Split (3)

train · 79.3k rows

text stringlengths 31 26.1k	summary stringlengths 11 1.19k
ពួកគេបានតស៊ូមតិថា ការប៉ះពាល់នឹងសារធាតុគីមីចេញពីរោងចក្រ ដែលបានប្រែក្លាយជីវិតរស់នៅសព្វថ្ងៃកាន់តែទំនើបនោះ ដែលមានរឿងគ្រប់យ៉ាងចាប់ពីរឿងពាក់ព័ន្ធនឹងទូរស័ព្ទឆ្លាតវ៉ៃ ប្រហែលជាអាចរំខានដល់ការលូតលាស់របស់ខួរក្បាលក្នុងពេលមានផ្ទៃពោះដែរ។ រឿងនេះប្រហែលជាបង្កើនការកើតមានជំងឺសរសៃប្រសាទចំពោះទារកបានដូចជា ជំងឺអូទីស ជំងឺរពីសខុសពីធម្មតា និងមិនចេះអានអក្សរ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការសិក្សានេះបានរកឃើញតែទំនាក់ទំនងរបស់វា តែមិនបានបង្ហាញអំពីមូលហេតុ និងឥទ្ធិពលខ្លាំងក្លានោះទេ។ ណាមួយ វាក៏មិនត្រូវបានចុះផ្សាយជាសាធារណៈឲ្យមហាជនជាច្រើនបានដឹងដែរ។ វានៅតែមិនទាន់ច្បាស់នៅឡើយថា កម្រិតសារធាតុគីមីចេញពីរោងចក្រតិចតួចប៉ុណ្ណាដែលកំពុងតែបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ក្មេង និងមនុស្សធំជាមធ្យម ហើយក៏មិនដឹងថាគួរកែសម្រួលបែបណាសម្រាប់ការរស់នៅនាពេលបច្ចុប្បន្នដែរ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	សេចក្តីរាយការណ៍ពី Mail Online បានឲ្យដឹងថា ចំនួនសារធាតុគីមីដែលជាប់ទាក់ទងនឹងបញ្ហជាច្រើនដូចជា ជំងឺអូទីសនោះ នឹងកើនឡើងទ្វារដងក្នុងរយៈពេលតែ៧ឆ្នាំទេ។ រឿងនេះបានមកពីការសម្ភាសន៍ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវចំនួនពីរនាក់។
IPC កាលពីថ្ងៃទី២ខែមីនា បានសម្រេចចិត្តអនុញ្ញាតឱ្យអត្តពលិកប្រទេសរុស្ស៊ីនិងបេឡារុសប្រកួត ដោយចាត់ទុកថាពួកគេជាអត្តពលិកមិនមែនជាអ្នកវាយអ៊ុយក្រែន។ ប៉ុន្តែត្រឹមតែមួយថ្ងៃ ពោលគឺថ្ងៃទី៣ខែមីនា ក្រុមប្រឹក្សា IPC បានសម្រេចចិត្តហាមឃាត់ក្រុមអត្តពលិករុស្ស៊ីនិងបេឡារុស ពីការប្រកួតព្រឹត្តិការណ៍កីឡាទីក្រុងប៉េកាំងទៅវិញ។ «ពិតណាស់ ស្ថានភាពនេះពិតជាអស្ចារ្យ ទាំងនេះដូចជារឿងដ៏អាម៉ាស់មួយសម្រាប់គណៈកម្មាធិការប៉ារ៉ាឡាំពិកអន្តរជាតិ។ យើងនឹងថ្កោលទោសយ៉ាងខ្លាំងទៅកាន់ IPC ចំពោះការសម្រេចចិត្តមួយនេះ។»នេះបើតាមសម្តីលោក Dmitry Peskov អ្នកនាំពាក្យវិមានក្រឹមឡាំង។ ថ្ងៃទី៣ខែមីនា អត្តពលិកព្រមទាំងមន្ត្រីប៉ារ៉ាឡាំពិករុស្ស៊ីចំនួន ៧១នាក់បានទៅដល់ប្រទេសចិនរួចរាល់ ដើម្បីត្រៀមប្រកួត ប៉ុន្តែពួកគេបែរជាត្រូវបានហាមឃាត់ទៅវិញ។ មិនត្រឹមតែបញ្ហាប៉ារ៉ាអូឡាំពិកឡើយ សហព័ន្ធបាល់ទាត់រុស្ស៊ីក៏បាននិយាយថានឹងប្តឹងទៅកាន់តុលាការអាជ្ញាកណ្តាលកីឡាប្រឆាំងនឹងការហាមឃាត់ក្រុមជម្រើសជាតិរុស្ស៊ីនឹងក្លិបពីការប្រកួតអន្តរជាតិនានា។ «យើងនឹងធ្វើពាក្យបណ្តឹងប្រឆាំទៅនឹងច្បាប់ហាមឃាត់របស់ពិភពបាល់ទាត់និងបាល់ទាត់អឹរ៉ុប ដើម្បីទាមទារឱ្យក្រុមជម្រើសជាតិរុស្ស៊ី និងក្រុមនារីរុស្ស៊ីអាចទទួលបានការអនុញ្ញាតចូលការប្រកួតវិញ។»នេះបើតាមការអះអាងពីសហព័ន្ធបាល់ទាត់រុស្ស៊ី។ ជាការឆ្លើយតបទៅកាន់ការវាយប្រហារចូលប្រទេសអ៊ុយក្រែន ប្រទេសរុស្ស៊ីត្រូវបានសហព័ន្ធកីឡាធំៗលើពិភពលោក និងស្ថាប័នកីឡាអន្តរជាតិនានា ដាក់បម្រាមហាមឃាត់មិនឱ្យក្រុមជម្រើសជាតិ អត្តពលិកនិងក្លិបទាំងអស់ ប្រកួតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិបានឡើយ៕	ប្រទេសរុស្ស៊ីនាថ្ងៃទី៤ខែមីនា បានថ្កោលទោសទៅកាន់គណៈកម្មាធិការប៉ារ៉ាឡាំពិកអន្តរជាតិ ដោយនិយាយថា ជារឿងអាម៉ាស់មួយសម្រាប់ IPC ដែលសម្រេចចិត្តហាមឃាត់អត្តពលិករុស្ស៊ីនៅមួយថ្ងៃមុន ការប្រកួតចាប់ផ្តើម។
Walaa al-Shubbar, said to be in her 20s, is the latest activist to be freed after at least 11 were arrested last week, mostly identified by rights groups as veteran women campaigners for the right to drive and to end the conservative Islamic country's male guardianship system. Campaigners including Amnesty International earlier confirmed the release of Aisha al-Mana, Hessa al-Sheikh and Madeha al-Ajroush, elderly activists well-known for being part of a group that launched the first Saudi protest movement in 1990 for the right to drive. There was no immediate comment from Saudi officials and the terms of their release have not been made public. Meanwhile, authorities late Thursday arrested Mohammed al-Bajadi, co-founder of the Association for Civil and Political Rights (ACPRA), one of the few independent human rights groups in Saudi Arabia, Amnesty said. "The arrest of Mohammad al-Bajadi means that the Saudi Arabian authorities have continued their crackdown on the human rights community," Samah Hadid, Amnesty International's Middle East director of campaigns, told AFP. "This is a worrying development and we call on the government to release all human rights defenders immediately." Bajadi was sentenced to 10 year in prison in 2015 by what campaigners called a court focused on terrorism cases, but was subsequently released. Previously jailed in 2011, he went on a hunger strike for weeks after he was held for attending a protest in Riyadh, according to campaigners. Saudi officials have so far not commented on his latest arrest. - 'Smear campaign' - Authorities last week accused the detained women's rights activists of "suspicious contact with foreign parties", providing financial support to hostile nations and attempting to undermine the kingdom's "security and stability". The names of the four released activists did not appear in reports of state-backed media that branded the detainees traitors and "agents of embassies". Amnesty denounced the reports as a "chilling smear campaign". The detainees include three generations of activists, among them 28-year-old Loujain al-Hathloul, also held in 2014 for more than 70 days for attempting to drive from neighbouring United Arab Emirates to Saudi Arabia, and Aziza al-Yousef, a retired professor at Riyadh's King Saud University. Their fate remains unclear. Pro-government Okaz newspaper has suggested that some of the detained could face up to 20 years in prison. The Gulf Centre for Human Rights voiced concern that Hathloul, one of the most outspoken activists, was being held incommunicado, while other campaigners said the detainees had no access to lawyers and their whereabouts were unknown. The crackdown has sparked a torrent of global criticism, casting a shadow on the kingdom's much-publicised liberalisation push launched by powerful Crown Prince Mohammed bin Salman, who recently undertook a world tour aimed at reshaping his kingdom's austere image. The self-styled reformer has sought to break with long-held restrictions on women and the mixing of the genders, with the decades-old driving ban on women slated to end June 24. "The crown prince, who has styled himself as a reformer with Western allies and investors, should be thanking the activists for their contributions to the Saudi women's rights movement," said Sarah Leah Whitson, Middle East director at Human Rights Watch. "Instead, the Saudi authorities appear to be punishing these women's rights champions for promoting a goal bin Salman alleges to support -- ending discrimination against women." In September last year, Saudi authorities arrested dozens of people, including prominent clerics and intellectuals, in what activists called a coordinated crackdown on dissent as the crown prince consolidates his grip on power.	Dubai, United Arab Emirates \| Saudi authorities have released four detained activists but arrested another one, pressing ahead with a sweeping crackdown just a month before the kingdom lifts its ban on women drivers, campaigners said Friday.
ជាបន្តសូមអញ្ជើញស្តាប់បទសម្ភាសដែលរៀបចំដោយ លោក រ៉ឹម ភារី ជាមួយលោក ឈត ប៊ុនថត សាស្ត្រាចារ្យទស្សនវិជ្ជា ដូចតទៅ៖ ជម្លោះពាក្យសម្ដី រវាងអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមនៅកម្ពុជា ទាក់ទងនឹងការឆ្លងវីរុសកូវីដ១៩លើជនជាតិខ្មែរឥស្លាមកន្លងទៅនេះ ត្រូវបាន លោក ឈត ប៊ុនថង ចាត់ទុកថា មិនមែនជាការរើសនោះទេ គឺគ្រាន់តែការបញ្ចេញអារម្មណ៍ និងទស្សនៈរបស់បុគ្គលមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះ។ លោកបន្តថា ការបញ្ចេញទស្សនៈយ៉ាងទូលំទូលាយនៅបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក គឺគួរតែប្រយ័ត្នប្រយែង ដ្បិតការបញ្ចេញទស្សនៈទាំងគ្មានហេតុផល អាចធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងប៉ះពាល់អារម្មណ៍អ្នកផ្សេងៗទៀត ព្រមទាំងងាយបង្កជាអំពើហិង្សានៅតាមសហគមន៍។ លោកមានប្រសាសន៍យ៉ាងដូច្នេះថា៖ «តាមពិតទៅ ខ្ញុំមិនគិតថា មានការរើសអើងអីទេ នោះប្រហែលជាការរអៀសខ្លួន ឬការយល់ឃើញជាបុគ្គលរបស់បងប្អូនខ្មែរឥស្លាម។ ខ្ញុំសង្កេតឃើញថា សហគមន៍ខ្មែរឥស្លាម ដែលរស់នៅខ្មែរយើង គឺមិនមានការរើសអើងដុំធំអីទេ លើកលែងតែក្នុងរបបប៉ុលពត គេសង្កេតឃើញថាមានការរើសអើងខ្មែរឥស្លាម រើសអើងចិន។ ប៉ុន្តែក្រោយរបបប៉ុលពតមក ជនជាតិផ្សេងៗដែលរស់នៅក្នុងស្រុកខ្មែរយើង មិនមានការរើសអើងទេ។ ហើយអ្វីដែលពួកគាត់លើកឡើងនេះ គ្រាន់តែជាទស្សនៈបុគ្គលប៉ុណ្ណោះ»។ បើតាមសាស្ត្រាចារ្យជំនាញទស្សនវិជ្ជារូបនេះ ការរើសអើង និងវិធានការពារជំងឺ Covid-19 មិនដូចគ្នាទេ។ វិធានការពារដោយដាក់អ្នកជំងឺឲ្យនៅដោយឡែក និងមិនអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកដទៃចូលទៅជិត មិនមែនជាការរើសនោះទេ។ លោកពន្យល់ពីអត្ថន័យនៃការរើសអើងយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «ពាក្យថា ការរើសអើង ជាន័យទូលាយ ឧបមាថា សាសនាដទៃ គេប្រជុំ អាចជជែកគ្នា ជួបគ្នាទ្រង់ទ្រាយធំបាន តែសាសនាឥស្លាម គេមិនឲ្យធ្វើ អាហ្នឹងគេហៅថា ការរើសសាសនា។ ឧទាហរណ៍ថា ប្រជាទូទៅ ពេលមានជំងឺ គេព្យាបាលទាំងអស់ ប៉ុន្តែ ប្រជាជនដែលមានដើមកំណើតជាឥស្លាមហ្នឹង គេអត់ព្យាបាល ឬអត់យកចិត្តទុកដាក់ អាហ្នឹង គឺការរើសដោយសារតែគាត់កាន់សាសនាឥស្លាម។ មួយទៀត អ្នកប្រព្រឹត្តខុសដូចគ្នា ប៉ុន្តែអ្នកនោះជាធំ គេអត់កាត់ទោសទេ តែអ្នកតូចគេកាត់ទោស អាហ្នឹង ហៅថា ការរើសអើងឋានៈ»៕	ភ្នំពេញ៖ បន្ទាប់ពីមានខ្មែរឥស្លាមមួយចំនួន បានឆ្លងវីរុស Covid-19 បន្ទាប់ពីត្រឡប់មកពីកម្មវិធីសាសនានៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ធ្វើឲ្យអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមខ្លះ បង្ហាញការខឹងសម្បា ឬខ្លះទៀត សរសេរឌឺដងឲ្យអ្នកឆ្លងវីរុសនោះទេទៀតផង។ ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថត អះអាងថា ការបង្ហាញទស្សនៈលើបណ្តាញសង្គម គួរតែពិរចារណា ព្រោះអាចធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយស និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់អ្នកដទៃ។ លោកអំពាវនាវកុំឲ្យមានការរើសអើងគ្នា ព្រោះធ្វើឲ្យមានការបែកបាក់សាមគ្គី និងងាយបង្កនូវជម្លោះជាដើម។
លោក ឈៀង វណ្ណមុនិណ្ឌ នាយកប្រតិបត្តិសហគ្រិនខ្មែរ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កម្មវិធីហិរញ្ញវត្ថុ សម្រាប់អាជីវកម្ម ជាផ្នែកមួយនៃចក្ខុវិស័យរួមរបស់សហគ្រិនខ្មែរ ក្នុងការលើកកម្ពស់សហគ្រិនភាព នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ កម្មវិធីនេះបានផ្តល់វេទិកា ដើម្បីកសាងបរិយាកាសសហគ្រិនភាពឲ្យមានភាពលូតលាស់ ដោយផ្សារភ្ជាប់ធុរកិច្ចក្នុងស្រុក ជាមួយអ្នកជំនាញផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងភាគីពាក់ព័ន្ធក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ដើម្បីលទ្ធភាពទទួលបានហិរញ្ញវត្ថុ និងឱកាសផ្សាភ្ជាប់បណ្តាញទំនាក់ទំនងផ្សេងៗទៀត។កម្មវិធី នេះ មានគោលបំណងផ្តល់នូវវេទិកាមួយសម្រាប់ធុរកិច្ចក្នុងការរៀបចំអាជីវកម្មដើម្បីត្រៀមខ្លួនក្នុងការទទួលសេវាហិរញ្ញវត្ថុ ក៏ដូចជាធ្វើការសម្រេចចិត្តទទួលយកហិរញ្ញប្បទាននានា ដែលអាចជួយឱ្យធុរកិច្ច រីកដុះដាល និងជោគជ័យ ក្នុងខណៈពេលដែលស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអាចយល់កាន់តែច្បាស់អំពីតម្រូវការរបស់ ធុរកិច្ច និងធ្វើការកែច្នៃលើផលិតផលរបស់ស្ថាប័នដែលឆ្លើយតបតាមតម្រូវការទីផ្សារ។ លោកស្រី ម៉ារ អមរា អនុប្រធាននាយកប្រតិបត្តិជាន់ខ្ពស់ និង ជាគណៈប្រធាននាយិកាប្រតិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ និង គណៈប្រធាននាយិកាប្រតិបត្តិប្រតិបត្តិការនៃធនាគារអេស៊ីលីដាភីអិលស៊ី បានសង្កត់ធ្ងន់ពី សារៈសំខាន់របស់ កម្មវិធីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់អាជីវកម្មបានចូលរួមជំរុញសកម្មភាពសហគ្រិនភាព និង ការអភិវឌ្ឍន៍។ ធនាគារ ក៏បានរួមចំណែកក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនេះដោយការផ្តល់ប្រាក់កម្ចីដែលបានរៀបចំតាមតម្រូវការរៀងៗខ្លួនរបស់សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម ដើម្បីសម្រួលដល់ការពង្រីកអាជីវកម្ម និងការវិនិយោគ។ គោលដៅ សំខាន់គឺដើម្បីបង្កើតប្រាក់ចំណូល បង្កើតឱកាសការងារ កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និង ជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច ប្រកបដោយចីរភាព។ ហិរញ្ញវត្ថុគឺជាបញ្ហាប្រឈមមួយសម្រាប់ធុរកិច្ចជាច្រើនដែលទើបនឹងចាប់ផ្តើម ឬ នៅពេលមានវិបត្ដិជាសកល ដូចជាផលប៉ះពាល់នៃជំងឺរាតត្បាតកូវីដ១៩ ជាដើម។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ ធនាគារពិភពលោក កម្ពុជាកំពុងស្ថិតនៅលើផ្លូវឆ្ពោះទៅរកការស្តារឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ច។ របាយការណ៍នេះបានព្យាករណ៍ពីសន្ទុះ នៃកំណើនផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដល់ទៅ ៥.៥% ក្នុងឆ្នាំ២០២៣។ ដោយឡែកកាលពីខែតុលាកន្លងទៅ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ បានពោលថា ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ខាងមុខ សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានឹងកើនបាន ៦.៦% យោងតាមការគ្រោងទុក។ សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការជួយដល់ភាពជោគជ័យក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា នាពេលអនាគត ដោយបច្ចុប្បន្ន ៩៨% នៃធុរកិច្ចសរុបនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺជា សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម ដែលរួមចំណែក ៥៨% នៃផលិតផលដុលក្នុងស្រុករបស់ប្រទេសទាំងមូល។ កម្មវិធីហិរញ្ញវត្ថុ សម្រាប់អាជីវកម្មបានបង្កើតឡើង ដោយមានការរួមបញ្ចូលវគ្គពិភាក្សាដែលប្រមូលផ្តុំធុរកិច្ច និងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ ឲ្យស្វែងយល់ពីតម្រូវការរបស់គ្នាទៅវិញទៅមក និងជាឱកាសធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីសម្រេចបាននូវភាពរួចរាល់ផ្នែក ហិរញ្ញវត្ថុរបស់ធុរកិច្ច ដើម្បីប្រកួតប្រជែងជាមួយទីផ្សារក្នុងស្រុក ក៏ដូចជាឆាកអន្តរជាតិ។ ដោយសង្កេតឃើញថាលទ្ធភាពទទួលបានហិរញ្ញវត្ថុ គឺជាឧបសគ្គចម្បងមួយសម្រាប់សហគ្រាសធុនតូច និង មធ្យម សហគ្រិនខ្មែរ បានប្រើប្រាស់កិច្ចពិភាក្សាជាបន្តបន្ទាប់ប្រចាំសប្តាហ៏ ក្នុងការធ្វើបទបង្ហាញពី ផលិតផល និងសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុនានាពីវាគ្មិនកិត្តិយសតាមបណ្តាស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ របៀបវារៈបន្ទាប់មានរួមបញ្ចូលវគ្គសំណួរចម្លើយ ដែលមានការចូលរួមយ៉ាងផុសផុលពីភាគីពាក់ព័ន្ធក្នុងការ ដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុរបស់សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម។ ជាចុងបញ្ចប់នៃកម្មវិធី នីមួយៗ អ្នកចូលរួមទាំងអស់បានទទួលទានអាហារថ្ងៃត្រង់រួមគ្នាក្នុងគោលបំណងផ្សាភ្ជាប់បណ្តាញទំនាក់ទំនង ជាមួយគ្នា។ សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា កម្មវិធីនេះត្រូវបានឧបត្ថម្ភដោយ ធនាគារអេស៊ីលីដា (ACLEDA Bank) ធនាគារសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម កម្ពុជា (SME) និងធនាគារស្ថាបនា (Sathapana Bank)។ អំពីសហគ្រិនខ្មែរ សហគ្រិនខ្មែរ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលមានគោលបំណងកៀរគរ វិនិយោគ និងគ្រប់គ្រងធនធានដើម្បីគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសហគ្រិនភាពដ៏រស់រវើកនៅកម្ពុជា ដោយជំរុញ សកម្មភាពសហគ្រិនភាពទៅដល់នវានុវត្តន៍ និងការបង្កើតតម្លៃបន្ថែម នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ សហគ្រិនខ្មែរ មានចក្ខុវិស័យក្នុងការក្លាយជាវេទិកាថ្នាក់ជាតិសម្រាប់ការលើកកម្ពស់សកម្មភាពសហគ្រិនភាព ក្នុងវិស័យ អាទិភាពចំនួនបួនរួមមាន៖ វិស័យបច្ចេកវិទ្យា ដោយផ្តោតលើធុរកិច្ចបង្កើតថ្មី ដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យា, វិស័យសេវាកម្ម ដោយផ្តោតលើផ្នែកបដិសណ្ឋារកិច្ច និងផ្នែកដឹកជញ្ជូន, វិស័យកសិកម្ម ដោយផ្តោត លើកសិកម្មបែបកែច្នៃ សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុកនិងការនាំចេញ, និងចុងក្រោយវិស័យ កម្មន្តសាល ដោយផ្តោតសំខាន់ទៅលើផលិតកម្មជំនួសការនាំចូល។ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម )	វត្តមានអ្នកចូលរួមជាងមួយរយនាក់រួមមាន សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម និងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ បានជួបជុំគ្នាក្នុងកម្មវិធីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់អាជីវកម្ម ដែលជា វេទិការពិភាក្សាប្រចាំសប្តាហ៏ អំពីបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ។កម្មវិធី ចាប់ផ្តើមពីខែកញ្ញា ដល់ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ដើម្បីឲ្យធុរកិច្ចរៀបចំខ្លួនដើម្បីមានលទ្ធភាពទទួលបាន សេវាហិរញ្ញវត្ថុ និងផ្សាភ្ជាប់អាជីវកម្មរបស់ខ្លួនទៅកាន់បណ្តាញទំនាក់ទំនងសហគ្រិនភាព។
ការប្រកួតរវាងក្រុមជម្រើសជាតិអាហ្សង់ទីន ទល់នឹងក្រុមប៉ាណាម៉ា ដែលនឹងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា នៅកីឡដ្ឋាន Monumental ក្នុងទីក្រុង Buenos Aires ផ្ទាល់ ជាទីក្រុងរដ្ឋធានីធំបំផុតក្នុងប្រទេសអាហ្សង់ទីន។ កីឡដ្ឋានឈ្មោះ Monumental ក្នុងប្រទេសអាហ្សង់ទីន មានសមត្ថភាពផ្ទុកចំនួនអ្នកទស្សនា បានចំនួន ៨៣,០០០នាក់។ តម្លៃសំបុត្រសម្រាប់ការប្រកួតវិញ មានតម្លៃចាប់ពី ១២០០០ ទៅ ៤៩០០០ប៉េសូ (ប្រាក់អាហ្សង់ទីន) តម្លៃក្នុងប្រាក់ដុល្លារចាប់ពី ៥៩ដុល្លារទៅ ២៤១ដុល្លារ ហើយតម្លៃសំបុត្រការប្រកួត ក៏មិនមានការបញ្ចុះតម្លៃអ្វីទាំងអស់។ ដោយសារជាការប្រកួតលើកដំបូង ចាប់តាំងពីក្រុមបានឈ្នះពាន World Cup 2022 រួចមក មនុស្សជាច្រើន មានបំណងប្រាថ្នាចង់មើលក្រុមរបស់ Lionel Messi ហើយការប្រកួតនេះ ក៏បានរីករាលដាលទៅដល់ស្ថាប័នផ្សព្វផ្សាយក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិជាច្រើន បានទិញសិទ្ធិយកទៅផ្សព្វផ្សាយ។ បើតាមលោក Claudio Tapia ប្រធានសហព័ន្ធបាល់ទាត់អាហ្សង់ទីនបាននិយាយនៅលើ Twitter អំពីការប្រកួតដូច្នេះថា៖«ការប្រកួតនេះ ធ្វើឱ្យមានតម្រូវការផ្សព្វផ្សាយខ្ពស់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ជាមួយនឹងសំណើរត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាង ១៣១,០០០ដង។ យើងសប្បាយចិត្តក្នុងបំពេញអ្វីគ្រប់យ៉ាងសម្រាប់ពួកគេ ប៉ុន្តែយើងត្រូវការទីតាំងធំជាងនេះ ២ដងទៅទៀតនៃកីឡដ្ឋានសម្រាប់អ្នកគាំទ្រ ព្រមទាំងអ្នកកាសែត ហើយភាពអស្ចារ្យនេះសម្រាប់អាហ្សង់ទីនគឺ ពិតជាខ្លាំងក្លា»។ ការប្រកួតមិត្តភាពនេះ នឹងក្លាយជាប្រកួតមិត្តភាពដំបូងរបស់អាហ្សង់ទីន ចំពោះមុខអ្នកគាំទ្រ ចាប់តាំងពីយកបារាំងកាលពីឆ្នាំ ២០២២ ដោយឈ្នះបាល់កាត់សេចក្តី ១១ម៉ែត្រ លទ្ធផល ៤-២ ក្រោយការប្រកួតលទ្ធផលស្មើ ៣-៣ នៅប្រទេសកាតា។ អាហ្សង់ទីនឈ្នះពាន World Cup លើទី៣ បន្ទាប់ពីរង់ចាំអស់រយៈពេល ៣៦ឆ្នាំ។ អាហ្សង់ទីនក៏នឹងប្រកួតមិត្តភាពទល់ក្រុម Curacao នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ក្នុងខេត្ត Santiago del Estero ចំពោះមុខអ្នកគាំទ្រចំនួន ៣០០០០នាក់ផងដែរ៕	មនុស្សជាង១,៥លាននាក់ បានព្យាយាមទិញសំបុត្រ បើទោះបីតម្លៃសំបុត្រមានតម្លៃខ្ពស់យ៉ាងណាក្តី សម្រាប់ទស្សនាការប្រកួតមិត្តភាពរបស់ក្រុមអាហ្សង់ទីនលើកដំបូង ចាប់តាំងពីឈ្នះជើងឯក World Cup 2022 ។
កម្មវិធីនេះ ក៏មានការចូលរួមពី លោក កុយ គួង ឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសឥណ្ឌា, ប្រធានសមាគមន៍ទេសចរណ៍កម្ពុជា និងភាគីពាក់ព័ន្ធដទៃទៀត។ នេះបើតាមការផ្សាយរបស់ទំព័រហ្វេសប៊ុកស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសឥណ្ឌា។ ក្រៅពីបញ្ជាក់ពីវត្តមានចូលរួមរបស់ លោកកុយ គួង នៅក្នុងកម្មវិធីនេះ ទំព័រហ្វេសប៊ុកស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសឥណ្ឌា ក៏បានគូសបញ្ជាក់បន្ថែមដែរថា ជើងហោះហើរត្រង់នេះ នឹងធ្វើឱ្យអ្នកដំណើរចំណេញពេល ចំណាយតិចជាងមុន។ ពី លោក កុយ គួង ឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសឥណ្ឌា។ រូបភាព៖ ទំព័រហ្វេសប៊ុកស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសឥណ្ឌា ជុំវិញការតភ្ជាប់ជើងហោះហើរត្រង់កម្ពុជា-ឥណ្ឌានេះ សារព័ត៌មានថ្មីៗ ពុំអាចសុំការបញ្ជាក់បន្ថែមពី លោក ស៊ីន ចាន់វុត្ថា អ្នកនាំពាក្យអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលបានឡើយ ដោយលោ ឆ្លើយថាកំពុងជាប់រវល់។ តែបើតាមការចុះផ្សាយរបស់អង្គភាពព័ត៌មានហ្វ្រេសញ៉ូវ ដែលបានស្រង់សម្តីរបស់អ្នកនាំពាក្យអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលរូបនេះ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាតិកម្ពុជាអង្គរអ៊ែរ នឹងចាប់ផ្តើមបើកការហោះហើរត្រង់ពីកម្ពុជា ទៅប្រទេសឥណ្ឌា (ភ្នំពេញ-ញូវដេលី) ៣ជើង ក្នុងមួយសប្តាហ៍។ ចំណែកក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ IndiGo របស់ឥណ្ឌា នឹងផ្តើមការហោះហើរត្រង់ ពីទីក្រុងញូវដេលី-សៀមរាប និងប៉ុមបៃ-សៀមរាប នៅខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ ដោយមាន ចំនួន៧ជើងក្នុងមួយសប្តាហ៍។ ការតភ្ជាប់ជើងហោះហើរត្រង់កម្ពុជា-ឥណ្ឌា ត្រូវបានគេរំពឹងថា នឹងជួយការជំរុញកំណើនពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍រវាងប្រទេសទាំងពីរ។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគី កម្ពុជា-ឥណ្ឌា មានទំហំ ៤៨៦លានដុល្លារ ខណៈនៅឆ្នាំដដែល កម្ពុជាទទួលបានទេសចរជនជាតិឥណ្ឌាតែប្រមាណ ៦,៩ម៉ឺននាក់។ កម្ពុជា រំពឹងថា នឹងទទួលបានលំហូរទេសចរមកពីឥណ្ឌាកាន់តែច្រើន បន្ទាប់ពីជើងហោះហើរត្រង់នេះ ចាប់ដំណើរការ៕ រូបភាព៖ ទំព័រហ្វេសប៊ុកស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសឥណ្ឌា	កម្ពុជា និងឥណ្ឌា នឹងតភ្ជាប់ជើងហោះហើរត្រង់ជាលើកដំបូង នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ ខាងមុខនេះ។ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយការភ្ជាប់ជើងហោះហើរត្រង់លើកដំបូង (ភ្នំពេញ-ញូវដែលី)នេះ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាតិកម្ពុជាអង្គរអ៊ែរ ដែលជាធ្វើប្រតិបត្តិការហោះហើរត្រង់នេះ បានរៀបចំកម្មវិធីបង្ហាញផ្លូវទេសចរណ៍ នៅទីក្រុងញូវដែលី ប្រទេសឥណ្ឌា កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា។
លោក គង់ គាំ ទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់របស់គណបក្សភ្លើងទៀន ព្រមទទួលយកការដាស់តឿនរបស់សម្តេច ហ៊ុន សែន ដែលជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល និងជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ លោក អះអាងថា លើកក្រោយៗទៀត លោក នឹងប្រិតប្រៀងក្នុងការថ្លែងសុន្ទរថា។ ក្នុងកិច្ចសម្ភាសជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗ នៅថ្ងៃទី១១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ អ្នកនយោបាយវ័យ៨១ឆ្នាំរូបនេះ មានប្រសាសន៍ដូច្នេះថា៖«មើលទៅបណ្តាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ គឺអាចមានការលើកឡើងពីគណបក្សដៃគូប្រជែងបន្តិចបន្តួច កុំឲ្យតែវាធ្ងន់ធ្ងរប្រាសចាកការពិត។ យើង គ្រាន់តែមានទស្សនៈខុសគ្នាអ៊ីចឹងទេ ប៉ុន្តែ បើដើម្បីឲ្យអាចសហការគ្នាល្អ យើង ក៏ទទួលយកមកប្រិតប្រៀង ធ្វើឲ្យបានសុខ ឲ្យបានល្អជាមួយគ្នា»។ សំឡេងលោក គង់ គាំ ជាការកត់សម្គាល់ តាំងពីទៅចូលរួមជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀនមក លោក គង់ គាំ ចាប់ផ្តើមប្រើវោហោរវាយប្រហារគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាស្ទើរគ្រប់វេទិកា។ សម្តេច ហ៊ុន សែន មិនអាចបណ្តោយឲ្យលោក បន្តវាយប្រហារគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាតាមអំពើចិត្តទៀតឡើយ។ ក្នុងពិធីបើកការដ្ឋានសាងសង់ផ្លូវនៅខេត្តកំពង់ចាម កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ សម្តេច ហ៊ុន សែន បានលើកយកករណីចាប់លោក កឹម សុខា ប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មកព្រមានលោក គង់ គាំ ដែលក្នុងអតីតកាល ក៏ធ្លាប់រួមរស់ជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដែរ។ សម្តេច រម្លឹកថា សម្តេច ហ៊ានចាប់លោក កឹម សុខា វាយខ្នោះទាំងពាក់កណ្តាលយប់ពីបទក្បត់ជាតិ ដោយសម្តេច មិនខ្លាចអ្វីទាំងអស់។ ប្រមុខគណបក្សកាន់អំណាច ផ្ញើសារទៅលោក គង់ គាំ ជាមួយការប្រើពាក្យដាស់តឿនដដែលៗដល់ទៅ៣ដង យ៉ាងដូច្នេះថា៖«ខ្ញុំ សូមដាស់តឿន តាស់តឿន តាស់តឿន ជាការព្រមានបន្ថែម។ អ្នកឯងសាកមើល!។ ខ្ញុំ សូមព្រមានអ្នកឯង កុំឲ្យសោះ។ អ្នកឯង វាយប្រហារអីវាយទៅ។ អ្នកឯងអួត [ពី] អ្នកឯង [ទៅ]។ អ្នកឯង វាយគណបក្សប្រជាជន អ្នកឯងដឹងថា គេឈឺទេ»។ បន្ថែមពីនេះ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ថែមទាំងព្រមានប្តឹងរឹបអូសយកផ្ទះសម្បែងរបស់លោក គង់ គាំ ទៀតផង ដោយសំអាងថា ផ្ទះសម្បែងនោះ ដើមឡើយ ជាទីស្តីការក្រសួងការបរទេស តែត្រូវលោក គង់ គាំ យកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួន។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល សួរទៅលោក គង់ គាំ ថា៖«គង់ គាំ ឯង ចង់ឲ្យខ្ញុំ សើរើប្តឹងយកផ្ទះឬយ៉ាម៉េច?»។ ក្នុងការប្រើវោហារនយោបាយតាមវេទិកានានារបស់គណបក្សភ្លើងទៀន គេ ក៏ឮលោក គង់ គាំ វាយប្រហារថ្ងៃ៧មករា និងដើមកំណើតគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាផងដែរ។ ក្នុងពិធីប្រកាសសុពលភាពក្រុមការងារគណបក្សភ្លើងទៀន នៅខេត្តពោធិ៍សាត់ កាលពីចុងឆ្នាំ២០២២ លោក គង់ គាំ ថ្លែងថា៖«ខ្ញុំ ធ្លាប់នៅជាមួយគណបក្សប្រជាជនដែរ។ គេ ទូន្មានខ្ញុំ ថា ផឹកទឹកឲ្យនឹកប្រភព ជ្រកម្លប់ឲ្យនឹកអ្នកដាំ។ ប៉ុន្តែប្រភព៧មករា មកពីណា? ខ្ញុំដូចជាវង្វេងដែរ។ ដូចមិនមែននៅស្នួល កំពង់ចាមទេ មកពីនាយទេមិនដឹង អ្នកដាំគេ ដូចមិនមែនសម្តេចតេជោទេមើលទៅ មានគេអ្នកដាំសម្តេចតេជោទៀតមើលទៅ»។ បន្ទាប់មក លោក បន្តថ្លែងសារស្រដៀងគ្នានេះ ក្នុងពិធីប្រកាសសុពលភាពក្រុមការងារគណបក្សភ្លើងទៀន នៅខេត្តត្បូងឃ្មុំ នៅថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២៣ ថា៖«គណបក្សប្រជាជន ប្រហែលគេនាំគ្នារម្លឹកថ្ងៃខួបកំណើតរបស់គេដែរហើយ។ [] ខ្ញុំ ធ្លាប់នៅគណបក្សប្រជាជនដែរ កាលហ្នឹង គេ ប្រាប់ខ្ញុំ ផឹកទឹកឲ្យនឹកប្រភព។ ហ្ន! ប្រភពឯជើងហ្ន! ឆ្ងាយ [ឯ] កើត ហើយអ្នកដាំគេដុះពុកមាត់ បរទេស»។ សារចុងក្រោយរបស់លោក នៅខេត្តត្បូងឃ្មុំ ធ្វើឲ្យលោក រងបណ្តឹងពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាខេត្តត្បូងឃ្មុំ។ តាមរយៈបណ្តឹង ដែលចុះកាលបរិច្ឆេទនៅថ្ងៃទី១០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាខេត្តត្បូងឃ្មុំ ប្រាប់តុលាការខេត្តត្បូងឃ្មុំ ថា សម្តីរបស់លោក គង់ គាំ បង្ហាញពីចេតនាទុច្ចរិត និងញុះញង់ឲ្យមានភាពវឹកវរដល់សង្គម។ ដើមបណ្តឹង សុំឲ្យតុលាការ ដាក់ទោសធ្ងន់ធ្ងរលើលោក និងសុំទារសំណងជំងឺចិត្តជាទឹកប្រាក់ពីលោកដល់ទៅកន្លះលានដុល្លារឯណោះ។ លោក គង់ គាំ មានប្រសាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗថា លោក មិនបារម្ភចំពោះការប្តឹងទារប្រាក់កន្លះលានដុល្លារនេះឡើយ ហើយលោក ត្រៀមខ្លួនដើរតាមការតម្រូវរបស់តុលាការ។ ក្នុងពិធីខាងលើដដែល សម្តេច ហ៊ុន សែន ថែមទាំងដាស់តឿនទៅកាន់អ្នកនយោបាយទូទៅ ឲ្យធ្វើនយោបាយតាមរបៀបរបស់ខ្លួន ដោយមិនត្រូវយកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ធ្វើជាគោលគោលដៅក្នុងការវាយប្រហារឡើយ។ ប្រមុខគណបក្សកាន់អំណាច បង្គាប់ថា៖«សូមឲ្យមេធាវីរបស់គណបក្សប្រជាជន តាំងពីថ្នាក់ក្រោម ដល់ថ្នាក់លើ ចាប់ឲ្យជាប់នូវចំណុចពួកនេះឃោសនា»។ គួររម្លឹកបន្តិចថា មុនលោក គង់ គាំ គឺលោក សុន ឆ័យ អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន ដែលត្រូវគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាប្តឹង។ គណបក្សកាន់អំណាច ទារប្រាក់១លានដុល្លារពីលោក សុន ឆ័យ ហើយបន្ទាប់មក អចលទ្រព្យ២កន្លែងរបស់លោក ដោយ១កន្លែងនៅភ្នំពេញ និង១កន្លែងទៀត នៅខេត្តសៀមរាប ត្រូវតុលាការរឹបអូសយកជាបណ្តោះអាសន្ន៕	ដោយ៖ ទេពញាណ
សមាគមមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា បានបញ្ជាក់ថា អតិថិជនជាង១៧ម៉ឺននាក់ ដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយសារជំងឺកូវីដ១៩ បានស្នើសុំគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា រៀបចំឥណទានឡើងវិញ។ ប៉ុន្តែគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ដោះស្រាយបញ្ហាអតិថិជនបានតែជាង១៥ម៉ឺននាក់ប៉ុណ្ណោះ ខណៈជាង២ម៉ឺននាក់ទៀត គ្មានលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រាន់។ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលសមាគមមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា លោក គា បូរាណ ក៏បានអះអាងថា សមាជិកខ្លួនទាំងអស់ នឹងព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហាលំបាកពលរដ្ឋ នៅក្នុងវិបត្តិកូវីដ១៩នេះ។ តាមរយៈសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានស្តីពីបច្ចុប្បន្នភាពនៃការរៀបចំឥណទានឡើងវិញ សម្រាប់អតិថិជនគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ លោក គា បូរាណ បានបញ្ជាក់ដូច្នេះថា៖«សមាជិករបស់សមាគមទាំង១០៣គ្រឹះស្ថាន បានបង្ហាញការប្តេជ្ញាចិត្តនឹងដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយអតិថិជនរបស់ខ្លួនប្រកបដោយភាពទន់ភ្លន់ និងឈ្នះ-ឈ្នះ ក្នុងអំឡុងពេលដ៏លំបាកដោយសារជំងឺកូវីដ១៩ ស្របតាមការអំពាវនាវរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាផងដែរ។ គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ មានទិសដៅរួមមួយ គឺចង់ឃើញអតិថិជនរបស់ខ្លួនទទួលជោគជ័យ និងបន្តប្រើប្រាស់សេវាហិរញ្ញវត្ថុប្រកបដោយប្រសិទ្ឋភាព ។ភាពជោគជ័យរបស់អតិថិជន ជាភាពជោគជ័យរបស់គ្រឹះស្ថាន»។ លោក ជា ចាន់តូ ទេសាភិបាលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា បានរំឭកឱ្យគ្រឹះស្ថានធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ថុ អនុវត្តតាមការណែនាំកន្លងមក រួមមាន ការកំណត់អត្រាការប្រាក់ឥណទាន និងវិធីសាស្ត្រគណនាអត្រាការប្រាក់, ការរៀបចំឥណទានឡើងវិញ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការប៉ះពាល់នៃការរីករាលដាលនៃជំងឺកូវីដ១៩, ការស្នើសុំឲ្យគ្រឹះស្ថានធនាគារ និងគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ អនុគ្រោះបន្ធូរបន្ថយកម្រៃសេវាផ្សេងៗពាក់ព័ន្ធនឹងឥណទាន និង/ឬលើកលែងការផាកពិន័យផ្សេងៗចំពោះអតិថិជន ,ការបង្កើតប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទសម្រាប់សាធារណជនទំនាក់ទំនងនៅពេលមានបញ្ហា ឬមានចម្ងល់ពាក់ព័ន្ធនឹងសេវាហិរញ្ញវត្ថុ និងការអនុវត្តយុទ្ធនាការលើកកម្ពស់ចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុជាដើម។ ទេសាភិបាលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជារូបនេះ ក៏បានផ្ដាំឱ្យធនាគារ និងមីក្រូហិរញ្ញទាំងអស់ បន្តដោះស្រាយបញ្ហាអតិថិជន ដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយសារជំងឺកូវីដ១៩ ដោយភាពទន់ភ្លន់ និងអនុគ្រោះ។ថ្លែងក្នុងសិក្ខាសាលានៅសាលាខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ស្ដីពីវិស័យធនាគារនិងហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា ក្រោមប្រធានបទ កិច្ចគាំពារអតិថិជនរបស់គ្រឹះស្ថានធនាគារនិងហិរញ្ញវត្ថុក្នុងស្ថាភាពនៃការរីករាលដាលនៃជំងឺកូវីដ១៩ នៅថ្ងៃទី២៥ ឧសភា លោក ជា ចាន់តូ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖«គ្រឹះស្ថានធនាគារនិងមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ត្រូវបន្តយកចិត្តទុកដាក់ដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយអតិថិជនប្រកបដោយភាពទន់ភ្លន់និងអនុគ្រោះ ស្របតាមស្មារតីនៃសារាចរណែនាំរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាស្តីពីការរៀបចំឥណទានទ្បើងវិញ សម្រាប់គ្រប់វិស័យ»។ អត្ថបទទាក់ទង COVID-19៖ លោក ជា ចាន់តូ ផ្ដាំគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុទាំងអស់ ដោះស្រាយបញ្ហាអតិថិជនដោយទន់ភ្លន់ និងអនុគ្រោះ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោក ជា ចាន់តូ ក៏ស្នើឱ្យអតិថិជនត្រូវមានភាពស្មោះត្រង់ និងទទួលខុសត្រូវក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាលំបាកជាក់ស្តែងរបស់ខ្លួន ជាមួយគ្រឹះស្ថានធនាគារនិងមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ។ បើតាមលោក ជា ចាន់តូ កាលៈទេសៈនៃជំងឺកូវីដ១៩នេះ មិនត្រូវឱ្យមានការញុះញង់ណាមួយ ដែលបង្កចលាចលសង្គម នាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់វិស័យហិរញ្ញវត្ថុឡើយ។ «អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងគ្រឹះស្ថានធនាគារនិងមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ត្រូវចូលរួមសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធដើម្បីទប់ស្កាត់សកម្មភាព ដែលមានចេតនាបំពុលបរិយាកាស និងញុះញង់បង្កជាបញ្ហាសង្គម និងអស្ថិរភាពវិស័យហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា »។ នេះជាការលើកឡើងរបស់ទេសាភិបាលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា។ គិតត្រឹមដំណាច់ខែមេសា ឆ្នាំ២០២០ គ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ នៃសមាជិករបស់សមាគម បានបញ្ចេញប្រាក់កម្ចីដល់ប្រជាជនកម្ពុជា ជាង២,១លាននាក់ ដែលមានទំហំឥណទានសរុប ជាង៣០ទ្រីលានរៀល (៧,៤ប៊ីលានដុល្លា) ខណៈអតិថិជនបញ្ញើសរុបមានជាង២,៨លាននាក់ និងមានប្រាក់បញ្ញើសរុប ជាង១៥ទ្រីលានរៀល (៣,៧ប៊ីលានដុល្លា) ៕	ភ្នំពេញ៖ ពលរដ្ឋជាង១៥ម៉ឺននាក់ ទទួលបានឥណទានឡើងវិញ ទំហំ៦៥៦លានដុល្លារ ពីមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ។ នេះបើតាមរបាយការណ៍ពីសមាគមមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ កាលពីថ្ងៃទី២៦ ឧសភា។
ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃវិស័យបច្ចេកវិទ្យានៃការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត 67.5% ប្រទេសកម្ពុជា កំពុងរីកចម្រើនឥតឈប់ឈរឆ្ពោះទៅរកការក្លាយជាសង្គមឌីជីថល លើទិដ្ឋភាពផ្សេងៗ រួមទាំងការចិញ្ចឹមកូន។ សម្រាប់ភាពជាអ្នកម្តាយ វាមានសារសំខាន់ណាស់ក្នុងការមានព័ត៌មានជាភាសាកំណើត។ Mommy+ ដោះស្រាយកង្វល់នេះ ដោយផ្តល់ជូនឪពុកម្តាយ នូវលក្ខណៈពិសេសជាច្រើន ដូចជាកម្មវិធីតាមដានការមានផ្ទៃពោះប្រចាំសប្តាហ៍ អត្ថបទ និងវីដេអូដែលសំបូរបែប រួមទាំងខ្លឹមសារដែលបានជ្រើសរើសពីអ្នកជំនាញថែទាំសុខភាពក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិដែលបានផ្ទៀងផ្ទាត់។ «សម្រាប់ម្តាយថ្មីថ្មោង ដំណើរនៃការពពោះ អាចមានជាផលលំបាកច្រើន។» ដូចនេះហើយ ទើបក្រុមហ៊ុន Zuellig pharma ដែលជំនាញខាងផ្នែកថ្នាំពេទ្យ បង្កើតនូវកម្មវិធីសុខភាពថ្មី Mommy+ ដើម្បីសម្រួលដល់អ្នកម្តាយកម្ពុជាទូទៅ និងអ្នកម្តាយដំបូង ឲ្យទទួលបាននូវចំណេះដឹងនៃ ការថែទាំសុខភាព ការទទួលបានអាហារូបត្ថម្ភត្រឹមត្រូវ និងសុខុមាលភាពជារួម។ មានប្រសាសន៌ដោយលោក Jan Rask Christensen, នាយកគ្រប់គ្រងប្រចាំក្រុមហ៊ុន Zuellig pharma នៃប្រទេសកម្ពុជា និងមីយ៉ាន់ម៉ា។ ភាពងាយស្រួលនៃការតាមដានដំណើរនៃការវិវដ្ដនៃការមានផ្ទៃពោះ ការតាមដានជាប្រចំាអាទិត្យនៃការវិវដ្តក្នុងផ្ទៃ គឺជាចំនុច សំខាន់នៃកម្មវិធីmommy+ ដើម្បីឲ្យអ្នកដឹងពីការលូតលាស់ ត្រឹមត្រូវ ហើយយើងផ្លៃឈើ ឬបន្លែដែលពេញនិយមនៅក្នុងស្រុកខ្មែរ ជាការលើកឩទាហរណនៃការធំធាត់របស់កូនក្នុងផ្ទៃ។ លើសពីនេះទៅទៀត អ្នកប្រើប្រាស់ Mommy+ អាចចែករំលែកកម្មវិធីនេះដល់ដៃគូ(ប្តី) របស់អ្នកបានដូចគ្នា ដើម្បីឲ្យរំឭកទាំងអស់គ្នា នូវពេលដែលកូននឹងចាប់កំណើត ។ ក្នុងឱកាសទិវាអ្នកម្តាយ ពួកយើងបានផ្តល់ជូននូវកម្មវិធី ចំណេះដឹងខាងសុខភាព និងការទទួលបានអាហារូបត្ថម្ភដែលត្រឹមត្រូវ សម្រាប់ម្តាយ និងទារក ដើម្បីឲ្យកូនចាប់កំណើតមកទទួលបាននូវ សុខភាពខ្លាំងនិងរឹងមាំ។ជាមួយនឹងកម្មវិធីសុខភាពថ្មីនេះ mommy+ អ្នកទទួលបានចំណេះដឹងសមស្របទៅតាមកាលៈទេសៈ ប្រកបដោយភាពងាយស្រួល។ មានប្រសាសន៍ដោយ លោក Rehan Saghir ប្រធាននាយកប្រតិបត្តិប្រចាំក្រុមហ៊ុន ZP Therapeutics។ ពង្រឹងសុខភាពមាតាជាមួយនឹងការចែករំលែកចំណេះដឹងដែលអាចទុកចិត្តបាននិងសុវត្ថភាពសម្រាប់ស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ មិនថាអ្នកជាម្តាយថ្មីថ្មោង រឺជាម្តាយកូនបន្ទាប់ក្តី mommy+ គឺជាកម្មវិធីផ្តល់ចំណេះដឹងដែលជាគន្លឹះសម្រាប់ការមើលថែសុខភាព ស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ។ ក្នុងកម្មវិធីនឹងមានវីដេអូផ្តល់ដំបូន្មាន ជាច្រើន ហើយផ្សេងៗគ្នា ដូចជាផ្នែកអាហារូបត្ថម្ភ ការធ្វើលំហាត់ប្រាណ និងការថែទាំសុខភាពផ្លូវចិត្ត ពីបណ្តាគ្រូពេទ្យ ឯកទេសផ្នែកសម្ភព និងការចែករំលែក ពីបទពិសោធន៍របស់អ្នកម្តាយដែលមានបទពិសោធន៍នានា។ «សម្រាប់ម្តាយដែលចេះឌីជីថលនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ Mommy+ នឹងក្លាយជាដៃគូដ៏ល្អដែលផ្តល់នូវបទពិសោធន៍សិក្សាដ៏ទូលំទូលាយ ដោយគ្រាន់តែចុចភ្លាមឃើញភែ្លត ។ Mommy+ គឺជាដំណោះស្រាយឌីជីថលមួយក្នុងចំណោមដំណោះស្រាយឌីជីថលជាច្រើនដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ Zuellig Pharma ដែលបង្កើតឆ្ពោះទៅរកប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីថែទាំសុខភាពដែលផ្តោតលើអតិថិជនកាន់តែច្រើន និងអាចចូលដំណើរការបាននៅអាស៊ី។ Mommy+ អាចទាញយកឥឡូវនេះដោយឥតគិតថ្លៃក្នុងប្រទេសកម្ពុជានៅលើ Google Play Store និង App Store ។ អំពី Zuellig Pharma Zuellig Pharma គឺជាក្រុមសេវាកម្មថែទាំសុខភាពដ៏ធំបំផុតមួយនៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី ហើយបេសកកម្មរបស់យើងគឺធ្វើឱ្យការថែទាំសុខភាពកាន់តែងាយស្រួលដល់សហគមន៍ដែលយើងបម្រើ។ យើងផ្តល់ជូននូវការចែកចាយលំដាប់ពិភពលោក សេវាកម្មឌីជីថល និងពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បីគាំទ្រតម្រូវការថែទាំសុខភាពដែលកំពុងកើនឡើងនៅក្នុងតំបន់នេះ។ ក្រុមហ៊ុននេះត្រូវបានចាប់ផ្តើមកាលពីមួយរយឆ្នាំមុន ហើយបានរីកចម្រើនក្លាយជាអាជីវកម្មជាង 15 ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិក ដែលគ្របដណ្តប់ទីផ្សារចំនួន 16 ដែលមានបុគ្គលិកជាង 13,000 ។ ប្រជាជនរបស់យើងបម្រើគ្រឿងបរិក្ខារពេទ្យជាង 350,000 និងធ្វើការជាមួយអតិថិជនជាង 500 នាក់ រួមទាំងក្រុមហ៊ុនឱសថកំពូលទាំង 20 នៅលើពិភពលោក។ ព័ត៌មានទំនាក់ទំនង Zuellig Pharma [email protected] (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ភ្នំពេញ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៣ កម្មវិធី Mommy+ ជាកម្មវិធីដែលជួយសម្រួលដល់ដំណើរនៃការមានផ្ទៃពោះរបស់ស្រ្តី ឲ្យទទួលបានព័ត៌មានបន្ថែមនៃការវិវដ្ដក្នុងផ្ទៃ និងអត្ថបទជាច្រើនទាក់ទងនឹងការមើលថែរបស់ស្រ្តីក្នុងកំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ ដោយក្រោមទស្សនវិស័យ សុខុមាលភាពមាតាជាអនាគតកូន។ កម្មវិធី Mommy+ ជាកម្មវិធីដែលមានពីរ ភាសាខ្មែរ និងអង់គ្លេស ហើយជាកម្មវិធីដំបូងគេដែលបង្កើត ឡើងសម្រាប់ផ្តល់ព័ត៌មានលម្អិត និងអាចទុកចិត្តបានសម្រាប់ឪពុកម្តាយនៃប្រទេសកម្ពុជាទាំងអស់។ Mommy+ ជាកម្មវិធីបច្ចេកវិទ្យាជំនាន់ថ្មីដែលជាដំណោះស្រាយសំរាប់សុខភាពស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ ដែលបង្កើតឡើងដោយក្រុមហ៊ុន Zuellig pharma ឈានមុខគេ ក្នុងវិស័យសុខមាលភាព។
តារាបាល់ទាត់ក្រុម Paris Saint Germain ខ្សែបម្រើ Lee Kang-in បង្ហាញភាពលេចធ្លោរលើសប្រធានក្រុម Son Heung-min ដោយគេបានស៊ុតបាល់បញ្ចូលទី ២គ្រាប់ ក្រោយពេលដែលមិត្តរួមក្រុម Hwang On-Beom ស៊ុតមួយគ្រាប់បើកឆាកនៅក្នុងវគ្គទីមួយ សម្រាប់ក្រុមដឹកនាំដោយលោក Jurgen Klinsmann។ ចំណែកបារែន រកបាន ១គ្រាប់មកវិញ ដោយកីឡាករ Abdullah Al Hashash។ Kang-in វ័យ ២២ឆ្នាំ បង្ហាញពីបច្ចេកទេស និងសមត្ថភាពដ៏រីកចម្រើនសម្រាប់ការប្រកួតឱ្យក្រុមកូរ៉េខាងត្បូង នៅក្នុងវគ្គទីពីរ ដើម្បីជួយស្វែងរកគ្រាប់ទី៣ ដល់ក្រុមនៅក្នុងពូល E។ ដោយឡែកហ្សក់ដានី បំបាក់ក្រុមម៉ាឡេស៊ីចាស់ដៃ ៤-០ នៅក្នុង Asian Cup ពូល E ដោយជួយរុញច្រានពួកគេឡើងឈរកំពូលតារាង ពីលើកូរ៉េខាងត្បូង ដែលឈ្នះបារែន ៣-១។ ៤គ្រាប់ជ័យជម្នះធ្វើបានដោយកីឡាករ Mahmoud Mardi នាទី១២ និងនាទី៣២ ហើយកីឡាករ Mousa Suleiman បាល់ពិន័យ ១១ម៉ែត្រ នាទី១៨ និងនាទី៨៥។ ក្នុងពូល E នេះបារែនឈរចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣ បណ្តោះអាសន្ន ចំណែកម៉ាឡេស៊ី នៅបាតតារាង។ មិនខុសពីម៉ាឡេស៊ី ក្រុមឥណ្ឌូណេស៊ីមកពីតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដូចគ្នា ហើយទើបវិលត្រឡប់ចូលការប្រកួត Asian Cup លើកដំបូង គិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៧ បានរងបរាជ័យដូចគ្នា។ អ៊ីរ៉ាក់ ធ្វើបានល្អខ្លាំង យកឈ្នះលើឥណ្ឌូណេស៊ី ៣-១ សម្រាប់ជំនួបពូល D។ វគ្គទីមួយឥណ្ឌូណេស៊ី បង្ហាញទម្រង់លេងបានល្អ ដោយអាចតាមរកគ្រាប់បាល់ស្មើ ១-១ ទល់អ៊ីរ៉ាក់បន្ទាប់ពីកីឡាករ Mohamed Ali ស៊ុតបញ្ចូលទីនាទី១៧ ហើយកីឡាករឥណ្ឌូណេស៊ី Merselino Ferdinan តាមស្មើនាទី៣៧។ ២គ្រាប់បន្ថែមទៀតទៅកាន់អ៊ីរ៉ាក់ ធ្វើបានដោយកីឡាករ Osama Rashid នាទី៤៥+៧ និង Aymen Hussein នាទី៧៥។ ជំនួបបន្ទាប់ក្នុងពូល កូរ៉េខាងត្បូង នឹងត្រូវជួបតទល់ជាមួយនឹងក្រុមហ្សក់ដានី ខណៈដែលបារែន ត្រូវជួបម៉ាឡេស៊ី ក្នុងពូល E ចំណែកក្រុមនៅពូល D អ៊ីរ៉ាក់ នឹងត្រូវជួបម្ចាស់ពាន ៤សម័យ ជប៉ុន ខណៈដែលឥណ្ឌូណេស៊ី ត្រូវប៉ះគូប្រកួតប្រជែងវៀតណាម នៅថ្ងៃទី២០ ខែមករា៕	ក្រុមកីឡាបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិកូរ៉េខាងត្បូងចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការស្វែងរកការឈ្នះពានរង្វាន់ទ្វីបអាស៊ី AFC Asian Cup ឆ្នាំ២០២៣ លើកដំបូង ក្រោយខនខានតាំងពីឆ្នាំ ១៩៦០ ដោយឈ្នះក្រុមបារែន លទ្ធផល ៣-១ នៅក្នុងការប្រកួតជំនួបបើកឆាកពូល E នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមករា។ ក្រុមហ្សកដានី និងអ៊ីរ៉ាក់ បំបាក់ក្រុមម៉ាឡេស៊ី និងឥណ្ឌូណេស៊ី ដែលមកពីតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដូចគ្នា។
ក្រសួងសុខាភិបាលអ៊ីតាលី កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ បានប្រកាសពីករណីស្លាប់ស្ត្រីចំណាស់ម្នាក់នៅមន្ទីរពេទ្យក្រុង Crema តំបន់ Lombardy និងជាករណីស្លាប់ទី៣ដោយសារ COVID-19 នៅក្នុងប្រទេសអឺរ៉ុបមួយនេះ។ យោងតាម AFP ស្ត្រីនោះមានជំងឺមហារីកក្នុងខ្លួន។ អ្នកពីរនាក់ដំបូង គឺបុរសវ័យ៧៨ឆ្នាំ និងស្ត្រីវ័យ៧៧ឆ្នាំ។ មកដល់ពេលនេះ ករណីឆ្លងនៅអ៊ីតាលីឡើងដល់១៥៥នាក់ ដោយច្រើនជាងគេនៅតំបន់ Lombardy ដែលមានជាង១០០នាក់ បន្ទាប់មកមាន Veneto, Emilia Romagna, Trentino South Tyrol, Lazio ជាដើម។ ការរកឃើញករណីឆ្លងយ៉ាងគំហុកនៅអ៊ីតាលីនេះ នាំឲ្យរដ្ឋាភិបាលអ៊ីតាលីសម្រេចហាមប្រាមរាល់ការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍សាធារណៈនៅតំបន់ Veneto និង Lombardy ហើយសាលាទាំងអស់ត្រូវបានបិទបណ្តោះអាសន្នផងដែរ។ កាលពីយប់ថ្ងៃទី២៣ ខែកុម្ភៈ ព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតបាល់ទាត់ចំនួន៤ក្នុងក្របខណ្ឌ Serei A រវាង Inter Milan-Sampdoria, Atalanta-Sassuolo, Hellas Verona-Cagliari និង Torino-Parma ក៏ត្រូវបានព្យួរផងដែរ៕	អ៊ីតាលី បានក្លាយជាប្រទេសដែលរាលដាលខ្លាំងជាងគេនៅអឺរ៉ុបលើករណីជំងឺរលាកសួតបង្កដោយមេរោគកូរ៉ូណាប្រភេទថ្មី (COVID-19) ដោយគិតត្រឹមម៉ោង៩ព្រឹកនេះ តួលេខអ្នកឆ្លងមាន១៥៥នាក់ ខណៈអ្នកជំងឺឡើងដល់៣នាក់។
អ្នកដំណើរជាច្រើននាក់ បានចាកចេញពីនាវា Westerdam ដោយមានការស្វាគមន៍អមជាមួយនឹងផ្កា និងក្រមា ពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាផងដែរ ។ នាម៉ោង៨ព្រឹក ភ្ញៀវទេសចរប្រមាណជា១១៩នាក់ បានធ្វើដំណើរចេញពីព្រលានយន្តហោះកងកេងនៃខេត្តព្រះសីហនុ មកកាន់ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិភ្នំពេញ នៅម៉ោង៩៖២០ នាទី។ ចុះពីលើយន្តហោះភ្លាម អ្នកដំណើរទាំងនោះ បង្ហាញទឹកមុខសប្បាយរីករាយ និងអរគុណចំពោះរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលមិនរើសអើងលើពួកគេ ហើយរៀបចំឱ្យពួកគេធ្វើដំណើរទៅប្រទេសរៀងខ្លួនវិញ។ សូមទស្សនាវីដេអូខាងក្រោម៖ អ្នកដំណើរមកពីកាណាដាម្នាក់ បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា សកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គឺបង្ហាញពីទឹកចិត្តដ៏ល្អ និងយកចិត្តទុកដាក់លើមនុស្សជាតិ ដែលកំពុងជួបការលំបាក។ «ខ្ញុំពិតជាមានអារម្មណ៍រីករាយណាស់ ដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាអនុញ្ញាតឱ្យមកកាន់ព្រលានយន្តហោះ ចុះពីនាវាដើរលើដីគោក ហើយថែមរៀបចំឱ្យខ្ញុំទៅប្រទេសកំណើតវិញជាធម្មតា ដោយគ្មានបញ្ហាអ្វី។ ខ្ញុំសូមអរគុណកម្ពុជា។ នៅពេលនេះ ខ្ញុំចង់និយាយថាខ្ញុំស្រលាញ់កម្ពុជា ព្រោះរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមានទឹកចិត្តល្អ ហើយយើងមានមោទកភាពណាស់ចំពោះកម្ពុជា»។ អ្នកដំណើរពីប្រទេសកាណាដា បាននិយាយបែបនេះ។ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៤ កុម្ភៈ កម្ពុជា បានអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដំណើរលើនាវា Westerdam ប្រមាណជា៥០០នាក់ ដែលមានសុខភាពល្អប្រក្រតី ធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសរៀងខ្លួនរបស់ពួកគេ តាមជើងហោះហើរចំនួន៥ជើង ដោយក្នុង២ជើងហោះហើរទៅប្រទេសគោលដៅផ្ទាល់ និងជើងហោះហើរចំនួន៣ទៀត គឺតាមរយៈការផ្ទេរ (Transit)។ នេះបើតាមលោក គួច ចំរើន អភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ។ រដ្ឋាភិបាល បានសម្រេចឱ្យនាវាទេសចរណ៍អាមេរិក ដែលមានឈ្មោះថា Westerdam ចូលចតនៅកំពង់ផែស្វយ័តខេត្តព្រះសីហនុ នៅថ្ងៃទី១៣ កុម្ភៈនេះ ក្រោយពីប្រទេស និងកោះចំនួន៥ បានបដិសេធលើការស្នើសុំចតរបស់ក្រុមហ៊ុន Holland America Line។ ក្នុងនោះរួមមាន ជប៉ុន តៃវ៉ាន់ កោះហ្គាម ហ្វីលីពីន និងថៃ ដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យនាវាទេសចរណ៍ចូលចតឡើយ ដោយសារបារម្ភពី COVID-19។ មូលហេតុដែលរដ្ឋាភិបាលសម្រេចឱ្យនាវាអាមេរិកចូលចតនេះ ក្រោមហេតុផលថា ជួយសង្គ្រោះមនុស្សជាតិ និងបង្ហាញពីសកម្មភាពមនុស្សធម៌ ជាពិសេសលុបបំបាត់ភាពភ័យខ្លាចរបស់ពលរដ្ឋ លើបញ្ហាជំងឺរលាកសួតដែលបង្កឡើងដោយវីរុសកូរ៉ូណាប្រភេទថ្មី COVID-19។ មនុស្សនៅលើនាវានោះ មានជាង២២០០នាក់ ក្នុងនោះអ្នកដំណើរ១៤៥៥នាក់ មានជាង៤០សញ្ជាតិ និងបុគ្គលិកបម្រើការងារតាមផ្នែកលើនាវា ៨០២នាក់។ អ្នកទេសចរដែលច្រើនជាងគេមាន អាមេរិកមាន៦៥១នាក់ កាណាដា ២៧១នាក់ អង់គ្លេស ១២៧នាក់ ហូឡង់៩១នាក់ អូស្ត្រាលី៧៩នាក់ អាល្លឺម៉ង់៥៧នាក់...៕	ភ្នំពេញ៖ ដូចការគ្រោងទុក កម្ពុជាបានរៀបចំឱ្យអ្នកដំណើរលើនាវាទេសចរណ៍អាមេរិក ឈ្មោះ Westerdam ធ្វើដំណើរទៅប្រទេសរៀងខ្លួនរបស់ពួកគេ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៤ កុម្ភៈនេះ ។ នាវា Westerdam ទទួលបានការអនុញ្ញាតឱ្យចូលចតនៅកំពង់ផែស្វយ័តខេត្តព្រះសីហនុ កាលពីថ្ងៃទី១៣ កុម្ភៈ។
បរាជ័យ៥ដងក្នុងការបោះឆ្នោតបំពេញបន្ថែមសមាជិកសភា កំពុងធ្វើឲ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រី មហាធៀ មហាម៉ាត់ ខ្វល់ខ្វាយពីអនាគតសម្ពន្ធភាពកាន់អំណាចរបស់លោក។ លោក មហាធៀ ក៏ថែមទាំងព្រមានថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោក អាចដឹកនាំប្រទេសបានតែមួយអាណត្តិនេះប៉ុណ្ណោះ។ ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថ្ងៃទី២០ ខែមករា នៅទីក្រុងឡាំកាវី លោក មហាធៀ បញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើគ្មានការផ្លាស់ប្ដូរដុំកំភួនអ្វីនោះ សម្ព័ន្ធភាព Pakatan Harapan នឹងបរាជ័យមិនខាន។ សម្ពន្ធភាព Pakatan Harapan ដែលមានន័យថា សម្ពន្ធភាពនៃក្ដីសង្ឃឹម បានផ្ដួលសម្ពន្ធភាពកាន់អំណាច Barisan Nasional ក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៨ ។ លោក មហាធៀ ដែលធ្លាប់ដឹកនាំសម្ពន្ធនេះជាច្រើនឆ្នាំ បានចាប់ដៃអតីតគូសត្រូវ និងមន្ត្រីក្រោមបង្គាប់លោក អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម ដើម្បីបង្កើតសម្ពភាព Pakatan Harapan ហើយក៏យកឈ្នះអតីតបក្សនយោបាយរបស់ខ្លួន ខណៈលោកក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដល់សព្វថ្ងៃ។ យ៉ាងណាមិញ សម្ពភាពកាន់អំណាចរបស់លោក មហាធៀ បានរងបរាជ័យផ្ទួនៗក្នុងការបោះឆ្នោតដើម្បីជ្រើសរើសសមាជិកសភាពបំពេញកៅអីដែលទំនេរ។ ចុងក្រោយនេះ សម្ពន្ធភាពនេះ ចាញ់ឆ្នោតនៅឯមណ្ឌលមួយក្នុងរដ្ឋ Sabah ។ បើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters លោក មហាធៀ អះអាងថា លោកនឹងបើកការត្រួតពិនិត្យដើម្បីរកហេតុផលនៃបរាជ័យនេះ។ «យើងបានចាញ់ការបោះឆ្នោតបំពេញបន្ថែមចំនួន៥ ប៉ុន្តែពួកគេនៅតែមិនយល់ដដែល។» នេះជាសម្ដីរបស់លោក មហាធៀ ប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាន ដែលបន្តថា លោកបានប្រាប់មន្ត្រីពីគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យដែលត្រូវការការគាំទ្រពីប្រជាជន។ បើតាមលោក មហាធៀ មន្ត្រីបក្សកាន់អំណាច បានទាស់ទែងគ្នា និងបង្កការបែងចែកក្នុងចំណោមប្រជាជន ដែលការណ៍នេះនឹងធ្វើឲ្យបក្សកាន់អំណាចបរាជ័យ បើមិនផ្លាស់ប្ដូរទេនោះ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីវ័យ៩៤ឆ្នាំរូបនេះ ទំនងចង់សំដៅដល់ទំនាស់ផ្ទៃក្នុងសម្ពន្ធភាពកាន់អំណាចលើបេក្ខជនដែលត្រូវស្នងតំណែងបន្តពីលោក។ តាមកិច្ចព្រមព្រៀង លោក អាន់វ៉ា ជាអ្នកត្រូវធ្វើនាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្តពីលោក មហាធៀ ដែលកាន់តំណែងពីរបីឆ្នាំសិន។ ប៉ុន្តែរដ្ឋមន្ត្រីសេដ្ឋកិច្ច អាស្មីន អាលី ដែលមកពីបក្សតែមួយនឹងលោក អាន់វ៉ា នោះ ក៏ត្រូវបានមើលឃើញថា ជាបេក្ខភាពមួយដែរ។ លោក អាស្មីន និងលោក អាន់វ៉ា កំពុងមិនត្រូវគ្នា។ វាទំនងជាមូលហេតុមួយដែលប្រជាជនលែងគាំទ្របក្សនេះទៀត៕	នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី មហាធៀ មហាម៉ាត់ នៅថ្ងៃទី២០ ខែមករា បានព្រមានថា រដ្ឋាភិបាលបច្ចប្បន្ន នឹងចាញ់ក្នុងការបោះឆ្នោតលើក្រោយ ប្រសិនបើមានការផ្លាស់ប្ដូរទេនោះ។ លោក មហាធៀ ព្រមានបែបនេះ ក្រោយសម្ពន្ធភាពកាន់អំណាចបច្ចុប្បន្ន បានរងបរាជ័យផ្ទួនៗក្នុងការបោះឆ្នោតបំពេញបន្ថែមសមាជិកសភា។ លោក មហាធៀ ថែមទាំងមិនសូវជឿជាក់លើសមត្ថភាពរបស់មេដឹកនាំជំនាន់ក្រោយរបស់ម៉ាឡេស៊ីទៅទៀត។
ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មានអាហារច្រើនណាស់ដែលអ្នកគួរកាត់បន្ថយបើសិនជាមិនចង់ផ្តល់គ្រោះថ្នាក់ដល់ថ្លើមទេនោះ។ អាហារមួយចំនួនដែលត្រូវបានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអះអាងថាមិនល្អចំពោះថ្លើមមានោះមានដូចជា៖ អាហារប្រៃ អាហារដែលផ្អែមៗពេក អាហារលឿនដូចជា សាំងវិច បឺហ្គ័រ ឬភីហ្សា អាហារដែលសម្បូរជាតិខ្លាញ់ Trans Fat គ្រឿងស្រវឹង៕ ផ្តល់សិទ្ធិដោយ៖ www.health.com.kh	ថ្លើមគឺជាសរីរាង្គក្នុងពោះដ៏ធំជាងគេបំផុត ហើយវាមាននាទីដ៏សំខាន់គឺច្រោះជាតិពុលចេញពីក្នុងខ្លួន។ ក្រៅពីនេះវាក៏មានការងារផ្សេងត្រូវធ្វើដែរ ដូច្នេះ ការរំលាយជាតិថ្នាំ បញ្ចេញអ័រម៉ូន និងកូឡេស្តេរ៉ុលដែលមានច្រើនចោល រក្សាវីតាមីន ជាតិរ៉ែ និង Glycogen ព្រមទាំងរំលាយជាតិខ្លាញ់ជាដើម។ តាមពិតទៅ ថ្លើមជាសរីរាង្គដែលធ្វើការយ៉ាងសកម្មជាងគេបំផុត។
សូមអញ្ជើញទស្សនាវីដេអូខាងក្រោមនេះ ៖	ភ្នំពេញ៖ ការជ្រើសរើសទីតាំង គឺជាកត្តាសំខាន់បំផុត សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋដែលមានបំណងទិញដី ដើម្បីសាងសង់លំនៅដ្ឋាន។ នេះបើតាម លោក ស្រី ចាន់ថន អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុន Jet Group ។ លោក ចាន់ថន បានផ្តល់យោបល់ថា មុននឹងទិញដីធ្វើលំនៅដ្ឋានប្រជាពលរដ្ឋត្រូវមើលលើ ៣ចំណុច ក្នុងនោះមានកម្មសិទ្ធិ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ(ផ្លូវ, លូ) និងមូលដ្ឋានជុំវិញ៕
អេ អាយ អេ ខេមបូឌា គឺជាផ្នែកមួយនៃ AIA Group Limited ដែលជាសម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង ជីវិតឯករាជ្យ ចុះបញ្ជីសាធារណៈធំជាងគេបំផុតក្នុងតំបន់អាស៊ី និងជាក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងជីវិតធំជាងគេ ទីពីរទូទាំងពិភពលោ ក។ អេ អាយ អេ ខេមបូឌា បានទទួលអាជ្ញាបណ្ណអាជីវកម្មធានារ៉ាប់រងពីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុកាល ពីដើមឆ្នាំនេះ ហើយរំពឹងថានឹងចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួននៅក្នុង ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ។ Smart គឺជាក្រុមហ៊ុនទូរគមនាគមន៍ចល័តឈានមុខគេមួយនៅកម្ពុជា ដែលកំពុងបម្រើប្រជាពលរដ្ឋច្រើនជាង ៨លាននាក់ទូទាំង ២៥ ខេត្ត-ក្រុង ជាមួយនិងសេវាអ៊ិនធឺណិតចល័តល្បឿនលឿនបំផុតនៅកម្ពុជា គឺប្រព័ន្ធ 4G LTE ពីក្រុមហ៊ុន Smart។ Smart នឹងផ្តល់ការគាំទ្រដល់ អេ អាយ អេ ខេមបូឌា ដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា និងធ្វើឲ្យការផ្តល់ជូនដំណោះស្រាយធានារ៉ាប់រងជីវិតដែលមានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់បំផុតរបស់ អេ អាយ អេ ខេមបូឌា ដំណើរការទៅបានតាមរយៈបណ្តាញទូរគមនាគមន៍ដែលឈានមុខក្នុងទីផ្សារ និងសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុចល័តរបស់ខ្លួន។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ក្រុមហ៊ុនទាំងពីរ នឹងសហការគ្នា ដើម្បីធ្វើឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរជាវិជ្ជមានសម្រាប់ជីវិតរស់នៅរបស់អ្នកទាំងអស់គ្នា និងចូលរួមលើកកំពស់ការអភិវឌ្ឍសង្គម-សេដ្ឋកិច្ចនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាឲ្យបានយូរអង្វែង។ លោក Richard Bates អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុន អេ អាយ អេ ខេមបូឌា បានមានប្រសាសន៍ថា៖ យើងរីករាយចំពោះការចាប់ដៃគូរយៈពេលវែងជាមួយ Smart។ ដោយមានការគាំទ្រពី Smart អេ អាយ អេ ខេមបូឌា នឹងអាចភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយប្រជាពលរដ្ឋរាប់លាននាក់ និងអាចផ្តល់ជូននូវភាពស្ងប់ចិត្តទៅកាន់ពួកគាត់ តាមរយៈដំណោះស្រាយ និងសេវាកម្មធានារ៉ាប់រងជីវិតបែបថ្មី។ លោក Thomas Hundt នាយកប្រតិបត្តិរបស់ក្រុមហ៊ុន Smart ទទួលស្គាល់អំពីសារៈសំខាន់នៃការធានារ៉ាប់រងជីវិត និងបានមានប្រសាសន៍ដោយក្តីសោមនស្សរីករាយដូចគ្នាដែរ ថា៖ ក្រុមហ៊ុន Smart ជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំលើការធ្វើឲ្យជីវិតកាន់តែប្រសើរឡើងទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា តាមរយៈការផ្តល់ជូនការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងដ៏ទូលំទូលាយ និងមានល្បឿនលឿនបំផុត ព្រមទាំងសេវាកម្មនានាដែលបន្ថែមអត្ថប្រយោជន៍ដ៏មានគុណភាពដល់អ្នកទាំងអស់គ្នា។ ការចាប់ដៃគូដ៏រំភើបជាមួយនឹង អេ អាយ អេ ខេមបូឌា គឺជាកញ្ចក់មួយឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីការប្តេជ្ញាចិត្តឥតស្រាកស្រាន្តរបស់ Smart ឆ្ពោះទៅកាន់គោលដៅមួយនេះ និងអំពីដំណើរឆ្ពោះទៅមុខរបស់យើងក្នុងការក្លាយទៅជានិមិត្តរូបនៃការរស់នៅបែបឌីជីថល។ ជាមួយនឹងសេវាអ៊ិនធឺណិត និងបណ្តាញ 4G ទូទាំងប្រទេស ដែលបានឈ្នះពានរង្វាន់នោះ យើងជួយលើកកំពស់ការទទួលបានការធានារ៉ាប់រងជីវិត និងត្រួសត្រាយផ្លូវទៅកាន់សុវត្ថិភាពហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ក្រុមគ្រួសារកម្ពុជា ដោយមានប្រសិទ្ធិភាព។ សេវាធានារ៉ាប់រងជីវិត គឺជាសេវាកម្មថ្មីសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។ ដោយឡែកប្រជាពលរដ្ឋដែលចូលចិត្តប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាកំពុងតែកើនឡើង និងកាន់តែយល់ដឹងអំពីគុណសម្បត្តិនៃសេវាកម្មនេះ។ ដូច្នេះ Smart និង អេ អាយ អេ ខេមបូឌា មានទំនុកចិត្តថាការចាប់ដៃគូថ្មីនេះ នឹងនាំទៅរកគុណភាពជីវិតកាន់តែប្រសើរឡើង និងឱកាសកាន់តែច្រើនសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ភ្នំពេញ៖ ថ្ងៃទី ១៩ ខែ មេសា ឆ្នាំ ២០១៧ ក្រុមហ៊ុន អេ អាយ អេ (ខេមបូឌា) ឡាយហ្វ៍ អ៊ិនសួរេន ម.ក (អេ អាយ អេ ខេមបូឌា) និងក្រុមហ៊ុន ស្មាតអាស្យាតា ខូអិលធីឌី (Smart) បានរួមគ្នាប្រកាសការ ចាប់ដៃ គូរយៈពេលវែង ដែលក្នុងនោះ អេ អាយ អេ ខេមបូឌា នឹងប្រើប្រាស់សេវាកម្មដ៏ទំនើបរបស់ Smart ដើម្បីនាំយក នូវដំណោះស្រាយ និងសេវាកម្មធានារ៉ាប់រងជីវិតបែបថ្មី មកជូនប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ដើម្បីបំពេញតម្រូវការលើការ ការពារផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងការសន្សំរយៈពេលវែង ដែលកំពុងតែកើនឡើង។
តាមការសម្រេច ឃុំតាកោ ស្រុកពោធិ៍រៀង ត្រូវបានប្តូរទៅជាសង្កាត់តាកោ ចំណុះក្រុងព្រៃវែង ខេត្តព្រៃវែងវិញ៕	សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន តាមរយៈអនុក្រឹត្យមួយចុះថ្ងៃទី៨ ខែមករា បានសម្រេចកែសម្រួលព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលក្រុងព្រៃវែង និងស្រុកពោធិ៍រៀង នៃខេត្តព្រៃវែង។
តម្លៃក្រពើចេះតែបន្តធា្លក់ថ្លៃ អ្នកស្រី ព្រឿន សុភាព បានកាត់បន្ថយការចិញ្ចឹមក្រពើ ដោយបច្ចុប្បន្នក្រពើរបស់អ្នកស្រីនៅសល់តែជាង២០០ក្បាលប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកស្រី សុភាព ថ្លែងដូច្នេះ៖ «ពីមុនក្រពើ១ក្បាល ខ្ញុំលក់បាន៥០០ទៅ៦០០ដុល្លារ តែពេលនេះ បែរជាតម្លៃក្រពើលក់បាន៣០ដុល្លារក្នុង១ក្បាល»។ ជាមួយគ្នានេះ អ្នកស្រី សុភាព ចំណាយដើមទុនជាច្រើន ដើម្បីទិញចំណីឱ្យក្រពើ ប៉ុន្តែទីផ្សារក្រពើ ធ្លាក់ចុះខ្លាំង។ អ្នកចិញ្ចឹមក្រពើលើទន្លេស្លាបជាង១០ឆ្នាំរូបនេះ មិនមានភាពភ័យខ្លាចក្នុងការចិញ្ចឹមក្រពើឡើយ ព្រោះតែអ្នកស្រី សុភាព បានយល់ច្បាស់ពីប្រៀបចិញ្ចឹមតាំងនៅកុមារភាព។ របរចិញ្ចឹមក្រពើនេះ ជារបរមួយដែលបានបន្សល់ពីម្ដាយរបស់អ្នកស្រី ព្រឿន សុភាព។ បន្ថែមពីនេះ ស្រ្ដីវ័យ៤៤ឆ្នាំរូបនេះ បានបញ្ជាក់ថា បើតម្លែក្រពើបន្តធ្លាក់ចុះ អ្នកស្រី អាចឈប់ចិញ្ចឹម ព្រោះមិនមានលុយទិញចំណីឱ្យក្រពើទៀតនោះទេ។ ពីមុន អ្នកស្រីដាក់ចំណីឱ្យក្រពើមួយខែ៣ទៅ៤ដង ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះ មួយខែ អ្នកស្រី សុភាព ដាក់ចំណីឱ្យវាស៊ី១ ទៅ២ ម្ដងតែប៉ុណ្ណោះ។ ក្រៅពីនេះ ចំណីក្រពើដែលអ្នកស្រី ដាក់ឱ្យក្រពើស៊ីទាំងនោះ គឺជាសាច់ត្រី។ ក្នុងមួយឆ្នាំ អ្នកស្រី សុភាព ចំណាយថវិកាចិញ្ចឹមក្រពើអស់ប្រមាណ ៣ពាន់ដុល្លារ។ ក្រៅពីលក់ក្រពើទាំងមូល អ្នកស្រី សុភាព ក៏មានលក់កូនក្រពើផងដែរ៕	បាត់ដំបង៖ អ្នកស្រី ព្រឿន សុភាព ជាអ្នកចិញ្ចឹមក្រពើ នៅភូមិព្រែកទាល់ ឃុំកោះជីវាំង ស្រុកឯកភ្នំ ខេត្តបាត់ដំបង ដែលស្ថិតក្នុងបឹងទន្លេសាប។ តម្លៃក្រពើរបស់អ្នកស្រី ធ្លាប់លក់បាន ៥០០ដុល្លារក្នុង១ក្បាល តែធ្លាក់មកត្រឹម៣០ដុល្លារ ដោយសារគ្មានទីផ្សារ។ បើតាមម្ចាស់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមក្រពើ ទីផ្សារក្រពើ បានធា្លក់ចុះខ្លាំងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ ការធា្លក់ថ្លៃនៃក្រពើទាំងនោះ បានធ្វើឱ្យអ្នកស្រី ភាព ខាតដើមទុនច្រើន ក្នុងការចិញ្ចឹមក្រពើ ។
តាមរូបភាពដែលបង្ហោះដំបូងគេដោយ លោក ផែង វណ្ណៈ ម្ចាស់គណនីបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក ដ៏ល្បីល្បាញម្នាក់នៅកម្ពុជា ជនបង្កមានវត្តមាននៅការិយាល័យចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ជាមួយលោក យិន ង៉ិច ដែលជាឪពុក និងបុរសម្នាក់ទៀត។ សំណុំរឿងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៩ បានក្លាយជាប្រធានបទនៃការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីមហាជន ជាពិសេសពួកគេកំពុងតាមដានសមត្ថភាពរបស់តុលាការក្នុងការចាត់ការលើសំណុំរឿងរវាងអ្នកបង្កដែលជាកូនអ្នកមាន រីឯជនរងគ្រោះ ជានិស្សិតដែលកើតចេញពីគ្រួសារក្រីក្រ។ ជាមួយគ្នាផងដែរ រឿងរ៉ាវគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដែលបានផ្តាច់ជីវិតកញ្ញា ឌុំ រីដា និស្សិតជិតបញ្ចប់ការសិក្សាមហាវិទ្យាល័យ បានក្លាយទៅជាអាយ៉ៃឆ្លើយឆ្លងគ្នារវាងលោក ផែង វណ្ណៈ និងលោក ពេជ្រ ស្រស់ ប្រធានគណបក្សយុវជនកម្ពុជា និងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាពិគ្រោះ និងផ្តល់យោបល់។ លោក ផែង វណ្ណៈ ដែលមានឈ្មោះល្បីក្នុងបណ្តាញសង្គម និងជាអតីតមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ បានយកថវិកាចំនួន៥០០០ដុល្លារអាមេរិក ជួនទៅគ្រួសារជនរងគ្រោះ។ លោកបានអះអាងថា លោកស្គាល់គ្នាជាមួយឪពុកជនបង្ក ហើយលោកបានធ្វើជាតំណាងដើម្បីយកថវិកាទៅចូលបុណ្យ មិនមែនជាការផ្តល់សំណងណាមួយនោះឡើយ។ លោក ពេជ្រ ស្រស់ បានប្រតិកម្មចំពោះសកម្មភាពរបស់លោក ផែង វណ្ណៈ។ ក្រោយការឆ្លើយឆ្លងគ្នាមិនផ្ទាល់តាមរយៈ Facebook Live រៀងៗខ្លួន លោក ពេជ្រ ស្រស់ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា បានដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ដើម្បីតាមដានទាក់ទងនឹងការផ្តល់ថវិការបស់លោក ផែង វណ្ណៈ។ បច្ចុប្បន្ន សំណុំរឿងនេះ ស្ថិតក្នុងដៃ ACU ផងដែរ ដោយលោក ពេជ្រ ស្រស់ ត្រូវបានអញ្ជើញឲ្យទៅបកស្រាយទាក់ទងនឹងបណ្តឹងរបស់ខ្លួន៕	នាព្រឹកថ្ងៃព្រហាមថ្ងៃសុក្រនេះ យុវតីឈ្មោះ យិន ម៉ាណា ត្រូវឪពុកនាំទៅកាន់ការិយាល័យចរាចរណ៍ផ្លូវគោក នៃស្នងការនគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីឲ្យចាត់ការតាមនីតិវិធីច្បាប់ ក្នុងសំណុំរឿងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដ៏រន្ធត់កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា ដែលបណ្តាលឲ្យនិស្សិតស្រីម្នាក់ឈ្មោះ ឌុំ រីដា ទទួលមរណភាពភ្លាមៗ។
ប៉េរូ បានចាប់ផ្តើមបិទប្រទេសតាំងពីថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា មកម្លេះ ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងបង្ការករណីឆ្លងនៃ COVID-19 នៅក្នុងប្រទេស។ ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ មន្ត្រីប៉ូលិសជាច្រើននាក់ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលប៉េរូដាក់ពង្រាយនៅក្នុងប្រទេស ដើម្បីរឹតបន្តឹង និងអនុវត្តបទបញ្ជាបិទប្រទេសនេះ។ បើតាមការអះអាងរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃប៉េរូ ដែលទើបតែចូលកាន់តំណែង លោក Gaston Rodriguez គិតមកត្រឹមពេលនេះ មន្ត្រីប៉េរូចំនួន ១៣០០នាក់ បានឆ្លងជំងឺរលាកសួតថ្មីនេះ។ ក្នុងនោះមន្ត្រីប៉ូលិស ចំនួន ១៧នាក់បានស្លាប់ដោយសារ COVID-19។ ក្នុងចំណោមនេះ មន្ត្រីប៉ូលិសចំនួន ១១នាក់ គឺមកទីក្រុងលីម៉ា។ មូលហេតុ ដែលធ្វើឲ្យមន្ត្រីប៉ូលិសឆ្លងបែបនេះ គឺបណ្តាលមកអ្នកទាំងនោះចូលទៅអន្តរាគមន៍ លើបុគ្គល ដែលមិនបានគោរពវិធានបិទប្រទេសរដ្ឋាភិបាល ដែលបណ្តាលឲ្យឆ្លងបែបនេះ។ នាពេលកន្លងមក ប៉េរូបានចំណាយថវិការចំនួន ១៥លានដុល្លារ ដើម្បីទិញម៉ាស់ ស្រោមដៃជាដើម សម្រាប់មន្ត្រីប៉ូលិស។ គិតមកត្រឹមពេលនេះ ប៉េរូមានករណី COVID-19 សរុបចំនួន ២៥៣៣១ករណី អ្នកស្លាប់ចំនួន ៧០០ករណី និងអ្នកជាសះស្បើយចំនួន ៧៧៩៧ករណី៕	គិតមកត្រឹមពេលនេះ ប៉ូលិសប៉េរូ ចំនួន ១៧នាក់ បានទទួលមរណភាពដោយសារជំងឺរលាកសួត ដែលបង្កដោយកូរ៉ូណាវីរុស (COVID-19) ក្នុងអំឡុងពេលបំពេញការងារ ក្នុងកាលៈទេសៈបិទប្រទេស។ នេះបើតាមការអះអាងរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃប៉េរូ នាថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា។
សៀមរាប៖ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ គេប្រទះឃើញវត្ថុចម្លែក ហើយថែមទាំងកម្រមានត្រូវបានសម្តេច ពិន សែម ព្រះគ្រូចៅអធិការវត្តរាជបូណ៌ ដាក់តាំងលម្អនៅលើដំបូលព្រះវិហារបុរាណដែលទើបតែនឹងជួសជុសរួច។ វត្ថុដែលគេឃើញមានតែមួយគត់ ដែលដាក់តាំងនៅលើដំបូលព្រះវិហារ គឺមានរាង្គដូចលំពែងមុខប្រាំបួន មានបីជាន់ ដែលអ្នកសិក្សាថាមានរូបរាងស្រដៀងនឹងត្រីសូល៍ ដែលជាលំពែងមុខបី កេតនភណ្ឌរបស់ព្រះសិវៈក្នុងសាសនាព្រាហ្មណ៍។ ចំពោះប្រវត្តិ និងអត្ថន័យនៃពាក្យ ត្រីសូល៍ ត្រូវបានលោក ខៀវ ធី មគ្គទេសក៍ទេសចរណ៍នៅតំបន់សៀមរាបអង្គរ ដែលមានបទពិសោធន៍ជាង៣០ឆ្នាំ បានពន្យល់ថា ត្រីសូល៍ ត្រូវបានបង្កើតឡើងរាប់ពាន់ឆ្នាំ មុនគ្រឹស្តសករាជ នៅក្នុងប្រទេសក្រិក ដែលជាប្រទេសដែលមានអារ្យធម៌ខ្ពង់ខ្ពស់ ហើយបានទទួលវប្បធម៌ពីជនជាតិអារយ៉ាន ដែលមានទីតាំងនៅប្រទេស អ៊ីរ៉ាក់ អ៊ីរ៉ង់។ មគ្គទ្ទេសក៍រូបនេះបន្ថែមថា ក្រុមនៃជនជាតិអារយ៉ាន ក៏ជាអ្នកពូជពង្សវង្សត្រកូលជនជាតិអេហ្ស៊ីប ដែលបានកសាងប្រាសាទពីរ៉ាមីតដែរ ដែលត្រូវគេស្គាល់ថាជនជាតិអេហ្ស៊ីប អ៊ីរ៉ាក់អ៊ីរ៉ង់។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ក្រុមប្រទេសនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ជាប្រទេសដែលមានជនជាតិវៃឆ្លាត និងជាអ្នកបង្កើតអារ្យធម៌ខ្ពង់ខ្ពស់មុនគេនៅលើពិភពលោក បច្ចុប្បន្នគេហៅថា អារយ៉ាន អ៊ីរ៉ាក់អ៊ីរ៉ង់។ ចំពោះនិយមន័យនៃពាព្យ ត្រីសូល៌ លោក ខៀវ ធី ពន្យល់យ៉ាងដូច្នេះថា៖«បើយើងនិយាយជាភាសាសំស្ក្រឹតគឺ ត្រីសូលា និងជាភាសាខ្មែរថា ត្រីសូល៍ ដោយពាក្យត្រីមានន័យថា បី ។ រីឯពាក្យ សូល៍ មានន័យថាមុត ឬក៏ស្រួច។ ចំណែកអង់គ្លេសគេថា Trident មកពីពាក្យពីរផ្គួបគ្នា tri (ប្រែថា បី) + dent (ប្រែថា ធ្មេញ)។ អីចឹងសរុបមកវិញ ត្រីសូល៌ មានន័យថាគ្រឿងប្រដាប់ដែលមានផ្លែមុតស្រួច មានធ្មេញបី»។ ចំពោះសំណួរ តើត្រីសូល៌ គេប្រើដើម្បីធ្វើអ្វី? លោក ធី ប្រាប់ថា តាមជំនឿនៃជនជាតិក្រិកបុរាណ មានអាទិទេពមួយអង្គព្រះនាម ផូស៊ីដុន មានកេតនភណ្ឌ ត្រីសូល៌ ជាអាវុធ និងជាអាទិទេពគ្រប់គ្រងមហាសាគរដ៏ធំធេងនៃចក្រវាឡ។ ដូច្នោះ ត្រីសូល៌ ដែលមានផ្លែបីបានន័យថា តំណាងឱ្យភាពសម្បូរសប្បាយទាំងបី មានសុខភាព សុភមង្គល និងទ្រព្យសម្បត្តិ ឬក៏តំណាងឱ្យការបង្កើតនូវទឹក ដី និងអាកាសវេហា ដោយសារច្បូក ឬត្រីសូល៌ របស់អាទិទេព ផូស៊ីដុននេះឯង។ លោក ធី បន្តពន្យល់ថា ក្រោយមកទ្រឹស្តីនេះ ក៏បានមកដល់ប្រទេសឥណ្ឌា សាសនាហិណ្ឌូក៏បានបង្កើតឱ្យមានអាទិទេពចម្បងមួយអង្គឈ្មោះថា ព្រះសិវៈ ដែលព្រះអង្គក៏ទ្រង់ត្រីសូល៌ ឬ ច្បូកផ្លែបី ជាអាវុធ ដើម្បីការពារពីឧបទ្របចង្រៃ ពីយក្សអាសូរកាយ។ ត្រីសូល៌ ក្នុងសាសានាព្រាហ្មណ៍ គឺតំណាងឱ្យអាទិទេពបីអង្គមាន ព្រះសិវៈ អទិទេពបំផ្លាញលោក ឬ បង្កើតជំនាន់មនុស្ស។ ទីពីរព្រះព្រហ្ម អាទិទេពនៃការបង្កើតអ្វីៗនៅលើផែនដី។ ទីបីព្រះវិស្ណុ ឬព្រះនរាយ អាទិទេពនៃការការពារ។ អាចនិយាយមួយបែបទៀត ត្រីសូល៍ គឺតំណាងឱ្យការបង្ករបង្កើតនូវជីវិត នៃភពទាំងបីមាន ឋានសួគ៌ ឋានកណ្តាល និងឋានបាដាល។ លោក ធី បន្តអធិប្បាយអំពី ត្រីសូល៍ នៅកម្ពុជាវិញម្តងថា វិលមកប្រទេសខ្មែរយើងនៅសតវត្សទីមួយ នៃគ្រឹស្តសករាជ គឺថាប្រទេសកម្ពុជា បានទទួលឥទ្ធិពលសាសនាព្រាហ្មណ៍ពីប្រទេសឥណ្ឌា អ៊ិចឹង គឺថាមានក្រុមព្រាហ្មណ៍សាសនាហិណ្ឌូនេះច្រើនណាស់ដែលបានមកតាំងទីលំនៅនៅក្នុងរាជវាំងខ្មែរ គឺនៅក្នុងរាជវាំងរបស់ព្រះនាងលីវ យី ដែលមានព្រះបាទ ហ៊ុន ទៀន ជាស្តេចផែនដីនៅសម័យនគរភ្នំ ហើយក៏បាននាំយកទ្រឹស្តីសាសនាព្រាហ្មណ៍ មកអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង។ ដោយសារជំនឿនេះហើយ បានជាបុព្វបុរសយើង ពេលលោកកសាងសំណង់បរមរាជវាំង សំណង់ប្រាសាទ គឺលោកតែងតែដាក់បញ្ចុះ នូវដងត្រីសូល៌ នៅលើកំពូលសំណង់ជានិច្ច ព្រោះតំណាងឱ្យព្រះព្រហ្ម ព្រះសិវៈ និងព្រះវិស្ណុ ឬក៏តំណាងឱ្យយសិរីសួស្តី ជ័យមង្គល ភាពចម្រុងចម្រើន និងអាយុយឺនយូរដល់នគរ ឬដល់អ្នករាល់គ្នា ដែលបានចូលគោរពប្រណិប័តន៍ក្នុងប្រាង្គប្រាសាទ។ ជាទូទៅ ត្រីសូល៌ដែលដាក់នៅគ្រប់ប្រាង្គប្រាសាទខ្មែរ ទាំងតូចទាំងធំ ឧទាហរណ៍ប្រាសាទដែលមានតួប៉មបី គឺបុព្វបុរសតែងដាក់តាំងនូវត្រីសូល៌អំពីមាសនៅពីលើប្រាង្គធំកណ្តាលតំណាងឱ្យព្រះសិវៈ ហើយនៅតួប៉មខាងត្បូងជាតួប៉ម ជារបស់ព្រះព្រហ្មគេដាក់ត្រីសូល៌ធ្វើអំពីប្រាក់ ហើយតួប៉មខាងជើង តំណាងឱ្យព្រះវិស្ណុ គឺគេមានដាក់ត្រីសូល៌ធ្វើពីលង្ហិន។ ហើយចំពោះកំពូលត្រីសូល៌ហ្នឹង គេមិនចេះតែធ្វើដាក់ឱ្យតែបានទេ ដោយមុននឹងធ្វើគេមានជាងសិតចាក់ពុម្ព ក្នុងលក្ខណៈប្រិតប្រៀង គេមានដំឡើងអសនៈ លេងភ្លេងពិណពាទ្យ និងមានការខាបអន្ទងដួងព្រលឹង ដើម្បីឱ្យកើតមានសិរីមង្គលដូចអ្វីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើរួចមកហើយ។ តែគួរឱ្យសោកស្តាយដោយមានការបាត់បង់ ដូចជានៅសម័យដែលពួកសៀម ចូលមកទន្រ្ទានអុកឡុកទីក្រុងអង្គរ នៅសតវត្សទី១៤ និងទី១៥ ១៦ និងទី១៧ តរៀងមក ពួកសៀមបានលួចយកត្រីសូល៌ ជាគ្រឿងមង្គលស័ក្តិសិទ្ធដ៏ធំរបស់ខ្មែរទៅ។ ចំណែក សម្ដេច ពិន សែម ព្រះចៅអធិការវត្តរាជបូណ៌ ក្រុងសៀមរាបវិញ មានបន្ទូលថាត្រីសូល៍ ជាអាវុធរបស់ព្រះឥសូរ ឬព្រះសិវៈ នៅក្នុងសាសនាព្រាហ្មណ៍ ហើយត្រីសូល៍គឺជាលំពែងមានផ្លែបី (អាវុធមានផ្លែបី ដងមួយផ្លែបី) ដែលគេថាជាតំណាង ឬទ្ធិអំណាច ឥទ្ធិពល តេជះរបស់ព្រះមហាក្សត្រ សម្រាប់ក្នុងសាសនាព្រាហ្មណ៍។ នៅតាមប្រាសាទនានា និងប្រាសាទបាយ័ន ក៏មានចម្លាក់ត្រីសូល៍ដែរ តែរាងវាខុសគ្នា សិល្បៈខុសគ្នា តុបតែងខុសគ្នា ប៉ុន្តែវាជាត្រីសូល៍ដូចតែគ្នា ហើយវាបានបាក់ខូច រង្គោះរង្គើ អន្តរាយអស់ទៅ។ ត្រីសូល៍ លំពែងផ្លែបី គឺត្រូវគេយកទៅដាក់នៅពីលើចុងកំពូល ដូចជា ព្រះរាជវាំងនៅភ្នំពេញ ទេវាវិនិច្ឆ័យ កន្លែងដែលដាក់បល្ល័ងរាជអភិសេកស្តេច កន្លែងស្តេចគង់នៅ ឬប្រាង្គប្រាសាទ។ គេក៏ត្រូវយល់ពាក្យថា ត្រីសូល៍ កំពូលគាងឃ្វាយ ព្រោះនៅពីក្រោមត្រីសូល៍ គេហៅថា គាងឃ្វាយ មានពត់រាងដូចថ្គាមក្របី។ តាមការសិក្សាពា ក្យគាងឃ្វាយកម្លាយពីពាក្យសៀម ថៃគេហៅថា ខាងខ្វាយ មានន័យថាថ្គាមក្របី ព្រោះរាងវាដូចថ្គាមក្របី ដល់ខ្មែរក៏ហៅ គាងឃ្វាយ។ នេះជាការពន្យល់របស់សម្ដេច ពិន សែម។ នៅក្នុងបទសម្ភាសដដែល ព្រះគ្រូចៅអធិការវត្តរាជបូណ៌ មានបន្ទូលទៀតថា ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា គេយកអាវុធផ្លែបីនេះមកប្រើដែរ ប៉ុន្តែអត្ថន័យខុសពីសាសនាព្រាហ្មណ៍ ដែលវាជាតំណាងធម៌ដែលព្រះពុទ្ធអង្គសម្តែង មានបរិយត្តិធម៌ ដែលមានប្រាំបីម៉ឺនបួនពាន់ព្រះធម្មខន្ធ នៅក្នុងគម្ពីរព្រះត្រៃបីដក។ ព្រះបរិយត្តិធម៌ ភាសាសព្វថ្ងៃគេថាទ្រឹស្តី តែក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាលោកថា បរិយត្តិធម៌ សម្តែងអំពីសីល សមាធិ និងបញ្ញា ដោយសីលត្រូវធ្វើយ៉ាងម៉េច សមាធិត្រូវយ៉ាងម៉េច។ សម្តេចពិន សែម មានថេរៈដីការបញ្ជាក់ថា នៅក្នុងអត្ថន័យព្រះពុទ្ធសាសនា នព្វសូល ពាក្យថា នព្វ គឺប្រាំបួន មានន័យថា លំពែងអាវុធមុខប្រាំបួន ហើយវាមានបីជាន់ ជាន់ក្រោមមានបួន (ផ្លែបួន) ជាន់កណ្តាលបួន ទៅលើតែមួយទេ ដូច្នេះន័យសេចក្តីរួម នព្វសូល៍ គឺធ្វើឡើងតំណាងឱ្យ ព្រះនព្វលោកកុត្តរធម៌ (មគ្គបួន ផលបួន និងនិពាន្វមួយ) ប៉ុន្តែ វាមិនមែនតំណាងតេជៈ សម្រាប់យកមកប្រើ ប៉ះពាល់ បៀតបៀន សម្លាប់លើជីវិតមនុស្សសត្វទេ៕	ហឿន សុភ័ក្រ្ត
នគរបាលការិយាល័យប្រឆាំងបទល្មើសសេដ្ឋកិច្ចខេត្តបន្ទាយមានជ័យ នៅរសៀលថ្ងៃទី២០ខែមិថុនា បានឃាត់អ្នកបើកបររថយន្តម្នាក់ ដែលដឹកជញ្ជូនគ្រឿងក្នុងជ្រូកខូចគុណភាពចំនួន១២កេស ស្មើ ៥៧២គីឡូក្រាម នៅទីតាំងឃុំកូប ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ ករណីបង្ក្រាបការចរាចរផលិតផលខូចគុណភាពនេះ គឺធ្វើឡើងក្រោយពីមានសេចក្ដីរាយការណ៍ពីប្រជាពលរដ្ឋ។ ស្នងការរងនគរបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យលោក ចាប សុផាឫទ្ធិ ត្រូវបានស្រង់សំដីនៅលើគេហទំព័រអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ ថា ការនាំចូលគ្រឿងក្នុងជ្រូកនេះគ្មានលិខិតអនុញ្ញាត និងគ្មានការត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវពីមន្ត្រីជំនាញនោះឡើយ។ លោកបន្តថា គ្រឿងក្នុងជ្រូក៥៧២គីឡូក្រាមនោះ ពោះជ្រូក ២០០គីឡូក្រាម ត្រចៀកជ្រូក ១៨០គីឡូក្រាម បេះដូង ១៥០គីឡូក្រាម ឆ្អឹងជំនី២២គីឡូក្រាម និងពោះវៀនធំ២០គីឡូក្រាម។ បើតាមចម្លើយសារភាពពីអ្នកបើកបររថយន្តនោះ រូបគេប្រកបរបររត់រថយន្តឈ្នួល ហើយទើបតែស៊ីឈ្នួលដឹកគ្រឿងក្នុងជ្រូកលើកទី១ឲ្យថៅកែនៅភ្នំពេញ។ លោកស្នងការរង បានបញ្ជាក់ថា គ្រឿងក្នុងជ្រូកជាងកន្លះតោននេះ ត្រូវរក្សាទុករង់ចាំឲ្យមន្ត្រីជំនាញកាំកុងត្រូលចុះមកពិនិត្យ ក្រែងមានសារធាតុគីមី និងសុំគោលការណ៍ពីព្រះរាជអាជ្ញា ដើម្បីយកទៅដុតកម្ទេចចោល៕	ភ្នំពេញ៖ សមត្ថកិច្ចខេត្តបន្ទាយមានជ័យបានបង្ក្រាបករណីនាំចូលគ្រឿងក្នុងជ្រូកគ្មានច្បាប់អនុញ្ញាត ជាងកន្លះតោនពីប្រទេសថៃ ដែលបម្រុងនាំមកភ្នំពេញ។
តាមរយៈសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន ក្រសួងសុខាភិបាល ថែមទាំងអំពាវនាវកុំឲ្យប្រជាពលរដ្ឋ ចេញពីផ្ទះ បើមិនបាច់។ ក្រសួងសុខាភិបាល មិនត្រឹមតែប្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ឲ្យប្រយ័ត្ននឹងវីរុសកូវីដ-១៩ទេ តែក៏ប្រាប់ឲ្យប្រយ័ត្ននឹងវីរុសកូវីដ-១៩ បំលែងថ្មីដែរ។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រសួងសុខាភិបាល ណែនាំប្រជាពលរដ្ឋជាអាណាព្យាបាល ឲ្យមើលការខុសត្រូវកូនចៅឲ្យបានល្អ ក្នុងពេលដែលសកម្មភាពនៃការស្វែងរកអ្នកពាក់ព័ន្ធនឹងព្រឹត្តិការណ៍២០កុម្ភៈកំពុងសកម្មខ្លាំង។ ក្រសួងសុខាភិបាល អំពាវនាវថា៖«សូមបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ សហការ សមគ្គីគ្នា ជួយគ្នាទៅវិញទៅមក និង ចូលរួមអនុវត្តដោយម៉ឺងម៉ាត់នូវវិធានការសុខាភិបាល»។ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ចាត់ទុកសភាពការណ៍នៃព្រឹត្តិការណ៍២០កុម្ភៈ ថាមិនមែនធម្មតានោះទេ។ តាមរយៈសារជាសំឡេងដែលត្រូវបានគេចែករំលែកតគ្នាលើបណ្តាញសង្គម ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល និយាយទៅកាន់មន្រ្តីពាក់ព័ន្ធថា៖«យើង ត្រូវប្រុងប្រៀបដើរមុនមួយជំហាន គ្រប់គ្រងសភាពការណ៍ហ្នឹង»។ មានទីតាំងជាង២០ហើយ ត្រូវរកឃើញថា ពាក់ព័ន្ធនឹងព្រឹត្តិការណ៍២០កុម្ភៈ ហើយទីតាំងទាំងនោះ ត្រូវអាជ្ញាធរ សម្រេចបិទជាបណ្តោះអាសន្ន។ ក្រសួងសុខាភិបាល បានអំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលធ្លាប់ចូលទៅទីតាំងទាំងនោះ ចាប់ពីថ្ងៃទី៦ ខែកុម្ភៈមក និងប្រជាពលរដ្ឋ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងព្រឹត្តិការណ៍២០កុម្ភៈ ឲ្យទៅធ្វើតេស្តរកវីរុសកូវីដ-១៩ និងធ្វើចត្តាឡីស័ក។ ក្រសួងសុខាភិបាល វាយតម្លៃថា ព្រឹត្តិការណ៍២០កុម្ភៈ មានលក្ខណៈរាលដាលធំនិងស្មុគស្មាញជាងព្រឹត្តិការណ៍លើកមុនទៅទៀត គឺព្រឹត្តិការណ៍២៨វិច្ឆិកា។ ព្រឹត្តិការណ៍២០កុម្ភៈ គឺសំដៅដល់ការរកឃើញជំងឺកូវីដ-១៩ ឆ្លងចូលសហគមន៍នៅថ្ងៃទី១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ ហើយត្រូវប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ប្រកាសប្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋពីព្រឹត្តិការណ៍នេះ នៅថ្ងៃទី២០ ខែកុម្ភៈ។ ចំណែកព្រឹត្តិការណ៍២៨វិច្ឆិកា គឺសំដៅដល់ការរកឃើញជំងឺកូវីដ-១៩ ឆ្លងចូលសហគមន៍ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២០។ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំង២នេះ សុទ្ធតែផ្ទុះចេញពីរាជធានីភ្នំពេញ។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ កម្ពុជា រកឃើញអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ ៥៦៨នាក់ ដោយក្នុងនោះបានជាសះស្បើយវិញ៤៧៥នាក់ ខណៈ៩៣នាក់កំពុងសម្រាកព្យាបាល។ ក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺកូវីដ-១៩ ទាំង៩៣នាក់ ដែលកំពុងសម្រាកព្យាបាល មាន៧៦នាក់ ពាក់ព័ន្ធនឹងព្រឹត្តិការណ៍២០កុម្ភៈ។ ក្រសុខាភិបាល មិនភ្លេចឡើយក្នុងការក្រើនរម្លឹកប្រជាពលរដ្ឋ ឲ្យបន្តអនុវត្តពាក្យស្លោក ៣ការពារ និង៣កុំ។ ៣ការពារ គឺពាក់ម៉ាស់ លាងដៃ និង រក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាព ហើយ៣កុំ គឺកុំទៅកន្លែងដែលមានមនុស្សច្រើន កុំទៅកន្លែងដែលបិទជិតគ្មានខ្យល់ចេញចូលនិងប្រើម៉ាស៊ីនត្រជាក់ច្រើនពេក និង កុំប៉ះគ្នា ដូចជា ចាប់ដៃ កៀកស្មា ឱប ជាដើម៕	ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជា អំពាវនាវទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋទូទាំងប្រទេស ជាពិសេសប្រជាពលរដ្ឋក្នុងរាជធានីភ្នំពេញនិងខេត្តកណ្តាល «ឲ្យប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ជានិច្ច ហើយត្រូវគ្រប់គ្រងគ្រួសារឲ្យបានល្អ» ដើម្បីចៀសផុតពីការឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ ខណៈជំងឺរាតត្បាតនេះ បានឆ្លងចូលសហគមន៍សាជាថ្មី ដែលនាយករដ្ឋមន្រ្តី សន្មតហៅថា ព្រឹត្តិការណ៍២០កុម្ភៈ។ ការអំពាវនាវរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល ធ្វើឡើងតាមរយៈសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានប្រចាំថ្ងៃស្តីពីស្ថានភាពជំងឺកូវីដ-១៩នៅកម្ពុជា នាព្រឹកថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១នេះ។
Mobile App) លោកអ្នកអាចធ្វើប្រតិបត្តិការវេរប្រាក់បង់វិក័យបត្រ ឬទិញកាតទូរស័ព្ទបានគ្រប់ពេល គ្រប់ទីកន្លែង។ ជាមួយនឹងកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ អេ អឹម ខេ (AMK Mobile App) លោកអ្នកកាន់តែងាយស្រួលជាមួយការបង់វិក័យបត្រទឹក ភ្លើង សំរាម ទិញកាតទូរស័ព្ទគ្រប់ប្រព័ន្ធ និងវេរលុយទៅមនុស្សជាទីស្រលាញ់ ជាពិសេស អ្នកទទួលក៏អាចដកលុយ តាមរយៈភ្នាក់ងារ AMK ទូទាំងប្រទេសទៀតផង។ លោកអ្នកអាចដោនឡូតកម្មវិធីនៅទីនេះ http://onelink.to/ss87zk វីដេអូ៖ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	លែងពិកបានជិះម៉ូតូហាលក្តៅ ទៅវេរលុយឬបង់វិក័យបត្រ ឬទិញកាតទូរស័ព្ទទៀតហើយ។ ចាប់ពីថ្ងៃនេះទៅដោយគ្រាន់តែប្រើប្រាស់កម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ អេ អឹម ខេ (AMK
មេដឹកនាំអាស៊ានទាំង៩ លើកលែងមីយ៉ាន់ម៉ា និងមេដឹកនាំរដ្ឋអឺរ៉ុបទាំង២៧ ត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យចូលរួមពិធីរំឭកខួប៤៥ឆ្នាំនៃទំនាក់ទំនងការទូតរវាងអាស៊ាន និងសហភាពអឺរ៉ុប(EU)ដែលធ្វើឡើងនៅទីក្រុងព្រុចសែល នៅថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ។ នេះជាកិច្ចប្រជុំថ្នាក់ដឹកនាំរវាងតំបន់ទាំងពីរជាលើកដំបូងក្រោមការរៀបចំរបស់ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប លោក Charles Michel និងនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា សម្តេច ហ៊ុន សែន ដែលជាប្រធានអាស៊ានឆ្នាំ២០២២។ អំឡុងជំនួប មេដឹកនាំប្លុកទាំង២ ពិភាក្សាពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនាពេលអនាគតលើវិស័យមួយចំនួនដូចជាសេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម សុខាភិបាល ការផ្លាស់ប្តូរបែបឌីជីថល ថាមពល បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ក៏ដូចជាការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពជាដើម។ «យើងស្វាគមន៍ឱកាសពាណិជ្ជកម្មតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរបស់EU ជាមួយបណ្តារដ្ឋអាស៊ាន»។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមអាស៊ាន-អឺរ៉ុបសរសេរបែបនេះដោយបន្ថែមថា ប្លុកទាំងពីរនឹងជំរុញទំនាក់ទំនងលើបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្ម ខណៈប្តេជ្ញាជាថ្មីលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន-អឺរ៉ុបដែលជាគោលដៅរយៈពេលវែងនៅពេលអនាគត។ ជាមួយទំហំពាណិជ្ជកម្មជិត២៣០ ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០២១ EU និងអាស៊ានជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំទីបីរបស់គ្នាទៅវិញទៅមក។ កិច្ចព្រមព្រៀងថ្នាក់តំបន់រវាងអាស៊ាន និងEU ចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ២០០៧ តែក៏ត្រូវផ្អាកទៅវិញនៅឆ្នាំ២០០៩ ដើម្បីបើកឱ្យចរចាកម្រិតទ្វេភាគីវិញ។ បើតាមការលើកឡើងរបស់ប្រធានគណៈកម្មការអឺរ៉ុប លោកស្រី អឺស៊ូឡា វ៉ុន ដឺ លៃអេន និងសម្តេច ហ៊ុន សែន កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មរវាងតំបន់ និងតំបន់គឺជាគោលដៅដ៏សំខាន់បំផុត។ អំឡុងជំនួប លោកស្រី វ៉ុន ដឺ លៃអេន ក៏បានប្រកាសផ្តល់កញ្ចប់លុយប្រហែល ១០,៦៥ពាន់លានដុល្លារសម្រាប់ការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅអាស៊ាន និងកម្ចីសម្រាប់បណ្តារដ្ឋអាស៊ាន។ បើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ប្លុកទាំងពីរក៏បញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាជាថ្មីលើសណ្តាប់ធ្នាប់ពិភពលោកដែលផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ។ បើទោះមានគំនិតផ្សេងគ្នាលើការដាក់ទណ្ឌកម្ម និងបញ្ហានៅអ៊ុយក្រែន មេដឹកនាំអាស៊ាន និងអឺរ៉ុបភាគច្រើនថ្កោលទោសសង្រ្គាមរបស់រុស្ស៊ីនេះ ហើយអំពាវនាវឱ្យមានការគោរពបូរណភាពទឹកដី និងឯករាជ្យភាពអ៊ុយក្រែន។ ក្រៅពីនេះ សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមដែលចេញផ្សាយក្រោយជំនួបកំពូលនេះក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ពីសារសំខាន់នៃសន្តិភាពនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ការព្រួយបារម្ភពីស្ថានភាពនៅមីយ៉ាន់ម៉ា និងអស្ថិរភាពនៅឧបទ្វីបកូរ៉េផងដែរ៕	នាជំនួបកំពូលដំបូងនៅថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ សហភាពអឺរ៉ុប (EU) និងអាស៊ានឯកភាពគ្នាពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចបន្ថែមរួមមានកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីទ្វេភាគីជាមួយបណ្តារដ្ឋអាស៊ាន និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន-អឺរ៉ុបដែលជាគោលដៅរយៈពេលវែងនាពេលអនាគត។ ទន្ទឹមនឹងលើកឡើងពីបញ្ហានៅមីយ៉ាន់ម៉ា និងសមុទ្រចិនខាងត្បូង សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមរបស់ប្លុកទាំងពីរក៏អំពាវនាវឱ្យមានការគោរពបូរណភាពទឹកដី និងឯករាជ្យភាពអ៊ុយក្រែនផងដែរ។
មេដឹកនាំសាសនា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់រដ្ឋាភិបាល មន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិលអន្តរជាតិ អ្នកសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ នៅជុំវិញពិភពលោក បានមកជួបជុំគ្នា នៅទីក្រុងសេអ៊ូល ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ដើម្បីជជែកគ្នាពីបញ្ហាសន្តិភាពរបស់ពិភពលោក។ កិច្ចប្រជុំកំពូលប្រចាំឆ្នាំសម្ពន្ធភាពពិភពលោកនៃសន្តិភាពសាសនា (WARP Summit) ធ្វើឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី ១៧ ដល់ថ្ងៃទី ១៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៧ ដែលរៀបចំឡើងដោយអង្គការអង្គការអន្តរជាតិ HWPL ដោយមានអ្នកចូលរួមរាប់ពាន់នាក់។ កិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទី ៣ នៅឆ្នាំ ២០១៧ នេះ ផ្តោតសំខាន់ទៅលើប្រធានបទនៃការបង្កើត និងការរក្សាសន្តិភាពពិភពលោក ជាពិសេសការស្វែងរកយុទ្ធសាស្ត្រថ្មី ដើម្បីកសាងសន្តិភាពរវាងរដ្ឋាភិបាល និងនិងប្រជាជន នៅបណ្តាប្រទេសនៅលើពិភពលោក។ លោក Man Hee Lee ព្រឹទ្ធបុសរបស់អង្គការអន្តរជាតិ HWPL ( Heavenly Culture, Word Peace, Restoration of Light) បានជំរុញឲ្យមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល មេដឹកនាំសាសានា រួមគ្នាជាធ្លុងមួយដើម្បីកសាងសន្តិភាព និងផ្ញើសារសន្តិភាពទៅកាន់ពិភពលោកទាំងមូល។ ជាងនេះទៀត លោកព្រឹទ្ធបុរស Mam Hee Lee ក៏អំពាវនាវឲ្យប្រជាជន នៅលើពិភពលោកត្រូវធ្វើខ្លួនជាអ្នកនាំសារសន្តិភាពគ្រប់គ្នា។ លោក Man Hee Lee លោកព្រឹទ្ធបុរសបន្ថែមយ៉ាងនេះថា៖« មនុស្សគ្រប់គ្នានៅលើលោកនៅពេលដែលគេសួរថា តើអ្នកត្រូវការសន្តិភាពឬសង្គ្រាម? ពួកគេប្រាកដជាឆ្លើយថា ត្រូវការសន្តិភាពហើយ។ ដូច្នេះ ប្រសិនមនុស្សត្រូវការសន្តិភាព គ្មានហេតុផលណា ដែលត្រូវបង្កើតសង្គ្រាមនោះទេ។ យើងរួមគ្នា ដើម្បីសន្តិភាពពិភពលោកយើង និងអ្នកជំនាន់ក្រោយ»។ ជាមួយគ្នាព្រឹទ្ធនារីរបស់អង្គការក្រុមសន្តិភាពស្ត្រីអន្តរជាតិ (IWPG)លោកស្រី Nam Hee Kim បាននិយាយពីការអប់រំសន្តិភាព។ នៅក្នុងសន្និសីទកាសែតជាមួយអ្នកសារព័ត៌មានប្រមាណ ១០០ នាក់មកពី ៤៥ ប្រទេស លោកស្រី បញ្ជាក់យ៉ាងនេះថា៖« ការអប់រំស្តីពីសន្តិភាពត្រូវចាប់ផ្តើមពីគ្រសារ សាលារៀន រដ្ឋាភិបាល រហូតដល់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីពង្រីកវិសាលភាពនៃសន្តិភាព»។លោកស្រី បន្តថា អង្គការរបស់លោកស្រី នៅជាមួយអង្គការអន្តរជាតិ HWPL ជានិច្ច ដើម្បីរួមគ្នាកសាងសន្តិភាព។ លោកស្រី Nam Hee Kim មានសម្លៀកបំពាក់ពណ៌លឿង សូមបញ្ជាក់ អង្គការ HWPL បង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ២០១២ នៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងដោយលោក Man Hee Lee ជាស្ថាបនិក។ អង្គការនេះ ជាអង្គការអន្តរជាតិ ដែលមិនរកប្រាក់ចំណេញ និងបង្កើតឡើង ដើម្បីសន្តិភាព ដោយសហការជាមួយ ការិយាល័យព័ត៌មានសាធារណៈរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNDPI)៕	កូរ៉េខាងត្បូង៖អង្គការអន្តរជាតិ HWPL បានរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលប្រចាំឆ្នាំស្តីពីកសាង និងផ្សព្វផ្សាយសន្តិភាពទៅកាន់ពិភពលោក។ កិច្ចប្រជុំកំពូលប្រចាំឆ្នាំលើកទី ៣ នេះ ធ្វើឡើងនៅក្នុងទីក្រុងសេអ៊ូល (Seoul) ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ដោយមានអ្នកចូលរួមរាប់ពាន់នាក់មកពីជុំវិញពិភពលោក។
រយៈពេលជាង១០ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ចំនួនយានយន្តដែលបានចុះបញ្ជីនៅក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន បានកើនឡើងយ៉ាងសម្បើម។ យានយន្តដែលបានចុះបញ្ជីនៅក្រសួងសាធារណការ កើនពីជិត៤ម៉ឺនគ្រឿង ក្នុងឆ្នាំ២០០៤ ដល់ប្រមាណ៧លានគ្រឿងនៅឆ្នាំ២០១៦ ។ លោក ឡុង សុភ័ក្ត្រ ប្រធានផ្នែកជួសជុលរថយន្តរបស់ក្រុមហ៊ុន AC AUTOGAZ CAMBODIA មើលឃើញថា ចំនួនយានយន្តនៅកម្ពុជាកើនយ៉ាងសម្បើមបែបនេះ ដោយសារតែចំនួនប្រជាជនកើនឡើង ទន្ទឹមនឹងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច រួមនឹងសេវាខ្ចីប្រាក់ទិញយានយន្តងាយស្រួលដែរ។ កំណើនយានយន្តយ៉ាងគំហុកនេះ ក៏បានបង្កឲ្យមានផលប៉ះពាល់ជាច្រើនដែរ។ បញ្ហាទាំងនោះរួមមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍កើនឡើង ផ្លូវខូចបន្តបន្ទាប់ដោយសាររថយន្តដឹកលើសទម្ងន់ ការបំពុលបរិយាកាស និងការស្ទះចរាចរណ៍ក្នុងទីក្រុងជាដើម។ សូមអញ្ជើញស្តាប់បទសម្ភាសន៍រវាង នាយ យ៉ាន និងលោក ឡុង សុភ័ក្ត្រ ប្រធានផ្នែកជួសជុលរថយន្តរបស់ក្រុមហ៊ុន AC AUTOGAZ CAMBODIA ដូចតទៅ៖	ចំនួនយានយន្តនៅកម្ពុជា កើនឡើងយ៉ាងសម្បើមនៅរយៈពេលជាង១០ឆ្នាំចុងក្រោយ ពោលគឺកើនពីជិត៤ម៉ឺនគ្រឿង នៅឆ្នាំ២០០៤ ដល់ប្រមាណ៧លានគ្រឿងនៅឆ្នាំ២០១៦ ។ កំណើនយ៉ាងច្រើននេះ គឺជាសញ្ញាល្អនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ក៏ប៉ុន្តែវាក៏បានបង្កឲ្យមានផលប៉ះពាល់មួយចំនួនដែរ ដូចជាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍កើនឡើង ការស្ទះចរាចរណ៍ក្នុងទីក្រុង ផ្លូវខូច និងការបំពុលបរិយាកាសជាដើម។
អ្វីដែលតែពិសេសទៅទៀត នោះគឺក្រុមហ៊ុន Trileang Aircon នឹងមានការផ្តល់ជូនពិសេស រាល់ការជាវម៉ាស៊ីនត្រជាក់ HITACHI ស៊េរីថ្មី អតិថិជន និងអ្នកចែកចាយទាំងអស់ នឹងទទួលបានការផ្តល់ជូនពិសេសដូចខាងក្រោមនេះ៖ ១- ការជាវម៉ាស៊ីនប្រភេទ Inverter (ជួយសន្សំសំចៃភ្លើង)១គ្រឿង ថែមជូនទុយោស្ពាន់២m ។ ២- ការជាវម៉ាស៊ីនប្រភេទ Inverter (ជួយសន្សំសំចៃភ្លើង) ២គ្រឿង ថែមជូនទុយោស្ពាន់ ៤m និងជើងទម្រ ១គូ។ ៣- ការជាវម៉ាស៊ីនប្រភេទ Non-Inverter ១គ្រឿង ថែមជូនជើងទម្រ ១គូ។ កុំឱ្យឱកាសដ៏ល្អកម្រនេះ កន្លងផុតណា។ ***ការផ្តល់ជូននេះ មានសុពលភាពចាប់ពីថ្ងៃជូនដំណឹងនេះ រហូតថ្ងៃ៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩។ ការិយាល័យកណ្តាល អាសយដ្ធាន : #2A, ផ្លូវលេខ70, សង្កាត់ស្រះចក, ខណ្ឌដូនពេញ, ភ្នំពេញ ទំនាក់ទំនង : (855) 23 427 272 / (855) 89 710 612 / (855) 10 710 612 សាខាប៉េងហួត បឹងស្នោរ អាសយដ្ធាន : #15, ផ្លូវលេខក្លាស្ទ័រ, សង្កាត់និរោធ, ខណ្ឌច្បារអំពៅ (ក្នុងបុរីប៉េងហួតបឹងស្នោ គម្រោង៦) ទំនាក់ទំនង : (855) 23 427 272 / (855) 96 333 9442 / (855) 12 333 942 ៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ Hitachi ជំនាន់ថ្មី គុណភាពខ្ពស់ផលិតផលល្អ ស្ដង់ដារប្រទេសជប៉ុន បំពាក់ទៅដោយបច្ចេកវិទ្យាទំនើប មានការលាងសម្អាតដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងសម្លាប់បាក់តេរី ដោយមិនចំណាយពេលយូរ។ ចំណេញទាំងពេលវេលា និងថវិកា(ចង់សម្អាតពេលណា ម៉ោងណាក៏បាន)។ ដែលនេះហើយ ជាចំណុចពិសេសតែមួយគ្មានពីរ របស់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ Hitachi ជំនាន់ថ្មី។
វីតាមីន B1 ជួយរាងកាយក្នុងការបំលែងកាបូអ៊ីដ្រាតទៅជាថាមពល ហើយក៏សំខាន់សម្រាប់ប្រព័ន្ធបេះដូង សាច់ដុំ និងសរសៃប្រសាទផងដែរ។ វីតាមីនមួយនេះមាននៅក្នុងអាហារដូចជា នំបុ័ង ស្រូវសាលី គ្រាប់ធញ្ញជាតិ ផាស្តា ត្រី និងសាច់គ្មានខ្លាញ់។ Daily Mail និយាយថា ការកង្វះវីតាមីនមួយនេះអាចបង្កើនឱកាសនៃការកើតជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល និងគាំងបេះដូងបាន។ ចំណែកឯ Telegraph វិញថា នេះជាអ្វីដែលសំខាន់សម្រាប់ការព្យាបាលជំងឺសរសៃឈាមដែលទាក់ទងនឹងជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ អ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើនបានរកឃើញថា ការខ្វះខាតនៃវីតាមីនមួយនេះមានជាប់ទាក់ទងនឹងការខូចខាតតម្រងនោម សរសៃឈាមបាតភ្នែក និងសរសៃប្រសាទនៅដៃនិងជើង។ សរុបមក ការថយចុះនៃវីតាមីន B1 ក្នុងឈាមរបស់អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមអាចជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថា ពួកគេពិតជាងាយនឹងមានផលវិបាកច្រើនរបស់ជំងឺនេះណាស់។ ប៉ុន្តែការគិតថា ការព្យាបាលការកង្វះវីតាមីន B1 លើអ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមអាចកាត់បន្ថយការកើតជំងឺគាំងបេះដូង និងដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលនោះគឺមិនត្រឹមត្រូវទេ។ ព្រោះការសិក្សានេះមិនបានវាយតម្លៃទៅលើផលវិបាកនៃជំងឺទឹកនោមផ្អែមទេ គ្រាន់តែប្រៀបធៀបនូវដំណើរការងាររបស់វីតាមីន B1 ចំពោះអ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងគ្មានជំងឺទឹកនោមផ្អែមប៉ុណ្ណោះ៕ ផ្ដល់សិទ្ធដោយ៖www.health.com.kh	យោងទៅតាមសារព័ត៌មាន The Daily Telegraph, Daily Mail និង BBC បានឲ្យដឹងថា កម្រិតនៃវីតាមីន B1 ត្រូវបានគេរកឃើញថាមានការថយចុះរហូតដល់ ៧៥ភាគរយលើអ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមជាងអ្នកមានសុខភាពធម្មតា។ សេចក្តីរាយការណ៍នេះគឺផ្អែកទៅលើការសិក្សាមួយដែលបានរកឃើញថា វីតាមីន B1 ត្រូវបានបញ្ចេញពីក្នុងខ្លួនរបស់អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី១ ២៤ដងជាងកម្រិតធម្មតា និងចេញពីអ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី២ ១៦ដងជាងកម្រិតធម្មតា។
គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៧ ឧសភា ឆ្នាំ២០១៨ ក្រុមអត្តពលិករបស់រាជធានីភ្នំពេញបានឡើងឈរកំពូលតារាងមេដាយជាបណ្តោះអាសន្ន ក្រោយឈ្នះមេដាយមាស១៥ ប្រាក់១២ និងសំរឹទ្ធ៧។ រីឯក្រុមអត្តពលិកក្រសួងមហាផ្ទៃឈរលេខរៀងទី២ បន្ទាប់ពីពួកគេឈ្នះមេដាយមាស១៣ ប្រាក់៨ និងសំរឹទ្ធ៩ ខណៈអត្តពលិកក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ ក្រោយឈ្នះមេដាយមាស៥ ប្រាក់៤ និងសំរឹទ្ធ១ ឈរលេខរៀងទី៣។ ចំណែកក្រសួងការពារជាតិឈរលេខរៀងទី៤ជាមួយមេដាយមាស៥ ប្រាក់១ និងសំរឹទ្ធ២។ ក្រោយឆ្លងកាត់ការប្រកួតអស់រយៈពេល៣ថ្ងៃកន្លងមកនេះ ក្នុងចំណោម២៨ក្រសួង រាជធានី-ខេត្ត លើកលែងតែអត្តលិកមកពីខេត្តភាគឦសានចំនួន៤ប៉ុណ្ណោះ ដែលមិនទាន់ដណ្តើមបានមេដាយ ក្រៅពីនេះសុទ្ធតែមានមេដាយក្នុងដៃរៀងៗខ្លួន។ ខេត្តគ្មានមេដាយទាំង៤នោះរួមមានប៉ៃលិន ក្រចេះ រតនគីរី និងមណ្ឌលគីរី។ តែយ៉ាងណា យើងមិនទាន់បានដឹងហេតុផលច្បាស់លាស់នៅឡើយពាក់ព័ន្ធនឹងហេតុទាំង៤នេះ អាចមកពីអត្តពលិករបស់ខេត្តទាំងនេះមិនទាន់ប្រកួត ឬយ៉ាងណានោះទេ? ម្យ៉ាងទៀតនៅមានប្រភេទកីឡាជាច្រើនដែលមិនទាន់ចាប់ផ្តើមប្រកួត៕	ក្រោយបើកការប្រកួតកីឡាជាតិលើកទី២ផ្លូវការកាលពីថ្ងៃទី២៥ ឧសភា ឆ្នាំ២០១៨ ប្រភេទកីឡាមួយចំនួនបានចាប់ផ្តើមប្រកួតជាបណ្តើរៗ។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៧ ឧសភា ឆ្នាំ២០១៨ ក្រុមកីឡាកររបស់រាជធានីភ្នំពេញកំពុងឈរកំពូលតារាងមេដាយជាបណ្តោះអាសន្ន ដោយមានក្រសួងមហាផ្ទៃ និងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុឈរលេខរៀងជាបន្តបន្ទាប់។ ដោយឡែក ខេត្តចំនួន៤រួមមានប៉ៃលិន មណ្ឌលគីរី រតនគីរី និងក្រចេះមិនទាន់ដណ្តើមបានមេដាយឡើយ។
«រៀងរាល់ឆ្នាំនៅខែមេសា ព្រះអង្គតែងតែមកយាងសួរសុខទុក្ខទូលព្រះបង្គំ។ នេះជាភស្តុតាងនៃទំនាក់ទំនងមិត្តភាពយ៉ាងស្និទ្ធិស្នាល និងយូរអង្វែងរវាងយើងទាំងពីរ ដោយផ្អែកលើស្មារតី និងកាតព្វកិច្ចជាបងប្អូន»។ មហាសេនាប្រមុខកូរ៉េខាងជើង លោក គីម អ៊ីលស៊ុង ថ្លែងសុន្ទរកថា ក្នុងពិធីលៀងសាយភោជន៍មួយថ្វាយព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ និងសម្តេចម៉ែ កាលពីអំឡុងឆ្នាំ១៩៨០។ នៅក្នុងសុន្ទរកថាដដែល បិតាស្ថាបនិកកូរ៉េខាងជើង បានលើកឡើងថា ខែមេសា គឺជាខែដែលពោរពេញទៅដោយអនុស្សាវីយ៍រវាងលោក និងអង្គសម្តេចឪ។ លោក គីម ដែលមានថ្ងៃកំណើតនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩១២ បានរំលឹកពីជំនួបដ៏ញឹកញាប់ជាមួយសម្តេចឪ នាអំឡុងខែមេសា ក្នុងនោះមានដូចជា ខួបនៃព្រះរាជពិធីអភិសេករវាងសម្តេចឪ និងសម្តេចម៉ែ នរោត្តម មុនិនាថ សីហនុ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ ជាដើម។ «បន្ថែមពីលើនេះទៀត ខែមេសា ជាខែនៃការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងមិត្តភាពរវាងយើងទាំងពីរ ក្រោយជំនួបប្រវត្តិសាស្ត្រលើកដំបូងរបស់យើងនៅក្រុងហ្សាការតា កាលពីជាង២០ឆ្នាំមុន»។ នេះជាការគូសបញ្ជាក់របស់មេដឹកនាំស្ថាបនិកកូរ៉េខាងជើង។ សម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ និងលោក គីម អ៊ីលស៊ុង បានជួបគ្នាផ្លូវការលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ នៅឥណ្ឌូណេស៊ី ខណៈអតីតមេដឹកនាំឥណ្ឌូណេស៊ី លោក ស៊ូកាណូ រៀបចំទិវារំលឹកខួប១០ឆ្នាំនៃទំនាក់ទំនងអាស៊ី-អាហ្វ្រិក ដែលជាចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ។ យោងតាមការផ្សាយរបស់កាសែត The New York Times លោក ស៊ូកាណូ បាននិយាយទៅកាន់សម្តេច នរោត្តម សីហនុ និងលោក គីម អ៊ុលស៊ុងថា៖ «អ្នកទាំងពីរជាមនុស្សដ៏អស្ចារ្យ ខ្ញុំចង់ឲ្យក្លាយជាមិត្តភក្តិនឹងគ្នា»។ នៅឆ្នាំ១៩៦៥ ដដែល រដ្ឋាភិបាលក្រុងព្យុងយ៉ាងរបស់លោក គឹម អ៊ីលស៊ុង ដែលមានបញ្ហាការទូតជាមួយបណ្តាប្រទេសជាច្រើននោះ មិនអាចរៀបចំការប្រកួតជម្រុះ World Cup នៅទឹកដីរបស់ខ្លួនបានឡើយ។ ដោយសារតែទំនាក់ទំនងដ៏ល្អជាមួយកម្ពុជាដែលមានព្រះករុណាសម្តេចឪ ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ ពហុកីឡដ្ឋានជាតិអូឡាំពិកបានក្លាយជាទឹកដីកណ្តាលនៃការប្រកួតរវាងក្រុមជម្រើសជាតិកូរ៉េខាងជើង និងក្រុមអូស្ត្រាលីសម្រាប់វគ្គជម្រុះឆ្ពោះទៅកាន់ World Cup ឆ្នាំ១៩៦៦ ។ នាពេលនោះ កូរ៉េខាងជើងបានប្រកួតឈ្នះទាំងពីរជើងនាខែវិច្ឆិកា ក្នុងលទ្ធផល ៦-១ និង៣-១ ដោយមានអ្នកទស្សនាប្រមាណ៤ម៉ឺននាក់ ខណៈអង្គសម្តេចឪ បានរៀបចំឲ្យក្រុមអ្នកទស្សនាពាក់កណ្តាលគាំទ្រអូស្ត្រាលី និងពាក់កណ្តាលទៀតគាំទ្រកូរ៉េខាងជើង។ នៅឆ្នាំ១៩៧០ សេនាប្រមុខ លន់ នល់ បានធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ព្រះបាទសម្តេច ព្រះនរោត្តម សីហនុ ហើយបន្តមក ឈានដល់របបខ្មែរក្រហមពីឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ ។ ក្រៅពីចិនដែលមានលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ជូ អេនឡាយ ដ៏ជិតស្និទ្ធិ កូរ៉េខាងជើងបានក្លាយជាទីដែលសម្តេចឪ គង់នៅនីរទេសព្រះកាយរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩១ ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៤ លោក គីម អ៊ីលស៊ុង បានបញ្ជារឲ្យមានការសាងសង់រាជដំណាក់មួយថ្វាយសម្តេចឪ នៅភាគខាងជើងក្រុងព្យុងយ៉ាង ដែលហៅថា «Changsuwon Palace» ហើយថែមទាំងថ្វាយរថយន្តទំនើប និងក្រុមផលិតភាពក្រុមផលិតភាពយន្តមួយក្រុមថ្វាយព្រះអង្គផងដែរ។ នៅទីនោះហើយដែលមេដឹកនាំកំពូលទាំងពីរ មានឱកាសជួបគ្នាជាញឹកញាប់ ជាពិសេសនៅរាល់ពិធីធំៗ ជាពិសេសពិធីបុណ្យប្រពៃណី កម្ពុជា និងកូរ៉េ លើកលែងតែចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៦ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩។ លោក Julio A.Deldres ដែលជាអ្នកសរសេររាជជីវប្រវត្តិសម្តេចតា បានបញ្ជាក់ថា ចន្លោះពីឆ្នាំ១៩៧៩ ដល់ឆ្នាំ១៩៩១ ទ្រង់យាងស្នាក់នៅក្រុងព្យុងយ៉ាងយ៉ាងហោចណាស់រយៈពេល២ខែក្នុង១ឆ្នាំ។ ព្រះអង្គបានយាងមកកាន់កម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ១៩៩១ ដែលហែរហមដោយអង្គរក្សកូរ៉េខាងជើង។ ក្នុងបទសម្ភាសមួយជាមួយរ៉យទ័រកាលពីឆ្នាំ១៩៩៤ សម្តេចឪ បានមានព្រះរាជបន្ទូលថា ព្រះអង្គទទួលបាននូវការការពារយ៉ាងល្អបំផុតពីអង្គរក្សនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកូរ៉េទាំង២៥នាក់។ សម្រាប់សម្តេចឪ លោក គីម អ៊ីលស៊ុង គឺជាព្រះអាទិត្យនៃមនុស្សជាតិ។ ក្នុងព្រះរាជសុន្ទរកថា នាពិធីជប់លៀងមួយទៀតនៅក្រុងព្យុងយ៉ាង កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨២ សម្តេចតា បានវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះការដឹកនាំរបស់មហាសេណាប្រមុខ គីម អ៊ីលស៊ុង តាមរយៈការអនុវត្តនូវទ្រឹស្តី Tcheullima ដែលមានន័យថា ទៅមុខលឿនដូចសេះដែលអាចរត់បានដល់១ម៉ឺនកន្លែងក្នុង១ថ្ងៃ។ អត្ថបទទាក់ទង សម្ព័ន្ធភាពកម្ពុជា-កូរ៉េខាងជើងនៅតែប្រសើរ ទោះកម្ពុជាស្និទ្ធកូរ៉េខាងត្បូង លោក គីម អ៊ីលស៊ុង បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៤ ក្នុងអាយុ៨២ឆ្នាំ ហើយនៅឆ្នាំ២០០៤ សម្តេចឪ បានប្រកាសយាងចូលនិវត្តន៍ ហើយបន្ទាប់មក ក្រុមប្រឹក្សារាជសម្បត្តិ បានកោះប្រជុំ និងបោះឆ្នោតជាឯកច្ឆន្ទជ្រើសរើស សម្តេចព្រះបរមនាថ នរោត្តមសីហមុនី ជាព្រះមហាក្សត្រថ្មី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ នៅឆ្នាំ២០១១ លោក គីម ជុងអ៊ីល ដែលជាមេដឹកនាំទីពីរ និងជាកូនប្រុសលោក គីម អ៊ីលស៊ុង បានទទួលមរណភាព។ ក្នុងព្រះរាជសាររំលែកទុកផ្ញើទៅកាន់លោក គីម ជុងអ៊ុន មេដឹកនាំបច្ចុប្បន្ន ដែលកាលណោះ ជាអនុប្រធាននៃគណៈកម្មាធិការយោធាកណ្តាលនៃគណបក្សពលករកូរ៉េ សម្តេចព្រះវររាជបិតា ទ្រង់មានព្រះរាជចំណារថា៖ «យើងខ្ញុំចងចាំជាដរាបនូវគុណូបការគុណដ៏ធំធេងរបស់ឯកឧត្តមលោកសេនាប្រមុខ គីម ជុងអ៊ីល ដែលមានហឫទ័យដ៏សប្បុរសធម៌ពុំអាចប្រៀបផ្ទឹមបាន បន្តពីបិតាឯកឧត្តមលោកមហាសេនាប្រមុខ គីម អ៊ីលស៊ុង ក្នុងការឧបត្ថម្ភ និងផ្តល់នូវការគាំទ្រគ្រប់បែបយ៉ាងចំពោះយើងខ្ញុំ»។ សម្តេចព្រះវររាជបិតា បានសោយទិវង្គត កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១២ ក្នុងព្រះជន្មាយុ៨៩ព្រះវស្សា។ ជាមួយគ្នានេះ លោក គីម ជុងអ៊ុន បានថ្លែងក្តីរំលែកទុក្ខដ៏ស្មោះស្ម័គ្រជាមួយព្រះមហាក្សត្រ និងសម្តេចព្រះវររាជមាតាជាតិខ្មែរផងដែរ៕	កម្ពុជាជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏យូរលង់របស់កូរ៉េខាងជើង ដែលផ្តើមចេញពីទំនាក់ទំនងដ៏ស្អិតល្មួតរវាងសម្តេចព្រះវររាជបិតា ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ និងមហាសេនាប្រមុខ គីម អ៊ីលស៊ុង ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៦៥មក។ អតីតមេដឹកនាំដែលបានចាត់ទុកគ្នាជាបងប្អូនទាំងពីរ បានជួបប្រាស្រ័យទាក់ទងយ៉ាងញឹកញាប់ ហើយអនុស្សាវរីយ៍ដ៏ច្រើនកើតឡើងនាអំឡុងខែមេសា។
រដ្ឋាភិបាលថៃ នៅថ្ងៃទី៥ ខែមីនា ប្រកាសថា ចៅអធិការវត្តកំពុងលាក់ព្រះកាយ Phra Dhammachayo ត្រូវបានមហាក្សត្រថៃ Maha Vajiralongkorn ដកឋានៈហើយ ទាក់ទងសំណុំរឿងលាងលុយកខ្វក់។ ប៉ូលិសថៃ បានឡោមព័ទ្ធវត្ត Dhammakaya ដើម្បីស្វែងរកចាប់ខ្លួនសង្ឃ Phra Dhammachayo អស់ពេល២សប្ដាហ៍មកហើយ ប៉ុន្តែប្រតិបត្តិការនេះ ត្រូវបានរារាំងដោយក្រុមអ្នកគាំទ្រចៅអធិការវត្តខាងលើ ដែលហៅចំណាត់ការមកលើ Phra Dhammachayo ជារឿងនយោបាយ។ ការប្រឈមុខរវាងអាជ្ញាធរ និងក្រុមអ្នកគាំទ្រ Phra Dhammachayo នៅឯវត្តមានទីតាំងក្នុងខេត្ត Pathumthani ជារឿងមិនធ្លាប់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់យោធា។ ចៅអធិការវត្តអង្គនេះ មិនព្រមចូលខ្លួនការកោះហៅរបស់អាជ្ញាធរឡើយ ហើយទំនងជារត់ភៀសខ្លួនចេញពីវត្តបាត់ទៅហើយដែរ។ ក្រៅពីរឿងលាងលុយកខ្វក់ Phra Dhammachayo ក៏រងការចោទប្រកាន់ផ្សេងទៀតដូចជា ទទួលវត្ថុចោរលួច និងរុករានដីខុសច្បាប់ដើម្បីពង្រីកទីតាំងវត្តជាដើម។ បើតាមឯកសារចុះក្នុងរាជកិច្ច មហាក្សត្រ Maha Vajiralongkorn បានយល់ព្រមតាមសំណើរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ដើម្បីទម្លាក់តំណែងចៅអធិការអង្គនេះ។ ឯកសារដដែលនេះបញ្ជាក់ថា ដោយសារ Phra Dhammachayo មិនបង្ហាញខ្លួន សង្ឃអង្គនេះស័ក្តិសមកាន់តំណែងសព្វថ្ងៃនេះឡើយ។ នេះបើយោងតាមការផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters ។ យ៉ាងណាមិញ ការដកតំណែងនេះ គ្រាន់តែជានិមិត្តរូបប៉ុណ្ណោះ ព្រោះទាំងរាជវាំង ទាំងរដ្ឋាភិបាល គ្មានសិទ្ធិដកតំណែងសង្ឃឡើយ។ តាមច្បាប់ប្រទេស មានតែក្រុមប្រឹក្សាសង្ឃជាន់ខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះ ដែលមានសិទ្ធិដកតំណែងសង្ឃអង្គណាមួយបាន។ មកដល់ពេលនេះ គេនៅមិនទាន់ដឹងពីទីកន្លែងលាក់ខ្លួនរបស់សង្ឃ Phra Dhammachayo នៅឡើយទេ ខណៈដែលប៉ូលិសចូលឆែកឆេរបរិវេណវត្តជាច្រើនលើកមក។ ស្របពេលប៉ូលិសថៃនៅតែបន្តការតាមរកចាប់ខ្លួន មនុស្សជំនិតរបស់ចៅអធិការអង្គនេះ ដែលបន្តការពារទីតាំងវត្ត Dhammakaya បានទាត់ចោលការចោទប្រកាន់ទាំងឡាយ។ ពួកគេនិយាយថា Phra Dhammachayo មានអាពាធធ្ងន់ដែលមិនអាចចេញមុខបាន ហើយពួកគេក៏មិនទាន់ឃើញព្រះភ័ក្រព្រះអង្គអស់ពេលជាយូរមកហើយដែរ។ ចំណែកមន្ត្រីប៉ូលិស និងអ្នកគាំទ្រ បន្តការប្រឈមមុខគ្នាដដែល ដែលពេលខ្លះមានការប៉ះទង្គិចគ្នាទៀតផង៕	មហាក្សត្រថៃ Maha Vajiralongkorn បានសម្រេចព្រះទ័យដកឋានៈមន្ត្រីសង្ឃជាន់ខ្ពស់ Phra Dhammachayo ដែលជាចៅអធិការវត្តក៏មានឥទ្ធិពល បន្ទាប់មិនបានបង្ហាញខ្លួនជុំវិញការចោទប្រកាន់ថាបានលាងលុយកខ្វក់ និងរត់ភៀសខ្លួនថែមទៀត។ ការដកឋានៈនេះ ធ្វើឡើងស្របពេលដែលអាជ្ញាធរថៃ កំពុងតាមរកចាប់ខ្លួនចៅអធិការអង្គនេះ ដើម្បីសាកសួរសំណុំរឿងនេះ ប៉ុន្តែក្រុមគាំទ្រ Phra Dhammachayo ចាត់ទុកជារឿងនយោបាយសុទ្ធសាធ។
សន្និសីទស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិលើកទី២៦ (COP26) ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅទីក្រុង Glasgow ទឹកដីស្កុតឡែន ត្រូវបានគេមើលឃើញជា ឱកាសចុងក្រោយបំផុត របស់មនុស្សជាតិដើម្បី គ្រប់គ្រងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុដ៏អាក្រក់លើពិភពលោកក្នុងពេលខាងមុខ។ ប៉ុន្តែ មេដឹកនាំប្រទេសធំៗជាច្រើន ទំនងអវត្តមានពីកិច្ចប្រជុំនេះ។ អ្នកនាំពាក្យវិមានក្រឹមឡាំងលោក Dmitry Peskov បានប្រាប់អ្នកកាសែតថា លោក វ៉ា្លឌីមៀ ពូទីន នឹងមិនហោះទៅកាន់ទីក្រុង Glasgow ដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្រជុំឡើយ។ យ៉ាងណាមិញ អ្នកនាំពាក្យដដែលក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុគឺជាអាទិភាពមួយក្នុងចំណោមគោលនយោបាយអាទិភាពសំខាន់បំផុតផ្សេងទៀតរបស់រុស្ស៊ី។ លោក Peskov លើកឡើងថា រុស្ស៊ីនឹងរកតំណាងចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំនោះ ប៉ុន្តែលោកនឹងប្រាប់ពីព័ត៌មានលម្អិតនៅពេលក្រោយ។ ខណៈលោក ពូទីននឹងមិនចូលរួមកិច្ចប្រជុំនេះ ក៏មានសំនួរធំៗជាច្រើនចោទសួរពីវត្តមានរបស់ប្រធានាធិបតីចិនលោក ស៊ី ជិនភីង និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌានារិន្ទ្រា ម៉ូឌី។ រហូតមកដល់ពេលនេះ មេដឹកនាំនៃប្រទេសទាំងពីរមិនទាន់បញ្ជាក់ពីវត្តមានក្នុងកិច្ចប្រជុំនោះនៅឡើយ។ ប្រធានាធិបតីអាម៉េរិក ចូ បៃឌិន នឹងចូលរួមកិច្ចប្រជុំនេះ។ គួររំលឹកថា រុស្ស៊ីជាប្រទេសដែលបានបញ្ចេញកាបូនខ្ពស់បំផុតទី ៤ លើពិភពលោក។ បច្ចុប្បន្នចិនគឺជាប្រទេសដែលបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ធំជាងគេបំផុតលើពិភពលោក ខណៈឥណ្ឌាជាប្រទេសធំទី ៣ ដែលបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ កន្លងមក នាយករដ្ឋមន្រ្តីអង់គ្លេស បូរីស ចនសុន សង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលជុំវិញពិភពលោកនឹងប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងខ្លាំងក្លាដើម្បីដោះស្រាយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ បើតាមអ្នកនាំពាក្យរបស់លោក ចនសុន អង់គ្លេស លើកទឹកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងដល់មេដឹកនាំឱ្យចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំនេះ ព្រោះនេះគឺជាពេលដ៏សំខាន់មួយដោះស្រាយបញ្ហាអាកាសធាតុ។ ថ្លែងប្រាប់អ្នកយកកាសែត អ្នកនាំពាក្យរបស់ការិយាល័យនាយករដ្ឋមន្រ្តី Downing Street លើកឡើងថា ប្រទេសនានាគួរតែត្រូវមានអ្នកតំណាងជាន់ខ្ពស់ ដើម្បីធ្វើឱ្យការសន្យាក្នុងកិច្ចប្រជុំខាងមុខប្រកបដោយអត្ថន័យនិងមានតម្លៃ។ រហូតមកដល់ពេលនេះមេដឹកនាំពីប្រទេសនានាជាង១២០នាក់បានបញ្ជាក់ពីការចូលរួមហើយ។ COP26 នឹងត្រូវប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី ៣១ ខែតុលាដល់ថ្ងៃទី ១២ ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ ២០២១ ខាងមុខ។ ការជួបជុំនេះនឹងក្លាយជាសន្និសីទអាកាសធាតុដ៏ធំបំផុតចាប់តាំងពីកិច្ចចរចាទីក្រុងប៉ារីសក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ហើយត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាជំហានសំខាន់ក្នុងការកំណត់គោលដៅក្នុងការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់នៅទូទាំងពិភពលោកដើម្បីបន្ថយកំដៅផែនដី៕	វិមានក្រេមឡាំងនៅថ្ងៃ២០ ខែតុលា បានប្រកាសថា ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី វ៉្លាឌីមៀរ ពូទីន នឹងមិនចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលអាកាសធាតុលើកទី២៦ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) នៅខែក្រោយនេះឡើយ។ អង់គ្លេសជាអ្នកដឹកនាំកិច្ចប្រជុំបានសង្កត់ធ្ងន់លើសារសំខាន់នៃវត្តមានមេដឹកនាំប្រទេសផ្សេងៗក្នុងជំនួបដ៏សំខាន់នេះ។
សមុទ្រចិនខាងត្បូង គឺជាតំបន់មួយ ដែលសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិ ផ្លូវសម្រាប់នាវាចរណ៍ និងជាដែនទឹកយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់សម្រាប់ទីក្រុងប៉េកាំង។ ប៉ុន្តែតំបន់សមុទ្រមួយនេះ នៅតែជាប្រភពនៃភាពតានតឹងរវាងចិន និងសមាជិកអាស៊ានមិនចេះចប់មិនចេះហើយ។ ទាក់ទិននឹងបញ្ហានេះ សមាជិកអាស៊ានមានដូចជាវៀតណាម ហ្វីលីពីន ម៉ាឡេស៊ីជាដើម តែងតែចោទចិនថា បានដាក់នាវាចម្បាំង ប៉ុស្តិ៍ទាហាន និងការប៉ះទង្គិចទូកនេសាទនៅក្នុងដែនជម្លោះ។ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា សមាជិកអាស៊ានទាំង១០ បានបង្កើតសេចក្តីព្រាងក្រមប្រតិបត្តិ ជាមួយទីក្រុងប៉េកាំង ប៉ុន្តែគម្រោងមួយនេះ ត្រូវជាប់គាំងជាច្រើនឆ្នាំ។ ក្នុងកិច្ចប្រជុំអាស៊ាននៅទីក្រុងបាងកកនាថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកា នាយករដ្ឋមន្ត្រីចិន លី ខឹឈាំង មានសុទិដ្ឋិនិយមចំពោះក្រមប្រតិបត្តិលើបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ ជាក់ស្តែង ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលចិនរូបនេះ បានលើកឡើងថា ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាព និងសន្តិភាពនៅក្នុងតំបន់ជម្លោះ ភាគីទាំងអស់ ត្រូវនៅឲ្យខ្ពស់ជាងការខ្វែងគំនិតគ្នាលើកិច្ចព្រមព្រៀម។ បើតាមលោក លី អាស៊ាន និងចិន បានឆ្លងកាត់ការពិនិត្យសំណើក្រមប្រតិបត្តិលើកទីមួយមុនកាលកំណត់រួចហើយ។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីចិន បន្តថា ការផ្ដល់យោបល់លើកទីពីរ នឹងត្រូវបញ្ចប់នៅឆ្នាំ២០២០ខាងមុខ ដើម្បីធ្វើជាមូលដ្ឋានក្នុងការបង្កើតក្រមប្រតិបត្តិសមុទ្រចិនខាងត្បូងនៅឆ្នាំ២០២១។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានចិន China Daily ។ ក្នុងន័យនេះ ចិន នឹងដើរលើផ្លូវអភិវឌ្ឍប្រកបដោយសន្តិភាព និងគោរពទៅតាមយុទ្ធសាស្ត្របើកចំហរបស់ប្រទេស ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលឈ្នះ-ឈ្នះទាំងអស់គ្នា ទាក់ទិននឹងបញ្ហាជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ នេះជាការលើកឡើងរបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលចិននាជំនួបមេដឹកនាំអាស៊ាន-ចិននៅទឹកដីថៃ។ សូមបញ្ជាក់ថា វត្តមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីចិនរូបនេះ មិនត្រឹមតែ ដើម្បីពិភាក្សាពីបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែលោក លី ក៏បានលើកឡើងពីបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច គម្រោងផ្លូវសូត្ររបស់ចិនសតវត្សរ៍២១ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងការអភិវឌ្ឍនៅក្នុងតំបន់ និងការបង្កើតថ្មីនៅក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យាជាដើម។ ជាពិសេស លោក លី ក៏បានជំរុញឲ្យគម្រោងកិច្ចចរចាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយក្នុងតំបន់ បានបិទបញ្ចប់មុនកាលកំណត់ផងដែរ៕	ចិន បានត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ហើយ លើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ជាមួយប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឬអាស៊ាន ក្នុងការបង្កើតក្រមប្រតិបត្តិ(code of conduct) លើតំបន់ជម្លោះក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ នេះបើតាមការអះអាងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីចិន លី ខឹឈាំង នៅថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកា។
លោក សាប៊ូន វិនតា នាយកផ្នែកអភិវឌ្ឍយុវជនក្លិបបឹងកេត បង្ហាញពីការយល់ឃើញរបស់ខ្លួនថា តេស្ដ30-15 IFT មិនអាចបញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពរបស់កីឡាករ បាន១០០ភាគរយទេ។ ការធ្វើបែបនេះ គ្រាន់តែជាតេស្ដលើកម្លាំងកាយសម្បទាប៉ុណ្ណោះ។ នាយករូបនេះ បានបង្ហោះសារទាំងការតាំងចិត្ត ថានឹងជួបការរិះគន់មកវិញចំពោះការយល់ឃើញរបស់ខ្លួនបែបណាមកវិញ។ ការហ្វឹកហាត់ របស់ Nick Taylor ជាមួយក្រុមជម្រើសជាតិផ្សេងទៀត។ រូបពីសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា «កីឡាករ មានតែកម្លាំង ប៉ុន្តែ ខ្វះខាតគុណភាពបច្ចេកទេសល្អ នឹងក្លាយជាក្រុមសម្រាប់តែរត់តាមដេញបាល់គេតែប៉ុណ្ណោះ។ កីឡាករ ដែលមានកម្លាំង និងគុណភាពបច្ចេកទេសល្អ នឹងក្លាយជាក្រុម ដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ នៃការគ្រប់គ្រងបាល់បានល្អ ប៉ុន្តែក៏មិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ប្រសិនគុណភាពនៃការរៀបចំកលល្បិចក្រុម របស់គ្រូបង្វឹកមិនទាន់បានល្អ។ កីឡាករ មានកម្លាំង និងគុណភាពបច្ចេកទេសល្អ និងបទពិសោធន៍លេងក្នុងការប្រកួតបានច្រើន ហើយមានការរៀបចំក្រុម និងផែនការច្បាស់លាស់ នៃកលល្បិចលេងរបស់ក្រុមការងារគ្រូបង្វឹកនោះគឺជាក្រុមមួយ ដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការឈ្នះការប្រកួតមួយបាល់។»។ លោក សាប៊ូន វិនតា បានបង្ហោះដូច្នេះ។ ក្រោយបង្ហោះសារនេះរួច អ្នកគាំទ្រជាច្រើន បានយល់ស្របទៅនិងការយលឃើញនេះ ហើយខ្លះទៀត បានបន្ថែមថា សមត្ថភាព និងបច្ចេកទេស ត្រូវតែដើរព្រមគ្នាជាមួយ និងកាយសម្បទា។ ដោយឡែក លោក Conor Nestor គ្រូបង្វឹកព្រះខ័ន្ធរាជស្វាយរៀង ហាក់បីដូចជាចាត់ទុកតេស្ដមួយនេះ មិនល្អគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ជ្រើសក្រុមជម្រើសជាតិទេ។ គ្រូបង្វឹករូបនេះ បានសរសេរពន្យល់ជាសំណេរ លើសារបង្ហោះរបស់លោក ភា សុភក្ដ្រា គ្រូជំនួយក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា ថា ក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា តែងតែធ្វើបានល្អនៅតង់ទី២ ហើយតង់ទី១វិញ ដូចជាមិនមានទម្រង់ល្អប៉ុន្មានទេ បើប្រៀបធៀបគ្នា។ «ខ្ញុំ គាំទ្រគ្រប់យុទ្ធសាស្ដ្រ នៃការយកមកអនុវត្តដើម្បីស្ដង់ដារ។ ការតេស្ដពិតប្រាកដ គឺសង្កេតមើលការប្រកួត ហើយនេះធ្វើនៅកីឡដ្ឋាន។ ដូច្នេះ អ្នកអាចវាយតម្លៃ ពីអាកប្បកិរិយា និងភាពវៃឆ្លាយនៃការប្រកួត របស់កីឡាករ។ តង់ទី២ ក្រុមជម្រើសជាតិ តែងបង្ហាញទម្រង់លេងល្អជាងតង់ទី១ ដែលការបង្ហាញបែបនេះ អស់រយៈពេល ២ឆ្នាំហើយ។»។ ដោយឡែក លោក ភា សុភក្ដ្រា ហាក់បីដូចជាមិនពេញចិត្តនិងការរិះគន់ របស់គ្រូបង្វឹក និងមន្ត្រីតាមក្លិបមួយចំនួន ចំពោះបញ្ហានេះទេ ដោយគ្រូជំនួយរូបនេះ យល់ឃើញថា អ្នកទាំងនោះ ដូចជាមិនសូវយល់ពីនីតិវិធី នៃការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពកីឡាករ និងក្រុមជម្រើសជាតិ។ លោក សុភក្ត្រា និយាយដូច្នេះថា៖« អ្នកគាំទ្រ ត្រូវការពេលវេលាដើម្បីយល់ តែគ្រូខ្លះ ហេតុអីនៅតែមិនយល់ពីនីតីវិធីនៃការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពក្រុម ទៅធ្វើឲ្យអ្នកគាំទ្រ យល់ច្រឡំថាខ្ញុំយកអ្នករត់ប្រណាំងមកលេងបាល់។»។ គ្រូជំនួយរូបនេះ បានបង្ហោះសារទៀតថា តេស្ដ 30-15 IFT គ្រាន់តែជាធាត់ផ្សំ ក្នុងការតេស្ដក្រុមជម្រើសជាតិប៉ុណ្ណោះ។ នោះ ប្រហែលជាមានន័យថា ដើម្បីឲ្យក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា អាចឈានដល់កម្រិតមួយខ្លាំង គឺត្រូវការធាតុផ្សំច្រើន ដូចជាបច្ចេកទេស យុទ្ធសាស្ដ្រប្រកួត និងបញ្ញាស្មារតីផងដែរ។ «30-15 IFT មិនមែនជាទេវតាបាល់ទាត់ជប់លទ្ឋផលឈ្នះទេ តែវាជាធាតុផ្សំនៃគុណផលក្រុម និងកីឡា។»។ លោក ភា សុភ័ក្ដ្រា បាននិយាយដូច្នេះ។ ដោយឡែក អ្នកគាំទ្រ មួយចំនួនហាក់បីដូចជាមិនគាំទ្រទេ ចំពោះការតេស្ដបែបនេះ ក្រោយពេលឃើញកីឡាករ មួយចំនួន ដែលតែងមានវត្តមានក្នុងក្រុមជម្រើសជាតិ ត្រូវបានធ្លាក់ ខណៈកីឡាករខ្លះទៀត តែងស្ថិតនៅកៅអីបម្រុងក្នុងពេលប្រកួតឲ្យក្លិប បែជាមានវត្តមានប្រកួតឲ្យជម្រើសជាតិទៅវិញ។ ជាជាក់ស្ដែង តើកីឡាករទាំងនោះ អាចលេងឲ្យក្រុមជម្រើសជាតិបានទេ បើពួកគេមិនមានបទពិសោធន៍ និងបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រានផង?៕ តើមូលហេតុអ្វី បានជាលោក Keisuke Honda យកតេស្ដនេះ មកអនុវត្តក្នុងក្រុមជម្រើសជាតិ? សូមចូលមើលអត្ថបទ ទាក់ទងពីមុន។ អត្ថបទទាក់ទង លោក ភា សុភ័ក្ដ្រា៖ ទោះមានទេពកោសល្យ បច្ចេកទេសល្អ ប៉ុន្ដែធ្លាក់តេស្ដ 30-15 IFT មិនជាប់ជម្រើសជាតិទេ លោក Honda ៖ ខ្ញុំ នឹងមិនយកកីឡាករណាដែលរត់ មិនបាន ២០.៥ ឡើយ:	គ្រូបង្វឹក មន្ត្រីក្លិប និងអ្នកគាំទ្រកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា ភាគច្រើនប្រតិកម្ម បន្ទាប់ពីលោក Keisuke Honda អ្នកចាត់ការក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា បន្តអនុវត្តតេស្ដ 30-15 IFT ដើម្បីជ្រើសរើសកីឡាករ ទៅកាន់ការប្រកួតពានរង្វាន់ AFF Mitsubishi Electric Cup 2022។ តើដើម្បីឲ្យជម្រើសជាតិកម្ពុជា មានលទ្ធផលល្អ ត្រូវពឹងផ្អែកលើតេស្ដនេះ តែមួយមុខ ឬយ៉ាងណា?
លោក វេង សាខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៩ ធ្នូ បានទស្សនកិច្ចក្រុមហ៊ុននាំចេញស្វាយ ចំនួន៤ទីតាំងខុសៗគ្នា ក្នុងនោះ៣ទីតាំងស្ថិតក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺ និង១ទីតាំងទៀត ស្ថិតនៅខេត្តព្រះសីហនុ។ ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយជាបន្តបន្ទាប់នៅបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុកផ្ទាល់របស់លោកវេង សាខុន។ រូបភាពពីគណនីហ្វេសប៊ុក លោក វេង សាខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ លោករដ្ឋមន្ត្រី ផ្តើមទស្សនកិច្ចមុនគេ នៅក្រុមហ៊ុន Green Centric Farm Co.,Ltd ដែលស្ថិតក្នុងស្រុកថ្ពង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ លោក វេង សាខុន បានសរសេរថា រោងចក្រនៃក្រុមហ៊ុននេះ សង់លើផ្ទៃដី ២៧០ហិកតា និងមានស្វាយផ្ទាល់ខ្លួនចំនួន៤៦,៣៥៦ដើម និងចម្ការស្វាយកិច្ចសន្យាជាមួយកសិករក្នុងតំបន់ជាង ៣,០០០ហិកតាទៀត។ ដ្បិតកន្លងមក ក្រុមហ៊ុនមួយនេះផលិតស្វាយសម្រាប់តែចែកចាយក្នុងស្រុក ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុននេះ អះអាងប្រាប់លោក រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្មថា បានត្រៀមខ្លួនជាស្រេច សម្រាប់នាំចេញស្វាយ ទៅប្រទេសចិន។ លោក វេង សាខុន បានបន្តទស្សនកិច្ចក្រុមហ៊ុនមួយទៀត ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ គឺក្រុមហ៊ុន បឹងកេត ហ្វ្រេសហ្វ្រូត ឯ.ក។ ទើបសាងសង់បាន ៨០ភាគរយ ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុននេះ បានដាក់ដំណើរការរោងចក្ររបស់ខ្លួនជាបណ្ដោះអាសន្ន ស្របពេលដែលរដូវប្រមូលផលស្វាយចូលមកដល់។ បើតាមលោក វេង សាខុន ក្រុមហ៊ុននេះ បានដំឡើងប្រព័ន្ធខ្សែច្រវាក់ជ្រើសរើសគុណភាពផ្លែស្វាយតាមទំហំ និងសម្លាប់សមាសភាពសត្វចង្រៃ ឲ្យស្របតាមស្តង់ដារផងដែរ។ ក្រុមហ៊ុននេះ មានលទ្ធភាពនាំចេញស្វាយចន្លោះពី ១៥០ ទៅ ២០០តោនក្នុងមួយថ្ងៃ ក្រោយរោងចក្រនេះសាងសង់រួចរាល់។ នេះបើតាមសំណេររបស់លោក វេង សាខុន នៅគណនីហ្វេសប៊ុក។ រូបភាពពីគណនីហ្វេសប៊ុក លោក វេង សាខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ រីឯរោងចក្ររបស់ ក្រុមហ៊ុន Long Wo Agriculture (Cambodia) ដែលស្ថិតនៅស្រុកភ្នំស្រួចដដែលនោះ គឺជាគោលដៅទស្សនកិច្ចបន្ទាប់របស់លោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ រោងចក្រនេះ គឺស្ទើរតែរួចរាល់ហើយ។ តាមលោក វេង សាខុន នៅពេលដំឡើងប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការរួចរាល់ រោងចក្រនេះ មានលទ្ធភាពសម្អាតស្វាយបាន ១០០តោន នៅមួយថ្ងៃ។ ចេញពីខេត្តកំពង់ស្ពឺ លោកវេង សាខុន បន្តទៅមើលរោងចក្ររបស់ក្រុមហ៊ុន បាមីន អេហ្គ្រីខលឈ័រ ហាយ-ថេក ឌីវេឡុបមិន ឯ.ក ដែលស្ថិតក្នុងស្រុកកំពង់សិលា ក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ។ ក្រុមហ៊ុននេះ បានបោះទុនទឹកប្រាក់ ៥០លានដុល្លារ សម្រាប់ការសាងសង់រោងចក្រកែច្នៃ វេចខ្ចប់ ឃ្លាំងស្តុក ខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្ម និងប្រព័ន្ធសម្លាប់សមាសភាពសត្វចង្រៃដោយប្រើចំហាយទឹកក្តៅ។ បច្ចុប្បន្ន ក្រុមហ៊ុន បានចុះកិច្ចសន្យាទិញស្វាយពីកសិករលើទំហំដី ៦,០០០ហិកតា និងគម្រោងដាំស្វាយបន្ថែមលើផ្ទៃដី ១០,០០០ហិកតាទៀត។ ទោះរោងចក្រនេះមិនទាន់បានដំណើរការ តែរោងចក្រនាំចេញស្វាយទៅវេចខ្ចប់នៅ ប្រទេសវៀតណាម មុនចេញទៅប្រទេសចិន ប្រមាន៣០កុងតឺន័រជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ រោងចក្រមួយនេះ នឹងអាចមានសមត្ថភាពសម្អាតស្វាយប្រមាណ ៤០០តោន ក្នុងមួយថ្ងៃ នៅពេលបើកដំណើរការ។ នេះបើតាម លោក វេង សាខុន។ រូបភាពពីគណនីហ្វេសប៊ុក លោក វេង សាខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ សូមរំឭកថា កម្ពុជាអាចនាំចេញផ្លែស្វាយជាផ្លូវការទៅប្រទេសចិនបានចំនួន៥០ម៉ឺនតោនក្នុងមួយឆ្នាំៗ ក្រោយភាគីទាំងពីរបានរៀបចំផ្លាស់ប្តូរពិធីសារនាំផ្លែស្វាយជាផ្លូវ កាលពីថ្ងៃទី៩មិថុនា ឆ្នាំ២០២០ នៅទីស្តីការក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ។ សូមជម្រាបដែរថា កាលពីដើមខែធ្នូកន្លងទៅនេះ កម្ពុជា បាននាំចេញស្វាយដោយផ្ទាល់ ជាលើកដំបូង ទៅប្រទេសចិន ជិត៦០តោន។ ចំនួននេះ នឹងកើនឡើងជាបន្ទបន្ទាប់ក្រោយក្រុមហ៊ុនដែលទទួលសិទ្ធិនាំចេញស្វាយទៅចិននេះ សង់រោងចក្ររបស់ខ្លួនរួចរាល់៕	រោងចក្រចំនួន៤ក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺ និងខេត្តព្រះសីហនុ កំពុងរៀបចំប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួន សម្រាប់ការសម្អាតស្វាយដើម្បីនាំទៅចិន ក្នុងនោះមានក្រុមហ៊ុនចំនួន៣ បានអនុវត្តប្រព័ន្ធសម្លាប់សត្វល្អិត ដោយប្រើទឹកក្ដៅ ( Hot Water Treatment)។ ក្រុមហ៊ុនទាំង៤ នេះមានដូចជា ក្រុមហ៊ុន Green Centric Farm Co., Ltd, បឹងកេត ហ្វេសហ្រ៊ូត ឯ.ក, Long Wo Agriculture (Cambodia) និង បាមីន អេហ្គ្រីខលឈ័រ ហាយ-ថេក ឌីវេឡុបមិន ឯ.ក ។
ភាគហ៊ុន(Stock) គឺជាប្រភេទមូលបត្រកម្មសិទ្ធិដែលតំណាងឱ្យភាពជាម្ចាស់មួយផ្នែកនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្មមួយ និងសិទ្ធិក្នុងការទាមទារចំណែកនៃទ្រព្យសម្បត្តិ និងប្រាក់ចំណេញរបស់ក្រុមហ៊ុន ដោយផ្អែកទៅលើសមមាត្រភាគហ៊ុនដែលវិនិយោគិនម្នាក់មាន។ ឧទាហរណ៍៖ លោកសុខមានភាគហ៊ុនរបស់រដ្ឋាករទឹកស្វយ័តក្រុងភ្នំពេញ ចំនួន ១០០០ភាគហ៊ុន។ បន្ទាប់មកក្រុមហ៊ុនប្រកាសចែកភាគលាភជាសាច់ប្រាក់ចំនួន ២៥០រៀលក្នុងមួយភាគហ៊ុន។ ដូច្នេះភាគលាភជាសាច់ប្រាក់សរុបដែលលោកសុខនឹងទទួលបាន មានចំនួន ២៥០ ០០០រៀល។ សញ្ញាបណ្ណ(Bond) គឺជាប្រភេទនៃមូលបត្របំណុលដែលតំណាងឱ្យកិច្ចសន្យាខ្ចីប្រាក់រវាងវិនិយោគិន និងក្រុមហ៊ុនបោះផ្សាយ ដែលអាចជាក្រុមហ៊ុនសារជីវកម្ម សហគ្រាសសាធារណៈ ឬរាជរដ្ឋាភិបាល។ ជាថ្នូរនៃកម្ចីនេះ ក្រុមហ៊ុនបោះផ្សាយនឹងសងត្រលប់ទៅវិនិយោគិនវិញ នូវការប្រាក់មួយក្នុងអត្រាថេរជាប្រចាំ ព្រមទាំងប្រាក់ដើមត្រឡប់មកវិញនៅចុងគ្រា។ ភាពខុសគ្នារវាងភាគហ៊ុន និងសញ្ញាបណ្ណ ដើម្បីបែងចែកភាពខុសគ្នារវាងសញ្ញាបណ្ណ និងភាគហ៊ុនឱ្យបានច្បាស់លាស់ វិនិយោគិនអាចពឹងផ្អែកលើកត្តាខាងក្រោម ហានិភ័យ ៖ សញ្ញាបណ្ណមានហានិភ័យទាប ព្រោះប្រាក់ចំណេញថេរ មិនពាក់ព័ន្ធនឹងប្រាក់ចំណេញរបស់ក្រុមហ៊ុន។ ភាគហ៊ុនមានហានិភ័យខ្ពស់ជាង ព្រោះប្រាក់ចំណេញ និងភាគលាភអាចឡើងចុះតាមស្ថានភាពអាជីវកម្មរបស់ក្រុមហ៊ុន។ វិនិយោគិន ៖ សញ្ញាបណ្ណគឺជាវិញ្ញាបនបត្រទទួលស្គាល់បំណុល ដែលវិនិយោគិនក្លាយជាម្ចាស់បំណុល។ ភាគហ៊ុនគឺជាវិញ្ញាបនបត្ររួមចំណែកមូលធន វិនិយោគិនគឺជាម្ចាស់ភាគហ៊ុន។ អត្រាការប្រាក់ ៖ ភាគហ៊ុនមិនមានអត្រាការប្រាក់ទេ ខណៈដែលសញ្ញាបណ្ណមានអត្រាការប្រាក់ពីរប្រភេទគឺការទូទាត់ការប្រាក់តាមកាលកំណត់ និងមិនមែនតាមកាលកំណត់។ រយៈពេលកាន់កាប់ ៖ ភាគហ៊ុនមិនមានពេលវេលាជាក់លាក់ទេលុះត្រាក្រុមហ៊ុនក្ស័យធន។ ដរាបណាពួកគេកាន់ភាគហ៊ុន អ្នកវិនិយោគនៅតែអាចរកប្រាក់ចំណេញបាន។ សញ្ញាបណ្ណមានរយៈពេលកំណត់ដែលបានបញ្ជាក់ដោយអាជីវកម្ម ឬរដ្ឋាភិបាល។ ប្រាក់ចំណេញ ៖ ភាគហ៊ុនអាស្រ័យលើប្រាក់ចំណេញរបស់អាជីវកម្ម។ អាជីវកម្មកាន់តែរីកចម្រើន ភាគលាភម្ចាស់ភាគហ៊ុនកាន់តែច្រើនត្រូវបានបង់ភាគហ៊ុនរបស់វាកាន់តែមានតម្លៃ ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ សញ្ញាបណ្ណមានត្រឹមតែតម្លៃថេរ រួមជាមួយនឹងអត្រាការប្រាក់ដំបូងដែលបានបញ្ជាក់។ អត្ថប្រយោជន៍បន្ថែម ៖ បុគ្គលដែលមានភាគហ៊ុនកាន់កាប់ដោយផ្នែកនៃអាជីវកម្ម។ ដូច្នេះ ម្ចាស់ភាគហ៊ុនមានសិទ្ធិប្រតិបត្តិជាក់លាក់លើសហគ្រាស ដូចជាការបោះឆ្នោតសម្រាប់តំណែងនៅលើក្រុមប្រឹក្សាភិបាល ។ អ្នកទិញសញ្ញាបណ្ណគ្រាន់ជាអ្នកឱ្យខ្ចី ពួកគេមានសិទ្ធទាមទារសំណងពេលក្រុមហ៊ុនក្ស័យធន៕	ភាគហ៊ុន និងសញ្ញាបណ្ណ គឺជាប្រភេទនៃការវិនិយោគដែលគេត្រូវចំណាយដើមទុនមួយចំនួនដើម្បីធ្វើជាម្ចាស់។ វិនិយោគិនអាចលក់ដើម្បីយកដើមទុនមកវិញ ឬផ្លាស់ប្តូរទម្រង់វិនិយោគរបស់ខ្លួនបានគ្រប់ពេល។ យ៉ាងណាមិញ វិនិយោគិនប្រឈមនឹងហានិភ័យក្នុងករណីដែលអាជីវកម្ម ឬស្ថាប័នមានការលំបាកផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ឬមានហានិភ័យនៃការក្ស័យធន។
វេទិកាស្តីពី«ការផ្សព្វផ្សាយបទពិសោធន៍ និងចំណេះដឹងក្នុងការបង្កើតវគ្គបណ្តុះបណ្តាលស្តីពីសិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន» ត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅមន្ទីរព័ត៌មានខេត្តសៀមរាប ដោយមានអ្នកសារព័ត៌មានចំនួន៣ខេត្តចូលរួម មានខេត្តសៀមរាប ឧត្តរមានជ័យ និងបន្ទាយមានជ័យ។ លោក ឆាយ សុផល តំណាងអង្គការយូណេស្កូប្រចាំកម្ពុជា បានលើកឡើងថា ក្នុងរយៈពេលចំនួន២ឆ្នាំកន្លះនេះ គឺមានការពិភាក្សាវែកញែក លើចំណុចជាច្រើនជុំវិញការរៀបចំសេចក្តីព្រាងច្បាប់សិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាននេះ។ លោកបន្ថែមថា ច្បាប់នេះគឺក្រសួងជាអ្នកគ្រោងលើមាត្រានីមួយៗ ហើយបានយកមកឱ្យក្រុមការងារបច្ចេកទេស ដែលមានសមាជិកចម្រុះពីស្ថាប័នរដ្ឋ អង្គការ និងក្លឹបអ្នកកាសែតចូលរួមពិភាក្សា ដូច្នេះធ្វើឱ្យមានចំណុចជាច្រើនដែលមិនស្របគ្នា និងជជែកគ្នាខ្លាំង។ លោក ឆាយ សុផល បានបញ្ជាក់យ៉ាងដូច្នេះថា៖« ចំណុចដែលប្រទាញប្រទង់គ្នាខ្លាំងលើច្បាប់សិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាន គឺទាក់ទងនឹងព័ត៌មានសំងាត់ និងរយៈពេលស្នើសុំព័ត៌មានពីមន្ត្រីរដ្ឋបាលសាធារណៈ»។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ ថ្លែងថា នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ចាំបាច់ត្រូវតែមានច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាន មានន័យថា គេមិនអាចខ្វះគ្នាបានឡើយ។ លោករដ្ឋមន្ត្រីបន្តថា ច្បាប់នេះមិនសម្រាប់តែអ្នកសារព័ត៌មានប៉ុណ្ណោះទេ តែវាធ្វើឡើងសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋទូទៅផង។ «ស្ថាប័នសាធារណមានភារកិច្ច និងកាតព្វកិច្ចផ្តល់ព័ត៌មានទូលំទូលាយ លើកលែងតែព័ត៌មានមួយចំនួនដែលប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខជាតិជាដើម។ សួរថាយើងធ្វើដើម្បីអី? នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ សំខាន់ការបោះឆ្នោត តែវាជាចំណុចចុងក្រោយទេ សំខាន់គឺការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងដំណើរការអធិការកិច្ច អភិបាលកិច្ច គាត់ដឹងទាំងអស់ គាត់រើសបាន គាត់សម្រេចចិត្តបាន បើមិនដឹងគាត់វិលវល់អស់...»។ នេះជាការពន្យល់របស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន ក្នុងវេទិកានៅថ្ងៃទី២៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៨។ លោក សោម រតនា នាយកវិទ្យាស្ថានសារគមនាគមន៍កម្ពុជា បានឱ្យដឹងក្នុងវេទិកានេះដែរថា ក្នុងកិច្ចការរៀបចំច្បាប់សិទ្ធិទទួលព័ត៌មាននេះដែរ ភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិប្រទេសស៊ុយអ៊ែត (SIDA) បានឧបត្ថម្ភមូលនិធិ តាមរយៈអង្គការ យូណេស្កូ ភ្នំពេញ ដល់វិទ្យាស្ថានរបស់លោករយៈពេល៣ឆ្នាំ ដើម្បីអនុវត្តគម្រោង បង្កើនការទាមទារសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មានពីវិស័យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ពីឆ្នាំ២០១៥ ដល់ឆ្នាំ ២០១៧។ តាមការបញ្ជាក់របស់លោក សោម រតនា ក្រោមគម្រោងខាងលើនេះ វិទ្យាសា្ថនសារគមន៍គមន៍កម្ពុជា ក្រោមអនុគម្រោងសិទ្ធិទទួលព័ត៌មាននេះ ផ្តោតលើសមាសភាពសំខាន់បី ទី១ គោលការណ៍ និងទស្សនទានមូលដ្ឋាននៃសិទ្ធិទទួលព័ត៌មាន ទី២ ការសរសេរ និងរាយការណ៍ព័ត៌មានបែបស៊ើបអង្កេត និងទី៣ ក្រមសីលធម៌អ្នកសារព័ត៌មាន៕	សៀមរាប៖ ច្បាប់សិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាន ទើបនឹងបញ្ចប់សេចក្តីព្រាងបឋមរបស់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៨។ ច្បាប់នេះ មិនត្រឹមតែមានប្រយោជន៍សម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានប៉ុណ្ណោះទេ តែសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋទូទៅផង។ ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ បានរៀបចំវេទិកាបណ្តុះបណ្តាលមួយ ដល់អ្នកសារព័ត៌មានក្នុងខេត្តសៀមរាប ឧត្តរមានជ័យ និងបន្ទាយមានជ័យ ក្នុងបំណងដើម្បីផ្សព្វផ្សាយពីដំណើរការចងក្រងច្បាប់សិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាននេះ។
មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង លោក គីម ជុងអ៊ុន បានលើកឡើងថា សេដ្ឋកិច្ចប្រទេសខ្លួន ហាក់មានភាពល្អប្រសើរក្នុងឆ្នាំ២០២១។ បើទោះសេដ្ឋកិច្ចមានភាពល្អជាងមុនក្តី មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងរូបនេះ បានទទួលស្គាល់ពីបញ្ហាប្រឈមទាក់ទិននឹងស្បៀងអាហារ ដែលបណ្តាលមកពីការរាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩ និង គ្រោះធម្មជាតិកាលពីឆ្នាំមុន។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន KCNA នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំពេញអង្គលើកទីបីនៃគណៈមជ្ឈិមរបស់បក្សពលករកូរ៉េខាងជើង ដែលបានបើកនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង លោក គីម ជុងអ៊ុន និងសមាជិកបក្ស បានពិនិត្យឡើងវិញលើគោលនយោបាយសំខាន់ៗ និងវិធានការដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច ដែលកំពុងរងគ្រោះដោយសារការរីកសាយជំងឺកូវីដ-១៩ និងព្យុះនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២០។ ថ្លែងប្រាប់សមាជិកបក្សដែលចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំ មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង បានអះអាងថា សេដ្ឋកិច្ចទាំងមូលរបស់កូរ៉េខាងជើង មានភាពប្រសើរនៅត្រឹមពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២១ ដោយផលិតផលឧស្សាហកម្មសរុបកើនឡើង ២៥ ភាគរយ បើធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ បើទោះជាសេដ្ឋកិច្ចមានភាពល្អប្រសើរក្តី ប៉ុន្តែលោកគីម បានបន្តថា វាមានឧបសគ្គជាច្រើន ដែលធ្វើឱ្យរាំងស្ទះ ផែនការ និងគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋ ក្នុងនោះមានដូចជាបញ្ហាប្រឈមលើស្បៀងអាហារជាដើម។ «បច្ចុប្បន្ន ស្ថានភាពស្បៀងរបស់ប្រជាជន កំពុងប្រឈមការខ្វះខាត ខណៈពេលវិស័យកសិកម្មមិនបានបំពេញតាមផែនការផលិតរបស់ខ្លួន ព្រោះរងការខូចខាតពីព្យុះកាលពីឆ្នាំមុន»។ លោក គីម លើកឡើងបែបនេះ ដោយបន្តអំពាវនាវឱ្យ ដាក់ចេញចំណាត់ការផ្សេងៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ពីគ្រោះធម្មជាតិ ដោយយកការខូចខាតពីព្យុះកាលពីឆ្នាំមុនជាមេរៀន និងជាគន្លឹះ ដើម្បីសម្រចគោលដៅឆ្នាំនេះ។ ទន្ទឹមនេះ លោក គីម ក៏បានបញ្ជាឱ្យបក្សកាន់អំណាច ផ្តល់ស្បៀង សំលៀកបំពាក់ និងលំនៅដ្ឋានសម្រាប់ប្រជាជាជនដែលខ្វះខាត ក្នុងគ្រាអាសន្ននេះផងដែរ។ កន្លងមក មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងរូបនេះ ផ្តោតសំខាន់ទៅលើកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ ខណៈវិស័យកសិកម្មបានធ្លាក់ចុះ ក្រោយព្យុះវាយប្រហារប្រទេសមួយនេះ។ ផលិតផលនាំចូល ជាពិសេសស្បៀងអាហារត្រូវបានផ្អាក ដោយសារជំងឺកូវីដ-19 បានអុកឡុកខ្លាំងនៅប្រទេសជិតខាង និងពិភពលោក ដែលធ្វើឱ្យកូរ៉េខាងជើងបង្ខំចិត្តបិទព្រំដែនខ្លួន ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលមកក្នុងស្រុក។ មកទល់ពេលនេះ កូរ៉េខាងជើង មិនទាន់រាយការណ៍ពីករណីឆ្លងជំងឹកូវីដ-១៩ ក្នុងប្រទេសនៅឡើយទេ។ គួររំលឹកថា លោក គីម នៅខែមករាកន្លងមក បានទទួលស្គាល់ថា ផែនការសេដ្ឋកិច្ចរយៈពេល៥ឆ្នាំកូរ៉េខាងជើង បានទទួលបរាជ័យស្ទើរតែគ្រប់វិស័យ ស្របពេលកង្វះស្បៀងអាហារ។ បញ្ហាស្បៀងអាហារកូរ៉េខាងជើង កាន់តែប្រឈមថែមទៀត ដោយសារតែទណ្ឌកម្មពីបរទេស ជំងឺកូវីដ-១៩ និងគ្រោះទឹកជំនន់ផងដែរ។ ផែនការសេដ្ឋកិច្ចរយៈពេល៥ឆ្នាំ ក៏ត្រូវបានរួមបញ្ចូលទាំងការអភិវឌ្ឍលើវិស័យកសិកម្មផងដែរ៕	ដោយ ចាន់ ស៊ីណា
គ្រាន់តែអញ្ជើញមកសាកសួរព័ត៌មានក៏ទទួលបានកាដូអនុស្សាវរីយ៍ផងដែរ បុរី សៀង ហុង បានបើកលក់ប្លុកផ្ទះថ្មីដែលមានទីតាំងនៅជិតផ្សារ និងសួនលំហែកាយ ហើយអ្នកដែលធ្វើការកក់នៅថ្ងៃទី១០ និងថ្ងៃទី១១ ខែតុលា នឹងទទួលបានប្រូម៉ូសិនបញ្ចុះតម្លៃពិសេសភ្លាមៗ។ វីឡាកូនកាត់ បុរី សៀង ហុង តម្លៃត្រឹមតែ $42800 ហើយមានបន្ទប់គេងដល់ទៅ 3 ដែលមានទីតាំងនៅផ្លូវជាតិលេខ 51 ភ្ជាប់ពីផ្សារថ្នល់ទទឹង និងផ្លូវជាតិលេខ 4 ។ អតិថិជនក៏អាចបង់រំលស់ដោយគ្មានការប្រាក់បានរហូតដល់ទៅ 2 ឆ្នាំ។ បុរី មានផ្លូវបេតុងរួចជាស្រេច ហើយមានប្រព័ន្ធទឹករដ្ឋ ភ្លើងរដ្ឋ ប្រព័ន្ធលូ មានដាំដើមឈើអមសងខាងផ្លូវ ភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវ សួនលំហែកាយ ទីលានក្មេងលេង ងាយស្រួលក្នុងការរស់នៅ ប្រកបអាជីវកម្ម និងមានសន្តិសុខយាម 24 ម៉ោង។ បុរី សៀង ហុង ក៏មានដីឡូត៍ល្អៗសម្រាប់អតិថិជនផងដែរ ហើយដីឡូត៍ទាំងអស់ គឺមានច្បាប់អនុញ្ញាតសាងសង់រួចជាស្រេច។ ទិញដីរួច អាចសង់ផ្ទះបានភ្លាមៗតែម្តង។ ទំនាក់ទំនងលេខទូរស័ព្ទ 015 91 63 33 ឬ 061 91 63 33។ បុរី សៀងហុង កសាងផ្ទះតាមបែបសុភមង្គលរបស់លោកអ្នក៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ប្រូម៉ូសិនពិសេសដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនពី បុរី សៀង ហុង សម្រាប់គម្រប់ខួប ១ឆ្នាំ រាល់អតិថិជនបង់រំលស់ទាំងអស់នឹងទទួលបានការបញ្ចុះតម្លៃរហូតដល់ទៅ $6,200។
នៅពេលដែលមានការប្រារព្ធពិធីបុណ្យនៅតាមភូមិ សហគមន៍ និងជនបទនានា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនាសម័យមុន តែងតែទៅពឹងពាក់វត្តអារាមដើម្បីខ្ចីវត្ថុសម្ភារៈមួយចំនួនដូចជាឆ្នាំង កំសៀវ ប៉ាន់តែ កន្ទេល ឧបករណ៍បំពងសំឡេង និងវត្ថុសម្ភារៈជាច្រើនទៀត សម្រាប់ធ្វើបុណ្យទាន។ ការទៅពឹងពាក់វត្តអារាមដូចនេះ ដោយសំអាងហេតុផលថា វត្តអារាមគឺជាសម្បត្តិរួមរបស់សហគមន៍ និងម្យ៉ាងវិញទៀត សម្ភារៈទាំងនោះពុំសំបូរមាននៅតាមផ្ទះរបស់អ្នកស្រុកប៉ុន្មានឡើយ។ ការប្រាស្រ័យគ្នានេះ មិនត្រូវបានកំណត់ដោយតម្លៃទឹកប្រាក់ដូចទំនិញនៅលើទីផ្សារឡើយ ប៉ុន្តែជាទំនាក់ទំនងដែលឈរលើក្រមប្រវេណីសង្គម និងទឹកចិត្តរបស់ភាគីទាំងសងខាង។ ពាក្យថាទឹកចិត្តនេះហើយ ដែលបុរាណខ្មែរយើងតែងយល់ថាមានតម្លៃជាងទឹកប្រាក់នោះ ព្រោះទឹកប្រាក់ត្រូវបានកំណត់ដោយចំនួនតួលេខ ប៉ុន្តែទឹកចិត្តវិញ ពុំមានតួលេខណាមួយអាចកំណត់បានឡើយ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ដើម្បីរក្សាតម្លៃទឹកចិត្តនេះឲ្យមាននិរន្តរភាពទៅមុខទៀត ភាគីអ្នកខ្ចីទៅប្រើប្រាស់ តែងតែមានជូនជាទឹកប្រាក់ខ្លះៗសម្រាប់ការខូចខាតមួយចំនួនដែរ នៅពេលខ្លួនយករបស់ទាំងនោះមកប្រគល់ជូនវត្តអារាមវិញ។ ការប្រែប្រួលគឺជារឿងដែលមិនអាចចៀសផុត ព្រោះអ្វីៗទាំងអស់សុទ្ធតែស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់នៃអនិច្ចលក្ខណៈធម៌ រួមបញ្ចូលទាំងតម្លៃទឹកចិត្តផងដែរ។ នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសម័យទំនើបនេះ រាល់ការផ្គត់ផ្គង់ទំនិញ ឬការផ្ដល់សេវាកម្មនានា ត្រូវបានកំណត់ដោយតម្លៃទឹកប្រាក់ ពីព្រោះថាគ្មាននរណាម្នាក់អាចយកទឹកចិត្តទៅទិញគុយទាវមួយចាន ឬទិញសំបុត្រឡានពីបាត់ដំបងទៅភ្នំពេញបានទេ។ ដើម្បីមានតម្លៃនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារនេះ អ្វីៗតម្រូវឲ្យគណនាចេញជាចំនួនតម្លៃសាច់ប្រាក់ ទោះបីជារបស់ខ្លះមិនត្រូវធ្លាប់បានកំណត់ដោយតម្លៃទីផ្សារពីមុនមកក៏ដោយ។ ដោយសារតែសេដ្ឋកិច្ចអ្នកស្រុកមានការរីកចម្រើន ទំនៀមទម្លាប់ពឹងពាក់វត្ថុសម្ភារៈពីវត្តយកទៅធ្វើបុណ្យទានពីមុនមក ត្រូវបានជំនួសវិញដោយការជួល រហូតដល់កន្លែងខ្លះមានជួលទាំងលោកអាចារ្យទៀត។ ការផ្លាស់ប្ដូរពីការពឹងពាក់ទៅជាការជួលបែបនេះ អាចរាប់ថាជាការធ្វើតេស្ដសាកល្បងរវាងតម្លៃទឹកចិត្ត និងតម្លៃទឹកប្រាក់ ថាតើមួយណាមានប្រសិទ្ធភាពជាងនៅក្នុងសង្គមមួយដែលក្របដណ្ដប់ដោយសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារនេះ។ ការផ្លាស់ប្ដូរបែបនេះ អាចបណ្ដាលមកពីទំនោរយល់ថា ការប្រើប្រាស់សម្បត្តិធនធានរួមគ្នា បានបង្កឲ្យមានផលលំបាកច្រើន ព្រោះបុគ្គលម្នាក់ៗ តែងតែមានចង់ទាញយកផលប្រយោជន៍ពីធនធានរួមនោះ ច្រើនជាងមានគំនិតចង់ថែរក្សាឲ្យបានគង់វង្សយូរអង្វែង។ ផលវិបាកម្យ៉ាងទៀត គឺធនធានរួមជារបស់ដែលគ្មាននរណាម្នាក់ជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិផ្ដាច់មុខ ហើយរបស់ដែលគ្មានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនេះជារបស់ដែលមិនអាចកំណត់ថ្លៃនៅលើទីផ្សារបាន។ ក្រុមសេដ្ឋវិទូដែលមានទំនោរទៅខាងប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចបែបក្លាស៊ីក (classical economists) យល់ថា៖ វត្ថុឬទំនិញដែលមិនអាចកំណត់ថ្លៃ (price) នៅលើទីផ្សារបាន គឺជារបស់ដែលគ្មានគុណតម្លៃអ្វីទាំងអស់ (value)។ ក្រុមសេដ្ឋវិទូខាងលើបានផ្ដល់ជាយោបល់ថា៖ ប្រសិនបើគេចង់ទាញយកផលប្រយោជន៍ពីធនធានរួមនោះ គេគួរតែធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្ម ដើម្បីបែងចែកសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួមនោះឲ្យខាងឯកជនជាអ្នកកាន់កាប់ ប្រសើរជាងការទុកវាចោល។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៨ លោក Garrett Hardin ដែលជាបរិស្ថានវិទូសញ្ជាតិអាមេរិក បានបោះពុម្ពផ្សាយអត្ថបទមួយដែលមានចំណងជើងថា៖ «The Tragedy of the Commons» (សូមអនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំប្រែជាខេមរភាសាថា៖ សោកនាដកម្មនៃសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួម) នៅក្នុងទស្សនាវដ្ដីវិទ្យាសាស្រ្ដមួយ។ ក្នុងអត្ថបទនោះ លោក Hardin បានលើកឡើងពីវិនាសកម្មធនធានធម្មជាតិ ដោយសារតែតម្រូវការគ្មានដែនកំណត់របស់មនុស្ស។ លោកបានប្រដូចសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួម ទៅនឹងវាលស្មៅមួយកន្លែងនៅក្នុងសហគមន៍ ដែលសមាជិកនៅក្នុងសហគមន៍នោះ មានសិទ្ធិស្មើគ្នាក្នុងការទាញយកផលពីវាលស្មៅនោះ តាមរយៈការចិញ្ចឹមសត្វចៀម។ លោក Hardin បានលើកឡើងពីឬសគល់បញ្ហាថា៖ ទំនោរនិស្ស័យមនុស្សតែងតែចង់បានផលចំណេញច្រើនជាងអ្នកដទៃ។ ដូចនេះ ដើម្បីទទួលបានផលចំណេញកាន់តែច្រើន ពួកគេម្នាក់ៗនឹងបន្ថែមចំនួនចៀមទៅលើទីវាលនោះ ដែលធ្វើឲ្យចំនួនសត្វចៀមកាន់តែកើនឡើងពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ប៉ុន្តែបរិមាណស្មៅបានធ្លាក់ចុះបន្តិចម្ដងៗ រហូតឈានដល់ចំណុចមួយដែលលោកហៅថាជា៖« សោកនាដកម្មនៃសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួម»។ ដើម្បីបញ្ឈប់សោកដនាដកម្មបែបនេះ លោក Hardin បានលើកឡើងនូវដំណោះស្រាយចំនួនពីរគឺ៖ ទីមួយតម្រូវឲ្យរដ្ឋដកហូតយកសិទ្ធិប្រើប្រាស់ធនធានរួមនោះមកកាន់កាប់ និងទីពីរតម្រូវឲ្យធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មបែងចែកសម្បត្តិធនធានរួមនោះទៅឲ្យឯកជនកាន់កាប់វិញ។ ការលើកឡើងរបស់លោក Hardin បែបនេះ បានទទួលការពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់អ្នកស្រឡាញ់បរិស្ថាន និងអ្នកមានទំនោរទៅលើសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ រហូតដល់មានប្រទេសខ្លះបានអនុវត្តគោលនយោបាយកាត់បន្ថយអត្រាកំណើនប្រជាជនរបស់ខ្លួន ដោយលើកហេតុផលថាកំណើនប្រជានជនច្រើនគឺជាការរាំងស្ទះដល់ការលូតលាស់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចជាតិជាដើម។ បន្ទាប់ពីធ្វើការស្រាវជ្រាវអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំពាក់ព័ន្ធនឹងអភិបាលកិច្ចសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួម នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩០ លោកស្រី Elinor Ostrom បានបោះពុម្ពផ្សាយសៀវភៅមួយដែលមានចំណងជើងថា៖ Governing the Commons (ការធ្វើអភិបាលកិច្ចសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួម) ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងទស្សនៈរបស់លោក Hardin ដែលយល់ថាសម្បត្តិធនធានធម្មជាតិទទួលរងវិនាសកម្មដោយសារតែការប្រើប្រាស់រួមគ្នា។ លោកស្រី Ostrom បានលើកឡើងថាការឲ្យនិយមន័យទៅលើសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួមរបស់លោក Hardin មិនបានឆ្លុះបញ្ជាំងពីតថភាពជាក់ស្ដែងនៅតាមសហគមន៍ដែលក្រុមលោកស្រីបានចុះទៅសិក្សាដោយផ្ទាល់នោះទេ។ លោកស្រីបានលើកឡើងថាក្នុងសហគមន៍នីមួយៗ តែងតែមានបទប្បញ្ញត្តិច្បាស់លាស់ ក្នុងការថែរក្សាការពារធនធនកម្មសិទ្ធិរួមរបស់ពួកគេ។ លើសពីនេះទៀត ពួកគេមានប្រព័ន្ធសង្គមជាក់លាក់ក្នុងការបែងចែកសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួមបានយ៉ាងល្អ។ ពួកគេមិនបានទាញយកផលប្រយោជន៍ពីសម្បត្តិរួម ដោយភាពអនាធិបតេយ្យ គ្មានច្បាប់ ឬគ្មានទម្លាប់ ដូចជាការលើកឡើងរបស់លោក Hardin នោះទេ។ យោងតាមលោកស្រី Ostrom ការគ្រប់គ្រងនិងបែងចែកសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួមតាមសហគមន៍នីមួយៗ អាចទទួលបានជោគជ័យដោយសារចំនុចសំខាន់បីយ៉ាងគឺ៖ ទី១ បទប្បញ្ញត្តិដែលមាននៅក្នុងសហគន៍នោះត្រូវបានដាក់ឲ្យដំណើរការអស់ជាច្រើនជំនាន់រួចមកហើយ។ ទី២ ប្រជាជនក្នុងសហគមន៍នោះ ពិតជាបានអនុវត្តតាមបទប្បញ្ញត្តិនោះដោយយកចិត្តទុកដាក់។ ទី៣ សមាជិកនៅក្នុងសហគមន៍នោះ បានចូលរួមចំណែកក្នុងការថែរក្សាសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួមនោះ។ ការលើកឡើងពីប្រសិទ្ធិភាពនៃការគ្រប់គ្រងសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួមនៅតាមសហគមន៍នីមួយៗរបស់លោកស្រីបែបនេះ ហាក់មានភាពផ្ទុយគ្នាទាំងស្រុងទៅនឹងក្រុមសេដ្ឋវិទូដែលមានទំនោរទៅលើប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ ដែលជាទូទៅក្រុមសេដ្ឋវិទូទាំងនោះយល់ថា៖ ដើម្បីគ្រប់គ្រងនិងបែងចែកធនធានធម្មជាតិបានល្អ គេត្រូវតែធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្ម ចាត់ចែងធនធានរួមឲ្យវិស័យឯកជនជាអ្នកកាន់កាប់ដើម្បីធ្វើការអភិវឌ្ឍ។ ទោះបីជាការយល់ឃើញរបស់លោកស្រី Ostrom ផ្ទុយគ្នានឹងសេដ្ឋវិទូល្បីៗពីមុនមកក៏ដោយ ក៏ការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់លោកស្រីទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់បញ្ញវន្ត ក៏ដូចជាសាធារណជនទូទៅ រហូតដល់គណកម្មការវាយតម្លៃរវង្វាន់ណូបែលសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក បានជ្រើសរើសលោកស្រីជាជ័យលាភីប្រចាំឆ្នាំ ២០០៩ សម្រាប់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងស្រាវជ្រាវរបស់លោកស្រី។ ខ្ញុំសូមទាញអារម្មណ៍មិត្តអ្នកអាន មកក្រឡេកមើលប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចដ៏មានវ័យចំណាស់មួយនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាវិញម្ដង ជាពិសេសគឺប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងនិងបែងចែកសម្បតិ្តធនធានកម្មសិទ្ធិរួមនៅតាមវត្តអារាមនានាក្នុងសហគមន៍ខ្មែរយើង ដើម្បីឈ្វេងយល់ថាតើការគ្រប់គ្រងសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួមតាមបែបសហគមន៍ពិតជាមានប្រសិទ្ធភាពដូចជាការលើកឡើងរបស់លោកស្រី Ostrom ឬក៏ជាការនាំទៅរកហាយនភាពដូចជាការលើកឡើងរបស់លោក Hardin មែន។ តើវត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង និងបែងចែកធនធានកម្មសិទ្ធិរួមដោយរបៀបណា? តើនរណាជាអ្នកមានសិទ្ធិសម្រេចទៅលើការបែងចែកកម្មសិទ្ធិរួមទាំងនោះ? ប្រសិនបើយើងទាំងអស់គ្នាសួរថា៖ តើវត្តអារាមជាកម្មសិទ្ធិរបស់នរណាម្នាក់នោះ ប្រាកដណាស់ថាគ្មាននរណាហ៊ានអះអាងថាវត្តជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួនឡើយ ពីព្រោះថាវត្តអារាមគឺសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួម ដែលទទួលស្គាល់ដោយច្បាប់ថាជា កម្មសិទ្ធិសមូហកភាព ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង និងថែរក្សាដោយសហគមន៍ពុទ្ធសាសនិក ក្រោមការធ្វើអភិបាលកិច្ចរបស់ព្រះភិក្ខុសង្ឃ និងគណកម្មការអាចារ្យវត្ត ដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍រួមនៅក្នុងសហគមន៍របស់ខ្លួន។ នេះអាចជាមូលហេតុមួយ ដែលសាធារណជនតែងតែទទួលបានអារម្មណ៍ដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោលថា៖ វត្តគឺជាចំណែកមួយនៃលំនៅឋានរបស់ពួកគេដែរ ទោះបីជាពួកគេមិនបានស្នាក់នៅក្នុងទីនោះដោយផ្ទាល់ក៏ដោយចុះ។ នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា វត្ថុណាដែលជាសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួមលោកហៅថា៖ គរុភ័ណ្ឌ [អានថា៖ គៈ-រុៈ-ភ័ន] ប្រែថាវត្ថុ ឬទ្រព្យដែលមានទម្ងន់ធ្ងន់។ វត្ថុដែលជាគរុភ័ណ្ឌនេះ សំដៅដល់គ្រឿងសម្ភារៈបរិក្ខាដែលបរិស័ទចំណុះជើងវត្ត បានបរិច្ចាគប្រគេនព្រះភិក្ខុសង្ឃនៅក្នុងវត្តអារាម។ ពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្ដល់អត្ថន័យថាជា «វត្ថុមានទម្ងន់ធ្ងន់» នេះ ខ្ញុំយល់ថាលោកមិនមែនចង់សំដៅតែទម្ងន់នៃវត្ថុសម្ភារៈនោះតែម្យ៉ាងនោះទេ ប៉ុន្តែលោកចង់សង្កត់ធ្ងន់ពីទម្ងន់នៃទំនួលខុសត្រូវក្នុងការគ្រប់គ្រង និងបែងចែកវត្ថុសម្ភារៈដែលជាគរុភ័ណ្ឌនោះឲ្យមានសមធម៌និងយុត្តិធម៌។ ដើម្បីឲ្យមិត្តអ្នកអានបានជ្រាបអំពីចំនុចនេះកាន់តែច្បាស់ សូមអនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំស្រង់យកនូវវត្ថុគរុភ័ណ្ឌដែលមានរៀបរាប់នៅក្នុងព្រះវិន័យបិដកដូចតទៅនេះ។ នៅក្នុងព្រះវិន័យបិដកបានបែងចែកវត្ថុដែលជាគរុភ័ណ្ឌទៅជា ២៥ ប្រភេទគឺ៖ ១) គុម្ពផ្កា និងដើមឈើ ២)ទីដែលសំរាប់ដាំគុម្ពផ្កា និងដើមឈើ ៣)កុដិ ៤) ទី ដែលសំរាប់សង់កុដិ ៥) គ្រែ ៦) តាំង ៧) ពូក ៨) ខ្នើយ ៩) ឆ្នាំងលោហៈ ១០) ស្នូកលោហៈ ១១) ក្អមលោហៈ ១២) ផើងលោហៈ ១៣) កាំបិត ១៤) ពូថៅ ១៥) ដឹង ១៦) ចប ១៧) ពន្លាក (ឬដែកកណ្តារ) ១៨) វល្លិប្រវែងមួយលូកឡើងទៅ ១៩) ឫស្សីប្រវែង៨ធ្នាប់ឡើងទៅ ២០) ស្មៅដំណេកទន្សាយ ២១) ស្មៅយាប្លង ២២) ស្មៅធម្មតា ២៣) ដីស្អិត ២៤) គ្រឿងធ្វើនឹងឈើ ២៥) គ្រឿងធ្វើនឹងដី។ ដើម្បីថែរក្សាសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួមនោះឲ្យមាននិរន្តរភាពយូរអង្វែង ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធបានបញ្ញត្តិច្បាប់ពាក់ព័ន្ធជាច្រើន ដើម្បីបញ្ចៀសការកិបកេងយកសម្បត្តិរួមនោះ ទៅបម្រើតែផលប្រយោជន៍បុគ្គលដូចជា៖ ការមិនអនុញ្ញាតឲ្យភិក្ខុសង្ឃអង្គណាយកវត្ថុដែលជាគរុភ័ណ្ឌនោះទៅបែងចែកធ្វើជាសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនជាដើម។ ប្រសិនបើភិក្ខុអង្គណា ត្រូវការប្រើប្រាស់ អាចសុំខ្ចី ឬយកវត្ថុណាមួយដែលមានតម្លៃស្មើមកដោះដូរបាន ក្រោមការព្រមព្រៀងពីសំណាក់សហគមន៍សង្ឃ។ សម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃអង្គណាដែលហ៊ានយកវត្ថុគរុភ័ណ្ឌនោះទៅប្រគល់ឲ្យជនដទៃ មិនថាបុគ្គលនោះជាអ្នកបួស ឬជាបរិស័ទចំណុះជើងវត្តទេ ប្រសិនបើមិនមានការព្រមព្រៀងពីសហគមន៍សង្ឃទេ ភិក្ខុសង្ឃអង្គនោះត្រូវមានទោសឈ្មោះថា៖ ថុល្លច្ច័យ [អានថា៖ ថុល-លៈ-ច័យ] មានន័យថាទោសដ៏គ្រោគគ្រាត ជាទោសកម្រិតទី៣ ក្នុងចំណោមទោសទាំង ៧ កម្រិតរបស់ព្រះភិក្ខុសង្ឃ។ បន្ថែមពីលើនេះទៀត ព្រះពុទ្ធអង្គបានពោលតិះដៀលភិក្ខុសង្ឃអង្គណាដែលហ៊ានយកវត្ថុដែលជាគរុភ័ណ្ឌសង្ឃ ទៅផ្គាប់ផ្គុនគ្រហស្ថអ្នកគ្រប់គ្រងផ្ទះ ក្នុងគោលបំណងបម្រើលាភសក្ការៈផ្ទាល់ខ្លួនថាជា «មហាចោរ» ក្នុងលោក (សូមរកអានចំនុចនេះបន្ថែមនៅក្នុងព្រះត្រៃបិដកខ្មែរ លេខ ០១ ទំព័រ ២៩៥)។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងព្រះវិន័យក៏មានចំនុចខ្លះលើកលែងដែរថា៖ ប្រសិនណាបើភិក្ខុសង្ឃអង្គនោះគ្រាន់តែអនុញ្ញាតឲ្យគេខ្ចីបណ្ដោះអាសន្ន ក្នុងគោលបំណងយកទៅប្រើប្រាស់ជាប្រយោជន៍រួមក្នុងសហគមន៍នោះ មិនរាប់ថាមានទោសកំហុសអ្វីឡើយ។ បន្ថែមពីលើច្បាប់ដែលមានស្រាប់នៅក្នុងព្រះវិន័យ ព្រះភិក្ខុសង្ឃ និងគណកម្មការនៅតាមវត្តអារាមនានា ក៏មានការព្រមព្រៀមគ្នាបង្កើតជាបទប្បញ្ញត្តិបន្ថែមមួយចំនួនទៀត ដើម្បីធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពឲ្យស្របទៅតាមពេលវេលានិងទីកន្លែង ក្នុងគោលបំណងពង្រឹងប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចធនធានកម្មសិទ្ធិរួមមួយនេះ ឲ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធិភាពឡើង។ ត្រឡប់ទៅសំនួរខាងដើមវិញថាតើប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចបែបនេះមានចីរភាពដែរឬទេ? ជាទូទៅគេអាចទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានបានថា៖ ចានមួយដែលត្រូវបានប្រើដោយមនុស្សច្រើនគ្នា ងាយនឹងខូចខាចបាក់បែកជាងចានដែលមានមនុស្សតែពីរឬបីនាក់ប្រើប្រាស់។ ប៉ុន្តែបើគេចោទជាសំនួរមួយផ្សេងទៀតថា៖ តើរវាងចានទាំងពីរខាងលើនោះ តើចានមួយណាបានបម្រើផលប្រយោជន៍ដល់សហគមន៍ច្រើនជាង? ខ្ញុំយល់ថា អស់លោកអ្នកអានប្រហែលជាជ្រើសរើសយកចានទីមួយដូចជារូបខ្ញុំដែរហើយ ថ្វីដ្បិតថាចានទីមួយវាមានរូបរាងចាស់និងបាក់បែកបន្តិចមែន ប៉ុន្តែយ៉ាងហោចណាស់ក៏មនុស្សច្រើនគ្នាអាចយកទៅប្រើប្រាស់ដើម្បីសម្រួលដល់ភាពលំបាករបស់ពួកគេបានដែរ។ បើក្រឡេកមើលពីនិរន្តរភាពនៃប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចបែបព្រះពុទ្ធសាសនានេះវិញ ធ្វើឲ្យយើងកាន់តែកោតសរសើរ និងចង់សិក្សាឈ្វេងយល់ពីភាពរឹងមាំរបស់ប្រព័ន្ធមួយនេះបន្ថែមទៀត។ បើយោងតាមរបាយការណ៍ស្ថិតិ ដែលចេញដោយក្រសួងធម្មការនិងសាសនាក្នុងឆ្នាំ ២០២១-២០២២ បានបង្ហាញថា៖ វត្តអារាមនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាសរុបមានចំនួន ៥១០៤ វត្ត។ ក្នុងចំណោមវត្តទាំង ៥១០៤ នោះ មានវត្តខ្លះជាវត្តដែលទើបតែបង្កើតថ្មី និងវត្តខ្លះទៀតមានអាយុកាលពីបួនទៅប្រាំសតវត្សរ៍មកហើយ។ ការតាំងនៅយូរអង្វែងនៃអាយុកាលរបស់វត្តនីមួយៗបែបនេះ ជាការសបញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធិភាពនៃប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួមតាមបែបសហគមន៍ព្រះពុទ្ធសាសនា។ ប្រសិទ្ធិភាពនេះកើតចេញពីគុណតម្លៃនៃគោលការណ៍នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា និងសមាជិកដែលមានទំនុកចិត្តថា វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនានៅតែផ្ដល់ប្រយោជន៍ដល់សហគមន៍របស់ខ្លួន។ សរុបសេចក្តីមក ការប្រើប្រាស់សម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួម ឬកម្មសិទ្ធិសមូហកភាពនេះ មិនមែនសុទ្ធតែនាំទៅរកវិនាសកម្មដូចជាការលើកឡើងរបស់លោក Hardin នោះទេ ពីព្រោះថានៅតាមសហគមន៍នីមួយៗតែងតែមានគោលការណ៍ច្បាប់ផ្ទាល់ខ្លួន នៅក្នុងការថែរក្សាសម្បត្តិរួមរបស់ពួកគេឲ្យបានគង់វង់ ដូចជាប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនាជាដើម។ ការលើកឡើងបែបនេះ ម្ចាស់សំនេរពុំមានចេតនាណាមួយ ទាមទារឲ្យមានការដកហូតកម្មសិទ្ធិឯកជនទាំងអស់ មកដាក់ជាកម្មសិទ្ធិសមូហកភាពរួមតាមបែបប្រព័ន្ធសហករណ៍ដូចរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យសម័យខ្មែរក្រហមនោះទេ។ ម្ចាស់សំនេរគ្រាន់តែព្យាយាមឈ្វេងយល់បន្ថែមពីប្រសិទ្ធិភាពនៃការគ្រប់គ្រងសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួមដែលបានលើកឡើងដោយលោកស្រី Ostrom តាមរយៈប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចដ៏មានវ័យចំណាស់មួយនៅក្នុងសហគមន៍ព្រះពុទ្ធសាសនាប៉ុណ្ណោះ។ ការសិក្សានេះ បានបង្ហាញឲ្យឃើញពីនិរន្តរភាព និងគុណតម្លៃនៃសម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួមនៅក្នុងសហគមន៍នីមួយៗ ដែលពុំគួរត្រូវបានគេដកហូតធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មបែងចែកឲ្យបុគ្គល ឬក្រុមឯកជនកាន់កាប់ក្នុងរូបភាពអភិវឌ្ឍន៍ណាមួយសោះឡើយ។ លើសពីនេះទៀត សម្បត្តិធនធានកម្មសិទ្ធិរួមដូចជាករណីវត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាជាដើមនេះ នៅតែបម្រើផលប្រយោជន៍សហគមន៍ជាច្រើនមិនថាជាផ្នែកស្មារតីចិត្តគំនិត ប្រពៃណី វប្បធម៌ ឬជាជម្រកលំនៅដ្ឋានដល់ព្រះសង្ឃ និស្សិត សិស្សានុសិស្ស និងជនដែលគ្មានជម្រកជាច្រើននាក់ទៀតដែលត្រូវការពឹងអាស្រ័យធនធានរួមរបស់សហគមន៍នេះ៕ តេជានន្ទភិក្ខុ សាន ពិសិទ្ធិ សាកលវិទ្យាល័យ TalTech ទីក្រុងតាលីន ប្រទេសអ៊ីស្តូនី សហភាពអឺរ៉ុប ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ៨ កើត ខែមិគសិរ ឆ្នាំខាល ចត្វាស័ក ពស ២៥៦៦ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី០១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២	ដោយ តេជានន្ទភិក្ខុ សាន ពិសិទ្ធិ
រយៈពេល៦ខែកន្លងទៅ កម្ពុជាមានទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយបណ្តាប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ាន ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ ៨,៦២៤ពាន់លានដុល្លារ។ ជុំវិញរឿងរ៉ាវនេះ សារព័ត៌មានថ្មីៗសូមលើកយក ប្រទេសចំនួន ៩ ដែលមានទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយកម្ពុជា ដោយក្នុងនោះរួមមាន ៖ លំដាប់លេខ១ វៀតណាម មានទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយកម្ពុជា ៣,២៦ពាន់លានដុល្លារ ដែលក្នុងនោះការនាំចេញពីកម្ពុជាមានតម្លៃ ១,១៧ពាន់លានដុល្លារ ខណៈការនាំចូលវិញមានតម្លៃ ២,០៨ពាន់លានដុល្លារ។ លំដាប់លេខ២ ថៃ មានទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយកម្ពុជា ២,២៩ពាន់លានដុល្លារ ដែលក្នុងនោះការនាំចេញពីកម្ពុជាមានតម្លៃ៤៩៥,៧៨លានដុល្លារ ខណៈការនាំចូលវិញមានតម្លៃ ១,៨ពាន់លានដុល្លារ។ លំដាប់លេខ៣ សិង្ហបុរី មានទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយកម្ពុជា ២,០៧ពាន់លានដុល្លារ ដែលក្នុងនោះការនាំចេញពីកម្ពុជាមានតម្លៃ ៦២,៣៦លានដុល្លារ ខណៈការនាំចូលវិញមានតម្លៃ ២,០១ពាន់លានដុល្លារ។ លំដាប់លេខ៤ ឥណ្ឌូណេស៊ី មានទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយកម្ពុជា ៤៦៥,២១លានដុល្លារ ដែលក្នុងនោះការនាំចេញពីកម្ពុជាមានតម្លៃ ១៣,០៣លានដុល្លារ ខណៈការនាំចូលវិញមានតម្លៃ ៤៥២,១៩លានដុល្លារ។ លំដាប់លេខ៥ មីយ៉ាន់ម៉ា មានទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយកម្ពុជា ៣២៥,៦០លានដុល្លារ ដែលក្នុងនោះការនាំចេញពីកម្ពុជាមានតម្លៃ ៥១,៦៥លានដុល្លារ ខណៈការនាំចូលវិញមានតម្លៃ ២៧៣,៩៦លានដុល្លារ។ លំដាប់លេខ៦ ឡាវ មានទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយកម្ពុជា ១០៦,៩១លានដុល្លារ ដែលក្នុងនោះការនាំចេញពីកម្ពុជាមានតម្លៃ ១,៩២លានដុល្លារ ខណៈការនាំចូលវិញមានតម្លៃ ១០៤,៩៩លានដុល្លារ។ លំដាប់លេខ៧ ហ្វីលីពីន មានទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយកម្ពុជា ៦៤,០៤លានដុល្លារ ដែលក្នុងនោះការនាំចេញពីកម្ពុជាមានតម្លៃ ២០,០៦លានដុល្លារ ខណៈការនាំចូលវិញមានតម្លៃ ៤៣,៩៨លានដុល្លារ។ លំដាប់លេខ៨ ម៉ាឡេស៊ី មានទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយកម្ពុជា ១៣,៧៩លានដុល្លារ ដែលក្នុងនោះការនាំចេញពីកម្ពុជាមានតម្លៃ ០,៦២លានដុល្លារ ខណៈការនាំចូលវិញមានតម្លៃ ១៣,១៧លានដុល្លារ។ លំដាប់លេខ៩ ព្រុយណេ មានទំហំពាណិជ្ជកម្មជាមួយកម្ពុជា ១១,៣២លានដុល្លារ ដែលក្នុងនោះការនាំចេញពីកម្ពុជាមានតម្លៃ ៥,៨២លានដុល្លារ ខណៈការនាំចូលវិញមានតម្លៃ ៥,៥០លានដុល្លារ៕	ទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជា និងបណ្តាប្រទេសអាស៊ានមានប្រមាណ ៨,៦២៤ពាន់លានដុល្លារ នៅឆមាសទី១ឆ្នាំ ២០២២នេះ។ ក្នុងនោះការនាំចេញរបស់កម្ពុជាគិតជាទំហំទឹកប្រាក់ ១,៨២៦ពាន់លានដុល្លារ ខណៈការនាំចូលវិញមានតម្លៃ ៦,៧៩៨ពាន់លានដុល្លារ។ នេះបើយោងតាមទិន្ន័យរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។
លោក ប្រាក់ សុខុន បានទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅអេហ្ស៊ីប ពីថ្ងៃទី២៩ ដល់ថ្ងៃទី៣០ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣។ ខ្លឹមសារអំពីដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា។ ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក ប្រាក់ សុខុន ត្រូវបានធ្វើឡើងស្របនឹងខួប៧០ឆ្នាំនៃទំនាក់ទំនងការទូតកម្ពុជា-អេហ្ស៊ីប។ លោក ប្រាក់ សុខុន និងលោក សាម៉េ ស៊ូគ្រី ឯកភាពគ្នាថា នឹងពិចារណាបង្កើតកិច្ចពិគ្រោះយោបល់រវាងក្រសួងការបរទេសទាំង២។ លោករដ្ឋមន្រ្តីទាំង២ យល់ថា យន្តការពិគ្រោះយោបល់នេះ គឺជាវិធី និងជាមធ្យោបាយ ដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយគ្នាលើគ្រប់វិស័យ។ ជាមួយគ្នានេះ ភាគីទាំង២ បានចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សារណៈយោគយល់គ្នាចំនួន៣ គឺ អនុស្សារណៈស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការវប្បធម៌ អនុស្សារណៈស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកបុរាណវិទ្យា សារមន្ទីរ និងបតិភណ្ឌ និងអនុស្សារណៈស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងវិទ្យាស្ថានជាតិការទូត និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិកម្ពុជា ជាមួយវិទ្យាស្ថានសិក្សាការទូតអេហ្ស៊ីប៕	អេហ្ស៊ីប នឹងពិចារណាលើការបើកស្ថានទូតរបស់ខ្លួននៅរាជធានីភ្នំពេញ។ នេះជាប្រសាសន៍របស់លោក សាម៉េ ស៊ូគ្រី (Sameh Shoukry) រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអេហ្ស៊ីប ក្នុងជំនួបជាមួយលោក ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសកម្ពុជា។
ជុំវិញបញ្ហានេះ ប្រធានសមាគមអ្នកចិញ្ចឹមសត្វកម្ពុជា លោក ស្រ៊ុន ពៅ បានបង្ហាញការប្រតិកម្មយ៉ាងខ្លាំង។ លោក ធ្លាប់បានស្នើទៅកាន់ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ឱ្យជួយអន្តរាគមន៍បិទការនាំចូលសាច់បង្កកពីបរទេស ប៉ុន្តែ ក្រសួងមិនទាន់មានចំណាត់ការនៅឡើយ។ លោក ពៅ ប្រាប់សារព័ត៌មាន ថ្មីៗ២៥ នៅថ្ងៃទី២៩ វិច្ឆិកាថា ស្ថានភាពជ្រូកសព្វថ្ងៃ កំពុងតែយ៉ាប់យឺន ដោយសារការកកស្ទះខ្លាំងនៃបរិមាណជ្រូកក្នុងស្រុក ដែលបណ្ដាលមកពីការនាំចូលសាច់បង្កកពីអឺរ៉ុប ចូលតាមប្រទេសជិតខាង។ ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅឆ្នាំ២០២២នេះ ក៏ជាឆ្នាំដែលកសិករ សម្រុកចិញ្ចឹមច្រើន ដែលនាំឱ្យលើសតម្រូវការផងដែរ។ លោក ស្រ៊ុន ពៅ ប្រធានសមាគមអ្នកចិញ្ចឹមសត្វកម្ពុជា។ រូបពី សមាគមអ្នកចិញ្ចឹមសត្វកម្ពុជា បច្ចុប្បន្ន កសិករខ្មែរ ពុំអាចប្រកួតប្រជែងនឹងសាច់ជ្រូកបង្កកនាំចូលបាននោះទេ ដោយសារសាច់ប្រភេទនេះ មានតម្លៃទាប ជាងទីផ្សារកម្ពុជា។ ប្រធានសមាគមរូបនេះ អះអាងថា រយៈពេល៣ខែចុងក្រោយនេះ តម្លៃជ្រូកបានធ្លាក់ចុះជិតពាក់កណ្ដាល ពោលគឺមានតម្លៃប្រមាណ ៦ ទៅ៧ពាន់រៀលប៉ុណ្ណោះ ក្នុង១គីឡូក្រាម ធៀបនឹងឆ្នាំ២០២១ មានតម្លៃរហូតដល់ ១២០០០ ទៅ១៣០០០រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ ក្រៅពីតម្លៃចុះថោកនេះ ចំណី និងវត្ថុធាតុដើមផលិត បានកើនឡើងប្រមាណ៣០ ទៅ៤០ភាគរយ ដោយសារវិបត្តិសង្រ្គាមរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន។ បញ្ហានេះ បាន ធ្វើឱ្យកសិករបាក់ទឹកចិត្ត និងបោះបង់ការចិញ្ចឹមជាបន្តបន្ទាប់។ លោក ស្រ៊ុន ពៅប្រាប់ដូច្នេះថា៖« ឥឡូវនេះ ជ្រូកស្ទះហើយ ដល់ដំណាក់កាលចុងក្រោយហើយ។ បញ្ហាធ្ងន់នោះ គឺការនាំចូលសាច់បង្កក ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់តម្រូវការទីផ្សារ ព្រោះ សាច់បង្កកនេះថោក អ៊ីចឹង យើងប្រជែងជាមួយសាច់បង្កកនេះ បរាជ័យហើយ»។ ជាថ្មីម្ដងទៀត លោក បានអំពាវនាវដល់ក្រសួងកសិកម្ម ជួយបិទការនាំចូលសាច់ជ្រូកបង្កកពីបរទេស និងដោះស្រាយបញ្ហាកកស្ទះនៅពេលនេះ ដើម្បីអាចឱ្យកសិករមានដង្ហើមដកឡើងវិញ។ សាច់ជ្រូកបង្កកដែលនាំចូលមកទីផ្សារកម្ពុជា។ រូបពី សមាគមអ្នកចិញ្ចឹមសត្វកម្ពុជា យោងតាមទិន្នន័យរបស់សមាគមអ្នកចិញ្ចឹមសត្វកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា តម្លៃជ្រូករស់ លក់មុខកសិដ្ឋាន សម្រាប់ ភ្នំពេញ ខេត្តកណ្ដាល កំពង់ឆ្នាំង ពោធិ៍សាត់ បាត់ដំបង និងប៉ៃលិន មានតម្លៃ ៧៥០០រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ តាកែវ កំពត កែប ព្រះសីហនុ និងកោះកុង មានតម្លៃ ៧២០០រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ ខេត្តកំពង់ចាម ត្បូងឃ្មុំ ព្រៃវែង និងស្វាយរៀង មានតម្លៃ ៧២០០រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ ព្រះវិហារ ស្ទឹងត្រែង ក្រចេះ មណ្ឌលគិរី រតនគិរី មានតម្លៃ ៧០០០រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ ចំណែកឯ ខេត្តកំពង់ធំ សៀមរាប បន្ទាយមានជ័យ និងឧត្តរមានជ័យ មានតម្លៃ ៦៨០០រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ លោក អាន ឬទ្ធី ម្ចាស់កសិករដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកជាង២ពាន់ក្បាល នៅខេត្តសៀមរាប បានឱ្យដឹងដែរថា សព្វថ្ងៃនេះ មិនថា អ្នកចិញ្ចឹមជ្រូកខ្នាតតូច ឬកសិដ្ឋានធំៗនោះទេ សុទ្ធសឹងរងផលប៉ះពាល់ទាំងអស់ ដោយសារការធ្លាក់ថ្លៃ ខណៈវត្ថុធាតុដើម ដូចជាចំណី និងកូន ហក់ឡើងខ្ពស់។ ស្រដៀង លោក ស្រ៊ុន ពៅ ដែរ លោក ឬទ្ធី អះអាងថាថា ការធ្លាក់ថ្លៃជ្រូករស់នៅពេលនេះ បណ្ដាលមកពីការនាំចូលសាច់បង្កកពីបរទេស។ សាច់ជ្រូកបង្កក ដែលនាំចូលទីផ្សារកម្ពុជា មានតម្លៃចន្លោះពី ៧ ទៅ៦ពាន់រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ បើតាម លោក ឬទ្ធី បច្ចុប្បន្ន គ្មានកសិករណាម្នាក់ចំណេញពីការចិញ្ចឹមជ្រូកនោះទេ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេត្រូវរងគ្រោះ ដោយការជំពាក់បំណុលធនាគារទៅវិញ។ ដោយសារការខាតបង់ជាច្រើនលើក កសិករមួយខ្លះ បានសម្រេចបោះបង់មុខរបរចិញ្ចឹមជ្រូករបស់ពួកគេ ហើយងាកទៅធ្វើការចំណាកស្រុក។ ទោះបី កសិករជួបស្ថានអាក្រក់យ៉ាងនេះក្ដី ប៉ុន្តែ លោក សង្កេតឃើញថា រដ្ឋាភិបាល និងក្រសួងកសិកម្ម ហាក់មិនអើពើ ឬចេញយន្តការជួយពួកគេទាល់តែសោះ។ លោក ប្រាប់ដូច្នេះថា៖« ខ្ញុំដឹងថា ឥឡូវនេះ កសិករខ្នាតតូច និងមធ្យម គឺបិទទ្វារ ហើយក៏មានអ្នកខ្លះ ទៅស៊ីឈ្នួលគេ ជាពលករចំណាកស្រុកខុសច្បាប់ដែរ។ យើងដឹងហើយថា អត់មានកសិករណាមួយ ដែលមិនខ្ចីបុលធនាគារនោះទេ ប៉ុន្តែ នៅពេលដែលយកបុលគេមកចិញ្ចឹមហើយ លក់ទៅវិញខាតទាំងថ្លៃដើមទៀត ដូចនេះ កសិករនឹងស្លាប់មិនខានទេ»។ ជាមួយគ្នានេះ លោក ឬទ្ធី ស្នើដល់ក្រសួងកសិកម្ម បង្កើនការយកចិត្តទុកលើកសិករ ជាពិសេស ជួយអន្តរាគមន៍បិទការនាំចូលសាច់ជ្រូកបង្កក និងការនាំចូលខុសច្បាប់ផ្សេង ដែលនាំប៉ះពាល់ដល់ផលិតក្នុងស្រុក។ ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ លោក តាន់ ផាន់ណារ៉ា អគ្គនាយក នៃអគ្គនាយកដ្ឋានសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្មសត្វ បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ២៥ នៅថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកានេះថា ក្រសួងកសិកម្ម បានដឹងពីបញ្ហាកកស្ទះជ្រូករស់នេះ និងកំពុងជំរុញការនាំចេញទៅក្រៅប្រទេស។ មកដល់ពេល ជ្រូក ២ពាន់ក្បាលហើយ ត្រូវបាននាំចេញទៅប្រទេសវៀតណាម ខណៈក្រសួង កំពុង ស្វះស្វែងរកក្រុមហ៊ុនដៃគូផ្សេងទៀត ដើម្បីនាំចេញបន្តបន្ទាប់។ លើសពីនេះ ក្រសួងកសិកម្ម ក៏បានសហការជាមួយ ក្រសួងពាក់ព័ន្ធនានា ដើម្បីទប់ស្កាត់ការនាំចូលសាច់ជ្រូកបង្កកនេះផងដែរ។ លោក តាន់ ផាន់ណារ៉ា បញ្ជាក់ថា សាច់បង្កកដែលនាំចូលមកកម្ពុជានៅពេលនេះ គឺខុសច្បាប់។ លោក ប្រាប់ដូច្នេះថា៖« យើងកំពុងធ្វើការលើរឿងហ្នឹងហើយ។ អ្វីដែលសំខាន់ គឺយើងកំពុងជំរុញការនាំចេញ ដោយមានក្រុមមួយហើយ ដែលបាននាំចេញ ដើម្បីបន្ថយការកកស្ទះ។ យើង កំពុងសហការជាមួយក្រសួងដ៏ទៃទៀត ទប់ស្កាត់ការនាំចូលសាច់បង្កក ព្រោះការនាំចូលនេះ ខុសច្បាប់ទេ យើងអត់បានអនុញ្ញាតទេ»៕	ភ្នំពេញ៖ រយៈពេល៣ខែហើយ ដែលជ្រូករស់កម្ពុជា បានបន្តកកស្ទះ និងធ្លាក់ថ្លៃជិតពាក់កណ្ដាល ដោយសារតែការនាំចូលសាច់បង្កកពីបរទេស។ ការធ្លាក់ចុះនៅពេលនេះ បានធ្វើឱ្យកសិកររងការខាតបង់យ៉ាងខ្លាំង ហើយអ្នកខ្លះក៏សម្រេចបោះបង់ការចិញ្ចឹម។
លោក ចន ឃែរី ប្រេសិតពិសេសទទួលបន្ទុកបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមករា បានប្រកាសពីជំហររបស់អាមេរិកក្នុងការធ្វើការជាមួយចិនដើម្បីដោះស្រាយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលជាបញ្ហាប្រឈមសាកល។ បើតាមលោក ឃែរី អាមេរិកនឹងព្យាយាមរក្សាកិច្ចចរចាស្ដីពីបញ្ហាអាកាសធាតុជាមួយចិនឱ្យនៅដាច់ដោយឡែកពីរឿងឯទៀតដែលភាគីទាំងពីរមិនត្រូវគ្នា។ អាមេរិក និងចិន មានជំហរមិនត្រូវគ្នាលើរឿងជាច្រើន។ នេះជាការមើលឃើញរបស់លោក ចន ឃែរី ប្រេសិតប្រធានាធិបតីផ្នែកអាកាសធាតុ។ ប៉ុន្តែអាមេរិក នឹងប្រឹងប្រែងមិនឱ្យបញ្ហានេះច្របូកច្របល់ជាមួយបញ្ហាដែលខ្វែងគំនិតផ្សេងទៀតឡើយ។ លើរឿងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនេះ លោក ឃែរី ដែលជាអតីរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក លើកឡើងថា វាមិនអាចទៅរួចនោះទេសម្រាប់អាមេរិកតែឯងក្នុងការបញ្ឈប់ការកើនឡើងកម្តៅពិភពលោក។ ដូច្នេះ អាមេរិក ត្រូវតែរកវិធីបែងចែកឱ្យដាច់រវាងរឿងដែលមិនត្រូវគ្នា និងបញ្ហាអាកាសធាតុ សំដៅសហការជាមួយចិន ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះបន្តទៅមុខទៀត។ «បច្ចុប្បន្ននេះ យើងមានរឿងរ៉ាវជាច្រើនដែលមិនត្រូវគ្នាជាមួយចិន ទាំងការលួចកម្មសិទ្ធិបញ្ញា និងការចូលទៅក្នុងទីផ្សារចិន»។ លោក ឃែរី អះអាងដូចនេះ ហើយក៏បន្តថា បញ្ហាទាំងអស់នេះមិនអាចត្រូវដោះដូរទៅនឹងអ្វីដែលត្រូវធ្វើចំពោះបញ្ហាអាកាសធាតុឡើយ ព្រោះអាកាសធាតុ ជាបញ្ហាចម្បងដែលត្រូវតែដោះស្រាយទាំងអស់គ្នា។ បើតាមទីភ្នាក់ងារពត៌មាន AFP មន្ត្រីកំពូលអាមេរិកផ្នែកបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុរូបនេះសង្កត់ធ្ងន់ថា ចិន ទទួលខុសត្រូវលើការបំភាយឧស្ម័នកាបូនិចទៅក្នុងបរិយាកាសចំនួន៣០ភាគរយ ខណៈអាមេរិកបំភាយ១៥ភាគរយ។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យអាកាសធាតុនេះ ទំនងជាអាចប្រធានដែលមហាអំណាចទាំងអស់អាចធ្វើការជាមួយគ្នាបាន។ ប្រធានាធិបតីទើបចូលកាន់តំណែង ចូ បៃឌិន ក៏និយាយរួចហើយថា អាមេរិកចង់បានការចូលរួមជាអន្តរជាតិលើបញ្ហាសាកល បើទោះជាលោកមិនបន្ធូរដៃឱ្យចិនលើរឿងផ្សេងទៀតក្ដី។ ចិនដែលអំពាវនាវឱ្យចាប់ផ្ដើមគូសវាសទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីឡើងវិញក្រោយរដ្ឋបាលលោក ដូណាល់ ត្រាំ ក៏ផ្ដល់សញ្ញាត្រៀមធ្វើការជាមួយអាមេរិកលើបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុដែរ៕	ដោយ ឈួន ឈីវអ៊ីង
វីដេអូបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ២០២៣ មានការចូលរួមពីលោកឯកអគ្គរដ្ឋទូត W. Patrick Murphy រួមទាំងមន្ត្រី បុគ្គលិកស្ថានទូត ដែលរៀបរាប់ពីការផ្លាស់វេនឆ្នាំចាស់ចូលឆ្នាំថ្មី និងការគោរពផ្តល់តម្លៃជាប្រចាំចំពោះប្រជាជនខ្មែរដែលមានភាពឧស្សាហ៍ព្យាយាម ។ ក្នុងវីដេអូនេះ លោក Murphy ស្វែងយល់ពីការផ្លាស់វេនចូលឆ្នាំថោះ បញ្ចស័ក និងរឿងព្រេងនិទានដែលបង្ហាញពីភាពឆ្លាតវៃរបស់សត្វទន្សាយ។ លោកឯកអគ្គរដ្ឋទូត បង្ហាញនូវការកោតសរសើរពីភាពឆ្លាតវៃរបស់កម្មករ កសិករខ្មែរ ហើយលោក និងសហការីដែលកើតឆ្នាំថោះដទៃទៀត ទទួលនូវការសាកល្បងធ្វើការងារមួយចំនួនរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា ដែលធ្វើជាប្រចាំថ្ងៃ ។ បន្ទាប់ពីសាកល្បងការងារទាំងនោះ ទន្សាយអាចមិនមានភាពវៃឆ្លាតលើគ្រប់ការងារនោះឡើយ ប៉ុន្តែពួកគេបានត្រៀមខ្លួនចូលរួមជាមួយប្រជាជនកម្ពុជា ក្នុងការប្រារព្ធអបអរពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ។ វីដេអូនេះ ត្រូវបានផលិតឡើងក្រោមភាពជាដៃគូជាមួយក្រុមការងារ Chef Nak និងប្រើប្រាស់បទចម្រៀងរបស់សិល្បករ លោក ម៉ម ពេជ្ជរិទ្ធ ជាអតីតអ្នកចូលរួមកម្មវិធីអ្នកទស្សនកិច្ចក្នុងភាពជាអ្នកដឹកនាំអន្តរជាតិ (IVLP) របស់ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ។	ស្ថានទូតអាមេរិកតាមរយៈវីដេអូជាង៣នាទី បានបង្ហាញពីការផ្តល់តម្លៃចំពោះប្រជាជនខ្មែរ ជាពិសេសកម្មករ កសិករ ដែលបំពេញបេសកកម្មរបស់ខ្លួនប្រកបដោយការឧស្សាហ៍ព្យាយាម។ នេះជាការបង្ហាញក្តីស្រឡាញ់របស់មិត្តអាមេរិកចំពោះកម្ពុជានាឱកាសនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ប្រពៃណីជាតិ។
ដើម្បីជ្រាបច្បាស់សូមលោកអ្នកនាងទស្សនាបទសម្ភាសន៍ដូចខាងក្រោម៖ ភូមិក្បាលតោល ជាភូមិបណ្ដែតទឹកមួយលើផ្ទៃបឹងទន្លេសាប ស្ថិតក្នុងឃុំកោះជីវាំង ស្រុកឯកភ្នំ ខេត្តបាត់ដំបង។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ពលរដ្ឋនៅភូមិនេះ តែងផ្លាស់ទីទៅរកកន្លែងសុវត្ថិភាព នៅខែវស្សា។ នៅពេលផ្លាស់ទីម្ដងៗ សាលារៀនដែលកសាងលើគោក ត្រូវបោះបង់ចោល និងត្រូវជំនួសដោយសាលារៀនចល័តវិញ។ ជានាយកសាលាបឋមសិក្សាក្បាលតោល លោក ទាវ ពិសិដ្ឋ និយាយថា សាលាចល័ត ឬផែចល័ត នេះត្រូវបានកសាងឡើងតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៦ មកម្លេះ សម្រាប់ឱ្យសិស្សានុស្សិសរៀន នៅរដូវផ្លាស់ទីលំនៅ។ សម្រាប់សាលាចល័តនេះ លោកមើលឃើញថា ពិតជាមានសារៈសំខាន់ណាស់ សម្រាប់សិស្សនុសិស្ស ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចបន្តការសិក្សាបាន នៅរដូវវស្សា។ «យើងបានយកសាលានេះតាមប្រជាជន ដើម្បីឱ្យសិស្សបានរៀនបន្ត»។ កូនសិស្សកាលណា យើងអត់មានផែបង្រៀនទេ គឺកូនសិស្សត្រូវបានឈប់ផ្អាក ដូច្នេះការជួសជុលផែនេះសំខាន់ណាស់»។ នេះជាការពន្យល់បន្ថែមរបស់ លោក ពិសិដ្ឋ។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំប្រជាជនផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅអាចចាប់ផ្ដើមនៅខែកក្កដា និងត្រឡប់មកវិញអាចនៅចន្លោះខែធ្នូ ទៅតាមស្ថានភាពជាក់ស្ដែងនៃបរិមាណទឹក ក្នុងបឹងទន្លេសាប។ បច្ចុប្បន្នសាលាចល័តមួយនេះ មានតែបន្ទប់២ប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីឱ្យសិស្សរៀន ពោលគឺមានការខ្វះខាតបន្ទប់ស្របពេលដំបូលនៃសាលានេះ រងការខូចខាត ដែលត្រូវការជំនួយពីសប្បុរសជន ដើម្បីជួសជុលឡើងវិញ៕	បាត់ដំបង៖ ជារៀងរាល់រដូវវស្សា ពលរដ្ឋរស់នៅភូមិបណ្ដែតទឹក «ក្បាលតោល» ខេត្តបាត់ដំបង តែងផ្លាស់ទីលំនៅ ដើម្បីរកទីសុវត្ថិភាព។ នៅមូលដ្ឋាននេះ បានកសាង «សាលារៀនចល័ត»មួយ ដើម្បីឱ្យសិស្សានុស្សិស្ស អាចបន្តការសិក្សារបស់ពួកគេ បើទោះជាត្រូវបន្លាស់ប្ដូរទីលំនៅក៏ដោយ។
លោក វេង សាខុន រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗតាមប្រព័ន្ធតេឡេក្រាមនៅថ្ងៃទី២៨ឧសភានេះថា កម្ពុជា ចិន ហុងកុង និងវៀតណាម កំពុងធ្វើការស៊ើបអង្កេតលើករណីនាំឈើ២១១តោនទៅហុងកុង។ ដំណើរការប្រជុំនេះ ធ្វើឡើងដោយមានការសម្របសម្រួលពីការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិប្រឆាំងគ្រឿងញៀន និងឧក្រិដ្ឋកម្ម (UNODC)។ «កាលពីដើមសប្តាហ៍នេះ យើងបានរៀបចំកិច្ចប្រជុំជាមួយគយប្រទេសចិន គយកោះហុងកុង និងគយប្រទេសវៀតណាម ដោយមានការសម្របសម្រួលពី United Nations Office on Drug and Crime(UNODC) ករណីឈើនៅហុងកុង កិច្ចប្រជុំនេះក៏មានតំណាង គយនិងរដ្ឋករកម្ពុជាចូលរួមផងដែរ។ ប្រទេសនីមួយៗបានសន្យាថា នឹងបន្តការស្រាវជ្រាវរកជនល្មើសបន្តទៀត»។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់រដ្ឋមន្រី្តក្រសួងកសិកម្ម ។ ជុំវិញករណី ហុងកុងរឹបអូសកំណាត់ឈើជិតផុតពូជ២១១តោននេះ សង្គមស៊ីវិលនិងសកម្មជនចំនួន៦៧ បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួម កាលពីថ្ងៃទី២៧ ឧសភា ស្នើឲ្យក្រសួងពាក់ព័ន្ធស៊ើបអង្កេត និងកំណត់មុខសញ្ញាអ្នកនាំចេញ។ ក្នុងកិច្ចសម្ភសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗ លោក ហេង គីមហុង ប្រធានផ្នែកកម្មវិធី និងតស៊ូមតិ នៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា(CYN) បានបញ្ជាក់ថា ប្រសិនគ្មានការស៊ើបអង្កេតនិងបង្ហាញព័ត៌មានជុំវិញករណីនេះ ជាសាធារណៈទេ នោះសង្គមស៊ីវិលនិងសមាគមលោក នឹងស្នើសុំជួបរដ្ឋមន្រី្តកសិកម្ម ដើម្បីពិភាក្សាលើរឿងវ៉ាវនេះ។ លោក គីមហុង បានថ្លែងយ៉ាងដូច្នេះ៖ «ពួកយើងខ្ញុំទាំងអស់ ដែលស្រលាញព្រៃឈើ និងជាអង្គការសង្គមស៊ីវិលធ្វើការលើធនធានធម្មជាតិនេះ យើងនឹងបន្តកិច្ចអន្តរាគមន៍ណាមួយពីអ្នកជំនាញ ហើយយើងនឹងអាចដាក់លិខិតស្នើសុំជួបរដ្ឋមន្រី្តក្រសួងបរិស្ថាន រដ្ឋមន្រី្តក្រសួងកសិកម្ម និងរដ្ឋមន្រី្តផ្ទាល់តែម្ដង ប្រសិនបើគ្មានការដោះស្រាយ(ករណីរកឃើញជាង២០០តោននៅហុងកុង) ដើម្បីទៅបង្ហាញកង្វល់ចំពោះមុខពួកគាត់(រដ្ឋមន្រី្ត) ហើយនឹងស្នើសុំឬជជែកពិភាក្សាជុំវិញលទ្ធភាពនៃការស្វែងរកឬកំណត់មុខសញ្ញាជនល្មើស»។ ដោយសារមើលឃើញការនាំចេញឈើនៅតែកើតមាននេះ លោក គីមហុង ស្នើឲ្យក្រសួងបរិស្ថាន ផ្ដល់ភាពងាយស្រួលដល់សកម្មជនព្រៃឈើ ក្នុងការចូលរួមថែរក្សា និងអភិរក្ស ដោយកុំឲ្យមានការរឹតត្បិតពីអាជ្ញាធរ ពោលគឺបើកចំហរឡើងវិញ ដល់ក្រុមអ្នកធ្វើការក្នុងវិស័យធនធានធម្មជាតិនេះ។ កាលពីថ្ងៃទី៥ឧសភា កាសែត The Dimsum Daily របស់ហុងកុងបានរាយការណ៍ថា គយហុងកុងបានរឹបអូសកំណាត់២១១តោន ដែលតម្លៃប្រមាណ១៤ម៉ឺនដុល្លារ។ មន្រី្តគយរបស់ហុងកុង បានរកឃើញឈើនោះ ក្នុងទូកុងទឺន័រចំនួន៧ នៅចន្លោះថ្ងៃទី២៩ មេសា ដល់៥ ឧសភា ឆ្នា២០២១។ តាមការវាយតម្លៃរបស់មន្រ្តីគយហុងកុង ប្រភពកុងទឺន័រទាំងនោះគឺចេញពីកម្ពុជា។ កន្លងមក អង្គការគំនិតផ្តួចផ្ដើមសាកលប្រឆាំង ឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន បានរកឃើញថា កម្ពុជាបាត់បង់គម្របព្រៃឈើប្រមាណ៥៥ម៉ឺនហិកតា ដែលស្មើនឹង១១ភាគរយ នៅតំបន់ការពារធម្មជាតិរបស់កម្ពុជា ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ២០០១ដល់២០១៨៕	ភ្នំពេញ៖ មន្រី្តគយកម្ពុជា បានប្រជុំជាមួយមន្រី្តគយប្រទេសចិន ហុងកុង និងវៀតណាមហើយ ដើម្បីស្រាវជ្រាវរកជនល្មើសនាំឈើចេញជាង២០០តោនទៅហុងហុង។ សង្គមស៊ីវិល និងសកម្មជនបរិស្ថាន ស្នើឲ្យក្រសួងពាក់ព័ន្ធស៊ើបអង្កេតឲ្យហ្មត់ចត់ ហើយបង្ហាញព័ត៌មានជាសាធារណៈ។
កំណាព្យ «កុំប្រមាថកូវីដ១៩» គឺជាទំនុកបទ «បថ្យាវត្ត» ដែលជាការនិពន្ធរបស់លោក សំ នឿន និងសូត្របែបសម្រាយដោយលោកសាស្ត្រាចារ្យ យ៉ាន់ បូរិន។ សូមសណ្ដាប់កំណាព្យ«កុំប្រមាថកូវីដ១៩» ដូចតទៅ៖	ភ្នំពេញ៖ «កុំប្រមាថកូវីដ១៩»។ គឺជាកំណាព្យ ដែលចង់រំឭកពលរដ្ឋឱ្យចេះប្រុងប្រយ័ត្នការពារខ្លួន និងមិនត្រូវមើលស្រាលជំងឺប្រភេទថ្មីនេះឡើយ។ ជាពិសេសចូលរួមទប់ស្កាត់ជំងឺឆ្លងកូវីដ១៩ តាមការអំពាវនាវរបស់រដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាក្រសួងសុខាភិបាលផងដែរ។
កូរ៉េខាងជើង និងអាមេរិក បានដំឡើងសាច់ដុំយោធាដាក់គ្នាទៅវិញទៅមក ដែលធ្វើឲ្យគេឯងបារម្ភថាឧបទ្វីបកូរ៉េកំពុងដើរលើផ្លូវដ៏គ្រោះថ្នាក់។ នាឱកាសខួបទី១០៥ឆ្នាំ នៃថ្ងៃកំណើតស្ថាបនិកកូរ៉េខាងជើង គីម អ៊ីលស៊ុង ដែលត្រូវជាជីតារបស់ គីម ជុងអ៊ុន កូរ៉េខាងជើងបានសម្ញែងអាវុធយុទ្ធភណ្ឌទំនើបៗរបស់ខ្លួនរួមទាំងមីស៊ីលអន្តរទ្វីបផង ដើម្បីបង្អួតអានុភាពយោធា និងបង្ហាញពិភពលោកថា ខ្លួនត្រៀមរួចហើយដើម្បីធ្វើសង្គ្រាម។ អាមេរិក ដែលបញ្ជូននាវាប្រយុទ្ធមួយក្រុមទៅកៀកឧបទ្វីបកូរ៉េ ក៏បានព្រមានកូរ៉េខាងជើងដែរថា ជម្រើសទាំងអស់ត្រូវបានដាក់លើតុ។ ជាមួយគ្នានេះ អាមេរិក ក៏មិនភ្លេចស្នើឲ្យចិនជួយដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋកុម្មុយនីស្តក្បាលរឹងឲ្យបោះបង់កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរចោល។ ក្នុងដំណើរទៅកាន់កូរ៉េខាងត្បូង អនុប្រធានាធិបតី Mike Pence បានលើកឡើងថា ចិន គឺជាកូនជញ្ជីងដែលអាចបន្ថែមសម្ពាធលើកូរ៉េខាងជើងជុំវិញកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ និងមីស៊ីល។ យ៉ាងណាក្ដី ចិន ដែលលែងសូវមានទឹកមាត់ប្រៃដើម្បីបញ្ជាកូរ៉េខាងជើង បានឆ្លើយតបវិញថា តាំងពីថ្ងៃទី១នៃការកកើតបញ្ហានុយក្លេអ៊ែរនៅឧបទ្វីបកូរ៉េ ចិនបានប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការរំសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរនេះ ក៏ដូចជារក្សាសន្តិភាព និងស្ថិរភាពតំបន់ផងដែរ។ ចិនបញ្ជាក់ដែរថា ជំហររបស់ខ្លួនក្នុងការស្វែងរកច្រកចេញ ក៏មិនប្រែប្រួលដែរ គឺបញ្ហាត្រូវដោះស្រាយតាមការចរចា និងការសម្របសម្រួល។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ក្រុងប៉េកាំងក៏ស្នើឲ្យគ្រប់ភាគីទាំងអស់ ជាពិសេសប្រទេសដែលមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ ចាប់ដៃគ្នាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា ដ្បិតចិនមិនអាចធ្វើតែឯងបានឡើយ។ ក្នុងសន្និសីទកាសែតប្រចាំថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន Lu Kang និយាយថា ចិនមិនមែនជាអ្នកបង្កបញ្ហាឡើយ ហើយក៏មិនមែនជាអ្នកកាន់កូនសោរដោះស្រាយបញ្ហាដែរ។ បញ្ហាស្មុគស្មាញនេះ ត្រូវការគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធសហការដោះស្រាយ ទើបអាចរកច្រកចេញបាន។ ជាសម្ព័ន្ធមិត្តកូរ៉េខាងជើងផង ជាប្រទេសដែលត្រូវមានទំនួលខុសត្រូវអនាគតតំបន់ផង ចិន ក៏បានចេញចំណាត់ការខ្លះដែរលើបញ្ហាកូរ៉េខាងជើងនេះ។ ចិនបានផ្អាកជើងហោះហើររវាងក្រុងប៉េកាំង និងក្រុងព្យុងយ៉ាង ហើយក៏បានផ្អាកការនាំចូលធ្យូងថ្មពីកូរ៉េខាងជើងដែរ។ ប៉ុន្តែអាមេរិកអះអាងថា សកម្មភាពរបស់ចិននៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ដែរ តែបើចិនមិនព្រមជួយទេនោះ អាមេរិកគ្មានផ្លូវផ្សេងក្រៅពីការមានចំណាត់ការឯកតោភាគីដោយប្រើកម្លាំងឡើយ៕	ស្ថានការណ៍នៅឧបទ្វីបកូរ៉េ ហាក់ធូរស្រាលបន្តិច ក្រោយកូរ៉េខាងជើងសម្រេចចិត្តមិនសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ឬក៏មីស៊ីលអន្តរទ្វីបដើម្បីអបអរថ្ងៃកំណើតស្ថាបនិក គីម អ៊ីលស៊ុង ហើយបានត្រឹមបាញ់មីស៊ីលដែលបរាជ័យទៅវិញ។ ប៉ុន្តែឧបទ្វីបកូរ៉េ នៅតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពប្រុងជើងការកម្រិតខ្ពស់ដដែល ដ្បិតកូរ៉េខាងជើង និងអាមេរិកនៅតែសង្កៀតធ្មេញដាក់គ្នាដដែល។ ចំណែកចិនវិញ ក៏ទទូចម្ដងហើយម្ដងទៀតឲ្យភាគីទាំងអស់ចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហានេះ ព្រោះខ្លួនមិនអាចធ្វើអ្វីតែឯងបានទេ។
សពលោក សាំង សុឥន្ទរិទ្ធ នឹងធ្វើបុណ្យតាមប្រពៃណីនៅស្រុកកំណើត ខេត្តកណ្ដាល។ មុននឹងទទួលមរណភាពនេះ លោក សាំង សុឥន្ទរិទ្ធ បានចូលមន្ទីរពេទ្យលាងឈាមជាញឹកញាប់ ដើម្បីបន្តជីវិត។ បើតាមហ្វេសប៊ុកផ្លូវការលោក សុឥន្ទរិទ្ធ បានបង្ហោះរូបចុងក្រោយនៅថ្ងៃទី៤ មករា គ្រាដែលលោកបានចូលលាងឈាមលើកទី២៧៨ ដោយសារជំងឺក្រលៀននេះ។ កន្លងមកសម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ធ្លាប់ផ្ដល់ថវិកា២ម៉ឺនដុល្លារ រួមទាំងសប្បុរសជនផ្ដល់ជំនួយដល់លោក សាំង សុឥន្ទរិទ្ធ សម្រាប់ព្យាបាលជំងឺផងដែរ។ លោក សាំង សុឥន្ទរិទ្ធ ជាអ្នកកាសែតជើងចាស់មួយរូប ដែលធ្លាប់បានបម្រើការងារនៅកាសែត The Cambodia Daily ជាង២០ឆ្នាំមកហើយ៕	ភ្នំពេញ៖ លោក សាំង សុឥន្ទរិទ្ធ អតីតអ្នកកាសែត The Cambodia Daily បានទទួលមរណភាព ក្នុងវ័យ៥៥ឆ្នាំ ដោយសារជំងឺក្រលៀន កាលពីថ្ងៃទី៥ មករា ។ នេះបើតាមក្រុមគ្រួសារសព សរសេរនៅលើហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់លោក សុឥន្ទរិទ្ធ។
កាសែតរស្មីកម្ពុជា ចុះផ្សាយថា លោក តុង ដារ៉ា ត្រូវឃាត់ខ្លួន ដោយសារតែលួចរត់ការដោះលែងអ្នកជាប់ឃុំ តែត្រូវបរាជ័យ។ យ៉ាងណា លោក ចាត ស៊ីនាង ប្រធានពន្ធនាគារខេត្តកណ្តាល ឆ្លើយថា លោក ពុំទាន់បានក្តាប់ព័ត៌មានច្បាស់លាស់ឡើយថា លោក តុង ដារ៉ា ពិតាបានរត់ការដោះលែងអ្នកទោសមែនឬក៏អត់។ លោក គ្រាន់តែដឹងតាមដីការបស់តុលាការថា មន្រ្តីក្រោមឱវាទរបស់លោករូបនេះ ត្រូវចោទពីបទឆបោក។ ចំណែក លោក សូ សារិន មិនផ្តល់ព័ត៌មានឡើយ លោក តុង ដារ៉ា បានឆបោកអ្នកជាប់ឃុំឬឆបោកសាច់ញាតិរបស់អ្នកជាប់ឃុំ ដើម្បីបានប្រាក់ ជាថ្នូរនឹងជួយឲ្យអ្នកជាប់ឃុំនោះ បានរួចពីការជាប់ឃុំ។ អ្វីដែលលោក អាចនិយាយបាន គឺចៅក្រម ពិតជាចោទលោក តុង ដារ៉ា ពីបទឆបោក និងបានយកទៅឃុំជាបណ្តោះអាសន្ន រីឯរឿងផ្សេងពីនេះ ត្រូវលោក លើកហេតុផលថា ស្ថិតក្នុងនីតិវិធីនៃការស៊ើបសួរ ដោយលោកមិនអាចនិយាយបានឡើយ។ យ៉ាងណា មន្រ្តីរដ្ឋបាលតុលាការរូបនេះ និយាយថា លោក តុង ដារ៉ា ទំនងជាប្រពឹត្តអំពើនេះយូរហើយ។ លោក ឈឿន សុចិត្ត ស្នងការនគរបាលខេត្តកណ្តាល ប្រាប់ថា លោក ពុំបានដឹងច្បាស់ពីសំណុំរឿងរបស់លោក តុង ដារ៉ា នោះទេ។ លោក ថ្លែង លោក គ្រាន់តែដឹថា សាច់ញាតិ [របស់អ្នកជាប់ ប្តឹងលោក តុង ដារ៉ា ដូច្នេះលោក រុញឲ្យទៅសួរខាងតុលាការ។ ព័ត៌មានពីលោក ចាត ស៊ីនាង បានឲ្យដឹងថា លោក តុង ដារ៉ា ជាអនុប្រធានផ្នែកសន្តិសុខពន្ធនាគារ មានឋានន្តរស័ក្តិជាវរសេនីយ៍ទោ (ស័ក្តិ៤កន្លះ)។ បើតាមលោក ចាត ស៊ីនាងដដែល លោក តុង ដារ៉ា ធ្លាប់បដិសេធថា លោក មិនបានប្រព្រឹត្តអំពើឆបោកនោះទេ៕	លោក តុង ដារ៉ា មន្រ្តីពន្ធនាគារខេត្តកណ្តាល ត្រូវបានកម្លាំងសមត្ថកិច្ច ឃាត់ខ្លួននិងបញ្ជូនទៅតុលាការ ក្រោមការសង្ស័យថា ប្រព្រឹត្តអំពើឆបោក។ លោក សូ សារិន ប្រធានលេខាធិការដ្ឋានរដ្ឋបាលតុលាការខេត្តកណ្តាល ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ នៅរសៀលថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ ថា មន្រ្តីពន្ធនាគាររូបនេះ ត្រូវបានចៅក្រមស៊ើបសួរ សម្រេចបញ្ជូនទៅឃុំនៅពន្ធនាគារជាបណ្តោះអាសន្នហើយ ពីបទឆបោក។
លោក ថាច់ សេដ្ឋា អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន។ រូបពី CCHR មុនពេលបោះឆ្នោតនេះ គណបក្សភ្លើងទៀន រងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញជាបន្តបន្ទាប់ រួមមានការលុបបញ្ជីឈរឈ្មោះ ការចោទប្រកាន់ និងការចាប់ខ្លួនជាដើម។ បញ្ហាទាំងនេះ ធ្វើឲ្យលោក ថាច់ សេដ្ឋ អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន មានក្ដីបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងថា អាចមានភាពមិនប្រក្រតី និងមិនស្មើភាពគ្នា នៅអំឡុងយុទ្ធនាការបោះឆ្នោត។ ក្នុងកិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗ អនុប្រធានរូបនេះថ្លែងថា៖ «បើយើងយោងតាមទិដ្ឋភាពកន្លងមកនេះ យើងអាចប៉ានស្មានបានថា នៅក្នុងយុទ្ធនាការឃោសនាខាងមុខ ក៏អាចប្រឈមនឹងបញ្ហាមួយចំនួនដែរ បើទោះបីមិនចំហរ ក៏អាចមានរូបភាពលាក់បាំង ដោយសារនៅតាមមូលដ្ឋានអាជ្ញាធរមួយចំនួន ឬបក្សកាន់អំណាចតែងតែយាយី ឆាឆៅ ដល់ពួកយើងខ្ញុំ សម្លុត និងទិញទឹកចិត្តជាដើម»។ ដ្បិតលោកមានក្ដីបារម្ភ នឹងការប្រឈមបែបនេះក្ដី អនុប្រធានរូបនេះ បានអះអាងថា គណបក្សភ្លើងទៀន នឹងតស៊ូដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យសម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជា។ លោក គង់ មុនីកា ប្រធានគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ។ រូបពី ហ្វេសប៊ុកលោក មុនីកា រីឯ លោក គង់ មុនីកា ប្រធានគណបក្សឆន្ទៈខ្មែ បានសង្កេតឃើញថា អាណត្តិមុនៗ នៅពេលឃោសនា ឬហែក្បួនចំទីតាំងតែមួយ ដែលមានភាគីនៃក្រុមបក្សកាន់អំណាច តែងប្រើឥទ្ធិពលរបស់ពួកគេគ្របលើបក្សផ្សេងទៀត ដោយមិនយល់ឬអនុវត្តតាមនីតិវិធី។ ជាពិសេសអាជ្ញាធរ ដែលមាននិន្នាការលើបក្សកាន់អំណាច តែងបំភិតបំភ័យលើពលរដ្ឋដែរ។ «ដូច្នេះ យើងបារម្ភថាវាអាចនឹងមានបញ្ហាកើតមានច្រើនដែរ ក្នុងករណីអាជ្ញាធរនៅមូលដ្ឋានផ្ទាល់ នៅតែបន្តបំភិតបំភ័យប្រជាពលរដ្ឋ ដែលចាប់អារម្មណ៍លើបក្សនយោបាយផ្សេង ក្រៅពីបក្សកាន់អំណាច។ ទាំងនេះ វាធ្វើឲ្យសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការជ្រើសរើសអ្នកតំណាងក្នុងឃុំសង្កាត់ មានរឹតត្បិត។ នេះជាអ្វី ដែលយើ់ងព្រួយបារម្ភ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់ប្រធានគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើ គ.ជ.ប ដែលមានតួនាទីសំខាន់ ដើម្បីធានាឲ្យបានថា ការឃោសនាប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន និងស្មើភាពគ្នា។ លោក ហង្ស ពុទ្ធា អ្នកនាំពាក្យ គ.ជ.ប។ រូបពី គ.ជ.ប ពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរការបោះឆ្នោត លោក ហង្ស ពុទ្ធា អ្នកនាំពាក្យ គ.ជ.ប បានអំពាវនាវឲ្យគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ ទាំងគណបក្សនយោបាយ និងអាជ្ញាធរគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ ធ្វើយ៉ាងណាផ្ដល់តម្លៃដល់ការបោះឆ្នោត។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ត្រូវសហការគ្នាធ្វើយ៉ាងណាកុំឲ្យមានបញ្ហាប្រឈមមុខដាក់គ្នា ហើយរួមគ្នាទប់ស្កាត់អំពើហិង្សា និងភាពគ្មានសណ្ដាប់ធ្នាប់ ដើម្បីជាគំរូដល់ពលរដ្ឋឲ្យមានជំនឿលើការបោះឆ្នោត។ ប៉ុន្តែបើមានភាពចម្រូងចម្រាស និងបញ្ហាណាមួយកើតឡើង គ.ជ.ប នឹងចេញមុខសម្របសម្រួល ដើម្បីដោះស្រាយភ្លាម។ លោក ហង្ស ពុទ្ធា ថ្លែងប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗតាមប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទយ៉ាងដូច្នេះ៖ «បើមានបាតុភូតណាមួយកើ់តមានឡើង គ.ជ.ប ត្រូវចេញមុខសម្របសម្រួល ដោះស្រាយជាមួយអាជ្ញាធរដែនដី ជាមួយគណបក្សនយោបាយ និងភាគីពាក់ព័ន្ធនផ្សេងៗទៀត»។ ការឃោសនាបោះឆ្នោត ព្រឹត្តទៅចាប់ថ្ងៃទី២១ ឧសភា ដល់ថ្ងៃទី៣ មិថុនា។ ប៉ុន្តែក្នុងករណីមិនប្រក្រតីណាមួយកើតឡើង មុនថ្ងៃទី២១ ឧសភានេះ ពាក់ព័ន្ធការឃោសនា រួមទាំងការលើកស្លាកគណបក្សដទៃទៀត គឺជាដែនសមត្ថកិច្ចរបស់អាជ្ញាធរ។ នេះបើតាមលោក ពុទ្ធា។ ដោយឡែក យុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតខាងមុខនេះ បក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចមិនមានក្ដីព្រួយបារម្ភអ្វីឡើយ។ លោក ញឿន រ៉ាដែន អ្នកនាំពាក្យបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច កត់សម្គាល់ឃើញបក្សរបស់ខ្លួន មិនមានការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញពីខាងណានោះទេ។ លោក ញឿន រ៉ាដែន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ។ រូបពីហ្វេសប៊ុកលោក រ៉ាដែន ជាមួយគ្នាដែរ លោក ញឿន រ៉ាដែន ជឿជាក់ថា ការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខនេះ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដោយលោករលូន គ្មានអំពើហិង្សា សេរី និងទទួលយកបានភាពត្រឹមត្រូវ ក្រោមការរៀបចំដោយ គ.ជ.ប។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ខាងរដ្ឋាភិបាល តាមរយៈសម្ដេច ស ខេង រដ្ឋមន្រី្តក្រសួងមហាផ្ទៃ បានណែនាំឲ្យជួយសម្របសម្រួលលើដំណើរការបោះឆ្នោតនេះ។ អ្នកនាំពាក្យបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច លើកឡើងថា៖ «ទិដ្ឋភាពនៃការដាក់បេក្ខភាពឈរឈ្មោះឃុំសង្កាត់ នាពេលកន្លងមក គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចបានដោយរលូន មិនមានការរំខានណាមួយពីអាជ្ញាធរឡើយ ហើយមានការជួយសម្រួលយ៉ាងស្រួលពីខាង គ.ជ.ប។ ខ្ញុំគិតថាការឃោសនាបោះឆ្នោត នឹងប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន សេរី យុត្តិធម៌ និងអាចទទួលយកបាន»។ កាលពីថ្ងៃទី២៩មេសានេះ សម្តេច ស ខេង ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី-រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃ និងជាប្រធានគណៈបញ្ជាការសន្តិសុខអចិន្ត្រៃយ៍សម្រាប់ការបោះឆ្នោត បានណែនាំទៅអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ ឲ្យបង្កលក្ខណៈងាយស្រួល នឹងផ្តល់សេវាសន្តិសុខដល់គ្រប់គណបក្សនយោបាយ បេក្ខជនឈរឈ្មោះឲ្យគេបោះឆ្នោត អ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ-អន្តរជាតិ និងប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប។ បន្ថែមពីនេះ សម្តេច បានណែនាំអាជ្ញាធរ ឲ្យរក្សាជំហរអព្យាក្រឹត គោរពច្បាប់ បទបញ្ជាស្តីពីការបោះឆ្នោត និងមានក្រមសីលធម៌ ក្នុងពេលបំពេញការងារពាក់ព័ន្ធនឹងការបោះឆ្នោត។ សម្តេច ថែមទាំងក្រើនរម្លឹកកងកម្លាំង និងភ្នាក់ងារសន្តិសុខបោះឆ្នោតទាំងអស់ ឲ្យប្រុងប្រយ័ត្ន និងទទួលខុសត្រូវចំពោះភារកិច្ចរបស់ខ្លួន ក្នុងដំណើរការបោះឆ្នោត និងការរាប់សន្លឹកឆ្នោត ដែលជាដំណាក់កាលដ៏សំខាន់។ សូមបញ្ជាក់ថា មានគណបក្ស១៧ ដែលបានចុះឈ្មោះចូលរួមប្រកួតប្រជែកក្នុងការបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់ អាណត្តិទី៥ នៅថ្ងៃទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ២០២២។ គណបក្សទាំង១៧នោះ គឺ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គណបក្សភ្លើងទៀន គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច គណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ គណបក្សខ្មែរស្រឡាញ់ជាតិ គណបក្សសញ្ជាតិកម្ពុជា គណបក្សយុវជនកម្ពុជា គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ គណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា គណបក្សកម្ពុជានិយម គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន គណបក្សខ្មែរតែមួយ គណបក្សសំបុកឃ្មុំសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ គណបក្សជនជាតិដើមប្រជាធិបតេយ្យ គណបក្សឯកភាពជាតិខ្មែរ គណបក្សរស្មីខេមរា និង គណបក្សខ្មែរអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច៕ អត្ថបទទាក់ទង គណបក្សនយោបាយ អាចឃោសនាបោះឆ្នោត នៅថ្ងៃទី២១ ឧសភា រដ្ឋមន្រ្តីមហាផ្ទៃ ប្រាប់អាជ្ញាធរ ឲ្យផ្តល់សន្តិសុខដល់គ្រប់គណបក្ស	ភ្នំពេញ៖ គណបក្សនយោបាយមួយចំនួន បារម្ភថា ការឃោសនាបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ ប្រព្រឹត្តឡើងដោយមិនស្មើភាពគ្នា ដោយសារអាជ្ញាធរមិនជួយសម្របសម្រួលការឃោសនា ។ ប៉ុន្តែ គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត(គ.ជ.ប) អះអាងថា នឹងជួយចេញមុខអន្តរាគមន៍ បើមានបញ្ហានេះ។
អតីតក្រុមអ្នកប្រឆាំង ដែលមានលោក សម រង្ស៊ី ជាជំហរ បានចាប់យកការបំផុសបំផុលនិងការអំពាវនាវកុំឲ្យប្រជាពលរដ្ឋទៅបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨ ធ្វើជាកិច្ចការចម្បងរបស់ពួកគេនៅក្រៅប្រទេស។ លោក សម រង្ស៊ី អតីតប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិទីមួយ និងបច្ចុប្បន្នជាប្រធានចលនាសង្គ្រោះជាតិ បាននិយាយនៅក្រៅប្រទេសនាពេលថ្មីៗនេះថា គ្រាន់តែចង់ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ៣លាននាក់ ដែលគាំទ្រអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បោះបង់ការបោះឆ្នោត មិនមែនជារឿងពិបាកនោះទេ។ ក្នុងកិច្ចប្រជុំជាមួយអ្នកគាំទ្រចលនាសង្គ្រោះជាតិ នៅប្រទេសបារាំង កាលពីប៉ុន្មានថ្ងៃមុន លោក សម រង្ស៊ី ដែលនៅតែចាត់ទុកខ្លួនជាដៃគូនយោបាយស្លាប់-រស់របស់លោក កឹម សុខា បានលើកឡើងយ៉ាងដូច្នេះថា៖«យើងសុំ៣លាននាក់យ៉ាងតិច ឲ្យនៅផ្ទះ ឲ្យនៅឲ្យស្ងៀម តែមួយថ្ងៃទេ។ ខ្ញុំថា៣លាននាក់ហ្នឹងជាស្នូលទេ។ មែនទែនអាចច្រើនជាងហ្នឹង។ កាលបបួលធ្វើបាតុកម្ម ហ៊ានទៅ។ [កាលនោះអ្នកគាំទ្រ] ៣លាននាក់ ដែលយើងឲ្យងើប ពួកគាត់ងើប។ តែឥឡូវ គ្រាន់តែស្នើឲ្យដេកផ្ទះ រឿងអីមិនដេកផ្ទះ។ ស្រួលគ្រប់គ្រងណាស់ ហើយយុទ្ធសាស្ត្រនេះ ស្រួលអនុវត្ត»។ លោក សម រង្ស៊ី អះអាងថា ការមិនទៅបោះឆ្នោត គឺបង្ហាញពីការគាំទ្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ក្នុងចិត្ត។ លោក បន្តថា ការមិនទៅបោះឆ្នោត ក៏ជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយ ដែលអាចជំរុញឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរនៅប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ សម្តេច ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ធ្លាប់ប្រតិកម្មដោយប្រយោលទៅកាន់លោក សម រង្ស៊ី ចំពោះការអំពាវនាវ កុំឲ្យប្រជាពលរដ្ឋទៅបោះឆ្នោត។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល និងជាប្រធានគណបក្សកាន់អំណាច បានហៅការអំពាវនាវបែបនេះ ថាផ្ទុយទៅនឹងច្បាប់ស្តីការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា។ ចំណែកលោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មានជំនឿផ្ទុយពីក្រុមប្រឆាំង។ លោក យល់ថា ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើន នឹងទៅបោះឆ្នោត ទោះជាគ្មានគណបក្សប្រឆាំងក៏ដោយ។ លោក បន្តថា ប្រជាពលរដ្ឋ មានករណីយកិច្ចក្នុងការជ្រើសរើសមេដឹកនាំ ដើម្បីអនាគតភ្លឺស្វាងរបស់ប្រទេសជាតិ ទោះជាមិនត្រូវបានកំណត់ក្នុងច្បាប់ក៏ដោយ។ បន្ទាប់មក អ្នកនាំពាក្យគណបក្សកាន់អំណាច ក៏និយាយសំដៅទៅកាន់អតីតក្រុមអ្នកប្រឆាំង។ លោក អះអាងថា ការឃោសនាក្នុងគោលបំណងរារាំងប្រជាពលរដ្ឋមិនឲ្យទៅបោះឆ្នោត គឺជាការរំលោភច្បាប់ រំលោភលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងរំលោភសិទ្ធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោត។ លោក សរសេរសារក្នុងបណ្តាញទំនាក់ទំនងតេឡេក្រាម ទៅកាន់ក្រុមអ្នកកាសែត យ៉ាងដូច្នេះថា៖«កុំដោយសារខ្លួនឯងមិនបានចូលរួមបោះឆ្នោត ហើយទៅរារាំងតាមគ្រប់វិធីមិនឲ្យប្រជាជនទៅបោះឆ្នោត នោះប្រាកដជាគេចមិនរួចពីការទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ទេ»។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោក ស៊ិក ប៊ុនហុក ប្រធានគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប.) បកស្រាយថា ការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា មិនកំណត់ចំនួនអ្នកចូលរួមនោះទេ។ លោក ចង់បញ្ជាក់ថា ទោះជាប្រជាពលរដ្ឋ ដែលទៅបោះឆ្នោតមានចំនួនតិចឬច្រើន ក៏ការបោះឆ្នោត នៅតែបានការ និងមានភាពស្របច្បាប់ដដែល។ សហគមន៍អន្តរជាតិមួយចំនួន ចង់ឲ្យការបោះឆ្នោត មានការចូលរួមពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ លោកស្រី រ៉ូណា ស្មីត អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បានចេញសេចក្តីប្រកាសពីព័តមាន ពីទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីសមកថា ការបោះឆ្នោត ដែលគណបក្សប្រឆាំងធំជាងគេ ត្រូវបានដកចេញ មិនអាចចាត់ទុកថាជាការបោះឆ្នោតពិតប្រាកដឡើយ។ លោកស្រី លើកពីទស្សនៈនេះ ចំថ្ងៃដែលគ.ជ.ប. ចាប់ផ្តើមទទួលពាក្យរបស់គណបក្សនយោបាយ ដើម្បីចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុងការបោះឆ្នោត។ មកដល់ពេលនេះ គណបក្សកាន់អំណាច និងគណបក្សមួយចំនួនទៀត បានដាក់ពាក្យទៅគ.ជ.ប. រួចហើយ ខណៈគណបក្សផ្សេងពីនេះ កំពុងបំពេញបែបបទ។ ការចុះឈ្មោះគណបក្សនៅគ.ជ.ប. ដែលចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃទី៣០ ខែមេសាមក នឹងត្រូវបិទបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨៕	ភ្នំពេញ៖ លោក សម រង្ស៊ី ហាក់ជឿជាក់ថា ប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ៣លាននាក់ ដែលគាំទ្រអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នឹងធ្វើតាមការអំពាវនាវរបស់លោក ដោយមិនទៅបោះឆ្នោតនោះទេ។ សម្តេច ហ៊ុន សែន ធ្លាប់ប្រតិកម្មថា ការឃោសនាបែបនេះគឺជាអំពើខុសច្បាប់។
សម្រាប់ Lim Hyo-jun ព្រឹត្តិការណ៍នេះនឹងក្លាយជាការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិករដូវរងារក្នុងផ្ទះលើកទី២ជាប់ៗគ្នារបស់ខ្លួន បន្ទាប់ពីរូបគេបានឈ្នះមេដាយមាសកីឡាស្គីល្បឿនលឿនចម្ងាយ ១៥០០ម៉ែត្រ និងមេដាយសំរិទ្ធ ៥០០ ម៉ែត្រ នៅអូឡាំពិករដូវរងាឆ្នាំ២០១៨ នៅទីក្រុងព្យុងឆាង ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ បើទោះបានជួយជាតិតាមរយៈការទទួលបានមេដាយកម្រិតពិភពលោកក្តី ប៉ុន្តែអ្នកជិះស្គី វ័យ២៤ ឆ្នាំរូបនេះ ត្រូវបានផ្តន្ទាទោសពីបទបៀតបៀនកេរ្តិ៍ខ្មាស បន្តាប់ពីទាញខោអត្តពលិកបុរសម្នាក់ទៀតនៅមុខមិត្តរួមក្រុមនៅឯមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលជាតិកូរ៉េខាងត្បូង។ ជុំវិញករណីនេះ សហព័ន្ធជិះស្គីកូរ៉េខាងត្បូង (KSU) បានព្យួរ Hyo-jun រយៈពេលមួយឆ្នាំ កាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០១៩។ ការពិន័យនេះត្រូវរក្សាទុកក្នុងដំណើរការនីតិវិធីច្បាប់ ហើយប្រសិនបើតុលាការរកឃើញអ្វីមិនប្រក្រតីទៀតនោះ Hyo-jun នឹងត្រូវដកចេញពីការប្រកួតអូឡាំពិក ក្រុងប៉េកាំង ឆ្នាំ២០២២ មិនខាន។ អ្វីដែលនឹកស្មានមិនដល់នោះ បើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP ដែលដកស្រង់ពីទូរទស្សន៍កូរ៉ខាងត្បូង ម្ចាស់មេដាយមាសអូឡាំពិករូបនេះ បានសម្រេចចិត្តក្លាយជាពលរដ្ឋចិន ហើយនិងចូលរួមប្រកួតកីឡាស្គីសម្រាប់ប្រទេសចិននៅអូឡាំពិក ក្រុងប៉េកាំងទៀតផង។ ទូរទស្សន៍ MBC របស់កូរ៉េខាងត្បូងបានសរសេរថា៖« Hyo-jun បានចាកចេញពីកូរ៉េខាងត្បូង ទៅកាន់ចិនកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមីនា បន្ទាប់ពីទទួលបានលិខិតឆ្លងដែនថ្មី។ Hyo-jun ត្រូវបានគេជឿជាក់ថានឹងចូលរួមជាមួយក្រុមជម្រើសជាតិចិន សម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិករដូវរងាក្រុងប៉េកាំង ឆ្នាំ២០២២»។ ទូរទ្សន៍ដដែលនេះបន្ថែមថា ការសម្រេចចិត្តចូលសញ្ជាតិចិននេះ ដោយសារ Hyo-jun ស្រឡាញ់ និងចង់បន្តអាជីពរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ៕	Lim Hyo-jun ម្ចាស់មេដាយមាសអូឡាំពិកកីឡាស្គីល្បឿនលឿនរបស់កូរ៉េខាងត្បូង ដែលត្រូវបានហាមឃាត់ពីក្រុមជម្រើសជាតិជុំវិញការបៀតបៀនកេរ្តិ៍ខ្មាស បានទទួលយកសញ្ជាតិចិនហើយ និងចូលរួមប្រកួតកីឡាស្គីសម្រាប់ម្ចាស់ផ្ទះ នៅឯព្រឹត្តិការណ៍កីឡារដូវរងារក្រុងប៉េកាំងនៅឆ្នាំ២០២២។
« អ្វីដែលយើងនៅតែបន្តមានការព្រួយបារម្ភនោះ គឺក្រុមហ៊ុនចិនអាចនឹងផ្តល់បច្ចេកវិទ្យាដល់រុស្ស៊ី ដែលអាចប្រើដើម្បីជំរុញការឈ្លានពានបន្ថែមទៅលើអ៊ុយក្រែន។ ហើយយើងបានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលចិនមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់អំពីបញ្ហានេះ»។ លោក ប្លីងខិន បានលើកឡើងបែបនេះនៅស្ថានទូតអាម៉េរិកប្រចាំទីក្រុងប៉េកាំង ទោះបីជាលោកមិនទាន់ឃើញមានភ័ស្តុតាងណាមួយជុំវិញរឿងនេះក៏ដោយ ។ លោក ប្លីងខិន បានធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចដ៏កម្រមួយទៅកាន់ប៉េកាំង នៅអំឡុងពេលដែលចិន និងអាម៉េរិកបានប្តេជ្ញាព្រមព្រៀងគ្នា ដើម្បីធ្វើឱ្យមានស្ថិរភាពនៃការ ប្រជែងដ៏ខ្លាំងក្លាណាមួយ ដែលឈានដល់ការប៉ះទង្គិចគ្នាធ្ងន់ធ្ងរ ខណៈដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ពុំសូវមានផ្លែផ្កាក៏ដោយ។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាម៉េរិករូបនេះ បានជួបប្រជុំជាមួយលោក ស៊ី ជិនភីង ប្រធានាធិបតីចិន កាលពីនៅថ្ងៃទី ១៩ ខែមិថុនា ដែលជាថ្ងៃទីពីរនៃដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោកទៅកាន់ទីក្រុងប៉េកាំង។ មហាអំណាចលោកខាងលិចបានផ្តល់ជំនួយយោធារាប់ពាន់លានដុល្លារដល់អ៊ុយក្រែនចាប់តាំងពីរុស្ស៊ីបានឈ្លានពាន កាលពីខែកុម្ភៈឆ្នាំ ២០២២។ ចិនបានប្រឈមមុខនឹងការចោទប្រកាន់ជុំវិញរឿងនេះ តែខ្លួនបដិសេធមិនបានផ្តល់អាវុធដល់ទីក្រុងម៉ូស្គូនោះទេ។ ចិននិងរុស្ស៊ីបានប្រកាសរួមគ្នា ពីភាពជាដៃគូគ្មានដែនកំណត់ តាំងពីមុនពេលរុស្ស៊ីចូលឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន។ ជុំវិញការផ្តល់អាវុធទៅឱ្យរុស្ស៊ីសម្រាប់ប្រើប្រាស់ឈ្លានពានលើអ៊ុយក្រែន លោក ប្លីងខិន បានលើកឡើងថា អាម៉េរិក និងប្រទេសផ្សេងទៀតបានទទួលការធានាពីចិនថា នឹងមិនផ្តល់ជំនួយអាវុធទៅឱ្យរុស្ស៊ីសម្រាប់ឈ្លានពានអ៊ុយក្រែនទេ។ លោកបន្ត ៖ « យើងពេញចិត្តចំពោះរឿងនេះ ហើយយើងសង្ឃឹមថា មិនបានឃើញភ័ស្តុតាងណាមួយដែលផ្ទុយពីរឿងនេះទៅចុះ»។ ពាក់ព័ន្ធបញ្ហានេះ ស្ថានទូតចិននៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន មិនបានឆ្លើយតបភ្លាមៗចំពោះសំណើសុំការអត្ថាធិប្បាយលើការលើកឡើងរបស់លោក ប្លិងខិន នោះទេ។ នេះបើតាមទូរទស្សន៍ CNA៕	រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាម៉េរិក លោក អាន់តូនី ប្លីងខិន បាននិយាយកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ថា លោកបានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលចិន មានការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះក្រុមហ៊ុនឯកជន ដែលអាចនឹងផ្តល់ឱ្យរុស្ស៊ីនូវបច្ចេកវិទ្យាប្រឆាំងនឹងអ៊ុយក្រែន ។
រដ្ឋមន្ត្រីម្នាក់ទៀត បានដើរចេញពីរដ្ឋាភិបាលតារារបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ ។ លោក ត្រាំ ប្រកាសតាម Twitter នៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ថា លោកស្រី Kirstjen Nielsen រដ្ឋមន្ត្រីសន្តិសុខមាតុភូមិ នឹងចាកចេញពីតំណែង។ ខណៈការចាកចេញរបស់លោកស្រី Nielsen ត្រូវបានគេខ្សឹបខ្សៀវយូរមកហើយ មិនមានមូលហេតុច្បាស់លាស់ជុំវិញការលាលែងនេះឡើយ ប៉ុន្តែមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អាមេរិកនិយាយថា លោកស្រីចុះចេញតាមសំណើរបស់លោក ត្រាំ ផ្ទាល់។ ចូលកាន់តំណែងកាលពីចុងឆ្នាំ២០១៧ លោកស្រី Nielsen ជាមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ដ៏ម៉ឹងម៉ាត់ស្របតាមគោលនយោបាយលោក ត្រាំ ។ រដ្ឋមន្ត្រីសន្តិសុខមាតុភូមិ ជាតំណែងសំខាន់ និងមានឥទ្ធិពលក្នុងជួរមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក ពិសេសទទួលបន្ទុកកិច្ចការអន្តោប្រវេសន៍នៅតាមព្រំដែនភាគខាងត្បូងជាមួយម៉ិកស៊ិកតែម្ដង។ អង្គភាពគយ និងការពារព្រំដែន (ICE) ដែលស្ថិតក្រោមក្រសួងនេះ ក្លាយជាមុខសញ្ញានៃរលករិះគន់ព្រោះតែអនុវត្តច្បាប់ដែលរើសអើង និងបំពានសិទ្ធិមនុស្ស។ បញ្ហាអន្តោប្រវេសន៍ ជាគោលនយោបាយស្នូលរបស់រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ តាំងពីដើមមក។ ទោះជាអាមេរិកចេញវិធានការតឹងរ៉ឹងក្ដី លំហូរនៃជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីប្រទេសអាមេរិកឡាទីនចូលអាមេរិក នៅតែមិនស្រាកស្រាន្តដដែល ហើយវាធ្វើឲ្យលោក ត្រាំ មិនពេញចិត្តឡើយ។ បើតាមសេចក្ដីរាយការណ៍ខ្លះ លោក ត្រាំ ថែមទាំងបានបន្ទោសលោកស្រី Nielsen ដែលមិនបានអនុវត្តតាមនយោបាយលោកឲ្យពេញលេញទៀតផង។ ការលាលែងរបស់លោកស្រី Nielsen ធ្វើឡើងតែប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះក្រោយលោកស្រីអមដំណើរលោក ត្រាំ ទៅត្រួតពិនិត្យព្រំដែនជាមួយម៉ិកស៊ិក ជាទីដែលលោកចង់ធ្វើជញ្ជាំងព្រំដែន។ ទោះមានមតិប្រឆាំងគ្រប់ទិសក្ដី ប្រធានាធិបតីរូបនេះបានសម្រេចចិត្តប្រកាសភាពអាសន្នដើម្បីយកលុយធ្វើជញ្ជាំងឲ្យខាងតែបាន ទោះជាប៉ះពាល់ថវិកាសម្រាប់ស្ថាប័នផ្សេងក៏ដោយ។ លោកក៏គំរាមបិទព្រំដែនជាមួយម៉ិកស៊ិក និងផ្ដាច់ជំនួយរដ្ឋអាមេរិកឡាទីនដែលជាប្រភពនៃជនអន្តោប្រវេសន៍។ ក្រោយការចាកចេញរបស់លោកស្រី Nielsen លោក ត្រាំ កំពុងរកមើលបេក្ខភាពថ្មីដែលមានជំហរតឹងរ៉ឹងជាងរដ្ឋមន្ត្រីរូបនេះ។ សព្វថ្ងៃនេះ លោកបានឲ្យ Kevin McAleenan ស្នងការ ICE ធ្វើជារដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីសិន។ កាលពីទស្សនកិច្ចនៅតំបន់ព្រំដែនក្នុងរដ្ឋ California លោក ត្រាំ មិនបានបង្ហាញជំហរទន់ភ្លន់អ្វីឡើយ ហើយក៏បានផ្ញើសារទៅកាន់ជនអន្តោប្រវេសន៍ដែលស្វែងសិទ្ធិជ្រកកោនថា ពេលនេះអាមេរិកពេញហើយ៕	រដ្ឋមន្ត្រីសន្តិសុខមាតុភូមិអាមេរិក Kirstjen Nielsen បានលាលែងពីតំណែងនៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ក្រោយកាន់តំណែងនេះ១៨ខែ។ ជាមន្ត្រីស្មោះស្ម័គ្ររបស់ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ លោកស្រី Nielsen បានអនុវត្តយ៉ាងពេញទំហឹងនូវគោលនយោបាយអន្តោប្រវេសន៍ដ៏ចម្រូងចម្រាស់របស់រដ្ឋាភិបាល ទោះរងការរិះគន់ខ្លាំងយ៉ាងណាក្ដី។ លោកស្រីក៏ជាអ្នកការពារឥតងាករេចំណាត់ការបំបែកកូនៗពីឪពុកម្ដាយដែលលួចឆ្លងចូលទឹកដីអាមេរិកខុសច្បាប់ផងដែរ។
ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក ដូណាល់ ត្រាំ នៅថ្ងៃទី២១ ខែកុម្ភៈ បានជួបជាមួយសិស្សសាលាដែលរួចជីវិត និងឪពុកម្ដាយកូនសិស្សដែលបាត់បង់ជីវិតក្នុងការបាញ់សម្លាប់រង្គាលនៅវិទ្យាល័យមួយក្នុងរដ្ឋ Florida នៅឯសេតវិមាន។ លោក ត្រាំ បានស្ដាប់ការរៀបរាប់ទុក្ខសោករបស់សិស្សក្មេងៗ និងឪពុកម្ដាយដែលកូនៗរបស់ខ្លួនបានស្លាប់ដោយសារកាំភ្លើងម៉ាក AR-15 របស់ជនដៃដល់ឈ្មោះ Nikolas Cruz វ័យ១៩ឆ្នាំ។ ក្នុងជំនួបមួយម៉ោងដែលមានវត្តមានគ្រួសារធ្លាប់រងគ្រោះក្នុងហេតុការណ៍ពីមុនៗដែរ លោក ត្រាំ បានប្ដេជ្ញាចិត្តចាត់វិធានការណ៍តឹងរ៉ឹង។ បើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Xinhua លោកប្រធានាធិបតីអាមេរិកបានសន្យាបង្កើនការត្រួតពិនិត្យប្រវត្តិរូប និងសុខភាពខួរក្បាលរបស់អ្នកទិញកាំភ្លើង។ នេះក៏ព្រោះតែជនដៃដល់ឈ្មោះ Cruz នេះ អាចទិញកាំភ្លើងប្រើប្រាស់បាន ទាំងខ្លួនមិនទាន់គ្រប់អាយុអនុញ្ញាតដោយច្បាប់ផងនោះ។ ចំពោះមុខសិស្សក្មេងៗ និងក្រុមគ្រួសារជនរងគ្រោះ លោក ត្រាំ ក៏លើកឡើងវិធានការមួយទៀតដើម្បីទប់ស្កាត់ការបាញ់បោះនៅក្នុងសាលារៀន។ នោះ គឺលោកចង់ឲ្យគ្រូបង្រៀនមានសិទ្ធិកាន់កាំភ្លើងក្នុងបរិវេណសាលា ព្រោះអាជ្ញាធរមិនអាចពង្រាយកម្លាំងសន្តិសុខ១០០នាក់នៅក្នុងសាលាបានទេ។ ប្រធានាធិបតីបក្សសាធារណរដ្ឋរូបនេះបញ្ជាក់ថា អ្នកកាន់កាំភ្លើងអាចជាគ្រូបង្រៀន ឬគ្រូបង្វឹកកីឡារបស់សាលា។ នៅមុនជំនួបរវាងលោកប្រធានាធិបតី ត្រាំ និងជនរងគ្រោះ សិស្សសាលានៅទូទាំងអាមេរិកបានដើរចេញមកតវ៉ាតាមផ្លូវ ដើម្បីបង្ហាញក្ដីអាណិតអាសូរចំពោះជនរងគ្រោះ ខណៈដែលសិស្សវ័យក្មេងនៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោនបានប្រមូលផ្ដុំគ្នានៅខាងមុខសេតវិមាន។ នៅឯរដ្ឋ Florida ជាទីហេតុការណ៍កើតឡើង សិស្សជាច្រើនបានទាមទារឲ្យសមាជិកសភារដ្ឋនេះរឹតបន្តឹងការគ្រប់គ្រងកាំភ្លើងវែង ដែលប្រើដោយជនដៃដល់។ ជុំវិញករណីបាញ់រះកាលពីសប្ដាហ៍មុន ក្រុមស៊ើបអង្កេតរកឃើញថា Cruz បានទិញកាំភ្លើងម៉ាក AR-15 កាលពីកន្លះឆ្នាំមុន ពោល គឺមិនទាន់គ្រប់អាយុទិញនៅឡើយ។ សម្រាប់រដ្ឋ Florida អ្នកទិញកាំភ្លើងបាន លុះត្រាមានអាយុ១៨ឆ្នាំឡើងទៅ។ សមាជិកសភាខ្លះចង់ដំឡើងការកំណត់នេះទៅដល់២១ឆ្នាំតែម្ដង ដែលការកំណត់នេះកំពុងអនុវត្តលើការទិញកាំភ្លើងដៃ និងស្រា។ ប៉ុន្តែព្រឹទ្ធសភារដ្ឋនេះបានបដិសេធទៅវិញ៕	ក្រោយហេតុការណ៍បាញ់រះនៅសាលារៀននៅរដ្ឋ Florida ដែលសម្លាប់កូនសិស្ស និងគ្រូបង្រៀនអស់១៧នាក់ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ បានសន្យាបង្កើនពង្រឹងការត្រួតពិនិត្យការប្រើប្រាស់កាំភ្លើង។ លោក ត្រាំ ក៏ចង់ឲ្យគ្រូបង្រៀននៅតាមសាលារៀនអាចកាន់កាំភ្លើងដើម្បីការពារកូនសិស្សរបស់ខ្លួនដែរ។ សិស្សសាលាក្មេងៗនៅទូទាំងអាមេរិកបានចេញមកតវ៉ាទាមទារឲ្យមានការរឹតបន្តឹងការគ្រប់គ្រងកាំភ្លើងក្នុងប្រទេស។
ក្នុងកិច្ចប្រជុំដ៏កម្រធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទីមួយឆ្នាំថ្មី ព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក បានបោះឆ្នោតដោយសំឡេង៨១ទល់នឹង១៣ ដើម្បីទាត់ចោលការជំទាស់ (វ៉េតូ) របស់លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ ក្នុងការចុះហត្ថលេខាលើសេចក្ដីស្នើច្បាប់ការពារជាតិឆ្នាំ២០២១ ដែលទំហំ៧៤០ពាន់លានដុល្លារ។ សំឡេងនេះ គឺគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឲ្យសេចក្ដីស្នើច្បាប់នេះ ក្លាយជាច្បាប់សម្រាប់អនុវត្ត ក្រោយសភាតំណាង បានបោះឆ្នោតដូចគ្នានេះដោយសំឡេងពីរភាគបីដែរកាលពីដើមសប្ដាហ៍។ កញ្ចប់ថវិកាការពារជាតិនេះ គ្រប់ដណ្ដប់ទាំងស្រុងលើបញ្ហាការពារជាតិទាំងការទិញអាវុធ ការចំណាយប្រាក់ខែកងទ័ព និងគោលនយោបាយការពារជាតិផង។ ប៉ុន្តែក្រោយសភាទាំងពីរអនុម័តរួចរាល់ បែរជាលោក ត្រាំ ប្រកាសមិនចុះហត្ថលេខាទៅវិញដោយទាមទារឲ្យកែចំណុចមួយចំនួនសិន ទើបលោកសុខចិត្តស៊ីញ៉េដូចជាបញ្ញត្តិដែលការពារក្រុមហ៊ុនបណ្ដាញសង្គម និងការដូរឈ្មោះបន្ទាយយោធាដែលដាក់តាមមេទ័ពផ្ដាច់ខ្លួនកាលពីសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិល។ មុនការបោះឆ្នោតនៅវិមានកាពីតូល ប្រធានសំឡេងភាគច្រើនក្នុងព្រឹទ្ធសភា លោក Mitch McConnell និយាយថា ព្រឹទ្ធសភាបានអនុម័តច្បាប់ថវិកាការពារជាតិ៥៩ឆ្នាំជាប់គ្នា ដូចនេះព្រឹទ្ធសភានឹងធ្វើឲ្យមានជាលើកទី៦០នៅឆ្នាំនេះដែរ។ នេះជាលើកដំបូងដែលការប្រើសិទ្ធិវ៉េតូរបស់លោក ត្រាំ ត្រូវបានសភាទាត់ចោល។ ជិតបួនឆ្នាំមកនេះ លោក ត្រាំ ប្រើសិទ្ធិវ៉េតូ៨ដងមកហើយ ដោយគ្មានការជំទាស់ពីសភាឡើយ ដែលនេះជិតក្លាយជាកំណត់ត្រាមួយទៅហើយ។ ចាប់តាំងពីអាណត្តិប្រធានាធិបតី លីនដុន ចនសុន ប្រធានាធិបតីអាមេរិកគ្រប់រូបសុទ្ធតែត្រូវបានសភាបោះឆ្នោតទាត់ចោលសិទ្ធិវ៉េតូ។ សមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកមកពីបក្សសាធារណរដ្ឋ ត្រូវបានមើលឃើញថា ចាប់ផ្ដើមងាកចេញពីលោក ត្រាំ ដែលជិតអស់អាណត្តិទៅហើយ ខណៈលោកមិនទាន់ទទួលស្គាល់បរាជ័យទល់នឹងលោក ចូ បៃឌិន នៅឡើយដែរ។ លោក ត្រាំ ផ្ទាល់ បានរិះគន់សមាជិកបក្សគ្នាឯងថា មិនព្រមជួយលោកក្នុងការកែប្រែលទ្ធផលបោះឆ្នោតថ្ងៃទី៣ វិច្ឆិកា ២០២០ ដែលលោកអះអាងដោយគ្មានព័ស្តុតាងថា ពោរពេញដោយការក្លែងបន្លំ៕	ព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក នៅថ្ងៃទី១ ខែមករា បានបោះឆ្នោតទាត់ចោលការប្រើសិទ្ធិវ៉េតូរបស់ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ លើកញ្ចប់ថវិកាការពារជាតិ។ លោក ត្រាំ បានបដិសេធមិនចុះហត្ថលេខាលើសេចក្ដីស្នើច្បាប់នេះ ព្រោះមិនពេញចិត្តចំណុចមួយចំនួនទាក់ទងការផ្ដល់ជំនួយឲ្យបរទេស និងការគ្រប់គ្រងក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា។ នេះជាលើកដំបូងដែលព្រឹទ្ធសភាកាន់កាប់ដោយបក្សសាធារណរដ្ឋ បោះឆ្នោតទាត់ចោលអំណាចវ៉េតូលោក ត្រាំ ។
អត្ថបទទាក់ទង លោក កឹម សុខា ទទួលបានថវិកាសប្បុរសពីខ្មែរនៅបរទេសដើម្បីចូលរួមប្រយុទ្ធប្រឆាំង COVID-19 សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ប្រាប់លោក កឹម សុខា ក្នុងលិខិតនោះថា ប្រជាជនកម្ពុជា កំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យ ដែលបង្កឡើងដោយជំងឺកូវីដ-១៩។ សម្តេច សរសេរថា៖«ក្នុងស្មារតីនេះ រដ្ឋាភិបាល សូមថ្លែងអំណរគុណនិងកោតសរសើរដោយស្មោះ ចំពោះឯកឧត្តម [កឹម សុខា] ដែលបានបរិច្ចាគថវិកា៥ពាន់ដុល្លារ ជូនរដ្ឋាភិបាល សម្រាប់ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺដ៏កាចសាហាវមួយនេះ ដែលជាកាតព្វកិច្ចការពារនិងសង្គ្រោះសុខភាពនិងជីវិតប្រជាជនកម្ពុជា»។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ក៏បានជូនពរលោក កឹម សុខា និងក្រុមគ្រួសារ ឲ្យទទួលបានពុទ្ធពរទាំង៤ប្រការផងដែរ។ លិខិតរបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល គឺចុះតាំងពីថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២០មកម្ល៉េះ តែទើបនឹង ត្រូវបានលោក មុត ចន្ថា ជំនួយការរបស់លោក កឹម សុខា យកទៅបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គម នៅថ្ងៃទី៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២០។ គេ ឃើញសប្បុរសជននានា បានចូលថវិកាជាហូរហែ ដល់រដ្ឋាភិបាល ហើយពួកគេ ក៏បានទទួលបានលិខិតកោតសរសើរនិងថ្លែងអំណរគុណពីប្រមុខរដ្ឋាភិបាលដែរ ចំពោះទឹកចិត្តរបស់ពួកគេ។ ទន្ទឹមនេះ ក៏មានចលនាមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាល លះបង់ប្រាក់ខែ ជូនទៅគណៈកម្មការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺកូវីដ-១៩ដែរ ដោយសម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ជាអ្នកចាប់ផ្តើមមុនគេ។ ប៉ុន្តែ ការលះបង់ប្រាក់ខែរបស់មន្រ្តីទាំងនោះ គឺមានរយៈពេលខុសគ្នា ដោយអ្នកខ្លះ លះបង់៣ខែ ហើយអ្នកខ្លះ លះបង់ច្រើនជាង៣ខែ។ គិតត្រឹមព្រឹកថ្ងៃទី៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២០ កម្ពុជា រកឃើញអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ ១១៧នាក់ ដោយក្នុងនោះ ជាសះស្បើយវិញ៦៣នាក់៕	សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានសរសេរលិខិតថ្លែងអំណរគុណ ជូនទៅលោក កឹម សុខា ប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលធ្វើវិភាគទាន៥ពាន់ដុល្លារ ដល់រដ្ឋាភិបាល សម្រាប់ចំណាយលើការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺកូវីដ-១៩។
«TVET ធ្វើឲ្យជំនាញកាន់តែប្រសើរ និងប្រាក់ចំណូលខ្ពស់»។ នេះជាប្រធានបទសម្រាប់ទិវាជាតិអប់រំបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ លើកទី៤ នៅឆ្នាំនេះ។ ការប្រារព្ធទិវាជាតិអប់រំបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ គឺដើម្បីលើកកម្ពស់សមត្ថភាព និងជំនាញឲ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព គុណភាព ក្នុងការចាប់យកឱកាសការងារកាន់តែល្អ ដើម្បីលើកស្ទួយកម្រិតជីវភាពឲ្យកាន់តែល្អប្រសើរ។ ដើម្បីសម្រេចនូវផែនការអប់រំ និងការងារ រាជរដ្ឋាភិបាលបានអនុវត្តគោលនយោបាយជាតិស្តីពីមុខរបរ និងការងារឆ្នាំ២០១៥-២០២៥ និងគោលនយោបាយជាតិស្តីពីការអប់រំបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈឆ្នាំ២០១៧-២០២៥។ ព្រមទាំងគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍វិស័យឧស្សាហកម្មកម្ពុជាឆ្នាំ២០១៥-២០២៥។ ជាមួយគ្នានេះ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណ ដំណាក់កាលទី៤ សម្រាប់អភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សតាមរយៈការអប់រំបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ។ ការពង្រឹងគុណភាពវិស័យអប់រំ វិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីធានាបាននូវ«យុវជនម្នាក់មានជំនាញមួយយ៉ាងតិចប្រចាំជីវិត»។ ការពង្រីកការវិនិយោគលើការកសាង អគារសិក្សា រោងជាង បន្ទប់ពិសោធន៍ មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ អភិវឌ្ឍន៍ និងនាវានុវត្តន៍ រួមទាំងប្រព័ន្ធធានាគុណភាព និងអភិបាលកិច្ច។ មេដឹកនាំកម្ពុជា បានកត់សម្គាល់ ទោះបីគ្រឹះស្ថានសិក្សាទូទាំងប្រទេសបានផ្អាកដំណើរការ ដោយសារវិបត្តិកូវីដ-១៩។ ប៉ុន្តែគ្រឹះស្ថានសិក្សានីមួយៗបានខិតខំបំពាក់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន ការអភិវឌ្ឍ និងកែលម្អកម្មវិធីសិក្សា និងបំប៉នសមត្ថភាពគ្រូនូវវិធីសាស្ត្របង្រៀនពីចម្ងាយ ដើម្បីបន្តការបង្រៀន និងបណ្តុះបណ្តាលដល់សិស្ស និងសិក្ខាកាម ក្នុងបរិបទកូវីដ-១៩។ ដើម្បីជំរុញឲ្យសិស្ស មានលទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំ និងការបណ្តុះបណ្តាល សម្តេច ហ៊ុន សែន បានផ្តល់អាហារូបករណ៍ជាច្រើនសម្រាប់យុវជន ដែលបោះបង់ការសិក្សា សិស្សក្រីក្រ ស្ត្រី ជនពិការ កុមារកំព្រា ជនជាតិដើមភាគតិច និងជនរងគ្រោះ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ សម្តេច ហ៊ុន សែន ក៏បានផ្តល់ឱកាសឲ្យកម្មករនិយោជិតដែលកំពុងព្យួរការងារដោយសារវិបត្តិកូវីដ-១៩ ឲ្យទទួលបាននូវជំនាញមួយច្បាស់លាស់ តាមរយៈវគ្គបណ្តុះបណ្តាលពិសេសមួយដែលមានភាពបត់បែន និងផ្តោតលើគុណភាពក្រោយបញ្ចប់ការសិក្សាលើកម្រិតសញ្ញាបត្របច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាបានអំពាវនាវដល់គ្រឹះស្ថាន និងអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ បន្តរៀបចំកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលពីចម្ងាយ។ បន្តលើកទឹកចិត្ត និងបង្កើនការចុះឈ្មោះចូលរៀនជំនាញបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ។ ចំណែកឯ គ្រប់ ស្ថានីយ៍វិទ្យុ ទូរទស្សន៍រដ្ឋ និងឯកជន ក៏ត្រូវតែបន្តផ្សព្វផ្សាយអំពីវគ្គបណ្តុះបណ្តាល និងវិជ្ជាជីវៈ។ ក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នំាកន្លងទៅ មានសិស្ស សិក្ខាកាម និស្សិត និងកម្មករនិយោជិតចំនួន២០ម៉ឺននាក់ ដែលទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាល និងបញ្ចប់ការសិក្សាដោយជោគជ័យ ក្នុងមុខជំនាញថ្មី ហើយបានយកជំនាញទាំងនោះទៅបង្កើតជាមុខរបរ និងបានបង្កើនប្រាក់ចំណូលក្នុងគ្រួសារ និងលើកស្ទួយសេដ្ឋកិច្ចជាតិផងដែរ៕	ភ្នំពេញ៖ សម្តេច ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បានចាត់ទុកថាការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធអប់រំ បណ្តុះបណ្តាល បច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ ជាអាទិភាពខ្ពស់ក្នុងក្របខណ្ឌគោលនយោបាយជាតិ ដើម្បីឲ្យពលរដ្ឋឆ្លើយតបទីផ្សារការងារ និងមានជីវភាពកាន់តែល្អប្រសើរក្នុងសម័យបច្ចេកវិទ្យា។ សម្តេចបានលើកឡើងបែបនេះក្នុងទិវាជាតិអប់រំបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ លើកទី៤ នាថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១។
ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយនាថ្ងៃ ៨ មីនា ឧបការីរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសទទួលបន្ទុកកិច្ចការងារតំបន់អាស៊ីបូព៌ានិងប៉ាស៊ីហ្វិក លោក Daniel Russel បានបង្ហាញការយល់ឃើញថា រដ្ឋបាលលោក ដូណាល់ ត្រាំ មិនមានហេតុផលអ្វីដែលត្រូវចាកចោលតំបន់អាស៊ីជាពិសេសអាស៊ានឡើយ ក្នុងកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ។ ហើយលោកក៏ជឿជាក់ថា លោក ត្រាំ នឹងអញ្ជើញមកចូលរួមកិច្ចប្រជុំធំៗនៅក្រោមក្របខណ្ឌអាស៊ាន ដូចលោក បារ៉ាក់ អូប៉ា ធ្លាប់ធ្វើជាលក្ខណៈប្រពៃណីកន្លងមកដូចគ្នា។ ឆ្លើយតបសំណួរអ្នកសារព័ត៌មានថ្មីៗពាក់ព័ន្ធ គោលជំហរនៃរដ្ឋបាល ដូណាល់ ត្រាំ ក្នុងការក្រសោបតំបន់អាស៊ាននិងការបន្តចូលរួមកិច្ចប្រជុំសំខាន់ថ្នាក់តំបន់នេះ លោក Daniel Russel ប្រាប់ថា លោកសង្ឃឹមថា ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ នឹងចូលរួមកិច្ចប្រជុំសំខាន់ៗនៅអាស៊ានជាពិសេសកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា និងបន្តអភិវឌ្ឍទំនាក់ទំនងជាមួយអាស៊ានឲ្យកាន់តែរឹងមាំថែមទៀត។ «តាមយោបល់និងក្តីសង្ឃឹមខ្ញុំផ្ទាល់ លោក ត្រាំ នឹងនៅតែបន្តចូលរួមសកម្មក្នុងវេទិកាកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ានាពេលខាងមុខ។ ខ្ញុំជឿជាក់វាជាកាតព្វកិច្ចមួយសម្រាប់អាមេរិកក្នុងការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងនិងចូលរួមជាមួយអាស៊ាននិងដៃគូផ្សេងទៀតដែរ។ ក្រោមរដ្ឋបាលលោក បារ៉ាក់ អូបាម៉ា អាមេរិកបានថ្លឹងថ្លែងច្បាស់ពីការខាតបង់និងប្រយោជន៍ក្នុងការចូលរួមក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងនានា និងចូលរួមវេទិកាអាស៊ីបូព៌ារៀងរាល់ឆ្នាំកន្លងមក»។ សូមបញ្ជាក់បន្តិចថា លោក Daniel Russel មានឈ្មោះបោះសំឡេងនិងត្រូវបានគេស្គាល់ច្បាស់ថា ជាអ្នកការទូតដ៏ចំណានក្នុងការដឹកនាំគោលនយោបាយការបរទេសអាមេរិកនៅតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកក្នុងអាណត្តិប្រធានាធិបតីបារ៉ាក់ អូបាម៉ា។ លោកក៏មានចំណែកសំខាន់ក្នុងការចូលរួមបង្កើតគោលនយោបាយ«ត្រឡប់មកបង្កើនឥទ្ធិពលអាមេរិកនៅអាស៊ីវិញ»ដូចគ្នា។ អ្វីដែលសំខាន់មន្ត្រីការទូតដែលត្រូវផុតអាណត្តិសប្តាហ៍នេះបានចាត់ទុកថា ការបន្តលើកស្ទួយនិងផ្សាភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយអាស៊ានមិនមែនជាគោលនយោបាយអាទិភាពរបស់តែរដ្ឋបាលមួយឡើយ តែវាជា«ការវិនិយោគយុទ្ធសាស្ត្រដែលធានាប្រយោជន៍វែងឆ្ងាយរបស់អាមេរិក»នាពេលអនាគតផង ។ «នៅពេលយើងសម្រេចចិត្តមកចូលរួមជាមួយអាស៊ាន យើងច្បាស់ក្នុងចិត្តណាស់ថា អាមេរិកមានផលប្រយោជន៍ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ការលូតលាស់រហ័សរបស់អាស៊ាន ហើយអនាគតរបស់អាស៊ានសុទ្ធតែជាប់ទាក់ទងជាមួយសន្តិសុខនិងសេដ្ឋកិច្ចរបស់យើងផងដែរ។ ការសហការជាមួយអាស៊ានមិនមែនត្រឹមតែជាគោលនយោបាយអាទិភាពរបស់រដ្ឋបាលណាមួយឡើយ តែវាជាការវិនិយោគលក្ខណៈយុទ្ធសាស្ត្រដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការរក្សាប្រយោជន៍យូរអង្វែងរបស់អាមេរិក»។ លោក Daniel Russel បញ្ជាក់បន្ថែមដូច្នេះ។ តាមពិតទៅ ការអញ្ជើញមកចូលរួមកិច្ចប្រជុំធំៗដូចជាជំនួបកំពូលអាស៊ីបូព៌ា និងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានអាមេរិកជាដើមរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិកជាការផ្តល់តម្លៃនិងជានិម្មិតរូបនៃការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយអាស៊ាន។ ប៉ុន្តែមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន គេកំពុងរង់ចាំមើលថា តើលោក ដូណាល់ ត្រាំ ដែលមិនទាន់មានគោលនយោបាយច្បាស់លាស់ចំពោះអាស៊ាននោះនឹងមកចូលរួមប្រជុំធំៗនៅហ្វីលីពីនឬក៏អត់ឡើយ។ កាលពីខែមករា លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានទទួលការអញ្ជើញឲ្យមកចូលរួមកិច្ចប្រជុំអាស៊ីបូព៌ា និងកិច្ចប្រជុំអាមេរិកនិងអាស៊ាន លើកទី៥ ពីសំណាក់ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន និងជាអាស៊ាននៅឆ្នាំនេះលោក រ៉ូឌ្រីហ្កូ ឌូទឺតេ រួចហើយ។ ប៉ុន្តែសេតវិមានមិនទាន់បញ្ជាក់នៅឡើយទេថា លោកនឹងអញ្ជើញមកឬអត់នោះ។ ប៉ុន្តែគេនៅរំពឹងខ្ពស់ថា លោក ដូណាល់ ត្រាំ នឹងអញ្ជើញមកព្រោះលោកត្រូវមកចូលរួមកិច្ចប្រជុំសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកនៅវៀតណាមនាខែវិច្ឆិកាខាងមុខផង៕	ឧបការីរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសទទួលបន្ទុកតំបន់អាស៊ីបូព៌ា និងប៉ាស៊ីហ្វិក លោក Daniel Russel បានសង្ឃឹមថា ប្រធានាធិបតីអាមេរិកថ្មីនឹងបន្តមកចូលរួមកិច្ចប្រជុំសំខាន់ៗរបស់អាស៊ានដើម្បីបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនការលើកស្ទួយកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយអាស៊ាន។ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់រូបនេះបន្ថែមថា អាមេរិកយល់ច្បាស់ណាស់ថា ការបន្តឱបក្រសោបអាស៊ានជាការវិនិយោគយុទ្ធសាស្ត្រដែលអាចរក្សាបានប្រយោជន៍យូរអង្វែងរបស់អាមេរិកក្នុងតំបន់។
គ្រូបង្វឹកប្រេស៊ីលលោក Dorival Jr បានប្រកាសសមាសភាពកីឡាករ២៣រូបហើយ ដើម្បីចូលរួមការប្រកួតពានរង្វាន់ទ្វីបអាម៉េរិក Copa America ឆ្នាំ២០២៤ ដែលនឹងរៀបចំឡើងនៅទឹកដីសហរដ្ឋអាម៉រិក ពីថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា។ ចំណោមកីឡាករ២៣រូប លោក លោក Dorival Jr បានជ្រើសរើសភាពច្រើនជាកីឡាករវ័យក្មេង ហើយប្រកបអាជីពនៅលីគទាំង៥នៅអឺរ៉ុប។ យ៉ាងណាក៏ដោយ កីឡាករប្រេស៊ីលមានឈ្មោះល្បីមួយចំនួនធំមិនជាប់ក្នុងជម្រើសលោក Dorival Jr ឡើយ ដែលរួមមាន Casemiro, Antony ខ្សែបម្រើ Manchester United ខ្សែប្រយុទ្ធ Richarlison របស់ Tottenham Hotspur ខ្សែប្រយុទ្ធ Gabriel Jesus របស់ Arsenal។ Neymar ដែលជាសះស្បើយពីរបួសសរសៃពួរជង្គង់ហើយក្តី ក៏មិនត្រូវបានកោះហៅជួយក្រុមជម្រើសជាតិដែរ។ កីឡាករប្រកបអាជីពនៅលីគកំពូលអង់គ្លេស រួមមានរួមជាមួយអ្នកចាំទី Alisson និង Ederson របស់ Liverpool និង Manchester City ខ្សែការពារ Gabriel និងខ្សែប្រយុទ្ធ Gabriel Martinelli របស់ក្រុមកាំភ្លើងធំ សុទ្ធតែជាប់ឈ្មោះ ជាមួយខ្សែបម្រើ Bruno Guimaraes (Newcastle), Douglas Luiz (Aston Villa), Andreas Pereira (Fulham), Joao Gomes (Wolves) និង Lucas Paqueta (West Ham)។ លោក Dorival Jr ក៏បានជ្រើសរើស Endrick ខ្សែប្រយុទ្ធវ័យ១៧ឆ្នាំរបស់ Palmeiras ដែលនឹងចូលរួមជាមួយ Real Madrid នៅរដូវកាលក្រោយ ទៅជួយប្រេស៊ីល នៅទឹកដីអាម៉េរិកនេះផងដែរ។ កីឡាករ Real Madrid ៣រូបរួមមាន Militao, Rodrygo និង Vinicius Jr ក៏មានឈ្មោះផងដែរ។ សមាសភាពកីឡាករប្រេស៊ីលទាំង២៣រូប សម្រាប់ប្រជែង Copa America 2024៖ អ្នកចាំទី៖ Alisson (Liverpool), Bento (Athletico PR), Ederson (Man City) ខ្សែការពារ៖ Beraldo (PSG), Militao (Real Madrid), Gabriel (Arsenal), Marquinhos (PSG), Danilo (Juventus), Couto (Girona), Arama (Athletico MG), Wendell (Porto) ខ្សែបម្រើ៖ Pereira (Fulham), Guimaraes (Newcastle), Luiz (Aston Villa), Gomes (Wolves), Paqueta (West Ham) ខ្សែប្រយុទ្ធ៖ Endrick (Palmeiras), Evanilson (Porto), Martinelli (Arsenal), Raphinha (Barcelona), Rodrygo (Real Madrid), Savinho (Girona), Vinicius Jr (Real Madrid)៕	ក្រៅពី Casemiro, Antony, Richarlison និង Gabriel Jesus មានកីឡាករប្រេស៊ីល ៩រូបប្រកបអាជីពនៅ Premier League ជាប់ជម្រើសជាតិប្រេស៊ីលទាំង២៣ ទៅកាន់ការប្រកួត Copa America ឆ្នាំ២០២៤។
Delphine Boel វ័យ៥២ នឹងក្លាយទៅជាព្រះនាង Delphine Saxe-Cobourg នៃរាជាណាចក្របែលហ្ស៊ិក បន្ទាប់ពីតុលាការទីក្រុងព្រុចសែលឯកភាពលើលទ្ធផលធ្វើតេស្ត DNA រវាងនាង និងអតីតមហាក្សត្របែលហ្ស៊ិក Albert II នៅថ្ងៃទី១ ខែតុលា។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោក Marc Uyttendaele ដែលជាមេធាវីរបស់លោកស្រី Boel ដែលក្លាយជាព្រះនាងហើយនោះ។ ការសម្រេចរបស់តុលាការទីក្រុងព្រុចសែល ទំនងជាបញ្ចប់សំណុំរឿងមិនទទួលស្គាល់ខ្លួនឯងរបស់អតីតប្រមុខរដ្ឋបែលហ្ស៊ិក ដែលបានដាក់រាជ្យកាលពីឆ្នាំ២០១៣ ។ សំណុំរឿងនេះ ផ្ទុះឡើងនៅឆ្នាំ១៩៩៧ ពេលដែល Boel អះអាងថាជាកូនស្រីលួចលាក់របស់ស្ដេច Albert II ។ ទើបដល់ឆ្នាំ២០១៩ ប៉ុណ្ណោះ ដែលតុលាការសម្រេចឲ្យមានការធ្វើតេស្ត DNA ដើម្បីរកការពិត។ «តុលាការបញ្ជាក់ថា ស្ដេច Albert II ពិតជាឪពុកនាងមែន។» លោក Uyttendaele ប្រាប់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP បែបនេះ។ ជាមួយគ្នានោះ តុលាការបែលហ្ស៊ិក ក៏បានយល់ព្រមតាមសំណើផ្សេងទៀតរាប់ទាំងការទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ដូចបុត្រាបុត្រីឯទៀតដែរ។ មហាក្សត្របែលហ្ស៊ិកសព្វថ្ងៃ Phillip ជាបុត្រាស្របច្បាប់របស់ទ្រង់ Albert II នឹងក្លាយជាព្រះរាមរបស់ព្រះនាងថ្មី៕	នៅបែលហ្ស៊ិក វិចិត្រករគំនូរម្នាក់ឈ្មោះ Delphine Boel បានក្លាយជាព្រះនាងរបស់ប្រទេសតំបន់អឺរ៉ុបមួយនេះ បន្ទាប់ពីឈ្នះក្ដីដ៏យូរអង្វែងមួយ។
សម្ព័ន្ធអង្គការសង្គមស៊ីវិលសាកល ហៅជាភាសាអង់គ្លេសថា The Global Civil Society Alliance (CIVICUS) បានទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាតុលាការកម្ពុជា ទម្លាក់បទចោទចេញពីលោក រ៉ុង ឈុន ជាមេសហជីពដ៏ល្បីម្នាក់ ហើយដោះលែងលោកឲ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ។ ការទាមទារនេះ ធ្វើឡើងតាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ខ្លួន ដែលចេញកាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២១។ ជាមួយគ្នានេះ អង្គការសហព័ន្ធសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ហៅជាភាសាអង់គ្លេសថា International Federation for Human Rights (Fidh) បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយដែរ កាលពី២៨ ខែកក្កដា ដោយស្នើឲ្យអាជ្ញាធរកម្ពុជា បញ្ឈប់រាល់សកម្មភាពប្រឆាំងនឹងសកម្មជនបរិស្ថាន ឬសកម្មជនផ្សេងៗទៀត ហើយសុំឲ្យតុលាការ ដោះលែងពួកគេឲ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ។ លោក រ៉ុង ឈុន ត្រូវចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០ ក្រោយលោកធ្វើអត្ថាធិប្បាយជុំវិញរឿងព្រំដែន។ មកដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២១នេះ គឺមានរយៈពេលមួយឆ្នាំត្រឹម ដែលលោក ត្រូវចាប់ខ្លួន។ អង្គការ CIVICUS សរសេរក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថា៖«អស់រយៈពេលមួយឆ្នាំហើយនៃការចាប់លោក រ៉ុង ឈុន។ ការបន្តធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើលោក គឺបង្ហាញពីការបង្ក្រាបរបស់រដ្ឋាភិបាល លើសកម្មជន ហើយការបន្តឃុំលោក ក្នុងអំឡុងរីករាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩ គឺជាការដាក់ជីវិតរបស់លោក ក្នុងភាពគ្រោះថ្នាក់»។ លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល ចាត់ទុកការសុំឲ្យដោះលែងលោក រ៉ុង ឈុន និងសកម្មភាពនានា ពីសំណាក់អង្គការអន្តរជាតិខាងលើ ថាជាសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ។ តែលោក បញ្ជាក់ថា អង្គការទាំងនោះ មិនអាចជ្រៀតជ្រែកចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់តុលាការកម្ពុជាទេ ហើយក៏មិនមានឥទ្ធិពលលើតុលាការដែរ។ លោក រិះគន់វិញថា អង្គការអន្តរជាតិទាំងនោះ មិនយល់ស្ថានការណ៍ច្បាប់កម្ពុជាឡើយ។ លោក បកស្រាយថា ការអនុវត្តច្បាប់នៅកម្ពុជា ឈរលើមូលដ្ឋានគ្រឹះពីរសំខាន់ៗ គឺ ទីមួយ ផ្នែកលើអង្គសេចក្តី និងទីពីរ ផ្នែកលើអង្គច្បាប់។ លោក មានប្រសាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗថា៖«ពួកគាត់ អត់ស្គាល់ខ្មែរច្បាស់ទេ»។ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលរូបនេះ ថ្លែងការពារទៀតថា ក្រសួងសុខាភិបាល និងអាជ្ញាធរពន្ធនាគារ បានដាក់ចេញវិធានការត្រឹមត្រូវ ក្នុងការការពារអ្នកជាប់ឃុំ។ លោក ថ្លែងថា៖«មិនមែនបានន័យថា សម័យកាលកូវីដ ត្រូវតែដោះលែងមនុស្សទាំងអស់ឯណា»។ អង្គការអន្តរជាតិ ទាមទារឲ្យដោះលែងលោក រ៉ុង ឈុន ស្របពេលលោក ត្រូវបានតុលាការភ្នំពេញ បើកសវនាការកាត់ក្តីលោក នៅព្រឹកថ្ងៃទី៣០ ខែកក្កដានេះ។ លោកមេធាវី សំ សុគង់ ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា សាលក្រម ដែលសម្រេចឲ្យលោក រ៉ុង ឈុន ជាកូនក្តីរបស់លោក មានទោសឬអត់នោះ នឹងត្រូវប្រកាស នៅថ្ងៃទី១៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១។ លោក សំ សុគង់ មានប្រសាសន៍ថា៖«[ក្នុងសវនាការ] ក្រុមមេធាវី បានស្នើឲ្យតុលាការ ទម្លាក់បទចោទ និងសុំឲ្យកូនក្តីរួចផុតពីបទចោទ តែតុលាការ អាចនឹងមិនទទួលតាមការស្នើសុំរបស់ក្រុមមេធាវីទេ ដោយសាររឿងនេះ មានចរិតនយោបាយច្រើនជាងរឿងផ្លូវច្បាប់»។ កាលពីពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២០ លោក រ៉ុង ឈុន បានចុះទៅពិនិត្យនៅតាមតំបន់ព្រំដែនក្នុងស្រុកពញាក្រែក ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ហើយលោក បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថា ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួននៅតំបន់នោះ បានបាត់ដីធ្លីទៅខាងវៀតណាម ហើយអាជ្ញាធរវៀតណាម ថែមទាំងរំកិលចូលមកឈរជើងក្នុងទឹកដីកម្ពុជាទៀត។ នេះ ជាមូលហេតុ ដែលលោក ត្រូវចោទពីបទញុះញង់បង្កឲ្យមានអសន្តិសុខសង្គម និងត្រូវចាប់ខ្លួន។ លោក អះអាងថា អ្វីដែលលើកឡើងក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ គឺលោក ទទួលបានពីការរាយការណ៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋរងគ្រោះ។ យុវជនយុវតីមួយចំនួន ក៏ត្រូវបានចាប់ខ្លួនដែរ និងកំពុងជាប់ឃុំដល់សព្វថ្ងៃ ក្រោមបទញុះញង់បង្កឲ្យមានអសន្តិសុខសង្គម ដោយសារពួកគេ ចេញទាមទារឲ្យដោះលែងលោក រ៉ុង ឈុន។ ចំណែក លោក សួង សុភ័ណ្ឌ ប្រធានគណបក្សខ្មែរឈ្នះ ត្រូវកាត់ទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារម្ភៃខែ និងតម្រូវឲ្យលោក បង់ប្រាក់ដល់ទៅកន្លះលានដុល្លារ ពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វើអត្ថាធិប្បាយរឿងព្រំដែន តាមក្រោយលោក រ៉ុង ឈុន។ លោក សួង សុភ័ណ្ឌ បានចុះទៅពិនិត្យតាមតំបន់ព្រំដែន ដែលលោក រ៉ុង ឈុន បានចុះទៅពិនិត្យ។ លោក ចង់ដឹងថា តំបន់ព្រំដែន ដែលលោក រ៉ុង ឈុន លើកឡើងនោះ ជាការពិត ឬខុសពីការពិត។ ចុះទៅពិនិត្យរួចហើយ លោក បាននិយាយជាមួយសារព័ត៌មាន ឌឹ ខែមបូឌា ដេលី (The Cambodia Daily) ថា ការដោះដូរដីជាមួយវៀតណាម គឺជាអំពើក្បត់ជាតិ។ បន្ទាប់មក លោក ក៏ត្រូវសមត្ថកិច្ច ចាប់ខ្លួន កាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២០។ បន្ទាប់ពីលោក សួង សុភ័ណ្ឌ គឺលោក ប៉ែន ច័ន្ទសង្គ្រាម អតីតសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាខណ្ឌដូនពេញ ត្រូវតុលាការភ្នំពេញ សម្រេចផ្តន្ទាទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារមួយឆ្នាំកន្លះ និងតម្រូវឲ្យបង់ប្រាក់បីលានរៀល ក្នុងបទចោទញុះញង់បង្កឲ្យមានអសន្តិសុខសង្គម។ លោក ប៉ែន ច័ន្ទសង្គ្រាម រងបទចោទនេះ ព្រោះតែលោក ចូលរួមទាមទារឲ្យដោះលែងលោក រ៉ុង ឈុន និងបានធ្វើអត្ថាធិប្បាយពីបញ្ហាព្រំដែន បញ្ហាជនជាតិវៀតណាមចូលមករស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា រួមទាំងរិះគន់រដ្ឋាភិបាលខ្លាំងៗ។ ចំពោះលោក រ៉ុង ឈុន និងសកម្មជននានា អង្គការអន្តរជាតិ ធ្លាប់ស្នើឲ្យតុលាការកម្ពុជា ដោះលែងពួកលោកច្រើនដងមកហើយ តែមិនទទួលបានលទ្ធផលអ្វីឡើយ៕	អង្គការអន្តរជាតិ ស្នើម្តងទៀតឲ្យដោះលែងលោក រ៉ុង ឈុន និង សកម្មជននានា។ តែមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់របស់រដ្ឋាភិបាល តបថា អង្គការទាំងនោះ គ្មានឥទ្ធិពលលើតុលាការកម្ពុជាឡើយ។
លោក Fatih Terim អ្នកចាត់ការទូទៅក្រុម Galatasaray បានផ្តល់តំណែងមួយឲ្យ Eboue ជាគ្រូបង្វឹកក្រុមយុវជនក្រោមអាយុ១៤ឆ្នាំ ដើម្បីស្តាស្ថានភាពដ៏លំបាករបស់គេឡើងវិញ បន្ទាប់ពីទទួលបានព័ត៌មានជូចត់នៅថ្ងៃបុណ្យណូអែលអំពីអតីតខ្សែការពារក្រុមកាំភ្លើងធំ Arsenal នេះ។ លោក Fatih Terim អ្នកចាត់ការទូទៅក្រុម Galatasaray ដែលផ្តល់ការងារឲ្យ Eboue «យើងបានឮព័ត៌មានអំពី Eboue នៅក្នុងបន្ទប់ប្តូរសំលៀកបំពាក់ ហើយខ្ញុំបានជូនដំណឹងនេះទៅកាន់ថ្នាក់លើនៅពេលនោះភ្លាមៗ។ យើងនឹងធ្វើអ្វីដែលយើងអាចធ្វើបានដើម្បីជួយមិត្តរបស់ខ្ញុំ»។ នេះជាសម្តីរបស់លោក Terim វ័យ៦៤ឆ្នាំ ដែលជាអ្នកចាត់ការ Galatasarayផង និងជាប្រធានសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ទួកគីផង។ Eboue ពិតជារីករាយក្រោយទទួបានតំណែងនេះ ហើយលើកឡើងថា៖«ខ្ញុំពិតជារីករាយណាស់ប្រសិនបើ Fatih ពិតជាផ្តល់ការងារសម្រាប់ខ្ញុំជាមួយ Galatasaray មែន។ Fatih Terim គឺជាឪពុករបស់ខ្ញុំខ្ញុំស្រឡាញ់គាត់ខ្លាំងណាស់ខ្ញុំនឹងធ្វើអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងសម្រាប់គាត់ព្រោះខ្ញុំស្រឡាញ់គាត់ខ្លាំងណាស់»។ អតីតសមាជិកក្រុមជម្រើសជាតិកូឌីវ័រ វ័យ៣៤ឆ្នាំ Eboue បានរៀបរាប់ពីភាពវេទនាក្រោយចាញ់ក្តីលែងលះភរិយាបែលហ្ស៊ិក Aurelie អស់ទាំងទ្រព្យសម្បត្តិពីខ្លួនគ្មានទីពឹង ថែមទាំងមិនបានជួបមុខកូនស្រីទាំងពីរ Clara វ័យ១៤ឆ្នាំ និង Maeva វ័យ១២ឆ្នាំ ហើយរហូតឈានដល់ចង់ធ្វើអត្តឃាតទៀតផង។ Eboue ធ្លាប់តែរកលុយបានរាប់លានដុល្លារអាមេរិកកាលពីប្រកបអាជីពជាកីឡាករបាល់ទាត់ជាមួយ Arsenal និង Galatasaray ប៉ុន្តែឥឡូវនេះរូបគេកំពុងធ្វើការនៅកសិដ្ឋានមួយកន្លែង គ្នានផ្ទះសំបែងផ្ទាល់ខ្លួន រស់នៅក្នុងផ្ទះរបស់មិត្តភក្តិ បោកខោអាវដោយដៃខ្លួនឯង និងគេចពីប៉ូលិសទៀតផង។ អតីតភរិយា Eboue នាង Aurelie ក្នុងពិធីរៀបការ ដោយសារចាញ់ក្តីលែងលះជាមួយភរិយា អតីតខ្សែការពារដែលលេងឲ្យ Arsenal ៧ឆ្នាំរូបនេះ ត្រូវបញ្ជូនប្រាក់ចំណូលដែលគេរកបានទាំងប៉ុន្មានទៅឲ្យកូន និងប្រពន្ធគ្នានសេសសល់អ្វីសម្រាប់ខ្លួនឯងឡើយ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ជុំវិញករណីនេះតុលាការនឹងស៊ើបអង្កេតឡើងវិញ ហើយរំពឹងថា Eboue អាចត្រូវបានលុបចោលបណ្តឹងរបស់អតីតភរិយាខ្លួនវិញ៕	Emmanuel Eboue ត្រូវទទួលបានការងារដ៏ល្អមួយពី Galatasaray បន្ទាប់ពីក្លិបនៃលីកកំពូលតួកគីនេះឮដំណឹងពីភាពតោកយ៉ាករបស់គេ ដោយសារការលែងលះ និងចាញ់ក្តីអតីតភរិយាយអស់ទ្រព្យពីខ្លួន រហូតដល់ពេលខ្លះចង់សម្លាប់ខ្លួនទៀតផង។
កម្មវិធីនេះបានរៀបចំឡើងក្នុងគោលបំណង ដើម្បីឲ្យយើងទាំងអស់គ្នាទទួលបានបទពិសោធន៍ វប្បធម៌បរទេស និងលើកកម្ពស់វប្បធម៌នៃការចែករំលែកគ្នា និងរស់នៅចុះសម្រុងជាមួយគ្នា។ យើងបានឃើញ សិស្សានុសិស្សជាទីស្រលាញ់របស់យើង លេងល្បែងកំសាន្ត ច្រៀង រាំជាមួយគ្នា សម្តែងលើឆាក ចែករំលែកស្នាមញញឹមដ៏ស្រស់ ប្តូរកាដូគ្នា រត់លេងនៅក្នុងបរិវេណសាលា និងរីករាយជាមួយថ្ងៃបុណ្យណូអែលនេះ។ ហើយពួកគេក៏បានសិក្សាស្វែងយល់ពីប្រវត្តិរឿងខ្លះៗពីបុណ្យណូលអែលនេះផងដែរ។ បុណ្យណូអែល គឺជាថ្ងៃឈប់សម្រាកដើម្បីរំលឹកដល់ថ្ងៃកំណើតរបស់ ព្រះយេស៊ូគ្រឹស្ត។ គេប្រារព្ធបុណ្យណូអែលនៅថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះ គេប្រារព្ធនៅថ្ងៃណាក៏បាននៅក្នុងខែធ្នូ។ បុណ្យណូអែលប្រារព្ធដោយមនុស្សម្នាជុំវិញពិភពលោក មិនថាជាគ្រឹស្ទាន ឬអ្នកមិនដែលកាន់សាសនាគ្រឹស្តក៏ដោយ។ វាជាពេលដែលក្រុមគ្រួសារ មិត្តៗរបស់ពួកគេ មកជួបជុំគ្នា រំលឹករឿងល្អៗរបស់ពួកគេ។ មនុស្សម្នាជាច្រើនពិសេស ក្មេងៗ ចូលចិត្តបុណ្យណូអែលនេះណាស់ ព្រោះជាពេលដែលត្រូវផ្តល់និងទទួលបានកាដូ។ គ្រឹស្ទានជឿថាព្រះយេស៊ូជាពន្លឺនៃពិភពលោក ហើយថ្ងៃទី២៥ខែធ្នូជាពេលដែលល្អបំផុត ដើម្បីរំលឹកថ្ងៃកំណើតរបស់ព្រះយេស៊ូគ្រឹស្ត។ ដោយក្តីស្រលាញ់របស់ព្រះចំពោះផែនដីមានទំហំធំធេង ទើបព្រះបានប្រទានព្រះរាជបុត្រា តែមួយព្រះអង្គរបស់ទ្រង់គឺ ព្រះយេស៊ូមកចាប់កំណើតលើផែនដី ដើម្បីឲ្យអស់អ្នកណាដែលជឿដល់រាជបុត្រនោះនឹងមិនសាបសូន្យ និងទទួលជីវិតអស់កល្បទៀតផង។ បន្ទាប់មកជាកម្មវិធីរបស់កូនៗកម្រិតត្រៀមមត្តេយ្យសិក្សា និងមត្តេយ្យសិក្សាកម្រិត១(មត្តេយ្យកម្រិតទាប)បានចាប់ផ្តើមដោយការរាំនិងច្រៀងបទ ជីងហ្គល់ប៊ែល ហើយក្រោយមកទៀត ជាកម្មវិធីរបស់កូនៗមត្តេយ្យកម្រិត២(មត្តេយ្យកម្រិត បធ្យម) និងមត្តេយ្យសិក្សាកម្រិត៣(មត្តេយ្យកម្រិតខ្ពស់) ដោយពួកគេចាប់ផ្តើមជាមួយការសម្តែង ដោយរៀបជាអក្សរ អបអរសាទរ ពិធីបុណ្យណូអែល អមដោយបទចំរៀងផងដែរ។ កម្មវិធីបន្ទាប់គឺជាការដើរបង្ហាញម៉ូតរបស់សិស្សានុសិស្សរបស់យើង ដែលពួកគេអាចបង្អួតនូវសំលៀកបំពាក់ បែបគ្រឹស្តម៉ាស់សម្បូរបែបដើម្បីធ្វើការប្រកួតប្រជែងគ្នានៅលើឆាកយ៉ាងសប្បាយរីករាយ។ កម្មវិធីនេះបានបញ្ចប់បន្ទាប់ពីការប្តូរកាដូការជប់លៀងនៅក្នុងកង់ទីន និងការច្រៀងរាំគួរឲ្យរីករាយនិងមិនអាចបំភ្លេចបាន។ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	រាជធានីភ្នំពេញ៖ សាលាអន្តរជាតិហ្គ្រីនអេបផល បានរៀបចំកម្មវិធីរីករាយបុណ្យណូអែល ដែលជាពេលវេលាសិស្សានុសិស្ស និង លោកគ្រូអ្នកគ្រូ ព្រមទាំងបុគ្គលិកទាំងអស់មកជួបជុំគ្នាលេងយ៉ាងសប្បាយរីករាយ ។
១.ទឹក ទឹកគឺជា ភេសជ្ជៈដ៏ល្អឥតខ្ចោះម្យ៉ាង ដោយសារតែមានកាឡូរីក្នុងកម្រិតសូន្យ និង ជួយបំពេញជាតិទឹក ក្នុងរាងកាយអ្នក បាន១០០ភាគរយ។ អ្នកគួរ ធ្វើការកំណត់គោលដៅ ក្នុងការផឹកទឹកអោយបាន ពី ៦ ទៅ ៨កែវ ក្នុងមួយថ្ងៃ។ ប្រសិនបើអ្នកមិនចូលចិត្តទឹកសាបធម្មតា នោះអ្នក អាចធ្វើការបន្ថែមនូវ ក្រូចឆ្មារ ឬ ទឹកឃ្មុំបន្តិច ចូលទៅក្នុងនោះ ។ ២. ទឹកដោះគោ ទឹកដោះគោ ដែលមានជាតិខ្លាញ់ទាប ឬ ទឹកសណ្តែក ក៏ជាជម្រើសនៃភេសជ្ជៈដែលអាច ផ្តល់អោយអ្នកនូវសុខភាពល្អបានផងដែរ ទន្ទឹមនឹងនេះ វាពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ចំពោះ អ្នកដែលមិនបានទទួល ជាតិកាល់ស្យូមគ្រប់គ្រាន់។ ដូច្នេះ ទឹកដោះគោមួយកែវ ពិតជាមានគុណសម្បត្តិចំពោះ សុខភាពរបស់យើងរាល់គ្នា។ ប្រសិនបើអ្នក ជ្រើសរើសយកទឹកសណ្តែក នោះអ្នកគួរស្វែងរកប្រភេទណា ដែលមានផ្ទុកបន្ថែមនូវជាតិកាល់ស្យូម ក្នុងនោះផងដែរ។ អ្នកអាចជ្រើសរើស យកទឹកដោះគោ ដែលមានជាតិខ្លាញ់ទាប ប្រសិនបើអ្នកកំពុង តែព្យាយាមសម្រកកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ូល នៅក្នុងរាងកាយ។ ៣. ទឹកផ្លែឈើប្រអប់ ឬ ទឹកផ្លែឈើក្រឡុក នៅពេលដែល អ្នកសម្រេចចិត្ត ទទួលទានទឹកផ្លែឈើប្រអប់ នោះអ្នកគួរជ្រើសរើសយក ទឹកផ្លែឈើធម្មជាតិស្រស់សុទ្ធ ដែលគ្មានបន្ថែមជាតិស្ករ។ ៤. ទឹកតែ ទឹកតែត្រូវបានគេជឿថា វាអាចជួយកាត់បន្ថយនូវការប្រឈមគ្រោះថ្នាក់ទៅនឹងជំងឺដាច់សសៃឈាមក្នុងខួរក្បាល ជំងឺមហារីកមួយចំនួន និង ជំងឺបេះដូងបានផងដែរ។ តាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវ បានរកឃើញថា អ្នកដែលបានផឹកទឹកតែ ប្រមាណ៣កែវ ក្នុងមួយថ្ងៃ គឺអាចបន្ថយនូវ អត្រាប្រឈមនឹងជំងឺគាំងបេះដូងនេះ បានដល់ ១១ភាគរយ។ ៥. ភេសជ្ជៈសម្រាប់អ្នកហាត់កីឡា ភេសជ្ជៈបំប៉នកម្លាំង សម្រាប់កីឡាករ គឺមានជាតិកាឡូរីទាប ជាងទឹកផ្លែឈើ ឬ ទឹកសូដា។ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកវា មិនមានសារធាតុបំប៉នចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់ដូចជា ទឹកផ្លែឈើ ឬ ទឹកដោះគោនោះទេ ។ ដូចនេះ ទឹកសាបធម្មតា គឺនៅតែជាជម្រើសដ៏ល្អ សម្រាប់អ្នក ក្នុងការបង្គ្រប់ជាតិទឹក ក្នុងរាងកាយ មកវិញ ប្រសិនបើអ្នក ធ្វើសកម្មភាពហាត់ប្រាណ តិចជាងរយៈពេល ៦០នាទីនោះ។ ៦.កាហ្វេ កាហ្វេ ត្រូវបានគេអោយចំណាត់ថ្នាក់ ថាជាភេសជ្ជៈផ្តល់ថាមពលដល់បេះដូង ប៉ុន្តែប្រសិនបើវា ត្រូវបានបន្ថែមជាមួយជាតិក្រែម ឬ ស្ករ នោះវានឹង ផ្តល់ផលអាក្រក់ដល់របបអាហាររបស់អ្នកវិញ។ កាហ្វេ ដែលមានជាតិក្រែម អាចមានផ្ទុកកាឡូរី ត្រឹមចន្លោះពី ៣០០ ទៅ ៥០០កាឡូរី គឺអាស្រ័យទៅ តាមជម្រើសរបស់អ្នក។ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វាមាននូវប្រភេទ កាហ្វេដែលមានជាតិកាឡូរីទាប ដែលមានដាក់លក់នៅតាមទីផ្សារ ដូចជាប្រភេទកាហ្វេខ្មៅសុទ្ធជាដើម ។ ៧. ស្រា ជារឿយៗ ស្រាត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណ ថាវាជាប្រភពនៃកាឡូរី។ សហព័ន្ធអ្នកទទួលទានស្រានៅក្នុងប្រទេសអាមេរិក បានបង្កើតនូវ តារាងដែលបង្ហាញពីការផ្ទុកនូវជាតិកាឡូរី នៅក្នុងស្រាជាច្រើន ប្រភេទ ដែលមានដាក់លក់នៅតាមទីផ្សារនានា។អ្នកក៏ត្រូវ ពិចារណាផងដែរ នូវ គ្រឿងបន្ថែម ដែលអ្នកនឹងត្រូវប្រើជាមួយវា ព្រោះថាវាអាចនឹងបន្ថែម ឬ ធ្វើអោយជាតិកាឡូរីនៅក្នុងកើនឡើងពីរដង បានថែមទៀត ។ ៨. ភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង ក្រុមអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ ជាការពិតបាគិតថា អ្នកដែលផឹកទឹកសូដា គឺហាក់នឹង កាត់បន្ថយនូវ ការទទួលយកនូវ សារជាតិបំប៉នសំខាន់ៗ ដូចជាវីតាមីនC វីតាមីនA, folate ម៉ាញ៉េស្យូម និង កាល់ស្យូម ។ វាជាការល្អបំផុត ប្រសិនបើអ្នកអាចចៀសវាងបានពី ភេសជ្ជៈទាំងនេះ តាមដែលអាចធ្វើបាន ព្រោះថា ភេសជ្ជៈ ដែលមានជាតិស្ករ ប្រមាណជា១០ស្លាបព្រាកាហ្វេ ក្នុងមួយកំប៉ុង គឺអាចនឹងបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា វាពិតជផ្តល់ផលរំខាន ដល់សុខភាពរបស់អ្នកបាន។ ៩. ទឹកសូដាសម្រាប់អ្នកដែលចង់សម្រកទម្ងន់ ប្រសិនបើអ្នក មានបំណងក្នុងការសម្រកទម្ងន់ នោះភេសជ្ជៈប្រភេទនេះ គឺជាជម្រើសដ៏សាកសម តែទោះជាយ៉ាងណាក្តី អ្នកគួរធ្វើការទទួលទានវា ក្នុងបរិមាណមួយសមស្រប ( ១ដង ក្នុងមួយសប្តាហ៍) តាមដែលជាតិស្ករសិប្បនិម្មិតទាំងនេះ គឺពិតជាមិនល្អ ចំពោះសុខភាពជាទូទៅរបស់អ្នកឡើយ ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ជំងឺគាំងបេះដូង គឺជាជំងឺគ្រោះថ្នាក់ម្យ៉ាង ដែលអាចគំរាមកំហែង ដល់អាយុជីវិតយើងបាន។ ក្រៅពីការ ថែរក្សាសុខភាពអោយបានល្អ ដោយរក្សាទម្លាប់នៃការហាត់ប្រាណ និង ទទួលទានរបបអាហារ ដែលផ្តល់ផលល្អចំពោះសុខភាព យើងក៏មានផងដែរនូវវិធានការណ៍ ក្នុងការបង្ការវា ។ក្នុងនោះ គេជឿថា មានភេសជ្ជៈ៩ប្រភេទ ដែលអាចជួយអ្នក ក្នុងការកាត់បន្ថយនូវ អត្រាប្រឈមនឹងជំងឺគាំងបេះដូងនេះបានផងដែរ។ ភេសជ្ជៈទាំងនោះ រួមមានដូចជា៖
ដើម្បីជ្រាបច្បាស់ សូមប្រិយមិត្ត អញ្ជើញស្ដាប់បទយកការណ៍ ដែលរៀបរៀងដោយកញ្ញា ប៉ូ សាគុន ដោយមេត្រីភាព៖ នៅពេលដែលខ្ញុំធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ភូមិតាត្រៃ ឃុំព្រះដាក់ ស្រុកបន្ទាយស្រី ខេត្តសៀមរាប ខ្ញុំបានឃើញផ្ទះមួយចំនួន មានស្បូវគរជាគំនរចងជាបាច់ធំល្មម ទុកនៅក្រោមផ្ទះ ហើយខ្លះទៀតបានក្រងជាកណ្ដបរួចរាល់ដោយហាលថ្ងៃនៅខាងមុខផ្ទះ។ ត្រូវជាថ្ងៃអាទិត្យ ផ្ទះនីមួយៗនៅទីនេះ ខ្ញុំមិនសូវឃើញមានមនុស្សនៅក្រោមផ្ទះឡើយ ដោយភូមិហាក់មានសភាពស្ងប់ស្ងាត់។ អង្គុយក្រងស្បូវនៅចំហៀងផ្ទះតៀមធ្វើពីឈើ ហើយប្អូនប្រុសតូចៗ អង្គុយលេងនៅក្បែរនោះផង កញ្ញា យ៉ាត នុត ដែលទើបតែមានអាយុ១៩ឆ្នាំ បានប្រាប់ថា របរក្រងស្បូវនេះ គឺក្រងទុករង់ចាំមានឈ្មួញកណ្ដាលមកប្រមូលទិញ។ ឈ្មួញកណ្ដាលមានច្រើន ប៉ុន្តែពួកគេចុះមកប្រមូលទិញមិនទៀតទាត់ឡើយ។ មុខឱនចុះ ហើយភ្នែកសម្លឹងតាមដៃដែលចាប់យកស្បូវមកក្រងភ្ជាប់នឹងកណ្ដប នុត ដែលជាកូនច្បងក្នុងគ្រួសារ ថាស្បូវដែលខ្លួនកំពុងក្រងនេះ ជីដូនវ័យជាង៦០ឆ្នាំ បានធ្វើដំណើរទៅភ្នំឆ្ងាយៗ ទើបអាចច្រូត បាន៖«ខ្ញុំក្រងមិនកំណត់ទេ បើមានម៉ូយយក យើងមានស្បូវទុកស្រេច ព្រោះម៉ូយមិនមកយករាល់ថ្ងៃទេ ជួនកាលយក ជួនកាលអត់។ ខ្ញុំក្រងរាល់ថ្ងៃ ជួនក្រង៣នាក់យាយ និងមីង។ យាយខ្ញុំទៅកាប់ស្បូវនេះនៅព្រៃឆ្ងាយណាស់ ហួសភ្នំគូលែន ទៅខាងស្រែណយអីទៀតនោះ ជួនកាលគេងនៅទីនោះកន្លះខែទើបមកវិញ»។ ចំណាយពេលយូរថ្ងៃស្នាក់នៅក្នុងព្រៃ ជីដូនរបស់ នុត ត្រឡប់មកផ្ទះវិញ ដោយនាំស្បូវមកជាមួយប្រមាណ១០០បាច់។ មានតួនាទីដាំបាយ ទុកជូនម្ដាយឪពុកមកពីលក់ត្នោតនៅប្រាសាទប្រែរូប និងនៅមើលថែប្អូនៗ៤នាក់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ នារីសប្បុរស្រអែមស្រស់រូបនេះ ខំឆ្លៀតក្រងស្បូវខ្លះផងដែរ៖«យាយមកម្ដងជួនកាលបាន៥០ទៅ១០០ដៃ(បាច់)។ បើដៃធំក្រងបាន១៥កណ្ដប បើដៃតូចបាន១០កណ្ដប។ ខ្សែទ្រាលចងនេះ ក៏យើងកាប់ពីព្រៃដែរ។ ក្នុងមួយថ្ងៃខ្ញុំក្រងបាន៣០កណ្ដប ពីម៉ោង៧ព្រឹកដល់ម៉ោង៥ល្ងាច»។ ចំណែកអ្នកស្រី ឡូញ ឆៃ ដែលមានប្ដីធ្វើសំណង់ គឺជាអ្នកទៅច្រូតស្បូវដល់ក្នុងព្រៃភ្នំផ្ទាល់តែម្ដង។ ឈរក្បែរបាច់ស្បូវដែលគរជាគំនរនៅសំយ៉ាបផ្ទះតៀមប្រក់ស័ង្កសី ស្ត្រីកូន២នាក់រូបនេះ ត្អូញត្អែរអំពីការស្វែងរកស្បូវដូច្នេះ៖«ខ្ញុំទៅកាប់ស្បូវនេះពិបាក ជួនកាលទៅដល់ប៉ះព្រៃ ដែលគេធ្វើដំឡូងអស់ ក៏មិនមានអ្វីកាប់។ ពិបាកដើររកដែរ ជួនឡើងទៅកាប់ដល់លើភ្នំ។ បើទៅកាប់ជិតនេះ យើងអាចទៅព្រឹកមកវិញល្ងាច។ ប៉ុន្តែបើទៅឆ្ងាយត្រូវសម្រាន្ត។ បើទៅសម្រាន្តកន្លះខែ អ្នកដែលគេប៉ិនច្រូតជួនបាន៣ទៅ៤រយដៃ»។ ភ្នែកសម្លឹងមើលទៅអ្នកជិតខាងដែលកំពុងតែក្រងស្បូវ នៅមួយចំហៀងផ្លូវនឹងគ្នា ស្ត្រីវ័យ៣០ឆ្នាំ ឡូញ ឆៃ ប្រាប់ពីស្ថានភាពនៃការចូលព្រៃច្រូតស្បូវ និងកាប់ដងកណ្ដបបែបនេះ៖«យើងដាក់អង្ករយកទៅដាំហូបនៅទីនោះ។ អ្នកខ្លះគេយកអង្រឹង ឬមុងទៅ អ្នកខ្លះគេបោះតុង។ កាលមុនមានសត្វសាហាវដែរ ប៉ុន្តែឥឡូវមានគេធ្វើចម្ការច្រើន យើងចេះតែដេកបាន។ ព្រៃខ្លះគេមិនឱ្យចូលទេ ព្រោះគេខ្លាចយើងដុតភ្លើង ឆេះព្រៃរបស់គេ»។ ចេញពីផ្ទះអ្នកស្រី ឆៃ ខ្ញុំបានធ្វើដំណើរតាមម៉ូតូ ទៅមុខទៀត ចម្ងាយដីប្រមាណកន្លះគីឡូម៉ែត្រ ខ្ញុំបានឃើញស្រ្តីវ័យចំណាស់មួយរូបទៀត កំពុងអង្គុយក្រងស្បូវនៅក្រោមផ្ទះកម្ពស់ប្រហែលខ្ពស់ជាង៣ម៉ែត្រ។ ពាក់អាវពណ៌ក្រហមមានផ្កាពណ៌ស និងស្លៀកខោពណ៌ទឹកប៊ិក នោះគឺអ្នកស្រី រំ ម៉ុម។ មានកូន៤នាក់ អ្នកស្រី ម៉ុម ក្រងស្បូវតែនៅខែដែលទំនេរពីការងារធ្វើស្រែប៉ុណ្ណោះ។ និយាយបណ្ដើរ ហើយដៃនៅតែបន្តក្រងស្បូវធម្មតា ស្ត្រីវ័យ ៤៧ឆ្នាំរូបនេះ ថារបរបន្ទាប់បន្សំនេះ អាចជួយឱ្យអ្នកស្រីមានប្រាក់ធ្វើបុណ្យ និងដោះទាល់ផ្សេងៗ ទម្រាំប្រមូលផលស្រូវ៖«ពេលដែលខ្ញុំច្រូតស្រូវស្រាលរួច ទើបខ្ញុំទៅច្រូតស្បូវ គ្រាន់បានផ្សំទិញម្ហូប និងធ្វើបុណ្យទាន និងចងដៃគេ»។ ត្អូញត្អែរពីការធ្វើស្រូវប្រវាស់មេឃ អ្នកស្រី ម៉ុម ត្រូវធ្វើស្រែដោយការផ្សងព្រេងរង់ចាំទឹកភ្លៀង ព្រោះមិនមានលទ្ធភាពជីកអណ្ដូងទឹក សម្រាប់ដីតូចៗច្រើនកន្លែង និងនៅឆ្ងាយពីគ្នា៖«ពេលមិនមានទឹកធ្វើស្រែ ខ្ញុំក្រងស្បូវនេះ។ ខ្ញុំមិនមានប្រាក់ជីកអណ្ដូងទេ ព្រោះស្រែរបស់ខ្ញុំនៅឆ្ងាយៗពីគ្នា ហើយដីតូចៗ ដូច្នេះខ្ញុំធ្វើស្រែចាំទឹកភ្លៀង»។ ត្រឡប់ទៅនារីវ័យក្រោម២០ឆ្នាំ យ៉ាត នុត វិញ នាងថាតម្លៃលក់ស្បូវនៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ទាប ឬខ្ពស់ អាស្រ័យទៅតាមឈ្មួញជាអ្នកកំណត់៖«ស្បូវនេះមិនអាចក្រងស្ងួតបានទេ ព្រោះវាបាក់។ យើងក្រងហើយ ទើបយើងហាលវា។ កាលមុនបានតម្លៃតែ៧រយរៀលទេ។ ឥឡូវ១កណ្ដបបានតម្លៃ១ពាន់រៀល ប៉ុណ្ណេះមិនថ្លៃទេ ព្រោះឥឡូវវាពិបាករក»។ ទោះជាយ៉ាងណា នុត ពិតជាចង់ឱ្យតម្លៃលក់ចេញមានលំនឹង ដ្បិតអីវត្ថុធាតុដើមកាន់តែពិបាករក៖«ប្រសិនបើលក់១០០កណ្ដប បានតម្លៃ១០ម៉ឺនអាចនឹងល្អ ប៉ុន្តែតម្លៃវាមិនថេរទេ។ ជួនកាលម៉ូយផ្សេងមក វាបានតម្លៃតែ៩ម៉ឹន៥ពាន់ ឬ៨ម៉ឺនរៀល ព្រោះម៉ូយថ្មីរហូត។ ហើយបើយើងយកទៅលក់កន្លែងបោះដុំ ១០០កណ្ដប បានតែ៧ម៉ឺនរៀលប៉ុណ្ណោះ»។ រីឯអ្នកស្រី រំ ម៉ុម លក់ស្បូវបានតម្លៃទាបជាងកញ្ញា យ៉ាត នុត ទៅទៀត។ ទោះបីទទួលបានតម្លៃទាបក៏ដោយ ក៏ស្ត្រីរាងស្គមស្ដើងរូបនេះនៅតែបន្តក្រងស្បូវលក់ ព្រោះនេះគ្រាន់តែជារបរបន្ទាប់បន្សំនោះឯង៖«ខ្ញុំយកទៅលក់ឱ្យគេនៅជិតនេះ បានតម្លៃតែ៧រយរៀលទេ ក្នុងមួយកណ្ដប។ បើមានគេមកទិញដល់ផ្ទះ បាន៨រយរៀល។ ពីដើមមកអ្នកនៅភូមិនេះ អ្នកខ្លះគេក្រង ហើយអ្នកខ្លះក៏គេមិនក្រងដែរ ដូចម្ដាយរបស់ខ្ញុំអីគាត់មិនក្រងទេ។ ខ្ញុំបានប្ដីហើយ ទើបខ្ញុំក្រង»។ សម្រាប់អ្នកស្រី ឡូញ ឆៃ វ័យ៣០ឆ្នាំ ដែលមានដីធ្វើស្រែបន្តិចបន្ទួច ថាវត្ថុធាតុដើមដែលយកមកក្រងស្បូវ កាន់តែពិបាករក ហើយអនាគតនឹងត្រូវទៅស្វែងរកកាន់តែឆ្ងាយ៖«បបុសយកមកធ្វើដងកណ្ដបក៏ពិបាករកដូចគ្នា គ្រឿងរបស់វាសុទ្ធតែពិបាករកទាំងអស់ វាមាននៅតែក្នុងព្រៃឯលើៗឯណោះ វានៅឆ្ងាយ។ ប្រសិនបើនៅអូរកូនទឹងអស់ទៅ ក៏មិនដឹងទៅរកឯណាទៀត។ បើសិនជាយើងទៅមុខទៀតវាឆ្ងាយ»។ នាម៉ោងប្រមាណ៥កន្លះល្ងាច នៅលើផ្លូវកៅស៊ូ ដែលអូសកាត់ឃុំព្រះដាក់ ខ្ញុំឃើញមានគោយន្តបើកឆ្លងកាត់ជាបន្តបន្ទាប់ ដោយនៅលើនោះមានមនុស្សស្រីប្រុសក្មេងចាស់ ក្នុងសម្លៀកបំពាក់ធ្វើស្រែ។ មនុស្សទាំងនោះអង្គុយនៅលើស្បូវពណ៌ខៀវដែលដាក់នៅក្នុងទ្រុងគោយន្ត។ មានគោយន្តខ្លះទៀតដឹកវល្លិផ្ដៅ ឬវល្លិរពាក់ យ៉ាងវែងៗ ដោយមូរជារង្វេល និងមានចងធុងរណោង៕	សៀមរាប៖ ដ្បិតតែមិនសូវបានចំណូលច្រើនក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែមុខរបរក្រងស្បូវលក់ បានជួយពលរដ្ឋមួយចំនួន ក្នុងឃុំព្រះដាក់ ឱ្យដោះទាល់ជីវភាពបានខ្លះដែរ ទម្រាំស្រូវឱ្យផល។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ការស្វែងរកស្បូវនៅតាមព្រៃ ឬនៅតាមភ្នំ កាន់តែមានការលំបាក ព្រោះព្រៃនៅជិតៗ អ្នកភូមិសម្អាតដើម្បីដាំស្រូវឬដំឡូងអស់។
បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋបាលខេត្តព្រះសីហនុ កំពុងសហការជាមួយក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ, អ្នកជំនាញផ្នែកអចលនទ្រព្យ, វិស័យធនាគារ, វិស័យឯកជន រួមទាំងភាគីពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗទៀត ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាជាប់គាំងនៃសំណង់អគារនៅក្រុងព្រះសីហនុដែលមានរហូតដល់ ១ ១៥០កន្លែង ឱ្យបានឆាប់រហ័ស។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក ឡុង ឌីម៉ង់ ដោយបាននិយាយដូច្នេះ៖ « បើសិនជាការងារហ្នឹងនៅអូសបន្លាយយូរ! វាអាចប៉ះពាល់ដល់ការអនុវត្ត[ផែនការមេអភិវឌ្ឍខេត្តព្រះសីហនុឱ្យទៅជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសគំរូពហុបំណង]»។ ដើម្បីជ្រាបច្បាស់សូមអញ្ជើញលោក-អ្នកស្តាប់បទសម្ភាសរវាងលោក ឡុង ឌីម៉ង់ អភិបាលរងខេត្តព្រះសីហនុ ជាមួយកញ្ញា អ៊ូ សុខមាននៃសារព័ត៌មានថ្មីៗតាមទូរសព្ទ ខាងក្រោម៖ បើតាមលោក ឡុង ឌីម៉ង់ បច្ចុប្បន្នតាមប្លង់គោលនៃការអភិវឌ្ឍខេត្តព្រះសីហនុទាំងមូលឱ្យក្លាយជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសគំរូពហុបំណង, ឱ្យក្លាយជាទីក្រុងមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មហិរញ្ញវត្ថុ, មជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យាថ្មីនោះ អាចមានការលំបាកខ្លះក្នុងការអនុវត្ត ព្រោះតែភាពជាប់គាំងនៃសំណង់អគារដែលនៅរាយប៉ាយគ្រប់កន្លែងទាំងអស់នេះ។ លោក ឡុង ឌីម៉ង់ អភិបាលរង និងជាអ្នកនាំពាក្យខេត្តព្រះសីហនុ។ រូបថត៖ ហ្វេសបុក លោក ឡុង ឌីម៉ង់ «សំណង់អគារមិនទាន់ធ្វើហើយនៅច្រើនស្អេកស្កះបែបនេះ វាស្មើនឹងអស្ថិរភាពមួយចំនួន ស្របពេលដែលស្ថិរភាពនយោបាយ សន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់ផ្សេងៗយើងល្អណាស់»។ លោក ឡុង ឌីម៉ង ថ្លែងនេះបែបមកកាន់សារព័ត៌មានថ្មីៗតាមទូរសព្ទនារសៀលថ្ងៃទី២៦កក្កដា។ អភិបាលរង និងជាអ្នកនាំពាក្យខេត្តព្រះសីហនុរូបនេះបានបញ្ជាក់បន្ថែមយ៉ាងដូច្នេះ៖ « រូបភាពនេះ ជះឥទ្ធិពលឱ្យមើលឃើញថា វាហាក់ដូចជាអស្ថិរភាពផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មទៅវិញ។ អ៊ីចឹងបានជាយើងគិតថា! ដើម្បីទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគឱ្យចូលមក វាទាល់តែមានកិច្ចការងារខ្លះយើងត្រូវសម្អាតឱ្យហើយដែរ។ នេះជាកិច្ចការដែលយើងចាត់ទុកជាផ្នែកមួយនៃអទិភាពរបស់យើង»។ អត្ថបទទាក់ទង អគារជាង១ ០០០កន្លែងនៅព្រះសីហនុ កំពុងជាប់គាំងការសាងសង់ កម្ពុជា នឹងអភិវឌ្ឍខេត្តព្រះសីហនុ ទៅជាក្បាលម៉ាស៊ីនថ្មីមួយ ជួយជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច អគារជាង១០០០កន្លែងនៅក្រុងព្រះសីហនុ ដែលកំពុងជាប់គាំងការសាងសង់មកទល់សព្វថ្ងៃនេះ គឺមកពីការបិទហ្គេមអនឡាញ និងវិបត្តិកូវីដ-១៩ នារយៈពេល៣ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ អគារដែលនៅជាប់គាំងទាំងនោះ ភាគច្រើនមានម្ចាស់ទីតាំង ជាជនជាតិខ្មែរ រីឯគម្រោងសំណងអគារនានា គឺជាការវិនិយោគផ្ទាល់របស់ជនជាតិចិន។ បើតាមលោក ឡុង ឌីម៉ង់ បច្ចុប្បន្ន វិបត្តិនេះហាក់មានសញ្ញាវិជ្ជមានមួយចំនួនក្នុងការដោះស្រាយហើយ ដែលសភាពាណិជ្ជកម្មខេត្តព្រះសីហនុ បានស្នើសុំគោលការណ៍លើកទឹកចិត្តមួយចំនួនពីរាជរដ្ឋាភិបាលតាមរយៈក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ។ អគារ ១ ១៥០កន្លែងនៅខេត្តព្រះសីហនុ កំពុងជាប់គាំងការសាងសង់មកទល់បច្ចុប្បន្ន ខេត្តព្រះសីហនុ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលដាក់ផែនការអភិវឌ្ឍតំបន់សមុទ្រមួយនេះ ឱ្យទៅជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសគំរូពហុបំណង ដើម្បីឈានឱ្យក្លាយជាក្បាលម៉ាស៊ីនថ្មីមួយ សម្រាប់ជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ការអភិវឌ្ឍខេត្តនេះ គឺជាចំណែកមួយយ៉ាងធំ ដើម្បីសម្រេចឱ្យបាននូវចក្ខុវិស័យក្នុងការប្រែក្លាយកម្ពុជា ឱ្យទៅជាប្រទេសចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ នៅឆ្នាំ២០៣០ និងចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៥០។ ដើម្បីសម្រេចឱ្យបាននូវចក្ខុវិស័យនេះ លោក អូន ព័ន្ធមុនីរ័ត្ន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុមានប្រសាសន៍ថា៖ «ផែនការមេនេះ បានកំណត់គោលដៅអភិវឌ្ឍប្រែក្លាយខេត្តព្រះសីហនុឱ្យទៅជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចមួយដ៏សំខាន់ នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយប្រើប្រាស់នូវបច្ចេកវិទ្យា និងបំពាក់បរិក្ខាវ័យឆ្លាត ហើយជាតំបន់ឧស្សាហកម្មខ្ពស់ដែលចូលរួមបម្រើឱ្យខ្សែច្រវ៉ាក់ផលិតកម្មក្នុងតំបន់ និងសាកលលោក ស្របទៅតាមទិសដៅនៃការអភិវឌ្ឍបៃតងប្រកបដោយចីរភាព។ ជាពិសេស ជាប៉ូលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ក្នុងការផ្តល់ការងារជូនពលរដ្ឋ ប្រមូលចំណូលជូនរដ្ឋាភិបាល និងអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាទាំងមូល»៕	ខេត្តព្រះសីហនុមានសំណង់អគារ រហូតជាង១០០០កន្លែងកំពុងជាប់គាំងការសាងសង់ ខណៈអាជ្ញាធរកំពុងសហការជាមួយគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ។ លោក ឡុង ឌីម៉ង់ អភិបាលរងខេត្ត បានបញ្ជាក់ថា ភាពជាប់គាំងនៃសំណង់ទាំងនោះ គឺជាផ្នែកមួយដែលប៉ះពាល់ដល់ការអនុវត្តផែនការមេរបស់កម្ពុជាក្នុងការអភិវឌ្ឍខេត្តតំបន់សមុទ្រមួយនេះឱ្យទៅជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសគំរូពហុបំណង។
ដើម្បីជ្រាបច្បាស់សូមអញ្ជើញលោកអ្នកទស្សនាវីដេអូខាងក្រោមដូចតទៅ៖	ភ្នំពេញ៖ មុខរបរតូចតាចមួយចំនួនដូចជា លក់ផ្កា ប្ដូរប្រាក់ និងលក់គ្រឿងរណ្ដាប់សម្រាប់ប្រគេនព្រះសង្ឃ បានលេចឡើងនៅតាមទីវត្តអារាម នៅក្នុងពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌ និងភ្ជុំបិណ្ឌជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ នៅថ្ងៃកាន់បិណ្ឌទីមួយនេះ អ្នកលក់របរតូចតាចតាមវត្តនៅរាជធានីភ្នំពេញបានឱ្យដឹងថា ថ្ងៃកាន់បិណ្ឌទីមួយនេះ មិនសូវកាក់កបឡើយ ព្រោះពុទ្ធបរិស័ទមិនសូវមកវត្តអ៊ូអរឡើយ ដោយសារបញ្ហាកូវីដ-១៩។
ក្នុងសារមួយដែលបានបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គម Facebook នៅថ្ងៃទី៨ ខែមេសា លោក Eduard Heger បានសរសេរថា ស្លូវ៉ាគីបា នបរិច្ចាគអាវុធប្រឆាំងយន្តហោះចម្បាំងដែលផលិតដោយសូវៀត ទៅអ៊ុយក្រែន។ ប៉ុន្តែ ការបរិច្ចាគនេះ មិនមែនមានន័យថាសហភាពអឺរ៉ុប (EU) និងសមាជិកអង្គការណាតូ បានចូលរួមក្នុងជម្លោះជាមួយរុស្ស៊ី ដែលបានឈ្លានពានអ៊ុយក្រែនកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈនោះទេ។ «ខ្ញុំអាចបញ្ជាក់បានថា សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគី បានបរិច្ចាគប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស S-300 ដល់អ៊ុយក្រែន តាមសំណើសុំ»។ លោក Heger បានសង្កត់ធ្ងន់បែបនេះ ដោយបន្តថា ការបរិច្ចាគខាងលើ មិនមែនមានន័យថា សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគី បានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅអ៊ុយក្រែនទេ។ លោក Heger បាននិយាយថា ស្លូវ៉ាគីកំពុងផ្តល់ S-300 ដល់អ៊ុយក្រែន ដោយជឿថាប្រព័ន្ធនេះនឹងជួយសង្រ្គោះជីវិតប្រជាជនអ៊ុយក្រែនស្លូតត្រង់ឱ្យបានច្រើនតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ នៅខែមីនាកន្លងទៅ ស្លូវ៉ាគី បានអះអាងថាខ្លួននឹងផ្តល់ប្រព័ន្ធការពារដល់អ៊ុយក្រែន តែក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលខ្លួនទទួលបានអាវុធជំនួសប៉ុណ្ណោះ។ គួរបញ្ជាក់ ចាប់តាំងពីផ្ទុះសង្គ្រាម អ៊ុយក្រែនបានអំពាវនាវដល់ប្រទេសលោកខាងលិចឱ្យជួយគាំទ្រផ្នែកយោធា ដោយបញ្ជូនអាវុធ និងឧបករណ៍ការពារដែនអាកាស ដើម្បីទប់ទល់ការវាយប្រហារយោធារបស់រុស្ស៊ី។ នៅថ្ងៃទី៨ ខែមេសាដដែល រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាម៉េរិក ក៏បានចេញមុខបញ្ជាក់ថា ខ្លួននឹងបញ្ជូនប្រព័ន្ធសព្វាវុធថ្មីទៅកាន់អ៊ុយក្រែន បន្ទាប់ពីរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសណាតូបានជួបប្រជុំគ្នានៅទីក្រុងព្រុចសែល និងយល់ព្រមពន្លឿនការផ្តល់អាវុធជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ី។ ក្រោយមានការជំរុញពីរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ុយក្រែន លោក Dmytro Kuleba លើបញ្ហាពន្លឿនការបញ្ជូនអាវុធ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាម៉េរិក អាន់តូនី ប្លិងខិន បាននិយាយថា អាម៉េរិក និងប្រទេសចំនួន៣០ ផ្សេងទៀតកំពុងបញ្ជូនអាវុធទៅកាន់អ៊ុយក្រែន ហើយដំណើរការនោះនឹងកាន់តែខ្លាំងក្លាជាងមុន៕	នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្លូវ៉ាគី លោក Eduard Heger នៅថ្ងៃទី៨ ខែមេសា បានអះអាងថា ស្លូវ៉ាគីបានផ្តល់ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស S-300 របស់ខ្លួនដល់អ៊ុយក្រែន ដើម្បីជួយការពារនឹងការវាយប្រហាររបស់រុស្ស៊ី។ យ៉ាងណាមិញមេដឹកនាំរូបនេះ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការផ្តល់ជំនួយដល់អ៊ុយក្រែន មិនមែនមានន័យថា សមាជិកអង្គការណាតូបានចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមនោះទេ។
U21 កម្ពុជា បានបង់សមាជិកម្នាក់នៅនាទី៣៦ ដោយ ឆេង ម៉េង បានទទួលកាតក្រហម បន្ទាប់ពីរូបបានទាត់បាល់ចំមុខកីឡាករទីម័រ ហើយក្រោយមកមានការប្រើកម្លាំងបាយដាក់គ្នាមួយប្រាវ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅតង់ទីមួយ កម្ពុជា បានបើកការវាយលុកដ៏គួរឲ្យសម្គាល់។ សុះ ស៊ូហាណា មានឱកាសល្អយ៉ាងហោចណាស់៤លើក ជាពិសេសការបញ្ជូនពីសេត រ៉ស៊ីប ប៉ុន្តែការសម្រេចផលរបស់គេមិនបានជោគជ័យខ្សែការពារទីម័រខាងកើតគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍បានល្អ។ នៅក្នុងតង់ទីមួយផងដែរ លោក ប្រាក់ សុវណ្ណារ៉ា បានដាក់ អ៊ុក សុវណ្ណ ចូលជំនួស យ៉ើ សាហ្វី នៅពាក់កណ្តាលតង់។ Rufino Walter Gama, Nelson Sarmento Viegas និង Osvaldo Lucas Batisa បានដាក់សម្ពាធជាច្រើនមកលើកម្ពុជាផងដែរ ប៉ុន្តែកីឡាករនៅតំបន់ការពារជាពិសេស សឿយ វិសាល និង លី វ៉ាហេទ រួមទាំងអ្នកចាំទី បំពេញតួនាទីយ៉ាងល្អ ដែលធ្វើឲ្យការប្រកួតបញ្ចប់ដោយគ្មានការស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីនៅ៤៥នាទីដំបូង។ ឈានដល់តង់ទីពីរ ទីម័រខាងកើត បានបើកការវាយលុកមកលើកម្ពុជាដែលមានគ្មានត្រឹម១០នាក់។ នៅនាទី៥១ ខ្សែប្រយុទ្ធ Henrique Wilson Da Cruz បានគេចផុតពីការរារាំងរបស់ សឿយ វិសាល និងលី វ៉ាហេទ ហើយស៊ុតបញ្ចូលទីនាំមុខកម្ពុជា ១-០ ។ ឃួន ឡាបូរ៉ាវី បានចូលលេងខណៈការប្រកួតដំណើរការបានជិតមួយម៉ោង។ ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កម្ពុជាបានបាត់បង់ឱកាសលើកពានមិត្តភាពអន្តរជាតិលើកដំបូង ដោយទីម័រខាងកើតរក្សាបានលទ្ធផល ១-០ រហូតដល់បញ្ចប់ការប្រកួត។ ជាមួយនឹងពានរង្វាន់ U21 ទីម័រខាងកើត បានប្រាក់រង្វាន់ចំនួន២ម៉ឺនដុល្លារព្រុយណេ (ជាង១៥០០០ដុល្លារអាមេរិក កម្ពុជាក្នុងនាមជាក្រុមចំណាត់ថ្នាក់លេខពីរ បាន១ម៉ឺនដុល្លារព្រុយណេ (ជាង៧៦០០ដុល្លារអាមេរិក) ខណៈក្រុមចំណាត់លេខបីស្ទួន មីយ៉ាន់ម៉ា និងសិង្ហបុរី បានក្នុងមួយក្រុមចំនួន៥០០០ដុល្លារព្រុយណេ (ជាង៣៨០០ដុល្លារអាមេរិក)។ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាបាល់ទាត់យុវជន (អាយុក្រោម២១ឆ្នាំ បូកកីឡាករលើសអាយុមួយចំនួន) ត្រូវផ្តួចផ្តើមឡើងដោយព្រះចៅស៊ុលតង់នៃប្រទេសព្រុយណេ សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ព្រុយណេ ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ាន។ ទីម័រខាងកើតក្លាយជាម្ចាស់សម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍នេះដែលឈានចូលដល់រដូវកាលទី៥ ខណៈម្ចាស់ពានមុនៗ បើគិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០២មក រួមមាន ឥណ្ឌូណេស៊ី (២០០២) ថៃ (២០០៥ និង២០០៧) ព្រុយណេ (២០១២) និងមីយ៉ាន់ម៉ា (២០១៤)។ កាលពីឆ្នាំ២០០៧ កម្ពុជាក៏ឈានទៅដល់វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រផងដែរ ដោយទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣ស្ទួនជាមួយម៉ាឡេស៊ី៕	ក្រុមកីឡាបាល់ទាត់យុវជនជម្រើសជាតិអាយុក្រោម២១ឆ្នាំកម្ពុជា បានរងនូវការខកចិត្តនៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រនៃពានរង្វាន់ស្តេចព្រុយណេ Hassanal Bolkiah Trophy ឆ្នាំ២០១៨ ដោយបានចាញ់លើទីម័រខាងកើត ១-០ នាជំនួបល្ងាចថ្ងៃសៅរ៍ ទី៥ ខែឧសភា នេះ នៅកីឡដ្ឋាន Hassanal Bolkiah Stadium ក្រុងបង់ដាសិរិ បេហ្គាវ៉ាន។
សមាគមន៍កីឡាបាល់ទាត់កងយោធពលខេមរភូមិន្ទកាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមីនា បានបង្កើតគណៈកម្មការថ្មីមួយមានឈ្មោះថា«គណៈកម្មការគ្រប់គ្រង់និងទ្រទ្រង់»។ គណៈកម្មការនេះមានតួនាទីដឹកនាំ គ្រប់គ្រង និងដាក់ចេញនូវយុទ្ធសាស្ត្រថ្មីៗ ដើម្បីធានាដល់ការអភិវឌ្ឍ និងរក្សាស្ថេរភាពរបស់សមាគម។ ការអភិវឌ្ឍធនធានគ្រូបង្វឹក និងកីឡាករ ដើម្បីឈានទៅប្រជែងដណ្តើមជើងឯកថ្នាក់ជាតិនិងអន្តរជាតិ ក៏ជាបន្ទុករបស់គណៈកម្មការនេះដែរ។ លោក ឃឹម ប៊ុនសុង រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការពារជាតិ ដែលត្រូវបានអញ្ជើញឲ្យធ្វើជាអធិបតីក្នុងពិធីប្រកាសបង្កើតគណៈកម្មការគ្រប់គ្រងនិងទ្រទ្រង់ និងការចុះហត្ថលេខាភាពជាដៃគូរវាងស្ថានីយទូរទស្សន៍ប៉ុស្តិ៍លេខ៥ជាមួយក្លិបកីឡាបាល់ទាត់ទ័ពបានលើកឡើងពីគោលបំណង និងអត្ថប្រយោជន៍របស់គណៈកម្មការដែលទើបបង្កើតថ្មី។ អតីតអភិបាលខេត្តសៀមរាបរូបនេះបង្ហាញពីគោលបំណងយ៉ាងដូច្នេះថា៖«ការបង្កើតគណៈកម្មការគ្រប់គ្រងនិងទ្រទ្រង់សមាគមកីឡាកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ គឺដើម្បីធានានិរន្ដរភាពរបស់សមាគម តាមរយៈការពង្រឹងការអភិវឌ្ឍ និងបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានកីឡាករល្អៗឲ្យបានច្រើន ដើម្បីប្រកួតប្រជែង ជាមួយបណ្ដាក្លិបផ្សេងៗក្នុងលីគ ក៏ដូចជាពានសម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន»។ តាមរយៈលិខិតរបស់សម្តេចឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ទៀ បាញ់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិបានសម្រេចតែងតាំងលោក សុប៉ាឆៃ វីរៈពូជុង អគ្គនាយកស្ថានីយទូរទស្សន៍ប៉ុស្តិ៍លេខ៥ជាប្រធានគណៈកម្មការគ្រប់គ្រងនិងទ្រទ្រង់សមាគមកីឡាបាល់ទាត់កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ។ នៅមុខថ្នាក់ដឹកនាំ គ្រូបង្វឹក និងកីឡាករ លោក សុប៉ាឆៃ បានបង្ហាញការតាំងចិត្ត និងប្តេជ្ញាខ្ពស់ក្នុងការរួមចំណែកអភិវឌ្ឍសមាគមកីឡាបាល់ទាត់របស់កងទ័ពមួយនេះ។ បុរសជនជាតិថៃរូបនេះប្តេជ្ញាថា លោកនឹងខិតខំប្រឹងប្រែងជួយអភិវឌ្ឍន៍សមាគមកីឡាបាល់ទាត់កងទ័ពឲ្យកាន់តែមានភាពរីកចំរើនក្នុងន័យមិនត្រឹមតែប្រកួតប្រជែងក្នុងថ្នាក់ជាតិប៉ុណ្ណោះទេ តែក្នុងថ្នាក់អន្តរជាតិ។ ទន្ទឹមនឹងការប្តេជ្ញា លោក ក៏បានប្រកាសផ្តល់ថវិកា៣០ម៉ឺនដុល្លារក្នុង១ឆ្នាំរយៈពេល១០ឆ្នាំ ដើម្បីទ្រទ្រង់ដល់ដំណើររបស់សមាគមនេះផងដែរ។ លោក ខូវ ឆាយ អគ្គលេខាធិការសមាគមកីឡាបាល់ទាត់កងយោធពលខេមរភូមិន្ទមានជំនឿថា តាមរយៈការជួយជ្រោមជ្រែងពីលោក សុប៉ាឆៃ វីរៈពូជុង នឹងជួយសមាគមកីឡាបាល់ទាត់របស់លោកកាន់តែមានភាពរីកចម្រើនថែមទៀត។ លើសពីនេះ លោក រំពឹងថា សមាគមនេះនឹងអាចឈានទៅប្រកួតប្រជែងលើឆាកអន្តរជាតិក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ។ បើតាមលោក ខូវ ឆាយ ថវិកាដែលជាជំនួយរបស់លោក សុប៉ាឆៃ សមាគមលោក នឹងយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការអភិវឌ្ឍធនធានកីឡាករ និងជួសជុលហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមួយចំនួន។ ជាពិសេសកីឡដ្ឋានស្តាតចាស់ ដែលគ្រោងផ្លាស់ប្តូរស្មៅទាំងស្រុង និងបំពាក់គ្រឿងបរិក្ខាមួយចំនួន ដែលបម្រើការប្រកួតនិងសម្រាប់អ្នកគាំទ្រ។ តែយ៉ាងណាលោក ខូវ ឆាយ អះអាងថា ទោះថវិកានេះជាចំណែកមួយដ៏ធំក៏ដោយ តែវាមិនទាន់អាចឆ្លើយតបនឹងការចំណាយរបស់ក្លិបនោះទេ។ ក្នុងមួយឆ្នាំៗសមាគមរបស់លោក អាចចំណាយថវិកាលើសពី៥០ម៉ឺនដុល្លារ៕	ក្លិបបាល់ទាត់ក្រសួងការពារជាតិ(ទ័ព)ដែលទើបប្តូរឈ្មោះទៅជាសមាគមកីឡាបាល់ទាត់កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ បានបង្កើតគណៈកម្មការគ្រប់គ្រងនិងទ្រទ្រង់ ដើម្បីរក្សានិរន្តរភាពនិងការអភិវឌ្ឍ។ លោក សុប៉ាឆៃ វីរៈពូជុង អគ្គនាយកស្ថានីយទូរទស្សន៍ប៉ុស្តិ៍លេខ៥ ត្រូវបានតែងតាំងឲ្យធ្វើជាប្រធានគណៈកម្មការ និងប្រកាសផ្តល់ថវិកា៣០ម៉ឺនដុល្លារក្នុង១ឆ្នាំដល់សមគមកីឡាបាល់ទាត់កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ។ លោក ខូវ ឆាយ អគ្គលេខាធិការសមាគមរំពឹងថា សមាគមបាល់ទាត់របស់ខ្លួននឹងកាន់តែមានភាពរីកចំរើនកាន់តែខ្លាំង ក្រោយទទួលការជួយជ្រោមជ្រែងនេះ។
ពីពិធីដាក់ឱ្យដំណើរការជាផ្លូវការ ផ្លូវជាតិលេខ៥៥ នៅព្រឹកថ្ងៃទី៩ មីនានេះ សម្ដេច ហ៊ុន សែន បញ្ជាឱ្យរដ្ឋករទឹកកម្ពុជា អនុញ្ញាតឱ្យកម្មកររោងចក្រទាំងអស់ អាចជំពាក់ថ្លៃទឹក-ភ្លើងសិន។ សម្រាប់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ការអនុគ្រោះទាំងនេះ នឹងជួយសម្រួល និងយោគយល់ដល់ជីវភាពលំបាករបស់កម្មករនៅក្នុងអំឡុងគ្មានការងារធ្វើ។ បន្ថែមពីនេះសម្ដេច ហ៊ុន សែន ក៏ហាមថៅកែរោងចក្រទាំងអស់ មិនត្រូវលុបចោលកិច្ចសន្យាការងារកម្មករ នៅពេលដែលព្យួរការងារពួកគេនោះទេ៕	ភ្នំពេញ៖ សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ប្រាប់ឱ្យគ្រឺះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុទាំងអស់ ពន្យារការបង់ និងអត់យកការប្រាក់ពីកម្មកររោងចក្រ ដែលព្យួរការងារ ដោយសាររោងចក្របិទទ្វារបណ្ដោះអាសន្ន នៅគ្រាដែលចិនជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើមដ៏ធំ កំពុងប្រយុទ្ធប្រឆាំងបញ្ហាវីរុស COVID-19។ សម្ដេច ហ៊ុន សែន ក៏បានបញ្ជាឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ជួយសម្រួល និងដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ។
អត្ថបទទាក់ទង Euro 2020៖ ស្កុតឡែនធ្លាក់ចេញ ខណៈអង់គ្លេស ក្រូអាស៊ី និងឆែក ឆ្ពោះទៅកាន់វគ្គ១៦ក្រុម Southgate ហាមកីឡាករអង់គ្លេសឱបគ្នា ក្រោយប៉ះពាល់ Gilmour ដែលឆ្លងកូវីដ-១៩ Raheem Sterling ជាអ្នកបំប៉ោងសំណាញ់ទីគ្រាប់បាល់ជ័យជម្នះសម្រាប់ក្រុមរហស្សនាមតោកំណាចលើក្រុមឆែក។ យ៉ាណាក៏ដោយ ការទទួលបាន៣ពិន្ទុបន្ថែមនៅជំនួនចុងក្រោយពូល D នេះបានធ្វើឱ្យលោក Gareth Southgate ត្រូវធ្វើការធ្ងន់បន្ថែមទៀត។ អង់គ្លេសឈរកំពូលតារាងមាន៧ពិន្ទុ តាមពីក្រោយដោយក្រូអាស៊ីដែលមាន៤ពិន្ទុ ស្មើក្រុមលេខ៣ឆែក។ ស្កុតឡែន ដែលចាញ់ក្រូអាស៊ីនៅប្រកួតចុងក្រោយ ៣-១ អស់ឱកាសទៅវគ្គបន្ត។ ដោយអនុវត្តិតាមរូបមន្តដែលសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អឺរ៉ុប (UEFA) បានកំណត់សម្រាប់ពាន Euro 2020 ក្រុមរបស់លោក Southgate ដែលឈរលេខ១ពូល D នឹងត្រូវជួបក្រុមដែលមានចំណាត់ថ្នាក់ទី២នៅពូល F។ ពូល F ជាពូលមរណ ដែលរួមមាន បារាំង អាល្លឺម៉ង់ ម្ចាស់ការពារតំណែងជើងឯកព័រទុយហ្កាល់ និងហុងគ្រី។ បារាំងដែលឈរកំពូលតារាងបណ្តោះអាសន្នមាន៤ពិន្ទុ បានកៅអីទៅវគ្គ១៦ក្រុមចុងក្រោយដោយស្វ័យប្រវត្តិហើយ ខណៈលេខ២អាល្លឺម៉ង់ និងលេខ៣ព័រទុយហ្កាល់ដែលរកបាន៣ពិន្ទុដូចគ្នា រួមទាំងក្រុមបាតតារាងហុងគ្រីមាន១ពិន្ទុត្រូវប្រជែងពិន្ទុគ្នានៅជំនួបចុងក្រោយដើម្បីបានឡើងទៅវគ្គខ្វែង។ ជំនួបចុងក្រោយពូល F បារាំងប៉ះព័រទុយហ្កាល់ ឯអាល្លឺម៉ង់តតាំងជាមួយហុងគ្រី។ អាល្លឺម៉ង់មានឱកាសច្រើនក្នុងការដណ្តើមបាន៣ពិន្ទុបន្ថែម ដើម្បីទៅវគ្គបន្ត និងឈរកំពូលតារាងគេចផុតពីអង់គ្លេស។ ហុងគ្រីមានភាគរយតិចតួចណាស់ដើម្បីបន្តការប្រកួតនៅវគ្គ១៦ក្រុម។ ចំណោម បារាំង អាល្លឺម៉ង់ ព័រទុយហ្កាល់ និងហុងគ្រី ក្រុមណាទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់ទី២ក្នុងពូល F នឹងត្រូវឡើងទៅជួបអង់គ្លេសវគ្គ១៦ក្រុម នៅកីឡដ្ឋាន Wembley នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមិថុនា។ ក្រុមដែលឆ្លងផុតទៅវគ្គ១៦ក្រុមចុងក្រោយរួមមាន អ៊ីតាលី បែលហ្ស៊ិក ហូឡង់ អង់គ្លេស វេសល៍ ដាណឺម៉ាក អូទ្រីស ក្រូអាស៊ី ស៊្វីស ឆែក ស៊ុយអែត និងបារាំង៕	ក្រុមជម្រើសជាតិអង់គ្លេសបន្តយកឈ្នះឆែក ១-០ នៅជំនួបចុងក្រោយវគ្គសន្សំពិន្ទុ បើទោះពួកគេបានកៅអីដោយស្វ័យប្រវត្តិទៅកាន់វគ្គ១៦ក្រុមចុងក្រោយ Euro 2020។ ដោយបញ្ចប់ទៅជាមួយពិន្ទុខ្ពស់ជាងគេក្នុងពូល D អង់គ្លេសនឹងត្រូវជួបក្រុមដែលមានចំណាត់ថ្នាក់ទី២ក្នុងពូល F ដែលជាពូលមរណៈសម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍អឺរ៉ុបឆ្នាំ២០២១នេះ។
កំពង់ស្ពឺ៖ យុវជនមួយក្រុមដែលមានសមាជិក៤នាក់ បានចូលរួមធ្វើការងារស្ម័គ្រចិត្តយ៉ាងសកម្មភាពក្នុងការសម្អាត ការពារសហគមន៍របស់ខ្លួនកុំឱ្យមានសំណល់ប្លាស្ទិក។ លើសពីនេះក្រុមយុវជនទាំងនោះ ក៏បានចូលរួមលើកស្ទួយការយល់ដឹងរបស់អាជីករ និងភ្ញៀវទេសចរឱ្យយល់ដឹងពីបញ្ហាបរិស្ថាននៅតំបន់រមណីយដ្ឋានទំបន់ស្លា ក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺ ផងដែរ។ «ជំនោរយុវជនភ្នំស្រង់» ជាឈ្មោះតំណាងឱ្យយុវជនមួយក្រុមដែលមានគ្នា៤នាក់ បានចូលរួមធ្វើការងារស្ម័គ្រចិត្ត ក្នុងការសម្អាត ការពារ និងលើកស្ទួយការយល់ដឹងពីបរិស្ថាននៅតំបន់រមណីយដ្ឋានទំនប់ស្លា។ ក្រុមជំនោរយុវជនភ្នំស្រង់នេះ ត្រូវបានបង្កើតនាអំឡុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១ ដែលមានលោក សឿន ឧត្តម ជាប្រធាន។ បើតាមលោក សឿន ឧត្តម ជំនោរយុវជនភ្នំស្រង់ គឺសំដៅទៅលើការកើតឡើងនៃទឹកចិត្ត ឬឆន្ទៈរបស់យុវជនក្នុងការធ្វើការងារដើម្បីសង្គមជាតិ។ «ខ្ញុំជ្រើសរើសវិស័យបរិស្ថាន ព្រោះខ្ញុំចង់ចូលរួមលើកស្ទួយបរិស្ថានក្នុងសហគមន៍របស់ខ្ញុំ ព្រោះខ្ញុំមើលឃើញថានៅមានចំណុចខ្វះខាត នៅតំបន់ទេសចរណ៍ គឺមានភ្ញៀវទេសចរកើនឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដែលជាហេតុបណ្ដាលឱ្យមានការចោលសំរាមផ្ដេសផ្ដាសពីអាជីវករ និ ងភ្លៀវទេសចរមួយចំនួន»។ យុវជនរូបនេះបានថ្លែងដូច្នេះ ដោយបានបញ្ជាក់ថា៖ «អ៊ីចឹងហើយ ទើបខ្ញុំចង់ចូលរួម ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យសក្តានុពលទេសចរណ៍មានភាពយូរអង្វែងនិងធ្វើឱ្យសហគមន៍គ្មានកាកសំណល់ប្លាស្ទិក»។ ជាមួយនឹងគ្នានេះ លោក ជឿន បញ្ញា ដែលជាសមាជិកនៃជំនោរយុវជនភ្នំស្រង់ បានលើកឡើងថា ក្រុមរបស់លោក បានចុះរកសំណល់ប្លាស្ទិកនានា និងណែនាំអាជីវករ ឬភ្ញៀវទេសចរអំពីផលប៉ះពាល់នៃសំណល់ប្លាស្ទិក និងការទុកដាក់សំរាមឱ្យត្រឹមត្រូវ។ លើសពីនេះជំនោរយុវជនភ្នំស្រង់ ក៏បានបណ្តុះបណ្តាលដល់យុវជនគោលដៅចំនួន២៥ទៀត ដើម្បីចូលរួមសកម្មភាពសម្អាតបរិស្ថាននៅក្នុងសហគមន៍ផងដែរ។ លោក ជឿន បញ្ញា បាននិយាយដូច្នេះថា៖«ពួកយើងបានចុះណែនាំអាជីវករ អំពីផលប៉ះពាល់នៃសំរាម និងការទុកដាក់សំរាម បណ្ដុះស្មារតីយុវជនគោលដៅ២៥រូប និងចុះសម្អាតបរិស្ថាន បានដាក់ធុងសំរាមព្រមទាំងដាក់ប៉ាណូដែលមានពាក្យស្លោកទាក់ទងនិងបរិស្ថាន»។ កិច្ចការសង្គមក្នុងវិស័យបរិស្ថានដែលធ្វើឡើងដោយជំនោរយុវជនភ្នំស្រង់នេះ មិនត្រឹមមិនទទួលបានប្រាក់កម្រៃឡើយ ថែមទាំងទទួលបានការរិះគន់ពីមនុស្សមួយចំនួន ផងដែរ។ កញ្ញា ឌឿង មួយគីម ជាសមាជិកជំនោរយុវជនភ្នំស្រង់ បានលើកឡើងថា៖«ចាប់តាំងពីខ្ញុំចូលរួមការងារស្ម័គ្រចិត្តនេះមក គឺមានអ្នករិះគត់ច្រើន និងមានបងប្អូនអាជីវករ [មួយចំនួន] គាត់មិនសហការជាមួយពួកយើងក្នុងការសម្អាតបរិស្ថានទេ»។ ទោះទទួលរងការរិះគន់ពីសំណាក់មនុស្សនៅជុំវិញខ្លួន និងមិនសូវមានការសហការពីអាជីករ ក្នុងការថែរក្សាបរិស្ថាន នៅតំបន់រមណីយដ្ឋានទំបន់ស្លាក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែយុវតីរូបនេះ បានចាក់ទុកការងារដែលខ្លួនកំពុងចូលរួមនេះ គឺពិតជាមានតម្លៃណាស់។ សម្រាប់ស្មារតីរួមរបស់ជំនោរយុវជនភ្នំស្រង់ ក៏មិនរាថយក្នុងការបន្តឮដំណើរការការងារស្ម័គ្រចិត្តលើវិស័យបរិស្ថាននេះ ដើម្បីឱ្យសហគមន៍មានភាពស្រស់បំព្រង ដោយគ្មានការចោលសំរាមពាសវាលពាសកាល។ លោក សឿន ឧត្តម និយាយថា កិច្ចការងារស្ម័គ្រចិត្តនេះ គឺហត់ ប៉ុន្តែសប្បាយ។ លោកបាននិយាយដូច្នេះថា៖«ពួកយើង មានឆន្ទៈមួយចូលរួមលើកស្ទួយ ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យបរិស្ថានក្នុងសហគមន៍មានភាពស្រស់បំព្រង។ អ្វីដែលក្រុមរបស់យើងទទួលបានគឺល្អមែនទែន ដោយប្រជាជនយល់ដឹងអំពីបញ្ហាបរិស្ថានក្រោយពីពួកយើងចុះបណ្ដុះបណ្ដាល និងរៀបចំធុងសំរាមបានត្រឹមត្រូវ។ អាជីវករចេះទុកដាក់សំរាម ហើយភ្ញៀវទេសចរ គាត់ទុកសំរាមក្នុងធុងសំរាម ដែលអាចធ្វើឲ្យតំបន់ទេសចរណ៍នេះ កាត់បន្ថយសំរាម»។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រុមយុវជនភ្នំស្រង់ បានលើកទឹកចិត្តដល់យុវជនទាំងអស់ឱ្យចូលរួមធ្វើកិច្ចការងារស្ម័គ្រចិត្តនៅតាមវិស័យដែលជាចំណង់ចំណូលចិត្តរៀងៗខ្លួន ដើម្បីជួយជំរុញឱ្យកម្ពុជាមានការអភិវឌ្ឍនិងមានការរីកចម្រើនលើគ្រប់វិស័យកាន់តែប្រសើរថែមទៀត៕	ដោយ៖ សឿន លកិ្ខណា
សេចក្តីព្រាងច្បាប់ចំនួនបីដែលគាំទ្រដោយរដ្ឋាភិបាលក្រុងព្រីស្ទីណា ត្រូវបានសភាអនុម័តជំហានដំបូងនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ដោយសំឡេងភាគច្រើន ក្នុងគោលដៅប្តូរអង្គភាពកម្លាំងសន្តិសុខជាតិកូសូវ៉ូទៅជាស្ថាប័នយោធាថ្នាក់ជាតិដែលមានតួនាទីធំទូលាយ និងមានកងទ័ពប្រមាណ ៥០០០នាក់រួមជាមួយទ័ពបម្រុង ៣០០០នាក់ដែរ។ បើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP សភាកូសូវ៉ូបានបោះឆ្នោតអនុម័តច្បាប់នេះដោយមានសំឡេងគាំទ្រ ៩៨ ក្នុងចំណោមសមាជិកសភាសរុប ១២០នាក់។ ក្នុងចំណោមនោះ សមាជិកសភា ១១រូបដែលតំណាងឲ្យជនជាតិភាគតិចស៊ែបនោះបានធ្វើពហិកា និងចោទប្រកាន់ថា ការបង្កើតស្ថាប័នយោធានេះជារឿងខុសច្បាប់។ ប៉ុន្តែតាមនីតិវិធីនៃការចងក្រងនិងអនុម័តច្បាប់ ច្បាប់ទាំងបីនេះនឹងត្រូវសមាជិកសភាត្រួតពិនិត្យ និងជជែកដេញដោលគ្នាជាលើកទីពីរដែលនឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅខែវិច្ឆិកា មុននឹងត្រូវបញ្ជូនទៅឲ្យប្រធានាធិបតី Hashim Thaci ចុះហត្ថលេខា និងប្រកាសឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ។ មុនការបោះឆ្នោតអនុម័ត នាយករដ្ឋមន្ត្រីកូសូវ៉ូ Ramush Haradinaj ប្រកាសថា ការអនុម័តច្បាប់នេះនឹងឈានទៅពង្រឹងសមត្ថភាពការពារបូរណភាពដែនដីកូសូវ៉ូ និងការពារប្រជាជនកូសូវ៉ូនៅទូទាំងប្រទេសដែរ។ តាមពិតទៅ ការសម្រេចអនុម័តច្បាប់ថ្មីដែលសំដៅបង្កើនអំណាច និងតួនាទីយោធាកូសូវ៉ូនេះមិនបានឆ្លងកាត់ការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញឡើយ។ សមាជិកសភាដែលធ្វើពហិកាចូលប្រជុំអនុម័តច្បាប់ដែលជាជនជាតិភាគតិចស៊ែបនោះបានអះអាងថា សកម្មភាពសមាជិកសភាកូសូវ៉ូនេះបំពានដំណោះស្រាយអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ១២៤៤ ដែលអនុម័តឆ្នាំ ១៩៩៩ ក្នុងគោលដៅបញ្ចប់សង្គ្រាមរវាងកងទ័ពស៊ែប៊ី និងក្រុមគាំទ្រឯករាជ្យអាល់បានីក្រោយបែកខ្ញែកនៃសាធារណៈរដ្ឋសហភាពយូហ្គោស្លាវី និងបំពានរដ្ឋធម្មនុញ្ញកូសូវ៉ូផងដែរ។ តាមពិតទៅ ទឹកដីនៅក្នុងតំបន់បាល់កង់កូសូវ៉ូនេះមានប្រជាជន ១,៨ លាននាក់ ហើយបានប្រកាសឯករាជ្យជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ២០០៨ បន្ទាប់ពីផ្តាច់ខ្លួនពីស៊ែប៊ីដោយជោគជ័យក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៩ ដោយមានការអន្តរាគមន៍ពីកងកម្លាំងណាតូ។ ចាប់ពីពេលនោះមក កូសូវ៉ូ ត្រូវបានការពារដោយកងទ័ពណាតូ ហើយមកដល់បច្ចុប្បន្នទ័ពសម្ព័ន្ធយោធានេះ ៤០០០នាក់នៅបន្តមានវត្តមាននៅទីនោះដែរ។ ស៊ែប៊ីដែលមិនទទួលស្គាល់ការប្រកាសឯករាជ្យរបស់កូសូវ៉ូនេះ បានបង្ហាញការខឹងសម្បារខ្លាំង និងជំទាស់ដាច់ខាតចំពោះការឈានទៅបង្កើតកងទ័ពជាតិនៅកូសូវ៉ូដែរ។ រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិនៃរដ្ឋាភិបាលក្រុង បែលក្រាតលោក Aleksandar Vulin បានថ្លែងថាការបង្កើតស្ថាប័នកងទ័ពកូសូវ៉ូនេះនឹងក្លាយជាការគំរាមកំហែងដល់សន្តិភាពរបស់ប្រជាជាតិស៊ែប និងប្រទេសស៊ែប៊ីផងដែរ។ ដោយឡែក ជុំវិញការបង្កើតស្ថាប័នកងទ័ពជាតិនេះដែរ កន្លងមកបក្សសម្ព័ន្ធយោធាណាតូបានប្រកាសហើយថា រាល់ការផ្លាស់ប្តូរ រចនាសម្ព័ន្ធ ប្រតិបត្តិការ និងកាតព្វនៃកងកម្លាំងសន្តិសុខជាតិកូសូវ៉ូនោះជាអំណាចរបស់រដ្ឋាភិបាលកូសូវ៉ូផ្ទាល់។	សមាជិកសភាកូសូវ៉ូ បានសម្រេចបោះឆ្នោតអនុម័តសេចក្តីពីព្រាងច្បាប់បង្កើតយោធាជាតិជាផ្លូវការនៅសប្តាហ៍នោះ។ សកម្មភាពបង្កើតស្ថាប័នយោធាជាតិរបស់កូសូវ៉ូដែលធ្លាប់ជាអតីតខេត្តរបស់អតីតរដ្ឋយូហ្កោស្លាវីស៊ែប៊ីនោះ ធ្វើឲ្យស៊ែប៊ីខឹងសម្បារខ្លាំងដែរ។
តាមរយៈកិច្ចសន្ទនាជាមួយសមភាគីចិនលោក ស៊ី ជិនភីង លោក វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី បានលើកឡើងយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «ការប៉ុនប៉ងពីសំណាក់មនុស្សមួយចំនួន ក្នុងការបង្ខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ចិន ជុំវិញដើមកំណើតនៃកូរ៉ូណាវីរុស គឺមិនអាចទទួលយកបានឡើយ»។ ការលើកឡើងរបស់លោកពូទីនបែបនេះ គឺទំនងជាចង់សំដៅដល់ប្រធានាធិបតី ដូណាស់ ត្រាំ ដែលកន្លងមកបានចោទចិនថា បានពន្យារពេលប្រាប់ពិភពលោកអំពី COVID-19 ។ លោក ត្រាំ ថែមទាំង ឲ្យគេស៊ើបអង្កេតពីដើមកំណើតកូរ៉ូណាវីរុស ថា តើចេញពីមន្ទីរពិសោធនៅក្នុងទីក្រុងវូហាន ឬអត់ថែមទៀត។ ក្នុងកិច្ចសន្ទនាដដែលនេះ លោក ស៊ី ក៏បានលើកឡើងដែរថា ការព្យាយាមធ្វើ COVID-19 ឲ្យក្លាយជាបញ្ហានយោបាយ នឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ហើយវានឹងអាចធ្វើឲ្យស្ថានភាពកូរ៉ូណាវីរុស កាន់តែអាក្រក់ឡើង។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Xinhua។ ក្រៅពីបញ្ហាទាក់ទងនឹងអាមេរិក ភាគីទាំងពីរក៏បានលើកឡើងពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទេ្វភាគីផងដែរ ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងជាមួយ COVID-19។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនេះ ត្រូវបានប្រមុខរដ្ឋទាំងពីរដាក់ឈ្មោះថា «ដៃគូជាយុទ្ធសាស្ត្រ»។ ក្រោមការរួមគ្នានេះ ចិន និងរុស្ស៊ី នឹងផ្តោះប្តូរអ្នកជំនាញរបស់ខ្លួន ជួយគ្នា និងផ្គត់ផ្គង់សម្ភារវេជ្ជសាស្ត្រទៅវិញទៅមក ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរាតត្បាតនៃ COVID-19។ បន្ថែមពីលើនេះ ភាគីទាំងពីរក៏បានបង្ហាញពីទំនុកចិត្ត ក្នុងការយកឈ្នះជំងឺរលាកសួតថ្មីនេះផងដែរ។ សូមបញ្ជាក់ថា គិតមកត្រឹមពេលនេះ រុស្ស៊ីមានករណី COVID-19 សរុបជាង ៣ម៉ឺនករណី អ្នកស្លាប់មានចំនួន ២៧២ករណី និងអ្នកជាសះស្បើយចំនួន ២៥៩០ករណី។ ចំណែកចិនវិញ ស្ថានភាព COVID-19 បានធូរស្បើយខ្លាំង។ គិតត្រឹមរយៈពេលដូចគ្នានេះ ចិនមានករណី COVID-19 សរុបចំនួនជាង ៨ម៉ឺនករណី អ្នកស្លាប់ជាង ៤ពាន់ករណី។ ចំណែកអ្នកជាសះស្បើយនៅចិន ក៏មានចំនួនច្រើនដែរ ពោលគឺមានរហូតដល់ទៅជាង ៧៧០០០នាក់៕	ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន និងសមភាគីចិន ស៊ី ជិនភីង នាថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា បានទាត់ចោលពាក្យសម្តីរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដែលថា ចិនពន្យារពេលប្រាប់ពិភពលោកជុំវិញជំងឺរលាកសួត ដែលបង្កដោយកូរ៉ូណាវីរុស (COVID-19) ។
លោក ស៊ន សំណាង បណ្ឌិតប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ធ្លាប់បានអោយដឹងថា កាសែតប្រចាំសប្តាហ៍ខ្មែរទី១ជាភាសាខ្មែរត្រូវបានគេបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៣៦ នៅទីក្រុងភ្នំពេញដោយមានចាងហ្វាងឈ្មោះ ប៉ាច ឈឺន។ លោក ប៉ាច ឈឺន ទទួលបានមនោគមន៍វិជ្ជាប្រជាធិបតេយ្យច្រើនពីប្រទេសបារាំង មុនពេលដែលគាត់សម្រេចចិត្តបង្កើតកាសែតសន្លឹកនៅឆ្នាំ១៩៣៦។ ថ្ងៃបង្កើតសារព័ត៌មាន នគរវត្ត ត្រូវបានគេផ្តល់ព័ត៌មានពីរផ្សេងគ្នា។ មតិទី១ថា សារព័ត៌មាន នគរវត្ត បានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី១៩ខែធ្នូឆ្នាំ១៩៣៦ តែមតិទី២ថា កាសែតនេះ បានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៦ខែធ្នូឆ្នាំ១៩៣៦។ តែទោះជាយ៉ាងណា ប្រភពទាំងពីរនៅតែបញ្ជាក់ថា កាសែត នគរវត្ត បានបង្កើតឡើងនៅចុងខែធ្នូឆ្នាំ១៩៣៦ដដែល។ លោក ប៉ាច ឈឺន គឺជាអតីតអ្នកបកប្រែអោយរដ្ឋបាលបារាំងក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ពីឆ្នាំ១៩១៤-១៩១៨។ ក្នុងបេសកកម្មរបស់លោកនៅក្នុងប្រទេសបារាំងក្នុងនាមជាអ្នកបកប្រែអោយរដ្ឋបាលបារាំង លោកបានរៀនសូត្រមនោគមន៍វិជ្ជាប្រជាធិបតេយ្យជាច្រើនពីប្រទេសបារាំង ហើយលោកក៏ជាអ្នកប្រឆាំងនឹងអាណានិគមនិយមបារាំងដ៏ខ្លាំងក្លាម្នាក់ដែរ។ អាចារ្យ ហែម ចៀវ ដែលជាបញ្ញវន្តប្រឆាំងនឹងបារាំងដែរនោះ ក៏បានចូលរួមបង្កើតការសែត«នគរវត្ត» នោះដែរ។ លោក ស៊ន សំណាង បានកត់សម្គាល់ថា អ្នកសំណេរកាលនោះភាគច្រើនដាក់ឈ្មោះដូចជា អាចារ្យ កង, អាចារ្យ កុយ។ល។ អត្ថបទមួយដែលលោក ស៊ន សំណាង កត់សម្គាល់នៅក្នុងសំណេរកាលនោះ គឺអ្នកនិពន្ធបានចោទជាសំណួរក្នុងបទអត្ថាធិប្បាយថា ហេតុអ្វីបានជាខ្មែរក្រ? ចម្លើយ គឺដោយសារខ្មែរខ្ជិល។ អត្ថបទភាគច្រើនបណ្តុះគំនិតអោយខ្មែរកុំពឹងផ្អែកលើគេ។ ព័ត៌មានក្នុងកាសែតភាគច្រើនត្រូវបានអានដោយមន្ត្រីរាជការ រីឯពលរដ្ឋធម្មតាភាគច្រើនទទួលបានព័ត៌មានតាមរយៈព្រះសង្ឃនៅក្នុងវត្តទៅវិញ។ មុនមានវត្តមានសារព័ត៌មានជាភាសាខ្មែរជាផ្លូវការ បទបញ្ជាផ្សេងៗពីរដ្ឋាភិបាលត្រូវបានគេផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈសេវារដ្ឋបាលរបស់រដ្ឋ។ មុនឆ្នាំ១៩៣៦ មានកាសែតជាភាសាបារាំងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាឈ្មោះ Lavenir du Cambodge et Lécho du Cambodge។ នៅឆ្នាំ១៩៤៦ សាព័ត៌មាន កម្ពុជា មួយទៀត ក៏បានបោះពុម្ពផ្សាយជាភាសាខ្មែរដែរ។ ផ្អែកលើប្រភពផ្សេងៗ សារព័ត៌មានបរទេសជាសន្លឹកត្រូវបានគេបោះពុម្ពផ្សាយជាលើកដំបូងនៅក្នុងប្រទេសអឺរ៉ុបនៅឆ្នាំ ១៦០៥, នៅសហរដ្ឋអាមេរិកនៅឆ្នាំ ១៦៩០ នៅអាស៊ីក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាឆ្នាំ ១៨២២។ វិទ្យុរត្រូវបានគេបង្កើតឡើងក្នុងទសវត្សរ៍ ១៨៦០ ក្នុងខណៈពេលដែលទូរទស្សន៍ត្រូវបានគេបង្កើតជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩២៦។ ប្រព័ន្ធសារព័ត៌មានអេឡិចត្រូនិកលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតត្រូវបានគេបង្កើតក្នុងឆ្នាំ១៩៧៤ តែទើបចុងឆ្នាំ១៩៩០ កាសែតអាមេរិកជាច្រើនរយ បានផ្សាយជាអនឡានបន្ថែមទៀត។ព័ត៌មានតាមបណ្តាញសង្គម ត្រូវបានកើតឡើងស្របពេលនៃកំណើត Facebook នៅឆ្នាំ២០០៤៕	ភ្នំពេញ៖ ក្នុងខណៈពេលដែលកាសែតបរទេសជាសន្លឹកត្រូវបានគេបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៦០៥នៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប កាសែតខ្មែរជាសន្លឹកត្រូវបានគេបង្កើតឡើងនៅខែធ្នូឆ្នាំ១៩៣៦។ កាសែតខ្មែរដំបូងគេបង្អស់មានឈ្មោះថា«នគរវត្ត»។ ឆ្នាំ១៩៣៦-២០១៩ កាសែតខ្មែរមួយនេះ មានអាយុ៨៣ឆ្នាំ បើគិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៩នេះ។ នៅឆ្នាំ១៩៤៦ សាព័ត៌មាន ខ្មែរមួយទៀត ក៏បានបោះពុម្ពផ្សាយជាភាសាខ្មែរដែរ។
ដើម្បីជ្រាបកាន់តែច្បាស់អំពីអត្ថន័យនៃពាក្យខាងលើនោះសូមលោកអ្នកតាមដានកិច្ចសម្ភាសរវាង លោក ឈួន សេរីវិចិត្រ គ្រូបង្រៀនឯកទេសផ្នែកលក់និងទីផ្សារនៅវិទ្យាស្ថានEDI និង អ្នកនាងស៊ែម ម៉ូនីតា សារព័ត៌មានថ្មីៗដូចតទៅ៖ អ្នកនាង ស៊ែម ម៉ូនីតា៖ តើរវាង អ្នកលក់ អ្នកទីផ្សារ និងអ្នកប្រឹក្សាមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងដូចម្ដេច? លោកឈួន សេរីវិចិត្រ៖ បាទជាទូទៅអ្នកលក់(Sale)តួនាទីរបស់គាត់ គឺជាអ្នកប្រតិបិត្តការទីផ្សារ។ មុខងាររបស់គាត់មាន៥ធំៗគឺ៖ ទី១,ការអភិវឌ្ឍន៍(CustomerDevelopmen) សំដៅទៅលើការរកអតិថិជនថ្មី និងការពង្រីកការលក់តាមរយៈអតិថិជនចាស់។ ទី២,ការតុបតែងលំអរទីផ្សារ(Demand Planning)ក្រុមលក់ត្រូវលើកពីតម្រូវការទីផ្សារទៅកាន់អ្នកផលិតថា អតិថិជនត្រូវការអ្វីខ្វះអ្វី? ទី៣,ការរៀនចំលំអរទីផ្សារតាមលក្ខណៈអាជីវកម្ម ប្រសិនបើលក់នៅហាងតើត្រូវរៀបចំរបៀបណា បើលក់ដីឡូត៍ តើត្រូវរៀបចំដាំដើមឈើនៅកន្លែណាជាដើម ដោយអនុវត្តគោលការណ៍តាមMarketing ឫអ្នកទីផ្សារ។ ទី៤,បង្កើតការបញ្ជាទិញជាមួយអតិថិជន(Order Generation)ផ្ដល់ប្រឹក្សាដល់អតិថិជនថា តើគួរបញ្ជាទិញកម្រិតណាទើបសមស្របកុំឱ្យគាត់ដាច់ស្តុក។ ទី៥,ការគ្រប់គ្រងឃ្លាំង(Warehousing)ដែលត្រូវដឹងថា តើទំនិញឬផលិតផលណាត្រូវលក់មុនគេ តើត្រូវដាក់កន្លែងណាទើបលក់ដាច់ជាដើម។ ចំណែកឯផ្នែកទីផ្សារ(Marketing)គឺការបង្កើតឱ្យមានតម្រូវការទីផ្សារកើតឡើង។តួនាទីរបស់អ្នកទីផ្សារមាន៥រួមមាន៖ទី១,ការគ្រប់គ្រងលើស្លាកសញ្ញាធ្វើម៉េច ឱ្យស្លាកសញ្ញានោះគេទទួលស្គាល់។ ទី២,ការផ្សព្វផ្សាយ(Promotion).ទី៣,ការធ្វើសកម្មភាពនៅក្នុងហាងមួយឱ្យមើលទៅសកម្មដែលទាក់ទាញអ្នកប្រើប្រាស់ទិញ(Trade Marketing)(ឧទាហរណ៍៖ហាងមួយអតិថិជនមិនផឹកកូកាកូឡា គឺជាបញ្ហារបស់អ្នកទីផ្សារ តែបើចូលទៅចង់ញាំកូកាកូឡា មិនមានលក់វិញជាបញ្ហាអ្នកលក់)។ទី៤,ទំនាក់នងសារធារណៈ(Public Relation)។ទី៥,គឺការអភិឌ្ឍន៍ផលិតផលថ្មី(Business/Products Development)។ មួយវិញទៀតចំពោះអ្នកប្រឹក្សា(Counsultants)គឺជាអ្នកដែលមានបទពិសោធន៍ច្រើនឆ្នាំឈរជាកណ្ដាលលើឯកភាពឯករាជ្យ អ្នកដែលឥតទទួលផលប្រយោជន៍ អត់មានទំនាស់ផលប្រយោជន៍ពីការផ្ដល់ប្រឹក្សានោះ។ប៉ុន្តែតែបើគាត់ប្រឹក្សារទៅលើអាជីវកម្មមានន័យថា គាត់ទាញទៅរកអាជីវកម្មនោះហើយ ពិសេសយើងត្រូវមើលថាគាត់ធ្វើការងារអ្វី ប្រសិនគាត់ធ្វើខាងអ្វីនោះ ការផ្ដល់ប្រឹក្សារបស់គាត់ គឺលំអៀងទៅរកខាងនោះហើយ រឿងនេះគឺថាត្រូវតែអ៊ីចឹង ព្រោះបច្ចុប្បន្នអ្នកលក់ និងទីផ្សារ ក៏ត្រូវបញ្ជូលឱ្យគាត់អាចប្រឹក្សាបានដែរ។ជារួមនៅពេលដែលត្រូវរកអ្នកប្រឹក្សា គឺត្រូវរកអ្នកជំនាញខាងនោះ ហើយមិនត្រូវរកអ្នកប្រឹក្សាបែបទូទៅបានឡើយ(តែយ៉ាងណាសូមកុំលង់ជាមួយគាត់ត្រូវវិភាគពិចារណាបន្ថែម)។ អ្នកនាង ស៊ែម ម៉ូនីតា៖ តើយើងអាចសម្គាល់លក្ខណៈរបស់អ្នកទីផ្សារ និង អ្នកប្រឹក្សាដោយរបៀបណា? លោក ឈួន សេរីវិចិត្រ៖គឺយើងត្រូវមើលពី មុខដំណែង និង តួនាទីរបស់គាត់។មុខតំណែងគាត់អាចជាអ្នកប្រឹក្សា តែពេលខ្លះគាត់បានដើរតួរនាទីជាអ្នកលក់ ដូច្នេះលុះត្រាតែបែងចែងមុខតំណែងនិងតួនាទី រវាងមុខតំណែងយើងអាចមើលនាមប័ណ្ណ តែលក្ខណៈគាត់សម្ដែងចេញមកអ្វី បើសិនគាត់អ្នកទីផ្សារយើងយល់ហើយថា គាត់និងដៅ ទៅលើយើងហើយធ្វើយ៉ាងណាឱ្យយើងទិញអ្វី ដែលយើងមិនចង់ទិញសោះបែរមកជាចង់ទិញវិញ។ អ្នកនាង ស៊ែម ម៉ូនីតា៖ ដូច្នេះយើងមិនអាចសម្គាល់បានមែនទេថា រវាងអ្នកលក់ អ្នកទីផ្សារ និង អ្នកប្រឹក្សាខុសគ្នាត្រង់ណានោះ? លោក ឈួន សេរីវិចិត្រ៖ ត្រង់នេះរាងពិបាកបន្តិចដូចខ្ញុំបានរៀបរាប់ខាងលើចឹង។ណាមួយបច្ចុប្បន្នគេបានបង្រៀនអឱ្យអ្នកលក់ឬអ្នកទីផ្សារត្រូវតែអាចផ្ដល់ប្រឹក្សាឱ្យគេបាន ។ដូច្នេះគេបញ្ចូលគ្នា។	ភ្នំពេញ៖ជាទូទៅនៅក្នុងអាជីវកម្មមួយ ចំបាច់ណាស់ត្រូវការអ្នកលក់ អ្នកទីផ្សារ និងអ្នកប្រឹក្សា ដើម្បីជួយដល់ការវិនិយោគទៅលើអ្វីមួយប្រកបដោយផ្លែផ្លា និងអាចធានាបានសុវត្ថិភាពកម្រិតខ្ពស់។ ដូច្នេះ អ្នកលក់ អ្នកទីផ្សារ និង អ្នកប្រឹក្សា មានភាពខុសគ្នាដូចម្ដេច?
ពាក្យដែលពលរដ្ឋនិយមសរសេរបញ្ចប់ដោយអក្សរ«ណ»តែបែរជាសរសេរដោយបញ្ចប់ដោយអក្សរ«ន»ទៅវិញ ពាក្យនោះមានដូចជាពាក្យ កំណកំណើត,កំណល់,កំណប់,កំណើន,កំណែ,កំណែន,កំណាញ់,សំណាញ, សំណួរ,សំណូក,សំណើ, ដំណេក,ដំណើប, សំណ, សំណាក, សំណព្វ,អំណរ ជាដើម។ ពាក្យទាំងនេះ ត្រូវបានពលរដ្ឋខ្លះសរសេរជា កំនកំនើត,កំនល់,កំនាល,កំនប់,កំនើន,កំនែ,កំនែន,កំនាញ,សំនួរ,សំនូក,សំនើ,ដំនេក,ដំនើប,សំន,សំនាក,សំនព្វ,អំនរ ទៅវិញ។ ដូច្នេះមិនអាចសរសេរបែបនេះបានឡើយ ពីព្រោះមិនត្រូវតាមវចនានុក្រមខ្មែរឡើយ។ ពាក្យមួយចំនួន បានកំណត់នៅក្នុងវចនានុក្រមខ្មែររួចហើយ ដែលតម្រូវឲ្យមហាជនចងចាំ និងត្រូវប្រើប្រាស់ឲ្យត្រឹមត្រូវ ដោយពាក្យទាំងនោះមាន សំណើច,សំណើម,បំណែក,បំណាត់,បំណិទ,បំណែ,បំណាំ,ប្រណាំង, ស្រណោះ,សំណុស,សំណូម ជាដើម៕	នៅក្នុងវចនានុក្រមខ្មែររបស់សម្តេច ជួន ណាត បានបែងចែកពាក្យណាដែលត្រូវបញ្ចប់ដោយអក្សរ«ណ»ហើយពាក្យណាដែលត្រូវសរសេរបញ្ចប់ដោយអក្សរ«ន»។ មហាជនខ្លះមិនទាន់បានកំណត់ពាក្យដែលគួរតែសរសេរបញ្ចប់ដោយអក្សរ«ណ»ឬ«ន»នៅឡើយទេ។
ប្រធានគណបក្សយុវជនកម្ពុជា លោក ពេជ្រ ស្រស់ យល់ថា ការសម្រេចរបស់សម្ដេច ហ៊ុន សែន គឺសមស្របតាមមុខងារ និងតួនាទីរបស់ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាពិគ្រោះ និងផ្ដល់យោបល់ ដែលបំពេញការងារនៅក្នុងស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិ។ ក្នុងន័យនេះលោក ពេជ្រ ស្រស់ ចង់ពន្យល់ថា តួនាទីនីតិប្រតិបត្តិ គឺគ្មានសិទ្ធិអំណាចលូកដៃចូលកិច្ចការតុលាការ ដែលបានសម្រេចនោះទេ តួយ៉ាងដូចជាករណីដីធ្លីជាដើម។ សម្រាប់លោក ពេជ្រ ស្រស់ ការហាមឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាចុះដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីនេះ វាមិនប៉ះពាល់ដល់ការងារស្ថាប័នខ្លួនឡើយ ប៉ុន្តែវាក៏អាស្រ័យលើភាពវ័យឆ្លាត និងសមត្ថភាពបំពេញការងាររបស់សមាជិកទាំងអស់។ បើតាមលោក ពេជ្រ ស្រស់ បម្រាមរបស់សម្ដេចនេះ គឺគាត់បានហាមមកជាយូរណាស់មកហើយ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែសមាជិកខ្លះ នៅមិនបានអនុវត្តតាមការណែនាំរបស់សម្ដេចប៉ុណ្ណោះ។ សូមលោក-អ្នកនាង ស្ដាប់កិច្ចសម្ភាសរវាងលោក រំដួល ចិត្រា អ្នកសារព័ត៌មានថ្មីៗ និងលោក ពេជ្រ ស្រស់ ប្រធានគណបក្សយុវជនកម្ពុជា និងជាសមាជិកឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាពិគ្រោះ និងផ្ដល់យោបល់ ដូចតទៅ៖ កិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រី កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០ ដែលដឹកនាំដោយសម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានដាក់ចេញបម្រាមមួយចំនួន ដល់លេខាធិការដ្ឋាននិងសមាជិក-សមាជិកានៃឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាពិគ្រោះនិងផ្តល់យោបល់។ បម្រាមទាំងនោះ គឺ មិនត្រូវចុះដោះស្រាយរាល់ទំនាស់ ដែលសម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានដោះស្រាយ និង មានសេចក្តីជូនដំណឹងរបស់ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី (ស.ជ.ណ) រួចហើយ, មិនត្រូវចុះដោះស្រាយរាល់ទំនាស់ដីធ្លី ដែលកំពុងដំណើរការតាមនីតិវិធីរបស់តុលាការ, និង មិនត្រូវដោះស្រាយរាល់ទំនាស់ដីធ្លី ដែលបានដោះស្រាយដោយតុលាការ និងមានសាលក្រមឬសាលដីការួចហើយ។ ជាមួយគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាល ណែនាំលេខាធិការដ្ឋាននៃឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាពិគ្រោះនិងផ្តល់យោបល់ ឲ្យពិនិត្យគោលដៅនិងកម្មវត្ថុ ដែលសមាជិក-សមាជិកានៃឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាពិគ្រោះនិងផ្តល់យោបល់ បម្រុងចុះទៅដោះស្រាយ ហើយមិនត្រូវចេញលិខិតបេសកកម្មជូនឡើយ បើស្ថិតក្នុងបម្រាមទាំងបីខាងលើ។ លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាល សង្កត់ធ្ងន់ថា សមាជិក-សមាជិកាឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាពិគ្រោះនិងផ្តក់យោបល់ ក៏មិនត្រូវបញ្ជូនសំណុំរឿងវិវាទដីធ្លីរវាងបុគ្គលនិងបុគ្គល ជូនទៅសម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ដោះស្រាយដែរ។ បម្រាមរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីនេះ ធ្វើឡើងក្រោយពីមានការបញ្ចប់តួនាទីលោក សុខសុវណ្ឌ វឌ្ឍនាសាប៊ុង ហៅ វីល្លាម ហ្គ័ង ប្រធានគណបក្សខ្មែរក្រោក ពីសមាជិកនៃឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាពិគ្រោះនិងផ្តល់យោបល់ កាលពីថ្ងៃទី៤ ឧសភា។ ការបញ្ចប់សមាជិកភាពនេះ គឺបន្ទាប់ពីលោក បានទាស់ទែងជាមួយមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន ពេលលោក ចុះទៅស្រាវជ្រាវក្នុងរឿងមួយ ដោយលោក អះអាងថា មន្ត្រីបរិស្ថាន បានឃុំខ្លួនប្រជាជន និងការពារក្រុមហ៊ុនឯកជន៕ អត្ថបទទាក់ទង រដ្ឋាភិបាល លែងបណ្តោយឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាពិគ្រោះនិងផ្តល់យោបល់	ភ្នំពេញ៖ សម្ដេច ហ៊ុន សែន បានចេញបម្រាមហាមសមាជិកឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាពិគ្រោះយោបល់ចុះដោះស្រាយរាល់ទំនាស់ដីធ្លី ដែលតុលាការនិងសម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានដោះស្រាយរួចហើយឡើយ នៅកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រី កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០។សម្ដេច ក៏ហាមឧត្តមក្រុមប្រឹក្សា មិនឱ្យបញ្ជូនសំណុំរឿងវិវាទដីធ្លីរវាងបុគ្គលនិងបុគ្គល ជូនទៅសម្តេចដោះស្រាយដែរ។ សមាជិកឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាពិគ្រោះ និងផ្ដល់យោបល់លោក ពេជ្រ ស្រស់ អះអាងថា បម្រាមរបស់សម្ដេច ហ៊ុន សែន មិនប៉ះពាល់ដល់ការងារឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាឡើយ ប៉ុន្តែវាអាស្រ័យលើសមត្ថភាពការងាររបស់សមាជិក ក្នុងការបំពេញសកម្មភាព កុំឱ្យប៉ះពាល់ផលប្រយោជន៍រួមទៅវិញទេ។
ផលិតផលទាំងនោះ គឺមានផ្ទុកធាតុគីមី ដែលប៉ះពាល់ដល់សុខភាព។ សមត្ថកិច្ចចម្រុះនៃនេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់គណៈកម្មាធិការប្រយុទ្ធប្រឆាំងផលិតផលក្លែងក្លាយ (គ.ប.ផ.ក.) បានបង្ក្រាប និងរឹបអូសផលិតផលខូចគុណភាពទាំងនោះពីជនល្មើស ដែលស្តុកទុក ផលិត និងចែកចាយដោយខុសច្បាប់នាពេលកន្លងមក។ សម្តេច ស ខេង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ និងជាប្រធានគ.ប.ផ.ក. រួមទាំងថ្នាក់ដឹកនាំនៃក្រសួងនានា តំណាងអង្គទូតមួយចំនួនប្រចាំនៅកម្ពុជា ស្ថាប័នតុលាការ និងភាគីពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត នឹងចូលរួមក្នុងពិធីកម្ទេចផលិតផលខូចគុណភាពទាំងនោះ ដែលរៀបចំឡើងនៅភូមិថ្មីពីងពុង ឃុំដំណាក់រាំង ស្រុកឧដុង្គ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ៕	ផលិតផលចំណីអាហារខូចគុណភាពជាង១០០តោន ត្រូវបានកម្ទេចចោល នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៨នេះ ។
បន្ទាប់មក សារព័ត៌មានថ្មីៗ ចង់បានការយល់ឃើញ និងការវាយតម្លៃរបស់កវីជើងចាស់ រូបនេះ លើស្នាដៃតែងនិពន្ធរបស់យុវជននាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ឆ្លើយតបនឹងការសាកសួររបស់លោក អ៊ឹង ចំរើន និពន្ធនាយកសារព័ត៌មានថ្មីៗ ព្រឹទ្ធាចារ្យ អ៊ីវ ហួត បានសរសេរកាព្យឆ្លើយឆ្លងរហូតដល់៥០ល្បៈបន្ថែមទៀត។ អត្ថបទទាក់ទង កវី អ៊ីវ ហួត ប្រើស្នាដៃកំណាព្យតាមហ្វេសប៊ុកដើម្បីភ្ជាប់និស្ស័យជាមួយយុវជន (១) លោក អ៊ឹង ចំរើន៖ នាយុគសម័យ--ក្មេងមានស្នាដៃ--ក៏មិនតិចដែរ ពួកគាត់ច្រើននាក់--ប្រឹងរក្សាថែ--ពាក្យកាព្យក្បូនខ្មែរ ឲ្យបានគង់វង្ស។ តើព្រឹទ្ធាចារ្យ--យល់ឃើញយ៉ាងណា--បែបផែនទម្រង់ សិល្ប៍វិធីតែង--ចារចែងទ្រាយទ្រង់--នាំអ្នកអានលង់ ទៅតាមដែរទេ? កវី អ៊ីវ ហួត៖ រឿងប្រាថ្នា គ្រាណាថាបានសម្រេចពេញចិត្ត? ឲ្យតែចង់ គ្រប់កូនខ្មែរអាចតែងកំណាព្យខ្មែរបាន ១. ស្និទ្ធដិតវិញ្ញាណ--រឿងចេះពីរៀន--មានពីរករៀង ចារជាប្រាថ្នា--រចនាពង្រាង--តាំងចិត្តឥតផ្អៀង ទៀងស្មានបានផល។ ២. ទឹកចិត្តកវី--ក្មេងចាស់ប្រុសស្រី--លៃច្នៃលាភយល់ ចារកំណាព្យខ្មែរ--ដង្ហែកោសល្យ--ជួនជូនយោបល់ តម្កល់មេត្រី។ ៣. ខ្ញុំសុំសរសើរ--ដំណាលដំណើរ--ហោះហើរក្នុងទ័យ កាព្យខ្មែរពីរោះ--ស្មោះស្មេរបេតី--ចារចែងវែងខ្លី ប្រាស្រ័យច្នៃជាប់។ ៤. សូមលើកទឹកចិត្ត--បន្តប្រឌិត--ស្វែងឫទ្ធគិតគាប់ ខន្តីលៃចំ--សន្សំសព្វភ័ព្វ--សំណេរកេររាប់ ទាំងទ្រព្យវប្បធម៌។ ៥. ស្នាដៃច្នៃបាន--ពិតផ្សំចំណាន--លើឋានអក្សរ ជាក់ជាកំណប់--ប្រសព្វបន្ត--សូមចិត្តគិតល្អ ចរនឹងយុទ្ធសាស្ត្រ។ ៦. ជោគជ័យច្នៃចំ--ត្រូវការសន្សំ--បន្ទុំមន្តណាស់ ជួនពេលបូកគុណ--មុននឹងលេចច្បាស់--វាស់វែងប្រវាស់ ឱកាសផងដែរ។ ៧. ប្រាណបានប្រយ័ត្ន--យល់ហេតុត្រូវណាត់--ចាត់ចែងបែងបែរ ចាំគេសរសើរ--ជួនដើរខុសខ្សែ--ដូច្នេះត្រូវតែ កែយុទ្ធសាស្ត្រឆ្ងាយ។ ៨. ផ្ចិតផ្ចង់គុណភាព--គាស់ក្បាច់ខ្ពស់ទាប--រៀបមន្តអន្លាយ ខ្លួនជាគ្រូដែរ--គ្រោងកែមិនណាយ--កំណាព្យប្រែក្លាយ អាយភាពអស្ចារ្យ។ ៩. ភាពអស្ចារ្យហ្នឹង--ជួនវាតសន្ធឹង--ស្និទ្ធនឹងព្រឹត្តិការណ៍ កាលៈទេសៈ--បញ្ជាក់សព្វសារ--គួរពិចារណា គ្រាណាចារជ័យ។ ១០. គិតស្រួលដូចខ្ញុំ--កោសល្យពុំធំ--សន្សំខន្តី គុណភាពរៀបចំ--កំណាព្យខ្លីៗ--ស្ទើរតែរាល់ថ្ងៃ នៃជីវិតខ្ញុំ។ ១១. អ្នកអាននិងស្មេរ--គឺតែម្នាក់ទេ--រិះរេគ្នេរជុំ តិះទៀនរៀនទៀត--វាតមន្តអាគម--ពិនិត្យបន្ទុំ សម្ផស្សកាព្យស្ងួន។ ១២. តាមរៀនគ្រប់គ្រូ--ប្រជុំគម្រូ--គិតគូរ'លួច'ក្បួន ចារត្រាប់លុះត្រា--វាចារសមសួន--ល្បិចល្បែងចែងចួន លេងពួននឹងពាក្យ។ ១៣. ណែងណងក្រងល្បះ--ចួនពីរោះណាស់--មិនខ្មាស់បង្កៀក ពេចន៍លេចពន្លឺ--គឺចេះវិភាគ--កាព្យខ្មែរជានាគ ងាកប្រាណបានងាយ។ ១៤. គុណភាពចម្បង--គិតយល់រាល់ដង--បំណងពង្រាយ ជា'ល្បែងពាក្យ--រស់ពីរោះអាយនាយ--សន្សំសម្ទាយ ស្ពាយផងរែកទៀត។ ១៥. ខិតខំរៀបចំ--ជីវិតគ្រួក្រុម--ពុំឲ្យចង្អៀត ការងារទៀងទាត់--អំណត់ឥតឃ្លាត--ពេលទំនេរឆ្លៀត វាតកាព្យជាថ្នល់។ ១៦. សូមរួមសាទរ--ទឹកដីអង្គរ--បង្កកោសល្យ ធនធានបញ្ញា--ស្មារតីលៃយល់--សន្សំតម្កល់ រាល់ផលរៀនរក។ ១៧. សិលាចារឹក--កវីខ្មែរនឹក--មុនថ្នឹក ពន្លក ទុកជាស្នាដៃ--ឆ្នើមច្នៃលៃលក--និទានតមក ជម្រកអរិយ។ ១៨. ឆ្លាក់ល្អឥតខ្ចោះ--ព្រោះបានរៀនអស់--ស្មោះផ្ទេរមេត្រី មហានគរ--បន្ទរសេចក្តី--អក្ខរាចារន័យ ជ័យជាតិខេមរា។ ១៩. កវីនិពន្ធ--ស្គាល់ច្បាស់ទម្ងន់--មន្តស្នេហ៍ភាសា ទ្រព្រលឹងជាតិ--ឆ្លាសឆ្លៀតសិក្សា--ច្បាស់ទាំងសាវតារ អាណាចក្រខ្មែរ។ ២០. ចេះឆ្អិនប៉ិនថ្នឹក--ពន្លកពន្លឹក--នឹកភ្លឹកគិតប្រែ សង់សាងចក្រភព--វប្បធម៌មន្តស្នេហ៍--អរិយដង្ហែ រាល់តែភ័ព្វផ្សំ។ ២១. មាតាធិបតេយ្យ--គ្រឹៈថ្នាលសិរី--ន័យរុំបន្ទុំ បិតាធិបតេយ្យ--នៃឥណ្ឌាផ្គុំ--ទាំងចិនមកជុំ ផ្សំផ្គុំអារ្យខ្មែរ។ ២២. រៀនចេះពីលោក--យកមកគុណបូក--ជាស្នូកទ្រថែ ទេពកោសល្យជាតិ--វាតវង្សមន្តស្នេហ៍--ធនម្នុស្ស(១)កែប្រែ ហូរហែវិស័យ។ ២៣. កាលៈទេសៈ--ស្មារតីលៃស្ម័គ្រ--ឆ្លាក់ចិត្តគិតជ័យ វាសនាត្រចះ--រះជះអរិយ--វិទ្យាសាស្ត្រច្នៃ បុរីសុខសាន្ត។ ២៤. កវីនិពន្ធ--បញ្ញាពាក់ព័ន្ធ--គន់ផ្តុំចំណាន វប្បធម៌ទូទៅ--ជាផ្លូវត្រូវឈាន--លោកាជាស្ពាន ប្រៀនស្នើដើរដល់។ ២៥. វាសនាស្រុកខ្មែរ--គ្រប់គ្នាត្រូវតែ--បែរមកអំពល់ សាងអនាគត--មូលមាត់តម្កល់--'ធនម្នុស្ស'(១)ដឹងយល់ ពន្យល់បង្រៀន។ ២៦. ឲ្យស្គាល់សីមា--ស្គាល់ភោគលោកា--ដោយសារនិទាន ហេតុជាក់រាក់ជ្រៅ--ប្រាប់ផ្លូវត្រូវហ៊ាន--សន្សំជំហាន អាស៊ានសាទរ។ ២៧. ប្រជាជនតិច--ជាតិខ្មែរមិនភ្លេច--ជានិច្ចថ្ពេច..ត កោសល្យសង់សាង--ត្រដាងអង្គរ--ថេរផ្តុំកំដរ ចិត្តចរចង់ចេះ។ ២៨. ចង់ហើយឆ្លើយឆ្លង--សិក្សារាល់ដង--ចម្លងចំណេះ រៀនហើយរំលែក--ចែករឿងត្រិះរិះ--អ្នកអានបានបេះ ស្រេះស្រោបក្តាប់សារ។ ២៩. ផ្ចិតផ្ចង់ពិគ្រោះ--ជាស្មេរស្ម័គ្រស្មោះ--ពិរោះពិស្តារ អ្នកអានសប្បាយ--មិនណាយសិក្សា--ប្រឹងបែកប្រាជ្ញា ចេតនាចារដែរ។ ៣០. អាចជួយជាថ្នាល--ហ្វេសប៊ុកបណ្តាល--រាល់កាលប្រួលប្រែ បង្ហាញលំហាត់--ណាត់ជួប Friends ក្បែរ--ជួយប្រាប់ហូរហែ ពូកែកើនឡើង។ ៣១. ចេះរៀនពីគ្នា--បង្កើតសាមគ្គា--មុខជាជាតិថ្កើង ជំនាញចំណេះ--ស្រេះគ្រប់គ្នាយើង--ចែកលើកតម្កើង ជើងត្បូងគ្រោងគ្រាន់។ ៣២. ធនធានម្នុស្សខ្មែរ--តទៅស្និទ្ធស្នេហ៍--កែប្រែជាមន្ត វាសនាអង្គរ--បន្ទររួសរាន់--ហេតុផលជាឈ្នាន់ បន្ទាន់គន់គិត។ ៣៣. មុនបញ្ហាកើត--អ្នកមានកំណើត--អើតមើលរួមគិត រកដំណោះស្រាយ--អាយចម្លើយឫទ្ធ--សន្ទនាពិនិត្យ ជិតជ័យជូនជាតិ។ ៣៤. បញ្ហាមានស្តែង--គិតលៃក្រៃលែង--ចារចែងជូនញាតិ យល់ដឹងថ្លឹងគ្រាន់--បន្ទន់វិវាទ--ពិចារណ៍ព្រោងព្រាត ឥតឃ្លាតហេតុ.ផល។ ៣៥. រឿងពិតពឹងពាក់--ហេតុ.ផលជាក់លាក់--ប្រទាក់តម្កល់ 'រចនាបថ'តែង--ត្រូវស្វែងដិតដល់--ជាគ្រឿងសម្គាល់ កោសល្យអាត្មា។ ៣៦. ហេតុតែស្នេហ៍ណាស់--តាក់តែងច្បារច្បាស់--ដាស់ចិត្តខេមរា ចំណែកអ្នកដឹង--នឹងប្រឹងសិក្សា--សរសើរសព្វសារ អ្នកណាក្រៅខ្លួន។ ៣៧. សរសើរហើរមក--ត្រៀមទទួលយក--ពន្លកចិត្តស្ងួន កាព្យខ្មែរខ្លួនចែង--តុបតែងសមសួន--កុំបីបំពួន ពាក្យចួនខ្លាំងណាស់។ ៣៨. ចួនគោលពោលដឹង--កវីលៃថ្លឹង--សន្ធឹងប្រឹងឆ្លាស់ ចួនខ្លួនពេញចិត្ត--ប្រណីតយុទ្ធសាស្ត្រ--បានច្រើនដេរដាស ច្បាស់'រចនាបថ'។ ៣៩. កំណាព្យគ្មានព្រំ--អាចរីកទំហំ--ពុំមានកំណត់ ក្បួនកំណាព្យខ្មែរ--ស្នេហ៍ចិត្តអំណត់--ចិត្តចង់ប្រាកដ រត់រករស្មី។ ៤០. ពិសោធន៍ជាក់ស្តែង--ខ្ញុំសុំសម្តែង--រែងម្តុំសម្តី តែងល្អមួយល្បះ--ច្បាស់ជាភក្តី--ដូចណាត់អត្ថន័យ វិស័យកាព្យខ្មែរ។ ៤១. ជារឿងរៀបពាក្យ--ហេតុចង់បង្កៀក--ច្រៀកពេចន៍លេចថែ ចាប់ចុងចួនចង--ណែងណងហូរហែ--បានច្រើនរឹតតែ ពូកែគិតគន់។ ៤២. កុំទាន់ទៅណា--រំលេចរចនា--ភាសាមានមន្ត សន្សំបន្ទុំ--ទម្លាប់រាប់គ្រាន់--ចិត្តស្ម័គ្រពាក់ព័ន្ធ រួសរាន់រកឫទ្ធ។ ៤៣. ឫទ្ធរៀបពាក្យពេចន៍--បង្កៀករំលេច--ជានិច្ចពិនិត្យ ចាប់ចុងចួនចែង--ណែងណងក្រងចិត្ត--ទាល់យល់វិចិត្រ ខិតខំកែទៀត។ ៤៤. ទាល់តែអស់ចិត្ត--ភាសាពិសិដ្ឋ--អាណិតចិត្តឆ្លៀត រៀបរៀងផ្ទៀងផ្ទឹម--ចិញ្ចឹមមាយាទ--អំណត់ឥតឃ្លាត វាតវង្សខន្តី។ ៤៥. មិនបាច់ទៅឆ្ងាយ--'កាកគតិ'អាយ--បន្លាយនិស្ស័យ សាកល្បងក្រងចិត្ត--ប្រព្រឹត្តស្និទ្ធន័យ--រំលេចសេចក្តី កុំភ័យខ្លាចខុស។ ៤៦. ខ្លួនជាលោកគ្រូ--ខ្លួនកូនជាងគូរ--ផ្ទឹមផ្ទូរពិគ្រោះ កែទាល់បានល្អ--ស្មោះសរបណ្តុះ--សង់ធនធានម្នុស្ស ស្រុះចិត្តគិតចំ។ ៤៧. ចេះកែឲ្យស្រស់--ចេញល្បះពីរោះ--ជួសជុលឲ្យសម ឡើងខ្លួនជាគ្រូ--ស៊ូរៀនគ្រប់មុម--កូនសិស្សតូចធំ កុំភ្លេចប្រាប់ផ្លូវ។ ៤៨. ផ្លូវល្អប្រពៃ--ប្រើមន្តខន្តី--លៃលករកទៅ យុទ្ធសាស្ត្រច្បាស់ច្បារ--សិក្សាចារនៅ--កាព្យឃ្លោងយោងត្រូវ ប៉ះពូវ'ស្នាដៃ'។ ៤៩. អ្នកណាដឹងកើត--ស្មេរមានកំណើត--បង្កើតកាព្យជ័យ ចេញពីមួយល្បះ--រះលើបុរី--រាលដល់ផែនដី ស្មារតីសង់សាង។ ៥០. រឿងប៉ងប្រាថ្នា--សម្រេចកាលណា--ចារកើតជាប្រាង្គ កំណាព្យខាបចិត្ត--ស្និទ្ធអាថ៌សំណាង--អង្គរតំណាង ខាងខណ្ឌកវី៕ (១) ធនធានមនុស្ស (សូមរង់ចាំអានវគ្គ៣)	ឆ្លើយតបនឹងសំណួរទីមួយ របស់សារព័ត៌មានថ្មីៗ កវី អ៊ីវ ហួត វ័យ៨០ឆ្នាំ បានរៀបរាប់យ៉ាងក្បោះក្បាយទាក់ទងនឹងការផ្សាភ្ជាប់ខ្លួនជាមួយយុវជនសម័យបច្ចុប្បន្ន តាមរយៈអត្ថបទកាព្យដែលបង្ហោះនៅលើគណនីហ្វេសប៊ុករបស់លោក។
បើតាមរបាយការណ៍ខាងលើ ក្នុងឆ្នាំ២0១៧ អគ្គិភ័យ បានកើតឡើងចំនួន ៥១៤លើក ដោយក្នុងនោះ ឆេះតូប ២២០ និងឆេះផ្ទះ ៤៨០ខ្នង ហើយបណ្តាលឲ្យមនុស្សស្លាប់ ២២នាក់ និងរបួស ១២៨នាក់។ របាយការណ៍ដដែល បានឲ្យដឹងថា អគ្គិភ័យឆ្នាំ២០១៦ បានកើតឡើងចំនួន ៦១២លើក ដោយក្នុងនោះ អ្នកស្លាប់មានតែ១៤នាក់ និងអ្នករបួសមាន៥៤នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ របាយការណ៍នេះ បញ្ជាក់បែបនេះថា៖«អគ្គិភ័យឆ្នាំ២០១៧ មានការថយចុះ ៩៨លើក តែអ្នកស្លាប់កើន ៨នាក់ និងរបួស ៧៤នាក់»។ អគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ បានលើកឡើងក្នុងរបាយការណ៍ថា មូលហេតុនៃការកើតអគ្គិភ័យ គឺភាគច្រើនផ្ដើមចេញពីការតចរន្តអគ្គិសនីខុសច្ចេកទេស និងកត្តាធ្វេសប្រហែស ដូចជា អ៊ុចធូប ទៀន និងភ្លើងចង្ក្រាន ជាដើម។ ម្យ៉ាងទៀត ទីតាំងរងគ្រោះដោយសារអគ្គិភ័យ គឺភាគច្រើនខ្វះឧបករណ៍ពន្លត់បឋម និងទីតាំងភូមិសាស្ត្រមួយចំនួន មានលក្ខណស្មុគស្មាញ ដែលជាឧបសគ្គក្នុងការសង្គ្រោះ៕	នៅឆ្នាំ២០១៧ អគ្គិភ័យ កើតឡើងតិចជាងឆ្នាំ២0១៦។ ប៉ុន្តែរបាយការណ៍ពីអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ បានបង្ហាញថា មនុស្សស្លាប់និងរបួសដោយសារអគ្គិភ័យក្នុងឆ្នាំ២0១៧ មានចំនួនច្រើនជាងឆ្នាំ២0១៦។
ការប្រកាសបិទប្រទេសនឹងចូលជាធរមានពីថ្ងៃទី៥ វិច្ឆិកា រហូតដល់ថ្ងៃទី២ ធ្នូ។ ការបិទប្រទេសនេះ ក៏ទាមទារឲ្យមានការយល់ព្រមពីសភាអង់គ្លេសផងដែរ។ «យើងត្រូវបញ្ចេញសកម្មភាព ដើម្បីខ្ទប់ការកើនឡើងករណីឆ្លង»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោកចនសុន នៅពេលប្រកាសពីការបិទប្រទេសកាលពីថ្ងៃទី៣១ តុលា។ ការបិទប្រទេសលើកនេះ នឹងមានសភាពតឹងរឹងជាមុន ដ្បិតអីតៀមស្រា ភោជនីយដ្ឋាន និងអាជីវកម្មមិនចាំបាច់ដូចជា កន្លែងហាត់ប្រាណ និងធ្វើសក់ត្រូវបានតម្រូវឲ្យបិទទ្វា។ប៉ុន្តែទីធ្លាសាលារៀន និងសាកលវិទ្យាល័យត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យបន្តបើកជាធម្មតា។ ក្រៅតែពីនេះ រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសក៏លើកទឹកចិត្តផងដែរ ឲ្យពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនធ្វើការពីផ្ទះបើសិនជាអាចធ្វើទៅបាន និងជៀសវាងការធ្វើដំណើរទាំងឡាយណាដែលមិនចាំបាច់។ចំណែកអាជ្ញាធរសុខាភិបាលអង់គ្លេសវិញ បានអនុញ្ញាតឲ្យមនុស្សចេញពីផ្ទះក្រោមហេតុផលច្បាស់លាស់មួយចំនួនប៉ុណ្ណោះ ដូចជាទៅសាលា ទិញម្ហូបអាហារ និងពិនិត្យសុខភាព។ ការបិទប្រទេសនេះ ត្រូវបានលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេសរំពឹងថានឹងបញ្ចប់ត្រឹមខែធ្នូ។ នាពេលនោះ លោកសង្ឃឹមថាអង់គ្លេសអាចនឹងគ្រប់គ្រងការឆ្លងជំងឺCOVID-19 ជាថ្មីម្តងទៀត។ លោកបញ្ជាក់ថា ការគ្រប់គ្រងការឆ្លងគួរតែពិនិត្យឡើងពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយផ្សេងទៀត។ មែនទែនទៅ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានទទូចឲ្យលោកចនសុន បិទប្រទេសតាំងតែពីប៉ុន្មានសប្តាហ៍មុនមកម្ល៉េះ។ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេស ពន្យារពេលចាំរហូតដល់ករណីឆ្លងកើនឡើងច្រើនមែនទែន។ ចំណែកឯការិយាល័យស្ថិតិជាតិវិញ បានធ្វើការប៉ានស្មានថាអង់គ្លេសនៅពេលនេះមានអ្នកឆ្លងម្នាក់ ក្នុងចំណោម១០០នាក់។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ លោកCalum Semple សមាជិកក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងជាវេជ្ជបណ្ឌិតបានលើកឡើងនៅថ្ងៃដដែលថា ការរឹតបន្តឹងមានសភាពចាំបាច់ណាស់ ត្បិតអីវីរ៉ុសមាននៅពាសពេញប្រទេស។ ចំណែកប្រព័ន្ធសុខាភិបាលអង់គ្លេស(NHS) បានអះអាងថាបើសិនជាគេមិនបិទប្រទេសទេ នោះមន្ទីរពេទ្យនឹងគ្មានគ្រែសម្រាប់អ្នកឆ្លងឡើយគិតត្រឹមសប្តាហ៍ទី១ ដើមខែធ្នូ។ អង់គ្លេស មិនមែនជាប្រទេសតែមួយទេ នៅក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបដែលចាប់ផ្តើមបិទប្រទេសសារជាថ្មី បារាំង ប៊ែលហ្សិក ឆេក និងអាល្លឺម៉ង់ ក៏ចាប់ផ្តើមចេញវិធានការតឹងរឹងផងដែរ។ជាក់ស្តែងបារាំង ចាប់ផ្តើមបិទប្រទេសជាលើកទី២ កាលពីថ្ងៃទី៣០ តុលាមកម្ល៉េះ។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា តាំងតែពីផ្ទុះជំងឺឆ្លងមក ចំនួនអ្នកឆ្លងជំងឺCOVID-19 នៅអឺរ៉ុបបានកើនឡើងលើសពី១០លានករណី ដោយមាន១,៥លានករណីបន្ថែមទៀតកាលចាប់ពីសប្តាហ៍មុន ចំណែកឯអត្រាអ្នកស្លាប់មានការកើនឡើងដល់៣២ភាគរយ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានសប្តាហ៍ចុងក្រោយនេះ៕	នាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេសលោកបុរីស ចនសុន នៅថ្ងៃទី៣១ តុលាបានប្រកាសពីការបិទប្រទេសអង់គ្លេសទាំងស្រុងជាលើកទី២។ ការប្រកាសនេះ ធ្វើឡើងប៉ុន្មានម៉ោងក្រោយករណីឆ្លងCOVID-19 នៅអង់គ្លេសកើនឡើងលើសពី១លានករណី។ការបិទប្រទេសលើកនេះ មានរយៈពេល១ខែ។
បំណងប្រាថ្នាទាំងអស់ដែលក្រុមការងារសម្រេចបានរួមមាន៖ ១. ផ្ដល់ធុងសំរាមចំនួន ២៥ ដល់ផ្សារកណ្ដាល (ដោយ ហេង បុប្ផា) ២. សួរសុខទុក្ខ និងយកអំណោយជូនបុគ្គលិកប្រមូលសំរាម និងអ្នករត់ស៊ីក្លូ (ដោយ រិទ្ធី កុល្លិកា និង ម៉ៅ រស្មី) ៣. ដំឡើងកង្ហារនៅវិទ្យាល័យបឹងប្រិយ៍ (ដោយ ឌិន វណ្ណា) ៤. ដាំដើមឈើនៅសាលាមធ្យមវិចិត្រសិល្បៈ (ដោយ វុត្ថា ដូរ៉ូនិច និង ណន សុពលរិទ្ធ) ៥. សម្អាតសំរាមនៅក្រោមស្ពានព្រះមុនីវង្ស (ដោយ មិត្ត សុខរស់) ៦. ឧបត្ថម្ភស្បៀងអាហារជូនប្រជាពលរដ្ឋជាង ៥០ គ្រួសារ ដែលរងគ្រោះអគ្គីភ័យនៅភូមិសំបុកចាប (ដោយ ម៉ៅ យុទ្ធា) ៧. បរិច្ចាគថវិកាចំនួន ២០ លានរៀល ជូនមូលនិធិគន្ធបុប្ផា (ដោយ ឈិន សុម៉ាលីន) គួរំលឹកថា នេះជាកម្មវិធីដែលបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណង ចែករំលែកអំពើល្អដើម្បីសិរីសួស្ដីក្នុងឱកាសឆ្នាំថ្មីដែលឈានមកដល់ក្នុងពេលខាងមុខ។ ជាក់ស្ដែង កូកា-កូឡា បានសហការជាមួយក្រុមចម្រៀង SmallWorld Smallband ដើម្បីសម្រួលឲ្យការសម្រេចបំណងប្រាថ្នាទាំងនេះ ដំណើរការទៅដោយរលូន អមនឹងភាពសប្បាយរីករាយផងដែរ។ ចង់ដឹងថាបេសកកម្មនេះសប្បាយប៉ុណ្ណា? តោះទស្សនាទាំងអស់គ្នា	កម្មវិធី "Spread The Goodness ប្រចាំឆ្នាំ ២០១៩ ដែលរៀបចំដោយ ក្រុមហ៊ុន កូកា-កូឡា បានបញ្ចប់ទៅដោយជោគជ័យ ក្រោយជួយសម្រេចបំណងប្រាថ្នាជួយសហគមន៍នានាជុំវិញទីក្រុងភ្នំពេញចំនួន ៧ ឲ្យក្លាយជាការពិត។-
របាយការណ៍បង្ហាញថា អំពើភេរវកម្មបានបង្កឲ្យខាតថវិកាប្រមាណ៥២ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក កាលពីឆ្នាំ២០១៧ ដោយថយចុះ៤២ភាគរយ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០១៦។ ថវិកាទាំងនោះ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ទៅលើជនរងគ្រោះដែលស្លាប់ និងរបួស ក៏ដូចជាការខូចខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការខាតបង់ដោយអំពើភេរវកម្ម មានចំណែកតែ០,៤ភាគរយប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោមអំពើហិង្សានានាលើពិភពលោក ដែលក្នុងនោះមានដូចជា ឃាតកម្ម ទំនាស់ប្រដាប់អាវុធ និងជម្លោះផ្សេងៗទៀត។ អឺរ៉ុបរងប៉ះពាល់តិចជាងគេ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងទ្វីបផ្សេងទៀតលើពិភពលោក។ នៅអឺរ៉ុប ចំនួនអ្នកស្លាប់បានថយពី១៦៨នាក់នៅឆ្នាំ២០១៦ មក៨១នាក់នៅឆ្នាំ២០១៧ ដោយបារាំង បែលហ្ស៊ិក និងអាល្លឺម៉ង់ មានចំណុចវិជ្ជមានដ៏គួរឲ្យកត់សម្គាល់។ កាលពីឆ្នាំ២០១៧កន្លងមក សូម៉ាលី និងអេហ្ស៊ីប ជួបការវាយប្រហារភេរវកម្មដែលបានសម្លាប់មនុស្សដ៏ច្រើនបំផុត ដោយ៥៨៧នាក់នៅសូម៉ាលី និង៣១១នាក់នៅអេហ្ស៊ីប ចំណែកបណ្តាប្រទេសនៅអាស៊ីកណ្តាល មជ្ឈឹមបូព៌ា និងអាហ្វ្រិក ជួបបញ្ហាភេរវកម្មញឹកញាប់ជាងគេ។ ក្រុម ISIS ជាក្រុមដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ជាងគេ បន្ទាប់មកមាន ក្រុមតាលីបង់, Shebab, Boko Haram ជាដើម។ អ្វីដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់នោះ ក្រុមភេរវកម្មបានចាប់ផ្តើមរាលដាលទៅកាន់តំបន់ផ្សេងដូចជា តំបន់ Maghreb, Sahel រួមទាំងហ្វីលីពីន ដែលស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ អាហ្វហ្គានីស្ថាន ប្រទេស៦ដែលរងផលប៉ះពាល់កម្រិតខ្ពស់បំផុតរួមមាន អ៊ីរ៉ាក់, អាហ្វហ្គានីស្ថាន, នីហ្សេរីយ៉ា, ស៊ីរី, ប៉ាគីស្ថាន និងសូម៉ាលី រីឯ១៧ប្រទេសទៀត រងផលប៉ះពាល់កម្រិតខ្ពស់ ដែលក្នុងនោះរួមមាន ឥណ្ឌា, យ៉េមែន, អេហ្ស៊ីប, ហ្វីលីពីន, សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ, តួកគី, លីប៊ី, ស៊ូដង់ខាងត្បូង, សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល, កាមេរូន, ថៃ, ស៊ូដង់, កេនយ៉ា, សហរដ្ឋអាមេរិក, អ៊ុយក្រែន, ម៉ាលី និងនីហ្សេ។ នីហ្សេរីយ៉ា ស៊ូដង់ កាមេរូន មីយ៉ាន់ម៉ា ស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន២៧ដែលរងការប៉ះពាល់កម្រិតមធ្យម ដោយប្រទេសផ្សេងទៀតរួមមាន បង់ក្លាដែស, អេត្យូពី, កូឡុំប៊ី, អង់គ្លេស, អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត, បារាំង, ប៉ាឡេស្ទីន, ប៊ូរុងឌី, ណេប៉ាល់, រុស្ស៊ី, លីបង់, ចិន, បួគីណាហ្វាសូ, ឆាត, អាល្លឺម៉ង់, មូសំប៊ិច, អ៊ីស្រាអែល, ឥណ្ឌូណេស៊ី, អង់ហ្គោឡា, អ៊ីរ៉ង់, ក្រិក, អាហ្វ្រិកខាងត្បូង, ទុយនីស៊ី, បែលហ្ស៊ិក, ស្រីលង្កា និងអេស្ប៉ាញ។ រីឯ២៧ប្រទេសដែលរងការប៉ះពាល់តិចតួចរួមមាន ស៊ុយអែត, អ៊ូហ្គង់ដា, បារ៉ែន, អាល់ហ្សេរី, វេណេស៊ុយអេឡា, ម៉ិកស៊ិក, កាណាដា, ស៊ីលី, ប៉ារ៉ាហ្គាយ, ហ្ស៊កដានី, សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ, តង់ហ្សានី, កូតឌីវ័រ, គូវែត, អៀរឡង់, ប៉េរូ, ជប៉ុន, អូស្ត្រាលី, អ៊ីតាលី ម៉ាឡេស៊ី, កូសូវ៉ូ, ម៉ាដាហ្គាស្កា, ហ្វាំងឡង់, តាហ្ស៊ីគីស្ថាន, កាហ្សាក់ស្ថាន, រវ៉ាន់ដា និងប៉ាពូអាស៊ីនូវែលហ្គីណេ។ កម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម ស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន៦០រងផលប៉ះពាល់តិចតួចបំផុត ខណៈប្រទេសមួយទៀត ត្រូវបានវាយតម្លៃថា មិនរងការប៉ះពាល់អ្វីទាល់តែសោះពីអំពើភេរវកម្មដែលក្នុងនោះ មានដូចជា កូរ៉េខាងជើង, គុយបា, សិង្ហបុរី និងទីម័រខាងកើត ជាដើម៕	ចំនួនមនុស្សស្លាប់ដែលសារអំពើភេរវកម្មបានធ្លាក់ចុះ២៧ភាគរយនៅឆ្នាំ២០១៧ ពោលគឺមានចំនួន១៨ ៨១៤នាក់។ នេះបើតាមរបាយការណ៍ Global Terrorism Index 2018 របស់វិទ្យាស្ថានសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិភាព (Institute for Economics & Peace) ដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅក្រុងស៊ីដនី ប្រទេសអូស្ត្រាលី។
ទោះបីជាជំងឺនេះកើតលើមនុស្សមិនរើសអាយុក៏ដោយ ក៏វាច្រើនតែឃើញជាញឹកញាប់លើមនុស្សវ័យចំណាស់ និងអ្នកមានប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយ ដែលជាហេតុងាយនឹងឆ្លងជំងឺបែបនេះ។ ជំងឺរលាកសួតជាទូទៅកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរបាននៅពេលវាកើតលើមនុស្សវ័យចំណាស់, ក្មេងទើបនឹងកើត និងកូនក្មេងតូចៗ, អ្នកដែលមានមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ ឬអ្នកមានប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយ។ មានកត្តាប្រឈមមុខមួយចំនួនដែលធ្វើអោយអ្នកប្រឈមកាន់តែខ្លាមងនឹងជំងឺរលាកសួតដូចជា៖ ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយទាំងដោយសារតែមានជំងឺអេដស៍ឬមហារីក និងការប្រើថ្នាំទប់ស្កាត់ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ។ ក្មេងទើបនឹងកើត និងក្មេងអាយុចាប់ពី២ឆ្នាំចុះក្រោម មនុស្សចាស់អាយុចាប់ពី ៦៥ឆ្នាំឡើង មានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃដូចជា ជំងឺ Cystic Fibrosis, ជំងឺស្ទះសួតរ៉ាំរ៉ៃ, ជំងឺកង្វះគ្រាប់ឈាម Sickle Cell Anemia, ជំងឺបេះដូង ឬជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ មានបញ្ហានៃការលេប ឬក្អក ព្រោះវាប្រហែលជាកើតឡើងក្រោយពីកើតជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬរួបនៅខួរក្បាលផ្សេងៗទៀត។ ជាអ្នកជំងឺនៅក្នុងបន្ទប់សង្គ្រោះបន្ទាន់ ជាពិសេសអ្នកដែលរស់នៅដោយប្រើម៉ាស៊ីនជំនួយដង្ហើម ជំងឺកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ ជក់បារី៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ជំងឺរលាកសួតគឺជាការបង្ករោគមួយដែលអាចបង្កឡើងដោយបាក់តេរី, វីរុស ឬផ្សិត។ មានប្រភេទនៃជំងឺរលាកសួតមួយចំនួនតូចដែលមិនមែនបង្កឡើងដោយមេរោគទេ តែអាចដោយសារតែការស្រូបចូលនូវសារធាតុ ឬរបស់ពីខាងក្រៅចូលទៅក្នុងសួត។ ប្រហែលជាមានអ្នកជំងឺរលាកសួតជនជាតិអាមេរិកប្រមាណ ៥០០០០នាក់បានស្លាប់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។
សារព័ត៌មាន Benar News នេះ បានចុះផ្សាយកាលពីសប្ដាហ៍មុនថា អាជ្ញាធរហ្វីលីពីន បានចាប់គ្រឿងញៀន១៤៦គីឡូក្រាម ដែលមានតម្លៃជាទឹកប្រាក់១៩,១លានដុល្លារអាមេរិក។ សារព័ត៌មានដដែលនេះ បានស្រង់សម្តីសមត្ថកិច្ចហ្វីលីពីនថា គ្រឿងញៀនដែលអាជ្ញាធរចាប់បាននេះ គឺមានប្រភពនាំចេញពីកម្ពុជា ដោយអាជ្ញាធរហ្វីលីពីន បានប្រតិបត្តិការតាមដានអស់រយៈពេល៣ខែមកហើយ។ តែយ៉ាងណាក្រសួងមហាផ្ទៃកម្ពុជា ច្រានចោលព័ត៌មានខាងលើនេះ។ លោក ខៀវ សុភ័គ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា កម្ពុជា មិនមែនជាប្រទេសចែកចាយគ្រឿងញៀននោះទេ ហើយកម្ពុជាគឺប្រទេសរងគ្រោះដោយសារគ្រឿងញៀនដែរ ។ ត្រង់ចំណុចនេះអ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃរូបនេះ បញ្ជាក់ថា កម្ពុជារងចាំកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយអាជ្ញាធរហ្វីលីពីនជានិច្ច ដើម្បីស៊ើបអង្កេតលើករណីគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់ នាំចូលប្រទេសហ្វីលីពីននេះ។ ថ្លែងប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងមហាផ្ទៃរូបនេះ បានសង្កត់ធ្ងន់ដូច្នេះថា៖«យើងរីករាយនឹងផ្ដល់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ហើយ(ប្រភពគ្រឿញៀន)ចេញពីណាមក សូម(ហ្វីលីពីន) ផ្ដល់ព័ត៌មានមក ។ ធម្មតាយើងគ្រាន់តែដឹងថា ប្រទេសរបស់យើងមិនមែនជាប្រទេសផលិតគ្រឿងញៀនទេ កម្ពុជាជាប្រទេសរងគ្រោះដូចតែគ្នាអ៊ីចឹង គឺជាប្រទេសដែលគេនាំគ្រឿងញៀនឆ្លងកាត់ផង ជាប្រទេសប្រើប្រាស់ផង និងជាប្រទេសដែលត្រូវបានគេចែកចាញផង ហើយយើងគឺមិនមែនជាអ្នកផលិតទេ»។ បន្ថែមពីនេះលោក ខៀវ សុភ័គ បានបញ្ជាក់ថា គ្រឿងញៀនភាគច្រើនអាចចេញពីតំបន់ត្រីកោណ ដែលឆ្លងកាត់ពីប្រទេសឡាវ ហើយនាំចូលមកកម្ពុជា មុននឹងនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសទី៣ ដូចជាវៀតណាម ថៃ ឬហ្វីលីពីននេះ។ «បញ្ហាគ្រឿងញៀននេះ មិនមែនជាបញ្ហារបស់ហ្វីលីពីន ឬកម្ពុជាទេ ប៉ុន្តែវាជាបញ្ហាសកល ហើយយើងរីករាយបើ(ហ្វីលីពីន)មានព័ត៌មានដើម្បីសហការគ្នា ស្វែងរកឬសគល់យ៉ាងណា »។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក ខៀវ សុភ័គ។ កន្លងមករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ សម្ដេច ស ខេង បានបញ្ជាឲ្យអាជ្ញាធរប្រឹងទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបគ្រឿងញៀន ជាពិសេសតំបន់ដែលចែកគ្រឿងញៀនខ្លាំងនោះ គឺចេញពីតំបន់ត្រីកោណមាស នៃច្រកប្រទេសឡាវ មកកម្ពុជាតែម្ដង។ បើតាមរបាយការណ៍របស់អាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងគ្រឿងញៀន ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ រដ្ឋាភិបាលបានបង្ក្រាបគ្រឿងញៀននៅទូទាំងប្រទេស បានជាង៨ពាន់ករណី(៨.០១៨ករណី) រឹបអូសសារធាតុញៀនគ្រប់ប្រភេទបានចំនួនជាង៥៣៣គីឡូក្រាម និងកញ្ចប់កញ្ឆាក្រៀម៣៧០ ដែលស្មើ៧៤គីឡូក្រាម និងកម្ទេចកញ្ឆា១៦៤,៩២៥ដើម។សមត្ថកិច្ចបានឃាត់ខ្លួនមនុស្ស១៦.២៣២នាក់(ស្រី១.៣៤៣នាក់)ក្នុងនោះមានជនបរទេស៣១០នាក់ ត្រូវនឹង២៤សញ្ជាតិ៕	ភ្នំពេញ៖ កម្ពុជា មិនមែនជាប្រទេសចែកចាយគ្រឿងញៀននោះទេ។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក ខៀវ សុភ័គ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃ ដែលបានបដិសេធចំពោះការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Benar News ពីរឿងករណីចាប់បានគ្រឿងញៀនជាង១០០គីឡូក្រាមនៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន ដែលសង្ស័យនាំចេញពីកម្ពុជា។
ចំពោះកុលបុត្រ កុលធីតាដែលមកចុះឈ្មោះបួសបានគឺត្រូវតែមានអាយុចាប់ពី១២ឆ្នាំឡើងទៅ។ សម្រាប់ការចុះឈ្មោះអាចមកចុះនៅ ពុទ្ធិកសមាគមកម្ពុជរដ្ឋ តិរវិថីព្រះស៊ីសុវត្ថិ ខាងកើតជាប់អតីតរដ្ឋសភា ក្នុងបរិវេណអគ្គាធិការដ្ឋាននៃពុទ្ធិកសិក្សាជាតិ ក្រសួងធម្មការ និងសាសនា និងនៅវត្តភ្នៀតសិម្ពលី សង្កាត់ស្នោរ ខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ។ កម្មវិធីអប់រំសីលធម៌ ព្រះពុទ្ធសាសនានេះ នឹងស្ថិតនៅក្រោមព្រះរាជធិបតីភាព សម្តេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី កត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត នន្ទ ង៉ែត សម្តេចព្រះសង្ឍនាយក នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងសម្តេចព្រះរាជាគណៈ ព្រះមេគណ ព្រះអនុគណ និងមន្ត្រីសង្ឃជាច្រើនអង្គទៀតផងដែរ៕	ភ្នំពេញ៖ ព្រះសិរីកោសល សុំ សុខា ព្រះចៅអធិការវត្ត ភ្នៀតសិម្ពលី នៅសង្កាត់ស្នោរ ខណ្ឌពោធិសែនជ័យ បានប្រកាសឲ្យកុលបុត្រ កុលធីតាចំនួន៥០០នាក់ ដែលចង់យល់ដឹងពីព្រះធម៌អាចមកបួសរយៈពេលមួយសប្តាហ៍ ចាប់ពីថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី០៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៩។
អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ បានប្រកាសមុនហើយថា រាជរដ្ឋាភិបាល នឹងប្រមូលពន្ធលើការចំណេញអចលនទ្រព្យ និងពន្ធប្រាក់ចំណេញមូលធន ចំនួន២០ភាគរយ នៅដើមឆ្នាំ២០២១។ អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ បានអះអាងថា គម្រោងដាក់ឱ្យអនុវត្តការយកពន្ធមូលធននេះ ធ្វើឡើងស្របពេលដែលសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ឈរនៅក្នុងកម្រិតមួយសមរម្យ។ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ច យល់ថា វិធានការប្រមូលពន្ធមូលធននេះ វាផ្ដល់ផលវិជ្ជមានសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩។ សម្រាប់លោក គី សេរីវឌ្ឍន៍ ការយកពន្ធមូលធននេះ មិនមានអ្វីប្លែកទេ ខណៈបណ្ដាប្រទេសអាស៊ាន និងអឺរ៉ុបខ្លះ បានអនុវត្តទៅហើយ។ បណ្ឌិតសេដ្ឋកិច្ចរូបនេះ ព្យាយាមពន្យល់ថា ពន្ធមូលធន២០ភាគរយ វាមិនច្រើនទេ បើធៀបនឹងប្រទេសដទៃ ដូចជាអាល្លឺម៉ង់ កូរ៉េ ដែលគេកំណត់ពន្ធរហូតដល់៣០ភាគរយ ។ លោក គី សេរីវឌ្ឍន៍ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ដ្បិតរដ្ឋាភិបាលកំណត់ពន្ធមូលធន២០ភាគរយមែន ប៉ុន្តែវាមិនប៉ះពាល់ដល់អ្នករកស៊ីក្នុងស្រុកខ្លាំង ដូចអ្នករកស៊ី និងធ្វើការនៅក្រៅប្រទេសទេ ។ ថ្លែងប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ បណ្ឌិតសេដ្ឋកិច្ចរូបនេះ បានបញ្ជាក់ដូច្នេះថា៖«ពន្ធលើមូលធននេះ បើនៅអឺរ៉ុបវិញ គឺគេយកយូរមកហើយ។ តែរដ្ឋាភិបាលយើងមិនដែលយក។ ឥឡូវនេះ រដ្ឋាភិបាលចាប់ផ្ដើមអនុវត្តគោលនយោបាយយកពន្ធលើមូលធនហ្នឹង បើយើងធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស វិនិយោគនៅក្រៅប្រទេស យើងមានប្រាក់ចំណេញ យើងត្រូវបង់ពន្ធត្រឡប់ជូនរដ្ឋ។ ហើយខ្ញុំជឿថាអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលធ្វើហ្នឹង គឺមិនច្រើនទេ ព្រោះអីការយកពន្ធនេះ ការវិនិយោគយើងនៅខាងក្រៅមានតិចទេ ។ភាគច្រើនយើង មានពលករដែលធ្វើការនៅប្រទេសកូរ៉េ ជប៉ុនអីទេ ដែលជាប់ពន្ធហ្នឹង ចំណែកឯពលករធ្វើការនៅថៃ គាត់បានប្រាក់កម្រៃគឺមិនជាប់ពន្ធទេ គឺបានន័យថា ទឹកប្រាក់ដែលហូរចេញចូលហ្នឹងគឺតាមច្រកព្រំដែន លើកលែងលុយផ្ទេរតាមប្រព័ន្ធធនាគារទើបត្រូវបានបង់២០ភាគរយ»។ សម្រាប់លោក គី សេរីវឌ្ឍន៍ ការយកពន្ធមូលធននេះ វាជាការបំពេញបន្ថែម លើការយកពន្ធរកស៊ី ឬ វិនិយោគ ដែលរដ្ឋាភិបាលបានអនុគ្រោះ ក្នុងអត្រាកម្រិតពន្ធទាបកន្លងមក។ បើតាមបណ្ឌិតសេដ្ឋកិច្ចរូបនេះ ការអនុវត្តពន្ធមូលធន ក៏ជាយុទ្ធស្តារសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាឡើងវិញ ក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ផងដែរ។ «កាលណាគេនិយាយទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ច ការដំឡើងពន្ធរបស់រដ្ឋាភិបាល មានន័យថា ទាក់ទងនឹងថវិការដ្ឋ ដែលត្រូវការដើម្បីបង្កើនចំណាយ វាជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយនៃគោលនយោបាយសារពើពន្ធ ក្នុងការជំរុញឱ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ក្រោយពេលកូវីដ-១៩ ។ អ៊ីចឹងខ្ញុំជឿថា វាជាយុទ្ធសាស្ត្រនៃការស្ដារសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ឱ្យមានសន្ទុះឡើងវិញ សម្រាប់ក្រោយកូវីដ-១៩ នៅក្រោយឆ្នាំ២០២១នេះ។អ៊ីចឹងហើយការប្រមូលពន្ធបន្ថែមនេះ វាជាឧបករណ៍មួយជួយជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដើរ»។នេះជាការបញ្ជាក់របស់អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ច។ ដ្បិតអ្នកសេដ្ឋកិច្ច អះអាងថា ការយកពន្ធមូលធន មិនប៉ះពាល់ដល់អ្នករកស៊ីក្នុងស្រុកក្តី ប៉ុន្តែអ្នកអចលនទ្រព្យកំពុងបារម្ភពីការយកពន្ធនេះ។ ប្រធានសមាគមអ្នកវាយតម្លៃនិងភ្នាក់ងារអចលនវត្ថុកម្ពុជា លោក ច្រឹក សុខនីម បាននិយាយថា បើរដ្ឋនឹងអនុវត្តយកពន្ធមូលធននេះមែន នោះអ្នករកស៊ីវិស័យអចលនទ្រព្យ នឹងរងផលប៉ះពាល់។ លោក អះអាងថា ការយកពន្ធនេះ វាគឺជាការបន្ថែមបន្ទុកដល់អ្នករកស៊ីវិស័យអចលនទ្រព្យទៅវិញទេ ខណៈដែលពួកគេកំពុងប្រឈមមុខធ្លាក់ចុះចំណូល ដោយសារបញ្ហាកូវីដ-១៩។ ប្រធានសមាគមអ្នកវាយតម្លៃនិងភ្នាក់ងារអចលនវត្ថុកម្ពុជារូបនេះ បានលើកឡើងដូច្នេះថា៖«ពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យអចលនទ្រព្យ រាល់ថ្ងៃដំណើរការដោយសារអ្នកទិញនៅក្នុងស្រុកទេ ពាក់ព័ន្ធនឹងបរទេសសឹងតែមិនសូវមាន(អ្នកទិញ)ហើយ។ អ៊ីចឹងបញ្ហាការអនុវត្តពន្ធសម្រាប់មូលធននេះ ខ្ញុំគិតថា វាជាពេលវេលាដែលលំបាកសម្រាប់អ្នកវិនិយោគិននៅក្នុងប្រទេសរបស់យើង ដើម្បីទ្រទ្រង់នូវវិស័យអចលនទ្រព្យនេះ។ ហើយប្រសិនជាពន្ធនេះ ត្រូវបានអនុវត្តពិតប្រាកដមែន ខ្ញុំមើលឃើញថាវា គឺជាអម្រែកយ៉ាងធ្ងន់សម្រាប់អ្នកវិនិយោគិនទៅលើវិស័យអចលនទ្រព្យ ហើយរដ្ឋាភិបាលក៏ជួបប្រឈមនូវបញ្ហាមួយចំនួនដែរ។ ប្រសិនជាពន្ធនេះចេញឡើង ដូច្នេះខ្ញុំគិតថា ការទិញដូរ(អចលនទ្រព្យ)មួយចំនួននឹងធ្លាក់ចុះ»។ សម្រាប់លោក ច្រឹក សុខនីម ឆ្នាំ២០២១ខាងមុខនេះ មិនមែនជាពេលវេលាត្រូវកំណត់យកពន្ធមូលធន ឬពន្ធផ្សេងៗលើអ្នករកស៊ី ឬពលរដ្ឋនោះទេ ។ លោកថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែជួយដល់វិស័យវិនិយោគនៅកម្ពុជា ជាពិសេសវិស័យអចលនទ្រព្យ ដែលត្រូវការទុនវិនិយោគបន្ថែម ក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ផុតរលត់។ «ជាទស្សនផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្ញុំ! ការយកពន្ធ គឺជាចំណុចបន្ថែមចំណូលរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក៏ប៉ុន្តែធម្មតាបើយើងចង់បានមួយ គឺវាប៉ះពាល់មួយទៀតហើយ ។ អ៊ីចឹងបើរដ្ឋទាមទារពន្ធច្រើន វាធ្វើឱ្យអ្នកលក់(អចលនទ្រព្យ) គេបូកបន្ថែម(តម្លៃ)ហើយ នូវទឹកលុយដែលគេត្រូវលក់ អ៊ីចឹងបើគេបូកបន្ថែមហើយ គេអត់ឃើញចំណេញ គឺគេអត់ត្រូវលក់ដែរ ដូច្នេះរដ្ឋក៏ខាតចំណូលដូចគ្នាដែរ ។នេះទី១។ ទី២ វាធ្វើឱ្យចរន្តទឹកប្រាក់នេះ វាអត់សូវចលនាដើម្បីរុញច្រាននៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច កាលណាអត់សូវមានការដោះដូរច្រើន លុយក៏វាពិបាកវិលក្នុងវិស័យដីធ្លី អ៊ីចឹងវាកប់ទៅមួយៗ វាធ្វើឱ្យកំណើនសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុកហ្នឹង លំបាកតទៅទៀត។ ទី៣ យើងមើលឃើញថា បរិបទក្នុងពិភពលោកកំពុងជួបបញ្ហាយ៉ាងខ្លាំង អ៊ីចឹងបណ្ដាប្រទេសផ្សេងៗទៀត គេមានតែបញ្ចេញទុនច្រើន តែយើងបន្ថែមបន្ទុកទៅដល់អ្នកវិនិយោគទុន។ ខ្ញុំគិតថាមិនមែនជាពេលវាលាមួយសមរម្យ ដែលត្រូវអនុវត្តធ្វើការងារប្រមូលពន្ធនេះទេ»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក ច្រឹក សុខនីម ដែលបន្ថែមថា រដ្ឋអាចយកពន្ធមូលធននេះ នៅពេលសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ប៉ុន្តែមិនមែនក្នុងបរិបទវិបត្តិកូវីដ-១៩ អូសបន្លាយពេល ដោយគ្មានការកំណត់នេះឡើយ។ ផ្ទុយពីការលើកឡើងរបស់អ្នកជំនាញអចលនទ្រព្យនេះ លោក គី សេរីវឌ្ឍន៍ អះអាងថា វិស័យអចលនទ្រព្យ គឺមិនងាយដួលឡើយ។ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចរូបនេះ យល់ឃើញបែបវិជ្ជមានវិញថា ការអនុវត្តពន្ធមូលធន គឺជាការទប់ស្កាត់មិនឱ្យវិស័យអចលនទ្រព្យប៉ោងផ្ទុះទៅវិញទេ។ ត្រង់ចំណុចនេះលោក សេរីវឌ្ឍន៍ ពន្យល់ថា នៅពេលការអនុវត្តពន្ធមូលធនចូលជាធរមាន វាធ្វើឱ្យពលរដ្ឋឈប់នាំគ្នាសម្រុកទិញ និងលក់ដីដូចមុន ព្រោះតម្លៃអចលនទ្រព្យឡើងខ្ពស់ដោយសារកម្រិតពន្ធ ហើយករណីចាក់ដីលុបបឹង ដើម្បីលក់ដីនោះ ក៏លែងសូវមានទៀតដែរ។ ជាពិសេសវានឹងជំរុញឱ្យការប្រើប្រាស់ដីធ្លី មានគោលដៅច្បាស់លាស់ និងបង្កើនកំណើនផលិតកម្មទៀតផង។ «ដោយសារទីផ្សារអចលនទ្រព្យនេះ វាលូតលាស់លឿន ហើយវាជាទីផ្សារដែលមានហានិភ័យ អ៊ីចឹងការយកពន្ធនេះ ក៏ជាការជួយទប់កុំឱ្យការលូតលាស់ហ្នឹងវាលឿនខ្លាំងពេក ដែលឈានទៅវិបត្តិ(សេដ្ឋកិច្ចដីធ្លី)ដូចកាលពីឆ្នាំ២០០៨។ ដូច្នេះពន្ធនេះ ក៏ជាការរក្សាលំនឹងមីក្រូសេដ្ឋកិច្ចដែរ ព្រោះឥឡូវនេះអ្នកសេដ្ឋកិច្ចកំពុងមានការព្រួយបារម្ភចំពោះការលូតលាស់លឿននៃអចលនទ្រព្យ ។ ដូច្នេះហើយបានជារដ្ឋាភិបាល ដាក់កម្រិតគោលនយោបាយពន្ធនេះ គឺសម្រាប់រក្សាលំនឹងសេដ្ឋកិច្ច អ៊ីចឹងម្នាក់ៗមានការព្រួយបារម្ភ ខ្លាចរអាលក្នុងការរកស៊ីទិញ-លក់ដី។ ដូច្នេះវាជួយបង្អាក់(ការរកស៊ីដីធ្លី)បានមួយរយៈ កុំឱ្យវាដល់កម្រិតមួយទុំជោរ។ អ៊ីចឹងខ្ញុំគិតថា វាជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយ »។ នេះបើតាមអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ច។ រាជរដ្ឋាភិបាល នឹងចាប់ផ្តើមប្រមូលពន្ធលើចំណេញលើមូលធនចំនួន២០ភាគរយ ចាប់ថ្ងៃទី១មករា ឆ្នាំ២០២១។ រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតពន្ធប្រភេទនេះ នៅក្នុងច្បាប់ថវិកាជាតិ តាំងឆ្នាំ២០១០ មកម្ល៉េះ ហើយឱ្យអនុវត្តការយកពន្ធនេះនៅក្នុង ឆ្នាំ២០២០។ ប៉ុន្តែ ដោយសារត្រូវការពេលវេលាផ្សព្វផ្សាយឱ្យបានទូលំទូលាយ ដល់អ្នកមានជាប់កាតព្វកិច្ចបង់ពន្ធនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលសម្រេចពន្យារពេលអនុវត្តនៅដើមឆ្នាំ២០២១។នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក គង់ វិបុល អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ កាលពីថ្ងៃទី២៧ សីហា។ ចំពោះការអនុវត្តពន្ធមូលធននេះ មានវិធីពីរសម្រាប់អ្នកជាប់ពន្ធជ្រើសរើស គឺវិធីកាត់កងចំណាយ៨០ភាគរយនៃប្រាក់ចំណូលដែលទទួលបានពីការលក់ឬផ្ទេរទ្រព្យ និងវិធីកាត់កងតាមចំណាយជាក់ស្ដែង(ដោយផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយឯកសារទិញលក់នានា) ។ នេះសម្រាប់ពន្ធមូលធនលើការទិញ-លក់អចលនទ្រព្យ។ សម្រាប់មូលធនដទៃទៀត ក្រៅពីអចលនទ្រព្យ គឺកាត់កងតាមការចំណាយជាក់ស្ដែង។ ចំពោះអ្នកអនុវត្តពន្ធ គឺជននិវាសនជន និងអនិវាសនជន៕	ភ្នំពេញ៖ ពន្ធមូលធន នឹងចាប់ផ្ដើមអនុវត្ត នៅថ្ងៃទី១មករា ឆ្នាំ២០២១។ រាជរដ្ឋាភិបាល នឹងប្រមូលពន្ធចំណេញលើមូលធនចំនួន២០ភាគរយ។ អ្នកជំនាញអចលនទ្រព្យ បារម្ភពីផលប៉ះពាល់ដល់វិស័យដីធ្លី ដោយសារការយកពន្ធមូលធននេះ ស្របពេលដែលជំងឺកូវីដ-១៩ កំពុងបន្តអូសបន្លាយ។ តែអ្នកសេដ្ឋកិច្ច មើលឃើញពីផលវិជ្ជមាននៃការយកពន្ធមូលធននេះថា ជាយុទ្ធសាស្ត្រស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ ក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ និងទប់ស្កាត់ការផ្ទុះវិស័យអចលនទ្រព្យ ។ មូលធនសំដៅដល់អចលនទ្រព្យ ភតិសន្យា ទ្រព្យវិនិយោគ កេរ្តិ៍ឈ្មោះអាជីវកម្ម កម្មសិទ្ធិបញ្ញា រូបិយវត្ថុបរទេស។
សាររបស់សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី គឺស្ថិតក្នុងបរិបទរឿងអាស្រូវរបស់លោក ថៃ នរសត្យា ដែលទើបនឹងត្រូវបានដកចេញពីតំណែងរដ្ឋលេខាធិការនៃក្រសួងវប្បធម៌ បន្ទាប់ពីលោក បានបែកបាក់ពីប្រពន្ធដើម និងមានការបែកធ្លាយរូបថតរបស់លោកនិងភរិយាថ្មី។ ក្នុង Status របស់លោក ដួង តារា ដែលលោក បង្ហោះលើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្ទាល់ខ្លួន លោក បានសរសេរពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងរ៉ាវក្នុងគ្រួសាររបស់លោក ថៃ នរសត្យា ក្រោយលោក ថៃ នរសត្យា ត្រូវបានដកចេញពីតំណែង និងបែកបាក់ពីប្រពន្ធដើម។ ក្នុង Comment នោះ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានប្រាប់លោក ដួង តារា និង អ្នកផ្សេង កុំឲ្យប្រកែកគ្នា និងចោទប្រកាន់គ្នាពីរឿងដកតំណែងលោក ថៃ នរៈសត្យា។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល បកស្រាយទៅពួកគេថា «ក្នុងឋានៈជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ខ្ញុំមិនមានការចាំបាច់សួរយោបល់អ្នកណាទាំងអស់លើការដកតំណែងនេះ។ ការដកតំណែងរបស់គាត់គឺចង់ឲ្យថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួងវប្បធម៌ មានភាពស្អាតស្អំ....»។ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានយកគណនីហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ Hun Sen ទៅសរសេរក្នុង Comment នោះ មិនមែនទំព័រហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ Samdech Hun Sen, Cambodia Prime Minister នោះទេ៕	«ពួកអ្នក [មាន] ប្រពន្ធច្រើន ត្រូវបានដកចេញជាបន្តបន្ទាប់ និងបន្តដកចេញនៅពេលខាងមុខ។ នេះជាអភិក្រមទី៥ គឺការវះកាត់»។ នេះជាសាររបស់សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលចូលទៅ Comment ក្នុង Status របស់លោក ដួង តារា ដែលជាជំនួយការ និងជាអ្នកកាន់ទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់សម្តេច។
អ្នកនាំពាក្យនគរបាលភ្នំពេញ បានឲ្យដឹងទៀតថា ការចាប់យុវជនឈ្មោះ មួង សុភ័ក្រ្ត គឺធ្វើទៅតាមដីការបស់ព្រះរាជអាជ្ញានៃអយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ។ អ្នកនាំពាក្យរូបនេះ បញ្ជាក់ថា ដីកាតុលាការ បង្គាប់ឲ្យចាប់យុវជនរូបនេះ ពីបទញុះញង់បង្កឲ្យមានភាពវឹកវរដល់សន្តិសុខសង្គម។ យ៉ាងណា លោក ពុំបានទទួលព័ត៌មានជាក់លាក់ឡើយថា យុវជនរូបនេះ ប្រព្រឹត្តបទល្មើសអ្វី ទើបឈានដល់ត្រូវចាប់ខ្លួន ពីញុះញង់បង្កឲ្យមានភាពវឹកវរដល់សុខសង្គម។ លោក និយាយជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗ តាមទូរស័ព្ទ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១១ ខែកញ្ញានេះ ថា៖«យើង ធ្វើតាមតែដីកាតុលាការទេ។ ព័ត៌មានបន្ថែម សូមទាក់ទងទៅខាងតុលាការ»។ លោក គុជ គឹមឡុង ព្រះរាជអាជ្ញារងនិងជាអ្នកនាំពាក្យអយ្យការអមសាលាដំបូងរាជនីភ្នំពេញ មិនទាន់អាចបំភ្លឺករណីនេះបានទេ ដោយលោក ប្រាប់ថា កំពុងប្រជុំ។ នៅរសៀលថ្ងៃទី៩ ខែកញ្ញាម្សិល យុវជន មួង សូនី ប្រធានសមាគមនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែ ត្រូវជាបងប្រុសរបស់យុវជន មួង សុភ័ក្រ្ត បានបង្ហោះព័ត៌មានលើបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុកថា យុវជន មួង សុភ័ក្រ្ត ជាប្អូន បានបាត់ខ្លួននៅម្តុំសាលាបឋមសិក្សាសុធារស ហើយទូរស័ព្ទ ក៏មិនទាក់បាន ដោយសង្ស័យថា ត្រូវសមត្ថកិច្ចចាប់។ ដូចការសង្ស័យ យុវជន មួង សុភ័ក្ត្រ ដែលជាសមាជិកនៃសមាគមនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរ គឺពិតជាត្រូវសមត្ថកិច្ច ចាប់មែន។ មកដល់ពេលនេះ មានយុវជនយុវតីមិនតិចជាង១០នាក់នោះទេ ដែលត្រូវចាប់ខ្លួន រួមមាន អតីតព្រះសង្ឃ កើត សារាយ យុវជន មាន ព្រហ្មមុនី យុវជន ហ៊ុន វណ្ណៈ យុវជន ថា ឡាវី យុវជន ថុន រដ្ឋា យុវជន មួង សុភ័ក្រ្ត យុវតី ឈឿ ដារាវី យុវតី សូ មេត្តា យុវតី ស កន្និកា យុវតី ឡុង គន្ធា និង យុវតី ភួន កែវរស្មី និង ជាដើម។ អតីតព្រះសង្ឃ និងយុវជនយុវតីទាំងនោះ ភាគច្រើនជាសមាជិកនៃក្រុមយុវជនខ្មែរថាវរៈនិងក្រុមយុវជនចលនាមាតាធម្មជាតិ។ លោក រ៉ុង ឈុន មេសហជីព និង លោក សួង សុភ័ណ្ឌ ប្រធានគណបក្សខ្មែរឈ្នះ ត្រូវចាប់ខ្លួនមុនយុវជនយុវតីខាងលើ។ អ្នកទាំង២ ត្រូវចាប់ខ្លួនពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងព្រំដែន។ ឯយុវជយុវតី ត្រូវចាប់ខ្លួន ពាក់ព័ន្ធនឹងការចេញទាមទារឲ្យដោះលែងអ្នកទាំង២ និងទាមទារឲ្យមានយុត្តិធម៌សង្គម។ នៅមានមនុស្សមួយទៀត ដែលត្រូវចាប់ខ្លួន ដូចជា យុវជនជាអ្នកចម្រៀងរ៉េប ជា គន្ធា រួមទាំងមន្ត្រីអតីតគណបក្សប្រឆាំង២រូប គឺ លោក ជុំ វុទ្ធី និង លោក ឈួ ផេង។ មនុស្សដែលត្រូវចាប់ខ្លួនខាងលើស្ទើរតែទាំងអស់ បានរងបទចទដូចគ្នា គឺបទញុះញង់បង្កឲ្យមានភាពវឹកវរដល់សន្តិសុខសង្គម។ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលនានា ព្យាយាមសុំឲ្យតុលាការទម្លាក់បទចោទនិងដោះលែងអ្នកទាំងនោះវិញ តែមិនទាន់ទទួលបានលទ្ធផលអ្វីឡើយ៕	វរសេនីយ៍ឯក សាន សុខសីហា អ្នកនាំពាក្យស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ អះអាងថា សមត្ថកិច្ច ពិតជាបានចាប់យុវជនម្នាក់ទៀតឈ្មោះ មួង សុភ័ក្រ្ត កាលពីរសៀលថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០។ លោក បន្តថា ក្រោយចាប់ហើយ សមត្ថកិច្ច ក៏បញ្ជូនយុវជនរូបនេះ ទៅតុលាការតែម្តង នៅល្ងាចថ្ងៃដដែល។
«អាមេរិកអាចនឹងត្រឡប់ទៅចូលរួមក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងអាកាសធាតុក្រុងប៉ារីសវិញក្នុងករណីដែលកិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានយុត្តិធម៌ជាងនេះសម្រាប់អាមេរិក»។ នេះជាសម្តីរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ពាក់ព័ន្ធកិច្ចព្រមព្រៀងប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ យោងតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP លោក ត្រាំ បានអះអាងថា លោកមិនមានបញ្ហាជាមួយកិច្ចព្រមព្រៀងឡើយ ប៉ុន្តែការចរចារបស់រដ្ឋបាលអាមេរិកចាស់ធ្វើឲ្យកិច្ចព្រមព្រៀងនេះមិនយុត្តិធ៌សម្រាប់អាមេរិកឡើយ។ លោក ត្រាំ បានបញ្ជាក់ដូច្នេះ៖ «ខ្ញុំគ្មានបញ្ហាអ្វីជាមួយកិច្ចព្រមព្រៀងអាកាសធាតុដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រែប្រួលអាកាសធាតុឡើយ ប៉ុន្តែខ្ញុំមានបញ្ហាជាមួយកិច្ចព្រមព្រៀងដែលរដ្ឋបាលលោក បារ៉ាក់ អូបាម៉ា បង្កើតឡើងនេះ។ វាជាកិច្ចព្រមព្រៀងអាក្រក់មួយ»។ បន្ថែមពីនេះលោក ត្រាំ បានអះអាងថា ខ្លួនជាជើងឯកការពារ និងស្រលាញ់បរិស្ថាន ប៉ុន្តែលោកចង់ឲ្យមានការប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ។ លោកបានថ្លែងដូច្នេះ៖« ខ្ញុំចង់ឃើញខ្យល់ស្អាត ទឹកស្អាត ប៉ុន្តែយើងក៏ចង់ឲ្យជំនួញរបស់យើងអាចប្រកួតប្រជែងគ្នាបានផងដែរ»។ តាមពិតទៅ ក្នុងនាមជាមេដឹកនាំអាមេរិក លោក ត្រាំ កន្លងមកបានចាត់ទុកការប្រែប្រួលអាកាសធាតុជារឿងកុហកបោកប្រាស់ប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះហើយទើបបានជា កាលពីខែមិថុនាឆ្នាំមុន លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាសថា អាមេរិកនឹងដើរចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងប្រែប្រួលអាកាសធាតុក្រុងប៉ារីស ដោយគោរពតាមសម្តីរបស់ខ្លួនក្នុងពេលឃោសនាបោះឆ្នោត។ តាមពិតទៅកិច្ចព្រមព្រៀងប្រែប្រួលធាតុក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ ២០១៥ មានគោលដៅសំខាន់ធានាមិនឲ្យសីតុណ្ហភាពកើនឡើងលើសពី ២ អង្សារសេក្នុងកម្រិតមុនសម័យឧស្សាហកម្ម ឬអាចអាចត្រឹម ១,៥ អង្សាសេនៅត្រឹមឆ្នាំ ២១០០។ មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ វាមានតែអាមេរិកប៉ុណ្ណោះដែលនៅក្រៅកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិនេះ ហើយការចាកចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងកន្លងមកត្រូវបានគេចាត់ទុកថា អាមេរិកដកខ្លួនពីតួនាទីជាមេដឹកនាំពិភពលោកហើយ។ ពាក់ព័ន្ធការចរចាឡើងវិញ ដែលលោក ដូណាល់ ត្រាំ ចង់បាននោះ ប្រធានាធិបតីបារាំងលោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុងកន្លងមកបានបញ្ជាក់ហើយថាវាគ្មាននោះឡើយការចរចាឡើងវិញលើកិច្ចព្រមព្រៀងអាកាសធាតុឡើយ។ ដូច្នេះវាមានន័យគ្រប់គ្រាន់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងអាកាសធាតុដែលប្រទេសសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិជាងជិត ២០០ បានចូលរួមនោះនឹងមិនមានការផ្លាស់ប្តូរឡើយ៕	ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាសថា អាមេរិកអាចនឹងត្រឡប់ទៅចូលរួមក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងអាកាសធាតុក្រុងប៉ារីសស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ លោកនិយាយបែបនេះដោយភ្ជាប់ជាមួយលក្ខខណ្ឌដែលអាមេរិកអាចចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងនេះឡើងវិញបាន។
លោក យី សុខវួច ចៅក្រមស៊ើបសួរបានបង្គាប់ឱ្យប្រធានមណ្ឌលអប់រំកែប្រែទី១ (ម១) នៃក្រសួងមហាផ្ទៃ ដោះលែងលោក ហ៊ុន កុសល ដែលត្រូវបានគេដឹងថាជាសកម្មជនស្និទ្ធនឹងលោក កឹម សុខា ដែលបានឃុំជាបណ្តោះអាសន្ននៅពន្ធនាគារព្រៃស កាលពីព្រលប់ថ្ងៃទី២២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣។ គិតចាប់ពីថ្ងៃឃុំខ្លួនដល់ថ្ងៃដោះលែង មានរយៈពេល១ខែហើយ ដែលលោក ហ៊ុន កុសល ជាប់ពន្ធនាគារ ក្រោមបទចោទ២ គឺបទប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ និងបទញុះញង់បង្កឲ្យមានអសន្តិសុខសង្គម។ កាលពីថ្ងៃទី២១ មីនា ជាថ្ងៃព្រះរាជពិធីសុំភ្លើងអគ្គិកីឡា លោក ហ៊ុន កុសល បង្ហោះលើហ្វេសប៊ុកដូច្នេះ៖«ឃើញពួកគេធ្វើបាបព្រះទ័យ និងបន្ទាបព្រះចេស្តាព្រះមហាក្សត្រខ្មែរគ្រប់ច្រកបែបនេះ ទូលបង្គំជាអ្នកនយោបាយជំនាន់ក្រោយ ប្តេជ្ញានឹងប្រើសមត្ថភាពដែលមានទាំងប៉ុន្មានចូលរួមពូនផ្តុំជាមួយលោកប្រធាន កឹម សុខា ការពារព្រះចេស្តាក្សត្រ និងព្រះរាជបល្ល័ង្គដែលប្រជារាស្រ្តខ្មែរមិនអាចខ្វះបាន»។ សូមបញ្ជាក់ថា នៅថ្ងៃទី២២ មេសានេះ លោក យឹម ស៊ីណន ដែលបានឃុំខ្លួននៅថ្ងៃជាមួយលោក ហ៊ុន កុសល ត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រតែងតាំងជាអនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ តាមការស្នើសុំរបស់សម្ដេច ហ៊ុន សែន៕ អត្ថបទទាក់ទង លោក យឹម ស៊ីណន ត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រតែងតាំងជាអនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការងារ	ភ្នំពេញ៖ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ សម្រេចដោះលែងលោក ហ៊ុន កុសល ឱ្យនៅក្រៅឃុំ ក្រោយជាប់ពន្ធនាគារព្រៃស រយៈពេល១ខែ។ នេះបើតាមលិខិតបង្គាប់ឱ្យដោះលែងរបស់លោក យី សុខវួច ចៅក្រមស៊ើបសួរ នៅថ្ងៃទី២២ មេសា។
អត្ថបទទាក់ទង Salford City របស់មហាសេដ្ឋីសិង្ហបុរី និងវីរបុរស Man Utd ឡើងលេង League Two Scholes ត្រូវចោទប្រកាន់ពីបទភ្នាល់ក្នុងការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់ចំនួន១៤០ដង ចន្លោះពីថ្ងៃទី១៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៥ រហូតដល់ថ្ងៃទី១២ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៩។ នេះមានន័យថាអតីតខ្សែបម្រើជម្រើសជាតិអង់គ្លេស ចូលរួមភ្នាល់នៅមុនពេលលោកក្លាយជាអ្នកចាត់ការទូទៅ។ បុរសសញ្ជាតិអង់គ្លេសវ័យ៤៤ឆ្នាំនេះត្រូវបានតែងតាំងជាអ្នកចាត់ការទូទៅក្រុម Oldham ដែលស្ថិតក្នុងក្របខណ្ឌ League Two នៃលីគបាល់ទាត់លំដាប់ទី៤អង់គ្លេសកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៩។ ប៉ុន្តែក្រោយដឹកនាំបាន៣១ថ្ងៃ លោកបានសម្រេចចុះចេញពីតំណែងវិញ។ ជុំវិញករណីនេះ ភាគី FA បានសម្រាលទោសរបស់ Scholes មួយចំនួន បន្ទាប់ពីលោកចេញមុខសារភាពកំហុសខ្លួនឯង ដោយពិន័យជាប្រាក់ជាង១ម៉ឺនដុល្លារប៉ុណ្ណោះ និងមិនមានទោសអ្វីផ្សេងទៀតឡើយ។ សហព័ន្ធក៏បានព្រមាន Scholes ទៀតថានឹងដាក់ពិន័យឲ្យធ្ងន់ធ្ងរបំផុត ប្រសិនបើលោកប្រព្រឹត្ដអំពើបែបនេះទៀតនាពេលខាងមុខ។ «ខ្ញុំចង់សុំទោសអ្នកទាំងអស់គ្នា ហើយខ្ញុំយល់ព្រមសម្រាប់ការផាកពិន័យនេះយ៉ាងពេញទំហឹងពីសំណាក់ FA។ វាជាកំហុសយ៉ាងពិតប្រាកដ ប៉ុន្តែខ្ញុំគ្មានចេតនាបំពានច្បាប់ឡើយ។ ខ្ញុំពិតជាយល់ខុសមែន ខ្ញុំគិតថានៅពេលចូលរួមភ្នាល់ក្នុងការប្រកួតគឺគ្មានបញ្ហា។ ប៉ុន្តែឥឡូវខ្ញុំយល់ហើយ ព្រមទាំងទទួលស្គាល់កំហុសផង»។ នេះជាការរៀបរាប់របស់ Scholes។ Scholes សព្វថ្ងៃមានភាគហ៊ុនចំនួន១០ភាគរយនៅក្នុងក្លិប Salford City ដែលបានទិញរួមគ្នាជាមួយអតីតមិត្តរួមក្រុមបិសាក្រហមចំនួន៤នាក់ទៀតដូចជា Ryan Giggs, Gary Neville, Phil Neville និង Nicky Butt។ លោក Peter Lim សេដ្ឋីជនជាតិសិង្ហបុរីកាន់កាប់ភាគហ៊ុន៤០ភាគរយ បន្ទាប់ពីលក់១០ភាគរយឲ្យ David Beckham កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៩៕	Paul Scholes អតីតខ្សែបម្រើឆ្នើមរបស់ Manchester United ត្រូវសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អង់គ្លេស (FA) ពិន័យជាប្រាក់ចំនួន ៨០០០ផោន (១០១៤៥ដុល្លារអាមេរិក) បន្ទាប់ពីលោកសារភាពថាបានភ្នាល់បាល់ដែលជាទង្វើខុសច្បាប់។
ការសិក្សានេះបានធ្វើទៅលើយុវវ័យក្មេងៗប្រមាន ១៦០នាក់ ដោយតម្រូវឲ្យពួកគេបំពេញតារាងសំណួរ ហើយក្នុងនោះ ៩០ភាគរយឃើញថា ពួកគេបានញ៉ាំភេសជ្ជៈសម្រាប់ហាត់កីឡា ជាមួយនឹងការញ៉ាំភេសជ្ជៈនេះពាក់កណ្តាលដែរយ៉ាងហោចណាស់ ២ដងក្នុងមួយសប្តាហ៍។ ភេសជ្ជៈសម្រាប់ហាត់កីឡាភាគច្រើនគឺមានទាំងជាតិអាស៊ីត និងស្ករខ្ពស់ ដែលវាទាំងពីរនេះអាចបំផ្លាញផ្ទៃរបស់ធ្មេញ និងពុកធ្មេញបានហើយ។ ភេសជ្ជៈផ្អែមៗក៏ច្រើនផ្តល់ថាមពលខ្ពស់ ដែលមិនផ្តល់ជីវជាតិ ដែលរឿងនេះអាចនឹងបង្កជាការឡើងទម្ងន់ និងធាត់ជ្រុលបាន។ ខណៈពេលដែលការញ៉ាំភេសជ្ជៈសម្រាប់ហាត់កីឡាប្រហែលជាស័ក្តិសមសម្រាប់យុវវ័យហាត់ប្រាណរួចនោះ វាក៏មិនមែនជារឿងល្អដែលត្រូវប្រើប្រាស់វាជាផ្នែកមួយនៃរបបអាហារដែរ។ ជាតិផ្អែមអាចផ្តល់ថាមពលច្រើនមែន ប៉ុន្តែមិនសូវមានជីវជាតិទេ។ ការញ៉ាំរបស់ទាំងនេះច្រើនពេក មានន័យថា អ្នកបានញ៉ាំកាឡូរីច្រើនជាងតម្រូវការ ដែលជាហេតុនាំឲ្យទៅជាធាត់ជ្រុលកាន់តែលឿននៅថ្ងៃក្រោយបាន៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	របាយការណ៍ពីសារព័ត៌មាន BBC News បានឲ្យដឹងថា មានយុវជនក្មេងៗកាន់តែច្រើនហើយដែលកំពុងតែប្រឈមខ្ពស់នឹងការពុកធ្មេញ និងធាត់ធ្រុលតាមរយៈការញ៉ាំភេសជ្ជៈសម្រាប់ហាត់កីឡាដែលមានជាតិស្ករខ្ពស់។

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.