Split (3)

train · 282k rows

text stringlengths 1 16.5M
Knattspyrnustjórinn Roy Hodgson hjá Fulham viðurkennir að hann renni dálítið blint í sjóinn fyrir leikinn gegn Amkar Perm í Evrópudeild UEFA á Craven Cottage-leikvanginum í kvöld. Amkar Perm er frá Rússlandi og er staðsett austast af öllum þeim félögum sem nú leika í Evrópudeild UEFA. Hodgson segir að njósnari frá Fulham hafi ekki fengið vegabréfsáritun til þess að sjá liðið spila og því sé vitneskja Lundúnafélagsins um mótherja sína afar takmörkuð. „ Við vitum eins mikið um þá og við getum án þess að hafa mætt á völlinn og séð þá spila leik. Við höfum séð vídeóspólu af þeim spila þannig að við erum einhverju nær. Þetta kemur allt í ljós, " segir Hodgson.
„ Stærsta verkefnið sem er framundan hjá okkur er án efa barnið sem við eigum von á eftir um það bil tvo mánuði, “ segir tónlistarkonan Íris Rós í samtali við DV. Íris og unnusti hennar, Árni Beinteinn Árnason, hafa haft mörg járn í eldinum að undanförnu en á dögunum gáfu þau út níu laga plötu sem hægt er að hlusta á á Spotify. Platan, sem heitir Í eigin heimi, hefur verið í vinnslu í töluverðan tíma og var hún að mestu tekin upp í Stúdíó Sýrlandi. „ Við elskum að gera tónlist saman og stofnuðum hljómsveitina HAF til þess að halda utan um útgáfu á lögunum frá okkur, “ segir Íris sem hefur samhliða tónsmíðanámi í Listaháskólanum samið og útsett töluvert af lögum. „ Við völdum nokkur af þeim sem okkur fannst koma best út eftir upptökur og settum saman í þessa plötu, “ segir Íris en eins og að framan greinir eru níu frumsamin lög á plötunni. Aðspurð hvernig nafnið á plötunni kom til segir Íris að hún eigi það til að fara í eigin heim þegar henni detta í hug laglínur. „ Þá finnst Árna oft erfitt að ná sambandi við mig, “ segir hún kímin. „ Hann samdi því texta um það að eiga sér hliðarheim þar sem tónlistin verður til. “ Íris samdi lögin á plötunni á meðan Árni gerði textana. Bæði eru þau góðir söngvarar og syngja þau því saman á plötunni, auk þess sem Árni á nokkra rappkafla í nokkrum af lögunum. „ Við höfum lagt mikinn metnað í þetta verkefni og við reynum að vanda okkur við textagerðina og skapa ákveðið andrúmsloft í hverju lagi. Svo fengum við fullt af frábæru fólki til liðs við okkur, bæði til að spila og halda utan um upptökurnar og eftirvinnsluna með okkur. “ Íris segist semja mikið af kórtónlist og hafa gaman af flóknum raddsetningum. Lögin eigi það flest sameiginlegt að innihalda margar mismunandi raddir sem þau Árni syngja inn. „ Við erum svo að leggja lokahönd á tónlistarmyndbönd við nokkur af lögunum sem við hlökkum til að gefa út við fyrsta tækifæri en okkur finnst mjög gaman að gera myndbönd saman, “ segir Íris en þau Árni kynntust þegar hún hafði samband við hann með það í huga að útbúa tónlistarmyndband. Íris segist vona að fólk kunni að meta plötuna og segir hún að stefnan sé sett á útgáfutónleika næsta sumar. „ En þangað til er ég að klára tónsmíðanámið mitt í Listaháskólanum núna í vor og Árni að leika í söngleiknum Vorið vaknar með leikfélagi Akureyrar þar sem hann hefur meira og minna verið við æfingar síðustu mánuði, “ segir Íris en eins og kemur fram hér að framan er foreldrahlutverkið stærsta verkefnið sem er framundan. „ Það verður virkilega spennandi að takast á við foreldrahlutverkið og við hlökkum mikið til. “
Tekjur Símans jukust bæði á fjórðungnum og á fyrri hluta árs, hagnaður dróst verulega saman en lausafjárstaðan hefur styrkst. Hagnaður Símans á öðrum ársfjórðungi nam 83 milljónum króna en 798 milljónum á sama tímabili fyrra árs. Hagnaður félagsins á fyrri hluta árs hefur dregist saman um 40% og nam 847 milljónum. Stöðugildum hefur fækkað um 50 frá áramótum. Frá þessu er greint í nýbirtu árshlutauppgjöri félagsins. Hagnaður félagsins fyrir fjármagnsliði, skatta og afskriftir ( EBITDA ) á fyrri hluta ársins dróst saman 6,1% og nam 4.673 milljónum króna. Sé leiðrétt fyrir óreglulegum liðum óx EBITDA á fyrri hluta árs samanborið við árið 2019 og er sambærileg milli fjórðunga. Arðsemi eigin fjár nam 7,4% á fyrri hluta ársins en 8,8% á árinu 2019. Tekjur félagsins jukust milli ára, bæði á fjórðungnum og á fyrri hluta ársins. Meðal þeirra þátta sem hafði áhrif á afkomuna á öðrum ársfjórðungi má nefna 500 milljóna króna stjórnvaldssekt vegna ákvörðunar Samkeppniseftirlitsins ( SKE ) í tengslum við enska boltann. Félagið hefur kært ákvörðunina til áfrýjunarnefndar samkeppnismála. Að auki var kostnaður vegna uppsagna 125 milljónir á fjórðungnum, tekið er fram að áhrif faraldursins séu lítil. Landsmenn duglegir að horfa á sjónvarpið Heildartekjur félagsins á öðrum ársfjórðungi jukust um 2,3% frá sama fjórðungi 2019 en þær námu ríflega 7.200 milljónum króna. Tekjur vegna upplýsingatækni jukust um tæp 25% og sala á sjónvarpsþjónustu jókst um ríflega 15%, auglýsingatekjur jukust einnig. Vörusala jókst um tæplega 13% og 40% vöxtur var á gagnanotkun á milli ára. Rekstrarhagnaður félagsins nam 415 milljónum á öðrum ársfjórðungi en 1.278 milljónum á sama tíma fyrir ári. Á fyrri hluta ársins dróst rekstrarhagnaður saman um 31% og nam 1.645 milljónum. Kostnaðarverð seldra vara og rekstrarkostnaður jókst talsvert sem skýrir að einhverju leiti breytta afkomu milli ára. Aukning á skrifstofu - og stjórnunarkostnaði skýrir að mestu aukningu á rekstrarkostnaði. Lausafjárstaðan styrkst Fram kemur að eiginfjárhlutfall félagsins stendur í 56,5% samanborið við 55,9% í upphafi árs. Sömuleiðis hefur handbært fé aukist og nemur nú 976 milljónum en stóð í 217 milljónum í upphafi árs. Handbært fé frá rekstri nam ríflega 6.800 milljónum í lok annars ársfjórðungs samanborið við 4.149 milljónir á sama tímabili fyrir ári. Eigið fé félagsins hefur lítið breyst á árinu og nemur 36,5 milljörðum króna. Heildareignir félagsins nema 65 milljörðum og skuldir 28 milljörðum. Þar af eru tæplega 15 milljarðar vegna skuldabréfalána. Óefnislegar eignir Símans nema 34 milljörðum króna og rekstrarfjármunir 19 milljörðum.
Eyjamenn þurftu að sætta sig við 0 : 1 tap gegn FH þegar liðin mættust í Pepsi-deild karla í dag. Eina mark leiksins kom á 65. mínútu en þar var að verki Steven Lennon með mark beint úr aukaspyrnu, sláin inn. Vafi lék þó á því hvort boltinn hafi allur farið yfir línuna þegar hann skoppaði niður í grasið en línuvörðurinn virstist viss í sinni sök og markið stóð. Myndir
Menntaskólinn við Hamrahlíð var rýmdur síðastliðinn fimmtudag vegna sprengjuhótunar sem barst skólanum í tölvupósti. Skólanum barst önnur sambærileg hótun á föstudag en lögreglan taldi hana ekki gefa tilefni til aðgerða. Þetta kemur fram í vikupistli sem rektor MH, Steinn Jóhannsson, sendi starfsmönnum skólans í tölvupósti í dag. Sjá einnig Sprengjuhótun : „ Mitt mesta lán að hafa mætt svona snemma í vinnuna “ Efni hótunarinnar svipar til þeirrar fyrri Runólfur Þórhallsson, yfirmaður greiningardeildar ríkislögreglustjóra, staðfestir þetta og segir efni hótunarinnar hafa verið á svipuðum nótum og þeirrar fyrri en þær hafi þó báðar verið mjög óljósar. Runólfur segir engra nýrra upplýsinga að vænta um rannsókn málsins á næstu dögum enda geti það tekið dágóðan tíma að eiga í formlegum samskiptum við erlendar stofnanir. Eins og áður hefur komið fram vinnur lögreglan að rannsókn málsins í samstarfi við erlendar löggæslustofnanir og einkafyrirtæki. Sjá einnig Rannsókn á sprengjuhótun unnin í samstarfi við lögreglu erlendis
Davíð Már Stefánsson davidmar@mbl.is Á þessari stundu eru hátt í hundrað manns búnir að melda sig á hvora tónleika um sig. Ætli þetta sé ekki svona áttatíu prósent sama fólkið, " segir Halldór Eldjárn en svo skemmtilega vill til að bæði hann og bróðir hans, Úlfur Eldjárn, standa fyrir útskriftartónleikum sínum nú um helgina. " Ég er búinn að læra á trommur í átta ár og mun halda mína burtfarartónleika næstkomandi laugardag. Úlfur spilar í mínu verkefni og síðan er hann með sína eigin tónleika á sunnudaginn. Það eru útskriftartónleikar frá Listaháskóla Íslands en hann nam þar almennar tónsmíðar. Ég mun reyndar ekki spila á tónleikunum hans, það hefði annars verið góður skiptidíll. Hann á þá bara inni hjá mér greiða, " segir Halldór en þess má geta að Úlfur leikur á hljóðfæri á borð við svuntuþeysi, tregahorn og þeremín í verki Halldórs. Lokaverkefni Úlfs, Strengjakvartett nr. 8, er samansett af mörgum einingum sem hægt er að raða saman á margan hátt og útkoman því sjaldnast eins. Hann verður með fjóra hljóðfæraleikara sér til halds og trausts, einum færri en Halldór. " Verkið mitt er nokkurs konar blanda af rokki og djassi og er um klukkutíma flutning að ræða. Það eru hvorki meira né minna en sextán manns sem eru að útskrifast frá FÍH samhliða mér. Þetta er stærsti hópur sem hefur útskrifast úr skólanum að ég held. Það eru búnir að vera burtfarartónleikar frá FÍH alveg síðan í mars. Maður er búinn að mæta á tónleika og í snittuveislur hjá öllum, " segir Halldór. Hann hefur litlar áhyggjur af því að tónleikar hans verða á sama tíma og margumrætt Eurovision og telur að tilviljunin muni að öllum líkindum ekki hafa nein áhrif á framtíðarplön hans. " Ég veit ekki hvort ég á að vera svokallaður hatari, en ég held að ég muni aldrei koma nálægt Eurovision, " segir hann. Tónleikar Halldórs verða haldnir á laugardag í húsnæði FÍH við Rauðagerði 27 og hefjast þeir klukkan 18. Tónleikar Úlfs verða í Þjóðmenningarhúsinu á sunnudag og hefjast klukkan 20. " Öllum er velkomið að mæta á bæði verk og aðgangur ókeypis, " segir Halldór að lokum og ljóst að gleðin verður mikil hjá þeim bræðrum um helgina hvað sem Eurovision líður.
" Það var og er vel rökstudd skoðun SÍF að verðgildi SÍF og SH sé mjög nærri því að vera það sama. SÍF taldi því að unnt væri að ljúka sameiningarviðræðum fljótt með samkomulagi um að félögin sameinuðust á jafnvirðisgrundvelli, ef sameining þætti hagkvæm yfirleitt, " sagði Friðrik Pálsson, stjórnarformaður SÍF, á aðalfundi félagsins. Hann ræddi þar ýmsa þætti í starfsemi félagsins og stefnumótun en sagði svo um sameininguna við SH, sem ekki varð af : " Síðan mætti gera með sér samkomulag um það, að við nánari úttekt á félögunum, svokallaðri Due Diligence, gætu hlutföll breyst eitthvað eftir því sem sú ítarskoðun myndi leiða í ljós. Þannig mætti takast að ljúka sameiningu á mjög skömmum tíma. Ekki náðist samstaða um þessa leið og var því sett af stað nokkuð tímafrek vinna við úttekt á félögunum, bæði eignarvirði þeirra og rekstrarvirði. Hverjum þykir sinn fugl fagur, segir í góðu máltæki, og sannaðist það vel við þessa vinnu. Mikið, jafnvel mjög mikið, bar á milli við mat félaganna hvoru á öðru. Niðurstaða þeirra bankastofnana sem fengnar voru til að skoða félögin að rekstrarvirði var hins vegar staðfesting á þeirri skoðun SÍF að virði þeirra lægi vel innan eðlilegra skekkjumarka í úttekt af þessu tagi. Við frekari viðræður samninganefnda kom í ljós að mun meira bar á milli en mögulegt reyndist að brúa og var því sameiginlegt álit samninganefndanna og stjórna beggja félaganna að hætta skyldi viðræðum. Margt gott hefði getað unnist við sameiningu, en jafnframt er ljóst, að sameining sem þessi yrði að hafa mikinn og góðan samhljóm. Ekki aðeins þurfa framleiðendur hér heima og erlendis að trúa á kosti sameiningar af þessu tagi heldur þarf einnig að tryggja jákvæð viðbrögð viðskiptavina erlendis, starfsmanna og stjórnenda. Til þess þarf tiltrú þeirra fjölmörgu sölumanna og fulltrúa félaganna, sem á degi hverjum koma fram fyrir hönd þeirra beggja úti á mörkuðunum. Ákvörðun um sameiningu í upphafi janúarmánaðar hefði vel getað skilað jákvæðum árangri, en eftir því sem lengra leið skapaðist meiri óþreyja og loks miklar efasemdir um að sameiningin tækist. Því fór sem fór. SÍF hefur staðið á eigin fótum í rúmlega 70 ár og er þess alls búið að gera það áfram, " sagði Friðrik. Friðrik ræddi síðan um samkeppnisumhverfið og síðan um vaxtarverkina sem fylgt hafa örum vexti félagsins : " SÍF hefur stækkað hratt með yfirtökum og sameiningum, en við eigum enn eftir að nýta okkur mikla möguleika til innri vaxtar, enda á félagið víða vannýtta afkastagetu, sem koma mun í gagnið á næstu misserum. Þekkt er að ný og afkastamikil fiskréttaverksmiðja SÍF í Bandaríkjunum er einungis hálfnýtt eins og er og þar eru því miklir möguleikar til vaxtar. Viðskiptavinir félagsins í USA hafa lýst mikilli ánægju með vöruþróun og þjónustu fyrirtækisins þar á síðustu misserum og ljóst er að þar er dótturfélag SÍF í fremstu röð og miklir möguleikar til vaxtar. Það sama á við í nýrri verksmiðju félagsins í Boulogne sur Mer sem oftast er kennd við Gelmer. Sú verksmiðja hefur verið minna en hálfnýtt, þar sem þar var einungis ein framleiðslulína, sem orð var á gerandi. Með yfirtöku á vélum og tækjum í York, sem áður er nefnt, hefur staða þeirrar verksmiðju styrkst til muna og eru þar miklir vaxtarmöguleikar með litlum tilkostnaði og viðtökur kaupenda við yfirtöku SÍF á York-merkinu hafa verið góðar og verulegur hluti þeirra viðskiptasambanda flust yfir til SÍF, " sagði Friðrik Pálsson.
Andrés Magnússon, framkvæmdastjóri Samtaka verslunar og þjónustu, segir „ deginum ljósara “ að verslunin á Íslandi sé að breytast. „ Netverslun er að taka stökk. Það er óumdeilt að ríflega 50% af fatainnkaupum eru farin úr landi, með beinum eða óbeinum hætti, “ segir Andrés í umfjöllun um mál þetta í Morgunblaðinu í dag og vísar til netverslunar og innkaupa erlendis. Hann rifjar svo upp að niðurfelling tolla fyrir 18 mánuðum hafi náð til 60% fatainnflutnings. „ Það er því afskaplega bagalegt að smásöluvísitalan sé að falla niður. Rannsóknasetur verslunarinnar hefur gefið út að smásöluvísitala fyrir mat og fatnað muni falla niður. Það verður til dæmis mjög slæmt að sjá ekki hver hlutdeild H & M verður á markaðnum þegar fyrsta verslunin verður opnuð í Smáralind í lok ágúst, “ segir Andrés.
Elisabeth Aspaker, sjávarútvegsráðherra Noregs, segir íslenska kollega hennar, Sigurð Inga Jóhannsson um að fara með rangt mál um makríldeiluna. Hún fullyrðir að samningar hafi fyrst og fremst strandað á því að Íslendingar kröfðust þess að fá að veiða makríl í grænlenskri lögsögu. Grein eftir Aspaker birtist í Morgunblaðinu í dag, þar sem hún segir að eftir að ESB, Noregur og Færeyjar hafi samið um skiptingum makrílkvóta hafi margir komið fram með ónákvæmar og beinlínis rangar fullyrðingar. Það eigi meðal annars við um grein sem Sigurður Ingi skrifaði í Morgunblaðið í síðustu viku þar sem hann gerði grein fyrir afstöðu Íslands. Aspaker hafnar því alfarið að Norðmenn hafi aldrei viljað ganga til samninga við Ísland eða unnið að því að halda Íslendingum utan samningaviðræðnanna. Þvert á móti hafi það verið markmðið að halda öllum strandríkjunum við samningaborðið. Norðmenn séu hins vegar ekki tilbúnir til að ganga að samningum, hvað sem þeir kosta. Í huga norskra stjórnvalda er það lykilatriði að skipting sameiginlegra stofna byggist á viðurkenndum meginreglum á borð við svæðaskiptingu til lengri tíma litið, fiskveiðum í sögulegu samhengi, vísindalegum grundvelli og gagnkvæmri virðingu fyrir því að aðrir séu háðir veiðunum. Þetta eru forsendurnar fyrir afstöðu Norðmanna í samningaviðræðunum. Við höfum í ljósi þessara meginreglna teygt okkur býsna langt í samningaviðræðunum í vetur. Norski ráðherrann gerir athugasemdir við orðalag Sigurðar Inga um að makríllinnn streymi inn í íslenska lögsögu og éti fæði frá öðrum stofnum með tilheyrandi afleiðingum. Aspaker segir orðalag af þessu tagi gefa ranga mynd af stöðunni. Vissulega sé það rétt að makríll leiti í íslenska lögsögu, en það sé þó ekki nema 20 prósent heildarstofnsins og það aðeins nokkra mánuði á ári. „ Við höfum samþykkt að fara langt fram úr þeim meginreglum, sem að jafnaði er miðað við hvað skiptingu varðar, til þess að reyna að ná samkomulagi og því boðið Íslendingum langtum stærri hluta en flökkumynstur stofnsins ætti að segja til um. Í því ljósi er undarlegt að heyra því haldið fram að við viljum ekki semja við Íslendinga. “ Þá mótmælir Aspaker þeim ásökunum að Norðmenn stundi óábyrgar fiskveiðar með því að semja um úthlutun umfram ráðgjöf Alþjóðahafrannsóknaráðsins. Hún segir ráðleggingar ráðsins „ ekki hefðbundnar “ og ekki byggja á vísindalegum rökum. Vísindaleiðangrar Norðmanna, sem Íslendingar hafa meðal annarra tekið þátt í, sýni hins vegar að makrílstofninn er „ stærri en nokkru sinni fyrr “. Aspaker segist enn fremur hissa á því að Sigurður Ingi skuli ekki hafa minnst á að Íslendingar hafi – einir samningsaðila – ekki viljað sætta sig við takmarkanir á fiskveiðum íslenskra fiskiskipa í lögsögu annarra ríkja, svo sem við Grænland. Þetta er ein mikilvægasta ástæða þess að samkomulag allra ríkjanna náðist ekki. Norðmenn leggja á það mikla áherslu að aðilar að samningum strandríkja geti ekki bæði veitt „ innan “ og „ utan “ samningsins og þannig í raun úthlutað sjálfum sér stærri kvóta en samningar gera ráð fyrir. Þessi staðreynd varpar einnig einkennilegu ljósi á áhyggjur Íslendinga af of stórum heildarkvótum. Loks segir í grein Aspaker : Ég endurtek : Norðmenn vilja ná alhliða samningi um umsjón með stofninum sem öll strandríkin eiga aðild að og reyndar er gert ráð fyrir því í þríhliða samningnum. Ég vil í þessu samhengi benda á að Norðmenn höfðu, einir samningsaðilanna þriggja og öfugt við það sem haldið hefur verið fram gagnvart íslenskum fjölmiðlum, formlega samband við íslensk yfirvöld strax eftir að gengið hafði verið frá samningnum. Ég álít óheppilegt að ekki séu gefnar réttar upplýsingar um þetta. Ég er líka nokkuð undrandi á því hranalega orðalagi sem íslensk yfirvöld nú nota um Norðmenn, orðalag sem ég sé engin rök fyrir. Við höfðum samband við Íslendinga eftir undirskrift samningsins, ekki aðeins til þess að segja frá samningnum og láta vita að við vildum að Íslendingar yrðu aðilar að honum, heldur líka vegna þess að almennt séð teljum við tengslin við Ísland vera mikilvæg, bæði hvað varðar fiskveiðar og fjölda annarra mikilvægra samstarfssviða. Ég er sannfærð um að allir málsaðilar muni hagnast á því að koma hver fram við annan af kurteisi og virðingu, líka í þeirri stöðu sem nú er uppi.
Snemmbúnir Þjóðhátíðargestir komu til Vestmannaeyja í gær og var fjörugt skemmtanalíf í Eyjum fram á nótt en engin vandræði að sögn lögreglu. Svo fer að fjölga verulega í dag og svo er svonefnt húkkaraball í kvöld sem óformlega markar upphaf Þjóðhátíðarinnar. Lögregla hefur eftirlit með gestum við komuna til Eyja og er áhersla lögð á að þeir komist ekki í land með fíkniefni í fórum sínum.
STJÓRNKERFIÐ og Alþingi eru í alvarlegri afneitun gagnvart þeirri augljósu staðreynd að Reykjavík er helsta auðlind þjóarinnar. Þar sem fólkið er þar eru fyrirtækin og þar sem fólkið er þar er mannauðurinn sem er hreyfiafl atvinnulífs og auðsuppspretta framtíðar. 2020 munu 2/3 hlutar jarðarbúa verða borgarbúar. Engum blöðum er um það að fletta að borgin er samfélagsgerð 21. aldar. Á Íslandi er einungis eitt borgarsvæði og það hlýtur að verða kjölfestan fyrir landið allt ef við ætlum að standast samkeppni við útlönd um ungt fólk og ný atvinnutækifæri. Borgir eiga sér mörg þúsund ára sögu meðan þjóðríkið hefur aðeins nokkur hundruð ár á bakinu. Borgarsvæðin eru gangverkið í efnahagsþróun Evrópu og mikilvægi þeirra mun fara vaxandi, eins og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir borgarstjóri hefur bent á. Í nýlegu erindi greindi hún frá könnun á heimasíðu ráðuneyta þar sem afneitun stjórnvalda gagnvart borginni kom vel í ljós. Í 30 skýrslum og úttektum mátti leita að orðunum " Reykjavík " og " höfuðborg " eins og nálum í heystakki. Hvort sem fjallað er um almenningssamgöngur, stefnumótun í ferðaþjónustu og afþreyingu eða framkvæmdaáætlun um sjálfbæra þróun virðist sem ráðherrar og nefndir á þeirra vegum séu fyrst og fremst með hugann úti á landi. " Sektarkennd hins brottflutta sveitamanns " hefur enn yfirhöndina í allri stefnumótun. " Svo virðist sem það skorti átakanlega skilning hjá ráðamönnum þjóðarinnar á hlutverki og gildi borgarinnar fyrir þróun íslensks samfélags. " Samkeppnishæft borgarsamfélag Meirihluti alþingismanna verður eftir næstu kosningar af höfuðborgarsvæðinu og úr byggðarlögum sem tengjast því. Segja má að allt svæðið frá Reykjanesbæ til Selfoss og Borgarbyggðar sé að verða eitt atvinnu - og viðskiptasvæði. Það ættu því að skapast forsendur til þess að móta borgarstefnu á Alþingi um samkeppnishæft borgarsamfélag sem yrði metnaðar - og hagsmunamál allra landsmanna. Eftir Einar Karl Haraldsson Höfundur tekur þátt í flokksvali Samfylkingarinnar í Reykjavíkurkjördæmum 9. nóvember nk.
Samsýning á málverkum Gísla Sigurðssonar ( 1930 - 2010 ) og Hrafnhildar Gísla, dóttur hans, var opnuð í Gróskusalnum í Garðabæ, sl. fimmtudag og stendur til nk. mánudags. Gísli fæddist í Úthlíð í Biskupstungum. Eftir verslunarpróf lá leið hans í blaðamennsku. Hann stundaði myndlist í 48 ár ásamt blaðamennsku en hann var um 32 ára skeið umsjónarmaður Lesbókar Morgunblaðsins. Gísli byggði í vaxandi mæli myndverk sín á náttúru landsins og oftast með olíulitum á léreft en einnig með blandaðri tækni. " Myndlist hans er að mestu leyti frásagnarlegs eðlis og stundum með sögulegum og þjóðlegum þáttum, " segir í tilkynningu.
Innkalla þurfti fjórar bifreiðar af Toyota Prius gerð hér á Íslandi en alls þarf Toyota að innkalla 52.903 bíla í Evrópu vegna uppfærslu sem gera þarf á hugbúnaði í ABS-bremsukerfi bílsins. Páll Þorsteinsson upplýsingafulltrúi Toyota segir að þessi gerð af Prius hafi verið kynnt hér á landi í september og að fjórir bílar hafi selst. Þegar hefur verið haft samband við eigendur þeirra bíla sem kalla þarf inn hér á landi og gefa þeim tíma á verkstæði. Viðgerðin er framkvæmd vegna tilkynninga um óstöðuga hemlunartilfinningu við jafna en ákveðna hemlun á lausu vegyfirborði þegar ABS hemlastýrikerfið yfirtekur hemlastjórnunina. Viðgerðin felst í uppfærslu á forriti í ABS stjórntölvu. Uppfærða forritið flýtir innkomu ABS stjórnunarinnar þegar hemlað er á lausu vegyfirborði. Engin slys hafa orðið í Evrópu vegna þessa svo vitað sé. Innköllunin á ekki við um eldri gerðir Prius, aðrar gerðir af Toyota eða Lexus.
Árleg minningarathöfn fallina sem tóku þátt í uppreisn gyðinga gegn þjóðverjum í Varsjá árið 1943 var í dag og tóku þúsundir þátt. 75 ár frá því að atburðirnir áttu sér stað. Forseti Póllands, Andzrej Duda, leiddi athöfnina í dag sem var haldinn við minnisvarða þeirra sem létu lífið samkvæmt AFP. 19. apríl 1943 gerðu 750 ungir menn uppreisn í gettói gyðinga í Varsjá. Þjóðverjum tókst að drepa megnið af uppreisnarmönnunum og jöfnuðu síðan gettóið við jörðu. Nokkrum uppreisnarmannanna tókst að flýja gegnum holræsi borgarinnar.
Atvinnulausum fjölgaði um 11.200 manns á milli ára, sam jafngildir um 5,4 prósentustiga hækkun. Alls voru 17 þúsund einstaklingar atvinnulausir í mars síðastliðnum og fjölgaði um 3.900 eða um tæp 30% milli mánaða, samkvæmt árstíðaleiðréttum tölum Hagstofu Íslands. Árstíðaleiðrétt atvinnuleysi var 8,3% í mars, sem er um 1,9 prósentustiga hækkun milli mánaða. Árstíðaleiðrétt atvinnuþátttaka var 78,1% og lækkaði um 0,1 prósentustig milli mars og febrúar. Árstíðaleiðrétt hlutfall starfandi nam 71,8%, sem er um 0,3 prósentustiga samdráttur frá fyrri mánuði. Samanburður við mars á síðasta ári sýnir að atvinnulausum fjölgaði um 11.200 manns á milli ára eða um 5,4 prósentustig. Hlutfall starfandi dróst saman um 2,6 prósentustig á meðan atvinnuþátttaka jókst um 1,4 prósentustig á milli ára. Í frétt Hagstofunnar segir að töluverður slaki hafi verið á vinnumarkaði í marsmánuði. Um 37.600 einstaklingar höfðu óuppfyllta þörf fyrir atvinnu sem jafngildir 17,4% af einstaklingum á vinnumarkaði og mögulegu vinnuafli. Samanburður við mars 2020 sýnir að slaki á vinnumarkaði hefur aukist um 7,2 prósentustig á milli ára.
Baldur Guðmundsson, leiðsögumaður í veiði, varð fyrir því að veiðigalla hans og öðrum veiðibúnað var stolið um helgina. „ Veiðigallanum mínum, sem ég endurnýjaði í júlí var stolið af svölunum mínum í Furugrund 79 um helgina, “ skrifar leiðsögumaðurinn Baldur Guðmundsson á Facebook. Hann heitir fundarlaunum fyrir gallan ef einhver getur veitt upplýsingar um hvar þýfið er að finna. Um gráan jakka og vöðlur af tegundinni Scierra í stærð L er að ræða og annan veiðibúnað, svo sem flugusafn. Baldur segir í samtali við Mannlíf að verst þyki honum að hafa tapað öllum flugunum. „ Þetta er svotil verðlaust drasl í endursölu en er mikið tjón fyrir mig. Ef einhver þekkir mann sem þekkir mann, og getur komist að því hvar svona dót dagar uppi, þá heiti ég fundarlaunum og engum eftirmálum. Það kæmi mér ekki á óvart að þessi aumingjans þjófur byggi hér mjög nálægt, ” skrifar Baldur. Hann reiknar með að þjófurinn hafi látið til skara skríða aðfaranótt sunnudags. „ Hann má eiga gaskútinn sem hann dröslaði niður af svölunum í leiðinni. Hvers kyns hjálp yrði vel þegin. ”
Hjálparstofnunin Save the Children segir að herskáir íslamistar afhöfði börn, allt niður í 11 ára gömul, í héraðinu Cabo Delgado í norðurhluta Mósambík. Ein móðir sagði stofnuninni að hún hefði fylgst með þegar 12 ára sonur hennar var drepinn með þessum hætti, skammt frá staðnum þar sem hún faldi sig með hinum börnunum sínum. Yfir 2.500 manns hafa verið drepin og um 700 þúsund flúið heimili sín síðan íslamistar hófu uppreisn í landinu árið 2017. Þeir tengjast hryðjuverkasamtökunum Ríki íslams, að því er BBC greindi frá. Í skýrslu sinni segjast Save the Children hafa talað við fjölskyldur sem hafa yfirgefið heimili sín og hafa þær lýst alls kyns óhugnaði í umræddu héraði. „ Þessa nótt var ráðist inn í þorpið okkar og kveikt í húsunum, “ sagði móðirin. „ Þegar þetta byrjaði var ég heima með fjórum börnum mínum. Við reyndum að flýja út í skóg en þeir tóku elsta son minn og afhöfðuðu hann. Við gátum ekkert gert vegna þess að við hefðum líka verið drepin, “ bætti hún við.
Hlutabréf lækkuðu í verði í helstu kauphöllum Evrópu í dag. FTSE - 100 hlutabréfavísitalan í Lundúnum lækkaði um 0,79% og CAC - 40 vísitalan í París lækkaði um 0,92%. Þá hefur DAX vísitalan í Frankfurt lækkað um 0,66%.
Ný lög um neytendalán sem tóku gildi um síðustu mánaðamót gera að verkum að erfiðara verði fyrir fólk að fá lán hjá bönkum og fjármálastofnunum. Hagfræðingur hjá ASÍ segir viðbúið að fólk hrekist út á leigumarkað en þar ríkir nú þegar ófremdarástand vegna takmarkaðs framboðs. Lögin voru samþykkt hér á Alþingi í lok síðasta kjörtímabils en þau tóku gildi 1. nóvember síðastliðinn. Þau fela í sér aukna neytendavernd en herða allar reglur þegar kemur að lánveitingum til einstaklinga. Þannig er bönkum skylt að kanna ekki einungis greiðslugetu heldur einnig framkvæma lánshæfismat sem byggir á viðskiptasögu og upplýsingum úr gagnagrunni um fjárhagsmálefni. Hagfræðingur ASÍ segir að þetta þýði að erfiðara verði fyrir fólk að fá lán. Henný Hinz, hagfræðingur hjá ASÍ : Þau eru auðvitað hugsuð svona til þess að tryggja meiri ábyrgð í lánveitingum en það þarf ekki endilega að vera slæmt sem slíkt en já þau munu gera það að verkum að fyrir ákveðinn hóp verður erfiðara að fá lán. Henný segir að fólk fái þá síður lán til fasteignakaupa og neyðist því til að fara út á leigumarkaðinn, þar sé leiguverð hátt og framboð af skornum skammti. Henný Hinz : Þannig að það sem að við svona viljum benda á er að þetta undirstrikar kannski bara enn þörfina á því að við byggjum hér upp fjölbreyttari valkosti í húsnæðismálum og auðvitað að stuðningur hins opinbera sé jafn gagnvart leigjendum og eigendum. Karl Garðarsson, þingmaður Framsóknarflokks, tók málið upp á Alþingi í gær. Karl Garðarsson, þingmaður Framsóknarflokksins : Þessi lög gera það að verkum, samkvæmt útreikningum frá Creditinfo sem hefur lagst aðeins yfir þetta, að þarna er hópur upp á 15 - 18 þúsund manns kannski sem að hefur kannski fengið lán en mun kannski ekki eiga rétt á því áfram samkvæmt þessum nýju lögum. Við þessu þurfi að bregðast. Kári Garðarsson : Það þarf að styrkja leigumarkaðinn verulega og það er náttúrulega verið að vinna í því þessa stundina, að reyna að koma með tillögur þar. Húsnæðismálin þarf líka að taka föstum tökum líka og þar er líka verið að vinna núna á mörgum vígsstöðum þannig að ég ætla að vona það að það verði tekið á þessum málum mjög fljótlega.
Kristín Soffía Jónsdóttir fæddist í Gilsfjarðarbrekku 14. nóvember 1909. Hún lést á Landakoti 3. desember síðastliðinn og fór útför hennar fram frá Fíladelfíukirkjunni 14. desember. Hún var fíngerð, glaðlynd og guðhrædd kona. Ég minnist hennar best þegar hún var að segja sögu sína. Röddin var þýð en ákveðin. Orðin komu fram eins og allt hefði verið ritað niður og þaulhugsað. Hún hafði þessa einstöku sagnalist sem einkennir góða stílista. En lífið í boðskapnum var öllum undrunarefni, sérstaklega þeim sem þekktu Kristínu. Hún hafði reynt sitthvað um ævina en brosið og æðruleysið fyllti sögu hennar þeim þunga sem grópaði boðskapinn í huga þeirra er á hlýddu. Ég man þegar hún og maður hennar sóttu samkomurnar í Fíladelfíu. Hann mikill á að sjá en hún samsvaraði honum samt svo vel. Þegar vegir okkar lágu nær vegna kunningsskapar við börn hennar varð það mér svo ljóst hvaða mann hún hafði að geyma. Einmitt þann mann er hafði unun af hannyrðum. Hún saumaði föt og áklæði eins og atvinnumaður væri að verki. Allt gert af mikilli alúð. Ég kom nokkrum sinnum í heimsókn til hennar án þess að gera boð á undan mér. Þá voru iðulega hjá henni einhver af börnum hennar eða barnabörnum. Þar fór nefnilega manneskja sem þekkti ekki kynslóðabil eða átti svo auðvelt með að brúa það. Það var öllum greinilegt er umgengust Kristínu að hún tók boðskap Jesú Krists alvarlega. Hún lifði hann sjálf og tók mark á honum sjálf fyrst og fremst. Þess vegna voru orð hennar svona öflug og lifandi. Það er nefnilega fremur fátítt að hitta fyrir manneskju með það hjartalag að elska Drottin af öllu hjarta og náungann eins og sjálfan sig. Auðvitað þess vegna átti hún svo auðvelt með að tengjast þeim ungu. Hún var svo ung í anda að hún gleymdi sínum eigin aldri. Hún gat þess vegna vorkennt " gamla fólkinu " sem var mörgum árum yngra en hún. Auðvitað gat hún vorkennt vegna þeirra tengsla sem hún átti við afkomendur sína - þeir yngdu hana upp - og vegna trúar hennar á Jesúm Krist - hún fyllti hana lífi og von. Með þessum orðum vil ég kveðja Kristínu og votta börnum hennar samúð á kveðjustund. En Jesús sagðist koma skjótt og með launin með sér þannig að innan skamms fáum við að líta ástvini okkar á landi lifenda. Dauði hins kristna er engin endanleg fjarlægð heldur aðskilnaður um stuttan tíma. Snorri í Betel. Snorri í Betel.
Einar Freyr Elínarson, bóndi í Sólheimahjáleigu í Mýrdal var í gær kjörinn nýr formaður Samtaka ungra bænda. Samtökin hafa þungar áhyggjur af stöðu Landbúnaðarháskóla Íslands. Á aðalfundinum í gær voru tekin fyrir mál sem eru ungum bændum efst í huga um þessar mundir. Þar má nefna málefni Landbúnaðarháskóla Íslands, innflutning erfðaefnis í íslenska kúastofninn, dýravelferð og nýliðun í landbúnaði. Kosið var um nýjan formann samtakanna, en Jóhanna María Sigmundsdóttir gaf ekki kost á sér áfram. Tveir gáfu kost á sér í formannsembættið, þeir Logi Sigurðsson og Einar Freyr Elínarson. Eins voru þeir Ástvaldur Lárusson frá Núpi í Dýrafirði og Orri Jónsson frá Lundi í Lundarreykjardal kosnir í stjórn samtakanna. Ályktun aðalfundar SUB um Landbúnaðarháskóla Íslands Aðalfundur Samtaka ungra bænda haldinn í Úthlíð 22. mars 2014 lýsir yfir þungum áhyggjum af stöðu Landbúnaðarháskóla Íslands og skorar á stjórnvöld að bæta fjárhagsstöðu hans. Tryggt verði að skólinn geti veitt góða kennslu í landbúnaðtengdum greinum bæði á framhaldsskólastigi og háskólastigi við skólann til framtíðar. Einnig verði öflugt rannsóknarstarf við skólann tryggt. Greinargerð : Það er mikilvægt fyrir íslenskan landbúnað til framtíðar að áhugasamir ungir bændur geti sótt sér góða menntun hér á landi og að öflugt rannsóknarstarf fari hér fram. Til að það sé mögulegt þarf ríkisvaldið að tryggja nægt fjármagn. Námið þarf að vera þar sem stutt er í virkan landbúnað og yfirstjórn í góðum tengslum við landbúnaðinn.
Eftir Sigrúnu Birnu Birnisdóttur Grunnlaun kennara á Íslandi hækka að meðaltali umtalsvert minna með auknum starfsaldri í OECD ríkjunum. Hlutfall grunnlauna grunnskólakennara hér á landi í efsta launaflokki eftir 15 ára starfsaldur af byrjunarlaunum er 1,32 og 1,31 í framhaldsskólum, en í OECD ríkjunum er meðaltalið á bilinu 1,69 - 1,71. Þá eru grunnlaun kennara á Íslandi með þeim lægstu í OECD ríkjunum, þegar þau eru borin saman við landsframleiðslu á mann. Hlutfall grunnlauna grunnskólakennara eftir 15 ára starfsaldur af landsframleiðslu á mann hér á landi var 0,75 árið 2004 - 2005. Aðeins Noregur hafði lægra hlutfall á tímabilinu eða 0,74. Meðaltal OECD ríkja var á tímabilinu 1,28 á barnaskólastigi og 1,30 á unglingastigi. Á framhaldsskólastigi var hlutfallið á Íslandi 0,88, í Noregi var það 0,80 en að meðaltali var það 1,41 í OECD ríkjunum. Þetta kemur fram í ritinu Education at a Glance 2007, sem Efnahags - og framfarastofnunin, OECD, gefir út árlega. OECD bendir á að laun kennara séu stærsti einstaki þátturinn í útgjöldum til menntamála. Þar er þó einnig bent á að margs þurfi að gæta í alþjóðlegum samanburði á launum kennara. Þannig sé kennslutími kennara mislangur á milli landa og bekkir misstórir. Þá er ekki tekið tillit til aukagreiðslna af ýmsu tagi, né heldur skatta og ýmissa annarra opinberra greiðslna.
Veðmálasíðan Betsson.com telur mestar líkur á því að Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands, verði endurkjörinn í forsetakosningunum sem fara fram 30. júní næstkomandi. Ólafur Ragnar er með stuðulinn 1,2 á meðan Þóra Arnórsdóttir, sem er talin næstlíklegust til að hreppa embættið, fær stuðulinn 3,6. Ari Trausti Guðmundsson, Herdís Þorgeirsdóttir og Andrea J. Ólafsdóttir fá svo mun hærri stuðul en Þóra og Ólafur. Veðmálasíðan setur stuðulinn 100 á Hannes Bjarnason, en það er hæsti mögulegi stuðullinn á síðunni og því litlar sem engar líkur á að hann sigri kosningarnar. Hægt er að skoða stuðlana hér.
Ef bátur sekkur af því að hann er ofhlaðinn er ofhleðslan orsök slyssins. Þess vegna er öfugt að farið ef sagt er : " Orsök slyssins var rakin til ofhleðslu " – en svipað er nokkuð algengt. Slysið var, þvert á móti, rakið til ofhleðslu - - hún var orsök slyssins. Maður rekur afleiðinguna til orsakarinnar.
Eftir Ágúst Inga Jónsson aij@mbl.is Sjaldan fellur eplið langt frá eikinni segir máltækið. Það kom upp í hugann þegar litið var á nöfn stúlknanna í landsliðinu í knattspyrnu, en foreldrar margra þeirra gerðu garðinn frægan sem afreksmenn í íþróttum á árum áður. Margrét Lára Viðarsdóttir, íþróttamaður ársins 2007, ein skærasta stjarna landsliðsins og markadrottning á Evrópumælikvarða, er dóttir Viðars Elíassonar og Guðmundu Bjarnadóttur. Viðar lék í mörg ár með Íþróttabandalagi Vestmannaeyja og fagnaði Íslandsmeistaratitli með liðinu árið 1979 og varð bikarmeistari 1981. Hann lék einnig með Víkingi um tíma. Guðmunda var liðtækur handboltamaður með Þór í Vestmannaeyjum. Bjarni Geir og Sindri, eldri bræður Margrétar, léku báðir knattspyrnu með ÍBV og Elísa Viðarsdóttir er í handboltanum og á leið á Norðurlandamót í Svíþjóð. Hún var 15 ára þegar hún lék fyrst með meistaraflokki ÍBV. Dóra María Lárusdóttir, sem var " ógnandi á hægri kantinum ", svo vitnað sé í umsögn Morgunblaðsins um landsleikinn gegn Slóvenum síðasta laugardag, er dóttir Hildigunnar Sigurðardóttur og Lárusar Ögmundssonar, lögfræðings og skrifstofustjóra hjá Ríkisendurskoðun. Lárus lék um 60 leiki með meistaraflokki Vals í knattspyrnu og varð bikarmeistari með liðinu árið 1974. Í KR eins og hún á kyn til Guðrún Sóley Gunnarsdóttir leikur í hjarta varnarinnar með kvennalandsliðinu og þess utan með KR eins og hún á kyn til. Foreldrar hennar eru Sigrún Elísabet Einarsdóttir og Gunnar Guðmundsson, lögfræðingur. Gunnar lék með 18 ára landsliðinu í knattspyrnu á sínum tíma og síðan um 50 leiki með KR. Hann náði ekki að hampa Íslandsmeistaratitli frekar en aðrir knattspyrnu-KR-ingar á árunum frá 1968 til 1999. Bróðir Guðrúnar Sóleyjar er Guðmundur Reynir, sem leikur með meistaraflokki KR um leið og hann býr sig undir Ólympíuleika í stærðfræði. Greta Mjöll Samúelsdóttir, Breiðabliki, á ekki langt að sækja hæfileika í íþróttum. Hún er dóttir Ástu B. Gunnlaugsdóttur, rekstrarstjóra Smárans og Fífunnar í Kópavogi, sem um árabil var ein mesta markadrottning íslenskrar knattspyrnu. Ásta lék 26 landsleiki og skoraði í þeim átta mörk. Faðir Gretu er Samúel Örn Erlingsson, sjónvarpsmaður með meiru, sem lék blak af krafti í mörg ár og varð nokkrum sinnum Íslandsmeistari með Þrótti og HK. Sif Atladóttir, leikmaður Vals, er dóttir Steinunnar Guðnadóttur og Atla Eðvaldssonar þess margreynda knattspyrnukappa með Val, KR og Dusseldorf svo aðeins þrjú liða hans séu nefnd. Ekki skal gleyma landsliðsferli Atla, en hann lék 70 landsleiki og skoraði í þeim átta mörk. Þá tók við þjálfun félagsliða og landsliða. Sonur Atla er Egill, sem leikur nú með Víkingi en áður m.a. með KR, Fram og Sindra. Þá hefur Sara Atladóttir leikið með yngri landsliðunum. Tekið skal fram að um óvísindalega könnun er að ræða og ekki útilokað að fleiri afreksmenn sé að finna í foreldrahópnum. Því verður þó ekki á móti mælt að í kvennalandsliðinu eru afrekskonur sem mæta Grikkjum á Laugardalsvelli í dag, fimmtudag, klukkan 16:30. Meiri líkur en minni " ÞAÐ eru tvímælalaust meiri líkur en minni á að börn afreksmanna í íþróttum reyni fyrir sér á sömu braut, " segir Jóhann Ingi Gunnarsson sálfræðingur aðspurður um hvort líkur séu á að börn feti í fótspor foreldra sinna í íþróttum. " Góð fyrirmynd er ekki hvað maður segir, heldur hvað maður gerir og hvernig maður tekur á hlutunum. Ef foreldrarnir hafa verið í íþróttum og fengið mikið út úr því og þú alltaf haft það fyrir þér þá eykur það líkurnar á að viðkomandi feti í fótsporin, " segir Jóhann Ingi. " Við sjáum þetta í öðrum starfsstéttum. Ef foreldri er flugmaður eða flugfreyja þá heillast börnin oft af fluginu. Við getum eins nefnt lækna, lögfræðinga og viðskiptafræðinga. Við sjáum þetta alls staðar. Hin hliðin er svo sú þegar foreldrarnir fara of langt og ætla sér að stýra og stjórna of mikið. Þannig geta börnin orðið fráhverf greininni. Ég tala nú ekki um ef foreldrarnir ætla að upplifa drauminn í gegnum börnin af hliðarlínunni. Það eru allar útfærslur til af þessu. Hvað varðar afreksmennina þá er það klárlega þannig að góðar og sterkar fyrirmyndir, eins og íþróttafólkið, móta unga einstaklinga á jákvæðan hátt, " segir Jóhann Ingi Gunnarsson. Hollt og gott að alast upp í íþróttum " ÞAÐ lifðu allir og hrærðust í íþróttunum hjá okkur, " segir Viðar Elíasson fiskverkandi og útgerðarmaður í Vestmannaeyjum. Hann og kona hans, Guðmunda Bjarnadóttir, eiga fjögur börn, sem öll eru eða voru virk í íþróttum. Þeirra á meðal er Margrét Lára, sem kosin var íþróttamaður ársins í fyrra. " Þegar strákarnir og Margrét Lára voru að fara á þessi mót þá var fjölskyldan með. Það var hluti af okkar sumarleyfi að fara á völlinn, elta mót og leiki víða um land. Það segir sig sjálft að þetta smitar frá eldri krökkunum til þeirra yngri. Síðan voru strákarnir báðir og Margrét öll í meistaraflokki á sama tíma. Við höfum alltaf rekið áróður fyrir því að það er mjög hollt og gott að alast upp í íþróttum. Agi frá þjálfara og að þurfa að taka tillit til annarra sem maður er að æfa og spila með er mikið uppeldislegt atriði að okkar mati. Ég hrósaði þegar vel gekk, en var líka gagnrýninn þegar mér fannst þau ekki standa sig, " segir Viðar Elíasson. Styðjandi en ekki stýrandi " VIÐ sjáum það mjög víða að börn feta í fótspor foreldra sinna, en auk þess tökum við alveg sérstaklega eftir því ef börn fræga fólksins ná árangri á sama sviði, " segir Einar Gylfi Jónsson sálfræðingur aðspurður hvort algengt sé að börn afreksfólks í íþróttum nái sömuleiðis eftirtektarverðum árangri á íþróttasviðinu. " Við sjáum þetta í knattspyrnunni í Englandi, við sjáum þetta í Danmörku þar sem Laudrup-bræður fetuðu í spor föður síns. Þetta er úti um allt, " segir Einar Gylfi. " Hér heima höfum við Arnar, Davíð og Bjarna, syni Viðars Halldórssonar í Hafnarfirði. Við höfum þá Sigurvinssyni frá Vestmannaeyjum og syni þeirra, þá Sigurvin og Ásgeir Aron. Af Akranesi koma Þórður, Bjarni og Jóhannes Karl Guðjónssynir Þórðarsonar. Það væri lengi hægt að telja og væri sannarlega gaman að kanna hvort hægt sé að búa til tölfræðilega mælistiku sem sýndi þessi tengsl svart á hvítu, " segir Einar Gylfi. Á forsendum barnanna Hann var spurður hvort umræðuefni og viðfangsefni á heimili hefðu ekki mótandi áhrif á börn. " Viðar Halldórsson, alnafni FH-ingsins, gerði fyrir nokkrum árum rannsókn á afreksmönnum þar sem m.a. var spurt um hvatningu foreldra. Í svörunum var áberandi rauður þráður að foreldrar höfðu verið styðjandi, en alls ekki stýrandi. Áhuginn var samkvæmt því algerlega á forsendum barnanna. Á íþróttaheimilum er eflaust mikið talað um íþróttir frá barnæsku og það smitar út frá sér. Mér finnst athyglisvert að a.m.k. fimm stúlkur í landsliðinu eigi afreksmenn sem foreldra. Ef það er haft í huga að fyrir 10 - 15 árum var ekki eins sjálfsagt og nú að stelpur færu í fótbolta. Þá spyr maður sig hvort eitthvað hafi verið í aðstæðum þeirra sem jók líkurnar á þessari þróun. Svo er það erfðafræðilegi þátturinn, en mjög margt af þessu afreksfólki er með fullkomna líkamsbyggingu og með metnað og skapgerð til þess að ná árangri í íþróttum, " segir Einar Gylfi Jónsson, sálfræðingur.
Jólaveröld vaknar er nýtt jólalag eftir Gunnar Inga Guðmundsson og Nínu Richter, í flutningi Rakelar Pálsdóttur. Lagið kom út á miðnætti aðfaranótt 15. nóvember. Texti lagsins fjallar um sigur ljóssins yfir myrkrinu á þessum fallega árstíma og ætti því að geta snert hátíðlega taug í öllum, óháð jólahefðum. Rakel flytjandi lagsins lærði söng við FÍH og tók þátt í söngvakeppni sjónvarpsins 2017 og 2018. Lagið er ljúft og sykursætt en tenórsaxófónleikur Jens Hanssonar úr Sálinni hans Jóns míns rammar tónlistina inn á sjarmerandi máta sem kallast jafnvel á við vinsælustu ítalsk - og breskættuðu jólasmelli landans frá tíunda áratugnum, “ segir í tilkynningu um lagið. Gunnar Ingi Guðmundsson er höfundur lagsins Jólaveröld vaknar, „ Lagið var samið í desember 2020 og tók það stóran hluta af þessu ári að fullklára lagið hvað varðar útsetningu og raddsetningu hljóma, auk laglínu. Það hefur reynst mér best að semja bara mjög lítið í einu ég tek kannski 30 – 40 mínútur á dag og oftast koma bestu hugmyndirnar þá, “ segir Gunnar. „ Ég sendi Rakel lítið demo af laginu og var hún strax til í þetta. Upptökur fóru svo fram í september á þessu ári. Við fórum í stúdíó Bambus til Stefáns Arnar Gunnlaugssonar og tókum upp grunn sem við byggðum ofan á og útkoman er létt jólapopplag. Sigurdór Guðmundsson hjá Skonrokk studio sá um masteringu, “ sagði Gunnar jafnframt. Gunnar Ingi Guðmundsson, höfundur lagsins, lærði bassaleik, píanóleik og lagasmíðar við tónlistarskóla FÍH og Berklee College of Music í Boston. Hann hefur samið lög fyrir Ragnheiði Gröndal, Sjonna Brink, Skítamóral, Arnar Dór, og fleiri, auk þess sem hann samdi Þjóðhátíðarlag Vestmannaeyja árið 2003 sem flutt var af Skítamóral sem hlaut töluverða vinsælda. Nína Richter er textasmiður og kynningarfulltrúi. Hún hefur samið texta fyrir fjölda listamanna, þar á meðal Jóhönnu Guðrúnu, Hönnu Míu, Eyþór Inga og Lay Low, til dæmis smellinn Aftur heim til þín frá árinu 2019, og jólalag Eyþórs Inga, Desemberljóð frá 2011. Smellið hér til að hlusta á lagið.
Fyrrverandi forsætisráðherra Líbanons lést, ásamt tólf öðrum í mikilli sprengingu í Beirút um hádegisbil í dag. Hundrað manns, að minnsta kosti, særðust.
Manuel Pellegrini, þjálfari Malaga á Spáni, fær samning sínum hjá félaginu rift í sumar, en spænskir fjölmiðlar greindu frá þessu í gær. Pellegrini hefur gert afar góða hluti með Malaga, en liðið komst meðal annars í 8 - liða úrslit Meistaradeildar Evrópu á þessari leiktíð. Roberto Mancini var þá rekinn frá Manchester City á mánudag og í kjölfarið fóru orðrómar þess efni að Pellegrini yrði næstur á kreik. Nú fullyrða spænskir fjölmiðlar að Pellegrini hafi komist að samkomulagi við Malaga um að rifta samning hans, en hann á eitt ár eftir. Hann verður því frjáls ferða sinna í sumar og kemur líklega til með að taka við Manchester City og myndi hann þá taka Isco með sér til enska félagsins, sem hefur reynst Malaga afar mikilvægur.
Drög að húsreglum barna sem vilja halda haus á ofbeldisheimilum byggðar á reynslusögum hundraða barna sem dvalið hafa í Kvennaathvarfinu. Heima er bestað vera sem minnst, því að alls staðar, líka í myrkrinu á skólalóðinni, í ísköldu strætóskýli eða hlaupandi yfir Miklubrautina ertu öruggari en heima. Samt ; heima er bestað vera sem mest, því allt það hræðilega sem gerist þegar þú ert heima getur orðið ennþá hræðilegra þegar þú ert þar ekki og stundum er skárra að vita hvað er að gerast heima en að vita það ekki. Heima er bestað muna, þegar hann öskrar „ ég ætla að drepa þig, helvítis hóran þín “ að hann hefur oft öskrað það áður en hann hefur aldrei beinlínis drepið hana svo kannski sleppur það í þetta skipti líka. Ef þú gleymir þessu getur hent að þú farir að grenja eins og aumingi eða pissir í buxurnar og margir hafa lent í vandræðum fyrir minna. Heima er best, eða öllu heldur nauðsynlegt að hafa allar flóttaleiðir á hreinu í hverju einasta herbergi. Stundum liggur hún út, stundum inn á klósett og stundum inn í skáp eða undir rúm. Þú þarft líka að muna að þó það sé alltaf betra að fela sig með systkinum sínum þá er það ekki alltaf hægt og þó það sé hræðilegt að vera alein í öskrunum þá er það stundum lífsnauðsynlegt. Heima er bestað hafa alla hluti á hreinu og pirra aldrei neinn. Hella aldrei niður mjólk, stilla sjónvarpið aldrei of hátt, fá aldrei lélega einkunn og segja aldrei ljót orð ( allavega ekki þegar einhver heyrir til ) eða gera neitt annað hættulegt. Ekki svo mikið af því að það komi í veg fyrir að eitthvað hræðilegt gerist heldur meira vegna þess að það hræðilega sem gerist er örlítið minna þér að kenna ef þú passar upp á allt. Heima er bestað muna að orð eru í rauninni ekki neitt, þau eru bara hljóð en ekki hnífar eða grjóthnullungar eins og þér finnst þau samt vera þegar þau fljúga milli veggja í stofunni. Heima er bestað taka þátt í gleðistundum með heilum hug, og jafnvel þó þið séuð ennþá hrædd eftir síðustu orrustu, sár eftir orðin sem féllu og leið yfir dótinu sem skemmdist. Takið samt þátt í gleðinni eins og ekkert hafi í skorist því mamma og pabbi eiga nógu bágt þó þau sitji ekki uppi með fúl og leiðinleg börn þegar allir eiga að vera glaðir. Heima er bestað gera sér ekki of miklar vonir um að jólin verði gleðileg, að það verði haldið upp á afmælið þitt eða að þið komist heim úr útilegunni án þess að eitthvað komi upp á. Það er best að búast við sem minnstu þá verða vonbrigðin minni ef allt fer í klessu. Einmitt í dag eru þrjátíu og fjögur ár síðan Kvennaathvarfið var opnað og fyrsta konan flutti inn með syni sínum. Síðan þá hafa rúmlega þrjú þúsund og tvö hundruð börn dvalið í athvarfinu með mæðrum sínum þegar dvölin heima hefur verið þeim óbærileg vegna ofbeldis. Þessi grein birtist fyrst í Fréttablaðinu.
TAFLFÉLAGIÐ Hellir og Edda útgáfa standa sameiginlega að tólf móta röð á ICC-skákþjóninum, sem kallast Bikarsyrpa Eddu útgáfu. Annað mótið verður haldið sunnudaginn 18. apríl kl. 20 og verða veitt verðlaun í boði Eddu útgáfu. Þátttakendur skrá sig til leiks á www.sjonar.hornid.com ( þeir sem skráðu sig fyrir fyrsta mótið þurfa ekki að skrá sig aftur ) og mæta á ICC fyrir 19.55. Næsta atkvöld Hellis fer fram mánudaginn 19. apríl kl. 20. Fyrst eru tefldar þrjár hraðskákir og síðan þrjár atskákir. Sigurvegarinn fær í verðlaun, mat fyrir tvo frá Dominos pizzum. Þátttökugjald er 300 kr. fyrir félagsmenn ( 200 kr. fyrir 15 ára og yngri ) og 500 kr. fyrir aðra ( 300 kr. fyrir 15 ára og yngri ).
Þór Þorlákshöfn tapaði naumlega gegn nágrönnum sínum í Grindavík í framlengdum leik í úrvalsdeild karla í körfubolta í kvöld. Lokatölur í Þorlákshöfn urðu 92 - 94. Leikurinn var jafn í upphafi en eftir fimm mínútna leik gerðu Grindvíkingar áhlaup og juku forskotið í tíu stig, 10 - 20. Þórsarar skoruðu síðustu fimm stigin í 1. leikhluta og staðan var 18 - 22 að honum loknum. Forskot Grindvíkinga hélst svipað í 2. leikhluta og þeir leiddu í leikhléi, 36 - 43. Grindavík var sterkari aðilinn í 3. leikhluta og gestirnir juku forskotið smátt og smátt, en þegar 4. leikhluti hófst var staðan orðin 56 - 70. Þórsarar bitu heldur betur frá sér í 4. leikhluta og náðu að jafna, 77 - 77 þegar rúmar fjórar mínútur voru eftir. Lokakaflinn var æsispennandi, Callum Lawson setti niður stóran þrist þegar hálf mínúta var eftir og kom Þór tveimur stigum yfir, en Grindvíkingar jöfnuðu úr tveimur vítaskotum, 85 - 85. Framlenging. Þórsarar voru skrefinu á undan í upphafi framlengingarinnar en Grindvíkingar skoruðu svo sex stig í röð og breyttu stöðunni í 91 - 94. Larry Thomas átti möguleika á að jafna fyrir Þór af vítalínunni, en aðeins eitt víti af þremur rataði ofan í og lokatölur urðu því 92 - 94. Larry Thomas var bestur í liði Þórs í kvöld, skoraði 24 stig og sendi 9 stoðsendingar. Adomas Drungilas skoraði 17 stig og tók 10 fráköst, Callum Lawson skoraði 14 stig, Styrmir Snær Þrastarson 12 og Ragnar Bragason 11. Davíð Arnar Ágústson og Halldór Garðar Hermannsson skoruðu báði 7 stig og Halldór sendi 9 stoðsendingar að auki.
Framundan hjá FEIF Árleg ráðstefna alþjóðasamtakana FEIF 2013 verður haldin í Strassborg, Frakklandi dagana 8. - 10. febrúar næstkomandi. Siðferði, reglur og frístundareiðmennska verða í brennidepli ráðstefnunar sem er opin fyrir alla virka meðlimi aðildarfélaga FEIF, nefndarmanna innan FEIF og annara sem tengjast starfi samtakana. Þá munu samtökin standa fyrir hestabúðum fyrir unglinga, FEIF Youth Camp, í lok júlímánaðar. Búðirnar verða að þessu sinni haldnar í Noregi. Þetta kemur fram á vefsíðu FEIF.
Fernando Alonso varði í dag þá ákvörðun síns gamla keppinautar, Michaels Schumacher, að snúa aftur til keppni í formúlu - 1 þótt árangurinn hafi verið harla lítill undanfarið hálft annað ár. Alonso og Schumacher háðu marga harða hildi er sá fyrrnefndi keppti fyrir Renault og Schuymacher fyrir Ferrari. Rimma þeirra um heimsmeistaratitil ökumanna árið 2006 var einkar hörð og var ekki til lyktar leidd fyrr en í lokamóti ársins. Stóð Alonso uppi sem titilhafi. Í tilefni þess að í dag voru liðin 20 ár frá því Schumacher hóf þátttöku í formúlu - 1 sagðist Alonso ekki tilheyra hópi gagnrýnenda Schumacher sem fundið hafa að því að hann skyldi snúa aftur til keppni eftir þriggja ára hlé. " Ýmsir hafa gagnrýnt endurkomu hans og árangur hans, en ég er þeim ekki sammála. Fyrir þremur árum sat Michael heima og horfði á formúluna í sjónvarpi og í dag er hann kannski að ljúka keppni í sjöunda eða níunda sæti. En ég er viss um að hann vaknar sæll á hverjum morgni vegna þess að hann er aftur í formúlu - 1 eins og löngun hans stendur til. Tuttugu ár eru langur tími. Líti ég í eigin barm verður það árið 2021 ef ég næ 20 árum í formúlu - 1. Ég held ég geti ekki dugað svo lengi. Ég óska honum til hamingju með þessi 20 ár og vil taka fram að það er mér ánægja að keppa við hann, " sagði Alonso. Spænski heimsmeistarinn fyrrverandi bætti því við að hann væri þeirrar skoðunar, að líklega muni enginn ökumaður jafna þann árangur Schumachers að vinna heimsmeistaratitilinn sjö sinnum og 91 kappakstur.
Sjálfstæðisflokkurinn í borginni ákveður á morgun með hvaða hætti stillt verður upp á lista flokksins fyrir kosningarnar í vor. Niðurstaðan kann að hafa áhrif á hverjir bjóða sig fram til forystu. Fyrirfram var búist við hitafundi þegar stjórn Varðar kom saman til fundar hér í Valhöll í dag. Deilt var um tvær tillögur varðandi fyrirkomulag um val á framboðslista flokksins fyrir næstu borgarstjórnarkosningar. Annars vegar var það tillaga um sérstakt leiðtogakjör og hins vegar tillaga um hefðbundið prófkjör. Leiðtogakjörið hefur fallið í grýttan jarðveg meðal borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokks og er málið afar umdeilt innan flokksins. Í þessu kristallast einnig baráttan um oddvitasætið í borginni. En endanleg niðurstaða um hvor leiðin verður farin kann að ráða því hverjir veljast til forystu hjá flokknum. Samkvæmt heimildum fréttastofu eru meðal annars stuðningsmenn Guðlaugs Þórs Þórðarsonar, þingmanns sem vilja leiðtogakjör. Guðlaugur hefur verið orðaður við oddvitasæti flokksins í Reykjavík í komandi borgarstjórnarkosningum, en hann hefur þó ekki lýst formlega yfir framboði. Stjórn Varðar var klofin í afstöðu sinni til málsins og að lokum var ákveðið að leggja báðar tillögurnar fyrir fund fulltrúaráðs á morgun. Formaður Varðar er sáttur við þessa niðurstöðu. Óttarr Örn Guðlaugsson, formaður Varðar : Ég tel þetta vera góða niðurstöðu fyrir okkur, fyrir flokkinn. Þannig að ég bara hlakka til fundarins á morgun og sjá í raun og veru hvað fólkið, eða eftir hverju fólkið kallar.
Kjóllinn var ekki valinn af handahófi, segja sérfræðingar, því hann er táknberi. Mikilvægt tákn Meghan var klædd svörtum kjól úr silki. Kjóllinn er með V-hálsmáli og skreyttur hvítum lótusblómum yfir hægri öxl. Lótusblómið er mikilvægt tákn í nokkrum menningarheimum. Það táknar meðal annars sköpun og upphaf en á sama tíma sýnir það hreinleika. Lótusblóm er eitt af þekktustu táknum búddisma. Sagt er að Siddhartha prins ( Búdda ) hafi sem nýfætt barn staðið upp og gengið áfram sjö skref. Við hvert skref spratt upp lótusblóm. Armani-kjóll The New York Times segir að kjóllinn sé valinn af kostgæfni enda muni hann verða táknmynd þessarar sjónvarpsútsendingar ekki síður en þau föt sem Díana klæddist í eftirminnilegu viðtali við BBC árið 1995. Kjóll Meghan er frá Armani og kostar nálægt sjö hundruð þúsund krónum. Að hún hafi valið kjól frá ítölskum hönnuði í stað hönnuða frá Bretlandi eða Bandaríkjunum er sömuleiðis tákn um sjálfstæðisyfirlýsingu hennar. Það sama gerði Díana eftir skilnaðinn við Karl. Í viðtalinu bar Meghan demantskreytt armband frá Cartier sem var í eigu Díönu.
Ítalski fjölmiðlamaðurinn Gianluca Di Marzio segir að Barcelona sé nálægt því að fá Kevin-Prince Boateng óvænt á láni frá Sassuolo. Di Marzio er oft fyrstur með fréttirnar og hann henti þessu fram á Twitter í dag. Sky Italia bætti síðan við að Barcelona borgi tvær milljónir evra fyrir lánssamning út tímabilið. Hinn 31 árs gamli Boateng hefur skorað fimm mörk í fimmtán leikjum með Sassuolo síðan hann kom til félagsins frá Eintracht Frankfurt síðastliðið sumar. Barcelona hefur verið í leit að manni til að bæta við sóknarlínuna og Ganamaðurinn Boateng þykir nú líklegastur til að koma til félagsins. Boateng hefur komið víða við á ferlinum en hann skoraði meðal annars tíu mörk með Las Palmas í spænsku úrvalsdeildinni tímabilið 2016 / 2017.
Kári Árnason gæti leikið sinn síðasta landsleik í kvöld er Ísland mætir Englandi á Wembley. Hann segir að miklar tilfinningar hafi verið í mögulega hans síðustu landsliðsferð en hann útilokar þó ekkert. Ísland mætir Englandi á Wembley í kvöld í síðasta leik liðsins í A-deild Þjóðadeildarinnar í bili að minnsta kosti. Erik Hamrén þjálfari liðsins kveður í kvöld en hann heldur ekki áfram og þetta gæti einnig verið síðasti leikur Kára. „ Þetta er búið að vera svolítið erfitt. Manni hlakkar alltaf til að mæta og leggja sitt á vogaskálarnar en þetta er erfitt. Engu að síðu þá svona „ all good things comes to end “ en það þýðir ekkert að vera pæla í þessu, “ sagði Kári í samtali við Henry Birgi Gunnarsson. „ Þetta er bara leikur eins og hver annar. Ef þetta verður sá síðasti þá verður gaman að enda það hér, þar sem ég naut mín mest að spila fótbolta. “ Kári segir að flestar tilfinningarnar hafa brotist út eftir tapið í úrslitaleiknum um sæti á EM 2021 í Ungverjalandi í síðustu viku en hann segir að augun hafi verið á EM næsta sumar. „ Það voru aðallega tilfinningar í þessum Ungverjaleik aðallega. Þegar þú ert búinn að ákveða að hlutirnir séu á einhvern ákveðinn hátt og þetta lá vel fyrir að fara á EM og klára þetta þar. Þetta verður svolítið sjokk að missa af því og þurfa klára þetta í ferðinni sem átti ekkert að verða sú síðasta. “ „ Þetta er „ emotinal “ og þetta eru margir af mínum bestu vinum hérna. Það gæti gerst að þetta gæti verið minn síðasti leikur. Það vantar slatta í þetta lið sem hefur verið svona lengi. Að sama skapi er þetta leikur sem þarf að nást einhver árangur í við viljum allir gera það fyrir staffið að fá einhver stig í Þjóðadeildinni og komast sómasamlega frá þessu þó að þetta hafi verið erfitt frá byrjun hennar. “ Leikur Íslands og Englands hefst klukkan 19.45 á morgun og verður sýndur beint á Stöð 2 Sport 2. Upphitun hefst klukkan 19.00.
Fyrrverandi Framsóknarþingmaðurinn og blómaskreytingameistarinn Vigdís Hauksdóttir auglýsti fellihýsið sitt til sölu á facebook í vikunni. Ástæðan fyrir sölunni er þó ekki sú að hún sé komin með nóg af Íslandi og ætli að hætta að ferðast um landið. Síður en svo. „ Ég er svo sannarlega ekki hætt að ferðast er svo sannarlega ekki hætt að ferðast um landið fagra. En ég er komin á nýjan sparneytinn rafmagnsbíl og ég treysti honum ekki til að draga fellihýsið, “ útskýrir Framsóknarkonan sem hyggst ferðast um landið með umhverfisvænni hætti en áður í sumar. Aðspurð segist hún þó ekki ætla að pakka saman gamla kúlutjaldinu og setja í skottið. „ Nei ætli það – kannski nýti ég mér bara konar gistingu – það eru svo margir verðflokkar og fjölbreytileg gisting í boði, “ segir hún glöð í bragði, enda hlakkar hún til sumarsins. Fellihýsið er enn óselt og það er Fellihýsið er enn óselt og það er einhver lukkunnar pamfíll sem getur eignast þann forláta grip fyrir rétt verð. Vigdís er svo sannarlega ekki hætt að ferðast um landið fagra, en hún hyggst nú gera það með umhverfisvænni hætti.
Sundsvall Dragons vann fimmta sigurinn í röð í sænsku úrvalsdeildinni í körfubolta í kvöld þegar liðið lagði ecoÖrebro, 102 - 87, á heimavelli. Jakob Örn Sigurðarson og Hlynur Bæringsson áttu báðir flottan leik fyrir heimamenn, en Jakob skoraði 25 stig og hitti úr sjö af ellefu þriggja stiga skotum sínum. Hlynur gældi við tvennuna, en hann skoraði 19 stig og tók átta fráköst. Ægir Þór Steinarsson skilaði sex stigum, sjö fráköstum og sjö stoðsendingum og stóri maðurinn Ragnar Nathanaelsson tók tvö fráköst. LF Basket komst aftur á sigurbraut í kvöld þegar liðið vann Jämtland Basket á útivelli, 89 - 71, en þar fór landsliðsmaðurinn Haukur Helgi Pálsson á kostum. Hann skoraði ellefu stig, tók þrettán fráköst, gaf sjö stoðsendingar og stal fimm boltum. Þetta var besti árangur hans í fráköstum, stoðsendingum og stolnum boltum í einum leik á tímabilinu. Sigurður Þorsteinsson og félagar í Solna Vikings þurftu að lúta í gras gegn Uppsala Basket á heimavelli, 83 - 78, en það var eina Íslendingaliðið sem vann ekki í kvöld. Ísafjarðartröllið átti skínandi leik engu að síður og skoraði 15 stig auk þess sem hann tók fjögur fráköst. LF Basket og Sundsvall eru í 4. - 5. sæti deildarinnar með 32 stig, en Solna er í sjöunda sætiinu með 18 stig.
' Björgvin Guðmundsson skrifar um einokun : " Það er því hlálegt þegar foringjar Sjálfstæðisflokksins þykjast hafa verið einhverjir baráttumenn gegn einokun og auðhringum. " ' SJÁLFSTÆÐISFLOKKURINN undir forustu Ólafs Thors kom á einokun við útflutning saltfisks. Aðeins einn aðili mátti flytja út allan saltfisk, SÍF. Sú einokun hélst áratugum saman og naut verndar Sjálfstæðisflokksins. Svipað ástand var um langt skeið í útflutningi freðfisks. Tveir hringar höfðu allan útflutninginn í sínum höndum, SÍS og SH. Aðrir fengu ekki að flytja út freðfisk. Sjálfstæðisflokkurinn verndaði þessa fákeppni ( einokun ). Eimskipafélag Íslands hafði um langt skeið yfirburðastöðu í skipaflutningum. Eimskip naut verndar Sjálfstæðisflokksins. Olíufélögin þrjú störfuðu áratugum saman eins og einokunarfyrirtæki, hækkuðu alltaf verð á olíu í takt og höfðu samráð sín á milli við útboð og verðlagningu. Þau skiptu hagnaðinum af takmörkun útboða bróðurlega sín á milli. Neytendur báru skaðann. Sjálfstæðisflokkurinn verndaði olíufélögin og vildi ekki blaka við þeim. Sama er að segja um tryggingafélögin. Þar hefur samkeppni verið takmörkuð verulega með samráði. Sjálfstæðisflokkurinn og Framsókn hafa verndað það ástand. Flugleiðir hafa um langt skeið haft yfirburðastöðu á markaði fyrir samgöngur í lofti og nutu mikilla sérréttinda eftir að Flugfélag Íslands og Loftleiðir voru sameinuð. Þar hefur verið á ferðinni mikil takmörkun á samkeppni. Sjálfstæðismenn talsmenn einokunar Það var ekki fyrr en við gerðumst aðilar að EES og reglur um frelsi í flugi tóku gildi, að samkeppni jókst í millilandaflugi. Sjálfstæðisflokkurinn gerði aldrei athugasemdir við þessa fákeppni, sem nálgaðist einokun. Morgunblaðið bar ægishjálm yfir alla prentmiðla hér um langt skeið. Ekkert annað blað gat veitt Morgunblaðinu neina verulega samkeppni. Blaðið hefur verið eign sjálfstæðismanna og var lengi vel rekið eins og það væri gefið út af Sjálfstæðisflokknum. Það var notað í þágu Sjálfstæðisflokksins. Sjálfstæðisflokkurinn lét sér þetta vel líka. Eina blaðið sem veitir Morgunblaðinu verulega samkeppni í dag er Fréttablaðið, sem í dag er útbreiddara en Morgunblaðið. Ef Fréttablaðið hefði lognast út af eins og hætta var á, væri engin samkeppni í dag á blaðamarkaðnum. Það má því þakka Fréttablaðinu, að í dag er heilbrigð samkeppni á dagblaðamarkaðnum. Sjálfstæðisflokkurinn hefur alltaf haldið verndarhendi yfir Morgunblaðinu og áður yfir Vísi og Dagblaðinu. Öll þessi blöð studdu Sjálfstæðisflokkinn, leynt og ljóst. Þess varð ekki vart, að Sjálfstæðisflokkurinn hefði neinar áhyggjur af þessari fákeppni á blaðamarkaðnum. Þannig mætti áfram telja. Sjálfstæðisflokkurinn hefur alltaf haldið verndarhendi yfir einokunarfyrirtækjum á Íslandi og viðhaldið einokun í vissum greinum. Það er því hlálegt þegar foringjar Sjálfstæðisflokksins þykjast hafa verið einhverjir baráttumenn gegn einokun og auðhringum. Sjálfstæðismenn hafa verið talsmenn einokunar. Einar Olgeirsson talaði mikið um auðhringa og barðist gegn þeim. Honum var alvara. En þetta orð hefur tæpast heyrst síðan fyrr en nú er foringjar Sjálfstæðisflokksins taka sér þetta orð í munn. Þeir nota orðið í neikvæðri merkingu. Það á að vera slæmt að fyrirtæki stækki mikið, eflist og dafni. Þetta er ný kenning hjá íhaldinu. Eða er það ef til vill þannig, að þetta á aðeins við, ef fyrirtækin eru ekki Sjálfstæðisflokknum þóknanleg. Ég held að svo sé. Fyrirtæki mega stækka og eflast Það er allt í lagi, að fyrirtæki stækki, eflist og blómgist, ef þau fara að settum reglum og ástunda ekki skaðlegar samkeppnishömlur. Það skiptir engu máli hvaða orð stjórnmálamenn kjósa að nota um stór fyrirtæki. Hér hafa ýmsir efnamenn átt hluti í mörgum fyrirtækjum og fyrirtæki hafa átt í öðrum fyrirtækjum. Talað var um " kolkrabbann ", eignarhald íhaldsmanna á fjölmörgum fyrirtækjum. Ekki töluðu foringjar íhaldsins þá um auðhringa. Nei, það er aðeins Bónus og Baugur sem fær þetta " heiðursyrði " frá foringjum Sjálfstæðisflokksins. Bónus og Baugur er auðhringur, sem er skaðlegur íslensku þjóðfélagi, sagði " foringi " íhaldsins á nýafstöðnum landsfundi flokksins. Er það vegna þess, að Bónus er hið eina af þessum fyrirtækjum, sem hér hafa verið talin upp, sem hefur lækkað vöruverð í landinu og fært öllum almenningi mikla lífskjarabót? Hvorki Bónus né Baugur hafa ástundað skaðlegar samkeppnishömlur. Tal Sjálfstæðisflokksins um Bónus og Baug er flokknum til skammar. Höfundur er viðskiptafræðingur.
Sigurlín Hermannsdóttir birti á Leirnum á sunnudag fallegt haustljóð, " Haustfeta " : Nú fyllist allt loftið af fiðrildum smáum sem feta sig tilbúin inn í kalt haust með látlausa vængi í litunum gráum já, líttu í kringum þig, eitt þarna skaust. Þótt fjáranum verri á vorin þau ögra vaknandi gróðri sem er þeirra beit það gleymt er um haust þá í húminu flögra og heillast ef finna þau upplýstan reit. Davíð Hjálmar Haraldsson bætti við : Haustfetinn iði og hlykkist í keng í hreinsunareldi og pínum, eiturgrænn maðkurinn át sig í spreng á alaskavíðinum mínum. Veðrið er alltaf jafnskemmtilegt yrkisefni. Gunnar J. Straumland yrkir á Boðnarmiði um " slagviðri og mígandi rigningu " : Njótum þess hvern nýjan dag að náttúrunnar veðurlag kynnir veður, kallað slag, og kennir regnið svo við þvag. Kristján Runólfsson slær á rómantíska strengi : Ágúst brátt er liðinn svo yndislega hlýr, ýmislegt hann bar í skauti sínu, himinninn er dáfallegur, heiður blár og skýr, hátíðleika finn í brjósti mínu. Hreinn Guðvarðarson yrkir um " Feminisma " á Boðnarmiði : Maður sagði manni að maður skuli vona að maður komi manns í stað þó maðurinn sé kona. Tómas Tómasson fylgist vel með og yrkir " samkvæmt fréttum fjölmiðla " : Trump í burtu veitti vá vaskur steig hann núna fram Kim Jong-un er fallinn frá flaugaskeytunum á Gvam. Síðan metur hann það svo, að þetta sé " bragarbót vonandi " : Vaskur Trump að veröld hló voldugur og góður. Múrinn rís um Mexíkó magnast Trumps þá hróður. Ég spurði sjálfan mig hvort Ármann Þorgrímsson væri litblindur þegar hann birti þessa stöku eftir sig og kallar " Hagyrðingar " : Þeim sem stjórna oft til ama enda flestir þeirra rauðir öðlast sjaldan frægð og frama fyrr en eru löngu dauðir. Bjarni úrsmiður frá Gröf orti um móður Jörð : Hvíta skikkjan ónýt er alltaf fjölga götin. Guð má fara að gefa þér grænu sparifötin. Halldór Blöndal halldorblondal@simnet.is
Keppendur af Vestfjörðum í Hraðabraut í öðrum þætti af Skólahreysti ( 25. mars 2015 ).
Lágfargjaldaflugfélagið Go mun ekki fljúga til Íslands í sumar, eins og það hefur gert undanfarin tvö ár. Megin ástæðan er sögð sú, að lendingargjöld og afgreiðslukostnaður á Keflavíkurflugvelli sé allt of hár fyrir lágfargjaldaflugfélög. Go útilokar þó ekki að félagið muni enduskoða flug til Íslands á næsta ári ef forsendur breytast, segir í tilkynningu frá félaginu, en af hálfu þess ríkir ánægja með hve vel Íslendingar hafa tekið félaginu og hve margir Bretar nýttu sér þann möguleika að heimsækja Ísland. " Kostnaðurinn á Keflavíkurflugvelli er að jafnaði tvisvar sinnum hærri en á flestöllum öðrum flugvöllum sem Go flýgur til í Evrópu. Lendingar - og afgreiðslukostnaður á Keflavíkurflugvelli er 24% hærri en næstdýrasti flugvöllur sem félagið notar, en það er í München. Afgreiðslukostnaður Flugleiða, sem hefur annast Go, er sá dýrasti sem félagið greiðir í Evrópu eða fjórum sinnum hærri en í Munchen og 2,5 sinnum hærri en í Kaupmannahöfn, " segir í tilkynningu félagsins. David Melivio, markaðsstjóri Go, segir að það sé mikil eftirsjá af flugi til Íslands, enda sé landið vinsæll áfangastaður. Hann segir að félagið hafi fengið frábærar móttökur hjá Íslendingum. Eins og staðan er nú, sé útilokað fyrir flugfélagið að hagnast á flugi til Íslands vegna hins mikla kostnaðar á Keflavíkurflugvelli. David Melivio segir að Go líti svo á að félagið sé ekki að kveðja Íslendinga, enda mun flug til Íslands endurskoðað ef kostnaðarforsendur hér á landi breytast. Flugfélagið flutti alls 61 þúsund manns til og frá Íslandi á sl. sumri og voru um tveir þriðju hlutar farþeganna erlendir ferðamenn. Go hóf flug á milli London og Keflavíkur í maí árið 2000 og bauð þá upp á fjögur flug í viku út september. Í fyrra hóf félagið flug til landsins í lok mars og flaug þá alla daga vikunnar út september og fjögur flug í viku til loka október.
LANDBÚNAÐARRÁÐHERRA byggði ákvörðun sína m.a. á umsögnum nokkurra stofnana um umsókn Nautgriparæktarfélags Íslands til að flytja inn norska fósturvísa. Hér verður stiklað á stóru í þeim umsögnum : * Fagráð í nautgriparækt skilaði inn tvískiptu áliti, annars vegar umsögn meirihluta ráðsins, þar sem mælt er með því að NRFÍ fái leyfi til innflutnings, og hins vegar séráliti Ara Teitssonar, formanns Bændasamtakanna. Telur Ari það álitamál hvort ferli innflutningsins sé í samræmi við 12. grein laga nr. 54 / 1990 um innflutning dýra. Hann telur tilraunainnflutning þó réttlætanlegan þar sem NRF-kynið geti bætt eiginleika íslenska kúastofnsins. Það sé hins vegar utan verkahrings fagráðsins að taka afstöðu til lögfræðilegra álitamála. * Rannsóknastofnun landbúnaðarins ( RALA ) og Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri skiluðu inn sameiginlegri umsögn þar sem mælt er gegn því að veita leyfi til innflutnings, miðað við þær forsendur sem NRFÍ gaf sér. * Yfirdýralæknir mælir ekki með því að NRFÍ sé veitt heimild til framhaldsræktunar á afkvæmum norskra fósturvísa, það samrýmist ekki 6. gr. laga um innflutning dýra. Hins vegar telur yfirdýralæknir í öðru áliti að " ásættanleg áhætta " skapist af innflutningi fósturvísanna ef öllum kröfum sé fullnægt varðandi sjúkdómahættu. * Dýralæknaráð leggst ekki gegn innflutningnum, sé ákveðnum skilyrðum fullnægt af hálfu NRFÍ. * Náttúruvernd ríkisins leggst gegn innflutningnum þar sem mörgum spurningum í umsókn NRFÍ sé ósvarað. * Erfðanefnd búfjár mælir ekki með innflutningi fósturvísanna eins og umsókn NRFÍ var lögð upp. * Hagþjónusta landbúnaðarins tekur ekki afstöðu til einstakra atriða í umsókn NRFÍ en telur þörf á hagræðingu í mjólkurframleiðslu. Stofnunin vann fræðilega rekstrargreiningu á kúabúi og komst að því að auka mætti hagkvæmnina með innflutningi fósturvísa af NRF-kyni.
Fyrst þetta : Ég átti trúnaðarmann til fjölda ára sem var fjármálastjóri Ríkisútvarpsins, Hörður Vilhjálmsson að nafni ; gæfumenni og gáfaður unnandi menningar. Hann sagði við mig 199x þegar ég var að harma árlegan niðurskurð á fjárveitingum til tónlistardeildar : Þetta er rétt að byrja. Þetta er ekki búið. Þegar afnotagjöld leggjast af og nefskattur lagður á, missir RÚV mátt sinn, en stjórnmálamenn læsa klóm í okkur. Mér þótti þetta svo gáfulegt að ég trúði Herði ekki í fyrstu. Þetta var of djúpt fyrir ópólitískt lamb. Ár eftir ár gekk hann á fund fjárveitingarefndar alþingis og barðist hetjulega við hreppstjórasyni. Nefndarmenn voru týndir að baki fylgiskjalabunkum og vissu ekki sitt rjúkandi ráð og aldrei lent í öðru eins. Hörður reyndist sannspár. Þá sagði ég starfi mínu lausu í mótmælaskyni með þeim orðum, sem enn standa á blaði ; að öll hljóðrit mín til þrjátíu ára ( nú fjörutíu ) væru bönnuð, tónleika - og stúdíóupptökur og viðtöl við tónlistarmenn í útvarpi og sjónvarpi – með vísan til ákvæðis um sæmdarrétt samkvæmt sáttmála sem kenndur er við Genf og / eða Bern. Þetta geta allir listamenn þjóðarinnar gert. En svo er líka hægt að vera barinn hundur – krumminn á skjánum. Næst þetta : Er ég spurði uppsögn útvarpsstjóra með lækkandi sól varð ég hugsi. Ég hringdi í ritstjóra Morgunblaðsins og sagði : Ég geri ráð fyrir að embætti útvarpstjóra verði auglýst laust til umsóknar við áramót. Má ég skrifa grein um það plagg, mig grunar að það verði skrautlegt? Nú reyndist ég sannspár – enda ekki lengur fæddur í gær. Og því segi ég Herði til heiðurs. Ef ekki verður staðið að ráðningu nýs útvarpstjóra á faglegum forsendum reikna ég með að fólk taki upp borgaralega óhlýðni – borgi sína þungu skatta – en dragi frá nefskatt RÚV. Heimasíða unga fólksins mun þá heita " Björgum ekki RÚV ". Ríkisskattstjóri getur heimsótt okkur öll og gert lögtak á hverjum bæ. Þriðjungur þjóðarinn reyndi að bjarga RÚV í haust. Annar þriðjungur vill losna við þetta apparat. Lokaþriðjungi er alveg sama. Það er samtals þjóðin öll. Ef þetta lið sameinast um að bjarga ekki RÚV eru dagar þeirrar stofnunar taldir og viðkomandi stjórnmálamanna. Dettur fólki í hug að þetta sé búið? Þetta er ekki búið þótt einum riddara hafi verið fórnað með öllum greiddum atkvæðum í " stjórnmálaþágu ". Þetta er rétt að byrja. Það liggur hótun í loftinu – skák – eiginlega heimaskítsmát : Nú koma eftirmálar líkt og í öllum okkar sögum. Enda menningarfjármunir RÚV komnir í bankastjórahítina og eiga ekki þaðan afturkvæmt. Einhver verður útlægur ger – í kjörklefa. Vefarinn mikli frá Mosó stuðaði þjóð sína með því að segja satt. Honum var alveg sama og sagði : " Því hefur verið haldið fram að íslendíngar beygi sig lítt fyrir skynsamlegum rökum ... en leysi vandræði sín með því að stunda orðheingilshátt og deila um titlíngaskít sem ekki kemur málinu við ; en verði skelfíngu lostnir og setji hljóða hvenær sem komið er að kjarna máls. Afturámóti klífa þeir þrítugan hamarinn til að verða við bænarstað vina og frænda ... " Það augljóst að það þorir ekki nokkur embættismaður leggja nafn sitt við atlöguna að menningargjallarhorni þjóðarinnar – síst stjórnmálamenn. Þeir eru allir saklausir af því. Ég las Nürnbergréttarhöldin – hillumetra af doðröntum. Þar báru allir af sér sakir. Sögðu : Mér var bara sagt að gera þetta. Ég bara gerði eins og mér var sagt, annars hefði ég verið rekinn úr flokknum! Er þetta orðhengilshátturinn sem Halldór er að tala um – og kjarni málsins – þótt ólíku sé saman jafnað? Heimaverkefni áhugasamra : 1 ) Lesa auglýsingu um laus störf á ruv.is ; 2 ) lesa lög nr. 23, 20. mars 2013 ( það athugist ) um Ríkisútvarpið, fjölmiðil í almannaþágu ; 3 ) Kynna sér starfsemi Capacent – sem hefur umsjón með ráðningum !? Krumminn á skjánum, kallar hann inn. Gef mér bita af borði þínu, bóndi minn! Bóndi svarar býsna reiður, burtu farðu, krummi leiður. Líst mér að þér lítill heiður, ljótur ertu á tánum, krumminn á skjánum. Höfundur er hljómsveitarstjóri og fv. tónlistarstjóri Útvarpsins. ge224@simnet.is
Ragna Majasdóttir fæddist á Leiru í Grunnavíkurhreppi 6. nóvember 1911. Hún lést á Sjúkrahúsinu á Ísafirði 26. mars síðastliðinn. Foreldrar hennar voru Majas Jónsson, f. 19. maí 1881, d. 7. september 1919, og Guðrún Elísabet Guðmundsdóttir, f. 8. október 1884, d. 9. júní 1974. Ragna giftist 9. október 1937 Ólafi Magnússyni skipasmíðameistara, f. 7. október 1902, d. 25. nóvember 1995. Þau eignuðust fjóra syni, þeir eru : Bragi, f. 13. ágúst 1938, Barði, f. 16. desember 1944, Baldur, f. 2. mars 1946, og Birgir, f. 1. september 1947. Barnabörnin eru 13 og barnabarnabörnin 24. Útför Rögnu verður gerð frá Ísafjarðarkirkju í dag og hefst athöfnin klukkan 14. Elsku amma, þá ertu loksins búin að fá hvíldina sem þú hefur þráð svo lengi en samt er svo sárt að þú sért farin, engin amma lengur sem tilheyrir Túngötu 5. Fyrstu minningar mínar þaðan eru jólaboðin sem voru alltaf á jóladag, byrjuðu alltaf á sama tíma en okkur fjölskyldunni í Tangagötu 22 tókst samt alltaf að koma allt of seint. Í jólaboðunum var fastur liður að fá ömmuköku, sem að sjálfsögðu er besta kaka í heimi, og heitt súkkulaði. Ég baka annað slagið ömmukökuna og geri þá líka heita súkkulaðið, eins og þú sagðir mér að gera það en einhvern veginn verður það aldrei jafn gott og þitt. Þegar ég varð eldri kom ég til þín til að spila við þig sem þér þótti alltaf svo gaman. Öll spil sem ég kann í dag kenndir þú mér, eins og alla spilakapla sem ég kann. Alltaf þegar við spiluðum var röðin sú sama ; við byrjuðum á að spila Olsen, svo Hansen, svo Rommý og Kasínu. Alltaf spiluðum við slétta tölu af hverju spili, svo að við gæfum jafn oft. Ég sé þig alveg fyrir mér þegar þú varst að velta fyrir þér hvað þú ættir að gera næst í spilinu, það kom alltaf á þig sérstakur svipur þegar þú varst virkilega að spá í hlutina. Árið eftir að við fluttum frá Ísafirði var ég svo heppin að búa hjá þér í heilt sumar, sumarið 1995. Þá fannst mér ég kynnast þér alveg upp á nýtt og sá hvað við vorum líkar, ótrúlega sérvitrar báðar tvær. Þó svo að þú hafir búið á Hlíf síðan í mars 2004 verður þú alltaf amma í Túngötu. Það var frábært að geta komið og heimsótt þig í janúar á þessu ári og fengið að heyra margar sögur af ykkur pabba þegar hann var lítill ( V fyrir Victory ), ykkur afa tókst vel upp og við erum heppin að hafa haft ykkur í okkar lífi. Ég veit að þú manst það sem ég sagði við þig ; elsku amma, mundu hvað við elskum þig mikið, við eigum eftir að sakna þín og takk fyrir öll árin. Þín barnabörn, Sirrý, Óli og Brói og fjölskyldur, Sigríður Ingibjörg, Ólafur Magnús og Birgir Örn Birgisbörn. " Einstakur " á við þá sem eru dáðir og dýrmætir og hverra skarð verður aldrei fyllt. " Einstakur " er orð sem best lýsir þér. ( Terri Fernandez. ) Það fyrsta sem kemur upp í hugann er óendanlegt þakklæti. Þakklæti fyrir að hafa haft ömmu svona lengi hjá okkur og þakklæti fyrir að hún hafi alltaf verið til staðar fyrir okkur. Því það var hún svo sannarlega. Bæði þegar við vorum ung og eins orðin fullorðin. Þolinmæði hennar í okkar garð var með ólíkindum mikil. Sama hvað við barnabörnin vorum að bralla man ég ekki eftir að hafa verið skömmuð á neinn hátt, hvort sem við vorum að rækta skeljar með tilheyrandi sjóflutningi - það þarf nefnilega að skipta daglega um sjó ef maður er að rækta skeljar - eða að við vorum að baka " bollur " á bak við hús í glerkistu sem þar var. Það var alltaf var jafn gott að koma í Túngötuna til ömmu og afa þar sem maður fann sig ætíð velkominn. Minningarnar þaðan eru ófáar. Amma var til fyrirmyndar í öllu sem hún tók sér fyrir hendur. Bestu kjötbollur í heimi, besta sósan, kæfan sem hún gerði, kleinurnar hennar, en Ömmukakan sló þó allt út. Hana elska öll ömmubörnin og erum við nokkrar ömmustelpurnar byrjaðar að reyna við hana en við náum ömmu nú seint, það er nefnilega engin sérstök uppskrift heldur er það meira svona tilfinning. Einu sinni sem oftar þegar ég kom við hjá ömmu var kakan á boðstólum og svo kom ég aftur næsta dag og fannst of mikið búið af kökunni og spurði hvernig stæði á því. Amma svaraði þá að sér þætti hún líka góð. Amma var með eindæmum heilsuhraust og þegar hún varð 90 ára kom hún til Reykjavíkur og hélt veislu hér hjá mér sem stóð langt fram eftir nóttu. Henni fannst það nú ekki mikið mál. Henni þótti alla tíð gaman að ferðast í bíl og skoða landið í leiðinni. Margs er að minnast og margs er að sakna. Í mínum huga var aðeins ein amma og sú amma er með stóru A-i, svo dýrmæt var hún mér. Eftir að ég flutti til Reykjavíkur og eftir að afi dó töluðum við saman í síma á hverjum degi og ef eitthvað er fjársjóður þá eru það þessi símtöl, takk fyrir þau, elsku Amma. Amma hafði nú ekki marga fjölskyldumeðlimi búsetta hjá sér á Ísafirði undanfarin ár og hafa ömmubarnið hennar hún Addý og hennar maður verið henni alveg einstök. Alltaf gat hún leitað til þeirra og þau voru vakin og sofin yfir velferð ömmu. Takk fyrir það. Elsku Amma mín, takk fyrir allt. Þín Guðrún Elísabet. Á fyrri hluta síðustu aldar byggðu tveir ungir menn húsið nr. 5 við Túngötu á Ísafirði. Það voru þeir Ólafur Magnússon skipasmiður og Einar Gunnlaugsson bílstjóri. Ólafur fékk norðurendann en Einar þann í suður. Síðar giftu þeir sig, Ragna varð húsfreyja í norðurenda en Elísabet, móðir mín, í suðurenda. Aldrei varð vart við sundurlyndi eða ósamkomulag hjá þessum fjölskyldum, þar ríkti gagnkvæm virðing og tillitssemi. Óli og Ragna eignuðust fjóra myndarlega syni, þá Braga, Barða, Baldur og Birgi. Í suðurendanum urðu systkinin fimm svo margt var um manninn í húsinu. Ragna var hæglát og hlédræg kona, ræktaði blóm í garðinum sínum og undi við sitt. Eitt sinn voru hænur í Rögnugarði, þær áttu hús með garði sem vírnet var yfir. Á morgnana heyrðist í þeim værðarlegt varphljóðið og við horfðum á þær spígspora um í garðinum sínum. Þegar sólin skein í Túngötunni stóðu mömmurnar á tali úti á tröppum í morgunkjólunum og við í parís eða að sippa. Ég leit upp til Rögnu því hún keypti Vikuna, Fálkann og dönsku blöðin. Í þeim voru stundum myndir af dönsku prinsessunum, Litla og Stóra og Dirch Passer. Ragna átti líka reiðhjól, hún hjólaði oft í bæinn að ná í blöðin sín. Ég lék mér við elsta strákinn í norðurendanum, fór út um okkar dyr og inn um þær næstu, þá var ég komin til Rögnu. Þó var skemmtilegast í vondu veðri, þá fór ég upp á háaloft, upp um hlerann hjá okkur og niður hlerann hjá Rögnu. Ég læddist feimin inn í eldhús og spurði eftir Braga. Ragna strauk mér um vangann og sagði að ég væri alltaf svo stillt. Ragna náði háum aldri, bjó lengst af í húsinu sínu og var ótrúlega dugleg að sjá um sig. Þegar við systur heimsóttum hana níræða fór hún með okkur um allt húsið frá kjallara upp á háaloft, allt var eins og við minntumst í æsku. Innilegar þakkir eru færðar Rögnu og fjölskyldu hennar, frá okkur börnum Bubbu og Einars, fyrir áratuga farsæla sambúð í Túngötu 5. Við sendum bræðrunum og fjölskyldum þeirra innilega samúð. Blessuð sé minning hennar. Bára Einarsdóttir. Mæt kona hefur kvatt þennan heim. Kona sem hafði gömlu gildin í heiðri ; heiðarleika, traust og samviskusemi. Ég kynntist Rögnu haustið 1977 þegar ég, tuttugu og fjögurra ára gömul, fluttist vestur á Ísafjörð með mínum manni. Það hagaði þannig til að við hjónin áttum von á fyrsta barninu okkar þarna um haustið. Við fluttum inn í heimavist MÍ þar sem Smári var ráðinn til raungreinakennslu hjá Jóni Baldvini Hannibalssyni. Fyrir á vistinni bjuggu þrír einhleypir karlar svo ekki átti ég nágrannakonur. Mér, borgarbarninu, leiddist óskaplega fyrstu mánuðina enda ekki að vinna og alein heima yfir nýfæddu barni sem ekki svaf vel. En mér til gleði kynntist ég Rögnu. Ragna var ræstitæknir, eins og það er víst kallað í dag, í skólanum hjá Jóni Baldvini og Bryndísi. Ragna kom í heimsókn reglulega til mín á morgnana og gaf mér hlýju og styrk. Hún var skyld Smára þannig að tengdamóðir mín og Ragna voru systradætur. Þrátt fyrir að skyldleikinn væri ekki meiri var mikil vinátta og samheldni milli tengdafólks míns og Rögnu, enda höfðu þær systur, Guðrún móðir Rögnu og Rannveig amma Smára, búið saman á Leiru og síðar á Höfðaströnd í Jökulfjörðum. Síðan fluttust fjölskyldurnar að Sætúni í Grunnavík árið 1941. Ragna var ein af fjórum systkinum. Guðrún móðir þeirra varð ung ekkja með fjögur börn. Með harðfylgni og dugnaði kom hún öllum börnum sínum til manns. Þá var ekki tími styrkja frá því opinbera heldur þurfti ósérhlífni og nýtni að ráða ferðinni. Ragna var af gamla skólanum og það átti vel við mig. Svipuð sýn á lífið. Við gátum spjallað lengi saman um liðnar stundir. Hún um æsku sína fyrir norðan og ég um minn uppruna í Reykjavík og síðar lengra aftur til Eyjafjallanna. Hún hafði réttsýni til að bera sem einkenndi allt hennar fas. Hún fór vel með alla hluti, hver hlutur á sínum stað. Vandfundin meiri snyrtimennska. Ragna var aldrei gömul í mínum huga. Hún fór hjólandi allra sinna ferða og var ekki háð neinum með keyrslu á milli staða. Hún var svo kvik og snögg í hreyfingum. Hún hafði yndi af ferðalögum, sem hún stundaði á árum áður meðan hún hafði heilsu til. Eins ræktaði hún garðinn sinn við Túngötu 5 með stakri prýði. Hún bjó lengi ein á Túngötunni eftir að Ólafur eiginmaður hennar dó. Hún fluttist síðan á Hlíf þar sem hún undi hag sínum vel. Eftir að börnunum fjölgaði hjá mér og ég flutti í annað hverfi minnkaði sambandið. En aldrei rofnaði það. Ég skaust til hennar reglulega, stundum með þykkar rúgmjölskökur sem hún kunni að meta og minntu hana á gamla tímann. Eins tók hún þátt í gleðiatburðum í lífi okkar hjónanna. Var viðstödd fermingar barnanna. Mikið fannst mér vænt um að fá hana til mín fyrir þremur árum þegar Halldór yngsta barnið mitt fermdist. Í sama mánuði í mars 2003 hafði ég misst móður mína og með komu Rögnu inn í stofu kom hún að einhverju leyti móður minnar í stað. Ragna átti góða að. Mikið var hún stolt af sonum sínum fjórum og þeirra fjölskyldum. Þeir voru einstaklega góðir við móður sína. Eins barnabörnin sem fylgdust reglulega með henni. Ég kem til með að sakna Rögnu minnar mikið. Ragna auðgaði líf mitt og var fastur punktur í tilverunni. Ég sendi sonum hennar og öðrum aðstandendum mínar innilegustu samúðarkveðjur. Helga Friðriksdóttir. Árið 1930 hófu þeir vinirnir Einar Gunnlaugsson og Ólafur Magnússon að byggja húsið sem stendur við Túngötu 5 hér á Ísafirði. Luku þeir smíði hússins á þremur árum, og er húsið enn þann dag í dag eitt af fegurstu húsunum í bænum. Bygging þessa húss var upphafið að 45 ára sambýli fjölskyldna þeirra sem var afar farsæl og aldrei bar skugga á. Erum við börn Einars og Bubbu afar þakklát fyrir öll árin sem við áttum með Rögnu, Óla og strákunum í Túngötunni. Árin um og eftir miðja síðustu öld voru dýrðlegir tímar, ekkert sjónvarp engin tölva, engir gemsar, en ímyndunaraflið notað til allskonar leikja enda leikvöllurinn stór. Slippurinn á Torfnesi var mjög vinsæll hjá okkur púkunum í Túngötu 5 enda unnu feður okkar þar og nutum við ákveðinna forréttinda við uppátæki okkar og ekki sakaði að Eggert verkstjóri var góður vinur okkar. Aðeins utar á Torfnesinu unnu mæður okkar við að pilla rækjur hjá Böðvari. Þar fengum við að valsa um og snemma lærðum við réttu handtökin við að pilla og unnum okkur þar inn fyrstu krónurnar. Mér er minnistætt hve Ragna var fljót að pilla, man ég ekki eftir neinni sem stóðst henni snúning í þeirri íþrótt. Hún var einkar rösk til allra verka og samviskusemin og snyrtimennskan ávallt í fyrirrúmi. Ung missti hún föður sinn og hefur því fljótlega þurft að taka mikla ábyrgð sem elst af fjórum systkinum við aðstæður sem við nútímamenn eigum erfitt með að ímynda okkur. Ég verð ævinlega þakklátur Rögnu fyrir að hafa leitt mig í sveitina til bróður hennar Guðmundar og móður Guðrúnar Guðmundsdóttur að Ytri-Veðrará í Önundarfirði þar sem ég dvaldi í 3 sumur við gott atlæti. Þar var mér tekið eins og einum úr fjölskyldunni af því góða fólki sem þar bjó. Ragna Majasdóttir hefur lifað langa og viðburðaríka ævi, hún var orðin þreytt og var tibúin að kveðja þetta líf, ég þakka henni samfylgdina. Hvíl í friði. Samúel. Hinsta kveðja Elsku langamma. Okkur langar að þakka þér fyrir allar góðu stundirnar sem við áttum með þér. Þú varst alltaf svo góð við okkur og okkur þótti svo mikið vænt um þig. Takk fyrir allt, elsku langamma. Leiddu mína litlu hendi, ljúfi Jesús, þér ég sendi bæn frá mínu brjósti, sjáðu, blíði Jesús, að mér gáðu. ( Ásmundur Eiríksson. ) Þín langömmubörn, Hildur Elísabet og Daníel Orri. Elsku Ragna mín, hjartans þakkir fyrir allt. Hver minning dýrmæt perla að liðnum lífsins degi, hin ljúfu og góðu kynni af alhug þakka hér. Þinn kærleikur í verki var gjöf, sem gleymist eigi, og gæfa var það öllum, er fengu að kynnast þér. ( Ingibjörg Sigurðardóttir. ) Þín Fríða.
David Beckham og Victoria eiginkona hans eiga von á sínu fjórða barni en frá þessu er greint á BBC. Fyrir eiga þau synina þrjá, Brooklyn, Romeo og Cruz en ekki kemur fram hvort kynið það sé. Barnið sem Victoria ber undir belti mun fæðast í sumar. Fjölskyldan er þessa dagana stödd í Englandi þar sem Beckham mun æfa með Tottenham á meðan MLS deildin er í frí. Líkur voru á því að hann yrði lánaður þangað en LA Galaxy vildi það ekki.
Baksvið Aron Þórður Albertsson aronthordur@mbl.is Nýbirt gögn um flutningsjöfnuð benda til þess að spurn eftir húsnæði geti farið minnkandi á næstunni. Samkvæmt tölum Þjóðskrár Íslands hækkaði íbúðaverð á höfuðborgarsvæðinu lítið milli mánaða í júnímánuði, eða um 0,2%. Verðþróun íbúða í sérbýli leiðir hækkanir á höfuðborgarsvæðinu, en verð í umræddum flokki hækkaði um 2,5%. Er þar um að ræða mestu hækkun á sérbýli milli mánaða frá því í mars árið 2017. Á sama tíma lækkaði verð á fjölbýli um 0,5% og eru sveiflur milli flokka því talsverðar. Kaupsamningum fækkar Erfitt er þó að draga ályktanir út frá framangreindum tölum sökum þess að talsvert flökt getur verið á verðlagi milli mánaða. Horfa verður til fjölda kaupsamninga, en þeir voru sérstaklega fáir í mánuðinum. Í júní var 355 kaupsamningum vegna íbúðarhúsnæðis þinglýst á höfuðborgarsvæðinu, en það er umtalsverð fækkun frá sama tíma í fyrra. Voru samningarnir þá 481 talsins og því er um 26% samdrátt að ræða. Að Mosfellsbæ og Seltjarnarnesi undanskildu mældist samdráttur í öllum sveitarfélögum. Maímánuður hafði sömuleiðis verið mjög líflegur þar sem þinglýsingar voru fjölmargar og íbúðaverð hækkaði mikið. Júnímánuður var í kjölfarið mjög rólegur, en þó eru viðskipti fleiri en þegar samkomubann stóð sem hæst. Ef skoðuð er þróun íbúðaverðs í öðrum ársfjórðungi í heild sinni hækkaði íbúðaverð um 3,6% milli ára. Það er rétt um 0,2% meiri hækkun en mældist milli ára á fyrsta fjórðungi þessa árs. Þannig hefur íbúðaverð haldist fremur stöðugt, en mest hefur það hækkað um nær 1% milli mánaða það sem af er ári. Veiran hefur áhrif Ljóst er að faraldur kórónuveiru hefur haft alvarlegar afleiðingar fyrir fjölda fyrirtækja. Byggingargeirinn er þar engin undantekning, en gera má ráð fyrir að talsverður samdráttur verði þar næstu mánuði. Bráðabirgðatölur Hagstofu Íslands benda þó til þess að samdrátturinn í íbúðafjárfestingu sé ekki mikill enn sem komið er. Hins vegar hefur útgefnum byggingarleyfum fækkað allverulega milli ára. Nemur samdrátturinn 37,5% á fyrsta fjórðungi samanborið við sama tímabil árið 2019. Nægt framboð húsnæðis Að því er fram kemur í Hagsjá Landsbankans eru þó litlar líkur taldar á íbúðaskorti í náinni framtíð. Nokkrar skýringar eru á því, þar á meðal hægari mannfjöldaaukning. Veldur það því að þörf fyrir nýtt íbúðarhúsnæði verður minni en hægt var að gera ráð fyrir. Mikið hefur verið fjárfest í nýju íbúðarhúsnæði og nam fjárfestingin nær 170 milljörðum króna í fyrra. Alls eru það um 3.300 íbúðir sem jafnframt þýðir að mikið er af nýju húsnæði á markaðnum. Þá mun nýtt húsnæði halda áfram að koma inn á markaðinn þótt hægja kunni á þróuninni. Hagfræðideild Landsbankans spáir því að fjárfest verði fyrir 150 milljarða króna í nýju húsnæði á árinu, sem er næstmesta íbúðafjárfesting á einu ári frá árinu 2007. Hægari mannfjöldaaukning í bland við aðra þætti mun því valda því að nægt framboð verður af húsnæði næstu misseri. 6% búa í strjálbýli Að því er fram kemur í gögnum Hagstofu Íslands búa nú tæplega 6% landsmanna í strjálbýli. Er þar átt við sveit eða byggðakjarna með færri en 200 íbúa. Fleiri karlar en konur bjuggu í strjálbýli í byrjun árs 2020. Alls er þar um að ræða rétt um tólf þúsund karla og nær tíu þúsund konur. 63 þéttbýlisstaðir voru á Íslandi 1. janúar sl., en með því er átt við svæði þar sem 200 manns eða fleiri búa. Langstærsti þéttbýlisstaðurinn var Stór-Reykjavík með 228.418 íbúa en þar er samfelld byggð frá Hafnarfirði norður í Mosfellsbæ. Næst stærsta þéttbýlið var í Keflavík og Njarðvík, þar sem 19.311 íbúar bjuggu.
Bílasala dróst saman í desember vegna minni nýskráningu bílaleigubíla í mánuðinu. Bílaleigubílar voru 48% af heildarnýskráningum fólksbíla ársins 2016. Sala á nýjum bílum í desember 2016 dróst saman um 16,2% ef tekið er mið af sama tímabili ári fyrr. Nýskráðir fólksbílar á þessu tímabili voru 706 talsins á móti 842 ári áður og nam samdrátturinn því 136 bílum. Ef litið er til ársins 2016 voru bílaleigubílar 48% af heildarnýskráningum fólksbíla. Þetta kemur fram í frétt Bílgreinasambandsins. Helsta skýringin á þessu samdrætti í nýskráningum í desember er að færri bílaleigubílar voru nýskráðir í desember síðastliðnum miðað við sama mánuð árið 2015. Ef að árið 2016 er tekið saman var aukning um 31,4% á nýskráningum fólksbíla miðað við árið 2015. Í heildina voru skráðir 18,442 fólksbílar á Íslandi á árinu sem er nýliðið. Bílaleigubílar voru 48% af heildarnýskráningum fólksbíla á síðasta ári eða 8.846 bílar. Þó að talsverð aukning hafi verið á sölu nýrra bíla til einstaklinga og fyrirtækja á síðasta ári, er það mat Bílgreinasambandsins að sá markaður eigi nokkuð í landi með að ná eðlilegu jafnvægi. Til að mynda er meðalaldur bíla enn of hár, að mati Bílgreinasambandsins, samanborið við nágrannalönd okkar. „ Meðalaldur fólksbíla hér á landi er liðlega 12 ár en gamall bílafloti er bæði óöruggari og mengar meira en þörf væri á. Það er því mikið hagsmunamál þjóðfélagsins alls að yngja bílaflotann upp með öruggari og hagkvæmari bílum, “ er einnig tekið fram í fréttinni.
Svínakjötsframleiðendur um allan heim eru nú beðnir að endurskoða framleiðsluáætlanir sínar með tilliti til hraðrar enduruppbyggingar í svínaræktinni í Kína í kjölfar áfalla sem landið lenti í vegna afrísku svínapestarinnar. Þurftu Kínverjar þá að fella milljónir svína og treysta að stærstum hluta á innflutning á svínakjöti. Samkvæmt Robobank virðist nú stefna í miklar breytingar með stórminnkuðum innflutningi Kínverja. Áfall Kínverja vegna afrísku svínapestarinnar í ágúst 2018 reyndist mikill happafengur fyrir svínaframleiðslu víða um heim sem hefur átt við samdrátt að glíma á heimamörkuðum vegna COVID - 19. Útflutningur jókst stórlega á svínakjöti til að mæta eftirspurn í Kína sem þurftu að farga 700 milljónum svína vegna svínapestarinnar 2019. Kínverjar hafa að jafnaði flutt inn um 40% af því svínakjöti sem hefur verið í boði á alþjóðlegum milliríkjamarkaði og sá innflutningur jókst stórlega vegna svínapestarinnar. Á síðasta ári voru seld 36 milljón tonn af svínakjöti í viðskiptum milli landa sem var um 6,7% aukning frá 2018 samkvæmt tölum Matvæla - og landbúnaðarstofnunar Sameinuðu þjóðanna FAO. Kínverjar fluttu inn hátt í 5 milljónir tonna 2019 Samkvæmt tölum Robobank þá fluttu Kínverjar inn á bilinu 4,8 til 5 milljónir tonna af svínakjöti á árinu 2019. Á fyrstu átta mánuðum ársins 2020 voru þeir búnir að flytja inn 3,7 milljónir tonna. Stærsta útflutningsríkið á svínakjöti til Kína er Bandaríkin, en þar á eftir kemur Spánn, Þýskaland ( sem nú er í banni ), Brasilía og Danmörk. Á fyrsta ársfjórðungi þessa árs voru Þjóðverjar búnir að flytja út 200.000 tonn af svínakjöti til Kína en algjörlega hefur verið lokað fyrir þau viðskipti vegna svínapestarinnar sem kom upp í villisvínum í Þýskalandi í september. Verðfall á þýsku svínakjöti Verð á þýsku svínakjöti féll snarlega eftir að svínapestin kom upp í landinu og féll verðið í 13% undir meðalverð á markaði ( ASF ). Birgðir hafa því verið að hlaðast upp, en takmarkað frystipláss gæti farið að skapa þar vandamál. Útflutningur frá Bretlandi hefur líka verið nokkur til Kína og jókst hann um 51% á fyrstu átta mánuðum þessa árs og fór í 120.000 tonn. Annars telur Robobank að Spánn og Danmörk muni aðallega hagnast á banninu sem Kínverjar settu á innflutning frá Þýskalandi. Kínverjar stefna á að verða sjálfum sér nægir um svínakjöt Robobank bendir á að Kínverjar séu nú að endurreisa svínaræktina í landinu og hafi þegar hafið það ferli á síðari hluta árs 2019. Það sé gert með því að reisa ný og fullkomin svínaræktarbú í stað þeirrar hefðbundnu bakgarðaræktunar sem viðgengist hafi vítt og breitt um landið. Þannig stefni Kínverjar að því að verða sjálfum sér nægir með svínakjöt. Líklegt sé að þeir verði búnir að ná 95% sjálfbærni á því sviði á árunum 2024 til 2025. Fram að því muni innflutningur Kínverja á svínakjöti minnka jafnt og þétt. Spáð hefur verið að á yfirstandandi ári muni Kínverjum takast að auka eigin framleiðslu um 10% sem þýði 20 – 30% samdrátt í innflutningi, eða sem nemur einni milljón tonna.
Búningaóða söngkonan Lady GaGa hefur tekið saman við fyrrverandi unnusta sinn. Lady GaGa skildi við barþjóninn Luc Carl fyrir nokkrum árum síðan en hún hefur nú ákveðið að gefa sambandinu annað tækifæri. Að sögn People's Magazine er fyrsti diskur Lady GaGa alfarið um ástarsamband þeirra skötuhjúa og lag hennar " You and I " á að vera um það þegar þau tóku saman aftur. Þau eru sögð vera mjög ástfangin. Lady GaGa er sögð hafa sparkað stílistanum Matthew Williams í júní.
Eftir Ómar Friðriksson omfr@mbl.is NOKKUR titringur er á milli ríkisstjórnarflokkanna í kjölfar yfirlýsinga forystumanna Framsóknarflokksins um að flokkurinn muni beita sér af öllu afli fyrir því að ákvæði um sameign þjóðarinnar á auðlindum verði tekið inn í stjórnarskrá. Einnig er kurr meðal sjálfstæðismanna vegna ákvörðunar félagsmálaráðherra sl. miðvikudag um að hækka lánshlutfall hjá Íbúðalánasjóði og hámarkslán. ,, Hundóánægður, " er lýsing eins úr þingmannahópnum. Sjálfstæðismenn urðu undrandi, svo ekki sé fastar að orði kveðið, á því hve framsóknarmenn hafa tekið sterkt til orða um auðlindaákvæðið. Skýringar flestra eru þó þær að vegna flokksþingsins gæti mikils taugatitrings meðal framsóknarmanna, sem virðist vera að fara úr böndum. Framsóknarmenn halda hins vegar fast við að standa eigi við stjórnarsáttmálann. Hafi einhvern tíma verið rétt að láta aðeins hvessa í samstarfinu sé það þegar um stjórnarsáttmálann er að ræða. Spurður hvort framsóknarmenn leggi slíkt kapp á þetta mál að þeir séu reiðubúnir að fá því framgengt með tilstyrk stjórnarandstöðu sagðist Guðni Ágústsson, varaformaður Framsóknarflokksins, ekki vilja vera með neinar hótanir eða fullyrðingar á þessu stigi. " Ég trúi því að Sjálfstæðisflokkurinn vilji efna þetta. Ég segi ekkert meira um það á þessu stigi. Við ræðum það fyrst og fremst við þann flokk sem við gerðum þennan sáttmála með. Svo er það þá önnur ákvörðun sem verður tekin ef þeir hafna þessu, sem ég trúi ekki. " Siv Friðleifsdóttir heilbrigðisráðherra gekk þó lengst í fréttum Stöðvar 2 í gærkvöldi er hún sagði að stjórnarsamstarfið gæti trosnað ef ekki næðist niðurstaða og mögulega þyrfti minnihlutastjórn eða starfsstjórn að stýra landinu til kosninga. Nánar er fjallað um þetta í Morgunblaðinu í dag.
Icelandair hefur á síðustu dögum dregið úr flugframboði sínu um allt að 30 prósent. Óvissa ríkir um háannatíma sumarsins en félagið gerir að óbreyttu ráð fyrir að draga úr flugframboði um að minnsta kosti 25 prósent miðað við það sem áður hafði verið kynnt. Þetta kemur fram í tilkynningu fram Icelandair Group sendi á Kauphöllina rétt í þessu. Er það farið yfir stöðuna í tengslum við útbreiðslu kórónuveirunnar. Félagið segir ljóst að faraldurinn muni hafa neikvæð áhrif á sjóðstreymi félagsins og unnið sé að því að lágmarka þau áhrif, meðal annars með því að draga úr flugframboði og vinna með stéttarfélögum til að lækka launakostnað verulega Í tilkynningunni segir að útbreiðsla COVID - 19 veirunnar og yfirgripsmiklar ferðatakmarkanir hafi haft veruleg áhrif á eftirspurn á mörkuðum Icelandair og eru að hafa neikvæð áhrif á bókunarstöðu félagsins. „ Á síðustu dögum hefur félagið dregið úr flugframboði um allt að 30%. Líklegt er að dregið verði enn frekar úr flugframboði á meðan ferðatakmarkanir eru í gildi og staðan getur breyst hratt. Félagið heldur áfram að fylgjast grannt með stöðu mála og hefur gripið til ýmissa aðgerða í samráði við heilbrigðisyfirvöld til að tryggja heilsu og öryggi starfsfólks og farþega. Óvissa ríkir um háannatíma sumarsins en félagið gerir að óbreyttu ráð fyrir að draga úr flugframboði um að minnsta kosti 25% miðað við það sem áður hafði verið kynnt. Félagið mun þó leggja áherslu á að viðhalda þeim sveigjanleika sem þarf til að geta brugðist hratt við eftir því hvernig eftirspurn þróast. Fjárhagsleg áhrif vegna útbreiðslu COVID - 19 veirunnar á starfsemi félagsins eru enn óviss. Lausafjárstaða félagsins nam rúmum 39 milljörðum króna ( 301,6 milljónum dala ) í árslok 2019 og er á svipuðum stað í dag. Ljóst að útbreiðsla COVID - 19 veirunnar muni hafa neikvæð áhrif á sjóðstreymi félagsins en unnið er að því að lágmarka þau áhrif, meðal annars með því að draga úr flugframboði og vinna með stéttarfélögum til að lækka launakostnað verulega, “ segir í tilkynningunni.
Ekki hefur sést jafnt lítið til sólar í Reykjavík í hundrað ár samkvæmt mælingum Veðurstofu Íslands. Einungis 70 sólskinsstundir voru í borginni í júní. Það hefur engum á suðvestur horninu dulist að veðrið hefur ekki verið sumarlegt það sem af er sumri. Reykjavík var 1,6 gráðum undir meðalhita síðustu 10 ára og hæsti hiti í júní ekki nema rúm 13 stig. Á sama tíma hefur verið mun hlýrra á austan - og norðanverðu landinu. Í júní var hiti markvert yfir meðallagi fyrir norðan og austan. Á Akureyri var 1 gráðu hlýrra en síðustu 10 ár og Dalatangi var 1,5 gráðum yfir meðallagi. Hæsti hiti mánaðarins var 24,3 stig í Ásbyrgi þann 29. júní. Elín Björk Jónasdóttir, veðurfræðingur : Þetta er svona keðjuverkun og samspil þannig að það er líka svolítið þannig að við erum bara óheppin með stöðuna og þotustraumana. Við erum óheppin með að það eru fyrirstöðuhæðir yfir Skandinavíu og Bretlandi, í báðir í einu sem virðast einhvernvegin fóðra hvor aðra þannig að það kemst ekkert annað að. Þannig að þetta er svona, þetta er ekki eitthvað eitt. Þá var sólarleysismet slegið í Reykjavík í júní. Sólskynsstundirnar voru 70,6 sem er 37% af meðaltali síðustu 10 ára. Á þaki aðalhúss Veðurstofunnar er sólskynsstundamælir. Sólin skín í gegnum glerkúluna og brennir gat í mæliblað. Skipt er um blað á hverju kvöldi og þá er skráð niður hve mikið sólin skein. Þau voru heilleg mæliblöðin í júní en það var einn sólardagur og þá skein sólin næstum því allan sólahringinn og blaðið er eftir því. Elín Björk Jónasdóttir : Og þetta er náttúrulega óvenjulegt sko, þetta skýjafar og þessi sólarvöntun. Hún, hérna þegar við erum komin svona langt niður fyrir meðaltalið þá þurfum við að leita alveg 100 ár aftur í tímann skilst mér. Það segir okkur náttúrulega að þetta er mjög óvenjulegt þó að, þó að vissulega sé alltaf svona einhver breytileiki í veðrinu. Þá er, við erum komin svona út fyrir, út fyrir þetta hefðbundna. Höfuðborgarbúar hafa fagnað innilega í þau fáu skipti sem sólin hefur látið sjá sig. Á öðrum dögum hefur verið kalt og haustlegt og hafa til að mynda sólarlandaferðir sjaldan verið vinsælli. Milla Ósk Magnúsdóttir : Ég verð nú bara að spyrja, hvernig er að vera veðurfræðingur í svona veðurfari? Elín Björk Jónasdóttir : Það er alltaf gaman að vera veðurfræðingur og hérna, ég er voða svona harðbrjósta leiðinleg og það þýðir ekkert að kvarta við mig um veðrið þannig að hérna fólk held ég sé búið að læra það svona í gegnum tíðina. Við erum náttúrulega alveg raunsæ og sjáum alveg að það er svosem ekkert að fara gerast sem að snarbreytir þessu öllu saman á næstu kannski 2 vikum en við vitum líka það bara hefur ekkert upp á sig að kvarta þannig að við bara svona reynum að gera gott úr þessu sko.
Þessi duglega stúlka, Elín Ásta Finnsdóttir, var með hlutaveltu til styrktar Rauða krossi Íslands og safnaði hún kr. 1.684.
„ Ég skil hins vegar ekki hvert þið eruð að fara strákar þegar þið segist vera á móti því að nýta áfram orkuna í landinu. “ Þetta sagði Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins í viðtali í þættinum Harmageddon á Xinu 977 í gær eftir að þáttastjórnendur höfðu mælt gegn frekari stóriðjuframkvæmdum. „ Það er misskilningur þetta með álverin almennt að þau séu svo gríðarlega umhverfisspillandi starfsemi, “ sagði formaðurinn. „ Bílaiðnaðurinn í Evrópu hefur, með því að nota ál, sparað meiri losun heldur en nemur allri losun álfyrirtækja í Evrópu, “ sagði Bjarni. „ Ál er grænn málmur. Hann er að spara losun gróðurhúsalofttegunda. “ Bjarni sagði að með því að koma í veg fyrir að álver risi á Bakka hefðu menn stuðlað að því að það risi annars staðar. „ Og þar sem það var byggt, þar var verið að brenna gasi til að framleiða rafmagnið, “ sagði hann ákveðinn. Hann hafnaði því alfarið að ál væri spilliefni og sagði að flest ál í heiminum væri endurunnið. Þá fullyrti hann að Ísland hefði ekki efni á afturhaldssamri orkunýtingarstefnu.
Í hádegisfréttum okkar heyrum við í Svandísi Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra um stöðuna í bólusetningum hér á landi og þá ákvörðun Pfizer að framkvæma ekki hjarðónæmisrannsókn hér á landi sem kom í ljós í gær. Hún segist vongóð um að búið verði að bólusetja meirihluta þjóðarinnar í sumar. Þá fjöllum við um húsnæðismarkaðinn hér á landi en á nýliðnu ári var met slesið í veltu á fasteignamarkaði. Ekki er þó talið útilokað að fasteignaverð hækki enn meira. Einnig fjöllum við um þá hugmynd að Hótel Sögu verði breytt í háskólahús þar sem menntasvið skólans hafi aðsetur.
Öryrkjar 19 ára og yngri eru 136 prósentum fleiri hér á landi en í nágrannalöndunum. Þetta er meðal þess sem kemur fram í skýrslu sem Tryggvi Þór Herbertsson, forstöðumaður Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands, kynnti í dag ásamt heilbrigðisráðherra. Skýrslan nefnistFjölgun öryrkja - orsakir og afleiðingarog þar kemur fram að Íslendingar virðist líklegri til að þiggja bætur fram að fertugu en nágrannaþjóðir okkar. Á milli fertugs og fimmtugs virðist hlutfall öryrkja vera svipað hér og annars staðar á Norðurlöndum en eftir fimmtugt snýst dæmið við og þá verður örorka mun algengari hér en í nágrannalöndunum.
Baldur Arnarson baldura@mbl.is Kórónuveirufaraldurinn gæti kostað ferðaþjónustuna á þriðja hundrað milljarða í ár. Vegna mikilllar óvissu er þó erfitt að spá um þetta ár. Þetta kemur fram í áætlun Íslandsbanka og Samtaka ferðaþjónustunnar fyrir Morgunblaðið. Miðað var við tímabilið frá miðjum mars og út ágúst og að tekjur af erlendum ferðamönnum yrðu nær engar á tímabilinu vegna veirunnar. Jón Bjarki Bentsson, aðalhagfræðingur Íslandsbanka, áætlar aðspurður að tekjutapið geti numið um 260 milljörðum frá miðjum mars og út ágúst. Horfir hann þá til tekna greinarinnar sömu mánuði í fyrra. Vilborg Helga Júlíusdóttir, hagfræðingur Samtaka ferðaþjónustunnar, segir aðspurð að áðurnefnd tala, um 260 milljarðar, sé ekki fjarri lagi. Það megi áætla að neysla erlendra ferðamanna frá miðjum mars til ágústloka hafi verið um 208 milljarðar, eða um 17% af samanlögðum gjaldeyristekjum þjóðarinnar. Skarphéðinn Steinarsson ferðamálastjóri segir greinina horfa fram á algjört tekjuhrun. Ísland háðara ferðamönnum Önnur lönd leggi nú mikla áherslu á ferðalög innanlands í sumar. Ísland sé hins vegar í þeirri stöðu að hafa fleiri erlenda ferðamenn á hvern íbúa en flestar þjóðir. Hlutur innanlandsmarkaðar af ferðaþjónustunni á hinum Norðurlöndunum sé um 50% en innan við tíundi hluti á Íslandi.
Thomas Michael Keneally ( fæddur 7. október 1935 ), einnig þekktur sem Tom Keneally, er ástralskur rithöfundur. Hann tók upp nafnið " Mick " fram til ársins 1964 í þeirri von að fjölskylda hans myndi síður þekkja bækur hans, en byrjaði svo að nota fullt nafn sitt. Hann er helst þekktur fyrir skáldsögu sína " Schindler's Ark " ( 1982 ), sem vann Booker-verðlaunin og Steven Spielberg gerði síðar að frægri kvikmynd, Listi Schindlers ( e. Schindler's List ). Margar bóka hans byggjast á endurgerð sagnfræðilegra hluta þrátt fyrir að þær séu nýmóðins að stíl.
Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu mun í dag fara fram á gæsluvarðhald yfir einum manni vegna rannsóknar á manndrápi í Kórahverfi í Kópavogi í gær. Um erlendan ríkisborgara er að ræða, karlmann, sem var handtekinn í gær ásamt tveimur öðrum. Fréttablaðið skýrir frá þessu. Eins og DV skýrði frá í gær lést karlmaður um þrítugt á Landspítalanum í gær af völdum áverka er hann hlaut er ráðist var á hann fyrir utan heimili hans í Kópavogi á föstudaginn. Þrír voru handteknir vegna málsins en tveimur hefur verið sleppt. Þetta staðfesti Margeir Sveinsson, yfirlögregluþjónn, við Fréttablaðið. Rannsókn málsins er á byrjunarstigi. Ekki er vitað hvernig mennirnir tengjast. Fréttin hefur verið uppfærð en í upphaflegri útgáfu sagði að maðurinn hefði nú þegar verið úrskurðaður í gæsluvarðhald, það er ekki rétt. Krafa lögreglunnar um gæsluvarðhald verður tekin fyrir síðar í dag.
Fjármálaeftirlitið hefur nú til rannsóknar átta mál sem lúta að meintu gjaldeyrissvindli. Um er að ræða háar fjárhæðir og er talið að þetta hafi áhrif á gengi íslensku krónunnar. Í kvöldfréttum RÚV kom fram að málin snúist um tekjur af útflutningi sem ekki er skilað til Íslands í samræmi við lög um gjaldeyrisskil. Gunnar Anderson, forstjóri Fjármálaeftirlitsins, segir að málin séu misstór og erfið viðureignar. Þau tengist félögum erlendis og slóðin geti legið í gegnum marga liði. Rannsóknin sé unnin í samstarfi við Seðlabankann og erlenda aðila og viðurlögin séu þung.
Það verður að segjast eins og er að framganga Gunnars Braga Sveinssonar utanríkisráðherra í Úkraínumálinu er til fyrirmyndar. Gunnar Bragi drífur sig til Úkraínu, talar við heimamenn, sýnir þeim stuðning í baráttunni fyrir lýðræði og gegn yfirgangi og spillingu. Við getum ekki horft á þetta gerast eins og ekkert sé. Það er nú líka komið þannig að það er árið 2014 og við viljum ekki að menn geti farið og breytt landamærum Evrópu svona eins og ekkert sé. Eftir því sem fleiri lýsa því yfir og sýna það í verki að þeir styðja Úkraínumenn, þeir eru á móti innrásinni frá Rússlandi og að við styðjum líka umbætur. Ég held að hver einasta rödd í þessu skipti máli. Og hann brýnir líka fyrir þeim að þeir verði að standa sig sjálfir í þessari baráttu. Það eru kosningar framundan í Úkraínu og mikil uppbygging sem þarf að ráðast í. Það var afar áhrifamikil upplifun að koma þar sem svo margir létu lífið og að hitta mótmælendur, sem segjast munu hvergi fara, fyrr en þeir telja tryggt að breytingar verði til frambúðar. Það er ljóst að Úkraínumanna bíður risavaxið verkefni við að tryggja stöðugleika og takast á við gríðarlegan efnahagsvanda. Ég fékk ágæta mynd af stöðu mála og hvatti bæði stjórn og stjórnarandstöðu til að vinna að efnahagsumbótum, takast á við spillingu, tryggja mannréttindi, málfrelsi og réttindi minnihlutahópa. Maður heyrir fólk hér á landi tuða yfir því að utanríkisráðherrann sé þarna að „ styðja lýðræði erlendis og ekki hér heima “. Í hinu stóra samhengi er það heldur léttvægt. Andrii Deshchytsia, starfandi utanríkisráðherra Úkraínu, og Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra í Kænugarði í gærkvöldi. Mynd : Utanríkisráðuneytið.
Víkingum hefur borist nýtt tilboð frá norska úrvalsdeildarliðinu Aalesund í miðjumanninn Aron Elís Þrándarson, samkvæmt öruggum heimildum Morgunblaðsins. Í síðustu viku fengu Víkingar tilboð í Aron sem var hafnað í fyrradag en forráðamenn norska liðsins hafa nú sent Víkingum nýtt tilboð í leikmanninn og ætla Víkingar að meta það og fara yfir á næstu dögum. Í því tilboði felst að Aron klári tímabilið hér heima og haldi síðan til Noregs fari svo að liðin komist að samkomulagi. Fleiri félög hafa sýnt Aroni áhuga og samkvæmt heimildum Morgunblaðsins eru þeirra á meðal norsku úrvalsdeildarfélögin Vålerenga og Brann ásamt danska B-deildarfélaginu AGF. Aron Elís er 19 ára gamall og hefur slegið í gegn með Víkingum í sumar og átt stóran þátt í því að liðið á góða möguleika á Evrópusæti. Hann hefur komið við sögu í 15 leikjum í Pepsi-deildinni í sumar, skorað í þeim 5 mörk og lagt upp nokkur fyrir félaga sína. gummih@mbl.is
Fjölmargir kunnir Íslendingar sóttu um starf bæjarstjóra í Árborg, en listi yfir umsækjendur var birtiur á vefsíðu bæjarins í dag. Á meðal umsækjenda eru Gunnar I. Birgisson, fyrrverandi bæjarstjóri í Kópavogi, Sigurður Þ. Ragnarsson veðurfræðingur, Inga Jóna Þórðardóttir, fyrrverandi borgarfulltrúi, Einar Mar Þórðarson stjórnmálafræðingur, Magnús Hlynur Hreiðarsson ritstjóri og Ragnar Sær Ragnarsson, fyrrverandi sveitastjóri og varaborgarfulltrúi. Eftir sveitastjórnarkosningarnar sem fram fóru í maí ákvað bæjarstjórn Árborgar að ráða framkvæmdastjóra yfir sveitarfélagið í stað þess að velja hann úr röðum kjörinna bæjarfulltrúa.
Nú hefur þeim sem nota kreditkort borist jólareikningurinn. Búast má við að útgjöldin, ekki síst matarreikningurinn, reynist mörgu heimilinu þung í skauti. Eins og fram hefur komið í tillöguflutningi Samfylkingarinnar er matvara yfir 50% dýrari hér en meðaltal Evrópulanda samkvæmt vandaðri könnun Evrópulanda. Ísland og Noregur eru með svipað verð og langdýrust Norðurlandanna meðan Danmörk þar sem matvara ber 25% virðisaukaskatt er samt mun lægri. Í Noregi hefur verið reiknað út að ef matarverð næðist niður í það sama og er í Svíþjóð myndi 4ra manna fjölskylda spara 250 þúsund á ári. Samfylkingin vill lækka matarverðið Að tilhlutan Samfylkingarinnar vann Hagfræðistofnun HÍ skýrslu sem lögð var fram á Alþingi sl. vor þar sem orsakir hins háa matarverðs voru greindar og tillögur settar fram um úrbætur. Ekkert bólar á aðgerðum í þá veru á stjórnarheimilinu enda hafa menn verið uppteknir af að lækka skatta um nokkra milljarða þó sýnt hafi verið fram á að lækkun matarverðs væri miklu betri kostur fyrir heimilin í landinu, ekki síst barnafjölskyldur. Samfylkingin flutti tillögur á Alþingi um að lækka virðisaukaskatt á mat úr 14% í 7% og veita til þess fimm milljarða króna í stað þess að fara tekjuskattslækkunarleiðina en tillögur okkar voru kolfelldar. Samfylkingin vill breytingar á tollum, vörugjöldum og öðrum þáttum sem virka hamlandi á samkeppni eða halda uppi framleiðsluverði og verðlagi og hefur ítrekað hvatt ríkisstjórnina til aðgerða án árangurs. Meira þangað sem mest er fyrir Persónuafsláttur hefur ekki fylgt vísitölu í langan tíma og þó hann hækki smávegis núna vegur það ekki á móti skekkjuáhrifum. Skattalækkunin kemur þeim tekjuhæstu til góða. Þannig fara 2,5 milljarðar króna beint í vasa 25% tekjuhæstu meðan næstum ekkert fer til 25% tekjulægstu. Og 18 til 20 þúsund þeirra sem kröppust hafa kjörin njóta einskis í breyttri skattheimtu. Þvert á móti því gjaldtaka ríkisins á ýmsum sviðum var hækkuð mikið og vega tekjur ríkisins vegna þeirrar hækkunar vel á móti tekjutapinu vegna skattalækkunarinnar. Skattar eru jöfnunartæki og skipta miklu í þróun velferðarkerfis. Ríkisstjórnin hefur ekki verið að gæta að hag hins almenna Íslendings í meðferð sinni á skattamálum. Og matarreikningurinn í desember segir flestum fjölskyldum sína sögu. Rannveig Guðmundsdóttir skrifar um skattamál Höfundur er alþingismaður.
Bílaumboðið Askja stendur fyrir jeppasýningu nk. laugardag, 25. febrúar, klukkan 12 - 16. Þar verða sýndir Mercedes-Benz og Kia jeppar og jepplingar af öllum og stæðrum og gerðum. Að auki fylgir kaupauki öllum staðfestum kaupum á jeppum þennan dag. Úr Kia deildinni verða sýndir Kia Sorento Arctic Edition og Kia Sportage. Úr hinni breiðu Mercedes-Benz línu verða til sýnis GLA, GLC, GLE og GLS. Þá verður hinn magnaði G-Class jeppi einnig sýndur sem og Coupé útfærslurnar af GLC og GLE. Boðið verður upp á 25% afslátt af öllum aukahlutum í Öskju á meðan sýningunni stendur. „ Vetur konungur hefur verið að láta vita af sér þessa dagana með snjókomu eftir óvenju mildan vetur og það er því tilvalið að halda jeppasýningu. Mercedes-Benz sportjepparnir eru búnir hinu hátæknivædda 4 MATIC fjórhjóladrifi sem elskar snjó og íslenskar aðstæður. Þetta er falleg flóra Mercedes-Benz jepplinga og jeppa allt frá hinum netta GLA upp í hina stóru og stæðilegu GLE, GLS og G-Class, “ segir Ásgrímur Helgi Einarsson, sölustjóri Mercedes-Benz fólksbíla hjá Öskju, í tilkynningu. „, Við erum afar stolt af sportjeppum Kia og þeir hafa verið að standa sig gríðarlega vel við íslenskar aðstæður. Það er sérlega gaman að bjóða upp á Kia Sorento Arctic Edition sem er breytt útfærsla af hinum hefðbundna Sorento. Hann er upphækkaður, með lengda dempara, og kemur á sérstökum 32 ” heilsársdekkjum. Bíllinn er 200 hestöfl, með 24 cm veghæð og hefur 2ja tonna dráttargetu. Kia Sorento Arctic Edition er fáanlegur 7 manna. Þegar Kia Sorento er breytt fyrir 32 tommu dekk í þessari útfærslu er hann eingöngu hækkaður á fjöðrun. Bíllinn heldur því upprunalegum aksturseiginleikum sínum en hærra verður undir lægsta punkt, “ segir Þorgeir Pálsson, sölustjóri Kia hjá Öskju.
Þingmenn á Bandaríkjaþingi hafa ekki náð samkomulagi um ríkisútgjöld og allt útlit er fyrir verulega röskun á starfsemi ríkisins.
Barcelona vann öruggan sigur í La Liga í dag. Levante kom í heimsókn. Memphis Depay kom Börsungum yfir á 6. mínútu með marki úr vítaspyrnu. Luuk de Jong bætti við marki á 14. mínútu. Ansu Fati gerði svo þriðja mark Barca og innsiglaði 3 - 0 sigur í uppbótartíma leiksins. Barcelona er nú í fimmta sæti deildarinnar með 12 stig eftir sex leiki. Levante er í sautjánda sæti með aðeins 4 stig eftir sjö leiki.
Xi Jinping, forseti Kína, skálar við Katrínu, hertogaynju af Cambridge, í veislu í Buckingham-höll í fyrrakvöld, á fyrsta degi heimsóknar kínverska forsetans til Bretlands. Xi og breski forsætisráðherrann David Cameron staðfestu í gær að náðst hefði samkomulag um að kínverskt orkufyrirtæki fjárfesti í kjarnorkuveri í Hinkley Point í Somerset, sýslu á suðvestanverðu Englandi. Búist er við að margir aðrir viðskiptasamningar milli landanna verði undirritaðir meðan á fjögurra daga heimsókn forsetans stendur.
Raheem Sterling leikmaður Manchester City hefur sagt frá því að hann vilji spila utan Englands. Hann hefur ekki spilað eins mikið og hann hefði viljað undanfarið hjá félaginu en hann skoraði 30 mörk í 51 leik tímabilið 2019 - 20. Honum tókst hinsvegar aðeins að skora 14 mörk á síðustu leiktíð, þá hefur hann aðeins byrjað í tveimur leikjum á þessari leiktíð. Hann tjáði sig um drauma sína á viðburði á vegum Financial Times. „ Ef tækifæri gefst að fara eitthvað annað til að fá meiri spiltíma myndi ég vera opinn fyrir því. Fótboltinn er mér allt, ég hef sett mér há markmið og drauma frá unga aldri að spila erlendis. " Sterling gekk til liðs við Man City frá Liverpool árið 2015.
Werder Bremen saknaði Mesut Özil ekki mikið í kvöld er liðið rúllaði yfir ítalska liðið Sampdoria í umspili Meistaradeildar Evrópu í kvöld. Sampdoria á samt enn möguleika og mark Pazzini undir lok leiksins gæti reynst afar dýrmætt þegar upp verður staðið. Leikirnir í kvöld voru fyrri leikir liðanna í umspilinu. Úrslit kvöldsins : Werder Bremen-Sampdoria 3 - 1 1 - 0 Clemens Fritz ( 51. ), 2 - 0 Torsten Frings, víti ( 67. ), 3 - 0 Claudio Pizarro ( 69. ), 3 - 1 Giampaolo Pazzini ( 90. ) Braga-Sevilla 1 - 0 1 - 0 Nascimento Leite Matheus ( 62. ) Basel-Sheriff Tiraspol 1 - 0 1 - 0 Valentin Stocker ( 54. ) Partizan Belgrad-Anderlecht 2 - 2 0 - 1 Guillaume Gillet ( 54. ), 1 - 1 Cordova Cleverson Gabriel Cleo ( 57. ), 2 - 1. Jan Lecjaks, sjm ( 64. ), 2 - 2 Roland Juhasz ( 66. ) SV Salzburg-Hapoel Tel-Aviv 2 - 3 0 - 1 Vincent Enyeama, víti ( 3. ), 1 - 1 Nikola Pokrivac ( 28. ), 1 - 2 Ben Sahar ( 44. ), 1 - 3 Itay Shechter ( 53. ), 2 - 3 Roman Wallner, víti ( 66. )
Kórónuveiran hefur haft gríðarlegt áhrif á virði knattspyrnumanna og ljóst að félög geta ekki borgað jafn hátt verð og í venjulegu árferði. Þannig hefur virði Kylian Mbappe sem er verðmætasti knattspyrnumaður í heimi lækkað verulega. Virði Lionel Messi lækkar mest en kappinn fer niður um tæplega 23,2 prósent þrátt fyrir að deildin á Spáni klárist. Fjárhagur margra félaga er í óvissu og mikil óvissa ríkir um það hvort félög geti yfir höfuð keypt eða selt stjörnur sem kosta stóra upphæð í sumar.
Í nýjasta Bændablaðinu er ítarlegt yfirlit yfir fjárréttir á landinu. Hér fyrir neðan má sjá lista yfir réttir á Suðurlandi í stafrófsröð. Fyrstu réttir haustsins verða í Skaftárrétt í Skaftárhreppi í Vestur-Skaftafellssýslu þann 6. september og síðasti réttardagurinn er 22. september þegar réttað verður í Landrétt við Áfangagil í Rangárvallasýslu. Þessir réttardagar eru birtir með fyrirvara um breytingar.
Fjárfestar vestanhafs óttast mögulega lækkun á lánshæfiseinkunn. Helstu hlutabréfavísitölur lækkuðu við opnun markaða á Wall Street í dag. S & P 500 vísitalan lækkaði sjöunda viðskiptadaginn í röð. Nýir hagvísar í Bandaríkjunum benda til veikari bata og þá óttast fjárfestar mögulega lækkun á lánshæfiseinkunn ríkisins. Frumvarp um hækkun skuldaþaks verður rætt í Öldungadeild Bandaríkjaþings síðar í dag og fer atkvæðagreiðsla fram í kjölfarið. Frestur til að hækka skuldaþakið rennur út á miðnætti en lögin kveða á um að auka heimild ríkisins til lántöku um 2400 milljarða dali og minnka fjárlagahalla um 2100 milljarða á næstu tíu árum. Frumvarpið var samþykkt í fulltrúadeildinni í gær með 269 atkvæðum gegn 161. Barack Obama Bandaríkjaforseti hefur hvatt þingmenn til að samþykkja frumvarpið.
Lögreglan í Keflavík stöðvaði í nótt ökumann bíls í venjubundnu eftirliti. Upp kom grunur um fíkniefnamisferli og við leit á ökumanni og í bílnum fannst lítilræði af meintum fíkniefnum. Lögreglan segir að málið teljist upplýst. Einn ökumaður var kærður fyrir ógætilegan akstur en hann ók á eftir lögreglubíl á Reykjanesbraut og var tæplega bíllengd milli bílanna. Lögreglan segir, að ökumaður hafi viðurkennt að hafa ekki haft nægjanlegt bil milli bifreiða í akstri.
Isco, leikmaður Real Madrid á Spáni, segir að það sé ekki til betr staður í heiminum til þess að þróa leik sinn en hjá Madrídarliðinu. Spænski landsliðsmaðurinn gekk til liðs við Real Madrid frá Malaga í sumar fyrir um 30 milljónir evra, en hann gerði fimm mörk í fyrstu sex leikjum liðsins. Hann hefur ekki skorað síðan þá og hefur verið sparaður af Carlo Ancelotti, þjálfara liðsins, en Isco segir að hlutirnir hafi verið að ganga óvenju vel upp hjá honum. ,, Ég hef ekki verið atvinnumaður lengi, svo ég myndi segja að mesta áskorun sem ég hef tekið var að koma til Real Madrid, því ég var hluti af smærri klúbb eins og Malaga, ' sagði Isco. ,, Þannig að fara til stærsta félags í heimi væri mikil áskorun og ég bjóst ekki við að byrja svona vel, ' sagði hann að lokum.
Níu réttindalausir ökumenn voru stöðvaðir í umdæmi lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu um helgina. Fimm þeirra reyndust hafa verið sviptir ökuleyfi og fjórir höfðu aldrei öðlast ökuréttindi. Á sama tímabili voru fimmtíu umferðaróhöpp tilkynnt til lögreglunnar en þrjú þeirra má rekja til aksturs undir áhrifum áfengis eða fíkniefna. Flest óhöppin voru minniháttar en í fáeinum tilvikum þurfti þó að flytja fólk á slysadeild. Í sjö tilfellum stungu ökumenn af vettvangi.
Brynjar Þór Björnsson kom mikið við sögu þegar KR vann ævintýralegan sigur á Tindastóli, 87 - 94, í 12. umferð Domino's deildar karla fyrir rúmlega viku síðan. Brynjar fékk umdeilda óíþróttamannslega villu í 1. leikhluta. Hann var svo heppinn að fjúka ekki af velli þegar hann sló til Björgvins Hafþórs Ríkharðssonar snemma í 4. leikhluta. Mikið hefur verið fjallað um málið í fjölmiðlum hér á landi en Brynjar Þór slapp alveg með refsingu eftir að aganefnd KKÍ tók málið fyrir. Hér að neðan má sjá umræðuna um málið í Körfuboltakvöldinu á Stöð 2 Sport á föstudagskvöldið.
David Cameron, forsætisráðherra Bretlands, var ekki með hugann við það sem hann var að gera og Nicolas Sarkozy, þáverandi Frakklandsforseti, hugsaði aðallega um að auka veg Frakka þegar og eftir að Atlantshafsbandalagið leiddi hernaðaríhlutun í Líbíu árið 2011. Þetta segir Barack Obama Bandaríkjaforseti í viðtali sem birtist í nýjasta tölublaði bandaríska tímaritsins The Atlantic. Bretar og Frakkar fóru fremstir í hernaðaraðgerðum Atlantshafsbandalagsins í Líbíu, sem á endanum leiddu til falls Gaddafís Líbíuforseta og stjórnar hans. Landið hefur verið meira og minna stjórnlaust allar götur síðan. Hryðjuverkasveitir og glæpagengi hafa vaðið uppi í skjóli átaka á milli helstu valdafylkinga landsins og gera enn. Aðspurður hvað hann telji hafa farið úrskeiðis í Líbíu segir Obama ýmislegt gagnrýnivert hafa gerst. Hann hefði haft trú á Evrópuveldunum, í ljósi nálægðar Líbíu við álfuna og augljósra hagsmuna Evrópu af því að halda vel á spöðunum eftir að Gaddafí var steypt af stóli. Hann hafi hins vegar orðið fyrir vonbrigðum. Obama segir Cameron hafa hætt að fylgjast almennilega með framvindu mála fljótlega eftir að hernaðaraðgerðunum lauk, og verið með hugann við ýmislegt annað sem dró athygli hans frá ástandinu í Líbíu. Meðan á hernaðaraðgerðunum stóð hafi Sarkozy helst verið í því að básúna þátt Frakka í loftárásunum, þrátt fyrir þá staðreynd að Bandaríkjamenn hefðu útrýmt öllum loftvörnum Líbíuhers áður en til þeirra kom og í raun lagt grunninn að hernaðaraðgerðunum í heild. Obama segir þó að í sjálfu sér hafi ekkert verið við þennan gorgeir Sarkozys að athuga og hann hafi í raun komið sér ágætlega fyrir Bandaríkin. Að hafa Frakka og Breta í fremstu víglínu hefði hvort tveggja dregið úr kostnaði og áhættu Bandaríkjamanna. Margir innan bandarísku utanríkisþjónustunnar hefðu þó verið ósáttir við þessa skipan mála. Þar á bæ væri sú skoðun ráðandi, að ef Bandaríkin taki þátt í einhverjum alþjóðlegum aðgerðum á annað borð, þá eigi þau að fara fremst í flokki og deila sviðsljósinu helst ekki með neinum. Þarna hafi verið valin önnur leið. Ákveðið var að reyna að mynda alþjóðlegt hernaðarbandalag og forðast hovrt tveggja að senda bandaríska hermenn á líbíska grundu og skuldbinda Bandaríkin til langtímahernaðar í Líbíu. Í raun hefði gengið ágætlega að fara eftir þessari áætlun. „ Við fengum umboð frá Sameinuðu þjóðunum, við mynduðum hernaðarbandalag, þetta kostaði okkur einn milljarð [ 130 milljarða króna ] - sem er mjög ódýrt, miðað við hernaðaraðgerðir. Okkur tókst að komast hjá því að valda miklu mannfalli meðal almennra borgara og okkur tókst að koma í veg fyrir það sem annars hefði nokkurnveginn örugglega orðið mjög langdregið borgarastríð. Og þrátt fyrir allt þetta, þá er Líbía í hers höndum, “ segir forsetinn. Það er ekki orðum aukið. Obama telur þó að skelfilegt ástandið í Líbíu verði ekki nema að litlu leyti rakið til mistaka eða getuleysis Bandaríkjanna. Meginorsakanna sé að leita í aðgerðaleysi bandamanna þeirra í Evrópu, en ekki síður og jafnvel enn frekar í lífseigu ættbálkakerfinu í Líbíu og nærliggjandi ríkjum. „ Ættbálkaskiptingin var meiri og rótgrónari en greiningardeildir okkar höfðu búist við. Og möguleikar okkar til að koma upp einhverju apparati sem við gætum átt samskipti við, byrjað að þjálfa og sjá fyrir búnaði runnu mjög fljótt út í sandinn. “ Líbía færði Obama sönnur á að best færi á því að halda sig fjarri Mið-Austurlöndum, segir í viðtalinu. „ Við ættum alls ekki að skuldbinda okkur til að reyna að stjórna Mið-Austurlöndum og Norður-Afríku, “ sagði hann við fyrrum kollega sinn í öldungadeildinni, samkvæmt The Atlantic. „ Það væru grundvallarmistök. “ 22. september, 2014, hófu bandarískar orrustuþotur árásir á skotmörk í Sýrlandi, í samstarfi við herafla fimm Arabaríkja. Sá hernaður stendur enn, og hefur fjölgað mjög þeim löndum sem taka þátt í honum. Greinina / viðtalið í The Atlantic má nálgast hér.
Björgunaraðgerðum hefur verið hætt í skemmtiferðaskipinu Costa Concordia sem liggur á hliðinni undan ströndum Ítalíu. Skipið hefur færst úr stað og því er ekki talið óhætt fyrir björgunarmenn að athafna sig í því. Staðfest er að ellefu séu látnir en 23 er enn saknað. Vonir manna um að finna fólk á lífi í skipinu hafa dvínað mikið og stefnt er að því að hefja dælingu úr olíutönkum þess þegar það verður talið óhætt. Skipstjóri skipsins er nú í stofufangelsi en hann er sakaður um að hafa verið valdur að strandinu.
Tímaritið Mannlíf á afmæli því í sumar hefur blaðið komið út sleitulaust í 20 ár. Forsíðuandlitin eru fjölmörg, svo ekki sé talað um opinskáu viðtölin og athyglisverðu greinarnar. Gerður Kristný Guðjónsdóttir hefur verið ritstjóri blaðsins undanfarin 6 ár og segir hún blaðið hafa tekið talsverðum breytingum í gegnum tíðina. " Útlitsbreytingarnar hafa auðvitað verið nokkrar en efnistökin hafa í stórum dráttum ekki breyst mikið. Blaðið fangar tíðarandann hverju sinni og gerir þeim því góð skil sem eru hvað mest áberandi á hverjum tíma. Þegar litið er á árganginn 1989 blasir t.d. Ívar Hauksson vaxtaræktarkappi við lesendum smurður olíu og ári síðar birtist oddaflugspæjan Dóra Einars á forsíðunni, " segir Gerður. Blöðin endurspegla líðandi stund og segir Gerður því sífellt skemmtilegra að blaða í þeim eftir því sem lengra er liðið frá útkomu þeirra. " Mér hefur fundist mjög spennandi að vinna við Mannlíf, enda gefur það tilefni til hugmyndaauðgi og húmors innan um alvarlegri umfjallanir um stjórnmál, viðskipti og glæpi. " Nýjasta tölublað Mannlífs, sem kemur í búðir á mánudaginn, er tileinkað tvítugsafmælinu. " Dr. Herdís Þorgeirsdóttir, fyrsti ritstjóri blaðsins, er í forsíðuviðtalinu en hún er óneitanlega mikill frumkvöðull í íslenskri fjölmiðlun. Síðan fengum við þrjá unga leikara til að bregða sér í hlutverk nokkurra þeirra fjölmörgu sem verið hafa á forsíðu blaðsins. " Mannlíf vekur oft athygli vegna efnistaka og áhugaverðra viðtala og nefnir Gerður Kristný því til stuðnings að árið 2002 hafi fimm af þeim tíu tölublöðum sem þá voru gefin út komist í fréttir. Nú kemur blaðið hins vegar út alls 12 sinnum á ári. Í gegnum árin hefur Mannlíf náð að skapa sér traustan og breiðan lesendahóp. " Blaðið vakti strax athygli undir stjórn Herdísar en fyrsta forsíðuviðtalið tók hún við Valgerði Bjarnadóttur, ekkju Vilmundar Gylfasonar. Ekki leið á löngu þar til farið var að tala um " Mannlífsviðtöl " sem þykja bæði opinská og spennandi. " Gerður segir Mannlíf ganga vel og hafa staðið af sér hverja samkeppnina á fætur annarri í þá tvo áratugi sem liðnir eru frá því að fyrsta tölublaðið leit dagsins ljós. " Það er því engin ástæða til annars en að spá því miklu langlífi, enda er lífið líka bara rétt að byrja um tvítugt, " segir Gerður Kristný að lokum.
Á föstudag varð ljóst að aðalvísitala Nasdaq-kauphallarinnar, Nasdaq Composite Index, væri komin í dumbungsham ( e. bear market ). Við lokun markaða á föstudag hafði vísitalan lækkað um 21,9% frá því hún náði hámarki þann 29. ágúst síðastliðinn. Samkvæmt skilgreiningu þarf lækkunin að vera meiri en 20% svo að tala megi um dumbungsmarkað. Russell 2000 og Dow Jonessamgöngufyrirtækjavísitalan eru þegar í dumbungsfasa, en Nasdaq-vísitalan er sú fyrsta af stóru hlutabréfavísitölunum þremur til að fara yfir 20% þröskuldinn. Að sögn Reuters mælist S & P 500 vísitalan núna 17,5% lægri en hún var þegar hún toppaði þann 29. september, og Dow Jones-vísitalan er 16,3% undir metinu sem slegið var 3. október. Binda margir vonir við að þær rétti úr kútnum á næstunni frekar en að halda áfram að veikjast. Nærri helmingur Nasdaq-vísitölunnar samanstendur af tæknifyrirtækjum og skýrir það að hluta hve mikið vísitalan hefur lækkað að fjárfestar hafa að undanförnu orðið afhuga bandarískum tæknirisum á borð við Facebook og Apple. ai@mbl.is
FERNANDO Alonso, ökumaður Renault, kom fyrstur í mark í fyrsta kvöldkappakstri sögunnar í Formúlu 1 í keppni sem fram fór í Singapúr í gær. Annar varð Nico Rosberg á Williams og þriðji Lewis Hamilton á McLaren. Er þetta fyrsti mótssigur Renault í tvö ár og fyrsta sinn sem Alonso kemst á verðlaunapall á árinu. Segja má að lánið hafi leikið við Alonso að þessu sinni er öryggisbíll var kallaður út í brautina. Eftir að hafa verið hraðskreiðastur á æfingum bilaði bensíndæla í bílnum í tímatökunum svo hann varð að hefja keppni í 15. sæti. Uppgjöf var þó ekki í spilunum. Ákvað hann að sækja með lítilli bensínhleðslu og á mýkri dekkjunum. Vann hann sig fram úr nokkrum bílum í ræsingunni og fyrstu hringjum. Tók fyrstur þjónustustopp og var í því er félagi hans Nelson Piquet skall utan í vegg svo að kalla varð öryggisbílinn út. Á því hagnaðist meistarinn fyrrverandi því skyndilega var hann orðinn meðal fremstu. Þeir sem á undan voru áttu ýmist eftir að stoppa eða taka út refsingu fyrir að skjótast inn að bílskúr meðan þjónustusvæðið var lokað.
Harður árekstur tveggja bíla varð snemma í gærmorgun við Skorholt í Melasveit. Samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni í Borgarnesi voru bílarnir gjörónýtir. Ökumenn og farþegar, alls þrír, voru fluttir á Sjúkrahúsið á Akranesi en meiðsli þeirra eru talin minniháttar og er það jafnframt talið kraftaverk miðað við aðstæður. Að sögn lögreglu virðist sem tófa eða eitthvað annað dýr hafi hlaupið í veg fyrir annan bílinn og ökumaður hans sveigt við það yfir á rangan vegarhelming og lenti við það fram á bifreið sem kom úr gagnstæðri átt. Í annarri bifreiðinni var kona og barn en í hinni var ökumaður einn á ferð.
Skv. gagni með yfirskriftinni „ Vetrarafkoma íslenskra hreindýrakálfa “, sem Náttúrustofa Austurlands ( NA ) sendi umhverfisráðherra 17. júlí sl., var meðaldánartíðni hreindýrakálfa, veturinn 2018 - 2019, 21%. Dánartíðnin var frá 9% upp í 45%, eftir svæðum. Er 45% talan ógnvekjandi ; annar hvor kálfur fórst. Skv. talningu NA í október 2018, sem NA staðfesti við okkur í Jarðarvinum 9. ágúst sl., voru hreindýrakýr þá 2.255 dýr, en, þar sem um 1.060 kýr höfðu verið drepnar í ágúst / september, líka 2018, voru kýrnar, sem áttu kálfa vorið 2018, 3.315 kýr. Geldishlufall hreindýrakúa á Íslandi er 10 - 15%. Ef reiknað er með, að 15% kúnna 3.315, sem báru kálf vorið 2018, hafi verið geldar, fæddust 2.800 kálfar það vor. Ofannefnt þýðir, að um 600 hreindýrakálfar hafi farizt - væntanlega mest úr hungri og vosbúð - síðasta vetur í íslenzkum hreindýrahögum. Frá 1. ágúst 2018 til 15. september 2018 heimilaði umhverfisráðherra dráp á 1.061 kú. Voru yngstu kálfar rétt 8 vikna, þegar drápið á mæðrum þeirra hófst. Er sjálfgefið, að mestur hluti kálfanna 600, sem fórust síðasta vetur, hafi verið móðurlausir og vanbúnir til að standa á eigin fótum, þó að tíðarfar síðasta vetur hafi verið gott. Móðurlausir kálfar lenda neðst í „ virðingarröð “ dýranna, þannig, að þeir komast síðast í æti í krafsholum, þeim er ýtt út í jaðar hópsins, þar sem skjól er minnst og kuldi og næðingur mestur ; í raun eru þeim flestar bjargir bannaðar, eftir að móðirin hefur verið drepin frá þeim, þó að missir móðurmjólkur og -umönnunnar vegi þyngst. Á dögunum var það heimsfrétt, að 200 hreindýr drápust á Svalbarða. Ástæðan þar var loftslagsbreytingar og hitasveiflur, sem þeim tengjast. Haustið 2018 kom þar hlýindakafli og svo hörkufrost ofan í það. Lagðist klakabrynja yfir beitiland dýranna, sem þau komust ekki í gegnum. Því fór, sem fór. Hörmungarsaga, sem vakti athygli víða um heim. Á Svalbarða eru þó um 22.000 hreindýr. Drápust þannig með þessum hörmulega hætti „ aðeins “ um 1% dýranna. Hér var engum loftslagsbreytingum eða klakabrynjum fyrir að fara, heldur fórust 21% kálfanna, 600 burðalitlir kálfar á fyrsta vetri, af mannavöldum ; skeytingarleysi, vanrækslu og virðingarleysi stjórnvalda gagnvart lífríkinu og náttúrunni. Hér voru líka lög um dýravelferð, nr. 55 / 2013, fótum troðin. Þar segir m.a. : „ Markmið laga þessara er að stuðla að velferð dýra, þ.e. að þau séu laus við vanlíðan, hungur og þorsta, ótta og þjáningu, sársauka, meiðsli og sjúkdóma, í ljósi þess að dýr eru skyni gæddar verur. Enn fremur er það markmið laganna að þau geti sýnt sitt eðlilega atferli eins og frekast er unnt “. Þetta eru fín lög, sem veiðimenn, stjórnvöld, landeigendur og aðrir hagsmunaaðilar hafa þó virt að vettugu árum saman og komizt upp með. Hvernig má þetta vera? Þeir, sem eru ráðgjafar við veiðar og eftirlits-aðilar með framkvæmd laganna, NA og Umhverfisstofnun ( UST ), hafa af því stórfellda fjárhagslega hagsmuni, að sem mest sé drepið af dýrunum. Skiptast tekjur af veiðum á þessa aðila svo og á bændur og landeigendur á Austfjörðum. 2013 fékk NA 8,5 milljónir króna af leyfisgjöldum, UST 20,3 milljónir og bændur, landeigendur og sveitarfélög á Austfjörðum 106,8 milljónir króna. Eitt eru stórfelldar beinar tekjur NA og UST af drápinu, annað, að hinar miklu tekjur bænda, landeigenda og sveitarfélaga, um 1.000 aðilar, mynda geysisterkan hagsmuna - og þrýstihóp um sem mestar veiðar. Verða þá lög um velferð dýra og réttindi málleysingjanna léttvæg. Við bætist sterkur og miskunnarlaus þrýstihópur veiðimanna, allt að 4.000 manns, sem litla eða enga virðingu eða tilfinningar bera fyrir saklausum og varnarlausum dýrunum - ef svo væri, lægju þeir ekki í því að limlesta þau og drepa ; að gamni sínu -, en margir þeirra eru „ hvítflibbar “ og háttsettir og áhrifaríkir í þessu þjóðfélagi. Hreindýr tilheyra flokki hjartardýra. Hér má drepa hreindýrakýr frá 1. ágúst, þegar yngstu kálfar eru 8 vikna. Í Noregi má ekki drepa hreindýrakýr fyrr en frá 20. ágúst, en, þar sem kálfar fæðast fyrr í Noregi – þar vorar fyrr – eru kálfar þar minnst 12 vikna, þegar dráp mæðra þeirra hefst. Í Svíþjóð má ekki drepa skyldar kýr – líka af hjartarættinni – fyrr en 3. september ( elgir ) og 1. október ( dádýr ). Kálfar þessara nátengdu dýra eru því yngstir 14 vikna og 18 vikna, þegar dráp mæðra þeirra má hefjast. Til að samræma veiðitíma hreindýrakúa, því sem minnst er á hinum Norðurlöndunum og draga úr því að hreindýrakálfar hér farist í stórum stíl – með kvalafullum og hörmulegum hætti - þyrfti að lengja griðatíma hreindýrakálfa hér til a.m.k. 27. ágúst. Hvernig má það vera, að við Íslendingar skulum láta líf og velferð dýranna okkar – íslenzka lífríkisins – okkur svona lítlu varða? Ef á þessu drápi væri raunveruleg þörf, dýranna vegna eða afkomu manna vegna, mætti skilja þetta, en, þessar veiðar eru að mestu sport og skemmtun veiðimanna. Auðvitað reyna veiðimenn að réttlæta veiðar m.a. með þeirri fullyrðingu, að drepa verði dýrin, annars myndi beitiland skorta og dýrin farast í stórum stíl. Hreindýr eru hér alls 6 - 7.000. Fé á fjalli 600.000. Hestar, margir villtir á hálendinu, 80.000. Hreindýr eru um 1% af grasbítum landsins. Á Svalbarða, þar sem beitilönd eru miklu minni, en hér, eru 22.000 hreindýr, sem hafa komizt bærilega af, þó að slys hafi orðið í fyrra. Í Svíþjóð eru allt að 400.000 elgir, sem eru miklu stærri og þurftarmeiri dýr. Tal veiðimanna um þörfina á drápi dýranna, dýranna vegna, er því fyrirsláttur einn og tilraun til að réttlæta þeirra ljóta leik að lífi saklausra og varnarlausra lífvera og þeirra lágkúrulega sport og sjúku skemmtun.
Hæstiréttur dæmdi í gær sveitarfélagið Garð til að greiða fyrrverandi deildarstjóra við Gerðaskóla biðlaun í tólf mánuði eftir að staða hans var lögð niður. Var sveitarfélaginu gert að greiða honum tæplega 5 milljónir króna með dráttarvöxtum. Með þessu sneri Hæstiréttur við dómi héraðsdóms sem hafði ekki talið manninn eiga rétt á biðlaunum. Maðurinn hafði einnig stefnt sveitarfélaginu vegna ætlaðs brots við ráðningu í stöðu skólastjóra við skólann, en maðurinn var meðal ellefu umsækjenda um starfið. Hafði héraðsdómur komist að þeirri niðurstöðu að sveitarfélaginu bæri að greiða honum 500 þúsund krónur í miskabætur, en hann hafði ekki verið meðal þeirra sex sem boðaðir voru í viðtal vegna skólastjórastöðunnar. Hæstiréttur taldi hins vegar að manninum hefði ekki tekist að hnekkja því mati sveitarfélagsins að þeir sex umsækjendur sem voru boðaðir í viðtölin hefðu staðið honum framar samkvæmt þeim menntunar - og hæfniskröfum sem gerðar voru í auglýsingu um stöðuna. Var kröfu mannsins um miskabætur því hafnað. Sveitarfélaginu var auk þess gert að greiða manninum 1,5 milljónir í málskostnað.
Sigurjón Sighvatsson, kvikmyndaframleiðandi og athafnamaður, hefur selt hlut sinn í Sjóklæðagerðinni hf, sem á og framleiðir vörur undir merkinu 66 gráður norður. SFII slhf., sem er meðal annars í eigu Helga Rúnars Óskarssonar, forstjóra Sjóklæðagerðarinnar, hefur eignast allt hlutafé í fyrirtækinu. Sigurjón og fulltrúar hans hafa vikið úr stjórn og varastjórn en í tilkynningu frá fyrirtækinu kemur fram að kaupverðið sé trúnaðarmál.
Gengi bréfa í bandaríska félaginu AMR, móðurfélagi American Airlines, tóku á rás við opnun markaða í Bandaríkjunum í dag og hækkuðu þau mest um rúm 7,20 prósent. Gengið dalaði lítillega eftir því sem á leið. Þetta er fyrsti viðskiptadagur ársins vestanhafs á árinu en fjármálamarkaðir í Bandaríkjunum voru lokaðir í gær vegna útfarar Geralds Fords, fyrrum forseta Bandaríkjanna, sem lést í síðustu viku 93 ára að aldri. FL Group keypti tæpan 6 prósenta hlut í AMR fyrir um 29 milljarða íslenskra króna 26. desember síðastliðinn. Hannes Smárason, forstjóri félagsins, sagði við það tækifæri að FL Group hefði fulla trú á AMR. „ Jafnvægið í framboði og eftirspurn hefur batnað mikið á undanförnum árum og fyrirtækið hefur eina mestu möguleika í þessum geira til þess að nýta sér það sem og að auka aðrar tekjur, " var haft eftir Hannesi í tilkynningu þegar greint var frá kaupunum. Ekkert liggur fyrir um ástæður hækkunarinnar á gengi bréfa í AMR í dag.
Bandaríkjastjórn hefur tilkynnt þeirri bresku að ekki verði sóst eftir því að tveir vígamenn Íslamska ríkisins, sem þekktir hafa verið undir viðurnefninu Bítlarnir, verði dæmdir til dauða. Mennirnir tveir, Alexanda Kotey og Elshafee Elsheikh, voru hluti af fjögurra manna teymi sem kallaðir voru Bítlarnir vegna breska hreimsins og eru þeir grunaðir um að hafa staðið að baki fjölmörgum aftökum sem sumar hverjar hafa ratað á internetið. CNN greinir frá. Dómsmálaráðherra Bandaríkjanna, William Barr, tilkynnti innanríkisráðherra Bretlands, Priti Patel, frá ákvörðun Bandaríkjanna í bréfi í dag. „ Ég skrifa þetta bréf til þess fullvissa bresk stjórnvöld um að ef þau aðstoða okkur í málaferlum, munu Bandaríkin ekki fara fram á dauðadóm yfir Alexanda Kotey eða El Shafee Elsheikh, “ skrifaði Barr. ISIS Bítlarnir fjórir voru sviptir breskum ríkisborgararétti árið 2015 en þremur árum seinna voru Kotey og Elsheikh handsamaðir. Bresk stjórnvöld vilja ekki rétta yfir þeim þar sem að þeir teljast ekki lengur breskir ríkisborgarar en þeir eru í haldi Bandarískra hersveita í Írak. Bresk stjórnvöld hafa þegar sett Bandaríkjunum það skilyrði að ef mennirnir verði sendir í fangelsið í Guantanamóflóa muni breskt stjórnvöld ekki veita Bandaríkjamönnum öll þau gögn sem óskað verður eftir. Einn af ISIS bítlunum, Jihadi John, lést í loftárás Bandaríkjamanna árið 2015 og hefur hinn fjórði verið handsamaður og er mál hans fyrir tyrkneskum dómstólum.
Herra forseti. Það mun hafa verið í desembermánuði, sem hæstv. fjmrh. svaraði fsp. frá hv. 1. þm. Norðurl. v. um það, hvenær fasteignamatið nýja tæki gildi. Ég ætla, að hæstv. ráðh. hafi svarað eitthvað á þá leið, að hann byggist við, að fasteignamatið tæki gildi 1. marz. Nú eru fimm dagar þangað til, og þess vegna leyfi ég mér að spyrja hæstv. ráðh., hvenær það verði, sem nýja fasteignamatið taki gildi, og hvenær muni verða lokið endurskoðun þeirra laga, sem fasteignamatið hefur áhrif á. Herra forseti. Þó að fsp. þessi sé flutt utan dagskrár hér, þá hef ég ekkert á móti því að svara hv. þm. Það er alveg rétt, sem hann sagði, að ég skýrði hér frá því fyrr í vetur, að stefnt væri að því, að nýja fasteignamatið gæti tekið gildi 1. marz. Það byggðist á því, að gert var ráð fyrir, að lokið yrði þá úrskurði á öllum kærum og landsnefndin hefði þá einnig lokið sínu starfi. En nú standa sakir þannig, að þetta mun ekki reynast auðið, þannig að það mun taka a.m.k. einn mánuð og jafnvel tvo mánuði að þessu verði lokið til fulls, þannig að nýja fasteignamatið mun ekki taka gildi fyrr en í fyrsta lagi 1. apríl, en mér þykir þó sennilegra 1. maí, til þess að öruggt sé, að frá öllum þeim formsatriðum hafi verið gengið, sem æskilegt er að ganga frá, áður en gildistakan kemur til. Þá spurði hv. þm. að því, hvað liði endurskoðun ýmissa ákvæða, sem snerta fasteignamatið. Um það er það að segja, að í undirbúningi eru nú viss frv., sem skipta máli í því sambandi, en þetta heyrir undir ýmis rn. Í fyrsta lagi hefur nú verið lagt fyrir Alþ. frv. til l. um breyt. á l. um tekju - og eignarskatt, þar sem gert er ráð fyrir breytingum á eignarskatti miðað við nýja fasteignamatið, og er þess vænzt, að það frv. verði samþ. hér endanlega á þessu þingi. Í öðru lagi mun nú næstu daga verða lagt fyrir Alþ. frv. um endurskoðun á lögum um stimpilgjöld og þinglýsingargjöld. Í þriðja lagi má gera ráð fyrir því, að lagt verði fyrir Alþ. líka innan skamms tíma - þó að það sé ekki á vegum fjmrn. - frv., sem felur í sér almenn ákvæði um það, að fyrst um sinn skuli viðmiðunargjöld, sem ákveðin eru sérstök prósenta af fasteignamati, breytast til samræmis við hið nýja mat, þannig að hækkun verði ekki á þeim fyrr en eftir að þau lög hafa verið ákveðin eða endurskoðuð. Hér er um að ræða ýmiss konar gjöld til sveitarsjóða, en svo sem kunnugt er, hefur nýja fasteignamatið hvorki áhrif á fasteignagjöld né ýmsa aðra skatta til sveitarfélaga á þessu ári, vegna þess að þeir voru á lagðir um síðustu áramót miðað við þágildandi fasteignamat og koma ekki til aftur fyrr en um næstu áramót, en þá þarf að sjálfsögðu að vera búið að endurskoða öll þessi gjöld. Það er þó hugsanlegt, að það séu einstök gjöld, sem breytist á öðrum tímum árs eða heimilt sé að breyta á öðrum tímum árs, og þess vegna hefur þótt æskilegt, að sett yrði til öryggis almennt bráðabirgðaákvæði, eins og ég gat um, ef um slík gjöld væri að ræða. Lög Um erfðafjárskatt munu einnig vera til athugunar í því rn., sem með þau mál hefur að gera. Þetta hygg ég vera þau helztu gjöld, sem eru beinlínis bundin við fasteignamat, þannig að það hefur verið höfð fullkomin hliðsjón af nauðsynlegum breytingum í því efni, enda ljóst mál, að um svo mikla hækkun fasteignamatsins sjálfs er að ræða, að það verður að gera breytingar á viðkomandi gjöldum. En þetta vona ég, að sé nægilegt svar við fsp. hv. þm. Herra forseti. Á þskj. 151 er að finna till. til þál. , sem ég hef leyft mér að flytja, og er tillgr. svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta : „ Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að láta rannsaka það rækilega, hvort möguleikar séu á útflutningi á framleiðsluvörum gróðurhúsa og þá sérstaklega blómum. Rannsókn þessari skal hraðað svo, að niðurstöður hennar geti legið fyrir næsta reglulegu Alþingi. “ Eins og fram kemur í grg. með till., hafa einstakir garðyrkjubændur gert tilraun til útflutnings á blómum, en í svo smáum stíl og af vanefnum undirbúið, að ekki er unnt að nema neina reynslu af þeim tilraunum, þótt ætla megi, að byggja mætti upp í framhaldi af þeim blómarækt við þær aðstæður og í því formi, að góðs árangurs mætti vænta af útflutningi. Þegar þess er gætt, að málefni af þessu tagi hafa ekki verið til umr. fyrr hér á hinu háa Alþingi, þykir mér rétt að rekja nokkuð þær hugmyndir, sem menn hafa áður og annars staðar sett fram um útflutning blóma. Það mun hafa verið í ársbyrjun 1953, að prófessor Níels Dungal flutti erindi í Hinu íslenzka náttúrufræðifélagi um orkideurækt. Erindi þetta er prentað í 3. hefti Náttúrufræðingsins 1953. Þegar ég las erindi þetta, þótti mér það strax nýstárlegt og ánægjulegt og í hugleiðingum prófessorsins um ræktun og útflutning á orkideum kveða við nýjan tón um útflutning á landbúnaðarvörum. Ég hygg, að fullyrða megi, að prófessor Níels Dungal hafi haft nokkra faglega þekkingu á þessum málum. Sjálfur fékkst hann við ræktun í gróðurhúsum, og á mörgum ferðum sínum erlendis gafst honum tækifæri til að tala við blómaræktarmenn í ýmsum löndum og ræða við þá um möguleika á ræktun ýmissa tegunda og við ólík skilyrði. Þá hefur hann og rætt við fjölmarga erlenda menn um markaði og aðra þá þætti, sem varða útflutning á blómum. En niðurstaða prófessors Níelsar Dungal er í stuttu máli þessi, og vitna ég þá til eigin orða hans, með leyfi hæstv. forseta. Hann segir : „ Ég skal ekkert um það segja, hvort það muni eiga eftir að borga sig að rækta orkideur fyrir innanlandsmarkað. Fólkið þarf að venjast notkun þessara blóma og spyr ekki eftir þeim, nema þegar þau eru til, og hefur enga hugmynd um þau né hvernig þau eru notuð. En sennilegt þykir mér, að sumar tegundir a.m.k. eigi eftir að verða markaðsvara hér, sérstaklega cymbidium. Þau blóm hafa marga og mikla kosti, í fyrsta lagi eru þau flestum fegurri og vel til þess fallin að prýða barm velbúinnar konu. Þau vaxa hér vel og blómstra, og blómin halda sér svo lengi, að hægt er að hafa þau á plöntunni vikum og mánuðum saman og bíða rólega tækifæris til að selja þau, en eru ekki eins og flest önnur blóm, sem verða að skerast og seljast strax, ef þau eiga ekki að fölna og visna. Ég held, að mér sé óhætt að fullyrða, að hér sé hægt að reka orkideurækt í stórum stíl sem atvinnuveg, sérstaklega eigum við að rækta odonto glossum og cymbidium og hvort tveggja til útflutnings. Sannleikurinn er sá, að þótt ameríski markaðurinn sé að fyllast af cattleyum, svo að það getur ekki lengur talizt mikill gróðavegur að rækta þær eins og hingað til hefur verið, þá er stöðugur og mikill markaður fyrir odonto glossum. Við gætum áreiðanlega selt odonto glossum fyrir milljónir dollara í Ameríku, ef við tækjum upp slíka rækt í stórum stíl og hefðum nógu góða fagmenn til þess að sjá um ræktunina. “ Þetta segir prófessor Níels Dungal. Við þessi orð þarf ég engu að bæta og legg engan dóm á réttmæti þeirra, en mér þykir rétt að vekja athygli á þeim, þegar rætt er um þetta fjölþætta mál. Þá þykir mér rétt að vekja athygli á því, að nokkrir garðyrkjubændur hafa gert tilraunir til þess að flytja út blóm. Á þeirri starfsemi hefur ekki orðið framhald, enda voru þær tilraunir gerðar í smáum stíl og án nauðsynlegs undirbúnings og skipulagningar heima fyrir og erlendis. Ráðunautarnir Axel Magnússon og Óli Valur Hansson hafa skýrt mér frá athugunum, sem þeir hafa hvor í sínu lagi gert til þess að kanna möguleika á útflutningi framleiðsluvara gróðurhúsanna. Þeir hafa rætt þetta við starfsbræður sína erlendis og blómakaupmenn og gert margs konar samanburð á verði varanna og aðstöðu við ræktun. Hér heima fyrir þarf að kanna og gera áætlanir að nýju um furðumarga þætti þessa máls, svo sem val á tegundum til ræktunar, gerð og stærð gróðurhúsanna sjálfra, svo og stærðir framleiðslustöðvanna. Þá þarf og að tryggja, að verði á jarðhitanum og aðstöðu til nýtingar hans verði stillt í hóf og einnig verði á raforku, sem trúlega þarf að nýta í stórum stíl til lýsingar, svo að vetrarnóttin verði ekki sá þrándur í götu þessum atvinnuvegi, sem margur ætlar, að hún verði alla tíð. En það þarf ekki að vera, ef rétt er á málum haldið, því að sannað er, að rafljós gegna hér stóru hlutverki við blómarækt, og mun ég koma nánar að því síðar. Þá þykir mér rétt að kynna lítillega hugmyndir um ræktun og útflutning blóma, sem Sveinbjörn Björnsson eðlisfræðingur hefur sett fram og er að finna í grein eftir hann í Morgunblaðinu 20. des. 1969. Sveinbjörn Björnsson sótti skömmu áður ráðstefnu um kjarnorkuver, þar sem m.a. var fjallað um sölu á raforku og gufu til stóriðju og hugsanlega nýtingu á heitu vatni til gróður - og fiskiræktar. Sveinbjörn telur, að ýmsar hugmyndir og nýjungar, sem komu fram á ráðstefnunni, geti komið að notum við nýtingu jarðhita hér heima. Þær hugmyndir, sem Sveinbjörn Björnsson setur fram í blaðagrein þeirri, sem ég gat um, þykja mér hinar athyglisverðustu og það svo, að mér virðist nauðsynlegt að kanna þær nánar af þeim mönnum, sem bezta þekkingu hafa á ylrækt og blómarækt og væntanlega verða valdir til þeirra rannsóknarstarfa í nefnd, sem umrædd till. mín til þál. gerir ráð fyrir. Ég sé ástæðu til að kynna þessar hugmyndir lauslega hér til þess að vekja á þeim athygli, og kýs ég að gera það með því að vitna til eigin orða Sveinbjarnar Björnssonar, með leyfi hæstv. forseta. Sveinbjörn segir svo : „ Nýting jarðhita til gróðurræktar hefur hingað til verið í mjög smáum stíl og miðast eingöngu við innlendan markað. Með inngöngu Íslands í EFTA gæti hins vegar opnazt markaður 100 millj. neytenda fyrir þessar afurðir, og gæti það breytt viðhorfunum um alla framleiðslu og rekstur. Þessi stóriðja yrði að því leyti hagkvæmari okkur en efnaiðja, að hún þyrfti að öllum líkindum hlutfallslega minna stofnfé og meira vinnuaf! en verksmiðjur til sjóefnavinnslu, magnesiumvinnslu eða álbræðslu. “ Enn fremur segir Sveinbjörn : „ Stóriðja gæfi tækifæri til hagnýtingar ýmissa tækninýjunga í ræktun, sem ekki þykja arðbærar eða framkvæmanlegar, þegar reksturinn er í smáum stíl, og verða hér tínd til nokkur dæmi. Stuttur sólartími á vetrum veldur erfiðleikum í gróðurrækt hér. Ef raforka er ódýr, mætti e.t.v. bæta nokkuð um með raflýsingu, einkum ef notaðir eru lampar, sem gefa frá sér mestan hluta ljósorkunnar í bláum og rauðum bylgjulengdum, sem nýtast plöntunni bezt til kolsýruvinnslu. til eru einnig fluorsent, sem bera má á fleti. Þessi efni drekka í sig sólarljós og rafljós og breyta þeim í ljós með bylgjulengdum, sem plantan nýtir bezt. Með þessum efnum mætti auka nýtingu á því litla sólskini, sem fáanlegt er á vetrum. Tilraunir hafa sýnt aukna blómgun og ávaxtaframleiðslu og í öðrum tilvikum hraðari vöxt og stærri laufblöð, þegar plöntur eru lýstar á þennan hátt. Þá hafa verið gerðar tilraunir til að örva vöxt með því að bæta kolsýru í loft í gróðurhúsum, og hafa þær gefið góða raun. Á jarðhitasvæðum er yfirleitt mikið um kolsýru í vatni og auðvelt að koma þessari tækni við. “ Enn segir Sveinbjörn Björnsson um einn þátt til viðbótar í þessum efnum : „ Goodyear Rubber fyrirtækið framleiðir hús úr gegnsæju plasti, sem blásin eru upp með lofti. Eitt hús án súlna getur þakið tvo hektara lands. Byggingarkostnaður á fermetra er nú um helmingur af kostnaði við venjulega gerð gróðurhúsa, en mun lækka verulega, þegar skriður kemst á framleiðsluna. Vinna má inni í húsunum með öllum landbúnaðarvélum, og gefur það tækifæri til stórtækari vinnslu. “ Ég hef kynnt þessar hugleiðingar Sveinbjarnar Björnssonar, til þess að það liggi ljóst fyrir, að þær hafa komið fram, og hvort sem við lítum á þær sem raunsæjar eða ekki, þá er fyllilega ástæða til að kanna þær og nýta þær, ef þær reynast vera nothæfar. Það er komið hér inn á ýmsar nýjungar, sem sérfræðingar þurfa um að fjalla. Sumt af því er vel þekkt hér heima, en aðra þætti mætti kanna nánar og þá í ljósi þess, að í stóriðju má ná árangri með dýrari stofnaðgerðum en unnt er að koma á við smærri framleiðslustöðvar. Að lokum segir Sveinbjörn Björnsson svo : „ Ef áhugi er á frekari könnun þessa máls, væri e.t.v. bezt að stofna til fámenns umræðuhóps landbúnaðarsérfræðinga, garðyrkjumanna, verkfræðinga og sölumanna, sem ynnu úr þessum hugmyndum raunhæfar tillögur og hönnuðu rannsóknarverk, sem síðan yrðu falin ráðgefandi verkfræðingum til endanlegrar athugunar á vænlegum leiðum til stóriðju á þessu sviði. “ Ég hef talið rétt að kynna hv. alþm. þessar hugmyndir, eins og ég áðan sagði, og ég vænti þess, að mönnum sýnist eins og mér, að þetta mál sé þess vert að kanna það og kanna það til hlítar. Ég ætla, að hér geti verið um eins konar stóriðju að ræða, eins og fram hefur komið í ræðu minni. Ef sú stóriðja kemst á, þá hefur hún þá sérstöðu, að hún tekur til sín allmikinn vinnukraft, en tiltölulega lítil stofnfjárframlög, og enn fremur ber að minna á það, að þeirri stóriðju fylgir ekki mengunarhætta, svo að teljandi sé. Herra forseti. Ég tel, að ekki sé ástæða til að hafa fleiri orð um þá till., sem hér liggur fyrir til umr., nema sérstakt tilefni gefist til, og spara mér því frekari orðræður í bili, en ég legg til, að á einhverju stigi þessarar umr. verði umr. frestað og till. vísað til allshn. Herra forseti. Ég hef leyft mér á þskj. 97 að flytja till. til þál. um heildarlöggjöf um nýtingu og rétt til óbyggða, afrétta og almenninga. Tillgr. er svo hljóðandi : „ Alþingi ályktar að fela ríkisstj. að skipa þriggja manna nefnd til að gera könnun á eignarrétti, takmörkuðum eignarréttindum, svo sem ítökum og afnotarétti, svo og landamerkjum afrétta, almenninga á landi og í vötnum og annarra óbyggðra svæða í landinu. Enn fremur að undirbúa heildarlöggjöf um nýtingu og rétt til þessara svæða. Skal leggja frv. um þetta efni fyrir Alþ. svo fljótt sem unnt er. “ Til skamms tíma hefur meginhluti Íslands verið talinn óbyggilegur með öllu og ónýtanlegur nema til beitar fyrir búfé, þar sem gróður var. Nútímahugmyndir um þetta efni eru allt aðrar. Komið hefur í ljós, að á hinum auðu og óbyggðu svæðum felast mikil verðmæti, og líkur benda til, að mun meiri hluti landsins sé í raun byggilegur en talið hefur verið. Hugmyndir manna um nýtingu vatnsorku hafa gerbreytzt á síðari árum, og margir líta á jökla vora sem ein mestu auðæfi landsins. Þar sé fólgin sú orka, sem ókomnar kynslóðir Íslendinga muni nota og megi jafna til kolanáma og olíu - eða gaslinda annarra þjóða. Þótt landamerkjalög hafi verið hér í gildi um langt skeið, hefur komið í ljós, að landamerki eru víða mjög óglögg, og sérstaklega er óljóst um takmörk lögbýla annars vegar og afrétta og almenninga hins vegar. Skýr lagaákvæði skortir um rétt til afrétta og almenninga. Má í því sambandi benda á hin miklu málaferli, sem hafa verið um Veiðivatnasvæðið og svo um Nýjabæjarafrétt og Laugarfellsöræfi. Þá munu nú og risin mikil málaferli um rétt til botns í almenningum vatns. Telja má víst, að rétturinn til afrétta og almenninga sé með mjög mismunandi hætti víða um land. Lönd utan byggða heyra sum undir jarðir þær, sem að þeim liggja, og eru þá hluti af þeim sem jarðareign. Önnur eru afréttir tiltekinna sveitarfélaga eða upprekstrarfélaga. Hver réttur sveitarfélags til afréttar síns er, mun vera með nokkuð mismunandi hætti. Sum afréttarlönd eru vafalítið bein eign sveitarfélaganna. Réttur þeirra til annarra er hins vegar e.t.v. aðeins afnotaréttur í tiltekna átt. Um þetta eru engin almenn lagaákvæði, og dómsúrskurðir eru fáir um þetta efni, svo að þar getur verið um mörg vafamál að ræða. Um almenninga eru ýmis ákvæði í Jónsbók, sem flest munu orðin úrelt nú á tímum, enda sniðin í fyrstu eftir norskum landsháttum og því efasamt, hversu vel þau hafa átt við hér á landi. Að svo miklu leyti sem almenningar eru enn til, mun annars víða vera svo komið, að tilteknar jarðir hafa eignazt tiltekin afnot þeirra, og munurinn á þeim og afréttum mun því vera orðinn óljós nú á tímum. Loks eru inni á hálendinu landssvæði, sem liggja utan afrétta, þ.e. jöklar og öræfi, sem enginn einstaklingur getur leitt heimildir að. Um rétt til afrétta og almenninga, sem ekki tilheyra sveitarfélögum, upprekstrarfélögum eða einstökum jörðum, er því nokkur vafi. En eftir því sem stöðu ríkisvalds er háttað nú á tímum, virðist eðlilegast, að ríkið sé aðili þessara réttinda, enda er sú regla yfirleitt ríkjandi með öðrum þjóðum. Til skamms tíma skipti litlu máli um eignarrétt þessara landssvæða. Umferð um afréttir og óbyggðir landsins var nær engin. Engum datt í hug, að neinar verulegar nytjar væru af þessu landi. Menn höfðu ekki skilning á því, að gróður landsins væri í stórri hættu og nauðsyn bæri til að verja landið gegn uppblæstri með uppgræðslu og gróðurvernd. Menn gera sér ekki ljóst, að heiða - og fjallavötn búa yfir miklum möguleikum til fiskiræktar og vötn hálendisins hafa grundvallarþýðingu í sambandi við virkjunarmál landsins. Það hefur komið á daginn, að afréttir og óbyggðir Íslands búa yfir miklum möguleikum, sem snerta landsmenn alla. Af örfáum lagagreinum, sem fjalla um afréttir og almenninga, má yfirleitt ráða, að löggjafinn líti svo á, að þessi lönd séu almenningi frjáls til afnota, nema þau séu háð eignarrétti lögbýla eða sveitarfélaga eða sveitarfélög hafa öðlazt afnotarétt af tilteknum svæðum. Í þessu sambandi má minna á lög um fuglaveiði og fuglafriðun nr. 33 1966. Þar segir í 5. gr. : „ Öllum íslenzkum ríkisborgurum eru fuglaveiðar heimilar í afréttum og almenningum utan landareignar lögbýla, enda geti enginn sannað eignarrétt sinn til þeirra. “ Samkv. þessari gr. er þýðingarmikið að vita, hvaða afréttir landsins eru háðar eignarrétti einstaklinga, upprekstrarfélaga eða sveitarfélaga. Hins vegar er í lögum um lax - og silungsveiði nr. 76 1970, í 5. gr., ákvæði, sem bendir til, að afnotahefð hafi skapazt. Þar segir : „ Búendum, sem rétt eiga til upprekstrar á afrétt, er einum heimil veiði í vötnum á þeim afrétti til búsþarfar á sama hátt og verið hefur, enda sé veiðiréttur í þeim vötnum eigi einkaeign. Eigi má leigja veiði í slíkum vötnum eða leyfa hana með öðrum hætti. Veiðifélögum við slík vötn er heimilt að ráðstafa veiði í samræmi við lög þessi. “ Þetta bendir til þess, að löggjafinn líti þannig á, að það sé ekki eignarréttur á afréttarvötnunum, en hins vegar hafi búendur, sem eiga upprekstrarréttinn, öðlazt einir veiðihefðina. Þannig eru þau fáu lagaákvæði, sem snerta þessi mál, yfirleitt nokkuð óskýr og teygjanleg. Sama máli gegnir um þá fáu dóma, sem gengið hafa um þessi mál. Þó virðist mega draga þá ályktun af þessum dómum, að sá, sem telur sig eiga eignarrétt á landssvæði utan landareignar lögbýla og ofar byggð, hafi sönnunarskyldu fyrir staðhæfingu sinni um beinan eignarrétt. Sérstaklega á þetta við um hrein öræfasvæði, eins og t.d. dómur Hæstaréttar frá 29. apríl 1969 um Nýjabæjarafrétt gefur tilefni til. Um fjölmörg landssvæði utan landareigna lögbýla ríkir veruleg óvissa um beinan eignarrétt. Er því ljóst, að brýna nauðsyn ber til að taka þessi mál til gagngerðrar athugunar og reyna að koma fastri skipan á þessi mál, þannig að réttarstaða þeirra, sem hér eiga hagsmuna að gæta, verði skýrt mörkuð. Það land, sem hér er um að ræða, hefur verið að blása upp á undanförnum áratugum og er víða örfoka. Þessa gróðureyðingu verður að stöðva hið fyrsta og hefja jafnframt stórfellda sókn til að auka gróðurfar og almennar nytjar þessara landshluta. Slíkt stórátak verður að sjálfsögðu ekki gert nema með samstilltu átaki margra aðila og öflugum stuðningi ríkisvaldsins með hæfilegum fjárveitingum af almannafé. Víst er, að ríkið sjálft á mikinn hluta þessara landssvæða, og ber því siðferðisleg skylda til þess að bæta sín eigin landssvæði. Það þarf því að kveða tryggilega á um það, hverjir eigi rétt til óbyggðanna á Íslandi, afréttanna og almenninganna. Það er grundvallarforsenda þess, að hafizt verði handa um gróðurvernd og auknar nytjar þessa landssvæðis. Herra forseti. Ég sé ekki ástæðu til þess að ræða þetta mál frekar að sinni. Hér er vissulega um þýðingarmikið og margþætt mál að ræða, sem snertir alþjóð. Ég vænti þess, að hv. alþm. séu sammála mér um það, að tímabært sé, að málið verði ítarlega kannað, eins og till. gerir ráð fyrir. Að þessari umr. lokinni leyfi ég mér að leggja til, að málinu verði vísað til allshn. Herra forseti. Ég sé ástæðu til að þakka fyrir, að þessu máli er hér hreyft. Ég er sannfærður um, að hér er um eitt hið mikilvægasta mál að ræða, sem við eigum við að glíma á næstu árum. Það er alveg skýlaust, að eignarréttur er mikilvægur hér á landi, og mér er sagt, að í setningarræðu í gær á Búnaðarþingi hafi formaður Búnaðarfélagsins kveðið svo að orði, - e.t.v. er það mismæli, e.t.v. er það ekki alveg laukrétt hermt, - en hann hafði átt að segja : „ Um 2700 bændur eiga landið. “ Hvað eigum við hinir þá og hvað á þá öll íslenzka þjóðin, ef 2700 bændur eða þar um kring eiga allt landið? Það kom skýrt fram í máli ræðumanns, að hann taldi, að víst væri, eins og hann orðaði það, að ríkið ætti mikinn hluta landsins, en ekki liggur ljóst fyrir, hvað ríkið á. Ég tel það vel tímabært, að það liggi ljóst fyrir á 1100 ára afmæli landsins, hvað íslenzka þjóðin á og hvað einstakir þegnar eiga, og það yrði skýrt afmarkað og undinn að því bráður bugur að fá löggjöf um það, sem tekur fram, hvað hver á, að nytjar þeirra, sem hafa nytjað landið, séu tryggðar. Það ætlast enginn til þess, að þeir missi af sínum nytjum, sem hafa nytjað öræfin, en það liggur líka ljóst fyrir, að fjöldi bænda hefur rekið upp í sameiginlegan almenning, án þess að eignarréttur sé viðurkenndur. Það kemur líka skýrt fram í sambandi við hæstaréttardóm í Nýjabæjarmálinu svo nefnda um afréttir, að það er mjög erfitt að sanna eignarrétt uppi í óbyggðum. Það er nauðsynlegt, að þetta komi fram vegna þeirra möguleika, eins og ræðumaður kom inn á, sem búa í óbyggðunum. Ég tel þess vegna mjög nauðsynlegt, að menn hugleiði það alvarlega að leysa þennan hnút, sem fram undan er, því að ella verða mjög mörg erfið mál fram undan, sem skapa erfið málaferli. Ég ætlast ekki til þess, að þeir, sem hafa nytjað landið um áratugi með upprekstri á búfé eða með veiðum, missi sinn rétt. En það verður að liggja ljóst fyrir, hver á landið. Á þjóðin það sameiginlega eða er það eign nokkurra einstaklinga eða hreppsfélaga? Og það verður að höggva á þennan hnút sem fyrst, ella stefnir í voða. Það er sagt, að ein jörð í Mývatnssveit eigi stærra landssvæði en t.d. Árnessýsla öll er. Ég veit ekki, hvort nokkrir pappírar liggja fyrir um þessa eignaraðild. En þessu hefur verið haldið fram um áratugi. Mest af þessu landi er vötn og sandar og hraun og jöklar, en engu að síður er það talið í bókum, að því er mér er tjáð, eign vissra jarða og vissra manna þá um leið. Nauðsyn er því á, að hv. Alþ. taki undir þessa till. hér og stuðli að því, að löggjöf verði sett um, hverjir eiga landið. Herra forseti. Ég hef ásamt hv. 1. þm. Norðurl. v. , Ólafi Jóhannessyni, leyft mér að flytja svo hljóðandi till. til þál. um sjóvinnuskóla eða sjóvinnunámskeið á Siglufirði, með leyfi forseta : „ Alþingi ályktar að skora á ríkisstj. að vinna að því í samráði við bæjarstjórn Siglufjarðar að koma á fót sjóvinnuskóla eða sjóvinnunámskeiðum á Siglufirði. “ Áður en ég ræði þessa þáltill. sérstaklega, vil ég með nokkrum orðum minnast á ástand og horfur í atvinnu - og efnahagsmálum Siglufjarðar. Það er kunnara en frá þurfi að segja, að s.l. áratug hefur svo að segja engin síld veiðzt og verið flutt til Siglufjarðar, og árið 1970 var að því leyti sögulegt, að það var fyrsta árið á þessari öld, sem engin síld barst á land á þennan stað, sem áður var stærsti síldarverksmiðjubær í Evrópu. Við getum hugsað okkur áhrifin, sem slíkt ástand hefur á eitt byggðarlag, sem byggir afkomu sína fyrst og fremst á síldveiðunum. Hvað mundi ske í Vestmannaeyjum, ef þar hefði ekki veiðzt fiskur og ekki borizt á land fiskur í heilan áratug? Og hvað mundi ske á Suðurlandi, ef þar væri stöðugur heybrestur og þar sprytti ekki gras í áratug? Þetta er eitthvað svipað og það, sem hefur gerzt á Siglufirði. En þó að svona hafi til tekizt og þrátt fyrir það að fjórar síldarverksmiðjur hafi verið lokaðar þar árum saman, þá hefur þó það fólk, sem þarna býr, snúið bökum saman og leitazt við að byggja upp atvinnulífið í þessum bæ. Ég vil í því sambandi minna á, að Siglfirðingar keyptu fyrsta tilbúna skuttogarann, sem var keyptur hingað til landsins og heitir nú Dagný. Siglfirðingar létu smíða fyrsta skuttogarann, sem kom til Íslands, skuttogarann Siglfirðing. Þeir hafa nýlega keypt togskipið Sigurð Bjarnason, sem nú heitir Hafnarnes. Og gerður hefur verið samningur um kaup á nýjum skuttogara, sem smíða á í skipasmíðastöðinni Stálvík. Ég minni á útgerð togarans Hafliða, sem hefur haft geysilega þýðingu fyrir atvinnulífið á Siglufirði allt frá því að hann var keyptur. Ég rifja þetta hérna upp, þar sem ég er að tala um málefni, sem varðar Siglufjörð, vegna þess að ég hef stundum heyrt það á mönnum, að þeim finnst Siglfirðingar vera framtakslitlir í atvinnumálum og vilji gera mestar kröfur til annarra. En þeim fullyrðingum vísa ég algerlega á bug. Fiskiskipaflotinn hefur aukizt, og þeir vilja auka hann. Auðvitað hefur aðstoð þess opinbera komið til, þeirra gata hefur verið greidd af hálfu ríkisvaldsins eins og annarra. Á Siglufirði er síldarniðursuðuverksmiðja ríkisins. Hún hefur því miður ekki haft hráefni sem skyldi, og hún hefur staðið auð mánuðum saman, vegna þess að við höfum ekki haft síld til þess að leggja niður og selja dýrar úr landi en hún er seld í tunnum. Þetta hefur skeð á sama tíma sem tugir þúsunda tunna hafa verið seldar úr landi. Þarna er eitthvað að. É, g hef áður minnzt á þetta hér á Alþ., og ég endurtek það, að hér er eitthvað að. Það þarf líka í sambandi við rækju - og hörpudiskaveiðar að leita að nýjum miðum fyrir Norðurlandi með það fyrir augum, að þessi fiskur veiðist til þess að skapa frekari vinnu í verksmiðjunni. Tunnuverksmiðjan er nú gangandi, en þar er heldur ekki rétt á málum haldið. Það þyrfti að framleiða eingöngu í þeirri verksmiðju tunnur, sem notaðar eru á Íslandi, og þá mundu fást ódýrari tunnur en nú er, þar sem tunnusmíði er dreift á milli fleiri verksmiðja. Í verksmiðjum utan Siglufjarðar, sú stærsta er á Akureyri, eru framleiddar dýrari tunnur en á Siglufirði. Verði þessum málum kippt í lag og fiskiskipastóllinn stækkaður, þá mun birta í atvinnumálum Siglfirðinga, og það færi vel. Í þessum bæ er næg raforka, og Siglufjörður er einn af þeim fáu kaupstöðum, sem á sjálfur sitt orkuver, og er það bænum til stórra hagsbóta. Þar eru tveir skólar fyrir utan barnaskólann, tveir framhaldsskólar, gagnfræðaskólinn, sem nýtur mikils trausts, og iðnskólinn, sem nýtur vaxandi vinsælda og hefur starfað þar að ég hygg um fjóra áratugi. Till. okkar Ólafs Jóhannessonar er um það að skora á ríkisstj. að vinna að því í samráði við bæjarstjórnina að koma á sjóvinnuskóla eða sjóvinnunámskeiðum á Siglufirði. Það fer vel á því, að slíkum skóla eða námskeiðum væri valinn staður á þessum stað, því að þarna hafa löngum átt heima góðir sjómenn. Afkoma Siglufjarðar hefur byggzt á sjávarafla og vinnslu hans, eins og ég hef áður tekið fram í þessari stuttu ræðu minni, og síldveiðin var, eins og við vitum allir, sem hér erum, lengi vel aðaluppistaðan í atvinnulífi Siglfirðinga, en síldarleysi hefur orðið fáum stöðum meiri hnekkir en Siglufirði. Sjómennskan er ein af meginstoðum íslenzks atvinnulífs. Það er því þjóðfélagsleg nauðsyn að búa vel að þeim, sem sjómennsku stunda. Þeir, sem við hana fást, þurfa og að kunna vel til verka, og það er því mikilvægt, að þeir eigi kost á starfsmenntun og verkþjálfun. Þá starfskunnáttu og reynslu fá ungmenni auðvitað fyrst og fremst á sjónum og undir handleiðslu reyndra sjómanna. Það er þó vafalaust hægt að kenna ungmennum ýmis vinnubrögð, er að sjómennsku lúta, í skóla eða á námskeiðum. Það er einmitt þörf á því að taka upp skipulega þjálfun sjómannsefna með einum eða öðrum hætti, og með því að koma á fót sjóvinnunámskeiðum eða sjóvinnuskóla mætti eflaust vekja áhuga ungra manna á þessari atvinnugrein, en þess er einnig mikil þörf. Herra forseti. Ég ætla ekki að fjölyrða frekar um þessa till., en óska eftir, að umr. verði frestað og henni verði vísað til allshn. Herra forseti. Þessi þáltill. , sem í dagskrá er nú bara kölluð Flugstöð á Vestmannaeyjaflugvelli, fjallar raunar um nokkru fleiri þætti í samgöngumálum Vestmannaeyja og Suðurlandskjördæmis heldur en rúmast í því hugtaki einu. Till. er sem sagt á þessa leið : „ Alþingi skorar á ríkisstj. að gera nú þegar ráðstafanir til þess að bæta verulega samgöngur við Vestmannaeyjar. Í því skyni verði hið bráðasta hafizt handa um eftirgreindar ráðstafanir : 1. Vestmannaeyjaflugvöllur verði stækkaður og búinn fullkomnum öryggistækjum á næsta ári og byggð við hann fullkomin flugstöð. 2. Ríkisstj. beiti áhrifum sínum til þess, að upp verði teknar að nýju áætlunarflugferðir milli Eyja annars vegar og Hellu og Skógasands hins vegar. 3. Endurskipulagðar verði ferðir Skipaútgerðar ríkisins, þannig að komið verði á daglegum skipsferðum milli Þorlákshafnar og Vestmannaeyja. “ Um þessa till. er það sérstaklega að segja, að eins og allir þeir vita, sem kunnugir eru samgöngum innanlands, þá fara meginflutningarnir, bæði fólksflutningar og vöruflutningar, í landinu fram á bifreiðum eftir vegakerfi landsins. En einn er þó sá kaupstaður landsins, sem ekki er í sambandi við þetta vegakerfi og verður þar af leiðandi að hafa sínar samgöngur með öðrum hætti. Það er Vestmannaeyjakaupstaður, og veldur það þeim kaupstað verulegum erfiðleikum að liggja ekki að þessu stærsta samgöngukerfi landsmanna og geta þar af leiðandi ekki notið þess. Á hinn bóginn verður þess ekki vart, að kostnaður við þjóðvegakerfið sé ekki látinn falla á þennan kaupstað eða íbúa hans með svipuðum hætti eins og aðra landsmenn. En af því leiðir að sjálfsögðu sú skylda þjóðfélagsins að búa þeim mun betur að slíkum kaupstað um aðra þætti samgöngumála, sem nýtur ekki þessa þáttar. Þegar flugsamgöngur hófust fyrir alvöru hér á landi, var hafizt handa um að byggja í Vestmannaeyjum flugvöll eða nánar tiltekið flugbraut, og var hún tekin í notkun fyrst í smáum mæli fyrir u.þ.b. 20 árum og síðan í síauknum mæli. Flugvallarframkvæmdir í Vestmannaeyjum hafa hins vegar verið svo hæggengar, að þessi flugbraut er engan veginn búin enn þá. Hún er í smíðum enn þann dag í dag. Það hefur líka verið byggð önnur braut, þverbraut á þessa, sem fyrir var. Hún er ekki heldur búin. Hvorug þeirra hefur náð þeirri lengd, sem ætlað var, hvorug hefur verið búin þeim öryggisbúnaði, sem sjálfsagður er. T.d. eru þessar brautir ekki raflýstar, þannig að þær séu nothæfar í myrkri. Þetta þykja nú hv. alþm. vænti ég nokkur tíðindi, því að svo óskaplega stinga þessar upplýsingar í stúf við það, sem almenningi í landinu og þá væntanlega ekki að undanskildum alþm. þætti sjálfsagt, að gert hefði verið til framkvæmda. En svona hæggengar hafa þessar samgöngur verið við þennan stóra kaupstað, sem mun vera sá fjórði eða fimmti stærsti í landinu og reyndar sá þeirra, sem að tiltölu skilar þjóðarbúinu hvað mestum arði í útflutningsverðmætum. Ég gat þess, að hvorki flugbrautir í Vestmannaeyjum né heldur öryggisbúnaður svo sem raflýsing væri í því lagi, sem una mætti við. En ef við komum að aðstöðu farþeganna sjálfra og afgreiðslu flugvéla á þessum stað, þá munduð þið hv. alþm. verða þess varir, ef þið gerðuð ykkur ferð á þennan stað, að þarna er hvorki flugstöð né flugstjórnarstöð í þess orðs merkingu. Í staðinn fyrir þetta tvennt eru að vísu tvær kofabyggingar, báðar þröngar og ekki ýkja stæðilegar, svo að mann uggir, að þær gæti vel tekið af eða þær gætu oltið í einhverju meiri háttar veðri, sem þarna eru ekki ótíð. Þetta gildir jafnt um farþegaafgreiðslu og það, sem kallað er flugturn, en er reyndar ekki turn í þeirri merkingu, sem við venjulega leggjum í það orð, heldur er það bygging af svipaðri stærð og bændur höfðu gjarnan fyrir hænsni sín fyrir u.þ.b. hálfri öld. Mér þykir reyndar fyrir því, að hæstv. samgrh. skuli ekki vera staddur hér í salnum, en hafi hann haft augun sæmilega opin á sínum ferðum um staðinn, þá veit hann allt þetta álíka vel og ég. Sem betur fer hafa á ýmsum flugstöðvum landsins, á ýmsum flugvöllum landsins verið gerðar alveg sómasamlegar farþegaafgreiðslur og flugstjórnarstöðvar og reyndar á flugvöllum, þar sem mun minni umferð farþega og varnings á sér stað en á þessum flugvelli, sem ég hef hér gert að umræðuefni. En um hann fara á snærum Flugfélags Íslands 23 – 26 þús. manna á ári miðað við s.l. fimm ár, en Flugfélag Íslands er að vísu eina flugfélagið, sem heldur uppi áætlunarferðum á þennan stað, en farþegafjöldinn er ekki allur þar með upp talinn, því að allmikið ferðast þar um af fólki á leiguflugvélum, sem ekki er í þessum tölum, sem ég hér nefndi. Suðurland er með talsverða sérstöðu meðal kjördæma landsins að því leyti, að það er í rauninni tvö lönd, annars vegar Vestmannaeyjar og hins vegar Suðurlandsundirlendið. Og á milli þessara tveggja aðalbyggða kjördæmisins eru reyndar engar áætlunarsamgöngur eins og stendur, er svo geta kallazt. Það er að vísu rétt, að Skipaútgerð ríkisins sendir öðru hverju að sumarlagi strandferðaskipið Herjólf á milli Vestmannaeyja og Þorlákshafnar, en ekki er þar um neinar áætlunarbundnar ferðir að ræða yfir allt árið, heldur einungis stopular ferðir einu sinni í viku yfir hásumarmánuðina. Eitt sinn hafði Flugfélag Íslands áætlunarflugferðir á þríhyrningnum Vestmannaeyjar - Skógasandur - Hella - Vestmannaeyjar. Þessar flugferðir þóttu ekki gefa nægan arð og voru þess vegna þegjandi og hljóðalaust lagðar niður, og þar með tíðkast engar reglubundnar samgöngur á milli þessara fjölmennustu svæða innan kjördæmisins. Ríkisstj. Íslands hefur mér vitanlega ekkert gert til þess að beita áhrifum sínum í þá átt, að þessum flugferðum væri haldið áfram. Ég gat þess, að þessar flugferðir mundu ekki hafa gefið stóran arð, og reyndar má vera, að á þeim, ef þær eru taldar út af fyrir sig, hafi verið eitthvert tap. En að nota það sem réttlætingu fyrir því að leggja flugferðirnar niður, það hefur ekki verið gert á öðrum stöðum. Við vitum, að það eru fjöldamargar flugleiðir á Íslandi, sem ekki skila arði, ef þær eru taldar út af fyrir sig með tekjur og gjöld. Þetta sama má reyndar segja um allt innanlandsflug á Íslandi, a.m.k. sum árin. Mér vitanlega hefur þó engum dottið í hug að leggja niður innanlandsflug á Íslandi. Og ég er ekki í neinum vafa um það, að ef slíkar fyrirætlanir kæmu upp, þá mundu stjórnvöld landsins beita sér gegn því, að af þeim yrði. Á sama hátt álít ég, að stjórnvöldum landsins og þó einkum samgrn. hefði borið skylda til þess að koma í veg fyrir slíkt tap, að þessar áætlunarflugferðir yrðu lagðar niður, og eftir að þær voru samt lagðar niður, ætti íslenzka ríkisstj. að beita sér fyrir því, að þær yrðu teknar upp að nýju, enda er það einn þáttur þessarar till. að skora á ríkisstj. að hefjast nú handa um það að koma þessum flugferðum á aftur, þó að ekki hafi verið á þeim bókhaldslegur gróði einum saman og reiknuðum út af fyrir sig. Allir hlutir, líka á okkar landi, eru háðir nokkrum breytingum, og það liggur ekkert fyrir um það, að þessar ferðir gætu ekki verið eins arðgæfar nú eins og hverjar aðrar flugferðir, og þar af leiðandi tel ég, að það sé óréttlætanlegt af stjórnvaldanna hálfu að gera ekki verulegar tilraunir til þess að koma þeim á að nýju. Fyrir rösklega einum áratug eða líklega fyrir 12 árum réðst Skipaútgerð ríkisins í það að byggja sérstakt strandferðaskip til þjónustu við Vestmannaeyjar. Að vísu vantaði ekki plögg um það frá alls konar forstjórum og embættismönnum og forráðamönnum þessarar útgerðar, að það væri ekkert vit í slíkri skipsbyggingu. En skipið var nú byggt samt, af því að í það skiptið fór nú svo, sem reyndar allt of sjaldan skeður, að alþm. mátu meira nauðsynina heldur en vífilengjur embættismanna. Alþingi samþykkti að smíða þetta skip, og það var gert. Það hefur nú starfað í um það bil 12 ár og komið að ómetanlegum notum og reyndar oft og tíðum verið eina samgöngutækið, sem Vestmanneyingar hafa haft fyrir sínar þarfir. Þetta er strandferðaskipið Herjólfur. Á þessu tímabili hefur Skipaútgerð ríkisins gert gagngerar áætlanir um nýja tilhögun strandferða á Íslandi. Skipakostur hennar hefur verið við það miðaður, eldri skip hafa verið seld og ný hafa verið byggð eða eru í byggingu eins og Hekla, sem nú siglir hér á ströndinni. Í þessum yfirstandandi mánuði var nú talað um, að koma ætti nýtt strandferðaskip til sögunnar, ný Esja. En hvort sem það dregst nú lengur eða skemur, að það skip komi, þá er augljóst mál, að þegar þessi skip eru bæði komin til þjónustu við landsmenn, þá ætti að geta rýmkazt mjög um fyrir strandferðaskipið Herjólf, og þá ætti ekki að vera nauðsynlegt að binda hann alveg við þær ferðir, sem hann nú er í. Hér á þingi hefur verið flutt till. og af ýmsum látinn uppi þó nokkur áhugi fyrir því, að nýtt skip yrði byggt til þess að annast farþega -, bifreiða - og mjólkurflutninga, daglega flutninga á milli Vestmannaeyja og lands, milli Vestmannaeyja og þá einna helzt Þorlákshafnar. Þetta er allt saman góðra gjalda vert, en ég hygg, að hægt muni vera að koma á daglegum eða a.m.k. allmörgum vikulegum ferðum á milli Vestmannaeyja og Þorlákshafnar með strandferðaskipinu Herjólfi, án þess að þær ferðir, sem hann er í nú, féllu niður, þegar tvö ný strandferðaskip - ég á þar við Esjuna og Hekluna - eru komin til starfa hjá Skipaútgerð ríkisins. Þá mætti sem sagt taka Herjólf í það að koma á daglegum eða nærri daglegum ferðum á milli Vestmannaeyja og lands. Ég veit það, að Herjólfur er ekki byggður fyrir þess kyns siglingar. Engu að síður hefur hann sýnt það, að hann er gott skip og traust og getur afkastað býsna miklu í flutningum, bæði vöru og farþega, sem mundi koma að mjög miklum notum, ef hann gæti haft þessar ferðir að aðalverkefni. Það er þess vegna lagt til í þessari till., að við endurskipulagningu á flutningum Skipaútgerðar ríkisins, þegar nýju strandferðaskipin tvö eru komin í notkun, verði Herjólfur tekinn meira til þeirra þarfa að annast flutninga daglega eða sem næst daglega á milli Vestmannaeyja og lands. Þetta er byggðarlaginu alveg sérstaklega nauðsynlegt, vegna þess að þrátt fyrir alla kosti flugsamgangna geta þær ekki á næstu tímum orðið dagvissar ferðir fyrir Vestmanneyinga. Reynslan sýnir, að í u.þ.b. 90 daga á ári er ekki fært til flutninga eða til flugs á þessari leið, og það er nú ekki svo, að hér sé bara um fjórða hvern dag að ræða. Það veit enginn fyrir fram, hvenær þessir dagar koma. Þetta getur verið heil vika eða jafnvel lengri tími í einu, sem engin flugvél kemst þessa leið, og er það mjög bagalegt. Það má kannske segja, að það sé svo sem ekki alveg öruggt, að hægt sé að komast upp á hvern dag á milli Vestmannaeyja og Þorlákshafnar, en eins og nú er komið hafnargerð á báðum þessum stöðum, þá má ætla, að það yrðu ekki margir dagar árlega, sem féllu úr, þannig að ekki væri hægt að komast þessa leið. Ég vil að lokum, áður en ég lýk máli mínu um þessa till. og nauðsynina á því að taka upp bættar samgöngur milli Vestmannaeyja og lands, minna á það, að allir, sem augu hafa opin í þessu landi, hafa séð, að það er stöðugt að verða erfiðara og erfiðara að halda uppi nútímalegum þjóðfélagsháttum í byggðarlögum, sem eru umkringd sjó, á eyju. Við höfum séð hverja eyjuna af annarri við strendur landsins, sem áður var byggð, fara í eyði. Og nú er svo komið, að maður hefur það á tilfinningunni, að það sé ekkert langt þangað til aðeins ein eyja verður í byggð við strendur þessa lands, Heimaey í Vestmannaeyjum. Ef það er alveg látið sitja á hakanum að vinna eitthvað að bættum samgöngum fyrir þennan þýðingarmikla kaupstað, þá er til í málinu, að þar halli aftur af blómanum í byggðinni. En það er ég sannfærður um, að enginn alþm. óskar eftir að horfa fram á. Það væri ekki heldur æskilegt efnahagslega fyrir íslenzka þjóðfélagið, því að slíkur hefur til þessa arður þess af þessum kaupstað og fólkinu, sem þar býr, verið. Herra forseti. Um leið og ég lýk máli mínu legg ég til, að á einhverju stigi umr. verði till. vísað til allshn. , en umr. frestað á meðan. Herra forseti. Ég var nú því miður ekki viðstaddur, þegar hv. 6. þm. Sunnl. hóf mál sitt, en geri ráð fyrir, að það hafi verið um efni fyrri hl. till. um flugsamgöngur við Eyjar, þannig að ég veit ekki, hvort þar hefur nokkuð komið fram, sem ég teldi eðlilegt að gefa frekari skýringu á eða ræða nánar og verð því að sleppa því. Hins vegar hlustaði ég á síðari hluta ræðu hans varðandi ferðir Herjólfs og samgöngur Vestmanneyinga sjóleiðina .. Hann var í þeim hluta ræðunnar, þegar ég kom inn, að tala um byggingu Herjólfs. Ég hef áður hlustað á það hér hjá honum úr þessum ræðustól, að hann hefur sveigt að Vestmanneyingum í því sambandi, að þeir hafi jafnvel ekki tekið því með neinum þökkum, að Herjólfur var byggður, og haft ýmislegt við það að athuga. Ég ætla þó ekki að fara í neinar orðasennur við hann út af þeim málum, en vil aðeins rifja það upp, að á sínum tíma voru Vestmanneyingar búnir að undirbúa nokkuð samgöngumál sín, gerðu það á þann veg, sem þeir þá töldu eðlilegast. Þeir héldu um málið borgarafund í Vestmannaeyjum, þar sem ákveðið var að stofna til hlutafélags um byggingu skips, sem henta mundi til ferða milli Vestmannaeyja og Reykjavíkur og / eða Þorlákshafnar, ef það þætti betur henta. Það var búið að halda fyrsta undirbúningsfund þessa fyrirhugaða hlutafélags, teikningar höfðu verið fengnar erlendis frá af skipum, sem kæmi til greina að miða við byggingu nýs skips, og menn höfðu þá á hendinni tilboð í skip, sem var verið að athuga, hvort mundi henta í þessar ferðir. Þegar þetta skeði, flutti hv. 6. þm. Sunnl. , sem var þá formaður fjvn. , málið hér inn á Alþ. í því formi, að Ríkisskip byggði nýtt skip, sem í öllum umr. um málið, - ég hef lesið það, - er talið Vestmannaeyjaskip, en þó með þeirri kvöð, sem á það var lögð þá, að það skyldi fara eina ferð á hverjum hálfum mánuði til Hornafjarðar. Ég hygg, að þetta hafi verið pólitískt samkomulag við hans samstarfsflokk, Framsfl. , að hann varð að taka þetta ákvæði inn til þess að fá málið gegnum fjvn. og Alþ., og var í sjálfu sér ekkert við það að athuga að öðru leyti en því, að það skerti auðvitað flutningamöguleika skipsins fyrir Vestmanneyinga. Þegar málið fór inn á þennan farveg, þá var hætt öllum frekari umræðum um byggingu skips á vegum Vestmanneyinga sjálfra, sem þeir ættu og stjórnuðu, en að sjálfsögðu höfðu þeir farið fram á ríkisframlag í sambandi við stofnkostnað skipsins og án efa farið fram á ríkisframlag í sambandi við rekstur þess, eins og aðrir flóabátar fá og hafa notið síðan. Ég skal ekkert fara út í það, hvort það hefði farið betur, hefði verið farin sú leið, sem þá var uppi hjá Vestmanneyingum um að byggja eigið skip á þennan hátt, eða eins og málið fór, að Herjólfur var byggður og rekinn af Ríkisskip. Ræðumaður vék að þriðja lið till., sem hljóðar þannig : „ Endurskipulagðar verði ferðir Skipaútgerðar ríkisins, þannig að komið verði á daglegum skipsferðum milli Þorlákshafnar og Vestmannaeyja. “ Þetta hefur að undanförnu verið mjög brennandi mál heima í héraði, sem eðlilegt er, því að hv. þm. sagði það alveg rétt, að krafa fólks, sem byggir eyjar eins og t.d. Vestmannaeyjar, er í dag sú að geta haft eins öruggar og þéttar ferðir eins og hægt er að koma við með eðlilegum hætti. Flugferðir eru að sjálfsögðu tíðar þangað, 2 – 3 ferðir á dag yfir sumarmánuðina, ef veður leyfir, en lega eyjanna úti í hafi fyrir suðurströnd landsins er þannig, að þar er oft veðrasamt og því getur orðið erfiðara með flugsamgöngur þangað heldur en kannske á aðra staði á landinu, þannig að þó að flugsamgöngur séu mjög þægilegar og verði án efa það samgöngutæki, sem í framtíðinni eins og hingað til verður mest notað fyrir farþegaflutninga, þá falla oft úr það margir dagar, að við slíkt verður ekki unað af þeim, sem búa nú í Eyjum og í framtíðinni koma til með að búa þar. Í sambandi við þessar hugmyndir Vestmanneyinga, sem mjög hafa verið ræddar heima í héraði, var á sínum tíma, hinn 10. febr. 1970, gerð samþykkt í bæjarstjórn Vestmannaeyja, þar sem farið var fram á það við samgrn. eða skorað á það, að það sæi um, að Skipaútgerð ríkisins tæki upp það, sem við köllum daglegar ferðir. Náttúrlega gerum við okkur allir ljóst, að ef sama skip á að annast vöruflutninga milli Reykjavíkur og Vestmannaeyja og farþegaflutninga millí Þorlákshafnar og Vestmannaeyja, þá verður þar vart um daglegar ferðir að ræða, þannig að það verður a.m.k. fyrst um sinn að falla úr einn eða tveir dagar í viku, þar sem skipið yrði að fara til Reykjavíkur, og féllu þá Þorlákshafnarferðirnar niður til að byrja með, þangað til komið verður á flutningakerfi, þannig að vöruflutningar verði þá einnig að langmestu leyti teknir yfir Þorlákshöfn. Þetta erindi bæjarstjórnar, sem var samþ. þar alveg einróma, var að sjálfsögðu afgr. til samgrn. Við rn. og ráðh. hafa síðan iðulega verið viðræður. Viðræður hafa átt sér stað milli mín og ráðh. og annarra fulltrúa úr Eyjum og samgrn. um framkvæmd á þessu. Þetta hefur valdið nokkrum örðugleikum, og við höfum kannske séð fram á það, að Skipaútgerðin með þann þrönga skipakost, sem hún hefur búið við fram að þessu, mundi hafa átt erfitt með að verða við þessum tilmælum okkar fyrr en hið nýja skip, sem nú er komið á lokastig með byggingu á, verður komið í notkun. Nú er nokkurn veginn séð fram á það, að það er aðeins orðið viku - eða mánaðarspursmál, hvenær það skip kemur í hendur Ríkisskip til afnota. Hinn 11. þ.m. skeði það, að lokaviðræður höfðu þá í bili átt sér stað við rn. um málið. Samgrh. og samgrn. gáfu þá út erindisbréf, þar sem skipuð var þriggja manna nefnd Vestmanneyinga. Verkefni nefndarinnar var tvíþætt, annars vegar að gera till. um ferðaáætlun fyrir skipið og í annan stað að gera till. um, hvernig þetta skip, sem nú er í eigu Skipaútgerðarinnar, yrði bezt nýtt í framtíðinni í þágu Vestmanneyinga til að leysa flutningaþörf þeirra, farþegaflutninga, vöruflutninga og bifreiðaflutninga. Þessi nefnd hefur þegar haldið einn fund og gert till. um ferðaáætlun skipsins, tók það mál sérstaklega út úr, vegna þess að hún taldi, að það, sem fyrst yrði að leysa, væri að koma skipan á ferðir Herjólfs á næstu mánuðum og sérstaklega næsta sumri. Till. nefndarinnar voru þær, að fyrst um sinn færi skipið, eins og upphaflega var gert ráð fyrir, þrjár ferðir milli Reykjavíkur og Vestmannaeyja á tímabilinu til 30. apríl. Það var þó gert með þeim fyrirvara, að þar til Esja, hið nýja skip Skipaútgerðarinnar kæmist í gagnið, færi skipið áfram eina ferð til Hornafjarðar í hálfum mánuði, ef þörf krefði. Till. nefndarinnar um sumaráætlun fyrir skipið, sem var afmörkuð á tímabilinu frá I. maí til 30. sept., var á þá leið, að skipið færi fimm daga í viku milli Þorlákshafnar og Vestmannaeyja, færi frá Vestmannaeyjum kl. 10 að morgni miðvikudaga, fimmtudaga, föstudaga, laugardaga og sunnudaga og til baka frá Þorlákshöfn kl. 4, og er þá miðað við, að skipið væri komið kl. 7.30 – 8.00 til Eyja. En á sunnudagskvöldum héldi skipið síðan frá Vestmannaeyjum kl. 9 að kvöldi til Reykjavíkur og væri komið þar á mánudagsmorgni, lestaði vörur að mánudeginum í Reykjavík og væri komið á venjulegum vinnutíma, eins og gert hefur verið ráð fyrir áður, til Eyja á þriðjudagsmorgni. Þriðjudagurinn fer að sjálfsögðu í að losa skipið, þannig að þarna falla úr tveir dagar, mánudagur og þriðjudagur, vegna vöruflutninga frá Reykjavík til Eyja. En fimm ferðir vikulega eða daglegar ferðir aðra daga vikunnar er gert ráð fyrir, að skipið gangi nú í sumar frá 1. maí til 30. sept., og hygg ég, að við þær aðstæður, sem nú eru, sé búið að leysa málið, þetta samgöngumál Vestmanneyinga, á þann hátt, sem þeir sjálfir hafa gert sér grein fyrir, að hægt væri að leysa það með þessu skipi, sem fyrir hendi er, ef stjórn Skipaútgerðarinnar fellst á till. nefndarinnar, sem um þetta mál fjallar heima í héraði. Það er einnig tekið fram í skipunarbréfi nefndarinnar, að verði ekki samkomulag milli stjórnar Skipaútgerðarinnar og þeirrar nefndar heima í héraði, sem ég hef minnzt á, þá verði þeim ágreiningi áfrýjað til samgrn. og það skeri úr um deiluna. Ég hef átt viðræður við forstjóra Skipaútgerðar ríkisins, og ég er nú að vona, að um þetta verði allt saman fullt samkomulag, þannig að Vestmanneyingar séu þegar búnir að ná því marki, sem þeir hafa sett sér í bili, meðan ekki er um annan kost að velja en það skip, sem nú er. Hitt er alveg rétt, sem hv. 6. þm. Sunnl. sagði, að þegar Herjólfur var byggður á sínum tíma, þó að hann væri byggður í samræmi við þær kröfur, sem til slíks skips voru þá gerðar, og þó að hann hafi alla tíð reynzt mjög öruggt og traust skip, verið farsæll í öllum sínum ferðum, þá liggur það alveg ljóst fyrir, að aðstæður hafa breytzt það mikið síðan. að hann hentar ekki til að þjóna því marki og uppfylla þær kröfur, sem nú eru gerðar til slíks skips. Á ég þar kannske aðallega við aðstæður í sambandi við bifreiðaflutninga, - ég er ekkert að loka augunum fyrir því - sem eru orðnir verulegur þáttur í daglegu lífi Vestmanneyinga, þeir eru búnir að eignast þann fjölda bifreiða. Ef ég man rétt, eru 500 – 600 fólksbílar þar á staðnum, og auðvitað vill fólk eiga þess kost yfir sumartímann að komast með þessar bifreiðar inn á þjóðvegakerfið, bregða sér upp til landsins og nota þessar bifreiðar, eins og aðrir landsmenn. Þetta er ósköp eðlileg og sjálfsögð krafa og verður að gera sér grein fyrir því, að aðstöðu verður að skapa til þess að fullnægja þessu atriði einnig. En framtíðin er það. - það gerum við okkur alveg ljóst. - framtíðin er það, og þegar er farið að ræða það heima í héraði, að byggja verður nýtt skip, sem uppfyllir betur þær kröfur, þær eðlilegu kröfur vil ég segja, sem nú eru gerðar í sambandi við ferðir milli Eyja og meginlandsins. Það eru nokkrar umr. um það, og verður það án efa skoðað mjög nákvæmlega, hvort tekin verður að nýju upp sú hugmynd, að Vestmanneyingar sjálfir láti byggja þetta skip, að sjálfsögðu með þátttöku ríkisins í stofnkostnaði og þá ef eða þegar til kæmi með þátttöku ríkisins í rekstri skipsins eins og annarra flóabáta, eða farið verði fram á við ríkisvaldið, að Skipaútgerðin verði látin byggja hið nýja, fyrirhugaða skip. Vestmanneyingar mundu þá að sjálfsögðu gera kröfu til þess að fá að gera tillögur um fyrirkomulag skipsins. því að ég tel, að þeir þekki það manna bezt, hvernig það skip ætti að vera, sem þeim hentaði bezt, og þá að sjálfsögðu að hafa nokkra hönd í bagga um rekstur þess, þegar til kæmi. Það mál er á umræðustigi heima í héraði, og er ég að vona, að þegar nokkur reynsla er komin á ferðir Herjólfs í því formi, sem nú er lagt til, að á ferðum hans verði, þá sé betra að átta sig á því, hvort við, sem þarna búum, teljum það heppilegra að eiga skipið sjálfir eða þar verði um að ræða skip, sem væri eign Skipaútgerðar ríkisins. Sannleikurinn er sá, að þó að ég segði, að Herjólfur hefði á sínum tíma verið byggður og uppfyllt þær kröfur, sem þá voru gerðar til slíks skips, þá liggur það í augum uppi, að við þröngan skipakost hjá Ríkisskip hefur oft verið gripið til þessa skips og það notað í aðrar þarfir en við hefðum óskað eftir, en ekki haft aðstöðu til að koma í veg fyrir. Auðvitað er það stjórn Skipaútgerðar ríkisins, sem leggur áætlun og getur breytt henni og hefur gert. Út af þessu hafa orðið nokkrir árekstrar, en þó vil ég kannske segja ekki meiri en efni hafa staðið til. En ég vildi láta það koma hér fram við umr. um þessa till. hv. 6. þm. Sunnl. , að málið er, að því leyti sem það varðar ferðir Skipaútgerðarinnar, leyst, ef samkomulag næst um þá áætlun, sem þeir aðilar heima í Eyjum gerðu, sem skipaðir voru í nefnd til að gera till. um þetta, ef till. verða annaðhvort samþykktar af stjórn Skipaútgerðar ríkisins eða úrskurðaðar af rn. sem ferðaáætlun skipsins. Hv. þm. lét í lokin nokkurn ugg í ljósi um það, að mér skildist, að Vestmannaeyjar mundu ekki haldast í byggð áfram. Ég er nú ekki hræddur um það, satt að segja, ég tel mig þekkja allar aðstæður það vel, eins og ég veit, að hann gerir einnig. Ég ber engan kvíðboga í brjósti um það, að Eyjarnar verði ekki í byggð áfram. Þau mál hafa legið fyrir að gera Eyjarnar eins byggilegar og mögulegt er. Á ég þar t.d. við það, sem gerðist í sambandi við raforkumálin, þegar sæstrengurinn var þar lagður. Vestmanneyingar standa núna betur að vígi, held ég, en flestir aðrir landsmenn að því leyti til, að þeir eru í beinu sambandi við Sogsvirkjunina með sæstreng yfir sundið út til Eyja, sem hefur reynzt traust mannvirki. Þeir hafa auk þess nægilegt vélaafl á staðnum heima, eru þar með fullkomna rafveitu, sem áður sá byggðarlaginu fyrir raforku. Allar vélar þar standa nothæfar, og þó að einhver bilun verði á línunni frá Soginu, eins og iðulega kemur fyrir, þá verður fólk aldrei vart við það. Ljósin slokkna kannske í hálfa mínútu eða eina mínútu, en það er búið að stilla það þannig saman, að þetta fer sjálfvirkt í gang. Um leið og rafstraumur fer af línunni, þá fer vélaraflið í gang, og við verðum ekki varir við það, þó að truflanir séu á línunni hérna á Suðurlandi. Að því leyti erum við mjög vel sett. Við komumst á sínum tíma í samband við hið sjálfvirka símakerfi, sem ég segi, að var okkur kannske mun meira til hagræðis en mörgum öðrum. Það var mjög mikið álag á símakerfinu heima. Það var einn sæstrengur, sem lá þarna á milli. Iðulega kom það fyrir, að hann bilaði. Athafnalíf var þarna mikið, sérstaklega um veturinn, og á tímabili var erfitt að fá símtal við Reykjavík nema með hraðsamtali eða jafnvel forgangshraðsamtölum. Við breytinguna að þessu leyti getur maður nú hringt úr sínum eigin síma heima hvert á land sem er. Það er ekki meira að hringja á Húsavík nú orðið frá okkur eða norður eða vestur yfir land en að hringja innan bæjar. Maður fær svarið strax, ef síminn á annað borð svarar, og sambandið er á þann veg, að maður verður ekki var við það, hvort maður er að tala utanbæjar eða innanbæjar. Þriðja stórátakið, sem Vestmanneyingar hafa staðið fyrir sjálfir til hagræðis fyrir þá íbúa, sem þarna eru, er í sambandi við vatnsveituna. Það hefur að mínum dómi lukkazt mjög vel, og hygg ég, að eins og grundvöllurinn var lagður að því máli, þá sé þar um framtíðarlausn að ræða. Þegar hin nýja leiðsla, sem hér var nú til umr. í gær, er komin, sem ráðgert er, að verði á næsta sumri, þá er búið að ganga endanlega frá þeim málum næstu 20 – 30 árin. Þannig er þetta alltaf að færast í það horf, að aðstaða verði ekki lakari úti í Eyjum til búsetu en annars staðar. Að mörgu leyti er hún betri en víða annars staðar, og afkomumöguleikar fyrir allan almenning hafa verið og eru mjög góðir. Fólk er þar yfirleitt með því tekjuhæsta á landinu, og hygg ég, að þetta stefni allt að því að gera Eyjarnar ekki síður byggilegar en aðra staði landsins. Ég er ekki með neinar vangaveltur um það, að íbúum fækki þar eða þær fari í eyði. Þetta síðasta, sem er að gerast, að við erum að ná vissum áfanga í samgöngumálunum, að því leyti sem um er að ræða ferðir sjóleiðina, er í samræmi við þær óskir og kröfur, sem við höfum sett fram. Meiningin hjá okkur er sú, því skýrði ég forstjóra Skipaútgerðarinnar frá í viðtali fyrir stuttu síðan, að þó að við hefðum ekki gert um það neina samþykkt á þessum fundi eða sú nefnd, sem um þetta fjallaði, hefði ekki gert neina beina samþykkt um það, þá hefðum við rætt það bæði þar og áður að stefna að því að taka flutning á stykkjavöru og öllum léttari varningi með bifreið frá Reykjavík til Þorlákshafnar og síðan með skipinu þaðan til Eyja, þannig að ef það tekst að því marki, sem við stefnum að, þá mun nægja ein ferð til vöruflutninga milli Reykjavíkur og Eyja. Það liggur að sjálfsögðu fyrir, hve mikið vörumagn er flutt hvern mánuð ársins. Það liggur auðvitað fyrir skýrsla yfir nokkur undanfarin ár, og maður getur alveg gert sér grein fyrir, hve mikið þarf að taka af vörumagni í hinum daglegu ferðum, sem við köllum, yfir Þorlákshöfn, til þess að skipið þurfi ekki að fara út úr áætlun nema eina ferð í viku til Reykjavíkur. En hjá því verður að sjálfsögðu ekki komizt, því að alltaf er nokkur hluti af þeim varningi, sem flytja þarf á milli, þess eðlis, að það er erfitt að keyra hann frá Reykjavík til Þorlákshafnar og umskipa honum þar, þannig að við reiknum með, að eina ferð í viku verði skipið að fara milli Eyja og Reykjavíkur til vöruflutninga. Og þó að það sé gert, þá kemur það þannig út, eins og ég sagði, að fimm daga vikunnar fer skipið daglegar ferðir á vissum tímum frá hvorum stað, frá Þorlákshöfn annars vegar og Vestmannaeyjum hins vegar, og er þá vissulega búið að ná þarna ákveðnu marki, þó að það sé ekkert lokastig í samgöngumálum að okkar dómi, sem búum í Eyjum. Herra forseti. Ég tel rétt að segja hér örfá orð, áður en þessi till. fer til n., og þó ekki síður út af þeim upplýsingum, sem fram komu í ræðu hv. 3. þm. Sunnl. hér áðan. Þriðji tölul. í tillgr. felur það í sér, að endurskipulagðar verði ferðir Skipaútgerðar ríkisins, þannig að komið verði á daglegum skipsferðum milli Þorlákshafnar og Vestmannaeyja. Ég tel í sjálfu sér mjög eðlilegt, að þessar óskir séu settar fram, og það er ekki óréttmætt, að litið sé á samgöngumál Vestmannaeyja með fullkomnum velvilja og víðsýni, þannig að þeirra aðstaða sé gerð eins góð í þessu efni og kostur er á. En þrátt fyrir þetta mega hv. þm. ekki gleyma því, að Skipaútgerð ríkisins er ríkisfyrirtæki, sem á að gegna því hlutverki að veita allri þjóðinni þjónustu á þessu sviði, eftir því sem að skipakostur fyrirtækisins leyfir og tök eru á. Ég held, að það sé mála sannast, að þegar ráðizt var í kaup á Herjólfi og ákveðið hér á hv. Alþ., að það skip yrði ríkiseign og rekið af Skipaútgerðinni, þá hafi það sjónarmið verið ráðandi, að Skipaútgerðin ætti með þeim skipastól, sem henni væri fenginn í hendur, að leysa svo vel úr þörfum allra landsmanna sem nokkur kostur væri á og að áætlunum skipanna yrði að haga með þetta fyrir augum. Þetta held ég, að hafi legið til grundvallar því, þegar ákveðið var með samþykkt Alþ. og mig minnir í sambandi við fjárlög, að Herjólfur yrði ríkiseign og rekinn af Skipaútgerðinni. Nú hefur þessu verið háttað þannig, að Herjólfur hefur farið ferðir til Hornafjarðar eigi sjaldnar en á hálfs mánaðar fresti og stundum jafnvel ofurlítið oftar. Með þessu hefur Herjólfur bætt mjög úr þörfinni í sambandi við flutninga til og frá Hornafirði, en þetta hefur þó haft enn víðtækari áhrif gagnvart Austurlandi öllu, vegna þess að með því að láta Herjólf þjóna Hornafirði að þessu leyti, þá hefur rýmkazt til fyrir höfnunum austur á fjörðunum með það að geta notað betur en ella skipsrúm annarra skipa útgerðarinnar. Nú er það svo, að þó að Austfirðir hafi mjög góðar hafnir, þá er það allt of takmörkuð þjónusta, sem Austfirðir hafa notið á sviði samgöngumálanna. Þeir eru innilokaðir mikinn hluta ársins og geta ekki notað landsamgöngur, vegna þess að þjóðleiðin norður um land lokast svo snemma á haustin og opnast ekki fyrr en komið er fram á sumar, og um landleiðina hér sunnan jökla er það að segja, að þar hafa verið stórvötn til tafar. Það er nú smám saman verið að vinna bug á þeim farartálma, en þó er eftir að opna leiðina um Skeiðarársand, svo að enn þá lokar þessi þröskuldur leið Austfirðinga með landflutninga hér sunnan jökla. Það er því enn þá full ástæða til þess að líta á þetta mál sem eina heild, og þó að Vestmanneyingar séu alls góðs maklegir og það þurfi vissulega að líta til þeirra hagsmuna, þá má það ekki gerast á þann hátt að draga úr þeirri þjónustu, sem aðrir hafa notið og mega alls ekki missa. Nú kom það fram hjá hv. 3. þm. Sunnl. , að það stæðu yfir viðræður við samgrn. um þessar mundir á þeim grundvelli, að Herjólfur yrði á þessu ári tekinn eingöngu til ferða milli Vestmannaeyja og lands, ýmist Vestmannaeyja og Þorlákshafnar eða Vestmannaeyja og Reykjavíkur. Það kom enn fremur fram, að skipuð hefði verið þriggja manna nefnd 11. þ.m., að mér skildist, til þess að semja áætlun um ferðir Herjólfs. Ég leyfi mér nú að minna á í þessu sambandi, að Skipaútgerð ríkisins er ríkisfyrirtæki. Þessu ríkisfyrirtæki veitir forstöðu forstjóri, og honum til aðstoðar og fulltingis hefur verið sett þriggja manna stjórnarnefnd við þetta ríkisfyrirtæki á nokkuð háum launum. Ég hefði nú ætlað, að það væri hlutverk þessara yfirmanna ríkisfyrirtækisins að gera úr garði áætlanir fyrir ríkisskipið Herjólf, eins og önnur ríkisskip, en nú koma fram þær upplýsingar, að það sé búið að setja á fót sérstaka nefnd til þess að annast þennan þátt starfseminnar. Ég get ekki látið hjá líða að vekja athygli á þessu, þetta eru nýjar upplýsingar og talsvert eftirtektarverðar að mínum dómi. Það kom einnig fram, að till. þessarar nefndar séu þær, að Herjólfur fari til Hornafjarðar eina ferð á hálfum mánuði á tímabilinu til 30. apríl n.k., ef þörf krefur, en frá mánaðamótum apríl–maí og fram til 30. sept. er fyrirhugað samkv. því, sem fram hefur komið, að Herjólfur gegni eingöngu þjónustu milli Vestmannaeyja og lands. Út af þessu vil ég enn taka fram það, sem ég vék að í upphafi máls míns, að það verður að skoða þessi mál öll í einni heild. Það er ekki rétt stefnt að bæta aðstöðu Vestmanneyinga á þessu sviði með því einu að draga úr nauðsynlegri og óhjákvæmilegri þjónustu við aðra landsmenn. Það verður heldur að finna einhver önnur ráð til þess að bæta hlut Vestmanneyinga, og ég vil láta það sjónarmið koma hér fram, að það þurfi að koma meiri reynsla á það, hverjar þarfir Hornafjarðar og Austfirðinga verði, eftir að nýja strandferðaskipið verður tekið til nota, og að ferðum Herjólfs verði ekki breytt í þá stefnu, sem upptýst hefur verið, að fyrirhugað sé, fyrr en nokkur reynsla er fengin um það, hvort hin tvö nýju strandferðaskip geta annað því að veita Austfirðingum þá þjónustu, sem þeir þurfa á að halda. Ég vil því vænta þess, að þessi mál verði nú skoðuð í þessu ljósi og ekki undinn bráður bugur að því að gera breytingar á ferðum Herjólfs, fyrr en nokkur fyllri reynsla er fengin af ferðum hinna tveggja nýju strandferðaskipa heldur en vænta má, að verði fyrir hendi um mánaðamótin apríl–maí, hvað sem síðar kann að koma í ljós. Herra forseti. Ég skal vera stuttorður. Síðasti ræðumaður, hv. 2. þm. Austf., kom inn á Hornafjarðarferðirnar, þannig að ég tel rétt að gefa hér nokkrar upplýsingar. Ég skal taka það fram, að sú nefnd, sem ég kann að vinna í, eykur ekkert rekstrarkostnað Ríkisskips. Hún er alveg ólaunuð og verður það að sjálfsögðu. Þetta er áhugamannanefnd, sem við höfum sótt eftir, að yrði skipuð, og hún hefur því miður ekki vald til að gera beinar áætlanir. Hún hefur vald til að gera till. um áætlun, sem við ætlumst að sjálfsögðu til, að verði tekið tillit til. Um Hornafjarðarferðirnar gerum við okkur alveg ljóst, að kæmi þetta til, þá er þetta nokkur skerðing á aðstöðu þeirra. En það liggur fyrir, að nýtt skip á vegum Skipaútgerðarinnar hefji ferðir nú alveg innan tíðar. Þó að hálfs mánaðar ferðir Herjólfs falli niður, þá kemur ferðum til Hornafjarðar til með að fjölga, eftir því sem ég bezt veit, ég vil ekki segja hve mikið, en það er öruggt, að þær koma til með að verða fleiri eftir að nýja skipið kemur, þó að Herjólfur verði tekinn út úr Hornafjarðaráætluninni, heldur en þær hafa verið fram að þessu, og möguleikar á flutningi á vörum aukast. Það er einnig vitað, að þarna verður um stærra skip að ræða en Herjólfur er. Ég hygg því, að þó að þessi breyting verði gerð, eins og við höfum lagt til og farið fram á, þá verði Hornfirðingar sem betur fer betur settir en áður, enda tökum við fullt tillit til þess í okkar till. Við ætlumst ekki til, að Hornafjarðarferðir með Herjólfi falli niður, fyrr en hið nýja skip kemur í gagnið. Sem betur fer eru Hornfirðingar að sumu leyti betur settir en við. Þeir eru þó í sambandi við þjóðvegakerfi landsins, þó að það séu annmarkar á því, eins og hv. 2. þm. Austf. benti réttilega á, og vetrarferðir geti orðið þar erfiðar. Þeir hafa flugvöll, sem hefur nýtzt betur en Vestmannaeyjavöllur eftir því sem ég bezt veit. Það virðist vera meiri veðursæld þar. Fram undan er eitt hið stærsta mál fyrir þá á Hornafirði og Austfirðinga, sem er lagning hins svo kallaða hringvegar eða þess kafla, sem eftir er að leggja af hringvegi kringum landið, þannig að ég vona, að við séum ekki að gera Hornfirðingum of mikinn miska með þeim till., sem við höfum lagt fram um ferðir Herjólfs í framtíðinni. Herra forseti. Á þskj. 320 flytjum við þrír þm. Alþb. svo hljóðandi fsp. til hæstv. sjútvrh. um greiðslur af aflaverðmæti til Stofnlánasjóðs fiskiskipa og til útgerðarfyrirtækja : „ Hve miklu er áætlað, að afborganir og vextir af stofnlánum fiskiskipa nemi á árinu 1970 : a ) af togurum, b ) af öðrum fiskiskipum? “ Herra forseti. Ég hefði nú talið langtum. æskilegra, - svona rétt til ábendingar fyrir hv. Alþ. í framtíðinni, - að slíkum fsp. , sem útheimta mikið af tölum, ef svara á til fullnustu, yrði langtum fremur útbýtt skriflega, þannig að öllum hv. alþm. tækist að höndla þær tölur, sem töluvert er erfitt oft, þegar þær eru fluttar svona af munni fram, en ég skal reyna að svara þessari fsp. það rólega, að þm. ætti að vera mögulegt að ná þessum tölum niður, en ég bendi á þetta sem leið í framtíðinni, að slík svör væri æskilegra fyrir þm. almennt að fá skrifleg til sín á borðið heldur en lesin upp úr ræðustól. Svar mitt við þessari fsp. er svo hljóðandi : Afborganir og vextir af stofnlánum fiskiskipa nema á árinu 1970 : Af togurum 22.4 millj. kr. í afborganir, 11.6 millj. kr. í vexti. Önnur fiskiskip hafa greitt í afborganir 273.6 millj. kr. og í vexti 152.6 millj. kr. Skiptast þessar greiðslur þannig, að á árinu 1970 var greitt af skipalánum hjá Fiskveiðasjóði Íslands, af togurum í afborganir 3.3 millj. kr., í vexti 0.3 millj. kr. Önnur fiskiskip greiddu af lánum hjá Fiskveiðasjóði á sama ári, 1970, í afborganir 257.6 millj. kr. og í vexti 150.7 millj. kr. Árgjöld 1970 af svonefndum R-lánum vegna togara, sem voru á vegum stofnlánadeildar sjávarútvegsins, en eru nú í vörzlu Seðlabankans, nema 0.8 millj. kr. í afborganir og 0.1 millj. kr. í vexti. Áætlaðar greiðslur 1970 af þeim stofnlánum vegna togara, sem eru á vegum Ríkisábyrgðasjóðs, nema 18.3 millj. kr. í afborganir og 11.2 millj. kr. í vexti. Eru hér taldar greiðslur af þeim lánum, sem talizt geta virk, þ. e. greiðslur, sem falla á útgerðaraðila skipanna, og eru meðtalin lán vegna skipa, sem ekki eru lengur gerð út, hafa verið tekin af skipaskrá. Á árinu 1970 má ætla, að greiðslur af lánum vegna hinna austur-þýzku togara, sem svo eru nefndir, öðru nafni tappatogarar, eins og stundum hefur heyrzt, verði sem hér segir : Afborganir 15.5 millj. kr. og vextir 1.7 millj. kr. Greiðslur af lánum vegna annarra fiskiskipa hjá Ríkisábyrgðasjóði eru : Afborganir 0.5 millj. kr. og vextir 0.2 millj. kr. Ég vona, að ég hafi lesið þetta það hægt, að hv. þm. hafi náð þessum tölum niður, en þær eru meginuppistaðan í svarinu. Herra forseti. Ég hef á þskj. 320 leyft mér að bera fram svo hljóðandi fsp. til heilbrmrh. : „ Hvað líður setningu reglugerðar fyrir skóla gæzlusystra samkv. 15. gr. laga nr. 53 frá 22. apríl 1967, um fávitastofnanir? “ Til skýringar vil ég leyfa mér að lesa upp 15. gr. þessara laga, sem vitnað var til, nr. 53 frá 1967, en þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta : „ Við aðalfávitahæli ríkisins skal reka skóla til að sérmennta fólk til fávitagæzlu. Forstöðumaður er skólastjóri, en undanþeginn skal hann kennsluskyldu. Um stjórn skólans, námstíma, námsefni, prófkröfur og annað, er varðar starfsemi hans, skal ákveðið í reglugerð. “ Samkv. þeim upplýsingum, sem ég hef fengið, hefur þessi reglugerð enn ekki verið sett. Hins vegar hef ég ekki getað fengið upplýst, af hverju þessi dráttur stafar á því að setja reglugerðina. Mér þykir þessi dráttur orðinn nokkuð langur og eiginlega bera vitni um einkennilegt tómlæti, og raunar finnst mér þessi dráttur enn þá óskiljanlegri fyrir þá sök, að þessi skóli hafði þegar starfað um nokkurn tíma, áður en lög nr. 53 1967 voru sett, eða að því er mér er tjáð, að einhverju leyti jafnvel allar götur frá 1958. Þess vegna verður því varla borið við, að það sé ekki á reynslu að byggja. Mér er og kunnugt um, að fulltrúar gæzlusystrafélagsins, þeirra, sem hafa lokið námi í þessum skóla, hafa leitað eftir því, að þessi reglugerð væri sett, en án árangurs. Ég efast út af fyrir sig ekki um það, að þessi skóli, sem hér er um að ræða, starfi eftir einhverjum föstum reglum, en það eru ekki reglur, sem settar hafa verið í reglugerð, eins og gert er ráð fyrir í lögunum og beinlínis boðið þar, heldur væntanlega þá reglur, sem settar eru af skólastjóra. En það er auðvitað í alla staði eðlilegt, að reglur um skólann séu settar í reglugerð, þannig að þær séu birtar og liggi ljóst fyrir. Ekki þarf að fjölyrða um það, að vel verður að vanda til náms þeirra, sem eiga að annast þau málefni, sem hér er um að ræða. Þetta eru viðkvæm mál, og þeir, sem umönnunar eiga að njóta, geta ekki kvartað. Ég er ekki sérstaklega kunnugur þessum málum, en við mig hafa talað fulltrúar úr félagsskap gæzlusystra. Þar gætir óánægju yfir því, að þessi reglugerð skuli ekki hafa verið sett. Það gefur og auga leið, að fyrir nemendur og þá, sem hyggja á nám í þessum skóla, er bagalegt, að þessi reglugerð skuli enn ekki hafa verið sett. Ég hef leyft mér að bera fram þessa fsp. til hæstv. ráðh. til þess að fá skýringu á því, af hverju þessi dráttur stafar, og jafnframt til þess að vekja athygli á þessu máli. Herra forseti. Ég verð að játa það, að þegar þessi fsp. var lögð á borðið, varð ég kannske ekkert síður undrandi en hv. þm. á því, hver dráttur hefði þarna á orðið. En hann á sínar skýringar, sem ég mun nú reyna að gera grein fyrir, þó að það verði í allmiklu lengra máli en ég hefði óskað, því að ég reyni yfirleitt að haga svörum mínum þannig, að þau séu sem allra stytzt eða skýrust. Menn gætu haldið, að með umræddum lögum og lagagreininni þar með, sem hv. fyrirspyrjandi vitnaði til, hafi verið ákveðið, að stofnaður skyldi sérstakur skóli, sem ekki var til á þeim tíma. Þessu er hins vegar ekki þannig farið, því að haustið 1958 var byrjað að reka skóla við fávitahælið í Kópavogi fyrir starfsstúlkur, sem síðan hlutu nafnið gæzlusystur. Þetta skólahald byrjaði fyrir áeggjan þáv. landlæknis, Vilmundar Jónssonar, og var þá gert til reynslu til að bæta úr brýnni þörf, því að þá var mikill skortur á faglærðu starfsfólki, jafnvel starfsstúlkum, svo sem er því miður enn í dag í mörgum af okkar sjúkrahúsum. Allt var þetta gert í fullu samráði við stjórnarnefnd ríkisspítalanna, og sá stjórnarnefndin um auglýsingar í dagblöðunum um þetta mál. Fyrsta auglýsing um þetta efni birtist í sept. 1959, þar sem svo var komizt að orði, að stúlkur, sem vildu læra gæzlu og umönnun vangefinna, gætu komizt að námi í Kópavogshæli þá um haustið. Þær stúlkur, sem lokið hafa námi í skólanum, hafa fengið prófskírteini, þar sem tiltekið er, að þær hafi stundað nám í gæzlu og umönnun vangefinna, staðizt tilskilin próf að loknum námstíma og að kennari og prófdómari telji þær hæfar til starfsins. Frá upphafi hafa útskrifaðar gæzlusystur átt þess kost að vera fastráðnir ríkisstarfsmenn á Kópavogshæli með þeim réttindum og skyldum, sem slíkri ráðningu fylgja. Þær hafa einnig verið ráðnar af öðrum stofnunum fyrir vangefna. Þær hafa annazt umsjón og verkstjórn á hælisdeildum sem deildargæzlusystur og gæzlusystur. Fyrstu árin tóku þær laun eftir 11. og 12. flokki þágildandi launalaga, og samkv. úrskurði kjaradóms 1963 var þeim skipað í 12. launaflokk. Eftir kjaradóm 1965 var þeim raðað í 13. launaflokk, og samkv. nýgerðum kjarasamningum eru gæzlusystur nú í 14. launaflokki og deildargæzlusystur í 15. launaflokki. Frá upphafi hefur um inntökuskilyrði og nám verið fylgt reglum, sem settar voru af forstöðumanni og yfirlækni í samráði við stjórnarnefnd ríkisspítala, og var um nám og undirbúning aðallega stuðzt við samsvarandi kennslu í Danmörku. Námstíminn er tvö ár og skiptist í bóklegt nám og verklegt. Bóklegar kennslugreinar eru eftirfarandi : Sjúkdómafræði og meðferð fávita og þar undir líkamsfræði, undirstöðuatriði í sjúkdómafræði um smitsóttir, helztu fávitasjúkdóma og geðsjúkdóma. Auk þess er kennt um helztu lyf, sem gera má ráð fyrir, að þurfi að nota á deildum fávitahæla, hjúkrun, heilsufræði og hjálp í viðlögum. Kennd eru hentug handbrögð við hjúkrun og daglega snyrtingu sjúkra, meðferð almennra sára, hirðing legusára og varnir gegn þeim, aðgæzla við lyfjagjafir og sóttvarnir, og sérstök áherzla er lögð á hjúkrun afbrigðilegs fólks. Einnig er kennt um meðferð ungbarna, daglega hirðu þeirra og fæðuþörf ásamt fæðuþörf fullorðinna og um vaneldiskvilla, sem helzt koma fyrir hjá slíku fólki. Í hjúkrunarfræði er farið allítarlega yfir það, sem við kemur persónulegri hirðu og framkomu, heilsusamlegum lifnaðarháttum og heilsuvernd. Nokkuð ítarlega er kennd hjálp í viðlögum, sérstaklega lögð áherzla á slys í heimahúsum, rétt viðbrögð við beinbrotum, bruna, rafmagnsslysum, blæðingum, köfnun og eitrun. Kennd er lífgun úr dauðadái, bæði með blástursaðferð og hjartahnoði. Í uppeldis - og sálarfræði er lögð sérstök áherzla á þau atríði, sem að gagni mega koma á stofnun við uppeldi vangefinna barna og umgengni við fávita almennt. Þá er lögð áherzla á að kenna nemum einfalt föndur með það fyrir augum, að nemarnir geti leiðbeint vistfólki bæði börnum og fullorðnum við ýmiss konar föndurgerð, svo sem pappírsföndur, saum, tóvinnu og því um líkt. Nemar eru æfðir í að syngja og leika létt sönglög, einkum gítarleik eða blokkflautuleik, og er stefnt að því, að nemar geti aðstoðað vistfólk við söng á deildum. Eins og fyrr segir, er námstíminn tvö ár og skiptist þannig, að bókleg kennsla er um 12 stundir á viku og fellur inn í vinnutímann, þannig að vinnutíminn styttist að þessu marki. Fyrstu þrír mánuðir námstímans skoðast sem reynslutími af beggja hálfu, og hætta nemar að þeim tíma loknum, ef þeim fellur ekki starfið eða er bent á að hætta, ef forstöðumaður skólans telur þeim ekki henta starfið. Fyrstu ár skólans voru nemar aðeins 2 – 3. Þannig útskrifuðust á árinu 1960 2, á árinu 1961 3, en síðustu ár hefur nemum fjölgað, þannig að á árinu 1969 útskrifuðust 9 gæzlusystur og á árinu 1970 7 gæzlusystur. Alls hafa útskrifazt 47 gæzlusystur frá upphafi hér innanlands. Eins og sést á þessu yfirliti, þá hefur skóli gæzlusystra verið í allföstu kennslu - og rekstrarformi um 10 ára bil. Hann hafði þegar mótazt í því formi, sem hann er nú, þegar lög um fávitastofnanir voru sett og þegar segja má, að þetta nám hafi verið lögfest. Þegar lög um fávitastofnanir voru sett, var vitað, að um gagngerðar breytingar var að ræða í fræðslulögum almennt og því yrði sennilega nauðsynlegt að samræma inntökuskilyrði, námsefni og námið sem heild nýjum fræðslulögum. Af þessum sökum var það álit stjórnarnefndar ríkisspítalanna og forstöðumanns skólans, að bíða ætti með setningu reglugerðar, þar til séð yrði, hvernig nám gæzlusystra gæti tengzt eðlilega hinu almenna skólakerfi, og því hefur skólinn verið rekinn eftir setningu laga um fávitastofnanir eins og áður, en gera verður ráð fyrir því, og ég lýsi því yfir sem vilja mínum nú, að fljótlega verði hægt að marka þessum skóla sess í kennslukerfinu í eðlilegum tengslum við aðra skóla, sem mennta hjálpar - og hjúkrunarlið á heilbrigðisstofnunum. Ég tel eðlilegt, að í sambandi við setningu þeirrar reglugerðar verði höfð hliðsjón af þeirri reynslu, sem fengin er á undanförnum árum af rekstri þessa skóla, og haft verði samstarf við gæzlusystur við setningu reglugerðarinnar. Herra forseti. Ég vil þakka hæstv. heilbrmrh. fyrir svör hans, og ég vil út af fyrir sig þakka honum fyrir fróðlega grg. um það, hvernig þessum skóla er háttað, hvað þar er kennt o. s. frv., sem voru gagnlegar upplýsingar. En það var þó ekki beint það, sem ég spurði um. Ég gat þess í mínum inngangsorðum, að ég gerði ráð fyrir því, að það væri farið eftir föstum reglum í þessum skóla, og ég gat þess þar einnig, að skólinn mundi hafa starfað frá 1958, og einmitt af þeim sökum, að skólinn hafði starfað allmörg ár, áður en hann var lögfestur, þá átti að vera þeim mun auðveldara að setja strax reglugerð um skólann, eins og boðið er í þessum lögum. Og það er enginn vafi á því, að það hefur verið tilætlun löggjafans. Það er auðvitað ágætt, að þessar gæzlusystur, sem þarna útskrifast, eiga að vísu að ganga og fá atvinnu. En eigi að síður er náttúrlega æskilegt, að það sé kveðið nánar á um það í reglugerð, hver séu réttindi þeirra. Og alla vega er það vegna tillitsins til þeirra, sem ætla sér að sækja þennan skóla og leggja slíka atvinnu fyrir sig, æskilegt og nauðsynlegt, að það liggi fyrir alveg opinberlega, hvaða kröfur eru gerðar, að því er varðar inntökuskilyrði, hvernig námi er þarna háttað, hvaða réttindi próf úr þessum skóla veita o. s. frv. Ég held þess vegna, að þessi dráttur, sem á því hefur orðið að setja reglugerð, sé út af fyrir sig ekki réttlættur og hafi ekki verið réttlættur með svari hæstv. ráðh., þó að mér detti ekki í hug að halda því fram, að það hafi á nokkurn hátt verið illa á haldið í þessum skóla. Það geri ég ekki. En þetta er aukaatriði, og aðalatriðið er sú yfirlýsing, sem fram kom hjá hæstv. ráðh. á þá lund, að hann mundi nú beita sér fyrir því án ástæðulausrar tafar, að sett yrði reglugerð fyrir þennan skóla, og þá yfirlýsingu vil ég sérstaklega þakka. Og ég vænti þess, að það verði ekki langur dráttur á því eftir þetta, að þessi reglugerð sjái dagsins ljós. Og þá hefur þessi fsp. borið árangur, ef hún verður til þess að hraða þessu og hefur orðið til þess að vekja athygli hæstv. ráðh. á þessu, en hann hefur, eins og kunnugt er, ekki fjallað um þessi mál áður. Herra forseti. Eins og mönnum er kunnugt, er nú mjög mjótt á mununum, að vatnsaflsstöðvar Landsvirkjunar geti fullnægt eftirspurn örugglega. Ástæðan er sú, að Búrfellsvirkjun er ekki nema hálfgerð. Það er aðeins búið að koma upp helmingnum af vélakosti hennar, og auk þess er vatnið í Þjórsá stundum ekki nægilegt til þess, að þessar vélar geti starfað með fullum afköstum, auk þess sem stundum bætast við sérstök vandræði vegna ísmyndunar eða ísa, sem loka að nokkru leyti inntaksmannvirkjum, eða nota verður mikið vatn til þess að fleyta ísnum fram hjá. Jafnhliða þessu hefur álbræðslan í Straumsvík verið stækkuð örar en upphaflega var áformað, og því hefur orkuþörfin þar orðið meiri. Af þessu hefur það leitt, að margsinnis hefur orðið að nota varastöðvar, gasaflsstöðina í Straumsvík og gufuaflsstöðina við Elliðaár, og framleiða þarf raforku með innfluttu eldsneyti, en það er að sjálfsögðu mjög kostnaðarsamt. Auk þessa hefur orðið að grípa til þess nokkrum sinnum að skammta raforku til Áburðarverksmiðjunnar, og hefur það dregið allverulega úr afköstum hennar, og er það í sjálfu sér ærið íhugunarefni, að þannig skuli vera haldið á málum, að það skuli geta komið til, að skammta verði raforku til íslenzkrar verksmiðju, sem er eign ríkisins, til þess að geta fullnægt samningum, sem gerðir hafa verið hér við erlenda aðila. Ég tel, að þetta mál sé þannig vaxið, að eðlilegt sé, að hæstv. ríkisstj. gef í Alþ. skýrslu um það, og því hef ég leyft mér að bera hér fram fsp. á þskj. 320, þar sem spurzt er fyrir um aðalþætti þessa máls : 1. Hver er hámarksorkuþörf á orkuveitusvæði Landsvirkjunar og hver er örugg orkuframleiðsla frá vatnsaflsstöðvum hennar? 2. Hversu mikil orka hefur verið framleidd í gasaflsstöðinni í Straumsvík og gufuaflsstöðinni við Elliðaár að undanförnu og hversu mikill er kostnaðurinn af þeirri raforkuframleiðslu? 3. Hversu mikil brögð hafa verið að skömmtun á raforku til Áburðarverksmiðjunnar og hver aukakostnaður hefur hlotizt að þeirri skömmtun fyrir verksmiðjuna? Herra forseti. Iðnrn. hafa borizt eftirfarandi svör við þeirri fsp. , sem nú var gerð grein fyrir af hv. 6. þm. Reykv. : 1. Hver er hámarksorkuþörf á orkusvæði Landsvirkjunar, og hver er örugg orkuframleiðsla frá vatnsaflsstöðvum hennar? Því er svarað á eftirfarandi hátt : Mesta aflþörf er nú 195 mw. og orkuþörfin 1340 millj. kwst. á ári. Afkastageta vatnsaflsstöðvanna er nú 210 mw. og 1400 millj. kwst. á ári. Í haust mun ný 40 mw. vél í Búrfellsstöð ásamt miðlun úr Þórisvatni taka til starfa, og næsta vetur bætast svo aðrar tvær 40 mw. vélar við. 2. Hversu mikil orka hefur verið framleidd í gasaflsstöðinni í Straumsvík og gufuaflsstöðinni við Elliðaár að undanförnu og hversu mikill er kostnaðurinn af þeirri orkuframleiðslu? Þessu er svarað á eftirfarandi hátt : Á árunum 1966 – 1969 var orkuframleiðslan með olíu að meðaltali 8.5 millj. kwst. á ári, en 3.9 millj. kwst. á árinu 1970, þar af 2.1 millj. kwst. vegna staurabrots í Búrfellslínu og 0.9 millj. kwst. vegna prófana. Miðað við núverandi olíuverð er olíukostnaðurinn vegna þessarar framleiðslu á árinu 1970 5.9 millj. króna. 3. Hversu mikil brögð hafa verið að skömmtun á raforku til Áburðarverksmiðjunnar og hver aukakostnaður hefur hlotizt af þeirri skömmtun fyrir verksmiðjuna? Því er svarað á eftirfarandi hátt : Á árunum 1966 – 1969 nam skömmtunin á raforku til Áburðarverksmiðjunnar að meðaltali 54 millj. kwst. á ári, en tæpum 3 millj. kwst. á árinu 1970. Ef Áburðarverksmiðjan flytur inn ammoníak til þess að mæta sömu skömmtunum og á árinu 1970, þá er aukakostnaður hennar af því 750 þús. kr. Herra forseti. Ég þakka hæstv. iðnrh. fyrir svörin. En ég vænti þess að fá þessi svör frá honum skriflega einnig, því að það er erfitt að átta sig á þeim tölum svona af því að heyra þær. Hins vegar er ég ekki alveg viss um, að það sé hægt að kalla framleiðslugetu þá, sem nefnd var, örugga orkuframleiðslu. Það hefur komið í ljós, að svo er ekki. Hún hefur farið niður fyrir það nokkrum sinnum vegna ísamyndana við Búrfell. Hins vegar eru horfur á, að úr þessu rætist aftur í haust. Hæstv. ráðh. gat þess, að kostnaður á síðasta ári vegna reksturs á varastöðvunum hefði verið 5.9 millj. kr. Þar er að sjálfsögðu einvörðungu um að ræða kostnað vegna þess sérstaka samnings, sem hefur verið gerður við álbræðsluna í Straumsvík, því að við verðum örugglega að tryggja henni tiltekið raforkumagn. Og sama er að segja um skömmtunina á raforku til Áburðarverksmiðjunnar. Kostnaður vegna hennar er að sögn hæstv. ráðh. á síðasta ári 750 þús. kr., þ. e. aukinn tilkostnaður verksmiðjunnar, vegna þess að hún hefur ekki fengið næga raforku. Þetta eru staðreyndir, sem ágætt er, að hv. alþm. glöggvi sig á, vegna þess að þær bæta við enn einum þætti í það dæmi, hversu hagkvæmur raforkusamningur sá er, sem gerður var við álbræðsluna í Straumsvík. Eins og fram kom á s. l. ári, þá eru viðskiptin ákaflega mikil tapviðskipti fyrir okkur fyrstu árin. Í ár t. d. er kostnaður á raforkuframleiðslu Landsvirkjunar 41.3 aurar á kwst. , og álbræðslan greiðir aðeins 22 aura. Víð töpum á þessu ári í þessum viðskiptum 139 millj. kr. Á síðasta ári var tap okkar á þessum viðskiptum 155 millj. kr. Þetta tap fer svo minnkandi, en engu að síður verða þarna tapviðskipti fyrstu fimm árin. Og við þetta bætist svo það óhagræði, sem okkar eigin fyrirtæki verða fyrir, eins og Áburðarverksmiðjan, og sá aukakostnaður, sem er vissulega verulegur, sem hlýzt af því að framleiða raforku með dýrum varastöðvum. En sem sagt, það er prýðilegt að fá þessar staðreyndir staðfestar af hæstv. ráðherra. Herra forseti. Það er sáralítið, sem ég þarf að segja, annað en það, að ef samningurinn hefði ekki verið gerður við álbræðsluna, þá hefði bara Áburðarverksmiðjan þurft að kaupa rafmagn miklu dýrara verði og haft miklu meiri kostnað heldur en hún hefur eins og sakir standa. Þetta er aðalefni málsins. En ég er hérna með þetta skriflegt, og þm. óskaði eftir því. Herra forseti. Ég hef leyft mér hér á þskj. 347 að beina til hæstv. iðnrh. svo hljóðandi fsp. : „ Hve lengi á að ríkja það bráðabirgðaástand um stjórn Sementsverksmiðju ríkisins, sem nú hefur þjakað rekstur hennar á þriðja ár og skapað óánægju og óvissu hjá starfsliði hennar? Hvað líður störfum nefndar þeirrar, sem skipuð var til þess að endurskoða lögin um Sementsverksmiðjuna? Hefur nefndin haft samráð við starfslið verksmiðjunnar við þessa endurskoðun? “ Herra forseti. Ég skal láta liggja á milli hluta þá staðhæfingu, sem felst í 1. málsl. fsp. , um að bráðabirgðaástand hafi ríkt um stjórn Sementsverksmiðju ríkisins, sem hafi þjakað rekstur hennar á þriðja ár og skapað óánægju og óvissu hjá starfsliði hennar. Það er hins vegar spurt um það, hvað líði störfum nefndar þeirrar, sem skipuð var til þess að endurskoða lögin um Sementsverksmiðjuna. Þessari endurskoðun er um það bil lokið. Ég átti hálfpartinn von á því jafnvel að fá nál. í dag eða á morgun, svo að það kemur nú í ljós innan tíðar. Þá er spurt, hvort nefndin hafi haft samráð við starfslið verksmiðjunnar við þessa endurskoðun. Mér er kunnugt um það, að nefndin kynnti sér staðhætti, sumir nefndarmenn voru mjög kunnugir staðháttum þegar við rekstur Sementsverksmiðjunnar, en nefndin gerði sér einnig ferð upp eftir til þess að kynna sér sem bezt aðstæður. En við þessu vil ég einnig bæta því, að á liðnu hausti fóru á vegum ríkisstj. eða á kostnað ríkisstj. fulltrúar til Noregs til þess að sitja þar ráðstefnu um hið svokallaða atvinnulýðræði, sem nú er nokkuð mikið talað um, þ. e. að koma upp samstarfsnefndum í fyrirtækjum við stjórnun þeirra að einhverju eða öllu leyti. Ég á einnig von á alveg á næstunni að fá grg. frá þeim aðilum, sem fóru á þessa ráðstefnu, en það voru framkvæmdastjóri Iðnaðarmálastofnunar Íslands, sem var formaður nefndarinnar, og fulltrúar frá Alþýðusambandinu og Vinnuveitendasambandinu. Mér hefur verið tjáð, að um það sé samstaða innan nefndarinnar, að það væri mjög æskilegt að koma á slíkum samstarfsnefndum, eins og mjög hefur færzt í vöxt hjá frændum okkar á Norðurlöndum. Ég vildi aðeins bæta þessu við, til þess að það lægi fyrir að öðru leyti. En þess má vænta, að störfum nefndarinnar sé nú um það bil að ljúka í dag. Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðh. svör hans : Það er í sjálfu sér frétt, að væntanleg sé núna innan skamms niðurstaða af starfi þeirrar nefndar, sem sett var til þess að endurskoða lögin um Sementsverksmiðju ríkisins. En hvernig sem niðurstaðan verður af þessu starfi, þá sýnist mér óhjákvæmilegt að gera að umtalsefni vissa þætti í sambandi við þessa nefnd og þá fyrst og fremst það, hvernig til hennar er stofnað, hvernig hún var skipuð. Í nefndinni eiga sæti fulltrúar tveggja stjórnmálaflokka, og báðir þessir stjórnmálaflokkar eru núv. stjórnarflokkar. Manni hefði nú virzt eðlilegt, þar sem svo mikil og aukin virðing fyrir lýðræði er skyndilega uppi hjá hæstv. ríkisstj., eins og fram kom hér í ræðu hæstv. forsrh. áðan, þar sem hann ræddi um atvinnulýðræði, þá hefði manni fundizt eðlilegt, að þessarar lýðræðisástar hefði einnig gætt við skipan þessarar nefndar og stjórnarandstöðuflokkarnir hefðu þar einnig átt sína fulltrúa. Hæstv. ráðh. segist leiða hjá sér fullyrðingar í 1. lið fsp. um það, að óvissan vegna bráðabirgðaástandsins um stjórn Sementsverksmiðjunnar hafi þjakað rekstur hennar og skapað óánægju og óvissu hjá starfsfólki hennar. Ég byggi þetta á þeirri vitneskju, sem ég hef fengið af því að heimsækja Sementsverksmiðjuna öðru hverju og ræða þar við menn, og það er ekki að ástæðulausu, sem ég set þessa aths. í fsp. , sannarlega ekki að ástæðulausu. Svar hæstv. ráðh. við þeim lið fsp. , hvort haft hefði verið samráð við starfslið verksmiðjunnar við endurskoðun laganna, það heyrðist mér vera næsta furðulegt. Hann segir ekki annað í þessu sambandi heldur en það, að nm. hafi kynnt sér þarna staðhætti. Þetta var ekki landfræðileg spurning. Þetta var ekki spurning um staðhætti, heldur hitt, hvort rætt hefði verið við þá menn, sem bezt þekkja til hinna daglegu starfa. Og það er sannarlega nauðsynlegt. Og ef einhver einlægur og sannur vilji er á bak við þessa fullyrðingu hæstv. ráðh., að hann vilji fara að auka atvinnulýðræði, þá ætti hann að beita áhrifum sínum og hefði átt að beita áhrifum sínum til þess, að þessi nefnd ræddi við starfslið verksmiðjunnar, þegar hún vann að þessari endurskoðun laganna. En ég get fullyrt það, að þetta var ekki gert, a. m. k. hafði það ekki verið gert eftir því sem þeir af starfsmönnum Sementsverksmiðjunnar, sem ég ræddi við, sögðu mér, nokkru áður en ég lagði fram þessa fsp. Ekkert samráð hafði þá verið haft við starfslið Sementsverksmiðjunnar. Mér finnst það nú reyndar þeim mun undarlegra, sem í þessari nefnd á sæti hv. 5. þm. Vesturl., sem nýlega hefur látið í ljós áhuga á atvinnulýðræði, eins og reyndar fleiri eru nú farnir að gera, með því að flytja till. um samstarfsnefnd, sem starfa skuli við Áburðarverksmiðju ríkisins. Mér skilst reyndar, að þessi hv. þm. hafi beitt áhrifum sínum innan nefndarinnar til þess, að slíkt ákvæði verði einnig tekið upp í hin endurskoðuðu lög um Sementsverksmiðjuna. En einlægnina hefði maður talið sannazt enn betur, ef hann hefði beitt sér fyrir því, að nefndin hefði nú þegar, meðan hún var að endurskoða lögin, haft samráð við starfslið verksmiðjunnar. Að þetta hafi ekki verið bráðabirgðaástand. Sannarlega hefur þetta verið bráðabirgðaástand þarna í verksmiðjunni. Sá framkvæmdastjóri, sem nú starfar, var ráðinn til bráðabirgða. Það er liðið á þriðja ár síðan, og af þessu hafa skapazt margs konar vandræði. En hins vegar sýnist mörgum, - og má í því sambandi vitna til ályktana frá Verkfræðingafélaginu og einnig til ályktana, sem Alþýðuflokksfélag Akraness gerði, - þá sýnist mörgum, að með þessari endurskoðun sé stefnt að þeirri breytingu fyrst og fremst, að hægt sé að halda áfram þessum sama forstjóra eða a. m. k. haga forstjóraráðningu þannig, að það verði ekki verkfræðingur í starfinu, eins og núgildandi lög kveða á um. Herra forseti. Með till. þeirri, sem hér liggur fyrir, er stefnt að því, að starfsmenn fyrirtækja, jafnt í einkarekstri sem í opinberri þjónustu, fái aukinn íhlutunarrétt um stjórn og allan rekstur þess fyrirtækis, sem þeir vinna hjá. Í till. er gert ráð fyrir, að 11 manna nefnd, skipuð fulltrúum launþegasamtaka, vinnuveitenda og stjórnmálaflokka, taki málið til undirbúnings og athugunar, en í fyrstu lotu verði athyglinni einkum beint að fyrirtækjum í eigu ríkis og bæjarfélaga. Eins og ég gat um í umr. hér áðan, þá er þetta síður en svo í fyrsta sinn, sem þetta mál er flutt hér af hálfu okkar Alþb. - manna. Þessi till. var fyrst flutt 1964, flm. hennar var Ragnar Arnalds, og þetta mun vera í þriðja eða fjórða skipti, sem hún er flutt í lítið breyttri mynd. Vegna þessa þarf ég ekki að vera langorður um till. Hv. alþm. hafa eflaust kynnt sér þá ítarlegu grg., sem fylgir henni, þeir hafa haft aðstöðu til þess að lesa hana upp aftur og aftur, og ég tel nú raunar, að nokkurs árangurs verði vart, sbr. þann áhuga, sem nú er mjög áberandi hér á hinu háa Alþingi fyrir atvinnulýðræði og m.a. kom fram í umr. hér áðan. Ég tel þess vegna, að ég þurfi ekki að vera mjög langorður um till., en fylgi henni úr hlaði með aðeins fáeinum orðum. Það er ekki að efa, að íhlutunarréttur starfsmanna mun hafa holl og góð áhrif á stjórn fyrirtækja og rekstur. En hitt verður að játa, að þetta er ekki auðvelt viðfangsefni. Það er að mínum dómi og okkar Alþb : manna t.a.m. til lítils að kasta inn till., eins og gert hefur verið varðandi þessi mál, svo og svo illa unnum og illa undirbúnum. Þetta mál þarf rækilegan undirbúning og athugun. En þeim mun meiri er nauðsynin náttúrlega, að sem fyrst verði hafizt handa um undirbúning, komið verði af stað umr. á milli launþega og atvinnurekenda og leitað verði eftir reynslu annarra þjóða og þá síðast en ekki sízt, að rannsakaðar verði séríslenzkar aðstæður. Atvinnuhættir á Íslandi eru nefnilega að ýmsu leyti miklu frumstæðari heldur en t.a.m. hjá nágrannaþjóðum okkar. Það er miklu meira jafnvægisleysi á flestum sviðum, ringulreið og verðbólga, ofsagróði og botnlaus taprekstur og þetta svona sitt á hvað. Nefna mætti ýmis fleiri vandamál, sem hljóta að koma upp í þessu sambandi og snerta sérstaklega íslenzkar aðstæður. Það er t.a.m. smæð fyrirtækjanna, fámenni á vinnustað og losaraleg tengsl margra verkamanna við vinnustaðina vegna atvinnuhátta okkar. Má þar t.d. nefna verstöðvarnar, hina árstíðabundnu atvinnu o.s.frv. En ég sé sem sagt ekki ástæðu til þess að fjalla frekar um þetta atriði hér, enda er það ítarlega gert í grg. Og eins og ég sagði áðan, ég treysti því, að hv. alþm. hafi kynnt sér þessa grg., og flestir þeirra hafa haft tækifæri til að gera það hvað eftir annað. Þess er því að vænta, og eins og ég sagði áðan reyndar, ekki aðeins þess að vænta, heldur hefur það greinilega komið í ljós, að skilningurinn á nauðsyn atvinnulýðræðis og skilningurinn á réttlæti atvinnulýðræðis er sí og æ að aukast hér á hinu háa Alþingi. Svo að hver veit nú nema þessi till. okkar Alþb. - manna fái loksins samþykkt. Ég legg til, að till. verði að lokinni þessari fyrri umr. vísað til allshn. Herra forseti. Hv. 4. landsk. gerir það æði oft, þegar hann leggur fram fsp. á hæstv. Alþ., og eftir að hann hefur fengið fyrstu svör frá ráðh., að þá snýr hann sér til hinna og annarra þm. og ávarpar þá með frekari fsp. - til þess að reyna að koma á þá pólitískum höggum, að því er virðist. Ég hefði ekki staðið upp nema af því að hann nefndi mig á nafn sem einn af þeim, sem eiga sæti í umræddri nefnd, sem er að semja lög fyrir Sementsverksmiðju ríkisins. Ég hefði þó ekki þurft að standa upp, af því að hæstv. ráðh. er fullfær um að veita um þetta mál upplýsingar. Ég þarf ekki að svara háttv. þm. öðru til en því, að ég hef verið nákunnugur mönnum og málefnum á Akranesi og í Sementsverksmiðjunni árum saman. Og eins og hann sjálfur sagði, hefur minn flokkur á Akranesi gert ályktanir um þessi mál, eftir að þau höfðu verið ítarlega rædd á fundum, þar sem meiri hluti fundarmanna voru starfsmenn verksmiðjunnar. Samvizka mín er í bezta lagi hvað snertir samráð við starfsliðið í verksmiðjunni, og það mun vafalaust koma á daginn, að mín afstaða, eins og hún er og verður, er byggð á þessum samráðum. Ég hef, eins og hann sjálfur sagði, flutt innan þessarar nefndar till. um, að tekin verði inn í lögin ákvæði um samstarfsnefnd sem nýja tilraun til atvinnulýðræðis. Og sú till. er svo til frá orði til orðs eins og brtt. , sem ég hef flutt um frv. um Áburðarverksmiðju, sem hér liggur fyrir. Ég tel mér ekki á þessu stigi heimilt að gefa frekari upplýsingar um, hvernig störf hafa gengið í þessari nefnd, og verða svör ráðh. að nægja um það, þangað til álitsgerð nefndarinnar liggur fyrir, sem getur orðið mjög fljótlega. Ég verð að lýsa sérstakri ánægju minni yfir þeim áhuga, sem fram hefur komið hjá ekki aðeins einum, heldur fleirum hv. alþm. á því, sem kallazt hefur samstarfsnefndir. Sérstaklega vil ég þó vitna til orða hv. 4. landsk. þm., Jónasar Árnasonar, vegna þess að ég minnist þess, að þegar ég flutti þáltill. hér í Sþ. fyrir 8 – 9 árum síðan, er fjallaði um þetta efni, þá voru það einmitt flokksbræður hans allir upp til hópa, bæði núv. og þeir, sem ekki eru það í dag, þótt þeir eigi setu á þingi, sem greiddu atkv. gegn þessari till. Hún var að vísu samþykkt með atkvæðum stjórnarliðsins og reyndar fjölmargra framsóknarmanna líka, en við fsp. , er ég gerði til þáv. hæstv. félmrh. fyrir 3 – 4 árum, var hans svar, að því miður hefði ekkert komið út úr þessu, vegna þess að samtök þau, er hv. þm., formaður frjálslyndra vinstri og hægri eða allra manna og stjórnar Alþýðusambands Íslands, er í, kærðu sig ekkert um, að þessu máli þokaði áfram. Herra forseti. Mér finnst, að þegar komið er með mál einstakra stofnana inn í sali hv. Alþ., þá verði að gera þær kröfur til flm. , að þeir hafi kynnt sér rækilega alla málavexti. Í fsp. þeirri, sem hér liggur fyrir, er talað um, að verksmiðjureksturinn sé mjög þjakaður af ýmsum ástæðum. Það lítur út fyrir, að hv. flm. hafi borið fsp. sína fram að lítt hugsuðu máli. Ég álít, að fsp. og þskj. eigi ekki að vera útbúin eins og revíur eða söngleikir, þar sem hugmyndaflugið má ráða alveg ótakmarkað. Hér er málið miklu alvarlegra en svo. Talað er um bráðabirgðaástand, sem hafi þjakað rekstur verksmiðjunnar og skapað óánægju og óvissu hjá starfsliði hennar. Þótt einhverjir menn hafi látið hv. þm. hlaupa með þetta hér inn í sali Alþ., þá fer því víðs fjarri, sem betur fer, að hér sé um einróma skoðanir að ræða, eins og fullyrt er í fsp. þessa hv. þm. Ég vil m. a. geta þess, að starfsmannafélag Sementsverksmiðju ríkisins hélt árshátíð sína fyrir 10 dögum, og það var ekki að sjá, að þar væri saman kominn hópur þjakaðra manna. Þvert á móti, þar var hópur glaðra og frjálshuga starfsmanna. Formaður starfsmannafélagsins fagnaði því alveg sérstaklega í ræðu, að miklum áfanga hefði verið náð, m. a. fyrir tilverknað verksmiðjustjórnarinnar, í miklu áhugamáli starfsmanna hennar, en það var samningur um land undir sumarbústaði fyrir starfsmenn verksmiðjunnar, sem lengi var búið að vinna að, en leystist nú í lok síðasta árs með þeim hætti, sem starfsmenn verksmiðjunnar óskuðu helzt eftir. Hér er um mikið hagsmuna - og áhugamál starfsmanna að ræða, sem þeir munu óhindrað geta unnið að á næsta sumri og fá ýmis góð öfl í lið með sér. Ég vil, að það komi fram við þessar umr., af því að ég þykist þekkja nokkuð til málefna Sementsverksmiðjunnar síðustu þrjú árin, að fjármál og bókhald verksmiðjunnar er að mínum dómi í betra lagi nú en um langt skeið áður. Það, sem hefur skeð á þessum tíma, er það, að skrifstofa verksmiðjunnar hér í Reykjavík, þar sem unnu 6 – 8 menn, var lögð niður. Skrifstofuhaldið var sameinað á einum og sama stað á Akranesi, og þar var mönnum ekki fjölgað, heldur jafnvel fækkað við þessa breytingu. Þarna er svo sannarlega stefnt að því, að gætt sé sparnaðar í rekstri ríkisins og hagkvæmni, en kerfið ekki þanið endalaust út, eins og maður verður því miður allt of víða var við. Reikningur fyrirtækisins yfir árið 1970 hefur þegar verið saminn og lagður fram og verksmiðjustjórnin fjallað um hann á einum fundi. Þetta álít ég, að sé til fyrirmyndar. Ég ætla ekki að ræða svonefnt forstjóramál Sementsverksmiðjunnar, en það má þó koma fram, að í byrjun síðasta árs losnaði forstjórastarf hennar, og þá kom sú skoðun upp hjá meiri hl. stjórnarinnar að breyta til. Í staðinn fyrir það að ráða verkfræðing fyrir forstjóra, eins og lögin ákváðu, væri starfinu skipt í tvennt. Um það stóð deila innan stjórnarinnar, og það var ekki fyrr en 1. sept., sem meiri hl. kom fram innan stjórnarinnar fyrir þeirri stefnu að óska eftir því við rn., að starfinu yrði skipt með þessum hætti, eins og komið hefur fram annars staðar. Þetta er skýring á því, að ekki er búið að ganga frá forstjórastarfinu, og má það gjarnan koma fram í sambandi við þessa fsp. Og þó að ég hafi verið í minni hl. í stjórninni, þá tel ég alls ekkert óeðlilegt við þessa málsmeðferð, eins og hún hefur gengið fyrir sig. Ég skal ekki orðlengja þetta frekar og láta máli mínu lokið, þó að ástæða væri til að bæta þarna ýmsu við. Herra forseti. Ég átti þess ekki von, að ég drægist inn í sementsumræður á þessum fundi, og taldi það víðs fjarri, að svo færi, en tilefnið var það, að hæstv. iðnrh. gat þess, að hann og ríkisstj. væri velviljuð því að koma á samstarfsnefndum í ríkisfyrirtækjum líkt og gert hefði verið hjá frændþjóðum okkar á Norðurlöndum, og gladdist ég sannarlega yfir því að heyra það. En svo kom hv. 7. þm. Reykv. og lýsti mér sem sterkum, heldur betur sterkum fjandmanni atvinnulýðræðis í landinu og fjandmanni þess, að komið væri á samstarfsnefndum í fyrirtækjum, t. d. ríkisfyrirtækjum. Ég kem alveg af fjöllum, ég verð að segja það. Ég minnist þess ekki, að ég hafi verið fjandmaður þess máls. Ég minnist þess ekki, að ég hafi nokkurn tíma skrifað umsögn í Alþýðusambandi Íslands á móti slíkum málum eða beitt mér gegn þeim. Og enn þá meira er ég undrandi á því, ef svo rammt hefur kveðið að minni andspyrnu við þessi mál mér óvitandi, að hæstv. ráðh. og ríkisstj. koma ekki sínum vilja fram í lýðræðisátt vegna andspyrnu minnar. Mér þykja það furðufréttir. Ég vildi helzt fá að vita, hvaða hæstv. félmrh. það er, sem ber mig sem skjöld fyrir sig í því, að hann geti ekki komið þessu máli fram. Það hefði verið full ástæða til þess að nefna hann. En svo mikið er víst, að fyrir þessu er enginn fótur, ekki flugufótur einu sinni. Og hæstv. ríkisstj. getur sett á samstarfsnefndir í öllum ríkisfyrirtækjum frá og með deginum í dag, hvenær sem hún vill, án þess að ég beri mig þar á móti, svo mikið er víst, enda hefði ég ekkert afl til að spyrna á móti því. Þetta er auðvitað mál ríkisstj. og stjórnenda þeirra ríkisfyrirtækja, sem þarna er um að ræða. Svona fyrirslátt er heldur óskemmtilegt að hlusta á á Alþingi Íslendinga, algerlega tilefnislausan. Ég vænti þess vegna, að það verði komið á samstarfsnefnd í Sementsverksmiðju ríkisins frá og með deginum á morgun, því að ekki strandar það á minni andstöðu. Herra forseti. Ég treysti mér ekki til þess að svara hv. 7. þm. Reykv. eða þeirri fullyrðingu hans, að flokksbræður mínir hafi fyrir 9 árum greitt atkv. gegn till., sem hann hafi flutt hér um samstarfsnefndir. Mér er ekki kunnugt um, hvaða till. hér er um að ræða. Maður er engu nær eftir fullyrðingar hv. þm., og þess vegna segi ég, að ég treysti mér ekki til þess að svara þessu. Hins vegar vil ég benda á það, að á dagskránni í dag er þáltill. , flutt af mér, sem sé till., sem er flutt á vegum okkar Alþb. - manna, og þessi þáltill. um atvinnulýðræði hefur verið flutt þing eftir þing. Ég hygg, að það séu 6 – 7 ár eða jafnvel enn lengra síðan hún var flutt fyrst, og sá áhugi, sem nú er fyrir atvinnulýðræði hér í þingsölum, ég er sannfærður um það, að hann er ekki hvað sízt árangur af baráttu okkar Alþb. - manna fyrir þessum málum hér á þingi. Eins og hæstv. forseti sagði, hef ég aðeins leyfi hér til þess að gera aths. En ég vil aðeins gera aths. í sambandi við það, sem hv. þm. Daníel Ágústínusson sagði hér áðan. Hv. þm. er ekki þaulkunnugur þingstörfum, að ég hygg. Hann er varaþm. og hefur ekki setið á þingi mikið áður, og ekkert þetta kjörtímabil, fyrr en núna skyndilega, að hann kemur á þing, þegar nær dregur svona vissum hlutum í vor. Ég vil leyfa mér að benda þessum hv. þm. á það, að það er takmarkaður ræðutími, sem menn hafa til þess að fylgja eftir þessum fsp. með ræðu, og reyndar hefur mjög dregið úr ræðuflutningi í sambandi við fsp. , hamingjunni sé lof, og menn taka æ meira upp þann háttinn að láta nægja svarið. Svo er þetta kallað, að menn séu að halda revíur og efna til söngleikja. Ég ætla nú ekki að fara út í nein leikræn spursmál í þessu sambandi, en ég vil aðeins benda hv. þm. á það, að þegar ég tala um, að rekstur Sementsverksmiðjunnar hafi verið þjakaður á þriðja ár vegna óvissunnar, sem þar ríkir, þá á ég við rekstur verksmiðjunnar. Hv. þm. segir okkur þær fréttir, að menn hafi verið mjög ánægðir á árshátíð í starfsmannafélagi Sementsverksmiðjunnar, þar hafi menn verið afskaplega ánægðir. Þetta segir þessi hv. þm. í sambandi við þá fullyrðingu mína, að rekstur Sementsverksmiðjunnar hafi verið þjakaður. Ég segi enn, ég var að tala um rekstur Sementsverksmiðjunnar, en ég var ekki að spyrja frétta af þorrablóti uppi á Akranesi, þó að ég hins vegar gleðjist yfir því, að vinir mínir við Sementsverksmiðjuna hafi skemmt sér vel og eigi von á sumarbústöðum. Herra forseti. Það er aðeins örstutt aths. Ég mun fagna því að hlusta á hv. 4. landsk. þm., Jónas Árnason, ræða um atvinnulýðræði, þótt ég hins vegar efist mjög um, að tillöguflutningur þeirra Alþb. - manna valdi því, að í dag er mikill áhugi fyrir auknu atvinnulýðræði eða fyrirtækjalýðræði hér á Íslandi og samstarfsnefndum. Ég geri ráð fyrir því, að þróunin, sem hefur átt sér stað á undanförnum tveimur áratugum í okkar nágrannalöndum, stuðli frekar að því heldur en þó að hann flytji þessar till. hér á Alþ. Vegna orða hv. 9. þm. Reykv., Hannibals Valdimarssonar, þá auðvitað sýna þau hvað bezt það, að skoðanir hans í dag fara ekki allajafna saman við skoðanir hans í gær, og það, sem hann vildi hafa sagt í dag, það sagði hann öðruvísi í fyrradag. En þannig stóð á, ég rifja upp enn, þó að hann dragi það í efa, að ég hafi mælt þar satt og rétt, að þessi till. var flutt fyrir 8 – 9 árum, og mun vera hægt að fletta upp á því, hvenær það var, og hv. þm. ásamt öðrum þáv. þm. Alþb. greiddi atkv. gegn henni þá, að vísu á þeirri forsendu, að leitað var aðstoðar ríkisvaldsins til þess að ná þessu fram á meðal launþegasamtakanna og vinnuveitendasamtakanna. Það skal viðurkennt, að sú ástæða var borin fram. En ég man nú ekki betur en að á undanförnum árum og þó sérstaklega eftir að ég tók sæti á Alþ. hafi einmitt þessi hv. þm. og fleiri þm. úr hans röðum talið það lausn á öllum vandamálum að leiða ríkisvaldíð inn til þess að finna þá hina sömu lausn. Herra forseti. Ég verð að játa það, að ég hef nú ekki svo sterkt minni, að ég muni nú án þess að gá að því betur, hvernig ég hafi greitt atkv. í einstökum þingmálum fyrir 8 – 9 árum, það var hvorki í gær eða fyrradag þetta, sem þm. var að tala um. Fyrir 8 – 9 árum, segir hann, flutti hann þessa merku till., og hann kom henni fram, því ber nú að fagna, þrátt fyrir mína andstöðu, segir hann. Ég tel nú það vera aðalatriðið, hvað er satt og hæft í hinu, sem hann bar mig fyrir áðan, að hæstv. félmrh. hefði svarað því til, að ástæðan til þess, að hann hefði ekki getað framkvæmt till., hafi verið andspyrna mín við málið. Þetta heggur nærri mér, og þetta vil ég fá að vita. Hvaða ákvæði eru það í till., sem heimila mér eða Alþýðusambandi Íslands að eiga þátt í framkvæmd tillögunnar? Ef búið er að samþykkja þál. á Alþ. um að koma á samstarfsnefndum í ríkisfyrirtækjum, er það þá ekki mál ríkisstj. og ríkisfyrirtækja og stjórnenda hvers fyrirtækis hverju sinni? Á Alþýðusambandið eitthvað að ráða úrslitum um framkvæmdina? Hvernig hef ég háð þetta átta ára stríð á móti þessari samþykktu till. og komið í veg fyrir framkvæmd hennar? Það er það, sem ég vil fá að vita. Er það eitthvað dularfullt? Hvernig hef ég borið ríkisstj. ofurliði í þessu máli? Nei, hv. 7. þm. Reykv., þú ert alveg villur vegar, þegar þú tekur það gilt, sem ráðh. segir, að ég hafi staðið í vegi fyrir framkvæmd þessa máls. Skjót þú geiri þínum þangað, sem þörfin meiri fyrir er, til hæstv. ríkisstj. Herra forseti. Ég vil benda hv. flm. þessarar fsp. , Jónasi Árnasyni, á það, að orðalag hennar er á þá lund, að óvissa og bráðabirgðaástand hafi þjakað rekstur verksmiðjunnar á þriðja ár og skapað óánægju og óvissu hjá starfsliði hennar. Nú sagði hann í ræðu sinni hér áðan, að hann hefði átt við þjakaðan verksmiðjurekstur en ekki þjakað starfsfólk, en þetta hangir nú raunar allt saman samkv. fsp. , og þess vegna vildi ég alveg sérstaklega benda á það, að sú óánægja og sú óvissa og sú þjökun, sem þar ræðir um, kom ekki fram hjá starfsliðinu, eins og ég gat um áðan. En það er vert að minnast á það, fyrst ég fór aftur upp í ræðustólinn, að það er önnur þjökun, sem verksmiðjan hefur orðið fyrir. Árin 1967 og 1968 hækkuðu skuldir hennar úr 300 millj. kr. upp í 500 – 600 millj. kr., og var það vissulega mjög erfitt á sama tíma sem sementssalan stórminnkaði, og hefur þetta valdið verksmiðjunni gífurlegum erfiðleikum og verið mikil þjökun í sambandi við viðskipta - og fjármál hennar. Þá er önnur þjökun, sem ég vil líka koma að í þessu sambandi. Það er, að hæstv. ráðh., sem með þessi mál hefur farið, hefur tekið ákaflega einkennilega afstöðu til þeirra erinda, sem ég hef sent honum í sambandi við þá rannsókn, sem staðið hefur yfir vegna misferlis á rekstri verksmiðjunnar, og ég tel, að ekki sé viðhlítandi, vegna þess að það er, skoðun mín, að hv. rn. og ekki sízt dómsmrn. þurfi að halda fast á þessum málum, en láta það ekki viðgangast, að farið sé með fjármuni ríkisins eftir geðþótta einstakra manna. Það er mjög miður farið, að hæstv. ráðh. hefur ekki tekið þá afstöðu í þessu máli, sem ég tel, að hann hefði átt að gera, hreina og skýra afstöðu til þess að bjarga heiðri verksmiðjunnar og heiðri ríkisins í þessu sambandi. En þar hefur skort mikið á. Endurteknar gengisfellingar og linleg afgreiðsla hæstv. ráðh. á misferli verksmiðjunnar er þjökun, sem vert er að vekja athygli á og ræða. Herra forseti. Nú segi ég eins og Hannibal Valdimarsson sagði áðan, nú kem ég alveg af fjöllum, þegar verið er að tala um linlega framkomu mína í sambandi við málaferli og erfiðleika í sambandi við Sementsverksmiðju ríkisins. Þau mál hlutu þá meðferð, sem þeim bar, bæði að áliti dómsmrh. og iðnrn. og saksóknara ríkisins, og skal ég ekki frekar fara út í það, en tel algerlega óviðurkvæmilegt nú að koma með getsakir í minn garð sem ráðh., að ég hafi tekið linlega á þeim málum, því að þau voru fyrst og fremst í höndum saksóknara ríkisins, yfirskattstjórans og annarra, sem lögum samkv. eiga að fjalla um þau mál. Það var ekki meining mín, þegar ég var að svara þessari fsp. , að hefja umr. um Sementsverksmiðjuna og þær till., sem nefndin, sem hefur unnið að endurskoðun á lögum Sementsverksmiðjunnar, kann að gera, því að ég hef ekki séð þær enn þá. En þegar nefndin var skipuð, fékk hún erindisbréf um það, að hverju hún skyldi starfa, og þar var ekki aðeins um forstjóra eða stjórnun fyrirtækisins að ræða, heldur byggðist þetta á því, að gömlu lögin um Sementsverksmiðjuna voru ákaflega ófullkomin og voru í raun og veru aðeins heimildarlög, heimild fyrir ríkisstj. til þess að láta reisa sementsverksmiðjuna. En margt hefur skeð síðan, og þetta er orðið stórt og mikið fyrirtæki, og mörg málefni hafa komið fram einmitt í sambandi við verksmiðjurekstur og atvinnurekstur, sem eðlilegt var að setja í slík lög, og þannig ábendingar fékk nefndin, sem vann að þessum málum. Þar á ég við bæði í sambandi við hreinlætismál og mengun og annað slíkt, því að það eru nú að vísu sumir, sem ekki vilja tala um mengun nema frá álbræðslunni, en því miður er það svo, að í efnaiðju hér og efnarekstri öðrum er það atriði, sem þarf að taka til athugunar, enda ekkert einstakt fyrirbrigði hjá okkur, og það á auðvitað sérstaklega við um eldri verksmiðjur. En ný tækni færir okkur á þessu sviði í betra horf en áður. Varðandi stjórnun fyrirtækisins, þá hefur eins og vikið er að í fsp. verkfræðingur verið framkvæmdastjóri verksmiðjunnar til bráðabirgða. En jafnhliða honum var ráðinn til bráðabirgða fjármálalegur framkvæmdastjóri. Þetta vildi ég, að fram kæmi. Það var leitað eftir verkfræðingum á sínum tíma, bæði til Verkfræðingafélagsins og auglýst eftir verkfræðingum, og í bili tókst það ekki, en síðan tókst verksmiðjunni að fá erlenda sérfræðinga, tæknisérfræðinga og verkfræðinga, til aðstoðar verksmiðjustjórninni og nú síðari árin íslenzkan verkfræðing, sem ég veit ekki betur en hafi sinnt sínu starfi vel. Um samstarfsnefndirnar eða atvinnulýðræði í rekstri ríkisfyrirtækja og samstarfsnefndir í stjórnun fyrirtækja, þá hef ég aldrei aðeins átt við ríkisfyrirtæki, heldur einnig einkafyrirtæki, og það voru fyrst ungir sjálfstæðismenn, sem vöktu athygli á því hér á árunum fyrir 1930, þeim möguleika að sætta fjármagn og vinnu og koma í veg fyrir deilur, sem við höfum nú heimsmet í, eftir því sem sjónvarpið sagði í gærkvöld, varðandi verkföll og sífelldar deilur á milli verkamanna og fyrirtækjanna, sem þeir vinna við. Magnús Jónsson prófessor og þm. var einn þeirra manna, sem á þessum árum skrifaði mjög mikið í tímaritið Stefni um slíka bót á rekstri fyrirtækja hér, um hlutdeild verkamanna í atvinnurekstrinum og aukið samstarf þar á milli. Ég hef viðurkennt það alveg hispurslaust, að okkur hefur ekki tekizt að ná þeim árangri, sem við töldum æskilegt á sínum tíma að ná á þessum vettvangi. Það var m. a. þess vegna, sem við vildum eiga samleið og styðja Alþýðusambandið og Vinnuveitendasambandið til þátttöku í ráðstefnu í Osló um hið svokallaða atvinnulýðræði, sem haldin var, ef ég man rétt, í nóvembermánuði. Ég hef ekki fengið grg. frá þessum aðilum, sem þessa ráðstefnu sóttu, en ég veit, að það er mikið málefni frá henni, og ég hef lagt drög að því oftar en einu sinni að fá það sem fyrst í hendur ríkisstj., því að ég tel, að það sé líka rétt og skylt, að fulltrúar, sem fara að einhverju leyti á kostnað ríkisvaldsins, geri grein fyrir niðurstöðum á erlendum ráðstefnum, sem þeir eru á. Ég veit, að þessu er nú lokið, og ég vænti næstu daga einmitt að fá þessa grg. um þessa hlið málanna í hendur ríkisstj. til frekari athugunar. Ég hef sjálfur aðhyllzt þá meginleið, að hér væri frekar byggt á frjálsu samkomutagi við starfslið í fyrirtækjum, hvort sem það væru einkafyrirtæki eða ríkisfyrirtæki, en lögþvinguðum samstarfsnefndum. Það kemur eflaust til kasta Alþ. síðar að taka ákvarðanir um það, og það er í sjálfu sér ekkert við því að segja, þó að skiptar skoðanir kunni að vera á þeim vettvangi, en ég held fyrir mitt leyti, að við séum þar á réttri leið og gætum stuðlað að verulegum úrbótum í rekstri fyrirtækjanna hérlendis, bæði einkafyrirtækja og opinberra fyrirtækja. Herra forseti. Í tengslum við þá fsp. , sem hæstv. ráðh. var að enda við að svara, flytjum við sömu þm. og stöndum að fyrri fsp. svo hljóðandi fsp. til sjútvrh. um greiðslur af aflaverðmæti til Stofnlánasjóðs fiskiskipa og til útgerðarfyrirtækja : „ Hversu miklu er áætlað, að greiðslur af óskiptu aflaverðmæti samkv. lögum nr. 79 31. des. 1968 nemi á árinu 1970 : 1 ) Í Stofnfjársjóð fiskiskipa : a ) til togara, b ) til annarra fiskiskipa? 2 ) Til útgerðarfyrirtækja, sem hlutdeild í almennum útgerðarkostnaði? “ Herra forseti. Samkv. upplýsingum Fiskifélags Íslands og Efnahagsstofnunarinnar um áætlað aflaverðmæti á árinu 1970 verður svarið við fsp. svo sem hér segir. Ég undirstrika „ áætlað aflaverðmæti “, þess vegna er ekki um endanlegar tölur að ræða. Endanlega hefur ekki verið unnt að ganga frá málinu, en samkv. fsp. verður svar mitt svo hljóðandi : 1. Í Stofnfjársjóð fiskiskipa : a ) til togara 132.8 millj. kr., b ) til annarra fiskiskipa 433.9 millj. kr. eða samtals 566.7 millj. kr. 2. Til útgerðarfyrirtækja, sem hlutdeild í almennum útgerðarkostnaði, 310.5 millj. kr.
Brendan Rodgers, stjóri Liverpool segir að Jordan Henderson geti fyllt skarðið sem að Steven Gerrard mun skilja eftir sig, þegar hann yfirgefur félagið í sumar. Gerrard er á förum í MLS-deildina en hann hefur spilað í sautján ár með Liverpool og verið lykilmaður liðsins síðan hann braut sér fyrst leið inn í aðalliðið á sínum tíma. Henderson hefur komið sterkur inn síðan Rodgers tók við liðinu og gerði stjórinn hann m.a að varafyrirliða en hann átti erfitt uppdráttar á sínu fyrsta tímabili með félaginu. „ Ég held að Jordan Henderson búi yfir öllum leiðtogahæfileikunum, en það var ein af ástæðum þess að ég gerði hann að varafyrirliða. Hann lærði auðvitað frá þeim besta, Steven Gerrard. “ „ Hann hefur verið að læra af honum síðan hann kom til félagsins. Ekki bara innan vallar heldur líka utan vallar, en það skiptir alveg jafn miklu máli að vera góð fyrirmynd utan vallar eins og innan hans. “ „ Þeir eru ólíkir leikmenn en ég held og vona að hann verði jafn góður fyrirliði og Gerrard hefur verið “ sagði stjórinn að lokum.
Jón Dagur Þorsteinsson lék allan leikinn í liði AGF sem tapaði á heimavelli gegn AaB í danska boltanum í dag. Staðan var markalaus fyrstu 37 mínútur leiksins en gestirnir frá Álaborg náðu að setja þrjú mörk á sex mínútna kafla fyrir leikhlé. Heimamenn í Árósum náðu að klóra í bakkann en tókst ekki að skora meira en eitt mark þrátt fyrir fín færi. Lokatölur urðu 1 - 4 fyrir Álaborg sem er í sjötta sæti deildarinnar. Jón Dagur og félagar í Aarhus eru í þriðja sæti og munu keppast um að spila í Evrópudeildinni á næstu leiktíð. AGF 1 - 4 AaB 0 - 1 R. Thelander ( ' 38 ) 0 - 2 T. van Weert ( ' 40 ) 0 - 3 I. Fossum ( ' 44 ) 1 - 3 J. Ankersen ( ' 45 ) 1 - 4 S. Tengstedt ( ' 91 ) Adam Örn Arnarson var þá í byrjunarliði Tromsö sem gerði markalaust jafntefli í æfingaleik gegn Ull / Kisa. Tromsö leikur í B-deild í Noregi eftir að hafa rétt fallið á síðustu leiktíð. Ull / Kisa 0 - 0 Tromsö
Richarlison, leikmaður Everton á Englandi, fékk tækifæri í brasilíska landsliðinu á dögunum í leikjum gegn Bandaríkjunum og El Salvador. Richarlison hefur nú spilað tvo landsleiki og gert tvö mörk en hann hefur náð gríðarlegum árangri á stuttum tíma. Richarlison var keyptur til Everton frá Watford í sumar eftir að hafa samið við það síðarnefnda í fyrra. Þessi 21 árs gamli leikmaður var nálægt því að gefast upp á sínum tíma en hann átti mjög erfitt uppdráttar í byrjun ferilsins. ,, Ég er ekki með nógu marga putta til að telja þau lið sem hafa hafnað mér, “ sagði Richarlison. ,, Ég var tilbúinn að leggja skóna á hilluna en ég hélt áfram og fór til Belo Horizonte með aðeins pening fyrir miða þangað. “ ,, Ég fór á mína síðustu reynslu hjá Atletico MG [ í Brasilíu ]. Ef ég hefði ekki náð að heilla þar þá átti ég ekki efni á að komast heim til Espiritu Santo sem var í 600 kílómetra í burtu. “ ,, Ég gaf allt í sölurnar þann dag og það gekk upp. Ef ég hefði gefist upp þá væri ég ekki þar sem ég er í dag. “
Tvö snjóflóð hafa fallið í dal norðan Hlíðarhryggs í Hlíðarfjalli í þessum mánuði. Eitt snjóflóðið féll fyrr í mánuðinum og hitt í síðustu viku. Á sama tíma féll krap og blautur snjór við svokallaða, stromplyftu, sem er efsta lyftan í fjallinu, en engar skemmdir urðu á lyftunni. Samkvæmt upplýsingum frá Hlíðarfjalli þykir ekki óvanalegt að snjóflóð falli þegar snjórinn er blautur á þessum slóðum, en svæðið er lokað skíðaiðkendum fram eftir vetri. Fólki er ekki hleypt inn á svæðið fyrr en undir lok vetrar þegar snjórinn er orðinn harður. Þórður Bragi Jónsson, í Hlíðarfjalli sagði í samtali við Fréttavef Morgunblaðsins, að engin hætta hefði skapast þegar snjóflóðin féllu og vel væri fyglst með öryggi skíðaiðkenda. Hann sagði að starfsfólk hefði ekki orðið vart við að snjóflóð hefðu fallið norðan Hlíðarhryggs í síðustu viku fyrr en um liðna helgi. Vel viðrar til skíðaiðkunar í Hlíðarfjalli nú, en talsvert er af fólki í fjallinu.
Ekkert verður af því að Þórður Guðjónsson, landsliðsmaður í knattspyrnu og leikmaður Las Palmas á Kanaríeyjum, verði lánaður til enska úrvalsdeildarliðsins Derby County. Í gær slitnaði upp úr samningaviðræðum á milli félaganna en Derby vildi fá Þórð að láni í þrjá mánuði með hugsanleg kaup í huga. Las Palmas vildi fá 35 milljónir króna fyrir leigusamninginn og var ekki tilbúið að draga þá upphæð frá ef Derby hefði viljað kaupa leikmanninn. " Félögin voru að þrátta um þetta fram og til baka. Derby var ekki tilbúið að borga svona háa upphæð fyrir leiguna og þar með varð ekkert úr þessu. Derby benti á félagið hefði ekki þurft að greiða AC Milan neitt fyrir leiguna á Taribo West, aðeins greiða honum laun, og þannig skilst mér að þetta sé hjá flestum liðum en Las Palmas var ekki tilbúið að ganga að þessum skilyrðum, " sagði Þórður í gær. Þórður verður því áfram í herbúðum Kanaríeyjaliðsins, sem keypti hann frá Genk í Belgíu síðasta sumar. Hann hefur fengið fá tækifæri með liðinu til þessa og yfirleitt þurft að verma varamannabekkinn í vetur.
Þingmaður Pírata, Helgi Hrafn Gunnarsson, tilkynnir að hann muni ekki bjóða sig fram til komandi þings. Helgi Hrafn Gunnarsson þingmaður Pírata tilkynnti í myndbandi að hann hafi ákveðið að bjóða sig ekki fram í komandi þingkosningum. Þó segist hann muni bjóða sig fram í næstu þingkosningum þar á eftir, hvort sem það er árið 2020 eða fyrr ef stjórnarskrármálið krefst kosninga fyrr. Ætlar hann að nota kjörtímabilið í millitíðinni til að leggja krafta sína í uppbyggingu grasrótarstarfs flokksins. Í myndbandi sem hann birtir á síðu pírata útskýrir hann ástæður sínar frekar.
Eldgosið í Holuhrauni hefur staðið í rúmlega fjóra mánuði, enn er mikið hraunflæði í Holuhrauni og sighraði öskju Bárðarbungu verulegur. Mikil jarðskjálftavirkni er enn í Bárðarbungu. Undanfarnar vikur hefur hún þó verið nokkru minni en hún var fyrstu mánuði umbrotanna. Flatarmál hraunsins er nú 84,6 ferkílómetrar að stærð. Þetta kom fram á fundi vísindamannaráðs almannavarna. Stærsti skjálftinn frá síðasta fundi vísindamannaráðs á föstudag mældist 4,8 að stærð sl. sunnudag kl. 22:27. Annar skjálfti sem var 4,7 að stærð mældist nú í morgun kl. 10:32. GPS-mælingar við norðurjaðar Vatnajökuls sýna áframhaldandi hægan samdrátt í átt að Bárðarbungu. Enn dregur þó úr hraða samdráttarins. Í dag berst gasmengunin frá eldgosinu norðvesturs og síðar norðurs í hægum vindi. Á morgun eru horfur á hægum vindi fyrripartinn og útlit fyrir gasmengun kringum eldstöðina og vestur af henni. Seinnipartinn bætir smám saman í vind og mengunin berst til norðurs.
Fjögur stig á móti Tyrklandi og Moldóvu í undankeppni EM 2020 skiluðu íslenska karlalandsliðinu í knattspyrnu upp um eitt sæti á nýjum styrkleikalista FIFA sem var birtur í dag. Íslenska landsliðið er í 39. sæti listans og fer upp fyrir Suður-Kóreu á listanum. Íslenska landsliðið nálgaðist líka Rúmeníu á listanum en Rúmenar féllu niður um átta sæti og sitja nú í sæti 37 á listanum eða bara tveimur sætum ofar en Ísland. Ísland og Rúmenía mætast einmitt á Laugardalsvellinum í lok mars í umspilinu um sæti í úrslitakeppni EM alls staðar. Íslenska liðið er líka áfram fimm sætum á undan Lars Lagerback og lærisveinum hans í norska landsliðinu sem hækka sig líka um eitt sæti. Tyrkir fara upp um þrjú sæti og eru í 29. sæti en Frakkar eru áfram í 2. sæti á eftir Belgum. Frakkland og Tyrkland komust á EM í gegnum riðil Íslands.
LÆKNAR sem sinnt hafa neyðarbílnum eru settir í algjörlega óviðunandi læknisfræðilega stöðu með þeirri ákvörðun að hætta að láta lækni fylgja neyðarbílnum, að því er segir í yfirlýsingu frá læknum neyðarbílsins og deildarlæknum á slysa - og bráðasviði Landspítalans. Á morgun eiga læknar að hætta að manna neyðarbíl Landspítalans ( LSH ) og Slökkviliðs höfuðborgarsvæðisins ( SHS ). Þess í stað verða háskólamenntaðir bráðatæknar á neyðarbílnum og læknar sem áður fóru í útköll frá slökkvistöðinni færast á LSH í Fossvogi og geta farið þaðan í útköll ef þörf krefur. Í fyrrnefndri yfirlýsingu segir að ákvörðun um þessa breytingu hafi verið tekin af yfirstjórn LSH og stjórn SHS án samráðs við félag slysa - og bráðalækna eða sérfræðilækna í bráðalækningum. Um helmingur lækna sem hafi sinnt vöktum á neyðarbílnum hafi hætt eða séu að hætta á slysa - og bráðasviði. Aðrir séu að hugsa sín mál og muni líklega hætta á næstu mánuðum. Læknarnir segja að ætlunin hafi verið að spara með þessu 20 milljónir en sparnaðurinn fyrir almenning verði enginn. Það að senda sjúkrabíl eftir lækni í alvarlegum tilfellum muni lengja viðbragðstíma en í mörgum tilfella geti nokkrar mínútur skilið milli lífs og dauða. " Við teljum að þetta hafi í för með sér verri bráðaþjónustu á höfuðborgarsvæðinu og óttumst að það geti leitt til þjáninga og dauðsfalla sem hægt hefði verið að koma í veg fyrir, " segir í yfirlýsingu læknanna. Þá eru íbúar höfuðborgarsvæðisins hvattir til að mótmæla breytingunni. Víðtækt samráð Björn Zoëga, starfandi framkvæmdastjóri lækninga á LSH, sagði ákvörðun um þessa skipulagsbreytingu hafa verið tekna með vitneskju og í samráði við þá sem best þekkja til bráðaþjónustu. Þeirra á meðal landlækni, Sjúkraflutningaskólann, SHS og sérfræðinga LSH. Björn sagði rétt að deildarlæknar ( þ.e. læknar sem eru í sérnámi ) hafi verið ósáttir við þessa breytingu enda mundi hún hafa áhrif á tekjur þeirra. " Háskólamenntaðir bráðaliðar á neyðarbílnum verða í sambandi við slysadeildina. Komi upp forgangsútkall þar sem talið er hjálpa að hafa lækni fer hann frá slysadeild með forgangsakstri, " sagði Björn. Hann sagði að fagleg úttekt óháðs aðila hefði ekki getað gert upp á milli þess hvor þessara leiða væri betri frá faglegu sjónarmiði. Þá sagði Björn að fjárhagsleg hagræðing af þessari skipulagsbreytingu yrði mun meiri en 20 milljónir. Einungis kostnaður LSH af vöktum á neyðarbílnum hefði verið yfir 30 milljónir í fyrra. Eins batnaði nýting á fjárfestingu SHS mikið. Már Kristjánsson, sviðsstjóri slysa - og bráðasviðs LSH, sagði lengi hafa verið ljóst að mönnun unglækna á sviðinu 1. mars nk. yrði innan við helmingur af því sem æskilegt væri. Margir unglækna væru að ljúka starfslotum, tveir hefðu ákveðið að fara í fæðingarorlof og einn að færa sig á aðra deild. Einn þeirra sem væru að hætta hefði tilgreint óánægju með skipulagsbreytinguna sem ástæðu fyrir starfslokum á deildinni. Már sagði að sérfræðilæknar sem einnig hefðu unnið á neyðarbílnum væru ekki að hætta störfum. Már sagði að hann ásamt yfirlækni bráðaþjónustu LSH og yfirmönnum SHS hefði verið á fundi með landlækni í gær. Landlæknir hefði verið upplýstur um breytinguna og stutt framkvæmd hennar.

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.