺជាសមយុទ្ធយោធាទ្រង់ទ្រាយធំចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ២០២១ មក៕	សេចក្តីថ្លែងការណ៍អាមេរិក លើសមុទ្រចិនខាងត្បូង គឺជាកាយវិការមិនទទួលខុសត្រូវ ដោយអាមេរិកមានបំណងបង្កជម្លោះនៅក្នុងដែនសមុទ្រមួយនេះ លើបញ្ហាអធិបតេយ្យ សិទ្ធិលើដែនសមុទ្រ និងផលប្រយោជន៍នៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន លោកZhao Lijian បានថ្លែងបែបនេះ នៅថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា។
ដើម្បីជាការចែករំលែក អេ អឹម ខេ បានដកស្រង់ទស្សនៈយល់ឃើញពីលុយរបស់ក្រុមមនុស្សផ្សេងៗគ្នា សម្រាប់លោកអ្នកពិចារណាដូចខាងក្រោម៖ ១. អាជីវករ ចំពោះអាជីវករលក់ដូរ ពួកគាត់ខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងសស្រាក់សស្រាំ ដើម្បីរកចំណូលប្រចាំថ្ងៃ ហើយលុយដែលបានមកត្រូវយកមកទូទាត់ថ្លៃដើម ថ្លៃជួលតូប បង់ទឹកភ្លើង បង់ភាស៊ី និងចំណាយផ្សេងៗទៀត មុននឹងចំណាយសម្រាប់ជីវភាពគ្រួសារ និងចំណាយពេលឈឺថ្កាត់ម្តងៗ ជាពិសេសត្រូវចំណាយថ្លៃសិក្សាកូនៗ។ បងស្រី អឿង ណាវី ដែលគាត់ជាអាជីវករលក់នំបញ្ចុកមួយរូបនៅទីក្រុងភ្នំពេញ គាត់បានមានប្រសាសន៍ថា សព្វថ្ងៃនេះ ប្រាក់ចំណូលដែលរកបានពីមុខរបរប្រចាំថ្ងៃរបស់គាត់ គឺសមល្មមអាចទ្រទ្រង់ជីវភាពគ្រួសារ ថ្លៃការសិក្សារបស់កូនៗ និងសល់ប្រាក់បន្តិចបន្តួចសម្រាប់សន្សំទុក។ ដូច្នេះ គាត់តែងគិតគូរ និងប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការចំណាយប្រចាំថ្ងៃ ដោយមិនអាចខ្ជះខ្ជាយតាមតែចិត្តនោះឡើយ។ ២. មន្ត្រីរាជការ ចំណែក លោក យ៉ុង ដារ៉ា ដែលបច្ចុប្បន្ននេះ លោកជាមន្ត្រីរាជការមួយរូបក៏បានឲ្យដឹងថា៖ ខ្ញុំទទួលប្រាក់បៀវត្សរ៍ក្នុងមួយខែ ជាងមួយលានរៀល ហើយលុយដែលបានមក ៥០ភាគរយ ត្រូវប្រគល់ឲ្យប្រពន្ធមួយចំនួន ដើម្បីដោះស្រាយជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ហើយ៥០ភាគរយទៀត ចំណាយផ្ទាល់ខ្លួនប្រចាំថ្ងៃ និងការចូលរួមកម្មវិធីផ្សេងៗ។ លោកបានបន្ថែមទៀតថា ចំណូលបច្ចុប្បន្ននេះ ស្ទើរតែទប់ចំណាយមិនបានព្រោះថា ទំនិញក៏ឡើងថ្លៃ ណាមួយការចូលរួមកម្មវិធីក្នុងសង្គមក៏បន្ទុកធំមួយផងដែរ។ ៣. និស្សិត ចំណែក កញ្ញា កន្និកា ជានិស្សិតឆ្នាំទី៤ និងបុគ្គលិកផ្នែកគិតលុយរបស់ភោជនីដ្ឋានមួយបានឲ្យដឹងថា៖ ប្រាក់ខែរបស់ខ្ញុំដែលបានមក ត្រូវរ៉ាប់រងលើការចំណាយថ្លៃឈ្នូលផ្ទះ ទឹកភ្លើង ការចាយវាយប្រចាំថ្ងៃ និងបង់ថ្លៃសាលាផងដែរ។ បន្ទាប់ពីចំណាយ ខ្ញុំឆ្លៀតសន្សំបានខ្លះដែរ ប៉ុន្តែខែណាដែលមានការជួបជុំមិត្តភក្តិច្រើននោះ ប្រាក់ខែរបស់ខ្ញុំមិនសល់នោះទេ។ ទាំងនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងឲ្យឃើញថា លុយពិបាករក តែលុយត្រូវយកទៅប្រើប្រាស់គ្រប់រឿងនៅក្នុងជីវភាពរស់នៅរបស់យើង។ ដូច្នេះ អ្នកគួរតែចាប់ផ្តើមគិតពីការសន្សំ ព្រោះថាបើអ្នកចាប់ផ្តើមទម្លាប់នៃការសន្សំ នោះអ្នកនឹងចាប់ផ្តើមស្វែងយល់ពីការកាត់បន្ថយចំណាយដោយខ្លួនឯង។ អ្នកសន្សំដ៏វៃឆ្លាត គួរជ្រើសរើសស្ថានប័នសន្សំដែលមានទំនុកចិត្តខ្ពស់ សុវត្ថិភាព និងផ្តល់អត្រាការប្រាក់ល្អសមរម្យ។ ប្រភព៖ អេ អឺម ខេ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	រាជធានីភ្នំពេញ៖ មនុស្សស្ទើរតែ១០០ភាគរយនៅលើពិភពលោកនេះ ខិតខំធ្វើការគ្រប់យ៉ាងដើម្បី លុយ។ អ្នកខ្លះត្រូវឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្រួសារ អ្នកខ្លះត្រូវធ្វើការហាលថ្ងៃ ហាលភ្លៀង និងឆ្លងកាត់ការលំបាកជាច្រើនផ្សេងទៀតក៏ដើម្បី លុយ។ ព្រោះតែលុយមនុស្សគ្រប់រូប ត្រូវជួបការលំបាកយ៉ាងនេះ ចុះពេលដែលបានវាមកហើយ តើពួកគេចាត់ចែងវាបានត្រឹមត្រូវឬនៅ?
តាមការចុះផ្សាយរបស់កាសែតម៉ាឡេស៊ី Malay Mail នៅថ្ងៃទី១ ខែឧសភា រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសម៉ាឡេស៊ី លោក Saifuddin Abdullah បានបញ្ជាក់ថា ម៉ាឡេស៊ី នឹងស្នើអាស៊ានឱ្យបង្កើតទំនាក់ទំនងក្រៅផ្លូវការមួយ ជាមួយរដ្ឋាភិបាលបង្រួបបង្រួមជាតិមីយ៉ាន់ម៉ា (NUG)។ បើតាមប្រមុខការទូតរូបនេះ ម៉ាឡេស៊ីមិនមែនស្នើឱ្យទទួលស្គាល់រដ្ឋាភិបាលស្រមោលនេះឡើយ ប៉ុន្តែទំនាក់ទំនងក្រៅផ្លូវការ គួរតែអាចកើតមាន រួមទាំងការបញ្ជូនជំនួយមនុស្សធម៌ទៅប្រជាជនមីយ៉ាន់ម៉ាផង។ បន្ទាប់ពីការលើកឡើងខាងលើ ក្រសួងការបរទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលគ្រប់គ្រងដោយយោធា បានសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយតវ៉ានឹងសំណើម៉ាឡេស៊ី និងចាត់ទុកការលើកឡើងរបស់ប្រមុខការទូតម៉ាឡេស៊ី គ្មានការទទួលខុសត្រូវ និងគ្មានការកោតក្រែង ហើយថែមទាំងអាចមានហិង្សានៅមីយ៉ាន់ម៉ាថែមទៀត។ «...ការអះអាងបែបនេះ អាចលើកទឹកចិត្តឱ្យមានភេរវកម្ម និងអំពើហិង្សានៅមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលបំផ្លាញកិច្ចខិតខំរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការប្រឆាំងភេរវកម្ម...»។ ក្រសួងការបរទេសមីយ៉ាន់ម៉ានៃរបបសឹក បានសង្កត់ធ្ងន់បែប ដោយទទូចឱ្យមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាល និងសមាជិកសភាម៉ាឡេស៊ីកុំធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀង ឬទំនាក់ទំនង ក៏ដូចជាផ្តល់ការគាំទ្រដល់រដ្ឋាភិបាលស្រមោល ដែលរដ្ឋាភិបាលយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា បានចាត់ទុជាភេរវករ។ រដ្ឋាភិបាលស្រមោលមីយ៉ាន់ម៉ា ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ ដោយគណៈកម្មាធិការតំណាងសភាមីយ៉ាន់ម៉ា ដើម្បីប្រឆាំងនឹងរបបសឹក ក៏ដូចជាតំណាងឱ្យរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលត្រូវបានយោធាធ្វើរដ្ឋប្រហារ។ ចំណែក គណៈកម្មាធិការតំណាងសភាមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងរយៈពេល ៥ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារយោធានោះ មានសមាជិកមកពីបក្សសម្ព័ន្ធជាតិដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ (NLD)។ នៅក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២១ កន្លងទៅ គណៈកម្មាធិការកណ្តាលប្រឆាំងភេរវកម្មមីយ៉ាន់ម៉ា បាន ប្រកាសដាក់ គណៈកម្មាធិការតំណាងសភាមីយ៉ាន់ម៉ា (CRPH), រដ្ឋាភិបាលបង្រួបបង្រួមជាតិ, កម្លាំងការពារប្រជាជន (PDF) និងសមាជិកពាក់ព័ន្ធ ជាក្រុមភេរវករ។ មកទល់ពេលនេះ វាមានរយៈពេលជាង ១ឆ្នាំហើយ ដែលយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា នៅតែបន្តគ្រប់គ្រងប្រទេស ដោយមេដឹកនាំយោធា លោកមីន អ៊ុងឡាំង កន្លងមក បានសន្យារៀបចំការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ នៅសីហា ឆ្នាំ២០២៣។ ស្របពេលមីយ៉ាន់ម៉ាស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់យោធា មេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិល លោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី បានរងបទចោទជាបន្តបន្ទាប់។ របបសឹកមីយ៉ាន់ម៉ា នៅថ្ងៃទី២ ខែឧសភា បានបន្ថែមបទចោទទាក់ទិននឹងការទូតទាត់ប្រាក់ខុសច្បាប់ចំនួនពីរករណីបន្ថែមទៀតលើលោកស្រី ស៊ូជី បន្ទាប់ពីតុលាការទើបតែកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៥ឆ្នាំ នៅសប្តាហ៍មុន។ បទចោទទាំងពីរចុងក្រោយនេះ គឺផ្អែកលើសក្ខីកម្មរបស់ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនសំណង់ Sae Paing លោក Maung Weik។ បើតាមការបកស្រាយរបស់ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនសំណង់រូបនេះ លោកបានផ្តល់ប្រាក់ឱ្យលោកស្រីស៊ូជី ចំនួន ៤លើក ដើម្បីដាក់ទៅក្នុងមូលនិធិ Daw Khin Kyi។ ក្នុងចំនួន ៤លើកនោះ លោក Maung Weik បានផ្តល់ប្រាក់នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ ចំនួន ១០ម៉ឺនដុល្លារ, នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ចំនួន ១៥ម៉ឺនដុល្លារ, នៅក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ ចំនួន ៥ម៉ឺនដុល្លារ និងលើកចុងក្រោយ នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២០ ចំនួន២៥ម៉ឺនដុល្លារ។ មកទល់ពេលនេះ លោកស្រីស៊ូជី បានរងបទចោទចំនួន ២០ករណី ដោយក្នុងនោះមានដូចជា បំពានការសម្ងាត់របស់រដ្ឋ កាន់កាប់វិទ្យុទាក់ទងខុសច្បាប់ និងបំពានបម្រាមជំងឺកូវីដ-១៩ ជាដើម។ កន្លងមក មេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលរូបនេះ ត្រូវកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារចំនួន ១១ឆ្នាំ ប៉ុន្តែត្រូវបានបន្ធូរបន្ថយទោសមកត្រឹម ៦ឆ្នាំវិញ ក្រោមបទចោទទទួលសំណូក និងកាន់កាប់វិទ្យុទាក់ទងខុសច្បាប់។ សូមបញ្ជាក់ថា រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាស៊ាន នឹងបើកកិច្ចប្រជុំមួយ នៅក្នុងសប្តាហ៍នេះ ដើម្បីជជែកពីបញ្ហានយោបាយនៅមីយ៉ាន់ម៉ា៕	ក្រសួងការបរទេសរបស់យោធាមីយ៉ាន់ម៉ា នៅថ្ងៃទី២ ខែឧសភា បានចេញមុខតវ៉ានឹងសំណើរបស់រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសម៉ាឡេស៊ី Saifuddin Abdullah ដែលស្នើឱ្យអាស៊ានមានទំនាក់ទំនងក្រៅផ្លូវការជាមួយរដ្ឋាភិបាលស្រមោលមីយ៉ាន់ម៉ា។ បើតាមរបបយោធា សំណើរបស់ម៉ាឡេស៊ី គឺគ្មានការទទួលខុសត្រូវ និងគ្មានកោតក្រែង។
Farah បានប្រាប់កាសែត BBC ថា មានស្ត្រីម្នាក់នាំរូបគេទៅអង់គ្លេសដោយខុសច្បាប់ ក្រោមឈ្មោះថ្មីថា Mohamed Farah ក្នុងនាមជាកូនចញ្ចឹម។ កាលនោះ Farah បានចាកចេញពីប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងកើត ជីប៊ូទី នៅត្រឹមអាយុ ៩ ឆ្នាំ។ ម្ចាស់មេដាយមាសអូឡាំពិកចំនួន៤ លើប្រភេទកីឡារត់ចម្ងាយ (តំណាងឱ្យអង់គ្លេស) ដែលមានឈ្មោះពិត Hussein Abdi Kahin មានឪពុកម្តាយជាជនជាតិជីប៊ូទី ប៉ុន្តែឪពុកត្រូវបានសម្លាប់នៅក្នុងប្រទេសសូម៉ាលី។ Farah អះអាងថា ការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះថ្មីនេះ ដើម្បីឱ្យរូបគេចូលទៅមើលថែកូនរបស់គ្រួសារផ្សេងទៀតនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស។ នេះមានន័យថា Farah ត្រូវបានស្ត្រីដែលនាំរូបគេចាកចេញពីប្រទេសកំណើត ជួញដូរ ដោយត្រូវលក់រូបគេបន្តទៅម្ចាស់ថ្មីទៀត។ «មនុស្សភាគច្រើនស្គាល់ខ្ញុំថា Mo Farah ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាឈ្មោះរបស់ខ្ញុំទេ។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់ Farah ដែលសព្វថ្ងៃមានវ័យ៣៩ឆ្នាំ ដោយបន្ថែមថា៖ «ជាការពិត ខ្ញុំកើតនៅសូម៉ាលីឡេនភាគខាងជើងប្រទេសសូម៉ាលី និងមានឈ្មោះ Hussein Abdi Kahin។ ឪពុកម្តាយខ្ញុំមិនដែលរស់នៅអង់គ្លេសទេ។ ខ្ញុំអាយុ៤ឆ្នាំ ឪពុកខ្ញុំត្រូគេសម្លាប់ក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិល»។ Farah ដែលបានក្លាយជាអត្តពលិកផ្លូវការរបស់អង់គ្លេសនៅឆ្នាំ២០០៥ សារភាពថា កូនរបស់ខ្លួនជាអ្នកជំរុញឱ្យនិយាយការពិតអំពីប្រវត្តិដ៏ជូចត់នេះ។ «ខ្ញុំបានរក្សាទុករឿងរ៉ាវនេះយូរណាស់មកហើយ វាពិបាកណាស់ព្រោះអ្នកមិនចង់ប្រឈមមុខនឹងវា ហើយជារឿយៗកូនរបស់ខ្ញុំតែងតែសួរសំណួរថា ប៉ា ម៉េចបានមកដល់ទីនេះ? ខ្ញុំតែងតែផ្តល់ចម្លើយមិនពិត តែចុងក្រោយខ្ញុំនៅតែប្រាប់កូនដដែល»។ Farah មានឈ្មោះល្បីល្បាញនៅទូទាំងចក្រភពអង់គ្លេស រហូតទទួលបានគោរមងា Sir ក្រោយឈ្នះមេដាយមាសអូឡាំពិកវិញ្ញាសារត់ចម្ងាយ៥០០០ម៉ែត្រ និង១០០០០ម៉ែត្រ នៅក្រុងឡុងដ៍ឆ្នាំ២០១២ និងក្រុងរីយ៉ូ ឆ្នាំ២០១៦៕	អតីតម្ចាស់មេដាយមាសអូឡាំពិក Sir Mo Farah នៅថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា សារភាពថា ខ្លួនត្រូវបានគេនាំទៅចក្រភពអង់គ្លេស ដោយខុសច្បាប់កាលពីវ័យកុមារ និងត្រូវបង្ខំឲ្យធ្វើការជាអ្នកបម្រើតាមផ្ទះ។
រុស្ស៊ី និងភ្នាក់ងារបរទេស ទំនងជាវាយប្រហារការបោះឆ្នោតនៅអាមេរិក និងអឺរ៉ុបនៅឆ្នាំនេះ និងឆ្នាំក្រោយទៀត ហើយរុស្ស៊ីជឿថា ខ្លួនជោគជ័យក្នុងបង្កបញ្ហាឲ្យប្រជាធិបតេយ្យនៅអាមេរិក។ នេះជាសម្ដីរបស់នាយកចារកម្មជាតិលោក Dan Coats ប្រាប់ទៅកាន់សមាជិកគណៈកម្មាធិការចារកម្មសភានៅថ្ងៃទី១៣ ខែកុម្ភៈ។ ការលើកឡើងបែបនេះ ហាក់ផ្ទុយគ្នានឹងការអះអាងរបស់ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ ដែលទាត់ចោលការជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងសកម្មភាពរុស្ស៊ី។ ចំពោះមុខសមាជិកសភា លោក Coat ដែលលោក ត្រាំ ជាអ្នកតែងតាំងផ្ទាល់ និយាយថា លោកឃើញភស្តុតាងបង្ហាញពីសកម្មភាពរបស់រុស្ស៊ីក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៦ ។ នាយកចារកម្មរូបនេះអះអាងថា វាមិនមែនជារឿងគួរឲ្យសង្ស័យទេដែលរុស្ស៊ីទទួលជោគជ័យក្នុងឆ្នាំ២០១៦ និងកំពុងដាក់គោលដៅវាយប្រហារការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៨ ដើម្បីបញ្ចូលឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនតាមរយៈប្រតិបត្តិការតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។ នេះបើតាមការផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters ។ ក្នុងកិច្ចប្រជុំដដែល លោក Coats បានរៀបរាប់ពីវិធីសាស្ត្រដែលរុស្ស៊ីគ្រោងប្រើប្រាស់ដើម្បីជ្រែតជ្រែកការបោះឆ្នោតអាមេរិកឆ្នាំ២០១៨ ។ លោកបញ្ជាក់ថា នៅចំណុចទាបបំផុត រុស្ស៊ីអាចបន្តប្រើ ប្រាស់ ប្រព័ន្ធឃោសនា បណ្ដាញសង្គម បុគ្គល និងមធ្យោបាយផ្សេងទៀតដើម្បីបំបែកនយោបាយនៅអាមេរិក។ យ៉ាងណាមិញ មេដឹកនាំចារកម្មទាំងអស់រួមមាន CIA និង FBI ជាដើមសុទ្ធតែមានផែនការទប់ទល់ទាំងអស់។ ជុំវិញរឿងវ៉ាវបោះឆ្នោតអាមេរិកនេះ ភា្នក់ងារស៊ើបការសម្ងាត់របស់អាមេរិករកឃើញជាងមួយឆ្នាំហើយថា រុស្ស៊ីពិតជាជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងការកកូកកាយការបោះឆ្នោតអាមេរិកមែនដូចជា ការលួចចូលគេហទំព័របោះឆ្នោត និងការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធឃោសនាសំដៅជំរុញការគាំទ្រទៅរកបេក្ខជនបក្សសាធាណររដ្ឋ គឺលោក ត្រាំ តែម្ដង។ ប៉ុន្តែរុស្ស៊ីទាត់ចោលការប្រកាន់នេះដាច់ខាត ហើយថែមទាំងទាមទាររកភស្តុតាងបញ្ជាក់ទៀតផង។ ក្រោយការបញ្ចេញលទ្ធផលស៊ើបអង្កេតរបស់ខ្លួន ទាំង CIA ទាំង FBI សុទ្ធតែត្រូវលោក ត្រាំ ពន្លះធ្ងន់ៗ ទាំងប្រធានស្ថាប័នទាំងនោះលោកជាអ្នកតែងតាំងក្ដី។ លោកចោទស្ថាប័នចារកម្មទាំងនេះ ជាពិសេសប្រធាន FBI ថា ធ្វើការប្រឆាំងបក្សសាធារណរដ្ឋ។ នៅពេលនេះដែរ ក្រុមស៊ើបអង្កេតពិសេសរបស់ FBI ក៏កំពុងស៊ើបអង្កេតករណីនេះទៀត ដោយមនុស្សជំនិតលោក ត្រាំ ជាច្រើនជាប់ពាក់ព័ន្ធ៕	បណ្ដាប្រមុខដឹកនាំស្ថាប័នចារកម្មរបស់អាមេរិក នៅថ្ងៃទី១៣ ខែកុម្ភៈ បានព្រមានថា រុស្ស៊ីនឹងវាយប្រហារការបោះឆ្នោតពាក់កណ្ដាលអាណត្តិដើម្បីជ្រើសរើសសមាជិកសភា ដែលត្រូវរៀបចំនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨ នេះ។ ក្នុងកិច្ចប្រជុំជាមួយសមាជិកសភា មន្ត្រីចារកម្មអាមេរិកបានរំឭកពីសកម្មភាពរបស់រុស្ស៊ីក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៦ និងអះអាងថា រុស្ស៊ីនឹងប្រើក្បាច់ចាស់ដើម្បីបង្កការរំខានដល់ដំណើការបោះឆ្នោតខាងមុខ។
ស្ដង់ដាក់បង្ហាញស្នាដៃរបស់សិស្សនិស្សិតនីមួយៗទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីអ្នកទស្សនាយ៉ាងច្រើន ដែលភាគច្រើនជាសិស្សានុសិស្ស និងនិស្សិត។ យុវសិស្ស ម៉ម ម៉ី នៃក្រុមចំនួន៤នាក់មកពីវិទ្យាល័យពួក បានយកស្នាដៃរបស់ខ្លួនមកដាក់បង្ហាញក្នុងមហាស្រពនេះដែរ។ នេះជាបច្ចេកវិទ្យាមួយដែលបំប្លែងថាមពលខ្យល់ និងកម្ដៅព្រះអាទិត្យ ទៅជាថាមពលអគ្គិសនីសម្រាប់ប្រើប្រាស់អំពូល ឬតម្រូវការផ្សេងៗទៀត។ ជាការចូលរួមលើកទីមួយ សិស្ស ម៉ម ម៉ី ដែលរៀនថ្នាក់ទី១២រូបនេះបានបង្ហាញអារម្មណ៍ដូច្នេះថា៖«ពួកខ្ញុំសប្បាយចិត្តដែលបានបង្ហាញស្នាដៃរបស់ខ្លួនទៅដល់អ្នកទស្សនាក្នុងកម្មវិធីនេះ។ ហើយយើងបានធ្វើឲ្យគេបានយល់ដឹងពីអត្ថប្រយោជន៍ពីខ្យល់ និងព្រះអាទិត្យ សម្រាប់ទាញយកមកប្រើជាថាមពលអគ្គិសនី»។ ងាកមកស្ដង់មួយទៀតរបស់ក្រុមយុវសិស្សថ្នាក់ទី១០នៃសាលារៀន E2STEM EDUCATION បានតាំងបង្ហាញស្នាដៃបច្ចេកវិទ្យា«ភ្លើងបំភ្លឺសាធារណៈ/លំនៅដ្ឋាន ស្វយប្រវត្តិ» និង«ភ្លើងស្តុប»។ សមាជិកមួយរូបនៃក្រុមនេះបានបង្ហាញអារម្មណ៍ដូចនេះថា៖«ពួកយើងសប្បាយចិត្ត ពួកយើងត្រឹមថ្នាក់ទី១០ តែអាចបង្កើតអ្វីទាំងនេះឡើង»។ និស្សិតមួយក្រុមនៃវិទ្យាស្ថានជាតិពហុបច្ចេកទេសកម្ពុជា(NPIC) ក៏បានដាក់បង្ហាញស្នាដៃរបស់ខ្លួនផងដែរ។ ក្រុមនេះមានសមាជិក ៧រូបដែលជំនាញផ្នែកមេកានិកគ្រឿងយន្ត។ ស្នាដៃដាក់បង្ហាញនេះជាគ្រឿងចក្រលើកដាក់ទំនិញ ដោយប្រើឧបករណ៍បញ្ជា។ នេះជាលើកទី២ហើយដែលពួកគេចូលរួមក្នុងការតាំងបង្ហាញក្នុងមហាស្រពនេះ។ និស្សិត ទិត សុភ័ក្រ បានថ្លែងដូច្នេះថា៖«ស្នាដៃនេះបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ច្រើនពិសេសពីសំណាក់យុវជនដែលមានវ័យប្រមាណ ២៥ឆ្នាំឡើង ព្រោះនេះមិនមែនជាឧបករណ៍កម្សាន្តទេ តែជាឧបករណ៍មានប្រយោជន៍សម្រាប់ការលើកដាក់ទំនិញ។ នេះគ្រាន់តែគំរូបង្ហាញប៉ុណ្ណោះ តែបើមានការជួយសហការ ពួកយើងក៏អាចផលិតវាទៅជាគ្រឿងចក្រប្រើប្រាស់ជាក់ស្ដែងបានដែរ»៕	ភ្នំពេញ៖ សិស្សនិស្សិតបានបង្ហាញភាពរីករាយដោយបានដាក់បង្ហាញរ៉ូបូត និងស្នាដៃផ្សេងរបស់ខ្លួន ក្នុងកម្មវិធីមហាស្រពស្ដីពីវិទ្យាសាស្ត្រ និងវិស្វកម្ម (Stem Festival) លើកទី៥ ដែលប្រពឹត្តទៅថ្ងៃទី២១ ដល់ថ្ងៃទី២៣ខែកុម្ភៈនៅពហុកីឡដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក។
តាមរយៈលិខិតអបអរសាទរ ដែលចេញនៅថ្ងៃទី២៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា បានសរសេរថា ក្នុងបរិបទនៃការប្រែប្រួលសភាពការណ៍ដ៏ស្មុគស្មាញទាំងក្នុងតំបន់ទាំងថ្នាក់អន្តរជាតិ កម្ពុជា នៅតែគាំទ្រឥតងាករេចំពោះគោលនយោបាយចិនតែមួយ ហើយកម្ពុជា តែងតែចាត់ទុកចិន ជាអ្នកជិតខាងល្អ មិត្តល្អ បងប្អូនល្អ និងដៃគូល្អ។ ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា សង្កត់ធ្ងន់ដូច្នេះថា៖«ទំនាក់ទំនង និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រជាជន និងប្រទេសយើងទាំងពីរ ត្រូវបានពង្រឹង និងពង្រីកដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុត គឺកិច្ចសហប្រតិបត្តិការភាពជាដៃគូរយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ជាមិត្តភាពដែកថែប និងជាសហគមន៍វាសនារួមកម្ពុជា-ចិន។ ជាមួយគ្នានេះ ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា បានអរគុណចិន ដែលផ្តល់ជំនួយសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍលើគ្រប់វិស័យនៅកម្ពុជា ដោយបូករួមទាំងជំនួយសម្រាប់ទប់ស្កាត់ជំងឺកូវីដ-១៩ផងដែរ។ ចំពោះមហាសន្និបាតនៃបក្សកុម្មុយនីស្តចិននាពេលខាងមុខ ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា មើលឃើញថា មានសារសំខាន់ដ៏ធំធេងសម្រាប់ប្រទេសចិន ហើយមហាសន្និបាតនេះ នឹងដាក់ចេញយុទ្ធសាស្រ្តស៊ីជម្រៅ ដើម្បីបន្ថែមល្បឿនក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រទេសចិន៕	មុនមហាសន្និបាតតំណាងទូទាំងប្រទេសលើកទី២០របស់បក្សកុម្មុយនីស្តចិនមកដល់នៅថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ខាងមុខ ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា បានចេញសេចក្តីអបអរសាទរជាមុន។ ក្រៅពីអបអរសាទរដល់មហាសន្និបាតនៃបក្សកុម្មុយនីស្តចិន ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា ក៏បានរំលេចឡើងពីទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជា-ចិនផងដែរ។
សំណាង៖ អាធីរ បើតាមអ្ហែងមើលឃើញ ខេត្តណាមានសមិទ្ធផល ហើយអភិវឌ្ឍន៍ច្រើនជាងគេ? សុធីរ៖ សំណួរអ្ហែងពិបាកឆ្លើយណាស់អ្ហា! អញឯណាដើររាប់សមិទ្ធផលរបស់គេនៅតាមខេត្តអស់នោះ។ ប៉ុន្តែអញចង់និយាយអីចេះវិញ។ តិច ឬច្រើន អភិបាលខេត្តរាជធានីទាំងអស់ ពួកគេបានធ្វើការងាររបស់ពួកគេហើយដូចជា សាងសង់សមិទ្ធផល និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃសេវាបម្រើរាស្ត្រ។ ប៉ុន្តែអញចង់និយាយជារួមវិញថា មើលទៅ ថ្នាក់ខេត្ត-រាជធានី ដូចនៅពឹងតែថ្នាក់ជាតិច្រើនពេក។ សំណាង៖ យីអានេះ ថ្នាក់ក្រោមជាតិ មិនឱ្យពឹងថ្នាក់ជាតិ អ្ហែងចង់យ៉ាងម៉េច? សុធីរ៖ នយោបាយ គឺដឹងតែស្របថ្នាក់ជាតិហើយ ប៉ុន្តែគំនិតអភិវឌ្ឍន៍មូលដ្ឋាន កៀងគរវិនិយោគិន ពង្រីកសេដ្ឋកិច្ចតាមខេត្តរាជធានីខ្លួនឯង ថ្នាក់ជាតិគេមិនទោមនស្សអីទេ។ ធ្វើកាន់តែច្រើន ផ្តល់ប្រយោជន៍ឱ្យប្រជាជនច្រើនកាលណា ថ្នាក់ជាតិអបអរច្រើនតាមហ្នុង។ សំណាង៖ ដូចមិនមែនស្រួល ដូចមាត់អ្ហែងនិយាយទេដឹង? សុធីរ៖ តែក៏ដូចជាមិនពិបាកដូចមាត់អញនិយាយដែរ។ អ្នកដឹកនាំខេត្ត ពិសេសខេត្តធំៗ ត្រូវមានជំនាញផ្ទាល់ខ្លួនមួយចេញពីសាលាត្រឹមត្រូវ យល់ដឹងពីវិស័យច្បាប់ គ្រប់គ្រងធនធានមនុស្ស មានមនសិការជាតិឱ្យបានច្រើន មានគំនិតជំនួញ និងជាពិសេសមកដល់សម័យនេះហើយ ថ្នាក់ដឹកនាំខេត្តត្រូវចេះភាសាបរទេស។ អង់គ្លេសចាំបាច់បំផុត បន្ទាប់មកអាចបារាំង ចិន កូរ៉េ ថៃ ថែមទៀតក៏រឹតតែល្អ។ សម័យនេះហើយ គេនិយាយពីទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៅគ្រប់កន្លែង ដូច្នេះភាសាសំខាន់ណាស់។ អញនិយាយឡើងវិញ ចេះភាសាអាចធ្វើទំនាក់ទំនងទាញប្រយោជន៍ពីវិនិយោគិនបរទេសបាន, មានគំនិតសេដ្ឋកិច្ច (ដើម្បីប្រយោជន៍ពលរដ្ឋ មិនមែនឆ្លៀតពេលកេងយកចំណេញផ្ទាល់ខ្លួនទេ), ស្រឡាញ់ប្រទេស ស្រឡាញ់ប្រជាជន។ ២០ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ កម្ពុជាបណ្តុះបានធនធានច្រើន មិនតិចទេ។ សំណាង៖ អ្ហែងនិយាយ ដូចត្រូវម្យ៉ាងដែរ។ តាមពិត ខេត្តមួយៗ អាចចាប់ដៃគូជាមួយខេត្តនានារបស់បរទេស ធ្វើសហប្រតិបត្តិការផ្សេងៗដែលអាចនាំប្រយោជន៍មកប្រជាពលរដ្ឋបានដែរតើ។	បន្ទាប់ពីកុម្ម៉ង់ កាហ្វេទឹកដោះក្តៅម្នាក់មួយកែវហើយ ហើយអ្នកលក់ដើរផុតពីតុមិនបានប៉ុន្មានជំហានផង សំណាងនាំសុធីរនិយាយរឿងការដឹកនាំរាជធានីខេត្តតែម្តង។ សុធីរក៏ពេញចិត្តជជែករឿងហ្នឹងដែរ ព្រោះគាត់មានគំនិតមួយចំនួនដែលចង់និយាយពីលក្ខណៈសម្បត្តិនៃបេក្ខភាពអភិបាលខេត្តរាជធានី។
លោក សុខ ឡេង ដែលជាម្ចាស់ចម្ការទុរេន ក្នុងខេត្តត្បូងឃ្មុំ រងផលប៉ះពាល់ខ្លាំង ដោយសារកម្លាំងខ្យល់កន្ត្រាក់នេះ។ ចម្ការរបស់លោក សុខ ឡេង បានខូចខាតទុរេនអស់ជាង១ពាន់ផ្លែ ដែលធ្វើឲ្យលោក សោកស្ដាយខ្លាំង ព្រោះខ្លួនបានចំណាយកម្លាំងរយៈពេល១ឆ្នាំ ដើម្បីមើលថែទាំ និងបំប៉ន ដើម។ ម្ចាស់ចម្ការទុរេនរូបនេះប្រាប់ថ្មីៗ២៥ដូច្នេះ៖ «ខ្ញុំស្ដាយ ព្រោះទុរេនយើងខំដាំ ខំមើលថែទាំ យូរហើយ។ ហើយឥឡូវហ្នឹងជិតប្រមូលផលទៀត ខ្ញុំស្ដាយកម្លាំងញើសឈាមយើង រយៈ១ឆ្នាំនេះ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក សុខ ឡេង។ លោក សុខ ឡេង លោក ឡេង រំពឹងថានឹងលែងមានខ្យល់បែបនេះទៀត។ លោកបារម្ភវាធ្វើឲ្យបាក់ដើមទុរេន។ ផ្លែទុរេន ដែលបានខូចខាតនោះ លោក សុខ ឡេង នឹងឲ្យភរិយាខ្លួនយកទៅកែច្នៃធ្វើជានំ ឬអ្វីផ្សេងទៀតដែលអាចធ្វើបាន ប៉ុន្តែលោក មិនធ្វើអាជីវកម្មលើវាឡើយ។ «បាត់បង់ទុរេនប៉ុណ្ណឹងមិនអីទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំខ្លាចតែបាក់ដើមទេ។ បើបាក់ដើមមែន អាហ្នឹងទើបជារឿងបារម្ភខ្លាំង ព្រោះមិនងាយដាំទេ។ ទុរេនមួយដើមៗ ដាំរាប់ឆ្នាំ បានមានផ្លែ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក សុខ ឡេង។ បច្ចុប្បន្ន ទុរេនរបស់លោក សុខ ឡេង ទទួលបានការគាំទ្រច្រើន ព្រោះមិនទាន់ដល់ពេលប្រមូលផលផង មានអតិថិជន កក់ និងបញ្ជារទិញច្រើន។ មិនខុសពីម្ចាស់ចម្ការទុរេនដទៃ នៅពាក់កណ្ដាលខែមិថុនា ក៏ជាពេលប្រមូលទុរេន របស់លោក សុខ ឡេង ដែរ។ ម្ចាស់ចម្ការរូបនេះ បញ្ជាក់ថា ដំណាំទុរេន មិនពិបាកលក់ចេញឡើយ ហើយមានទីផ្សារខ្ពស់ទៀតផង។ លោក សុខ ឡេង នាំចេញទុរេនរបស់ខ្លួនទៅលក់នៅរាជធានីភ្នំពេញ និងតាមបណ្ដាខេត្តមួយចំនួន ក្នុងតម្លៃ១៥០០០រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ មិនមែនតែលោក ឡេង នោះទេ ដែលបានរងផលប៉ះពាល់ដោយសារខ្យល់កន្ត្រាក់។ អ្នកស្រី មាស ចាន់ណា ជាម្ចាស់ចម្ការទុរេន ស្ថិតក្នុងខេត្តត្បូងឃ្មុំ។ ឥទ្ធិពលខ្យល់កន្រ្តាក់ បានធ្វើឲ្យផ្លែទុរេន របស់អ្នកស្រី មាស ចាន់ណា ត្រូវខូចខាតអស់មួយចំនួន។ ដោយសារតែ ទុរេននៅស្ទើរមិនទាន់អាចប្រមូល ឬបរិភោគបាន ដូច្នេះអ្នកស្រី បានប្រមូលទៅបោះចោល ដោយគ្មានការកែច្នៃអ្វីបានឡើយ។ អ្នកស្រី មាស ចាន់ណា ផ្លែទុរេន ដែលខូចខាតទាំងនោះ ទោះមិនច្រើនខ្លាំង ប៉ុន្តែអ្នកស្រី ក៏សោកស្ដាយ ដ្បិតឆ្នាំនេះ ចម្ការទុរេនអ្នកស្រី ទទួលបានទិន្នផលតិចជាងឆ្នាំមុន។ «ទុរេនខ្ញុំឆ្នាំនេះ បើនិយាយពីផលគឺតិចជាងឆ្នាំមុន។ ហើយត្រូវខូចខ្លះអ៊ីចឹងទៀត ចំណូលដឹងតែបាត់បង់ទៅតាមហ្នឹងទៀតហើយ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់អ្នកស្រី ចាន់ណា ប្រាប់ថ្មីៗ២៥ តាមទូរសព្ទ ដោយបន្ថែមទៀតថា ដើមទុរេន ក្នុងចម្ការអ្នកស្រី ទាំងអស់តាមពិតទៅ បានរៀបចំចងលួសជ្រែងដើម និងទប់ផ្លែរួចអស់ហើយ។ ប៉ុន្តែខ្យល់កន្រ្តាក់ខ្លាំងពេក ទើបវាប៉ះពាល់។ អ្នកស្រី មិនដឹងធ្វើយ៉ាងនោះទេ បើសិនជាមានខ្យល់ខ្លាំងបែបនេះម្ដងទៀត។ ម្ចាស់ចម្ការវ័យ៣៨ឆ្នាំរូបនេះ បញ្ជាក់ថា ទុរេនរបស់អ្នកស្រី នឹងចាប់ផ្ដើមប្រមូលនៅពាក់កណ្ដាលខែមិថុនា ដោយទុំបណ្ដាក់ៗគ្នា រហូតដល់ចុងរដូវប្រមូលផល។ ទុរេនត្បូងឃ្មុំរបស់អ្នកស្រី ចាន់ណា អាចលក់បានតម្លៃចន្លោះពី២៣០០០រៀល ទៅ២៥០០០រៀលក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ ទោះទុរេនអ្នកស្រី មិនមានឈ្មោះល្បីដូចទុរេនខេត្តដទៃ ប៉ុន្តែពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ទិន្នផលរបស់អ្នកស្រី មិនខ្វះទីផ្សារ និងមិនពិបាកលក់ចេញឡើយ។ «ឥឡូវហ្នឹងមានអ្នកមកទិញខ្លះៗដែរ។ បើមានទុំក៏លក់ទៅ តែបើអត់ទុំទេ មិនទទួលកក់មុនពីភ្ញៀវទេ ខ្លាចអត់មានទុរេនឲ្យគេ។ ដូចឆ្នាំមុនអី រកទុរេនលក់ឲ្យគេសឹងមិនបាន»។ នេះជាការរៀបរាប់របស់អ្នកស្រី មាស ចាន់ណា ម្ចាស់ចម្ការទុរេន ក្នុងខេត្តត្បូងឃ្មុំ៕ រូបភាពពីហ្វេសប៊ុក អ្នកស្រី មាស ចាន់ណា រូបភាពពីហ្វេសប៊ុកលោក សុខ ឡេង	ភ្នំពេញ៖ នៅយប់ថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២១ ឥទ្ធិពលខ្យល់កន្ត្រាក់ខ្លាំង បានធ្វើឲ្យផ្លែទុរេន របស់កសិករ២នាក់ នៅត្បូងឃ្មុំ ត្រូវរងការខូចខាតអស់រាប់ពាន់ផ្លែ។ ម្ចាស់ចម្ការទាំង២ សោកស្ដាយចំពោះផលដំណាំទុរេនមួយចំនួនរបស់ពួកដែលត្រូវបំផ្លាញនោះ ព្រោះវាកៀកនឹងពេលប្រមូលផលទៅហើយ។
ដើម្បីរួមចំណែកអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជាឲ្យកាន់តែរីកចម្រើន ក្លិបបាល់ទាត់វិសាខាបានប្តេជ្ញាយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ថា ក្លិបនឹងបង្កើតធនធានថ្នាលឲ្យបានគ្រប់កម្រិតនៅថ្ងៃអនាគត។ ផែនការនេះនឹងចាប់ផ្តើមអនុវត្តពីឆ្នាំ២០១៩តទៅ ដោយជំហានដំបូង ក្លិបវិសាខា នឹងបង្កើតក្រុមយុវជនថ្នាលអាយុក្រោម១៤ឆ្នាំ បន្ថែមលើក្រុមយុវជនអាយុក្រោម១៧ឆ្នាំដែលមានស្រាប់។ «ថ្នាក់ដឹកនាំនិងគ្រួសារក្លិបបាល់ទាត់វិសាខាប្តេជ្ញាយ៉ាងមុតមាំក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ថ្នាលគ្រប់កម្រិតឲ្យស្របតាមទិសដៅអភិវឌ្ឍរបស់សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា។ នៅឆ្នាំ២០១៩ក្លិបនឹងបង្កើតថ្នាលអាយុក្រោម១៤ឆ្នាំ១កម្រិតទៀត ដើម្បីជំរុញការអភិវឌ្ឍបាល់ទាត់ជាតិឲ្យកាន់តែរីកចម្រើន ក្នុងទិសដៅរួមចំណែកនៅស៊ីហ្គេមឆ្នាំ២០២៣»។ នេះជាខ្លឹមសារក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្លិបបាល់ទាត់វិសាខា ដែលចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨។ ការប្តេជ្ញាខាងលើធ្វើឡើងក្រោយក្លិបនេះ គាំទ្រចំពោះការសម្រេចរបស់សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា ពាក់ព័ន្ធដំណោះស្រាយវិវាទលើការផ្ទេរកីឡាករ៥រូបរបស់ភ្នំពេញក្រោនទៅកាន់វិសាខា កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨។ ក្នុងសេចក្តីរបស់សហព័ន្ធបានសរសេរថា ក្លិបបាល់ទាត់វិសាខាព្រមសំណងភ្នំពេញក្រោនលើថ្លៃហូបចុក ស្នាក់នៅ និងបណ្តុះបណ្តាលលើកីឡាករ៥រូបរួមមាន ស៊ិន កក្កដា, អ៊ិន សូដាវីដ, អ៊ុក សុវណ្ណ, គឹម ឆៃយ៉ា, និង កែន ចាន់សុភ័ក្ត្រ ដែលទើបផ្ទេរមកកាន់ក្លិបវិសាខា។ ជាមួយគ្នានេះ ក្លិបបញ្ចប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣ពានរង្វាន់លីគកំពូលឆ្នាំ២០១៨មួយនេះ ក៏បង្ហាញជំហរគាំទ្រចំពោះគម្រោងពង្រាងច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងការផ្តេរកីឡាករក្នុងស្រុក ដែលសហព័ន្ធត្រៀមដាក់ឆ្លងក្នុងមហាសន្និបាតនៅដើមឆ្នាំ២០១៩ ផងដែរ។ ក្លិបនេះលើកឡើងដូច្នេះថា៖«ក្លិបវិសាខាគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងចំពោះចំណុចទី២ ដែលសង្កត់ធ្ងន់ពីភាពចន្លោះប្រហោងលើច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងការផ្ទេរកីឡាករក្នុងស្រុក ដែលសហព័ន្ធគ្រោងដាក់ឆ្លងពង្រាងច្បាប់នេះក្នុងមហាសន្និបាតនៅដើមឆ្នាំ២០១៩»៕	ក្លិបបាល់ទាត់វិសាខាប្តេជ្ញាយ៉ាងមុតមាំក្នុងការបង្កើតធនធានឲ្យបានគ្រប់កម្រិតចាប់ពីឆ្នាំ២០១៩ ដើម្បីរួមចំណែកអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកីឡាបាល់ទាត់នៅកម្ពុជា។ ជាមួយគ្នានេះ វិសាខា គាំទ្រចំពោះដំណោះស្រាយពាក់ព័ន្ធវិវាទលើការផ្ទេរកីឡាករ៥រូប និងគម្រោងធ្វើពង្រាងច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងការផ្ទេរកីឡាករក្នុងស្រុករបស់សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា។
ដូច្នេះកុំបារម្ភអី ប្រសិនបើអ្នកមានសុដន់តូចហើយកំពុងតែរកវិធីដោះស្រាយតាមបែបធម្មជាតិព្រោះខ្លាចប៉ះពាល់នៅថ្ងៃក្រោយ។ អ្នកអាចងាកមកអនុវត្តតាមការណែនាំខាងក្រោមនេះរួមមានប្រភេទបន្លែផ្លែឈើទាំង ១០ ដែលសំបូរទៅដោយវីតាមីន និងសារធាតុចិញ្ចឹម ជួយឲ្យសុដន់មានសភាពតឹងណែន មូលក្លំ និងមានសុខភាពល្អទៀតផង។បន្លែផ្លែឈើទាំងនេះ សំបូរទៅដោយវីតាមីនជាច្រើន ដែលសុដន់ត្រូវការ ដូចជាវីតាមីន A, C, D, E។ អ្វីដែលគួរញ៉ាំនោះគឺ៖ - បន្លែពណ៌បៃតង - ផលិតផលធ្វើពីសណ្តែកសៀង - គ្រាប់ធញ្ញជាតិ គ្រាប់ល្ពៅ គ្រាប់ផ្លែឈើ - អាហារសមុទ្រ - ផ្លែឈើគ្រប់មុខ - សាច់មាន់ ឬសាច់សុទ្ធគ្រប់ប្រភេទ រាល់ការសាកល្បងទាំងអស់ខាងលើនេះពិតជាអាចទទួលបានលទ្ធផលមែន ប៉ុន្តែវាគួរចំណាយពេលវេលាយូរហើយត្រូវមានការព្យាយាមយ៉ាងខ្លាំងទើបបាន។ ដូច្នេះប្រសិនបើអ្នកចង់បានដើមទ្រូងធំនិងតឹងណែនយ៉ាងឆាប់រហ័សនិងពិតប្រាកដនោះគឺមានតែ ផលិតផល BBE អាចជួយដោះស្រាយបាន។ ផលិតផល BBE ធ្វើឲ្យអ្នកមានភាពជឿជាក់ក្នុងពេលដែលអ្នកប្រើប្រាស់ និងទទួលបានលទ្ធផលពិតៗ ។ ផលិតផល BBE នេះមានសមត្ថភាពអាច ជួយជំរុញសុដន់ដែលមានការយារធ្លាក់ ក្រោយពេលសម្រាលកូន ឬសុដន់ទាំងពីរមិនស្មើរ ថែមទាំងស្បែកសុដន់ខ្មៅងងិត និងជ្រួញឲ្យក្លាយជាធំ តឹងណែន និងស្រស់ស្អាតមាំមួន ។ គួរកត់សម្គាល់ថា ផលិតផល BBEនេះមានការពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់អតិថិជន ថាជាផលិតផលល្អបំផុត និងទទួលបានលទ្ធផលជាទីពេញចិត្ត។ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	អ្នកមានសុដន់តូចពិបាកក្នុងការជ្រើសអាទ្រនាប់ហើយស្លៀកពាក់មិនស្អាតដូចគេឯងធ្វើឲ្យយើងខ្វះទំនុកចិត្តជាខ្លាំង ប៉ុន្តែចំណែកអ្នកមានសុដន់ធំយារធ្លាក់ក៏មិនងាយស្រួលដែរ។
ដើម្បីជ្រាបច្បាស់ សូមអញ្ជើញទស្សនាបទសម្ភាសន៍រវាងកញ្ញា ញឹក ស្រីល័ក្ខ អ្នកយកព័ត៌មាននៃសារព័ត៌មានថ្មីៗជាមួយអ្នកស្រី ជិន សំអាត អ្នកលក់ទឹកកកឈូសដូចតទៅ៖ សូមថ្លែងអំណរគុណដល់ក្រុមហ៊ុនដែលបានចូលរួមឧបត្ថម៖ ១, ឥណទានគេហដ្ឋានរបស់ធនាគារ ស៊ីអាយអិមប៊ី ផ្តល់ជូនអត្រាការប្រាក់ 7.99% បន្ថែមជាមួយសេវាធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិតរហូតដល់ 50,000 ដុល្លារអាមេរិក ដោយឥតគិតថ្លៃ។ សូមទំនាក់ទំនង 023 988 388 ។ ២, រថយន្តប្រណីតម៉ាក Mercedes-Benz (មែសឺដេស-បិនស៍) ថ្មីៗឆ្នាំ២០១៨ កំពុងដាក់លក់នៅ ក្រុមហ៊ុន ស្តារ អូតូ (ខេមបូឌា) ខូអិលធីឌី ស្ថិតនៅមហាវិថីសម្តេច ហ៊ុន សែន ឬផ្លូវ៦០ម៉ែត្រ ភ្នំពេញ។ ទូរស័ព្ទផ្នែកលក់ 017 231 488 និងផ្នែកសេវាកម្ម ០11 726 988 ។ ៣, ស្អាតដូចតារា ស្អាតបែបស៊ូណេ, ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនង៖ 017 800 150 / 098 5000 88 , ទីតាំងស្ថិតនៅផ្សារទំនើបសុវណ្ណា។ ៤, រីករាយឆ្នាំថ្មី! បង្កើតបរិយាកាសដ៏រីករាយនៅក្នុងឆ្នាំថ្មីជាមួយ កូកា-កូឡា រសជាតិនៃអារម្មណ៍ស្រស់ស្រាយ។	សៀមរាប៖ តំបន់ភូមិខ្ញុំ នៃព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត ជាតំបន់មួយ ដែលបង្ហាញពីអត្តសញ្ញាណខ្មែរ និងបង្ហាញពីការរស់នៅតាមភូមិស្រុករបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ។ ក្នុងតំបន់នេះ មានលក់ដូរទំនិញមួយចំនួន ដែលមានលក្ខណៈខ្មែរបុរាណ ហើយក្នុងតំបន់នេះ ក៏មានលក់ទឹកកកឈូសផងដែរ ដែលជាមុខរបរចំណាស់។ ទឹកកកឈូស នៅតែពេញនិយមសម្រាប់មនុស្សសម័យថ្មី ដែលចូលចិត្តទទួលទាន។ អ្នកស្រី ជិន សំអាត ជាអ្នកលក់ទឹកកកឈូសក្នុងតំបន់ភូមិខ្ញុំ អ្នកស្រីមកលក់នៅទីនេះ ២ឆ្នាំហើយ ដោយឆ្នាំមុនអ្នកស្រី ចំណេញពីការលក់ទឹកកកឈូស បាន១លានរៀលផងដែរ។
ក្រសួងទេសចរណ៍ នៅថ្ងៃទី២៧ កុម្ភៈ បានបញ្ជាក់ថា ការបើកដំណើរការជើងហោះហើររបស់អាកាសចរណ៍ថៃនេះ ដោយសារកម្ពុជាគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍សុវត្ថិភាព។ បើតាមក្រសួងទេសចរណ៍ ការបើកជើងហោះហើរនេះ ដោយសម្លឹងឃើញពីអត្រានៃការចាក់វ៉ាក់សាំងជំងឺកូវីដ-១៩ នៅកម្ពុជាសម្រេចបាន ៩០ភាគរយ នៃប្រជាជនសរុប គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២។ បើតាមក្រសួងទេសចរណ៍ដដែល ការបើកទទួលទេសចរអន្តរជាតិមកកាន់កម្ពុជា ក៏មិនតម្រូវឱ្យធ្វើចត្តាឡីស័កឡើយ ក្នុងករណីដែលទេសចរពិនិត្យអវិជ្ជមានកូវីដ-១៩។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រសួងទេសចរណ៍ ក៏បានអំពាវនាវដល់សមាគមទេសចរណ៍ ប្រតិបត្តិករទេសចរណ៍ និងសាធារណជនបន្តចូលរួមផ្សព្វផ្សាយ ក៏ដូចជាជំរុញទេសចរអន្តរជាតិ មកកាន់គោលដៅទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាប ដែលជាគោលដៅទេសចរណ៍វប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ។ យោងតាមទិន្នន័យភ្ញៀវទេសចរចុងសប្ដាហ៍ទី៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២នេះ នៅតាមបណ្ដាតំបន់ទេសចរណ៍រាជធានី-ខេត្ត មិនទាន់មានវត្តមានទេសចរបរទេសនៅឡើយទេ ពោលគឺមានទេសបរទេសផ្ទៃក្នុងប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែទោះបែបនេះក្ដី ក៏ឃើញមានទេសចរណ៍ច្រើនកុះករ ដែលជាទេសចរក្នុងស្រុក ដើរលេងកម្សាន្តតាមគោលដៅទេសចរណ៍។ បើតាមទិន្នន័យដដែល កម្ពុជាទទួលបានទេសចរជិត២០ម៉ឺននាក់ ដើរកម្សាន្តនៅចុងសប្ដាហ៍ នៃសប្ដាហ៍ទី៣ខែកុម្ភៈនេះ។ ក្នុងនោះខេត្ត៥ដែលទទួលបានទេសចរច្រើនជាងគេ រួមមានខេត្តព្រះសីហនុ ស្ថិតលំដាប់លេខ២, រាជធានីភ្នំពេញ លេខ២, ខេត្តពោធិ៍សាត់លេខ៣, ខេត្តបាត់ដំបង លេខ៤ ខណៈសៀមរាបស្ថិតនៅលំដាប់លេខ៥៕	ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍របស់ថៃ Thai Smile នឹងចាប់ផ្ដើមជើងហោះពីទីក្រុងបាងកក មកកាន់ខេត្តសៀមរាប និងពីសៀមរាប ទៅបាងកកឡើងវិញ ចាប់ពីថ្ងៃទី០៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២២ខាងមុខនេះ។ បើតាមក្រសួងទេសចរណ៍ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អន្តរជាតិមួយនេះ នឹងបើកការហោះហើរត្រង់២ជើង ក្នុងមួយសប្ដាហ៍។
លោក Mikel Aguirre Idiaquez អ្នកជំនាញលើការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសិទ្ធិសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិនៅយូណេស្កូបានលើកឡើងថា សៀវភៅ «កូវីដ-១៩៖ តួនាទីរបស់តួអង្គក្នុងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ក្នុងការការពារ និងលើកកម្ពស់សិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ» គឺវានឹងផ្ដល់សារប្រយោជន៍សម្រាប់បរិបទកម្ពុជា។ បើតាមលោក Idiaquez សៀវភៅ ដែលមានកម្រស់២៨ទំព័រ បានលើកឡើងពីគោលការណ៍ណែនាំជាច្រើនសម្រាប់ចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញា ទាក់ទិននឹងសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ, ការការពារទិន្នន័យឯកជន, ការទប់ស្កាត់ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត, ការការពារអ្នកសារព័ត៌មាននៅក្នុងវិបត្តិកូវីដ-១៩ និងជំរុញឲ្យរដ្ឋគោរពតាមលក្ខខណ្ឌ លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ និងនីតិវិធីនានាជាដើម។ ដោយឡែកសៀវភៅស្តីពី«សុវត្ថិភាពអ្នកសារព័ត៌មាន» កម្រាស់ ២៥២ទំព័រនេះ ផ្ដល់ការណែនាំទាក់ទិននឹងសុវត្ថិភាពរូបរាងកាយរបស់អ្នកសារព័ត៌មាន ក្នុងពេលចុះទៅបំពេញភារកិច្ច ក្នុងអំឡុងពេលសង្គ្រាម ជំងឺរាតត្បាត បាតុកម្ម និងការការពារខ្លួនលើប្រព័ន្ធឌីជីថលជាដើម។ សៀវភៅដដែលនេះ ក៏បានណែនាំអ្នកសារព័ត៌មានឱ្យចេះថែទាំងសុខភាព, ការដាក់សម្ភារវេជ្ជសាស្ត្រ ឬសម្ភារសម្រាប់សម្រាក ដើម្បីការពារខ្លួនពីជំងឺផ្សេងទៀត, ការរៀបចំហិរញ្ញវត្ថុ និងវិធានការជាច្រើនទៀត ក្នុងអំឡុងពេលចុះបំពេញភារកិច្ច។ នេះបើតាមលោក Idiaquez។ សូមបញ្ជាក់ថា សៀវភៅណែនាំកូវីដ-១៩៖ តួនាទីរបស់តួអង្គក្នុងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ក្នុងការការពារ និងលើកកម្ពស់សិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ» ត្រូវបានបោះពុម្ភជាភាសាអង់គ្លេសនៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ និងសៀវភៅណែនាំ « សុវត្ថិភាពអ្នកសារព័ត៌មាន» បានបោះពុម្ភជាភាសាអង់គ្លេសនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥ កន្លងមក៕	អង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមករា បានសម្ពោធសៀវភៅជាភាសាខ្មែរចំនួន ពីរក្បាលស្តីពី «កូវីដ-១៩៖ តួនាទីរបស់តួអង្គក្នុងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ក្នុងការការពារ និងលើកកម្ពស់សិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ» និងសៀវភៅណែនាំ «សុវត្ថិភាពអ្នកសារព័ត៌មាន»។ សៀវភៅទាំងពីរក្បាលនេះ នឹងជាជំនួយសម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានក្នុងពេលបំពេញភារកិច្ច ការការពារខ្លួនលើប្រព័ន្ធឌីជីថល និងការធ្វើផែនការជីវិតជាដើម។
នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បានបង្ហោះសារចំនួនពីរបន្តបន្ទាប់គ្នា ដោយមានអត្ថន័យប្រកបដោយការមិនសប្បាយចិត្តលាយឡំការខឹងសម្បារផង ជុំវិញស្ថានការណ៍នៅឧបទ្វីបកូរ៉េ។ លោក ត្រាំ បានលើកឈ្មោះចិនចំៗ ព្រោះចិនមិនបានធ្វើអ្វីសោះដើម្បីបញ្ចប់កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់កូរ៉េខាងជើង ដែលមកទល់ពេលនេះគេជឿថាកូរ៉េខាងជើងមានមីស៊ីលបាញ់ដល់គ្រប់ផ្នែកទាំងអស់របស់អាមេរិក។ នៅក្នុងសារទីមួយ លោក ត្រាំ បានសរសេរថា៖ «ខ្ញុំពិតជាខកចិត្តនឹងចិនខ្លាំងណាស់។ អតីតមេដឹកនាំឆ្កួតឡប់របស់យើងបានអនុញ្ញាតឲ្យចិនចំណេញរាប់ពាន់លានដុល្លារតាមរយៈការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម...»។ លោកបានបន្តសរសេរសារទីពីរថា៖ «...ប៉ុន្តែចិននៅតែមិនធ្វើអ្វីសោះសម្រាប់យើងលើករណីកូរ៉េខាងជើង បានត្រឹមតែនិយាយប៉ុណ្ណោះ។ យើងមិនអនុញ្ញាតឲ្យរឿងនេះកើតឡើងទៀតឡើយ។ ចិនអាចដោះស្រាយបញ្ហានេះដោយស្រួល»។ I am very disappointed in China. Our foolish past leaders have allowed them to make hundreds of billions of dollars a year in trade, yet... Donald J. Trump (@realDonaldTrump) July 29, 2017 ...they do NOTHING for us with North Korea, just talk. We will no longer allow this to continue. China could easily solve this problem! Donald J. Trump (@realDonaldTrump) July 29, 2017 តាមពិតទៅ នេះមិនមែនជាលើកទីមួយទេ ដែលលោក ត្រាំ ខកចិត្តនឹងចិននោះ។ កន្លងមក លោកតែងទទូចឲ្យចិនប្រើប្រាស់អំណាចដែលខ្លួនមានដាក់កូរ៉េខាងជើង និងបញ្ឈប់កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរក៏ដូចជាការសាកល្បងមីស៊ីលផង។ លោក ត្រាំ ក៏ចង់ដាក់ទណ្ឌកម្មលើកូរ៉េខាងជើងឲ្យបានធ្ងន់ធ្ងរថែមទៀត ដើម្បីឲ្យរាងចាល ប៉ុន្តែចិនមិនមានជំហរគាំទ្រឡើយ និងបាននិយាយថា ការចរចាជាច្រកចេញតែមួយគត់។ ភ្លាមៗបន្ទាប់កូរ៉េខាងជើងបាញ់មីស៊ីលនៅរាត្រីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក រិច ធីល័រសិន ក៏បានចេញមុខចោទចិន និងរុស្ស៊ីថាមានការទទួលខុសត្រូវចំពោះទង្វើរបស់កូរ៉េខាងជើង។ នេះក៏មិនមែនជាលើកដំបូងដែលអាមេរិកទម្លាក់កំហុសឲ្យចិន និងរុស្ស៊ីដែរ ប៉ុន្តែចិន និងរុស្ស៊ី តែងប្រកាសថា បញ្ហាកើតឡើងទាំងអស់មិនមែនមកពីចិន និងរុស្ស៊ីទេ តែមកពីសកម្មភាពយោធារបស់អាមេរិក និងកូរ៉េខាងត្បូងតែម្ដង។ ដោយសារកូរ៉េខាងជើងចេះតែផ្គើនអន្តរជាតិមិនចេះចប់ អាមេរិកប្រុងដាក់ទណ្ឌកម្មថ្មីទៀតលើកូរ៉េខាងជើងតាមរយៈក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ បន្ថែមពីលើទណ្ឌកម្មឯកតោភាគីរបស់ខ្លួនដែលទើបអនុម័តកាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ ឯចិនវិញ បានប្រឆាំងដាច់ខាតទណ្ឌកម្មឯកតោភាគីណាមួយលើកូរ៉េខាងជើង និងបន្តអនុវត្តតាមទណ្ឌកម្មរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខវិញ៕	ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ បានបង្ហោះសារខកចិត្តតាមបណ្ដាញសង្គម Twitter បន្ទាប់ពីកូរ៉េខាងជើងបាញ់មីស៊ីលមួយទៀតនៅយប់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា។ លោក ត្រាំ ខកចិត្ត ព្រោះចិនមិនបានធ្វើអ្វីសោះលើកូរ៉េខាងជើង និងទុកឲ្យរដ្ឋកុម្មុយនីស្តមួយនេះធ្វើអ្វីស្រេចតែចិត្តឯង មិនខ្លាចនរណាសោះឡើយ។ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ក៏គំរាមប្រើពាណិជ្ជកម្មដើម្បីដាក់សម្ពាធលើចិន ជាថ្នូរការប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលចិនដើម្បីបញ្ចប់មហិច្ឆតាកូរ៉េខាងជើងដែរ។
លោក Xiao Yinyuan ដែលទទួលបន្ទុកខាងទេសចរណ៍នៅក្រៅប្រទេសរបស់ក្រុមហ៊ុន Ctrip បាននិយាយថា មានជើងហោះហើរផ្ទាល់ដល់ទៅ ២០ លើកពីចិនទៅរុស្ស៊ីជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដែលក្នុងនោះមានជនជាតិចិនសរុបចំនួន ៤០០០នាក់។ ចំនួននេះស្មើនឹង៩០ភាគរយនៃកៅអីសរុបរបស់ប្រជាជនចិនដែលធ្វើដំណើរទៅទស្សនាការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោកនៅរុស្ស៊ី។ លើសពីការព្យាករណ៍នេះដោយផ្អែកលើជើងហោះហើរ Ctrip ក៏បានលើកឡើងពីទិន្នន័យរបស់សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អន្តរជាតិ FIFA បង្ហាញថាសំបុត្រចំនួន ៤០២៥១សន្លឹក ត្រូវបានលក់ឲ្យពលរដ្ឋចិនរួចហើយ ដែលធ្វើឲ្យប្រទេសឈរចំណាត់ថ្នាក់ទី៨ នៅទូទាំងពិភពលោកក្នុងចំនួនអ្នកទិញសំបុត្រមើលការប្រកួតនៅរុស្ស៊ីច្រើនជាងគេ។ បើយោងតាមប្រភពខាងលើដដែល ចិនក៏ជាប្រទេសដែលបាននាំមុខគេលំដាប់ទី៣ពិភពលោកដែលមានប្រជាជនធ្វើដំណើរទៅរុស្ស៊ីច្រើនជាងគេរហូតដល់១សែននាក់ ពោលគឺមានច្រើនជាងប្រទេសមួយចំនួនដែលបានកៅអីលេង World Cup ឆ្នាំ២០១៨ នេះទៀតផង។ Ctrip បន្ថែមថា អ្នកទេសចរណ៍ចិន៥០០០នាក់បានកក់សំបុត្រយន្តហោះទៅរុស្ស៊ី ដែលមានចំនួនច្រើនជាង១០ដងកាលពីឆ្នាំ២០១៤ ដែលប្រេស៊ីលធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនោះ៕ អត្ថបទទាក់ទង អ្នកគាំទ្រពីអាមេរិកឡាទីនទិញសំបុត្រទៅមើល World Cup នៅរុស្ស៊ីច្រើនជាងគេ	ប្រជាជនចិនប្រហែល ១០០០០០នាក់ នឹងធ្វើដំណើរទៅរុស្ស៊ីក្នុងអំឡុងការប្រកួតពានរង្វាន់កីឡាបាល់ទាត់ពិភពលោក FIFA World Cup 2018 ដែលអាចបង្កើតប្រាក់ចំណូលចំនួន ៣ពាន់លានយ័ន (១៩៤,៧៤ លានដុល្លារដុល្លារអាមេរិក) សម្រាប់ប្រទេសនេះ។ នេះបើតាមការផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន China Youth Daily នៅថ្ងៃទី ២១ មិថុនា ដែលដកស្រង់របាយការណ៍ពីក្រុមហ៊ុនទេសចរណ៍អនឡាញចិន Ctrip។
ក្រសួងសុខាភិបាលបានបញ្ជាក់ថា ពលករដែលមានទីលំនៅនៅខេត្តបាត់ដំបងចំនួន២នាក់ កំពុងសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យបង្អែកខេត្តបាត់ដំបង។ ចំណេក១០នាក់ទៀតដែលមានទីលំនៅនៅខេត្តប៉ៃលិន កំពុងសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យបង្អែកខេត្តប៉ៃលិន។ ក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺទាំង១២នាក់នោះ មានអ្នកខ្លះបានវិលត្រឡប់ពីប្រទេសថៃនៅចន្លោះថ្ងៃទី២៨ ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០។ ករណីនៅបាត់ដំបង គឺជាករណីស្ត្រីពីររូប ដែលមានអាយុ២៦ឆ្នាំ ដូចគ្នា ដោយម្នាក់មានអាសយដ្ឋាននៅភូមិដូង ឃុំកំរៀង ស្រុកកំរៀង និងម្នាក់ទៀតនៅឃុំអូរដំបង២ ស្រុកសង្កែ។ រី១០ករណីនៅប៉ៃលិន ក៏សុទ្ធតែជាស្ត្រីទាំងអស់ ដែលមានអាយុពី២៤ ទៅ៣៦ឆ្នាំ។ ៩នាក់មានអាសយដ្ឋាននៅឃុំស្ទឹងកាច់ ស្រុកសាលាក្រៅ និង១នាក់មានអាសយដ្ឋាននៅសង្កាត់ទួលល្វា ក្រុងប៉ៃលិន។ ក្រសួងសុខាភិបាលនាថ្ងៃនេះក៏បានប្រកាសករណីជាសះស្បើយចំនួន១នាក់ដែលជាអ្នកពាក់ព័ន្ធនឹងព្រឹត្តការណ៍២៨វិច្ឆិកា ដោយម្នាក់នោះជាបុរសជនជាតិខ្មែរ ដែលជាបុគ្គលិកហាងpetro នៅផ្លូវព្រះសីហនុ។ បច្ចុប្បន្នកម្ពុជាអ្នកជំងឺពាក់ព័ន្ធនឹងព្រឹត្តការណ៍២៨វិច្ឆិកាជាសះស្បើយចំនួន៤០នាក់ ក្នុងចំណោម៤១នាក់។ នៅកម្ពុជាទាំងមូលមានអ្នកឆ្លងសរុបកើនដល់៣៧៨នាក់ ជាសះស្បើយចំនួន៣៦២ នៅសល់ចំនួន១៦នាក់ទៀតកំពុងព្យាបាល៕	ពលករចំនួន១២នាក់ទៀត បានឆ្លងកូវីដ-១៩។ ក្នុងនោះជាពលករនៅខេត្តបាត់ដំបង២នាក់ និងនៅខេត្តប៉ៃលិនចំនួន១០ ដែលធ្វើដំណើរមមកពីប្រទេសថៃចន្លោះថ្ងៃទី២៨-៣០ ខែធ្នូ។ នេះបើតាមក្រសួងសុខាភិបាលនាថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១។
អគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ បានស្រង់សម្តីរបស់លោក យិន បញ្ញារិទ្ធ នាយការិយាល័យក៩ នៃមន្ទីរប្រឆាំងគ្រឿងញៀន ក្រសួងមហាផ្ទៃ ទៅចុះផ្សាយថា នារីខ្មែរអ៊ិស្លាមទាំងពីរនាក់នោះ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងដកហូតថ្នាំញៀនប្រភេទម៉េតំហ្វេតាមីន (ICE) ជាង៧គីឡូក្រាម និងសម្ភារវេចខ្ចប់មួយចំនួនទៀត ដែលមានតម្លៃជិត១០ម៉ឺនដុល្លារ កាលពីថ្ងៃទី២៦ឧសភា នៅភូមិចុងខ្សាច់ សង្កាត់ទួលសង្កែទី១ ខណ្ឌឫស្សីកែវ រាជធានីភ្នំពេញ។ នារីទាំងពីរនាក់នោះ មានឈ្មោះ ហ៊ីម ពៅ អាយុ ២៥ឆ្នាំ និងឈ្មោះ ហ៊ីម ជុ អាយុ៣១ឆ្នាំ។ លោក យិន បញ្ញារិទ្ធ បានបញ្ជាក់ថា៖«នារីទាំងពីរនាក់នេះ បានប្រើប្រាស់ និងជួញដូរគ្រឿងញៀនពីពីរទៅបីគីឡូក្រាម ក្នុងមួយថ្ងៃ។ ការចាប់នារីទាំងពីរនេះ គឺមានកិច្ចសហការគ្នាគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ ដែលស៊ើបអង្កេតអស់រយៈពេល១ខែ»៕	ភ្នំពេញ៖ ស្ត្រីខ្មែរអ៊ិស្លាមពីរនាក់ ដែលជាជនសង្ស័យជួញដូរគ្រឿងញៀន ត្រូវបាននគរបាល បញ្ជូនទៅសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នាល្ងាចថ្ងៃទី២៨ឧសភា ដើម្បីចាត់ការទៅតាមច្បាប់។ ដោយឡែក គ្រឿងញៀនជាង៧គីឡូក្រាម និងសម្ភារដែលនគរបាលរឹបអូសបាន នឹងបញ្ជូនទៅរក្សាទុក ដើម្បីកម្ទេចចោល។
លទ្ធភាពនៃការដេញថ្លៃ របស់ក្រុមហ៊ុនដែលពាក់ព័ន្ធ នឹងរជ្ជទាយាទនៃប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត បានកើនឡើងដល់ចំណុចកំពូលយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងធ្វើឲ្យអ្នកគាំទ្រ Newcastle មានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។ យ៉ាងណាមិញ គេជឿជាក់ថា ការវិនិយោគប្រហែលជាមិនមានឥទ្ធិពលដូចក្រុម Manchester City ដែលមានម្ចាស់ជាសេដ្ឋីមកពីអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមនោះទេ។ អ្នកជំនួញល្បីឈ្មោះរបស់អង់គ្លេសអ្នកស្រី Amanda staveley ដោយមានការវិនិយោគ ៨០ ភាគរយ ពីមូលនិធិរដ្ឋអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងការចូលរួម១០ភាគរយ ពីបងប្អូនមហាសេដ្ឋី David និង Simon Reuben បានធ្វើសំណើដេញថ្លៃ ចំនួន ៣០០លានផោន (៣៧៥ លានដុល្លារអាមេរិក) ដើម្បីទិញក្លិបរហស្សនាមសារិកាព្រៃ ពីពាណិជ្ជករអង់គ្លេស លោក Mike Ashley។ អ្នកស្រី Staveley ក៏ជាបុគ្គលសំខាន់ម្នាក់ ដែលជួយសម្របសម្រួលឲ្យមានការទិញយកក្លិប Manchester City របស់ព្រះចៅស៊ុលតង់ Sheik Mansour នៃប្រទេសអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមកាលពីឆ្នាំ២០០៨។ យ៉ាងណាក៏ដោយ សំណើនេះ ប្រឈមនឹងឧបសគ្គមួយចំនួន នៃភាពជាកម្មសិទ្ធិរបស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត លើក្លិបក្នុងក្របខណ្ឌលីគកំពូលអង់គ្លេសមួយនេះ ខណៈក្រុមសិទ្ធិមនុស្ស កំពុងថ្កោលទោស។ នេះក៏ដោយសារទ្រង់ Salman មានជាប់ពាក់ព័ន្ធ លើការបញ្ជាឲ្យសម្លាប់អ្នកសារព័ត៌មាន Jamal Khashoggi ក្នុងកុងស៊ុលអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត នាទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុល ប្រទេសតួកគី និងការឃុំខ្លួនសកម្មជនសិទ្ធិស្ត្រីមួយចំនួនផង។ ទោះជាយ៉ាងណានេះក្តី អ្នកគាំទ្រក្រុម Newcastle ភាគច្រើនមានការរំភើបចិត្ត ចំពោះការរំពឹងទុក នៃការវិនិយោគដ៏ធំនៅក្នុងក្រុមរបស់ពួកគេ ខណៈដែលក្រុមខ្លួន មិនបានបង្ហាញខ្លួនក្នុងក្របខណ្ឌ Champions League ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៤ និងអាក់ខានឈ្នះពានលីគកំពូលអង់គ្លេស ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩២៧ មកនោះ។ ប៉ុន្តែការគិតរបស់ក្រុមអ្នកគាំទ្រនេះ អាចក្លាយជាការពិតដូចក្រុមអ្នកគាំទ្រ Manchester City ឬក៏អត់នោះទេ។ ក្រុមអ្នករិះគន់ បានចោទអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតថា ការចង់បានក្លិប Newcastle គឺជាការព្យាមយាមប្រើប្រាស់កីឡា ដើម្បីជាមធ្យោបាយបង្វែរស្ថានការណ៍ លើកំណត់ត្រារំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សរបស់ពួកគេប៉ុណ្ណោះ ពោលគឺមិនមែនដើម្បីឲ្យក្លិបមួយនេះ ល្បីល្បាញឡើយ៕	ការដេញថ្លៃរបស់មូលនិធិរដ្ឋអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដែលគាំទ្រដោយព្រះអង្គម្ចាស់ Mohammed Bin Salman ដើម្បីក្រសោបយកក្លិប Newcastle United ត្រូវមើលឃើញថា កំពុងខិតជិតដល់ជោគជ័យហើយ។ ប៉ុន្តែទោះអាចកាន់កាប់បាន ម្ចាស់ថ្មីទំនងជាមិនអាចផ្លាស់ប្តូរវាសនាក្លិប នៅ Premier League មួយនេះ ឲ្យទៅជាក្រុមដែលពោរពេញដោយថាមពល នាពេលខាងមុខដ៏ខ្លីនោះទេ។
អាជ្ញាធរខេត្តសៀមរាបធ្លាប់បានលើកឡើងថា ការគ្មានទឹក និងមានសារាយរុក្ខជាតិដុះច្រើននេះ ព្រោះកំពុងអនុវត្តន៍គម្រោងស្ដារស្ទឹងសៀមរាប ដំណាក់កាលទី២ នៅប៉ែកខាងក្រោម។ ការណ៍នេះ ធ្វើឱ្យមានការបិទចរន្តទឹកហូរទាំងស្រុង។ រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាបបញ្ជាក់ គម្រោងនេះអនុវត្តន៍រយៈពេល២ឆ្នាំ ដែលគ្រោងនឹងបញ្ចប់នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤៕	សៀមរាប៖ ក្រុមការងារសម្អាត នៃរដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប នារសៀលថ្ងៃទី៤មិថុនា កំពុងមមាញឹកបារសារាយ និងរុក្ខជាតិទឹកផ្សេងៗ ដែលកំពុងញាំញីចេញ ស្ទឹងសៀមរាប។
រឿងនេះបានមកពីការសិក្សាចំនួន ១៤ និងមានស្ត្រីចូលរួមប្រមាណ ១៤៤៣នាក់។ រាល់ការសិក្សាទាំងអស់សុទ្ធតែពិនិត្យទៅលើភាពសុក្រិតនៃការប្រើប្រាស់តេស្តទឹកនោមដែលបង្កើតឡើងដើម្បីរក DNA របស់វីរុស HPV ។ HPV គឺជាវីរុសមួយក្រុម ដែលខ្លះអាចបង្កជាជំងឺមហារីកមាត់ស្បូនក្នុងរាងកាយស្ត្រីបាន។ គុណសម្បត្តិនៃការធ្វើតេស្តទឹកនោមបែបនេះប្រហែលជាពង្រឹងដល់ការយល់ដឹងអំពីការពិនិត្យរកជំងឺមហារីកមាត់ស្បូនបាន។ យ៉ាងណាមិញ ស្ត្រីខ្លះដែលត្រូវធ្វើតេស្តរកជំងឺមហារីកមាត់ស្បូនតាមវិធីពីមុនៗ អាចនឹងទទួលរងនូវភាពអៀនខ្មាសច្រើននៅពេលគ្រូពេទ្យយកកោសិកាចេញពីមាត់ស្បូន។ ដូច្នេះហើយវានឹងធ្វើឲ្យស្ត្រីវ័យក្មេងជាច្រើនលះបង់ការធ្វើតេស្តនេះ។ ការរំលឹកឡើងវិញនេះការសិក្សានេះកំពុងតែបង្កើតនូវការសន្យាចំពោះលទ្ធផល ប៉ុន្តែវាក៏ត្រូវការការស្រាវជ្រាវបន្ថែម និងមានស្តង់ដារត្រឹមត្រូវលើវិធីសាស្ត្រមើលទឹកនោម៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	យោងទៅតាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មាន The Independent បានឲ្យដឹងថា តេស្តទឹកនោមដែលអាចរកមើលវីរុស Human Papilloma Virus (HPV) អាចជួយដល់ស្ត្រីបានច្រើនក្នុងការរកមើលជំងឺមហារីកមាត់ស្បូនបាន។ ការស្រាវជ្រាវបានរកឃើញថា តេស្តទឹកនោមសម្រាប់រក DNA របស់វីរុស HPV បានបង្ហាញនូវអាការៈជាច្រើន ដែលវាអាចគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្តល់នូវវិធីសាស្ត្រពិនិត្យរកជំងឺមហារីកមាត់ស្បូន ហើយក៏អាចផ្តល់នូវការស្រាវជ្រាវបន្ថែមទៀតផងដែរ។
លោក ថោង ខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍បានបញ្ជាក់ថា ទីលានបាល់ទាត់លំដាប់អន្តរជាតិ ដែលជាសមិទ្ធផលដំណាក់កាលទី២នៃពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ គ្រោងបញ្ចប់ការសាងសង់ជាស្ថាពរនៅចុងឆ្នាំ២០២០ ក្រោយចំណាយពេល១៦ខែក្នុងការសាងសង់កន្លងមកនេះ។ រដ្ឋមន្ត្រីរួបនេះ បានវាយតម្លៃថា ទីលានស្ថាបនាបានប្រមាណ៤០ភាគរយហើយ ខណៈបច្ចុប្បន្នកន្លែងសម្រាប់ទស្សនិកជនអង្គុយទស្សនាសាងសង់ដល់ជាន់ទី៥ហើយ នៅឡើយតែដំឡើងបង្គំកៅអី និងធ្វើទីលានខាងក្នុងប៉ុណ្ណោះ។ ជាក់ស្តែងនៅព្រឹកថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៩ គណៈកម្មការសាងសង់ និងក្រុមវិស្វករចិនបានរៀបចំពិធីសម្ពោធដំឡើងបង្គំកៅអីអង្គុយក្នុងទីលាន។ ក្រុមវិស្វករចិនបាននិយាយថា បង្គំកៅអីទាំងអស់មានចំនួនជាង៧ពាន់ ហើយការដំឡើងបង្គំកៅអីនីមួយៗមានភាពលម្អៀងបូកឬដកពីរសង់ទីម៉ែត្រតែប៉ុណ្ណោះ។ បង្គំកៅអីនេះ មានសភាពរលោង រចនាឡើងជាមួយបច្ចេកវិទ្យាទំនើបចុងក្រោយរបស់ចិន និងមានបំពាក់ QR កូដ ដើម្បីត្រួតពិនិត្យពីគុណភាពទៀតផង។ លោក ថោង ខុន ថ្លែងក្នុងពិធីសម្ពោធដំឡើងបង្គំកៅអីក្នុងទីលានបាល់ទាត់នៃពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៩ ខែមករា លោក ថោង ខុន ដែលជាប្រធានគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកកម្ពុជាបានអះអាងថា ការសាង់សង់ទីលានបាល់ទាត់លំដាប់អន្តរជាតិនេះ គ្រោងចំណាយថវិកាប្រមាណ១៥៨លានដុល្លារ ដែលជាជំនួយឥតសំណងរបស់រដ្ឋាភិបាលចិន។ ទីលាននេះ អាចផ្ទុកអ្នកទស្សនាប្រមាណ៦ម៉ឺននាក់ និងអាចជម្លៀសអ្នកគាំទ្រត្រឹមតែ៧នាទីក្នុងករណីមានហេតុការណ៍មិនល្អកើតឡើង។ ទីលាននេះរចនាឡើងជារាងសំពៅ ដែលបញ្ជាក់ពីសន្តិភាព និងមិត្តភាពដ៏រឹងមាំនិងយូរអង្វែងរវាងកម្ពុជា-ចិន ទាំងផ្នែកនយោបាយ និងពាណិជ្ជកម្ម។ សម្រាប់លោក ថោង ខុន ពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោមិនត្រឹមតែបង្ហាញពីមិត្តភាពដ៏ស្អិតរមួតរវាងប្រទេសទាំងពីរប៉ុណ្ណោះទេ តែវាបានផ្តល់ការងារ និងជួយបណ្តុះបណ្តាលជំនាញផ្នែកវិស្វកម្មដល់ប្រជាជនកម្ពុជាជាច្រើនផងដែរ។ ក្នុងចំណោមវិស្វករ និងកម្មការចំនួន៥៨០នាក់ ដែលកំពុងធ្វើការនៅទីនោះ មានកម្ពុជាចំនួន២៤២នាក់។ ត្រង់ចំណុចនេះរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍ខាងលើបានថ្លែងអំណរគុណដល់ខាងវិស្វករចិន ដែលបានចែករំលែកបទពិសោធដល់ប្រជាជនកម្ពុជា។ ពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ សាងសង់ឡើង ដើម្បីត្រៀមធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះការប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេមលើកទី៣២នៅឆ្នាំ២០២៣៕	ទីលានបាល់ទាត់នៃពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ ស្ថាបនាបាន៤០ភាគរយហើយ ក្រោយចំណាយពេលសាងសង់ប្រមាណ១៦ខែកន្លងមកនេះ។ ទីលានបាល់ទាត់នេះ គ្រោងបញ្ចប់ការសាងសង់ជាស្ថាពរនៅចុងឆ្នាំ២០២០ ខណៈបច្ចុប្បន្នកំពុងដំឡើងកៅអី។ សម្រាប់លោក ថោង ខុន ពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោនេះ មិនត្រឹមតែបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងដ៏ល្អរវាងកម្ពុជា-ចិននោះទេ តែវាបានផ្តល់ការងារជាច្រើនដល់ប្រជាជនកម្ពុជា។
បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាមានអ្នកអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ សរុប ១០៧ ៤៤១នាក់ ក្នុងនោះ ១៨ ៤៣៣នាក់ជាករណីនាំចូល។ ចំណែកអ្នកជាសះស្បើយមាន ៩៩ ៦២៨នាក់ និងអ្នកស្លាប់ ២ ១៩៧នាក់។ កម្ពុជា មានករណីកូវីដ-១៩ បំប្លែងថ្មីដែលតា ចំនួន ៣ ៧៣១ករណី ក្នុងនោះរាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ បន្ទាយមានជ័យ និងខេត្តសៀមរាប មានច្រើនជាងគេ។ បើតាមក្រសួងសុខាភិបាល មានតែខេត្តកែបមួយគត់ ដែលមិនទាន់មានការរាតត្បាតនៃមេរោគកូវីដ-១៩ បំប្លែងថ្មីប្រភេទ Deltaនេះ៕	មនុស្សចំនួន ៨២២នាក់ តេស្តវិជ្ជមានជំងឺកូវីដ-១៩ ក្នុងនោះ១០៦នាក់ ជាករណីនាំចូល។ អ្នកជាសះស្បើយ ៤៩៤នាក់បន្ថែម និងអ្នកស្លាប់២១នាក់។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន របស់ក្រសួងសុខាភិបាលនៅថ្ងៃទី២៤ ខែសីហានេះ។
«ចំប៉ីស៧០» ជាពូជស្រូវស្រាលក្រអូប ត្រូវបានវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្មកម្ពុជា (CARDI) បញ្ចេញ និងផ្សព្វផ្សាយជូនកសិករប្រើប្រាស់នៅចុងឆ្នាំ ២០២២។ បើតាមក្រសួងកសិកម្ម ពូជស្រូវនេះ ចាប់ផ្ដើមបង្កាត់នៅឆ្នាំ២០១៣ តាមរយៈការបង្កាត់រវាងពូជស្រូវផ្ការំដួល ជាប្រភេទពូជស្រូវស្រាលប្រកាន់រដូវ ជាមួយនឹងស្រឡាយស្រូវ CNI9024 ជាស្រឡាយស្រូវស្រាលមិនប្រកាន់រដូវ មានដងដើមល្អមកពីប្រទេសចិន។ រូបភាពពីក្រសួង_កសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ពូជស្រូវ «ចំប៉ីស៧០» ត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមដោយសម្ដេច ហ៊ុន សែន កាលពីចុងឆ្នាំ២០២២។ ពូជស្រូវ «ចំប៉ីស៧០»នេះ អាចច្រូតកាត់បានក្នុងរយៈពេលពី ៩៣ ទៅ៩៧ថ្ងៃ ក្រោយព្រោះ ឬសាប។ ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ បញ្ជាក់ថា ដោយសារតែមានអាយុកាលខ្លី កសិករអាចដាំដុះពូជស្រូវនេះនៅដើមរដូវវស្សា, ក្នុងរដូវវស្សា, ចុងរដូវវស្សា និងលក្ខខណ្ឌប្រាំងស្រោចស្រព។ ពូជនេះ មានកម្ពស់ដើមជាមធ្យមពី ១១៣-១១៩ សង់ទីម៉ែត្រ និងចំនួនដើមបែកផ្ដល់ផលពី ៥-១០ដើមក្នុងមួយគុម្ព។ ពូជស្រូវ «ចំប៉ីស៧០» អាចផ្ដល់ផលជាមធ្យម ៤,៣តោន ក្នុង១ហិកតា។ ចំណែកឯ គ្រាប់អង្ករវិញ គឺសថ្លា វែងស្រឡូន ដែលមានប្រវែង ៧,៧មីល្លីម៉ែត្រ និងបន្ទា ២,០៦មីល្លីម៉ែត្រ ព្រមទាំងមានក្លិនក្រអូបប្រហើរ ដែលអាចមានតម្លៃខ្ពស់នៅលើទីផ្សារជាតិ និងអន្ដរជាតិផងដែរ។ នេះបើតាមក្រសួងកសិកម្ម។ អង្ករចំប៉ីស ៧០។ រូបភាពពីក្រសួង_កសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ដោយឡែក ការដាំដុះវិញ សម្រាប់ស្រូវសន្ទូង បរិមាណគ្រាប់ពូជដែលចាំបាច់គឺពី ៣០ទៅ៤០គីឡូក្រាម ក្នុង១ហិកតា ប៉ុន្តែក្នុងករណីគ្រាប់ពូជសុទ្ធ និងមានសុខភាពល្អ បរិមាណគ្រាប់ពូជ ត្រូវការក្នុង១ហិកតា ពី១៥ទៅ២០គីឡូក្រាមប៉ុណ្ណោះ។ ដើម្បីឱ្យសំណាបដុះលូតលាស់ធំធាត់ល្អ កសិករត្រូវសាបគ្រាប់ពូជ១គីឡូក្រាមលើថ្នាលសំណាប ១០ម៉ែត្រការេ។ ចំពោះ ទីសំណាបត្រូវធ្វើនៅជិតប្រភពទឹក និងនៅឆ្ងាយពីម្លប់ព្រៃ និងកន្លែងមានភ្លើងអគ្គិសនី ដើម្បីចៀសពីការបំផ្លាញ់របស់សត្វល្អិត។ កសិករគួរស្ទូងសំណាបដែលមានអាយុ១៨ទៅ២២ថ្ងៃ ដោយក្នុងមួយគុម្ពត្រូវមាន ២ទៅ៣ដើម។ ដំណាំស្រូវចំប៉ឺស៧០។ រូបភាពពីក្រសួង_កសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ សម្រាប់ស្រូវពង្រោះ បរិមាណគ្រាប់ពូជដែលចាំបាច់គឺ១០០គីឡូក្រាម ក្នុង១ហិកតាលើដីមានជីជាតិល្អ និង១៥០គីឡូក្រាម លើដីមិនសូវមានជីជាតិល្អ។ ជាមួយគ្នានេះ កសិករគួររៀបចំដីឱ្យបានល្អ និងរាបស្មើមុនស្ទូង ឬព្រោះ។ រីឯ ការភ្ជួររាស់ គួរធ្វើឱ្យបាន ២ទៅ៣ សារជាការល្អ។ ក្នុងករណីស្រែអាចបញ្ចេញបញ្ចូលទឹកបាន បន្ទាប់ពីស្ទូង ឬព្រោះបាន ២០ថ្ងៃ អាចបញ្ចេញទឹកឱ្យអស់ពីក្នុងស្រែរយៈពេល២-៤ថ្ងៃ រួចបញ្ចូលទឹកថ្មីវិញ។ ការធ្វើបែបនេះ ដើម្បីធ្វើឱ្យស្រូវបែកគុម្ពបានច្រើន និងមានដើមដងរឹងមាំ៕	ភ្នំពេញ៖ វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្មកម្ពុជា (CARDI) បានចំណាយពេល ៩ឆ្នាំ ក្នុងការធ្វើពិសោធន៍ និងបង្កាត់ពូជស្រូវ «ចំប៉ីស៧០»។ «ចំប៉ីស៧០» ជាពូជស្រូវស្រាលក្រអូប ដែលអាចផ្ដល់ផលជាមធ្យម ៤,៣តោន ក្នុង១ហិកតា និងអាចមានតម្លៃខ្ពស់លើទីផ្សារជាតិ-អន្ដរជាតិ។
ក្រសួងសុខាភិបាល បញ្ជាក់ថា ថ្វីត្បិតតែមានសភាពល្អប្រសើរ តែអ្នកជំងឺ មិនទាន់ត្រូវបានអនុញ្ញាត ឲ្យចេញពីមន្ទីរពេទ្យនោះទេ ដោយទុកតាមដានបន្ថែម រហូតដលថ្ងៃទីទី៩ ខែកុម្ភៈ ដើម្បីរង់ចាំការធ្វើតេស្តជាថ្មីម្តងទៀត ទៅតាមវិធានវេជ្ជសាស្រ្តក្នុងការបញ្ជាក់នូវភាពជាសះស្បើយ ដោយមិនមានវីរុសកូរ៉ូណាពិតប្រាកដរបស់អ្នកជំងឺ។ ក្រសួង អះអាងដូច្នេះថា៖«នៅពេលដែលការវិភាគធ្វើតេស្តបង្ហាញលទ្ធផលអវិជ្ជមានវីរុសកូរ៉ូណាថ្មីជាលើកទី៣ នៅថ្ងៃចន្ទ ទី១០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ ក្រសួងនឹងរៀបចំតាមលក្ខណៈបច្ចេកទេស ឲ្យអ្នកជំងឺចេញពីមន្ទីរពេទ្យតែម្តង ហើយសមាជិកគ្រួសាររបស់គាត់ទាំង៣នាក់ ដែលមានអវិជ្ជមានវីរុសកូរ៉ូណាថ្មីនេះ ក៏នឹងបានរួចផុតពីការសង្កេតតាមដានសុខភាពចំនួន១៤ថ្ងៃ ស្របពេលជាមួយគ្នាទៅនឹងការចាកចេញពីមន្ទីរពេទ្យរបស់អ្នកជំងឺខាងលើនោះផងដែរ»៕	ក្រសួងសុខាភិបាល នាល្ងាចថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៦ ខែកុម្ភៈ នេះ បានប្រកាសថា បុរសជនជាតិចិនឈ្មោះ ចា ជិនហួអាយុ៦០ឆ្នាំ ដែលមានជំងឺរលាកសួតបង្កដោយមេរោគកូរ៉ូណាប្រភេទថ្មី បានជាសះស្បើយពីជំងឺហើយ បន្ទាប់ពីវិទ្យាស្ថានប៉ាស្ទ័រ ធ្វើតេស្តិ៍ឃើញលទ្ធផលអវិជ្ជមានដល់ទៅ២លើក៕
នៅដើមរដូវវស្សា ក្នុងខែឧសភា និងខែមិថុនា ជាទូទៅ សីតុណ្ហភាពអប្បបរមា មានពី២៣-២៥ អង្សាសេ និងអតិបរមាពី ៣៤-៣៦ អង្សាសេ។ ក្រសួងព្យាករថា ដើមរដូវវស្សានេះ តំបន់វាលទំនាប អាចនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ពីមធ្យម ទៅច្រើន។ រីឯ តំបន់ខ្ពង់រាប និងតំបន់មាត់សមុទ្រវិញ អាចនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ ពីបង្គួរ ទៅច្រើន។ ហើយក្នុងខែទាំងពីរនេះ កម្ពុជា អាចនឹងមានបាតុភូតផ្គរ រន្ទះ និងខ្យល់កន្ត្រាក់ កើតឡើងច្រើន ពិសេសតំបន់ទំនាបកណ្ដាល ប៉ុន្តែបាតុភូតនេះអាចកើតឡើងតិចជាងឆ្នាំ២០១៦។ បើតាមការព្យាករដដែល នៅពាក់កណ្ដាលរដូវវស្សា ក្នុងខែកក្កដា សីហា និងកញ្ញា តំបន់វាលទំនាបភាគកណ្ដាល និងភាគពាយ័ព្យ អាចនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ពីបង្គួរ ទៅច្រើន។ តំបន់នេះ អាចប្រឈមខ្ពស់ នឹងជំនន់ទឹកភ្លៀង ពិសេសតំបន់ទំនាប ជាប់នឹងផ្លូវទឹក និងតំបន់ជិតជួរភ្នំ។ ចំណែក តំបន់វាលទំនាបភាគខាងត្បូង និងភាគអាគ្នេយ៍ អាចនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ពីតិច ទៅមធ្យម។ ដោយឡែក តំបន់ខ្ពង់រាប អាចនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ពីបង្គួរ ទៅច្រើន។ សម្រាប់តំបន់មាត់សមុទ្រវិញ អាចនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ពីមធ្យម ទៅច្រើន ដោយក្នុងនោះខេត្តកោះកុង និងព្រះសីហនុ អាចមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន។ ចំណែកឯ នៅចុងរដូវវស្សា ក្នុងខែតុលា និងខែវិច្ឆិកា ជាទូទៅ សីតុណ្ហភាពអប្បបរមា មានពី២០-២២ អង្សាសេ និងអតិបរមាពី ៣០-៣២ អង្សាសេ។ ដោយរបាយទឹកភ្លៀង អាចនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ពីតិច ទៅមធ្យម និងរដូវវស្សាឆ្នាំនេះ អាចនឹងបញ្ចប់នៅក្នុងសប្ដាហ៍ទី២ នៃខែវិច្ឆិកា។ សេចក្ដីជូនដំណឹងខាងលើ បញ្ជាក់ទៀតថា កូនរដូវប្រាំង អាចនឹងកើតមាននៅក្នុងអំឡុងសប្ដាហ៍ទី៣ និងទី៤ ខែកក្កដា បណ្ដាលឲ្យខេត្តមួយចំនួន អាចនឹងមានភ្លៀងធ្លាក់តិចតួច។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ស្ថានភាពព្យុះ អាចនឹងមានពី ២៣-២៥ព្យុះ កើតឡើងនៅលើមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក និងសមុទ្រចិនខាងត្បូង៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយមបានព្យាករអំពីស្ថានភាពអាកាសធាតុនៅរដូវវស្សា ឆ្នាំ២០១៧ លើកទី២។ ក្រោយពីតាមដាន និងព្យាករលើស្ថានភាពអាកាសធាតុរួមមក ក្រសួងបញ្ជាក់ថា រដូវវស្សាឆ្នាំ២០១៧នេះ កម្ពុជា នឹងទទួលរងនូវបាតុភូត ENSO Neutral Condition គឺជាបាតុភូតស្ថិតនៅចន្លោះបាតុភូតអែលនីណូ និងឡានីណា។ ម្យ៉ាងទៀត រដូវវស្សាឆ្នាំ២០១៧នេះ កម្រិតបរិមាណទឹកភ្លៀង អាចនឹងមានកម្រិតខ្ពស់ផងដែរ។ នេះបើតាមការព្យាករអាកាសធាតុ សម្រាប់រដូវវស្សារបស់ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមេសា។
បើតាមទិន្នន័យពីការិយាល័យស្ថិតិអាម៉េរិក ការនាំចូលបន្ទះឈីបបានកើនឡើង ១៧ភាគរយបើធៀបឆ្នាំមុនរហូតដល់ ៤,៨៦ពាន់លានដុល្លារកាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ ដែលក្នុងនោះការនាំចូលពីអាស៊ីមានចំនួន ៨៣ភាគរយបើគិតជាតម្លៃ។ ក្នុងនោះការនាំចូលពីប្រទេសឥណ្ឌាបានកើនឡើង៣៤ដង រហូតដល់ ១៥២លានដុល្លារអាមេរិក ខណៈដែលការនាំចូលពីកម្ពុជាក៏កើនឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់ គឺជិត ៧ដង។ ការកើនឡើងនៃតួលេខនេះហាក់ខ្ពស់ជាងបន្តិច បើធៀបនឹងដៃគូទីផ្សារចាស់គឺជប៉ុន មានត្រឹមតែ ១៦៦លានដុល្លារ។ ចំណែកឯវៀតណាម និងថៃជាប្រទេសមានចំណែកធំជាងមុននៃទីផ្សារផលិតបន្ទះឈីប បានបង្កើនពាណិជ្ជកម្មរបស់ពួកគេនៅក្នុងតំបន់នេះជាមួយអាម៉េរិកក្នុងអត្រា ៧៥ភាគរយ និង៦២ភាគរយរៀងគ្នា។ វៀតណាមបានដណ្តើមយកជាង ១០ភាគរយនៃបរិមាណការនាំចូលបន្ទះឈីបទៅអាម៉េរិកក្នុងរយៈពេល ៧ខែជាប់គ្នា។ ទាំងនេះគឺជាសញ្ញាចុងក្រោយបង្អស់ដែលបង្ហាញថា អាម៉េរិកកំពុងធ្វើពិពិធកម្មខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ គ្រឿងអេឡិចត្រូនិករបស់ខ្លួន ដោយផ្លាស់ប្តូរក្រុមហ៊ុនផលិតដែលជាដៃគូចាស់ៗទៅរកដែគូទីផ្សារថ្មីៗដែលកំពុងរីកចម្រើន។ ម៉ាឡេស៊ី ដែលជារោងចក្រវេចខ្ចប់បន្ទះឈីបឈានមុខគេមួយរបស់ពិភពលោក នៅតែជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់បន្ទះឈីបឈានមុខគេទៅកាន់អាម៉េរិក ប៉ុន្តែចំណែកទីផ្សាររបស់ខ្លួនបានធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ២០ភាគរយនៃការនាំចូលសរុបរបស់អាម៉េរិកកាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣។ សឺមីកុងឌុចទ័រគឺជាធាតុផ្សំដ៏សំខាន់ក្នុងការផលិតឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិចនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ រាប់ចាប់ពីកុំព្យូទ័រ និងទូរស័ព្ទ រហូតដល់ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ផ្សេងៗទៀត។ ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២១ អាម៉េរិកបានបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ពិភពលោកឡើងវិញ ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យសឺម៉ីកុងឌុចទ័រ ដែលជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់ដើម្បីធានាឱ្យប្រទេសរបស់ខ្លួន រក្សាជំហររបស់ខ្លួនក្នុងការនាំមុខគេក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា៕	ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ ២០២៣មក ការនាំចូលបន្ទះឈីបរបស់អាម៉េរិកពីប្រទេសអាស៊ីចំនួន៤ ក្នុងនោះរួមមាន ថៃ វៀតណាម ឥណ្ឌា និងកម្ពុជា បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងបរិបទដែលទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនកំពុងសម្លឹងមើលការធ្វើពិពិធកម្មការផ្គត់ផ្គង់ផលិតផលប្រភេទនេះ ដើម្បីពន្លឿនការផ្លាស់ប្តូរខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ពិភពលោក។
កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិសុខរវាងកោះសូឡូម៉ុន និងចិនដែលត្រូវបានចុះហត្ថលេខាកន្លងមក មិនទាន់ត្រូវបានបង្ហាញជាសាធារណៈតាមសំណើបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិចឡើយ។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីកោះសូឡូម៉ុន Manesseh Sogavare បានអះអាងម្តងហើយម្តងទៀតថា យោធាចិននឹងមិនត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យតាំងមូលដ្ឋាននៅទឹកដីខ្លួនទេ ឯប៉ូលិសចិនដែលនឹងមានវត្តមាន នឹងឈរជើងដើម្បីការពារសន្តិសុខប៉ុណ្ណោះ ពីព្រោះកិច្ចព្រមព្រៀងស្រដៀងគ្នាជាមួយអូស្រ្តាលី នៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់។ បន្ថែមពីការព្រួយបារម្ភជុំវិញមូលដ្ឋានយោធាចិនក្នុងតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិក សម្ព័ន្ធមិត្តលោកខាងលិចជាពិសេស អាម៉េរិក អូស្រ្តាលី និងនូវែលសេឡង់ព្រួយខ្លាចក្រែងប៉ូលិសចិនដែលបញ្ជូនទៅទីនោះប្រើវិធីដ៏ឃោរឃៅដូចដែលធ្លាប់ប្រើពីមុននៅក្រុងហុងកុងដើម្បីបង្រ្កាបការតវ៉ាប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល។ ក្នុងកិច្ចសម្ភាសជាមួយវិទ្យុអូស្រ្តាលី ABC នៅថ្ងៃទី២ ខែឧសភា លោក Robert Sisilo ស្នងការជាន់ខ្ពស់កោះសូឡូម៉ុនប្រចាំអូស្រ្តាលី លើកឡើងថា កោះសូឡូម៉ុនកំពុងបង្កើនសមត្ថភាពខ្លួន បន្ទាប់ពីប៉ូលិសក្នុងស្រុកមិនអាចបង្ក្រាបកុប្បកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលនៅតំបន់ជនជាតិចិនរស់នៅនៅរដ្ឋធានី Honiara កាលពីខែវិច្ឆិកា។ «យើងនឹងព្យាយាម និងប្រឹងឱ្យអស់ពីសមត្ថភាពដោះស្រាយជាមួយពួកគេដើម្បីធ្វើឱ្យប្រាកដថា អ្វីដែលកំពុងកើតឡើងនៅទីតាំងផ្សេងដូចជាហុងកុង មិនកើតឡើងក្នុងប្រទេសយើងឡើយ»។ លោក Sisilo លើកឡើងបែបនេះ បន្ទាប់ពីបញ្ជាក់ថា ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀង ប៉ូលិសយោធាចិនអាចនឹងត្រូវបានឱ្យឈរជើង ប៉ុន្តែនឹងធ្វើប្រតិបត្តិការក្រោមកងកម្លាំងប៉ូលិសជាតិកោះសូឡូម៉ុនដូចដែលប៉ូលិសអូស្រ្តាលីបានពង្រាយនៅទីនោះដែរ។ លើសពីនេះ មន្រ្តីការទូតជាន់ខ្ពស់រូបនេះ បកស្រាយថា កោះសូឡូម៉ុនមិនព្យាយាមចាកចេញពីអូស្រ្តាលីទេ ប៉ុន្តែកំពុងស្វះស្វែងរកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការបន្ថែមជាមួយចិន។ ស្របពេលចិនព្យាយាមពង្រីកឥទ្ធិពលក្នុងតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិក អាម៉េរិកនៅថ្ងៃដដែលបានប្រកាសពីបំណងពង្រឹងទំនាក់ទំនងការទូត និងផ្នែកផ្សេងៗឡើងវិញជាមួយបណ្តាប្រទេសកោះប៉ាស៊ីហ្វិក ក្រោយមិនសូវអើពើអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ៕	វត្តមានប៉ូលិសចិនក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិសុខរវាងកោះសូឡូម៉ុន និងចិន នឹងជួយបង្កើនសមត្ថភាពរបស់កោះសូឡូម៉ុន ប៉ុន្តែប៉ូលិសទាំងនេះនឹងមិនប្រើវិធីសាស្ត្របង្រ្កាបអ្នកប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលដូចនៅហុងកុងឡើយ។ មន្រ្តីការទូតកោះសូឡូម៉ុនប្រចាំអូស្រ្តាលីថ្លែងបែបនេះក្នុងកិច្ចសម្ភាសជាមួយវិទ្យុអូស្រ្តាលីនៅថ្ងៃទី២ ខែឧសភា។
ប្រភព៖ វចនានុក្រមសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត	រវាងពាក្យ «ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុណ្ណេះ និងប៉ុណ្ណឹង» ជាពាក្យដែលប្រែក្លាយពី ពាក្យប៉ុននេះ ប៉ុនហ្នឹង គឺប៉ុនគ្នា ឬស្មើគ្នា។ លុយប៉ុណ្ណឹង ចាយគ្រាន់ឬអត់?
កូដកម្មរបស់ក្រុមវេជ្ជបណ្ឌិតកម្មសិក្សាបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី២០ ខែកុម្ភៈ នៅពេលដែល រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េបាននិយាយថា ការបង្កើនកូតាសិស្សសាលាពេទ្យនៅឆ្នាំ២០២៥ គឺភាពចាំបាច់សម្រាប់ប្រទេសដែលមានអត្រាគ្រូពេទ្យទាបបំផុតបើធៀបចំនួនប្រជាជនក្នុងចំណោមប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។ ផ្ទុយពីការយល់ឃើញរបស់រដ្ឋាភិបាល វេជ្ជបណ្ឌិតកម្មសិក្សាដែលចូលរួមកូដកម្មយល់ឃើញថា ចំនួនគ្រូពេទ្យនៅក្នុងប្រទេសមានភាពគ្រប់គ្រាន់ ហើយការបង្កើនការចុះឈ្មោះនឹងកាត់បន្ថយគុណភាពនៃការបណ្តុះបណ្តាល ក៏ដូចជាសេវាពិនិត្យ និងព្យាបាលជំងឺ ដោយសំអាងថា ប្រជាជនមានការថយចុះ ហើយប្រជាជនកូរ៉េមានងាយស្រួលក្នុងការទទួលបានសេវាវេជ្ជសាស្រ្ត។ លើសពីនេះ ពួកគេបានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយគោលនយោបាយប្រាក់បៀវត្សរ៍ទាបសម្រាប់អ្នកឯកទេស និងធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការការពារផ្លូវច្បាប់ប្រឆាំងនឹងការប្តឹងផ្តល់សេវាវេជ្ជសាស្រ្តហួសហេតុ ជំនួសឱ្យការបង្កើនកូតានិស្សិតចូលរៀនភ្លាមៗនោះ។ អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាល លោក Park Min-soo បាននិយាយនៅថ្ងៃទី១៣ ខែមីនាថា ប្រសិនបើសាស្រ្តាចារ្យពេទ្យក៏លាលែងពីតំណែងដែរនោះ គ្មានផ្លូវសម្រាប់គ្រូពេទ្យកម្មសិក្សាដែលបានចាកចេញពីកន្លែងធ្វើការត្រឡប់មកវិញនោះទេ។ នេះបើតាមសារព័ត៌មាន Yonhap។ លោក Park បានបន្ថែមថា គ្រូបង្រៀនពេទ្យនឹងបាត់បង់អ្នកជំងឺ ប្រសិនបើពួកគេលាលែងពីតំណែង ហើយរដ្ឋាភិបាលសុខចិត្តអង្គុយនៅតុចរចាជាមួយក្រុមសាគ្រូបង្រៀនទាំងនេះ។ កូរ៉េខាងត្បូង នឹងខិតខំប្រឹងប្រែងគ្រប់បែបយ៉ាងដើម្បីរារាំងសាស្រ្តាចារ្យពីការលាលែងពីតំណែង។ រដ្ឋាភិបាលមិនអាចរក្សាស្ថានភាពអាសន្នបច្ចុប្បន្នបានទេ ប្រសិនបើគ្រូបង្រៀនផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្តធ្វើដូចគ្រូពេទ្យកម្មសិក្សាដទៃទៀត។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាលរូបនេះ ធ្វើឡើងក្នុងបរិបទនៃការកើនឡើងចំនួនគ្រូបង្រៀននៅតាមសាលាពេទ្យ មានគម្រោងដាក់សំណើសុំលាលែងពីតំណែង លុះត្រាតែរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការជាក់លាក់ ដើម្បីកែលម្អស្ថានការណ៍កូដកម្មរបស់និស្សិតពេទ្យ។ ជាក់ស្តែង នៅថ្ងៃទី១១ខែមីនា គ្រូបង្រៀនសាលាវេជ្ជសាស្ត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យជាតិសេអ៊ូល (SNU) គ្រោងនឹងដាក់សំណើសុំលាលែងពីតំណែងក្នុងសប្តាហ៍នេះ។ គ្រូបង្រៀនពេទ្យនៃសាកលវិទ្យាល័យកាតូលិកក៏បានព្រមានថា ពួកគេនឹងបន្តផ្អាកការវះកាត់ និងកាត់បន្ថយសកម្មភាពព្យាបាលទាំងអ្នកជំងឺខាងក្នុង និងអ្នកជំងឺក្រៅមន្ទីរពេទ្យ។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមីនា តំណាងមកពីសាលាពេទ្យចំនួន១៩ បានប្រមូលផ្តុំគ្នាក្នុងកិច្ចប្រជុំតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត ដើម្បីពិចារណាលើផែនការសកម្មភាព ដោយសម្រេចប្រមូលមតិ រហូតដល់ល្ងាចថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា។ នៅថ្ងៃដដែលនោះ រដ្ឋាភិបាលបានសម្រេចផ្តល់ថវិកាចំនួន ៩៤,៨ពាន់លានវ៉ុន (៧២,២ លានដុល្លារ) ដល់មន្ទីរពេទ្យរដ្ឋក្នុងឆ្នាំនេះ ដើម្បីដោះស្រាយកង្វះខាតធនធានមនុស្សនៅក្នុងវិស័យនេះ។ អត្ថបទទាក់ទង កូរ៉េខាងត្បូងចាត់វិធានការព្យួរអាជ្ញាប័ណ្ណវេជ្ជបណ្ឌិតកម្មសិក្សា ដែលបានតវ៉ាជាច្រើនថ្ងៃ	ក្រសួងសុខាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូង បានអំពាវនាវឱ្យគ្រូបង្រៀនពេទ្យកុំលាលែងពីតំណែង ដើម្បីគាំទ្រដល់ការធ្វើកូដកម្មរបស់និស្សិតពេទ្យកម្មសិក្សា ដែលធ្វើឱ្យវិបត្តិវេជ្ជសាស្ត្រនៅក្នុងប្រទេសនេះកាន់តែមានស្ថានភាពធ្ងន់ធ្ងរ។
រចនាសម្ព័ន្ធកំពែងទី៣ នៃប្រាសាទបន្ទាយស្រី ដែលរងនូវការខូចខាតទ្រុឌទ្រោម ចំនួន៥ទីតាំង និងមានប្រវែងសរុប ៤០ម៉ែត្រ ត្រូវបានជួសជុលរួចរាល់ហើយ ដោយក្រុមអ្នកជំនាញអភិរក្ស និងជួសជុលប្រាសាទ នៃអាជ្ញាជាតិអប្សរា។ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានស្រង់សម្តី លោក សារាយ គឹមហួល បុរាណវិទូ និងជាប្រធានគម្រោងជួសជុល អភិរក្សប្រាសាទបន្ទាយស្រី មកផ្សាយនៅទំព័រហ្វេសប៊ុក នៅថ្ងៃទី៦តុលាថា ការទ្រុឌទ្រោមរចនាសម្ព័ន្ធរបស់កំពែង និងប្រាសាទនេះ គឺបណ្តាលមកពីកត្តាធម្មជាតិ គួបផ្សំនឹងអាយុកាលដ៏យូរលង់នៃសំណង់បុរាណនេះ។ ការបាក់រលំនៃដើមឈើ ការចាក់ឫសដើមឈើធំៗ បានធ្វើឲ្យគ្រឹះប្រាសាទប៉ើង ស្រុត ទ្រេត និងប្រេះស្រាំ ដែលខុសពីទម្រង់ដើមដែរ។ លោក សារាយ គឹមហួល បន្ថែមដូច្នេះ។ ប្រាសាទបន្ទាយស្រី (រូបភាពពី យី សុខា) កត្តាទាំងនេះហើយ បានជំរុញឲ្យក្រុមអ្នកជំនាញ ចាប់ផ្ដើមជួសជុលនៅទីតាំងណា ដែលរងការខូចខាត និងកំពុងគំរាមកំហែង ពីការខូចខាតខ្លាំង ដើម្បីកាត់បន្ថយការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរ នៃរចនាសម្ពន្ធកំពែង ក៏ដូចជាសង្គ្រោះរចនាសម្ព៏ន្ធពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗទៀត ដែលកំពុងរងគ្រោះថ្នាក់ ឱ្យទាន់ពេលវេលា។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រធានគម្រោងជួសជុល អភិរក្សប្រាសាទបន្ទាយស្រី អះអាងនៅក្នុងទំព័រហ្វេសប៊ុកអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាថា មានរចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនទៀត នៅប្រាសាទបន្ទាយស្រី កំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យ ហើយទាមទារឲ្យមានការអភិរក្សជួសជុលជាបន្តទៀត។ បើតាមអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ប្រាសាទបន្ទាយស្រី បានចាប់ផ្តើមអភិរក្សឡើងវិញ នៅអំឡុងឆ្នាំ១៩១៦។ បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ១៩២៤ សាលាបារាំងចុងបូព៌ា (EFEO) បានត្រួសត្រាយព្រៃ និងផ្តើមសិក្សាស្រាវជ្រាវ ជាបន្តបន្ទាប់។ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣១-១៩៣៦ ការជួសជុលទ្រង់ទ្រាយធំ តាមបច្ចេកទេសអាណាស្ទីឡូ ដឹកនាំដោយលោក Henry Marchal ក៏បានចាប់ផ្តើមឡើង។ ប្រាសាទបន្ទាយស្រី (រូបភាពពី យី សុខា) មកដល់ឆ្នាំ២០០៥ ប្រទេសស្វីស និងអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានសហការធ្វើកំណាយស្រាវជ្រាវ សង្គ្រោះប្រាសាទ ដើម្បីរក្សាសោភណភាពពីបុរាណ ហើយរៀបចំជាទីលានបដិសណ្ឋារកិច្ចដំបូងគេ នៅឧទ្យានអង្គរ។ ឆ្នាំ២០១៦ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានជួសជុលពង្រឹងរចនាសម្ពន្ធខ្លោងទ្វារ និងកំពែងថ្មបាយក្រៀម ដោយរក្សាទម្រង់ដើមរបស់សំណង់ និងគិតអំពីការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសបុរាណឡើងវិញ រួមទាំងសម្ភារ និងប្រវត្តិនៃសំណង់ជាដើម៕ ប្រាសាទបន្ទាយស្រី (រូបភាពពី យី សុខា) ប្រាសាទបន្ទាយស្រី (រូបភាពពី យី សុខា)	រចនាសម្ព័ន្ធកំពែងទី៣ នៃប្រាសាទបន្ទាយស្រី ប្រវែងសរុប ៤០ម៉ែត្រ ត្រូវបានជួសជុល និងសង្គ្រោះ ឲ្យផុតពីហានិភ័យ។ កត្តាធម្មជាតិ គួបផ្សំនឹងអាយុកាលដ៏យូរលង់នៃសំណង់ ការបាក់រលំដើមឈើ ការ ឫសឈើធំៗដែលចូលក្នុងសំណង់ប្រាសាទ ជាឫសគល់ដែលបណ្តាលឲ្យរចនាសម្ព័ន្ធកំពែង និងប្រាសាទបន្ទាយស្រី ទ្រុឌទ្រោមពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។ លោក សារាយ គឹមហួល បុរាណវិទូ និងជាប្រធានគម្រោងជួសជុល អភិរក្សប្រាសាទបន្ទាយស្រី បញ្ជាក់ដូច្នេះនៅក្នុងទំព័រហ្វេសប៊ុកអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា នៅថ្ងៃទី៦តុលា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក សារាយ គឹមហួល អះអាងថា នៅមានរចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនទៀត នៅប្រាសាទបន្ទាយស្រី កំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យ ហើយទាមទារឲ្យមានការអភិរក្សជួសជុលបន្តបន្ទាប់ទៀត។
ស្ថិតក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចទៅកាន់ប្រទេសចិនសប្តាហ៍នេះ លោកស្រីអធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ មឺហ្កែល ព្យាយាមជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម ជាមួយចិន ហើយមិនត្រឹមតែលោកស្រីក៏ប្រឹងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយចិនដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមផ្សេងទៀតលើពិភពលោកផងដែរ។ បើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP លោកស្រី មឺហ្កែល បានជួបជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីចិន លី ខឹឈាំង នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី ២៤ ខែឧសភា នៅវិមានប្រជាជនចិន ហើយអ្នកទាំងពីរបានបង្ហាញជំហរដូចគ្នាក្នុងការបន្តការពារកិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ ២០១៥ (JCPOA)។ ក្រៅពីមានជំហររួមលើការការពារកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ មេដឹកនាំទាំងពីរក៏ឯកភាពគ្នាលើការគាំទ្រពាណិជ្ជកម្មសេរីផងដែរ។ លោក លី បានព្រមានថា ការបញ្ចប់កិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែរនេះមិនមែនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់អ៊ីរ៉ង់ឡើយ តែវាក៏មានផលអវិជ្ជមានចំពោះការឈានទៅដោះស្រាយបញ្ហាផ្សេងទៀតតាមរយៈការចរចាដែរ។ ថ្វីបើលោកមិនសំដៅលើបញ្ហាកូរ៉េខាងជើងចំៗក៏ដោយ គេអាចយល់បានថា មេដឹកនាំចិននេះជឿជាក់ថា ការដកខ្លួនរបស់អាមេរិកធ្វើឲ្យអាមេរិកបាត់បង់តម្លៃ ហើយការចរចាជាមួយកូរ៉េខាងជើងកាន់តែស្មុគស្មាញ។ លោកស្រី មឺហ្កែល ឯណោះវិញក៏ព្រមានដូចគ្នាពីផលប៉ះពាល់លើសេដ្ឋកិច្ចនៅអឺរ៉ុបក្រោយពេលដែលលោក ត្រាំដើរចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងអ៊ីរ៉ង់។ នេះក៏ដោយសារអាមេរិកក៏សម្រេចអនុវត្តទណ្ឌកម្មប្រឆាំងអ៊ីរ៉ង់ឡើងវិញដែរ ថ្វីបើសម្ព័ន្ធមិត្តនៅះអឺរ៉ុបនៅបង្ហាញការប្តេជ្ញាចិត្តបន្តអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងដែលសម្រេចបានឆ្នាំ ២០១៥ នេះក៏ដោយ។ ក្រុមហ៊ុនអឺរ៉ុបអាចនឹងរងផលប៉ះពាល់ដោយសារទណ្ឌកម្មអាមេរិកព្រោះពួកគេបានរកស៊ីជាមួយអ៊ីរ៉ង់ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៥មកនោះ។ លោកស្រី មឺហ្កែលបានបញ្ជក់ដូច្នេះ៖ «ប្រសិនក្រុមហ៊ុនអឺរ៉ុបដកខ្លួន ឬបន្ថយទំនាក់ទំនងជាមួយអ៊ីរ៉ង់ព្រោះភ័យខ្លាចទណ្ឌកម្មអាមេរិក វានឹងក្លាយជាឱកាសពិសេសសម្រាប់អ្នកជំនួញប្រទេសផ្សេងទៀតចូលទៅទាញប្រយោជន៍ដោយដាក់ទុនវិនិយោគនៅអ៊ីរ៉ង់វិញម្តង»។ ការលើកឡើងពីជំហររួមគ្នារវាងចិន និងអាល្លឺម៉ង់នេះកើតឡើងប៉ុន្មានសប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះក្រោយពេលដែលលោក ដូណាល់ ត្រាំ ប្រកាសដកអាមេរិកចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ ២០១៥ ដោយអះអាងថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះអាក្រក់ ហើយលោកចង់បានការចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងថ្មី។ ដល់សប្តាហ៍នេះ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក ម៉ៃ ប៉ុមប៉េអូ បានដាក់លក្ខខណ្ឌ ១២ ចំណុចឲ្យអ៊ីរ៉ង់ធ្វើតាមថែមទៀតផង បើមានបង្កើតកិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីមែននោះ។ ប៉ុន្តែអ៊ីរ៉ង់មិនដែលចាប់អារម្មណ៍ឡើយ។ ដោយឡែក ក្រៅពីបញ្ហានុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់ មេដឹកនាំទាំងពីរក៏ផ្តោតសំខាន់លើបញ្ហាពាណិជ្ជកម្មដែរ។ លោកស្រី មឺហ្កែលបានស្វាគមន៍ការសម្រេចចិត្តរបស់ចិនក្នុងការបន្ថយពន្ធនាំចូលរថយន្ត និងអនុញ្ញាតឲ្យក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តបរទេសអាចចូលដាក់ទុនបង្កើតកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយក្រុមហ៊ុនចិនបានផងដែរ៕	អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់លោកស្រី អែនជេឡា មឺហ្កែល និងសមភាគីចិនលោក លី ខឹឈាំង បានបង្ហាញជំហរឥតងាករេក្នុងការបន្តគាំទ្រ និងការពារកិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់នៅក្នុងជំនួបទ្វេភាគីនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី ២៤ ខែឧសភានេះ។ ការបង្ហាញជំហររួមគ្នានេះកើតឡើងក្រោយពេលដែលលោក ដូណាល់ ត្រាំ ប្រកាសដកអាមេរិកចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែរនេះ។
ករណីនេះ នាំឲ្យអាហ្វហ្គានីស្ថាន ជាប្រទេសទី៣១ដែលមានករណីឆ្លង COVID-19 ក្រោយពេលដែលកូវ៉ែត និងបារ៉ែន ទើបតែប្រកាសរកឃើញករណីដំបូងនៅប្រទេសរៀងៗខ្លួន។ គិតត្រឹមម៉ោង៣រសៀលនេះ អ្នកស្លាប់ដោយសារ COVID-19 ឡើងដល់២៦១៩នាក់ ក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺជិត៨ម៉ឺននាក់។ ក្រៅពីចិន (រួមបញ្ចូលតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសហុងកុង ម៉ាកាវ និងតៃវ៉ាន់) មាន ជប៉ុន (រាប់បញ្ចូលទាំងករណីលើនាវា Diamond Princess) កូរ៉េខាងត្បូង សិង្ហបុរី អ៊ីរ៉ង់ ថៃ អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ម៉ាឡេស៊ី វៀតណាម ហ្វីលីពីន អ៊ីស្រាអែល លីបង់ ឥណ្ឌា ណេប៉ាល់ កម្ពុជា ស្រីលង្កា បារាំង អ៊ីតាលី អាល្លឺម៉ង់ អង់គ្លេស ស៊ុយអែត រុស្ស៊ី អេស្ប៉ាញ ហ្វាំងឡង់ បែលហ្ស៊ិក សហរដ្ឋអាមេរិក កាណាដា អូស្ត្រាលី អេហ្ស៊ីប កូវ៉ែត និងបារ៉ែន។ ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានតួកគី បានផ្សាយពីការរកឃើញករណីទី១នៅអ៊ីរ៉ាក់ ប៉ុន្តែក្រសួងសុខាភិបាលអ៊ីរ៉ាក់បានបដិសេធ៕	លោក Ferozuddin Feroz រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខភាពសាធារណៈអាហ្វហ្គានីស្ថាន នាថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ បានប្រកាសពីលទ្ធផលតេស្តវិជ្ជមានមេរោគកូរ៉ូណាប្រភេទថ្មី (COVID-19) លើកដំបូងនៅក្នុងខេត្ត Herat។ នេះបើយោងតាមការផ្សាយរបស់ AFP ។
ចិន និងរុស្ស៊ី បានបង្ហាញជំហររួមគ្នាក្នុងការដោះស្រាយវិបត្តិនុយក្លេអ៊ែររបស់កូរ៉េខាងជើង។ មហាអំណាចទាំងពីរ ដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយកូរ៉េខាងជើង បានស្នើឲ្យភាគីទាំងសងខាងបញ្ឈប់ទង្វើដែលធ្វើឲ្យកម្ដៅនៃភាពតានតឹងនៅឧបទ្វីបកូរ៉េកើនឡើង ក៏ដូចជាធ្វើឲ្យភាគីម្ខាងទៀតមិនសប្បាយចិត្ត។ ចិន និងរុស្ស៊ី ក៏បង្ហាញជំហរជំទាស់ការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសាំញាំនេះដែរ។ ជំហររួមគ្នានេះ ត្រូវបានប្រកាសអំឡុងពេលទស្សនកិច្ចប្រធានាធិបតីចិន ស៊ី ជីនភីង នៅរុស្ស៊ី។ លោក ស៊ី ជីនភីង បានជួបពិភាក្សាការងារជាមួយសមភាគីរុស្ស៊ី វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន នៅថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា ដោយពិភាក្សាលើបញ្ហាជាច្រើនរាប់ទាំងវិបត្តិនៅឧបទ្វីបកូរ៉េផង។ រុស្ស៊ី និងចិន បានឯកភាពគ្នាជំរុញគំនិតផ្ដួចផ្ដើមប្រទេសទាំងពីរ គឺការដោះស្រាយបញ្ហាកូរ៉េខាងជើងជាជំហានៗរបស់រុស្ស៊ី និងជំហររបស់ចិនក្នុងការផ្អាកព្រមគ្នានៃកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរកូរ៉េខាងជើង និងសមយុទ្ធរួមគ្នាអាមេរិក-កូរ៉េខាងត្បូង។ ក្នុងសន្និសីទកាសែតរួមគ្នាជាមួយប្រមុខរដ្ឋចិន លោក ពូទីន បញ្ជាក់ថា រុស្ស៊ី និងចិន មានជំហរដូចគ្នា និងស្រដៀងគ្នាលើបញ្ហាជាច្រើន ហើយភាគីទាំងពីរនឹងបន្តការសម្របសម្រួលនយោបាយការបរទេសទៀត។ មិនត្រឹមតែជំហរដូចគ្នាលើបញ្ហានុយក្លេអ៊ែរកូរ៉េខាងជើងទេ រុស្ស៊ី និងចិនក៏មានជំហរស្របគ្នាក្នុងការប្រឆាំងវត្តមានប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីលអាកាស THAAD នៅកូរ៉េខាងត្បូងផងដែរ។ ប្រទេសទាំងពីរបានប្រាប់ឲ្យអាមេរិកផ្អាកផែនការពង្រាយ THAAD ព្រោះប៉ះពាល់ស្ថិរភាពតំបន់។ បើតាមសារព័ត៌មាន RT ដែលស្រង់ប្រភពពីសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសទាំងពីរ ទាំងរុស្ស៊ី ទាំងចិន សុទ្ធតែយល់ដូចគ្នាថា ការពង្រាយ THAAD មិនបានជួយអ្វីសោះដល់ការលុបបំបាត់នុយក្លេអ៊ែរពីឧបទ្វីបកូរ៉េ និងការរក្សាសន្តិភាព ស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ទៅទៀត។ ម្យ៉ាងទៀត វត្តមានប្រព័ន្ធការពារ THAAD នៅកូរ៉េខាងត្បូង ក៏បានប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្ររបស់មហាអំណាចទាំងពីរ ទោះជាអាមេរិកអះអាងថានេះជាវិធានការការពារខ្លួនក៏ដោយ។ ទាក់ទិនការរលុបបំបាត់នុយកក្លេអ៊ែរនេះ ទាំងចិន ទាំងរុស្ស៊ី សុទ្ធតែមិនចង់ដោះស្រាយបញ្ហាដោយផ្ទាល់ និងជំរុញឲ្យភាគីជម្លោះទាំងសងខាង គឺកូរ៉េខាងជើង និងអាមេរិក-កូរ៉េខាងត្បូង រួមគ្នាដោះស្រាយបញ្ហាឲ្យចប់។ ចិនរងសម្ពាធខ្លាំងពីអាមេរិកឲ្យជួយដាក់សម្ពាធលើកូរ៉េខាងជើង ព្រោះអាមេរិកជឿថាចិនមានទឹកមាត់ប្រៃជាងខ្លួន ប៉ុន្តែមកទល់ពេលបញ្ហានៅមិនទាន់រកច្រកចេញបានដដែល ខណៈកូរ៉េខាងជើងបានបាញ់មីស៊ីលអន្តរទ្វីបមួយទៀតកាលពីថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា៕	ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន និងប្រធានាធិបតីចិន ស៊ី ជីនភីង បានឯកភាពគ្នាលើកជាសំណើឲ្យអាមេរិក និងកូរ៉េខាងត្បូង ក៏ដូចជាកូរ៉េខាងជើង បញ្ឈប់ការបង្កបញ្ហានៅឧបទ្វីបកូរ៉េ ដែលជាហេតុនាំឲ្យភាគីម្ខាងៗយកធ្វើជាលេសឆ្លើយតបបាន។ រុស្ស៊ី និងចិន បានប្រាប់ឲ្យកូរ៉េខាងជើងផ្អាកកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួន ហើយអាមេរិក និងកូរ៉េខាងត្បូង ក៏ត្រូវឈប់ធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នាដែរ។ សម្រាប់រុស្ស៊ី និងចិន ការបញ្ឈប់សកម្មភាពបង្កហេតុនេះ នឹងបង្កជាបរិយាកាសល្អសម្រាប់ការរំសាយនុយក្លេអ៊ែរ។
កីឡាករ ឈុត វ៉ាន់ថង បានបង្ហោះសំណេរខ្លីមួយ អមដោយរូបភាពមួយសន្លឹកកាន់បន្លែស្ពៃចង្កឹះនៅស្រុកកំណើត នៅលើគណនីហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ ដែលធ្វើឱ្យមានការយល់ត្រឡំ ចំពោះអនាគត់របស់គេ ក្នុងវិស័យកីឡាប្រដាល់។ កីឡាករគុនខ្មែរ រាហ៊ូមាស ឈុត វ៉ាន់ថង នាស្រុកកំណើតខេត្តបាត់ដំបង សំណេរដែលធ្វើឱ្យអ្នកគាំទ្រមួយចំនួនយល់ច្រលំថា កីឡាកររហស្សនាមរាហ៊ូមាស ចាកចេញពីវិស័យប្រដាល់គុនខ្មែរ សរសេរថា៖«គ្រប់គ្រាន់ហើយ ចង់រស់ជាខ្លួនឯងតាមបែបធម្មជាតិ មានឬក្រតាមយថាកម្ម អនុស្សាវរីយ៍បន្សល់ទុកឱ្យបងប្អូនត្រឹមហ្នឹងចុះ»។ យ៉ាងណាជុំវិញមន្ទិលសង្ស័យនេះដែរ ម្ចាស់មេដាយមាសគុនខ្មែរមានដើមកំណើតនៅខេត្តបាត់ដំបង ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ តាមសារតេលេក្រាមនៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា នេះថាខ្លួនមិនបានចាកចេញពីវិស័យប្រដាល់នេះទេ។ «អត់ទេ! ក្នុងន័យខ្ញុំបង្ហោះហ្នឹងអត់មានពាក្យណាថាឈប់ទេ គ្រាន់តែខ្ញុំចង់មានជីវិតស្រស់បំព្រងដូចធម្មជាតិ»។ ម្ចាស់មេដាយមាសស៊ីហ្គេមលើកទី៣២ រៀបរាប់ដូច្នេះ មុនបន្ថែមថាសំណេរនោះគ្រាន់ចង់បញ្ជាក់ថា ខ្លួនចង់បានជីវិតឱ្យប្រសើរជាងមុន៕	ម្ចាស់មេដាយមាសគុនខ្មែរ ក្នុងការប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេមលើកទី៣២ នៅកម្ពុជា កីឡាករ ឈុត វ៉ាន់ថង ឬគេស្គាល់ថា ឈុត សេរីវ៉ាន់ថង អះអាងថាខ្លួនមិនមានបំណងចាកចេញពីអាជីពជាអ្នកប្រដាល់គុនខ្មែឡើយ។ ការអះអាងរបស់ វ៉ាន់ថង ធ្វើឡើងក្រោយអ្នកគាំទ្រវិស័យកីឡាគុនខ្មែរមួយចំនួនយល់ច្រឡំ ព្រោះសំណេរមួយឃ្លារបស់គេនៅលើហ្វេសប៊ុក។
មនុស្សធំប្រុសត្រូវការជាតិស័ង្គសី ១១មីលីក្រាមក្នុងមួយថ្ងៃ និងស្ត្រីត្រូវការ ៨មីលីក្រាមក្នុងមួយថ្ងៃ។ បើសិនជាអ្នកមានផ្ទៃពោះ ឬកំពុងតែបំបៅដោះកូន អ្នកនឹងត្រូវការច្រើនជាងនេះប្រហែល ១២មីលីក្រាមឯណោះ។ សម្រាប់ក្មេងៗត្រូវការពី ២ ទៅ១១មីលីក្រាមអាស្រ័យទៅតាមអាយុ និងភេទរបស់ពួកគេដែរ។ តើខ្ញុំទទួលបានជាតិស័ង្គសីគ្រប់គ្រាន់ដែរទេ? សម្រាប់ប្រជាជនអាមេរិកប្រហែលជាគ្រប់គ្រាន់។ ប៉ុន្តែមានរឿងមួយចំនួនដែលអាចធ្វើឲ្យរាងកាយពិបាកនឹងប្រើប្រាស់វាដូចជា ការវះកាត់នៅក្រពះ ឬពោះវៀន ការញ៉ាំគ្រឿងស្រវឹងច្រើនៗនិងមានជំងឺទាក់ទងនឹងការរំលាយអាហារដូចជា ការរលាកពោះវៀនធំជាដើម។ អ្នកដែលមិនបានញ៉ាំសាច់ ឬផលិតផលធ្វើពីសាច់សត្វអាចនឹងពិបាកទទួលបានជាតិស័ង្គសីគ្រប់គ្រាន់ណាស់។ តើមានអ្វីកើតឡើងទៅបើសិនជាមិនទទួលបានជាតិស័ង្គសីគ្រប់គ្រាន់? វាអាចធ្វើឲ្យការលូតលាស់របស់ក្មេងយឺតពេល និងពន្យាពេលការពេញវ័យរបស់យុវវ័យ។ សម្រាប់មនុស្សធំដែលមានជាតិស័ង្គសីក្នុងឈាមទាបអាចជ្រុះសក់ រាករូស មានដំបៅនៅភ្នែក និងភ្នែក ហើយក៏បាត់បង់ចំណង់អាហារថែមទៀតផង។ វាក៏អាចប៉ះពាល់ដល់ចំណង់ផ្លូវភេទរបស់បុរសថែមទៀតដែរ។ ចូរពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យសិនមុននឹងញ៉ាំថ្នាំបំប៉នជាតិស័ង្គសីនេះ ។ ស្បែកមានសុខភាពល្អ ជាតិស័ង្គសីអាចជួយដល់ស្បែកធ្វើអ្វីទៅតាមវាគួរតែធ្វើដូចជា ការពារអ្នកពីភាពក្តៅ និងត្រជាក់ បាក់តេរី និងវីរុសផងដែរ។ គ្រូពេទ្យអាចនឹងចេញជាថ្នាំបំប៉នជាតិស័ង្គសី ឬក្រែមលាបដើម្បីព្យាបាលបញ្ហាលើស្បែកដូចជាជំងឺមុនជាដើម។ តើវាអាចព្យាបាលជំងឺផ្តាសាយបានទេ? ការសិក្សាខ្លះបានឲ្យដឹងថា បើសិនជាអ្នកលេបថ្នាំសេរ៉ូជាតិស័ង្គសី តែមិនមែនជាថ្នាំគ្រាប់ ក្នុងរយៈពេល ២៤ម៉ោងនៃការមានអារម្មណ៍ថាមានជំងឺផ្តាសាយ រោគសញ្ញាអ្នកនឹងមិនធ្ងន់ធ្ងរ ឬមានរយៈពេលយូរឡើយ។ ប្រហែលជាជួយបង្ការជំងឺភ្នែកដែលទាក់ទងនឹងការចាស់ទៅតាមអាយុដែរ ជំងឺភ្នែក Age-related Macular Degeneration (AMD) គឺជាជំងឺមួយប្រភេទដែលធ្វើឲ្យភ្នែកមើលមិនឃើញកាលណាកើតវារយៈពេលយូរ។ ការសិក្សាដ៏ធំមួយទៅលើមនុស្សដែលប្រឈមខ្ពស់នឹងជំងឺនេះបានបង្ហាញថា ការញ៉ាំថ្នាំវីតាមីនចម្រុះជាមួយនឹងជាតិស័ង្គសីរាល់ថ្ងៃ ព្រមទាំងវីតាមីន C, A, Beta-carotene និងទងដែង អាចជួយអ្នកចៀសវាងការកើតជំងឺនេះបាន។ ប៉ុន្តែការសិក្សាផ្សេងៗទៀតមិនបានទទួលលទ្ធផលដូចគ្នាឡើយ។ បើសិនជាអ្នកដឹងថាខ្លួនឯងប្រឈមខ្ពស់ហើយ ចូរពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យផងទៅ។ ប្រភពដ៏ល្អនៃជាតិស័ង្គសីមានដូចជា៖ អយស្ទើ ស្តេចក្តាមអាឡាស្កា សាច់មាន់ គ្រាប់ស្វាយចន្ទី ថ្នាំបំប៉នជាតិស័ង្គសី ជាតិស័ង្គសីក្នុងឈាមច្រើនពេកល្អដែរទេ? វាអាចធ្វើឲ្យរាករូស ឈឺក្រពះ ឈឺក្បាល និងចង្អោ។ ហើយបើសិនជាអ្នកលេបច្រើនៗរយៈពេលយូរទៀតនោះ អ្នកប្រហែលជាមានចំនួនជាតិទងដែងចុះទាប ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយ និងកូឡេស្តេរ៉ុលល្អចុះទាប។ អ្នកមិនគួរណាញ៉ាំជាតិស័ង្គសីច្រើនជាង ៤០មីលីក្រាមក្នុងមួយថ្ងៃឡើយបើសិនជាមិនមានការណែនាំពីគ្រូពេទ្យទេនោះ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ជាតិស័ង្គសីគឺជាជាតិរ៉ែមួយប្រភេទដែលកោសិកាក្នុងរាងកាយត្រូវការដើម្បីប្រឆាំងនឹងបាក់តេរី និងវីរុស និងសម្រាប់បង្កើតជាហ្សែន ឬហៅថា DNA។ វាជួយដល់របួសឲ្យឆាប់ជា ជួយដល់ការបង្កើនញាណរបស់ក្លិន និងរសជាតិ ព្រមទាំងសំខាន់សម្រាប់ទារកទើបនឹងកើត និងក្មេងលូតលាស់។
ខាងក្រោមនេះ សារព័ត៌មានថ្មីៗ សូមលើកយកមហាសេដ្ឋី១០នាក់ដែលឈរនៅចំណាត់ថ្នាក់កំពូលគេក្នុងឆ្នាំនេះ។ ១០៖ លោក Colin Huang មានវ័យ៤០ឆ្នាំ លោក Colin Huang មានទ្រព្យសម្បត្តិសរុប ២៧ពាន់លានដុល្លារ។ លោក ជាស្ថាបនិកនិងប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក (e-commerce) ធំបំផុតមួយរបស់ចិន «Pinduoduo»។ វេបសាយនេះ មានអតិថិជនជាង៦២០លាននាក់ និងរកចំណូលបានរហូតដល់៤,២ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ។ នេះបើតាមទិន្នន័យរបស់ទូរទស្សន៍ Bloomberg ។ មុនបង្កើតវេបសាយ Pinduoduo លោក Huang ក៏ធ្លាប់ធ្វើជាអ្នកហាត់ការនៅក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា Microsoft និងធ្វើការនៅក្រុមហ៊ុន Google ផងដែរ។ ៩៖ អ្នកស្រី Yang Huiyan មានវ័យ៣៨ឆ្នាំ អ្នកស្រី Yang Huiyan មានទ្រព្យសម្បត្តិសរុប២៧,៣ពាន់លានដុល្លារ។ អ្នកស្រី ជាស្ត្រីមានដាច់គេក្នុងតំបន់អាស៊ី ហើយក៏ជាស្ត្រីតែមួយគត់ក្នុងបញ្ចីមហាសេដ្ឋីនេះផងដែរ។ អ្នកស្រី ស្នងមរតកជាងពាក់កណ្ដាលពីភាគហ៊ុនក្នុងក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍អចលនទ្រព្យរបស់ឪពុកអ្នកស្រី ឈ្មោះថា Country Garden Holdings ក្នុងឆ្នាំ២០០៥។ នេះបើតាមទូរទស្សន៍ Bloomberg។ បច្ចុប្បន្ន អ្នកស្រី ដឹកនាំក្រុមហ៊ុននេះ ដែលសាងសង់អគារធំៗ និងគ្រប់គ្រងសណ្ឋាគារក្នុងប្រទេសចិន។ ៨៖ លោក He Xiangjian មានវ័យ ៧៨ឆ្នាំ លោក He Xiangjian មានទ្រព្យសម្បត្តិសរុប ២៧,៩ពាន់លានដុល្លារ។ លោកជាអ្នកបង្កើតក្រុមហ៊ុនលក់ផលិតផលប្រើប្រាស់ Midea ដែលនាំចេញម៉ាស៊ីនត្រជាក់ និងបរិក្ខារប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀតដូចជា ម៉ាស៊ីនបោកសំលៀកបំពាក់ និងទូទឹកកកជាដើម។ លោក Xiangjian បានចាប់ផ្ដើមធ្វើជំនួញក្នុងឆ្នាំ១៩៦៨ ដោយផលិតគំរបប្លាស្ទិក។ នេះបើតាមទស្សនាវដ្តី Forbes។ លោក បានលាលែងពីក្រុមហ៊ុន Midea ក្នុងឆ្នាំ២០១២ ហើយតែងតាំងកូនប្រុសលោកម្នាក់ឲ្យធ្វើជាអគ្គនាយក។ ៧៖ William Ding មានវ័យ ៤៩ឆ្នាំ លោក William Ding មានទ្រព្យសម្បត្តិសរុប ២៨,៣ពាន់លានដុល្លារ។ លោកជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនផ្ដល់សេវាអ៊ីនធឺណែតមួយឈ្មោះថា NetEase ដែលមានមូលដ្ឋានក្នុងទីក្រុងប៉េកាំង ហើយជួយឲ្យហ្គេមអនឡាញល្បី ដូចជា «Overwatch» ឲ្យវាយលុយទីផ្សារចិនបាន។ នេះបើតាមទូរទស្សន៍ Bloomberg ។ ក្រុមហ៊ុនរបស់លោក ក៏ធ្វើការជាមួយក្រុមហ៊ុនចែកចាយហ្គេមល្បីៗផ្សេងទៀត ដូចជា Blizzard Entertainment ដែលជាម្ចាស់ហ្គេម Dota និងក្រុមហ៊ុន Mojang របស់ Microsoft ។ ក្រៅពីហ្គេមអនឡាញ ក្រុមហ៊ុន NetEase ក៏ធ្វើការជាមួយប្រព័ន្ធក្រុមហ៊ុនកម្សាន្តអនឡាញផ្សេងទៀត ដូចជា ភាពយន្ត និងចម្រៀងជាដើម។ ៦៖ លោក Tadashi Yanai មានវ័យ ៧១ឆ្នាំ លោក Tadashi Yanai មានទ្រព្យសម្បត្តិសរុប ៣១,៦ពាន់លានដុល្លារ ។ លោកជាមនុស្សមានជាងគេក្នុងប្រទេសជប៉ុន ដោយជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនទំនិញដ៏ធំ Fast Retailing ។ ក្រុមហ៊ុននេះ មានហាងទំនិញរហូតដល់១០០០ទីតាំងជុំវិញប្រទេសជប៉ុន។ នេះបើតាមទូរទស្សន៍ Bloomberg។ ជាមួយគ្នានេះ លោក Yanai ក៏មានកន្លែងវាយកូនហ្គោលមួយចំនួនផងដែរក្នុងរដ្ឋ Hawaii សហរដ្ឋអាមេរិក។ ៥៖ លោក Li Ka-Shing មានវ័យ ៩២ ឆ្នាំ លោក Li Ka-Shing មានទ្រព្យសម្បត្តិសរុប ៣២,៣ពាន់លានដុល្លារ។ លោកជាមនុស្សមានជាងគេក្នុងទីក្រុងហុងកុង និងជាស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុន CK Hutchison Holdings ដែលជាអាណាចក្រជំនួញយក្សមួយផ្នែកលក់ទំនិញ។ បន្ថែមពីនេះ លោកក៏បង្កើតក្រុមហ៊ុនមួយទៀត ឈ្មោះថា CK Asset Holdings ដែលវិនិយោគលើវិស័យអចលនទ្រព្យ។ ក្រុមហ៊ុន CK Hutchison Holdings រកចំណូលបាន៣៨ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០១៩។ ៤៖ លោក Pony Ma មានវ័យ ៤៨ ឆ្នាំ លោក Pony Ma មានទ្រព្យសម្បត្តិសរុប៥១,៧ពាន់លានដុល្លារ ។ លោក ជាសហស្ថាបនិកនិងជានាយកប្រតិបត្តិនៃក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្ស Tencent Holdings ។ ក្រុមហ៊ុនចិននេះ ល្បីឈ្មោះសម្រាប់ការបង្កើតកម្មវិធីទូរសព្ទ WeChat ដែលមានអ្នកប្រើប្រាស់ជាង១ពាន់លាននាក់ ហើយក៏ជាអ្នកផលិតហ្គេមអនឡាញល្បីៗ និងភាពយន្តផងដែរ។ នេះបើតាមទូរទស្សន៍ Bloomberg។ ៣៖ លោក Jack Ma មានវ័យ៥៥ឆ្នាំ លោក Jack Ma មានទ្រព្យសម្បត្តិសរុប ៥៦,៧ពាន់លានដុល្លារ។ លោក ជាសហស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្ស Alibaba Group។ ក្រុមហ៊ុននេះ ក៏ជាម្ចាស់វេបសាយលក់ទំនិញអនឡាញល្បីរបស់ចិន Taobao ផងដែរ។ លោក Ma លាលែងពីតំណែងជាប្រធានប្រតិបត្តិការក្រុមហ៊ុន Alibaba កាលពីឆ្នាំ២០១៩។ ជាអតីតគ្រូបង្រៀនភាសាអង់គ្លេស លោក Ma ល្បីនៅទំព័រសារព័ត៌មានកាលពីថ្មីៗនេះ ក្រោយបរិច្ចាគលុយសម្បើមជួយកិច្ចប្រុងប្រែងប្រយុទ្ធជំងឺកូវីដ-១៩។ ២៖ លោក Zhong Shansha មានវ័យ ៦៥ឆ្នាំ លោក Zhong Shansha មានទ្រព្យសម្បត្តិសរុ ៥៨,៧ពាន់លានដុល្លារ ។ លោកជាស្ថាបនិក និងជាប្រធានប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុន Nongfu Spring ដែលជាក្រុមហ៊ុផលិតដបទឹកសុទ្ធ។ ភាគហ៊ុនក្រុមហ៊ុននេះ បានដាក់បញ្ចូលក្នុងផ្សារភាគហ៊ុនហុងកុងក្នុងថ្ងៃទី ៨ ខែកញ្ញា ។ គិតត្រឹមចុងខែកញ្ញា ភាគហ៊ុនក្រុមហ៊ុននេះ ហក់ឡើង៧៧ភាគរយ ដែលធ្វើឲ្យលោក Shanshan (ក្ដាប់ភាគហ៊ុនក្រុមហ៊ុននេះ៨៤ភាគរយ) ក្លាយជាជាបុរសមានដាច់គេក្នុងប្រទេសចិន និងទី១៧លើពិភពលោក។ ១៖ លោក Mukesh Ambani មានវ័យ ៦៣ឆ្នាំ លោក Mukesh Ambani មានទ្រព្យសម្បត្តិសរុប ៨៥,២ពាន់លានដុល្លារ។ លោកជាអ្នកមានជាងគេក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា និងលេខ៨លើពិភពលោក។ លោក Ambani ឡើងធ្វើជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន Reliance Industries នៅពេលឪពុកលោកដែលជាស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុននេះស្លាប់នៅឆ្នាំ២០០២។ ក្រុមហ៊ុននេះ ជាក្រុមហ៊ុនប្រេងនិងឧស្ម័ន ដែលលោក Ambani មានចំណែក៤២ភាគរយឯណោះ។ នេះបើតាមទូរទស្សន៍ Bloomberg ។ លោកក៏ជាអ្នកបង្កើតក្រុមហ៊ុនសេវាទូរសព្ទ 4G ឈ្មោះថា Jio ហើយក៏ជាម្ចាស់អចលនាទ្រព្យតម្លៃជាង៤០០លានដុល្លារផងដែរ៕	អាស៊ីជាតំបន់ ជាទ្វីបដ៏ធំបំផុត និងមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនដាច់គេលើពិភពលោក។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០ ប្រជាជនអាស៊ីសរុប មានរហូតដល់៤,៦៥ពាន់លាននាក់ ក្នុងនោះចិន និងឥណ្ឌាមានច្រើនជាងគេ។ ក្រៅពីប្រជាជនច្រើន ទ្វីបនេះ ក៏មានមហាសេដ្ឋីប្រាក់ខ្ទប់ពាន់លានដុល្លារច្រើនផងដែរ។
លោកស្រី អ៊ុន កញ្ញា នាយកគ្រប់គ្រងក្រុមហ៊ុនលក់រថយន្ត MAZDA បានឱ្យដឹងថា៖ «មូលហេតុតែមួយគត់ដែលក្រុមហ៊ុនលក់រថយន្ត MAZDA បញ្ចេញនៅការផ្តល់ជូនដ៏មហាសាលនិងមិនធ្លាប់មានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ ពីព្រោះតែចង់ធ្វើឱ្យអតិថិជនរបស់ MAZDA ទាំងអស់ មិនត្រឹមតែទទួលបានរថយន្តដ៏មានគុណភាពយកទៅប្រើប្រាស់ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងធ្វើឱ្យពួកគាត់ផ្លាស់ប្តូរជីវិតរបស់ពួកគាត់ថែមទៀតផងហើយអាចនិយាយបានថា ពួកគាត់នឹងក្លាយជាសេដ្ឋីរបស់ MAZDA ក៏ថាបាន ពិតជាអស្ចារ្យមែន»។ លោកស្រីបានបន្តទៀតថា៖« សូមអតិថិជនទាំងអស់ទុកចិត្តលើរថយន្ត MAZDA ដែលជាផលិតផលរបស់ប្រទេសជប៉ុន និង ជារថយន្តដែលឈានមុនគេនៅលើពិភពលោក ក៏ដូចជាក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ»។ ព័ត៌មានបន្ថែមសូមមកកាន់អគារតាំងបង្ហាញរថយន្ត Mazda ទំនាក់ទំនងទូរស័ព្ទលេខ៖ 095 999 599, 095 999 699៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	បន្ទាប់ពីទទួលបានជោគជ័យក្នុងយ៉ាងអស្ចារ្យក្នុងការផ្តល់រង្វាន់មាសសុទ្ធចំនួនបីលើករួចមក ក្រុមហ៊ុនលក់រថយន្ត MAZDA ប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា បានផ្តល់ជូនកាន់តែពិសេស និងអស្ចារ្យ ហើយកាន់តែធំជាងមុន ។ រង្វាន់លើកទីបួនរបស់ខ្លួនដែលមិនធ្លាប់មានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនោះគឺ រង្វាន់ធំទី១ «មាសសុទ្ធ១០គីឡូក្រាម» ដែលគិតជាទឹកប្រាក់ប្រមាណ៥០ម៉ឺនដុល្លាអាមេរិក។ ដោយឡែក រង្វាន់ធំទី២ «មាសសុទ្ធ១គីឡូក្រាម» និង រង្វាន់ធំទី៣ «មាសសុទ្ធកន្លះគីឡូក្រាម» ជាមួយនឹងរង្វាន់មាសសុទ្ធដ៏ច្រើនសន្ទឹកសន្ធាប់ទៀត។
នាវេទិកាពិភពលោករបស់មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិនៅថ្ងៃ២៧ កញ្ញា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស៊ីនហ្សូ អាបេ បានលើកឡើងពីភាពអកុសលរបស់ជប៉ុនដែលមិនសូវមានធនធានធម្មជាតិដូចបណ្តាប្រទេសភាគច្រើនរបស់ពិភពលោក។ ក៏ប៉ុន្តែ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ថា នេះ មិនមែនជាឧបសគ្គក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រទេស និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចឡើយ។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្លែងថា ក្រៅពីធ្យូងថ្ម ដែលជាធនធានធម្មជាតិធ្វើឲ្យជាជប៉ុនក្លាយជាប្រទេសឧស្សាហូបនីយកម្ម ជប៉ុន គ្មានធនធានអ្វីផ្សេងទៀតឡើយ។ « ការប្រឹងប្រែង តាមរយៈការអនុវត្តគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មសេរី បានធ្វើឲ្យជប៉ុនមានកំណើនដូចបច្ចុប្បន្ន ដែលនេះ ក៏ជាសារសម្រាប់បណ្តាប្រទេស ដែលមិនសូវមានធនធានធម្មជាតិផងដែរ»។ លោក បន្ថែមយ៉ាងដូច្នេះ។ នាឱកាសដដែលនោះ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន បានលើកយកផែនការពាណិជ្ជកម្មសេរីមួយចំនួន ដែលជប៉ុន កំពុងតែយកចិត្តទុកដាក់ដែលរាប់បញ្ចូលទាំង កិច្ចព្រមព្រៀងភាពជាដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ និងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយអន្តរប៉ាស៊ីហ្វិក ឬ TPP11, កិច្ចព្រមព្រៀងភាពជាដៃគូជប៉ុន-សហភាពអឺរ៉ុប និងជាពិសេសនោះ លោក បានបង្ហាញការគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងចំពោះការចរចាលើសំណើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី ភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយក្នុងតំបន់ (RCEP) ផងដែរ។ ឆ្លៀតឱកាស នៃការថ្លែងសុន្ទកថាប្រចាំឆ្នាំនៃមហាសន្និបាត ដែលជាកន្លែងលោក ផ្តល់យោបល់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាគំរាមកំហែងសន្តិសុខពិភពលោកនោះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានបញ្ជាក់ជាថ្មីពីចេតនារបស់ជប៉ុនក្នុងការទាមទារឲ្យមានការកែទម្រង់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ ដែលកំពុងតែគ្រប់គ្រងដោយមហាអំណាចប្រាំ រួមមាន ចិន បារាំង រុស្សី អង់គ្លេស និងអាមេរិកផងដែរ៕	ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនលោកស៊ីនហ្សូ អាបេ បានប្តេជ្ញានៅចំពោះមុខមេដឹកពិភពលោកក្នុងការលើកកម្ពស់និងការពារគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មសេរី ខណៈដែលពិភពលោក កំពុងតែជួបរឿងចម្រូងចម្រាស់នៃការវិលត្រលប់ទៅរកការអនុវត្តគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មចង្អៀតចង្អល់ ឬពាណិជ្ជកម្មគាំពារនិយម។ លោក អាបេ ជឿថា មានតែពាណិជ្ជកម្មសេរីទេ ដែលធ្វើឲ្យប្រទេសមានធនធានធម្មជាតិតិចរស់បាន។
ក្រោយកម្ពុជាប្រកាសថាមានអ្នកផ្ទុកវីរុសកូរ៉ូណាមួយករណីទៅលើជនជាតិចិនដែលមានវ័យ៦០ឆ្នាំដែលមកស្នាក់នៅខេត្តព្រះសីហនុមក ក្រសួងសុខាភិបាល និងស្ថាប័នដែលពាក់ព័ន្ធដទៃទៀត រឹតតែបង្កើនការគ្រប់គ្រង និងតាមដានត្រួតពិនិត្យលើបញ្ហាចម្លងវីរុសកូរ៉ូណាយ៉ាងតឹងរឹង។ ករណីដែលកម្ពុជាមានអ្នកឆ្លងជំងឺរលាកសួតដែលបង្កឡើងពីវិរុសកូរ៉ូណាថ្មីនៅខេត្តព្រះសីហនុ ធ្វើឲ្យវិស័យទេសចរណ៍ និងអាជីវកម្មនៅខេត្តព្រះសីហនុធ្លាក់ចុះជាគំហុក។ ថ្វីដ្បិតកម្ពុជាមិនទាន់រកឃើញថាមានករណីឆ្លងវីរុសកូរ៉ូណាដែលឆ្លងទៅពលរដ្ឋកម្ពុជា និងភ្ញៀវទេសចរដទៃទៀតក៏ពិតមែន។ ប៉ុន្តែតាមសាលារដ្ឋ សាលាឯកជន និងផ្នែកអាជីវកម្មខ្លះ ដែលស្ថិតនៅរាជធានីភ្នំពេញ ជាពិសេសនៅខេត្តព្រះសីហនុ បានផ្អាកដំណើរការមួយរយៈសិនដើម្បីការពារសិស្សកុំឲ្យកើតមានវីរុសកូរ៉ូណា។ ស្ថានភាពទាំងនេះហើយដែលនាំឲ្យម្ចាស់អាជីវកម្ម និងម្ចាស់រមណីយដ្ឋាន បាត់បង់ចំណូលប្រចាំថ្ងៃ។ ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះហើយ ក្រសួងទេសចរណ៍បានស្នើឲ្យពលរដ្ឋត្រូវតែជឿជាក់លើការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល និងអនុវត្តតាមការណែនាំឲ្យអនាម័យដើម្បីបង្ការជំងឺវីរុសកូរ៉ូណា។ ក្រសួងទេសចរណ៍ទៀតសោតក៏បានបញ្ជាក់ថា ទោះបីវិស័យទេសចរណ៍នៅកម្ពុជាកំពុងតែវាយប្រហោរដោយជំងឺឆ្លងពីចិនក៏ដោយនោះ ក្រសួងក៏នៅតែអាចធានាបានថា គ្រប់គោលដៅទេសចរណ៍ទូទាំងរាជធានីខេត្ត គឺសុទ្ធតែមានសុវត្ថិភាព និងផាសុកភាព ដែលអាចឲ្យភ្ញៀវទេសចរមកកម្សាន្តលេងទាំងមិនមានភាពភ័យព្រួយ។ នេះបើតាមការផ្សាយព័ត៌មានរបស់ក្រសួងទេសចរណ៍។ ដើម្បីទ្រទ្រង់វិស័យទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា និងបង្កើនចំណូលដល់អាជីវករ ក្រសួងទេសចរណ៍បានជំរុញឲ្យរដ្ឋបាល និងមន្ទីរទេសចរណ៍ រាជធានីខេត្ត ប្រតិបត្តិករទេសចរណ៍ អាជីវករទេសចរណ៍ រួមគ្នាផ្សព្វផ្សាយឲ្យកាន់តែផុសផុលអំពីរមណីយដ្ឋាន និងសេវាកម្ម ដើម្បីបង្កើនចំណូលដល់ពលរដ្ឋ។ ក្រសួងទេសចរណ៍ក៏បានឲ្យប្រតិបត្តិករទេសចរណ៍ បង្កើតកញ្ចប់ទស្សនកិច្ចពិសេសសម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវអាចបានមកកម្សាន្ត និងជួយផ្សព្វផ្សាយបន្ថែមដើម្បីបង្កើនភ្ញៀវទេសចរ។ ក្រសួងទេសចរណ៍ជំរុញឲ្យបណ្តាខេត្តដែលមានរមណីយដ្ឋានស្អាតចូលរួមក្នុងការប្រឡងប្រណាំងទីក្រុងស្អាត រមណីយដ្ឋានស្អាត សេវាល្អ បដិសណ្ឋារកិច្ចល្អ។ ជាពិសេស បង្កើនការផលិតវីដេអូអប់រំ យុទ្ធនាការអប់រំ ទប់ស្កាត់ និងបង្ការជំងឺឆ្លងផ្សេងៗ និងបង្កើតព្រឹត្តិការណ៍ទេសចរណ៍នានា ដើម្បីទាក់ទាញដល់ភ្ញៀវទេសចរឲ្យមកកម្សាន្តលេងនៅកម្ពុជាឲ្យកាន់តែច្រើនឡើង។ របាយការណ៍របស់ក្រសួងទេសចរណ៍ បានបង្ហាញថា ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិដែលមកកម្សាន្តលេងនៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០១៩ មានចំនួន៦,៦លាននាក់ កើនឡើង៦,៦ភាគរយ បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០១៨ មានភ្ញៀវទេសចរចំនួន៦,៣លាននាក់៕	ភ្នំពេញ៖ ខណៈដែលពិភពលោកកំពុងតែមានកើតចលាចលអំពីជំងឺកូរ៉ូណាវីរុសដែលកំពុងតែរាលត្បាតនៅប្រទេសចិន និងឆ្លងដល់ប្រទេសដទៃទៀតនោះ ហើយកម្ពុជាមាន១ករណីដែលឆ្លងវីរុសកូរ៉ូណាក៏ដោយនោះ ក្រសួងទេសចរណ៍កម្ពុជា បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាក៏នៅតែជាគោលដៅទេសចរណ៍ដែលធានាបាននូវសុខសុវត្ថិភាព និងអាចគ្រប់គ្រងនូវស្ថានភាពជំងឺដែលឆ្លងពីវីរុសកូរ៉ូណា សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ។
ពេលនេះ កង្វល់ទាំងអស់នោះ នឹងត្រូវដោះស្រាយបានយ៉ាងងាយស្រួល ជាមួយនឹងការជ្រើសរើសយកម៉ាស៊ីនត្រជាក់ Samsung Wind-FreeTM ។ សូមបញ្ជាក់ថាម៉ាស៊ីនត្រជាក់ Samsung Wind-FreeTM គឺជាម៉ាស៊ីនត្រជាក់ដែលមានលក្ខណៈពិសេស ទំនើប បំពាក់នូវបច្ចេកវិទ្យាចុងក្រោយបំផុត ដែលអាចផ្តល់ជូនអតិថិជនទាំងអស់ លើសពីភាពត្រជាក់ និងផាសុកភាព។ Samsung Wind-FreeTM គឺជាម៉ាស៊ីនត្រជាក់ល្អបំផុតក្នុងពិភពលោក ដែលអាចជួយសន្សំសំចៃថវិកាច្រើនបំផុត រហូតដល់ 72% ជាមួយនឹងបច្ចេកវិទ្យា Digital Inverter 8 Pole! ជាពិសេសផ្តល់ជូនផាសុកភាព និងសុខភាពល្អ ក្នុងការរស់នៅជូនលោកអ្នកបានយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះថែមទៀតផងជាមួយនឹងរន្ធចំនួន 21000 ដែលអាចជួយឱ្យភាពត្រជាក់សាយភាយបានសព្វល្អ។ អ្វីដែលកាន់តែពិសេសបំផុតនោះ គឺបច្ចេកវិទ្យា Easy Filter Plus filter ដែលបំពាក់មកលើម៉ាស៊ីនត្រជាក់ Samsung Wind-FreeTM ជួយកម្ចាត់មេរោគ, ច្រោះយកបាក់តេរីធូលីដី, កំទេចកំទីតូចៗដែលមានក្នុងបរិយាកាសនៃបន្ទប់គេង, ក្នុងគេហដ្ឋាន, ឬការិយាល័យដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាព និងការដកដង្ហើមរបស់អ្នកបានយ៉ាងល្អបំផុត រហូតដល់ 99%!! បញ្ជាក់ម្តងទៀត 99% ។ សរុបមក ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ Samsung Wind-FreeTM ផ្តល់ជូនការរស់នៅ ប្រកបដោយផាសុកភាព និងធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ របស់អ្នកកាន់តែប្រសើរឡើង។ ដូច្នេះនៅចាំអីទៀត? ដល់ពេលដែលលោកអ្នក ត្រូវប្តូរមកប្រើម៉ាស៊ីនត្រជាក់ Samsung Wind-FreeTM ហើយ។ សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម សូមមកទស្សនាដោយផ្ទាល់ នៅតាមហាងលក់ផលិតផល សាមសុង ឬតំណាងដេប៉ូចែកចាយរបស់ក្រុមហ៊ុន សាមសុង ដែលជិតលោកអ្នកបំផុត ទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ឬក៏ទំនាក់ទំនងមកកាន់លេខ 1800 203 232 ៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ភ្នំពេញថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៩៖ បើកម៉ាស៊ីនត្រជាក់លេខប៉ុន្មានហ្នឹង? អត់ត្រជាក់សោះ! ក្លិនអីអាក្រក់ម្ល៉េះ?ម៉ាស៊ីនត្រជាក់មានក្លិនអ៊ីចឹង? ជួយចុចឱ្យម៉ាស៊ីនត្រជាក់បែរចេញបន្តិចមើលបាញ់ចំមុខហ្មង ដកដង្ហើមអត់រួចសោះ! ជួយបិទម៉ាស៊ីនត្រជាក់ចោលទៅថ្លង់ណាស់ដូចម៉ាស៊ីនភ្លើងហើយហ្នឹង! តើទាំងអស់នេះ គឺជាបញ្ហាដែលលោកអ្នកកំពុងជួបប្រទះរាល់ថ្ងៃមែនទេ?
តាមក្រសួងបរិស្ថាន បុរសម្នាក់នេះ បានសារភាពថា ខ្លួនពិតជាបានចោលសំរាមចូលក្នុងព្រែកពិតមែន ដោយសារម៉ូតូដឹកសំរាមរបស់ខ្លួនខូច និងមិនអាចអូសសំរាមទៅមុខ។ យ៉ាងណាក៏ដោយបុរសរូបនេះ បានធ្វើកិច្ចសន្យាជាមួយអាជ្ញាធរថាខ្លួនឈប់បោះសំរាមចោលអនាធិបតេយ្យលើដងផ្លូវ និងលើដៃព្រែកសមុទ្រទៀតហើយ៕	បុរសម្នាក់ដែលជាអ្នកប្រមូលសំរាមនៅផ្សាប៉ាក់ខ្លង ត្រូវបានកម្លាំងសមត្ថកិច្ចស្រុកមណ្ឌលសីមា កោះហៅមកធ្វើកិច្ចសន្យា បន្ទាប់ពីបុរសរូបនេះ ត្រូវគេប្រទះឃើញថាបានចោលសំរាម ចូលក្នុងព្រែកកោះយ៉ ក្នុងភូមិសាស្ត្រខេត្តកោះកុង កាលពីថ្ងៃទី ១២ ខែតុលា។
សេចក្តីប្រកាសដដែលបានបញ្ជាក់ថា ផ្លែស្វាយកម្ពុជា នឹងត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារប្រទេសចិន បន្ទាប់ពីផ្លែចេក ។ កម្ពុជា អាចនាំចេញផ្លែស្វាយ ដែលមានគុណភាពខ្ពស់ចំនួន៥០ម៉ឺនតោន ទៅកាន់ទីផ្សារប្រទេសចិនជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ស្ថានទូតចិនប្រចាំកម្ពុជា បានអះអាងដូច្នេះថា៖« ការបើកទីផ្សាររបស់ចិន នឹងអាចជំរុញការអភិវឌ្ឍវិស័យផលិតផលកសិកម្មក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឱ្យកាន់តែល្អប្រសើរ»។ រយៈពេល៥ដើមឆ្នាំ២០២០ កម្ពុជានាំចេញផ្លែស្វាយស្រស់ជាផ្លូវការបាន ៤៤,០៩៩តោន។ ចំនួននេះកើនឡើងជិត៥១ភាគរយ បើធៀបនឹងរយៈដូចគ្នាកាលឆ្នាំ២០១៩ ដែលមានចំនួនតែ ២៩,២១៤តោនប៉ុណ្ណោះ៕	ភ្នំពេញ៖ កម្ពុជានឹងនាំចេញផ្លែស្វាយជាផ្លូវការទៅប្រទេសចិន ចំនួន៥០ម៉ឺនតោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ ភាគីចិន និងកម្ពុជា នឹងរៀបចំផ្លាស់ប្តូរពិធីសារនាំផ្លែស្វាយជាផ្លូវការ នាថ្ងៃទី៩មិថុនា ឆ្នាំ២០២០ នៅទីស្តីការក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសរបស់ស្ថានទូតចិនប្រចាំនៅកម្ពុជា។
មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង គីម ជុងអ៊ុន នៅថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ បានជួបជាមួយប្រតិភូកូរ៉េខាងជើងដែលទើបត្រឡប់ពីការចូលរួមពិធីបើកព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិករដូវរងាកាលពីចុងសប្ដាហ៍មុន។ ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានរដ្ឋកូរ៉េខាងជើង KCNA ផ្សាយថា លោក គីម ជុងអ៊ុន បានស្ដាប់លទ្ធផលទស្សនកិច្ចរបស់ប្រតិភូដែលដឹកនាំប្រធានសភា គីម យ៉ុងណាម និងប្អូនស្រីរបស់ខ្លួន គីម យ៉ូចុង ។ ប្រមុខដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងពេញចិត្តលទ្ធផលនេះ និងសរសើរកូរ៉េខាងត្បូងយ៉ាងខ្លាំង។ បើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន KCNA លោក គីម ជុងអ៊ុន បានរំភើបយ៉ាងខ្លាំងនឹងបដិសណ្ឋារកិច្ចជាអាទិភាពចំពោះប្រតិភូកូរ៉េខាងជើងពីសំណាក់ភាគីកូរ៉េខាងត្បូង ហើយលោកសូមអរគុណចំពោះរឿងនេះ។ នេះជារឿងកម្របំផុត ដែលមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងនិយាយលើកសរសើរក្រុងសេអ៊ូល មិនបាច់និយាយដល់ការអរគុណផង។ កន្លងមក ក្រុងព្យុងយ៉ាងតែងប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍គំរាម និងរិះគន់ក្រុងសេអ៊ូលមិនឈប់ឈរឡើយ។ យ៉ាងណាមិញ គេមិនឃើញមានព័ត៌មានទាក់ទងនឹងការអញ្ជើញមេដឹកនាំកូរ៉េខាងត្បូងធ្វើទស្សនកិច្ចនៅកូរ៉េខាងជើងឡើយ។ លោក គីម ជុងអ៊ុន ជាអ្នកអញ្ជើញប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង មូន ចេអ៊ីន ដោយលោកស្រី គីម យ៉ូចុង ជាប្អូនស្រី បានប្រគល់លិខិតអញ្ជើញទៅឲ្យលោក មូន កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកុម្ភៈ។ ប៉ុន្តែកូរ៉េខាងត្បូងមិនទាន់ឆ្លើយតបភ្លាមៗឡើយ ដែលនេះអាចជាមូលហេតុដែលមិនមានរបាយការណ៍ពីរឿងនេះ។ ក្នុងកិច្ចប្រជុំដដែល លោក គីម ជុងអ៊ុន ក៏បានដាក់ចេញផែនការជំរុញទំនាក់ទំនងអន្តរកូរ៉េដែលកំពុងតែប្រសើរឡើងក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ និងណែនាំឲ្យមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ចាត់វិធានការជាក់ស្ដែងដើម្បីរក្សាស្ថានភាពបែបនេះ។ លោកអះអាងថា វាជារឿងសំខាន់ក្នុងការសម្រេចបានលទ្ធផលល្អៗតាមរយៈការពង្រឹងបរិយាកាសផ្សះផ្សា និងការសន្ទនា ដែលជាផ្លែផ្កានៃបំណង និងឆន្ទៈរួមរបស់កូរ៉េខាងជើង និងខាងត្បូង។ តាមរយៈព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិកនៅទីក្រុងព្យុងឆាង ទំនាក់ទំនងអន្តរកូរ៉េបានល្អប្រសើរជាខ្លាំង។ កូរ៉េខាងត្បូងបានទទួលប្រតិភូកូរ៉េខាងជើងដិតដល់បំផុត ព្រោះលោក គីម យ៉ុងណាម ជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កូរ៉េខាងជើងដំបូងគេធ្វើទស្សនកិច្ចនៅកូរ៉េខាងត្បូង ហើយវត្តមានលោកស្រី គីម យ៉ូចុង ធ្វើឲ្យលោកស្រី គឺជាសាច់ញាតិសន្តិវង្សត្រកូល គីម ទីមួយ ដែលជាន់ទឹកដីកូរ៉េខាងត្បូង ខណៈកូរ៉េទាំងពីរស្ថិតក្នុងស្ថានភាពសង្គ្រាមនៅឡើយ៕	មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង គីម ជុងអ៊ុន បានអរគុណរដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូង ដែលបានទទួលរាក់ទាក់ប្រតិភូកូរ៉េខាងជើងចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិករដូវរងា។ បើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានកូរ៉េខាងជើង KCNA លោក គីម ជុងអ៊ុន ដែលអញ្ជើញប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូងឲ្យទស្សនកិច្ចនៅកូរ៉េខាងជើង ក៏បានសន្យាបន្តស្ថានភាពសព្វថ្ងៃនេះ និងចេញបញ្ជាឲ្យមន្ត្រីចាត់វិធានការដើម្បីជំរុញទំនាក់ទំនងល្អប្រសើររវាងកូរ៉េទាំងពីរ។
ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ខាងលើ ដែលប្រទេសអូស្ត្រាលីផ្តល់ឲ្យកម្ពុជាសម្រាប់ឆ្នាំ២០១៨-២០១៩នេះ មានមូលនិធិទ្វេភាគីជិត៤២លានដុល្លារអាមេរិក សម្រាប់គម្រោងនានាប្រចាំកម្ពុជា និងប្រមាណជា ២០លានដុល្លារអាមេរិក ត្រូវបានផ្តល់តាមរយៈបណ្តាញថ្នាក់តំបន់ និងបណ្តាញដទៃ។ ប្រទេសអូស្ត្រាលី បាននិងកំពុងសហការជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាលើផ្នែកឯកជន និងផ្នែកដទៃទៀត ពិសេសលើវិស័យងាយរងគ្រោះ ដែលជាអាទិភាព រួមមាន ការកែលម្អលទ្ធភាពប្រើប្រាស់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការបង្កើនទន្និផលកសិកម្មនិងចំណូលសម្រាប់កសិករ និងការលើកកម្ពស់ភាពប្រសើរនៃសុខភាពនិងលទ្ធផលអប់រំ សម្រាប់ជួយប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា៕	ប្រទេសអូស្ត្រាលី នឹងផ្តល់ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវការ (ODA) ដល់កម្ពុជាចំនួន ៨៣,៧លានដុល្លារអូស្ត្រាលី (ប្រហែលជា ៦២លានដុល្លារអាមេរិក) សម្រាប់ឆ្នាំ២០១៨-២០១៩ ដើម្បីរួមចំណែកកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ នៅកម្ពុជា។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីប្រកាសរបស់ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៨។
ភ្នំពេញ៖ «រំដួល» ចាប់ផ្ដើមផ្កាពីខែឆ្នូ ដល់ខែមេសាជារៀលឆ្នាំ និងទុំចាប់ពីខែឧសភាដល់កក្កដា។ សម្បករំដួលអាចច្នៃធ្វើជាឱសថ ផ្កាអាចយកទៅលម្អកាយផ្សំធ្វើជាក្រមួន និងទឹកអប់។ រីឯផ្លែទុំមានព័ណ៌ក្រហមក្រមៅ មានរស់ជាតិជូរអែមនិងផ្អែម អាចយកមកបរិភោគបាន។ «រំដួល» ជាដើមឈើ បែកមែកសាខា កម្ពស់ពី ៣ម៉ែត្រ ទៅ ១៥ម៉ែត្រ។សំបកដើមពណ៌ត្នោត រលោង មានស្លឹកទោលរៀង រលោង ស្រួចចុង និងពណ៌បៃតងចាស់។ ស្លឹកផ្នែកខាងក្រោម មានពណ៌បៃតងខ្ចី ចេញផ្កា តាមខ្នែងនៃស្លឹកនិងតាមចុងមែកមានពណ៌លឿងស្រាល ក្លិនក្រអូបឆួល និងសាយក្លិននៅពេលព្រលប់។ ផ្ការបស់វា រីកតែត្របកក្រៅចំណែកត្របកខាងក្នុងមានកម្រាស់ក្រាស់ នឹងអោបក្រសោបជាប់គ្នាជានិច្ចគេអាចមិនមើលឃើញបណ្ដូលទេ។ ផ្ការំដួល ប្រហាក់ប្រហែលនឹងផ្កាក្រវាន់នៅពេលក្រពុំ។ «រំដួល»មានផ្លែជាចង្កោមៗ មានរាងមូល នៅខ្ចីមានព័ណ៌បែតង តែនៅពេលទុំប្រែទៅជាព័ណ៌ក្រហមក្រមៅ ប្រហាក់ប្រហែលព័ណ៌របស់ព្រីង។ ខ្លះមានរសជាតិជូរអែម និងរសជាតិផ្អែម។ គេ តែងនិយមពិសារលេងកំដរមាត់ ដូចជាផ្លែព្រីង និងផ្លែគុយដែរ។ ចំណែកឯ ការកែច្នៃផ្សេងទាក់ទងនឹងផ្លែ «រំដួល» ខ្ចីឬទុំមិនមានឡើយ។ ផ្លែ«រំដួល» ត្រូវការចំណាយពេលជាងពីខែ ទើបទុំ។ ពលរដ្ឋតាមតំបន់មួយចំនួននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាអាចចូលព្រៃ ប្រមូលផលរបស់វាចាប់ពីខែឧសភា រហួតដល់ខែកក្កដា។ នៅពាក់កណ្ដាលខែមិថុនាក្នុងឆ្នាំ២០២១នេះ អ្នកប្រកបរបរបេះផ្លែឈើព្រៃ កំពុងនាំចូលទៅបេះផ្លែ« រំដួល» យកមកលក់តាមលើទីផ្សារហើយ។ «រំដួល» ត្រូវបានកំណត់ជាផ្កាតំណាងជាតិចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៥។ប៉ុន្ដែមានពលរដ្ឋមួយចំនួន មិនដែលបានឃើញដើម ផ្កា ឬផ្លែរបស់វាផ្ទាល់នឹងភ្នែកនៅឡើយទេ។រុក្ខជាតិប្រភេទនេះ ដុះលូតលាស់ដោយធម្មជាតិស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាប៉ុន្ដែភាគច្រើនមានដុះច្រើននៅក្នុងខេត្តសៀមរាប។ ខេត្តផ្សេងៗក៏មានដុះប៉ុន្ដែមិនសូវសម្បូរ។ ពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញដែលមានបំណងចងឃើញដើមរំដួលអាចទៅទស្សនាតាមកន្លែងមួយចំនួនដូចជាក្នុងបរិវេណព្រះបរមរាជវាំងក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ នៅមាត់ទន្លេ ក្នុងសារមន្ទីរជាតិ និងក្នុងបរិវេណសាលាភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈនិងនៅតាមសួនច្បារធំៗមួយចំនួននៅក្នុងរាជធានីជាដើម។ នាពេលបច្ចុប្បន្ន ផ្កា«រំដួល» នៅតែត្រូវបានពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប បេះយកមកក្រងលក់នៅតាមតំបន់ប្រាសាទ ឬរមណីយដ្ឋានមួយមួយចំនួន សម្រាប់អ្នកទេសចរទៅកំសាន្ដពីទីជិតឆ្ងាយ។ ខ្មែរបុរាណ និយមយកសម្បក ផ្កា និងកេសររំដួល ធ្វើជាគ្រឿងផ្សំសម្រាប់ថែរក្សាសម្រស់ ទឹកអប់ និងឱសថ សម្រាប់ព្យាបាលជំងឺផ្សេងៗ។ ប៉ុន្តែសម័យនេះ មិនសូវមានអ្នកណាច្នៃវាជាប្រយោជន៍ទេ ដូច្នេះពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ចំណេះដឹងនៃការប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិ« រំដួល» អាចកាន់តែតិចទៅៗ៕	ដោយ៖ ប៉ូ សុភា
នាជំនួបនៅទីក្រុងប៉េកាំង សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ជំរុញឱ្យក្រុមហ៊ុន Huawei បន្តនាំចូលបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ និងទំនើប ពីប្រទេសចិន មកកាន់កម្ពុជា ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការអភិវឌ្ឍលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថល គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ដែលទាមទារឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាល និងវិស័យឯកជនធ្វើការរួមគ្នានៅក្នុងការអភិវឌ្ឍវិស័យនេះឱ្យកាន់តែរីកចម្រើនថែមទៀត ។ ត្រង់ចំណុចនេះ សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត បានគាំទ្រឱ្យក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាចិនមួយនេះ វិនិយោគលើបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ និងការវិនិយោគលើការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថល។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ក៏លើកទឹកចិត្តឱ្យក្រុមហ៊ុន Huawei ពិនិត្យលទ្ធភាពវិនិយោគលើវិស័យផ្សេងៗទៀត ដូចជាការផលិតសម្ភារគ្រឿងបង្គុំអេឡិកត្រូនិកជាដើម ។ សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវការ នៅប្រទេសចិន រយៈពេល៣ថ្ងៃនេះ បានប្រាប់ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលក្រុមហ៊ុន Huawei ដូច្នេះថា៖«រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅតែរក្សាគោលនយោបាយនៃទំនាក់ទំនង និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការល្អ រវាងកម្ពុជា-ចិន និងបន្តគាំទ្រសម្របសម្រួល និងលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការវិនិយោគកាន់តែច្រើនមកកម្ពុជា »។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា បានបង្ហាញការគាំទ្រពេញទំហឹងចំពោះដំណើរការអាជីវកម្ម និងវិនិយោគរបស់ក្រុមហ៊ុននៅកម្ពុជា ដែលស្របតាមតម្រូវការសង្គម-សេដ្ឋកិច្ច និងគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ក្រុមហ៊ុន Huawei Technology Co., Ltd បានសហការជាមួយក្រសួង-ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ក្នុងការជួយកសាង និងអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងទូរគមនាគមន៍ រយៈពេលជាង២ទសវត្សរ៍មកហើយ។ លោក លាំង ហ័រ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលក្រុមហ៊ុន Huawei បានអះអាងថា ក្រុមហ៊ុន បានសម្រេចសមិទ្ធផលជាច្រើន តាមរយៈកិច្ចសហការជាមួយក្រុមហ៊ុន និងដៃគូនានា នៅកម្ពុជា ក្នុងរយៈពេល២៥ឆ្នាំមកនេះ ដូចជាការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថល ប្រព័ន្ធទូរគមនាគមន៍ និងប្រព័ន្ធឆ្លាតវៃ ។ សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ចាប់អារម្មណ៍លើចំណុចនេះ។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងលោក លាំង ហ័រ ក៏បានពិភាក្សាអំពីការបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្សលើជំនាញឌីជីថល។ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាក្រុមហ៊ុន Huawei ក៏បានបង្ហាញគំនិត និងចំណាប់អារម្មណ៍លើការបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញនេះ ដល់ធនធានមនុស្សនៅកម្ពុជា ដោយចាប់ផ្តើមពីកម្រិតបឋមសិក្សា រហូតដល់កម្រិតសាកលវិទ្យាល័យ ។ បើតាមលោក លាំង ហ័រ កន្លងមកក្រុមហ៊ុន Huawei ក៏បានសហការជាមួយដៃគូ នៅតាមសាកលវិទ្យាល័យមួយចំនួននៅកម្ពុជា លើការងារបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្សលើវិស័យឌីជីថលផងដែរ ៕ អត្ថបទទាក់ទង ចិនជាប្រទេសទីមួយនៃដំណើរទស្សនកិច្ចទ្វេភាគី របស់សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត	សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ស្នើឱ្យក្រុមហ៊ុន Huawei ពិនិត្យមើលលទ្ធភាពវិនិយោគការផលិតសម្ភារគ្រឿងបង្គុំអេឡិចត្រូនិក នៅកម្ពុជា។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានពិភាក្សាលើកិច្ចការងារនេះ ជាមួយលោក លាំង ហ័រ (Liang Hua) ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលក្រុមហ៊ុន Huawei Technology នៅប្រទេសចិន កាលពីថ្ងៃទី១៤ កញ្ញា។

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.