Split (3)

train · 79.3k rows

text stringlengths 31 26.1k	summary stringlengths 11 1.19k
ក្រសួងទេសចរណ៍ សហការជាមួយសាលាទេសចរណ៍ និងបដិសណ្ឋារកិច្ចវីត (WYTHS) នឹងផ្ដល់អាហារូបករណ៍១០០ភាគរយ ដល់យុវជន និងសិស្សានុសិស្សចំនួន ១២៥កន្លែង ដែលពុំមានលទ្ធភាពបន្តការសិក្សា និងចាប់អារម្មណ៍លើជំនាញទេសចរណ៍។ បើតាមក្រសួងទេសចរណ៍ មុខជំនាញសិក្សារួមមាន ការិយាល័យជួរមុខ គេហកិច្ច និងសេវាម្ហូបអាហារ និងភេសជ្ជៈ។ ក្រសួងទេសចរណ៍ លើកឡើងថា ការផ្ដល់អាហារូបករណ៍១០០ភាគរយនេះ ដើម្បីចូលរួមលើកកម្ពស់ការបណ្ដុះបណ្ដាល និងអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្សក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ ពិសេសដើម្បីត្រៀមទទួលភ្ញៀវទេសចរនាពេលខាងមុខ។ ដោយឡែក លក្ខខណ្ឌក្នុងការជ្រើសរើស បេក្ខជនទាំងអស់ ត្រូវមានអាយុចន្លោះពី ១៧ឆ្នាំ ទៅ២៥ឆ្នាំ និងមានលិខិតបញ្ជាក់ភាពក្រីក្រពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន។ ជាមួយគ្នានេះ បេក្ខជនត្រូវមានចំណេះដឹងភាសាអង់គ្លេសកម្រិតមូលដ្ឋាន និងមានអត្តចរិតល្អ សុភាពរាបសា។ ម៉្យាងវិញទៀត បេក្ខជនត្រូវមានចំណេះដឹងកម្រិតមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ (ជាប់ ឬធ្លាក់) ដែលបញ្ជាក់ពីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា។ គួរបញ្ជាក់ថា គ្រប់មុខជំនាញខាងលើ នឹងមានការបង្រៀនបន្ថែមនូវភាសាអង់គ្លេស ចិន និងកុំព្យូទ័ររយៈពេល ១ឆ្នាំ។ សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែមសិស្សានុសិស្សដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍អាចទាក់ទងទៅកាន់នាយកដ្ឋានបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញវិជ្ជាជីវៈទេសចរណ៍នៃក្រសួងទេសចរណ៍ តាមទូរសព្ទលេខ ០៩៣ ៧៩២ ៧៥០ និង ០៧៨ ៨៩៩ ៩១៩៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងទេសចរណ៍ ប្រកាសជ្រើសរើសយុវជន និងសិស្សានុសិស្សចំនួន ១២៥នាក់ ដែលពុំមានលទ្ធភាពបន្តការសិក្សា ឱ្យចូលរៀនដោយឥតគិតថ្លៃ នៅសាលាទេសចរណ៍ និងបដិសណ្ឋារកិច្ចវីត។ បើតាមក្រសួងទេសចរណ៍ មុខជំនាញសិក្សារួមមាន ការិយាល័យជួរមុខ គេហកិច្ច និងសេវាម្ហូបអាហារ និងភេសជ្ជៈ។
កីឡាករម្នាក់ដែលមានបច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់ តិចនិចដ៏ពូកែក្នុងការលេងបាល់ ការធ្វើការងារជាក្រុម ការធ្វើការងារធ្ងន់នៅក្នុងក្រុម និងសមត្ថភាពល្អក្នុងពេលហ្វឹកហាត់ ឬពេលបំពេញភារកិច្ច ពួកគេតែងតែទទួលបានឱកាសច្រើន ក្នុងការបង្ហាញខ្លួនសម្រាប់ការប្រកួតជារឿយៗ។ ប៉ុន្តែពេលខ្លះ ការខ្វះខាតពេលវេលានៃការប្រកួត ក៏អាចធ្វើឱ្យកីឡាករទាំងនោះធ្វើមិនបានល្អដែរ បើទោះជាពួកគេខិតខំហ្វឹកហាត់ខ្លាំងយ៉ាងណា ។ កីឡាករទាមទាការផ្តល់ឱកាសក្នុងការកែប្រែនៅកំហុស និងពង្រឹងទម្រង់លេង។ បើតាមគេហទំព័រ Sportskeeda ខាងក្រោមនេះជាកីឡាករ ៥រូប ដែលគួរទទួលបានពេលវេលាលេងបន្ថែម នៅក្នុងក្របខណ្ឌ Premier League រដូវកាលនេះ ៖ ៥ Scott McTominay ក្រុម Manchester United ចាប់តាំងពីការមកដល់របស់លោក Erik ten Hag ជាអ្នកចាត់ការ កីឡាករសញ្ជាតិស្កុតឡែនរូបនេះ មិនសូវទទួលបានពេលវេលាលេងគ្រប់គ្រាន់ឡើយ ខណៈតំបន់លេងរបស់គេ ត្រូវបានជំនួសដោយខ្សែបម្រើ Bruno Fernandes និង Casemiro។ រូបគេក៏ពិបាកក្នុងការប្រជែងតំណែងទល់នឹងកីឡាករ Christian Eriksen ហើយបច្ចុប្បន្នក៏មាន Mason Mount និង Sofyan Amrabat បន្ថែមទៀត។ ៤. Mykhailo Mudryk ក្រុម Chelsea កីឡាករសញ្ជាតិអ៊ុយក្រែន ធ្លាប់បានបង្ហាញទម្រង់លេងល្អខ្លាំងគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលពេលលេងនៅក្រុម Shakhtar Donetsk ។ ប៉ុន្តែក្រោយផ្លាស់មក Chelsea ខ្សែប្រយុទ្ធពូកែញ៉ាក់រូបនេះ ហាក់ធ្វើមិនសូវបានល្អ ហើយក្រុមបានផ្លាស់ប្តូរគ្រូបង្វឹកជាបន្តបន្ទាប់ ធ្វើឱ្យកីឡាកររូបនេះមិនសូវទទួលបានការទុកចិត្ត និងពេលវេលាលេងបានច្រើនប៉ុន្មានឡើយ។ ៣ Facundo Pellistri ក្រុម Manchester United កីឡាករយុវជនវ័យ ២១ឆ្នាំ រូបនេះ បានបង្ហាញខ្លួនពីទម្រង់លេងរបស់គេយ៉ាងល្អ តាំងពីដើមរដូវកាលមក ហើយចូលក្នុងរដូវកាល ២០២៣-២៤ រូបគេបានជាប់នៅក្នុងក្រុមឈុតធំនៃ Manchester United។ យ៉ាងណាជាកីឡាករចេញពីក្រុមយុវជន Pellistri ត្រូវបានស្ថិតនៅក្នុងកៅអីបម្រុង ហើយមានពេលវេលាតិចតួច សម្រាប់បង្ហាញសមត្ថភាពរបស់គេនៅក្នុងក្រុម។ កីឡាករយុវជនដែលចង់បង្ហាញខ្លួនឱ្យកាន់តែល្អខ្លាំង ទាមទារពេលវេលាប្រកួតកាន់តែច្រើន។ ២ Callum Wilson ក្រុម Newcastle United Wilson ត្រូវបានគ្រូបង្វឹកលោក Eddie Howe ព្យាយាមចង់បញ្ចេញរូបគេ តាំងពីដើមរដូវកាលមកម្ល៉េះ ចាប់តាំងពីមានវត្តមានរបស់ខ្សែប្រយុទ្ធ Alexander Isak មកចូលរួមក្រុម។ យ៉ាងណា Wilson ធ្លាប់បានជួយក្រុម Newcastle United ជាច្រើនលើក កាលពីរដូវកាលមុន ដោយគេរកបាន ១៨គ្រាប់ ពីការបង្ហាញខ្លួន ៣១លើក។ មកដល់រដូវកាលនេះ រូបគេស្ថិតនៅកៅអីបម្រុង មិនសូវបង្ហាញខ្លួន។ ១ Gabriel Magalhaes ក្រុម Arsenal ខ្សែការពាររូបនេះ បានរួមចំណែកយ៉ាងខ្លាំងដល់ក្រុម Arsenal នៅរដូវកាល ២០២២-២៣ ក្នុងការប្រជែងពានរង្វាន់ Premier league។ ប៉ុន្តែសម្រាប់រដូវកាលថ្មីនេះ រូបគេហាក់មិនបានបង្ហាញខ្លួន សម្រាប់ក្រុមទាល់តែសោះ ។ រូបគេហាក់ពិបាកក្នុងការប្រជែងតំណែង ១១នាក់ដំបូងទល់នឹងខ្សែការពារ William Saliba ដែលជាមិត្តរួមក្រុម។ Gabriel ក៏ជាកីឡាករម្នាក់ ដែលត្រូវការពេលវេលាបន្ថែមឱ្យបានច្រើនឡើងវិញ ដើម្បីរក្សាគុណភាពដ៏ខ្លាំងរបស់គេ ដដែលសម្រាប់ក្រុមប្រកួតប្រជែង៕	ស្ថិតក្នុងវិស័យបាល់ទាត់ ពិតប្រាកដណាស់កីឡាករគួរតែទទួលបានពេលវេលាលេងឱ្យបានសមស្រប ក៏ដូចជាពេលវេលាការប្រកួតឱ្យកាន់តែច្រើន។ នៅពេលកីឡាករអាចលេងជាបន្តបន្ទាប់ ក្នុងការប្រកួតសម្រាប់ក្លិបនោះ ពួកគេនឹងអាចបង្ហាញសមត្ថភាពល្អប្រសើរខ្លាំងឡើង ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់កីឡាករដែលមិនសូវទទួលបានពេលវេលាលេងនោះ ពួកគេហាក់មិនសូវមានទម្រង់លេងល្អកើតឡើង ឬជួនកាលអាចធ្លាក់ទម្រង់លេងតែម្តង។
ថ្នាំប្រភេទប្រឆាំង បើសិនជាអ្នកប្រើថ្នាំដែលផ្តើមចេញជាអក្សរប្រឆាំង ដូចជាថ្នាំប្រឆាំងអាឡែហ្ស៊ី ប្រឆាំងការបាក់ទឹកចិត្ត ប្រឆាំងនឹងបញ្ហាផ្លូវចិត្ត ឬថ្នាំផ្សះនោះ វាទំនងជាប៉ះពាល់ដល់ឥទ្ធិពល Acetylcholine ក្នុងខ្លួនបាន។ សារធាតុមួយនេះគឺជាសារធាតុចម្លងសរសៃប្រសាទដំបូងគេដែលចូលរួមក្នុងការចងចាំង និងរៀនសូត្រ។ កាលណាចំនួនរបស់វាមានតិច ពិតជាបណ្តាលឲ្យមានរោគសញ្ញាជាច្រើនទាក់ទងនឹងភាពភ្លេចភ្លាំងដូចជា វង្វេងស្មារតី ស្របាំងភ្នាំង បាត់ការចងចាំ និងលឺសម្លេង ឬឃើញអ្វីដែលគេមិនឃើញ។ ថ្នាំងងុយគេង ថ្នាំងងុយគេងដែលចេញដោយវេជ្ជបញ្ជាគឺជាមេបញ្ហាដ៏ធំបំផុតដែលនាំឲ្យបាត់បង់ការចងចាំតែម្តង។ អ្នកខ្លះអាចនឹងមានការគេងមមើរដើរជាដើម។ ថ្នាំងងុយគេងដែលចេញដោយវេជ្ជបញ្ជាត្រូវបានគេរកឃើញថា មានលក្ខណៈគ្នាស្រដៀងគ្នានឹងអ្នកគេងដោយសារស្រវឹង ឬសន្លប់ដែរ។ ថ្នាំបញ្ចុះជាតិខ្លាញ់ Statin ថ្នាំបញ្ចុះជាតិខ្លាញ់ ឬកូឡេស្តេរ៉ុលទាំងនេះប្រហែលជាថ្នាំដ៏អាក្រក់បំផុតមួយសម្រាប់ខួរក្បាលតែម្តង។ ការបាត់បង់ការចងចាំឥឡូវនេះក៏មានដាក់នៅក្នុងក្រដាសបញ្ជាក់អំពីផលរំខានរបស់វាដែរ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	បើសិនជាអ្នកកំពុងតែប្រើថ្នាំតាមវេជ្ជបញ្ជា អ្វីដែលចម្លែកនឹងអាចកើតឡើងចំពោះថ្នាំបីរប្រភេទខាងក្រោមនេះ ជាពិសេសវាប៉ះពាល់ដល់ការចងចាំ និងភាពវ័យឆ្លាតរបស់មនុស្សតែម្តង។
សិក្សាកម្មវិធីចំណេះទូទៅជាភាសាអង់គ្លេស ចិន និងខ្មែរក្នុងពេលតែមួយ (3 Languages education program: English, Chinese and Khmer)។ - សិក្សាជាមួយគ្រូជនជាតិដើម ដែលមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ (qualified native teachers)។ - សម្ភារ:សិក្សាទំនើប និងសំបូរបែប (best learning facilities)។ - ផ្តល់ជូននូវកម្មវិធីបច្ចេកវិទ្យាទំនើបគ្រប់គ្រងសិស្សានុសិស្សនៅក្នុងទូរស័ព្ទដៃ (App School Management System)។ - សាលាបានបំពាក់កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព២៤ម៉ោង (24-Hour Security Cameras)។ - សាលាមានកម្មវិធីបញ្ចុះតម្លៃពិសេស៣០ភាគរយ (Special Discount 30%)។ រយ:ពេល៤ឆ្នាំសម្រាប់ថ្នាក់មត្តេយ្យ រយ:ពេល៦ឆ្នាំសម្រាប់ថ្នាក់បឋមសិក្សា សូមទស្សនាវីដេអូខ្លី ខាងក្រោមនេះ៖ ចាប់ផ្តើមទទួលធ្វើតេស្ត និងចុះឈ្មោះចូលរៀនជារៀងរាល់ថ្ងៃ (Placement test and Register every day) ។ សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែមសូមទំនាក់ទំនង៖ (For detailed information, please contact)៖ ០២៣ ៩៣២ ៩៣២/ ០២៣ ៩៣៧ ៩៣៧/ ០១២ ២៣៤ ៥១១/ ០១០ ៨០៤ ៥៤៦/ ០៨៦ ៤៥៣ ១៣១។ អាសយដ្ឋាន៖ ផ្ទះលេខ១០៧, ផ្លូវលេខ៦០៨ កែងនឹងផ្លូវ៣១១, សង្កាត់បឹងកក២, ខណ្ឌទួលគោក, រាជធានីភ្នំពេញ។ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	រាជធានីភ្នំពេញ៖ សាលាអន្តរជាតិហ្គ្រីនអេបផល សិក្សាតាមកម្មវិធីអង់គ្លេស សឹង្ហបុរី និងខ្មែរ (British, Singaporean & Khmer Curriculums)។
លោកស្រី កុយ សុដានី រដ្ឋលេខធិការក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន បានឱ្យដឹងថា រដ្ឋាភិបាល បានប្រើប្រាស់ថវិកាចំណូលពីការលក់លេខចុះបញ្ជីរថយន្តមួយចំណែក ជូនទៅមូលនិធិកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងមួយចំណែកទៀតបង់ចូលថវិកាជាតិ។ លោកស្រី កុយ សុដានី រដ្ឋលេខធិការក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន។ រូបភាពយកពីក្រសួងសាធារណការ រដ្ឋលេខាធិការរូបនេះ បានបន្តថា ៣ឆ្នាំនេះ ក្រសួងសាធារណការ បានអនុវត្តលក់លេខចុះបញ្ជីរថយន្តសរុប ១១៨ពាន់លេខ ទទួលបានថវិកាជាង ៥៤លានដុល្លារអាម៉េរិក។ ក្នុងនោះក្រសួង លក់លេខពិសេសបានជាង ១០ម៉ឺនលេខ ទទួលថវិកាជិត ២៦លានដុល្លារអាម៉េរិក និងលក់លេខពិសេសផ្ទាល់ខ្លួនបានជាង ១៦ពាន់លេខ ទទួលថវិកាបានជាង ២៨លានដុល្លារអាម៉េរិក។ លោកស្រីបន្ថែមថា នៅឆ្នាំ២០២២ លទ្ធផលនៃការប្រមូលចំណូលពីការលក់ចុះបញ្ជីរថយន្ត បាន ២១លានដុល្លារអាម៉េរិក ដែលកើនឡើង ២២ភាគរយ បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២១។ កន្លងមក ក្រសួងសាធារណការ បានបរិច្ចាគថវិកាចំណូលពីការលក់លេខចុះបញ្ជីរថយន្ត ជូនមូលនិធិកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ សម្រាប់សាងសង់ផ្ទះជូនអតីតយុទ្ធជន។ ក្រសួង ក៏បាន រៀបចំដាក់ឱ្យដេញថ្លៃលេខពិសេសផ្ទាល់ខ្លួន កម្ពុជា SAMNANG9 និងបានលក់លេខ កម្ពុជាលេខ-5 ដើម្បីបរិច្ចាគថវិកាជូនមូលនិធិគន្ធបុប្ផាកម្ពុជា និងបានរៀបចំកម្មវិធីផ្សេងៗទៀតផងដែរ។ នេះបើតាមលោកស្រី កុយ សុដានី៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន បានរកចំណូលពីការលក់លេខចុះបញ្ជីរថយន្តបានជាង ៥៤លានដុល្លារអាម៉េរិក គិតចាប់ពីឆ្នាំ២០២០ ដល់ឆ្នាំ២០២២។ នេះបើលោកស្រី កុយ សុដានី រដ្ឋលេខធិការក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន បានថ្លែងក្នុងកម្មវិធីអបអរសាទរ ខួប៣ឆ្នាំ លេខពិសេសផ្ទាល់ខ្លួន នៅសួនវត្តបទុម នាថ្ងៃទី៧ ខែមីនា ។
នៅថ្ងៃទី២០ កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានចេញសេចក្ដីណែនាំ និងសេចក្តីជូនដំណឹង ពីការរឹតបន្តឹងការអនុវត្តវិធានសុវត្ថិភាព នៅតាមគ្រឹះស្ថានសិក្សា ដើម្បីទប់ស្កាត់ ការរីករាលដាលព្រឹត្តិការណ៍២០កុម្ភៈ។ ក្នុងសេចក្ដីជូនដំណឹង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ លោក ហង់ ជួន ណារ៉ុន បានលើកឡើងពីការផ្អាកការជួបជុំ និងសកម្មភាពកីឡា ដែលមានអ្នកចូលរួមលើសពី២០នាក់។ គណៈគ្រប់គ្រង និងបុគ្គលិកគ្រឹះស្ថានអប់រំ ដែលមានពាក់ព័ន្ធ នឹងព្រឹត្តិការណ៍២០កុម្ភៈ ត្រូវរាយការណ៍ជាបន្ទាប់។ ដោយឡែកក្នុងសេចក្ដីណែនាំ មួយផ្សេងទៀត លោករដ្ឋមន្ត្រីបានណែនាំឱ្យ មន្ត្រីអប់រំ និងបុគ្គលិកទាំងអស់ ត្រូវឆ្លងឯកសារនានា តាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដូចជាការប្រើប្រាស់ Telegram, Whatsapp និងប្រព័ន្ធឌីជីថលផ្សេងៗ ជំនួសវិញ ។ គ្រប់គ្រឹះស្ថានទាំងអស់ត្រូវបែងចែកវេន សម្រាប់អនុវត្តការងារ ជៀសវាង ការកកស្ទះការងារក្នុងស្ថាប័ន។ មន្ត្រីអប់រំ បុគ្គលិក និងសិស្សនិស្សិត ទាំងអស់ត្រូវអនុវត្តវិធានសុវត្ថិភាព យ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុត ដោយជាការពាក់ម៉ាស់ ការលាងដៃ និងការវាស់កម្ដៅរាល់ពេលចេញចូល។ សូមជម្រាបផងដែរថា ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍២០កុម្ភះ មានអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ ចំនួន ៣២នាក់ ដែលធ្វើឱ្យករណីឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា កើនដល់ ៥១៦នាក់៕	ភ្នំពេញ៖ ទោះមានករណីវិជ្ជមាន៣២នាក់ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សហគមន៍២០កុម្ភៈ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នៅតែអនុញ្ញាតឱ្យ គ្រឹះស្ថានអប់រំទាំងអស់ បន្តដំណើរការ ប៉ុន្តែត្រូវអនុវត្តវិធានសុខាភិបាលជាចាំបាច់។ ជាមួយគ្នា ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ក៏បានចេញសេចក្ដីណែនាំ និង ជូនដំណឹង ពីការរឹតបន្តឹង ការអនុវត្តវិធានសុវត្ថិភាព ការអនុញ្ញាតឱ្យមន្ត្រីអប់រំ ធ្វើការពីផ្ទះ និងមិនអនុញ្ញាតឱ្យលេងកីឡាលើសពី ២០នាក់។
តាមការសិក្សាមួយដែលចុះផ្សាយក្នុងសារព័ត៌មាន Journal of Pharmacy & BioAllied Sciences កាលពីឆ្នាំ២០១១ អ្នកស្រាវជ្រាវបានរកឃើញថា កណ្តុរដែលមានជំងឺទឹកនោមផ្អែមត្រូវបានគេឲ្យស៊ីពោតបារាំងគ្រាម សម្បកពោតបារាំង និងគ្រាប់ពោតបារាំង បន្ទាប់មកគេក៏រកឃើញថា កម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមគេក៏ថយចុះ ខណៈពេលដែលកម្រិតជាតិស្ករមានការថយចុះយឺតៗទៀតក្រោយពីឲ្យកណ្តុរទាំងនោះស៊ីសារធាតុចម្រាញចេញពីពោតបារាំងប្រហែល ១០ថ្ងៃ។ សម្រាប់អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមវិញបានប្រាប់ឲ្យដឹងថា កម្រិតជាតិស្ករពួកគេបានថយចុះក្រោយពីយកពោតបារាំងត្រាំទឹកមួយយប់ ហើយញ៉ាំទឹករបស់វានៅព្រឹកឡើង។ ពោតបារាំងត្រូវបានគេរកឃើញទៀតថា ជួយបញ្ចុះកូឡេស្តេរ៉ុលចំពោះកណ្តុរដែលមានជំងឺទឹកនោមផ្អែមដែរ។ វាជាអាហារដែលមានអង់ទីអុកស៊ីដង់ និងជាតិសរសៃខ្ពស់ សម្រាប់អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមតែម្តង ដោយសារតែអាចបញ្ចុះកូឡេស្តេរ៉ុលបានយ៉ាងល្អ។ សមាគមន៍ជំងឺបេះដូងអាមេរិកបាននិយាយថា អ្នកដែលមានជំងឺទឹកនោមផ្អែមទំនងជាមានកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុលមិនល្អឡើយ។ នៅពេលកូឡេស្តេរ៉ុលក្នុងឈាមឡើងខ្ពស់ បូករួមនឹងជំងឺទឹកនោមផ្អែមទៀត លទ្ធផលពិតជាពិបាកហើយ។ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបអ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមតម្រូវឲ្យមានរបបអាហារដែលល្អ ហើយអាចបញ្ចុះកូឡេស្តេរ៉ុលបានទៀត៕ ផ្ដល់សិទ្ធដោយ៖www.health.com.kh	ពោតបារាំងកំពុងតែមានភាពពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ហើយក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាអាហារដ៏អស្ចារ្យសម្រាប់អ្នកមានការប្រឈមខ្ពស់នឹងជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ តាមការសិក្សាជាច្រើនបានរកបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ពោតបារាំងមានសារធាតុប្រឆាំងនឹងជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងអាចបញ្ចុះជាតិស្ករក្នុងឈាមបានថែមទៀត។
ក្រសួងការងារ ណែនាំឲ្យភាគីរោងចក្រធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព លេខទូរស័ព្ទ និងអត្តសញ្ញាណបណ្ណរបស់កម្មករ នៅតំបន់បិទខ្ទប់ ដែលមានក្នុងបញ្ជីបើកប្រាក់ឈ្នួលនៅខែមីនា ដើម្បីឲ្យកម្មករទទួលបានជំនួនទឹកប្រាក់ឧបតត្ថម្ភពីរដ្ឋាភិបាល។ ការណែនាំនេះ ធ្វើឡើយក្រោយរដ្ឋាភិបាលសម្រេចអនុវត្តកម្មវិធី «ជំនួយសង្គមជាសាច់ប្រាក់ក្រោយពេលបិទខ្ទប់»។ លោក អ៊ិត សំហេង បានបញ្ជាក់ថា ម្ចាស់រោងចក្រត្រូវចាត់ចែងឲ្យប្រធានក្រុមឬតំណាងមួយ ពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់លេខទូរស័ព្ទនិងលេខអត្តសញ្ញាប័ណ្ណរបស់កម្មករឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីឧបត្ថម្ភប្រាក់ដល់កម្មតាមគណនីវីង។ លើសពីនេះ ត្រូវផ្ញើឈ្មោះកម្មករដែលមានវិជ្ជមានកូវីដ-១៩ ហើយធ្លាប់ព្យាបាលជាសះស្បើយផងដែរ។ «ករណីកម្មករណាម្នាក់ខកខាតមិនទទួលបានជំនួយសង្គមជាសាច់ប្រាក់ ដែលការខកខាតនេះបណ្ដាលមកពីកំហុសរបស់និយោជកនោះ ម្ចាស់ឬនាយករោងចក្រ ក៏ត្រូវទទួលខុសត្រូវក្នុងការផ្ដល់ជំនួយសង្គមជាសាច់ប្រាក់ជូនទៅកម្មករដោយខ្លួនឯង»។ នេះបើតាមការសង្ក់តធ្ងន់របស់ រដ្ឋមន្រី្តក្រសួងការងារ ដោយបន្ថែមថា ម្ចាស់រោងចក្រក៏ អាចទទួលពិន័យតាមច្បាប់ស្ដីពីការងារ និងច្បាប់ជាធរមានដទៃផ្សេងទៀតផងដែរ។ ជាមួយគ្នាដែរ លោកក៏ស្នើឲ្យកម្មកររក្សាលេខទូរស័ព្ទដែលផ្ដល់ឲ្យភាគីរោងចក្រ រហូតដល់ជំងឺកូវីដ-១៩ ត្រូវបញ្ចប់។ សូមជម្រាបថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី១១ឧសភានេះ បានសម្រេចឧបត្ថម្ភថ្លៃស្បៀងអាហារ ទឹកស្អាត និងថ្លៃអគ្គិសនី ជូនក្រុមគ្រួសារដែលរស់នៅតំបន់បិទខ្ទប់ ក្នុងភូមិសាស្ដ្ររាជធានីភ្នំពេញ ក្រុងតាខ្មៅ និងក្រុងព្រះសីហនុ ដែលមានជីវភាពខ្វះខាតចាប់ពីជិត១៦ម៉ឺនរៀល ដល់ជាង៣០ម៉ឺនរៀល។ ក្នុងនោះកម្មករកម្មការិនីម្នាក់ ក៏ទទួលបានការឧបត្ថម្ភរួម១៦ម៉ឺនរៀលផងដែរ។ កម្មវិធី «ជំនួយសង្គមជាសាច់ប្រាក់ ក្រោយពេលបិទខ្ទប់» គឺជួយដល់គ្រួសារប្រជាពលរដ្ឋដែលមានកម្រិតជីវភាពទាប និងជួបប្រឈម នឹងការលំបាកក្រោយការអនុវត្ត វិធានការបិទខ្ទប់ ជាលក្ខណៈទ្រង់ទ្រាយធំ និងការផ្តល់ជំនួយសង្គមជាសាច់ប្រាក់ សម្រាប់គ្រួសារដែលមានអ្នកស្លាប់ ដោយសារជំងឺកូវីដ-១៩ និងគ្រួសារដែលមានអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ និងមានការលំបាកផ្នែកជីវភាព ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ ២០កុម្ភៈ ២០២១។ ចំពោះគ្រួសារដែលរងគ្រោះពីការបិទខ្ទប់នេះ សមាជិកគ្រួសារម្នាក់ បូកបញ្ចូលទាំងថ្លៃស្បៀងអាហារ, ថ្លៃទឹកនិងថ្លៃអគ្គិសនី២ខែ នឹងទទួលបានប្រាក់សរុបចំនួន១៥ម៉ឺន៦ពាន់រៀល។ សមាជិកគ្រួសារ ២-៣នាក់ នឹងទទួលបានប្រាក់២៤៣,៧០០រៀល។ សមាជិកគ្រួសារ៤នាក់ឡើង នឹងទទួលបានប្រាក់៣១ម៉ឺន១ពាន់រៀល។ រីឯ កម្មករបម្រើការនៅតាមរោងចក្រ-សហគ្រាស នៅក្នុងវិស័យកាត់ដេរ សម្លៀកបំពាក់, ស្បែកជើង និងកាបូប នៅក្នុងតំបន់បិទខ្ទប់ ដូចបានកំណត់ខាងលើ នឹងទទួលបានការឧបត្ថម្ភមួយលើកគត់ ចំនួន១៦ម៉ឺនរៀល/ម្នាក់ ដែលនឹងត្រូវបានផ្តល់តាមរយៈយន្តការរបស់ក្រសួងការងារ៕	ភ្នំពេញ៖ លោក អ៊ិត សំហេង រដ្ឋមន្រី្តក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវីជ្ជាជីវៈ ឲ្យនិយោជកឬម្ចាស់រោងចក្រ ស្រង់លេខទូរស័ព្ទកម្មករជាថ្មី ដើម្បីផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភ ដល់អ្នករងគ្រោះដោយសារជំងឺកូវីដ-១៩ នៅតំបន់បិទខ្ទប់។ ប្រាក់ឧបត្ថម្ភនេះ កម្មករនឹងទទួលបាន១៦ម៉ឺនរៀល ក្រោយបិទបញ្ចប់តំបន់បិទខ្ទប់។ នេះបើតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់ក្រសួងការងារចេញថ្ងៃទី១២ឧសភា។
ក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន បានពង្រាយនាវាមុជទឹក និងនាវាដឹកយន្តហោះជាបន្តបន្ទាប់ទៅកាន់ឧបទ្វីបកូរ៉េ ដែលគេមើលឃើញថាជាការសម្ញែងឥទ្ធិពលយោធាដាក់កូរ៉េខាងជើង។ ប៉ុន្តែរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក រិច ធីល័រសិន បានសន្យាថា អាមេរិកមិនបង្ករឿងដាក់កូរ៉េខាងជើងឡើយ ហើយក៏មិនមានបំណងផ្ដួលរំលំរបបដឹកនាំរដ្ឋកុម្មុយនីស្តក្រីក្រីនេះដែរ។ លោក ធីល័រសិន ចង់ឲ្យកូរ៉េខាងជើងជឿសម្ដីសន្យានេះ និងត្រូវបញ្ឈប់កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ ទើបអាមេរិកបើកទ្វារចរចាតាមក្រោយ។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក បានលើកឡើងដូចនេះ ក្នុងជំនួប ជាមួយ លោក Hong Seok-hyun ប្រេសិតប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង មូន ចេអ៊ីន ដែលនេះបង្ហាញថា អាមេរិ កផ្លាស់ប្ដូរជំហរតឹងរ៉ឹងរបស់ខ្លួនដាក់កូរ៉េខាងជើង និងងាកទៅប្រើប្រាស់ការសន្ទនាវិញ។ នៅមុននេះ រដ្ឋបាលលោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ មិនសូវខ្វល់ខ្វាយរឿងចរចាឡើយ ហើយថែម ទាំង គំរាម ប្រើកម្លាំងទ័ពទៀត។ គេក៏មិនដឹងថាហេតុអ្វីបែរជាអាមេរិកបន្ទន់ឥរិយាបថដែរ។ បើតាមសម្ដីប្រេសិតកូរ៉េខាងត្បូង លោក ធីល័រសិន និយាយថា ទណ្ឌកម្ម និងសម្ពាធនាពេលកន្លងមក មិនមានគោលដៅយាយីកូរ៉េខាងជើងឡើយ តែវាជាឱកាសសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍកូរ៉េខាងជើងតាមរយៈការបើកចំហរ និងការបញ្ឈប់កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរទៅវិញ។ បើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Yonhap រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិកសង្ឃឹមថា កូរ៉េខាងជើង នឹងចេះប្រើប្រាស់ឱកាសនេះ ហើយជឿជាក់លើអាមេរិក ព្រោះមានក្រុមហ៊ុនជាច្រើនចង់រកស៊ីនៅកូរ៉េខាងជើង។ មួយរយៈពេលចុងក្រោយ អាមេរិក បានបង្ហាញជំហរទន់ភ្លន់ឲ្យគួរចាប់អារម្មណ៍ដាក់កូរ៉េខាងជើង ដ្បិតមុននេះ អាមេរិកមិនពេញចិត្តទង្វើរបស់កូរ៉េខាងជើង ដល់ថ្នាក់បញ្ជូនឧបករណ៍សង្គ្រាមទៅកៀកកូរ៉េខាងជើងទៀតផង។ ប្រធានាធិបតី ត្រាំ ធ្លាប់លើកឡើងថា លោក ចង់ជួបមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង គីម ជុងអ៊ុន នៅពេលជាក់លាក់ ហើយពីម្សិលមិញ លោកក៏និយាយដែរថា អាមេរិកចង់បង្កើតសន្តិភាពតាមរយៈការសន្ទនាប្រកបដោយផ្លែផ្កា។ យ៉ាងណាក្ដី ជំហរអាមេរិកដែលមិនប្រែប្រួល គឺកូរ៉េខាងជើង ត្រូវបញ្ឈប់សកម្មភាពព្រហើន និងត្រូវឈប់សាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរ ឬក៏បាញ់មីស៊ីលតទៅទៀត។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក សង្កត់ធ្ងន់ថា ការធ្វើដូចនេះ នឹងបង្កើតជាបរិយាកាសល្អប្រសើរ ដែលអាចឈានដល់ការចរចាបាន។ ប៉ុន្តែកូរ៉េខាងជើងឯណោះ ហាក់បង្ហាញជំហររឹងរូសខ្លាំង ដោយប្រកាសថា ខ្លួនមិនបោះបង់កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ ដែលជាអាយុជីវិតរបស់ខ្លួនទេ៕	សហរដ្ឋអាមេរិក ចង់ឲ្យកូរ៉េខាងជើងជឿជាក់លើពាក្យសន្យារបស់ខ្លួនដែលថា មិនឈ្លានពាន និងមិនចង់ផ្លាស់ប្ដូររបបដឹកនាំនៅកូរ៉េខាងជើងឡើយ។ នេះជាសម្ដីរបស់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក រិច ធីល័រសិន (Rex Tillerson) នៅក្នុងជំនួបជាមួយបេសកជនកូរ៉េខាងត្បូងនៅថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា។ តាមន័យនេះ អាមេរិក ទំនងជាមិនចង់ប្រើកម្លាំងយោធាដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិនុយក្លេអ៊ែរឡើយ ទោះជាបានបញ្ជូនាវាចម្បាំងទៅក្បែរឧបទ្វីបកូរ៉េក្ដី។
ការប៉ះទង្គិចគ្នានៅតាមព្រំដែន រវាងមហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរធំៗពីរចិន និងឥណ្ឌា បបង្កឲ្យទាហានឥណ្ឌាស្លាប់ ២០នាក់ និងរបួសជាច្រើននាក់ ខណៈភាគីចិនក៏មានទាហានស្លាប់ និងរបួសដូចគ្នាប៉ុន្តែមិនមានការទម្លាយព័ត៌មានលម្អិតពីក្រុងប៉េកាំងឡើយ។ ក្រោយពីមានការប៉ះទង្គិចគ្នានេះ កិច្ចចរចាច្រើនកម្រិតត្រូវបានរៀបចំឡើងរាប់ចាប់តាំងពីថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស រហូតដល់ថ្នាក់មេបញ្ជាការយោធាផងដែរ។ ភាគីទាំងពីរសន្យាឈានទៅចរចារកដំណោះស្រាយគ្នាដោយសន្តិវិធី និងបញ្ចៀសមិនឲ្យការប្រឈមគ្នា និងភាពតានតឹងនេះមិនបង្កឲ្យមានជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ឬសង្គ្រាមឡើយ។ ផ្ទុយពីការសន្យា ភាគីទាំងពីរ ចិន និងឥណ្ឌាបែរជាព្យាយាមបន្ថែមកងទ័ពច្រើនជាងមុនទៅកាន់តំបន់ជម្លោះថែមទៅវិញ។ តាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារ Reuters ចិនបានសាងសង់ ជំរំយោធា និងសាងសង់លេណដ្ឋាន និងសំណង់ផ្សេងទៀត។ ចំណែកឥណ្ឌាវិញ ក៏បានបន្ថែមកម្លាំងយោធាទៅតំបន់ព្រំដែនដែរ។ ក្រៅពីបន្ថែមទ័ព ទីក្រុងប៉េកាំង និងញូវដែលី ក៏បានធ្វើសមយុទ្ធយោធា ដើម្បីបញ្ចេញសាច់ដុំដាក់គ្នាថែមទៀត។ អ្វីដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់នោះ ភាពតានតឹង និងប្រឈមមុខគ្នាជាមួយមិត្តជិតខាងចុងក្រោយនេះ នឹងធ្វើឲ្យទីក្រុងញូវដែលី កាន់តែមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់បំផុតចំពោះក្រុងប៉េកាំងនៅពេលខាងមុខ។ ជុំវិញបញ្ហានេះ គេវាយតម្លៃថា ភាពមិនចុះសម្រុងគ្នានេះ អាចនឹងបង្ខំឲ្យឥណ្ឌាខិតជិតមហាអំណាចទីមួយអាមេរិក ដែលកំពុងតែមានទំនាក់ទំនងល្អក់កករជាមួយចិនស្រាប់នោះ។ ជម្លោះពាណិជ្ជកម្ម បញ្ហាក្រុងហុងកុង កោះតៃវ៉ាន់ ជំងឺរាតត្បាត COVID-19 និងបញ្ហាដ៏ទៃផ្សេងទៀត សុទ្ធជាឆ្អឹងទឹងកករក្នុងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីអាមេរិកជាមួយចិនទាំងអស់។ ការណ៍នេះហើយ ឥណ្ឌាទំនងជាមានលទ្ធភាពខ្ពស់ខាងផ្នែកយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីពឹងពាក់អាមេរិកបាន ដើម្បីទប់ទល់ និងដាក់សម្ពាធលើចិនដែរ។ រូបភាព៖ ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោកវ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន (ខាងឆ្វេង) ជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌា លោក នារិន្ទ្រា ម៉ូឌី (កណ្តាល) និងប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនភីង ។រូបភាព៖ AFP យ៉ាងណាក៏ដោយចុះ មហាអំណាចអាស៊ីខាងត្បូងឥណ្ឌានមិនបានមើលឃើញអាមេរិកជាខ្នងបង្អែកធំបំផុតដើម្បីទប់ទល់ចិនឡើយ ព្រោះថា មហាអំណាចយោធាមួយទៀតគឺ រុស្ស៊ីនៅតែមានតួនាទីចម្បងក្នុងការរារាំងសម្ព័ន្ធភាពថ្មីនេះ។ ក្នុងអត្ថបទ «Chinas Sovereignty Obsession» ដែលបានចុះផ្សាយដោយទស្សាវដ្តី Foreign Affair នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា លោក Taylor Fravel សាស្ត្រាចារ្យវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងជានាយកនៃកម្មវិធីសិក្សាសន្តិសុខ នៅវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យា Massachusetts បានផ្តល់យោបល់ថា គេមិនគួរភ្លេចថា រុស្ស៊ី ជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់អាវុធដ៏សំខាន់បំផុតមួយសម្រាប់វិស័យការពារជាតិឥណ្ឌានាពេលកន្លង និងទៅអនាគតទៀត។ ដូច្នេះហើយ រាល់កិច្ចសហការ ឬសម្ព័ន្ធភាពណាមួយរវាងឥណ្ឌា និងអាមេរិកដែលអាចធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ប្រយោជន៍រុស្ស៊ីនោះ មិនអាចកើតឡើងភ្លាមឡើយ បើទោះបីជាមានព្រឹត្តិការណ៍ឬបញ្ហាអ្វីមកជំរុញក៏ដោយចុះ។ ពិតហើយ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ឥណ្ឌាបញ្ជាទិញអាវុធពីរុស្ស៊ី ក្នុងតម្លៃរហូតដល់ ១៤,៥ ពាន់លានដុល្លារឯណោះ។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ឥណ្ឌា បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទិញប្រព័ន្ធខែលការពារមីស៊ីល S-400 ពីរុស្ស៊ីក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ប្រមាណ ៥ពាន់លានដុល្លារ។ ចំណុចនេះហើយ ធ្វើឲ្យអាមេរិកមិនពេញចិត្ត ហើយបានព្រមានដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងឥណ្ឌាទៅទៀត។ យ៉ាងណាមិញ ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌា កាលពីខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០២០ កន្លងទៅ មេដឹកនាំឥណ្ឌាបានសម្រេចចិត្តចុះកិច្ចព្រមព្រៀងទិញឧទ្ធម្ភាគចក្រពីអាមេរិកមានតម្លៃប្រមាណ៣,៥ ពាន់លានដុល្លារដែរដើម្បីរក្សាតុល្យភាពទំនាក់ទំនងនិងបញ្ចៀសបញ្ហាប្រឈមក្នុងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីផង។ មួយវិញទៀត បញ្ហាពាណិជ្ជកម្មឯណោះវិញ ក៏អាចជាមូលហេតុចម្បងមួយ ដែលធ្វើឲ្យឥណ្ឌាត្រូវពិចារណាល្អិតល្អន់ជាមុនសិនចំពោះការខិតទៅជិតអាមេរិក។ ដូចដែលដឹងស្រាប់ហើយ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកដូណាល់ ត្រាំ មិនដែលចង់ឲ្យប្រទេសណាមួយរកស៊ីកេងចំណេញពីលើអាមេរិកឡើយ សូម្បីតែប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្តយូរអង្វែងនោះ។ ក្នុងសំណុំរឿងឥណ្ឌា រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ បានសម្រេចដំឡើងពន្ធលើផលិតផលដែកថែប និងអាលុយមីញ៉ូមជាឯកតោភាគី ហើយឥណ្ឌាក៏ចោទអាមេរិកពីបញ្ហានេះដែរ ថាដំឡើងពន្ធស្រេចតែចិត្តឯង។ លើសពីនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ត្រាំ ក៏បានសម្រេចលុបឥណ្ឌាចេញពីកម្មវិធីអនុគ្រោះពន្ធ (GSP) ដែលនាំឲ្យឥណ្ឌាខាតបង់ប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្មជាច្រើនពាន់លានដុល្លារ។ ការណ៍នេះបានធ្វើឲ្យរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌាខឹងសម្បារមិនតិចទេ។ សរុបមកវិញ ទោះជាឥណ្ឌាទំនងមិនជ្រើសយកអាមេរិកជាសម្ព័ន្ធមិត្តផ្តាច់មុខដើម្បីតតាំងជាមួយចិនក្តីមហាអំណាចអាស៊ីខាងត្បូងមួយនេះកំពុងប្រឹងប្រែងពង្រឹងឥទ្ធិពលខ្លួនឯងផង និងងាកទៅពង្រីកចំណងមិត្តភាពជាមួយមហាអំណាចគីឡូមធ្យមថ្នាក់តំបន់ឯទៀតដូចជាជប៉ុន និងអូស្ត្រាលីផងដែរកន្លងមកនេះ ដើម្បីធានាយ៉ាងណាទប់ស្កាត់ឬកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលចិនផ្តាច់មុខដែលកំពុងកើនឡើងនៅក្នុងតំបន់ទាំងមូលផង៕	ភាពតានតឹងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនរវាងចិន និងឥណ្ឌា បន្តនៅក្តៅគគុកនៅឡើយ បើទោះបីជាគូភាគីទាំងពីរមានកិច្ចចរចាចាប់តាំងពីថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រី រហូតដល់មេបញ្ជាការយោធាក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែជម្លោះព្រំដែននេះជាមួយមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចទីពីរចិន ទំនងជាមិនរុញច្រានឲ្យឥណ្ឌាងាកទៅជិតអាមេរិកខ្លាំងឡើយ។ ហេតុផលចម្បងគឺ ដោយសាររុស្ស៊ីនៅតែជារបាំងមួយដ៏ធំ។ តើមូលហេតុអ្វី ដែលអាចធ្វើឲ្យរុស្ស៊ីមានតួនាទីដ៏សំខាន់ក្នុងការរាំងខ្ទប់ឥណ្ឌាមិនឲ្យខិតទៅជិតអាមេរិក?
ក្រុមប៉េតង់នារីកម្ពុជា នឹងត្រូវជួបម្ចាស់ផ្ទះវៀតណាម ដណ្តើមមេដាយមាស នៅវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រ។ ម្ចាស់ផ្ទះវៀតណាមប៉េតង់នារី បានទម្លាក់ក្រុមនារីថៃ។ ដោយឡែកភាគីប៉េតង់បុរសកម្ពុជា វិញ្ញាសា៣នាក់ទល់៣នាក់ដែរ មានកីឡាករ ញ៉ែម បូរ៉ា, ហេង ថន, សៀង វណ្ណា និងឃួន លីហ៊រ បានយកឈ្នះក្រុមម៉ាឡេស៊ី ដោយលទ្ធផល ១៣ -៩។ ប៉េតង់បុរសកម្ពុជា ឡើងទៅជួបថៃ នៅវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រផងដែរ។	ប៉េតង់នារី និងប៉េតង់បុរសកម្ពុជា ប្រកួតវិញ្ញាសា៣នាក់ស្មើ ឡើងទៅដណ្ដើមមេដាយមាស នៃវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រ នាប្រកួតស៊ីហ្គេម លើកទី៣១ នៅវៀតណាម ថ្ងៃទី១៨ ឧសភា។ ក្រុមប៉េតង់នារីកម្ពុជា មានកីឡាការិនី អ៊ុន ស្រីយ៉ា ,ឃួន យ៉ារី ,ដួង ឌីណា និងស៊្រាង សុរ៉ាឃីម បានយកឈ្នះក្រុមជម្រើសជាតិឡាវ ដោយលទ្ធផល១៣-១០។
ស្របពេលដែលអាម៉េរិក និងកូរ៉េខាងជើងព្រមានពីការសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរដោយកូរ៉េខាងជើងនៅពេលឆាប់ៗខាងមុខ លោក គីម ជុងអ៊ុន ក៏បើកកិច្ចប្រជុំលើកទី៥ គណៈមជ្ឈិមបក្សអាណត្តិទី៨ នៅថ្ងៃទី៨ ខែមិថុនា។ ប៉ុន្តែប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋកូរ៉េខាងជើង មិនបញ្ជាក់ច្បាស់ពីរបៀបវារៈជាក់លាក់ដែលត្រូវជជែក និងកាលបរិច្ឆេទនៃជំនួបនេះឡើយ។ ក្នុងការផ្សាយកន្លងមក KCNA រាយការណ៍ថា កិច្ចប្រជុំលើកទី៥ នឹងផ្ដោតលើការត្រួតពិនិត្យគោលនយោបាយឆ្នាំ២០២២ និងទិសដៅឆ្នាំ២០២៣ ក៏ដូចជាសម្រេចចិត្តលើបញ្ហាប្រទេសសំខាន់ៗ។ ទោះជាកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំក្ដី កិច្ចប្រជុំលើកនេះ ទទួលការយកចិត្តទុកខ្លាំង ព្រោះធ្វើឡើងស្របពេលដែលវ៉ាស៊ីនតោន និងសេអ៊ូលជឿថា ក្រុងព្យុងយ៉ាង នឹងសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែលើកទី៧ របស់ខ្លួននៅពេលខ្លីខាងមុខនេះ។ មន្ត្រីសម្ព័ន្ធមិត្តទាំងពីរនេះអះអាងថា កូរ៉េខាងជើងទំនងជាត្រៀមលក្ខណៈអស់ហើយដើម្បីសាកល្បងអាវុធប្រល័យលោកនេះ។ ទាំងអាម៉េរិក ទាំងកូរ៉េខាងត្បូង ក៏ត្រៀមខ្លួនឆ្លើយតបនឹងសកម្មភាពបង្កហេតុណាមួយរបស់កូរ៉េខាងជើងដែរ។ ក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ថែមទាំងព្រមានដាក់ទណ្ឌកម្មបន្ថែម បើព្យុងយ៉ាងមិនស្ដាប់ការព្រមាន ហើយសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួននោះ។ រដ្ឋបាលថ្មីនៅកូរ៉េខាងត្បូង ក៏ប្រកាន់ជំហរតឹងរ៉ឹងលើបញ្ហាកូរ៉េខាងជើង ខុសពីរដ្ឋបាលមុនដែរ៕	បក្សពលករដែលកំពុងកាន់អំណាចផ្ដាច់មុខនៅកូរ៉េខាងជើង បានបើកកិច្ចប្រជុំមួយនៅដើមសប្ដាហ៍នេះ ដើម្បីជជែកពីបញ្ហាសំខាន់ៗ ស្របពេលដែលប្រទេសនេះត្រូវជឿថា ត្រៀមខ្លួនជាស្រេចដើម្បីសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរ។ បើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានរដ្ឋកូរ៉េខាងជើង (KCNA) ប្រមុខដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង គីម ជុងអ៊ុន ដឹកនាំកិច្ចប្រជុំសំខាន់នេះ។
សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន បានឲ្យដឹងថា អ្នកទាំង៦៥នាក់ ដែលឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ប្រភេទដែលតានោះ គឺ អ្នកធ្វើដំណើរមកពីបរទេស៤នាក់ ពលករខ្មែរទើបមកថៃ១៧នាក់ បុគ្គលិកសុខាភិបាល៤នាក់ មន្រ្តីរាជការ៤នាក់ និង ប្រជាជនទូទៅ៣៦នាក់។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ កម្ពុជា មានអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ប្រភេទដែលតាដល់ទៅ៤៩៤ករណីហើយ។ បើគិតតួលេខជារួម នៅត្រឹមថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ អ្នកជំងឺកូវីដ-១៩នៅកម្ពុជា កើនឡើងដល់ជាង៨,៤ម៉ឺននាក់ តែអ្នក ដែលកំពុងសម្រាកព្យាបាល នៅសល់តែជាង៣៦០០នាក់ប៉ុណ្ណោះ ខណៈអ្នកដែលបានជាសះស្បើយ មានដល់ជិត៨ម៉ឺននាក់ហើយ និងអ្នកស្លាប់ មានជាង១៦០០នាក់៕	កម្ពុជា រកឃើញអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ប្លែងខ្លួនប្រភេទដែលតា (Delta) ចំនួន៦៥នាក់បន្ថែមទៀត។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន ដែលចេញដោយអ្នកស្រី ឱ វណ្ណឌីន ជាអ្នកនាំពាក្យក្រសួងសុខាភិបាល នៅយប់ថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១។
នៅក្នុងអត្ថបទនៃទស្សនៈអ្នកនិពន្ធនេះ ខ្ញុំសុំបង្ហាញពីប្រវត្តិដ៏វែងឆ្ងាយ និងទូលំទូលាយអំពី ការចង់ដឹងចង់ឃើញបែបបញ្ញវន្ត របស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំស្នើឲ្យអ្នកអាន ឆ្ងល់អំពីបញ្ហាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៅជុំវិញអត្ថិភាពរបស់មនុស្សចេញពីផ្នត់គំនិត កម្ពុជា ដែលជាការយល់ដឹងចេញពីការឆ្លុះបញ្ចាំងដោយប្រើកញ្ចក់នៃប្រពៃណីផ្សេងៗ។ ដោយលាយបញ្ចូលគ្នារវាងយុទ្ធសាស្ត្រវិភាគបែបនរវិទ្យា សង្គមវិទ្យា និងប្រវត្តិវិទ្យា ការប៉ុនប៉ងរបស់ខ្ញុំ គឺស្នើឲ្យបញ្ញវន្តកម្ពុជាធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីឆ្លើយនឹងសំណួរ ដែលប្រទាក់ក្រឡាគ្នាដូចខាងក្រោម ដើម្បីបង្កើតបានជាគ្រឹះសម្រាប់ការសន្ទនាបែបទស្សនវិស័យទស្សនវិជ្ជា ដែលមានការចូលរួម និងឆ្លងប្រទេសអំពីបញ្ហាអត្ថិភាព។ ១. តើយុវជនកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន បង្កើតអត្ថន័យ អំពីជីវិតរបស់ពួកគេដោយរបៀបណា និងថាតើការបង្កើតអត្ថន័យនេះកំណត់ទំនាក់ទំនងសង្គម និងបុគ្គលដោយរបៀបណា? ២. តើការសន្មត និងលោកទស្សនៈអ្វីដែលជះឥទ្ធិពលលើទំនាក់ទំនងបុគ្គល និងសង្គមនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន? ៣. តើអ្វីទៅដែលអាចជាគ្រឹះនៃសកម្មភាពបុគ្គល និងសង្គមនៅក្នុងបរិបទកម្ពុជានាពេលអនាគត? ស្ទើរតែគ្រប់ស្នាដៃសិក្សាជាន់ខ្ពស់ផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ផ្តោតតែទៅលើបញ្ហាពីរតែប៉ុណ្ណោះ៖ ការរះត្រដែតឡើង/ការធ្លាក់ចុះនៃអង្គរវត្ត និងការរះត្រដែតឡើង/ការធ្លាក់ចុះនៃរបបខ្មែរក្រហម។ ដូចគ្នាផងដែរ ការស្រាវជ្រាវនាសហសម័យក៏ផ្តោតទាំងស្រុងលើបញ្ហាពីរដែរ៖ ដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យនីយកម្ម និងគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍។ ទោះបីជាផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬសហសម័យ គ្រប់ការសិក្សាស្ទើរតែទាំងអស់ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយគំនិតរួមមួយ ប៉ុន្តែជាការសន្មតមួយដែលមិនមានភាពជាក់លាក់ និងមិនមានប្រភពដើមច្បាស់លាស់នោះគឺថា ប្រសិនបើម្នាក់ៗដើរតួនាទីរបស់ខ្លួនឲ្យបានសមស្រប និងដើរតាមគំនិតរួមដែលបានសន្មតនេះដោយមិនចោទសួរអ្វីទាំងអស់ គោលនយោបាយបែបបញ្ជានេះ (ជានិច្ចជាកាល គឺជាគោលនយោបាយដែលចម្លងទាំងស្រុងចេញពីភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍ដែលដឹកមុខដោយបស្ចិមប្រទេស) នឹងនាំសង្គមកម្ពុជាទៅដល់ការអភិវឌ្ឍ ដោយ ការអភិវឌ្ឍ ដែលត្រូវបានយល់ថាជា ស្ទែម (វិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វិស្វកម្ម និងគណិតវិទ្យា) បច្ចេកវិទ្យានីយកម្ម និងឧស្សាហូបនីយកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារដែលផ្អែកលើវប្បធម៌ប្រើប្រាស់និយម។ សេចក្តីសង្ឃឹមដែលគ្មានគតិបណ្ឌិតនេះជឿថា ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃវឌ្ឍនភាពមនុស្សដែលហាក់នៅជិតបង្កើយនេះ គឺជាអ្វីដែលមិនគួរជាបញ្ហាក្នុងការសម្រេចឲ្យបាននោះទេ។ ប៉ុន្តែមានមនុស្សតិចតួចណាស់ដែលឆ្ងល់ពីជម្រៅនៃបញ្ហានេះ។ មានបញ្ញវន្តកម្ពុជា និងអ្នកសិក្សាជាន់ខ្ពស់តិចតួចណាស់ដែលបានពិនិត្យមើលការប្រែប្រួលសង្គម សេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយនៅកម្ពុជាប្រកបដោយការរិះគន់ (ជាឧទាហរណ៍ ដែលកំពុងធ្វើដំណើរយ៉ាងលឿន និងយ៉ាងជ្រៅចូលទៅក្នុងសភាពមិនច្បាស់លាស់/ច្របូកច្របល់។ តាមទស្សនវិស័យទស្សនវិជ្ជា នៅសម្បកខាងក្រៅ កម្ពុជាត្រូវបានមើលឃើញជានិម្មិតរូបនៃ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ប៉ុន្តែនៅខាងក្នុង ភាពមិនច្បាស់លាស់/ច្របូកច្របល់កំពុងរីកធំឡើងៗ។ ពលរដ្ឋកម្ពុជាកំពុងធ្វើដំណើរលឿនទៅៗ ទៅក្នុងពិភពមិនច្បាស់លាស់/ច្របូកច្របល់។ មួយផ្នែកធំនៃបញ្ហាគឺថា ពួកគេត្រូវបានកាត់ផ្តាច់យ៉ាងឃោរឃៅព្រៃផ្សៃចេញពីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងធនធានបញ្ញាជា ប្រពៃណី របស់ខ្លួន ចាប់តាំងពីសម័យអាណានិគមនិយម និងជាពិសេសក្នុងអំឡុងរបបខ្មែរក្រហម។ លើសពីនេះទៀត កម្មវិធីដែលព្យាយាមបណ្តុះបញ្ញាជនដោយការនាំចូលនូវចំណេះដឹងបែបបស្ចិមប្រទេស មិនអាចជួយអ្វីបានទេ គឺបានតែនាំឲ្យអ្នកគិតខ្មែរឃ្លាតកាន់តែឆ្ងាយពីសង្គមរបស់ខ្លួនថែមទៀត។ ជាយថាហេតុ នាពេលនេះ ពលរដ្ឋកម្ពុជា បរាជ័យក្នុងការទទួលស្គាល់ភាពទទេនៃសុភមង្គលបែបអំពិលអំពែកខាងសម្ភារនិយម។ អ្វីដែលធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះទៅទៀត ពួកគេព្យាយាមបំពាក់នូវការបង្កប់គ្រាប់ពូជដែលមិនមានអត្ថន័យសម្រាប់ជីវិត ភាពឥតន័យ ក្នុងស្រមោលនៃការស្វែងរកភាពល្អខាងសម្ភារនិយម មុខមាត់ និងអំណាចឥទ្ធិពល។ ទោះជាមិនសូវមានក្តីសង្ឃឹមក៏ដោយ ភាពទទេ និងភាពឥតន័យនេះ ប្រសិនបើបានឆ្លងកាត់ទស្សនវិជ្ជា និងឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈពុទ្ធសាសនា គំនិតបែបអត្ថិភាពនិយម និងបាតុភូតនិយម អាចជាប្រភពដែលប្រកបដោយសក្តានុពលសម្រាប់ការរស់ឡើងវិញ និងការចាប់កំណើតជាថ្មីរបស់កម្ពុជា។ អ្វីដែលត្រូវការនោះគឺគំនិតទាំងឡាយណាដែលអាចបកស្រាយពន្យល់ឡើងវិញតាមទស្សនវិស័យទស្សនវិជ្ជា ហេតុនេះអាចកសាងកម្ពុជាឡើងវិញ ទាំងក្នុងអតីតកាល បច្ចុប្បន្នកាល និងអនាគតកាល។ មានការសិក្សាតិចតួចណាស់ដែលកើតចេញពីទស្សនវិស័យមនុស្សសាស្ត្រ (រួមទាំងទស្សនវិជ្ជាផងដែរ) កំពុងតតាំងនឹងចក្ខុវិស័យដ៏រឹងមាំអំពី ការអភិវឌ្ឍ នៅកម្ពុជា។ ការសិក្សាដែលមានកន្លងមក ភាគច្រើនលើសលុបត្រូវបានសរសេរដោយអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវជាន់ខ្ពស់បរទេស ឬជនជាតិខ្មែរដែលនៅក្រៅប្រទេសមួយចំនួនតូច។ ជាអកុសល ស្នាដៃសំខាន់ៗទាំងនេះ ដែលទទួលឥទ្ធិពលពីបទពិសោធន៍អប់រំរបស់ពួកគេនៅក្រៅប្រទេស ចៀសមិនផុតពីការចាប់ផ្តើម និងបញ្ចប់ជាមួយការបង្កើតតថភាពមួយតាមបែបបស្ចិមប្រទេស ដែលជាញឹកញាប់យល់ពីបញ្ហាសង្គមកម្ពុជាចេញពីកញ្ចក់វែនតាតែមួយ នោះគឺតាមបែបសង្គមអាណាចក្រ ទំនើប និងអភិវឌ្ឍន៍បែបបស្ចិមប្រទេស។ វាហាក់ដូចជាគ្មានការសិក្សាជាន់ខ្ពស់ហ្មត់ចត់ណាមួយ ដែលត្រូវបានធ្វើឡើងដោយអ្នកស្រាវជ្រាវជាន់ខ្ពស់ ក្នុងស្រុក ដែលជាការសិក្សាដែលមានឫសគល់ចេញពីភាសា វប្បធម៌ និងតថភាពផ្សេងទៀត ហើយមានការចូលរួមជជែកវែកញែកយ៉ាងស៊ីជម្រៅដោយប្រើប្រាស់របៀបនៃការគិតតាមបែបប្រពៃណី។ ចេញពីទស្សនវិស័យការបកប្រែវប្បធម៌ លទ្ធផលរបស់វា គឺឯកគំនិតអំពីតថភាពសង្គមកម្ពុជា៖ ដែលការយល់ដឹងនេះច្រើនតែជាចក្ខុវិកលចំពោះមនោសញ្ចេតនា សីលធម៌ និងសភាពនៃអត្ថិភាព ឯកគំនិតនេះបានដាក់កម្រិតដ៏ចង្អៀតអំពីការសន្មតរួចជាស្រេចអំពីអ្វីជាពិភពលោកនេះ។ អ្វីដែលយើងត្រូវការជាដំបូងបំផុត គឺការព្យាយាមបញ្ជាក់ឡើងវិញ ថាតើកង្វះអត្ថន័យ ភាពឥតន័យ កើតមានឡើងនៅកម្ពុជាដោយរបៀបណា តាមរយៈកញ្ចក់ប្រៀបធៀបពីបទពិសោធន៍របស់ប្រទេសដទៃទៀត។ ជាពិសេស មាគ៌ារបស់កម្ពុជាទៅកាន់ភាពឥតន័យ ទំនើប ស្ថិតលើដំណើរការផ្សេងគ្នាទាំងស្រុងពីបស្ចិមប្រទេស។ សង្គមអឺរ៉ុប (បស្ចិមប្រទេស) ចាប់ផ្តើមជាមួយចលនាពន្លឺ (Enlightenment) ការចាប់កំណើតឡើងវិញរបស់វា គឺដោយការបើកទ្វារជាថ្មីទៅកាន់សំណួរបែបទស្សនវិជ្ជាដែលបានកប់បាត់យូរយារណាស់មកហើយ។ ដោយឡែក ចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ នៅពេលដែលប្រព័ន្ធតម្លៃគ្រិស្តសាសនាដែលកំពុងថយចុះ បានពើបប្រទះជាមួយការរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃលំហទីក្រុងឧស្សាហកម្ម ការប្រកួតប្រជែងខាងនយោបាយ និងរបៀបរបបរស់នៅថ្មីដែលណែនាំដោយមូលធននិយម បស្ចិមប្រទេសបានតស៊ូជាមួយនឹងបញ្ហាទាំងនេះ នាំទៅដល់ការរួមចំណែកពីសំណាក់ លោក អ៊ីម៉ានូអែល ខាន្ថ (Immanuel Kant) លោក ហ្វ្រ៊ីឌ្រិស្ក៍ នីឈេ (Friedrich Nietzsche) លោក ម៉ារទីន ហៃឌេហ្គ័រ (Martin Heidegger) និងអ្នកក្រោយរចនាសម្ព័ន្ធនិយមបារាំងផ្សេងទៀត។ ក្នុងករណីកម្ពុជា សំណួរជុំវិញបញ្ហាភាពឥតន័យ ត្រូវបានដាក់សម្ពាធមកលើយើងជាខ្លាំងតាមរយៈឥទ្ធិពលវប្បធម៌បរទេសបីយ៉ាង៖ (១). គំរូស្ទែម (វិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វិស្វកម្ម និងគណិតវិទ្យា) បែបបស្ចិមប្រទេសនាំមកនូវដោយប្រព័ន្ធអប់រំទំនើប (២). នវសេរីនិយមបែបបស្ចិមប្រទេសនាំមកនូវដោយភ្នាក់ងារម្ចាស់ជំនួយ និង(៣). វប្បធម៌ប្រើប្រាស់និយមនាំមកនូវដោយសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារដែលគ្មានការគ្រប់គ្រងច្បាស់លាស់។ បន្ទាប់មក យើងត្រូវចេញពីការសិក្សាប្រៀបធៀបប្រវត្តិសាស្ត្រទៅឲ្យដល់ការសិក្សាប្រៀបធៀបទស្សនវិជ្ជា។ បញ្ហានេះអាចត្រូវបានរុករកតាមរយៈការបកប្រែអត្ថបទគន្លឹះ និងអ្នកប្រាជ្ញល្បីៗ ដំណើរការប្រែគំនិតទាំងនេះ និងភាពប្រទាញប្រទង់នៃគំនិតគោលទាំងនេះជាមួយនឹង ចំណោមអ្នកប្រាជ្ញទាំងនេះ។ យើងត្រូវតែធ្វើកិច្ចការនេះដោយភ្ជាប់ជាមួយនឹងករណីកម្ពុជា។ គោលបំណងរបស់យើង គឺប្រមូលផ្តុំ និងស្វែងរកធនធានគំនិតដែលអាចបង្កើតបានជាទស្សនវិជ្ជាថ្មីមួយសម្រាប់កម្ពុជា។ ជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង គិតពីសព្ទខ្មែរមួយ សន្តិភាវកម្ម ដែលជាបង្គំនៃពាក្យបី សន្តិ (សន្តិភាព) ភាវៈ (ភាវរស់) និងកម្ម (អំពើ)។ សព្ទនេះ សំដៅលើទំនាក់ទំនងរវាងសុភមង្គល សេរីភាព និងទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកដទៃ។ អ្វីដែលយើងសង្ឃឹមថានឹងរុករកឲ្យឃើញ នោះគឺភាពជាប់ទាក់ទងគ្នាដែលសព្ទគន្លឹះទាំងនេះអាចមានជាមួយនឹង ភាវៈ របស់លោក ម៉ារទីន ហៃឌឺហ្គ័រ ហើយក៏ក្នុងរបៀបដែលវាដាក់សម្ពាធលើទំនាក់ទំនងរបស់យើងជាមួយអ្នកដទៃ (ភាវៈ-ក្នុង-ពិភពលោក-ជាមួយ)។ មានតែការកំណត់សព្ទក្នុងទំនាក់ទំនងជាមួយប្រព័ន្ធទស្សនវិជ្ជាផ្សេងទៀតទេ ដែលកម្ពុជាអាចរកឃើញភាពដូចគ្នា និងឯកលក្ខណៈរបស់ខ្លួនក្នុងពិភពកម្ពុជានាសហសម័យ។ នេះមិនមែនគ្រាន់តែជាលំហាត់បែបការសិក្សាជាន់ខ្ពស់នោះទេ តែវាបានកើតចេញមកពីសកម្មភាពជាក់ស្តែងក្នុងសង្គមកម្ពុជា។ បទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្ញុំបង្ហាញថា វាពិតជាដូច្នោះមែន។ រវាងឆ្នាំ១៩៩៥ ដល់ឆ្នាំ២០០៦ ជីវិតរបស់ខ្ញុំទាំងស្រុង បានផ្តោតលើការសិក្សា និងការបង្រៀនទស្សនវិជ្ជាសំលឹងមើលបញ្ហាដ៏ចាក់ស្រែះកប់ជ្រៅដូចដែលបានលើកយកមកបង្ហាញខាងលើនេះ (តែខ្ញុំសូមសារភាពថា នៅដំណាក់កាលនោះ ខ្ញុំមិនទាន់មានភាពចាស់ទុំនៅឡើយទេ)។ ប៉ុន្តែចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៧ ការអប់រំ និងអាជីពការងាររបស់ខ្ញុំ បានប្តូរមកជាអ្នកស្រាវជ្រាវ ជាភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍ និងជាអ្នកដែលសកម្មក្នុងក្រុមការងារកសាងគោលនយោបាយ។ មូលហេតុដែលខ្ញុំសម្រេចចិត្តប្តូរចេញពីទស្សនវិជ្ជាមកកាន់ការអនុវត្តជាក់ស្តែង នោះគឺតម្រូវការចាំបាច់ដែលខ្ញុំគិតថា អាចធ្វើឲ្យខ្ញុំយល់ពីតថភាពកម្ពុជាបានពេញលេញ។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ ការធ្វើការងារលើបញ្ហារូបវន្តនេះកាន់តែយូរ បញ្ហាអប់រំ ដែលមានលក្ខណៈជាក់ស្តែង ក៏កាន់តែលេចឡើងយ៉ាងច្បាស់ចំពោះខ្ញុំ នោះគឺសង្គមកម្ពុជាកំពុងអណ្តែតលើមហាសមុទ្របញ្ហាដ៏ជ្រៅមួយ៖ កម្ពុជាខ្វះមូលដ្ឋានគ្រឹះទស្សនវិជ្ជាក្នុងការធ្វើអ្វីៗគ្រប់យ៉ាង កម្ពុជាបានគ្រាន់តែ ថតចម្លង គំរូគំនិតបស្ចិមប្រទេសដែលបានប្រគល់មកអោយ តាមរយៈទីផ្សារ និងគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ (អប់រំ)។ វាហាក់ដូចជាគ្មានអ្វីទាល់តែសោះក្នុងការ ច្រានចោលទៅវិញ រួចបង្កើតគំនិតថ្មីសម្រាប់កសាង (ឡើងវិញ) នូវទស្សនវិជ្ជាកម្ពុជា ចាប់តាំងពីក្រោយសម័យអាណានិគមនិយម និងរបបខ្មែរក្រហម។ របៀបតែមួយគត់ដែលអាចបង្កើតបានជាគ្រឹះនៃដំណោះស្រាយនយោបាយជាក់ស្តែងប្រកបដោយចីរភាព នោះគឺការកសាងឡើងវិញតាមបែបទស្សនវិជ្ជា។ ការសម្រេចចិត្តរបស់ខ្ញុំក្នុងការត្រឡប់មកកាន់សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ហើយដើរតួនាទីជាព្រឹទ្ធបុរសនៃមហាវិទ្យាល័យសង្គមសាស្ត្រ និងមនុស្សសាស្ត្រ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៦ ជាការពិត ត្រូវបានកំណត់ដោយភាពតានតឹង ដែលចេះតែកើនឡើងរវាងទស្សនវិជ្ជា និងកិច្ចប្រឹងប្រែងបែបប្រតិបត្តិក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហារបស់ខ្ញុំ។ វាគឺជាភាពតានតឹងដែលមិនគ្រាន់តែកើតមានចំពោះខ្ញុំជាបុគ្គលម្នាក់នោះទេ តែបានរលាយចូលទៅក្នុងលំហគោលនយោបាយទាំងមូលនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន។ ដោយសារតែមូលហេតុនេះហើយ ដែលខ្ញុំមើលឃើញភារកិច្ចបន្ទាន់បំផុតមួយដែលសារជាតិរបស់វា មានលក្ខណៈទស្សនវិជ្ជា ហើយភារកិច្ចបន្ទាន់ដូចគ្នានេះ គឺកំពុងដង្ហើយហៅកម្ពុជាទាំងមូល៖ ផ្អាកប្រតិបត្តិផ្នែកគោលនយោបាយជាក់ស្តែងសិន និងត្រឡប់ទៅកាន់ភាវៈវិញ។ នេះមានន័យថា យើងមិនអាចជួយកម្ពុជានាសហសម័យបានទេ ដោយគ្មានការស្វែងរក ជជែកវែកញែកឲ្យបានស៊ីជម្រៅ និងកសាងភាពជាខ្មែរតាមបែបទស្សនវិជ្ជាឡើងវិញ។ ឈរផ្អែកលើជញ្ជាំងបញ្ហាទាំងនេះ និងជាមួយកែវភ្នែកដែលសម្លឹងឆ្ពោះទៅរកការបញ្ជាក់ឡើងវិញអំពីភាពតានតឹងរវាងទស្សនវិជ្ជា និងការប្រតិបត្តិជាក់ស្តែង ដែលខ្ញុំសូមគោរពអញ្ជើញបញ្ញវន្តកម្ពុជាទាំងអស់ ធ្វើការរួមគ្នាលើគម្រោងមួយនេះ។ បន្ថែមលើការរួមចំណែកក្នុងស្រុក គម្រោងនេះក៏នឹងបង្កើតជាលទ្ធភាពក្នុងការរួមចំណែកពិតប្រាកដក្នុងភាពដើមរបស់ខ្លួនទៅក្នុងទស្សនវិជ្ជាពិភពលោក។ វាមានអ្វីដែលចំណេញច្រើនណាស់ចេញពីការសញ្ជឹងគិតអំពីលក្ខខណ្ឌមនុស្ស តាមរយៈការពិនិត្យមើលអត្ថបទក្លាស៊ិករបស់ខ្មែរឡើងវិញ និងគិតដើម្បីយល់ពីអត្ថបទទាំងនេះ ដូចដែលអត្ថន័យរបស់វាត្រូវបានគេយល់ជាប្រពៃណី ហើយគិតពីអ្វីដែលមានន័យសម្រាប់សង្គមបច្ចុប្បន្ន។ គម្រោងនេះចាប់យកមាគ៌ាសន្ទនាជាមួយទស្សនវិទូបស្ចិមប្រទេសអំពីបញ្ហាភាវៈ ដើរតាមគំរូដំណើរការកសាងឡើងវិញដ៏ស៊ីជម្រៅដែលបានកើតឡើងនៅប្រទេសជាច្រើននៅអាស៊ីបូព៌ា។ នៅទីនេះ ប្រទេសជប៉ុន គឺជាគំរូស្រាប់ ដែលវាជាកន្លែងមួយ អាចផ្តល់ជាឧទាហរណ៍ថាតើកិច្ចការនេះអាចត្រូវធ្វើបានសម្រេចដោយរបៀបណា។ អ្វីដែលជាស្នូលបំផុតនៃគម្រោងនេះ គឺគោលបំណងក្នុងការណែនាំគំនិតទាំងនេះដល់ពលរដ្ឋកម្ពុជា មិនមែនក្នុងន័យធ្វើឲ្យពលរដ្ឋកម្ពុជាទៅជាមនុស្សផ្សេងនោះទេ តែដើម្បីរុករកថាតើយើងអាចកាន់តែក្លាយជាយើងខ្លួនឯងកាន់តែពិតប្រាកដដោយរបៀបណា? បណ្ឌិត អ៊ុន លាង គឺជាព្រឹទ្ធបុរសមហាវិទ្យាល័យសង្គមសាស្ត្រ និងមនុស្សសាស្ត្រ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ និងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃមជ្ឈមណ្ឌលអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា។ អត្ថបទទស្សនៈអ្នកនិពន្ធនេះត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយដោយមជ្ឈមណ្ឌលអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជានៅថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០។ ខ្លឹមសារនៃអត្ថបទនេះគឺជាគំនិតរបស់អ្នកនិពន្ធផ្ទាល់ និងមិនឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីទស្សនៈរបស់មជ្ឈមណ្ឌលអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា។	ដោយ៖ បណ្ឌិត អ៊ុន លាង
«ខណ្ឌ» សំដៅលើ សង្កាត់, ប៉ែក, កំណត់, ប៉ែកអាណាខេត្ត ដូចជា ខណ្ឌដូនពេញ, ព្រះរាជខណ្ឌ, ទៅឥតមានល័ក្ខខណ្ឌ ជាដើម។ ចំពោះពាក្យ«ខន្ធ» ជាបាលី មានន័យថា ដើម, គំនរ, ពួក, ប្រជុំ, កង និងកំណត់។ ខន្ធសម្រាប់ប្រើផ្សំពាក្យជាមួយពាក្យដទៃ ដូចជា រូបក្ខន្ធ, វេទនាខន្ធ, សញ្ញាខន្ធ,សង្ខារក្ខន្ធ និងវិញ្ញាណក្ខន្ធ។ ឧទាហរណ៍៖ ទំលាយខន្ធ ឬរំលងខន្ធ(ស្លាប់, ទម្លាយខ្លួន), រំលត់ខន្ធ(ចូលនិព្វាន)។ ចំណែកពាក្យ «ខាន់, ខ័ន និងខ័ឌ្គ» សម្រាប់បញ្ជាក់ន័យថា ជាគ្រឿងសស្ត្រាមួយប្រភេទ ផ្លែមានមុខទាំងពីរខាង មានសណ្ឋានដូចផ្លែលំពែង ប៉ុន្តែធំជាងលំពែង ដងខ្លីច្រើនជាងដងលំពែង មានស្រោមសម្រាប់សូកចង្កេះបាន ដោយមានខ្សែចងស្រាក់ភ្ជាប់នឹងស្រោមនោះ។ ពលរដ្ឋខ្មែរ តែងហៅគ្រឿងសស្ត្រានេះជាសំនៀងសៀមថា ខ័ន(ព្រះខ័ន ឬព្រះខាន់) ព្រោះសៀមសរសេរជា ខររត៍ ដោយបំលែងជាសំស្ត្រឹតថា ខឌ្ត។ តែយើងតែងតែប្រកាន់ខ្ជាប់ពាក្យ ព្រះខន្ធ យូរលង់មកហើយ៕	ពាក្យពេចន៍ទាំងអស់នេះ វចនានុក្រុមរបស់សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត បានបែងចែកនិយមន័យខុសគ្នា ហើយការប្រើប្រាស់ក៏ផ្សេងគ្នាដែរ។ តើពាក្យទាំងអស់នេះ មានខ្លឹមសារខុសគ្នាដូចម្តេច?
ក្រុមការពារតំណែងជើងឯកត្បូងឃ្មុំបានបញ្ចប់ក្នុងលទ្ធផលស្មើ ១-១ ជាមួយកំពង់ស្ពឺ នាជំនួបជើងទី២នៅកីឡដ្ឋានវិទ្យាល័យប៊ុនរ៉ានី ហ៊ុនសែន មេមត់។ លទ្ធផលស្មើនេះ វាគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការជួយឲ្យត្បូងឃ្មុំ ទទួលបានកៅអីឡើងទៅវគ្គពាក់កណ្តាលពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រពានរង្វាន់សម្តេច ហ៊ុន សែន ជាមួយលទ្ធផលសរុបទាំងពីរជើង ៣-១។ នាជំនួបនៅកីឡដ្ឋានខេត្តកំពង់ឆ្នាំង កីឡាករ ជឿន ណាចារ បានសម្រេចគ្រាប់បាល់នាំមុខ ១-០ ឲ្យក្រុមភ្ញៀវកែបនៅនាទីទី១២ ។ ប៉ុន្តែ៩នាទីក្រោយមកកីឡាករ កើ ខ្វើ បានរកគ្រាប់បាល់តាមស្មើ ១-១ ឲ្យក្រុមម្ចាស់ផ្ទះកំពង់ឆ្នាំង។ ក្រុមទាំងពីរបានរក្សាលទ្ធផលនេះរហូតចប់វគ្គទី១។ ឈានដល់វគ្គទី២កីឡាករ ជឿន ណាចារ បានសម្រេចគ្រាប់ទីពីរ ដើម្បីបង្កើនការនាំមុខ ២-១ សម្រាប់ក្រុមកែបនៅនាទីទី៨៦។ ក្រុមទាំងពីរបានរក្សាលទ្ធផលនេះរហូតចប់ការប្រកួត។ ជ័យជម្នះនេះជ័យឲ្យកែបឈ្នះកៅអីឡើងទៅវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រជាមួយលទ្ធផលទាំងពីរជើង ៦-៤៕	ក្រុមបាល់ទាត់ត្បូងឃ្មុំ និងកែបក្លាយជាបេក្ខភាពចុងក្រោយនៃវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រពានរង្វាន់សម្តេច ហ៊ុន សែន ថ្នាក់ខេត្ត ដែលមានសៀមរាបនិងព្រៃវែងកំពុងរង់ចាំ។ ការក្លាយជាបេក្ខភាពនេះ បន្ទាប់ពីពួកគេបានទម្លាក់គូប្រកួតរៀងៗនៅវគ្គ៨ក្រុមចុងក្រោយ។
មេដាយមាសរបស់ម៉ាឡេស៊ី រកបានដោយកីឡាករ Ooi Tze Liang លើវិញ្ញាសា Mens 1 Metre Springboard និងក្រុមនារី (Ng Yan Yee, Ong Ker Ying) លើវិញ្ញាសា Women's Synchronized 3m springboard ខណៈកីឡាករ Bertrand Rhodict ទទួលមេដាយសំរឹទ្ធលើវិញ្ញាសា Mens 1 metre Springboard។ បន្ទាប់ពីឈ្នះមេដាយប្រាក់១ និងសំរឹទ្ធ១ ម្ចាស់ផ្ទះវៀតណាម រកបានមេដាយប្រាក់មួយទៀតលើវិញ្ញាសា Womens Synchronized 3 metre springboard ដែលមានកីឡាការិនី Mai Hong Hanh និង Ngo Phuong Mai។ កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែឧសភា ផងដែរ សិង្ហបុរី ក្លាយជាប្រទេសទីបីដែលចូលក្នុងបញ្ជីមេដាយ ដោយពួកគេរកបានមេដាយប្រាក់១ និងសំរឹទ្ធ១ ពីប្រភេទកីឡាជ្រមុជទឹកដដែល។ មេដាយប្រាក់រកបានដោយកីឡាករ Avvir Tham លើវិញ្ញាសា Mens 1 metre springboard និងមេដាយសំរឹទ្ធសម្រេចបានដោយកីឡាការិនី Fong Kay Yian និង Ashlee Tan លើវិញ្ញាសា Women's Synchronized 3m springboard។ ក្នុងប្រភេទកីឡា Diving ម៉ាឡេស៊ីឈ្នះមេដាយមាស៤ ប្រាក់១ និងសំរឹទ្ធ១, វៀតណាម ឈ្នះមេដាយប្រាក់២ និងសំរឹទ្ធ១, សិង្ហបុរី បានមេដាយប្រាក់១ និងសំរឹទ្ធ១៕	កីឡាជ្រមុជទឹក (Diving) ម៉ាឡេស៊ី បន្តឈ្នះមេដាយបន្ថែមទៀតពីព្រឹត្តិការណ៍កីឡាស៊ីហ្គេមលើកទី៣១នៅប្រទេសវៀតណាម។ កាលពីម្សិលមិញ ពួកគេឈ្នះមេដាយមាស២ និងសំរឹទ្ធ១ ខណៈម្ចាស់ផ្ទះវៀតណាម បង្កើនមេដាយប្រាក់ និងសិង្ហបុរី ចូលក្នុងបញ្ជីប្រទេសដែលឈ្នះមេដាយ។
ស្ថានទូតថៃ បានប្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋកម្ពុជា ដែលមានបំណងចូលទៅប្រទេសថៃ ត្រូវដាក់ពាក្យស្នើសុំការអនុញ្ញាត ដែលហៅថា «Thailand Pass» ។ វាជាទម្រង់ថ្មី ជំនួសទម្រង់ចាស់ « Certificate of Entry (COE) »សម្រាប់អ្នកដំណើរតាមផ្លូវអាកាស។ បើតាមស្ថានទូតថៃ ការដាក់ពាក្យសុំ Thailand Pass ត្រូវធ្វើតាមប្រព័ន្ធអនឡាញឱ្យបានមុន ដើម្បីភាពងាយស្រួលដល់អ្នកដំណើរ។ បន្ថែមពីនេះ ភាគីថៃ ក៏មានលក្ខខណ្ឌចំនួន៣ សម្រាប់អ្នកដំណើរពីកម្ពុជាដែរ។ ក្នុងនោះមាន «Test and Go» គឺជាលក្ខខណ្ឌមិនចាំបាច់ធ្វើចត្តាឡីស័ក ក្រោយធ្វើតេស្តអវិជ្ជមានកូវីដ-១៩ ពេលទៅដល់ប្រទេសថៃ។ បានន័យថា នៅពេលអ្នកដំណើរពីកម្ពុជា អវិជ្ជមានកូវីដ-១៩ហើយ ពួកគេអាចធ្វើដំណើរកម្សាន្តនៅតំបន់ណា ដែលអាជ្ញាធរបើកដំណើការ និងគ្មានហានិភ័យឆ្លង។ ដោយឡែក «Sandbox Programme» គឺតម្រូវឱ្យអ្នកដំណើរស្ថិតនៅតំបន់ ដែលអាជ្ញាធរថៃ កំណត់មួយរយៈសិន មុនអាចធ្វើដំណើរដោយសេរី។ ចំណែក«Alternative Quarantine» តម្រូវឱ្យអ្នកធ្វើដំណើរធ្វើចត្តាឡីស័កធម្មតា សម្រាប់អ្នកដែលមិនទាន់ចាក់វ៉ាក់សាំងបង្ការកូវីដ-១៩។ កម្ពុជា ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមប្រទេសទាំង៤៥ ដែលរដ្ឋាភិបាលថៃ បានអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋចេញ-ចូលប្រទេសខ្លួន ដោយមិនចាំបាច់ធ្វើចត្តាឡីស័ក។ ដោយសារឃើញភាគីថៃ អនុវត្តនៅគោលការណ៍បែបនេះ ទើបសម្ដេច ហ៊ុន សែន ប្រាប់ឱ្យរដ្ឋមន្រ្តីទេសចរណ៍កម្ពុជា ពិនិត្យលទ្ធភាពអនុវត្តបដិការជាមួយថៃ ដើម្បីសម្រួលដល់ពលរដ្ឋ និងភ្ញៀវទេសចរ ឱ្យចូលមកកម្ពុជា ដោយមិនធ្វើចត្តាឡីស័កដែរ។ បើតាមសម្ដេច ការធ្វើបែបនេះ ក៏អាចទាញអ្នកវិនិយោគថៃ មកកម្ពុជាទៀតផង។ អត្ថបទទាក់ទង សម្ដេច ហ៊ុន សែន បញ្ជាឱ្យរៀបចំបដិការជាមួយថៃ ដើម្បីឱ្យចេញ-ចូល ដោយមិនធ្វើចត្តាឡីស័ក ក្រៅពីភាគីថៃ លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ក៏បញ្ជាឱ្យអនុវត្តគោលការណ៍បដិការនេះ ជាមួយប្រទេសផ្សេងទៀត ដែលមានប្រជាជនចាក់វ៉ាក់សាំងបានច្រើន ដូចជា ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន និងឥណ្ឌូណេស៊ី ជាដើម ដើម្បីស្ដារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ ជាពិសេសលើវិស័យទេសចរណ៍ និងសេវាកម្ម នៅក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩។ កាលពីថ្ងៃទី១ វិច្ឆិកា សម្ដេច ហ៊ុន សែន ក៏បានប្រកាសបើកប្រទេសឡើងវិញផងដែរ៕	ភ្នំពេញ៖ រដ្ឋាភិបាលថៃ បានអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋកម្ពុជាអាចធ្វើដំណើរចូលទៅប្រទេសថៃ ដោយភ្ជាប់ជាមួយលក្ខខណ្ឌខ្លះ សម្រាប់ការអនុវត្ត។ នេះបើតាមលិខិតរបស់ស្ថានទូតថៃប្រចាំកម្ពុជា ចុះថ្ងៃទី៤ វិច្ឆិកា។
១. ការគេងលើពូកដែលចាស់ខ្លាំង ប្រសិនបើពូកដែលអ្នកគេងលើរាល់ថ្ងៃមានអាយុកាលលើសពី ១០ ឆ្នាំទៅហើយនោះ ចូរពិចារណាផ្លាស់ប្ដូរវាចេញទៅ! ក៏ព្រោះវាមិនអាចនឹងផ្ដល់ការទ្រទប់ឆ្អឹងខ្នងបានយ៉ាងប្រសើរទៀតឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាត្រូវប្រាកដថា ពូកថ្មីមិនមានសភាពរឹង ឬទន់ពេក ចូរជ្រើសរើសប្រភេទណាមួយដែលអាចទ្រឆ្អឹងខ្នងបានល្អ។ ២. ការស្ពាយកាតាបធ្ងន់ៗពេក ការស្ពាយកាតាបដែលមានទម្ងន់ច្រើនជាង ១០ ភាគរយនៃទម្ងន់រាងកាយសរុបអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់គួរឱ្យបារម្ភចំពោះខ្នង។ ដូច្នេះដើម្បីជាការប្រសើរមិនចង់ឱ្យឆ្អឹងកងខ្នងមានបញ្ហា ចូរចៀសវាងការស្ពាយកាតាបធ្ងន់ៗ។ ៣. ការពាក់ស្បែកជើងខ្ពស់ពេក ភាគច្រើននៃពួកយើងប្រហែលជាមិនធ្លាប់ដឹងទេថាការពាក់ស្បែកជើងខ្ពស់ពេកអាចជះផលប៉ះពាល់គួរឱ្យបារម្ភដោយវាដាក់សម្ពាធដល់ឆ្អឹងខ្នង។ ដូច្នេះដើម្បីជាការប្រសើរ ចូរជ្រើសរើសស្បែកជើងកែងណាដែលសមស្របនឹងប្រអប់ជើង ក៏ដូចជាជំហររូបរាងរបស់អ្នក។ ៤. ការអង្គុយសឹងគ្រប់ពេល មិនត្រឹមតែអាក្រក់ចំពោះឆ្អឹងខ្នងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែសុខភាពរាងកាយទាំងមូលក៏អាចជួបនឹងគ្រោះថ្នាក់ផងដែរ ប្រសិនបើអ្នកអង្គុយយូរពេក។ ទោះបីជាការងាររបស់អ្នកតម្រូវឱ្យអង្គុយរាប់ម៉ោងក៏ដោយ ក៏អ្នកគួរព្យាយាមឆ្លៀតពេលសម្រាកសន្ធឹងពត់ពែនខ្លួន ឬខ្នងខ្លះដែរ។ ៥. ស្ត្រេសពេក ភាពតានតឹងក្នុងអារម្មណ៍ក៏ជះឥទ្ធិពលគួរឱ្យបារម្ភលើសុខភាពឆ្អឹងខ្នងផងដែរដោយវាអាចបង្កការប្រមូលផ្ដុំជាតិខ្លាញ់កកកុញច្រើនពេកក្នុងផ្នែកកណ្ដាលនៃរាងកាយ។ ៦. ការមិនធ្វើលំហាត់ប្រាណសោះ ការធ្វើលំហាត់ប្រាណឱ្យបានទៀងទាត់ គឺចាំបាច់ណាស់សម្រាប់រក្សាសុខភាពរាងកាយទាំងមូលរួមបញ្ចូលទាំងឆ្អឹងខ្នង។ ទោះជាយ៉ាងណាគួរចៀសវាងការធ្វើលំហាត់ប្រាណដែលប្រើប្រាស់ឆ្អឹងខ្នងខុសរបៀប៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ទម្លាប់មួយចំនួនអាចជះឥទ្ធិពលគួរឱ្យបារម្ភលើសុខភាពឆ្អឹងកងខ្នង! ថាតើទម្លាប់ទាំងនោះមានអ្វីខ្លះ? ថ្ងៃនេះវេបសាយសុខភាព Health.com.kh នឹងបង្ហាញឱ្យដឹងពីទម្លាប់ដែលអ្នកគួរផ្លាស់ប្ដូរចេញដើម្បីរក្សាឆ្អឹងខ្នង ៖
នៅខែឧសភាខាងមុខរដ្ឋាភិបាលចិននឹងរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូល ខ្សែក្រវ៉ាត់មួយវិថីមួយឬ «វេទិកាខ្សែវ៉ាត់និងវិថីដើម្បីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ» នៅខែឧសភាខាងមុខ។ វេទិកាអន្តរជាតិនេះនឹងត្រូវរៀបចំឡើងនៅខែក្រុងប៉េកាំង ហើយបណ្តាមេដឹកនាំពិភពលោក,តំណាងរដ្ឋាភិបាល អង្គការអន្តរជាតិនិងភាគីពាក់ព័ន្ធជាច្រើននឹងចូលរួមផងដែរ។ ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានថ្ងៃអង្គារទី ២១ មីនា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិនលោកស្រី Hua Chunying បានថ្លែងថា កិច្ចប្រជុំខាងមុខនឹងរួមបញ្ចូលវេទិកាតុមូល និងកិច្ចប្រជុំកម្រិតខ្ពស់ដែលមានការចូលរួមពីមេដឹកនាំប្រទេសនិងតំណាងអង្គការឬដៃគូពាក់ព័ន្ធ។ មកដល់បច្ចុប្បន្ន ប្រមុខរដ្ឋប្រមុខរដ្ឋាភិបាលប្រទេសចំនួន២០ បានទទួលការអញ្ជើញរបស់ក្រុងប៉េកាំងនិងសន្យាមកចូលរួមវេទិកាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដ៏សំខាន់នេះ។ លោកស្រីបានបញ្ជាក់ថា៖ «មកដល់ពេលនេះប្រមុខរដ្ឋប្រមុខរដ្ឋាភិបាលប្រហែល២០, តំណាងអង្គការអន្តរជាតិប្រហែល ៥០ និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្រិតរដ្ឋមន្ត្រីច្រើនជាង១០០នាក់បានយល់ព្រមចូលរួមក្នុងវេទិកាខែឧសភាហើយ។ ជារួមប្រតិភូទាំងអស់យ៉ាងតិច ១២០០នាក់នឹងមានវត្តមាន»។ អ្នកនាំពាក្យរូបនេះបានពន្យល់ថា ការសន្យាមកចូលរួមកិច្ចប្រជុំរបស់បណ្តាមេដឹកនាំបរទេសនិងបណ្តាភាគីពាក់ព័ន្ធនេះបង្ហាញឲ្យឃើញពីសារសំខាន់និងការគាំទ្ររបស់សហគមន៍អន្តរជាតិចំពោះវេទិកាខ្សែក្រវ៉ាត់មួយវិថីមួយ និងគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវ៉ាត់មួយវិថីមួយដែរ។ កាលពីខែកុម្ភៈកន្លងទៅ ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Rodrigo Duterte បានប្រកាសថាលោកនឹងអញ្ជើញទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំ«ខ្សែក្រវ៉ាត់មួយវិថីមួយ»នៅក្រុងប៉េកាំងនាខែឧសភាដែរ។ ចំណែកចិនក៏បានផ្ញើលិខិតអញ្ជើញនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស Theresa May ឲ្យចូលរួមកិច្ចប្រជុំនេះដែរកាលពីដើមខែកុម្ភៈ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានការបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ថា លោកស្រីនឹងទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំនេះឬអត់ឡើយ។ យ៉ាងណាមិញ លោកស្រីក៏មានគម្រោងទៅទស្សនកិច្ចនៅចិនដែរមុនមានការផ្សព្វផ្សាយពីលិខិតអញ្ជើញផ្លូវការរបស់ចិនផ្ញើទៅនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេសនេះ។ ដូច្នេះហើយលោកស្រី អាចនឹងរើសយកពេលវេលាទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំដើម្បីបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការតែម្តងក៏ថាបាន។ ត្រឡប់មកវិញ សូមទាញការចាប់អារម្មណ៍បន្តិចថា ខណៈដែលកិច្ចប្រជុំកាន់តែខិតជិតមកដល់ គេហទំព័រផ្លូវការ «កិច្ចប្រជុំកំពូលខ្សែក្រវ៉ាត់មួយនិងវិថីមួយ» ត្រូវបានដាក់ចេញជាផ្លូវការនៅដើមសប្តាហ៍កន្លងទៅនេះដែរ។ ហើយព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចប្រជុំនេះនឹងត្រូវចេញផ្សាយបន្តបន្ទាប់ឆាប់ៗខាងមុខនេះដែរ។ សូមបញ្ជាក់ថា គំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវ៉ាត់មួយវិថីមួយនេះនេះត្រូវបានលោក ស៊ី ជិនពីង ប្រកាសតាំងពីឆ្នាំ ២០១៣មកនោះ។ គំនិតផ្តួចផ្តើមនេះមានគោលដៅសំខាន់ពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្ម និង តាមរយៈការលើកស្ទួយការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមានស្ពាន,ថ្នល់,កំពង់ផែ និងផ្លូវរថភ្លើងជាដើម ដែលអាចផ្សាភ្ជាប់ចិននិងប្រទេសជាដៃគូក្នុងតំបន់ពីអាស៊ីដល់អឺរ៉ុបដល់អាហ្រិកថែមទៀត៕	កិច្ចប្រជុំ «ខ្សែក្រវ៉ាត់មួយវិថីមួយសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ»នឹងត្រូវរៀបចំឡើងនៅខែឧសភាខាងមុខនេះនៅទីក្រុងប៉េកាំង។ គេរំពឹងថា ប្រតិភូដែលជាប្រមុខរដ្ឋ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល រដ្ឋមន្ត្រី និងតំណាងអង្គការអន្តរជាតិប្រហែល ១២០០នាក់នឹងមានវត្តមានក្នុងវេទិកាដ៏សំខាន់នេះផងដែរ។
«ត្រូវប្រើប្រាស់វិស័យទេសចរណ៍ ដើម្បីជំរុញវិស័យកសិកម្មឲ្យឈានឡើងមួយកម្រិតទៀត ដោយត្រូវធ្វើឲ្យមានខ្សែក្រវាត់បៃតងនៅជុំវិញតំបន់ទេសចរណ៍ធំៗ ដោយខិតខំណែនាំពលរដ្ឋឲ្យដាំបន្លែ ចិញ្ចឹមសត្វសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់សណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន»។ សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានថ្លែងបែបនេះក្នុងទិវាជាតិទីក្រុងស្អាតលើកទី៧ នៅសណ្ឋាគារសុខា ថ្ងៃទី២៥ខែកុម្ភៈ។ សូមស្ដាប់ប្រសាសន៍សម្ដេច ហ៊ុន សែន ដូចតទៅនេះ៖ មិនត្រឹមតែបង្កើតទីផ្សារសម្រាប់កសិករ តែការនាំចេញនៅនឹងកន្លែងជាការជំរុញសេដ្ឋកិច្ច ដោយមិនរងផលប៉ះពាល់ពីក្រៅប្រទេស។ គួរបញ្ជាក់ថា នៅឆ្នាំ២០១៨ កន្លងមក កម្ពុជាទទួលបានទេសចរអន្តរជាតិ៦,២លាននាក់ កើនឡើង ១១ភាគរយ៕	ភ្នំពេញ៖ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលសម្ដេច ហ៊ុន សែន លើកឡើងជាថ្មីម្ដងទៀតដែលណែនាំដល់អ្នកពាក់ព័ន្ធត្រូវជំរុញការនាំចេញនៅនឹងកន្លែង ពោលគឺជំរុញការផលិត ការចិញ្ចឹមដាំដុះ សម្រាប់បម្រើបឲ្យភ្ញៀវទេសចរ។
ប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះមុនកិច្ចប្រជុំសន្តិសុខ វេទិកាតំបន់អាស៊ាន (ARF) មកដល់ ប្រធានអាស៊ានលោក រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូទើតេ ទិតៀនមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងពេញៗមាត់នៅថ្ងៃអង្គារទី ២ ខែសីហា ពាក់ព័ន្ធការបន្តផ្គើនសហគមន៍អន្តរជាតិដោយការបាញ់សាកល្បងមីស៊ីល។ យោងតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP លោក ឌូទើតេ បានជេរប្រទេចផ្តាសា និងហៅលោក គីម ជុងអ៊ុនថា ជាមនុស្សឆ្គួតថែមទៀត ក្នុងពេលលោកជួបសំណេះសំណាលជាមួយមន្ត្រីពន្ធដា។ « គីម ជុងអ៊ុន មនុស្សឆ្កួត។ គេកំពុងលេងល្បែងគ្រោះថ្នាក់ហើយ។ បើសិនជាគេធ្វើខុសឆ្គង តំបន់ចុងបូព៌ានឹងក្លាយជាដីបែកក្រហែង។ ល្បែងគ្រោះថ្នាក់នេះគួរតែត្រូវបញ្ឈប់ វាជាសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរ។ ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីនបានលើកឡើងដូច្នេះ។ លោក ឌូទើតេ បន្តថា៖ «មានការប្រឈមមុខដាក់គ្នា ហើយវាផ្ទុះឡើងនៅទីនេះ។ ខ្ញុំគ្រាន់តែចង់ប្រាប់ថា សង្គ្រាមនេះនឹងធ្វើឲ្យដី និងធនធានដែលយើងមានហិនហោចអស់ ហើយខ្ញុំមិនដឹងថា អ្វីនឹងកើតឡើងចំពោះយើងរាល់គ្នាឡើយ។ មេដឹកនាំមាត់ឆៅហ្វីលីពីនរូបនេះទិតៀនប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងជើង ក្រោយពេលដែលរបបដឹកនាំឯកោរនេះបានបាញ់សាកល្បងមីស៊ីលឆ្លងទ្វីបម្តងទៀត ដែលគេជឿថា វាអាចបាញ់ដល់ទឹកដីអាមេរិក។ វារឹតតែគ្រោះថ្នាក់ ព្រោះមីស៊ីលអន្តរទ្វីបនេះអាចបំពាក់ក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរបានផងដែរ។ តាមពិត សប្តាហ៍នេះហ្វីលីពីនរៀបចំកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាននិងកិច្ចប្រជុំផ្សេងទៀតជាច្រើនរួមទាំងវេទិកាតំបន់អាស៊ានដែលផ្តោតសំខាន់លើបញ្ហាសន្តិសុខនោះ។ បញ្ហានុយក្លេអ៊ែរកូរ៉េខាងជើងនេះនឹងក្លាយជាប្រធានបទមួយគ្របដណ្តប់កិច្ចប្រជុំតែម្តង។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសកូរ៉េខាងជើងនឹងចូលរួមកិច្ចប្រជុំនេះថែមទៀតផង។ គេរំពឹងថា កិច្ចប្រជុំខាងមុខនឹងត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ការជជែកពិភាក្សាការទូតដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានុយក្លេអ៊ែរកូរ៉េខាងជើងនេះ។ ដើមសប្តាហ៍នេះ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក លោក រិច ធីល័រសិន ដែលនឹងមានវត្តមានក្នុងកិច្ចប្រជុំនៅហ្វីលីពីនដែរនោះ បានបញ្ជាក់ច្បាស់ហើយថា អាមេរិកនៅតែចង់មានកិច្ចសន្ទនាជាមួយកូរ៉េខាងជើង។ អាមេរិកមិនចាត់ទុកកូរ៉េខាងជើងជាសត្រូវឡើយ ហើយអាមេរិកក៏មិនមានចេតនាផ្តួលរលំឬប្តូររបបដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងដែរ៕	ជាប្រធានអាស៊ានប្តូរវេន ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន បានជេរប្រទេចផ្តាសាមេដឹកនាំកំពូលកូរ៉េខាងជើងលោក គីម ជុងអ៊ុនដែលបន្តបាញ់សាកល្បងមីស៊ីលឥតឈប់ឈរ។ លោកហៅ គីម ជុងអ៊ុន «មនុស្សឆ្គួតឡប់» ព្រោះគេកំពុងលេងល្បែងគ្រោះថ្នាក់ដែលអាចបង្កគ្រោះមហន្តរាយដល់ពិភពលោកទាំងមូល។
ថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា គឺខួប៣០ឆ្នាំនៃការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស។ តើនេះគឺជាពេលមួយដែលត្រូវអបអរសាទរ ឬឈ្លោះប្រកែកគ្នា? ខ្ញុំជឿជាក់ថាយើងទាំងអស់គ្នាទាំងប្រជាជនខ្មែរ និងអ្នកដទៃទៀតមានហេតុផលល្អដើម្បីអបអរសាទរទិវានេះ៖ ដូចទៅនឹង «សន្ធិសញ្ញា២បូក៤» ដែលបានបើកផ្លូវសម្រាប់ការឯកភាពជាតិរបស់អាល្លឺម៉ង់ និងផ្តល់ទស្សនៈវិជ្ជមានថ្មីមួយមកដល់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងប្រទេសជិតខាងអាល្លឺម៉ង់ទាំងអស់ កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសនេះបានដឹកនាំកម្ពុជាអោយចាកចេញពីផ្លូវទាល់មួយគឺរបបប៉ុលពត ឯមួយវិញទៀតនោះគឺអំឡុងពេលដែលកម្ពុជានៅចន្លោះភាពតានតឹងរវាងប៉ូលខាងលិច និងប៉ូលខាងកើត។ ការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសក៏បានបើកផ្លូវដល់ការចូលរួមរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងសហគមន៍អន្តរជាតិផ្សេងៗដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក រួមទាំងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ដែលទើបតែរួបរួមផងដែរ។ ការចូលរួមនេះគឺដើម្បីជួយកសាងប្រទេសមួយដែលត្រូវបានបំផ្លាញដោយជម្លោះទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេសជាច្រើនឆ្នាំ។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែលសកម្ម និងប្រកបដោយលក្ខណៈយកចិត្តទុកដាក់របស់ភាគីជាច្រើនដែលមានភ្នាក់ងារពហុភាគី រដ្ឋាភិបាល និងសង្គមស៊ីវិលទាំងជាតិនិងអន្តរជាតិជាងបីទសវត្សរ៍មកនេះបានធ្វើអោយប្រទេសកម្ពុជាក្លាយទៅជារឿងជោគជ័យសេដ្ឋកិច្ចមួយពិតប្រាកដ៖ ប្រទេសនេះបានក្លាយជាប្រទេសមានចំណូលមធ្យមកម្រិតទាប។ ហើយការរីកចំរើននេះបានបំពេញតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពភាគច្រើន ហើយទទួលបានពិន្ទុល្អជាងប្រទេសជាច្រើនទៀត។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនេះក៏បានបង្ហាញអោយឃើញពីតម្លៃរបស់ខ្លួននៅពេលដែលវិបត្តិកូវីដបានវាយប្រហារ។ ជាពិសេសគម្រោងអត្តសញ្ញាណកម្មគ្រួសារក្រីក្រដែលផ្អែកលើជំនួយអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ជាមួយតួអង្គផ្សេងៗរួមទាំងទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិ ប្រទេសអូស្ត្រាលី និងប្រទេសស៊ុយអែតជាច្រើនឆ្នាំមកនេះដែលបានផ្តល់នូវយន្តការប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពក្នុងការផ្តល់ជំនួយដល់ជនក្រីក្រ។ តួលេខបានបង្ហាញពីសារៈសំខាន់ណៃយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់នៃវិបត្តិកូវីដ-១៩៖ តាមរយៈគម្រោងនេះ ប្រជាជនចំនួន៦១០.០០០ គ្រួសារ ឬ ២.៨ លាននាក់បានទទួលការគាំពារគិតត្រឹមខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២១។ ចុះបន្ទាប់ពីកូវីដវិញ? ខ្ញុំមិនអះអាងថាខ្ញុំដឹងពីគំនិតផ្តួចផ្តើមទាំងអស់នោះទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំលើកយកប្រទេសរបស់ខ្ញុំជាឧទាហរណ៍ដើម្បីបន្តបកស្រាយបន្ថែមទៅលើគម្រោងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា៖ អាល្លឺម៉ង់កំពុងធ្វើការលើគោលនយោបាយតាមវិស័យសម្រាប់ការស្តារសេដ្ឋកិច្ចក្រោយកូវីដ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា ពួកយើង និងមិត្តស្វីសរបស់យើងកំពុងគាំទ្រដល់ក្រសួងមហាផ្ទៃក្នុងកិច្ចការងារវិមជ្ឈការ។ ខ្ញុំចាត់ទុកថាវិស័យទាំងពីរនេះមានសារសំខាន់ខ្ពស់។ ច្បាស់ណាស់ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែលបង្កឡើងដោយកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស គឺជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់ក្នុងការនាំប្រទេសកម្ពុជាឆ្ពោះទៅមុខ។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងភ្នែករបស់ខ្ញុំ ក្រៅពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនៃសហប្រតិបត្តិការទាំងនេះ ដែលមានការចូលរួមពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ភាពជោគជ័យនៃសេដ្ឋកិច្ចនាពេលខាងមុខអាចនឹងកើតចេញបានពីកត្តាសំខាន់ៗយ៉ាងហោចណាស់ចំនួនពីរ៖ មួយគឺនយោបាយឈ្នះឈ្នះផ្អែកលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស។ ការអនុវត្តរបស់នយោបាយឈ្នះឈ្នះនេះបានអនុញ្ញាតឱ្យសង្គមកម្ពុជាពុះពារភាពលំបាកមួយចំនួន។ កត្តាមួយទៀតក៏ផ្អែកលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសទៀតនោះ និងបទពិសោធន៍អវិជ្ជមានពីអតីតកាល នោះគឺការបង្កើតលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សដែលត្រូវបានធានាដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងសង្គមស៊ីវិលដែលសកម្ម សហជីពសេរី និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដែលរាយការណ៍នូវអ្វីដែលមានតម្លៃ និងគួរអោយឆ្លុះបញ្ចាំង។ ក្នុងក្រសែភ្នែករបស់ខ្ញុំ ចំណុចនៃក្របខណ្ឌនយោបាយទាំងនេះបានផ្តល់ឱ្យកម្ពុជានូវអត្ថប្រយោជន៍ប្រកួតប្រជែង។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តីក៏ការវិនិច្ឆ័យថាប្រទេសកម្ពុជានឹងឈរនៅចំណុចណា ៣០ឆ្នាំក្រោយពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសនៅតែមានការយល់ឃើញផ្ទុយគ្នា។ សូម្បីតែការពិភាក្សាគ្នាក្នុងលក្ខណៈ «តើទឹកក្នុងកែវនេះពាក់កណ្តាលទទេរ ឬពាក់កណ្តាលពេញ?» ក៏មិនមានផង។ ផ្ទុយទៅវិញមតិដែលបានឃើញសព្វថ្ងៃគឺហាក់ដូចជាមានភាពខុសគ្នាជាមូលដ្ឋាន។ ហេតុផលមួយគឺអាចមកពីបុគ្គលផ្សេងៗគ្នាទាញយកចំនុចសំខាន់ផ្សេងគ្នាតាមការយល់ឃើញរបស់មកពិភាក្សាលើកត្តាចាំបាច់ទាំង៣ដែលខ្ញុំបានលើកឡើងខាងលើ។ ខ្ញុំនឹងមិនលាក់បាំងពីមោទនភាពរបស់ខ្ញុំចំពោះការរួមចំណែកដ៏ជោគជ័យរបស់អាល្លឺម៉ង់ទៅលើការរីកចម្រើនរបស់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងរយៈពេល ៣ ទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះនោះទេ។ ដូច្នេះហើយទើបខ្ញុំដឹងថាការរួមចំណែកទាំងនេះមិនអាចជោគជ័យតែឯងបាននោះទេ។ ខ្ញុំយល់ឃើញថាចំណុចទាំងបីខាងលើនេះគឺជាការបំពេញបន្ថែម ហើយភាពជោគជ័យរបស់ប្រទេសកម្ពុជាអាចបកស្រាយបានតែតាមរយៈការបញ្ចូលគ្នានៃចំណុចទាំងបីនេះ។ តាមរយៈបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្ញុំអំពីភាពស្មុគស្មាញ ភាពលំបាក និងរយៈពេលនៃដំណើរការបង្រួបបង្រួមអាល្លឺម៉ង់ឡើងវិញ ខ្ញុំសូមធ្វើការប្រៀបធៀបប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ម្តងទៀតក្នុងនាមជាពលរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់មួយរូប។ ខណៈពេលដែលបញ្ហានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខណៈខុសពីអាល្លឺម៉ង់ ភាពស្មុគស្មាញនៃបញ្ហានេះមានភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ហើយយើងក៏មិនគួរមើលស្រាលពេលវេលាចាំបាច់សម្រាប់ការដោះស្រាយភាពស្មុគស្មាញនេះដាច់ខាត។ តាមអ្វីដែលខ្ញុំសង្កេតឃើញជាប្រចាំថ្ងៃនៅក្នុងនយោបាយនៅកម្ពុជា លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស សង្គមស៊ីវិលដ៏រឹងមាំ សហជីពសេរី និងការរាយការណ៍ពត៌មានដោយឯករាជ្យហាក់បីដូចជាមិនទទួលបានការទទួលស្គាល់ថាអ្វីជាធាតុពិតនៃចំណុចទាំងនេះ ពោលគឺអត្ថប្រយោជន៍សម្រាប់សង្គមកម្ពុជា។ ខ្ញុំសូមលើកឧទាហរណ៍មួយដើម្បីពន្យល់ពីអ្វីដែលខ្ញុំចង់មាននិយាយ៖ ការបង្កើតតំបន់ក្រហមដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការរីករាលដាលនៃកូវីដ គឺពិតជាការចាំបាច់។ ការអនុវត្តនេះមានចំណុចខ្វះខាតកើតមានឡើងនៅក្នុងដំណាក់កាលចាប់ផ្តើមដំបូងដូចដែលបានរំពឹងទុកមុន ជាពិសេសក្នុងការអនុវត្តការងារដ៏ស្មុគស្មាញមួយដែលមិនធ្លាប់ធ្វើពីមុនមក។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបានរាយការណ៍អំពីចំណុចខ្វះខាតទាំងនេះ ហើយនៅពេលដែលអ្នកសម្តែងមតិបន្ទាប់ពីត្រូវបានអ្នកយកសារពត៌មានសម្ភាសសម្តែងការមិនពេញចិត្តរបស់ពួកគេ មតិទាំងនេះត្រូវបានគេហៅថាជាមតិ "ប្រឆាំង" ទៅវិញ។ ការឆ្លុះបញ្ចាំងមួយអំពីសារសំខាន់នៃសង្គមស៊ីវិល៖ សង្គមស៊ីវិល និងស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលមិនតែងតែជាដៃគូនឹងគ្នានោះទេ។ ប៉ុន្តែភាគីទាំងពីរគួរតែទទួលស្គាល់ថានៅក្នុងសង្គមសតវត្សរ៍ទី២១ ពួកគេម្នាក់ៗមានតួនាទីចាំបាច់រៀងៗខ្លួន។ វិស័យមួយដែលទទួលបានផ្លែផ្កានោះគឺវិស័យមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ។ ការអំពាវនាវរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន ១០៣ ជាហេតុនាំ ឱ្យអាជ្ញាធរមានសកម្មភាពដោះស្រាយវិបត្តិប្រាក់កម្ចីមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ។ មិនថាក្នុងវិស័យមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ឬវិស័យផ្សេងទៀតទេ ខ្ញុំសង្ឃឹមថា អង្គការសង្គមស៊ីវិលអាចមានសកម្មភាពលើសពីការចង្អុលបង្ហាញកំហុសរបស់ស្ថាប័ន។ ចំណែកឯស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលវិញគួរតែធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការបែបស្ថាបនាជាមួយសង្គមស៊ីវិល។ ភាគីទាំងអស់សុទ្ធតែមានតួនាទីរៀងៗខ្លួន ទោះបីជាពេលខ្លះពួកគេមានគោលដៅខុសគ្នាក៏ដោយ ពួកគេទាំងអស់គួរតែយល់ថាតួនាទីរបស់ខ្លួនគឺជាការបំពេញបន្ថែមសម្រាប់ដំណើរការនៃសង្គមកម្ពុជា និងគួតែធ្វើសកម្មភាពដើម្បីផលប្រយោជន៍ជាតិជារួម។ ក្នុងបរិបទនេះ មូលដ្ឋានច្បាប់សម្រាប់ដំណើរការប្រកបដោយផលិតភាពនៃសង្គមស៊ីវិលចាំបាច់ត្រូវតែកំណត់អោយច្បាស់លាស់។ ឥឡូវនេះ កូវីដលែងជាឧបសគ្គទៀតហើយ ខ្ញុំទន្ទឹងរង់ចាំការចាប់ផ្តើមឡើងវិញនៃកិច្ចពិភាក្សាលើច្បាប់ស្តីពីសមាគម និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (LANGO)។ ការសម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពី LANGO នឹងត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ការពិភាក្សាបែបស្ថាបនាលើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីការបង្កើតស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្សជាតិឯករាជ្យមួយ។ ខ្ញុំដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា ទាំងនេះជាផ្នែកមួយនៃដំណើរការដែលនឹងទាមទារការចូលរួមពីអ្នកជំនាញ និងថវិការជំនួយរាប់ពាន់លានដុល្លារ។ ពោលគឺដំណើរការនេះទាមទារឆន្ទៈដ៏ម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការធ្វើកំណែទម្រង់ការគិតគូរនយោបាយរបស់ប្រទេស។ វាទាមទារឆន្ទៈក្នុងការសហការ រួមទាំងបញ្ហាដែលមានមតិផ្ទុយគ្នា។ វាទាមទារឱ្យមានឆន្ទៈក្នុងការសម្របសម្រួល និងការដាក់ផលប្រយោជន៍ជាតិនៅលើគោលដៅផ្សេងទៀត។ ខ្ញុំមើលឃើញថា កំណែទម្រង់វិមជ្ឈការ ដែលមានបំណងផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយារបស់មន្ត្រីការិយាល័យ ក៏ដូចជាប្រជាពលរដ្ឋ គឺជាចំណែកជាក់ស្តែងដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ដំណើរការនេះ។ ខ្ញុំមានមោទនភាពដែលរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានជ្រើសរើសប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ជាដៃគូមួយរបស់កម្ពុជាក្នុងវិស័យនេះ។ ប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិសម្រាប់ការអនុវត្តចំណុចមួយចំនួនដូចជាដំណើរការនៃយន្តការពិនិត្យជាសកលតាមកាលកំណត់ក្នុងទីក្រុងហ្សឺណែវ និងការងាររបស់ការិយាល័យឧត្តមស្នងការទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស (OHCHR) នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាជាក់លាក់ដោយសហការជាមួយតួអង្គជាតិ និងអន្តរជាតិដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍ទាំងអស់។ សម្រាប់ខ្ញុំ នេះបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថារាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនចាត់ទុកការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនទាក់ទងនឹងសិទ្ធិមនុស្សគ្រាន់តែជាទម្រង់បែបបទទេ ប៉ុន្តែពិតជាមានឆន្ទៈធ្វើការលើខ្លឹមសារ បើទោះបីជាត្រូវពិចារណាទស្សនៈផ្សេងគ្នាក៏ដោយ។ ការប្តេជ្ញាចិត្តនេះក៏ធ្វើឱ្យខ្ញុំមានសង្ឃឹមទៅលើនឹងការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខផងដែរ ថាការចូលរួមពីគណបក្សប្រឆាំងដែលមានមុខងារជាផ្នែកសំខាន់នៃប្រព័ន្ធពហុបក្សដែលកំពុងរីកចម្រើនគឺនៅតែអាចទៅរួច។ សម្រាប់ខ្ញុំ នេះមិនត្រឹមតែជាបញ្ហាបច្ចេកទេសប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាធាតុសំខាន់សម្រាប់សម្រេចបាននូវគោលដៅធំនៃការបង្រួបបង្រួមជាតិ។ ការពិភាក្សានាពេលនេះអំពីអត្ថន័យរបស់កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសក៏មានទំហំទិដ្ឋភាពនយោបាយការបរទេសដែលប្រាកដជាធ្វើឱ្យអ្វីៗកាន់តែស្មុគស្មាញ។ ងាកត្រលប់ទៅកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសជាថ្មីម្តងទៀត កិច្ចព្រមព្រៀងនេះអាចមានប្រយោជន៍ក្នុងការស្វែងរកមូលបទរួម៖ ផ្អែកលើមូលដ្ឋាននៃការពិភាក្សាបន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសដែលមាត្រា ៥៣ ត្រូវបានបញ្ចូលនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជាដោយចែងថា « ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាប្រកាន់ខ្ជាប់ជានិច្ចនូវនយោបាយអព្យាក្រឹតអចិន្ត្រៃយ៍ និងមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ»។ «គ្មានប្រទេសណាមួយគួរត្រូវបង្ខំចិត្តក្នុងការជ្រើសរើសរវាងប៉ូលពីរនោះទេ»។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះបានធ្វើឡើងដោយ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាល្លឺម៉ង់ លោក Maas ក្នុងតួនាទីជាតំណាងរបស់ប្រធានសហភាពអឺរ៉ុប ក្នុងឱកាសនៃសេចក្តីសម្រេចស្តីពីភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្ររវាងអាស៊ាន និងសហភាពអឺរ៉ុប។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះគឺស្របតាមមាត្រា ៥៣ ទាំងស្រុង។ ហើយនៅក្នុងសុន្ទរកថាស្តីពីតំបន់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក ដែលបានថ្លែងដោយលោកស្រី Harris អនុប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីថ្ងៃទី ២៤ ខែសីហា នៅប្រទេសសិង្ហបុរី បានគូសបញ្ជាក់ដូចគ្នាថា ការចូលរួមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់គឺ "មិនមែនធ្វើឡើងដើម្បីឱ្យអ្នកណាម្នាក់ជ្រើសរើសរវាងប្រទេសណាមួយនោះទេ»។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដ៏ច្បាស់លាស់ទាំងនេះពីតួអង្គអន្តរជាតិសំខាន់ៗ គួរតែផ្តល់ភាពងាយស្រួលដល់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវមាត្រា ៥៣ ក្នុងគ្រាលំបាក។ សរុបមក៖ ក្នុងករណីណាក៏ដោយ សន្តិភាព និងប្រជាធិបតេយ្យគឺចាំបាច់ទាំងពីរ។ មែនហើយ ពេលក្រឡេកមើលក្របខណ្ឌរដ្ឋធម្មនុញ្ញទាក់ទងនឹងគណបក្សនយោបាយ សង្គមស៊ីវិលសកម្ម សហជីពដ៏រស់រវើក និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដែលនៅតែមានឆន្ទៈក្នុងការរាយការណ៍ពត៌មាន យើងនៅតែអាចមើលឃើញថាកែវទឹកនៅតែពេញពាក់កណ្តាល។ ចូរយើងទាំងអស់គ្នាបន្តធ្វើការជាមួយគ្នា ដើម្បីបំពេញកែវទឹងនេះបន្ថែមទៀត។ អ្នកខ្លះប្រហែលជាចាត់ទុកវិធីសាស្ត្ររបស់ខ្ញុំមានលក្ខណៈជាគំនិតមិនអាចទៅរួច។ ខ្ញុំយល់ថាវិធីសាស្រ្តនេះគឺស្ថិតនៅក្នុងផលប្រយោជន៍ជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែចុងក្រោយ ទោះខ្ញុំគិតយ៉ាងណា ការសម្រេចចិត្តលើដំណើរអនាគតរបស់កម្ពុជា នឹងត្រូវធ្វើឡើងរវាងខ្មែរ និងខ្មែរ៕ Christian Berger ជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា	ដោយ៖ Christian Berger
លោក ម៉ម សូណង់ដូ អ្នកនយោបាយដែលមានវ័យដល់ទៅ៧៥ឆ្នាំហើយនោះ បានសម្រេចចិត្ត វិលមកកាន់តំណែងជាប្រធានគណបក្សសំបុកឃ្មុំសង្គមប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ បន្ទាប់ពីលោក បានដើរចេញ ហើយទុកឲ្យអ្នកដទៃ ដឹកនាំជំនួសអស់មួយរយៈកន្លងមក។ លោក ម៉ម សូណង់ដូ អះអាងថា ការបាត់បង់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិពីកម្ពុជា គឺជាហេតុផលចម្បង ដែលជំរុញឲ្យលោក វិលមកចូលឆាកនយោបាយម្តងទៀត។ លោក ម៉ម សូណង់ដូ ទំនងជាចង់បញ្ជាក់ថា លោក ត្រូវតែត្រឡប់មកតស៊ូ ដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា បន្ទាប់ពីមិនមានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោក បកស្រាយថា លោក រួមទាំងគណបក្សសំបុកឃ្មុំសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ គ្មានបំណងធ្វើជាគណបក្សប្រឆាំង ជំនួសគណបក្សសង្គ្រោះជាតិឡើយ។ ក្នុងបទសម្ភាសជាមួយវិទ្យុអាស៊ីសេរី នៅថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ឆ្នាំ២0១៨ លោក ម៉ម សូណង់ដូ បាននិយាយយ៉ាងដូច្នេះថា៖«ខ្ញុំ មិនមានបំណងជំនួសគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនោះទេ។ [ប៉ុន្តែ] អ្វីដែលខ្ញុំត្រូវតស៊ូក្នុងនាមខ្ញុំជាអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ គឺខ្ញុំ ត្រូវកាន់ទង់ជ័យអ្នកប្រជាធិបតេយ្យតទៅទៀត»។ បន្ទាប់មក លោក ម៉ម សូណង់ដូ ក៏ថ្លែងការពារថា ការសម្រេចវិលមកកាន់ឆាកនយោបាយលើកនេះ គឺជាឆន្ទៈរបស់លោក ដោយមិនមានការជំរុញពីគណបក្សកាន់អំណាចនោះទេ។ អ្នកនយោបាយច្រើនជំនាន់រូបនេះ បានប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីក្នុងបទសម្ភាសនោះថា៖«មិនមែនលោក ហ៊ុន សែន ឲ្យភ្លើងខៀវទេ។ ទោះជាមិនឲ្យ ក៏ខ្ញុំធ្វើដែរ។ ខ្ញុំ មានមហិច្ឆតាមួយ គឺការពារសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរី ពហុបក្សនៅស្រុកខ្មែរ។ ហើយប្រជាពលរដ្ឋ គាំទ្រខ្ញុំ ឬមិនគាំទ្រ គឺជាសិទ្ធិរបស់គាត់»។ កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨ គណបក្សសំបុកឃ្មុំសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ បានធ្វើសមាជវិសាមញ្ញ ដើម្បីបើកផ្លូវឲ្យលោក ម៉ម សូណង់ដូ ទៅកាន់តំណែងជាប្រធានឡើងវិញ។ ចំណែកឯ អនុប្រធានគណបក្សពីររូបទៀត ដែលរួមមាន លោក ផាត់ ស៊ីកាន និងលោក ហាង គឹមស្រឿន ក៏ត្រូវបានជ្រើសតាំងក្នុងសមាជវិសាមញ្ញនោះដែរ។ កាលពីពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២0១៥ គណបក្សសំបុកឃ្មុំសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដោយស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំផ្ទាល់របស់លោក ម៉ម សូណង់ដូ ដែលជាស្ថាបនិក។ ប៉ុន្តែ ក្រោយការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ អាណតិ្តទី៤ ក្នុងឆ្នាំ២0១៧ លោក ម៉ម សូណង់ដូ ក៏បានលាឈប់ពីតំណែងប្រធានគណបក្ស ដោយសារតែមិនទទួលបានការគាំទ្រតាមការរំពឹងទុក។ ក្រោយលោកចាកចេញ តំណែងជាប្រធានគណបក្ស បានធ្លាក់ទៅលើលោកស្រី ហួន ផាន់ណារី ដែលជាអតីតជំនួយការរបស់លោក៕	ភ្នំពេញ៖ ការឈានជើងចូលក្នុងឆាកនយោបាយសាជាថ្មីរបស់លោក ម៉ម សូណង់ដូ គឺមិនមែនដើម្បីធ្វើជាអ្នកប្រឆាំង ជំនួសឲ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលត្រូវបានរំលាយនោះទេ។ ប៉ុន្តែ លោក មានបំណងលើកស្ទួយប្រជាធិបតេយ្យនិងសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ក្រោយអវត្តមានគណបក្សប្រឆាំង។
ដើម្បីចូលរួមក្នុងពិធីបុណ្យប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង (Fête de la francophonie)ដូចរាល់ឆ្នាំ គរុសិស្សភាសាបារាំងជំនាន់ទី២១ឆ្នាំទី១ កំពុងហ្វឹកហាត់ច្រៀងចម្រៀងជាពួកចំនួនពីរបទ គឺបទព្រះរាជនិពន្ធរបស់ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ព្រះនរោត្តម សីហនុ «ភ្នំពេញ» ជាភាសាខ្មែរ និងបារាំង និងបទ Dans ce Café ជាភាសាបារាំង ដែលមានលំនាំបទរបស់លោក សាពូន មីដាដា។ គឺការច្រៀងចម្រៀងជាពួក អមដោយការសម្តែងផង ដែលដឹកនាំដោយលោក អ៊ុក ឧត្តរៈ ជាគ្រូឧទ្ទេសភាសាបារាំងនៃវិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំ។ លោក អ៊ុក ឧត្តរៈ ដែលជាអ្នកដឹកនាំក្រុមសម្តែងបានបញ្ជាក់ប្រាប់ថា ក្រុមការងារត្រូវការចំណាយទៅលើអាហារពីរពេល ការទិញសម្ភារមួយចំនួន និងឯកសណ្ឋានរបស់គរុសិស្សអ្នកសម្តែង។ លោកគ្រូឧទ្ទេសរូបនេះបានពន្យល់យ៉ាងដូច្នេះ៖«យើងមានទឹកចិត្តចូលរួមបុណ្យនៃប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង ដោយសារតែគរុសិស្សទាំងនេះកំពុងសិក្សាភាសាបារាំង ហើយពួកគេក៏នឹងក្លាយជាគ្រូបង្រៀនភាសាបារាំងនៅថ្ងៃអនាគត។ ដូច្នេះពួកគេត្រូវមានពិសោធន៍ និងយល់ដឹងអំពីសកម្មភាពនៃប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង។ ម្យ៉ាងទៀត ការចូលរួមរបស់ពួកយើង គឺបង្ហាញអំពីការគាំទ្របុណ្យ Francophonie នេះ»។ ការជ្រើសរើសហ្វឹកហាត់ច្រៀង និងសម្តែងជាពួកនៃបទ «ភ្នំពេញ» ដែលជាព្រះរាជនិពន្ធ របស់ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ក៏មិនមែនជារឿងចៃដន្យឡើយ។ លោកគ្រូ អ៊ុក ឧត្តរៈ បានមានប្រសាសន៍ថា ក្រុមគរុសិស្សចង់រំឭកដល់បិតាស្ថាបនិកសមាគមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំងគឺ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ដែលស្ថិតនៅក្នុងចំណោមសហស្ថាបនិកទាំង៤រូបនៃសមាគមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង។ សប្បុរសជនដែលមានសម្មានចិត្តចូលរួមឧបត្ថម្ភក្រុមគរុសិស្សភាសាបារាំង អាចទាក់ទងលោកគ្រូឧទ្ទេស អ៊ុក ឧត្តរៈ តាមរយៈទូរសព្ទលេខ ០១២ ៨៣ ៧៧ ៤៦ និង ០១៦ ៨៣ ៧៧ ៤៦ ៕	គរុសិស្សភាសាបារាំងនៃវិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំកំពុងអំពាវនាវស្វែងរកជំនួយថវិកាដើម្បីចូលរួមក្នុងពិធីបុណ្យនៃប្រទេសនិយាយភាសាបារាំងដែលនឹងប្រព្រឹត្តិទៅនៅថ្ងៃទី២២ខែមីនាក្នុងសប្តាហ៍នេះ នៅឯវិទ្យាស្ថានបច្ចេកទេសកម្ពុជា (តិចណូ)។
អាម៉េរិក នៅពីថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា បានសន្យាផ្តល់ឱ្យកូរ៉េខាងត្បូងនូវការយល់ដឹងបន្ថែមទៀតអំពីផែនការនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួនក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទប់ទល់ការគំរាមរបស់កូរ៉េខាងជើង។ យ៉ាងណាមិញ រុស្ស៊ី និងកូរ៉េខាងជើង បានប្រតិកម្មនឹងផែនការនេះយ៉ាងខ្លាំង។ «ការវិវត្តនេះពិតជាធ្វើឱ្យមានអស្ថិរភាព ហើយនឹងមានផលវិបាកអវិជ្ជមានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខតំបន់ដែលនឹងប៉ះពាល់ដល់ស្ថិរភាពពិភពលោក» ។ ក្រសួងការបរទេសរុស្ស៊ីបានលើកឡើងក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយបែបនេះ រួចបន្តថា ការជំរុញរបស់អាម៉េរិក និងសម្ព័ន្ធយោធាណាតូនឹងនាំឱ្យមានភាពតានតឹងកើនឡើង និងអាចបង្កឱ្យមានការប្រណាំងសព្វាអាវុធផងដែរ។ ចំណែកឯកូរ៉េខាងជើងវិញ ប្អូនស្រីមេដឹកនាំរបបក្រុងព្យុងយ៉ាង លោកស្រី គីម យ៉ូចុង បាននិយាយថា កាលណាអាម៉េរិក និងកូរ៉េខាងត្បូងកាន់តែរៀបចំសមយុទ្ធនុយក្លេអ៊ែរ និងដាក់ពង្រាយសព្វាវុធនុយក្លេអ៊ែរនៅឧបទ្វីបកូរ៉េកាន់តែខ្លាំងឡើង វានឹងបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរមិនខាន។ នេះបើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានរដ្ឋ KCNA ដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា។ បើតាមលោកស្រី គីម កូរ៉េខាងជើងនៅតែជឿជាក់ថា ការពង្រឹងនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួនគួរតែត្រូវបន្តទៅមុខបន្ថែមទៀត៕	ក្រសួងការបរទេសរុស្ស៊ី នៅពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា បានរិះគន់កិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែររវាងអាម៉េរិក និងកូរ៉េខាងត្បូងថា នឹងធ្វើឱ្យមានអស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក។ ឯកូរ៉េខាងជើងបានព្រមានដែរថា ផែនការនេះ នឹងរឹតតែឱ្យប្រទេសទាំងពីរប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរបន្ថែមទៀត។
ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១ បានប្រកាសបិទការនាំចូលជ្រូកទាំងស្រុងពីប្រទេសជិតខាង រហូតមកទល់ពេលនេះពុំទាន់មានការបើកឡើងវិញនៅឡើយនោះទេ ប៉ុន្តែការលួចនាំចូលជ្រូកខុសច្បាប់នៅតែបន្តមានដដែល។ ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីនេះ លោក ហ៊ុន សារ៉ាត់ ប្រធានក្រុមការងារអន្តរាគមន៍បង្ក្រាបបទល្មើសចរាចរណ៍សត្វ និងផលិតផលមានដើមកំណើតពីសត្វ បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ២៥ថា ការលួចនាំចូលជ្រូកខុសច្បាប់ពីប្រទេសជិតខាងនៅតែបន្តកើតឡើង ពិសេសការនាំចូលពីប្រទេសថៃ និងវៀតណាម។ ទោះបែបនេះក្ដី ក្រុមជំនាញបង្ក្រាបបទល្មើសចរាចរណ៍សត្វ និងអាជ្ញាធរតាមច្រកព្រំដែន ក៏បានរឹតបន្តឹងការត្រួតពិនិត្យបន្ថែមទៀត ដើម្បីទប់ស្កាត់ការឆ្លងជំងឺប៉េស្តអាហ្រ្វិកចូលក្នុងប្រទេសផងដែរ។ រូបភាពពី លោក ហ៊ុន សារ៉េត់ «បទល្មើសនាំចូលខុសច្បាប់ វានៅតែមានរប៉េសរប៉ស! ឥឡូវនេះមានយ៉ាងច្រើន ១០ទៅ១៥ភាគរយ ដែលមាន(ការនាំចូល)ជាលក្ខណៈតូចតាច។ ពីមុនមានដឹកឡានធំក៏មានដែរ តែឥឡូវវាស្បើយ»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់ លោក ហ៊ុន សារ៉ាត់។ លោក សារ៉ាត់ បន្ថែមថា ការនាំចូលជ្រូកខុសច្បាប់ ឬគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់ នឹងបង្កហានិភ័យឆ្លងជំងឺផ្សេងៗដល់ជ្រូកក្នុងស្រុក និងប៉ះពាល់តម្លៃជ្រូកលើទីផ្សារផងដែរ។ ជាមួយគ្នានេះ លោក ស្រ៊ុន ពៅ ប្រធានសមាគមអ្នកចិញ្ចឹមសត្វកម្ពុជា បានលើកឡើងថា ការផ្អាកមិនឱ្យនាំចូលជ្រូកពីប្រទេសជិតខាង ពិសេសវៀតណាមនៅមានចន្លោះប្រហោង ដោយសារឈ្មួញមួយចំនួនលួចនាំចូលខុសច្បាប់តាមផ្លូវទឹក និងច្រករបៀងផ្សេងៗតាមផ្លូវគោក ដែលអាចធ្វើឱ្យកម្ពុជាប្រឈមឆ្លងជំងឺប៉េស្តអាហ្រ្វិក ប្រសិនទប់ស្កាត់មិនទាន់ពេលវេលា។ លោក ស៊្រុន ពៅ បានអះអាងដូច្នេះ៖«ខ្ញុំដាក់លិខិតស្នាមទៅតាមបណ្ដាខេត្តជាប់ព្រំដែន គឺដើម្បីការពារឈ្មួញលួចនាំចូលហ្នឹង មិនមែនការពារអ្នកចូលស្របច្បាប់នោះទេ។ គឺទប់ការលួចនាំចូល ទាំងសាច់ជ្រូក ទាំងជ្រូករស់។ អ៊ីចឹងហើយ វាធ្វើឱ្យធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រទេសយើង ដោយសារការលួចនាំចូលហ្នឹងឯង។ បើយើងសន្និដ្ឋានទៅ កម្ពុជា និងវៀតណាម តិច ឬច្រើននៅតែមានការនាំចូលមក»។ ជាមួយគ្នានេះ លោក វេង សាខុន រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងកសិកម្ម បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ២៥ កាលពីថ្ងៃទី៤មករាដែរថា ជំងឺប៉េស្តអាហ្រ្វិក បានឆ្លងចូលដល់សហគមន៍ហើយ ស្របពេល ជ្រូករាប់ពាន់ក្បាលបានងាប់ជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ។ រដ្ឋមន្រ្តីរូបនេះ បន្ថែមដូច្នេះថា៖« ភាគច្រើននៃជ្រូក ដែលងាប់ទាំងនោះ គឺជាជំងឺប៉េស្តអាហ្រ្វិក ព្រោះកន្លងទៅនេះឃើញថាប្រទេសជិតខាងយើង ដូចជាថៃ និងវៀតណាមឆ្លង»៕	មន្រ្តីជំនាញបង្ក្រាបបទល្មើសចរាចរណ៍សត្វ បារម្ភជំងឺប៉េស្តអាហ្រ្វិកឆ្លងចូលសហគមន៍ ស្របពេលបទល្មើសនាំចូលជ្រូកពីប្រទេសជិតខាងនៅតែបន្តកើតឡើង។ កាលពីឆ្នាំ២០២១នេះ កម្ពុជាបង្រ្កាបបានជាង ៦០ករណី ដែលភាគច្រើនជាការនាំចូលពីប្រទេសថៃ និងវៀតណាម។
ខាងក្រោមនេះ ជាបទសម្ភាសរវាងលោក ហ៊ុត សុគិត ជាមួយកញ្ញា ញឹក ស្រីល័ក្ខ អ្នកយកព័ត៌មានថ្មីៗ៖ កញ្ញា ញឹក ស្រីល័ក្ខ៖ ជាង១ឆ្នាំហើយ ដែលលោកបង្កើតថ្នាក់រៀនភាសាអង់គ្លេសដល់ក្មេងៗនៅក្នុងភូមិស្រណាល ហេតុអ្វីបានជាលោកសម្រេចចិត្តបង្កើតថ្នាក់រៀនយ៉ាងដូច្នេះ? លោក ហ៊ុត សុគិត៖ ខ្ញុំបានបង្កើតថ្នាក់រៀនក្រៅម៉ោងដល់ក្មេងៗនៅក្នុងភូមិ កាលពីចុងឆ្នាំ២០១៨។ មូលហេតុដែលខ្ញុំបង្កើតថ្នាក់រៀនក្រៅម៉ោងដល់ក្មេងៗ គឺដោយសារខ្ញុំចង់អភិវឌ្ឍសហគមន៍របស់ខ្ញុំ។ ពេលដែលខ្ញុំទៅរៀននៅភ្នំពេញ ខ្ញុំបានចិញ្ចឹមចិត្តថា ខ្ញុំនឹងមកស្រុកវិញ មកជួយក្មេងៗឲ្យមានចំណេះដឹង និងសីលធម៌ល្អ។ ការចាប់ផ្ដើមបង្កើតដំបូង មានសិស្ស ៤ទៅ៥នាក់ប៉ុណ្ណោះ តែបច្ចុប្បន្នមានសិស្សមករៀនចំនួន ៧០នាក់ ដែលមានវ័យពី ៥ដល់១៥ឆ្នាំ។ ចំពោះការបង្កើតនេះ គោលដៅសំខាន់ដែលខ្ញុំធ្វើ គឺទាក់ទងនឹងការអប់រំសីលធម៌ និងភាសាអង់គ្លេស ព្រោះខ្ញុំចង់ឲ្យពួកគាត់ចេះភាសាអង់គ្លេស និងមានសីលធម៌ល្អ។ រូបភាពពីទំព័រហ្វេសប៊ុក Association of Children Dream កញ្ញា ញឹក ស្រីល័ក្ខ៖ ការចាប់ផ្ដើមដំបូង មានសិស្សតិច ប៉ុន្តែលោកធ្វើបែបណា ទើបក្មេងៗមករៀននៅទីនេះច្រើន? ហើយឪពុកម្ដាយរបស់ក្មេងៗយល់បែបណា? លោក ហ៊ុត សុគិត៖ ការចាប់ផ្ដើមមុនដំបូង មានផលពិបាកណាស់ ដោយសារក្មេង និងឪពុកមា្ដយរបស់គាត់ មិនយល់ ប៉ុន្តែខ្ញុំមានវិធីសាស្ត្រមួយ ពេលក្មេងមកដល់ផ្ទះខ្ញុំ ខ្ញុំចែកសៀវភៅ និងពន្យល់ពួកគាត់ពីការរៀនភាសាអង់គ្លេស ហើយប្រាប់គាត់ថា គាត់នឹងទទួលបានអ្វីខ្លះពេលមករៀននៅទីនេះ។ តាមរយៈការចែករំលែកចំណេះដឹងភាសាអង់គ្លេសនេះ បានធ្វើឲ្យក្មេងៗនៅក្នុងភូមិនាំគ្នាមករៀនរៀងរាល់ល្ងាច និងព្រឹកថ្ងៃសៅរ៍ និងអាទិត្យ។ ដើម្បីធ្វើឲ្យក្មេងៗមករៀនទៀងទាត់ ខ្ញុំ និងគ្រូបង្រៀនស្ម័គ្រចិត្ត បានបង្កើតកម្មវិធីបង្រៀនថ្មីៗដល់ពួកគាត់ ដូចជា អានសៀវភៅ, អានរឿងនិទាន និងសកម្មភាពនៅក្នុងថ្នាក់មួយចំនួន។ ចំណែកអាណាព្យាបាលសិស្សវិញ ក៏បានគាំទ្រនូវការបង្រៀនរបស់ពួកខ្ញុំ ពួកគាត់សប្បាយចិត្តពេលកូនរបស់គាត់មានសីលធម៌ល្អ និងមានចំណេះដឹងភាសាអង់គ្លេស។ រីឯ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ក៏ទទួលស្គាល់ការបង្រៀននេះដែរ។ រូបភាពពីទំព័រហ្វេសប៊ុក Association of Children Dream អត្ថបទទាក់ទង ជាសិស្សថ្នាក់ទី១២ តែ យុវតី ច្រាច់ នី ឆ្លៀតពេលចុងសប្តាហ៍ទៅបង្រៀនកុមារតាមភូមិ កញ្ញា ញឹក ស្រីល័ក្ខ៖ ការបង្រៀនភាសាអង់គ្លេសនេះ ដោយឥតគិតថ្លៃ តើធ្វើបែបណា ទើបអាចរកគ្រូបង្រៀនស្ម័គ្រចិត្ត មកបង្រៀនក្មេងៗក្នុងភូមិស្រណាលនេះ? តើគ្រូបង្រៀនស្ម័គ្រទាំងនោះ ទទួលបានអ្វី? លោក ហ៊ុត សុគិត៖ នៅទីនេះមានគ្រូបង្រៀន ៤នាក់ រួមទាំងខ្ញុំម្នាក់ដែរ ដែលបង្រៀនភាសាអង់គ្លេស និងបញ្ចូលបន្ថែមនៅចំណេះដឹងទូទៅ និងអប់រំសីលធម៌។ ការចូលរួមបង្រៀនស្ម័គ្រចិត្តនេះ អាស្រ័យលើពួកគាត់ ដែលជាគ្រូបង្រៀន ក្នុងទិសដៅចង់ចូលរួមជួយសង្គម តាមរយៈការបង្រៀននេះ។ មុននឹងពួកគាត់មកបង្រៀន ខ្ញុំបានប្រាប់ពីអត្ថប្រយោជន៍ដល់ពួកគាត់ ដែលទទួលបានតាមរយៈការបង្រៀននេះ ហើយអ្វីដែលពួកគាត់ទទួលបានគឺ ការចំណេះដឹង។ គ្រូបង្រៀនស្ម័គ្រចិត្តនៅទីនេះ គឺជាសិស្ស និងនិស្សិត ដែលចង់ចែករំលែកចំណេះដឹង ហើយការបង្រៀននេះ ពួកគាត់មិនទទួលបានថវិកានោះទេ។ រូបភាពពីទំព័រហ្វេសប៊ុក Association of Children Dream កញ្ញា ញឹក ស្រីល័ក្ខ៖ អ្វីជាគោលដៅទៅថ្ងៃមុខ ដែលលោកគ្រោងធ្វើសម្រាប់ក្មេងៗនៅក្នុងភូមិស្រណាលនេះ? លោក ហ៊ុត សុគិត៖ គោលដៅទៅថ្ងៃមុខ ខ្ញុំនឹងពង្រីកបន្ថែមទៀត ដោយធ្វើយ៉ាងណាឲ្យមានការបង្រៀននៅតាមភូមិដទៃ ដែលដាច់ស្រយាល។ «គោលដៅចុងក្រោយរបស់យើង គឺជាស្នាមញញឹមរបស់អ្នក»។ នេះជាគោលដៅ៥ឆ្នាំទៅមុខទៀតរបស់ខ្ញុំ។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះ យើងនៅខ្វះខាតនៅឡើយ គឺខ្វះខាតតុសម្រាប់ក្មេងៗអង្គុយរៀន៕ រូបភាពពីទំព័រហ្វេសប៊ុក Association of Children Dream	ភ្នំពេញ៖ ក្រោយបញ្ចប់បរិញ្ញាបត្រទស្សនវិជ្ជា នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ លោក ហ៊ុត សុគិត បានត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើត នាខេត្តសៀមរាបវិញ ដើម្បីធ្វើការចិញ្ចឹមជីវិតនៅទីនោះ។ លោក ហ៊ុត សុគិត ដែលចាប់ចិត្តលើមុខវិជ្ជាទស្សនវិជ្ជា បានសម្រេចចិត្តបង្កើតថ្នាក់រៀនភាសាអង់គ្លេស និងអប់រំសីលធម៌ដល់ក្មេងនៅក្នុងភូមិ ឲ្យមានចំណេះដឹង និងឥរិយាបថល្អ ជាពិសេសចង់អភិវឌ្ឍសហគមន៍របស់ខ្លួន។ បុរសវ័យ៣១ឆ្នាំរូបនេះ ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា៖ «គោលដៅសំខាន់ដែលខ្ញុំធ្វើ គឺទាក់ទងនឹងការអប់រំសីលធម៌ និងបង្រៀនភាសាអង់គ្លេស។ ខ្ញុំចង់ឲ្យពួកគាត់ចេះភាសាអង់គ្លេស»។ និស្សិតទស្សនវិជ្ជារូបនេះ បើកថ្នាក់បង្រៀននៅក្នុងភូមិស្រណាល ឃុំស្រណាល ស្រុកក្រឡាញ់ ខេត្តសៀមរាប ដែលជាទីកំណើតរបស់លោក។
អគ្គនាយកទីភ្នាក់ងារ IAEA លោក Rafael Grossi បានប្រាប់រដ្ឋសមាជិករបស់ទីភ្នាក់ងារនេះថា អ្នកត្រួតពិនិត្យកាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា បានរកឃើញថា ធុងចំនួន ១០ ដែលមានផ្ទុក សារធាតុរ៉ែអ៊ុយរ៉ាញ៉ូម មិនមានវត្តមាននៅកន្លែងដូចដែលបានប្រកាសពីមុនទេ។ IAEA នឹងធ្វើសកម្មភាពបន្ថែមទៀត ដើម្បីបញ្ជាក់អំពីកាលៈទេសៈនៃការដកចេញសម្ភារនុយក្លេអ៊ែរ និងទីតាំងបច្ចុប្បន្នរបស់វា ប៉ុន្តែមិនបានផ្តល់នូវព័ត៌មានលម្អិតបន្ថែមពីទីកន្លែងនោះឡើយ។ អ៊ុយរ៉ាញ៉ូមធម្មជាតិមិនអាចប្រើប្រាស់ភ្លាមៗសម្រាប់ការផលិតថាមពល ឬឥន្ធនៈ គ្រាប់បែកបានទេ ដោយសារដំណើរការចម្រាញ់ជាធម្មតាតម្រូវឱ្យលោហៈត្រូវបានបំប្លែងទៅជាឧស្ម័ន បន្ទាប់មកបង្វិលក្នុងម៉ាស៊ីន centrifuges ដើម្បីឈានដល់កម្រិតដែលត្រូវការ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ៊ុយរ៉ាញ៉ូមធម្មជាតិមួយតោន ប្រសិនបើទទួលបានដោយក្រុមដែល មានមធ្យោបាយ និងធនធានបច្ចេកវិទ្យា នោះអាចត្រូវបានចម្រាញ់ទៅជាសម្ភារកម្រិតអាវុធ ៥,៦គីឡូក្រាម។ ការណ៍នេះការស្វែងរកលោហៈធាតុដែលបាត់នេះមានសារសំខាន់សម្រាប់ អ្នកជំនាញមិនរីកសាយ។ ការរកឃើញខាងនេះ ជាលទ្ធផលនៃការត្រួតពិនិត្យដែលបានគ្រោងទុកដំបូងសម្រាប់ឆ្នាំមុនដែលត្រូវពន្យារពេលដោយសារតែស្ថានភាពសន្តិសុខក្នុងតំបន់ហើយទីបំផុតត្រូវបានអនុវត្ត នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា បើយោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍សម្ងាត់ពីលោក Grossi ។ «ការបាត់បង់ចំណេះដឹងអំពីទីតាំងបច្ចុប្បន្ននៃសម្ភារនុយក្លេអ៊ែរអាចបង្ហាញពីហានិភ័យវិទ្យុ សកម្ម ក៏ដូចជាការព្រួយបារម្ភអំពីសន្តិសុខនុយក្លេអ៊ែរ»។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដដែលបញ្ជាក់ បែបនេះរួចបន្តថា ការឈានដល់ទីតាំងនោះទាមទារឱ្យមានការដឹកជញ្ជូនដ៏ស្មុកស្មាញ។ គួរបញ្ជាក់ថា ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ក្រោមការដឹកនាំរបស់អតីមេដឹកនាំលោក Muammar Gaddafi លីប៊ីបានបោះបង់កម្មវិធីអាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួនដែលទទួលបានម៉ាស៊ីន centrifuges ដែល អាចបង្កើនសារធាតុអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមក៏ដូចជាព័ត៌មានរចនាសម្រាប់គ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរបើទោះបីជាវាមានការរីកចម្រើនតិចតួចចំពោះការផលិតគ្រាប់បែកក៏ដោយ។ ប្រទេសអាហ្រ្វិកមួយនេះបានជាប់គាំងក្នុងវិបត្តិនយោបាយចាប់តាំងពីការដួលរលំរបស់លោកGaddafi ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ជាមួយនឹងកងជីវពលជាច្រើនបានបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពប្រឆាំងដែល គាំទ្រដោយមហាអំណាចបរទេស៕	ទីភ្នាក់ងារថាមពលអាតូមិកអន្តរជាតិ (IAEA) បង្ហាញថា សារធាតុអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមធម្មជាតិចំនួន ២,៥ តោនត្រូវបានបាត់ពីកន្លែងដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាលលីប៊ី។ IAEA អាចនឹងចាត់សកម្មភាពបន្តទៀតដើម្បីបញ្ជាក់ពីកាលៈទេសៈនៃការយកចេញនៃសារធាតុមួយនេះដែលជាសារធាតុមួយសម្រាប់ផលិតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។
គិតត្រឹមថ្ងៃទី១១ ធ្នូនេះ ទើបមានតែគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងគណបក្សយុវជនកម្ពុជា ដែលគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) បានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ ក្រោយពីទុកពេលឲ្យគណបក្សនយោបាយដាក់ពាក្យចូលរួមបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ពីរសប្ដាហ៍មកនេះ។ នេះបើតាមលោក ហង្ស ពុទ្ធា អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោត គ.ជ.ប។ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានដាក់បេក្ខជនឈ្មោះ បោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកព្រឹទ្ធសភាទាំង៨ភូមិភាគ ខណៈដែលគណបក្សយុវជនកម្ពុជា ដាក់បេក្ខជនឈរឈ្មោះតែ៣ភូមិភាគប៉ុណ្ណោះ គឺភូមិភាគទី១ រាជធានីភ្នំពេញ ទី២ កំពង់ចាមនិងត្បូងឃ្មុំ និងភូមិភាគទី៣ កណ្ដាល។ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច លោក ញ៉េប ប៊ុនជិន ធ្លាប់ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា គណបក្សនឹងដាក់ពាក្យចូលរួមប្រកួតប្រជែងបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភានេះដែរ។ កន្លមកគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ក៏បានដាក់ពាក្យចូលរួមបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភានេះ ប៉ុន្តែត្រូវបាន គ.ជ.ប សម្រេចលុបឈ្មោះចេញវិញ ក្រោយពីគណបក្សមួយនេះត្រូវបានតុលាការរំលាយ។ ចំណែកគណបក្ស«ភ្លើងទៀន» ដែលប្ដូរឈ្មោះពីគណបក្សសមរង្ស៊ី ហើយធ្លាប់មានកៅអីព្រឹទ្ធសភា១១ កាលពីអាណត្តិទី៣នោះ ក៏បោះបង់ចោលឱកាសប្រកួតប្រជែងនេះ ដោយសារគ្មានទំនុកចិត្តទទួលបានជ័យជម្នះ។ អត្ថបទទាក់ទង «ភ្លើងទៀន» មិនចូលប្រជែងយកកៅអីព្រឹទ្ធសភាឆ្នាំ២០១៨ឡើយ ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា អាណត្តិទី៤ នឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី២៥ កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៨ខាងមុខ។ បើតាមគ.ជ.ប ដំណើការបោះឆ្នោតនេះ នឹងប្រព្រឹត្តទៅធម្មតា ដោយគ្មានការរាំងស្ទះអ្វីឡើយ។ អាសនៈក្នុងព្រឹទ្ធសភា ត្រូវបានបង្កើនចំនួន១បន្ថែមទៀត សម្រាប់ការបោះឆ្នោតនៅអាណត្តិទី៤។ បច្ចុប្បន្ន អាសនៈក្នុងព្រឹទ្ធសភា មានចំនួន៦១ ដោយក្នុងនោះ អាសនៈពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មានចំនួន៥០ និងអាសនៈគណបក្សភ្លើងទៀន មានចំនួន១១។ បើតាមគ.ជ.ប ភូមិភាគទី១ រាជធានីភ្នំពេញ មាន៦អាសនៈ, ភូមិភាគទី២ ខេត្តកំពង់ចាម និងខេត្តត្បូងឃ្មុំ មាន៨អាសនៈ, ភូមិភាគទី៣ ខេត្តកណ្តាល មាន៥អាសនៈ, ភូមិភាគទី៤ ខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ខេត្តសៀមរាប ខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងខេត្តប៉ៃលិន មាន១0អាសនៈ, ភូមិភាគទី៥ ខេត្តតាកែវ ខេត្តកំពត និងខេត្តកែប មាន៧អាសនៈ, ភូមិភាគទី៦ ខេត្តព្រៃវែង និងខេត្តស្វាយរៀង មាន៧អាសនៈ, ភូមិភាគទី៧ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ខេត្តពោធិ៍សាត់ ខេត្តកោះកុង និងខេត្តព្រះសីហនុ មាន៩អាសនៈ, ភូមិភាគទី៨ ខេត្តកំពង់ធំ ខេត្តព្រះវិហារ ខេត្តក្រចេះ ខេត្តស្ទឹងត្រែង ខេត្តរតនគិរី និងមណ្ឌលគិរី មាន៦អាសនៈ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា បានកំណត់ថា៖ «សមាជិកព្រឹទ្ធសភា២រូប ត្រូវបានចាត់តាំងដោយព្រះមហាក្សត្រ ហើយសមាជិក២រូបទៀត ត្រូវរដ្ឋសភា ជ្រើសតាំងតាមមតិភាគច្រើនដោយប្រៀប។ រីឯសមាជិកព្រឹទ្ធសភាទាំង៥៨ គឺកើតចេះពីការបោះឆ្នោតអសកល»៕	ភ្នំពេញ៖ មកដល់ពេលនេះ មានតែគណបក្សនយោបាយចំនួន២ប៉ុណ្ណោះ ដែលគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) បានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ សម្រាប់ការចូលរួមប្រកួតប្រជែងបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា អាណត្តិទី៤ ឆ្នាំ២០១៨ខាងមុខ។ គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត នឹងឈប់ទទួលពាក្យចូលរួមការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភា នៅថ្ងៃទី១២ ធ្នូ។
តាំងពីថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ ពេលដែលក្រុមតាលីបង់ចូលគ្រប់គ្រងប្រទេស រហូតដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០២២ កំណត់ត្រាអ្នកស្លាប់នៅអាហ្វហ្កានីស្ថានមានចំនួន៣៩៧នាក់។ នេះបើតាមរបាយការណ៍របស់ UN ។ ភាគច្រើននៃអ្នកស្លាប់ទាំងនេះគឺដោយសារការវាយប្រហារជាបន្តបន្ទាប់ ដោយក្រុមរដ្ឋឥស្លាម ISIS-K ហើយមនុស្សជាង៥០នាក់ដែលជាប់សង្ស័យថា មានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធជ្រុលនិយម ក៏ត្រូវបានសម្លាប់ដែរ។ «ស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សសម្រាប់ជនជាតិអាហ្វហ្កានីស្ថានជាច្រើន គឺស្ថិតនៅក្នុងការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង»។ លោកស្រី Michelle Bachelet ឧត្តមស្នងការទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្សបញ្ជាក់បែបនេះពីទីក្រុងហ្សឺណែវ។ ប្រមុខសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះបន្ថែមថា មេដឹកនាំតាលីបង់បានរឹតត្បិតសិទ្ធិ និងសេរីភាពរបស់ស្រ្តី សេរីភាពបញ្ចេញមតិ។ លោកស្រីក៏បង្ហាញក្ដីបារម្ភលើការបាត់ខ្លួនរបស់សកម្មជន និងបាតុករជាច្រើនផងដែរ និងកត់សម្គាល់ពីស្ថានភាពប្រជាជនអាហ្វហ្កានីស្ថាន កំពុងជួបប្រទះបញ្ហាមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងមនុស្សធម៌ដែលបង្អាក់ដល់សិទ្ធិវប្បធម៌ សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច។ លោកស្រីក៏បានអំពាវនាវឱ្យតាលីបង់ អនុញ្ញាតឱ្យស្រ្តីមានសេរីភាព និងចូលរួមឱ្យបានពេញលេញនៅក្នុងជីវិតសាធារណៈផងដែរ។ សូមបញ្ជាក់ថា ស្របពេលនឹងវិបត្តិមនុស្សធម៌ក្នុងប្រទេស ក្រុមតាលីបង់ប្រឈមនឹងការវាយប្រហារយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ក្រុម ISIS-K ដែលជាសត្រូវមនោគមវិជ្ជារបស់ពួកគេ។ ក្រុម ISIS-K បានលេចមុខដំបូងនៅភាគខាងកើតអាហ្វហ្កានីស្ថាននៅចុងឆ្នាំ២០១៤ ហើយមូលដ្ឋានរបស់ក្រុមនេះ ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថាបានរីករាលដាលកាន់តែច្រើន នៅអាហ្វហ្កានីស្ថានតាំងពីតាលីបង់ចូលកាន់អំណាច៕	របាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) នៅថ្ងៃទី៧ ខែមីនា បង្ហាញថា ជនស៊ីវិលជិត៤០០នាក់ នៅអាហ្វហ្កានីស្ថានត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងការវាយប្រហារនានា តាំងពីតាលីបង់ចូលកាន់កាប់។ ជាង៨០ភាគរយ ត្រូវបានសម្លាប់ ក្រោមស្នាដៃបណ្ដាញជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយក្រុមជ្រុលនិយមរដ្ឋឥស្លាម។
ដើមឡើយក្រសួងអប់រំ ចង់ប្រកាសលទ្ធផលប្រឡង នៅថ្ងៃទី២៨ និង២៩វិច្ឆិកា ប៉ុន្តែដោយសារនីតិវិធីកំណែការប្រឡង និងស្រង់បូកពិន្ទុដោយកុំព្យូទ័រ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ពិន្ទុកត្រូវបានបញ្ចប់ ដោយរលូនមុនកាលកំណត់ ទើបក្រសួងសម្រេចផ្លាស់ប្ដូរ ពេលវេលាប្រកាសលទ្ធផលនេះវិញ។ ការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ សម័យប្រឡងថ្ងៃទី៦ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ មានបេក្ខជនចំនួន ១៣៧ ៤១២ នាក់ចូលរួម ក្នុងនោះបេក្ខនារី ចំនួន៧៣ ២៧៨នាក់។ ក្នុងចំណោមទាំងអស់ បេក្ខជនថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រ មានចំនួន៤១ ៣៧៩នាក់ ស្មើនឹងប្រមាណ៣០,១ភាគរយ និងថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រសង្គមមានចំនួន ៩៦ ០៣៣នាក់ ស្មើនឹងប្រមាណ ៦៩,៩ភាគរយ។	លទ្ធផលប្រឡងសញ្ញាបត្រទុតិយភូមិ ឆ្នាំសិក្សា២០២៣ នឹងប្រកាសមុនកាលកំណត់ នៅថ្ងៃទី២៣ វិច្ឆិកា សម្រាប់សិស្សប្រឡងនៅរាជធានីភ្នំពេញ និងខេត្តកណ្ដាល។ សម្រាប់សិស្សប្រឡងទូទាំងប្រទេស នឹងប្រកាសជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី២៤ វិច្ឆិកា។ នេះបើតាមក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២២ វិច្ឆិកា។
ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ភាពរអ៊ូរទាំលើការចំណាយសម្រាប់ពិធីបុណ្យជាតិ និងអន្តរជាតិត្រូវបានគេឮសូរកាន់តែច្រើនឡើង និងស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ មានមែនការរអ៊ូរទាំពីកញ្ចប់ចំណាយប៉ោងឡើង ប៉ុន្តែប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួននៅតែបន្តអបអរសាទរពិធីបុណ្យបរទេសមួយចំនួនបន្ថែមទៀត ក្រៅពីពិធីបុណ្យប្រពៃណីខ្មែរ ឬនៅបន្តអបអរសាទរពិធីរបស់ខ្មែរមួយចំនួនដែលគេអាចលុចចោលបាន។ អ្នកជំនាញផ្នែកសង្គមមួយចំនួនបាននិយាយថា ប្រទេសកម្ពុជាមានពិធីបុណ្យប្រពៃណីចាំបាច់ខានមិនបានរបស់ខ្លួនច្រើនហើយ ដូចជា៖ពិធីបុណ្យកថិន បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ បុណ្យចូលឆ្នាំ បុណ្យបច្ច័យបួន បុណ្យដឹងគុណមាតាបិតា ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ពិធីឡើងគេហដ្ឋានថ្មី ពិធីបង្កក់កូនចៅ និងនៅមានពិធីបុណ្យមួយចំនួនផ្សេងៗទៀតរបស់ខ្មែរ។ ដោយមិននិយាយពីពិធីបុណ្យបែបបស្ចិមប្រទេស អ្នកជំនាញសង្គមដដែលបានបន្ថែមទៀតថា គ្រាន់តែបុណ្យក្នុងប្រទេសសម្រាប់អ្នកមានសែស្រឡាយខ្មែរចិន ខ្មែរវៀតណាម ពួកគេត្រូវបង្ខំចិត្តប្រារព្ធពិធីទាំងពីរនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ ពោលគឺពួកគេត្រូវប្រារព្ធពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរផង និងចូលឆ្នាំចិន ផង។ ក្រៅពីពិធីបុណ្យដែលមានស្រាប់តាំងពីជីដូនជីតាមក គេសង្កេតឃើញមានពិធីបុណ្យជាច្រើនបន្ថែមទៀតទើបត្រូវបានប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួនប្រតិបត្តិឡើងតាមវប្បធម៌បស្ចឹមប្រទេស។ ពិធីបុណ្យទាំងនោះជារួមមាន៖ពិធីបុណ្យនៃក្តីស្រឡាញ់ឬហៅថាបុណ្យសង្សារ ពិធីបុណ្យណូអែល ពិធីបុណ្យបំណាច់ឆ្នាំ ពិធីបុណ្យហាលឡូវិនសម្រាប់កុមារ។ល។ ពិធីបុណ្យទាំងនេះទើបត្រូវបានគេប្រតិបត្តិក្នុងរយៈពេលជាង១០ ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ អ្នកជំនួញបរទេសនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាជារឿយៗធ្លាប់បានត្អូញត្អែរពីចំនួនថ្ងៃឈប់សម្រាករបស់ជាតិច្រើនពេក។ ដោយសារបញ្ហានេះ ក្រុមហ៊ុនសហគ្រាស ពេលខ្លះ យឺតយ៉ាវក្នុងការប្រគល់ទំនិញអោយទាន់ពេលវេលា។ បើផ្អែកលើកត្តាធម្មជាតិ និងផ្អែកលើទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ច គេពិតជាអាចនិយាយបានថា ពិធីបុណ្យកាន់តែច្រើនអនុញ្ញាតអោយមនុស្សសប្បាយកាន់តែខ្លាំង ចំណាយច្រើន ហើយវានឹងនាំអោយមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចច្រើន ប៉ុន្តែនៅពេលដែលពិធីបុណ្យមានកាន់តែច្រើន ពេលនោះ កញ្ចប់ថវិកាគ្រួសារអ្នកមានជីវភាពយ៉ាប់យ៉ឺនក៏កាន់តែស្ងួតដែរ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា កម្មកររកប្រាក់ចំណូលប្រចាំខែបានប្រមាណជា២០០ ដុល្លារអាមេរិក។ មន្ត្រីរាជការទទួលបានប្រាក់ខែជាមធ្យមជិត៣០០ដុល្លារអាមេរិក។ បុគ្គលិកដែលធ្វើការនៅក្នុងវិស័យឯកជន អាចរកប្រាក់ចំណូលបានពីជាង២០០ ដុល្លារដល់ជិត១ពាន់ដុល្លារ។ ប្រាក់ចំណូលមើលទៅគួរសមដែរ ប៉ុន្តែការចំណាយមានកម្រិតខ្ពស់ ពីព្រោះទំនិញនៅទីផ្សារមានតម្លៃថ្លៃ។ ការចំណាយលើម្ហូបអាហារ សម្លៀកបំពាក់ ការស្នាក់នៅ ទឹកភ្លើងគឺជារឿងមួយ។ ប៉ុន្តែពេលនេះ អ្វីដែលប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួនកំពុងប្រឈមនោះគឺការចំណាយទៅលើពិធីបុណ្យប្រពៃណីរបស់ជាតិបូកបន្ថែមពិធីបុណ្យអន្តរជាតិ និងពិធីជួបជុំអត់ប្រយោជន៍មួយចំនួនផ្សេងទៀត។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ការមួយរោង គេត្រូវការចំណាយជាមធ្យម៣០ដុល្លារនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ឬ២០ដុល្លារនៅជនបទ។ ហើយនេះមិនទាន់ទាំងគិតតម្លៃតុបតែងខ្លួននិងតម្លៃធ្វើដំណើរផង។ ការចំណាយប្រាក់កាសក្នុងចំនួននេះមិនមានបញ្ហាអ្វីទេសម្រាប់គ្រួសារដែលមានជីវភាពធូរធារនោះប៉ុន្តែសម្រាប់គ្រួសារខ្សត់ខ្សោយ ទឹកប្រាក់នេះមានទំហំធំណាស់សម្រាប់ចិញ្ចឹមគ្រួសារប្រចាំថ្ងៃ។ អ្នកជំនាញសង្គមនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបាននិយាយថា គ្រួសារខ្មែរមួយចំនួនបាន និងកំពុងស្ថិតនៅក្នុងគំនាបសេដ្ឋកិច្ច និងកាតព្វកិច្ចសង្គម។ មានន័យថា ប្រសិនបើពួកគេប្រតិបត្តិពិធីបុណ្យមួយចំនួនខ្លាំងពេក ពេលនោះ ពួកគេខ្វះប្រាក់សម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិតគ្រួសារ។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើ ពួកគេមិនគោរពប្រតិបត្តិពិធីប្រពៃណីផ្សេងៗរបស់ខ្មែរ ពេលនោះ ពួកគេត្រូវប្រឈមនឹងការស្តីបន្ទោសពីសង្គម។ ដូច្នេះ ដើម្បីកាត់បន្ថយនូវបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុគ្រួសារ អ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងឡាយត្រូវកាត់បន្ថយពិធីបុណ្យណាដែលមិនមែនជារបស់ខ្មែរ ឬពិធីបុណ្យណាដែលមិនចាំបាច់ចោល ទោះបីពិធីបុណ្យនោះជារបស់ខ្មែរក៏ដោយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត អ្នកដែលចូលចិត្តបង្កើតកម្មវិធីដែលមិនសូវមានប្រយោជន៍ ហើយធ្វើអ្នកផ្សេងទៀតចំណាយប្រាក់នោះ គួរពិចារណាឡើងវិញ៕	ភ្នំពេញ៖ ប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួនកំពុងស្ថិតក្នុងគំនាបហិរញ្ញវត្ថុគ្រួសារ និងកាតព្វកិច្ចសង្គមដោយសារពិធីបុណ្យមានកាន់តែច្រើន។ អ្នកជំនាញសង្គមមួយចំនួនបាននិយាយថា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ ប្រជាជនខ្មែរខ្លួនឯងត្រូវកាត់បន្ថយការប្រារព្ធពិធីបុណ្យបរទេស និងខ្មែរមួយចំនួនដែលមិនចាំបាច់។
សវនាការដេញដោលពិនិត្យភស្តុតាងសំណុំរឿង ០០២/០២ បានចាប់ផ្តើមដោយការធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានចោទប្រកាន់នៅថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៤ និងបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី១១ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៧។ ការជំនុំជម្រះ រួមទាំងការស្តាប់សេចក្តីសន្និដ្ឋានបិទបញ្ចប់កិច្ចពិភាក្សាដេញដោលផង មានរយៈពេលសរុបចំនួន ២៨៣ថ្ងៃ។ ក្នុងអំឡុងពេលសវនាការនេះ អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងបានស្តាប់សក្ខីកម្មពីបុគ្គលសរុបចំនួន ១៨៥នាក់ ក្នុងនោះមានសាក្សីបញ្ជាក់អង្គហេតុចំនួន១១៤នាក់ ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីចំនួន៦៣នាក់ និងអ្នកជំនាញចំនួន ៨ នាក់។ បទចោទនៅក្នុងសំណុំរឿង ០០២/០២ គឺឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ និងការបំពារបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើអនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវ ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងទីតាំងឧក្រិដ្ឋកម្ម និងការចោទប្រកាន់លើអង្គហេតុដូចតទៅ៖ ការដ្ឋានការងារ និងសហ- ករណ៍ (សហករណ៍ត្រាំកក់ ការដ្ឋានទំនប់ត្រពាំងថ្ម ការដ្ឋានទំនប់ ១ មករា និងការដ្ឋានសាងសង់ព្រលានយន្តហោះកំពង់ឆ្នាំង) មន្ទីរសន្តិសុខ និងទីតាំងសម្លាប់មនុស្ស (មន្ទីរសន្តិសុខ ស-២១ មន្ទីរសន្តិសុខក្រាំងតាចាន់ មន្ទីរសន្តិសុខអូរកន្សែង និងមន្ទីរសន្តិសុខភ្នំក្រោល) អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ទៅលើប្រជាជនចាម និងវៀតណាម ការប្រព្រឹត្តិចំពោះពុទ្ធសាសនិកជន និងអតីតមន្ត្រីរដ្ឋការនៃរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ និងការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍នៅទូទាំងប្រទេស។ អង្គជំនុំជម្រះក៏បានបើកសវនាការដេញដោលពិនិត្យភស្តុតាងលើការចោទប្រកាន់អំពីលក្ខណៈ នៃជម្លោះប្រដាប់អាវុធរវាងកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម តួនាទីរបស់ជនជាប់ចោទនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាល រួមទាំងភស្តុតាងស្តីពីរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាល និងប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងនៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។ សូមរម្លឹកថា កាលលើកទីមួយ តុលាការខ្មែរក្រហម ក៏បានកាត់ទោសលោក នួន ជា និង លោក ខៀវ សំផន ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារមួយជីវិតដែរ នៅក្នុងសំណុំរឿង០០២/០១ កាលពីឆ្នាំ២០១៤ ក្រោមបទឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ ដោយសារការជម្លៀសប្រជាជន និងអំពើឃាតកម្ម៕	នួន ជា អតីតអនុលេខាបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា និង ខៀវ សំផន ប្រមុខរដ្ឋនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ត្រូវបានកាត់ទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត ក្នុងសំណុំរឿង ០០២/០២ ដែលត្រូវបានប្រកាសដោយអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង នៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក) នាព្រឹកថ្ងៃសុក្រ ទី១៦ ខែវិច្ឆិកា នេះ។ ទោសនេះ ត្រូវបញ្ចូលតែមួយជាមួយសំណុំរឿង ០០២/០១។
ដើម្បីជ្រាបច្បាស់សូមអញ្ជើញលោក-អ្នកនាងទស្សនាវីដេអូMOJO ដែលផលិតដោយកញ្ញា អ៊ុត រស្មី អ្នកសារព័ត៌មានថ្មីៗ ដូចតទៅ៖ រស់នៅកម្ពុជាអស់ ១១ឆ្នាំ បុរសជនជាតិឥណ្ឌូណេស៊ីវ័យ ៣៩ឆ្នាំ Roland បានរៀបរាប់ថា លោកបានចំណាយរយៈពេលមួយសប្ដាហ៍ ដើម្បីច្នៃកង់ពណ៌ទឹកក្រូចមួយគ្រឿងដែលមានកម្ពស់ជិត២ម៉ែត្រនេះឡើង។ លោកបានរៀបរាប់ដូច្នេះ៖ «ដំបូងឡើយ ខ្ញុំមានកង់ខូចពីរ ខ្ញុំគិតថា បើសិនជា ជួសជុលជាកង់ធម្មតា វានឹងមានរូបភាពធម្មតាប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែបើខ្ញុំយកវាភ្ជាប់គ្នាជាកង់ខ្ពស់មួយ ហើយសាកល្បងជិះវា វាក៏ជាបទពិសោធថ្មីសម្រាប់ខ្ញុំដែរ។ ម្យ៉ាងបើសិនជា គេ[ចូលចិត្ត]មើលកង់នេះ វាក៏ល្អម្យ៉ាងដែរ»។ ជាគ្រូបង្រៀនភាសាឥណ្ឌូណេស៊ីផង លោក Roland តែងតែចំណាយពេលជិះកង់ខ្ពស់របស់ខ្លួនដើម្បីកម្សាន្តនៅតាមផ្លូវនានាក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ហើយម្ដងម្កាលលោកក៏ជិះកង់នេះទៅកាន់ខេត្តកណ្ដាល និងខេត្តកំពង់ស្ពឺដែរ។ Roland បានអះអាងថា លោកទស្សនាទេសភាពច្បាស់ៗពីទីខ្ពស់ពេលកំពុងជិះកង់ ហើយពេលអ្នកដំណើរឃើញលោកជិះកង់ដ៏ចម្លែកនេះ គេតែងនាំគ្នាសើចសប្បាយ។ លោកអះអាថា លោកសប្បាយចិត្តដូចគ្នា ដែលអាចធ្វើឱ្យប្រជាជនខ្មែររីករាយតាមរយៈការច្នៃប្រឌិតនេះ។ រាល់ពេលទៅណាមកណាម្តងៗ បុរសឥណ្ឌូនេស៊ីរូបនេះបញ្ជាក់ថា លោកបានដោតទង់ជាតិខ្មែរលើកង់ដ៏ចម្លែក ហើយវាទំនងជាធ្វើឱ្យគេច្រឡំថា លោកជាជនជាតិខ្មែរដែរ។ លោក Roland បានពន្យល់ពីមូលហេតុដែលលោកដោតទង់ជាតិខ្មែរលើកង់ខ្លួនដូច្នេះថា៖« រយៈពេល១១ឆ្នាំហើយដែលខ្ញុំរស់នៅខ្មែរ។ ខ្ញុំជាជនជាតិឥណ្ឌូណេស៊ី តែខ្ញុំស្រលាញ់ប្រទេសខ្មែរ ខ្ញុំរស់នៅប្រទេសនេះយ៉ាងសុខសប្បាយ។ ខ្ញុំដាក់ទង់ជាតិខ្មែរនេះ ដើម្បីឱ្យបងប្អូនខ្មែរមើល ហើយលើកទឹកចិត្តពួកគាត់ ដើម្បីឱ្យពួកគាត់ស្រលាញ់ប្រទេសខ្មែរថែមទៀត»។ មានពិសោធន៍ជិះកង់ខ្ពស់ រយៈពេលពេលជាង១ឆ្នាំ លោក Roland បានអះអាងថា នៅពេលជិះកង់នេះម្តងៗ លោកត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នជាងពេលជិះកង់ធម្មតា ដ្បិតថា វាខ្ពស់ជាងកងដទៃរហូតដល់ពីរដង ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យអ្នកជិះពិបាកឡើងជិះ និងពិបាកឈប់ផង។ «ពេលឡើងជិះលំបាក ដោយសារយើងត្រូវរុញ និងទប់លំនឹងឱ្យស្មើ បើសិនទប់លំនឹងមិនស្មើទេ យើងនឹងដួល ហើយពេលឈប់ក៏ពិបាក ព្រោះត្រូវលោតចុះពីលើកង់»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក Roland ដោយលោកបានបន្ថែមថា ពេលស្ទះចរាចរណ៍ លោកត្រូវចុះបណ្ដើរ ឬ ផ្អែកក្បែរឡានខ្ពស់ៗ ដើម្បីសុវត្ថិភាព និងមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃ។ ដោយសារឃើញប្រជាជនខ្មែរចាប់អារម្មណ៍ច្រើន បុរសឥណ្ឌូណេស៊ីដែលមានចំណូលចិត្តច្នៃរបស់ប្លែកៗ Roland បានបង្ហើបថា ក្នុងករណីមានអ្នកចង់ជិះកង់ប្រភេទខ្ពស់នេះដែរ លោកអាចជួយច្នៃឱ្យបាន។ យ៉ាងណាមិញលោករៀបរាប់ពីបញ្ហាបច្ចេកទេសខ្លះថា ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពដល់អ្នកជិះ វាជារឿងចាំបាច់ដែលលោកត្រូវមើលឲ្យបានជាក់ច្បាស់ពីដងខ្លួនរបស់អ្នកជិះ ដើម្បីអាចដឹងថា គេសាកសមនឹងកង់កម្ពស់ប៉ុន្មាន៕	ភ្នំពេញ៖ លោកអ្នកប្រហែលជាធ្លាប់ឃើញហើយ កង់មួយដ៏ចម្លែកដែលមានកម្ពស់ជិត ២ម៉ែត្រ ពេលលោក-អ្នកធ្វើដំណើរតាមដងផ្លូវនៅរាជធានីភ្នំពេញ។ កង់មួយនេះត្រូវបានច្នៃឡើងដោយបុរសជនជាតិឥណ្ឌូណេស៊ីម្នាក់គឺលោក Roland Uly ។ បុរសរូបនេះអះអាងថា មូលហេតុដែលលោកច្នៃកង់នេះឡើង គឺដើម្បីគយគន់ទេសភាពតាមផ្លូវបានងាយស្រួលពេលធ្វើដំណើរ និង បម្រើជាចំណីចក្ខុដ៏ប្លែកសម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជា។
កាសែត Handelsblatt ឱដឹងថា Borussia Dortmund នឹងទទួលបានថ្លៃឧបត្ថម្ភរាប់រយលានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ សម្រាប់កិច្ចព្រមព្រៀងរយៈពេល៣ឆ្នាំ ពីក្រុមហ៊ុផលិតសព្វាវុធដ៏ធំរបស់អាល្លឺម៉ង់មួយនេះ។ ព័ត៌មានលម្អិតបន្ថែម សារព័ត៌មានឌីជីថលថ្មីៗនឹងផ្សាយចជូនបន្តបន្ទាប់។ ក្រុមហ៊ុន Rheinmetall ជាក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្ត និងសព្វាវុធរបស់អាល្លឺម៉ង់ ដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុង Düsseldorf។ Rheinmetall ក៏ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាក្រុមហ៊ុនផលិតសព្វាវុធធំជាងគេលំដាប់ទី៥ នៅអឺរ៉ុប ជាពិសេសជំនាញខាង រថពាសដែក។ កាលពីឆ្នាំ២០២២ ទទួលបានចំណូលពីការលក់អាវុធរបស់ខ្លួនបានចំនួន ៦,៤១០ ពាន់លានដុល្លារ និងនៅឆ្នាំ២០២៤នេះ នឹងរំពឹងកើនចំណូលបន្ថែមទៀត។ Dortmund នឹងត្រូវតតាំងជាមួយ Real Madrid ក្នុងការប្រកួតវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ UEFA Champions League នៅរាត្រីថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា នៅកីឡដ្ឋាន Wembley ប្រទេសអង់គ្លេស វេលាម៉ោង ២អាធ្រាត្រ៕	ក្រុមហ៊ុនផលិតអាវុធអាល្លឺម៉ង់ Rheinmetall នឹងក្លាយជាអ្នកឧបត្ថម្ភក្លិបបាល់ទាត់ Borussia Dortmund ក្នុងកិច្ចសន្យារយៈពេល ៣ឆ្នាំ។ នេះបើតាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់កាសែតអាល្លឺម៉ង់ Handelsblatt នៅថ្ងៃ២៨ ខែឧសភា។ ការប្រកាសនេះ ធ្វើឡើងតែប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ មុនពេល Dortmund ត្រូវប៉ះ Real Madrid ក្នុងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ ដណ្តើមជើងឯក UEFA Champions League រដូវកាល ២០២៣-២៤។
កីឡាករវាយកូនបាល់ជម្រើសជាតិ ឡុង សំនៀង បានលេចធ្លោជាងគេសម្រាប់ការប្រកួតកីឡាជាលើកទី២ឆ្នាំនេះ បន្ទាប់ពីរូបគេដណ្តើមបានមេដាយមាស៣ម្នាក់ឯង។ មេដាយមាស៣របស់ ឡុង សំនៀង បានរួមចំណែកយ៉ាងធំធេងជួយឲ្យក្រសួងការពារជាតិគ្រងជើងឯកនៅឆ្នាំនេះ ជាមួយមេដាយមាស៣ និងសំរឹទ្ធ១។ កីឡាករ ឡុង សំនៀង ដណ្តើមមេដាយមាសដំបូងលើវិញ្ញាសាជាក្រុម១ ក្រោយយកឈ្នះក្រុមរាជធានីភ្នំពេញនៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ។ បន្ទាប់មករូបគេបានចាប់ដៃជាមួយកីឡាករ ឡេង សារិនរាជ្យ ដណ្តើមបានមួយបន្ថែមទៀតលើវិញ្ញាសាវាយគូបុរស ក្រោយឈ្នះរាជធានីភ្នំពេញ ដែលជាការចាប់គ្នារវាងកីឡាករ ម៉ម ផល្គុណ និងកីឡាករ ឃ្លាំងពន្លក។ មេដាយមាសចុងក្រោយ សំនៀង ឈ្នះលើវិញ្ញាសាឯកត្តជនបុរស ក្រោយយកឈ្នះកីឡាករ ម៉ម ផល្គុន។ នាជំនួបដ៏តានតឹងនៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រកាលពីរសៀលថ្ងៃទី២៨ ឧសភា ឆ្នាំ២០១៨នេះ កីឡាករ ម៉ម ផល្គុន បានយកឈ្នះកីឡាករ ឡុង សំនៀង ៦-៤ ក្នុងសិតទី១ ក្រោយមកកីឡាករ ឡុង សំនៀង បានយកឈ្នះកីឡាករ ម៉ម ផល្គុន វិញនៅសិតទី២ក្នុងលទ្ធផល ៦-៤ ដូច្នេះគ្នា។ នៅសិតទី៣កីឡាករទាំងពីរបានបញ្ចប់ក្នុងលទ្ធផលស្មើគ្នា ៦-៦ តែកីឡាករ ឡុង សំនៀង បានយកឈ្នះកីឡាករ ម៉ម ផល្គុន ៧-៥ ក្នុងសិតទី៤ ដើម្បីឈ្នះមេដាយមាសតែម្តង។ ក្រុមអត្តពលិកខេត្តកោះកុងបានឈរចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ ក្រោយឈ្នះមេដាយមាស២ និងសំរឹទ្ធ១ រីឯអត្តពលិករាជធានីភ្នំពេញឈរលេខ៣ក្រោយដណ្តើមបានមេដាយប្រាក់ចំនួន៥។ ខណៈខេត្តសៀមរាប និងកែបឈរលេខរៀងជាបន្តបន្ទាប់ក្រោយដណ្តើមបានមេដាយសំរឹទ្ធ២ និងសំរឹទ្ធ១ជាបន្តបន្ទាប់៕	កីឡាវាយកូនបាល់បានបញ្ចប់បេសកកម្មជាស្ថាពរ សម្រាប់ការប្រកួតកីឡាជាតិលើកទី២នៅរសៀលថ្ងៃទី២៨ ឧសភា ឆ្នាំ២០១៨។ ក្រុមអត្តពលិករបស់ក្រសួងការពារជាតិបានគ្រងជើងឯកប្រចាំព្រឹត្តិការណ៍នេះ ក្រោយឈ្នះមេដាយមាស៣ និងសំរឹទ្ធ១ ខណៈខេត្តកោះកុង និងរាជធានីភ្នំពេញឈរលេខរៀងជាបន្តបន្ទាប់។ កីឡាករ ឡុង សំនៀង ជាចំណែកមួយដ៏ធំធេងដែលបានជួយឲ្យក្រសួងការពារជាតិឈរចំណាត់ថ្នាក់លេខ១នៅឆ្នាំនេះ។
ជាបន្តសូមអញ្ជើញស្តាប់ជីវព័ត៌មានដែលរៀបចំដោយ លោក រ៉ឹម ភារី ដូចតទៅ៖ «ផ្លូវស្នេហ៍មរណៈ» ជាចំណងសៀវភៅប្រលោមលោកបែបបរទេស ដែលនិយាយពីដំណើរផ្សងផ្សេងប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ ត្រូវបានដាក់លក់នៅពិព័រណ៍សៀវភៅកម្ពុជាលើកទី៨ ដែលធ្វើឡើងកាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ សៀវភៅដែលមានក្របពណ៌ខ្មៅ និងមានរូបតារាប្រុសស្រីជនជាតិចិនទាំងពីរនេះ បានលក់ដាច់ជាង៥០ក្បាលដែរនៅក្នុងការតាំងពិព័រណ៍នោះ។ បើគេមិនស្គាល់អ្នកនិពន្ធសៀវភៅនេះទេ គេទំនងជាគិតថា សៀវភៅនេះ សរសេរដោយមនុស្សពេញវ័យ ឬមនុស្សចាស់ តែផ្ទុយទៅវិញ សៀវភៅកម្រាស់៣៣៥ទំព័រនេះ គឺជាស្នាដៃលើកដំបូងរបស់កុមារីដ៏ស្រស់ស្អាតម្នាក់ ឈ្មោះថា ឡុង រចនា។ រចនា ដែលមានសម្បុរស និងមាឌតូចច្រឡឹង គឺជាសិស្សថ្នាក់ទី៨នៃសាលាឯកជនមួយនៅភ្នំពេញ។ ចូលចិត្តអានសៀវភៅប្រលោមលោកទាំងខ្មែរ និងបរទេសតាំងតែពីដើមមក បានធ្វើឲ្យកុមារីរូបនេះ មានទុននៅក្នុងការសរសេរសៀវភៅនេះ បើទោះបីនាងមិនធ្លាប់ទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាលពីការតែងនិពន្ធក៏ដោយ។ រូបភាពផ្តល់ដោយអ្នកនិពន្ធ ឡុង រចនា អង្គុយក្នុងហាងកាហ្វេមួយក្នុងខណ្ឌដង្កោ រចនា បានរៀបរាប់ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗលាយឡំនឹងស្នាមញញឹមយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «មូលហេតុដែលជំរុញឲ្យខ្ញុំនិពន្ធហ្នឹង គឺដោយសារការអាន។ ខ្ញុំចូលចិត្តអានសៀវភៅតាំងពីតូច។ ពេលអានយូរៗទៅ យើងក៏ចង់បង្កើតពិភពលោកមួយដែលបញ្ជាដោយខ្លួនឯង។ ដូច្នេះ វាជាទឹកចិត្តជំរុញមួយដែលខ្ញុំនិពន្ធរឿងហ្នឹង។ ម្យ៉ាង ខ្ញុំចូលចិត្តអានសៀវភៅប្រលោមលោកបែបដំណើរផ្សងព្រេង ឬដោះស្រាយអាថ៌កំបាំង។ អ៊ីចឹងទើបយើងចង់បង្កើតសៀវភៅមួយសម្រាប់ខ្លួនឯង»។ តាមពិតទៅ រចនា ដែលរស់នៅជាមួយម្តាយ និងប្អូនម្នាក់ក្នុងជីវភាពធូរធារមួយក្នុងសង្កាត់ស្ទឹងមានជ័យ បានផ្តើមសរសេរសៀវភៅតាំងពីខ្លួនរៀនថ្នាក់ទី៦មកម្ល៉េះ។ កាលនោះ នាងបានសរសេររឿងរ៉ាវរបស់ខ្លួន ដើម្បីបង្កើតជាសៀវភៅមួយក្បាលសម្រាប់ទុកផ្ទាល់ខ្លួន។ ក្រោយមក នាងក៏សម្រេចចិត្តសរសេរសៀវភៅ«ផ្លូវស្នេហ៍មរណៈ» ដើម្បីដាក់លក់លើទីផ្សារ ជាការបង្ហាញស្នាដៃរបស់ខ្លួនចូលក្នុងពិភពអ្នកនិពន្ធ។ ភ្នែកពាក់វែនតាម្ញូម សក់វែងខ្មៅរលោង រចនា ដែលមានចរិតរួសរាយរាក់ទាក់ បានប្រាប់ពីដំណើរដើមទងនៃការសរសេរសៀវភៅមួយក្បាលនេះយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «សៀវភៅដែលខ្ញុំសរសេរហ្នឹង ភាគច្រើន ខ្ញុំរួមគំនិតជាមួយមិត្តរួមថ្នាក់ម្នាក់។ យើងជួយគិតគ្នាថា រឿងហ្នឹងត្រូវសរសេរបន្តយ៉ាងម៉េច? ភាគច្រើន គាត់ជាអ្នកផ្តើមសាច់រឿង ឯខ្ញុំជាអ្នកសរសេរសម្រាយពីដើមដល់ចប់។ សៀវភៅ ផ្លូវស្នេហ៍មរណៈ យើងគិតជារឿងលក្ខណៈព្រៃភ្នំ។ កាលនោះ គិតពីព្រៃអាម៉ាហ្សូន តែគិតចុះគិតឡើងមកសរសេរសាច់រឿងដំណើរផ្សងព្រេងក្នុងផ្នូរបុរាណវិញ»។ សៀវភៅ «ផ្លូវស្នេហ៍មរណៈ» ជាសំណេរដែលរៀបរាប់ពីដំណើរផ្សងព្រេងរបស់គូស្នេហ៍មួយគូជាមួយក្រុមរបស់ពួកគេទៅកាន់ផ្នូរបុរាណ ដោយក្នុងនោះ រចនា បានបញ្ចូលឈ្មោះតួអង្គជនជាតិចិន ដើម្បីបង្កើតជាឈុតឆាកគ្រប់រសជាតិសម្រាប់អ្នកអានរបស់នាង។ ដៃកាន់សៀវភៅដែលជាស្នាដៃដំបូងរបស់ខ្លួន រចនា បានពន្យល់ពីអត្ថន័យមួយចំនួននៃសៀវភៅនេះដូច្នេះថា៖ «សៀវភៅហ្នឹង ភាគច្រើន គឺបែបញាប់ញ័រ និងរន្ធត់ ព្រោះក្នុងវគ្គហ្នឹង ខ្ញុំបញ្ចូលមានខ្មោច ឬការស្លាប់រស់ស្មើគ្នា។ អ្នកអាន គាត់នឹងមានអារម្មណ៍ថា ភ័យ ដោយសារខ្លាចតួអង្គស្លាប់។ ចំណែក ការអប់រំវិញ យើងបញ្ចូលនូវភាពសាមគ្គី ហើយបើស្នេហាវិញ យើងផ្តោតលើស្នេហាដ៏បរិសុទ្ធ។ ក្នុងនោះ ក៏មានកំប្លែងដែរ»។ រូបភាពផ្តល់ដោយអ្នកនិពន្ធ ឡុង រចនា បើតាមកុមារី ឡុង រចនា មូលហេតុដែលនាងដាក់តួអង្គជាជនជាតិចិន ព្រោះតែជនជាតិចិន មានទំនៀមទម្លាប់បូជាសពដោយការធ្វើជាផ្នូរ ហើយចំណុចនេះ ខ្មែរមិនមាននោះឡើយ ពោល គឺខ្មែរមានទំនៀមទម្លាប់បូជាសពដោយការដុត។ បើតាមរចនា ការសរសេរសៀវភៅ មិនមែនជាការងារស្រួលឡើយ ដ្បិតត្រូវចំណាយពេលវេលាច្រើន និងត្រូវមានអារម្មណ៍ផ្ចិតផ្ចង់ខ្ពស់។ នាងបញ្ជាក់ថា នៅពេលនាងកំពុងសរសេរ នាងបានស្វែងរកការផ្តល់យោបល់ពីមិត្តភក្តិ និងសមាជិករោងពុម្ពខ្លះដែរ ដើម្បីធ្វើឲ្យសៀវភៅនេះ អាចសរសេរចប់ដោយរលូន។ បើទោះបីជានៅក្មេង បទពិសោធន៍ជីវិតមានតិច រៀនមិនទាន់បានខ្ពស់ តែរចនា ហាក់មិនមានការភ័យខ្លាចនៅក្នុងប្រឡូកក្នុងវិស័យតែងនិពន្ធនោះទេ ព្រោះនាងនិពន្ធចេញពីការស្រមើលស្រមៃរបស់ខ្លួន ដោយមិនបានចម្លងស្នាដៃអ្នកនិពន្ធផ្សេងឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណា នាងនឹងទទួលនូវការរិះគន់ពីអ្នកដទៃ ដើម្បីកែលម្អស្នាដៃរបស់ខ្លួនឲ្យកាន់តែប្រសើរជាបន្តបន្ទាប់។ ឡុង រចនា ជាកុមារីដែលរៀនពូកែកាលពីថ្នាក់បឋមសិក្សា។ នាងបានទទួលចំណាត់ថ្នាក់ពីលេខ១ដល់លេខ៥រហូតមក តែសម្រាប់ការសិក្សានៅថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យនេះ នាងបានធ្លាក់ចំណាត់ថ្នាក់បន្តិចដែរ ដ្បិតរវល់ប្រឹងប្រែងសរសេរសៀវភៅនេះ។ យ៉ាងណា នាងនឹងមិនបោះបង់ការនិពន្ធសៀវភៅនោះទេ ផ្ទុយទៅវិញ កុមារីដែលមានឆន្ទៈមុតស្រួចរូបនេះ គ្រោងសរសេរសៀវភៅមួយក្បាលទៀត ដើម្បីផ្តល់ដល់អ្នកអានរបស់នាង។ រូបភាពផ្តល់ដោយអ្នកនិពន្ធ ឡុង រចនា បន្ទាប់ពីជោគជ័យក្នុងបញ្ចប់ការសរសេរសៀវភៅនេះ កុមារី ឡុង រចនា បានពន្យល់ពីរបៀបនិពន្ធសៀវភៅបែបប្រលោមលោកយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «ប្រលោមលោក មុនយើងសរសេរ យើងត្រូវរៀបគម្រោងសាច់រឿងសិន ចាំយើងសរសេរសម្រាយតាមក្រោយ។ បន្ទាប់ពីរៀបគម្រោងហើយ យើងត្រូវកំណត់អត្តចរិតរបស់តួអង្គ។ យើងអាចយកអត្តចរិតរបស់មនុស្សនៅជុំវិញខ្លួនយើងមកប្រៀបធៀប។ ឧទាហរណ៍ថា តួឯកប្រុសម្នាក់ហ្នឹង គាត់មានចរិតស្ងប់ស្ងាត់ សោះកក្រោះ តែយើងយកគាត់មកដាក់ជាតួលេងសើចច្រើន អ៊ីចឹងវាអត់ត្រូវនឹងអត្តចរិតរបស់គាត់»។ តាមពិតទៅ កន្លងមក រចនា ដែលមានសែស្រឡាយជាអ្នកសិល្បៈ គ្មានបំណងចង់ក្លាយជាអ្នកនិពន្ធនោះទេ។ តែកុមារីរូបនេះ ចូលចិត្តច្រៀង សម្តែង និងសិល្បៈផ្សេងទៀត រហូតធ្លាប់ចូលប្រឡងក្នុងកម្មវិធីលំដាប់ពិភពលោក The Voice Kids Cambodia និងបានដាក់ពាក្យធ្វើតេស្តសមត្ថភាពសម្តែងនៅក្នុងផលិតកម្មមួយចំនួនដែរ តែបានធ្លាក់ជាបន្តបន្ទាប់។ ទោះបរាជ័យច្រើនមែន តែនាងនៅតែចិញ្ចឹមចិត្តហក់ចូលក្នុងវិស័យសិល្បៈដដែល និងប៉ងនិពន្ធសាច់រឿងមួយ ដែលនាងជាអ្នកសម្តែងផ្ទាល់ផងដែរ៕	ភ្នំពេញ៖ ក្នុងវ័យ១៣ឆ្នាំ កុមារី ឡុង រចនា បានក្លាយជាអ្នកនិពន្ធសៀវភៅមួយក្បាលដែលមានកម្រាស់ជាង៣០០ទំព័រ។ «ផ្លូវស្នេហ៍មរណៈ» ជាចំណងជើងសៀវភៅរបស់សិស្សថ្នាក់ទី៨រូបនេះ ដែលបានសរសេររយៈពេល៦ខែនិងបានដាក់លក់ជាផ្លូវការនៅក្នុងពិព័រណ៍សៀវភៅកម្ពុជាលើកទី៨កាលពីពេលកន្លងទៅនេះ។ តើហេតុអ្វីបានរចនាមានសមត្ថភាពនិពន្ធសៀវភៅទាំងវ័យក្មេងបែបនេះ?
សូមស្ដាប់ប្រសាសន៍សម្ដេច ស ខេង ៖ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ សម្ដេច ស ខេង ថ្លែងថា បើមន្ត្រីនគរបាល បែរជាជួយលាក់បាំងការប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់របស់សាច់ញាតិខ្លួន ឬទម្លាក់កំហុសឲ្យអ្នកដ៏ទៃជំនួស គឺជាការធ្វើខុសវិជ្ជាជីវនគរបាល។ សម្ដេចអះអាងថា មិនមែនមានន័យថា នគរបាលពុំអាចជួយសាច់ញាតិរបស់ខ្លួននោះទេ តែត្រូវជួយដោយស្របច្បាប់ដូចជារកមេធាវីសម្រាប់កិច្ចការពារតាមផ្លូវច្បាប់។ សម្ដេចថាការលើកឡើងខាងលើនេះគ្រាន់តែជាឧទាហរណ៍មួយប៉ុណ្ណោះនៃវិជ្ជាជីវៈនគរបាល។ សម្ដេច ស ខេង រំលឹកថា នគរបាលត្រូវបម្រើប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ ដោយមិនត្រូវប្រកាន់បក្ខពួក ក្រុមណាមួយឡើយ។ «បើយើងមិនវិជ្ជាជីវៈ.កន្លែងចោរប្លន់ កន្លែងហ្នឹងកាលបោះឆ្នោតគណបក្សមិនបានសំឡេងឆ្នោតទេ ឲ្យទៅអ៊ីចឹងទៅ(មិនបង្ក្រាបបទល្មើស) អាហ្នឹងមិនត្រូវដែរ ព្រោះយើងជានគរបាលជាតិ ដែលមានន័យថាមិនមែនជានគរបាលរបស់ក្រុមណាមួយទេ»៕	ភ្នំពេញ៖ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សម្ដេច ស ខេង បានដាស់តឿននគរបាលជាតិ ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅតាមវិជ្ជាជីវៈ។ ដើម្បីគោរពតាមវិជ្ជាជីវៈ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃរូបនេះ បានរំលឹកថា នគរបាលត្រូវស្មោះត្រង់នឹងតួនាទីរបស់ខ្លួន ក្នុងការបម្រើជាតិបម្រើប្រជាពលរដ្ឋ មិនមែនដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន បក្ខពួកក្រុមគ្រួសាររបស់ខ្លួននោះទេ។ «យើង(នគរបាលម្នាក់ៗ)មិនលើកលែងចំពោះបុគ្គលណាទាំងអស់ដែលប្រព្រឹត្តខុសទោះបីបងខ្ញុំ ក្មួយខ្ញុំ ពូខ្ញុំ មីងខ្ញុំក៏ដោយ ឲ្យតែខុសច្បាប់ យើងត្រូវតែអនុវត្តច្បាប់ នោះដែលហៅថាវិជ្ជាជីវៈ»។ នេះជាការថ្លែងរបស់សម្ដេច ស ខេង ក្នុងពិធីប្រគល់រថយន្តដល់ស្នងការនគរបាលរាជធានីខេត្ត នៅថ្ងៃទី២៩ខែមករានេះ។ សម្ដេចបញ្ជាក់ថា ការគោរពតាមវិជ្ជាជីវរបស់នគរបាល គឺជាការចូលរួមកសាងបរិយាកាសយុត្តិធម៌សង្គម។
ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានស្ដីពី «បច្ចុប្បន្នភាព ក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាតនៅភូមិសាស្រ្តរាជធានីភ្នំពេញ» នៅព្រឹកថ្ងៃទី៩ មិថុនានេះ លោក ឡុង ណារ៉ូ អគ្គនាយករដ្ឋាករទឹកស្វយ័ត បានលើកឡើងថា ការលក់ទឹកបន្តទៅឱ្យកម្មករ-កម្មការិនី សិស្សនិស្សិត ដែលរស់នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញនៅតែមានតម្លៃខ្ពស់ទ្វេដង។ ជាក់ស្ដែង រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តភ្នំពេញ អនុញ្ញាតឱ្យលក់ត្រឹម ៨០០រៀលក្នុង១ម៉ែត្រគីប តែអ្នកលក់បន្តខ្លះដាក់តម្លៃដល់ ២៥០០រៀលក្នុង១ម៉ែត្រគីប។ ជាងនេះទៀត ម្ចាស់ទីតាំងខ្លះ បានយកទឹកធ្វើជាអាជីវកម្ម ហើយអ្នកខ្លះតទឹកឆ្លងចូលផ្ទះខ្លួនឯងដោយប្រើបំពង់ទឹកមិនត្រឹមត្រូវ នាំឱ្យបែកធ្លាយ ខ្ជះខ្ជាយទឹកអស់ជាច្រើនម៉ែត្រគីប។ អគ្គនាយករដ្ឋាករទឹកស្វយ័ត បញ្ជាក់ថា ចាប់ពីខែមិថុនានេះ រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តភ្នំពេញ នឹងចេញវិធានការលុបបំបាត់នូវទីតាំងលក់ទឹកបន្ត នៅតាមបណ្ដុំរោងចក្រ សហគ្រាស។ ពិសេសនៅតំបន់ផ្លូវវេងស្រេង ដែលមានកម្មករ និងនិស្សិតរស់នៅច្រើន ដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រងទឹកឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ លោក ឡុង ណារ៉ូ ថ្លែងដូច្នេះថា៖« វិធានការរបស់ពួកយើង គឺចាប់ផ្ដើមរៀបចំនូវតំបន់លក់ទឹកទាំងអស់ហ្នឹង ឱ្យលក់ក្នុងតម្លៃសមរម្យវិញ។ មួយវិញទៀត យើងចង់ចូលទៅសិក្សាពីភាពជាក់ស្ដែងនៃការវិនិយោគលក់ទឹករបស់ពួកគាត់(ម្ចាស់ទីតាំង) ហើយយើងត្រូវជជែកជាមួយគាត់ ដើម្បីឱ្យលក់ទឹកក្នុងតម្លៃ ៨០០រៀល មិនអាចបន្តឱ្យលក់ដល់ ២៥០០រៀលទៀតនោះទេ»។ បើតាមរដ្ឋាករស្វយ័តភ្នំពេញ តម្រូវការទឹកប្រើប្រាស់របស់ពលរដ្ឋរស់នៅភ្នំពេញ និងទីក្រុងតាខ្មៅ បានកើនឡើងដល់ ៨សែនម៉ែត្រគីប ខណៈការផលិតបានត្រឹម ៦សែនម៉ែត្រគីបប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយថ្ងៃ។ ចាប់តាំងពីខែមករា ដល់ឧសភា រដ្ឋាករស្វយ័ត ខ្វះខាតទឹកសម្រាប់បូមបញ្ចូលក្នុងរោងចក្រប្រមាណ៣ម៉ឺនម៉ែត្រគីបក្នុងមួយថ្ងៃ ដោយសារកម្រិតទឹកទន្លេមេគង្គ ទន្លេសាប និងបាសាក់ទាប។ លោក ឡុង ណារ៉ូ ស្នើឱ្យពលរដ្ឋចូលរួមសន្សំសំចៃទឹកទាំងអស់គ្នា៕	ភ្នំពេញ៖ រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តភ្នំពេញ នឹងលុបបំបាត់ទីតាំងលក់ទឹកបន្តក្នុងតម្លៃខ្ពស់ទ្វេដងនៅតាមទីតាំងផ្ទះជួល ជាពិសេសនៅតំបន់ជាយក្រុង។ បច្ចុប្បន្ន ទឹកមានតម្លៃ ៨០០រៀលក្នុង១ម៉ែត្រគីប ខណៈរដ្ឋាករទឹកស្វយ័តភ្នំពេញ រកឃើញថាមានទីតាំងខ្លះដាក់លក់បន្តរហូតដល់ ២៥០០រៀលក្នុង១ម៉ែត្រគីប។
«ជាការមួលបង្កាច់ដែលមិនអាចអត់ឱនឱ្យបាន»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់អតីតប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ដោយបន្ថែមថា អ្នកបំភ្លៃសភាពការណ៍ មិនអាចទទួលបាននូវការអត់ឱននោះឡើយ។ បើតាមសម្តេច អ្នកក្នុងប្រទេស ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ រីឯអ្នកនៅក្រៅប្រទេស ត្រូវមានវិប្បដិសារី ដោយសារតែការបំភ្លៃរបស់ពួកគេ នាំឱ្យអ្នកនៅក្នុងប្រទេសជាប់គុក។ ហេតុអ្វីមិនប្រគល់ឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធធ្វើការបកស្រាយ? ចំពោះការថ្លែងសារពិសេសនេះ សម្តេច ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ថា សម្តេចក្តាប់រឿងបានជ្រៅជាងអ្នកជំនាន់ក្រោយ ដោយសារតែសម្តេចជាស្ថាបនិក CLV ហើយបានចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលរហូតដល់ទៅ១១លើក បើគិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៩។ សម្តេច ហ៊ុន សែន បានច្រានចោលចំពោះមតិមួយចំនួនដែលបានលើកឡើងថា តំបន់ត្រីកោណនេះ ជាគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់វៀតណាម តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៥។ សម្តេចបានអះអាងថា សម្តេចជាអ្នកផ្តួចផ្តើមគំនិត ដោយសម្តេចបានចាប់ផ្តើមស្នើភាគីឡាវ ដែលកាលណោះដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី Sisovath Keobounphanh ហើយសម្តេចបន្តសុំការគាំទ្របន្ថែមពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាម Phan Van Khai លើគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ។ ក្នុងការថ្លែងសារពិសេសដែលផ្សាយផ្ទាល់តាមទូរទស្សន៍ជាតិកម្ពុជា (ទទក) សម្តេច ហ៊ុន សែន បានរៀបរាប់ពីសាវតាដែលនាំឱ្យមានការបង្កើតកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ CLV ជាពិសេសប្រយោជន៍សម្រាប់បណ្តាខេត្តភាគឦសាន និងបណ្តាខេត្តព្រំដែននៃប្រទេសឡាវ និងវៀតណាម។ សម្តេចបានបញ្ជាក់ថា CLV គឺជាក្របខណ្ឌនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច នៃបណ្តាខេត្តជាប់ព្រំដែន ពោលគឺគ្មានការបញ្ចូលដីគ្នា ដូចជាការចោទប្រកាន់នោះឡើយ។ ខេត្តពាក់ព័ន្ធទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីគ្នាទៅវិញទៅមក។ មកដល់ពេលនេះ សម្តេច ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ថា មនុស្ស៣នាក់ដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន ពាក់ព័ន្ធនឹងការបំភ្លៃសភាពការណ៍ក្នុងក្របខណ្ឌ CLV៕	សម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា នារសៀលថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា នេះ បានថ្លែងសារពិសេសទាក់ទិននឹងក្របខណ្ឌកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ត្រីកោណ កម្ពុជា-ឡាវ-វៀតណាម (CLV DTA) ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការរិះគន់មួយចំនួនដែលថា សម្តេច ក៏ដូចជាសម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ជាជនក្បត់ជាតិ ដែលកាត់ដី៤ខេត្តឱ្យវៀតណាម។
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ KCNA បានចេញផ្សាយការអត្ថាធិប្បាយរបស់លោក Choe Ju Hyon ដែលជាអ្នកវិភាគសន្តិសុខអន្តរជាតិម្នាក់ ដែលក្នុងនោះលោក Choe រិះគន់សមយុទ្ធអាមេរិក និងកូរ៉េខាងត្បូងជាការជំរុញឱ្យស្ថានការណ៍នៅលើឧបទ្វីបកូរ៉េឈានដល់វិបត្តិ។ «ភាពច្របូកច្របល់ក្នុងការប្រឈមមុខដាក់គ្នាខាងយោធាដោយមិនប្រុងប្រយ័ត្នរបស់អាមេរិក និងអ្នកដើរតាមរបស់ខ្លួនប្រឆាំងនឹងកូរ៉េខាងជើង កំពុងជំរុញឱ្យស្ថានការណ៍នៅលើឧបទ្វីបកូរ៉េទៅជាមហន្តរាយដែលមិនអាចត្រឡប់វិញបាន...ដែលឈានដល់សង្រ្គាមនុយក្លេអ៊ែរ»។ KCNA ផ្សាយបែបនេះ រួចបន្តថា សមយុទ្ធនេះបានប្រែក្លាយឧបទ្វីបកូរ៉េទៅជាឃ្លាំងផ្ទុកអាវុធដែលអាចបំផ្ទុះបានគ្រប់ពេល។ កងកម្លាំងអាមេរិកនិងកូរ៉េខាងត្បូង កំពុងធ្វើសមយុទ្ធនិទាឃរដូវប្រចាំឆ្នាំជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពីខែមីនារួមមានសមយុទ្ធផ្លូវអាកាស និងលើផ្ទៃសមុទ្រដែលមានវត្តមាននាវាផ្ទុកយន្តហោះ យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក B-1B និង B-52។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ទីក្រុងព្យុងយ៉ាង ក៏បង្កើនសកម្មភាពយោធារបស់ខ្លួនក្នុងប៉ុន្មានសប្តាហ៍ថ្មីៗនេះ ដូចជាការបង្ហាញក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរថ្មីដែលមានទំហំតូចជាងមុន ការបាញ់មីស៊ីលអន្តរទ្វីបដែលមានសមត្ថភាពវាយប្រហារគ្រប់ទីកន្លែងនៅអាមេរិក និងការសាកល្បងដ្រូនវាយប្រហារក្រោមទឹក៕	កូរ៉េខាងជើងបានចោទអាមេរិក និងកូរ៉េខាងត្បូងថា ធ្វើឱ្យកើនឡើងភាពតានតឹងដែលជិតឈានទៅដល់សង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរតាមរយៈសមយុទ្ធយោធារួមគ្នា។ កូរ៉េខាងជើង ប្តេជ្ញាឆ្លើយតបវិញ។ នេះបើតាមរបាយការណ៍ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានកូរ៉េ KCNA នៅថ្ងៃទី៦ ខែមេសា។
សូមអញ្ជើញទស្សនាបទសម្ភាសរវាង នាយ យ៉ាន អ្នកសារព័ត៌មានថ្មីៗ និងអ្នកស្រី ពុក ទោល ខាងក្រោមដូចតទៅ៖	ខេត្តត្បូងឃ្មុំ៖ អ្នកស្រី ពុក ទោល ជាម្ចាស់កង់ម៉ាក PHOENIX ដែលគ្រប់គ្នាស្គាល់ថាជាកង់ខ្មែរ បានប្រើប្រាស់កង់នេះដើម្បីជួយសម្រួលការងារ និងជីវភាពរបស់អ្នកស្រី អស់រយៈពេលជាង១០ឆ្នាំហើយ។ កាលពីពេលកន្លងទៅ អ្នកស្រី ប្រកបរបរជាអ្នកលក់ចេក ហើយអ្នកស្រី ប្រើប្រាស់កង់មួយនេះដើម្បីដឹកចេកទាំងនោះទៅលក់នៅតាមភូមិនានាផងដែរ។ កង់មួយនេះ នៅជាមួយអ្នកស្រី អស់រយៈពេល១៥ឆ្នាំហើយ ដោយអ្នកស្រីទិញពីលោក បូជាចារ្យសហគមន៍កាតូលិកខ្មែរ ដែលរស់នៅក្នុងតំបន់នោះស្រាប់។ ដោយសារតែកង់មួយចាស់ ក៏មានអ្នកអេតចាយទិញ ប៉ុន្តែអ្នកស្រីមិនលក់នោះទេ អ្នកស្រី ស្រឡាញ់ និងចង់រក្សាទុកនូវរបស់ខ្មែរផងដែរ។
ក្រៅពីបង្ហាញការគាំទ្រ ចំពោះការៀបចំកិច្ចប្រជុំពិសេសអាស៊ាន-អាម៉េរិក និងអះអាងពីវត្តមានខ្លួននៅក្នុងកិច្ចប្រជុំនេះហើយនោះ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក៏បានបង្ហាញជំនឿដែរថាកិច្ចប្រជុំនេះ ផ្តល់ឱកាសក្នុងការផ្លាស់ប្តូរយោបល់គ្នា លើការជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងអាស៊ាន-អាម៉េរិក។ សម្តេច ហ៊ុន សែន បញ្ជាក់ក្នុងលិខិតឆ្លើយតបនោះដូច្នេះ៖ «ខ្ញុំជឿថាកិច្ចប្រជុំនេះ នឹងផ្តល់នូវកាលានុវត្តភាពល្អមួយសម្រាប់យើងផ្លាស់ប្តូរយោបល់គ្នា ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងអាស៊ាន-អាម៉េរិក កាន់តែរីកចម្រើនបន្ថែមទៀត»។ សូមជម្រាបថា កាលពីថ្ងៃទី១៤មករា លោក ចូ បៃឌិន ប្រធានាធិបតីអាម៉េរិក បានផ្ញើលិខិតអញ្ជើញសម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងជាប្រធានអាស៊ាន ចូលរួមកិច្ចប្រជុំពិសេសអាស៊ាន-អាម៉េរិក ដែលនឹងរៀបចំឡើងនារដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន នាពេលខាងមុខ។ នៅក្នុងលិខិតនោះ ប្រធានាធិបតីអាម៉េរិក បានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋបាលរបស់លោកនឹងធ្វើការជាមួយកម្ពុជា ក្នុងឋានៈជាប្រធានអាស៊ានសម្រាប់ឆ្នាំ២០២២។ លោក ចូ បៃឌិន ក៏សង្ឃឹមដែរថា នៅក្នុងតំបន់ក្រោមការដឹកនាំរបស់កម្ពុជា ទំនាក់ទំនងរវាងអាស៊ាន និងអាម៉េរិកនឹងកាន់តែរីកចម្រើន ហើយក៏នឹងបន្តជំរុញគោលដៅរួមរបស់ភាគីទាំងពីរ នៅក្នុងតំបន់ផងដែរ៕	សម្តេច ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជាប្រធានអាស៊ាន បានបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការធ្វើការជិតស្និទ្ធជាមួយលោក ចូ បៃឌិន ប្រធានាធិបតីអាម៉េរិក ដើម្បីជំរុញកិច្ចសហប្រតិត្តិការរវាង អាស៊ាន-អាម៉េរិក។ ការប្តេជ្ញានេះ ធ្វើឡើងតាមរយៈលិខិតមួយចុះថ្ងៃទី១ កុម្ភៈ ឆ្លើយតបនឹងទៅកាន់ប្រធានាធិបតីអាម៉េរិក ដែលបានអញ្ជើញ សម្តេច ហ៊ុន សែន ឱ្យចូលរួមកិច្ចប្រជុំពិសេសអាស៊ាន-អាម៉េរិក ដែលនឹងរៀបចំនៅរដ្ឋធានីវ៉ានស៊ីនតោន នាពេលខាងមុខ។
ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន ដែលធ្វើឡើងយ៉ាងតក់ក្រហល់ ដោយក្រុមវេជ្ជបណ្ឌិត លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Qaiser Sajjad អគ្គលេខាធិការសមាគមគ្រូពេទ្យប៉ាគីស្ថានបាននិយាយថា វាជារឿងសោកស្តាយដែលថ្នាក់ដឹកនាំធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តខុស រីឯអ្នកដឹកនាំសាសនាបង្ហាញអាកប្បកិរិយាដែលមិនហ្មត់ចត់។ ក្រុមវេជ្ជបណ្ឌិតនិយាយថា ចំណុចចំនួន២០ដែលមេដឹកនាំសាសនា និងរដ្ឋាភិបាលបានយល់ព្រមលើការថ្វាយបង្គុំនៅវិហារ មិនអាចទៅរួច ឫអនុវត្តទៅបានឡើយ។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Saad Niaz និយាយថា ទីតាំងព្យាបាលជំងឺ COVID-19 នៅទីក្រុងការ៉ាជី ដែលជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប៉ាគីស្ថាន បានដល់កម្រិតអតិបរមាហើយ។ ក្នុងសន្និសីទដដែល គ្រូពេទ្យប៉ាគីស្ថាន ព្រមានថា បើសិនជាល្បឿននៃការឆ្លងនៅត្រឹមកម្រិតនេះ មន្ទីរពេទ្យនឹងជួបការលំបាកនៅថ្ងៃមុខ ហើយអ្នកជំងឺនឹងមិនត្រូវឲ្យចូលសម្រាកព្យាបាលឡើយ ព្រោះគ្មានគ្រែគ្រប់គ្រាន់។ នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ខ្លួន ក្រុមវេជ្ជបណ្ឌិតបានអំពាវនាវឲ្យបន្តឹងការបិទប្រទេស និងស្នើឲ្យអាជីវកម្មនានាបន្តទ្រាំទ្រជាមួយនឹងការលំបាកច្រើនសប្តាហ៍ទៅមុខ រហូតដល់ពេលអាចគ្រប់គ្រងវីរុសបាន។ បើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters អាជ្ញាធរប៉ាគីស្ថានកាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែមេសា បានលើកបម្រាមដែលរឹតបន្តឹងការជួបជុំថ្វាយបង្គំ។ ការសម្រេចចិត្តបែបនេះ ធ្វើឡើងរយៈពេល៣ថ្ងៃក្រោយមេដឹកនាំសាសនា ចាត់ទុកការរឹតបន្តឹងនេះ ជារឿងមិនអាចទទួលយកបាន និងក្រោយការប៉ះទង្គិចរវាងប៉ូលិស និងអ្នកប្រតិបត្តិសាសនា។ គេរំពឹងថា ការជួបជុំថ្វាយបង្គំនៅថ្ងៃទី២៤ ខែមេសានេះ នឹងមានការកើនឡើងអំឡុងពិធីបុណ្យរ៉ាម៉ាដន។ ប៉ាគីស្ថានជាប្រទេសដែលមានអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមច្រើនបំផុតលំដាប់ទី២ បន្ទាប់ពីឥណ្ឌូណេស៊ី។ ប៉ាគីស្ថានមានអ្នកឆ្លងជំងឺCOVID-19ចំនួន១១,១៥៥ករណី និងស្លាប់ចំនួន២៣៧ករណី។ ទាំងរដ្ឋាភិបាល និងអ្នកជំនាញព្យាករថា នឹងមានចំនួនអ្នកឆ្លងច្រើនបំផុតក្នុងខែឧសភា។ ដោយឡែក លោក អ៊ីមរ៉ាន ខាន់ នាយករដ្ឋមន្ត្រីប៉ាគីស្ថាន បានធ្វើតេស្តរក COVID-19 ក្រោយពីជួបប្រជុំជាមួយអ្នកធ្វើការងារសង្គមនៅថ្ងៃទី២២ ខែមេសាដែលមានផ្ទុកជំងឺ COVID-19 ។ លទ្ធផលតេស្តរបស់លោកអ៊ីមរ៉ាន ខាន់ គឺអវិជ្ជមាន។ គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីសប្តាហ៍កន្លងទៅ ប៉ាគីស្ថានបានពន្យារការបិទប្រទេសទាំងស្រុងរយៈពេលពីរសប្តាហ៍បន្ថែម ប៉ុន្តែបន្ធូរបន្ថយការរឹតបន្តឹងចំពោះផលិតកម្មឧស្សកម្មសំខាន់ៗ និងវិហារសាសនា៕	ក្រុមគ្រូពេទ្យប៉ាគីស្ថាន កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែមេសា បានទទូចឲ្យរដ្ឋាភិបាល និងមេដឹកនាំសាសនា លុបចោលការសម្រេចចិត្តដែលអនុញ្ញាតឲ្យមានការជួបជុំថ្វាយបង្គំនៅក្នុងវិហារសាសនាឥស្លាម ក្នុងអំឡុងខែនៃពិធីបុណ្យរ៉ាម៉ាដនវិញ។ ពួកគេព្រមានថា ការឆ្លង COVID-19 នឹងមិនអាចគ្រប់គ្រងបានឡើយ បើកើតមានអំឡុងពេលនេះ។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន ស៊ីនហ្សូ អាបេ ប្រើប្រាស់សុន្ទរកថាទៅកាន់សភាដើម្បីផ្ញើសារដែលមានន័យផ្សះផ្សាទៅកាន់កូរ៉េខាងជើង។ ចំពោះមុខសមាជិកជប៉ុននៅថ្ងៃទី២៨ ខែមករា លោក អាបេ ប្រកាសជំហរប្រើមធ្យោបាយការទូតដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាពីអតីតកាល ពិសេសសកម្មភាពរបស់ជប៉ុននៅលើឧបទ្វីបកូរ៉េមុន និងអំឡុងពេលសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ។ យោងតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនរូបនេះថ្លែងទៀតថា លោកនឹងធ្វើការងារនេះដោយការតាំងចិត្ត មិនឲ្យឱកាសណាមួយកន្លងផុតឡើយក្នុងការបំបែកភាពមិនទុកចិត្តរវាងជប៉ុន និងកូរ៉េខាងជើង។ លោក អាបេ បន្តថា លោកនឹងជួបជាមួយប្រមុខដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង គីម ជុងអ៊ុន ដោយផ្ទាល់ដើម្បីរកច្រកចេញបញ្ហានុយក្លេអ៊ែរ និងមីស៊ីលរបស់កូរ៉េខាងជើង ក៏ដូចជាការចាប់ជម្រិតជនជាតិជប៉ុន ដែលជាសំណុំរឿងចាស់ផងដែរ។ សុន្ទរកថានៅឆ្នាំ២០១៩ នេះ ផ្ទុយគ្នាទាំងស្រុងនឹងសុន្ទរកថាដូចគ្នានៅក្នុងសភាដដែលនេះកាលពីឆ្នាំ២០១៨ ដែលលោក អាបេ ដាក់ចេញនយោបាយតឹងរ៉ឹងលើកូរ៉េខាងជើង។ កាលនោះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន ប្ដេជ្ញាចិត្តបង្ខំឲ្យកូរ៉េខាងជើងផ្លាស់ប្ដូរគោលនយោបាយរបស់ខ្លួន និងបានហៅកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ និងមីស៊ីលរបស់ក្រុងព្យុងយ៉ាង ជាការគំរាមកំហែងដ៏គ្រោះថ្នាក់ និងបន្ទាន់។ ប៉ុន្តែឆ្នាំ២០១៩ នេះ លោក អាបេ ព្យាយាមធ្វើឲ្យទំនាក់ទំនងការទូតប្រែជាធម្មតាវិញដើម្បីដោះស្រាយចាស់ៗ។ យ៉ាងណាមិញ លោក អាបេ មិនបាននិយាយឲ្យច្បាស់ពីគម្រោងជួបលោក គីម ឡើយ។ លោក អាបេ និងប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន ជាមេដឹកនាំពីរដែលលោក គីម មិនទាន់បានជួបជាមួយ ក្រៅពីនោះសុទ្ធតែបានជួបចរចាគ្នាហើយ។ លោក គីម បានជួបជាមួយប្រធានាធិបតីចិន ស៊ី ជិនភីង ដល់ទៅ៤ដង ជួបសមភាគីកូរ៉េខាងត្បូង មូន ចេអ៊ីន ៣ដង និងជួបលោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ ម្ដង។ នៅពេលនេះ អាមេរិក និងកូរ៉េខាងជើងកំពុងរៀបចំជំនួបមេដឹកលើកទីពីរ។ ក្រៅពីបញ្ហាមីស៊ីល និងសកម្មភាពព្រៃផ្សៃនៃយោធាជប៉ុននៅឧបទ្វីបកូរ៉េ ការចាប់ពង្រត់ជនជាតិជប៉ុនពីសំណាក់ចារកម្មកូរ៉េខាងជើង ក៏ជាដុំថ្មនៅកណ្ដាលផ្លូវនៃការស្ថាបនាទំនាក់ទំនងល្អប្រសើររវាងអតីតសត្រូវជូរចត់ទាំងពីរដែរ។ ជនជាតិជប៉ុន ត្រូវបានភ្នាក់ងារកូរ៉េខាងជើងចាប់ជម្រិតដើម្បីយកទៅបង្រៀនភាសាជប៉ុនដល់ចារកម្មរបស់ខ្លួន។ ភាគីទាំងពីរបង្ហាញតួលេខខុសជុំវិញចំនួនជនជាតិជប៉ុនដែលបាត់ខ្លួននេះ៕	នាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន ស៊ីនហ្សូ អាបេ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមករា បានប្រកាសលុបបំបាត់ភាពមិនជឿទុកចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមកជាមួយកូរ៉េខាងជើង ដើម្បីស្ដារទំនាក់ទំនងឡើងវិញ។ លោក អាបេ ក៏ចង់ជួបមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង គីម ជុងអ៊ុន ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាជាឧបសគ្គក្នុងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីមានសំណុំរឿងនុយក្លេអ៊ែរ និងការចាប់ជម្រិតជនជាតិជប៉ុនផង។ ប៉ុន្តែលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុនមិនបាននិយាយទេថា ជំនួបជាមួយលោក គីម ធ្វើឡើងនៅពេលណា។
ពីមហាវិមានប្រជាជន លោក ស៊ី ជិនភីង ប្រធានាធិបតី និងជាអគ្គលេខាធិការគណៈមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនិស្តចិន បានថ្លែងថា ចិន ត្រូវតែរក្សាឲ្យបានលើការកសាងវិបុលភាពសង្គមគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈទាំងអស់ និងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងភាពក្រីក្រ។ បើតាមលោកប្រធានាធិបតី ចិនត្រូវតែឈរលើគោលនយោបាយមួយសតវត្សរ៍ ដើម្បីសម្រេចសុបិន្តរបស់ចិន តាមរយៈការធ្វើកំណែទម្រង់របស់ជាតិ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានចិន Xinhua ។ តាមរយៈកំណែទម្រង់ជាតិចិននេះ លោកស៊ី បានទទូចឲ្យមន្ត្រីចិន និងប្រជាជនចិនទាំងអស់ ប្រឹងប្រែងធ្វើការ ដើម្បីប្រជែងជាមួយពេលវេលា និង មិនត្រូវខ្លាចឧបសគ្គនៅចំពោះមុខអ្វីទាំងអស់។ ពោលគឺធ្វើយ៉ាងណា ត្រូវតែសម្រេចឲ្យបានសុបិន្តរបស់ចិន។ ថ្លែងប្រាប់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ចិន និងសមាជិកគណៈមជ្ឈិមបក្សជាង២០០០នាក់ លោក ស៊ី លើកឡើងថា ចិនត្រូវតែរក្សាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ខ្លួន ដោះស្រាយបញ្ហា រួមសាមគ្គីគ្នា ខិតខំធ្វើការ និងឆ្ពោះទៅមុខជានិច្ច ដើម្បីប្រឆាំងគូប្រជែងទាំងឡាយ។ ទន្នឹមគ្នានេះ លោកប្រធានាធិបតីចិន ក៏បានថ្លែងសារអបអរសាទរចូលឆ្នាំចិន ទៅប្រជាជនរបស់ខ្លួន ជនជាតិភាគតិច និងជនរួមជាតិចិនរួមមានហុងកុង ម៉ាកាវ តៃវ៉ាន់ និងជនជាតិចិននៅបរទេសទាំងអស់ផងដែរ។ សូមបញ្ជាក់ថា សុបិន្តរបស់ចិន (China Dream) គឺជាពាក្យមួយ ដែលត្រូវបានផ្តួចផ្តើមឡើងដោយលោក ស៊ី ជីនភីង បន្ទាប់ពីចូលកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតិចិននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ ។ សុបិន្តរបស់ចិន ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីកសាងសង្គមចិនមួយឲ្យមានវិបុលភាព ទំនើប ជឿនលឿន មានសាមគ្គីភាព និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ៕	ក្នុងពីធីលាងសាយភោជន៍ជាមួយគណៈមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនិស្តចិន និងក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ នាថ្ងៃទី២៣ ខែមករា ប្រធានាធិបតីស៊ី ជិនភីង បានផ្តោតសំខាន់ទៅលើការប្រយុទ្ធប្រឆាំងភាពក្រីក្រ និងការកសាងវិបុលភាពនៅក្នុងសង្គម ដើម្បីសម្រេចសុបិន្តរបស់ចិននៅក្នុងឆ្នាំថ្មី។ ក្រៅពីនេះ លោកប្រធានាធិបតី ក៏បានផ្ញើសារជូនពរប្រជាជនចិនទាំងអស់ផងដែរ។
នៅក្នុងអំឡុងពេលរៀននៅវិទ្យាល័យ យុវសិស្ស ឈី សុគន្ធទេវី មានក្តីស្រមៃច្រើន ហើយក៏ហាក់ស្រពេចស្រពិលនឹងចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ខ្លួន មិនខុសពីសិស្សដទៃនោះទេ។ ទេវី ចង់ក្លាយទៅជាគ្រូពេទ្យផង ជាអ្នកបើកយន្តហោះ និងពេលខ្លះសំឡឹងឃើញការងារជាគណនេយ្យករ ឬបុគ្គលិកនៅធនាគារផង។ ដោយសារតែភាពមិនប្រាកដប្រជាក្នុងចិត្តនេះឯង ទើបនៅពេលរៀនថ្នាក់ទី១១ សុគន្ធទេវី បានសម្រេចចិត្តចូលរួមក្នុងកម្មវិធីនានា ដើម្បីទទួលបានបទពិសោធន៍ខ្លះ និងជាពិសេសគឺស្វែងយល់ពីជម្រៅចំណូលចិត្តរបស់ខ្លួនតែម្តង។ នៅពេលនោះ គឺនៅឆ្នាំ២០១៨ ទេវី បានចូលរួមនៅក្នុងកម្មវិធី Technovation ហើយជាកម្មវិធីដែលធ្វើឲ្យយុវតីសម្បុរស្រអែម រូបរាងស្តើង កម្ពស់ខ្ពស់រូបនេះ រកឃើញជំនាញដែលខ្លួនស្រឡាញ់ពិតប្រាកដ នោះគឺវិស្វកម្មកុំព្យូទ័រ។ មានវ័យ ១៩ឆ្នាំ កញ្ញា ឈី សុគន្ធទេវី រៀបរាប់ញញឹមដូច្នេះ៖«ដំបូងឡើយ ខ្ញុំអត់សូវចាប់អារម្មណ៍ជាមួយវាទេ(បច្ចេកវិទ្យា)។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលខ្ញុំចាប់ផ្តើម សរសេរកម្មវិធីទូរសព្ទដៃដោយខ្លួនឯង ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ ថានេះហើយជាអ្វីដែលខ្ញុំស្រឡាញ់ ហើយវាអ្វីដែលខ្ញុំអាចប្រើប្រាស់បាន ដើម្បីជួយដោះស្រាយបញ្ហានៅក្នុងសង្គម»។ បើតាម ទេវី នៅក្នុងកម្មវិធី Technovation នាង និងសមាជិកក្រុម៤នាក់ទៀត ត្រូវបានតម្រូវឲ្យបង្កើត និងសរសេរកម្មវិធីទូសព្ទដៃមួយ ដែលអាចផ្តល់ជាដំណោះស្រាយមួយ នៅក្នុងសង្គម។ នៅពេលនោះ ក្រុមរបស់នាងបានបង្កើតកម្មវិធីទូរសព្ទដៃ E-Lab ដែលជាកម្មវិធី ជួយឲ្យសិស្សវិទ្យាល័យ បានស្វែងយល់កាន់តែច្បាស់ និងឃើញជាក់ស្តែងពីបាតុភូតវិទ្យាសាស្ត្រនានាដែលពួកគេបានរៀន ជាជាងបានដឹងតែទ្រឹស្តី។ កម្មវិធីទូរសព្ទដៃ E-Labនេះ ក៏បានធ្វើឲ្យយុវតី សុគន្ធទេវី ជាប់ជាជ័យលាភីពានរង្វាន់ពន្លកថ្មី (Girl Innovator Award) ប្រចាំឆ្នាំ២០១៩ នៅក្នុងកម្មវិធីពានរង្វាន់ស្ត្រីកម្ពុជាក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា ដែលរៀបចំដោយក្រសួងប្រៃសនីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍កម្ពុជាផងដែរ។ សហស្ថាបនិក E-Lab រូបនេះអះអាងថានឹងបន្តអភិវឌ្ឍន៍កម្មវិធីទូរសព្ទដៃមួយនេះ ឲ្យកាន់តែងាយស្រួលប្រើប្រាស់ និងផ្តល់ចំណេះដឹងកាន់តែសម្បូរបែបជាងមុន។ ពេលក្មេងស្រី ហ៊ានបញ្ចេញគំនិត និងសមត្ថភាព នោះគេនឹងអាចជួយសង្គមបាន កញ្ញា ឈី សុគន្ធទេវី គឺជាអ្នកភ្នំពេញ និងមានបងប្អូន២នាក់។ បច្ចុប្បន្ន នាងគឺជានិស្សិតឆ្នាំទី២ ជំនាញវិស្វកម្មកុំព្យូទ័រ នៅវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាគិរីរម្យ។ ដើមឡើយ យុវតីវ័យ១៩ឆ្នាំរូបនេះ មិនជឿថាក្មេងស្រី ឬសិស្សវិទ្យាល័យ អាចធ្វើអ្វីបានដើម្បីជួយដល់សង្គមនោះទេ។ ប៉ុន្តែនៅពេលនាងចូលរួមក្នុងកម្មវិធី Technovation ជំនឿនេះត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរ។ កញ្ញា ឈី សុគន្ធទេវី ពន្យល់ដូច្នេះ៖«គេគិតថា ក្មេងស្រី ឬសិស្សវិទ្យាល័យ មិនអាចធ្វើអ្វីបានដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសង្គមទេ ប៉ុន្តែពួកខ្ញុំបានធ្វើអ្វីមួយ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម។ ហើយខ្ញុំជឿជាក់ថា ប្អូនៗជំនាន់ក្រោយ ឬសិស្សច្បង ក៏គាត់អាចធ្វើបានដូចគ្នា ឲ្យតែគាត់អត់ខ្លាចនៅក្នុងការបញ្ចេញសមត្ថភាព និងគំនិតរបស់គាត់»។ បដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម ៤.០ ទាមទាឲ្យកម្ពុជា រឹងរឹតតែត្រូវការធនធានមនុស្សដែលមានគុណភាព នៅក្នុងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ទាំងសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមជាតិ។ ដូចនេះស្ត្រី ក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា នឹងដើរតួនាទីកាន់តែសំខាន់។ ក៏ប៉ុន្តែនៅកម្ពុជា ទេវី មើលឃើញថា ចំនួនស្ត្រី ដែលកំពុងធ្វើការផ្នែកបច្ចេកវិទ្យានេះ នៅមានកម្រិតនៅឡើយ បើធៀបនឹងបុរស។ និស្សិត វិស្វកម្មកុំព្យូទ័ររូបនេះ បានប្តេជ្ញាប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងបច្ចេកវិទ្យារបស់ខ្លួន ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម ឬធ្វើឲ្យជីវិតរស់នៅរបស់មនុស្សកាន់តែងាយស្រួលផងដែរ ហើយ នាង ក៏សង្ឃឹមថា ធនធានស្ត្រីនៅក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យាទៅអនាគត នឹងមានកាន់តែច្រើន ហើយស្ត្រី នឹងបានចូលរួមកាន់តែច្រើន ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ស្ថាបនិក E-Lab រូបនេះ ក៏លើកទឹកចិត្ត ស្ត្រី ឬយុវតីដទៃទៀត ឲ្យហ៊ានពុះពារដើម្បីអាចធ្វើអ្វីខ្លួនស្រឡាញ់ដូចនាងអីចឹងដែរ។ «ស្ត្រីនៅមានចំនួនតិចនៅឡើយដោយសារតែកត្តាសង្គមជាដើម។ គេគិតថា ជំនាញនេះ គឺមិនមែនសម្រាប់មនុស្សស្រី តែការពិតទៅស្ត្រីមួយចំនួន គឺពូកែមែនទែន ហើយអ្នកដែលសរសេរកម្មវិធី ដំបូងគេបង្អស់ក៏ជាមនុស្សស្រីដូចគ្នា។ អីចឹងខ្ញុំ ជឿជាក់ថា មនុស្សស្រីជាច្រើនពូកែដែរ។ លើកទឹកចិត្ត កុំខ្លាចនឹងរៀនអ្វីដែលខ្លួនស្រឡាញ់ ធ្វើអ្វីដែលខ្លួនចូលចិត្ត»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់ កញ្ញា ឈី សុគន្ធទេវី៕	កញ្ញា ឈី សុគន្ធទេវី ជាជាសហស្ថាបនិកកម្មវិធីទូរសព្ទដៃ E-Lab ដែលជួយឲ្យសិស្សវិទ្យាល័យ បានស្វែងយល់ និងពិសោធន៍ជាក់ស្តែងពីបាតុភូតវិទ្យាសាស្ត្រនានា ដែលពួកគេបានរៀន។ បច្ចុប្បន្ន ទេវី វ័យ១៩ឆ្នាំ គឺជានិស្សិតឆ្នាំទី២ ជំនាញវិស្វកម្មកុំព្យូទ័រនៅវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាគិរីរម្យ។ ដ្បិតទើបមានបទពិសោធន៍លើការដំណើរការកម្មវិធីទូសព្ទដៃ E-Lab ក្នុងរយៈពេលខ្លី ទេវី បានប្តេជ្ញាប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងផ្នែកវិទ្យាទាំងអម្បាលម៉ានរបស់ខ្លួន ជួយដោះស្រាយបញ្ហាសង្គមនៅថ្ងៃអនាគត។
យុទ្ធនាការរើសសំរាមតាមច្រាំងទន្លេ អនុវត្តរៀងរាល់ចុងសប្ដាហ៍ ដែលមានសមាជិកនៃក្រុមយុវជនសំរាម និងអ្នកចូលរួមស្ម័គ្រចិត្ត ជាសិស្ស-និស្សិតផងដែរ។ ទីតាំងគោលដៅរបស់ពួកគេ គឺនៅតាមបណ្ដោយច្រាំងទន្លេចតុមុខ (ត្រើយម្ខាង) ដែលជាទីតាំងទេសចរណ៍ មានមនុស្សម្នាមកកម្សាន្តច្រើននៅរាជធានីភ្នំពេញ។ ក្រៅពីសំរាមប្លាស្ទិក លោក ដារ៉ាវីត ដែលជាប្រធានក្រុមយុវជនសំរាម ហើយបានចុះអនុវត្តការងាររើសសំរាមដោយផ្ទាល់នោះ សង្កេតឃើញថា មានសំណល់កន្ទុយបារីយ៉ាងច្រើនរាប់ម៉ឺនកន្ទុយ ត្រូវបានបោះចោលតាមច្រាំងទន្លេផងដែរ។ ពីមួយសប្ដាហ៍ទៅមួយសប្ដាហ៍ សំណល់កន្ទុយបារី នៅតែមានច្រើន មិនបានកាត់បន្ថយសោះឡើយ ដ្បិតបានរើសចេញច្រើនហើយក៏ដោយ។ លោក សាន ដារ៉ាវីត លើកឡើងថា៖«យុទ្ធនាការហ្នឹង យើងធ្វើបានជាង២០សប្ដាហ៍ហើយ។ ហើយពួកយើងរើសសំរាម និងកន្ទុយបារី។ មកដល់ឥឡូវ យើងឃើញថា កន្ទុយបារី រើសមិនចេះអស់សោះ វាច្រើន មានហូរហែរហូត។ ឃើញអ៊ីចឹង យើងចង់ឱ្យមនុស្សទាំងអស់បានដឹង ថានៅទីតាំងនោះ មានការជក់បារីច្រើន និងចូលរួមកាត់បន្ថយ ព្រោះវាប៉ះពាល់ច្រើន»។ សំណល់កន្ទុយបារី អាចបង្កផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ជីវចម្រុះ និងទឹកទន្លេ ដូច្នេះមនុស្សត្រូវទុកដាក់សំណល់នេះឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងពុំអាចចោលពាសវាលពាសកាលឡើយ។ ដើម្បីបញ្រ្ចាបការយល់ដឹង និងកាត់បន្ថយសំណល់កន្ទុយបារី នៅតាមច្រាំងទន្លេ លោក ដារ៉ាវីត រើសកន្ទុយបារី ហើយលក់តម្លៃ១០០រៀលក្នុងមួយកន្ទុយ។ បើតាមលោក ដារ៉ាវីត កន្ទុយបារីដែលរើសមកនោះ លោកលក់បានថវិកាប្រមាណ១០ម៉ឺនរៀលហើយ។ លោក បញ្ជាក់ថា ថវិកាដែលបានពីការលក់កន្ទុយបារី គឺសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ការចំណាយផ្សេងៗក្នុងយុទ្ធនាការដូចជា ទិញថង់ដាក់សំរាម ស្រោមដៃ ដង្គៀបចាប់សំរាមជាដើម។ មួយវិញទៀត ថវិកាទាំងនោះនឹងផ្ដល់សម្រាប់ក្មេងៗ ឬមនុស្សចាស់ អ្នករើសសំរាម អ្នកបោសសំរាម ដោយប្រមូលទិញកន្ទុយបារីបន្តពីពួកគាត់។ លោក សាន ដារ៉ាវីត បញ្ជាក់បន្ថែមថា រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន កន្ទុយបារីដែលប្រមូលបាន គឺជិត១០ម៉ឺនកន្ទុយ ដែលអាចលក់បានថវិកាជាង១០លានរៀល។ ចំពោះចំនួនកន្ទុយបារីទាំងអស់នោះ នឹងត្រូវចោលក្នុងធុងសំរាម ពុំមានការកែច្នៃអ្វីឡើយ។ សូមបញ្ជាក់ថា យុវជនសំរាម ជាឈ្មោះយុវជនមួយក្រុម ដែលជាញឹកញាប់តែងចុះរើសសំរាម និងសម្អាតទីសាធារណៈក្នុងក្រុង និងតាមបណ្តាខេត្តមួយចំនួន។ កន្លងមកក្រុមនេះ បានបង្កើតយុទ្ធនាការប្រមូលសំរាមតាមប្រឡាយលូបឹងត្របែក និងបង្កើតយុទ្ធនាការប្រមូលលុយ ១ដុល្លារ ដើម្បីទិញធុងសំរាមដាក់តាមទីសាធារណៈ និងកន្លែងលំហែនានាទៀតផង៕	ភ្នំពេញ៖ រយៈពេលជិត៣០សប្ដាហ៍ហើយ ចាប់ពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១ ក្រុមយុវជនសំរាម ដឹកនាំដោយលោក សាន ដារ៉ាវីត បានអនុវត្តយុទ្ធនាការរើសសំរាម តាមច្រាំងទន្លេចតុមុខ ដើម្បីសម្អាតក្នុងទីក្រុង។ ក្រៅពីសំរាមប្លាស្ទិក លោក ដារ៉ាវីត អះអាងថា ក៏មានសំណល់កន្ទុយបារីរាប់ម៉ឺន ចោលពាសពេញតាមច្រាំងទន្លេនោះផងដែរ។
រឿងដែលគួរឲ្យអស់សំណើចមួយបានកើតឡើងនៅក្នុងស្ថាប័នទទួលបន្ទុកលើកកម្ពស់សិទ្ធិស្ត្រីនៃអង្គការសហប្រជាជាតិចុងសប្តាហ៍កន្លងទៅ។ រឿងនោះគឺ រដ្ឋឈូងសមុទ្រនិងជាសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិក អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនោះត្រូវបានគេបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាសមាជិកគណៈកម្មការសិទ្ធិស្ត្រីប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិមានអាណត្តិពីឆ្នាំ ២០១៨ ដល់ឆ្នាំ ២០២២។ការសម្រេចនេះរងការរិះគន់ខ្លាំងពីសំណាក់ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលនិងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សផងដែរ។ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល UN Watch ដែលជាស្ថាប័នតាមដានសិទ្ធិមនុស្សនោះបានថ្កោលទោសការជ្រើសរើសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតជាសមាជិកគណៈកម្មការសិទ្ធិស្ត្រីនេះ។ នាយកប្រតិបត្តិអង្គការ UN Watch Hillel Neuer បានថ្លែងដូច្នេះថា៖ «ការជ្រើសរើសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតឲ្យទៅកាន់កាប់ស្ថាប័នការពារសិទ្ធិស្ត្រីមិនខុសពីឲ្យអ្នកដុតផ្ទះទៅធ្វើជាប្រធានផ្នែកពន្លត់អគ្គីភ័យដូច្នេះដែរ»។ 'It's like making an arsonist the fire chief': Saudi Arabia joins UN women's group. UN Watch quoted in @IBTimesUK: https://t.co/4WB9WD6cjd Hillel Neuer (@HillelNeuer) April 24, 2017 ប្រធានស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្សនេះបានបន្តផងដែរថា សិទ្ធិសេរីភាពស្ត្រីនៅអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតស្ថិតក្រោមគំនៀបសង្គមនិងសាសនា ហើយវាជារឿងឆ្កួតឡប់ដែលគេនាំគ្នាបោះឆ្នោតជាសម្ងាត់ឲ្យអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។ លោកបញ្ជាក់បន្ថែមដូច្នេះថា ៖«ស្ត្រីគ្រប់រូបនៅអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ត្រូវតែមានបុរសឃុំគ្រងនិងចាំសម្រេចចិត្តជំនួសពាក់ព័ន្ធបញ្ហាសំខាន់ៗក្នុងគ្រួសារ។ បុរសទាំងនោះគ្រប់គ្រងជីវិតស្ត្រីតាំងពីកើតដល់ស្លាប់ទៅវិញ ហើយឃើញស្រាប់ហើយ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតមិនទាំងអនុញ្ញាតឲ្យស្ត្រីបើកឡានផង»។ តាមពិតទៅការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនេះធ្វើឡើងក្នុងកិច្ចប្រជុំសម្ងាត់ក្នុងក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមដែលមានសមាជិកទាំងអស់ចំនួន ៥៤។ យោងតាមលទ្ធផលនេះ គេវាយតម្លៃថា រដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យក្នុងក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមយ៉ាងហោចណាស់ ១៥ បានសម្រេចបោះឆ្នោតគាំទ្រអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ទើបបានជារដ្ឋមួយនេះអាចជាប់បាន។ កន្លងមកអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតក៏បានឈ្នះអាសនៈសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិផងដែរទាំងដែលខ្លួនមែនជារដ្ឋដែលគោរពសិទ្ធិមនុស្សនោះ។ ក្លាយជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតមានលទ្ធភាពក្នុងការបោះឆ្នោតនិងមានអំណាចត្រួតពិនិត្យលើយន្តការ អនុម័តដំណោះស្រាយ និងជំរុញការដាក់ចេញគំនិតផ្តួចផ្តើមដែលមានឥទ្ធិពលលើសិទ្ធិស្ត្រីទូទាំងពិភពលោកថែមទៀត៕	អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត្រូវបានគេជ្រើសរើសជាសមាជិកគណៈកម្មការសិទ្ធិស្ត្រីនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ប៉ុន្តែអង្គការឃ្លាំមើលអង្គការសហប្រជាជាតិបានរិះគន់ការបោះឆ្នោតនេះយ៉ាងចាស់ដៃ ព្រោះអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនេះមិនដែលគោរពសិទ្ធិស្ត្រីឡើយតាំងពីដើមមក។ ដូចឃើញហើយ ស្ត្រីអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតមិនទាំងមានសិទ្ធិសូម្បីតែបើកឡាន។
អត្ថបទទាក់ទង CONCACAF ស្នើឱ្យប្រយ័ត្នពីផែនការរៀប World Cup ពីរឆ្នាំម្តង ដែលគាំទ្រដោយអតីតគ្រូ Arsenal FIFA បានប្រកាសពីការសិក្សាអំពីលទ្ធភាពក្នុងការរៀបព្រឹត្តិការណ៍បាល់ទាត់ពិភពលោកទាំង បុរស និងស្ត្រីពី៤ឆ្នាំ ទៅរៀងរាល់២ឆ្នាំម្តងវិញ។ យ៉ាងណាផែនការដែលគាំទ្រដោយលោក Arsene Wenger ត្រូវបានបដិសេធយ៉ាងខ្លាំងពីស្ថាប័នគ្រប់គ្រងបាល់ទាត់អឺរ៉ុប (UEFA), អាមេរិកខាងត្បូង (CONMEBOL) និង ទ្វីបអាម៉េរិកខាងជើង អាម៉េរិកកណ្តាល និងការ៉ាអ៊ីប (CONCACAF)។ លោក Jonas Baer-Hoffmann អគ្គលេខាធិការ FIFPRO បានអំពាវនាវឱ្យមានការពិភាក្សាកាន់តែស៊ីជម្រៅ ជុំវិញសំណើខាងលើនេះ។ លោកអះអាងថាកំណែទម្រង់ដែលអនុវត្តប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ត្រូវមានការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់។ ករណីនេះ FIFA មិនទាន់មានកិច្ចប្រជុំណាមួយជាមួយអ្នកពាក់ព័ន្ធ ជុំវិញករណីនេះឡើយ។ កាសែត The Times បានស្រង់សម្តីលោក Baer-Hoffmann នៅថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញាដែលរិះគន់ FIFA ថា៖ «ឱកាសនៃការបែកបាក់គ្នានៅក្នុងបាល់ទាត់ដោយសារបញ្ហានេះនឹងកើតឡើង ប្រសិនបើវាមិនត្រូវបានធ្វើទៅដោយភាពត្រឹមត្រូវទេនោះ។ វាទាមទារឱ្យមានភាពជាអ្នកដឹកនាំខ្លះ ដូច្នេះក្នុងវិស័យបាល់ទាត់ដែលមានរយៈពេលយូរអង្វែងមកហើយ ត្រូវមានការចូលរួមពីអ្នកពាក់ព័ន្ធនៅពេលចង់ធ្វើអ្វីមួយ»។ អគ្គលេខាធិការ FIFPRO បន្ថែមថា ដោយសារករណីនេះ បានធ្វើឱ្យបាត់បង់ការជឿទុកចិត្តគ្នារវាងស្ថាប័នកីឡាបាល់ទាត់នានានៅក្នុងវិស័យបាល់ទាត់ធំៗនៅជុំវិញពិភពលោកផងដែរ៕	ប្រធានសហព័ន្ធកីឡាករបាល់ទាត់ពិភពលោក (FIFPRO) បានរិះគន់សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អន្តរជាតិ (FIFA) ដែលខ្វះការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធជុំវិញការស្នើផែនការរៀប FIFA World Cup រៀងរាល់២ឆ្នាំម្តង។ FIFPRO ថាគម្រោងផ្លាស់ប្តូរនេះ នឹងជះឥទ្ធិពលធ្ងន់ធ្ងរទៅលើការប្រកួតអន្តរជាតិដទៃទៀត។
អត្ថបទទាក់ទង ជនជាតិថៃចំនួន ៤១នាក់ ដែលជាប់នៅក្នុងការប្រយុទ្ធនៅមីយ៉ាន់ម៉ាបានធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ ប្រមុខការពារជាតិអាស៊ាន ខ្វែងគំនិតគ្នាលើជម្លោះរវាងអុីស្រាអែល-ប៉ាឡេស្ទីន ក្រោយក្រុមប្រដាប់អាវុធជនជាតិភាគតិចងើបប្រឆាំងរបបយោធា មីយ៉ាន់ម៉ានឹងបែកខ្ញែក? ថ្លែងក្នុងវេទិកាមួយពីកោះហាវ៉ៃដែលត្រូវបានផ្សាយនៅហ្វីលីពីន ក្នុងថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand Marcos Jr. បានយល់ឃើញថា បញ្ហានយោបាយនៅមីយ៉ាន់ម៉ា គឺមានភាពស្មុគស្មាញខ្លាំង រួមទាំងស្ថានភាពមនុស្សធម៌ផង។ «វាមានកម្លាំងជំរុញដ៏ខ្លាំងក្លាសម្រាប់អាស៊ានលើបញ្ហានេះ។ ប៉ុន្តែវាជាបញ្ហាដ៏លំបាកបំផុត»។ លោក Marcos Jr. បានសង្កត់ធ្ងន់បែបនេះ ដោយបន្តដោយផ្អែកលើការវិភាគខ្លះថា របបសឹកមីយ៉ាន់ម៉ា បានបាត់បង់ការគាំទ្រពីយោធារបស់ខ្លួនរួចហើយ។ ស្របគ្នានេះ លោកប្រធានាធិបតី បានបន្តថា ស្ថានភាពមនុស្សធម៌នៅមីយ៉ាន់ម៉ា គឺមានភាពអាក្រក់ខ្លាំងឡើងៗ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ហើយហ្វីលីពីន ក៏រងផលប៉ះពាល់ផងដែរ ដោយសារតែមានប្រជាជនហ្វីលីពីនត្រូវបានជួញដូរទៅមីយ៉ាន់ម៉ា។ យ៉ាងណាមិញ លោក Marcos Jr. មិនបានបញ្ជាក់ឱ្យបានលម្អិតលើបញ្ហានេះឡើយ។ តាមទិន្នន័យរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ មនុស្សច្រើនជាង១លាននាក់ បានភៀសខ្លួននៅមីយ៉ាន់ម៉ា ដើម្បីរកកន្លែងសុវត្ថិភាព និងចៀសពីកន្លែងមានការប៉ះទង្គិចកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរវាងយោធា និងជនជាតិភាគតិច ដែលធ្វើឱ្យវិបត្តិមនុស្សធម៌កាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺន។ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា សម្ព័ន្ធបងប្អូន (Brotherhood Alliance) ដែលមានការចូលរួមពីកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរបស់ជនជាតិភាគតិចចំនួន៣ បានវាយប្រហារលើប៉ុស្តិ៍យោធា និងក្រុង នៅភាគជើងមីយ៉ាន់ម៉ាក្នុងរដ្ឋShan។ កន្លងមក យោធាមីយ៉ាន់ម៉ា បានប្រកាសប្រើច្បាប់អាជ្ញាសឹក នៅក្នុងរដ្ឋ Shan ដែលជាតំបន់កំពុងមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធខ្លាំងនោះ។ សូមបញ្ជាក់ថា ហ្វីលីពីន នឹងធ្វើជាប្រធានផ្លាស់វេនអាស៊ាន ជំនួសមីយ៉ាន់ម៉ា នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ក្រោយពេលរដ្ឋាភិបាលយោធា បានសម្រេចបោះបង់ចោលតំណែងដ៏សំខាន់មួយនេះ។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៦ មីយ៉ាន់ម៉ា ក៏ធ្លាប់ដកខ្លួនចេញពីការរៀបចំកិច្ចប្រជុំអាស៊ានផងដែរ ក្រោមហេតុផលមានបញ្ហាក្នុងស្រុក។ កាលនោះ លោកស្រីអ៊ុនសាន ស៊ូជី ស្ថិតនៅក្រោមការឃុំខ្លួន ហើយប្រទេសលោកខាងលិច បានទាមទាររបបសឹកឱ្យដោះលែងលោកស្រី៕	ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន Ferdinand Marcos Jr. ចាត់ទុកមីយ៉ាន់ម៉ា ជាបញ្ហាលំបាកសម្រាប់អាស៊ាន ដោយសារជម្លោះ និងអសិ្ថរភាពឥតឈប់ឈរនៅក្នុងប្រទេស។ បើតាមមេដឹកនាំរូបនេះ អាស៊ាន បានបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាមីយ៉ាន់ម៉ារួចហើយ តែដំណើរការមានតិចតួចប៉ុណ្ណោះ។
យោងតាមរាជក្រឹត្យចុះថ្ងៃទី២១ ខែមិថុនា ព្រះចៅ Salman bin Abdulaziz Al Saud បានតែងតាំងបុត្រាព្រះអង្គ គឺព្រះអង្គម្ចាស់ Mohammed bin Salman ជារជ្ជទាយាទថ្មី ជំនួសរជ្ជទាយាទចាស់ Muhammad Bin Nayef ដែលមានព្រះជន្ម៥៧វស្សា។ មុនក្លាយជារជ្ជទាយាទ ព្រះអង្គម្ចាស់ Mohammed bin Salman គឺជារជ្ជទាយាទរង និងទទួលបន្ទុកកិច្ចការការពារជាតិ និងការងារកែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ បើតាមរាជក្រឹត្យផ្សាយដោយសារព័ត៌មានរដ្ឋ ព្រះអង្គម្ចាស់ Muhammad Bin Nayef ក៏អស់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីមហាផ្ទៃផងដែរ ហើយព្រះអង្គម្ចាស់ Abdelaziz bin Saud bin Nayeff នឹងកាន់តំណែងនេះជំនួសវិញ។ ជាមួយគ្នានេះ រជ្ជទាយាទថ្មី ព្រះអង្គម្ចាស់ Mohammed bin Salman នឹងនៅរក្សាតំណែងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិដដែល។ រាជបុត្រព្រះជន្ម៣១វស្សា ដែលជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ក៏ត្រូវតែងតាំងជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីផងដែរ។ បើតាមសារព័ត៌មាន Al Jazeera មិនទាន់មូលហេតុច្បាស់លាស់ក្នុងការផ្លាស់ប្ដូរតំណែងរជ្ជទាយាទនេះឡើយទេ។ សមាជិករាជវង្សអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតជាច្រើសង្ស័យថា ការកើនអំណាចខ្លាំងរបស់រជ្ជទាយាទថ្មីនេះ អាចជាការរៀបចំរបស់ព្រះចៅ Salman ក្នុងការត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់រាជបុត្ររបស់ទ្រង់ក្នុងការឈានទៅរកការគ្រងរាជ្យសម្បត្តិនៅពេលខាងមុខ ព្រោះព្រះអង្គក៏មានព្រះជន្មចាស់ទៅហើយដែរ។ តាមពិតទៅ រជ្ជទាយាទថ្មី Mohammed bin Salman មិនសូវលេចមុខលេចមាត់ឡើងនាពេលកន្លងមក។ ប៉ុន្តែព្រះអង្គកើនឥទ្ធិពលខ្លាំង ពេលបិតាព្រះចៅ Salman ឡើងសោយរាជ្យក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០១៥ ។ នៅមុននេះ ព្រះបុត្រាអង្គនេះ បានដើរតាមគន្លងបិតារបស់ទ្រង់ និងធ្លាប់កាន់តំណែងប្រធានខុទ្ធកាល័យបិតាទៀតផង ពេលព្រះចៅ Salman នៅជារជ្ជទាយាទនៅឡើយ។ បន្ទាប់ពីតែងតាំងបុត្រាខ្លួនឯងជាងរជ្ជទាយាទ ព្រះចៅ Salman បានស្នើឲ្យប្រជាជនអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតរក្សាភាពស្មោះត្រង់ជាមួយរជ្ជទាយាទអង្គថ្មីនេះ។ ពេលកាន់តំណែងរជ្ជទាយាទរង ព្រះអង្គម្ចាស់ Mohammed bin Salman ទទួលបន្ទុកកិច្ចការសង្គ្រាមនៅយេម៉ែន អនុវត្តផែនការថាមពល កែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច ក៏ដូចជាតម្រង់ទិសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនៅថ្ងៃអនាគត ពេលអស់ប្រេងជាដើម៕	មហាក្សត្រអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត Salman bin Abdulaziz Al Saud នៅថ្ងៃទី២១ ខែមិថុនា បានបញ្ចប់តំណែងព្រះអង្គម្ចាស់ Muhammad Bin Nayef ជារជ្ជទាយាទ ហើយបានតែងតាំងរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គឲ្យកាន់តំណែងដ៏សំខាន់នេះជំនួសវិញ។ នេះ គឺជាការផ្លាស់ប្ដូរដ៏ធំមួយនៅរាជាណាចក្រសម្បូរប្រេងមួយនេះ ខណៈរជ្ជទាយាទថ្មីនឹងឈរនៅលេខរៀងទីមួយសម្រាប់ការស្នងរាជ្យបល្ល័ង្កដ៏មានអំណាច។
ដើម្បីជ្រាបព័ត៌មានលម្អិត សូមអញ្ជើញស្តាប់បទសម្ភាសរវាងលោក គី សុខលីម អ្នកសារព័ត៌មាននៃសារព័ត៌មានអេឡិចត្រូនិកថ្មីៗ(Thmeythmey.com) និងលោក ឡុង កុសល អ្នកនាំពាក្យអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាដូចតទៅ៖	សៀមរាប៖ ការសាងសង់ខុសគោលការណ៍ដែលកំណត់ដោយអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា គឺជាកង្វល់ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់តម្លៃនៃឧទ្យានអង្គរទាំងមូល។ លោក ឡុង កុសល អ្នកនាំពាក្យអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានអត្ថាធិប្បាយថា ប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់(ជំនឿ) វប្បធម៌ របៀបរស់នៅ មុខរបរប្រពៃណី អាហារប្រពៃណី គឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់ដែលផ្តល់តម្លៃបន្ថែមដល់ឧទ្យានអង្គរ។ តើហេតុអ្វីបានជាលំនៅឋានខ្មែរ រចនាប័ទ្មខ្មែរមានសារៈប្រយោជន៍សម្រាប់ឧទ្យានអង្គរ?
Once-empty skylines in Phnom Penh, Siem Reap, Sihanoukville, and other urban areas are now filled with high-rises that rival those seen in other major cities in Southeast Asia. Even the once-sleepy provinces of Battambang, Kep, Kampot, and Koh Kong have received their own share of property investors and real estate development. The media is filled with stories on how foreign investors, attracted by the business potential and affordable land and other real properties, are pouring capital into Cambodia, with most of this funding going to real estate. But equally significant trend is also flourishing in the background: Cambodians investing in real properties in the other countries. After several decades of tumult, Cambodia transformed itself to become one of the fastest-growing economies in Southeast Asia. In the last decade, the Cambodian economy has grown by an average of 7 percent. In the process, many locals also became wealthy. Many of these newly-wealthy personalities and families are in the real estate business. Between 2005 and 2015, the number of Cambodians with net assets approaching USD30 million has increased by more than 170 percent, according to a Knight Frank study. Nicholas Holt, Head of Research at Knight Frank Asia Pacific, explained to the local media that these super rich people are products of Cambodias strong economic growth. While most and the leading players in the nations real estate are investing locally, there are some who are opting to invest abroad for a variety of reasons. The most popular destinations of outbound Cambodian property investments include Australia, New Zealand, and neighboring Thailand. Other wealthy Cambodians have invested in property in the United States, Malaysia, Singapore, and Cyprus. Some of these countries actively court wealthy Cambodians to invest in their own territories. For the first time, three years ago, a Malaysian-based developer, Guoco Land, pre-sold residential units to Cambodian investors. The prospect of higher return, anxieties regarding political and economic stability, and strong competition are the main forces behind this capital flight. Many of these people are also lured by the prospect of gaining another citizenship or permanent residency, which afford them lots of benefits, including the ability to travel to most countries in the world visa-free and have their children educated in top schools abroad, which are hard to come by with only a Cambodian passport in tow. The latest 2018 Henley Passport Index puts the Cambodian passport in 86th place, with visa-free access to only 49 countries. A lawyer from Sokha Law Office earlier told the media that Australia has proven to be a popular destination for Cambodian developers and their money because of the quality of life and the many benefits it provides. It has always been viewed as a safe haven with a strong and established legal structure, asset protection and multi-cultural society. Cambodian buyers are purchasing properties in Australia so that it can benefit their kids to stay during the time of their education, or doing business, said Chan Mlop. The cities of Melbourne, Sydney, and lately, Brisbane, are where most of the Cambodian property investments are located. The same thing is said of New Zealand, of which the city of Auckland has proven to be the top drawer for Cambodian investors. For its part, Thailand is aided by the rich variety of properties on offer and relatively cheap prices. Meanwhile, Cyprus is popular because a minimum property investment of 2 million Euro (USD2.3 million) provides a straightforward path to EU Citizenship. While it was a long and complicated task before, the process of investing in other countries, especially for permanent residency and citizenship purposes, has become simpler and easier, thanks to an array of local and international law offices and consultancy firms that specialize in providing such services. ដកស្រង់ពី (https://www.realestate.com.kh/news/Cambodian-developers-investing-in-property-abroad/)	Buoyed by a strong economy and massive infusion of cash from abroad, the Cambodian real estate industry, in the last half-decade, is enjoying some of its best years.
ព្រះករុណា ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី មហាក្សត្រនៃកម្ពុជា រួមទាំងថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា និងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានផ្ញើព្រះរាជសារ និងលិខិតសាទរ ជូនដល់ថ្នាក់ដឹកនាំវៀតណាម ក្នុងឱកាសខួបអនុស្សាវរីយ៍លើកទី៥០ ថ្ងៃបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតរវាងកម្ពុជា-វៀតណាម។ បើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ខ្លឹមសារ នៃព្រះរាជសារ និងលិខិតសាទររបស់ថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសកម្ពុជា ទៅកាន់ថ្នាក់ដឹកនាំវៀតណាម មិនត្រឹមតែគូសបញ្ជាក់ពីប្រវត្តិនៃទំនាក់ទំនងវវវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម ដែលកើតមានយូរឆ្នាំមកហើយនោះទេ ប៉ុន្តែក៏បានកោតសរសើរចំពោះសមិទ្ធផលជាច្រើន ដែលរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាជនវៀតណាមសម្រេចបានដែរ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជា មានជំនឿយ៉ាងមុតមាំថា ចំណងមិត្តភាពជាប្រពៃណី សាមគ្គីភាព ភាពជាអ្នកជិតខាងល្អ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ រវាងប្រទេសទាំង២ នឹងបន្តរីកចម្រើន និងពង្រីកថែមទៀត ដើម្បីជាប្រយោជន៍រួមនៃប្រជាជនប្រទេសទាំងពីរ ក៏ដូចជាភាពសម្បូររុងរឿង នៃសហគមន៍អាស៊ានទាំងមូល ដែលអាចរួមចំណែកដល់ការកសាងសន្តិភាព ស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ និងក្នុងពិភពលោក។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានដដែល។ ថ្នាក់ដឹកនាំវៀតណាម ក៏បានផ្ញើលិខិតអបអរសាទរមកកាន់កម្ពុជាវិញដែរ។ បើតាមក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ថ្នាក់ដឹកនាំវៀតណាមបានសម្តែងការស្ងប់ស្ងែង និងអរសាទរចំពោះសមិទ្ធផលដ៏ធំធេង និងជាទីមោទក ដែលប្រជាជន និងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាសម្រេបាន ទាំងនៅក្នុងតំបន់ និងនៅឆាកអន្តរជាតិ។ ក្នុងខ្លឹមសានៃលិខិតសាទរដដែលនោះ ថ្នាក់ដឹកនាំវៀតណាម ក៏កត់សម្គាល់ថា ទំនាក់ទងរវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម ត្រូវបានពង្រឹង និងពង្រីកឥតឈប់ឈរ ក្នុងរយៈពេល៥០ឆ្នាំមកនេះ ទោះជាមានការរអាក់រអួលក៏ដោយ ដោយឈរលើស្មារតី«ភាពជាអ្នកជិតខាងល្អ មិតភាពជាប្រពៃណី កិច្ចសហប្រតិបត្តិការគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងស្ថិរភាពយូរអង្វែង» ៕	ថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជា-វៀតណាម រំពឹងថាទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី នឹងត្រូវពង្រឹង និងពង្រីកឲ្យកាន់តែរឹងមាំថែមទៀត ដោយឈរលើស្មារតី«ភាពជាអ្នកជិតខាងល្អ មិតភាពជាប្រពៃណី កិច្ចសហប្រតិបត្តិការគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងស្ថិរភាពយូរអង្វែង»។ ក្តីរំពឹងនេះ ធ្វើឡើងក្នុងខួប៥០ ថ្ងៃបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតរវាងកម្ពុជា-វៀតណាម ២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦៧-២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៧ ។
ក្រោយការសោយទិវង្គតនៃម្ចាស់ក្សត្រីអេលីហ្សាបែតទី ២ កាលថ្ងៃទី៨ ការប្រកួត Premier League ចំនួន១០ប្រកយត ពោលគឺការប្រកួតទាំងអស់នៃសប្តាហ៍ទី៧ ត្រូវបានពន្យាពេល ខណៈដែលជំនួប ៤ផ្សេងទៀតក្នុងការប្រកួតសប្តាហ៍ទី៨ ក៏ត្រូវបានពន្យាពេលជាបន្តបន្ទាប់។ ដូច្នេះបានន័យថាកាលប្រកួតចំនួន ១៤ នឹងត្រូវស្វែងរកពេលវេលាដើម្បីរៀបចំការប្រកួតបង្គ្រប់ឡើងវិញ។ ការស្វែករកពេលវេលាដើម្បីរៀបចំការប្រកួតបង្គ្រប់ឡើងវិញ មិនមែនជារឿងងាយស្រួលឡើយ សម្រាប់រដូវកាលថ្មី ២០២២-២៣ នេះ ព្រោះវាក៏គាប់ជួននឹងការប្រកួត World Cup នាពេលរដូវក្តៅ ក្នុងខែវិច្ឆិកាដែរ។ នេះប្រៀបបានជាការប្រកួតប្រជែងដ៏ខ្លាំងមួយ សម្រាប់ក្រុមនានានៅ Premier league។ ការប្រកួតដែលត្រូវលេងបង្គ្រប់វិញទាំងនោះ អាចនឹងត្រូវធ្វើឡើងវិញក្រោយការប្រកួតព្រឹត្តិការណ៍ World Cup ។ ការប្រកួតពាន ដូចជា EFL Cup, UEFA Champions League, Europa League និង Europa Conference League ។ សម្រាប់ពេលវេលាដ៏មមាញឹកនេះ ក្រុមនៅអង់គ្លេសទាំងអស់ មានពេលតែ៣ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយសប្ដាហ៍ សម្រាប់សម្រាក។ បើតាមគេហទំព័រ Livescore ពេលវេលាប្រកួតបង្គ្រប់របស់ក្រុមទាំងនោះ នឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី៤ ខែមេសា ថ្ងៃទី២ ខែឧសភា និងថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ២០២៣។ ជាការពិតណាស់ក្រុមដែលធ្លាក់ចេញពីការប្រកួតប្រជែង Champions League នឹងមានពេលវេលាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់សម្រាក ហើយក៏ជាការត្រៀមដ៏ល្អសម្រាប់ការប្រជែងតំណែងល្អៗក្នុងលីគ។ រឿងនេះក៏ក្លាយជាផលវិបាកមួយដល់ក្រុមខ្លាំងៗ ដែលត្រូវបន្តប្រកួតប្រជែងក្នុងពានរង្វាន់អឺរ៉ុបដែរ។ តែទោះជាយ៉ាងណា តាមច្បាប់នៃសហព័ន្ធបាល់ទាត់អឺរ៉ុប UEFA ការប្រកួតតាមលីគកំពូលមិនអាចឱ្យមានការប៉ះពាល់ដល់ពេលវេលាការប្រកួតនៃ Champions League ឬក្របខណ្ឌលីគអឺរ៉ុបផ្សេងទៀតបានឡើយ ដោយមិនអាចពន្យាពេលឡើយ។ រដូវកាលថ្មីនេះ UEFA បានទាមទារឱ្យការប្រកួតវគ្គសន្សំពិន្ទុរបស់ខ្លួន ត្រូវបញ្ចប់មុន World Cup កាតា ត្រឹមតែរយៈពេល ២សប្តាហ៍ មុនការប្រកួតមកដល់ប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែពេលនេះការប្រកួត Premier League មានការឈឺក្បាលខ្លាំងជាងការប្រកួតពានរង្វាន់អឺរ៉ុបទៀត ខណៈពួកគេព្យាយាមសម្រុកប្រកួត ឱ្យឆាប់ទាន់ពេល៕	ក្របខណ្ឌ Premier League នៃប្រទេសអង់គ្លេសកំពុងតែជួបវិបត្តិនៃកាលវិភាគការប្រកួត ក្រោយជំនួបប្រកួតសម្រាប់សប្តាហ៍ទី៧ ក្រុមទាំងអស់ត្រូវបានពន្យាពេល ក្រោយពេលមានដំណឹងនៃការយាងសោយទិវង្គតនៃព្រះមហាក្សត្រី អេលីហ្សាបែតទី ២ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកញ្ញា។
ក្នុងតែបៃតង មានផ្ទុកសារធាតុដែលអាចជួយរំលាយខ្លាញ់ក្នុងរាងកាយអ្នក។ នៅពេលដែលអ្នកលាយជាមួយទឹកក្រូចឆ្មាបន្តិច នឹងជួយអ្នកស្រកទម្ងន់បាន។ ជាពិសេស ក្នុងតែបៃតង មានផ្ទុកវីតាមីនសេ ថែមទាំងមានផ្ទុកកាហ្វេអ៊ីន ដោយអាចជួយឲ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ល្អ ថែមទាំងអាចជួយកំចាត់មេរោគដែលមានលើពោះវៀនធំរបស់អ្នក ព្រមទាំងអាចកំចាត់កោសិកាមហារីកផងដែរ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ តែបៃតងនេះ អាចជួយអ្នកមិនឲ្យក្អកទៀតផង៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ខាងក្រោមនេះ យើងខ្ញុំនឹងបង្ហាញអ្នកពីអត្ថប្រយោជន៍ដែលអ្នកអាចទទួលបានពីការញ៉ាំតែបៃតងលាយជាមួយក្រូចឆ្មា។ តើមានអ្វីខ្លះទៅ?
រដ្ឋមន្រ្តីកសិកម្មពីបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន កំពុងជួបជុំគ្នានៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួ ម៉ាឡេស៊ី។ ជុំវិញកិច្ចប្រជុំនេះ លោក Chan Foong Hin អនុរដ្ឋមន្រ្តីសន្តិសុខស្បៀង និងកសិកម្មម៉ាឡេស៊ី នៅថ្ងៃទី៤ ខែតុលា បានបញ្ជាក់ថា លោកនឹងឆ្លៀតយកឱកាសនេះ ដើម្បីជួបជាមួយថៃ និងវៀតណាម ដែលជាប្រទេសផ្គត់ផ្គង់អង្ករដ៏ធំនៅលើពិភពលោក។ «នៅជំនួបទ្វេភាគី ខ្ញុំនឹងលើកយកបញ្ហានេះទៅជជែកពិភាក្សា ដូចពីរបៀបដែលយើងចង់ពង្រឹងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី។ ដូច្នេះហើយ អាទិភាពនឹងត្រូវបានផ្តល់ឱ្យមានការនាំចេញអង្ករពីបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន»។ លោក Chan បានសង្កត់ធ្ងន់បែបនេះ។ ការលើកឡើងរបស់លោករដ្ឋមន្រ្តី ធ្វើឡើងនៅពេលម៉ាឡេស៊ីកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាអង្ករ ស្របពេលតម្លៃអង្ករកំពុងឡើងថ្លៃនៅក្នុងប្រទេស ហើយការផ្គត់ផ្គង់មានចំនួនទាប។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីម៉ាឡេស៊ី លោក អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម បានព្រមានចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ប្រឆាំងនឹងបុគ្គលណាមួយ ដែលស្តុកអង្ករទុក ដើម្បីដំឡើងថ្លៃអង្ករ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters។ ស្របគ្នានេះ ម៉ាឡេស៊ី ក៏បានប្រកាសផ្តល់ឧបត្ថម្ភធន និងចាត់វិធានការផ្សេងទៀតផងដែរ ដើម្បីបញ្ចុះតម្លៃអង្ករ និងធានាពីការផ្គត់ផ្គង់អង្ករសម្រិតដែលផលិតនៅក្នុងស្រុកក្នុងទីផ្សារ។ កន្លងមក ម៉ាឡេស៊ី បាននាំចូលអង្ករប្រមាណ៣៨ភាគរយ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការរបស់ខ្លួន ហើយក៏ជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមបណ្តាប្រទេសផ្សេងទៀត ដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយគោលនយោបាយរឹតត្បិតលើការនាំចេញអង្ករពីបណ្តាប្រទេសមួយចំនួនដូចជា ឥណ្ឌា និងរុស្ស៊ីជាដើម។ ថៃ និងវៀតណាម ស្ថិតក្នុងចំណោមបណ្តាប្រទេសផ្សេងទៀត ដែលនាំចេញអង្ករទៅក្នុងទីផ្សារពិភពលោក។ គិតត្រឹម៨ខែ ឆ្នាំ២០២៣ វៀតណាម បាននាំចេញអង្ករបានប្រមាណ ៥,៨១លានតោន និងថៃនាំចេញបាន៥,២៧លានតោន។ ឥណ្ឌា នៅតែជាប្រទេសនាំចេញអង្ករលំដាប់ទីមួយលើពិភពលោក៕	រដ្ឋមន្រ្តីសន្តិសុខស្បៀង និងកសិកម្មម៉ាឡេស៊ី នឹងអំពាវនាវថៃ និងវៀតណាមដែលជាប្រទេសនាំចេញអង្ករធំៗ ឱ្យផ្តល់ អាទិភាពក្នុងការផ្គត់ផ្គង់អង្ករសម្រាប់សមាជិកអាស៊ាន ស្របពេលក្ដីបារម្ភលើការកើនឡើងនៃតម្លៃអង្ករ និងខ្វះខាតអង្ករ។
ក្រោយអវត្តមានអស់រយៈពេលជាងកន្លះឆ្នាំនៅលើសង្វៀនអ្នកលេងគុនខ្មែរចម្រុះ ចាន់ រតនា នឹងបង្ហាញវត្តមានលើសង្វៀនដាក់ទ្រុងសារជាថ្មីនាថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ ONE: Kings of Destiny នៅទីក្រុងម៉ានីល ប្រទេសហ្វីលពីន។ សម្រាប់ការបង្ហាញខ្លួនជាថ្មីនេះ ចាន់ រតនា ត្រូវតទល់ជាមួយអ្នកលេងគុនចម្រុះចិន Xie Bin។ គួររំលឹកថា កាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០១៦ កន្លងទៅ អ្នកលេងគុនយុទ្ធគុនចម្រុះ ចាន់ រតនា បានប្រកួតចាញ់អ្នកលេងគុនចម្រុះចិន Ma Hoa Bin ដោយពិន្ទុលើប្រភេទទម្ងន់៦១,២គីឡូក្រាមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ ONE: Heroes of the World លើសង្វៀនដាក់ទ្រុង Cotai Arena នៅទីក្រុងម៉ាកាវប្រទេសចិន។ គួរបញ្ជាក់ថា កីឡាករ ចាន់ រតនា ធ្លាប់ឆ្លងការប្រកួតវាយដាក់ទ្រុងបាន៦លើក ក្នុងនោះឈ្នះ៤លើក និងចាញ់២លើក។ លើសពីនេះ អ្នកលេងយុទ្ធគុនខ្មែរចម្រុះរូបនេះ ធ្លាប់ចេញទៅហ្វឹកហាត់ជំនាញកីឡា MMA នៅក្លិបមួយក្នុងប្រទេសថៃអស់រយៈពេលជាច្រើនខែទៀតផង៕	អ្នកលេងគុនខ្មែរចម្រុះ ចាន់ រតនា និងបង្ហាញវត្តមានជាថ្មីក្នុងសង្វៀនវាយដាក់ទ្រុង(MMA)ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ ONE: Kings of Destiny នៅទីក្រុងម៉ានីល ប្រទេសហ្វីលីពីន។ សម្រាប់ការបង្ហាញខ្លួនជាថ្មីនេះ ចាន់ រតនា ត្រូវតទល់ជាមួយអ្នកលេងគុនចម្រុះមកពីប្រទេសចិន Xie Bin។
ក្រុមប្រឹក្សាកិច្ចការបរទេសសហភាពអឺរ៉ុបបានសម្រេចស្តារទំនាក់ទំនងនយោបាយជាមួយប្រទេសថៃឡើងវិញ ។ នេះបើតាមដំណោះស្រាយមួយដែលត្រូវបានអនុម័តដោយក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុបចុះផ្សាយនៅថ្ងៃ ១១ ខែធ្នូឆ្នាំ ២០១៧។ ការសម្រេចបែបនេះធ្វើឡើង ដោយសារក្រុមប្រឹក្សាកិច្ចការបរទេសអឺរ៉ុបកត់សម្គាល់ឃើញពីសញ្ញាវិជ្ជមានដែលរបបសឹកថៃធ្វើឡើងកន្លងមកដូចជាការប្រកាសពីកាលបរិច្ឆេទបោះឆ្នោតសកលនៅខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ ២០១៨ខាងមុខ។ ស្ថាប័នអឺរ៉ុបនេះស្វាគមន៍ការប្រកាសស្វាគមន៍ចំពោះការសម្រេចចិត្តនេះដែរ។ យ៉ាងណាមិញ សហភាពអឺរ៉ុបនៅតែបន្តទទូចឲ្យរបបសឹកថៃធានាដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ និងគោរពសិទ្ធិមនុស្សផង។ ក្រុមប្រឹក្សានេះបានបញ្ជាក់ក្នុងដំណោះស្រាយខ្លួនដូច្នេះ៖«យើងបន្តទទូចឲ្យអាជ្ញាធរថៃ ប្រញាប់ស្តារឡើងវិញនូវដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យជាប្រញាប់នៅក្នុងប្រទេសតាមរយៈការរៀបចំការបោះឆ្នោតដែលត្រឹមត្រូវ និងពេញលេញមួយ រួមទាំងគោរពសិទ្ធិសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ប្រជាជនផងដែរ»។ «ក្រុមប្រឹក្សាកិច្ចការបរទេសអឺរ៉ុបក៏រំពឹងនឹងបង្កើតទំនាក់ទំនងជាមួយថៃឲ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅក្រោយមានការបោះឆ្នោតដែលត្រឹមត្រូវ យុត្តិធម៌ និងពេញលេញ ក៏ដូចជាមការវិវត្តនៃស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅថៃផងដែរ»។ ក្រោយរដ្ឋប្រហារយោធាថ្ងៃ ២២ ឧសភាឆ្នាំ២០១៤ ថៃបន្តស្ថិតក្រោមរបបសឹក ហើយសេរីភាព និងសិទ្ធិស៊ីវិល និងសិទ្ធិនយោបាយត្រូវបានរឹតបន្តឹងខ្លាំង។ របបសឹកបានបន្តធ្វើទុក្ខបុកម្នេញសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងបន្តចាប់ចង ឃុំឃាំងរាល់អ្នកដែលប្រឆាំងឬរិះគន់រដ្ឋាភិបាលផងដែរ។ ដោយឡែក ដំណោះស្រាយដដែលនោះបានបន្ថែមផងដែរថា វាក៏នឹងអាចមានការចាប់ផ្តើមពិភាក្សាឡើងវិញពីកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងថៃនិងសហភាពអឺរ៉ុបផងដែរ ក្រោយការចាប់ផ្តើមផ្សាទំនាក់ទំនាក់នយោបាយនេះដែរ។ កិច្ចចរចាបង្កើតកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងថៃ និងសហភាពអឺរ៉ុប ត្រូវបានព្យួរបណ្តោះអាសន្ន ក្រោយរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ ២០១៤ ពាក់ព័ន្ធបញ្ហានេះ រដ្ឋាភិបាលថៃបានស្វាគមន៍ដំណោះស្រាយរបស់សហភាពអឺរ៉ុប និងរំពឹងបង្កើនទំនាក់ទំនង និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឲ្យកាន់តែរឹងមាំនៅពេលខាងមុខផងដែរ។ បើតាមសារព័ត៌មានថៃ Bangkok Post ប្រធានសភាពាណិជ្ជកម្មថៃលោក Kalin Sarasin បានលើកឡើងថា វាជាសញ្ញាវិជ្ជមានមួយសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចថៃដែលសហភាពអឺរ៉ុបសម្រេចចាប់ផ្តើមជជែករឿងបង្កើតកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មជាមួយថៃឡើងវិញនោះ។ លោកក៏បង្ហាញការយល់ឃើញថា ការសម្រេចរបស់អឺរ៉ុបក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងឲ្យឃើញថា ប្រទេសមហាអំណាចចាប់ផ្តើមទទួលស្គាល់ប្រទេសថៃ ចាប់ពីពេលដែលប្រធានាធិបតីអាមេរិកដូណាល់ ត្រាំ សម្រេចអញ្ជើញលោកឧត្តមសេនីយ៍ ប្រាយុទ្ធ ចន្ទអូចា ទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅថៃកន្លងមក៕	ចាប់ពីមានរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ ២០១៤ សហភាពអឺរ៉ុបបានសម្រេចបន្ថយកម្រិតទំនាក់ទំនងផ្នែកនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចជាមួយថៃ។ ប៉ុន្តែក្រោយមានការប្រកាសកំណត់កាលបរិច្ឆេទបោះឆ្នោតនៅខែវិច្ឆិកាឆ្នាំក្រោយ ស្ថាប័ននេះបានសម្រេចស្តារទំនាក់ទំនងនយោបាយជាមួយថៃវិញនៅដើមសប្តាហ៍នេះ។ គេក៏រំពឹងថា វាអាចនឹងការចាប់ផ្តើមជជែកឡើងវិញពីកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរួមគ្នាផងនៅពេលខាងមុខ។
លោក ហឿន ភីរុណ ជាពលរដ្ឋរស់នៅសង្កាត់ជ្រាវ ក្រុងសៀមរាប បានរៀបរាប់ថា ដោយសារចំណងចំណូលចិត្ត និងស្រលាញ់ផ្កា ទើបជំរុញចិត្តលោក ឲ្យបង្កើតជាសួនចដាំផ្កែជុំវិញផ្ទះបែបនេះ។ លោកបន្ថែមថា ក្នុងមួយឆ្នាំលោកដាំផ្កាច្រើនប្រភេទ តែម្ដងប៉ុណ្ណោះ គឺចាប់ផ្តើមពីខែមករា និងប្រមូលផលនៅដើមខែមេសា ឬមុនចូលឆ្នាំខ្មែរ។ អតិថិជនរបស់លោក គឺជាអ្នកភូមិដែលតែងលើកយកទៅលក់បន្តនៅទីផ្សារ។ សម្រាប់លោក ភីរុណ របរដាំផ្កាមិនសូវនឿយហត់ប៉ុន្មានទេ ព្រោះមិនចាំបាច់បាញ់ថ្នាំសង្កូវ គ្រាន់តែទាមទារមានយើងដឹងឬកំណត់ពេលវេលាជាក់លាក់ក្នុងការដាំតែប៉ុណ្ណោះ។ លោកប្តថា មុនដំបូង គេត្រូវបាចគ្រាប់ពូជ លុះបាន១៥ថ្ងៃ គេត្រូវដកវាយកទៅដាំ។ ផ្កាដែលលោក ភីរុណ ដាំមាន៥ប្រភេទ តែពូជទាំងនោះមិនបានផ្តល់ផលដំណាលគ្នាទេ។ ចំណុចនេះអ្នកជំនាញដាំផ្កាពន្យល់ថា ដើម្បីប្រាកដថាផ្កាផ្តល់ផលដំណាលគ្នា គេត្រូវដឹងពីអាយុនៃផ្កាទាំងនោះឲ្យបានជាក់លាក់។ ក្នុងមួយរដូវ លោក ភីរុណ អាចរកចំណូលពីការដាំផ្កាបាន១,២០០,០០០រៀល។ ដ្បិតថា ចំណូលនៃការដាំផ្កាមិនសូវបានច្រើនក៏ពិតមែន តែការងារនេះជួយឲ្យលោក ភីរុណ ដែលមានរបរជាជាងដេរនៅផ្ទះផងនោះ រីករាយ និងមានអារម្មណ៍ស្រស់ស្រាយជាខ្លាំង៕	សៀមរាប៖ លោក ហឿន ភីរុណ ជាមនុស្សម្នាក់ដែលស្រឡាញ់ផ្កា។ រយៈពេលជិត១០ឆ្នាំហើយ ដេលលោកបានចំណាយពេលដាំ និងថែទាំផ្ការ ដែលដាំជុំវិញផ្ទះ ដើម្បីសម្រាប់លម្អផង និងលក់ពេលបុណ្យទានផង។
នៅថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ក្រុមហ៊ុនអេឡិចត្រូនិកខ្នាតយក្សកូរ៉េខាងត្បូង Samsung Electronics បានព្យាករប្រាក់ចំណេញនៅត្រីមាសទី១នឹងកើនដល់ ៦,៦ទ្រីលានវ៉ុន (៤,៨៩ពាន់លានដុល្លារ)។ ចំនួននេះបានកើនឡើងច្រើនជាង១០ដងធៀបនឹង ៦៤០ពាន់លានវ៉ុនក្នុងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន។ ហេតុផលដោយសារតែការងើបឡើងវិញនៃតម្លៃបន្ទះឈីបកើនចន្លោះ១៥-២០ភាគរយ ដែលធ្វើឲ្យប្រាក់ចំណេញក្រុមហ៊ុននេះឡើងខ្ពស់។ កាលឆ្នាំមុន តម្រូវការបន្ទះឈីបបានធ្លាក់ចុះនៅទូទាំងពិភពលោក ដែលបណ្តាលផលិតផលក្នុងស្តុកកើនឡើង។ នៅក្នុងត្រីមាសទី១នៃឆ្នាំ២០២៣ បន្ទះឈីបរបស់ក្រុមហ៊ុន Samsung Electronics បានបាត់ចំណូលដល់ ៤,៥៨ពាន់លានវ៉ុន (៣,៤ ពាន់លានដុល្លារ)។ នៅឆ្នាំ២០២១ Samsung បានវ៉ាដាច់ Intel ដើម្បីក្លាយជាក្រុមហ៊ុនផលិតបន្ទះឈីបសឺមីកុងឌុចទ័រដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់បំផុតនៅទូទាំងពិភពលោក។ បច្ចុប្បន្ន Samsung ជាក្រុមហ៊ុនផលិតបន្ទះឈីប គ្រឿងអេឡិចត្រូនិច និងទូរទស្សន៍ដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោក។ Samsung Electronics ជាធម្មតាមិនបញ្ចេញព័ត៌មានច្រើននៅក្នុងការប៉ាន់ស្មានបឋមនោះទេ។ បច្ចុប្បន្នវិនិយោគិនកំពុងរង់ចាំរបាយការណ៍លទ្ធផលអាជីវកម្មផ្លូវការដែលនឹងប្រកាសក្នុងខែនេះ។ ក្រុមអ្នកវិនិយោគចាំមើលថាតើអាជីវកម្មសឺមីកុងឌុចទ័រនេះ នឹងត្រឡប់ទៅរកប្រាក់ចំណេញបានដែរឬយ៉ាងណា។ ឧបករណ៍របស់ Samsung មួយចំនួនរួមទាំងបន្ទះឈីបបានបាត់បង់ប្រាក់ចំនួន៤ត្រីមាសជាប់ៗគ្នាកាលពីចុងឆ្នាំ ២០២៣។ ក្រុមអ្នកវិភាគបាននិយាយថា Samsung Electronics នៅពីក្រោយគូប្រជែងដូចជា SK Hynis និង Micron Technology ក្នុងការប្រណាំងសម្រាប់ការធ្វើបន្ទះឈីបអង្គចងចាំកម្រិតបញ្ជូនខ្ពស់ (HBM) ដែលជាសមាសធាតុស្នូលនៅក្នុងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)៕	ការងើបឡើងវិញនៃតម្លៃបន្ទះឈីបបានជួយឲ្យក្រុមហ៊ុន Samsung Electronics រំពឹងថានឹងទទួលបានប្រាក់ចំណេញជិត ៤,៩ពាន់លានដុល្លារក្នុងរយៈពេល ៣ខែ ក្នុងឆ្នាំ២០២៤។ នេះបើតាមសារព័ត៌មាន Reuters ។
ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល បានបញ្ជាក់ថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជា និងអាម៉េរិក គឺពិតជាផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក។ ថ្លែងចំពោះមុខអ្នកជំនួញអាម៉េរិកជាច្រើននាក់ សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត បានសង្កត់ធ្ងន់ថា វិនិយោគិនអាម៉េរិក នឹងទទួលបានប្រយោជន៍ពីទីតាំងយុទ្ធសាស្រ្ត និងកម្លាំងពលកម្មវ័យក្មេង ដែលមានប្រាក់ឈ្នួលទាប ព្រមទាំងមានជំនាញសមស្របលើវិស័យកម្មន្តសាល។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា បានបន្ថែមថា៖« ការណ៍នេះ បានធ្វើឱ្យតម្លៃទំនិញផលិតនៅកម្ពុជាមានតម្លៃទាបសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ខណៈកម្ពុជាទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារសហរដ្ឋអាមេរិក»។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នឹងបង្កើនសន្ទុះការកែទម្រង់ស្ថាប័នគន្លឹះ និងដាក់ចេញនូវវិធានការនានា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមជារចនាសម្ព័ន្ធ ដែលបានជួបប្រទះកន្លងមក ជាពិសេសបញ្ហាបរិយាកាសធុរកិច្ច និងការវិនិយោគ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាបញ្ហាចម្បងជះឥទ្ធិពលជាអវិជ្ជមានដល់ការប្រកួតប្រជែងរបស់កម្ពុជា នៅក្នុងទីផ្សារអន្ដរជាតិ។ បើតាមសម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត រាជរដ្ឋាភិបាល នឹងយកចិត្តទុកដាក់ជាពិសេសលើកត្តាសំខាន់ចំនួន៦រួមមាន៖ ១៖ ការកែលម្អនីតិវិធីរដ្ឋបាល, ២៖ ការកាត់បន្ថយចំណាយបន្ទុកលើការដឹកជញ្ជូន និងឡូជីស្ទិក, ៣៖ ការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគន្លឹះ ដូចជា ផ្លូវ ស្ពាន កំពង់ផែ អាកាសយានដ្ឋាន ផ្លូវអយស្ម័យយាន និងការផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនី ដើម្បីលើកកម្ពស់ការតភ្ជាប់ និងលើកកម្ពស់ពាណិជ្ជកម្ម (នៅចុងឆ្នាំ២០២៣នេះ យើងនឹងបើកដំណើរការអាកាសយានដ្ឋានខ្នាតធំ មួយនៅសៀមរាប និងមួយទៀតនៅភ្នំពេញ ក្នុងដើមឆ្នាំ២០២៤ ដើម្បីសម្រួលកំណើន), ៤៖ ការជំរុញការបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ និងជំនាញ នេះជាកិច្ចការសំខាន់ព្រោះធនធានមនុស្ស គឺជាកត្តាគន្លឹះ ក្នុងការទាក់ទាញ និងរួមចំណែកក្នុងដំណើរការនិវត្តរបស់យើង, ៥៖ ការកែលម្អអភិបាលកិច្ចល្អ, ៦៖ ការដាក់ចេញឱ្យអនុវត្តន៍ នូវច្បាប់វិនិយោគបើកចំហរ និងទំនើប ច្បាប់នេះនឹងផ្ដល់នូវការលើកទឹកចិត្ត ដើម្បីទាក់ទាញវិនិយោគប្រកបដោយគុណភាព និងវិស័យអាទិភាពមួយចំនួនដូចជា បច្ចេកវិទ្យា រថយន្ដអេឡិកត្រូនិក ថាមពលបៃតង និងសុខាភិបាលជាដើម។ «ខ្ញុំសូមគូសបញ្ជាក់ថា ច្បាប់នេះក៏បានបញ្ចូលនូវទស្សនទានដែលអនុញ្ញាតឲ្យយើងអាចបត់បែន ឆ្លើយតបតម្រូវការវិស័យឧស្សាហកម្ម ឬវិនិយោគិន ហើយយើងអាចបត់បែន និងប្រកួតប្រជែងកាន់តែខ្លាំង និងកាន់តែប្រាកដនិយម ក្នុងការទាក់ទាញ់ និងឆ្លើយតបសេចក្ដីត្រូវការរបស់វិនិយោគិន»។ នេះបើតាមប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ថ្លែងប្រាប់វិនិយោគិនអាម៉េរិក។ ដើម្បីជាច្រកនាំចេញទំនិញទៅកាន់ទីផ្សារអាម៉េរិកឱ្យកាន់តែធំទូលាយថែមទៀត តាមរយៈសាជីវកម្មពហុជាតិអាម៉េរិកនៅកម្ពុជា សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានស្នើឱ្យវិនិយោគិន និងធុរជនសហរដ្ឋអាមេរិក មកសិក្សាស្វែងយល់ពីសក្ដានុពលរបស់កម្ពុជា។ «ខ្ញុំសង្ឃឹមថា វិនិយោគិននឹងឃើញពីកាលានុវត្តភាពក្នុងការវិនិយោគ និងសិក្សាបន្ថែមអំពីសក្ដានុពលសេដ្ឋកិច្ច និងឱកាសវិនិយោគនៅកម្ពុជា។ យើងមានពាក្យស្លោក បានឃើញម្ដង ប្រសើរជាងបានឮមួយពាន់ដង ដូច្នេះសូមវិនិយោគិនមកស្វែងយល់អំពីកម្ពុជា»។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល បន្ថែមបែបនេះ។ អាម៉េរិក និងកម្ពុជា មានទំនាក់ទំនងមិត្តភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការតាំងពីយូរណាស់មកហើយ តាំងពីឆ្នាំ១៩៥០ ។ ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចទ្វេភាគី ក៏បានរីកលូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស ។ លំហូរពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគី បានឈានដល់ទំហំ ១៣.៥ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០២២ ។ អាម៉េរិក នៅបន្តជាទីផ្សារនាំចេញធំបំផុតសម្រាប់កម្ពុជា។ ជាពិសេសសម្រាប់ទីផ្សារសម្លៀកបំពាក់ វាយនភណ្ឌ ស្បែកជើង និងផលិតផលសម្រាប់ការធ្វើដំណើរ។ តែការវិនិយោគដោយផ្ទាល់ពីអាម៉េរិកនៅកម្ពុជា មានកម្រិតទាបនៅឡើយ បើទោះបីជាអាម៉េរិក គឺជាប្រភពវិនិយោគដ៏ធំមួយនៅក្នុងសកលលោក។ សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបន្ថែមថា ទំហំវិនិយោគផ្ទាល់ពីអាម៉េរិក នៅកម្ពុជា បានបន្តកើនឡើងពី ២២៥លានដុល្លារ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ ដល់ ៨៩៣លានដុល្លារ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២២។ សាជីវកម្មពហុជាតិអាម៉េរិក ដែលវិនិយោគនៅកម្ពុជារួមមាន៖ ក្រុមហ៊ុន Ford កូកា-កូឡា Tiffany និងក្រុមហ៊ុន General Electric ដែលបានឆ្លុះបញ្ចាំងនៃកំណើនទំហំទីផ្សារកម្ពុជា និងប្រាក់ចំណូលរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា៕	សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានលើកពីផលប្រយោជន៍នានា សម្រាប់វិនិយោគិនអាម៉េរិកមករកស៊ីនៅកម្ពុជា។ សម្ដេច ថ្លែងបែបនេះ នៅក្នុងវេទិកាធុរកិច្ចកម្ពុជា-អាម៉េរិក កាលពីថ្ងៃទី២២ កញ្ញា។
លោក សុទ្ធ វិសាល មន្ត្រីទីផ្សារនៃអង្គការ GRET ប្រាប់ថ្មីៗ២៥ រាជធានី-ខេត្ត ថា ក្នុងចំណោមកសិករដាំបន្លែសុវត្ថិភាព ៣០០គ្រួសារ តាមរយៈគម្រោងអភិវឌ្ឍកសិកម្មនិរន្តភាព មានកសិករ ៦៦គ្រួសារ បានបង្កើតជាសហគមន៍ចម្ការសុវត្ថិភាពធម្មជាតិ នៅដើមខែមករា ឆ្នាំ២០១៩ ដើម្បីនាំគ្នាផលិតបន្លែសុវត្ថិភាពដែលមានស្តង់ដារទៅកាន់ទីផ្សារក្នុងខេត្ត និងនៅទីរាជធានីភ្នំពេញ។ (លោក សុទ្ធ វិសាល មន្ត្រីទីផ្សារនៃអង្គការ GRET នៅក្នុងវេទិកាអ្នកប្រើប្រាស់បន្លែសុវត្ថិភាព លើកទីពីរនាខេត្តសៀមរាប) លោក វិសាល បានអះអាងដូច្នេះ៖«បន្លែសុវត្ថិភាពដែលដាំដោយកសិករក្នុងគម្រោងអភិវឌ្ឍកសិកម្មនិរន្តភាព មានទីផ្សារល្អដោយមិនបារម្ភចំពោះអ្នកបញ្ជាទិញជាមួយនឹងតម្លៃបន្លែទាំងនេះ។ សព្វថ្ងៃបន្លែសុវត្ថិភាពរបស់សមាគមន៍ ពុំទាន់ផ្គត់ផ្គង់គ្រប់គ្រាន់តាមតម្រូវការទីផ្សារនៅឡើយ»។ យ៉ាងណា សហគមន៍កសិករដាំបន្លែសុវត្ថិភាពទាំង៦៦គ្រួសារ ក្នុងឃុំកៀនសង្កែ ស្រុកសូទ្រនិគម ដែលបង្កើតនៅដើមឆ្នាំ២០១៩នេះ អាចផ្គត់ផ្គង់បន្លែសុវត្ថិភាពទាំងនោះនៅលើទីផ្សារបានប្រមាណជា៦តោនក្នុងមួយខែ។ អត្ថបទទាក់ទង កុំគ្រាន់តែជឿអ្នកលក់ថា ជាបន្លែសុវត្ថិភាព តែអ្នកទិញត្រូវដឹងពីគោលការណ៍ដាំបន្លែសុវត្ថិភាព បើតាមលោក សុទ្ធ វិសាល ក្រៅពីបន្លែសុវត្ថិភាពក្នុងសហគមន៍ចម្ការសុវត្ថិភាពធម្មជាតិ ក៏មានកសិករជិត៨០០គ្រួសារទៀត បានអនុវត្តន៍ដាំបន្លែសុវត្ថិភាពក្នុងគម្រោងអភិវឌ្ឍកសិកម្មនិរន្តភាព នៃអង្គការ GRET ក្នុងស្រុកប្រាសាទបាគង និងស្រុកសូទ្រនិគម អាចផ្គត់ផ្គង់បន្លែសុវត្ថិភាពលើទីផ្សារបាន ១០០តោន ក្នុងមួយខែ។ បន្លែសុវត្ថិភាពទាំងនោះ ភាគច្រើនជាបន្លែស្លឹក និងផ្លែ ដូចជា ស្ពៃ សាឡាត់ ខ្ទឹមស្លឹក ជីគីនឆាយ ប៉េងប៉ោះ ត្រប់ និងត្រសក់ជាដើម៕	សៀមរាប៖ ប្រជាកសិករ៦៦គ្រួសារ ក្នុងឃុំកៀនសង្កែ ស្រុកសូទ្រនិគម ខេត្តសៀមរាប ដាំដុះបន្លែសុវត្ថិភាព និងផ្គត់ផ្គង់ទីផ្សារក្នុងស្រុក បានជាមធ្យម២០០គីឡូក្រោមក្នុងមួយថ្ងៃ ដែលស្មើនឹងចំនួន៦តោនក្នុងមួយខែ។ ការដាំដុះបន្លែសុវត្ថិភាពរបស់កសិករទាំងនោះ ជាទម្រង់ខ្នាតតូចដោយអនុវត្តន៍តាមបច្ចេកទេស និងគោលការណ៍ស្តង់ដារសរីរាង្គរបស់អង្គការ GRET ។
លោក Keisuke Honda ចាត់ទុកការត្រៀមខ្លួនប្រកួតស៊ីហ្គេមរបស់ក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា គឺជារឿងសំខាន់។ លោកអះអាងបែបនេះ ក្នុងកិច្ចសំណេះណាលជាមួយអ្នកសារព័ត៌មាន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា នៅទីស្នាក់ការរបស់ Cambodian Premier League ដោយបញ្ជាក់ពីគម្រោងសំខាន់ៗ២យ៉ាង ដើម្បីត្រៀមស៊ីហ្គេម នាឆ្នាំ២០២៣។ លោក Keisuke Honda ក្នុងកិច្ចសំណេះសំណាល់ជាមួយអ្នកសារព័ត៌មាន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ រូបពី Cambodian Premier League ផែនការទី១នោះ គឺការហ្វឹកហាត់យុទ្ធសាស្ត្រ កាយសម្បទា និងបច្ចេកទេស។ សម្រាប់ការប្រកួតរបស់ក្រុមជម្រើសជាតិកន្លងមក គ្រូបង្វឹករូបនេះ ព្យាយាមផ្លាស់ប្ដូរកីឡាករច្រើន រួមទាំងការតេស្ដកីឡាករ និងប្តូរទម្រង់ប្រកួតផ្សេងៗ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឲ្យក្រុមជម្រើសជាតិសម្រេចលទ្ធផលល្អ។ ក្នុងការតេស្ដកីឡាករប៉ុន្មានប្រកួតចុងក្រោយនេះ លោក Honda បានអនុវត្តទៅលើតេស្ដ IFT 31-15 ដែលជាការតេស្ដល្បឿនអំណត់ និងកម្លាំងរបស់កីឡាករ។ ប៉ុន្ដែលទ្ធផលទាំងនោះ នៅតែមិនទទួលបានលទ្ធផលគាប់ប្រសើរនោះទេ ដែលនាំឱ្យមានមតិរិះគន់ច្រើន។ ជាមួយគ្នានេះដែរ កីឡាករ ដែលមានវ័យលើសពី២២ឆ្នាំ មានបទពិសោធន៍ច្រើនក្នុងក្រុមជម្រើសជាតិ អាចនឹងត្រូវកោះហៅឲ្យចូលក្នុងក្រុមបាល់ទាត់សម្រាប់ស៊ីហ្គេម។ ការកោះហៅនេះ គឺជាផែនការទី២ របស់អ្នកចាត់ការទូទៅសញ្ជាតិជប៉ុន ដែលបានលើកឡើងក្នុងកិច្ចសំណេះសំណាលនោះ។ «ការប្រកួតស៊ីហ្គេម គឺសំខាន់ណាស់សម្រាប់យើង។ យើង នឹងព្យាយាមដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលល្អ។ យើងគ្រប់គ្នា ត្រូវយល់ពីការប្រកួតប្រជែងដ៏លំបាកនេះ។ ប៉ុន្ដែ ខ្ញុំនៅតែគិតថា យើងអាចធ្វើបាន បើទោះជាត្រូវប្រកួតជាមួយ វៀតណាម និងថៃ បើទោះជាសង្ឃឹមមានភាគរយតិចតួចក៏ដោយ។ ជាការពិតណាស់ អ្វីៗទាំងអស់ គឺអាចទៅរួច។»។ អ្នកចាត់ការវ័យ ៣៦ឆ្នាំរូបនេះ បានប្រាប់ដូច្នេះ។ ជាមួយនិងការបញ្ជាក់ពីការត្រៀមខ្លួននេះដែរ លោក Honda ក៏បង្ហាញពីការមិនគាំទ្រចំពោះមតិមួយចំនួន ដែលរិះគន់ថាបាល់ទាត់កម្ពុជា មិនមានភាពរីកចម្រើន។ អតីតសមាជិកក្រុមជម្រើសជាតិជប៉ុនរូបនេះ បាននិយាយដូច្នេះថា៖« ខ្ញុំ មិនបានយល់ថាកម្ពុជា មិនមានការអភិវឌ្ឍទេ។ នេះ ប្រហែលជាពួកគេ អភិវឌ្ឍលឿនជាងយើង។ យើង អភិវឌ្ឍម្ដងបន្ដិចៗហើយ ប៉ុន្ដែយើងត្រូវមើលទៅលើការអភិវឌ្ឍរបស់ប្រទេសជិតខាង។ ពេលយើង និយាយពីពាក្យថាការអភិវឌ្ឍ យើងមើលរំលងលើការអភិវឌ្ឍរបស់ប្រទេសដ៏ទៃ។»។ ទាក់ទងទៅលើការអភិវឌ្ឍវិស័យកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា អ្នកចាត់ការសញ្ជាតិជប៉ុនរូបនេះ ទំនងជាបង្ហាញថាវិស័យកីឡាមួយនេះ នឹងអាចអភិវឌ្ឍលឿនជាងប្រទេសជិតខាងដូចជា ថៃ និងវៀតណាម ដែលមានកម្រិតខ្ពស់ជាងកម្ពុជា ប្រសិនជាមានការវិនិយោគទន់ច្រើនពីស្ថាប័នឯកជន និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធដទៃ។ «ប្រទេសវៀតណាម ធ្វើវិនិយោគទុនជាច្រើន ច្រើនជាងកម្ពុជាទៅទៀត។ ប្រសិនជាយើង ចង់ឈានទៅកម្រិតដូចគេ យើងត្រូវធ្វើវិនិយោគច្រើនជាងនេះ។ យើង ត្រូវផ្លាស់ប្ដូឲ្យបានច្រើន។ ឥឡូវយើង ចាញ់ពេលប្រកួតជាមួយពួកគេ។ ជាសំនួររបស់ខ្ញុំ តើយើងត្រូវធ្វើបែបណា ទើបអភិវឌ្ឍលឿនជាងគេ?»។ អ្នកចាត់ការជម្រើសជាតិកម្ពុជា បានប្រាប់ និងចោទជាសំនួរដូច្នេះ។ លោក Honda ក៏បានប្រាប់ឲ្យអ្នកគាំទ្រ និងអ្នកដែលចូលរួមអភិវឌ្ឍកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា អត់ធ្មត់ ព្រោះកីឡាមួយនេះ ត្រូវការពេលវេលាដើម្បីរីកចម្រើន បើទោះជាអ្នកគាំទ្រមួយចំនួនទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេសពិតជាចង់បានលទ្ធផលឈ្នះ ឬលទ្ធផលណាគាប់ប្រសើរ តែមិនអាចបានភ្លាមៗ ដូចអ្វីដែលត្រូវការនោះទេ។ លោក Keisuke Honda បន្ថែមដូច្នេះថា៖«ជាការពិត យើងមិនអាចផ្លាស់ប្ដូរក្រុមយើងឲ្យល្អជាងគេបានភ្លាមៗនោះទេ។ ប្រសិនជាយើង ចង់បានលទ្ធផលល្អភ្លាមៗ។ ចំពោះយុទ្ធសាស្ត្រ ប៉ុន្មានប្រកួតចុងក្រោយ មានការប្ដូរជាញឹកញាប់។ យើង មិនអាចផ្លាសប្ដូរ ឲ្យកម្ពុជា ទៅជាក្រុមខ្លាំងមួយភ្លាមៗបានទេ។ យើង ខិតខំ ប្រទេសផ្សេងៗ ក៏ខិតខំដូចគ្នាដែរ។»។ គួរបញ្ជាក់ថា លោក Keisuke Honda បានមកដឹកនាំកម្ពុជា កាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០១៨ ដោយដឹកនាំឈុតធំកម្ពុជា បាន៣០ប្រកួត ក្នុងនោះឈ្នះ៧ ស្មើ៤ និងចាញ់១៩។ ៣០ប្រកួតនោះ មានកីឡាករចំនួន ៦៣រូបធ្លាប់ចូលរួមជាមួយក្រុមជម្រើសជាតិ។ អ្នកចាត់ការក្រុមជម្រើសជាតិរូបនេះ នឹងផុតកិច្ចសន្យានៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ២០២៣។ ចំពោះការបន្ដកិច្ចសន្យា ឬចូលរួមជួយវិស័យបាល់ទាត់កម្ពុជាបែបណានោះ លោក Keisuke Honda មិនទាន់បានបញ្ជាក់បានទេ៕	លោក Keisuke Honda អ្នកចាត់ការក្រុមកីឡាបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិកម្ពុជា មានផែនការណ៍ ២សំខាន់ដើម្បីត្រៀមសម្រាប់ក្រុមកម្ពុជា ប្រកួតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ស៊ីហ្គេម លើកទី៣២ ឆ្នាំ២០២៣។ ផែនការ១ ពង្រឹងសមត្ថភាពកីឡាករ បច្ចេកទេស និងកាយសម្បទា និងទី២ ការជ្រើសរើសកីឡាករ អាយុលើស២២ឆ្នាំ ដែលមានសមត្ថភាព ដើម្បីជួយក្រុមប្រជែងមេដាយ។
ក្រសួងសុខាភិបាលបានបញ្ជាក់ថា បរុសដែលឆ្លងកូវីដ-១៩នេះ គឺស្នាក់នៅខណ្ឌទួលគោក រាជធានីភ្នំពេញ ហើយជាមន្ត្រីផ្នែកប្រតិបត្តិរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំបេសកកម្មនៅ South Sudan (UNMISS)។ បុរសម្នាក់នេះ បានធ្វើដំណើរមកពីប្រទេស៊ូដង់ខាងត្បូង បន្តជើងហោះហើរនៅប្រទេសគុយបា មកបន្តជើងហោះហើរនៅប្រទេសអេត្យូពី រួមបន្តជើងហោះហើរនៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ហើយចុងក្រោយមកដល់កម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី២៨តុលា ឆ្នាំ២០២០។ នៅពេលមកដល់កម្ពុជា ខាងក្រសួងសុខាភិបាលក៏ធ្វើតេស្តវត្ថុសំណាក់ ឃើញផ្ទុកវិជ្ជមានវីរុសកូវីដ-១៩ ហើយបច្ចុប្បន្នអ្នកជំងឺនេះ ត្រូវបានដាក់ឲ្យព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត។ ចំណែកអ្នកដំណើរតាមយន្តហោះជាមួយអ្នកជំងឺខាងលើ សរុបចំនួន៨៦នាក់ទៀត គឺមានលទ្ធផលតេស្តអវិជ្ជមានវីរុសកូវីដ-១៩នោះទេ។ ដូច្នេះអ្នកទាំងនោះ ត្រូវបានដាក់ឱ្យធ្វើចត្តាឡីស័កចំនួន១៤ថ្ងៃ នៅវិទ្យាល័យពោចិនតុង និងសណ្ឋាគារមួយចំនួនក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។ សូមបញ្ជាក់ថា គិតថ្ងៃទី៣០តុលានេះ កម្ពុជាបានរកឃើញអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ ចំនួន២៩១នាក់ ក្នុងនោះអ្នកព្យាបាលជាសះស្បើយចំនួន២៨៣នាក់ និងអ្នកកំពុងសម្រាកព្យាបាលជំងឺ នៅមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាព ខ្មែរសូវៀតចំនួន៨នាក់៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងសុខាភិបាលនៅថ្ងៃទី៣០តុលានេះ បានចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន រកឃើញអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ថ្មីម្នាក់ថែមទៀត លើបុរសជនជាតិខ្មែរដែលទើបត្រឡប់មកពីប្រទេសស៊ូដង់ខាងត្បូង។-
យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចកាលពីថ្ងៃទី៣ឧសភា ចំណុចទាំង៦មុខសម្រេច ទិញដីឡូត៍មាន៖ ១. ឈ្មោះម្ចាស់អចលនទ្រព្យ ក្នុងវិញ្ញាបនប័ត្រសម្គាល់ម្ចាស់អចលនទ្រព្យ (តើជាដីអភិវឌ្ឍគម្រោងពុះដីឡត៍លក់ ឬជារបស់អ្នកផ្សេង) ២. វិញ្ញាបនប័ត្រសម្គាល់ម្ចាស់អចលនទ្រព្យមានជាប់បន្ទុកឬអត់ ៣. លិខិតអនុញ្ញាតអភិវឌ្ឍដីដែលចេញដោយអាជ្ញាធរ ឬអង្គភាពមានសមត្ថកិច្ច មានចែងនៅក្នុងប្រកាសលេខ០៨៧ដ.ន.ស ប្រក/នក.ចុះថ្ងៃទី១១ឧសភា ឆ្នាំ២០១៨ ស្តីពីការអភិវឌ្ឍដីរបស់ក្រសួងដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់។ ៤. ឯកសារបង់ពន្ធអចលនវត្ថុ ៥. បណ្ណបំបែកក្បាលដី និង៦. ខ្លឹមសារលម្អិតនៃកិច្ចសន្យាលក់-ទិញ។ ដោយឡែក ៦ចំណុចសម្រាប់ទិញលំនៅឋាន វិញមាន៖ ១. លិខិតអនុញ្ញាតសាងសង់ ចេញដោយក្រសួងដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ ឬសាលារាជធានី-ខេត្ត។ ២. វិញ្ញាបនប័ត្រសម្គាល់ម្ចាស់អចលនទ្រព្យ មានជាបន្ទុកឬអត់។ ៣. អាជ្ញាបណ្ណអភិវឌ្ឍលំនៅឋាន ចេញពីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ។ ៤. ឯកសារបង់ពន្ធអចលនវត្ថុ ៥. បណ្ណបំបែកក្បាលដី និង៦. ខ្លឹមសារលម្អិតនៃកិច្ចសន្យាលក់-ទិញ។ សម្រាប់ទំនាក់ទនងព័ត៌មានបន្ថែម សូមទាក់ទងទៅលេខទូរសព្ទ ០១២ ៣៩៣ ៧២៧ និង ០៩៨ ៩៩៤ ៣៤៤ ឬតាមបណ្តាញសង្គមដែលមានទំព័រហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ នាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មអចលនវត្ថុ បញ្ចាំ និងប្រាតិភោគដោយអនុប្បទាន នៃអគ្គនាយកដ្ឋានឧស្សាហកម្ម នៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ ប្រាប់លក្ខខណ្ឌ៦ចំណុច ដល់អ្នកដែលមានបំណងទិញដីឡូត៍ ឬលំនៅឋាន ដើម្បីជៀសវាងពីហានិភ័យដែលបង្កឡើងដោយជនខិលខូច។
អភិបាលក្រុងសៀមរាប លោក នួន ពុទ្ធារ៉ា បានសុំការយោគយល់ពីបញ្ហាផ្លូវថ្នល់ ដែលនៅតំបន់ខ្លះមានភាពលំបាកក្នុងការធ្វើដំណើរ។ លោកបកស្រាយថា គម្រោងផ្លូវជាច្រើនខ្សែ សុទ្ធសឹងមានផែនការសាងសង់ថ្មីហើយ តែត្រូវរាំងស្ទះឬពន្យារពេលធ្វើដោយសារបញ្ហាអាកាសធាតុ។ ក្នុងសិក្ខាសាលាផ្សព្វផ្សាយស្ដីពី គេហទំព័រនិងកម្មវិធីទូរសព្ទវៃឆ្លាតទេសចរណ៍ក្នុងស្រុក និងការអនុវត្តការចុះបញ្ជីស្នាក់នៅទេសចរណ៍អនឡាញសម្រាប់អាជីវកម្មសេវាកម្មទេសចរណ៍ លោក នួន ពុទ្ធារ៉ា លើកឡើងថា៖«សុំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋយោគយល់ពីបញ្ហាផ្លូវថ្នល់នៅក្រុងសៀមរាប ដោយសារនីតិវិធីនៃការរៀបចំច្រើន ដោយត្រូវការរៀបចំផែនការហិរញ្ញវត្ថុផង ផែនការលទ្ធកម្មផង ត្រូវធ្វើដាក់ទៅក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច ហើយត្រឡប់មកវិញត្រូវរៀបចំផែនការលទ្ធកម្មសាធារណៈ...នីតិវិធីយើងរៀបចំរួចរាល់ រដូវភ្លៀងក៏បានមកដល់ ធ្វើឱ្យយើងខកខានក្នុងការចាប់ផ្តើមស្ថាបនា...»។ គួរបញជាក់ថា សិក្ខាផ្សព្វផ្សាយខាងលើនេះ ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយក្រសួងទេសចរណ៍ កាលពីដើមខែវិច្ឆិកា។ លោកអភិបាលក្រុងបន្តថា នៅឆ្នាំ២០១៩នេះ ផ្លូវចំនួន៤៥ខ្សែនេះស្ថិតក្រោមគម្រោងថវិការបស់រដ្ឋបាលខេត្ត ដោយមិនរាប់បញ្ចូលផ្លូវក្នុងគម្រោងដែលជួយដោយក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន, ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) ឡើយ។ រដ្ឋបាលក្រុងបានចុះធ្វើការជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ និងបានដោះស្រាយផលប៉ះពាល់ ហើយនឹងអនុវត្តន៍ធ្វើនៅពេលភ្លៀងរាំងជាស្ថាពរ។ នេះជាការបញ្ជាក់បន្ថែមរបស់លោក នួន ពុទ្ធារ៉ា ទៅកាន់អ្នកចូលរួមសិក្ខាសាលាប្រមាណ៥០០នាក់។ យ៉ាងណាមិញ លោក នួន ពុទ្ធារ៉ា មិនទាន់បញ្ជាក់ពីពេលវេលាច្បាស់លាស់ក្នុងការស្ថាបនាផ្លូវទាំង៤៥ខ្សែ ថាអាចនឹងរួចរាល់នៅពេលណានោះទេ។ នាយករដ្ឋបាលសាលាខេត្តសៀមរាប លោក សុខ ថុល បានឱ្យដឹងថា ខេត្តមានថវិកានៅក្នុងដៃហើយសម្រាប់គម្រោងស្ថាបនាផ្លូវចំនួន១៧ខ្សែ ក្នុងចំណោម៤៥ខ្សែ ដែលនឹងចាប់ផ្តើមបើកការដ្ឋានជាបន្តបន្ទាប់ចាប់ពីថ្ងៃទី២៣ វិច្ឆកា។ ថ្ងៃទី២៣ អភិបាលខេត្ត លោក ទៀ សីហា នឹងធ្វើជាអធិបតីភាព បើកការដ្ឋានស្ថាបនាផ្លូវចំនួន៣ខ្សែ (២ខ្សែក្នុងសង្កាត់សាលាកំរើក និង១ខ្សែក្នុងសង្កាត់ស្លរក្រាម) ក្នុងចំណោម១៧ខ្សែ ដែលនឹងត្រូវសាងសង់ជាផ្លូវបេតុង និងដាក់លូបង្ហូរទឹកចេញពីក្រុង។ លោក សុខ ថុល មិនអាចបញ្ជាក់ពីទំហំទឹកប្រាក់ក្នុងការសាងសង់ផ្លូវទាំង១៧ខ្សែនោះទេ គ្រាន់តែថាផ្លូវទាំងនោះមានទំហំទទឹងចាប់ពី៦ម៉ែត្រទៅ១១ម៉ែត្រ ដែលជាប្រភេទផ្លូវបេតុង និងចាក់កៅស៊ូ។ លោកបញ្ជាក់ថា គម្រោងថវិកាសាងសង់ផ្លូវគឺមានទំហំច្រើន ត្រូវការចាយពេលយូរ និងឆ្លងកាត់នីតិវិធីស្មុគស្មាញ៕	សៀមរាប៖ រដ្ឋបាលក្រុងសៀមរាប នឹងចាប់ផ្តើមធ្វើផ្លូវចំនួន៤៥ខ្សែ ដែលជាគម្រោងក្នុងឆ្នាំ២០១៩ បន្ទាប់ពីត្រូវបានពន្យារពេលដោយសារភ្លៀងធ្លាក់ច្រើននៅឆ្នាំនេះ។ អភិបាលក្រុងសៀមរាបលោក នួន ពុទ្ធារ៉ា បានឱ្យដឹងថា អាជ្ញាធរនឹងសាងសង់ផ្លូវទាំងនោះជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីសម្រួលដល់ការធ្វើចរាចរណ៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងលើកសោភ័ណភាពក្រុងសៀមរាបទាំងមូល។
បើតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តី កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ បេក្ខជនទាំង៤នាក់នោះ ក្លែងខ្លួនជានិស្សិត ដើម្បីប្រឡងជំនួសបេក្ខជន ក្នុងការប្រឡងថ្នាក់ជាតិ ជ្រើសរើសនិស្សិតចូលរៀនថ្នាក់ឆ្នាំសិក្សាមូលដ្ឋាន នៅតាមគ្រឹះស្ថានបណ្ដុះបណ្ដាលក្នុងវិស័យសុខាភិបាល។ «គណៈកម្មាធិការប្រឡង នឹងចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់ចំពោះករណីទាំងបួនខាងលើ រួមទាំងបុគ្គលសមគំនិត ដោយមិនមានការអត់ឱន។» នេះបើតាមសេចក្ដីជូនដំណឹង។ នេះមិនមែនជាករណីថ្មីថ្មោងនោះទេ ពោលគឺករណីក្លែងបន្លំប្រឡងជំនួសបេក្ខជននេះ ធ្លាប់បានកើតឡើងមកហើយ។ កន្លងមក គណៈកម្មាធិការប្រឡងថ្នាក់ជាតិសម្រាប់ការបណ្ដុះបណ្ដាលក្នុងវិស័យសុខាភិបាល បានរកឃើញនិស្សិតក្លែងបន្លំសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ ដើម្បីប្រឡង។ គណៈកម្មាធិការ ក៏បានលុបឈ្មោះបេក្ខជនទាំងនោះចេញពីបញ្ជីឈ្មោះប្រឡងផងដែរ។ បញ្ញត្តិមាត្រា៦២៩ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ស្ដីពីបទក្លែងបន្លំឯកសារសាធារណៈ ចែងថា «ការក្លែងបន្លំប្រព្រឹត្តនៅក្នុងលិខិតយថាភូត ឬការក្លែងបន្លំប្រព្រឹត្តក្នុងឯកសារ ដែលចេញឱ្យដោយរាជការសាធារណៈ ដើម្បីធ្វើការកត់សម្គាល់សិទ្ធិអត្តសញ្ញាណ ឬឋានៈ ឬដើម្បីយល់ព្រមផ្ដល់ការអនុញ្ញាត ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ៥(ប្រាំ) ទៅ១០ (ដប់) ឆ្នាំ»៕	គណៈកម្មាធិការប្រឡងថ្នាក់ជាតិសម្រាប់ការបណ្ដុះបណ្ដាលក្នុងវិស័យសុខាភិបាល នឹងចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់ចំពោះ ករណីបេក្ខជនក្លែងបន្លំអត្តសញ្ញាណដើម្បីប្រឡងជំនួសបេក្ខជនដទៃ ចំនួន៤នាក់។
ជាងមួយឆ្នាំហើយ ជំងឺកូវីដ-១៩ នៅតែបន្តរីកសាយទូទាំងពិភពលោក ខណៈពេលប្រទេសក្រីក្រជាច្រើន កំពុងរងគ្រោះ ដោយគ្មានវ៉ាក់សាំងប្រឆាំងកូវីដ-១៩ ចាក់ឱ្យប្រជាជនបានគ្រប់គ្រាន់។ គ្រាន់តែឥណ្ឌា ករណីឆ្លងកាន់តែហក់ឡើងដល់ជាង ៣០ម៉ឺនករណីជាច្រើនថ្ងៃ ស្របពេលកម្មវិធីចាក់វ៉ាក់សាំងមានដំណើរការយឺត ដោយសារបរិមាណវ៉ាក់សាំងមិនគ្រប់គ្រាន់។ ទាក់ទិននឹងបញ្ហាខ្វះវ៉ាក់សាំងនេះ អាមេរិក បានប្រកាសគាំទ្រផែនការដែលស្នើក្រុមហ៊ុនផលិតឱសថព្យួរប៉ាតង់វ៉ាក់សាំងរបស់ខ្លួន ដើម្បីបញ្ចប់ជំងឺឆ្លងសកលកូវីដ-១៩។ «នេះគឺជាវិបត្តិសុខភាពសកល និងកាលៈទេសៈកូវីដ-១៩ ខុសពីប្រក្រតីបែបនេះ ទាមទារឱ្យវិធានការដ៏ខ្លាំងមួយ»។ លោកស្រី Katherine Tai តំណាងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក បានលើកឡើងបែបនេះ នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ នៅថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា។ បើតាមលោកស្រី Tai កម្មសិទ្ធិបញ្ញាគឺសំខាន់ណាស់សម្រាប់ជំនួញ ប៉ុន្តែពិភពលោក កំពុងស្ថិតក្នុងវិបត្តិ ដែលត្រូវដោះស្រាយ។ តំណាងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិករូបនេះ ក៏ទទួលស្គាល់ផងដែរថា ការចរចាលើការលុបចោលបា៉តង់នេះ នឹងចំណាយពេលយូរ នៅក្នុងប្រព័ន្ធអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO) ព្រោះទាមទារឱ្យមានការឯកភាពពីប្រទេសចំនួន ១៦៤ ដែលជាសមាជិក។ ការគាំទ្ររបស់អាមេរិក ទទួលបានការសាទរពីសំណាក់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) និងបណ្តាប្រទេសមួយចំនួន ប៉ុន្តែវាក៏ត្រូវបានច្រានចោលពីក្រុមហ៊ុនផលិតឱសថផងដែរ។ លោក Tedros Adhanom Ghebreyesus ប្រធានអង្គការ WHO ចាត់ទុកការសម្រេចចិត្តរបស់អាមេរិក គឺសំខាន់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត និងជាពេលដ៏សំខាន់ ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងជាមួយកូវីដ-១៩។ នូវែលសេឡង់ និងអូស្រ្តាលី ក៏បានសាទរផងដែរ ព្រោះវានឹងជួយពួកគេអាចផលិតវ៉ាក់សាំងប្រឆាំងកូវីដ-១៩ បាន។ យ៉ាងណាមិញ ការអំពាវនាវឱ្យបោះបង់ប៉ាតង់នេះ ត្រូវបានក្រុមហ៊ុនផលិតឱសថច្រានចោល ដោយអះអាងថា ប៉ាតង់ មិនមែនធ្វើឱ្យរាំងស្ទះដល់ការបង្កើនការផលិតវ៉ាក់សាំងឡើយ។ ម្យ៉ាងការបោះបង់ចោលប៉ាតង់វ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ នឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់គំនិតច្នៃប្រឌិតថែមទៀត។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP។ ជាច្រើនខែមកហើយ អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ត្រូវបានប្រទេសជាច្រើន អំពាវនាវឱ្យព្យួរប៉ាតង់វ៉ាក់សាំងប្រឆាំងកូវីដ-១៩ ដែលត្រូវបានស្គាល់ថា ជាការបោះបង់ចោលកិច្ចព្រមព្រៀងលើកម្មសិទ្ធិបញ្ញាទាក់ទិននឹងពាណិជ្ជកម្ម (TRIPS)។ នៅក្នុងថ្ងៃដដែលនេះ អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក អាន់តូនីញ៉ូ ហ្គូតេរ៉េស ក៏បានអំពាវនាវក្រុមហ៊ុនផលិតវ៉ាក់សាំង អនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀត អាចផលិតវ៉ាក់សាំងប្រឆាំងកូវីដ-១៩ បានផងដែរ។ ការអនុញ្ញាតនេះ គឺរួមមានការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា របៀបផលិតវ៉ាក់សាំង និងប័ណ្ណទទួលស្គាល់ជាដើម។ សូមបញ្ជាក់ថា សំណើឱ្យព្យួរប៉ាតង់នៃវ៉ាក់សាំងប្រឆាំងកូវីដ-១៩ នេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយឥណ្ឌា និងអាហ្វ្រ៊ិកខាងត្បូង និងមានការគាំទ្រពីប្រទេសចំនួន ៦០ផ្សេងទៀត៕	រដ្ឋបាលប្រធានាធិបតី ចូ បៃឌិន នៅថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា បានប្រកាសគាំទ្រការព្យួរជាសកលលើប៉ាតង់ (Patent) របស់វ៉ាក់សាំងប្រឆាំងកូវីដ-១៩ ដើម្បីជួយប្រទេសក្រីក្រ ដែលកំពុងខ្វះវ៉ាក់សាំងសម្រាប់ចាក់ឱ្យប្រជាជន។ ប៉ុន្តែការប្រកាសរបស់រដ្ឋបាលអាមេរិក ត្រូវបានក្រុមហ៊ុនផលិតឱសថ អះអាងថា ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់គំនិតច្នៃប្រឌិត។
ព្រះអង្គម្ចាស់អង់គ្លេស Edward និងជាយា Sophie កំពុងធ្វើទស្សនកិច្ចរយៈពេល១សប្តាហ៍នៅប្រទេសកោះនៅការ៉ាអ៊ីប ដើម្បីប្រារព្ធខួបទី៧០ នៃការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ម្ចាស់ក្សត្រិយ៍អេលីហ្សាបេតទី២។ ទ្រង់ទាំងពីរកំពុងធ្វើទស្សនកិច្ចនៅអង់ទីហ្គា និងបាប៊ុយដា ដែលជាប្រទេសទី៣ នៃដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ។ ប្រទេសកោះនេះ ក៏ចង់បោះបង់រាជានិយម ហើយងាកទៅសាធារណរដ្ឋដែរ។ អំឡុងជំនួបជាមួយព្រះអង្គម្ចាស់អង់គ្លេសនៅថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា នាយករដ្ឋមន្រ្តីអង់ទីហ្គា និងបាប៊ុយដា Gaston Browne លើកឡើងថា ប្រទេសលោកនៅថ្ងៃណាមួយចង់ក្លាយជាសាធារណរដ្ឋ ដោយលែងទទួលយកម្ចាស់ក្សត្រិយ៍អេលីហ្សាបេតទី២ ជាប្រមុខរដ្ឋ។ «យើងបន្តមានម្ចាស់ក្សត្រិយ៍ជាប្រមុខរដ្ឋ ទោះបីជាខ្ញុំគួរនិយាយថា យើងប្រាថ្នាក្លាយជាសាធារណរដ្ឋនៅពេលណាមួយក៏ដោយ»។ មេដឹកនាំអង់ទីហ្គា និងបាប៊ុយដា សង្កត់ធ្ងន់បែបនេះ ដោយបញ្ជាក់ថា រឿងនេះទំនងជាមិនអាចកើតឡើងនៅពេលបច្ចុប្បន្ននោះទេ។ លើសពីនេះ លោក Browne ថែមទាំងអំពាវនាវឱ្យព្រះអង្គម្ចាស់ Edward ប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលផ្នែកការទូតដើម្បីជួយអង់ទីហ្គា និងបាប៊ុយដា ទទួលបានសំណងប្រកបដោយយុតិធម៌ សំដៅប៉ះប៉ូវបញ្ហាទាសភាពទៀតផង។ លោកបន្ថែមថា អំពើឃោរឃៅ និងទាសភាពដែលបានកើតឡើងអំឡុងពេលអង់គ្លេសដាក់ប្រទេសលោកក្រោមអាណានិគមកាលពីសតវត្សរ៍ទី១៧ ត្រូវការកិច្ចពិភាក្សាដោយបើកចំហដើម្បីដោះស្រាយ។ សំណងជុំវិញរឿងទាសភាពនេះមិនមែនជារឿងថ្មីទេដែលប្រទេសកោះនៅការ៉ាអ៊ីបជាច្រើនតែងតែតវ៉ាទាមទារ។ កាលពីថ្ងៃទី ២៣ ខែមេសា អំឡុងទស្សនកិច្ចរបស់សមាជិករាជវង្សអង់គ្លេសនៅ Saint Vincent និង Grenadines ដែលជាប្រទេសនៅការ៉ាអ៊ីបដែរនោះ ការតវ៉ាទាមទារសំណងពីអង់គ្លេសផងដែរ ក៏កើតមានដែរ។ ស្របគ្នានេះ ការចង់ក្លាយជាសាធារណរដ្ឋរបស់បណ្តាប្រទេសនៅតំបន់ការ៉ាអ៊ីបនេះបានកើនឡើងជា បន្តបន្ទាប់ពីបាបាដុសដែលធ្លាប់ស្ថិតក្រោមអាណានិគមអង់គ្លេសដូចគ្នា បានប្រកាសក្លាយជាសាធារណរដ្ឋកាលពីចុងឆ្នាំ២០២១។ ហ្សាម៉ាអ៊ីកក៏បានបង្ហាញជំហរលែងចង់ទទួលស្គាល់ម្ចាស់ក្សត្រិយ៍អេលីហ្សាបេតទី២ ជាប្រមុខរដ្ឋផងដែរ អំឡុងទស្សនកិច្ចរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ William កាលពីចុងខែមីនា៕	នាយករដ្ឋមន្រ្តីអង់ទីហ្គា និងបាប៊ុយដា Gaston Browne នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ប្រាប់ព្រះអង្គម្ចាស់អង់គ្លេស Edward ថា អង់ទីហ្គា និងបាប៊ុយដាចង់ក្លាយជាសាធារណរដ្ឋនៅថ្ងៃណាមួយ ហើយចង់ឱ្យមានការដោះស្រាយរឿងសំណងទាសភាពដោយបើកចំហពីអង់គ្លេសផងដែរ។
របាយការណ៍អង្គការយូនីសេហ្វ បានបញ្ជាក់ថា ក្នុងចំណោមកុមារ៣ពាន់លាននាក់នោះ គឺមានកុមារ២៤០លាននាក់ ប្រឈមគ្រោះទឹកជំនន់នៅតាមតំបន់ឆ្នេរ,កុមារ៣៣០លាននាក់ រងគ្រោះទឹកជំនន់តាមមាត់ទន្លេ, កុមារ៤០០លាននាក់ រងគ្រោះដោយសារខ្យល់ព្យុះស៊ីក្លូន,កុមារ៤០០លាននាក់ ងាយរងជំងឺឆ្លង,កុមារ៨១៥លាននាក់ ប្រឈមការបំពុលបរិយាកាស ដោយសារសារធាតុសំណ,កុមារ៨២០លាននាក់ រងបញ្ហារលកកម្តៅ,កុមារ៩២០លាននាក់ ជួបបញ្ហាខ្វះទឹក និងកុមារ១ពាន់លាននាក់ ជួបហានិភ័យបំពុលខ្យល់។ របាយការណ៍ដដែល បានបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្នប្រទេស១៦៣ កំពុងងាយរងគ្រោះដោយសារវិបត្តិប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ប្រទេសកម្ពុជា ក៏រងឥទ្ធិពលខ្លាំងពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ទោះបីប្រទេសនេះស្ថិតក្នុងកម្រិតបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់តិចតួចក៏ដោយ។របាយការណ៍ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា វិបត្តិទាំងនេះហើយ គឺធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ និងគំរាមកំហែងដល់សុខុមាលភាព សុខភាព ការអប់រំ និងកិច្ចការការពារកុមារ។ លោកស្រី Marcoluigi Corsi នាយកស្តីទីប្រចាំតំបន់របស់យូនីសេហ្វ បានលើកឡើងថា កុមារ និងក្មេងជំទង់ គឺជាក្រុមមនុស្ស ដែលងាយទទួលរងប៉ះពាល់ពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរជាងគេ។ លោកស្រីមានប្រសាសន៍ដូច្នេះថា៖«កុមារ នៅតាមប្រទេស នៅតំបន់អាស៊ីបូព៌ា និងប៉ាស៊ីហ្វិក កំពុងស្ថិតនៅជួរមុខប្រឈមនឹងផលប៉ះពាល់នៃវិបត្តិអាកាសធាតុ ហើយមុខសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ធម្មជាតិ ដែលពួកគេជួបប្រទះចាប់ពី រលកកម្តៅដែលអាចផ្តាច់ផ្តិលជីវិត និងគ្រោះរាំងស្ងួត រហូតដល់គ្រោះទឹកជំនន់ រហូតដល់ភ្លើងឆេះព្រៃ កាន់តែមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងខ្លាំងក្លា»។ លោកស្រី ហ្វ័រូហ្គ ហ្វយូហ្សិថ នាយិកាយូនីសេហ្វប្រចាំកម្ពុជា ក៏បានមើលឃើញថា ការបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ គឺបានធ្វើឲ្យពិភពលោកក្លាយជាកន្លែងហានិភ័យ សម្រាប់ការរស់នៅ និងការលូតលាស់ធំធាត់របស់កុមារ ដែលទាមទារឲ្យប្រទេសនីមួយៗ រួមគ្នាកាត់បន្ថយនៃការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ការវិនិយោគលើការបន្សុំា និងបង្កើនភាពធន់នឹងអាកាសធាតុ។ លោកស្រីនាយិកាយូនីសេហ្វប្រចាំកម្ពុជា បានរៀបរាប់ដូច្នេះថា៖«យើងអាចទប់ស្កាត់បញ្ហានេះ មិនឲ្យក្លាយជាបញ្ហាកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរបាន ប្រសិនបើយើងចាប់ ផ្តើមចាត់វិធានការ។ យើងចំាបាច់ត្រូវធ្វើកាវិនិយោគលើសេវា ដែលកុមារពឹងអាស្រ័យ ដើម្បីរស់រាន និងអភិវឌ្ឍ ដូចជា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសេវាទឹកស្អាត សេវាថែទាំសុខភាព និងអប់រំ ជាដើម ក៏ដូចជាធ្វើយ៉ាងណាឲ្យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសេវាទាំងនេះកាន់តែមានភាពធន់។ ប្រព័ន្ធនឹងសេវាដែលរឹងមាំ នឹងជួយការពារអនាគតកុមារ ពីផលប៉ះពាល់ ដែលបង្កឡើងដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការរេចរឹលបរិស្ថាន»៕	ភ្នំពេញ៖ កុមារជាង៣ពាន់លាននាក់ នៅលើពិភពលោក បានរងប៉ះពាល់ដោយសារវិបត្តិបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ។ កម្ពុជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៤៦ ក្នុងចំណោម១៦៣ប្រទេស ពាក់ព័ន្ធបញ្ហាអាកាសធាតុ។ នេះបើតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការUNICEF។
«បុប្ផា» គឺជាឈ្មោះប្រឌិត សម្រាប់នារីម្នាក់ ដែលធ្លាប់រងគ្រោះព្រោះស្នេហា។ ស្នេហាដំបូងរបស់ស្ត្រីវ័យ២៣ឆ្នាំរូបនេះ បានផ្ដើមនៅពេលដែលនាងរៀនថ្នាក់ទី១១ ហើយពួកគេសន្យាថា នឹងរៀបការជាមួយគ្នាពេលរៀនចប់។ ដោយសារតែការទុកចិត្ត នាងក៏ព្រមប្រគល់ខ្លួនឲ្យទៅសង្សាររបស់នាង តែមួយឆ្នាំក្រោយមក សង្សាររបស់នាងបានសុំបែកពីនាង។ ការឈឺចាប់ក្នុងស្នេហាដំបូង បុប្ផា បានប្ដូរពីនារីដែលមានភាពរីករាយ ក្លាយជាស្ត្រីម្នាក់ដែលចូលចិត្តដើរលេងច្រើន និងចូលចិត្តផឹកស្រា ដើម្បីបំភ្លេចភាពឈឺចាប់។ ទីបំផុតនាងក៏រត់ចេញពីផ្ទះ ហើយក្លាយខ្លួនជាស្ត្រីបម្រើសេវាផ្លូវភេទ។ នារីសម្បុរស និងមានរាងតូចស្ដើងរូបនេះ បានរៀបរាប់ដូច្នេះថា៖ «ក្រោយពេលដែលប៉ាម៉ាក់ខ្ញុំដឹង គាត់តែងតែស្ដីបន្ទោសឲ្យខ្ញុំ។ ពេលនោះខ្ញុំមិនចង់នៅផ្ទះទេ ខ្ញុំធុញថប់ គឺមានតែចេញក្រៅ ផឹកស្រា ទើបខ្ញុំភ្លេចរឿងពិបាកចិត្តបានមួយគ្រាៗ»។ ក្លាយជានារីបម្រើផ្លូវភេទ ជាលទ្ធផលមួយរបស់បុប្ផា បន្ទាប់ពីបែកបាក់ស្នេហា។ ប៉ុន្តែជម្រើសរបស់ បុប្ផា ដែលបណ្ដោយខ្លួនឲ្យក្លាយជានារីបម្រើផ្លូវភេទនេះ ជាជម្រើសមិនសមស្របនឹងទស្សនៈសង្គម ដែលកំពុងលើកម្ពស់តម្លៃស្ត្រីឡើយ។ ផ្ទុយពី បុប្ផា ដែលបណ្ដោយខ្លួនចូលភពងងឹតកាន់តែជ្រៅនេះ កញ្ញា គន្ធា បានយកការឈឺចាប់នេះ មកធ្វើជាបទពិសោធន៍នៅក្នុងជីវិត ដើម្បីជ្រើសរើសបុរសដែលល្អសម្រាប់រូបនាង។ គន្ធា ដែលកំពុងសិក្សានៅមហាវិទ្យាល័យឆ្នាំទី៣ បានខកចិត្តក្នុងរឿងស្នេហាចំនួន៣ដងរួចមកហើយក្ដី ក៏វាមិនមែនជាបញ្ហាដែលធ្វើឲ្យនាង គិតខ្លីចំពោះអនាគតខ្លួនឡើយ។ សម្រាប់ គន្ធា ក្រោយពីទំនេរពីការសិក្សា កញ្ញាតែងតែឆ្លៀតទៅចូលរួមសិក្ខាសាលា និងការងារសង្គម ដែលកញ្ញាចូលចិត្ត ដើម្បីបំបាត់ទុកក្រៀមក្រំ ដែលកើតចេញពីការបែកបាក់ស្នេហានេះ។ ស្ត្រីមានសម្បុរស្រអែមស្រស់រូបនេះ និយាយថា៖ «ឈឺចាប់ណាស់ពេលបែកគ្នាដំបូង ប៉ុន្តែមានតែកាត់ចិត្ត បើប្រឹងពិបាកចិត្តក៏គេមិនមកវិញដែរ មានតែគេមើលងាយថែម។ បើអ្នកថ្មីមក ខ្ញុំមើលទៅថាអាចទទួលយកបានខ្ញុំនឹងទទួលយក»។ អ្នកជំនាញដោះស្រាយវិបត្តិស្នេហា កញ្ញា នាង សុវ៉ាតនា ហៅ Dj NaNa លើកឡើងថា ការបែកបាក់ស្នេហាដំបូង អាចធ្វើឲ្យមនុស្សស្រីមានការខ្លាចរអា ឬសម្រេចចិត្តលើអ្វីមួយដែលខុសលើបញ្ហាអនាគតខ្លួន។ ប៉ុន្តែពេលខ្លះភាពឈឺចាប់ក្នុងរឿងស្នេហានេះ ក៏ធ្វើឲ្យស្ត្រីមានភាពរឹងមាំច្រើនជាងមុន ក្នុងការសម្រេចចិត្តធ្វើអ្វីមួយ ដែលមានការគិតពិចារណាឲ្យបានច្បាស់លាស់ ជាជាងការសម្រេចចិត្តទៅតាមតែបេះដូង។ ដើម្បីកាត់បន្ថយការឈឺចាប់ ក្រោយពេលបែកបាក់ស្នេហានោះ កញ្ញា ណាណា លើកឡើងថា ស្ត្រីកុំរំពឹងទុកខ្ពស់ក្នុងរឿងស្នេហា ព្រោះបុរសអាចមានចិត្តផ្ដល់តម្លៃទាប ក្នុងរឿងស្នេហាជាងស្ត្រី ដើម្បីទុកផ្លូវដើរផ្សេងក្នុងរឿងស្នេហារបស់ពួកគេ។ Dj NaNa ដែលល្បីខាងដោះស្រាយវិបត្តិស្នេហារូបនេះ បានបញ្ជាក់ដូច្នេះថា៖ « មនុស្សស្រីត្រូវបន្ថយការរំពឹងទុកខ្ពស់របស់ខ្លួន លើស្នេហាដែលកំពុងមាន។ ត្រូវចាំថាមនុស្សយើងទោះជាកំពុងស្រលាញ់គ្នា ក៏នៅតែមានជម្រើសសម្រាប់ខ្លួនឯងរៀងៗខ្លួនដែរ ដូច្នេះត្រូវគិតពីជីវិតខ្លួនឯងសិនមុនពេលគិតដល់ជីវិតគូ»។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិតចិត្តសាស្ត្រ ឈឹម សុធារ៉ា បាននិយាយថា វិបត្តិស្នេហា អាចធ្វើឲ្យមនុស្សលែងហ៊ានទទួលស្នេហាថ្មី មានជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ផ្លាស់ទៅស្រលាញ់មនុស្សភេទដូចគ្នា ឬទៅជាស្រលាញ់សត្វវិញម្ដង។ បើកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ វិបត្តិស្នេហាអាចធ្វើឲ្យមនុស្សហ៊ានសម្លាប់ខ្លួន ឬសម្លាប់មនុស្សដែលខ្លួនឯងស្រលាញ់ទៀតផង។ បើតាមលោក ឈឹម សុធារ៉ា វិធីព្យាបាល ឬកាត់បន្ថយការឈឺចាប់ដោយសារស្នេហាទាំងនេះ គឺមានតែការព្យាបាលតាមរយៈចិត្តសាស្ត្រ ឬពីអ្នកជំនាញផ្នែកចិត្តសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីទប់ស្កាត់វិបត្តិស្នេហា កុំឲ្យឈានទៅកាន់ភាពធ្ងន់ធ្ងរ ៕	ភ្នំពេញ៖ «មានស្នេហា មានការឈឺចាប់»។ នេះគឺជាសុភាសិតមួយឃ្លា ដែលផ្ដល់ដំបូន្មាន និងដាស់តឿនយុវជនប្រុស-ស្រី កុំឲ្យលលេងជាមួយរឿងស្នេហា។ សុភាសិតនេះ នៅតែបន្តមកដាស់អារម្មណ៍នារីនាពេលបច្ចុប្បន្ន ឲ្យគិតច្បាស់លាស់មុន នឹងចង់ផ្ដើមស្នេហាជាមួយបុរសណាម្នាក់ ព្រោះថាមានស្នេហាត្រូវប្រឈមមុខនឹងភាពឈឺចាប់គ្រប់ពេលវេលា។
ខុសពីមេដឹកនាំរបស់ប្រទេសដទៃ ដែលបានចាក់វ៉ាក់សាំង និងផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្តាញសារព័ត៌មាន ឬលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ៉្លាឌីមៀ ពូទីន បានចាក់វ៉ាក់សាំង មួយដូសជាលើកដំបូង ដោយមិនមានការផ្សព្វផ្សាយអ្វីឡើយ។ «លោក ពូទីន បានចាក់វ៉ាក់សាំងប្រឆាំងកូវីដ-១៩រួចហើយ»។ លោក Dmitry Peskov អ្នកនាំពាក្យប្រធានាធិបតី បានលើកឡើងបែបនេះ ដោយបន្ថែមថា សុខភាពរបស់លោក ល្អប្រសើរទេ ហើយថ្ងៃបន្ទាប់ លោកនឹងធ្វើការពេញមួយថ្ងៃវិញ។ ទន្ទឹមនេះ អ្នកនាំពាក្យប្រធានាធិបតីបានប្រាប់ឱ្យអ្នកសារព័ត៌មានជឿលើពាក្យសម្តីរបស់លោក ព្រោះលោក ពូទីន ពិតជាបានចាក់វ៉ាក់សាំងរួចហើយ។ ការចាក់វ៉ាក់សាំងរបស់លោក ពូទីន ធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងជំរុញឱ្យប្រជាជនរុស្ស៊ីទៅចាក់វ៉ាក់សាំងបន្ថែមទៀត ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាននៃករណីឆ្លងកូវីដ-១៩ នៅក្នុងប្រទេស ខណៈពេលប្រជាជនក្នុងប្រទេសមិនមានទំនុកចិត្តលើវ៉ាក់សាំងដែលផលិតនៅក្នុងស្រុក។ ឯរឿងមិនផ្សាយតាមទូរទស្សន៍វិញ លោក Peskov បានបកស្រាយថា លោកប្រធានាធិបតី មិនចូលចិត្តចាក់វ៉ាក់សាំងនៅមុខកាមេរ៉ាទេ។ អ្នកនាំពាក្យរូបនេះ ក៏មិនបានប្រាប់ទេពី ប្រភេទវ៉ាក់សាំងដែរ ខណៈរុស្ស៊ីមានវ៉ាកសាំងដល់ទៅបីប្រភេទដែលត្រូវបានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់។ កន្លងមក លោក ពូទីន ដែលមានវ័យ៦៨ឆ្នាំ ធ្លាប់បានលើកឡើងថា លោកនឹងរង់ចាំចាក់វ៉ាក់សាំងរហូតដល់ មានការធានា វាអាចចាក់លើមនុស្សមានអាយុលើសពី ៦៥ឆ្នាំ។ លើសពីនេះ លោកក៏ធ្លាប់អះអាងផងដែរថា នឹងមិនចាក់វ៉ាក់សាំងនៅពីមុខកាមេរ៉ាឡើយ ដ្បិតមេដឹកនាំប្រទេសជាច្រើន បានចាក់វ៉ាក់សាំងនៅពីមុខឧបករណ៍នេះក៏ដោយ។ សូមបញ្ជាក់ថា គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ប្រជាជនរុស្ស៊ីជាង ៦លាននាក់ បានទទួលវ៉ាក់សាំងប្រឆាំងកូវីដ-១៩ ។ គោលដៅរបស់រុស្ស៊ី ត្រូវចាក់ឱ្យបានចំនួន ៦០ភាគរយនៃប្រជាជនរុស្ស៊ីទាំងអស់ ត្រឹមខែកក្កដា៕	ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ៉្លាឌីមៀ ពូទីន បានទទួលបានវ៉ាក់សាំងប្រឆាំងជំងឺកូវីដ-១៩ រួចហើយ។ នេះបើតាមអ្នកនាំពាក្យប្រធានាធិបតី Dmitry Peskov នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា។ លោក ពូទីន ទទួលវ៉ាក់សាំងផលិតដោយរុស្ស៊ីផ្ទាល់ តែមិនបានចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ដូចមេដឹកនាំដទៃឡើយ។
វាសនាជនជាតិ Uighur ចំនួន១១នាក់ក្នុងចំណោម២០នាក់ ដែលរត់គេចពីមន្ទីរឃុំខ្លួនភាគត្បូងប្រទេសថៃចូលទឹកដីម៉ាឡេស៊ី ស្ថិតក្នុងភាពមិនច្បាស់លាស់នៅឡើយ ខណៈដែលចិនបានស្នើធ្វើបត្យាប័នពួកគេផ្លូវការ។ ជនជាតិ Uighur ទាំងនេះបានចូលទឹកដីម៉ាឡេស៊ីកាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧ និងត្រូវអាជ្ញាធរម៉ាឡេស៊ីឃុំខ្លួន។ មកដល់ថ្ងៃទី១០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំនេះ ក្រុងប៉េកាំងក៏ដាក់សំណើធ្វើបត្យាប័នតែម្ដង។ យ៉ាងណាមិញ អាជ្ញាធរម៉ាឡេស៊ីមិនទាន់ឆ្លើយតបយ៉ាងណាទៅនឹងសំណើរបស់ចិនឡើយ។ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី Zahid Hamidi នៅថ្ងៃទី២០ ខែកុម្ភៈ ថា ខាងម៉ាឡេស៊ី នឹងជជែករឿងនេះបន្តទៀតជាមួយភាគីថៃ មុននឹងសម្រេចចិត្តតាមក្រោយ។ លោកបន្តថា មកទល់ពេលនេះ ជនជាតិ Uighur មួយចំនួនទៀត បន្តស្ថិតក្រោមការឃុំខ្លួននៅថៃដដែល ហើយម៉ាឡេស៊ីនឹងសម្រេចចិត្តដោយមិនឲ្យប្រទេសណាបាក់មុខឡើយ។ បើតាមទូរទស្សន៍សិង្ហបុរី Channel NewsAsia លោក Hamidi លើកឡើងថា ម៉ាឡេស៊ីនឹងបន្តពិភាក្សាជាមួយប្រទេសពាក់ព័ន្ធលើបញ្ហាការទូត និងសន្តិសុខ ហើយម៉ាឡេស៊ីនឹងស្ដាប់មតិក្រុមមនុស្សធម៌ ក៏ដូចជាអង្គការសិទ្ធិមនុស្សក្នុងស្រុក ក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក។ ការស៊ើបអង្កេតកំពុងធ្វើឡើងដើម្បីបញ្ជាក់ថា ជនជាតិភាគតិចមូស្លីមទាំងនោះមានកំហុសដូចការចោទប្រកាន់របស់ចិនក្នុងសំណើធ្វើបត្យាប័ន។ នៅដើមសប្ដាហ៍នេះ អាមេរិកបានបង្ហាញក្ដីបារម្ភថា ម៉ាឡេស៊ីអាចបញ្ជូនជនជាតិ Uighur ទៅឲ្យអាជ្ញាធរចិនវិញ ស្របពេលដែលអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សស្នើឲ្យម៉ាឡេស៊ីធានាថា ជនមូស្លីមទាំង១១ មិនត្រូវបានបញ្ជូនទៅវិញឡើយ។ ក្រុមអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សបារម្ភថា អាជ្ញាធរចិននឹងរំលោភបំពានសិទ្ធិរបស់ពួកគេ ឃុំឃាំងដោយបង្ខំ ធ្វើទារុណកម្ម ដូចធ្លាប់ធ្វើលើជនជាតិ Uighur ដែលត្រូវបញ្ជូនទៅស្រុកវិញនោះ។ យ៉ាងណាក្ដី ម៉ាឡេស៊ីទំនងជាមិនអាចទ្រាំទ្រសម្ពាធរបស់ចិនបានឡើយ ឯម្យ៉ាងទំនាក់ទំនងរវាងក្រុងគួឡាឡាំពួ និងក្រុងប៉េកាំង កំពុងតែល្អស្រាប់។ ជំនួយជាច្រើនរបស់ចិនសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ី អាចអូសទាញរដ្ឋអាស៊ីអាគ្នយ៍មួយឲ្យធ្វើតាមបំណងរបស់ខ្លួនបានយ៉ាងងាយ។ ជាការពិត ម៉ាឡេស៊ីក៏៏មានប្រវត្តិបញ្ជូនជនជាតិ Uighur ទៅឲ្យចិនវិញដែរនាពេលកន្លងមក។ មានន័យថា ម៉ាឡេស៊ីក៏អាចធ្វើរឿងដដែលបានដែរ៕	ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី Zahid Hamidi និយាយថា ម៉ាឡេស៊ីនឹងជជែកជាមួយភាគីថៃជុំវិញអនាគតរបស់ជនជាតិ Uighur ចំនួន១១នាក់ ដែលរត់គេចពីថៃចូលម៉ាឡេស៊ី។ ចិនចង់ឲ្យម៉ាឡេស៊ីបញ្ជូនជនជាតិ Uighur ទាំង១១ នាក់ទៅចិនវិញ ប៉ុន្តែអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សបានទទូចឲ្យម៉ាឡេស៊ីកុំធ្វើតាមសំណើរបស់ចិន ព្រោះជនជាតិ Uighur ទាំងនេះ នឹងប្រឈមមុខការដាក់ទោស ឬការធ្វើទារុណកម្មមិនខាន។
អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជា លោក ប៉ា ចន្ទរឿន ដែលជាប្រធានវិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា បានអះអាងថា បញ្ហាចម្បងដែលបង្កឲ្យមានអំពើហិង្សានិងសម្លាប់យ៉ាងឃោរឃៅជាបន្តបន្ទាប់ គឺបណ្ដាលមកពីបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត ឬសន្តិភាពផ្លូវចិត្តរបស់ពលរដ្ឋ។ នោះក៏ព្រោះពលរដ្ឋខ្លះ នៅដិតដាមជាប់រូបភាពសល់ពីសម័យសង្គ្រាម។ អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវផ្នែកទស្សនវិជ្ជា និងការអភិវឌ្ឍសង្គម លោក ប៉ា ចន្ទរឿន។ រូបថត ហ្វេសប៊ុក Chanroeun Pa ក្រៅពីបញ្ហាផ្លូវចិត្ត អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជារូបនេះ ពន្យល់ថា កត្តាគ្រឿងស្រវឹង គ្រឿងញៀន និងនយោបាយ ក៏ធ្វើឱ្យមនុស្សបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង ហើយឈានដល់ការប្រព្រឹត្តអំពើហិង្សា បាញ់/កាប់សម្លាប់ និងរំលោភបំពានអ្នកដទៃ។ ម្យ៉ាងទៀត ការចែកចាយព័ត៌មានអំពីករណីហិង្សាឃាតកម្មផ្សេងៗ តាមបណ្ដាញសង្គម ក៏ជាការរួមចំណែកជះផលអវិជ្ជមានដែរ។ ក្នុងកិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗ លោក ប៉ា ចន្ទរឿន ថ្លែងថា៖ «បើចង់ដោះស្រាយបញ្ហានេះ គឺត្រូវលើកកម្ពស់ការអប់រំស្ដីពីវិធីទប់ស្កាត់បញ្ហាខាងលើ ពិសេសគ្រឿងញៀននិងគ្រឿងស្រវឹង និងគោលការណ៍នៃគុណតម្លៃសង្គមដល់សាធារណជន។ ហើយអ្នកចូលរួមសំខាន់បំផុតគឺរដ្ឋាភិបាល លោកគ្រូអ្នកគ្រូ ព្រះសង្ឃ និងអ្នកចេះដឹងគ្រប់គ្នាចូលជួយពន្យល់ផ្សព្វផ្សាយបន្តគ្នា ទើបសង្គមមានសន្តិភាព។ ហើយអាជ្ញាធរក៏ត្រូវលើកកម្ពស់ការអនុវត្តច្បាប់ផងដែរ»។ ដូចគ្នានេះដែរ លោក អំ សំអាត អ្នកសម្របសម្រួលបច្ចេកទេសស៊ើបអង្កេតនៃអង្គការសម្ព័ន្ធជំរឿននិងការពារសិទ្ធិមនុស្ស ហៅកាត់ថា(លីកាដូ) ក៏កត់សម្គាល់ឃើញថា ការអនុវត្តច្បាប់នៅមានកម្រិត ក៏អាចជាមូលហេតុនាំឱ្យមានការប្រើអំពើហិង្សា រហូតដល់មានអ្នកស្លាប់។ «កត្តាហិង្សានៅបន្តកើតមានឡើងដោយសារ ជនរងគ្រោះនិងជនបង្កហេតុមានការដោះស្រាយគ្នាក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ដោយសារការខ្វះចំណេះដឹង។ ហើយការប្រច័ណ្ឌ ការទាមទារសិទ្ធិអំណាចក្នុងគ្រួសារ និងបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ(ទាំងគ្រួសារមាននិងក្រ) ទាំងអស់នេះហើយវាបង្កឲ្យមានអំពើហិង្សាកើតឡើងមិនចេះចប់»។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក អំ សំអាត ដោយបន្ថែមថា គ្រប់ក្រសួងនិងសង្គមស៊ីវិលពាក់ព័ន្ធ ត្រូវរួមគ្នាទប់ស្កាត់ការចរាចរណ៍គ្រឿងញៀន ដែលធ្វើមនុស្សឲ្យបាត់បង់ស្មារតីនិងបញ្ហាផ្លូវចិត្តធ្ងន់ធ្ងរ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ លោក សំអាត ក៏ស្នើឲ្យអាជ្ញាធរពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់លើបទល្មើសអំពើហិង្សា ហើយអប់រំដល់ពលរដ្ឋឲ្យយល់ដឹងពីសីលធម៌រស់នៅ រួមទាំងសិទ្ធិទទួលបានការពារ ។ ជាពិសេសប្រឹក្សាយោបល់រាល់ពេលរងអំពើរំលោភបំពានឬហិង្សាណាមួយ។ លោក សាន សុខសីហា អ្នកនាំពាក្យស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ។ បទល្មើសហិង្សា បានកើតមានច្រើន គួរឲ្យកត់សម្គាល់កាលពីឆ្នាំ២០២០។ ជាពិសេសកាលពីថ្ងៃទី៣០ ធ្នូចុងឆ្នាំនោះ មានករណីឃោរឃៅមួយបានកើតឡើង ដោយជនសង្ស័យម្នាក់ បានបាញ់សម្លាប់នាយរងការិយាព្រហ្មទណ្ឌកម្រិតស្រាលម្នាក់ឈ្មោះ រ៉េត ស៊ីណែត នៅខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ ដែលផ្តើមចេញបញ្ហាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។ ក្រោយមកជនសង្ស័យដែលគេស្គាល់ឈ្មោះថា លោក អ៊ា ណារ៉េន នេះបានរត់គេចខ្លួន ដោយឆ្លងពីខេត្តមួយទៅខេត្ត រហូតដល់ថ្ងៃទី១៥ មករា ២០២១ ទើបសមត្ថកិច្ចបាញ់សម្លាប់នៅខេត្តក្រចេះ ក្រោយមិនព្រមប្រគល់ខ្លួន ដោយបាញ់តដៃមកលើសមត្ចកិច្ច។ ជុំវិញករណីហិង្សានេះ ក៏អាចមកពីភាពកម្សោយនៃការគ្រប់គ្រងអាវុធដែរ។ តែយ៉ាងណាលោក សាន សុខសីហា អ្នកនាំពាក្យស្នងការរាជធានីភ្នំពេញ អះអាងថា រាល់អ្នកប្រើប្រាស់អាវុធ(កាំភ្លើង) មិនមែនសុទ្ធតែសមត្ថកិច្ចនោះទេ ហើយមន្រី្តនគរបាលណាដែលប្រើអាវុធខុសច្បាប់នឹងទទួលទោសឬបញ្ជូនសំណុំរឿងតុលាការ។ ជាមួយគ្នាដែរ លោកបញ្ជាក់ថា ការគ្រប់គ្រងអាវុធប្រទេសណាក៏ដូចគ្នាដែរ គឺសុទ្ធតែមានចន្លោះប្រហោង។ អ្នកនាំពាក្យរូបនេះ ថ្លែងយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «ពាក់ពន្ធនឹងបញ្ហាហ្នឹង(ការគ្រប់គ្រងអាវុធ) ខ្ញុំអត់ដឹងនិយាយម៉េចដែរ ។ ប៉ុន្តែមិនមែនអ្នកប្រើប្រាស់អាវុធគឺសុទ្ធតែសមត្ថកិច្ចនោះទេ, ច្បាប់គ្រប់គ្រងអាវុធសម្រាប់មន្រី្តនគរបាលគឺមាន ហើយអ្នកប្រើប្រាស់ខុសច្បាប់វាពាក់ព័ន្ធនឹងសីលធម៌ ហើយអ្នកខ្លះយើងក៏ដាក់ទោសណែនាំ ខ្លះក៏បញ្ជូនទៅតុលា។ ប៉ុន្តែអ្នកគេកាន់អាវុធ(មន្រី្តនគរបាល)ស្រួល គេគ្មានបង្កបញ្ហាអ្វីទេ គេមានលក្ខខណ្ឌក្រឹត្យក្រម គេកាន់ត្រឹមត្រូវ។ ហើយប្រទេសណាក៏ដូចប្រទេសណាដែរ ច្បាប់គ្រប់គ្រងតែងមានចន្លោះប្រហោងហើយ»។ ការអង្កេតរបស់លោក ហួរ ស៊ីថុល អ្នកជំនាញផ្នែកពិគ្រោះយោបល់ចិត្តវិទ្យានៃ Khmer Counselling Psycho Education Services បានសម្គាល់ឃើញដូចគ្នាដែរថា គ្រឿងញៀននិងគ្រឿងស្រវឹង ជាកត្តាចម្បងនាំមនុស្សមានវិបត្តិផ្លូវចិត្តកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ លោក ស៊ីថុល ពន្យល់ថាមនុស្សគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែមានវិបត្តិផ្លូវចិត្តតិចឬច្រើន ហើយអ្នកខ្លះក៏ឈានដល់ដំណាក់កាលនៃជំងឺផ្លូវចិត្តណាមួយ។ ប៉ុន្តែបញ្ហាផ្លូវចិត្តនេះ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរទៅពេលមនុស្សប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀននិងគ្រឿងស្រវឹង ពិសេសអំឡុងពេលកូវីដ-១៩ ដែលភាគច្រើនកំពុងជួបនឹងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ។ លោកអះអាងថា អ្នកប្រព្រឹត្តហិង្សានិងឃាតកម្មដែលកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់នាពេលថ្មីៗ គឺសុទ្ធតែមានបញ្ហាផ្លូវចិត្តមិននឹងនរ។ លោក ហួរ ស៊ីថុល អ្នកជំនាញផ្នែកពិគ្រោះយោបល់ចិត្តវិទ្យានៃ Khmer Counselling Psycho Education Services (រូបកណ្ដាលពាក់អាវពណ៌ខៀវស្រាល)។ រូបពី៖ ទំព័រហ្វេសប៊ុក របស់លោក ហួរ ស៊ីថុល «តាមការស្រាវជ្រាវរកឃើញថា អ្នកមើលរូបភាពវីដេអូឬរឿងរ៉ាវហិង្សាច្រើនអាចមានទំនោរទៅខាងហ្នឹង មានន័យថាអ្នកបានដឹងឬជំនាន់ក្រោយអាចប្រព្រឹត្តតាម។ ហើយមួយទៀតអាចឲ្យអ្នកមើលកើតបញ្ហាផ្លូវអារម្មណ៍ភ័យខ្លាចជាដើម»។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់ លោក ស៊ីថុល ដោយស្នើឲ្យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយទាំងអស់ពិនិត្យលើក្រមសីលធម៌ ខ្លឹមសារអប់រំ មុននឹងចេញ។ ពិសេសគឺករណីបទល្មើសហិង្សា ។ ដើម្បីទប់ស្កាត់អំពើហិង្សា និងភាពសាហាវឃោរឃៅនៅក្នុងសង្គមនេះ លោក ស៊ីថុល ទទូចឲ្យរដ្ឋាភិបាលកាត់បន្ថយ ឬគួរបញ្ឈប់រាល់ការផ្សព្វផ្សាយគ្រឿងស្រវឹង និងរឹតបន្តឹងការលក់គ្រឿងស្រវឹង ពោលគឺមិនត្រូវលក់ដល់យុវជនមិនទាន់គ្រប់អាយុ។ ជាងនេះទៅទៀត លោកស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់ផ្តោតលើកផ្នែកអប់រំសុខភាពផ្លូវចិត្ត ព្រោះបច្ចុប្បន្នលោកមើលសង្កេតឃើញថា វិស័យសុខភាពផ្លូវចិត្តខ្វះការផ្សព្វផ្សាយអប់រំ ខ្វះធនធាន សេវាកម្ម និងយុទ្ធសាស្ត្រជាក់លាក់ជាដើម។ រយៈពេល៨ខែ កាលពីឆ្នាំ២០២០នេះ បទល្មើសសរុបមាន២,៤១៨ករណី។ ក្នុងចំណោមបទល្មើសទាំងនេះ មានករណីអំពើហិង្សាកើតឡើងជាង៧០០ករណី។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោក ឆាយ គីមខឿន អ្នកនាំពាក្យអគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗតាមប្រព័ន្ធ Telegram៕	ភ្នំពេញ៖ អំពើហិង្សា និងករណីឃាតកម្ម បានកើតឡើងជាញឹកញយ ដែលបង្កក្តីព្រួយបារម្ភនៅក្នុងសង្គមនារយៈពេលចុងក្រោយនេះ។ កត្តានេះ អាចបណ្ដាមកពីគ្រឿងស្រវឹង រួមជាមួយបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់ពលរដ្ឋ។ អ្នកជំនាញ ស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលនិងអ្នកពាក់ព័ន្ធ យកចិត្តទុកដាក់លើសុខភាពផ្លូវចិត្តពលរដ្ឋ និងរឹតបន្តឹងគ្រឿងស្រវឹង។
យ៉ាងណាមិញ បើសិនជាអ្នកមានផលវិបាកនានា ឬជំងឺនោះ ចូរចៀសវាងការហាត់ប្រាណ។ ការពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យមុននឹងហាត់ប្រាណគឺជារឿងដែលត្រូវធ្វើដែរ។ គ្រូពេទ្យនឹងផ្តល់នូវការណែនាំចំពោះការហាត់ប្រាណបើសិនជាអ្នកមានជំងឺណាមួយក្នុងខ្លួន។ ចូរចៀសវាងការហាត់ប្រាណបើសិនជាអ្នកមានបញ្ហាសុខភាពដូចជា៖ ជំងឺហឺត ឬរលាកទងសួតរ៉ាំរ៉ៃ ជំងឺបេះដូង ជំងឺទឹកនោមផ្អែម លើសសម្ពាធឈាម មានកូនភ្លោះ ត្រៀមក្រឡាភ្លើង សុកបាំងមាត់ស្បូន មាត់ស្បូនបើកមុនកំណត់ ធ្លាក់ឈាម ធ្លាប់រលូតកូនរួចពីមុន មាត់ស្បូនខ្សោយ ធ្លាប់មានប្រវត្តិកើតកូនមិនគ្រប់ខែពីមុន។ បើសិនជាអ្នកមានអារម្មណ៍ថាមានអាការៈដូចខាងក្រោមនេះខណៈពេលកំពុងតែហាត់ប្រាណ ចូរពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យភ្លាម៖ ធ្លាក់ឈាមតាមទ្វារមាស ឈឺក្នុងទ្រូង វិលមុខ ឈឺក្បាល ពិបាកដកដង្ហើម ហើមជើង ខ្សោយសាច់ដុំ រមួលក្រពើ បើសិនជាអ្នកបានហាត់ប្រាណជាទៀងទាត់ក្នុងពេលមានផ្ទៃពោះមុនៗ មិនមែនមានន័យថា អ្នកអាចបន្តធ្វើវាទៀតក្នុងពេលមានផ្ទៃពោះលើកក្រោយឡើយ។ ការមានផ្ទៃពោះនីមួយៗមានលក្ខណៈខុសៗគ្នា ហើយមានតែគ្រូពេទ្យប៉ុណ្ណោះទើបអាចសម្រេចបានថាអ្វីទៅជារឿងត្រឹមត្រូវ និងមិនត្រឹមត្រូវ៕	ការថែរក្សារបៀបរស់នៅប្រកបដោយសុខភាពល្អក្នុងពេលមានផ្ទៃពោះគឺជារឿងដែលត្រូវធ្វើជាចាំបាច់។ ការហាត់ប្រាណជាប្រចាំអាចជួយរក្សារាង និងស្រស់ស្អាតបាន។ ការហាត់ប្រាណនឹងពង្រឹងដល់ជំហររាងកាយ និងបំបាត់នូវរាល់ការមិនមានផាសុកភាពនៃការឈឺខ្នង ឬអស់កម្លាំងដែលទាក់ទងនឹងការមានផ្ទៃពោះ។
អត្ថបទទាក់ទង កីឡាករ Leicester ទៅចូលរួមពិធីបុណ្យសព លោក Vichai នៅបាងកក កូនប្រុសលោក Vichai សន្យាបន្តកេរដំណែលរបស់ឪពុកលើការដឹកនាំ Leicester បើតាមការផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព៍រ៌មាន AFP អ្នកចាំទីសញ្ជាតិដាណឺម៉ាកវ័យ ៣២ ឆ្នាំរូបនេះបានលើកឡើងដូច្នេះនៅក្រោយពី Leicester យកឈ្នះ Cardiff City ក្នុងក្របខណ្ឌ Premier League នៅចុងសប្តាហ៍កន្លងទៅដែលជាការប្រកួតដំបូងបន្ទាប់ពីហេតុករណ៍ធ្លាក់ឧទ្ធម្ភាគចក្រកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា។ Schmeichel រៀបរាប់ថា ភ្លាមៗក្រោយឧទ្ធម្ភាគចក្រធ្លាក់រូបគេបានរត់សំដៅទៅទីនោះ តែត្រូវប៉ូលិសរារាំងព្រោះយន្តហោះកំពុងត្រូវភ្លើងឆាបឆេះខ្លាំង។ «ខ្ញុំស្ថិតនៅលើទីលានហើយខ្ញុំបានលើកដៃលាគាត់ (លោក Vichai)»។ អ្នកចាំទីដៃស្អិតរបស់ Leicester និយាយបែបនេះមុនពេលឡើងយន្តហោះទៅចូលរួមក្នុងកម្មវិធីបុណ្យសព លោក Vichai Srivaddhanaprabha នៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ជាមួយគ្រូបង្វឹក និងកីឡាករមួយចំនួនទៀត។ «ខ្ញុំបានឃើញហេតុការណ៍កើតឡើងផ្ទាល់ភ្នែក។ អ្វីដែលកើតឡើងនោះវាកំពុងស្ថិតនៅជាមួយខ្ញុំ ហើយវាមិនមែនជាការចងចាំល្អនោះទេ»។ Schmeichel រៀបរាប់ទាំងទឹកភ្នែក ប៉ុន្តែរូបគេបានសរសើរក្លិបនេះថាជាក្លិបដ៏អស្ចារ្យ ហើយកូនក្រុមសុទ្ធតែទទួលបានការគាំទ្រដែលពួកគេត្រូវការ។ Kasper Schmeichel ដែលជាកូនប្រុសរបស់វីរបុរស Manchester United លោក Peter Schmeichel បានចូលរួមជាមួយក្លិបរហស្សនាមគញ្ជ្រោងនៅឆ្នាំ ២០១១ ក្រោយមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីលោក Vichai ដែលជាសេដ្ឋីលំដាប់ទី៥ នៅប្រទេសថៃ បានទិញក្លិបនេះនៅឆ្នាំ២០១០។ Schmeichel បានដើរតួនាទីដ៏សំខាន់ដើម្បីនាំក្រុមឈ្នះជើងឯក Premier League ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក្លិប ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦។ ក្នុងជំនួបដែល Leicester យកឈ្នះ Cardiff ១-០ កាលពីចុងសប្រាហ៍ រូបគេបានសារភាពថាមានអារម្មណ៍មិននឹងនរនោះទេអំឡុងពេលកំដៅសាច់ដុំមុនការប្រកួតនោះ៕	Kasper Schmeichel អ្នកចាំទីក្រុម Leicester City ថាហេតុការណ៍ការធ្លាក់ឧទ្ធម្ភាគចក្រនៅក្បែរកីឡដ្ឋាន King Power ដែលបានសម្លាប់ម្ចាស់ក្លិបរបស់ខ្លួនលោក Vichai Srivaddhanaprabha រួមទាំងមនុស្សបួននាក់ផ្សេងទៀតនោះ នឹងតាមលងខ្លួនរហូត ព្រោះរូបគេបានឃើញសោកនាដកម្មនោះផ្ទាល់ភ្នែកតែម្តង។
លោក សូត្រ វ៉ាន់ឌឿន ជាអ្នកសម្របសម្រូល និងស្រាវជ្រាវសត្វរបស់អង្គការWCS ប្រចាំខេត្តមណ្ឌលគិរី បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា គេបានប្រទះឃើញសម្បុកសត្វក្រៀលមួយ ដែលមានពងចំនួន២ផងដែរ កាលពីខែកក្កដា នៅក្នុងជម្រកសត្វព្រៃកែវសីមា។ ប៉ុន្តែគួរឱ្យសោកស្ដាយ ដែលពងសត្វក្រៀលទាំងពីរនោះ ត្រូវបានជនខិលខូចលួចយកទៅបាត់។ « ពេលនោះយើងឃើញ(សម្បុកពងសត្វក្រៀល) តែមិនទាន់បានដាក់កម្លាំងទៅចុះទៅយាម។ ស្រាប់ពេលចុះទៅមើលម្តងទៀត គេលួចបាត់ យើងទៅក្រោយគេមួយជំហាន។ ស្ដាយណាស់ប្រភេទសត្វនេះ យើងមិនដែលឃើញមាននៅទីនេះទេពីមុន ហើយពួកវាមួយឆ្នាំ វាបន្តពូជម្តង។ បើតាមការសង្កេតក្នុងដែនជម្រកនេះ វាមានមិនច្រើនទេ»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់ លោក វ៉ាន់ឌឿន។ លោក វ៉ានឌឿន ចាត់ទុកជាការបរាជ័យមួយ ក្នុងការការពារសម្បុកសត្វក្រៀល។ ប៉ុន្តែលោក វ៉ាន់ឌឿន នឹងភាពបរាជ័យធ្វើជាមេរៀន ដើម្បីបង្កើតសកម្មភាពក្នុងទីវាល ឬដាក់អ្នកយាមតាមទីតាំង ដែលជាសម្បុកបន្តពូជរបស់សត្វក្រៀល។ អ្នកសម្របសម្រូល និងស្រាវជ្រាវសត្វរបស់អង្គការWCSរូបនេះ បន្តថា សត្វក្រៀលងាយរងគ្រោះព្រោះពួកវាធ្វើសម្បុក និងបន្ដពូជលើដីនៅតាមទីវាល ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យអ្នកដែលចូលព្រៃខុសច្បាប់ងាយបៀតបៀនពួកវា នៅរដូវពងកូន។ រូបភាពដោយ WCS បើតាមលោក វ៉ាន់ឌឿន ក្រុមការងារលោក និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន កំពុងធ្វើសកម្មភាព តាមដាន នឹងស្វែងរកទីតាំងនិងវត្តមានពួកវា នៅតាមព្រៃ ដើម្បីជួយការពារ និងរក្សាសុវត្តិភាព ពីជនខិលខូច ឬព្រានព្រៃ។ កន្លងមកអង្គការ WCS ក៏បានចុះអប់រំផ្សព្វផ្សាយអំពីការការពារសម្បុកសត្វ និងសារៈសំខាន់ រួមទាំងជំរុញឱ្យសហគមន៍ចូលរួមការពារ និងអភិរក្ស ប្រភេទសត្វកម្រនៅក្នុងព្រៃ ។ នេះបើតាមលោក វ៉ាន់ឌឿន ដែលសង្ឃឹមថា ពលរដ្ឋនឹងយល់ ហើយចូលរួមសកម្មភាពការពារធនធានទាំងនោះ។ សត្វក្រៀលជាប្រភេទងាយរងគ្រោះ ច្រើនរស់នៅ រកស៊ី និងធ្វើសម្បុកពងកូន តាមតំបន់ដីសើមនិងតំបន់វាលស្មៅ។ សត្វក្រៀល មានវត្តមានភាគច្រើន នៅភាគខាងជើងនៃប្រទេសឥណ្ឌា តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងភាគខាងជើងនៃប្រទេសអូស្ត្រាលី។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា សត្វក្រៀលមានវត្តមានច្រើនបំផុត នៅតាមតំបន់ការពារទេសភាពភាគខាងជើង៕ រូបភាពដោយ WCS	ភ្នំពេញ៖ អ្នកស្រាវជ្រាវនៃអង្គការសមាគមអភិរក្សសត្វព្រៃ WCS ប្ដេជ្ញាពង្រឹងការការពារសម្បុកសត្វក្រៀល នៅជម្រកសត្វព្រៃកែវសីមា ខេត្តមណ្ឌលគិរី ក្រោយបរាជ័យលើកទីមួយ។
គ្រាន់តែនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨ លោកស្រីទីប្រឹក្សារដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ា អ៊ុងសាន ស៊ូជី បានបាត់បង់ពានកិត្តិយសជាច្រើនជាបន្តបន្ទាប់ ដែលលោកស្រី ធ្លាប់បានតស៊ូ តាមរយៈការតស៊ូមតិ សិទ្ធិមនុស្ស និងចលនានាំលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យឲ្យវិលត្រលប់ទៅកាន់មីយ៉ាន់ម៉ាវិញ។ លោកស្រី ត្រូវបានម្ចាស់ពាន ចោទប្រកាន់ថា មិនមានសកម្មភាពពិតប្រាកដក្នុងការជួយសង្គ្រោះជនភៀសខ្លួនប្រមាណជាងកន្លះលាននាក់។ ពានរង្វាន់ដែលលោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី បានបាត់បង់ បន្ទាប់ពីវិបត្តិជនភៀសខ្លួនផ្ទុះឡើងនោះ មានដូចជាពានរង្វាន់ដែលផ្តល់សកលវិទ្យាល័យល្បីនៅក្នុងចក្រអង់គ្លេស អាមេរិក និងពានរបស់អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិទៀតផង។ សូម្បីតែរូបថតរបស់លោកស្រី ដែលធ្លាប់ត្រូវបានដាក់បង្ហាញក្នុងសកលវិទ្យាល័យល្បីនៅអង់គ្លេស ក៏ត្រូវបានគេដកចេញទៀតផង។ តែយ៉ាងណា សម្រាប់ពានរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពវិញ គណៈកម្មាធិការវាយតម្លៃ មិនមានគម្រោងដកហូតវិញឡើយ។ ពាននេះ ពានដ៏មានតម្លៃរបស់ពិភពលោក និងសម្រាប់លោកស្រីទៀតផង ដ្បិតវា គឺជាសមិទ្ធផលមួយដ៏ធំបំផុតរបស់លោកស្រី ក្នុងការកសាងសង្គមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមីយ៉ាន់ម៉ា។ តាមពិតទៅ វិបត្តិជនភៀសខ្លួន ដែលផ្ទុះចេញពីហិង្សានៅក្នុងរដ្ឋរ៉ាខាន រវាងក្រុមប្រជាជនភាគច្រើនរបស់ពុទ្ធសាសនិក និងក្រុមជនជាតិភាគតិចឥស្លាមរ៉ូហ៊ីងយ៉ា មិនមែនទើបតែកើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១៧នោះទេ។ វិបត្តិនេះ ធ្លាប់កើតឡើងច្រើនលើកច្រើនសារមកហើយ ក្នុងរដ្ឋាភិបាលអាណត្តិ ដែលមិនព្រមធានាពីដំណោះស្រាយជាក់លាក់ និងពិតប្រាកដ។ ក៏ប៉ុន្តែនៅពេលដែលមីយ៉ាន់ម៉ា ដឹកនាំដោយបក្សកាន់អំណាចរបស់លោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី សហគមន៍អន្តរជាតិ បានដាក់គំនាបដល់លោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី ជាបន្តបន្ទាប់តាមរយៈការដកពានរង្វាន់ពីលោកស្រី និងថ្កោលទោសលើលោកស្រី។ ហើយនោះ ក៏ព្រោះតែ លោកស្រី ធ្លាប់តែជាអ្នកតស៊ូមតិដើម្បីយុត្តិធម៌សង្គម តែពេលនេះ បានដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល លោកស្រី ហាក់មិនសូវមានសកម្មភាពដើម្បីរកយុត្តិធម៌ជូនជនរងគ្រោះទៅវិញ។ នេះ ក៏មិនអាចបន្ទោសលោកស្រី អ៊ុងសាន បានឡើយ ពីព្រោះឥទ្ធិពលយោធានៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលនៅខ្លាំង ខណៈមីយ៉ាន់ម៉ាក៏កំពុងតែស្ថិតនៅក្នុងដំណាក់កាលបង្រួបបង្រួមជាតិ ក្រោយពីទទួលបានឯករាជ្យច្រើនទសវត្សរ៍ហើយនោះ តែនៅមិនទាន់អាចធានាបានពីសន្តិសុខ និងសន្តិភាពពិតប្រាកដជូនប្រជាជាតិ៕	គិតចាប់ពីវិបត្តិជនភៀសខ្លួនជនជាតិភាគតិចរ៉ូហ៊ីងយ៉ាបានផ្ទុះឡើងជាងមួយឆ្នាំនេះមក កេរ្តិ៍ឈ្មោះលោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី ដែលបានកសាងក្នុងពេលតស៊ូជាមួយនឹងរបបផ្តាច់ការយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា ហាក់កាន់តែសាបរលាប។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះលោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី ថែមទាំងបានបាត់បង់ពានកិត្តិយសដែលសហគមន៍អន្តរជាតិធ្លាប់ផ្តល់ឲ្យទៀត។
«ភ្ញៀវកូរ៉េខាងជើងនឹងទទួលបាននូវការបញ្ចុះតម្លៃ៨០ភាគរយ ព្រោះយើងចង់បង្ហាញការ គោរពចំពោះមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង លោក គីម (ជុងអ៊ុន) ដែលបានគិតគូរដល់ប៉ាឡេស្ទីនរបស់យើង»។ នេះជាការផ្សព្វផ្សាយរបស់ភោជនីយដ្ឋាន Rabaa ដែលស្ថិតក្នុងតំបន់ជនភៀសខ្លួន Jabalia ក្នុងជ្រោយហ្គាស្សារបស់ប៉ាឡេស្ទីន។ បើតាមការបញ្ជាក់របស់រដ្ឋមន្ត្រីមហាផ្ទៃប្រចាំជ្រោយហ្គាស្សា មិនមានជនជាតិកូរ៉េខាងជើង ឬជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន កាន់លិខិតឆ្លងដែនកូរ៉េខាងជើងឡើយ នៅតំបន់របស់ខ្លួន។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក Rabaa ដែលជាម្ចាស់ភោជនីយដ្ឋានបានថ្លែងប្រាប់ AFP ថា៖ «ការបញ្ចុះតម្លៃនេះ ជានិមិត្តរូបនៃការដឹង គុណ ចំពោះលោក គីម។ ពិតណាស់ ទីនេះមិនមានកូរ៉េខាងជើងណាម្នាក់ឡើយ ប៉ុន្តែយ៉ាងហោចណាស់ ខ្ញុំបានការងារសំខាន់មួយសម្រាប់លោក គីម»។ ក្រៅពីអក្សរដែលមានការបញ្ជាក់អំពីការបញ្ចុះតម្លៃ៨០ភាគរយ ជញ្ជាំងនៃភោជនីយដ្ឋាន Rabaa ក៏មានតាំងរូបលោក គីម ជុងអ៊ុន ជាមួយនឹងទង់ជាតិប៉ាឡេស្ទីន និងកូរ៉េខាងជើង។ កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែធ្នូ លោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាសថា លោកទទួលស្គាល់ក្រុងជម្លោះ ហ្ស៊េរុយសាឡិមជារដ្ឋធានីផ្លូវការរបស់អ៊ីស្រាអែល ដោយលោកនឹងដាក់ទីតាំងស្ថានទូតនៅទីនោះ។ ជាការឆ្លើយតប មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង លោក គីម ជុងអ៊ុន ថា លោកត្រា ជាមនុស្សចាស់វង្វេងវង្វាន់ ដែលធ្វើសកម្មភាពខ្លួនដោយគ្មានការពិចារណាខ្ពស់៕ អត្ថបទទាក់ទង ប្រទេសមូស្លីមសុំឲ្យពិភពលោកទទួលប៉ាឡេស្ទីនជារដ្ឋ និងហ្ស៊េរុយសាឡិមខាងកើតជារដ្ឋធានីប៉ាឡេស្ទីន អ៊ីរ៉ង់ថា ត្រាំទទួលស្គាល់ហ្ស៊េរុយសាឡិមជារដ្ឋធានីអ៊ីស្រាអែល មិនខុសពីចាក់សាំងលើភ្លើងនៅមជ្ឈិមបូព៌ា អាមេរិកផ្តាំប្រទេសឯទៀត៖មិនបាច់បង្រៀនអាមេរិករឿងដោះស្រាយបញ្ហាប៉ាឡេស្ទីន និងអ៊ីស្រាអែលទេ អាមេរិករងការរិះគន់ខ្លាំងនៅក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខដោយសារការរើស្ថានទូតទៅហ្ស៊េរុយសាឡិម ប្រជាជនម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូណេស៊ីបាតុកម្មប្រឆាំង ត្រាំ ដែលទទួលស្គាល់ ហ្ស៊េរុយសាឡិមជារដ្ឋធានីអ៊ីស្រាអែល	ភោជនីយដ្ឋានមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ជ្រោយហ្គាស្សា ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន បានប្រកាសបញ្ចុះតម្លៃដល់រាល់ភ្ញៀវកូរ៉េខាងជើងទាំងអស់។ បើតាមការផ្សាយរបស់ AFP ម្ចាស់ភោជនីយដ្ឋានចង់សម្តែងការដឹងគុណចំពោះលោក គីម ជុងអ៊ុន ដែលបានថ្កោលទោសសហរដ្ឋអាមេរិក លើការទទួលស្គាល់ហ្ស៊េរុយសាឡិមជារដ្ឋធានីផ្លូវការរបស់អ៊ីស្រាអែល។
បើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្រសួងសុខាភិបាល ម៉ាឡេស៊ីបានរកឃើញអ្នកឆ្លងCOVID-19 ចំនួន ១៩០ករណី គឺមានទាក់ទងពិធីបុណ្យសាសនា ដែលប្រារពឡើងនៅវិហារសាសនាឥស្លាមមួយកន្លែងនៅម៉ាឡេស៊ី។ ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ ក្រសួងសុខាភិបាល កំពុងស្រាវជ្រាវរកអ្នកពាក់ព័ន្ធនឹងករណីថ្មីនេះបន្ថែមទៀត។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទូរទស្សន៍ Channel News Asia។ ពិធីសាសនាមួយនេះ មានមនុស្សចូលរួមរហូតដល់ទៅ ១៦០០០នាក់ឯណោះ និងមានអ្នកចូលរួមមកពី ៤ ឬ៥ប្រទេស។ សូមបញ្ជាក់ថា ករណីនៅម៉ាឡេស៊ីនេះ គឺស្រដៀងគ្នាទៅនឹងករណីនៅកូរ៉េខាងត្បូងដែរ ដែលCOVID-19 បានឆ្លងទៅមនុស្សជាច្រើននាក់តាមរយៈព្រះវិហារសាសនា៕	នាថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា ម៉ាឡេស៊ីរកឃើញករណីឆ្លង នៃជំងឺរលាកសួត ដែលបង្កដោយកូរ៉ូណាវីរុស (COVID-19) ចំនួន ១៩០ករណី ដែលមានពាក់ព័ន្ធទៅនឹងព្រះវិហារសាសនាឥស្លាម។ ការណ៍នេះ ធ្វើឲ្យករណីសរុបCOVID-19 នៅម៉ាឡេស៊ី កើនដល់ ៤២៨ករណី។
ការគេងផ្ងា ទារកគួរតែដាក់ឲ្យគេគេងផ្ងាទាំងការគេងថ្ងៃ ឬគេងពេលយប់រយៈពេលយូរ។ ទារកដែលគេងផ្ងាត្រូវបានគេរកឃើញថាមិនងាយមានបញ្ហា SIDS ទេព្រោះជំហរបែបនេះធ្វើឲ្យផ្លូវដង្ហើមគេបើកធម្មតា។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បើសិនជាអ្នកឲ្យកូនគេងក្នុងជំហរតែមួយរហូតរយៈពេលយូរពេក វាអាចធ្វើឲ្យក្បាលគេខូចទ្រង់ទ្រាយបាន។ ដូច្នេះ ដើម្បីចៀសវាងបញ្ហាផ្សេងៗដែលកើតឡើងនៅពេលទារកគេងផ្ងាគួរតែ៖ គួរតែបង្កើនពេលវេលាឲ្យគេងផ្កាប់ខ្លះនៅពេលគេភ្ញាក់ពីគេង ចូរព្យាយាមដាក់ក្បាលគេផ្អៀងជាងនៅត្រង់ក្នុងពេលគេងផ្ងា ការគេងផ្កាប់ មានទ្រឹស្តីច្រើនណាស់ដែលធ្វើឲ្យទារកដែលគេងផ្កាបប្រឈមនឹងបញ្ហាដូចជា៖ វាអាចដាក់សម្ពាធលើឆ្អឹងថ្គាមរបស់គេ ដូច្នេះក៏ធ្វើឲ្យពិបាកដកដង្ហើមដែរ ពេលកូនគេងផ្កាប់ មុខគេអាចនឹងនៅជិតនឹងកម្រាលពូក ជាហេតុនាំឲ្យគេដកដង្ហើមចេញចូលបានតែខ្យល់ដដែលៗ ទារកអាចនឹងស្ទះដង្ហើមស្លាប់បើសិនជាគេគេងផ្កាប់លើកម្រាលពូកដែលទន់ ទារកអាចនឹងដកដង្ហើមដោយមេរោគនៅលើកម្រាលពូកដែរ តើទារកអាចគេងផ្កាប់បានដែរទេ? គ្រូពេទ្យនិយាយថា ការគេងផ្កាប់អាចជារឿងល្អនៅពេលដែលទារកមានជំងឺច្រាលទឹកអាស៊ីតពីក្រពះ ឬមានជំងឺ Pierre Robin Syndrome។ រឿងទាំងនេះសុទ្ធតែអាចបណ្តាលឲ្យស្ទះដល់ផ្លូវដង្ហើមបានម្តងម្កាលដែរនៅពេលគេគេងផ្ងា។ អ្វីដែលគួរបារម្ភខ្លាំងបំផុតនោះគឺថា បើសិនជាទារកក្អួតខណៈពេលកំពុងតែគេងផ្ងា គេអាចនឹងឆ្លាក់ ឬឈ្លក់កំអួតរបស់ខ្លួនបាន។ ដូច្នេះគ្រូពេទ្យមួយចំនួនបានណែនាំឲ្យដាក់កូនគេងផ្កាប់ម្តងម្កាលវិញដើម្បីចៀសផុតពីភាពគ្រោះថ្នាក់មួយនេះ។ ការគេងចំហៀង វាគឺជារឿងមួយគ្មានសុវត្ថិភាពឡើយដែលដាក់ឲ្យកូន ឬទារកគេងចំហៀង ព្រោះវាអាចនឹងធ្វើឲ្យគេប្រែទៅជាគេងផ្កាប់វិញបាន ដែលប្រឈមកាន់តែខ្ពស់នឹង SIDS៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	របៀបនៃការគេងរបស់ទារកគឺសំខាន់បំផុត ហើយក៏អាចបណ្តាលឲ្យពួកគេមានស្លាប់ភ្លាមៗ (Sudden Infant Death Syndrome, SIDS) ដែរបើសិនជាមានការធ្វេសប្រហែស។ មធ្យោបាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាព និងល្អបំផុតដើម្បីចៀសវាង SIDS គឺធ្វើយ៉ាងណាដាក់ឲ្យទារកគេងផ្ងា។
តាមរយៈហ្វេសប៊ុកខ្លួន លោក ស ថេត បានអះអាងថា សមត្ថកិច្ចមូលដ្ឋាន តាមអធិការដ្ឋាននគរបាលខណ្ឌ និងប៉ុស្តិ៍នគរបាលរដ្ឋបាល ភាគច្រើនបានបម្រើសេវាយ៉ាងល្អដល់ពលរដ្ឋហើយ។ កិច្ចការទាំងនោះ មានដូចជាការទទួលពាក្យបណ្តឹង ការប្រើប្រាស់ពាក្យសម្ដីនិងកាយវិការសមរម្យ ដោយយកចិត្តធ្វើអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ សៀវភៅគ្រួសារ និងសៀវភៅស្នាក់នៅ បានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្ដី ក៏មានមន្ត្រីខ្លះ នៅអសកម្មចំពោះការងារខ្លួនដែរ។ លោក ស ថេត ដែលទទួលបានព័ត៌មានពីពលរដ្ឋនោះ បានបញ្ជាក់ថា មានមន្រី្តមួយចំនួន មិនបានបំពេញកិច្ចការជូនពលរដ្ឋឱ្យត្រឹមត្រូវឡើយ ដោយពួកគេយកឯកសារពីពលរដ្ឋ លើករណីនានា ទៅទុកកប់ចោល រួមទាំងប្រើពាក្យសម្តីមិនសមរម្យទៀតផង។ ស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានសរសេរលើហ្វេសប៊ុកយ៉ាងដូច្នេះ៖ «ទោះជាយ៉ាងណា ក៏នៅតែមានមន្ត្រីមួយចំនួនតូច នៅតែអនុវត្តការងារខាងលើមិនទាន់បានល្អនៅឡើយ ដូចជាករណីមន្ត្រីប៉ុស្តិ៍មួយចំនួនបានទទួលយកឯកសារពីប្រជាពលរដ្ឋមកបំពេញបែបបទ បែរជាទុកចោលអស់រយៈពេលជាច្រើនខែ ឆ្នាំ ដោយមិនបានធ្វើជូនប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ»។ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ពលរដ្ឋតាមរយៈបណ្ដាញសង្គម បានរអ៊ូពីភាពយឺតយ៉ាវ និងអាកប្បកិរិយាមិនសមរម្យរបស់មន្ត្រីនគរបាលតាមប៉ុស្តិ៍ និងអធិការដ្ឋានផ្សេងៗ។ ក្រោយទទួលបានព័ត៌មាននេះ ក្រុមការងារព័ត៌មាននិងប្រតិកម្មរហ័សនៃស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ ក៏បានទាក់ទងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ដើម្បីដោះស្រាយនិងបំពេញកិច្ចការងារដល់ពលរដ្ឋ ត្រឹមតែរយៈពេលមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ជុំវិញបញ្ហានេះ លោក ស ថេត ក៏បានលើកទឹកចិត្តឱ្យពលរដ្ឋ បន្តរាយការណ៍មកកាន់ក្រុមការងារស្នងការនគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងករណីជួបមន្រី្ត ប្រើពាក្យសម្ដីនិងកាយវិការមិនសមរម្យ ជាពិសេស មានភាពយឺតយ៉ាវខ្លាំង លើការជួយសម្រួល និងដោះស្រាយបញ្ហាពលរដ្ឋ ហើយយកឯកសារពលរដ្ឋទុកចោលនេះ៕ ពលរដ្ឋក៏អាចទាក់ទងទូរស័ព្ទរបស់ក្រុមការងារប្រតិកម្មរហ័សតាមលេខ ០៦៩ ៥១៦ ៩៩៩ ។	ភ្នំពេញ៖ ស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ លោក ស ថេត ប្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋរាយការណ៍ទៅក្រុមការងារព័ត៌មាននិងប្រតិកម្មរហ័សរបស់ខ្លួន ចំពោះមន្ត្រីនគរបាលណា ដែលបានទុកឯកសារពលរដ្ឋចោលអស់រាប់ខែ រាប់ឆ្នាំ។ ការលើកឡើងរបស់ស្នងការរាជធានីនេះ បន្ទាប់ពីមានពលរដ្ឋរអ៊ូពីបញ្ហាយឺតយ៉ាវ និងអាកប្បកិរិយាមិនសមរម្យរបស់មន្ត្រីនគរបាល តាមបណ្ដាញសង្គម។
ឧបការីអាមេរិក ដែលបន្ទុកលើកិច្ចការកុងស៊ុល លោក Carl C. Risch មកទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជា រយៈពេលខ្លី ហើយលើកយកបញ្ហាបញ្ជូនជនជាតិកម្ពុជា មកពិភាក្សាជាមួយមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល។ លោក Carl C. Risch សង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នឹងយល់ព្រមលើកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងប្រទេសទាំងពីរ ក្នុងសម្របសម្រួលលើបញ្ហាជនជាតិខ្មែរ ដែលអាមេរិកត្រៀមបញ្ជូនមកកម្ពុជាវិញនេះ។ ប៉ុន្តែលោក មិនបានបង្ហើបអំពីខ្លឹមសារលម្អិត ដែលលើកពិភាក្សាជាមួយមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ជុំវិញការបញ្ជូនជនជាតិកម្ពុជានេះទេ។ ថ្លែងក្នុងសន្និសីទកាសែត នៅក្នុងនិវាសដ្ឋានទូតអាមេរិក នារសៀលថ្ងៃទី៩ កុម្ភៈនេះ ឧបការីអាមេរិក ដែលបន្ទុកលើកិច្ចការកុងស៊ុលរូបនេះ បានបញ្ជាក់ដូច្នេះថា៖«ខ្ញុំសង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នឹងផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយដោយព្រមទទួលយកជនជាតិកម្ពុជាវិញ។ ព្រោះមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលធ្លាប់បានទៅអាមេរិកកាលពីខែធ្នូ ដើម្បីសួរបញ្ជាក់ពីជនជាតិកម្ពុជា ក្នុងការត្រឡប់មកវិញ ដូច្នេះខ្ញុំមកកម្ពុជានៅថ្ងៃនេះ ដើម្បីពិភាក្សាជាមួយមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលលើបញ្ហានេះ។ ហើយខ្ញុំមានសុទ្ទិដ្ឋនិយមថា នៅពេលខាងមុខកម្ពុជា និងសហការជាមួយអាមេរិកយ៉ាងល្អលើបញ្ហានេះ»។ លោក Carl C. Risch មិនទាន់អាចបញ្ជាក់ពីចំនួនជនជាតិខ្មែរ ដែលអាមេរិកគ្រោងបញ្ជូនមកកម្ពុជាវិញទេ ដោយលោករង់ចាំមើលដំណើរការចរចាបន្ថែមជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាសិន។ «នៅថ្ងៃនេះមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល បង្ហាញការគាំទ្រនិងខិតខំប្រឹងប្រែង ចំពោះដំណើការបញ្ជូនជនជាតិកម្ពុជាឲ្យប្រសើរឡើងវិញ។ ហើយខ្ញុំសង្ឃឹមថា ពេលត្រឡប់ទៅអាមេរិកវិញនេះ ក្រុមការងារខ្ញុំនឹងអាចជួយសម្រួលស្ថានការណ៍រវាងកម្ពុជានិងអាមេរិកវិញ»។ នេះបើជាការលើកឡើងរបស់លោក Carl C. Risch ដែលបន្ថែមថា លោកក៏បានលើកឡើងពីបញ្ហាទណ្ឌកម្មរឹតបន្តឹងទិដ្ឋការលើមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាផងដែរ។ បន្ថែមពីនេះលោក Carl C. Risch បាននិយាយថា មូលហេតុដែលអាមេរិកបញ្ជូនជនជាតិខ្មែរ ដែលប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់មកកម្ពុជាវិញនេះ ក្រោមហេតុផលថា អាមេរិកពង្រឹងសន្តិសុខក្នុងប្រទេសខ្លួន។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០២ មក អាមេរិកបានបញ្ជូនជនជាតិខ្មែរ ដែលខុសច្បាប់មកកម្ពុជាវិញ ជាង៦០០នាក់ហើយ។ នេះបើតាមលោក Carl C. Risch។ អត្ថបទទាក់ទង អាមេរិកអះអាងថា ការចរចាបញ្ជូនជនជាតិខ្មែរ ដែលប្រព្រឹត្តលើ្មសនៅអាមេរិក មានការរីកចម្រើន អាមេរិកនឹងបញ្ជូនជនភៀសខ្លួនខ្មែរក្រោយឆ្នាំ១៩៩៤ មកកម្ពុជាវិញ? កន្លងមករដ្ឋាភិបាល ប្រកាសទទួលយកពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលអាមេរិកគ្រោងបញ្ជូនមកកម្ពុជាវិញ ដោយអនុវត្តតាមកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ ថ្លែងក្នុងពិធីសំណេះសំណាលជាមួយកម្មកររោងចក្រជាង១ម៉ឺននាក់ កាលពីថ្ងៃទី៦ ធ្នូនេះ សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានប្រាប់ឲ្យក្រសួងមហាផ្ទៃ និងក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ពិភាក្សាជាមួយមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលភៀសខ្លួនរស់នៅអាមេរិកក្រោយឆ្នាំ១៩៩៤ ហើយគ្រោងបញ្ជូនមកកម្ពជាវិញនេះ។ តែយ៉ាងណាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ស្នើឲ្យអាមេរិកផ្ដល់ជំនួយឲ្យបានសមស្របដល់ពលរដ្ឋខ្មែរទាំងនោះផងដែរ មុននឹងបញ្ជូនមកកម្ពុជា៕	ភ្នំពេញ៖ អាមេរិក មានសុទិដ្ឋិនិយមច្រើនលើកិច្ចសហការជាមួយកម្ពុជា ក្នុងការបញ្ជូនជនជាតិខ្មែរ ដែលប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់មកកម្ពុជាវិញ។
ជាមួយនឹងថង់សំរាមតាមខ្លទន លោកយាយ Pat Smith បានចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការប្រមូលសំរាមនៅបណ្តេឆ្នេរសមុទ្រក្នុងតំបន់ Cornwall ប្រទេសអង់គ្លេស ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៨មក។ បន្តរយៈពេលពេញមួយឆ្នាំ លោកយាយបានសំរាមឆ្នេរដល់ទៅចំនួន៥២ទីតាំង។ ប្រតិបត្តិការដែលគេដាក់ឈ្មោះឲ្យថា «Action Nan» បានកើតឡើងបន្ទាប់ពីលោកយាយ Smith បានមើលបទយកការណ៍មួយស្តីពីសំរាមប្លាស្ទិក ដែលធ្វើឲ្យគាត់ព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះអនាគតភពផែនដី ជាពិសេសតំបន់សមុទ្រ។ យោងតាមការផ្សាយរបស់ LINFO.RE ស្ត្រីវ័យចំណាស់រូបនេះ ក៏បានក្រើនរំលឹកផងដែរដល់បណ្តាសហគ្រាសដល់ទៅជាង៦០០នៅក្បែរតំបន់សមុទ្រ ឲ្យពួកគេបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិក ដែលមិនមានការចាំបាច់។ លោកយាយ Smith ចង់ឲ្យតំបន់ Cornwall ដែលគាត់រស់នៅ ផ្តល់ភាពគំរូលើកិច្ចការពារបរិស្ថាន។ គាត់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំពិតជាមានការភ្ញាក់ផ្អើលខ្លាំងណាស់ ដែលមនុស្សជាច្រើន ព្យាយាមផ្តាច់ខ្លួនចេញពីបញ្ហា ដោយមិនមានការព្រួយបារម្ភទាល់តែសោះចំពោះអនាគត»។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកយាយបានអះអាងគាត់មិនបញ្ឈប់យុទ្ធនាការខ្លួនក្នុងការដើរប្រមូលសំរាមប្លាស្ទិកនោះឡើយ ពីព្រោះគាត់ព្រួយបារម្ភជាពិសេសចំនួនអនាគតចៅៗរបស់ខ្លួន។ «ខ្ញុំនឹងមិនឈប់ឡើយ ដរាបណាជើងខ្ញុំនៅដើររួច និងដៃនៅតែអាចរើសសំរាមនៅលើដី»។ សកម្មជនបរិស្ថាន វ័យ៧០ឆ្នាំ បានអះអាងយ៉ាងដូច្នេះ៕	ជាសកម្មជនបរិស្ថាន លោកយាយ Pat Smith ជនជាតិអង់គ្លេសវ័យ៧០ឆ្នាំ បានចាប់ផ្តើមដើរប្រមូលសំរាមតាមឆ្នេរសមុទ្រ បន្ទាប់ពីបានទស្សនាបទយកការណ៍មួយស្តីពីសំរាមប្លាស្ទិក។
ខេត្តមណ្ឌលគិរី នឹងក្លាយទៅជាប៉ូលសេដ្ឋកិច្ចទី៤ យ៉ាងសំខាន់មួយ តាមរយៈផែនការមេអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ខេត្តមណ្ឌលគិរី ២០២១- ២០៣៥។ ផែនការមេអភិវឌ្ឍន៍ទេសចរណ៍ខេត្តមណ្ឌលគិរីនេះ ត្រូវបានដាក់អនុវត្តជាផ្លូវការ នៅថ្ងៃទី១១ ខែមេសានេះ។ ដោយសារមើលឃើញពីសារៈសំខាន់ និងសក្ដានុពលនៃតំបន់ភូមិភាគឦសាន្តនោះ រដ្ឋាភិបាល តាមរយៈក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ បានសម្រេចដាក់ចេញផែនការមេអភិវឌ្ឍន៍ខេត្តមណ្ឌលគិរី ២០២១- ២០៣៥ ឱ្យក្លាយទៅជាប៉ូលសេដ្ឋកិច្ចទី៤ របស់កម្ពុជា ស្របតាមចក្ខុវិស័យនៃការអភិវឌ្ឍជាតិ។ សម្រាប់រដ្ឋាភិបាល ការអភិវឌ្ឍតំបន់ភូមិភាគឦសាន្តនេះ នឹងអាចជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមួយកម្រិតទៀត។ លោក ជុក ជំនោ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងទេសចរណ៍ បានពន្យល់ថា ផែនការមេអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ខេត្តមណ្ឌលគិរី រយៈពេលវែងនេះ នឹងជួយឱ្យខេត្តភូមិភាគឦសាន្តមួយនេះ ក្លាយទៅជាគោលដៅអេកូទេសចរណ៍លំដាប់អន្តរជាតិ និងជាខេត្តដ៏សំខាន់ក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ផ្កាធម្មជាតិ បន្លែ ផ្លែឈើ និងសាច់ ក្នុងប្រទេស និងនាំចេញទៅទីផ្សារក្រៅប្រទេស។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងទេសចរណ៍រូបនេះ បានបន្ថែមថា ការអភិវឌ្ឍខេត្តមណ្ឌលគិរីនេះ ដើម្បីរក្សាតុល្យភាព សេដ្ឋកិច្ច ទេសចរណ៍ និងអន្តរវិស័យឲ្យបានម៉ឺងម៉ាត់។ ជាពិសេសការអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ជនជាតិដើមភាគតិច ក្នុងការធានាបានផ្លែផ្កា ពីការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច-សង្គមជាអតិបរមា ដោយឈរលើគោលការណ៍នៃការបែងចែកផលប្រយោជន៍ ប្រកបដោយសមធម៌ទៅដល់ភាគីពាក់ព័ន្ធ។ ថ្លែងប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ លោក ជុក ជំនោ មានក្តីរំពឹងដូច្នេះថា៖«នៅឆ្នាំ២០៣៥ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិមកកាន់ខេត្តមណ្ឌលគិរី នឹងកើនឡើងដល់ប្រមាណ ៩០ ម៉ឺននាក់ ខណៈដែលចំនួនភ្ញៀវទេសចរក្នុងស្រុក នឹងកើនឡើងដល់ប្រមាណ ២ លាននាក់ បង្កើតការងារប្រមាណ ៨ ម៉ឺនកន្លែង និងបង្កើតចំណូលដោយផ្ទាល់ប្រមាណ ៥០០ លានដុល្លារ និងដោយប្រយោលប្រមាណ ១ ០០០ លានដុល្លារ ជាមួយមេគុណប្រសិទ្ធភាព (Multiplier Coefficient) ចំនួន ២ដង ចាក់បញ្ចូលក្នុងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងសេដ្ឋកិច្ចខេត្តមណ្ឌលគិរី »។ កាលពីខែកុម្ភៈ កន្លងមក សម្តេច ហ៊ុន សែន បានចាត់ទុកភូមិភាគឦសាន្ត គឺជាប៉ូលសេដ្ឋកិច្ចទី៤របស់កម្ពុជា ពាក់ព័ន្ធនឹងកសិឧស្សាហកម្ម និងធនធានរ៉ែ ។ សម្តេចបន្តទៀតថា តំបន់មួយចំនួនត្រូវបានចងភ្ជាប់ទៅក្នុងតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ត្រីកោណ ដែលរួមមានខេត្តស្ទឹងត្រែង ខេត្តក្រចេះ ខេត្តរនគិរី និងខេត្តមណ្ឌលគិរី ។ តំបន់ប៉ូលសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗនៅប្រទេសកម្ពុជា រួមមាន ប៉ូលទី១ រាជធានីភ្នំពេញ ដែលជាតំបន់ប៉ូលសេដ្ឋកិច្ចបែបឧស្សាហកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគ។ ចំណែកប៉ូលទី២ គឺខេត្តព្រះសីហនុ ដែលជាតំបន់ឆ្នេរដ៏ទាក់ទាញ តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស នៃគំនិតផ្តួចផ្តើមផ្លូវមួយ ក្រវ៉ាត់មួយ តាមរយៈការអភិវឌ្ឍផ្លូវល្បឿនលឿន និងបណ្តាញផ្លូវដែក កំពង់ផែទឹកជ្រៅ ដែលតភ្ជាប់សកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជាទៅកាន់ទីផ្សារពិភពលោក។ រីឯប៉ូលទី៣វិញ គឺខេត្តសៀមរាប ដែលផ្តោតសំខាន់លើសេវាកម្មទេសចរណ៍ វិស័យកសិកម្ម សិប្បកម្មនិងឧស្សាហកម្ម ។ ក្រៅពីប៉ូលសេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះ រដ្ឋាភិបាលកំពុងសម្លឹងប៉ូលសេដ្ឋកិច្ចទី៥ ថែមទៀត។ សម្តេច ហ៊ុន សែន ធ្លាប់បានលើកឡើងអំពីសក្កានុពលខេត្តព្រះវិហារ ដែលតភ្ជាប់ស្ពានឆ្លងទន្លេមេគង្គ និងផ្លូវជាតិលេខ៩ ជាផ្លូវជាតិថ្មី សម្រាប់ការតភ្ជាប់ពីខេត្តស្ទឹងត្រែង ទៅព្រះវិហារ ហើយទំនងនឹងក្លាយជាខេត្តគោលដៅបន្ទាប់ ៕	ដោយ ៖ ធន់ សេងហុង
កញ្ញា ដេត និមល ជាគ្រូបង្រៀនសិស្សថ្នាក់ទី១ នៅសាលាបឋមសិក្សាភ្នៀតសិម្ពលី ក្នុងខណ្ឌកំបូល ជាយរាជធានីភ្នំពេញ។ យុវតីវ័យ២៦ឆ្នាំរូបនេះ បានជ្រើសរើសអាជីពជាគ្រូបង្រៀន ក្រោយពីប្រឡងជាប់គ្រូនៅឆ្នាំ២០១៦ និងបានចូលរៀនផ្នែកគរុកោសល្យ។ គិតមកដល់បច្ចុប្បន្ន អ្នកគ្រូ ដេត និមល បានចេញបង្រៀនសិស្សរយៈពេល ៥ឆ្នាំមកហើយ។ រៀងរាល់ថ្ងៃ គ្រូបង្រៀនរូបនេះ ត្រូវធ្វើដំណើរចម្ងាយ១០គីឡូម៉ែត្រពីផ្ទះក្នុងខណ្ឌសែនសុខ ទៅបង្រៀនសិស្ស។ ទោះឆ្ងាយ និងលំបាកធ្វើដំណើរក៏ដោយ ក៏គ្រូបង្រៀនស្រ្តីសម្បុរស្រអែមរូបនេះ នៅតែប្រឹងតស៊ូទៅបង្រៀនសិស្ស ព្រោះចាត់ទុកសិស្សដូចជាកូន។ ចង់ចូលរួមបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្សនៅកម្ពុជា ទើបធ្វើជាគ្រូបង្រៀន... តាមពិតទៅគ្រប់ការងារទាំងអស់សុទ្ធសឹងជាការងារល្អ គ្រាន់តែមនុស្សម្នាក់ៗមានចំណូលចិត្តខុសៗគ្នា និងបុព្វហេតុផ្សេងៗគ្នា ក្នុងការចូលរួមអភិវឌ្ឍន៍សង្គមជាតិ។ ហេតុអ្វីបានចង់ក្លាយជាគ្រូបង្រៀន? និមល ឆ្លើយសំណួរអ្នកសារព័ត៌មាន Thmey Thmey 25 ដូច្នេះ៖«ហេតុដែលបណ្ដាលឱ្យនាងខ្ញុំជ្រើសរើសអាជីពជាគ្រូបង្រៀនថ្នាក់បឋម គឺខ្ញុំចង់ក្លាយជាផ្នែកមួយដែលអាចជួយសង្គមក្នុងការបណ្ដុះនូវធនធានមនុស្ស»។ បើតាមគ្រូបង្រៀនវ័យក្មេងរូបនេះ អ្វីដែលនាងគិតមុនគេនោះគឺកុមារ។ កញ្ញា ដេត និមល ចង់ឱ្យកុមារទាំងឡាយបានយល់ដឹងទាំងផ្នែកបញ្ញា និងស្មារតី ដើម្បីក្លាយជាធនធាន និងជាប្រជាពលរដ្ឋមួយក្នុងការជួយកសាងជាតិឱ្យមានការអភិវឌ្ឍ។ ម៉្យាងវិញទៀត ដោយសារតែក្រុមគ្រួសារសាច់ញាតិសុទ្ធសឹងជាគ្រូបង្រៀន ក៏ជាកត្តាមួយជំរុញឱ្យ និមល ក្លាយជាគ្រូបង្រៀនផងដែរ។ ប៉ុន្តែកត្តាដែលធំបំផុតនោះ គឺកត្តាខ្លួនឯង ព្រោះ និមល មានឆន្ទៈ និងគំនិតចង់ផ្ទេរចំណេះដឹងដល់ក្មេងជំនាន់ក្រោយ។ ពាក្យថា«បង្រៀន» និយាយស្រួល តែការអនុវត្តមិនស្រួលដូចការនិយាយឡើយ! «បង្រៀន» ក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ សម្ដេចសង្ឃ ជួន ណាត បានឱ្យនិយមន័យថា ញ៉ាំងអ្នកដទៃឱ្យរៀន, ប្រៀនឱ្យចេះ, ឱ្យចំណេះដោយការបង្ហាត់, បង្ហាញឱ្យចេះ។ សម្រាប់កញ្ញា ដេត និមល ការបង្រៀននៅគ្រប់កម្រិតថ្នាក់ទាំងអស់ តែងមានផលពិបាករៀងៗខ្លួន ពិសេសថ្នាក់កម្រិតបឋម។ «កុមារប្រៀបបានដូចជាក្រដាសពណ៌ស ហើយពួកគេម្នាក់ៗមានសមត្ថភាពនៃការយល់ដឹងខុសគ្នា។តួយ៉ាង បច្ចុប្បន្ននេះ ខ្ញុំកំពុងបង្រៀនកុមារសិស្សថ្នាក់ទី១ គឺពិតជាមានការលំបាកខ្លាំង ពិសេសគឺនៅពេលដើមឆ្នាំ មានសិស្សថ្មី»។ នេះជាការរៀបរាប់របស់អ្នកគ្រូ ដេត និមល។ ជាគ្រូបង្រៀនថ្នាក់បឋម ពិសេសបង្រៀនថ្នាក់ទី១ ពិតជាមានការលំបាក។ ការបង្រៀនសិស្សឱ្យចេះសរសេរ ចេះកាន់ខ្មៅដៃ មិនមែនជារឿងងាយស្រួលឡើយ។ គ្រូបង្រៀនរូបនេះ បានអត់ធ្មត់ និងប្រើសេចក្ដីស្រឡាញ់ទៅកាន់កុមារដែលជាកូនសិស្ស ទើបអាចបង្រៀនក្មេងតូចៗបាន។ និមល បន្តថា៖«សិស្សខ្លះក៏បានឆ្លងកាត់ថ្នាក់មត្តេយ្យសិក្សា ឬឪពុកម្តាយជួយបង្រៀន មិនសូវពិបាកឡើយ។ ប៉ុន្តែសិស្សមួយចំនួនគាត់មិនបានឆ្លងកាត់ការហ្វឹកហាត់ទេ ច្បាស់ណាស់គឺសែនលំបាក ដោយត្រូវបង្រៀនកាន់ខ្មៅដៃ កាន់ដៃសរសេរអក្សរ។ ជាងនេះក្មេងខ្លះគាត់រពឹស ចូលចិត្តលេងច្រើនត្រូវអប់រំ កាយវិចារ និងសីលធម៌ដល់ពួកគាត់ទៀតផង»។ ៥ឆ្នាំ ជាគ្រូបង្រៀនហាក់ក្មេងខ្ចី តែនិមល ទទួលបានបទពិសោធន៍ច្រើន ទាំងល្អ និងមិនល្អ បើនិយាយអំពីអនុស្សាវរីយក្នុងអាជីពជាគ្រូបង្រៀនវិញ មានច្រើនរាប់មិនអស់មានទាំងល្អ និងមិនល្អ សម្រាប់កញ្ញា ដេត និមល។ តែអ្វីដែលធ្វើឱ្យគ្រូបង្រៀនរូបនេះ ចងចាំមិនភ្លេចគឺពេលកូនសិស្សឈឺ។ អ្នកគ្រូ បរិយាយដូច្នេះ៖«មានថ្ងៃមួយសិស្សម្នាក់ គាត់វិលមុខរកខ្យល់ ខ្ញុំនេះស្លន់ស្លោរត់រកប្រេងក្រឡាផង ធ្វើសរសៃផង ព្រោះសភាពគាត់ស្លេកស្លាំងខ្លាំង។ ខ្ញុំបានកោសខ្យល់ និងទំនាក់ទំនងទៅឪពុកម្ដាយគាត់មកទទួលគាត់វិញ។ ថ្ងៃបន្ទាប់ឪពុកម្តាយគាត់បានមកអរគុណខ្ញុំ ដែលបានយកចិត្តទុកដាក់មើលថែកូនគាត់។ នេះហើយជាការចងចាំដ៏ល្អមួយ ដែលគេពោលថាគ្រូបង្រៀនជាម្ដាយឪពុកទី២»។ ចាប់តាំងពីអ្នកគ្រូ ដេត និមល បានចូលរៀនផ្នែកគរុកោសល្យ និងបានចេញបង្រៀនប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះ ធ្វើឱ្យនាងរឹតតែចង់បន្តនូវអាជីពនេះ និងមិនផ្លាស់ចិត្តឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាមិនផ្លាស់ប្ដូរ? «នេះជាការងារមួយដែលគ្រួសារ និងខ្លួនឯងស្រឡាញ់។ ជាការងារមួយដែលយើងត្រូវប្រើសមត្ថភាពខ្លួនផ្ទាល់ទៅប្រឡងទម្រាំតែជាប់។ ជាការងារមួយដែលមនុស្សគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានគោរព និងឱ្យតម្លៃ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់អ្នកគ្រូ ដេត និមល ដែលបន្ថែមថា នាងបានធ្វើឱ្យខ្លួនឯងក្លាយទៅជាបុគ្គលមួយរូប ដែលសង្គមត្រូវការសម្រាប់បម្រើក្នុងវិស័យអប់រំ និងបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្ស ពិសេសគឺកុមារនៅកម្ពុជា។ ជាមួយគ្នានេះ កត្តាសាលារៀនល្អ នាយកសាលាល្អ និងគ្រូបង្រៀនល្អ បានជួយឱ្យ និមល កាន់តែមានទំនុកចិត្ត និងខ្មីឃ្មាតបង្រៀនសិស្ស។ កញ្ញា ដេត និមល លើកឡើងថា លោកនាយកសាលា រួមទាំងគ្រូបង្រៀននៅទីនោះ តែងជួយជំរុញ លើកទឹកចិត្ត និងណែនាំដល់នាងពេលចេញបង្រៀនដំបូង។ សម្រាប់ថ្ងៃខាងមុខ អ្នកគ្រូ ដេត និមល មានបំណងអភិវឌ្ឍន៍ខ្លួនទៅជាគ្រូវិទ្យាល័យ។ បច្ចុប្បន្ន និមល ទើបបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រផ្នែកអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ នៅសាកលវិទ្យាល័យមួយក្នុងរាជធានីភ្នំពេញផងដែរ៕	ភ្នំពេញ៖ អាជីព ឬការងារអ្វី សុទ្ធតែមានសារៈសំខាន់សម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប។ សម្រាប់កញ្ញា ដេត និមល អាជីពជាគ្រូបង្រៀននៅថ្នាក់បឋម បានធ្វើឱ្យនាងមានភាពរីករាយជាមួយកុមារ ជាពិសេសបានបង្ហាត់បង្រៀនទាំងផ្នែកបញ្ញា និងស្មារតី ដល់កុមារ ដើម្បីក្លាយជាធនធាន និងជាពលរដ្ឋមួយ ដែលអាចជួយកសាងជាតិ។
រដ្ឋមន្ត្រីអាល់ហ្សេរីរូបនេះ បានអះអាងថា ការនាំចូលរថយន្ត នឹងមិនត្រូវបានហាមឃាត់ដាច់ខាតនោះឡើយ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលមានឆន្ទៈលើកកម្ពស់ឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុក។ «ប្រឈមនឹងស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុដ៏លំបាក យើងត្រូវបន្ថយការនាំចូល ដូច្នេះការកំណត់ទំហំទឹកប្រាក់ គឺជារឿងអាទិភាពមួយ»។ ការនាំចូលរថយន្តរួមមានរថយន្តទេសចរណ៍ រថយន្តធុនតូច រួមទាំងគ្រឿងបន្លាស់ នឹងត្រូវបានកម្រិតក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ច្រើនបំផុត២ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោក Ait Ali ដោយបន្ថែមថា រថយន្តទេសចរណ៍ធុនធ្ងន់ ក៏នឹងត្រូវតម្លើងពន្ធនាំចូលផងដែរ។ ការកំណត់ទំហំទឹកប្រាក់នេះ ទទួលបានការណែនាំពីលោកប្រធានាធិបតីអាល់ហ្សេរី Abdelmadjid Tebboune ដោយផ្ទាល់ ព្រមទាំងមានការគាំទ្រជាឯកច្ឆន្ទក្នុងគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។ តាមរយៈវិទ្យុជាតិ រដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុរូបនេះ ចាត់ទុកថា វាជាការរួមចំណែកលើកកម្ពស់ឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុក រួមទាំងម្ចាស់អាជីវកម្មគ្រឿងបន្លាស់។ គណៈកម្មការអន្តរក្រសួងអាល់ហ្សេរី បន្តពិនិត្យឯកសារស្នើសុំលើការនាំចូលរថយន្តថ្មី ដោយបញ្ជាក់ថា ការអនុញ្ញាតឲ្យមានការនាំចូលគឺជាកាយវិការបែបសម្បទានរបស់រដ្ឋាភិបាល៕	រដ្ឋាភិបាលអាល់ហ្សេរី បានកំណត់ទឹកប្រាក់នៃការនាំចូលរថយន្តថ្មីពីបរទេសក្នុងទំហំអតិបរិមា២ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។ នេះបើតាមការប្រកាសរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងឧស្សាហកម្ម លោក Ferhat Ait Ali Braham តាមវិទ្យុជាតិ។
តាមរបាយការណ៍ដដែល មូលហេតុនៃគ្រោះថ្នាក់ទាំងនោះបណ្តាលមកពីកត្តាល្បឿន, មិនគោរពសិទ្ធិ, មិនប្រកាន់ស្តាំ, ប្រជែងគ្រោះថ្នាក់, បត់គ្រោះថ្នាក់, បើកបរក្នុងស្ថានភាពស្រវឹង,បើកបរទាំងងងុយដេក និងកត្តាយានយន្ត៕	នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២១នេះ មានមនុស្សចំនួន១០៧នាក់បានស្លាប់ និង២៨២នាក់របួស ក្នុងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដែលបានកើតឡើង២០៨លើក នៅទូទាំងប្រទេស។ នេះបើយោងតាមទិន្នន័យគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកទូទាំងប្រទេស របស់អគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ។
ក្នុងចំណោមករណីជិត១៣២លាននៅលើពិភពលោក សហរដ្ឋអាមេរិក មានជិត៣១,៥លាននាក់ ប្រេស៊ីលជិត១៣លាននាក់ ឥណ្ឌាជាង១២,៥លាននាក់ ខណៈបារាំង រុស្ស៊ី និងចក្រភពអង់គ្លេស មានជាង៤លាននាក់រៀងៗខ្លួន។ អ៊ីតាលី តួកគី និងអេស្ប៉ាញ មានក្នុងខ្ទង់ជាង៣លានករណី ខណៈ អាល្លឺម៉ង់ កូឡុំប៊ី ប៉ូឡូញ អាហ្សង់ទីន និងម៉ិកស៊ិក មានជាង២លានករណី។ អ៊ីរ៉ង់ ឡើងជិតដល់២លានករណី រីឯបណ្តាប្រទេសផ្សេងទៀតដែលមានជាង១លានករណី រួមមាន អ៊ុយក្រែន ប៉េរូ អាហ្វ្រិកខាងត្បូង ឆេក ឥណ្ឌូណេស៊ី ហូឡង់ ស៊ីលី និងកាណាដា។ រូម៉ានី មានជាង៩០ម៉ឺននាក់ ហើយប្រដេញតាមពីក្រោយដោយបែលហ្ស៊ិក អ៊ីរ៉ាក់ អ៊ីស្រាអែល ព័រទុយហ្គាល់ ស៊ុយអែត ហ្វីលីពីន ប៉ាគីស្ថាន ហុងគ្រី បង់ក្លាដែស ហ្ស៊កដានី ស៊ែប៊ី ស្វីស និងអូទ្រីស ដែលសុទ្ធតែមានអ្នកឆ្លងច្រើនជាងកន្លះលាននាក់។ ក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺដែលបានស្លាប់ជាង២,៨៦លាននាក់នៅលើពិភពលោក សហរដ្ឋអាមេរិកមានជាង៥៦ម៉ឺននាក់ ប្រេស៊ីលជាង៣៣ម៉ឺននាក់ ម៉ិកស៊ិកជាង២០ម៉ឺននាក់ ឥណ្ឌាជាង១៦ម៉ឺននាក់ ចក្រភពអង់គ្លេសជាង១២ម៉ឺននាក់ អ៊ីតាលីជាង១១ម៉ឺននាក់ និងរុស្ស៊ីជាង១០ម៉ឺននាក់។ បារាំងមានអ្នកស្លាប់ជាង៩ម៉ឺននាក់ ខណៈអាល្លឺម៉ង់ និងអេស្ប៉ាញ មានជាង៧ម៉ឺននាក់ដូចគ្នា។ ២៧ប្រទេសទៀតនៅលើពិភពលោកមានអ្នកស្លាប់លើស១ម៉ឺននាក់ ក្នុងនោះឥណ្ឌូណេស៊ី មានជាង៤ម៉ឺននាក់ និងហ្វីលីពីនមានជាង១៣០០០នាក់។ កម្ពុជាមានអ្នកស្លាប់ទី២១ នៅថ្ងៃចន្ទនេះ៕	ករណីឆ្លងកូវីដ-១៩ មានជិត១៣២លាននាក់នៅលើពិភពលោក ដែលក្នុងនោះស្លាប់ជាង២,៨៦លាននាក់ និងសះស្បើយជាង១០៦លាននាក់។ កាណដា ក្លាយជាប្រទេសទី២៣ ដែលមានអ្នកឆ្លងលើស១លាននាក់។
រដ្ឋមន្ត្រីទំនាក់ទំនងឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Rudiantara នៅសប្តាហ៍មុន បានថ្លែងក្នុងកិច្ចសម្ភាសន៍មួយថា លោក ពិតជាព្រួយបារម្ភ ចំពោះចលនាដែលបង្កដោយក្រុម ឬបុគ្គលមួយចំនួន ដោយពួកគេអាចប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម ជាពិសេស Facebook ធ្វើជាឈ្នាន់ ឬវេទិកា ដើម្បីព្យាយាមជះឥទ្ធិពល ដល់លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតរបស់ឥណ្ឌូណេស៊ី។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Straits Times ។ តាមប្រភពព័ត៌មានដដែល ដើម្បីជាវិធានការលើបញ្ហានេះ លោករដ្ឋមន្ត្រី បានព្រមានបិទបណ្តាញសង្គមមួយនេះយ៉ាងដូច្នេះថា៖«ប្រសិនបើស្ថានភាពតម្រូវឲ្យខ្ញុំត្រូវធ្វើ ខ្ញុំនឹងធ្វើដោយគ្មានការស្ទាក់ស្ទើរឡើយ» ។ លោករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ានផ្ញើសារធ្ងន់ៗបែបនេះ ដ្បិតកន្លងមក ឥណ្ឌូណេស៊ី ក៏ធ្លាប់បានបិទការទំនាក់ទំនងតាមរយៈកម្មវិធីផ្ញើសារ នៃបណ្តាញសង្គមដ៏ពេញនិយមរបស់ពិភពលោក Telegram រួចទៅហើយ ។ គួរជម្រាបផងដែរ តាម Strait Times ក្នុងចំណោមនៃប្រជាជនរបស់ឥណ្ឌូណេស៊ី ដែលជាប្រទេសឥស្លាមធំបំផុតរបស់ពិភពលោក ជាង២០០ លាននាក់ មានប្រជាជនជាង៩០លាន គឺជាអ្នកប្រើប្រាស់ បណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក។ ជុំវិញការព្រមាននេះដែរ លោករដ្ឋមន្ត្រីទំនាក់ទំនង ក៏បានអះអាងផងដែរថា លោកបានទាក់ទង និងធ្វើសំណើទៅកាន់តំណាងក្រុមហ៊ុនហ្វេសប៊ុក ប្រចាំរដ្ឋធានីហ្សាការតារួចហើយ ក្នុងការធ្វើសហប្រតិបការផ្តល់ទិន្នន័យពាក់ព័ន្ធអ្នកប្រើប្រាស់មួយចំនួន ដែលអាចយកបណ្តាញសង្គមជាវេទិកាចែកចាយព័ត៌មានមិនពិត។ អ្វីដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់នោះ ការព្រមានរបស់រដ្ឋាភិបាលក្រុងហ្សាការតា ធ្វើឡើងស្របពេលដែលយុទ្ធនាការនៃការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតី ដែលនឹងមានការចូលរួមពីសំណាក់ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ីបច្ចុប្បន្នផង ក៏កាន់តែកៀកនឹងមកដល់ ។ លោក ចូកូ វីដូដូ ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ បានទទួលរងការរិះគន់ខ្លាំងតាមរយៈបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក ៕	រដ្ឋាភិបាលក្រុងហ្សាការតា បានព្រមានបិទបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក ប្រសិនក្រុមហ៊ុនពិភពលោកមួយនេះពិតជារំលោភឯកជនភាពអ្នកប្រើប្រាស់ និងមិនអាចមានវិធានការកម្ចាត់ការចែកចាយព័ត៌មានក្លែងក្លាយបានទេនោះ។ ចំណាត់ការនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើង ដើម្បីវិធានការមួយទប់ស្កាត់ការចែករម្លែក ឬចលនាផ្សេងៗតាមបណ្តាញសង្គម ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការ នៃការបោះឆ្នោតរបស់ឥណ្ឌូណេស៊ីផង។
លោក សឹងហូរ ឆយ (Mr. Seungho Choi) អគ្គនាយកសាខាក្រុមហ៊ុនថៃ សាមសុង អេឡិចត្រូនិកប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា គោលដៅនៃវគ្គបណ្តុះបណ្តាល Samsung Tech Institute គឺដើម្បីបណ្តុះធនធានមនុស្ស ផ្នែកអេឡិចត្រូនិកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដោយផ្តល់នូវចំណេះដឹងច្បាស់លាស់ដល់សិស្ស អំពីទ្រឹស្តី និងការអនុវត្តជាមួយនឹងផលិតផលអេឡិចត្រូនិកទំនើបៗ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជុំវិញពិភពលោក។ លោក សឹងហូរ ឆយ បានបន្តថា៖«នៅសាមសុង យើងឲ្យតម្លៃខ្ពស់ក្នុងការចូលរួមអភិវឌ្ឍសង្គម សម្រាប់ភាពរីកចម្រើនក្នុងសហគមន៍។ យើងចង់ឲ្យប្រាកដថា សិស្សទាំងអស់ដែលបានបញ្ចប់ការសិក្សា ពីវគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះ នឹងអាចប្រើប្រាស់ជំនាញ ចំណេះដឹងរបស់ពួកគេ ដើម្បីស្វែងរកការងារល្អ ជាមួយប្រាក់ខែខ្ពស់ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេ ក៏ដូចជាចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឃសង្គមជាតិ»។ ក្នុងឱកាសបិទវគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះដែរ លោក យ៉ោក សុទ្ធី នាយកវិទ្យាស្ថានជាតិបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស បានកោតសរសើរ និងរីករាយក្រៃលែង ចំពោះក្រុមហ៊ុនសាមសុង ក្នុងការលើកកម្ពស់វិស័យបច្ចេកវិទ្យា នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ លោកបានថ្លែងថា៖« តាំងនាមឱ្យវិទ្យាសា្ថនទាំងមូលខ្ញុំ សូមអរគុណដល់ក្រុមហ៊ុនសាមសុង ដែលបានបង្កើតវគ្គបណ្តុះបណ្តាល Samsung Tech Institute នេះឡើង ដើម្បីឲ្យសិក្ខាកាមទាំងអស់បានដឹង ពីភាពជឿនលឿននៃបច្ចេកវិទ្យាបច្ចុប្បន្ន ដែលយើងនឹកស្មានមិនដល់។ ខ្ញុំជឿជាក់ថា សិស្សដែលបានបញ្ចាប់វគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះ នឹងអាចប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងរបស់ខ្លួន ដើម្បីកសាងអាជីពឲ្យកាន់តែប្រសើរ ក៏ដូចជាចូលរួចជួយសង្គម»។ កញ្ញា ប៉េង លីណា ជាសិស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមសិស្សទាំងអស់ ដែលបានបញ្ចប់វគ្គបណ្តុះបណ្តាល Samsung Tech Institute បានឲ្យដឹងថា នាងស្រឡាញ់វិស័យអេឡិចត្រូនិក និងមានបំណងបើកមុខរបរផ្ទាល់ខ្លួន ទៅថ្ងៃអនាគត។ សិស្សវ័យ ២១ឆ្នាំរូបនេះបានថ្លែងថា ៖«ខ្ញុំមានបំណងចូលរៀនវគ្គនេះយូរណាស់ហើយ គឺដើម្បីពង្រឹងជំនាញរបស់ខ្ញុំបន្ថែមទៀត និងជួយឲ្យនាងខ្ញុំ ងាយស្រួលក្នុងការបំពេញក្ដីស្រមៃ ហើយប្រើប្រាស់ជំនាញរបស់ខ្ញុំ ដើម្បីបើកកន្លែងជុសជុលគ្រឿងអេឡិចត្រូនិកគ្រប់ប្រភេទ»។ កម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាល Samsung Tech Institute ដែលបានបង្កើតឡើងមកនេះ គឺពិតជាមានសារៈសំខាន់បំផុត ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍សមត្ថភាពដល់សិក្ខាកាមជំនាន់ក្រោយ ឱ្យមានជំនាញ ចំណេះដឹង និងទេពកោសល្យ ក៏ដូចជាពង្រីកនូវឱកាសការងារ ឱ្យមានភាពកាន់តែទូលំទូលាយ ជូនដល់សិស្សនិស្សិតកម្ពុជាផងដែរ។ ក្រុមហ៊ុនសាមសុងកម្ពុជា ក៏បានថ្លែងអំណរគុណផងដែរ ដល់លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ សាស្ត្រាចារ្យ និងគណៈគ្រប់គ្រងទាំងអស់ នៃវិទ្យាស្ថានជាតិបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស (NTTI) ដែលធ្វើឱ្យវគ្គសិក្សានេះចេញជាផ្លែផ្កា និងបញ្ចប់ដោយជោគជ័យ៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ភ្នំពេញថ្ងៃទី ២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៩៖ វគ្គបណ្តុះបណ្តាល Samsung Tech Institute មានរយៈពេល ៨ សប្តាហ៍ សហការរៀបចំដោយវិទ្យាស្ថានជាតិបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងក្រុមហ៊ុនសាមសុងអេឡិចត្រូនិកកម្ពុជា លើមុខជំនាញជួសជុល ទូរស័ព្ទដៃទំនើបថ្មីៗ និងបរិក្ខារអេឡិចត្រូនិក សាមសុង។ វគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះ ដែលមានសិក្ខាកាមចូលរួមសរុបចំនួន ៥០នាក់នោះ នៅពេលនេះ បានបញ្ចប់ជាស្ថាពរហើយ។
ជំនួបហុងគ្រី-អង់គ្លេស ជាការប្រកួតដែលត្រូវធ្វើឡើងក្នុងកីឡដ្ឋានដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានអ្នកទស្សនាពីសំណាក់សហព័ន្ធបាល់ទាត់អឺរ៉ុប (UEFA)។ ហុងគ្រីបានបើកការនាំមុខលើអង់គ្លេស១គ្រាប់មុន ដែលជាការស៊ុតបាល់ពិន័យ១១ម៉ែត្រពីសំណាក់កីឡាករ Dominik Szoboszlai ហើយរហូតដល់ចប់រយៈពេល៩០នាទី លទ្ធផលបញ្ចប់ទៅត្រឹម១-០។ តាមពិតទៅ ហុងគ្រីរងការពិន័យពី UEFA មិនឱ្យមានអ្នកចូលទស្សនាសម្រាប់ការប្រកួតក្នុងទឹកដីចំនួន៣ប្រកួត ដោយសារតែអាកប្បកិរិយារើសអើងរបស់អ្នកគាំទ្រប្រទេសនេះអំឡុងព្រឹត្តិការណ៍ Euro 2020។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី សហព័ន្ធបាល់ទាត់ហុងគ្រីបានអនុញ្ញាតឱ្យកុមារត្រឹមអាយុ១៤ឆ្នាំអាចចូលទស្សនា ជំនួបរវាងហុងគ្រី ទល់អង់គ្លេស ក្នុងកីឡដ្ឋាន Puskas Arena នាទីក្រុង Budapest។ អ្នកគាំទ្រជាកុមារប្រមាណ ៣៥,០០០នាក់បានចូលទស្សនាការប្រកួតដែលហុងគ្រីបានបញ្ចប់ភាពមិនដែលចាញ់របស់អង់គ្លេសចំនួន២២ ក្នុងជំនួប UEFA Nation league នារាត្រីនោះ។ យ៉ាងណាមិញ អ្នកគាំទ្រជាកុមារ បែរជាស្រែកចំអកអំឡុងពេលកីឡាករអង់គ្លេសលុតជង្គង់ដើម្បីបង្ហាញការបឈ្ឈប់ការរើសអើងទៅវិញ។ លោក Southgate មិនសប្បាយចិត្តឡើងនឹងរឿងនេះ។ «រឿងដំបូងដែលយើងចង់បង្ហាញអំឡុងពេលលុតជង្គង់នោះគឺ ដើម្បីបង្រៀនមនុស្សលើពិភពលោក កុំឱ្យមានការរើសអើង។ ខ្ញុំមិនដឹងឡើយថាពួកគេជ្រើសរើសការស្រែកចំអកដាក់បែបនេះ ប៉ុន្តែពួកគេនៅក្មេងណាស់។ ពួកគេមិនអាចដឹងច្បាស់អំពីអ្វីដែលកំពុងធ្វើឡើយ ដូច្នេះខ្ញុំគិតថាពួកគេគឺត្រូវបានរងឥទ្ធិពលអាក្រក់ទាំងនេះពីមនុស្សចាស់ៗ។» លោក Southgate ប្រាប់ទូរទស្សន៍ Channel 4 បែបនេះ។ ការប្រកួតបន្ទាប់របស់ក្រុមតោកំណាចអង់គ្លេសនឹងត្រូវប៉ះក្រុមរហ័សនាមឥន្ត្រីដែកអាល្លឺម៉ង់នៅថ្ងៃទី៨ ខែមិថុនា ក្នុងជំនួប Nations league នាកីឡដ្ឋាន Allianz Arena។ មុនជំនួបទល់អាល្លឺម៉ង់លោក Southgate បាននិយាយដាស់តឿនអ្នកគាំទ្រឱ្យមានអាកប្បកិរិយាល្អទាំងមុន និងអំឡុងការប្រកួត ព្រោះជាប្រកួតតំណាងនៃប្រទេសមិនគួរឱ្យមានរឿងអាម៉ាស់ដល់ក្រុមឡើយ ។ «បុគ្គលិកកំពុងរងការរំខានមួយផ្នែកនៃការងារពិតប្រាកដរបស់ពួកគេ នៅពេលបានឮអំពីរឿងដែលអាម៉ាស់បំផុតទាំងនេះ នេះមិនមែនរឿងលេងសើចឡើយព្រោះនេះជាការតំណាងឱ្យប្រទេសរបស់អ្នក។ ដូច្នេះយើងតែបានដឹងមុនពីរឿងនេះ ហើយយើងអាចធ្វើទៅបានគឺត្រឹមតែផ្ញើសារដ៏ត្រឹមត្រូវសម្រាប់ដាស់តឿន អ្នកគ្រប់គ្នាឱ្យរក្សាអាកប្បកិរិយាល្អនៅពេលក្រុមប្រកួត។»។ លោក Southgate និយាយបែបនេះ៕	លោក Gareth Southgate គ្រូជម្រើសជាតិអង់គ្លេសថ្ងៃទី៥ ខែមិថុនា បាននិយាយថា លោកមានភាពងឿងឆ្ងល់ចំពោះអ្នកគាំទ្រហុងគ្រីដែលជាកុមារ បានស្រែកចំអកលើក្រុមអង់គ្លេសអំឡុងការលុតជង្គង់មុនការប្រកួតទល់ក្រុមហុងគ្រី។
ជុំវិញករណីនេះ អាជ្ញាធរពុំមានដំណោះស្រាយ ឬផ្ដល់ដីលើគោកដល់អ្នកមានលំនៅឋានរស់នៅលើទន្លេនោះឡើយ ពោលគឺត្រូវរុះរើចេញ បើរឹងរុះនឹងត្រូវប្រឈមមុខច្បាប់។ ដើម្បីជ្រាបកាន់តែច្បាស់សូមអញ្ជើញលោកអ្នក នាង ទស្សនាបទសម្ភាសន៍រវាង លោក ស៊ុល រ៉វី អ្នកសារព័ត៌មានថ្មីៗ២៥ នឹងអ្នកមានលំនៅឋានរស់នៅលើទន្លេដូចតទៅ៖ សូមជម្រាបផងដែរថា លោក ឃួងស្រេង អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ ឲ្យអ្នកមានផ្ទះបណ្ដែតទឹកលើផ្ទៃទន្លេទាំងអស់ រុះរើចេញក្នុងរយៈពេលមួយសប្ដាហ៍ ចាប់ពីថ្ងៃទី០២មិថុនា ដោយអះអាងថា បង្កឲ្យបាត់បង់សណ្ដាប់ធ្នាប់ និងប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូហ្ស៊ី។ ករណីនេះ បើនរណារឹងរូស នឹងត្រូវប្រឈមដោះស្រាយតាមច្បាប់៕	អ្នកមានផ្ទះបណ្ដែតទឹកលើដងទន្លេនៃភូមិសាស្រ្តរាជធានីភ្នំពេញ បានបង្ហាញក្ដីបារម្ភថា ខ្លួនគ្មានទីកន្លែងត្រូវទៅឡើយ ខណៈអាជ្ញាធរដាក់កំហិតត្រឹមតែមួយសប្ដាហ៍ប៉ុណ្ណោះ ឲ្យរុះរើផ្ទះចេញ។ អ្នកភូមិកណ្ដាល ក្នុងខណ្ឌព្រែកព្នៅ ដែលរស់នៅលើផ្ទះបណ្ដែតទឹកជាង២០ឆ្នាំហើយនោះ បានអះអាងថា ខ្លួនគ្មានដីគោកសម្រាប់ទៅតាំងទីលំនៅឡើយ។
វិធីសាស្ត្រខាងក្រោមនេះ នឹងអាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាខូចសក់ដែលបណ្តាលមកពីលាបពណ៌សក់ញឹកញាប់៖ ១.ម៉ាស់ចេកជាមួយទឹកឃ្មុំ ឫយ៉ាអួរ ម៉ាសចេកនេះពិតជាល្អណាស់ ព្រោះវាសម្បូរទៅដោយកាបូអ៊ីដ្រាត វីតាមីន ប្រេងធម្មជាតិ និងប៉ូតាស្យូម ព្រមទាំងមានសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មដ៏ខ្លាំង ដែលជួយប្រឆាំងភាពខូចខាតពីថ្នាំលាបសក់។ ការយកម៉ាស់ចេក ទុកអប់សក់នឹងធ្វើឲ្យសក់របស់អ្នកមានសុខភាពល្អ ហើយថែមទាំងផ្ដល់សំណើម។ វិធីធ្វើ យកចេកទុំ ១ ផ្លែ និងយ៉ាអួរឫទឹកឃ្មុំពីរស្លាបព្រាកាហ្វេ ទៅច្របល់បញ្ជូនគ្នា រួចយកទៅលាបពីគល់ ដល់ចុងសក់ឲ្យសព្វល្អ ហើយទុកចោលរយៈពេល ៤៥ នាទីចាំលាងសម្អាតចេញ និងកក់សក់ជាមួយនឹងសាប៊ូដែលផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមដល់សក់របស់អ្នក។គួរអនុវត្តន៍វិធីនេះមួយសប្ដាហ៍ម្ដងទៅពីរដងក៏បាន។ ២.ជ្រើសរើសសាប៊ូកក់សក់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ បន្ទាប់ពីលាងសម្អាតម៉ាសចេកចេញពីស្បែកក្បាលស្អាតអស់ហើយ អ្នកត្រូវប្រើសាប៊ូកក់សក់ ហើយបើចង់ឲ្យសក់កាន់តែតែរលាស់ស្អាតថែមមួយកម្រិតទៀត អ្នកគួរប្រើក្រែមបន្ទន់សក់បន្ថែម។ ដូច្នេះ យើងសូមណែនាំសាប៊ូកក់សក់ដែលមានឈ្មោះថា Schwarzkopf Professional ដែលជាប្រភេទផលិតផលស្តង់ដារនាំចូលពីប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងឆ្លងកាត់ការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ជាពិសេសមានគុណភាពខ្ពស់ ដែលលោកអ្នកអាចជឿទុកចិត្តបាន។ សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា សម្រាប់ផលិតផល Schwarzkopf Professional ត្រូវបានអនុញ្ញាតិសិទ្ធិចែកចាយ និងលក់ផ្តាច់មុខក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដោយ ក្រុមហ៊ុនSerge Comtesse Co.,Ltd ។ ដូច្នេះ ដើម្បីចៀសវាងផលិតផលក្លែងក្លាយលោកអ្នកអាចស្វែងរកទិញយកទៅលក់បន្ត និងប្រើប្រាស់បានតាមរយៈអាសយដ្ឋាន៖ ផ្លូវលេខ២១E0, ផ្លូវលេខ១៣៦ កែងផ្លូវ៤៩, សង្កាត់ផ្សារថ្មីIII, ខណ្ឌដូនពេញ, រាជធានីភ្នំពេញ។ ព័ត៌មានលម្អិតសូមទាក់ទងទៅកាន់(៨៥៥)២៣ ៩៦៦ ២៦៣ / (៨៥៥) ២៣ ៦៣ ០០ ៧៣៣. Facebook : schwarzkopf professional cambodia (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	រាជធានីភ្នំពេញ៖ ជាការពិតណាស់ការលេងពណ៌សក់ញឹកញាប់ វាបានធ្វើឲ្យសក់យើងខូចខ្លាំង ព្រោះថ្នាំលាបសក់ដែលយើងបានលាបនោះ អាចផ្សំពីធាតុមិនល្អ ឫអាចនិយាយបានថាជាគីមីមិនល្អ និងមិនបានឆ្លងកាត់ការត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវ ហេតុនេះហើយទើបធ្វើឲ្យសក់យើងងាយខូចបំផុត។
គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាសង្កាត់ជ្រាវ ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប បានបើកសន្និបាត កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ ដើម្បីបង្ហាញពីលទ្ធផលការងារគណបក្ស និងផែនការ សម្រាប់ថ្ងៃមុខ។ ក្រៅពីបង្ហាញលទ្ធផលការងារ អង្គសន្និបាត បានប្រកាសបេក្ខជន-បេក្ខនារីទាំងពេញសិទ្ធិ និងបម្រុងជិត២០នាក់ ដែលត្រូវឈរឈ្មោះឲ្យគេបោះឆ្នោតធ្វើជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ជ្រាវ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់អាណត្តិទី៥ ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២។ បញ្ជីឈ្មោះបេក្ខជននោះ ចុះហត្ថលេខាដោយលោក ទៀ សីហា អភិបាលខេត្តសៀមរាប និងជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាខេត្តសៀមរាប។ ក្នុងចំណោមបេក្ខជន-បេក្ខនារីជិត២០នាក់នោះ មិនមានឈ្មោះសមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាម្នាក់ គឺលោក គង់ ប៊ឹប។ លោក គង់ ប៊ឹប គឺជាចៅសង្កាត់រងទី១នៃសង្កាត់ជ្រាវ សម្រាប់អាណត្តិទី៤នេះ (២០១៧-២០២២)។ ពេលមិនមានឈ្មោះលោក គង់ ប៊ឹប ក្នុងបញ្ជីសម្រាប់ឈរឈ្មោះឲ្យគេបោះឆ្នោតធ្វើជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ជ្រាវ នៅអាណត្តិថ្មី គឺអាណត្តិទី៥ (២០២២-២០២៧) កូនប្រុសរបស់លោក ដែលជាសមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដែរនោះ រួមទាំងសមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាផ្សេងទៀត ក៏នាំគ្នាសួរដេញដោលតែម្តង ទាំងដែលអង្គសន្និបាតកំពុងដំណើរការ។ យុវជនម្នាក់ បានទៅសួរបុរស-ស្រ្តី២នាក់ ដែលជាគណៈអធិបតីក្នុងអង្គសន្និបាត ថា មូលហេតុអ្វី បានដកលោក គង់ ប៊ឹប ចេញពីបញ្ជីបេក្ខជនក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ជ្រាវ សម្រាប់អាណត្តិទី៥? យុវជននោះ ពុំបានទទួលចម្លើយឡើយ។ គណៈអធិបតីទាំង២នាក់ និយាយដូចគ្នានូវពាក្យយ៉ាងខ្លីទៅកាន់យុវជននោះថា ការសម្រេចអំពីបញ្ជីបេក្ខជនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាជ្រាវ គឺជាបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរបស់គណបក្ស។ យុវជននោះ អះអាងថា ខ្លួនជាកូនប្រុសរបស់លោក គង់ ប៊ឹប។ ភ្លាមៗនោះ យុវជនជាកូនរបស់លោក គង់ ប៊ឹប និងសមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាមួយចំនួនទៀត ក៏ស្រែកខ្លាំងព្រមៗគ្នាថា «មិនសុខចិត្ត»។ ពួកគេ ចាត់ទុក ការដកលោក គង់ ប៊ឹប ចេញពីបញ្ជីបេក្ខជនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាជ្រាវ ថា ជាអំពើអយុត្តិធម៌ និងប្រៀបដូចជាក្បត់ឆន្ទៈរាស្រ្ត។ ស្រ្តីជាអ្នកសម្របសម្រួល បានប្រាប់តាមឧគ្ឃោសនសព្ទថា ពួកគេ មិនគួរតវ៉ាក្នុងអង្គសន្និបាតឡើយ តែគួរទៅតវ៉ាដល់គណបក្សខេត្ត ដ្បិតបញ្ជីបេក្ខជនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ជ្រាវ ត្រូវបានសម្រេចដោយគណបក្សខេត្ត។ ដោយសារការតវ៉ា ផ្ទុះឡើងកាន់តែខ្លាំង ស្រ្តីជាអ្នកសម្របសម្រួល ក៏សម្រេចប្រកាសរំសាយអង្គសន្និបាតនៅពាក់កណ្តាលទី។ រឿងអ្វី បានដកលោក គង់ ប៊ឹប ចេញដោយគ្មានមូលហេតុ? បើគាត់ខុស ថ្នាក់ដឹកនាំ គួរហៅគាត់ទៅសួរ។ នេះជាអ្វីដែលពួកគេ នាំគ្នានិយាយឮៗ និងដដែលៗ ទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មាន ទោះជាអង្គសន្និបាត ត្រូវបានរំសាយ ហើយគណៈអធិបតីបានចាកចេញអស់ហើយក៏ដោយ។ គាត់ តែងសកម្មក្នុងការជួយសង្គម ជួយប្រជាជនក្រីក្រ លះបង់កម្លាំងកាយ លះបង់ថវិកាផ្ទាល់ខ្លួន ជួយកសាងសាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ផ្លូវថ្នល់។ គាត់ ជាអ្នកដឹកនាំល្អម្នាក់ក្នុងក្រសែភ្នែកប្រជាជន។ សមិទ្ធផលរបស់គាត់ មានច្រើនណាស់។ ទាំងនេះ គឺជាគុណសម្បត្តិរបស់លោក គង់ ប៊ឹប ដែលត្រូវពួកគេ បរិយាយឡើង។ យុវជនជាកូនរបស់លោក គង់ ប៊ឹប បង្ហាញពីអារម្មណ៍របស់ខ្លួនថា៖«ធ្វើជាមេបាគេ បើធ្វើឲ្យកូនចៅឈឺចាប់អ៊ីចឹង តើធ្វើជាមេបាយ៉ាងម៉េច? ប្រឹងប្រែងទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ទាំងឈឺទាំងជា លទ្ធផលចុងក្រោយបែរជាដកគាត់ចោលដូចស្ពៃ»។ លោក ទៀ សីហា បង្ហាញការសោកស្តាយថា ការតវ៉ានេះ មិនគួរណាកើតឡើងនោះទេ។ លោក បំភ្លឺថា លោក គង់ ប៊ឹប នៅតែជាសមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដដែល ទោះជាលោក មិនត្រូវបានបញ្ជូលទៅក្នុងបញ្ជីបេក្ខជនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាជ្រាវសម្រាប់អាណត្តិថ្មីក៏ដោយ។ លោក ចាត់ទុកការផ្សាយថា លោក គង់ ប៊ឹប ត្រូវបានដកចេញពីគណបក្ស ជាការភាន់ច្រឡំ។ លោក អះអាងថា គណបក្ស ចេះចាត់ចែង និងផ្តល់តួនាទីផ្សេងជូនលោក គង់ ប៊ឹប នៅអាណត្តិបន្ទាប់ ពោលគឺ គណបក្ស មិនបោះបង់លោកចោលឡើយ។ ក្នុងបទសម្ភាសជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗ កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាខេត្តសៀមរាប បញ្ជាក់ថា៖«មិនមែនលោកពូ គង់ ប៊ឹប ជាអ្នកតវ៉ាទេ គឺកូនរបស់គាត់ ដែលមានការយល់ច្រឡំ មកតវ៉ារឿងនេះ។ តាមពិតក្នុងជួរគណបក្ស មិនមានបញ្ហាអីទេ ទាំងសាមីខ្លួន ក៏មិនមានបញ្ហាជាមួយគណបក្សដែរ»។ លោក បន្តថា៖«លោកពូ គង់ ប៊ឹប ក៏មិនចាំបាច់ថា ជាចៅសង្កាត់រងទី១ ឬជាចៅសង្កាត់ នៅអាណត្តិក្រោយទេ តែក៏មានលទ្ធភាពអាចជាក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ ឬមួយក៏ក្រុមប្រឹក្សាក្រុងក៏ថាបាន ទៅតាមការសម្រេចរបស់គណបក្សនៅថ្ងៃខាងមុខ»។ ជាគោលការណ៍របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មុនបញ្ជូនបញ្ជីបេក្ខជនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ ទៅឲ្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានៅថ្នាក់ខេត្តសម្រេច គឺត្រូវឆ្លងកាត់ការបោះឆ្នោតស្ទង់មតិពីសមាជិកគណបក្សឃុំ-សង្កាត់សិន ដែលជាការបោះឆ្នោតផ្ទៃក្នុងគណបក្សថ្នាក់ឃុំ-សង្កាត់។ ការបោះឆ្នោតស្ទង់មតិនៅថ្នាក់ឃុំ-សង្កាត់នេះ គឺដើម្បីស្ទង់មើលថា អ្នកណា អាចមានលក្ខណសម្បត្តិឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់បាន។ សមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលគាំទ្រលោក គង់ ប៊ឹប មើលឃើញថា ការបោះឆ្នោតផ្ទៃក្នុងគណបក្ស មិនមានសុក្រិតភាពឡើយ ហើយពួកគេ ទាមទារឲ្យបោះឆ្នោតផ្ទៃក្នុងគណបក្សឡើងវិញ រួចរាប់សន្លឹកឆ្នោតនៅកន្លែងតែម្តង ដោយមិនចាំបាច់បញ្ជូនទៅគណបក្សខេត្តនោះទេ។ លុះត្រាតែធ្វើដូច្នេះ ទើបពួកគេ ជឿថា ការបោះឆ្នោតផ្ទៃក្នុងគណបក្ស មានសុក្រិតភាព ហើយលោក គង់ ប៊ឹប ពិតជាជាប់ឆ្នោតជាបេក្ខជនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ ឬមិនជាប់។ ពួកគេ បង្ហាញមន្ទិលថា លោក គង់ ប៊ឹប ប្រឹងធ្វើការជាមួយរាស្រ្ត បម្រើរាស្រ្ត ខំកសាងសមិទ្ធផល និង មានស្នាដៃល្អ តើហេតុអ្វីបានជាមិនជាប់ឆ្នោតក្នុងបញ្ជីបេក្ខជនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាជ្រាវ? លោក ទៀ សីហា ពន្យល់ថា ការរៀបចំបញ្ជីបេក្ខជនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ជ្រាវ គឺជារឿងផ្ទៃក្នុងរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ លោក សង្កត់ធ្ងន់ថា ការបោះឆ្នោតស្ទាបស្ទង់នៅសង្កាត់ជ្រាវ គឺធ្វើទៅតាមលក្ខន្តិកៈគណបក្ស ហើយអង្គបោះឆ្នោត បានបោះឆ្នោតដោយតម្លាភាព ព្រមទាំងបានឆ្លងកាត់ការប្រជុំក្នុងគណៈអចិន្រៃ្តយ៍គណបក្សខេត្តរួចហើយ។ ក្នុងរោងអង្គសន្និបាត ក្រុមអ្នកគាំទ្រលោក គង់ ប៊ឹប ដង្ហើយហៅសម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ឲ្យជួយពិនិត្យមើលលើការសម្រេចដកលោក គង់ ប៊ឹប ចេញពីបញ្ជីបេក្ខជនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាជ្រាវ ដើម្បីផ្តល់យុត្តិធម៌ជូនលោក។ ថ្វីបើមិនដឹងមូលហេតុច្បាស់លាស់ពីការដកលោក គង់ ប៊ឹប ចេញពីបញ្ជីបេក្ខជនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសង្កាត់ជ្រាវ តែអ្នកគោរពស្រឡាញ់លោក បាននិយាយថា លោក ត្រូវគេសង្ស័យថា លោកក្បាល២។ មានន័យថា លោក ជាសមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលមកពីគណបក្សផ្សេង ហើយលោក នៅលួចមានចិត្តជាមួយគណបក្សផ្សេងនោះ។ ការចោទប្រកាន់លោកថា ជាមនុស្សក្បាល២បែបនេះ ត្រូវអ្នកគាំទ្រលោក ចាត់ទុកថា ជាការលាបពណ៌លើលោក។ លោក ទៀ សីហា និយាយត្រង់ចំណុចនេះថា លោក គង់ ប៊ឹប ចូលជាសមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាពេញសិទ្ធិអស់១អាណត្តិមកហើយ ហើយលោក បម្រើប្រជាជនក្នុងនាមគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មិនមែនក្នុងនាមគណបក្សដទៃនោះទេ។ លោក ថ្លែងថា៖«គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៅថែរក្សាគាត់ដដែល។ គាត់ នៅតែគាំទ្រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ មិនមានបញ្ហាដូចគេចោទប្រកាន់ថា ដោយសារគាត់ ជាអតីតៈគណបក្សណាផ្សេង បានយកដកឈ្មោះគាត់ទេ»។ បើតាមសម្តីរបស់លោក ទៀ សីហា ទោះជាមានការតវ៉ាពីអ្នកគាំទ្ររបស់លោក គង់ ប៊ឹប ក្តី តែបញ្ជីបេក្ខជនសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាជ្រាវ នឹងមិនត្រូវសម្រេចឡើងវិញឡើយ ពោលគឺ នៅតែគ្មានឈ្មោះលោក គង់ ប៊ឹប ដដែល។ ផ្ទុយមកវិញ លោក ប្រាប់ថា គណបក្ស នឹងព្រមានកូនប្រុសរបស់លោក ចំពោះទង្វើដែលធ្វើដាក់គណបក្ស។ ៤-៥ថ្ងៃក្រោយ គឺថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ លោក គង់ ប៊ឹប ជាឪពុក និងយុវជន គង់ តារា ជាកូន ក៏បានចេញវីដេអូសូមអភ័យទោសដល់ថ្នាក់ដឹកនាំគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា រាប់ចាប់ពីថ្នាក់សង្កាត់ រហូតដល់សម្តេច ហ៊ុន សែន។ លោក គង់ ប៊ឹប និយាយថា លោក សូមទោសជំនួសកូនប្រុស ដែលបង្កឲ្យមានការតវ៉ាក្នុងអង្គសន្និបាតគណបក្ស។ យុវជន គង់ តារា ខ្លួនឯង ក៏សូមទោសដែរ ចំពោះទង្វើដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់អង្គសន្និបាត។ យុវជន គង់ តារ៉ា ដែលជាអ្នកនាំឲ្យមានការតវ៉ាក្នុងអង្គសន្និបាត បាននិយាយជាមួយនឹងការលើកដៃសំពះថា៖«ដោយសារខ្ញុំបាទ នៅក្មេង ហើយឆេវឆាវបន្តិច ក៏បានធ្វើឲ្យលេចកំហុសទាំងនោះកើតឡើង ដោយអចេតនា»។ រឿងហេតុនៃការតវ៉ាក្នុងអង្គសន្និបាតគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាសង្កាត់ជ្រាវ ត្រូវបានគេថតជាប់ជាវីដេអូ និងត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងព្រោងព្រាតលើបណ្តាញសង្គម។ អ្នកប្រឆាំងខ្លះ ចែករំលែកវីដេអូនោះ ដោយអមនឹងសំណេរថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បែកបាក់ផ្ទៃក្នុង ដោយសារការដណ្តើមអំណាច និងតំណែងគ្នា៕	សមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាសង្កាត់ជ្រាវ ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប នាំគ្នាតវ៉ាក្នុងអំឡុងធ្វើសន្និបាត ដោយសារចៅសង្កាត់រងទី១ គឺលោក គង់ ប៊ឹប មិនបានឈរឈ្មោះឲ្យគេបោះឆ្នោត សម្រាប់អាណត្តិថ្មី។ លោក ទៀ សីហា ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាខេត្តសៀមរាប បកស្រាយថា គណបក្ស មិនបោះបង់លោក គង់ ប៊ឹប ឡើយ ហើយលោក អាចនឹងទទួលបានតំណែងនៅថ្នាក់ក្រុងក៏ថាបាន។
ប្រតិបត្តិការនេះ មានការចូលរួមពីកងកម្លាំង ៧៨៩នាក់ មកពីបញ្ជាការដ្ឋានកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស អគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ និងកងម្លាំងនៃបញ្ជាការកងឯកភាពខេត្តពោធិ៍សាត់។ ក្នុងនោះកិច្ចការបង្រ្កាបនេះ ឃាត់បានជនសង្ស័យម្នាក់ និងបានបញ្ជូនទៅតុលាការសាលាដំបូងខេត្តពោធិ៍សាត់។ នេះជាប្រតិបត្តិការទ្រង់ទ្រាយធំ បន្ទាប់ពី សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា បញ្ជាឱ្យក្រសួងបរិស្ថាន និងក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ព្រមទាំងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ ពង្រឹងការគ្រប់គ្រងធនធាធម្មជាតិទូទាំងប្រទេស និងអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានតឹងរឹង ចំពោះអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសព្រៃឈើទ្រង់ទ្រាយធំ។ ចំពោះកិច្ចការងារនេះ សម្ដេច ធានាឈរនៅពីក្រោយ ឱ្យតែមន្រ្តីអនុវត្តត្រឹមត្រូវ។ ជារឿងៗ សម្ដេច តែងតែលិចឭព័ត៌មានបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ ចេញពីបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុក ខណៈអាជ្ញាធរខេត្ត និងមន្រ្តីមូលដ្ឋាន ហាក់ពុំមានវិធានការ។ ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលរូបនេះ បាននិយាយទៅកាន់មន្រ្តីដែលពាក់ព័ន្ធ ថា ក្នុងករណីទាំងអស់នេះ មន្ត្រីគួរធ្វើយ៉ាងណាចាត់វិធានការឱ្យបានលឿន ដោយកុំចាំទាល់មានគេរាយការណ៍តាមហ្វេសប៊ុក។ នៅក្នុងពិធីបិទសន្និបាតបូកសរុបការងារឆ្នាំ២០២៣ និងលើកទិសដៅការងារឆ្នាំ ២០២៤ របស់ក្រសួងបរិស្ថាន កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ សម្ដេច សង្កត់ធ្ងន់យ៉ាងដូច្នេះថា៖«ដាវអាជ្ញាសឹកមានហើយ។ ការអនុវត្តខ្ញុំនៅពីក្រោយ តែត្រូវអនុវត្តឱ្យត្រឹមត្រូវ»។ ដោយឡែក កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមករា សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានព្រមានដកអភិបាលខេត្តចំនួន៦ មានភូមិសាស្រ្តជាប់បឹង ប្រសិនបើ មិនអាចពង្រឹងភាពជាម្ចាស់ការ ទប់ស្កាត់ការទន្រ្ទានយកដីតំបន់ព្រៃទឹកសាប។ ខេត្តទាំង៦នោះរួម ខេត្តបាត់ដំបង ពោធិ៍សាត់ កំពង់ឆ្នាំង កំពង់ធំ បន្ទាយមានជ័យ និងសៀមរាប។មួយរយៈចុងក្រោយនេះ មានសកម្មភាពកាប់គាស់ រុករាន ឆ្ការដុត ឬការឈូសឆាយដីព្រៃក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិធ្វើជាកម្មសិទ្ធិ។ សកម្មភាពទាងនេះ បានបំពាននឹងបទប្បញ្ញត្តិច្បាប់ជាធរមាន និងកំពុងបានប្រើប្រាស់ដីដែលកំពុងស្ថិតក្នុងដំណើរការនីតិវិធីរបស់ស្ថាប័នតុលាការ។ ជុំវិញករណីនេះ ក្រសួងបរិស្ថាន បានព្រមានសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធឱ្យបញ្ឈប់បន្ទាន់ រាល់ការចុះហត្ថលេខាលើលិខិត ឬឯកសារស្នើសុំ កាន់កាប់ ប្រើប្រាស់ដីធ្លី លិខិតទិញលក់ លិខិតផ្ទេរការកាន់កាប់ ឬការបញ្ជាក់លើប្លង់បង្ហាញទីតាំងដី ដែលស្ថិតក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិ។ ក្នុងបរិបទនេះ សមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធគ្រប់គ្រងតំបន់ការពារធម្មជាតិទាំងអស់ ត្រូវបន្តអនុវត្តច្បាប់១០០ភាគរយ ដោយគ្មានការលើកលែងជាដាច់ខាត និងបញ្ចប់នូវវប្បធម៌ ធ្វើកិច្ចសន្យាហើយដោះលែងជនប្រព្រឹត្តបទល្មើស។ ក្រសួងបរិស្ថាន ព្រមានផ្តន្ទាទោសតាមបទប្បញ្ញត្តិច្បាប់ ចំពោះបុគ្គលដែលបានប្រព្រឹត្តអំពើកាប់គាស់ឬ ឈូសឆាយដីព្រៃ ដើម្បីធ្វើកម្មសិទ្ធិ។ ជាមួយគ្នានេះ បុគ្គលដែលរំលោភយកដីតំបន់ការពារធម្មជាតិ ត្រូវប្រគល់ដីដែលខ្លួនបានកាន់កាប់ទាំងនោះ ទៅកាន់សមត្ថកិច្ច ឬក្រសួងបរិស្ថានវិញដោយស្ម័គ្រចិត្ត និងឥតលក្ខខណ្ឌ៕ អត្ថបទទាក់ទង ក្រសួងបរិស្ថាន ឱ្យមន្រ្តីពាក់ព័ន្ធបញ្ឈប់បន្ទាន់ រាល់ការចុះហត្ថលេខាកាន់កាប់ដីក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិ សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ឱ្យខេត្តជាប់បឹងទន្លេសាប ពង្រឹងភាពម្ចាស់ការទប់ស្កាត់ការទន្ទ្រានដី សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត បញ្ជាឱ្យអនុវត្តច្បាប់តឹងរឹង ចំពោះអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសព្រៃឈើទ្រង់ទ្រាយធំ	ចាប់ពីថ្ងៃទី១៣ ដល់១៧ ខែមីនា សមត្ថកិច្ចចម្រុះបង្ក្រាប និងទប់ស្កាត់បទល្មើសធនធានធម្មជាតិ បានរឹបអូសដី ៣៩៤២,៧៣ ហិកតា ពីការទន្រ្ទានខុសច្បាប់នៅភូមិសាស្រ្តខេត្តពោធិ៍សាត់។
សមភាពច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺជាអាទិភាពចម្បង ដែលបានកំណត់ដោយសហគមន៍អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា ដើម្បីធានានូវការមិនរើសអើង សមភាពពេញលេញ និងបរិយាប័ន្នសង្គម សម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នានៅកម្ពុជា ស្របតាមគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព «មិនទុកនរណាម្នាក់ចោល»។ ក្នុងកិច្ចសន្ទនា ដែលរៀបចំកាលពីថ្ងៃទី៤ ខែធ្នូកន្លងទៅ មានអ្នកចូលរួមប្រមាណ២០០នាក់ រួមមានតំណាងពីគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា, ក្រសួងមហាផ្ទៃ, អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន, សមាជិកសហគមន៍អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាមកពី២០រាជធានី/ខេត្ត ឪពុកម្តាយ-សមាជិកក្រុមគ្រួសាររបស់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា និងតំណាងអង្គការសង្គមស៊ីវិល។ ក្នុងកិច្ចសន្ទនាខាងលើ ក៏មានការចូលរួមពីតំណាងភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិ និងបណ្ដាស្ថានទូតមួយចំនួនប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា។ លោក កែវ រ៉េមី ទេសរដ្ឋមន្ត្រី និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ដែលធ្វើការច្រើនជាមួយអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា បានសម្ដែងការគាំទ្រដល់ក្រុមអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា។ លោក កែវ រ៉េមី សង្កេតឃើញពីការបញ្ហាប្រឈមរបស់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នានៅកម្ពុជា និងអំពាវនាវឱ្យចេះអត់ធ្មត់។ «ជាចំណុចសំខាន់ តស៊ូអត់ធ្មត់ បង្ហាញសមត្ថភាព ភាពប៉ិនប្រសព្វរបស់ខ្លួន និងចូលរួមអភិវឌ្ឍន៍សង្គម ដើម្បីបង្ហាញចំណេះដឹងរបស់ខ្លួន»។ នេះជាការផ្ដាំផ្ញើរបស់លោក កែវ រ៉េមី ទៅកាន់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា។ អត្ថបទទាក់ទង លោក កែវ រ៉េមី គាំទ្រដល់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា ដោយមិនទុកឱ្យឯកោ... ទន្ទឹមនឹងនេះ លោក ដូមីនិក វីល្លៀម ឯកអគ្គរាជទូតអង់គ្លេសប្រចាំកម្ពុជា បានគាំទ្រឱ្យមានការចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ សម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា។ ឯកអគ្គរាជទូតអង់គ្លេសរូបនេះ បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗយ៉ាងដូច្នេះ៖«ខ្ញុំមកទីនេះ ដើម្បីបង្ហាញការគាំទ្ររបស់រដ្ឋាភិបាលចក្រភពអង់គ្លេស ក្នុងការចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍សម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា យើងជឿយ៉ាងខ្លាំងថា អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាគួរតែមានសិទ្ធដូចគ្នា»។ ក្នុងកិច្ចសន្ទាននេះ សមាជិកសហគមន៍អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា បានចែករំលែកសាច់រឿងរបស់ខ្លួន និងបានបន្ដកំណត់យកការទទួលបានសិទ្ធិសមភាពច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺជាអាទិភាពចម្បង ដើម្បីការពារសិទ្ធិស្មើគ្នា ក្នុងផ្នែកអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងគ្រួសារ។ ការណ៍នេះ នឹងធានាបាននូវបរិយាប័ន្នសង្គម ការទទួលបានការការពារតាមប្រព័ន្ធច្បាប់ក្នុងនាមជាសហព័ន្ធ និងសមាជិកគ្រួសារ ក៏ដូចជាចូលរួមចំណែកកាត់បន្ថយ និងលុបបំបាត់នូវការរើសអើងកម្រិតខ្ពស់ ដែលពួកគេជួបប្រទះ។ លោក ទុយ រស្មី បុគ្គលិកផ្នែកផ្សព្វផ្សាយ និងទំនាក់ទំនងនៃអង្គការសហគមន៍ឥន្ទធនូកម្ពុជា បានលើកឡើងថា៖ «ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនេះ យើងបានសង្កេតឃើញថាមានការកើនឡើងនូវការយល់ដឹង និងការគាំទ្រសមភាពច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍សម្រាប់គូស្រករភេទដូចគ្នាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ពួកយើងសូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៅដល់ការចូលរួមជារឿយៗរបស់ក្រសួងពាក់ព័ន្ធក្នុងកិច្ចពិភាក្សាដ៏មានអត្ថន័យជាមួយនឹងសហគមន៍អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៩មក ស្តីពីវឌ្ឍនភាពសមភាពច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍»។ លោក រស្មី សង្ឃឹមថានឹងមានក្រុមការងារចម្រុះ ដែលជាយន្តការមួយច្បាស់លាស់ ក្នុងការបន្តកិច្ចពិភាក្សាយ៉ាងផុសផុល ជាមួយនឹងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងអ្នកពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីសម្រេចបានជំហានបន្ទាប់ក្នុងការសិក្សានិងពិនិត្យទិដ្ឋភាពផ្នែកផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីទទួលស្គាល់សមភាពច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ សម្រាប់គូស្រករភេទដូចគ្នានៅកម្ពុជា។ គួរបញ្ជាក់ថា គិតត្រឹមខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ មានប្រទេស និងដែនដីចំនួន៣៥ នៅលើសកលលោក បានទទួលស្គាល់សមភាពច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍សម្រាប់គូស្រករភេទដូចគ្នា។ បទពិសោធនៃបណ្តាប្រទេសទាំងនោះបានបង្ហាញថា ការទទួលស្គាល់សមភាពច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ មានផលវិជ្ជមានចំពោះការកសាងគ្រួសារ កាត់បន្ថយការរើសអើសប្រឆាំងអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា មានបរិយាប័ន្ន ព្រមទាំងសុខដុមរមនាក្នុងសង្គម៕ រូបភាពពីលោក IM Manith	ភ្នំពេញ៖ ក្នុងឱកាសអបអរសាទរទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ សហគមន៍អ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា និងបណ្ដាញអង្គការសង្គមស៊ីវិល បានរៀបចំកិច្ចសន្ទនាជាមួយតំណាងក្រសួង-ស្ថាប័នថ្នាក់ជាតិ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីជំរុញការទទួលស្គាល់សមភាពច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ សម្រាប់គូស្រករភេទដូចគ្នានៅកម្ពុជា។

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.