text stringlengths 449 122k |
|---|
Пушкӑртстанри Давлекан районě чӑваш хастарěсемпе пуян.Вěсенчен пěри Чуйăнчă-Николаевка ялěнче 1949 ҫулхи май уйăхĕн 9-мěш кунěнче ҫут тěнчене килнě Кавăрле хěрě Люба Васильева.
Ашшě Тăван çĕршывăн аслӑ вӑрҫине тухса кайсан амӑшě сакӑр ачапа тӑрса юлнӑ. Вӑрҫӑ хыҫҫӑн йывӑр аманнӑ ашшĕне санитарсем носилкăпа килне илсе килсе хӑварнӑ. Çав тери хĕн пулсан та пуçне усман паттӑр чӑваш. Арӑмне чунтан юратнӑран, пурнăç терчĕ вӑйлӑ пулнӑран тата икě ачана чун панӑ.
Çапла Турӑ хушнипе Люба колхоз ěҫĕпе пиҫсе ҫитĕннĕ ҫемьере вуннӑмěш ача пулса ҫуралнӑ. Кунта амӑшěн паттӑрлӑхě, унӑн тӱсěмлěхě ҫинче чарăнса тăмасӑр иртсе каяймăн. Çав тери пысăк чӑтӑмлӑх чӑваш хĕрарӑмěнче çеç пулма пултарать. Вӑл вырӑн ҫинчен тӑрайман арҫынна ултӑ ҫул тирпейлесе пӑхнӑ. 1950 çулта Кавăрле пичче йывăр чире пула çутă кунпа сывпуллашнă. Çак тÿсĕмлĕ хĕрарăм сакăр ачине пĕччен ура çине тăратса тӑхӑр вун икě ҫула ҫитсе ҫут тěнчерен уйрăлнӑ. Хальхи саманари ҫынсене Турӑ ҫакӑн пек вӑй-хӑват патăрччě.
Кÿршĕллĕ ялти Чуйăнчă шкулěнче вунӑ ҫул вěренсе тухсан Люба Туймазă хулинче вырнаҫнӑ Россельхозтехникăра бухгалтеринче виҫě ҫул ěҫленĕ. Унтан ӑна вěренме Юматовăри техникума яраҫçě. Кунта вара вӑл хӑйне килĕшнĕ каччăпа паллашса çемьеллĕ пулать. Вĕсем мăшăрĕпе икě ача - ывӑлпа хěр - ҫуратса ӱстереççĕ.
1973 ҫултан пуçласа Люба пекарня заведующийĕ пулса ĕçлеме тытăннă. Унта вăл вӑтӑр ҫул вӑй хунă. Эпě совет влаҫě вӑхӑтěнчи пурнӑҫа лайӑх астӑватӑп. Юматовӑра вырнаҫнӑ садовниксемпе дачниксем хуларан ҫӑкӑрпа килместчěҫ, пурте Любовь Гавриловнӑн технологийĕпе пěҫернě ҫӑкӑра туянма тӑрӑшатчěҫ. Çавна кура вырӑнти ҫынсем хуларан килнисене черете тӑрататчěҫ. Çуллахи вӑхӑтра ҫӑкӑр ҫитмесĕр юлнӑ самантсем те пулкаланă. Вăл вăхăтра «Юматово çăкăрĕ» текен бренд Ĕпхÿре те хакра пулнă.
Пенсине тухсан Любовь Гавриловна чӑваш культура пěрлěхěпе тачӑ ҫыхӑну тытма пуçларě. 2007 ҫулта Ĕпхÿри Калинин районěнче чӑваш вырсарни шкулě уҫӑлсан ăна эпир вĕрентекене çавăртăмăр. Мĕншĕн тесен Любовь Гавриловна алӑ ěҫне ăстаччĕ. Уйрăмах тĕрлеме. Ачасене вĕрентме шăпах çакăн пек çын кирлĕччĕ.
Вăл тăрăшнипе И.Я. Яковлевӑн 168 ҫулне халалласа Мелеуз хулинче йěркеленě «Мăн асаттесен еткерĕ» ачасен конкурсěнче «Пуканесем» номинацинче пěрремěш вырӑн йышӑнтӑмӑр. Любăн уçă та шӑнкӑрав пек янӑравлӑ сасси малтанхи ҫултанах йĕркеленнě шкулӑн «Элем» ансамблěнче питě вырӑнлӑ пулчě. Любовь Гавриловна чӑвашлӑхпа ҫыхӑннӑ ěҫсене пурнӑҫлас тесе нумай ҫул хушши Юматовӑран Ĕпхÿри вырсарни шкулне ҫӱрерĕ, чӑваш культура пěрлěхне сахал мар пархатарлӑ ěҫ тума пулӑшрĕ. Вăл вӑхӑтне те, укҫа-тенкě тӑкакне те нихăҫан та шута илмен, хĕрхенмен. Люба уйрăмах туризмпа ҫыхӑннӑ культпоходсене кӑмӑллать: Нугуш водохранилищи хěрринче чӑваш активěпе канма, Аслӑкÿльте пулӑ тытма, Юматовӑри Тим юхан шывĕ хěрринче йěлтěрпе чупса пӑшалтан пеме, костер ҫинче вĕри апат пěҫерме. Чылай чухне вăл çак мероприятисене йĕркелекенсенчен пĕри шутланать. Салават хулинче иртекен халӑхсен фестивалěнче, Екатеринбургран чěнсе янӑ Кěр сӑрине «Элем» ушкӑнпа уявлама, Пермь тӑрӑхěнчи тěрěк халӑхěсен уявěнче хамӑр халӑха кӑтартма, Шупашкарти Акатуйра выляма - пур ҫěре те ěлкěрнě уҫӑ та ырӑ кӑмăллӑ Чуйăнчă-Николаевка хěрě.
Малалли хаçатăн 20№.
«Элем» ушкӑн, Калинин районěнчи чӑваш вырсарни шкулě тата Ĕпхÿ хулинчи чӑваш наципе культура автономийě ятěнчен Леонид МИХАЙЛОВ.
Ĕпхÿ хули.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Çырчалли чăвашӗсем те хăйсен отчетпа суйлав конференцине ирттерчӗç. Пуху апрелӗн 8-мӗшӗнче Туслăх çуртӗнче иртрӗ, шăпах çак кун автохулара Чăваш культура кунне паллă турӗç. Культура тӗлӗшӗнчен çырчаллăсем чăннипех те пуян. Кунта нумай çул хăйӗн пултарулăхӗпе таврари районсенче пурăнакан чăвашсене тӗлӗнтерсе тăракан «Чӗкеç» ансамбль кăна мар, вырсарни шкулӗнчи пирӗн уйрăм та, ача...
❮
❯
Çырчалли чăвашӗсем те хăйсен отчетпа суйлав конференцине ирттерчӗç. Пуху апрелӗн 8-мӗшӗнче Туслăх çуртӗнче иртрӗ, шăпах çак кун автохулара Чăваш культура кунне паллă турӗç.
Культура тӗлӗшӗнчен çырчаллăсем чăннипех те пуян. Кунта нумай çул хăйӗн пултарулăхӗпе таврари районсенче пурăнакан чăвашсене тӗлӗнтерсе тăракан «Чӗкеç» ансамбль кăна мар, вырсарни шкулӗнчи пирӗн уйрăм та, ача садӗнчи чăваш ушкăнӗ те пысăк вырăн йышăнаççӗ. Вӗрентес хăвата юлашки çулсенче кунта çухатарах пыраççӗ пулсан, юрăпа ташă ансамблӗн шайӗ çӳллӗрен çӳле хăпарса пырать. Çамрăксемпе ӗçлес ӗçе те Çырчаллинче пăрахмаççӗ. Аслисем тивӗçлӗ смена хатӗрлеççӗ.
Хусантан çак Конференцие ТР ЧНКА Канашӗн, ТР Общество палатин пайташӗ Валентин Паймухин, «Сувар» хаçатăн тӗп редакторӗ Константин Малышев, Хусанти чăвашсен ентешлӗхӗн ертӳçи Алексей Наумов хутшăнчӗç. Вӗсем общество ӗçӗнче палăрнă хастарсене Хисеп хучӗсем парса чысларӗç. Çав шутра автохулари чăваш обществине 10 çул ертсе пынă Сергей Кирова та. Вăл пухăннисем умӗнче çак вăхăт хушшинче общество тума пултарнă çитӗнӳсем çинчен каласа пачӗ, малашне хăй вырăнне урăх ертӳçӗ суйлама сӗнчӗ.
- Сергей Кирович хăйне улăштарма виçӗ çул каяллах ыйтнăччӗ, - тесе пӗлтерчӗ вырăнти ЧНКЦ Канашне кӗрекен Çырчаллăри Комсомольски районӗн пуçлăхӗ Владислав Гаврилов. - Вăл ертсе пынипе туса ирттернӗ ӗçсем ытти халăхсеннинчен япăхрах пулан, çавăнпа вӗсене аван тесе хак парса, тав тăвас килет.
Ревизи комиссийӗн председателӗ Федор Корнеев обществора мӗнлерех укçа-тенкӗ тăкакӗсем пулни çинчен каласа пачӗ, камсем спонсорла пулăшу кӳни çинчен пӗлтерчӗ. Чăваш обществине тăтăшах пулăшакансен хушшинче Александр Павлов паллă вырăн йышăнать. Хулари клиникăсенчен пӗрне ертсе пыракан çын общество ӗçне ӗнтӗ чылай çул тӗрев парать. Çавăнпа та Çырчаллăри чăваш наципе культура центрне тепӗр 3 çул ертсе пыма конференцие килнисем ăна суйлас терӗç. Урăх кандидатурăсем тăратакан пулмарӗ. Çавăнпа та сасăлавра та пурте пӗр майлă пулса Александр Николаевичшăн алă йăтрӗç.
Пуху хыççăн Туслăх çурчӗн курав залне пухăннисене илемлӗ концерт кӗтрӗ. Кунта аслисемпе пӗрле çамрăксем те, ача садне çӳрекенсем те хутшăнчӗç. |
(Зоя Яковлева. А. Наумов сăнӳкерчӗкӗ). Раççейри чăваш наципе культура автономийĕсене тата «Чăваш пики» конкурсăн вырăнти çĕнтерÿçисене пĕлсе тăма! Чăваш наци конгресĕ Чăваш Ен Культура, национальнăçсен ĕçĕсен тата архив ĕçĕн министерстви пулăшнипе ирттерекен «РАÇÇЕЙ ЧĂВАШ ПИКИ-2017″ фестиваль-конкурс маларах палăртнă пек ноябрӗн 25-мĕшĕнче мар, декабрь уйăхĕн 2-мĕшĕнче, 14 сехетре пуçланать. Палăртнă пекех...
❮
❯
(Зоя Яковлева. А. Наумов сăнӳкерчӗкӗ). Раççейри чăваш наципе культура автономийĕсене тата «Чăваш пики» конкурсăн вырăнти çĕнтерÿçисене пĕлсе тăма!
Чăваш наци конгресĕ Чăваш Ен Культура, национальнăçсен ĕçĕсен тата архив ĕçĕн министерстви пулăшнипе ирттерекен «РАÇÇЕЙ ЧĂВАШ ПИКИ-2017″ фестиваль-конкурс маларах палăртнă пек ноябрӗн 25-мĕшĕнче мар, декабрь уйăхĕн 2-мĕшĕнче, 14 сехетре пуçланать. Палăртнă пекех Шупашкарти культурăпа ӳнер искусствисен институтĕнче иртет.
Конкурса хутшăнакан хĕр-пикесен Шупашкара ноябрь уйăхĕн 29-мĕшĕнче килсе çитмелле. Чăваш наци конгресне «РАÇÇЕЙ ЧĂВАШ ПИКИ-2017» конкурса заявкăна congress21@mail.ru электронлă почтăпа ямалла е Воробъев композиторсен урамĕ, 10 çурта ноябрӗн уйăхĕн 20-мĕшĕччен килсе памалла. |
Федераллĕ Пухăва яракан çулленхи Çырăвĕнче Раççей Президенчĕ Владимир Путин вузсенчи бюджет вырăнĕсен шутне пысăклатма сĕннĕ, регион вузĕсенче çак вырăнсене чи малтан уйăрмалла, паян врачсем, педагогсем, инженерсем çитмен территорисенче уйрăмах çакна тимлемелле.
Паллах, йышăнакансен шутне ахаль кăна ÿстермелле мар, бизнес, ĕç паракансем хутшăннипе регионсенчи университетсемпе вузсене аталантарассипе çине тăрса ĕçлемелле, вĕсен вĕрентÿ, тĕпчев, социаллă инфраструктурине çирĕплетмелле, регион вузĕсен преподавателĕсен квалификацине ÿстерессине тимлемелле, студентсем ку чухнехи пĕлĕве хăйсем çуралнă вырăнĕнче илме пултарччăр тата карьерине ăнăçлă пуçлаччăр тесе пурне те тумалла, палăртса хăварнă Путин.
«Иккĕмĕш курс хыççан студентсене вĕрентĕвĕн çĕнĕ çул-йĕрне е программине, çав шутра шайлаштарма пултаракан профессисене кĕртсе, суйласа илме май памалла. Çакна тума ансат мар, анчах тумалла. Пултаруллă та тивĕçлĕ çынсем наци аталанăвĕнче лидер рольне йышăнчăр тесе эпир «Россия — страна возможностей» проекта хута ятăмăр. 3,5 млн ытла çын унăн конкурсĕсемпе олимпиадисене хутшăннă ĕнтĕ. Çакнашкал система малашне те аталанать», — тенĕ президент.
«Башинформ» ИА материалĕсем тăрăх.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Июнĕн 22-мĕшĕнче Тăван çĕршывăн Аслă вăрçи пуçланнăранпа 81 çул çитрĕ. Унăн ахрăмĕ çултан-çулах аякка юлса пырать пулин те, юнлă вăрçă синкерлĕхĕ, салтаксен паттăрлăхĕ, вĕсен ырă ячĕ нихăçан та асран тухмĕ. Çак кунхине Патăрьелĕнче Атăвăмпа хурлану кунĕ ячĕпе йĕркеленĕ митинг çакна тепĕр хут çирĕплетрĕ.
Митинга Патăрьел район администрацийĕн пуçлăхĕ Рудольф Селиванов, Патăрьел тата Шăмăршă районĕсен çар комиссарĕ Евгений Семенов, вăрçă ачи, АПК ветеранĕ Тальгать Шайхуллов, ĕç колективĕсем, "Единая Россия" парти членĕсем, ял-йыш хутшăнчĕç, Тăван çĕршывшăн вăрçă пирчейми суран туса хăварнине, Юхмапа Пăла тăрăхĕнчи кашни паттăр асра пулнине палăртрĕç.
Мероприятие Украина территорийĕнчи ятарлă çар операцийĕнче хăйсен çамрăклăхне татнă салтаксен - парашютпа десант ротин командир çумĕн Николай Сымовăн, парашютпа десант ротин гварди старшинин Алексей Елимовăн, миномет батарейин гварди рядовойĕн Игорь Ивановăн, десантпа штурм батальонĕн оператор-радиотелефонисчĕн Александр Миккан, тинĕс çар пехотин отделени командирĕн Алексей Михеевăн ашшĕ-амăшĕ хутшăнни пурне те тыткăнларĕ. Район администрацийĕн пуçлăхĕ Рудольф Селиванов вĕсене пурне те тивĕçлĕ ывăл çитĕнтерсе воспитани панăшăн чун-чĕререн тав турĕ, ашшĕ-амăшне, вĕсен çемйине сывлăх сунчĕ, Патăрьел районĕ 95 çул тултарнă ятпа кăларнă медаль парса чыс турĕ.
Юхмапа Пăла тăрăхĕнчен нимĕç фашисчĕсене хирĕç кĕрешме 8377 çын тухса кайнă. Вăл шутра 41-шĕ - хĕрсем. Шел пулин те 6034-шĕ Тăван çĕршывшăн çапăçса пуçне хунă. Эпир хамăрăн ентешĕмĕрсемпе - Совет Союзĕн Геройĕсемпе Анат Туçари Павел Кузнецовпа, Ыхра Çырминчи Баки Рахимовпа, Мухтав орденĕн тулли кавалерĕсемпе Сăкăтри Порфирий Кариковпа, Патăрьелĕнчи Александр Табаковпа, Шăнкăртари Бедертдин Тухфетулловпа - тивĕçлипе мăнаçланатпăр. 2016 çулта вĕсен ячĕпе Патăрьелĕнчи кану паркĕнче Паттăрсен аллейине уçнă.
Митинга хутшăннисем Мухтав монуменчĕ умĕнчи ĕмĕрлĕх хĕлхемĕ умне чечексем хучĕç, вăрçă паттăрĕсене асра тытса пĕр самант шăп тăчĕç.
Районти централизациленĕ культура çурчĕн артисчĕсем вара вăрçă синкерлĕхĕпе çыхăннă юрăсемпе тыткăнларĕç.
Пĕлме
Паянхи куна Юхмапа Пăла тăрăхĕнче пурăнакан çичĕ вăрçă ветеранĕ чĕрĕ палăк вырăнĕнче. Шел, вĕсем пиртен уйрăлсах пыраççĕ. Хальхи вăхăтра 57 салтак арăмĕ, 281 тыл хастарĕ пурăнать, "Вăрçă ачи" удостоверенине илнисем 1333-ĕн. |
Кун çинчен калама та аван мар та, анчах пӗррехинче Шупашкарта иксӗмӗр кăна чей ӗçсе калаçса ларнă вăхăтра, чăваш тӗнчинчи пӗр паллă çын мана çапла каласа татса хунăччӗ: «Хусанкая вулман, унăн сăввисене пӗлмен çын - чăвашла йӗркеллӗ калаçма вӗренсе çитеймест, вăл культура шаралăхӗн çӗнӗ ертӳçи пекрех калаçать». Унпа килӗшсе каясах та...
❮
❯
Кун çинчен калама та аван мар та, анчах пӗррехинче Шупашкарта иксӗмӗр кăна чей ӗçсе калаçса ларнă вăхăтра, чăваш тӗнчинчи пӗр паллă çын мана çапла каласа татса хунăччӗ: «Хусанкая вулман, унăн сăввисене пӗлмен çын - чăвашла йӗркеллӗ калаçма вӗренсе çитеймест, вăл культура шаралăхӗн çӗнӗ ертӳçи пекрех калаçать». Унпа килӗшсе каясах та килместчӗ те, хирӗç темшӗн чӗнмерӗм. Нумай шухăшласа çӳрерӗм ун хыççăн. Çынна тиркесе ларма эпир маçтăр, хамăр пӗлетпӗр-ши Хусанкай пултарулăхне? Тен, мана та пуçланă? «Эпир пулнă, пур, пулатпăр!» вăл вӗт ХУСАНКАЙ ятлă пултарулăх тăвӗн тăрринчи ялав кăна. Ун айӗнче ытарлă чăваш сăмахӗн калама çук пысăк тупри, вырсăла каласан - клад.
Çапла, аслă поэтăмăрăн 1-мӗш томӗ куç умне лексен, ăна уçса Хусанкай çамрăк чухне çырнă сăввисене çӗнӗрен вулама пикентӗм: 1920-30-мӗш çултисене, вăрçăра çырнисене, унтан «Тилли юррисем» патне çитрӗм. Сăмах çук - шедевр! Часах иккӗмӗш тома «тапăнатăп» тесе шутлатăп. Тата 4 юлать-ха, çулталăк тăршшӗпе вуламалăх пур. Пушă вăхăт тупăнсанах путатăн Петр Петровичăн сăмахлăхӗ ăшне, ăна хальхипе танлаштаратăн. Нумай сăмаха çухатса пыратпăр иккен эпир пуплеврен. Кулленхи калаçура та усă курман сăмахсем (çамрăксем ăнланманисем) çителӗклӗ пухăнчӗç вӗт. Ульяновск облаçӗчи Чăваш наципе кльутура автономийӗн председателӗ Олег Мустаев каларӗшле: «Нацине хăтармалла!» Вилме памалла мар чӗлхене. Мӗн-тӗр тумалла пирӗн, юлташсем. Чӗлхен паянхи пек лару-тăрăвӗ тата 10 çул тытăнса тырсан, унăн илемӗпе çепӗçлӗхне тавăрайми пулса çитетпӗр вӗт. Çăлăнăç çул-йӗрне тупса палăртмалла.
Шăпах П.П.Хусанкайăн 110-çуллăхӗ пирӗншӗн, чăваш халăхне çӗнӗрен хамăрăн илемлӗ литература, чăваш поэзийӗ патне таврăнма сăлтав пулса тăчӗ. Вăл вӗрентекенсемпе вӗренекенсене, чӗлхе тасалăхӗшӗн кӗрешекенсен энтузиастсене пӗрлехи ăнтăлура пулăшасса питӗ шанас килет. Поэт ячӗпе конкурссем ирттернӗшӗн тайма пуç Пăва, Нурлат, Çарăмсан (ытти районсенче те ирттернӗ пулсан, пӗлтерӗр) районӗсенчи чăваш чӗлхи учителӗсене. Тутарстанри чăвашсем тӗнче шайӗнче мăнаçланма пултаракан çын вăл - Петр Петрович Хусанкай.
Хусанкай сăввисене вулакансен хушшинчи интернет-конкурсра хутшăнас текенсем ак çак ссылкăпа кӗрсе унăн условийӗсемпе паллашма пултараççӗ:
http://chuvash.org/news/14602.html
Ольга Бахтинова тунă видеора тата Марина Вериялова тунă сăнӳкерчӗкре - Пăва районӗнчи Тури Лащи шкулӗнчи мероприяти саманчӗсем. |
Пушкăртстан статискикĕсем пĕлтернĕ тăрăх, апат-çимĕç карçинккин хакĕ каллех ÿснĕ.Эрнере хушшинче ирттернĕ мониторинг даннăйĕсем тăрăх, пуринчен ытла сосиски, сардельки тата помидор хакĕсем ÿснĕ — килограмшăн вăтамран 327 тата 92 тенкĕ. Эрне хушшинче вĕсен хакĕсем 2,8 тата 2,5 процента ÿснĕ.
Тăпăрчă тата стерилизациленĕ сĕт хакĕсем 2,1 процента ÿснĕ — вĕсен хакĕсем 311 тата 66 тенкĕпе танлашаççĕ.
Хакĕ ÿснĕ апат-çимĕс шутĕнче сысна какайĕ, пĕçернĕ кăлпасси, какай консервисем, шăнтнă пулă, услам çу, хăйма, сырсем, çăмарта, сахăр, шăккалат канфичĕ, чей, тăвар, çăнăх, сахăр, хуратул кĕрпи, вермишель, улма, купăста тата панулми. Эрнере вĕсен хакĕсем 0,1—1,9 процента ÿснĕ.
Пуринчен ытла сурăх какайĕн тата хĕвелçаврăнăш çăвĕн хакĕсем кемнĕ —3,5 тата 3,2 процента. Вăтамран вĕсен хакĕ 389 тата 90 тенкĕ.
Кăштах йÿнелнĕ апат-çимĕçсен списокĕнче ĕне выльăх тата чăх какайе, çурма тĕтĕмленĕ тата пĕçрнĕ-тĕтĕмленĕ кăлпасси, шăнтнă пулă, маргарин, карамель, печени, рис тата вир кĕрпи, макарон, сухан, кишĕр тата хăяр, палăртнă статистиксем.
«Башинформ» ИА материалĕсем тăрăх.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
ТР Патшалăх Канашĕн Председателĕн Фарид Мухаметшинăн сăмахĕсемпе, ирхине 10 сехет тĕлне Тутарстанри суйлакансен, туллин илсен, 16 проценчĕ сасăлама ĕлкĕрнĕ. Йăла тăрăх, районсенче пурăнакансем ытларах сасăласа ĕлкĕрнĕ - 26 процент. Хуласенче пурăнакансем 13 % кăна. Хусан та сасăлама васкамасть-ха. Ирхине 10 сехет тĕлне кунта 8 процент суйлакан кăна сасăланă. Аса илтеретпĕр,...
❮
❯
ТР Патшалăх Канашĕн Председателĕн Фарид Мухаметшинăн сăмахĕсемпе, ирхине 10 сехет тĕлне Тутарстанри суйлакансен, туллин илсен, 16 проценчĕ сасăлама ĕлкĕрнĕ. Йăла тăрăх, районсенче пурăнакансем ытларах сасăласа ĕлкĕрнĕ - 26 процент. Хуласенче пурăнакансем 13 % кăна. Хусан та сасăлама васкамасть-ха. Ирхине 10 сехет тĕлне кунта 8 процент суйлакан кăна сасăланă.
Аса илтеретпĕр, Тутарстанра 2,9 млн суйлакан. Вĕсем мĕнлерех сасăланине суйлав участокĕсенче 3000 ытла наблюдатель сăнаса тăрать.
Фарид Мухаметшин сăмахĕсем тăрăх, çанталăк аванах пулмасан та çынсем суйлава лайăх кăмăлпа хутшăнĕç тесе шутлать. |
Чăваш Республикин Пуçлăхĕн 2022 çулхи октябрĕн 10-мĕшĕнче кăларнă "Мобилизаци йĕркипе çар службине кайнисен çемье членĕсене пулăшмалли мерăсем çинчен" калакан хушăвĕпе килĕшỹллĕн Патăрьелĕнчи халăха социаллă пулăшу паракан центрта район администрацийĕн постановленине тĕпе хурса мобилизаци йĕркипе кайнисен çемйисене пулăшас тĕллевпе координаци центрĕ йĕркеленĕ. Унăн йышне халăха социаллă пулăшупа, ĕçпе тивĕçтерекен центрсен, социаллă хỹтлĕх паракан пай, районти тĕп больница ертỹçисене, район администрацийĕн, обществăлла пĕрлешỹсен представителĕсене, волонтерсене кĕртнĕ.
Çак кунсенче район администрацийĕн пуçлăхĕ Рудольф Селиванов мобилизаци йĕркипе кайнисен çемйисене пулăшас тĕллевпе йĕркеленĕ координаци центрĕн канашлăвне ирттерчĕ.
Мобилизаципе çар службине кайнă çемье членĕсене вĕрентỹ, культура учрежденийĕсене, спорт объекчĕсене, ытти çĕре тỹлевсĕр кĕртмелле. Ачисене шкулсенче икĕ хутчен вĕри апат тỹ-левсĕр çитермелле. Кружоксене, секцисене, çакăн евĕрлĕ занятисене çỹренĕшĕн тỹлеттермелле мар. Социаллă тивĕçтерỹ организацийĕсене йышăнăва черетсĕр кĕртмелле. Ĕçпе тивĕçтернĕ чухне пулăшу кỹмелле. Çар çыннисен членĕсене социаллă хỹтлĕх илме май паракан документсене тума пулăшмалла. Психологи тĕлĕшĕнчен кирлĕ квалификациллĕ тỹлевсĕр юридика ăнлантарăвне те илччĕр вĕсем. 2022 çулта газ кĕртме шут тытнисене, оборудовани, газ счетчикĕ туянма каякан тăкакăн пĕр пайне саплаштарма компенсаци те параççĕ.
Канашлу вăхăтĕнче район администрацийĕн пуçлăхĕ мобилизаципе кайнисен çемйисем патне власть органĕсен, социаллă тата ытти службăсен тимлĕхĕ çителĕклĕ пулма кирлине çивĕчлетрĕ. "Пирĕн кашни çемьене пĕлмелле. Вĕсене кирлĕ пулăшăва вăхăтра памалла...",- терĕ вăл.
Мобилизаци йĕркипе кайнă çемьесен социаллă паспортне тунă. Унта тăванĕсене, ачисене, вĕсем мĕнле çăмăллăхпа усă курнине тата ыттисене те кĕртнĕ. Паянхи кун 15 çемьене кирлĕ пулăшупа тивĕçтернĕ: 13 ача шкулсенче тỹлевсĕр апатланать, 8 ача çăмăллатнă йĕркепе ача садне çỹрет, пĕрин ашшĕне квалификациллĕ тỹлевсĕр юрист пулăшăвĕ панă, 6 ача Чăваш Республики Пуçлăхĕн стипендине илет.
Кашни çемье социаллă-психологи пулăшăвĕпе усă курма пултарать.
Мобилизациленĕ граждансен тăванĕсем хăйсене кăсăклантаракан ыйтусемпе координаци центрĕпе çыхăнма пултараççĕ: Патăрьел ялĕ, Ленин проспекчĕ, 16-мĕш çурт (Бизнес-инкубатор çуртĕнче вырнаçнă).
Çавăн пекех çемьери кашни çынах талăкăн кирек хăш вăхăтра та #МыВместе 8-800-200-34-11 хĕрỹ линипе, #МыВместе регионти штаба 8(8352) 45-13-88, 8-995-930-84-24 кирек хăш ялтан та шăнкăравласа тухма пултарать. |
Нумаях пулмасть Чăваш кĕнеке издательствинче "Ыранхи кун вĕçевĕ" кăларăм пичетленсе тухрĕ. Унăн авторĕ - Николай Ишентей, хальхи чăваш литературинче сумлă ят. Пултаруллă çыравçан хайлавĕсене ачасем те, çитĕннисем те юратса вулаççĕ. Çĕнĕ кĕнекене вăтам классенче вĕренекенсем валли çырнă повеç, повеç-юмах, калавсем, сăвăсем кĕнĕ. Кĕнекене пичете хатĕрленĕ май паллă çыравçăпа чуна ÿçса калаçма, унăн пурнăçĕпе, ĕç меслечĕсемпе, шухăш-кăмăлĕпе паллашма май килчĕ.
— Николай Петрович, эпир çăмăл мар саманара пурăнатпăр. Пурнăçри йывăрлăхсем сире ĕçлеме чăрмантармаççĕ-и?
— Пурнăç яп-яка та пĕр чăрмавсăр пулсан сăвă-калав, ытти хайлав çуралмĕччĕ те. Мăнтăр пурнăçпа пурăнакана йăпану юрри те çителĕклĕ. Манăн шухăшпа, йывăрлăх çынна çине тăрса ĕçлеме хистет кăна. Пултару ĕçĕнчи чăрмавсем пушшех тăрăшарах вăй хума чĕнеççĕ. Пулăшаççĕ те.
— Ача-пăча çыравçин этемĕн хăш енĕсене малти вырăна лартмалла?
— Пурнăçăн кукăр-макăрĕ нумай — пурне те пĕлсе çитереймĕн. Анчах ача-пăча çыравçин, манăн шухăшпа, пурнăç чăнлăхне — тĕнче илемлĕ те хаяр пулнине — самантлăха та асран кăлармалла мар. Кашни хайлаврах ыррин усала çĕнтермелле. Пĕчĕк вулакан кĕнекене алла тытсан çут тĕнче чăнах та илемлĕ пулнине туйтăр, тĕнче хаярлăхĕнчен хÿтĕленме кирлине ăша илтĕр. Паллах, ашшĕ-амăшĕн хÿттинче пурăнакансемшĕн ку пĕлтерĕшлех те мар-тăр. Анчах чун-чĕре варрине пĕчĕклех вырнаçнă канăçсăр туйăм ачапа пĕрлех çитĕннине шута илсен ача-пăча кĕнекин пĕлтерĕшĕ капашсăр пысăк пулнине ăнкарса илме йывăр мар. Эпир пурăнакан çĕршыв пуян та илемлĕ. Ун-кун сапаласан мул купи те çухалать, упрама пĕлмесен тĕнче илемĕ те çухалать. Çавăнпа пĕчĕк вулакан чунне уçăмлăх кĕртмелле: хамăр тирпейлĕ пулсан тавралăх та хитре, хамăр вăйлă тăк çĕршывăмăр та мухтавлă. Çитĕнекен ăру кăкăрĕнче вăйсăр кушак çурине хÿтĕлеме хатĕр сисĕмлĕ чĕре тапнă чухне Тăван çĕршыв та шанчăклă хÿтлĕхре пулĕ. Пĕчĕккисен чунĕ çине сиплĕх тумламĕ куллен ÿкейсен этемлĕх нихăçан та пăскăнчăк еннелле сулăнас çук. Илемлĕ литературăри пархатарлă сăнар, çитĕннисен ырă тĕслĕхĕ шăпах асамлă çав тумлампа танлашаççĕ те. Таса та хитре тĕнчере пурăнас тесен ача-пăча валли лайăх кĕнеке ытларах кăлармалла. Юратса каланă сăмах тĕнчене илемлетет. <...> |
Иртнĕ каçхине миллион кураканăн юратнă артисчĕ, СССР халăх артисчĕ, театр педагогĕпе общество хастарĕ Василий Лановой вилсе кайни çинчен хурлăхлă хыпар çитнĕ. Вăл 87 çулта пулнă. Массăллă информаци çăлкуçĕсенчен актер кăшăлвирус чирĕпе чирлени тата юлашки кунĕсене реанимацире ирттерни çинчен паллă.
Иртнĕ каçхине миллион кураканăн юратнă артисчĕ, СССР халăх артисчĕ, театр педагогĕпе общество хастарĕ Василий Лановой вилсе кайни çинчен хурлăхлă хыпар çитнĕ. Вăл 87 çулта пулнă. Массăллă информаци çăлкуçĕсенчен актер кăшăлвирус чирĕпе чирлени тата юлашки кунĕсене реанимацире ирттерни çинчен паллă.
Василий Семенович Лановой 1934 çулхи январь уйăхĕн 16-мĕшĕнче Мускав хулинче çуралнă. Мускаври патшалăх университетĕнче журналистика факультетĕнче вĕреннĕ, 1957 çулта Б. Щукин ячĕллĕ Театр училищине пĕтернĕ. 1957 çултанпа Е. Вахтангов ячĕллĕ Патшалăх академи театрĕнче вăй хунă. Миллион куракансемшĕн В. Лановой кинори сăнарсемпе асра юлнă. Вăл «Алые паруса», «Война и мир», «Анна Каренина», «Офицеры», «Семнадцать мгновений весны» тата ытти чаплă киносенче вылянă.
Василий Семенович пушкăрт драматургĕн Азат Абдуллинăн драми тăрăх «Тринадцатый председатель» фильм-спектакльте тĕп роль выляни те паллă.
1985 çултан Василий Лановой Б. Щукин ячĕллĕ театр институтĕнче сцена пуплевĕ (сценическая речь) предмет илсе пынă. Каярах актер профессор, кафедра заведующийĕ пулнă.
В. С. Лановой Ленин премин лауреачĕ, Раççей Федерацин Ĕç Паттăрĕ, III тата IV степеньлĕ «Тăван çĕршыв умĕнчи тава тивĕçлĕ ĕçсемшĕн» орденсен кавалерĕ ятсене тивĕçнĕ. Ăна Халăхсен туслăхĕ орденпа, Хисеп орденĕпе, Андрей Первозванный орденпа, II степеньлĕ Аслă Петĕр орденĕпе, Çветтуй Станислав орденĕпе, «За рыцарство» орденпа, Александр Невскин орденĕпе наградăланă.
Василий Семенович пĕрре мар Ĕпхÿре пулнă. Юлашки хут 2016 çулта Е. Вахтангов ячĕллĕ театр гастрольпе çÿренĕ чух килнĕ. Вăл вăхăтра хăйне лайăх мар туйнипе актер пысăк шайри пултарулăх тĕл пулăвне пăрахăçланă, анчах та пур спектакльсенче те хăйĕн сăнарне вылянă.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Юс - 18-32 сантиметр тăршшĕ, хӳри - 7-12 сантиметр. Йывăрăшĕ 150-250 грамм. Кĕлетки пиçĕ те вăрăм. Юс хĕлле шурă тĕслĕ, çулла - хăмăр та сарăрах. Юс шăши нумай çĕрте пурăнать. Çавăнпа ăна таçта та курма пулать. Юс ятарласа йăва тумасть. Канма тата çăвăрлама ют йăвана вырнаçать. Уйрăмах вăрман шăши йăвисене килĕштерет. Йăвине шăши тирĕсем, кайăк тĕкĕ сарса çемçетет. 4-8 çура тăвать. Çурасем икĕ уйăхран хăйсем тĕллĕн пурăнма тытăнаççĕ. Юс 4-5 çул пурăнма пултарать. Юсăн тăшмансем çукпа пĕрех. Юссем ытларах хĕллехи сивĕпе тата тĕрлĕ чирпе вилеççĕ.
Юс
Юс ареалĕ
«Пике юспа» Леонардо да Винчи
ВуламаллиПравить
King, Carolyn. The Natural History of Weasels and Stoats. London: A & C Black, 1987. ISBN 0-7470-1800-6.
Buckley, D.J., Sleeman, D.P. and Murphy, J. 2007. Feral ferrets Mustela putorius furo L. in Ireland. Ir. Nat. L. 28:356–360.
Molinia F.; La Falci S.; Myers V.; McLane D. (2007) Non-invasive monitoring of stoat reproductive hormones.
Science for Conservation 276. p 24. Department of Conservation, New Zealand. [1]
O'Connor C.; Turner J.; Scobie S.; Duckworth J.D. (2006) Stoat reproductive biology. Science for Conservation 268. p 24. [2] |
Унăн пӗрремӗш хӗрарăм-редакторӗ Агафия Николаева 1 номер кăларса ӗлкӗрнӗ, иккӗмӗшне - Агафья Гавриловăна - хӗрлисем персе пăрахнă 1918 çулта. Вăл пуçлăхра икӗ уйăх кăна ӗçлесе ӗлкӗрнӗ. Виççӗ - виçеллӗ тесе шутлаççӗ пулмалла Чăваш Республикин пичет пуçлăхӗсем. Нумай çул «Хыпар» Издательство çуртне ертсе пынă А.Леонтьева ку должноçран хăтарнă хыççăн тӗп хаçата...
❮
❯
Унăн пӗрремӗш хӗрарăм-редакторӗ Агафия Николаева 1 номер кăларса ӗлкӗрнӗ, иккӗмӗшне - Агафья Гавриловăна - хӗрлисем персе пăрахнă 1918 çулта. Вăл пуçлăхра икӗ уйăх кăна ӗçлесе ӗлкӗрнӗ. Виççӗ - виçеллӗ тесе шутлаççӗ пулмалла Чăваш Республикин пичет пуçлăхӗсем.
Нумай çул «Хыпар» Издательство çуртне ертсе пынă А.Леонтьева ку должноçран хăтарнă хыççăн тӗп хаçата ертӳçӗсенчен питех ăнмарӗ. Ун тилхепине В.Туркай, М.Арланов тытса пăхрӗç. Анчах çӳлтисене тивӗçтереймерӗç курăнать. Сăлтавне те ăнланмалла, хăçан-тăр пысăк тиражпа тухса тăнă хаçат халӗ 4 пинрен, шăматкунхи кăларăмӗ 6 пинрен иртмест. Тен, çавăнпах пуль Республикăн информаци политикипе массăллă коммуникаци министерстви «Хыпар» Издательство çурчӗн директорӗ-тӗп редакторне улăштарма шутланă.
Çак должноçа тăватă çын хăй кандидатурине тăратнă: «Чăваш хӗрарăмӗ» хаçатăн редакторӗ Маргарита Ильина, «Хыпар» Издательство çурчӗн ертӳçин тивӗçӗсене вăхăтлăха пурнăçланă Дмитрий Моисеев, «Асамат&Шевле» ача-пăча журналӗн редакторӗ Владислав Николаев тата Шупашкар районӗн «Тăван ен» хаçачӗн тӗп редакторӗ Татьяна Вашуркина. Александр Иванов ертсе пыракан конкурс комиссийӗ тăватă кандидатурăран Татьяна Вашуркинана суйласа чăвашсен тӗп хаçатне çӗнӗ сывлăш кӗртме шутларӗ-тӗр. Мӗншӗн тесен ытти кандидатурăсемпе танлаштарсан, пӗр вăл кăна «Хыпар» Издательство çуртӗнче хальччен ӗçлемен.
Татьяна Вашуркина 1982 çулхи, Йӗпреç районӗнче çуралнă. И.Ульянов ячӗллӗ Чăваш патшалăх университечӗн журналистика факультетне пӗтернӗ. Шупашкар районӗн «Тăван ен» хаçачӗн редакторӗнче ӗçленӗ. |
Чистай районӗнчи Анат Кăтрата шкулӗнчен 1985 çулта вӗренсе тухнă, халӗ Чăваш Майнинче, Тури Кăтратара тата Анат Кăтратара пурăнакан пӗр класра вӗреннӗ туссем 2017 çулăн юлашки уйăхӗсенчен пуçласа 2018 çул вӗçленичченех 50 çулхи юбилейӗсене паллă тăваççӗ. Ноябрӗн 23-мӗшӗнче пирӗн юратнă кума Татьяна Зиновьевна ФЕДОРОВА тата декабрӗн 11-мӗшӗнче ачасен юратнă хреснашшӗ Николай...
❮
❯
Чистай районӗнчи Анат Кăтрата шкулӗнчен 1985 çулта вӗренсе тухнă, халӗ Чăваш Майнинче, Тури Кăтратара тата Анат Кăтратара пурăнакан пӗр класра вӗреннӗ туссем 2017 çулăн юлашки уйăхӗсенчен пуçласа 2018 çул вӗçленичченех 50 çулхи юбилейӗсене паллă тăваççӗ.
Ноябрӗн 23-мӗшӗнче пирӗн юратнă кума Татьяна Зиновьевна ФЕДОРОВА тата декабрӗн 11-мӗшӗнче ачасен юратнă хреснашшӗ Николай Лазарьевич ЗАЙЦЕВ 50 çулхи юбилейӗсене уявлаççӗ. Кумсене тата пӗр класра вӗреннӗ туссене пурне те юбилей ячӗпе ăшшăн саламлатпăр, ырлăх-сывлăх, телей, вăрăм кун-çул сунатпăр! |
Утӑ уйӑхӗн 30-мӗшӗнче Саратов облаҫӗн Пасар-Карапулак районӗн Шняево (Ĕшнеуй, Шнеуй, Шнейӳ) ялӗнче чӑваш наци уявӗ «Акатуй» иртрӗ.
Муниципалитет пӗрлӗхӗсем тӑрӑшнипе чӑваш, мордва, тутар, вырӑс наци кил-картишӗсем тата уйрӑм куравсем ӗҫлерӗҫ.
Кӑмӑл тӑвакансем пурте ӑстаҫӑ урокӗсене кӗрсе пукане тума-илемлетме е наци эрешне тӗрлеме пултарчӗҫ.
Чӑваш уявне ирттермелли вырӑна ӑнсӑртран суйламан иккен. Шняевӑпа кӳршӗри Шурӑ Ту ялсенче виҫӗ ӗмӗр ытла кунта вырнаҫнӑ чӑвашсем пурӑнаҫҫӗ. 2009 ҫултан пуҫласа регионти акатуй ҫак вӑрманпа витӗннӗ сӑртсем хушшинчи уҫланкӑра иртет. Ку ӗнтӗ халӗ йӑлана та кӗнӗ.
Акатуй ячӗпе ентешсене шалти политикӑпа общество хутшӑнӑвӗсен министрӗн ҫумӗ Виталий Шустов саламларӗ, нацисем хушшинчи ҫыхӑнусем ҫирӗп пулнин пахалӑхне палӑртрӗ.
Чӑваш наци конгресӗн президенчӗ Валерий Клементьев сцена ҫине тухса ЧНК президиумӗн, регионӗсенчи тата вырӑнти уйрӑмӗсен, пур пайташӗсен ячӗпе те ентешсене саламларӗ, чи мухтавлисене Хисеп грамотипе парне парса чысларӗ. 2022 ҫулхи чӑвашсен ака ӗҫӗпе ҫыхӑннӑ уявӗсене пӗтӗмлетсе каланӑ май, Чӑваш Республикинче те, Раҫҫей регионӗсенче те праҫниксем тивӗҫлӗ шайра иртнине палӑртрӗ. |
2014-2020 çулсенче ӗç профессийӗсен сумне ӳстерес тӗллевпе Тутарстанра ятарлă программа ӗçлет. РФ Президенчӗн çулленхи чӗнӗвӗпе килӗшӳллӗн, ТР Ӗçпе ӗçлӗх министерстви халăха ӗç рынокӗнчи лару-тăрупа паллаштарса мӗнле ӗç профессийӗсемпе инженер специальноçӗсем кирлине хыпарласах тăрать. Паллах, çитӗнекен ăрăва пӗчӗкренех пулас профессие суйлама хăнăхтармалла. Юлашки виçӗ çулта республикăри хула-районсенчи ӗçпе тивӗçтерекен центрсем çамрăксемпе...
2014-2020 çулсенче ӗç профессийӗсен сумне ӳстерес тӗллевпе Тутарстанра ятарлă программа ӗçлет. РФ Президенчӗн çулленхи чӗнӗвӗпе килӗшӳллӗн, ТР Ӗçпе ӗçлӗх министерстви халăха ӗç рынокӗнчи лару-тăрупа паллаштарса мӗнле ӗç профессийӗсемпе инженер специальноçӗсем кирлине хыпарласах тăрать.
Паллах, çитӗнекен ăрăва пӗчӗкренех пулас профессие суйлама хăнăхтармалла. Юлашки виçӗ çулта республикăри хула-районсенчи ӗçпе тивӗçтерекен центрсем çамрăксемпе кун пирки 39 мероприяти ирттернӗ. Вӗсенче ӗç профессийӗсене тата инженер специальноçӗсене вӗрентнӗ. Çак ӗçе республикăн предприятийӗсем хастар хутшăннине уйрăмах палăртмалла. Калăпăр, Хусанти КМПО хулари 119-мӗш шкулпа тата 145-мӗш физикăпа математика лицейпе çыхăну тытать. Кунта завод аслă класс ачисем валли техника пултарулăхӗпе кружок йӗркеленӗ. Çапла майпа ачасене газодинамикăпа автоматизаци, механизаципе 3D моделированипе паллаштараççӗ.
Хусанти вертолет завочӗ КНИТУ-КАИпе пӗрле 8-мӗш гимназие пулăшать. Кунта физикăпа математикăна тарăн вӗрентекен «вертолет класӗ» йӗркеленӗ вӗсем.
Çакăн пек ятарлă хатӗрлев иртнӗ ачасене кайран аслă шкулсене, колледжсене кӗме çăмăлрах.
А.М. Горький ячӗллӗ завод вара професси ориентанцине ачасене садикранах хăнăхтарать. Ку завод икӗ ача сачӗпе икӗ шкула шефа илнӗ.
Паллах, теори хăй кăна нимӗне те тăмасть, çавна кура ачасене завод ӗçӗпе тӗплӗнрех паллаштарас тӗллевпе цехсене экскурсисене илсе каяççӗ, ветерансемпе тӗлпулусем йӗркелеççӗ.
РФ Президенчӗн указӗпе килӗшӳллӗн, 2020 çул тӗлне Раççейре 5-18 çулти ачасен 75 проценчӗ шкул тулашӗнчи кружоксемпе секцисене çӳремелле.
Программăпа килӗшӳллӗн, Туполев ячӗллӗ КНИТУ-КАИ çумӗнчи пултаруллă ачасен инженери лицейӗнче нумай пулмасть çамрăксен инновациллӗ пултарулăх центрӗ уçăлчӗ. Çакăн пекех центрсем пӗр вăхăтрах Элметпе Çырчаллинче те йӗркеленчӗç.
Аса илтеретпӗр, ӗç профессийӗн ăсталăхӗпе WorldSkills тӗнче чемпионачӗ Хусанта 2019 çулта августăн 18-23-мӗшӗсенче иртет. Январь уйăхӗнче республикăри 36 вӗрентӳ учрежденийӗнчен вӗренсе тухнă 1800 яш-кӗрӗм 6 профессипе аттестаци иртнӗ. Июль уйăхӗнче вара WorldSkills формачӗпе тӗрӗслеве Тутарстанри 61 вӗрентӳ заведенийӗнчи тата 3 пин çамрăк тӗрӗслев иртнӗ. |
Пушкăртстан Республикин «Пушкăртстан Республикинче этил спирчĕ, алкоголь тата спирт тытăнса тăракан продукци туса кăларакан тата сутакан сферăра ĕç-хĕле йĕркелесси çинчен тата алкоголь продукцине вăхăтлăха ĕçме чарасси çинчен» Законпа килĕшÿллĕн Пĕлÿ кунĕнче (сентябрĕн 1-мĕшĕнче, енчен те çак кун вырсарникуна тÿр килсен, сентябрĕн 2-мĕшĕнче) алкоголь продукцине сутма юрамасть.
Сентябрĕн 2-мешĕнче «Халăх контролĕ» «Пĕрлĕхлĕ Раççейĕн Çамрăк Гвардийĕн» представителĕсемпе пĕрле, законлăха сыхлакан органсемпе алкоголь продукцине вăхăтлăха сутма чарнине пăхăнман пулăмсене тупса палăртассипе рейд ирттернĕ. Пурĕ те çичĕ точка тĕрĕсленĕ.
Сетьлĕ лавккасенче кĕмелли алăксем, сутă сĕтелĕсем çинче çак кун алкоголь продукцине сутманнине пĕлтерекен информаци пулнине палăртмалла. Закона пăхăннă, алкоголь продукцине сутман.
Апла пулин те «Халăх контролĕ» рейд вăхăтĕнче пĕр уйрăм предприниматель пиво сутнă факта полици ĕçченĕсемпе пĕрле тупса палăртнă. Закона пăснă çыннăн штраф тÿлеме тивет.
Ирина ФОМИНА.
Авторăн ĕçĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
РФ МЧСӗн Тутарстанри управленийӗн специалисчӗсем Атăл урлă пăр çийӗн каçмалли тепӗр çула тӗрӗслесе уçрӗç. Çапла вара çула 50 çухрăма кӗскетес шутлă автомобилистсем Аракчино поселокӗнчен Тури Услон поселокне пăр урлă каçма пултараççӗ. Аса илтеретпӗр, республикăра пăр çийӗн каçма ирӗк панă виççӗмӗш çул вăл. Тăршшӗ 3200 метр. Çул икӗ юхăмлă, кашни йăрăмăн...
❮
❯
РФ МЧСӗн Тутарстанри управленийӗн специалисчӗсем Атăл урлă пăр çийӗн каçмалли тепӗр çула тӗрӗслесе уçрӗç. Çапла вара çула 50 çухрăма кӗскетес шутлă автомобилистсем Аракчино поселокӗнчен Тури Услон поселокне пăр урлă каçма пултараççӗ. Аса илтеретпӗр, республикăра пăр çийӗн каçма ирӗк панă виççӗмӗш çул вăл. Тăршшӗ 3200 метр.
Çул икӗ юхăмлă, кашни йăрăмăн сарлакăшӗ 50-шар метр. Хăрушсăрлăх мерисене пурне те пăхăнаççӗ. Çак тӗллевпе ăшăнмалли, контрольпе тӗрӗслев пункчӗсем уçнă. Унти ятарлă çын талăкӗпех çула пăхса тăрать. Пăр тӗсне, хулăнăшне куллен тӗрӗслесе журнала çырса пыраççӗ. Сăмах май, пăр хулăнăшӗ хальхи вăхăтра вăтамран 30-35 сантиметр. Эппин, 2 тоннăран йывăр мар машинăна чăтаять.
Апла пулин те, тӳрӗ çулпа кайма шутланă автомобилистсен хăрушсăрлăхăн тӗп правилисене пăхăнмалла: пăр çине аниччен хăрушсăрлăх ременьне вӗçертмелле, алăксене кăшт уçмалла, майпен анса пăр çинче сехетне 15-20 км хăвăртлăхпа кăна пымалла, машинăсен хушшинчи дистанцие (50-100 метр) пăхăнмалла, чарăнма, тепӗр машинăна хăваласа çитсе иртсе кайма, хăвăрт çаврăнма юрамасть. Ăмăр çанталăкра та пăр çине кӗмелле мар.
Çуран çӳрекенсем те пăр урлă каçма пултараççӗ, анчах ятарласа палăртнă вырăнта кăна. (Сăнӳкерчӗк МЧС сайтӗнчен). |
5535Тӗнче тытӑмӗ 1273Чӗрӗ япала — Чӗрӗ мар япала 823Вӑхӑт — Талккӑш 761Ырӑ — Усал 568Сӑмах — Чӗнменлӗх 560Ирӗклӗх — Кирлӗлӗх 515Пулӑм — Ӑнтлӑх 437Телей — Асап 310Тытӑм — Хапа 171Ку тӗнче — леш тӗнче 117Юрату — Курайманлӑх
3244Ҫын, халӑх 410Чӑвашсем — Ытти халӑхсем 404Хӑвӑн — Ҫыннӑн 305Пуянлӑх — Чуханлӑх 267Ӑс — Ухмахлӑх 207Ырӑ енсем — Ҫитменлӗхсем 204Сывлӑх — Чир-чӗр 166Пӗлӳ — Пӗлменлӗх 133Тӗн — Тӗшмӗш 129Илемлӗх — Нӗрсӗрлӗх 114Пӗчченли — Ушкӑнли 112Чеелӗх — Айванлӑх 107Хуҫа — Тарҫӑ 82Тӳрӗлӗх — Вӑрӑ 74Чӑнлӑх — Суялӑх 71Килӗшӳ — Харкашу 69Мухтанчӑклӑх — Сӑпайлӑх 57Тӗрӗслӗх — Йӑнӑш 56Чыслӑх — Чыссӑрлӑх 53Хӑюлӑх — Хӑравҫӑлӑх 52Сӑваплӑх — Ҫылӑх 51Туслӑх — Тӑшманлӑх 35Айӑплӑх — Айӑпсӑрлӑх 28Салтак — Таркӑн 27Вӑй — Вӑйсӑрлӑх 22Шанчӑк — Шанчӑксӑрлӑх 9Ӗненӳ — Иккеленӳ
2536Кил-йыш 481Арҫын — Хӗрарӑм 438Тутӑ — Выҫӑ 432Атте-анне — Ача-пӑча 389Тӑван ҫӗр — Ют ҫӗр 327Ҫамрӑклӑх — Ватӑлӑх 243Каччӑ — Хӗр 123Авланасси — Качча каясси 103Йӑла-йӗрке
1431Ӗҫ-хӗл 713Ӗҫченлӗх — Кахаллӑх 449Паракан — Илекен 59Килен — Каян 52Ӗҫлекен — Ҫиекен 44Выртан — Ҫӳрен 35Куран — Курман 28Ӗҫ тӗллевӗсем — Ӗҫ хатӗрӗсем 28Шыракан — Тупакан 23Аптраман — Аптракан
1030Пулӑмсен ҫыхӑнӑвӗ 191Сӑлтав — Сӑлтав хыҫҫӑнхи 123Йӗркелӗх — Ӑнсӑртлӑх 102Пуҫӗ — Вӗҫӗ 83Пысӑк — Пӗчӗк 76Лайӑх — Начар 60Пӗр — Темиҫе 54Ҫӗнни — Кивви 51Май килни — Чӑн пурри 49Инҫет — Ҫывӑх 36Ансат — Кӑткӑс 36Сахал — Нумай 32Пӗр — Терлӗ 30Пӗр япаласӑр тепӗр япала пулни — Пӗр япаласӑр тепӗр япала пулманни 27Пӗри — Тепри 26Кирлӗ — Кирлӗ мар 20Пӗр — Пӗтӗм 20Пӗр япалапа тепӗр япала килӗшсе тӑни — Пӗр ялалапа тепӗр япала килӗшсе тӑманни 14Анаталла — Тӑвалла |
Май уйăхӗн 10-мӗшӗнче интернета Лениногорск районӗнче «КАМАЗ» грузовикӗнчен ӗнесене кăларса ывăтнă пирки видео кăларса лартнă. Видео-материалта выльлăх лаптăкӗнче грузовикăн уçă бортӗнчен ӗнесем ӳкни курăнать. Ӗнесем пӗр-пӗрин çине ӳкеççӗ, кашни часах тăраймаççӗ. Хальлӗхе пӗлнӗ тăрăх, ку пулăм Кивӗ Иштеряк ялӗнчи «Лениногорск» агрофирма таврашӗнче пулса иртнӗ. Аса илтерепӗр, мăйракаллă выльăха куçарма ятарлă...
❮
❯
Май уйăхӗн 10-мӗшӗнче интернета Лениногорск районӗнче «КАМАЗ» грузовикӗнчен ӗнесене кăларса ывăтнă пирки видео кăларса лартнă.
Видео-материалта выльлăх лаптăкӗнче грузовикăн уçă бортӗнчен ӗнесем ӳкни курăнать. Ӗнесем пӗр-пӗрин çине ӳкеççӗ, кашни часах тăраймаççӗ.
Хальлӗхе пӗлнӗ тăрăх, ку пулăм Кивӗ Иштеряк ялӗнчи «Лениногорск» агрофирма таврашӗнче пулса иртнӗ.
Аса илтерепӗр, мăйракаллă выльăха куçарма ятарлă трап пулмалла. Анчах та хайхисен пулман ахăр...
«Ку пулăм питӗ хăрушă. Май уйăхӗн 11-мӗшӗнчех ку пулăма тӗплӗн тӗпчесе, ӗнесене илсе килнӗ водительпе агрофирма уйрăмăн ертӳçине ӗçрен кăларса ятăм. Турра шӗкӗр пӗр ӗне те аманман», - тесе пӗлтернӗ ООО «Лениногорск» агрофирмăн ертӳçи Ирек Ягафаров. |
Госдумăна йытăсене сăмсалăхсăр уçăлтарса çÿретекен хуçасем тĕлĕшпе закона пăснăшăн наказани шута илме сĕнеççĕ.
„Коллективная защита” обществăлла организацинче уçăлма илсе тухнă чухне сăмсалăх тăхăнтартман обществăшăн хăрушлăхлă йытăсен хуçисене штраф тÿлеттерме сĕннĕ. Организацин президенчĕ Марат Аманлиев Госдума председательне Вячеслав Володина тивĕçлĕ çыру янă та ĕнтĕ.
Иртнĕ çул вĕçĕнче „Чĕрчунсемпе усал пулни çинчен” закон йышăннине пăхмасăр (унта йытăсене сăмсалăхсăр тата кантрасăр уçăлса çÿреме илсе тухма юраманни çинчен çырнă), çак правилăна тăтăшах тата мĕнпур çĕрте те пăсаççĕ.
Паллах, çакă таврари çынсен пурнăçĕпе сывлăхĕшĕн хăрушлăх кăларса тăратать. Çавăншăн йытă хуçи административлă яваплăх тытмалла. Общественник закона пăснăшăн наказани палăртма административлă кодекса хушса тÿрлетме сĕнет.
Унпа килĕшÿллĕн, закона пăсакансене 30 пин тенкĕрен пуçласа 50 пин тенкĕ таран штраф хума, 5 кунран пуçласа 10 кун таран арестлеме е 30 сехет тÿрленÿ ĕçĕсем тутарма пултарĕç.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Аургазă хыпарçи" Администраци çырулла килĕшÿ парсан çеç сайтри информацин копине тума юрать |
2016 çулхи çырăнтарăвăн иккӗмӗш тапхăрӗ вӗçленчӗ. Çапла майпа «Сувар» хаçата хăш районта ытларах çырăнса илни те палăрчӗ. Аксу - 528 экземпляр, Алексеевски - 57, Элмет - 128, Апас - 21, Павлă - 19, Элкел - 48, Пӗкӗлме - 39, Пăва 547, Çӗпрел - 549, Кайпăç - 12, Лениногорск - 24,...
❮
❯
2016 çулхи çырăнтарăвăн иккӗмӗш тапхăрӗ вӗçленчӗ. Çапла майпа «Сувар» хаçата хăш районта ытларах çырăнса илни те палăрчӗ.
Аксу - 528 экземпляр, Алексеевски - 57, Элмет - 128, Апас - 21, Павлă - 19, Элкел - 48, Пӗкӗлме - 39, Пăва 547, Çӗпрел - 549, Кайпăç - 12, Лениногорск - 24, Çырчалли - 25, Анат Кама - 23, Çӗнӗ Шуçăм - 17, Нурлат - 153, Теччӗ 142, Çарăмсан - 155, Чистай - 82, Хусан - 99. Ытти районсенче хаçат çырăнакансен шучӗ 10 çемьене те çитмест. Тутарстан тулашӗнче «Сувара» 44 çын çырăнса илет. Пӗтӗмӗшле тираж 2754 экземпляр. |
Николай Полорусов-Шелепи поэзийӗ çамрăк Хусанкай çине питӗ пысăк витӗм кӳнӗ. Вăл пӗрремӗш чăваш халăх поэтне хăйӗн вӗрнетекенӗ вырăнне хунă. Шелепи ентешӗсем паян Хусанкай сăввисене пăхмасăр калама вӗренеççӗ. Аксу районӗнчи Тимушкелӗнчи вăтам шкулăн Беловкăри филиалӗнче пуçламăш классенче вӗренекенсем Петӗр Хусанкай сăввисене вулаççӗ. 1-мӗш клас вӗренекенӗ Ангелина Максимова «Сăпка юрри» сăвва каласа...
❮
❯
Николай Полорусов-Шелепи поэзийӗ çамрăк Хусанкай çине питӗ пысăк витӗм кӳнӗ. Вăл пӗрремӗш чăваш халăх поэтне хăйӗн вӗрнетекенӗ вырăнне хунă. Шелепи ентешӗсем паян Хусанкай сăввисене пăхмасăр калама вӗренеççӗ.
Аксу районӗнчи Тимушкелӗнчи вăтам шкулăн Беловкăри филиалӗнче пуçламăш классенче вӗренекенсем Петӗр Хусанкай сăввисене вулаççӗ. |
Раççей Президенчĕ Владимир Путин кăшăлвирусран вакцинаци иртнисене сертификатсем парассипе çыхăннă ыйтăва пăхса тухма сĕннĕ. Хушусен списокне Кремль сайтĕнче пичетленĕ.
Раççей Президенчĕ Владимир Путин кăшăлвирусран вакцинаци иртнисене сертификатсем парассипе çыхăннă ыйтăва пăхса тухма сĕннĕ. Хушусен списокне Кремль сайтĕнче пичетленĕ.
«Çĕнĕ кăшăлвирус инфекцийĕнчен (СОVID-19) хÿтĕленес тĕллевпе Раççей вакцинипе усă курнисене сертификатсем парасси, асăннă сертификатсемпе ют çĕршывсене тухса çÿренĕ, Раççей Федерацине кĕнĕ чухне ирĕклĕ усă курма май пурри çинчен калакан ыйтусене пăхса тухмалла», - тенĕ хушура. Ăна мĕнле пурнăçлани çинчен калакан доклада 2021 çулхи январь уйăхĕн 20-мĕшĕччен хатĕрлемелле.
Асăннă ĕçшĕн яваплă çынна та палăртнă. Вăл - РФ Премьер-министрĕ Михаил Мишустин.
Раççей сывлăх сыхлав ведомствин ертÿçи Михаил Мурашко пĕлтернĕ тăрăх, кăшăлвирусран прививка тунисем январь уйăхĕн 1-мĕшĕнченех госуслуги сайтра сертификат илме пултараççĕ. Порталта вакцинаци паспорчĕсем пурри çинчен вăл декабрь уйăхĕн 29-мĕшĕнчех пĕлтернĕ.
Çак кунах М.Мурашко 800 пин Раççей çынни кăшăлвирусран прививка туни çинчен те каланă. Министр çирĕплетнĕ тăрăх, Раççей регионĕсене COVID-19па кĕрешме 1,5 млн доза вакцина ăсатнă.
Кăшăлвируса хирĕç тумалли анлă вакцинаци Раççейре декабь уйăхĕн 15-мĕшĕнчех пуçланнă. Çынсене «СпутникV» препаратпа прививка тăваççĕ. Ăна Гамалея ячĕллĕ центрта хатĕрлесе кăларнă. Вăл кăшăлвируса хирĕç кĕрешмелли пĕрремĕш вакцина. Раççейре çеç мар, тĕнчипех. Препаратăн пĕтĕмĕшле тухăçĕ – 91,4%. Йывăр формăллă COVID-19па чирлекенсемшĕн унăн тухăçлăхĕ 100 % танлашать.
Надежда РОДИОНОВА.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
2018 çулхи сентябрь уйăхĕн 9-мĕшĕнче Мускавра, ВДНХ паркĕнче, Раççейри Пĕтĕм тĕнчери 31-мĕш кĕнеке куравĕ-ярмăрки - тĕнче шайĕнчи чи пысăк кĕнеке форумĕ - иртрĕ.
Асăннă мероприяти литературăпа кĕнеке пурнăçĕнче çулталăкри чи пысăк событисенчен пĕри шутланать. Выставка кунĕсенче 800 тĕрлĕ мероприяти иртнĕ. Çĕршыври чи авалхи кĕнеке форумне Раççейри 300 тата чикĕ леш енчи 30 çĕршыври кĕнеке издательствисем хутшăннă. Вĕсем курава вĕрентÿ, наука, энциклопеди, илемлĕ ача-пăча литературин чи лайăх тĕслĕхĕсене тăратнă. Пилĕк кун хушшинче выставкăна 130 пин Мускав çыннипе хăнисем çитсе курнă.
Наукăпа вĕрентÿ пайĕн куравĕнче пуçласа «П.М.Миронов ячĕллĕ чăваш вырсарни шкулĕн хыпарçи» те пулнă. Вăл - кăçалхи çул хушшинче Мускавра кун çути курнă иккĕмĕш кĕнеке томĕ. Выставка йĕркелекенсен йышăнăвĕ тăрăх, наукăпа вĕрентÿ пĕлтерĕшне шута илсе кĕнекене аннотаци пайне кĕртме йышăннă. Авторпа пĕрле ĕçленĕ педагогсемпе наука ертÿçисем – Иван Тарасов, Ирина Бокова (ЮНЕСКОн маларахри директорĕ), Петр Петров, Надежда Петрова, Любовь Пашина, Юлия Захарова, Вера Васильева, Галина Кириллова - лауреатсем пулса тăнă. «Вестникăн» черетлĕ томĕнче вĕсем хăйсен методика кăтартăвĕсене тата вĕренекенсемпе пĕрле П.М.Миронов, А.А.Кондратьев просветительсем, И.В.Сухарева профессор, С.А.Васильев, В.Г.Никитин общество деятелĕ çинчен хатĕрленĕ ĕçĕсене пичетленĕ.
Юлашкинчен çакна та хушса хумалла: «Ĕпхÿ хулинчи П.М.Миронов ячĕллĕ чăваш вырсарни шкулĕн хыпарçине» черетлĕ Пĕтĕм тĕнчери курава хутшăнас тĕллевпе самолетпа Испани хулине ăсатнă. Кĕнекешĕн дипломпа ВДНХ медальне тивĕçнĕ шкул директорĕ И.Г.Тарасов асăннă кăларăм Германипе Франци çĕршывĕсенчи куравсенче те тивĕçлĕ вырăн йышăнасса шанать.
Андрей АЛЕКСЕЕВ.
Ĕпхÿ – Мускав.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Александровка ялĕнче çуралса ÿснĕ, Сталинград çапăçăвĕнче паттăрла вилнĕ Иван Афанасьев районта çеç мар, Пушкăртра та пĕрремĕш летчиксенчен пĕри пулнă.
Аургазă районĕнчи çамрăксем вăрçă умĕнхи çулсенче республикăри пĕтĕм колхозниксене тата ĕççыннисене "Красная Башкирия" хаçат урлă çырупа чĕнсе каланă: "Эпир Тăван çĕршыва хамăрăн чи лайăх представительсене - Ишмурзин тата Афанасьев летчиксене – панипе мухтанатпăр. Вĕсем пирĕн шанăçа чыслăн тÿрре кăларчĕç. Халĕ çĕнĕ авиаторсен ятне илме хамăр хушăран вуншар чи лайăх претендент тăратма сăмах паратпăр.
Ытти районсенчи çамрăксене пиртен тĕслĕх илме сĕнетпĕр!" Çамрăксем авиацине нумайрах та нумайрах кайма тытăннă. Енчен те пушкăрт çĕрĕн пĕрремĕш летчикĕ - Г.М. Ишмурзин майор – çинчен эпир çителĕклĕ нумай пĕлетпĕр пулсан, И.Г. Афанасьев авиаци майорĕ çинчен сведенисем сахал вара. Иван Григорьевич 1906 çулта (Ишмурзинран виçĕ çул кĕçĕнрех) Александровка ялĕнче çурални паллă. 1927 çулта ăна Хĕрлĕ Çара илнĕ, 1930 çулта вăл Киев çывăхĕнчи Борисоглебск хулинче летчиксен çарпа теори шкулне вĕренме кĕнĕ. Летчиксен шкулĕнче хăнăхмалли вĕçевсен туллии курсне иртнĕ. Вĕренсе пĕтернĕ хыççăн ăна Энгельск хулинчи пилотсен сывлăш-авиаци шкулне вĕренме кĕме рекомендациленĕ. Экзамен вăхăтĕнче, анса ларнă хыççăн, летчиксен шкулĕн начальникĕ ăна çапла палăртнă: "Маттур, вĕреннĕ пекех, лайăхвĕçрĕн!"
Летчик çÿллĕ шайри вĕçев ăсталăхĕн никĕсĕсене майĕпен вĕренсе пынă, ăна пирĕн питĕ пысăк çĕршывăн
гарнизонĕсенчен нумайăшĕнче служба иртме тивнĕ. Вăрçă пуçланас умĕн Иван Григорьевич Фрунзе ячĕллĕ Çар академине вĕренсе пĕтернĕ. Офицера истребительсен авиаци полкĕн командирне уйăрса лартнă. 1942 çулхи çулла полка Сталинград çывăхне куçарнă. Питĕ пысăк тытăçу хатĕрленине çарсенче сиснĕ. Полк командирĕ Афанасьев питĕ çирĕп кăмăллă пулнă. Вăл хăйĕнтĕслĕхĕпе летчиксен составне хавхалантарнă, чи малтан хăйĕнчен, унтан хăйне пăхăнса тăракансенчен хытă ыйтнă. Летчиксем ăна юратнă тата çав тери хисепленĕ. Унра çарти юлташăн чи лайăх уйрăмлăхĕсене тата пултарулăхĕсене палăртнă. Иван Григорьевич юрлама юратнă, питĕ лайăх тата нумай вĕçнĕ, хăюллăн, паттăррăн çапăçнă. Командир темиçе тăшман самолетне персе ÿкернĕ. Самолет айĕнче Атăл тата Сталинград пулнă. Çĕр ялкăшса çунакан питĕ пысăк кăвайтра вĕренĕ пек туйăннă. Полк командирĕ гварди майорĕ сывлăшри питĕ йывăр çапăçу хыççăн таврăнман.
"Унăн вилĕмĕ пире пурне те хумхантарчĕ, эпир хамăрăн командиршăн хаяррăн тата харсăр тавăртăмăр", - çапла çырнă полк комиссарĕ Журавлев çырăвĕнче хăйĕн арăмне - Феодосия Васильевнăна. Вăл сывă юлнă пулсан, тен, Герой пулса тăрĕччĕ. Афанасьев летчик-истребитель Тăван çĕршыва парăнса тата тÿрĕ кăмăллăн службăра тăнă. Суйласа илнĕ профессине парăнса тăнине, çĕршыв тата халăх умĕнчи тивĕçе вăл пуринчен çÿлерех хунă.
Вермахт Сталинград çапăçăвĕнче 1942 çулхи июлĕн 17-мĕшĕнчен пуçласа 1943 çулхи февралĕн 2-мĕшĕччен 3 пин самолет çухатнă. Çак цифрăна пирĕн ентеш те, Иван Афанасьев хăюллă летчик, хăйĕн тÿпине хывнă. Эпир хамăрăн паттăрсене асра тытма тивĕçлĕ тата вĕсен паттăр ĕçĕсене нихçан та манмалла мар!
А. ИВАНОВ, педагогика ĕçĕн ветеранĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Аургазă хыпарçи" Администраци çырулла килĕшÿ парсан çеç сайтри информацин копине тума юрать |
Паян Анат Кама хулинче 30 тăлăх ачана Менделеев урамӗнчи çӗнӗ çуртра хваттерсем панă. Вӗсенчен çиччӗшӗ кăна анаткамăсем, ыттисем Елабугăпа Çырчаллинчен, Заинскпа Менделеевскран тата Теччӗрен килнисем, пӗлтерет «Татар-информ» ИА. Хальхи вăхăтра Тутарстанра 30 ытла социаллă программа ӗçлет. Вӗсенчен пӗр пайӗ шăпах пурăнмалли условисене лайăхлатассипе çыхăннă. Ку вăл çамрăк çемьесене çурт-йӗрпе тивӗçтересси,...
❮
❯
Паян Анат Кама хулинче 30 тăлăх ачана Менделеев урамӗнчи çӗнӗ çуртра хваттерсем панă. Вӗсенчен çиччӗшӗ кăна анаткамăсем, ыттисем Елабугăпа Çырчаллинчен, Заинскпа Менделеевскран тата Теччӗрен килнисем, пӗлтерет «Татар-информ» ИА.
Хальхи вăхăтра Тутарстанра 30 ытла социаллă программа ӗçлет. Вӗсенчен пӗр пайӗ шăпах пурăнмалли условисене лайăхлатассипе çыхăннă. Ку вăл çамрăк çемьесене çурт-йӗрпе тивӗçтересси, социаллă ипотека, тăлăх ачасене, Тăван çӗршывăн Аслă вăрçин ветеранӗсене, пиллӗк тата ытларах ачаллă çемьесене хваттерпе тивӗçтересси, тата ытти те.
Анат Кама ку программăсене питӗ хастар хутшăнать. 2008 çултанпа кунта 104 тăлăх ача хваттер илнӗ. 2017 çул пуçланнăранпа пурăнмалли çурт-йӗр программисемпе Госжилфонд 85 çурт, пурӗ 4134 хваттер, тунă. Вӗсенчен 6-шӗ (548 хваттер) Анат Камăра.
- Кăçал эпир çак программăпа Тутарстанри 305 тăлăха çӗнӗ хваттерпе савăнтаратпăр. Кун валли республика бюджетӗнчен - 302, çӗршыв бюджетӗнчен 43 миллионшар тенкӗ укçа уйăрнă. Паллах, хăйсен черетне кӗтекен кашни ачашăн тахçан кӗтнӗ савăнăç ку. Вӗсенчен 1246-шӗн паян тӳлевсӗр хваттер илме прави пур. Анчах та эпир чи малтан ятарлă вăтам, аслă шкулсене пӗтернисене, салтакран килнисене хваттерсемпе тивӗçтеретпӗр,- тенӗ ТР вӗрентӳпе наука министрӗн çумӗ Лариса Сулима. |
Ĕпхÿпе Чишма районĕсенче Çар Мухтавĕн асăну масарне тăвĕç. Ăна 2022-2025 çулсенче культура учрежденисене, искусствăпа общество хутлăхĕсене аталантарассипе çыхăннă программа шайĕнче йĕркелĕç.
Икĕ районта Çар Мухтавĕн асăну масарĕ пулĕ
Çарпа асăну масарĕнче патшалăх умĕнче палăрнă çынсем канлĕх тупĕç. Сăмахран, Мускав облаçĕнчи Мытищăри «Пантеон защитникам Отечества» федераллă çар мемориалĕнче хăйсен пурнăçне шеллемесĕр патшалăх интересĕсене, унăн чысне хÿтĕленĕ çар çыннисемпе федераллă власть представителĕсене пытараççĕ.
Пантеонра пысăк патшалăх наградисен кавалерĕсем, правительство членĕсем, пысăк çар ертÿçисем, Патшалăх премисен лауреачĕсем, Раççейĕн хисеплĕ ячĕсене тивĕçнĕ çынсем канлĕх тупнă.
Ĕпхÿ хулинче вилнисен чи пысăк асăну çар вырăнĕ Сергиев масарĕ çинче вырнаçнă. Халĕ вара унта пытарма юрамасть.
Кунта уйрăм тата тăванла вил тăприсенче 1 300 паттăр выртать. Чăн малтан вил тăприсем çинче йывăçран тата тимĕр хулăсенчен тунă палăксем вырнаçтарнă пулнă. Вăхăт иртнĕçемĕн вĕсем юхăннă, чулран тунисемпе улăштарнă. 1955 çулта Сергиев масарĕн тĕп лапамĕнче тăванла вил тăпри çинче хура гранитран тунă палăк уçнă. Палăкăн çиелти пайĕнче «Тăван çĕршывăн 1941-1945 çулсенчи Аслă вăрçинче вилнĕ паттăрсене ĕмĕр асра тытса» тесе çырнă. 2012 çулта масар историпе асăну палăкĕ статуса тивĕçнĕ.
Автор:Ирида Матниязова
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
7711 Юлташран уйрӑлсан пӗр ҫул йӗрӗн, кил-йышран уйрӑлсан вун ҫул йӗрӗн, ял-йышран уйрӑлсан ӗмӗр йӗрӗн. Туслӑх — Тӑшманлӑх
7712 Юлташран юлни — юлташсӑр юлни. Туслӑх — Тӑшманлӑх
7713 Юлташсӑр ҫын тымарсӑр йывӑҫ пек. Туслӑх — Тӑшманлӑх
7714 Юлташу пулмасан юпапа та пулин канашла. Туслӑх — Тӑшманлӑх
7715 Юлташу хӑвӑнтан лайӑх пултӑр. Туслӑх — Тӑшманлӑх
1
2
5535Тӗнче тытӑмӗ 1273Чӗрӗ япала — Чӗрӗ мар япала 823Вӑхӑт — Талккӑш 761Ырӑ — Усал 568Сӑмах — Чӗнменлӗх 560Ирӗклӗх — Кирлӗлӗх 515Пулӑм — Ӑнтлӑх 437Телей — Асап 310Тытӑм — Хапа 171Ку тӗнче — леш тӗнче 117Юрату — Курайманлӑх
3244Ҫын, халӑх 410Чӑвашсем — Ытти халӑхсем 404Хӑвӑн — Ҫыннӑн 305Пуянлӑх — Чуханлӑх 267Ӑс — Ухмахлӑх 207Ырӑ енсем — Ҫитменлӗхсем 204Сывлӑх — Чир-чӗр 166Пӗлӳ — Пӗлменлӗх 133Тӗн — Тӗшмӗш 129Илемлӗх — Нӗрсӗрлӗх 114Пӗчченли — Ушкӑнли 112Чеелӗх — Айванлӑх 107Хуҫа — Тарҫӑ 82Тӳрӗлӗх — Вӑрӑ 74Чӑнлӑх — Суялӑх 71Килӗшӳ — Харкашу 69Мухтанчӑклӑх — Сӑпайлӑх 57Тӗрӗслӗх — Йӑнӑш 56Чыслӑх — Чыссӑрлӑх 53Хӑюлӑх — Хӑравҫӑлӑх 52Сӑваплӑх — Ҫылӑх 51Туслӑх — Тӑшманлӑх 35Айӑплӑх — Айӑпсӑрлӑх 28Салтак — Таркӑн 27Вӑй — Вӑйсӑрлӑх 22Шанчӑк — Шанчӑксӑрлӑх 9Ӗненӳ — Иккеленӳ
2536Кил-йыш 481Арҫын — Хӗрарӑм 438Тутӑ — Выҫӑ 432Атте-анне — Ача-пӑча 389Тӑван ҫӗр — Ют ҫӗр 327Ҫамрӑклӑх — Ватӑлӑх 243Каччӑ — Хӗр 123Авланасси — Качча каясси 103Йӑла-йӗрке
1431Ӗҫ-хӗл 713Ӗҫченлӗх — Кахаллӑх 449Паракан — Илекен 59Килен — Каян 52Ӗҫлекен — Ҫиекен 44Выртан — Ҫӳрен 35Куран — Курман 28Ӗҫ тӗллевӗсем — Ӗҫ хатӗрӗсем 28Шыракан — Тупакан 23Аптраман — Аптракан
1030Пулӑмсен ҫыхӑнӑвӗ 191Сӑлтав — Сӑлтав хыҫҫӑнхи 123Йӗркелӗх — Ӑнсӑртлӑх 102Пуҫӗ — Вӗҫӗ 83Пысӑк — Пӗчӗк 76Лайӑх — Начар 60Пӗр — Темиҫе 54Ҫӗнни — Кивви 51Май килни — Чӑн пурри 49Инҫет — Ҫывӑх 36Ансат — Кӑткӑс 36Сахал — Нумай 32Пӗр — Терлӗ 30Пӗр япаласӑр тепӗр япала пулни — Пӗр япаласӑр тепӗр япала пулманни 27Пӗри — Тепри 26Кирлӗ — Кирлӗ мар 20Пӗр — Пӗтӗм 20Пӗр япалапа тепӗр япала килӗшсе тӑни — Пӗр ялалапа тепӗр япала килӗшсе тӑманни 14Анаталла — Тӑвалла |
«Сувар» вулаканӗсем кăçал çуркунне Анатоли Ырьятăн «Вутра çунман уртăш» повеçӗпе паллашнăччӗ. Автор унта хамăр ентешӗмӗрӗн, чăвашсен паллă поэчӗн, çыравçин, куçаруçин тата журналисчӗн Валентин Урташăн кун-çулне çутатса панă. Повеçе вулакан хапăл туса йышăнчӗ. Паллă поэт пирки унччен те асаилӳсем çыракансем пулнă-ха, тӗпрен илсен хамăр ентешсемех: В.Ахун, Н.Дедушкин, К.Петров, В.Цыфаркин, Р.Чепунов, Д.Шашкин…...
❮
❯
«Сувар» вулаканӗсем кăçал çуркунне Анатоли Ырьятăн «Вутра çунман уртăш» повеçӗпе паллашнăччӗ. Автор унта хамăр ентешӗмӗрӗн, чăвашсен паллă поэчӗн, çыравçин, куçаруçин тата журналисчӗн Валентин Урташăн кун-çулне çутатса панă. Повеçе вулакан хапăл туса йышăнчӗ. Паллă поэт пирки унччен те асаилӳсем çыракансем пулнă-ха, тӗпрен илсен хамăр ентешсемех: В.Ахун, Н.Дедушкин, К.Петров, В.Цыфаркин, Р.Чепунов, Д.Шашкин… Вӗсен тӗпчевӗсем, асаилӗвӗсем тăрăх эпир паллă ентешӗмӗр пирки ытларах пӗлме пултартăмăр. Анчах литературăн илемлӗ жанрӗпе Урташăн пурнăçӗпе пултарулăхне никам та çутатса паманччӗ-ха. Ачаран чăвашсем юратса юрлакан çӗр ытла юрă авторӗн сăввисене вуласа хавхаланнă, çитменнине Урташпа пӗр ялтах - Пăва районӗнчи Раккассинче - çуралса ӳснӗ Анатоли Ырьят вара ун пирки повесть çырса вулакан патне çитерме пултарчӗ. Питӗ пархатарлă ӗç. Нумай пулмасть «Вутра çунман уртăш» уйрăм кӗнекен пичетленсе тухрӗ. Акă мӗн каласа пачӗ Анатолий Григорьевич повесть еплерех çурални, кун çути курни пирки:
- Валентин Урташ çинчен повесть çырас шухăш 1994 çулта, «Канаш» хаçатра поэт çуралнăранпа 70 çул çитнӗ ятпа «Тăхăрьял легенди» пысăк калăпăшлă очерк пичетленсе тухсан çуралчӗ. Ятарласа В.Урташăн аппăшӗ Анна Андреевна Яковлева-Фадеева патне Раккассине кайрăм. Вăл хăйсен халиччен никам пӗлмен йăхӗпе ратни, шăллӗн пурнăçӗнчи ниçта çырса кăтартман пулăмсемпе паллаштарчӗ, поэтăн хушма хушамачӗ - Урташ - ăçтан пулса кайнин вăрттăнлăхне уçса пачӗ. Эпир унпа çур кун сӗтел хушшинче калаçса лартăмăр. Шел, халӗ Анна Андреевна çут тӗнчере çук ӗнтӗ… Чунӗ çăтмахра кантăр… Çавăн чух ун патне кайман пулсан повесть кун çути курсан та кун пекех тӗлӗнмелле фактсемпе çырăнайман пулӗччӗ, вулакансем çак повеçри пулăмсемпе нихçан та паллашайман пулӗччӗç. Ку вăл чăнлăхпа çыхăннă литература пуянлăхӗ тенӗ пулăттăм. Повеçри сăнарсен ячӗсем, хушамачӗсем - чăннисем. Çакă хайлав тӗшшине тата ӗненмеллерех уçса парать. Вулакансем, уйрăмах Тăхăрьял тăрăхӗсем, повеçе «тăвăллăн алă çупса» йышăнчӗç темелле. Интернетра паянхи кунччен вӗсем хакланине йышăнатăп. Шел, тиражӗ пӗчӗк пулнăран пурне те çак кӗнекепе тивӗçтерейместӗп, - терӗ Анатолий Григорьевич.
«Вутра çунман уртăш» РФ Писательсен союзӗн пайташӗн Анатоли Ырьятăн улттăмӗш кӗнеки. Халиччен унăн «Шевле çути» (пӗрлехи сборник) (2000), «Хăмăшлăха путнă кӗмӗл уйăх» (2001), «Пурнăç утравӗсем» (2013), икӗ пайлă «Тавах, çунатлă урхамахăм!» (2015) кӗнекисем тухнăччӗ. Вӗсемсӗр пуçне А.Ырьят 2003 çулта «Акафист Андрею Блаженному» Турă кӗнекине чăвашла куçарса пичетленине те асăнса хăвармалла.
«Вутра çунман уртăш» тăхăрьялсемшӗн кăна мар, пӗтӗм чăваш тӗнчишӗн хаклă япала. Урташ юррисене юрласа ӗмӗр ирттернӗ аслăрах çултисемшӗн çеç мар, шкул ачисемшӗн те чăн тупра вырăнӗнче пулмалла вăл. Ман шутпа, шкулта Валентин Урташăн пултарулăхне вӗреннӗ чух ачасен çак повеçе вуласа тухмаллах. Вăл чăваш поэзийӗпе прозин легендин пурнăçӗпе творчествине тата та тарăнрах ăнланма пулăшӗ. Ку кӗнеке кашни чăваш ялӗнчи шкул библиотекинчех пулмалла. Шел те, тиражӗ пӗчӗк. Анчах та спонсорсем тупăнсан авторӗ ăна тепӗр хут кăларма та хатӗр. |
Районти акăлчан чĕлхипе вĕрентекенсен пĕрлешĕвĕн планĕпе килĕшỹллĕн Патăрьелĕнчи пĕрремĕш вăтам шкулта семинар иртрĕ.
7 вĕрентекен ют чĕлхепе пĕлỹ парать кунта. С. Сафиуллинăсăр пуçне пурте опытлă, нумай çул шкулта вăй хураççĕ. Çамрăк вĕрентекене пулăшса тата хавхалантарса пыраççĕ вĕсем. Çитĕнĕвĕсемпе Патăрьелĕнчи пĕрремĕш вăтам шкул чăннипех те мухтанма пултарать. Вĕренекенсем тата вĕрентекенсем кунта тĕрлĕ конкурсра палăраççĕ, предмет олимпиадинче мала тухаççĕ. Уйрăмах акăлчан чĕлхипе вĕрентекенсен пĕрлешĕвĕн ертỹçи, аслă категориллĕ вĕрентекен З. Чабатова палăрса тăрать. Районти канашлусенче час-часах вĕрентỹри çĕнĕлĕхсемпе паллаштарать, экзамен ыйтăвĕсемпе консультацисем ирттерет, вĕрентекенсене кулленхи ĕçре сĕнỹ-канаш парать. Çулсерен вăл вĕрентекен ачасем экзамена ăнăçлă тытаççĕ, пĕлтĕрхи вĕренỹ çулĕнче унăн пилĕк вĕренекенĕ акăлчан чĕлхипе экзамен суйласа илнĕ, вĕсем пурте 83 балран пуçласа тата ытларах балл пуçтарма пултарнă. А. Юмановăн ĕçне вара 95(!) балпа хакланă.
Хăйĕн уçă урокне семинарта вăл шăпах экзамента проект çырассине халалларĕ. Земфира Рифкатовна вĕренекенсене тарăн пĕлỹ панине тепĕр хут курса ĕненчĕç итлеме пынисем. Ачасем ют чĕлхепе илемлĕ калаçнипе, предмета лайăх пĕлнипе тĕлĕнтерчĕç. Вĕрентекенсем унăн професси шайне тата ăсталăхне пысăк хак пачĕç.
Ф. Югаметова, Н. Сельцова, С. Сафиуллина, А. Тазюкова, Л. Якушева, Е. Матросова вĕрентекенсем те урокĕсене хальхи йышши технологисемпе усă курса, çав тери кăсăклă ирттерчĕç. Ачасем ку шкулта акăлчан чĕлхине чунтан юратни сисĕнчĕ.
Семинар ĕçне малалла тăснă май, вĕрентỹ пайĕн методисчĕ Г. Налиба çитес вăхăтри плансемпе паллаштарчĕ. |
Çураки кампанийĕ çывхарса килет, çĕр ĕçченĕсем ăна тулли хатĕрлĕхпе кĕтсе илмелле, çавăнтан пулас тухăç пахалăхĕ килет вĕт.
Ялхуçалăх предприятийĕсен кăçалхи çурхи уй-хир ĕçне хутшăнакан техникин пысăкрах пайĕ техника тĕрĕслевне иртнĕ, ĕçе хатĕр.
„Урожай” СП ОООра трактор паркĕн сулмаклă пайне хатĕрленĕ, унта çултан-çул техникăна хатĕрленин пахалăхĕ çÿллĕ шайра тăрса юлать. Паянхи кун хуçалăхра 73 трактор, 37 трактор прицепĕ, 60 ака машини, тырă пухса илекен 55 «Акрос» комбайн тата ытти ялхуçалăх техники пур. Вăл пĕтĕмпех пысăк тухăçлă, ăна автоматизациленĕ, çакă, хăй йĕркипе, механизаторсенчен ĕçре пысăк пултарулăх тата хăнăхусем ыйтать.
Ялхуçалăх предприятийĕ машина паркне çĕнетес тата модернизацилес енĕпе тĕллевлĕ ĕç илсе пыни çинчен çĕнĕ техника туянас енĕпе çулленхи укçа-тенкĕ тăкакĕсем калаççĕ. Пĕлтĕр предприяти 223,5 млн тенкĕ ытла суммăлăх техникăн 40 единицине туяннă.
Çулталăк пуçламăшĕнче тĕп пурлăхăн çĕнĕлĕхсен пухмачне тата сулмаклăрах тÿпе хывнă. Январьтен пуçласа март таран „Урожай” СП ООО 265,5 млн тенкĕ ытла суммăлăх техникăн 43 единицине туяннă, çакă предприятине сезонлă уй-хир ĕçĕсене пурне те шанчăклăн ирттерме май парать.
Гостехнадзор инспекцийĕн начальникĕн, Рустам Саитгалеевăн, сăмахĕпе тăратнă техника техника тĕрĕслевне тулли калăпăшпа тата пĕлтерĕшлĕ асăрхаттарусемсĕр иртнĕ. Çаплах районта ял тăрăхĕсене тухса çÿресе хресчен-фермер хуçалăхĕсенче техника тĕрĕслевне ирттерме планланă.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Аургазă хыпарçи" Администраци çырулла килĕшÿ парсан çеç сайтри информацин копине тума юрать |
Ачасене хутлама вĕрентесси çăмăл мар ĕç. Шкулта унпа ларма кăна вăхăт çитмест. Çавăнпа хутлава вĕренме киле парса яма тивет. Ачасем ăна нумай вăхăт тата йывăррăн вĕренеççĕ. Вĕсене килтисене те пулăшма тивет кун пек чухне. Ачана хавхалантарма хăш "чеелĕхсене" вĕрентсен аван ун пек чухне. "Чееленнин" усси те куçкĕретех пулĕ.
Хутлав таблици 100 примертан тăрать. Ăна курсан ачасем тÿрех пĕтĕм йывăрлăха кураççĕ. Çавăнпа та вĕсене Пифагор таблици çинчен аса илтерĕр, ăна пĕрле тĕпчĕр. Ачасем унпа шкултах паллашаççĕ. Таблицинăна ача пĕрле "аса илни", ăна пĕрле тĕпчени ĕçре самаях пулăшĕ. Таблицăра, калăпăр, 3-е 5 çине, 5-е 3 çине хутлани пĕр япалах пулнине, хуравĕ апла та, капла та ?ÿ пулнине асăрхăр. Çапла вара çÿлтен чалпашла илсен таблица икке пайланать. Вĕренмелли те икĕ хута яхăн чакать — пурнăç та çăмăлланать.
Хутлав таблицине вĕренессине тата чакарма пулать-ши? Паллах. Цифрăсене 1 çине хутлама вĕренме те кирлĕ мар — хуравĕ ахалех паллă: 7-е 1 çине хутласан çиччех пулать. 10 çине те хутлама та ăс нумай кирлĕ мар. Хутламалли число вĕçне нуль кăна хушмалла. 2 çине хутласси те ачасемшĕн нумай чухне йывăрлăх кăларса тăратмасть. 7-е 2 çине хутлани вăл 7 çумне 7 хушнипе пĕрех.
Пысăкрах числосене хутлассипе вара йывăрлăхсем пур. Вĕсене ас туса юлма тивет. Анчах та кунта та "чееленмелли" çук мар. Калăпăр 9 çине хутланă чухне ансат "чеелĕхсем" пур. Пĕрремĕш "чеелĕх": малтан числона 10 çине хутлатпăр, кайран хуравĕнчен çав числонах кăларатпăр — 7х10=70, 70-7=63. Çапла вара 7х9=63. Иккĕмĕш "чеелĕх": çакнах пÿрнесемпе те хутлама пулать. Ик алла ума хуратпăр. Сулахайран 7-мĕш пÿрнине хуçлататпăр. Çапла вара пирĕн хуçлатнă пÿрнерен сулахаялла 6 пÿрне, сылтăмалла 3 пÿрне юлать. Хурав хатĕр те — 63!
Хутлав таблицин ытти пайне тĕрлĕ вăйă выляттарса вĕрентме пулать.
Килте сирĕн нарда пулсан вĕсенчи кубиксемпе (шăмсемпе) усă курма май пур. Кубик çинче çырнă цифрăсене хут çыпăçтарса хамăра кирлисем çине улăштаратпăр: 3-рен пуçласа 8 таран. Тата пире клеткăллă тетрадь кирлĕ пулĕ. Шăмсене пăрахсан мĕнле цифрăсем тухаççĕ, çавăн пысăкăш тăваткал ÿкеретпĕр те тăваткала миçе клетка кĕнине шутлатпăр. Кам хăвăртрах шутласа пĕтерет - çав çĕнтерет.
Паллах, интернетра хутлав таблицине вĕрентмелли ятарлă программăсем пур, вĕсемпе те усă курма пулать. Чи кирли сирĕн ачăр хутлав таблицине хăвăрт та çăмăллăн вĕрентĕр. Вăл вара пурнăçра питĕ кирлине хăвăрах аван пĕлетĕр. |
Пăслăкри Кристина Никифорова республика Пуçлăхĕпе Радий Хабировпа тĕлпулура пулнă.Республика кунне палăртнă уявра Пăслăкри Константин Иванов ячĕллĕ вăтам шкулти 11 класра вĕренекен Кристина Никифорова пулнă. Ăна тăван чĕлхипе литература республика олимпиадинче çĕнтернĕшĕн çак чыс пÿрнĕ.
— Вĕренекенсен çитĕневĕсенче яланах вĕрентекенĕн тивĕçĕ пысăк, — тет Кристина. — Чăваш чĕлхипе литературине вĕрентекен Зинаида Федоровна Тимофеева пулăшман пулсан, çакнашкал кăтарту пулмĕччĕ.
Аслă класра вĕренекен хĕр Уфари «Торатау» Конгресс-холра ытти пултаруллă ачасемпе пĕрле ПР Пуçлăхĕпе Радий Хабировпа тĕл пулнă. Хĕрача шкул хыççăн МВД енĕпе вĕренме кĕресшĕн, вăл экзамен пама çине тăрса хатĕрленет тата спортпа туслă. Пишпÿлекри «Батыр» атлет-клубра тăрать. Армрестлингпа ПР Илиш районĕнче иртнĕ зона ăмăртăвĕнче хăйĕн виçе категоринче пĕрремĕш вырăн йышăннă.
Владимир СМОЛОВ.
Кристина Никифорован архивĕнчен илнĕ сăнÿкерчĕк.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Пушкăртстан пысăк пахалăхла çул-йĕр битумĕ кăларакан (çулталăкне 560 пин тонна хăватпа) завод тумалли проектпа килĕшмен.
Çакăн çинчен ПР траспортпа çул-йĕр хуçалăхĕн Патшалăх комитечĕн председателĕ Тимур Мухаметьянов пĕлтернĕ.
Проекта кăçалхи июльте «Инвестчас» форматпа иртекен канашлура «Институт нефтехимпереработки» АО директорĕ Дмитрий Шаронов тăратнă. Инвестицисен пĕтĕмешле калăпăшĕ — 4,3 млрд тенкĕ шайĕнче. Проект тĕллевĕ — институт разработкисемпе никĕсленсе автомобиль çулĕсене лайăхлатасси. Республикăра пысăк пахалăхла битумран çул-йер тунă тĕслĕхсем пур. 1994 çулта Белорецкпа Учалы хушшинче тунă çулпа 18 çул юсамасăр усă кураççĕ.
Тимур Мухаметьянов каланă тăрăх, республикăра çул-йĕр битумне Башнефть тата Салават хулинчи предприяти (PG технологипе) кăлараççĕ. Хальхи вăхăтра кăларакан битум калăпăшĕ республикăшăн çителĕклĕ тата пахалăхĕ аван. Çĕнĕ завод тăвас ыйту çивĕч тăмасть.
«Башинформ» ИА материалĕсем тăрăх.
Сăнÿкерчĕкĕ: Олег ЯРОВИКОВ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Пĕтĕм Раççейри халăх çыравĕн электронлă анкетисене кашни харпăр хăй тĕллĕн ноябрĕн 14-мĕшĕччен тултарма пултарать. Онлайн çырав сывлăхшăн хăрушсăр тата питĕ меллĕ.
Аса илтеретпĕр, маларах онлайн çырава ноябрĕн 8-мĕшĕнче вĕçлеме пăхнăччĕ. Ноябрĕн 14-мĕшĕнчен çыравçăсем урлă кăна хăв çинчен пĕлтерме май пурччĕ.
Пĕрлештернĕ нацисен организацийĕн (ООН) статистика пайĕ мĕнпур çĕршывсене дистанци мелне анлăрах сарма тата çынсене онлайн çырава хутшăнма хавхалантарма сĕнет.
Космоса çитнĕ
Раççей-орбитăри космонавтсене çырăнтаракан тĕнчери пĕртен-пĕр çĕршыв. Ноябрĕн 2-мĕшĕнче çакнашкал пулăм çĕршыв историйĕнче виççĕмĕш хут пулнă.
Çĕр планета çинче пурăнакан çитмĕл миллион ытла çынпа пĕрле МКС экипажĕ халăх çыравне хутшăннă – Петр Дубов тата Антон Шкаплеров космонавтсем. 400 çухрăм çÿллĕшĕнчен вĕсем Вĕçевсене йĕркелекен центрпа ятарлă çыхăну сеансĕ вăхăтĕнче Раççей статистикин ĕçченĕн ыйтăвĕсене хуравланă.
Çакнашкал пĕрремĕш пулăм 2002 çулта иртнĕ - ун чухне вĕçевре Федор Юрчихин, Олег Скрипочка тата Александр Калери космонавтсем пулнă. 2010 çулта – Валерий Корзун, Сергей Трещев, каллех Федор Юрчихин, вăл вара иккĕмĕш хут Пĕтĕм Раççейри халăх çыравне орбитăран хутшăннă.
Иртнĕ çулсенче космонавтсен хуравĕсене хут листасем çине çырнă. Хальхинче вара Раççей статистикин Вĕçевсене йĕркелекен центра ятарласа пынă ĕçченĕ вĕсене хамăр çĕршывра туса кăларнă «Аврора» тытăмлă электронлă планшетсене кĕртнĕ. Космонавтсем ыттисемпе пĕрешкел ыйтусенех хуравланă: çемье пирки, чĕлхесене пĕлни тата вĕсемпе усă курни, хăш наци çынни пулни, вĕренÿ шайĕ тата ытти те.
Уйрăммăн илсен, Антон Шкаплеров вырăс чĕлхипе усă курнине пĕлтернипе пĕрлех акăлчан чĕлхине пĕлнине те каланă. Унпа вăл куллен усă курать. Вăл белорус çынни, пурăнмалли майсен çăлкуçĕ - ĕç укçипе пенси.
Петр Дубов «авланман» тенĕ, ку таранччен вăл пĕрре те мăшăрланман. Вăл вырăс. Вырăс тата акăлчан чĕлхисемпе усă курать, унсăр пуçне, программăлакан темиçе чĕлхе пĕлет. «Пур чĕлхипе те куллен усă куратăп», — тенĕ вăл.
«Пирĕн çĕршыв пуянлăхĕ вăл – халăх. Çырав вара ун пирки туллин пĕлтерекен паянхи ÿкерчĕк. Вăл çĕршывăн культура, этнос тата чĕлхесен хăйнеевĕрлĕхне яр-уççăн кăтартса парать. Атьăр-ха, çак пĕлтерĕшлĕ ĕçе хутшăнар», - çапла чĕнсе каланă Антон Шкаплеров.
«Хамăр çĕршывра пурăнакансене эпир пурне те кăшт вăхăт тупса хăйсен ячĕсене хальхи Раççей историне кĕртсе хăварма сĕнетпĕр. Çырава онлайн майпа та хутшăнма пулать, ку вара чылай çыншăн питĕ меллĕ», - тенĕ Петр Дубов.
Çырав вĕçленсе пырать
Пĕтĕм Раççейри халăх çыравĕ чÿк уйăхĕн 14-мĕшĕччен пырать. Çыравра çĕнĕ технологисемпе усă кураççĕ. Унта виçĕ майпа (ыйтусене Патшалăх пулăшăвĕсен порталĕ урлă хуравласа, ятарлă участока çитсе е çыравçа киле пырасса кĕтсе) хутшăнаççĕ çынсем. Çемьери пĕр çын ытти пурăнакансемшĕн те хуравлать. Пурĕ 33 ыйту.
Тăвай енре юлнă кунсемпе усă курса, 25 çыравçă хăйсен тивĕçĕсене лайăх шайра пурнăçлассишĕн тăрăшаççĕ. Кил хуçалăхсене çитĕç, участоксенче йышăнĕç, информацисене планшетлă компьютер çине кĕртессине вĕçлĕç вĕсем. 4 контролер çынсем пурăнакан вырăнсенче суйлавлă тĕрĕслевсем ирттереççĕ.
Коронавирус инфекцийĕ сарăлассипе çыхăннă хăрушсăрлăхсенчен сыхланса ĕçлеççĕ çыравçăсем.
Поделиться:
Распечатать
Бесплатная юридическая помощь
ПОСЛАНИЕ ГЛАВЫ ЧУВАШИИ ГОССОВЕТУ РЕСПУБЛИКИ
АУ «Редакция Янтиковской районной газеты «Ял ěçченě» («Сельский труженик») Минцифры Чувашии 429290, Чувашская Республика, Янтиковский район, с. Янтиково, проспект Ленина, 11
Телефоны: +7 (83548) 2-11-10, 2-15-64 Факс: +7 (83548) 2-11-10 Сайт: https://yantik-press.ru Эл. почта: smi11@cap.ru
© При использовании материалов ссылка на данный сайт обязательна
Старая версия сайта газеты "ЯЛ ӖҪЧЕНӖ" Янтиковский район Чувашской Республики Органы исполнительной власти Чувашии Минцифры Чувашии Портал государственных услуг РФ Центр занятости населения района Союз журналистов Чувашии |
Раççейре кашни çул февраль уйăхĕн 15-мĕшĕнче, Совет çарĕсене Афганистан çĕршывĕнчен кăларнă куна, паллă тăваççĕ.
Совет халăхĕшĕн çак вăрçă вунă çул пынă. Пуçласа пирĕн çар çыннисене 1979 çулхи декабрь уйăхĕн 25-мĕшĕнче Афганистана ăсатнă. Ун çинчен хаçатсенче те çырман, Афганистанра хĕсметре тăракан салтаксене те тăванĕсене çырнă çырура вăрçă çинчен пĕлтерме ирĕк паман.
Тĕнчери прогрессивлă общественноç Совет Союзне Афганистанран хăйĕн çарне кăларма хистенĕ. Калаçусем вăрах та çине тăрсах пынă. 1988 çулхи апрель уйăхĕнче Швейцаринче ООН представителĕсем хутшăннипе Пакистанпа Афганистан ют çĕршыв ĕçĕсен министрĕсем Женева килĕшĕвне алă пуснă. Унта сăмах Афганистанри лăпкă мар лару-тăрăва йĕркелесси пирки пынă. Килĕшÿ тăрăх Совет Союзĕ 9 уйăх хушшинче хăйĕн çарне асăннă çĕршывран кăлармалла пулнă. Совет салтакĕсене Афганистанран кăларма 1988 çулхи май уйăхĕн 15-мĕшĕнче пуçланă, 1989 çулхи февраль уйăхĕн 15-мĕшĕнче юлашки совет салтакĕ асăннă çĕршывран тăван тăрăха таврăннă. Çак паллă дата пирĕн патшалăхăн историне кĕрсе юлнă.
Хăй енчен АПШ тата Пакистан Женева килĕшĕвĕ тăрăх моджахедсене пулăшу пама чарăнмалла пулнă. Анчах вĕсем çак йĕркене час-часах пăснă. Маларах совет правительстви Афганистан ыйтăвне вăйпа татса пама тăрăшнă пулсан, влаç тилхепине Михаил Горбачев илсен политика кĕрешĕвĕн меслечĕсем пачах улшăннă.
1987 çул вĕçне Афганистан пуçлăхĕ вырăнне Мохаммад Наджибулла йышăннă. Вăл çапăçăва чарма, боевиксене тĕрмерен кăларма, пĕр-пĕринпе килĕшсе татăлма хистенĕ. Анчах оппозици çакăнпа килĕшесшĕн пулман, моджахедсем çĕнтериччен кĕрешесшĕн пулнă. Мохаммад Наджибуллан пуçарăвĕсем АПШ тата ытти хĕвеланăç çĕршывăн пуçлăхĕсене те килĕшмен. Вĕсем çар çапăçăвĕсене малалла тăсасшăн пулнă. Телее, ырă шухăш çиеле тухнă, Совет салтакĕсене Афганистанран кăларассине йышăннă.
Çак вăхăтран февраль уйăхĕн 15-мĕшне Афган вăрçинче пуçĕсене хунă салтаксене асăнмалли кун пек йышăннă. Ăна хăй вăхăтĕнче Совет Союзне кĕнĕ республикăсенче патшалăх шайĕнче паллă тăваççĕ.
Вунă çул тăршшĕ пынă вăрçă 15 пин ытла совет салтакĕн пурнăçне татнă. Пушкăртстан Республикинчен Афганистана 10 пин ытла салтака ăсатнă. Вĕсенчен 343-шĕ ĕмĕрлĕхе куç хупнă, улттăшĕ хыпарсăр çухалнă, 2500 çар çынни сусăрланнă.
Инга АЛЕКСЕЕВА.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Халăх регионри чи тивĕçлĕ граждансене суйлама пултарать. Конкурс çĕнтерÿçисене хисеплĕ наградăсемпе асăнмалăх парнесем кĕтеççĕ. Финал сасăлавĕ «Общественная электронная газета» сайтенче иртет.
12 номинаци тăрăх сасăлама пулать: наукăпа вĕрентÿ, сывлăх сыхлавĕ, культурăпа искусство, патшалăх ĕç-хĕлĕ, промышленность, ялхуçалăхĕпе строительство, хăюллă професси çыннисем, спорт, обществăлла ĕç-хĕл…
Кашни номинацинче пĕр çыншăн сасăлама юрать. Номинантсен хушшинче — конкурсăн муниципалитет тапхăрĕнче çĕнтернĕ 248 çын.
Сасăлав октябрĕн 28-мĕшĕнче уçăлнă, ноябрĕн 4-мĕшĕнче вĕçленет.
http://i-gazeta.com
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
ГИБДД сотрудникĕсене мĕнпур водительсене алкогольпе наркотик тĕлĕшĕнчен тĕрĕслеме ирĕк пама пултараççĕ. Шалти ĕçсен министерстви освидетельствовани правилисене улăштармалли проект хатĕрленĕ.
«Усĕр пулнин паллисем палăрмасан та водительсене тест иртме сĕнĕç», — теççĕ ведомствăра.
Çакăн пек тĕрĕслев валли водитель сывласа кăларакан сывлăша тишкерекен алкоголь детекторĕпе усă курĕç. Тепĕр тĕслĕхĕ — ГИБДДшăн çĕнĕ портативлă хут наркотесчĕ, унпа наркотика тупса палăртма сурчăка экспресс-анализ ирттерсе пулать.
Ведомствăра палăртнă тăрăх, çакă малтанхи тест кăна, çавăнпа протокол çырмĕç, понятойсем те кирлĕ мар. Тест результачĕ алкоголь е наркотик пуррине кăтартстан, водителе медосвидетельствовани тума яраççĕ.
«Башинформ» ИА материалĕсем тăрăх.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Атăлçи федераллă округра çĕнĕ вĕренÿ çулĕнче 9 пин те 400 шкул 3,2 млн вĕренекене йышăнĕ. Вĕсенчен 23-шне тин кăна туса лартнă. Атăлçи федераллă округри Владимир Путин Президентăн полномочиллĕ представителĕ Алексаей Кузьмицкий видеоконференци режимĕнче çакăн пек цифрăсем пĕлтернĕ.
Çавăн чухне Атăлçи федераллă округра чи нумай – вунпĕр – шкул Пушкăртстанра туса лартнă. Тата пиллĕкĕшне - Тутарстанра, Пермь крайĕнче тата Самара облаçĕнче – икшер, Мордовинче, Чăваш Республикинче тата Киров облаçĕнче – пĕршер.
„Кăçалхи вĕрентÿ процесĕ хăрушлăхсăр тата ăнăçлă иртессипе тивĕçтересси – пирĕн пĕрлĕхлĕ задача, - палăртса каланă Алексей Кузьмицкий. – Çавăнпа та шкулсен хатĕрлĕх аспекчĕсене пысăк тимлĕх уйăрнă, вĕсен шутĕнче – пурлăх-техника базине модернизацилесси, сывлăх майĕсем чикĕллĕ вĕренекенсем валли майлă шкул инфраструктури тăвасси, педагогика кадрĕсемпе комплектласси, тÿлевсĕр учебниксемпе тивĕçтересси”.
Пушкăртстан çĕнĕ вĕренÿ çулне хатĕр пулни çинчен республикăн вĕрентÿ министрĕн тивĕçĕсене пурнăçлаканĕ Айбулат Хажин канашлура пĕлтернĕ. Ун сăмахĕпе, 16 муниципаллĕ образованине пурлăх-техника базине çирĕплетме, тĕпрен юсав тума, энерги перекетлес енĕпе программăна реализацилеме 286,97 млн тенкĕ уйăрса панă, Уфа хулине – 250 млн тенкĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Аургазă хыпарçи" Администраци çырулла килĕшÿ парсан çеç сайтри информацин копине тума юрать |
Акă ĕнтĕ виççĕмĕш хут Тутарстанри чăвашсен республика хаçачĕ ачасем хушшинче футбол турирĕ ирттерчĕ. Июнĕн 2-мĕшĕнче Пăвари тĕп стадионра 3-4-мĕш классенчи арçыначасем "Сувар" кубокĕшĕн тупăшрĕç. Пурĕ турнира 6 команда хутшăнчĕ: Хăят, Рункă ялĕсенчен, Тăхăрьялăн сборнăйĕ, Пăвари икĕ команда тата Çĕпрел районĕнчи Аслă Аксу ялĕн футболисчĕсем. Турнира уçнă чухне ТР ЧНКА Ĕçтăвкомĕн...
❮
❯
Акă ĕнтĕ виççĕмĕш хут Тутарстанри чăвашсен республика хаçачĕ ачасем хушшинче футбол турирĕ ирттерчĕ. Июнĕн 2-мĕшĕнче Пăвари тĕп стадионра 3-4-мĕш классенчи арçыначасем "Сувар" кубокĕшĕн тупăшрĕç. Пурĕ турнира 6 команда хутшăнчĕ: Хăят, Рункă ялĕсенчен, Тăхăрьялăн сборнăйĕ, Пăвари икĕ команда тата Çĕпрел районĕнчи Аслă Аксу ялĕн футболисчĕсем.
Турнира уçнă чухне ТР ЧНКА Ĕçтăвкомĕн ертÿçи В.Иванов, Пăва райадминистрацийӗнчи спорт уйрăмĕн ертÿçи В.Храмов, "Сувар" хаçатăн тĕп редакторĕ К.Малышев сăмах каларĕç. Вĕсем ачасене пĕр-пĕрне хисеплесе, суранлатасран тата суранланасран асăрханса выляма сунчĕç.
Ачасем вылянине курма интереслĕ. Вĕсем штрафнойĕнче юри ÿкмеççĕ, ултавсăр, чееленмесĕр выляççĕ. Гол кĕртнĕ хыççăн савăнăç куççулĕ кăларни те, выляса ярсан куляннипе макăрни те пулать. Пĕчĕк футболистсенчен кашнийĕ килне хăйсен ашшĕ-амăшĕ юратса вулакан хаçатăн Кубокĕпе тата медалĕпе таврăнасшăн. Пăвари ачасен спорт шкулĕнче тренировка иртекенсем хăйсен çулĕнчи ял ачисенчен класпа çÿллĕрех пулни малтанах сисĕнчĕ. Çапах вăйлăрах командăна хирĕç выляса курмасан ял ачисем те хăйсен вăйă шайне час хăпартас çук. "Пăва-1" команда çăмăллăнах турнирăн фаворичĕ пулса тăратчĕ пулĕ, Рункă футболисчĕсем пулман пулсан. Пĕлтĕр "Сувар" Кубокне çĕнсе илнĕ ачасен кăçал та тĕп парнеллĕ пулма шанăç пысăкчĕ. В.Салабайкин тренер ачасене лайăх хатĕрленĕ.
Тăхăрьял команди пирки уйрăммăн каламалла. Унта ытларах элшелсемччĕ. Тавтапуç ачасене çак турнира илсе килекенсене. Анчах та "Тăхăрьял" - тренерсăр вылякан пĕртен пĕр командăччĕ. Çавăнпа та пулĕ вĕсем ыттисем пек илемлĕ вăйă кăтартса савăнтараймарĕç. Хăш-пĕр ялсенче ача сахал пулни те витĕм кÿрет, паллах. Тĕслĕхрен, Пÿркел шкулĕ 2006-2007 çулхи арçыначасен шучĕпе мухтанаймасть, Чăваш Киштекĕпе Хирти Кушкă та Çавăнпа та малашне "Сувар" Кубокĕшĕн пысăк площадкăра 8х8-ăн выляс вырăнне минифутбол лаптăкĕнче 6х6-ăн вылясси патне таврăнма та пултарĕç.
Июнĕн 2-мĕшĕнче Пăвари çанталăк шав улшăнса тăчĕ. Ял командисем хуларисен темпне хăнăхса пычĕç, çĕнтеркĕле те пуçларĕç. Çапла "Пăва-2" командăпа Аслă Аксу футболисчĕсем 3-мĕш вырăншăн вылянине курма питĕ кăсăклăччĕ. Уйăрнă вăхăтра çĕнтерÿçĕ палăрайманнипе командăсем пĕр-пĕрин хапхине пенальти тапса ăмăртрĕç. Анчах кунта та шут 2:2 пулчĕ. Юлашкинчен вратарьсем пĕр-пĕрне тĕрĕслерĕç. Аксу голкиперĕ хĕрес хывса пенальти тапрĕ. Кун пек аргумент пĕр вырăнта тĕпĕртетсе тăракан Пăва вратарьне вăйлă витĕмлерĕ пулмалла. Çÿлти вăйсен хăватне ĕенекен Çĕпрел районĕн голкиперĕ В.Яхин çак матчра лайăх пăнчă лартрĕ. Пăхăр медальсем тата "Турнирăн чи лайăх вратарĕ" номинаци çак кун Аслă Аксăва кайрĕç.
Хăйсен хапхине гол кĕрттермессерен тăхăрьялсем вратарьне улăштарчĕç. Ăнăçсăр вăйăн сăлтавĕсене хÿтĕленÿ линийĕ вăйсăр пулнинче шырамаллине вĕсене ăнлантаракан пулмарĕ, шел пулин те. Мечĕке малалла тапса янипе кăна ĕç тухмасть, ăна хирĕç вылякансен хапхи патнех илсе çитермелле... Çитес çул, тен, лайăхрах хатĕрленсе килĕç футбола юратакан çĕрĕн ывăлĕсем. Пĕрремĕш вырăншăн "Рункăпа" "Пăва-1" кĕрешрĕç. Вăйă тан пулнипе пĕрремĕш таймра çĕнтерекен палăраймарĕ.Иккĕмĕш пайĕнче кăна пăвăсен класĕ палăра пуçларĕ, çиле май вылянă чух. Финал 3:1 шутпа вĕçленчĕ. Кубока турнирта чи нумай гол кĕртнĕ "Пăва-1" командăн тапăнаканне Н.Ильина тыттарчĕç. Турнира йĕркелекенсем çĕнтернĕ командăна ылтăн тĕслĕ медальсемсĕр пуçне ЧНКА Канашĕн ертÿçин Дмитрий Самаренкинăн ятĕнчен футбол формисем парнелерĕç. Футболистсене чыслас церемоние çуллахи сивĕ çумăр кăна кăштах пăсса ячĕ. Ытти енĕпе турнир питĕ лайăх иртсе кайрĕ. |
Июлӗн 22-мӗшӗнче Çарăмсанта пӗрремӗш хут район шайӗнче Акатуй иртрӗ. Вăхăтне, паллах, каярах юлса палăртнă, çапах та Кама леш енчи районсемшӗн ку нихçан пулман япала, çавăнпа та ăна кайса хам куçпа курас килчӗ. 10 сехете палăртнăскер, 11-те пуçланчӗ сухапа çӗр туйӗ. Ăна Çарăмсана тӗрлӗ çӗртен килнӗ фольклор ансамблӗсенчен йӗркеленӗ парад уçрӗ....
❮
❯
Июлӗн 22-мӗшӗнче Çарăмсанта пӗрремӗш хут район шайӗнче Акатуй иртрӗ. Вăхăтне, паллах, каярах юлса палăртнă, çапах та Кама леш енчи районсемшӗн ку нихçан пулман япала, çавăнпа та ăна кайса хам куçпа курас килчӗ.
10 сехете палăртнăскер, 11-те пуçланчӗ сухапа çӗр туйӗ. Ăна Çарăмсана тӗрлӗ çӗртен килнӗ фольклор ансамблӗсенчен йӗркеленӗ парад уçрӗ. Çарăмсансем Сабантуй ирттерекен яланхи вырăнта, халӗ те ем-ешӗл тăракан курăк çинче, хӗрлӗллӗ-шурăллă, кӗмӗллӗ-ылтăнлă чăваш тумӗсем питӗ илемлӗн курăнаççӗ. Çӗр ӗçченӗсене халалланă юрăпа ташă композицийӗнче çакă уйрăмах палăрчӗ. Çак уяв нумайлăха асра юлтăр тесе ăна йӗркелекенсем чунтан тăрăшни сисӗнчӗ.
Çанталăк лайăх, хӗвеллӗччӗ. Утă вăхăтӗнче райцентра килес текен чăвашсем сахалтарах пулнине ăнланмалла. Юлашки вăхăтра типӗ çанталăклă кунсем сайра. Акатуй программи тутар уявӗнчен пӗрре те кая марччӗ. Ут ăмăртăвӗ, кӗрешӳ, тӗрлӗ вăйăсем, спорт ăмăртăвӗсем, юрă-ташă, концерт çителӗклӗ пулчӗç. Эпир урăх ниçта та курман вăйăсене те асăрхарăмăр кунта. Тӗслӗхрен, чукмар ывăтасси е çăпата пересси. Çак çӗр çинче чăваш халăх йăлисем манăçманнине пӗлтерет ку.
Чăвашсем йышлă пурăнакан вырăнсенчи ял хутлăхӗсем «çурт-йӗр» лартнă, вӗсенче шкулсемпе Культура çурчӗсем куравсем хатӗрленӗ. Хăнасене килти апат-çимӗçпе сăйлаççӗ, хăйсен юрри-ташшипе савăнтараççӗ. Вӗсен хушшинче Çарăмсан муниципаллă район пуçлăхне Фердинат Давлетшина, ТР ЧНКА Ӗçтăвкомӗн председательне Владимир Иванова, Чăваш халăх артистне Вячеслав Христофорова, Элмет районӗнчи ЧНКЦ ертӳçине Инна Альмуковăна, Хусанти чăвашсен ентешлӗхӗн ертӳçине Алексей Наумова курма пулчӗ.
Акатуйра тӗрлӗ çӗртен килнӗ ансамбльсен пысăк йышӗ хутшăнни те савăнтарчӗ: Элкел районӗнчи Хăратари «Пилеш», Элмет районӗнчи Сиреньелӗнчи «Нарспи», Клемтелӗнчи «Асамат», Лениногорск районӗнчи Çӗнӗ Шешкелӗнчи «Пилеш», Çӗнӗ Шуçăм районӗнчи Чăваш Шупашкарӗнчи «Илем», Аксу районӗнчи «Саврăшпуç кинемийӗсем», Нурлат районӗнчи Хуралтури «Палан», Самар облаçӗн Шунтал районӗнчи Çӗнӗ Эштепейӗнчи «Укăлча», Салейкинăри «Шуçăм», Чатăрлăри «Палан» тата Çарăмсан районӗнчи мӗнпур чăваш ансамблӗ. Чăваш Республикин Красноармейски районӗнчи «Трак ен» ансамблӗн ертӳçи Николай Никаноров пухăннисене шăпăр каласа тӗлӗнтерчӗ.
Вырăнти «Серендеев» хресченпе фермер хуçалăхӗн механизаторне Сергей Гаврилова, «Сульча» тулли мар яваплăхлă пӗрлешӗвӗн дояркине Валентина Скворцовăна тата Çарăмсан районӗнчи ЧНКЦ ертӳçин тивӗçӗсене пурнăçласа пыракан Лидия Кваковăна патшалăх ялавӗсене çӗклеме явапларӗç.
Фердинат Давлетшин хăйӗн саламлă сăмахӗнче Çарăмсанра Акатуй пӗрремӗш хут иртнине, ăна йăлана кӗртсе яма кăмăл пуррине пӗлтерчӗ. Вăл районти ял хуçалăх управленийӗн пуçлăхӗпе пӗрле ял-хуçалăх производствинче мала тухнисене парнесем пачӗ. Район пуçлăхне вырăнти чăвашсем кӗпе тăхăнтартрӗç.
Владимир Иванов Вăтăр Юман Киремет, Сосновкăри, Акрелӗнчи, Çӗнӗ Йӗлмелӗнчи Культура çурчӗсен ертӳçисене ТР ЧНКА Хисеп хучӗсене парса чысларӗ.
Çарăмсанти Акатуй Вячеслав Христофоров ертсе пыракан «Янра юрă» ансамблӗн анлă репертуарлă концерчӗпе палăрчӗ. Ăна малашне те çакăн пек чаплă ирттересчӗ. |
Февралӗн 10-мӗшӗнче Роспотребнадзорăн Тутарстанри управленине Арск районӗнчи Казанбаш вăтам шкулӗнче 30 ача, пӗр вӗрентекенпе педагогика колледжӗн студентки аптăранине васкаса хыпарланă. Сăлтавӗ - пыршă инфекцийӗ. 31 ачана çав кунах Республикăри ача-пăча клиника больницинех леçме тивнӗ. Кун пек пысăк ЧП республикăра тахçантанпах пулман, çавăнпа ăна ТР Президенчӗ Рустам Минниханов хăй тимлӗхне илнӗ....
❮
❯
Февралӗн 10-мӗшӗнче Роспотребнадзорăн Тутарстанри управленине Арск районӗнчи Казанбаш вăтам шкулӗнче 30 ача, пӗр вӗрентекенпе педагогика колледжӗн студентки аптăранине васкаса хыпарланă. Сăлтавӗ - пыршă инфекцийӗ. 31 ачана çав кунах Республикăри ача-пăча клиника больницинех леçме тивнӗ.
Кун пек пысăк ЧП республикăра тахçантанпах пулман, çавăнпа ăна ТР Президенчӗ Рустам Минниханов хăй тимлӗхне илнӗ. Ӗнер, канмалли кун пулнине пăхмасăрах, чрезвычайлă лару-тăрăва сирес тата асăрхаттарас енӗпе комиссин васкавлă ларăвне ирттернӗ.
Республикăн тӗп санитарнăй тухтăрӗ Марина Патяшина Казанбаш шкулне управленин специалисчӗсен бригади çийӗнчех тӗрӗслевпе кайнине пӗлтернӗ. Ун шучӗпе, Казанбаш шкулне кăна мар, республикăри мӗнпур шкул столовăйне тăтăшах тӗрӗслемелле. Юлашки 2 çулта кун пек тӗрӗслевсем вуçех пулман-мӗн. Пыршă инфекцийӗ палăрнин 80 проценчӗн сăлтавӗ вара шăпах тӗрӗслев пулманран столовăйсенче санитари нормисене пăснипе пулать.
ТР Сывлăх сыхлав министерствин пресс-служби пӗлтернӗ тăрăх, больницăна лекнӗ ачасен пурнăçӗ хăрушлăхра мар, вӗсем сывалса пыраççӗ. |
Буздяк районĕнче çулталăк хушшинче виççĕмĕш йĕкĕреш çуралнине регистрациленĕ. Артурпа Рената пепкесем Рустам Андрущенкăпа Альмира Батырова çемйинче çут тĕнчене килнĕ.
Тин çуралнă ачасен аслă пиччĕшĕпе аппăшĕсем те пур: Алия - Буздякри ял хуçалăх колледжĕн иккĕмĕш курс студенчĕ‚ Роберт 9-мĕш класра вĕренет‚ Айсылу – 4 класс ачи.
Буздяк районĕнчи ЗАГС уйрăмĕ пепкесен ашшĕпе амăшне ачасем çуралнине çирĕплетекен свидетельствăсем тата асăнмалăх парнесем панă‚ – тенĕ ПР Юстици ĕçĕсен патшалăх комитечĕн пресс-службинче.
Ирида НОВИКОВА.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Кӑҫалхи пуш уйӑхӗн 1-мӗшӗнче Чӑваш наци конгресӗн президенчӗ В.Л. Клементьев патне ӗҫлӗ тěлпулăва килчěç: Ҫěмěрле районěн пуҫлӑхӗн çумě – Ҫӗмӗрле муниципалитет (пилот) округӗн ял хуҫалӑх тата экологи пайӗн ертÿçи, ЧНК президенчӗн полномочиллӗ представителӗ А.А. Мостайкин тата Чӑваш Республикин çыравçисен пěрлешěвěн председателěн çумě Ю.В. Дадюков. Вěсем Валерий Леонидовичпа пěрле çывăх вăхăтра Конгресăн ӗҫ планěпе килěшÿллěн иртекен мероприятийěсене тěплěн пăхса тухрěç. Конкурссене, форумсене тата ытти ěçсене ытларах вырăнти тата регионсенчи çамрӑксене те, чӑваш чӗлхипе литературине вěрентекенěсене те, библиотека ěçченěсене те явӑҫтармаллине палăртрěç.
Калаçу вěçěнче Андрей Александровичпа Юрий Витальевич хăйсем Чăваш Республикин çыравçисен пěрлешěвěн канашлăвě хыççăн савăнăçлă хыпарпа килнине пěлтерчěç. Паянтан пуçласа А.А. Мостайкин Чăваш Республикин çыравçисен пěрлешěвěн пайташě иккен. Унӑн пултарулӑх псевдонимӗ «Кěпер» (Мост). Эпир Андрей Александровича Ҫыравçăсен ушкăнне кěнě ятпа саламлатпăр, ăнăçу сунатпăр. Андрей Кěпер – Чӑваш наци наукӑпа искусство академийӗн чӑн пайташӗ, Чӑваш наци культурин тава тивӗҫлӗ ěçченӗ, хамăр республикӑри ГСВГ (Германири совет ҫарӗсен ушкӑнӗ) общество пěрлешӗвěн пайташě. А.Кěпер «Манӑн Ҫӗмӗрле енӗ» (Мой Шумерлинский край) кěнеке тата «Ҫӗмӗрле енӗ» (Шумерлинский край) юрă пуххипе «Сӑр чикки» (Сурский рубеж) юрă пуххин авторӗ. Пӗтӗм Раҫҫейри «Аслӑ Ҫӗнтерӳ Паттӑрӗсем» кашни çул иртекен литература конкурсне хутшăнса виçě хут призер пулнă.
Юрий Дадюков – Чӑваш Республикин хисеплӗ таврапӗлӳҫи, Хӗрлӗ Чутай районӗнчи Хурапыр ялӗн хисеплӗ çынни, Раҫҫей çыравçисен пěрлешěвěн пайташě. Унӑн пултарулӑх псевдонимӗ «Чутай». Юрий Чутай – отставкăри капитан, офицерсен пӗрлешěвěн пайташě тата Мускав хулинче вырнаçнă Тӗнчери информатизаци академийӗн академикě. Ю. Чутай 11 кěнеке авторě, И.Я. Яковлев ячӗллӗ преми лауреачӗ, Чӑваш наци культурин тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ.
Елизавета Долгова
Рубрика: ХыпарсемАвтор: ЧНК пресс-служби 02.03.2022 Оставить комментарий
Автор: ЧНК пресс-служби
Навигация по записям
ПредыдущаяПредыдущая запись:Чӑваш Ене мухтасаСледующаяСледующая запись:Куславкка ентешлӗхӗн Канашӗн ларӑвӗ иртрӗ |
ЖКХ комплекслă цифровизацийĕ Раççей регионĕсенче Раççей Федерацийĕн Президенчĕ Владимир Путин çирĕплетнĕ «Цифровая экономика» тата «Жилье и городская среда» наци проекчĕсен йĕркипе пырать.
Управляющи организацисем тата çурт-йĕр харпăрçисем «Дом. Контроль» системăпа çыхăнма пуçланă ĕнтĕ, вăл УК, ТСЖ тата абонентсем хушшинчи çыхăнăва тивĕçтерме пулăшать кăна мар, граждансене хула территорийĕсене аталантармалли ыйтусене хутшăнма хистет. Тивĕçлĕ килĕшĕве 2019 çулхи октябрьте «ЖКХ — взгляд в будущее» II республика наукăпа практика форумĕнче тунă.
— ЖКХ сферине информаци технологийĕсем кĕртесси тахçанах канăç паман ыйту. Пирĕн умра паян çапла задачăсем тăраççĕ: хула хуçалăхне тытса пырас пахалăха тата отрасль предприятийĕсен ĕçне лайăхлатмалла, — пĕлтернĕ форумра ПР ЖКХ министрĕн — правительство премьер-министрĕн çумĕн тивĕçĕсене пурнăçлакан Борис Беляев.
«Дом. Контроль» — нумай функциллĕ сервис, вăл ăслă цифрлă диспетчер службинчен тăрать. Ун урлă мобиллĕ приложенисенчен заявкăсем яма пулать, онлайн сасăлав ирттерме тата ыттине те.
#нацпроектыБашкортостан
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
13075 Ҫичӗ ютра ҫичӗ хӗвел — ҫиччӗшӗ те сивӗ хӗвел, тӑван ҫӗрте пӗр хӗвел — пӗр хӗвел те ыр хӗвел. Тӑван ҫӗр — Ют ҫӗр
8758 Вырӑс вӑйпа илет, тутар туртса илет. Чӑвашсем — Ытти халӑхсем
11146 Ыр ыйтса илет, вӑрӑ вӑйпа илет. Паракан — Илекен
5598 Малтан йӑмӑх пулсан кайран шупкалать. Пуҫӗ — Вӗҫӗ
12916 Чипер чипере илет, чипер мара кам илет? Авланасси — Качча каясси
5535Тӗнче тытӑмӗ 1273Чӗрӗ япала — Чӗрӗ мар япала 823Вӑхӑт — Талккӑш 761Ырӑ — Усал 568Сӑмах — Чӗнменлӗх 560Ирӗклӗх — Кирлӗлӗх 515Пулӑм — Ӑнтлӑх 437Телей — Асап 310Тытӑм — Хапа 171Ку тӗнче — леш тӗнче 117Юрату — Курайманлӑх
3244Ҫын, халӑх 410Чӑвашсем — Ытти халӑхсем 404Хӑвӑн — Ҫыннӑн 305Пуянлӑх — Чуханлӑх 267Ӑс — Ухмахлӑх 207Ырӑ енсем — Ҫитменлӗхсем 204Сывлӑх — Чир-чӗр 166Пӗлӳ — Пӗлменлӗх 133Тӗн — Тӗшмӗш 129Илемлӗх — Нӗрсӗрлӗх 114Пӗчченли — Ушкӑнли 112Чеелӗх — Айванлӑх 107Хуҫа — Тарҫӑ 82Тӳрӗлӗх — Вӑрӑ 74Чӑнлӑх — Суялӑх 71Килӗшӳ — Харкашу 69Мухтанчӑклӑх — Сӑпайлӑх 57Тӗрӗслӗх — Йӑнӑш 56Чыслӑх — Чыссӑрлӑх 53Хӑюлӑх — Хӑравҫӑлӑх 52Сӑваплӑх — Ҫылӑх 51Туслӑх — Тӑшманлӑх 35Айӑплӑх — Айӑпсӑрлӑх 28Салтак — Таркӑн 27Вӑй — Вӑйсӑрлӑх 22Шанчӑк — Шанчӑксӑрлӑх 9Ӗненӳ — Иккеленӳ
2536Кил-йыш 481Арҫын — Хӗрарӑм 438Тутӑ — Выҫӑ 432Атте-анне — Ача-пӑча 389Тӑван ҫӗр — Ют ҫӗр 327Ҫамрӑклӑх — Ватӑлӑх 243Каччӑ — Хӗр 123Авланасси — Качча каясси 103Йӑла-йӗрке
1431Ӗҫ-хӗл 713Ӗҫченлӗх — Кахаллӑх 449Паракан — Илекен 59Килен — Каян 52Ӗҫлекен — Ҫиекен 44Выртан — Ҫӳрен 35Куран — Курман 28Ӗҫ тӗллевӗсем — Ӗҫ хатӗрӗсем 28Шыракан — Тупакан 23Аптраман — Аптракан
1030Пулӑмсен ҫыхӑнӑвӗ 191Сӑлтав — Сӑлтав хыҫҫӑнхи 123Йӗркелӗх — Ӑнсӑртлӑх 102Пуҫӗ — Вӗҫӗ 83Пысӑк — Пӗчӗк 76Лайӑх — Начар 60Пӗр — Темиҫе 54Ҫӗнни — Кивви 51Май килни — Чӑн пурри 49Инҫет — Ҫывӑх 36Ансат — Кӑткӑс 36Сахал — Нумай 32Пӗр — Терлӗ 30Пӗр япаласӑр тепӗр япала пулни — Пӗр япаласӑр тепӗр япала пулманни 27Пӗри — Тепри 26Кирлӗ — Кирлӗ мар 20Пӗр — Пӗтӗм 20Пӗр япалапа тепӗр япала килӗшсе тӑни — Пӗр ялалапа тепӗр япала килӗшсе тӑманни 14Анаталла — Тӑвалла |
Нарăс уйăхӗн 10-мӗшӗнче Çӗпрел районӗнчи Хурăнвар-Шăхаль ялӗнче 10.00 сехтре паллă чăваш çыравçи, поэчӗ, драматургӗ Анатолий Сафронович Чебанов çуралнăранпа 80 çул çитнине палăртаççӗ. Унта Хусан, Шупашкар, Чӗмпӗр делегацийӗсем килсе çитмелле. Çак паллă кун çывхарнă май, çыравçă тата журналист Арсений Тарасов драматургири ӗçтешӗн пултарулăхӗ пирки хăйӗн шухăшӗсене пӗлтерчӗ. - Шел пулин те,...
❮
❯
Нарăс уйăхӗн 10-мӗшӗнче Çӗпрел районӗнчи Хурăнвар-Шăхаль ялӗнче 10.00 сехтре паллă чăваш çыравçи, поэчӗ, драматургӗ Анатолий Сафронович Чебанов çуралнăранпа 80 çул çитнине палăртаççӗ. Унта Хусан, Шупашкар, Чӗмпӗр делегацийӗсем килсе çитмелле. Çак паллă кун çывхарнă май, çыравçă тата журналист Арсений Тарасов драматургири ӗçтешӗн пултарулăхӗ пирки хăйӗн шухăшӗсене пӗлтерчӗ.
- Шел пулин те, Чебановпа калаçса курман. Драматургире унăн пултарулăхне эпӗ Чăваш академи драма театрӗнче лартнă «Праскисемпе» çеç хаклама пултаратăп. Çапах та, каласа хăвармалла, Чăваш Республикинчи халăх театрӗсем унăн пъесисене халӗ те хавхаланса лартаççӗ. Çакă унăн профессионализмӗн шайӗ питӗ пысăк пулни çинчен тата çак авторăн пъесисем халăха кирли çинчен калать.
Эпир, драматургипе тăрмашас тенисем, кăткăс пъесăсем ларттарасшăн, хамăра кура интеллигенци, ăсланса, «тарăн алтса», «ӗмӗрсем валли» çыратпăр. Çав вăхăтра эпир пӗлместпӗр те - куракан пире йышăнать-и, е çук-и?.. Мана вара «Любовь и голубин» сценарисчӗ В.Гуркин Шупашкара килсен: «Халăх çинчен çыраканнин пъесăна çăмăлрах çырмалла», - тесе каланăччӗ.
Ман шутпа, Анатолий Чебанова ытти драматургсене хакланă виçе тăрăх хаклама та кирлӗ мар. Вăл халăх хушшинче пурăнса, хутшăнса, çынсен кăмăлне пӗлет. Унăн пъесисенче халăхла шӳт, халăхла тасалăх. Çавăнпа вăл çырнине куракан ытларах юратать те.
Нумай пулмасть «Туя туй пек тăвар-и?» камите çырса пӗтертӗм те, Валарий Яковлев режиссера кăтартас терӗм. Питӗ нумай якатма тиврӗ. Кулăш çуратасси çав тери йывăр иккенне ăнланса илтӗм. Чебанов евӗр шӳт тума - пушшех те. |
А. Исаева (Иванова) Аслă Отечественнăй вăрçă участникĕ Илья Сильвестрович Иванов çинчен каласа парать.
Манăн атте Илья Сильвестрович Иванов Асавпуç ялĕнче çуралнă. Хĕрлĕ Çара кайиччен вăл пирĕн аннене, Степанида Васильевнăна, качча илнĕ. Ун чухне вăл çирĕмре пулнă. Пĕр ял çыннипе, Александр Михайловпа, пĕрле Инçет Хĕвелтухăçĕнче 1942 çулччен, Белебей хулине ăсатиччен (унта çĕнĕ çар чаçĕ йĕркеленнĕ), çар службинче тăнă. Килсе çитнĕ сержантсен составĕн представителĕсем çак бригадăн пĕрремĕш кĕçĕн командирĕсем пулса тăнă, çав шутра Илья Иванов та пулнă.
Фронта ăсатиччен атте Белебей хулинче пуласси çинчен мĕнле-тĕр майпа пĕлсе юлса, анне манăн куккапа лашапа хулана çитнĕ, унта вĕсем тĕл пулнă...
124-мĕш стрелковăй бригадăна Сталинграда хÿтĕлеме янă. Салтаксем трактор завочĕн территоринчен чакман. Аманнă салтаксем çуртсен стенисем çине „Эпир Белебейĕнчен! Сталинграда тăшмана памăпăр!” тесе юнпа çырни çинчен пирĕн фронтовиксем каласа паратчĕç. Вĕсенчен нумайăшĕ Атăл çинчи хулара пуç хунă. 1943 çулхи мартăн 31-мĕшĕнче бригадăна Хĕрлĕ Ялав орденлĕ ят панă.
Манăн атте миномет расчечĕн командирĕ пулнă. 1943-мĕш çулхи январь уйăхĕнчи çапăçусенчен пĕринче вăл çирĕме яхăн тăшман салтакне тĕп тунă, хăй аманнă, госпитале лекнĕ. Иванов сержанта Сталинград патĕнче хупăрланă тăшман çарĕсене пĕтерес енĕпе питĕ лайăх çапăçнăшăн Хĕрлĕ Çарăн Верховнăй Главнокомандующийĕн Сталин юлташăн приказĕпе Тав тунине пĕлтернĕ. Госпиталь хыççăн атте каллех тăван чаçне таврăннă. Сталинградра юр çинче пĕр хĕл пурăнса, атте кайран та, мирлĕ пурнăçра, сивĕрен хăрамастчĕ. „Салтак шăнмасть тата шăнма тивĕçлĕ мар!”, - тетчĕ. Шинель вĕсемшĕн матрас та, минтерпе утиял вырăнне те пулнă.
Атте Венгринчи, Болотон кÿлĕ патĕнчи çапăçусемшĕн Верховнăй Главнокомандущийĕ В.И. Сталин хăй тав тунине илнĕ тата ăна ыттисенчен ытларах хаклатчĕ. Вăл наградăсене пурне те трофей пăртманетре тытатчĕ, ăна халĕ те çемьере тимлĕн упраççĕ. Австринче вăл йывăр аманнă, Çĕнтерĕве госпитальте кĕтсе илнĕ, унта тăватă уйăх хушши сипленнĕ. Çĕнтерÿллĕ çулхине киле костыльсемпе таврăннă.
Унăн кевтинче тăрса юлнă юлашки осколока чĕрĕк ĕмĕр иртсен çеç кăларса илнĕ.
Халĕ Ивановсен йăхĕнче 18 мăнук, мăнукĕсен 29 ачи, мăнукĕсен виçĕ мăнукĕ пур. Вĕсем Российăн тата Пушкăртстанăн тĕрлĕ хулисенче пурăнаççĕ. Хамăрăн хаклă çынна, çав юнлă хаяр вăрçăн паттăрĕсене хисеплесе асăнма эпир пысăк килйышпа Майăн 9-мĕшĕнче кашни çул пуçтарăнатпăр.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Аургазă хыпарçи" Администраци çырулла килĕшÿ парсан çеç сайтри информацин копине тума юрать |
Паян‚ январь уйăхĕн 20-мĕшĕнче‚ Дема-Шакша-Приютово маршрутпа машинист пулăшаканĕ пулса пĕрремĕш хут çула Алена Миронова тухнă. Раççей Федерацийĕн чугун çул пресс-служби пĕлтернĕ тăрăх‚ вăл Куйбышев чугун çул филиалĕнче машиниста пулăшакан пĕрремĕш хĕрарăм.
Паян‚ январь уйăхĕн 20-мĕшĕнче‚ Дема-Шакша-Приютово маршрутпа машинист пулăшаканĕ пулса пĕрремĕш хут çула Алена Миронова тухнă. Раççей Федерацийĕн чугун çул пресс-служби пĕлтернĕ тăрăх‚ вăл Куйбышев чугун çул филиалĕнче машиниста пулăшакан пĕрремĕш хĕрарăм.
Алена Миронова Ĕпхÿри чугун çул техникумĕнче вĕреннĕ‚ «Техник-электромеханик» профессине алла илнĕ. Унтан вăл ултă уйăх хушши Екатеринбург хулинче электропоезд машинисчĕн пулăшаканĕсене вĕрентсе кăларакан курсра пĕлÿ пухнă. Алена Миронова 2020 çулхи декабрь уйăхĕнче профессие тивĕçнине çирĕплетекен свидетельствăна илнĕ. Кăçалхи январь уйăхĕнчен Демăри депора ĕçлет.
- Вĕрентÿ тухăçлă иртрĕ. Пире профессине теорипе практика енĕпе хăнăхтарчĕç. Унсăр пуçне чугун çул транспорчĕ çинчи хăрушсăрлăх правилисене вĕрентрĕç. Çавăн пекех куçса çÿрекен составăн тытăмне‚ ятарлă тренажерсем çинче (вĕсем машинист кабини евĕр) поезда çÿретме хăнăхрăмăр‚ – каласа панă хĕрарăм.
Машинист пулăшаканĕ - поезд кабининче иккĕмĕш пилот. Вăл машиниста пăхăнса тăрать‚ приборсен кăтартăвĕсене тата локомотив ĕçне‚ сфетофорсемпе çул-йĕр паллисене тимлет.
Ирида НОВИКОВА.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
ЧР Вӗрентӳ тата çамрăксен политикин министерстви чăваш чӗлхипе тата литературипе пуçласа пӗрремӗш хут тӗнче шайӗнче ирттернӗ олимпиадин çӗнтерӳçисене тата вӗсен вӗрентекенӗсене июнӗн 24-мӗшӗнче Шупашкарта чысланӑ. Вӗрентӳ тата çамрăксен политикин министрӗ Юрий Николаевич Исаев шкул ачисене дипломсем, парнесем, вӗрентекенсене Хисеп хучӗсем парса тав тунă. Ҫаплах вӗсене Чăваш Патшалăх Канашӗн депутачӗ Олег...
❮
❯
ЧР Вӗрентӳ тата çамрăксен политикин министерстви чăваш чӗлхипе тата литературипе пуçласа пӗрремӗш хут тӗнче шайӗнче ирттернӗ олимпиадин çӗнтерӳçисене тата вӗсен вӗрентекенӗсене июнӗн 24-мӗшӗнче Шупашкарта чысланӑ.
Вӗрентӳ тата çамрăксен политикин министрӗ Юрий Николаевич Исаев шкул ачисене дипломсем, парнесем, вӗрентекенсене Хисеп хучӗсем парса тав тунă. Ҫаплах вӗсене Чăваш Патшалăх Канашӗн депутачӗ Олег Александрович Дельман, «СВ-Пресс» издательство ушкăнӗн директорӗ, ЧР Журналистсен союзӗн членӗ Александр Николаевич Вражкин саламласа парнесем панӑ. Чăваш патшалăх гуманитари институчӗнчен те ятарлă парнесем пулнă.
Чӑваш чӗлхипе тата литературипе пӗрремӗш пӗтӗм тӗнче олимпиадинче пирӗн ачасем те палăрнине савӑнса пӗлтеретпӗр. Аксу районӗнчи Савгачево шкулӗн вӗренекенӗ Павел Васиков (вӗрентекенӗ - Галина Николаевна Максимова) - çӗнтерӳçӗ, Çӗпрел районӗнчи Хурăнвар-Шăхаль шкулӗн вӗренекенӗ Алина Клементьева (вӗрентекенӗ Галина Николаевна Сандиярова) призер пулнă. Саламлатпăр, маттур! Ачасене,вӗсен вӗрентекенӗсене малашне те çакăн пек пысăк çитӗнӳсем тума ăнăçусем сунатпăр! |
Донецк тата Луганск Халăх Республикисем, Херсон тата Запорожье облаçĕсем Раççей Федерацийĕн йышне кĕрес ыйтупа референдум ирттереççĕ. Вĕсен шухăшне Раççей Президенчĕ Владимир Путин ырласа йышăннă.
Рудольф СЕЛИВАНОВ, Патăрьел район администрацийĕн пуçлăхĕ:
- Донецк тата Луганск Халăх Республикисем, Херсон тата Запорожье облаçĕсем Раççей йышне кĕрессишĕн референдумсем ирттерме палăртнине ырласай ышăнатăп. Çак территорисем Раççейпе пĕрлешни - кирлĕ йышăну, вăл тахçанах пиçсе çитнĕччĕ. Вăл пирĕн истории пуласлăхĕшĕн яваплă самант шутланать. Пирĕн халь йывăрлăхсене пăхмасăр хамăрăн тăнăçлăхшăн кăна мар, пулăшу кирлисен тăнăçлăхĕшĕн те тăрăшмалла. Эпир пĕр халăх, çавна май çак йывăр тапхăрта пĕрле пулмалла.
Светлана КУЛАКОВА, ЧНКн Патăрьел район уйрăмĕн председателĕ, чăваш чĕлхипе литератури вĕрентекенсен пĕрлешĕвĕн ертỹçи:
- Раççей авалхи кун-çуллă, хăйне евĕрлĕ культурăлл ăаслă çĕршыв. Кунта нумай-нумай ĕмĕр туслăн та килĕштерсе пурăнакан тĕрлĕ халăхăн йăли-йĕркипе пурнăç тытăмĕ типтерлĕн сыхланса упранать тата ăруран ăрăва куçса пырать. Пурнăç ырă еннелле çаврăнасса, лару-тăру лайăхланасса шансах тăратăп. Çавăнпа та эпĕ Донецк тата Луганск Халăх Республикисене, Херсон тата Запорожье облаçĕсене Раççей йышне кĕрес ыйтупа ирттерекен референдумсене ырласа йышăнатăп. Пĕрлехи вăйсене пĕрлештерни çĕршыв ааталанма çеç пулăшĕ.
Сергей ШАДИРЯКОВ, Раççей Хĕç-пăшаллă вăйĕсен ветеранĕсен районти канашĕн председателĕ:
- Референдум ирттерессине ырлатпăр эпир те. Пĕрле пулмалла пирĕн. Каялла чакма юрамасть. Тăванла халăхсем Крым пекех Раççейĕн пысăк çемйине кĕрĕç. Паянхи кун мĕншĕ нмирлĕ халăха вăрçă пахăратмалла? Туллии маар мобилизаци те кирлĕ утăм. Çар специальноçĕсемлĕ хỹтĕлевçĕсем инкеке лекнисене пулăшни сăваплă та яваплă пулăм. |
Ĕпхÿ хулинчи хăтаруçăсенчен пĕр хĕрарăм пулăшу ыйтнă. Вăл каланă тăрăх‚ Яровая урамĕнче çумăр-юр шывĕ юхса анакан вырăна такам-тăр хутаçпа йытă çурисем пăрахнă. Пĕчĕк чĕр чунсене шыв юхăмĕ решетке хыçне юхтарса антарнă. Çамрăк аннесемпе ачасем урамра уçăлса çÿренĕ вăхăтра вĕсен йынăшакан сассисене илтнĕ. Анчах хăйсем тĕллĕн йытă çурисене пулăшу парайман.
Ĕпхÿ хулинчи хăтаруçăсенчен пĕр хĕрарăм пулăшу ыйтнă. Вăл каланă тăрăх‚ Яровая урамĕнче çумăр-юр шывĕ юхса анакан вырăна такам-тăр хутаçпа йытă çурисем пăрахнă. Пĕчĕк чĕр чунсене шыв юхăмĕ решетке хыçне юхтарса антарнă. Çамрăк аннесемпе ачасем урамра уçăлса çÿренĕ вăхăтра вĕсен йынăшакан сассисене илтнĕ. Анчах хăйсем тĕллĕн йытă çурисене пулăшу парайман.
Вырăна Ĕпхÿ хулинчи Граждансене хÿтĕлев паракан управленин шыравпа хăтару отрячĕн ĕçченĕсем килсе çитнĕ. Хăтаруçăсем темиçе нăйкăшакан çурана мăйкăчпа усă курса кăларнă. Анчах хăш-пĕрисене шыв аякка юхтарса кайнă. Çавăнпа специалистсем решеткене тăпăлтарса вырăнĕнчен куçарнă. Хăтаруçăсенчен пĕри вара шалта юлнă йытă çурисене кăларнă.
Йĕпеннĕ тата шăннă çурасене заявлени çырнă хĕрарăма панă.
Ирида НОВИКОВА.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
#национальныепроектыПирĕн республика предпринимателĕсем EGYPS 2020 Пĕтĕм тĕнче выставкине хутшăнаççĕ, халĕ делегатсем паллă мероприятие хатĕрленеççĕ.
Выставкăна «Международная кооперация и экспорт» наци проекчĕн «Развитие экспорта в РБ» регион проектне Пушкăртстанра пурнăçланине пула хутшăнма пултарнă. EGYPS 2020 Египетра иртет, унăн вырăнĕ Пĕтĕм тĕнчери выставка центрĕ пулса тăрать. Мероприятие 400 ытла компани экспонент, çурçĕр Африкăри нефтьпе газ секторĕн тĕрлĕ аспекчĕсем тăрăх конференцин икĕ теçетке ытла стратегипе техника сессийĕ пулать.
Асăннă мероприяти февралĕн 11-мĕшĕнче пуçланать, çак çĕршыври нефтьпе газ отраслĕнчи паллă событисенчен пĕри пулса тăрать.
Панорама хаçатран.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Октябрĕн 19-мĕшĕнче район администрацийĕн Пысăк залĕнче районти депутатсен Пухăвĕн черетлĕ ларăвĕ иртрĕ. Ăна район пуçлăхĕ - районти депутатсен Пухăвĕн председателĕ Николай Тинюков ертсе пычĕ.
Пуху ĕçне район администрацийĕн пуçлăхĕн тивĕçĕсене вăхăтлăх пурнăçлакан Светлана Чернова, район прокурорĕ Андрей Афанасьев, ял тăрăхĕсен пуçлăхĕсем, район администрацийĕн структура подразделенийĕсен начальникĕсем хутшăнчĕç.
Депутатсем кун йĕркине кĕртнĕ 7 ыйтăва пăхса тухрĕç. Чи малтанах район пуçлăхĕ Николай Тинюков депутатсене Патăрьел районĕнчи муниципаллă пĕрлĕхре финанс тĕрĕслевне ирттерекен полномочие Чăваш Республикинчи Тĕрĕслевпе шутлав палатине куçарас пирки паллаштарчĕ, кун пирки пурте пĕр саслăн йышăну турĕç.
Малалла район администрацийĕн пуçлăхĕн тивĕçĕсене вăхăтлăх пурнăçлакан Светлана Чернова Чăваш Республикинчи Патăрьел районĕн бюджетне уйрăм çынсен тупăшĕнчен кĕрекен налукăн хушма тỹлевĕн нормативне бюджета шайлаштарма уйăракан дотацин пĕр пайне улăштарасси çинчен калакан йышăну проекчĕпе паллаштарчĕ. Депутатсем ăна та пĕр шухăшлăн çирĕплетрĕç.
Районти депутатсен Пухăвĕн ларăвĕнчех Патăрьел район территоринче муниципаллă çĕрсен тĕрĕслевĕ пирки положение пăхса тухрĕç, "Чăваш Республикинчи Патăрьел районĕ" муниципаллă пĕрлĕх харпăрлăхĕнчен куçакан пурлăха Патăрьел районĕнчи ял тăрăхĕсене парас, çавăн пекех район территорийĕнче уйрăмах сыхлакан çут çанталăк территорийĕсене муниципаллă тĕрĕслеве памалли çинчен калакан положение те çирĕплетрĕç. Вĕсемпе район администрацийĕн пуçлăхĕн çумĕ - экономика, ял хуçалăх, çĕр тата пурлăх хутшăнăвĕсен пай пуçлăхĕ Виктор Львов, район администрацийĕн строительство, обществăлла инфратытăм аталану пайĕн тĕп специалист-эксперчĕ Кристина Тямина паллаштарчĕç. |
Чăваш халăх поэчĕн Ухсай Яккăвĕн çак сăвă йĕркисенчи сăмах çаврăнăшĕн тĕшши паянхи куншăн та пĕлтерĕшлĕ. Общество пурнăçĕнче çынлăх тени чакса пынă чухне асăннă темăна хускатни те вырăнлă. Тен, çакна тĕпе хурсах пулĕ Слакпуç ялĕнчи культура ĕçченĕсем çĕр поэчĕн черетлĕ çуралнă кунне паллă тунă кун (вăл ноябрь уйăхĕн 30-мĕшĕнче иртрĕ) хăйсен уяв программине ун тавра йĕркелерĕç. Çÿлерех асăннă йĕркесем мероприятин девизĕ пулса тăчĕç тесен те юрать пулĕ.
Уяв программине ялти культура çурчĕ çумĕнчи «Силпи» ушкăн уçрĕ. Вĕсем хыççăн пухăннă халăха савăнтарма шкул ачисем васкарĕç: сăвă-юрă шăрантарчĕç, ташă картине тăрса «Чăваш ачи» ташша яра пачĕç. Куракансене Светлана Трофимова «Çăкăр кăвапи», Ольга Жилкина «Çумăр» тата Виталий Петров «Чыс та мухтав» сăвăсене пысăк туйăмпа вулани, çитĕннисем Марина Трофимовăпа Елена Данилова, Регина Карпова уйрăммăн шăрантарнă «Кĕсле ту», «Ай юрлар-и юррине?», «Юратрăм эп хирсем сире» юрăсем килĕшрĕç. Вĕсем пултарулăх артисчĕсен ăсталăхне хак парса тăвăллăн алă çупрĕç.
Чăваш литература классикĕн уявне пухăннă халăха çавăн пекех «Урал сасси» хаçатăн тĕп редакторĕ Юрий Михайлов саламларĕ, Ухсай Яккăвĕпе çыхăннă (вилнĕ хыççăнхи) хăш-пĕр самантсене аса илчĕ.
Халăх поэтне 107-мĕш çуралнă кун ячĕпе чыслама районти ытти чăваш ялĕсенчен – Ярмулайпа Этĕл, Кивĕ Сименкке – килсе çитнĕ хăнасем те пулчĕç. Вĕсем те сцена çине тухсан ăсталăхĕпе хуçасенчен юлмарĕç. Ирина Егоровăпа Руфина Петрова Фарида юрăçăн репертуарĕнчи «Ман килес», «Тус-тăван» тата «Ăсатса ярсам, аллуна парсам» юрăсемпе тыткăна илчĕç. Ярмулайсемпе этĕлсем вара, ытларах авалхи юрăсене шăрантарнă май, зала пухăннă аслă ÿсĕмри çынсене иртнĕ кунсен ытамне кĕртсе ÿкерчĕç.
Этем поэчĕ пулма ĕмĕтленнĕ поэта халалланă пысăках мар уяв кăмăллă та савăнăçлă лару-тăрура иртрĕ. Çак кун янранă юрă-кĕвĕ, ташă çаврăмĕсем, чĕререн вуланă сăвăсем тепĕр хут Яков Гавриловичпа çывăхланма пулăшрĕç. Апла пулсан слакпуçсем хăйсен пултаруллă та чаплă ентешне манмаççĕ, вăл çырса хăварнă йĕркесене асра тытаççĕ.
Юрий СНЕГОПАД.
Пелепей районĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Апрелӗн 25-мӗшӗнче Çырчаллинчи Перинаталь центрӗ умӗнчи çӳп-çап контейнерӗсем хыçӗнче пӗр уйăхсенчи хӗр ачана тупнă. Следствирен курăннă тăрăх, иртен-çӳренсем йӗнӗ сасса илтсе пепкене асăрханă та больницăна илсе кайнă. Телее, ачан пурнăçӗ хăрушлăхра мар. Хальхи вăхăтра оперативлă шырав ӗçӗсем пыраççӗ.
❮
❯
Апрелӗн 25-мӗшӗнче Çырчаллинчи Перинаталь центрӗ умӗнчи çӳп-çап контейнерӗсем хыçӗнче пӗр уйăхсенчи хӗр ачана тупнă.
Следствирен курăннă тăрăх, иртен-çӳренсем йӗнӗ сасса илтсе пепкене асăрханă та больницăна илсе кайнă. Телее, ачан пурнăçӗ хăрушлăхра мар. Хальхи вăхăтра оперативлă шырав ӗçӗсем пыраççӗ. |
Тÿртÿллĕ ял вулавăшĕпе культура çурчĕн ĕçченĕсем комсомол 100 çул тултарнине халалласа ирттернĕ каç çакăн пек ятлă пулчĕ. Паянхи çамрăксем комсомол çинчен питĕ сахал пĕлеççĕ. Вĕренÿ пособийĕсенче РКП (б) пуçарăвĕпе 1918 çулта çамрăксен пĕрлешĕвне йĕркелени çинчен кăштах çырнине вуланă пулсан кăна.
Комсомол организацийĕн тĕп тивĕçĕ партие коммунизм тăвас ĕçре пулăшасси шутланнă. Анчах комсомол ахаль организаци çеç мар, вăл - пирĕн патшалăхăн аталану историйĕн пĕр тапхăрĕ. Çак каç эпир комсомол историне, вĕсем мĕнле пурăннине, мĕн çинчен ĕмĕтленнине аса илтĕмĕр, мероприяти тăршшĕпех ВЛКСМ йĕркеленсе кайнине уçса паракан слайдсем пăхрăмăр.
Юбилейлă асаилÿ каçне тĕрлĕ ÿсĕмри комсомолецсем хутшăнчĕç. Колхозра комсомол организацийĕн секретарĕсем пулнă Л.С. Денисова, А.В. Егоров, Н.А.Пашин тата Ю.Н.Захарова, Н.С.Игнатьева, Р.В.Мельникова, И.Н.Андреева хастар комсомолецсем хăйсем çамрăк пулнă вăхăта аса илчĕç, комсомолецсем ялти тата районти тĕрлĕ мероприятисене хутшăнни çинчен каласа пачĕç.
Юрă-кĕвĕсĕр епле уяв ирттĕр. Пурте пĕрле комсомол юррисене юрларăмăр, вăл вăхăтри сăн ÿкерчĕксене пăхса хыçа юлнă çамрăклăх çулĕсене куç умне кăларса тăратрăмăр.
Комсомол - пин-пин çын чĕрине ăшăтакан сăмах. Комсомол - çамрăклăх, шанчăклă юташсем, çут тĕнчене илемлĕрех тума ĕмĕтленни.
Разиля НИКИФОРОВА.
Шаран районĕ.
Тÿртÿллĕ ялĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Раççей Президенчĕ Владимир Путин Крым кĕперĕ çинче чукун çул уçать, пĕлтерет РИА Новости. Пĕрремĕш поездсем кĕпер тăрăх декабрĕн 23-мĕшĕнче иртеççĕ.
Путин кĕпĕр тунă строительсемпе курса калаçать тата отрасль ертÿçисемпе транспорт инфраструктурине аталантарассине сÿтсе явать.
Крым кĕперĕ çинчи чукун çулпа усă курма Федераллĕ çул-йĕр агентстви декабрĕн 18-мĕшĕнче ирек панă. Анчах поездсем çÿреме пуçличчен кĕпере "Крымская железная дорога" ФГПУ балансне парĕç. Çак процедурăна декабрĕн 24-мĕшĕччен вĕçлеме планлаççĕ.
Крыма каякан пассажир поезчĕсем çине ноябрĕн 8-мĕшĕнчен билет сутма пуçланă.
Крым кĕперĕ — Раççейре чи вăрăм кĕпер, унăн тăршшĕ 19 километр. Крыма пĕрремĕш пассажир поезчĕ Санкт-Петербургран декабрĕн 23-мĕшĕнче тухать.43,5 сехетрен унăн пассажирĕсем Севастополе килсе çитеççĕ. Пĕрремĕш васкавлă поезд Мускавран Симферополе декабрĕн 24-мĕшĕнче тухать, юлашки станцине 33 сехетрен çитет.
Радио Sputnik материалĕсем тăрăх.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
«Чăвашла-вырăсла словарĕн» иккĕмĕш томĕ пичетленчĕ, — пӗлтерет Чӑваш кӗнеке издательствин ертсе пыракан редакторӗ Ольга Федорова. — Юлашки çулсенче республикăра билингвизм вăй илсе пынă май икĕ чĕлхепе хатĕрленĕ сăмахсарсен пĕлтерĕшĕ уйрăмах пысăк. Пурнăç та пĕр вырăнта тăмасть, çĕнĕ сăмахсемпе усă курма пуçлатпăр, эппин, словарьсен çак улшăнусене асăрхаса вулакан патне çитермелле.
2021 çулта Чăваш кĕнеке издательствинче М.И. Скворцовăн «Чăвашла-вырăсла словарĕн» пĕрремĕш томĕ кун çути курнăччĕ. Унта чăваш алфавитĕнчи А–Р сас паллисенчен пуçланакан 30 000 яхăн сăмах кĕнĕ. Тин кăна иккĕмĕш томĕ пичетленсе тухрĕ. Ăслăлăх редакторĕсем – Г.А. Дегтярев, А.П. Долгова, И.П. Семенова, издательство редакторĕсем – А.Г. Майорова, Н.В. Вечеркина. Кăларăма Чăваш патшалăх гуманитари ăслăлăхĕсен институчĕн Ăслăлăх канашĕ йышăннипе пичетленĕ.
Иккĕмĕш тома чăваш алфавитĕнчи Р–Я сас паллисенчен пуçланакан 30 000 яхăн сăмах кĕнĕ. Ку кăларăм – Михаил Скворцов (1933–2016) паллă ăсчахăн, лексикографăн, филологи ăслăлăхĕсен докторĕн чылай çул туса пынă калăпăшлă ĕçĕ. Шел пулин те, хăй пурăннă чухне пичетлесе ĕлкĕреймерĕ. Унăн пархатарлă ĕçне вĕренекенĕсемпе ĕçтешĕсем вĕçне çитерчĕç, пичетлесе кăларчĕç.
Словаре хатĕрленĕ чухне юлашки çулсенче пурнăçра тăтăш усă куракан сăмахсене те кĕртнĕ. Унта çĕнĕ термин чылай: информаципе коммуникаци, ăслăлăх пĕлĕвĕн хальхи отраслĕнче усă куракан сăмахсем, хальхи чиркÿ лексики пысăк вырăн йышăнаççĕ. Кашни сăмаха туллин ăнлантарса панă, этимологине те – мĕнле пулса кайнине – кăтартса панă: «Турткăш – павлин; павлиновый и павлиний; турткăш тĕкĕ – павлинье перо; турткăш хÿрине сарнă – павлин распустил хвост. Тюрк., ср.: тат. тутый кош, ног. тотыгус, казах. тоты (в том же знач.)
Словарь вĕренÿ, патшалăх учрежденийĕсенче ĕçлекенсемшĕн, хаçат-журналта, литература ĕçĕнче тăрăшакансемшĕн тата чăваш чĕлхипе интересленекенсемшĕн уйрăмах усăллă пулĕ.»
Рубрика: ХыпарсемАвтор: ЧНК пресс-служби 01.07.2022 Оставить комментарий
Автор: ЧНК пресс-служби
Навигация по записям
ПредыдущаяПредыдущая запись:Опрос «ЧНК — институт консолидации общества»СледующаяСледующая запись:Конкурс для художников-иллюстраторов |
ПР Ял хуçалăх министерстви çур аки ирттерме пурĕ 7,5 млрд тенкĕ нухрат кирлĕ пулнине пĕлтернĕ. Çак эрнере иртнĕ правительствăн оперативлă канашлăвĕнче Ильшат Фазрахманов вице-премьер - ял хуçалăх министрĕ çурхи ĕçсене çĕнĕ техникăпа тата технологине пăхăнса тусан çеç тухăçлă йĕркелеме май пуррине палăртнă.
ПР Ял хуçалăх министерстви çур аки ирттерме пурĕ 7,5 млрд тенкĕ нухрат кирлĕ пулнине пĕлтернĕ. Çак эрнере иртнĕ правительствăн оперативлă канашлăвĕнче Ильшат Фазрахманов вице-премьер - ял хуçалăх министрĕ çурхи ĕçсене çĕнĕ техникăпа тата технологине пăхăнса тусан çеç тухăçлă йĕркелеме май пуррине палăртнă.
2020 çулта ку енĕпе чылай ĕçсене пурнăçа кĕртнĕ. Вун пĕр уйăх пĕтĕмлетĕвĕсем тăрăх, ял хуçалăх таварĕ туса илекенсем 3 пин те 150 техника тата ытти тĕрлĕ ял хуçалăх хатĕрĕсем туяннă. Пĕтĕмĕшле çак ĕç валли 9,1 млрд тенкĕ тăкакланă, пĕлтĕрхипе танлаштарсан 2,9 млрд тенкĕ нумайрах. Росагролизинг урлă техника туянма тунă килĕшÿсен укçа-тенкĕ калăпăшĕ 1,8 млрд тенке çитнĕ.
Аграри ведомствин пуçлăхĕ каланă тăрăх, кăçал Росагролизингпа ĕçлемелли хутшăнусене çĕнĕлле йĕркеленĕ. Кунта компанипе республикăри аграрисем хушшинче килĕшÿлĕх тени ÿснĕ. Çавна пула Росагролизинг урлă килекен техника шучĕ, 2019 çулхипе пăхсан, виçĕ хут нумайрах. Анчах та техникăна çĕнетессипе предприятисем тăрăшуллă ĕçлеççĕ пулин те, çакă çеç çителĕксĕр. Мĕншĕн тесен республикăра ял хуçалăх техники тата та кирлĕ.
- Лизинг енĕпе ĕçе хăвăртлатма ыйтатăп. Сăмах май, декабрь уйăхĕн 1-мĕшĕнчен пуçласа «Росагролизинг» АО «Маларах броньласси» акци хута янă. Унта çăмăллăхсем пур: малтанхи тÿлев 0% танлашать, тавар хакланни 3 % пулмалла, парса татман тĕп парăма 2021 çулхи сентябрь уйăхĕн 1-мĕшĕччен тÿлеме юрать. Çавăн пекех кăçалхи хаксем тата тавара йÿнетес йĕрке сыхланса юлнă. Гаранти пани кирлĕ мар. Акци 2020 çулхи декабрь уйăхĕн 1-31-мĕшĕсенче иртет. Çак тапхăрта «Агролизинг» АО сайчĕ çине харпăр уйрăм кабинет урлă заявка памалла, - палăртнă Ильшат Фазрахманов.
Акцине Раççейри 20 ытла завод хутшăнать. Вĕсен шутĕнче - Ростсельмаш, Питĕрти трактор завочĕ, Клаас, Ромакс, Воронежсельмаш тата ыттисем. Пĕтĕмĕшле Росагрохолдинг урлă техникăпа тивĕçтермелли каталога 300 ытла предприяти кĕнĕ. Ял хуçалăх техникипе хатĕрĕсен ассортименчĕ те пысăк - 20 пине яхăн тавар.
Юрий МИХАЙЛОВ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Паян аннесене пур-çук япалашăнах айăплама вӗренсе пыратпăр: пилӗк уйăхра - алă çине тăтăш илменшӗн, пилӗк çулта - ал ӗç тунăшăн мухтамасăр хамăра хакламан пек туйтарнăшăн, вун пиллӗкре - дискотекăна ямасăр пурнăçа «пăсса» хунăшăн, çирӗм пиллӗкре - кинӗ е кӗрӗвӗ майлă пулса мирлешме хистенӗшӗн, вăтăр пиллӗкре - мăнуксемпе секци-кружока çителӗклӗ таран...
Паян аннесене пур-çук япалашăнах айăплама вӗренсе пыратпăр: пилӗк уйăхра - алă çине тăтăш илменшӗн, пилӗк çулта - ал ӗç тунăшăн мухтамасăр хамăра хакламан пек туйтарнăшăн, вун пиллӗкре - дискотекăна ямасăр пурнăçа «пăсса» хунăшăн, çирӗм пиллӗкре - кинӗ е кӗрӗвӗ майлă пулса мирлешме хистенӗшӗн, вăтăр пиллӗкре - мăнуксемпе секци-кружока çителӗклӗ таран çӳрейменшӗн, хӗрӗх пиллӗкре - хамăра упрама вӗрентнӗшӗн... Аннене хăçан тав тумаллине кăна шав манса каятпăр. Аннере шав айăп шыратпăр, ача чухнехи çилӗсене аса илсе те пулин сăмахпа тавăрас килет тепӗр чух. Ачашламан иккен пире, ӗçлеттернӗ, итлеттернӗ...
Тимлӗхпе тăрăшулăхшăн
Мухтаса-чуптуса тăмалли йăласем вӗсем паян çуралса пыраççӗ, пирӗн аннесен пире мухтама, çителӗклӗ таран калаçма вăхăчӗ те пулман. Психологсен ăслă статйисене те вулайман вӗсем. Хăйсен те кăра 90-мӗш çулсем евӗр çирӗп кăмăллă пулма тивнӗ: вырсарникунсенче ачи валли колготки-шăлавар туянас тесе çуршар кун лавккара ирттернӗ, ӗç хыççăн çу е какай туянма виçӗ сехет черетре тăнă, кайран пӗçерме, мăшăрне юрама, ачине юмах вуласа пама е ахаль калаçма вăй тупнă - çакă пач та çăмăл пулман, паллах. Ялтисем ачисене тумлантарас тесе хулана тавар туянма кайнă, пуйăспа е автобуспа таврăннă. Килнӗ-килмен ӗçе васканă, тӗпренчӗкне ал ӗç урлă ăс панă, хура çăкăр тутине туйма пӗчӗкрен вӗрентнӗ.
Вырăн çинчен тăрса тӗпеле иртетӗн те - сӗтел çинче ирхи апат пăсланса ларать, икерчӗ те пур, ăшă сӗт те. Тумне якатнă. Хӗл кунӗнче ăшăрах тумланмаллине, урана - кăçатă, алла алса тăхăнмаллине аса илтерсех тăрать анне. Шкултан «иккӗ» е «виççӗ» паллăсем илсе таврăнсан çывăх вăхăтрах тӳрлетме хушать. Хăвнах сиен кӳрӗ тет. Эпир мăкăртатнине, тарăхнине илтмӗш пулать. Мӗншӗн тесен ялан юнашар вăл, юратать, ăнланать.
Шаннăшăн
Анне юратăвӗ нихăçан та йывăр тиев пулман маншăн - эсӗ начар ача, эсӗ шанăçа тӳрре кăлараймарăн тесе ӳпкелемен вăл нихăçан та. Унăн виçесӗр тимлӗхӗ ал-урана та çыхман. Халӗ хамăн ачасем ӳснӗ чухне эпӗ ăна питӗ лайăх ăнланатăп - çăмăл пулман аннене хӗр-тантăш патне каç выртмалла яма, кайран уйăхлăха - лагере, ют хулана вӗренме кӗме, унтан ӳссе çитӗнсен - пысăк ишеве ăсатма.
Анне мана хирӗç йăл кулса ют çӗрте кирлӗ пулма пултаракан телефон номерӗсене паратчӗ, хама еплерех тытмаллине вӗрентетчӗ, йăвашшăн: «Эсӗ халь пысăк ӗнтӗ, эпӗ сана шанатăп», - тетчӗ. Ман вара çав самантра пуринчен ытла анне шанăçне упраса хăварас килетчӗ. Ку сана ӳссен те алăран тытса çӳрессипе хăратнинчен, куллен йӗрлесе-тӗрӗслесе тăнинчен аванрах-çке.
Никӗсе хывса хăварнă хаклăхсемшӗн
Çивӗч ыйтусене татса парасси тата кил-йыш бюджетне палăртасси, юлташсемпе е лавккара сутуçăсемпе хăвна еплерех тытасси, аслăрах çул-ӳсӗмрисемпе е хăвăнтан çамрăкраххисемпе еплерех калаçасси, пуçри çирӗпленнӗ шухăшсемпе йăласем - йышăнас тетпӗр-и эпир вӗсене е çук-и - веçех çемьерен пыраççӗ. Хăшне эсӗ яланлăхах хăвăн валли картса хуратăн, хăшӗнпе куллен килӗшмесӗр хирӗç тăратăн.
Ку пӗлтерӗшлӗ хаклăхсене эсӗ çемьерен çеç илме пултаратăн. Шута илмеллисемпе усă курмаллисем хирӗçлемеллисенчен нумайрах пулнăшăн аннепе аттене тав тăватăп.
Аттепе иккӗшӗн хутшăнăвӗсемшӗн
Аттепе аннен ырă тӗслӗхӗ мана час-часах çемьери хирӗçӳсене татса пама пулăшать.
Манăн вӗсем 45 çул пӗрле. Пӗр-пӗринпе вӗсене халӗ те аван. Пӗлетӗп: кăмăл-туйăмӗ иккӗшӗн те ансат мар. Пурнăçра тӗрли пулнă. Анчах та хӗрарăм пурнăçӗнче ачасем çеç мар, хăйӗн телейӗ, юратăвӗ те пулмаллине эпӗ аннене пула çеç ăнланнă. Юратуллă çемьере ачисем те сывă ӳсеççӗ-çке.
Шăллăмпа йăмăксемшӗн
Çемьере эпӗ асли. Икӗ çултан йăмăк, кайран шăллăм, унтан тепӗр йăмăк çурални мана çӗр çинчи чи телейлӗ çын тунă. Пӗртăвансемпе пирӗн ачалăх вăхăчӗсем пӗр килнӗ çеç мар, пире пуянлатнă.
Хама ача пек туйма май панăшăн
Вовочка çинчен каланă шӳт аса килчӗ. Астăватăр-и? Ирхине вăл вăранать те нăйăлтатма пуçлать: «Анне, шкула пач каяс килмест, Иванов çапăçма пуçлать, Петров - хутсемпе перкелешме, Сидоров - кăшкăрма!» Амăшӗ ăна: «Вовочка, тăр ӗнтӗ, çапла кирлӗ. Эсӗ шкул директорӗ-çке».
Хăш-пӗр чухне куллен «шкул директорӗ» пулса йăлăхтарса çитерет, питӗ йывăр самантсем çитсе тăраççӗ - вăхăтра ӗçе çитекен хӗрарăм, ăслă-тăнлă тата лăпкă анне, ăнланакан арăм, аван кил хуçи, тимлӗ юлташ, пӗтӗмлетсе пӗр сăмахпа - çитӗнсе çитнӗ, яваплă пулма тăрăшакан çын. Хăш чухне утиял айне кӗрсе выртса кăнтăрлаччен пуçа кăлармасăр вырăн çинче пулас, пуçа çӗклемесӗр кӗнеке вулас килет.
Çав самантсенче анне патне шăнкăравлани (иртӗхме юрамасть!) хăвна пӗчӗк ача пек туйма май парать. Вăл çеç сана çепӗç ăшă сăмахсем калӗ, ача чухнехи пек тутлă икерчӗ пӗçерсе çитерӗ - вара каллех пысăкланма та юрать. Тата ...10-20 çултан хамăн ачасене калама çак лăплантаракан сăмахсене астуса юлма тăрăшатăн. |
'''[[Википеди]]н чăваш уйрăмĕ''', — тĕрлĕ чĕлхеллĕ проектăн пĕр пайĕ. Унăн тĕллевĕ — кашни чĕлхе çинче тулли те анлă, çав вăхăтрах тӳлевсĕр энциклопеди тăвасси.
Ебучие рога
Кашниех тӳлевсĕр Википедире вырнаçтарнă хăйне кирлĕ информацие шырама пултарать. Халлĕхе тупаймарăр пулсан, тепĕртакран килĕр, вăхăт иртнĕ çем ăна çырса тултараççĕ те пуль. Кĕтес вăхăтра хăвсамăр та пĕр-ик статья çырса хушма, е пур статьясене анлăрах çырса парăр.
«Анчах та кĕтме тивет-çке, [[модератор]] ăна тĕрĕслессине…» Кĕтме кирлĕ мар! Википедире модераторсем çук. Статьясене пурĕ те тӳрлетме, улăштарма пултарать. Эсир мĕн кĕртетĕр, мĕн çыратăр — çавна ытти çын çав самантрах асăрхĕ. Сайтра хăвăра палăртма та ун чухне кирлех мар (çапах та сĕнетпĕр).
Улшăнусемпе тӳрлетӳсене кĕртиччен çакна асра тытăр:
* Тархасшăн, автор прависемпе хӳтĕленĕ (копирайтпа) текстсемпе ӳкерчĕксене ан вырнаçтарăр.
* Википеди — ку вăл [[энциклопеди]], çавăнпа та статьясене нейтраллă енчен çырăр. Статьяна кашни енчен анлантарса пама тăрăшăр. |
«Пирӗн кил - Тутарстан» республикăри этнокультура фестивалӗн гала-концертне кăçал Хусанти «Пирамидăра» ирттерчӗç. Сăнанă тăрăх, çакă пысăк пуçлăхсем килсе саламлассипе çыхăннă. Чăнах та çапла пулчӗ. Фестивале хутшăнакансене Тутарстан Президенчӗ Рустам Минниханов Халăхсен пӗрлӗхӗн кунӗпе саламларӗ. Гала-концертра республикăри муниципаллă районсенчи суйлав турӗсенче çӗнтернӗ 40 пултарулăх ушкăнӗ хутшăнчӗ - пурӗ 600 ытла çын....
❮
❯
«Пирӗн кил - Тутарстан» республикăри этнокультура фестивалӗн гала-концертне кăçал Хусанти «Пирамидăра» ирттерчӗç. Сăнанă тăрăх, çакă пысăк пуçлăхсем килсе саламлассипе çыхăннă. Чăнах та çапла пулчӗ. Фестивале хутшăнакансене Тутарстан Президенчӗ Рустам Минниханов Халăхсен пӗрлӗхӗн кунӗпе саламларӗ. Гала-концертра республикăри муниципаллă районсенчи суйлав турӗсенче çӗнтернӗ 40 пултарулăх ушкăнӗ хутшăнчӗ - пурӗ 600 ытла çын. Вӗсем тутар, вырăс, чăваш, мари, мордва, удмурт, крешӗн, белорус, грузин, армян, дагестан, казах, узбек, туркмен, инди, украин, казак юррисемпе ташшисене кăтартрӗç.
«Паянхи гала-концерт пирӗн çӗршыв тата республика халăхӗсем пӗрлешнин тӗслӗхӗ пулса тăрать. Хуть те мӗнле территорин те ăнăçлăхӗпе аталанăвӗ конфессисем хушшинчи килӗшӳрен килет. Енчен те пирӗн хушăри тӗрлӗ халăхсен çыннисем хушшинче ăнланупа килӗшӳ пулман пулсан Тутарстан та, паллах, çакăн пек çитӗнӳсем тăвайман пулӗччӗ-тӗр, - терӗ Рустам Минниханов хăйӗн саламлă сăмахӗнче. - Пирӗн коллективсем мӗнлерех, талантсем мӗнлерех! Çак уява йӗркелекенсене лайăх концертшăн чӗререн тав тăватпăр. Кунта пирӗн пӗтӗм республикăна, унăн пысăк пуянлăхне кăтартнă».
Культурăна мала ярас ӗçре çитӗнӳ тунисене те палăртрӗ республика пуçлăхӗ. Ыттисен хушшинче Нурлатри «Çăлкуç» халăх ансамбльне (ертӳçи О.Тохтаманова) материалпа техника базине çирӗплетме парне Сертификачӗ пачӗ.
«Çăлкуç» ансамбль кăçал августра хăйӗн 25-çуллăхне паллă турӗ. 2012 çултанпа ăна «Кӗмӗл сасă», «Вирьял шевлисем», «Чăваш шăпчăкӗ» юрă конкурсӗсен лауреачӗ Олеся Олеговна Тохтаманова ертсе пырать. «Пирӗн кил - Тутарстан» фестивальте нурлатсем «Тус-юлташсем, тăвансем» юрра шăрантарчӗç. |
Ноябрь уйăхĕн 18-мĕшĕнче Самарăри пĕтĕмĕшле юрисдикцин Ултăмĕш кассаци сучĕ хур курнă Мария Лусникован адвокачĕ тăратнă кассаци çăхавне пăхса тухнă та йышăнăва улшăнусăр хăварнă. Унта 2020 çулхи март уйăхĕн 3-мĕшĕнче йышăннă Ĕпхÿ хулин Октябрьский район сучĕн приговорне тата Нигери студенчĕн Айо Осиа (Осиа Алфаеус Эбитими) 2020 çулхи июнь уйăхĕн 15-мĕшĕнчи ПР Аслă сучĕн аппеляцине хирĕç çăхав килнĕ.
Ноябрь уйăхĕн 18-мĕшĕнче Самарăри пĕтĕмĕшле юрисдикцин Ултăмĕш кассаци сучĕ хур курнă Мария Лусникован адвокачĕ тăратнă кассаци çăхавне пăхса тухнă та йышăнăва улшăнусăр хăварнă. Унта 2020 çулхи март уйăхĕн 3-мĕшĕнче йышăннă Ĕпхÿ хулин Октябрьский район сучĕн приговорне тата Нигери студенчĕн Айо Осиа (Осиа Алфаеус Эбитими) 2020 çулхи июнь уйăхĕн 15-мĕшĕнчи ПР Аслă сучĕн аппеляцине хирĕç çăхав килнĕ.
Пĕрремĕш инстанцин сучĕ Нигери гражданинне «пуçтахланни» («самоуправство»), «пусмăрлани» («изнасилование»), «ар çыхăнăвĕллĕ пусахлă ĕçсем» («насильственные действия сексуального характера») статьясемпе айăпланă. Суд унăн киревсĕр ĕçне йывăр преступлени ушкăнĕнчен вăтам йывăрăшлă преступлени ушкăнне куçарнă, колони-поселенинче 2 çул та 4 уйăх ирттерме йышăннă. Африка çынни следстви изоляторĕнче (СИЗОра) çулталăк та икĕ уйăх ирттернине шута илсе (унта ирттернĕ вăхăта икĕллĕ виçепе шутлаççĕ) айăпланакана суд залĕнчех ирĕке кăларнă.
Маларах информаци çăлкуçĕсенче 24 çулхи Айо Осиана проституци ĕçĕпе пурăнакан 41 çулхи Ĕпхÿ хĕрарăмне пусмăрланă тата хурахла ĕçсем тунă тесе айăплани çинчен çырнăччĕ. Следстви даннăйĕсем тăрăх, 2018 çулхи декабрь уйăхĕн 31-мĕшĕнче çамрăк арçын хĕрарăм патне клиент пек килнĕ. Вăл çĕçĕпе хăратса хĕрарăма хĕненĕ тата пусмăрланă. Çавăн пекех 34 пин тенкĕ укçине, тăватă мобильлĕ телефонĕпе планшетне илсе кайнă. Хур курнă хĕрарăм пулăшу ыйтса полицине килнĕ. Айо Осиана Ĕпхÿри хăна çуртĕнче (хостел) тытса чарнă. Арçын хăйĕн айăпне йышăнман.
Инга АЛЕКСЕЕВА.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Чăваш Енри Сӗнтӗрвăрри районӗнчи Малти Пукаш ялӗнче пурăнакан Мария Яковлевна КОЛЬЦОВА (КУДРЯШОВА) декабрӗн 12-мӗшӗнче 93 çул тултарать. Тăван колхозра чăхсем те пăхнă, йӗтем çинче те ӗçленӗ, хăмла та ӳстернӗ, пăрусем те çитӗнтернӗ. Мăшăрӗпе Анатолий Мироновичпа 6 ача çуратса ӳстернӗ, вӗрентсе пурнăç çулӗ çине кăларнă. Декабрӗн 11-мӗшӗнче вӗсен хӗрӗн Антонинăн та...
❮
❯
Чăваш Енри Сӗнтӗрвăрри районӗнчи Малти Пукаш ялӗнче пурăнакан Мария Яковлевна КОЛЬЦОВА (КУДРЯШОВА) декабрӗн 12-мӗшӗнче 93 çул тултарать. Тăван колхозра чăхсем те пăхнă, йӗтем çинче те ӗçленӗ, хăмла та ӳстернӗ, пăрусем те çитӗнтернӗ. Мăшăрӗпе Анатолий Мироновичпа 6 ача çуратса ӳстернӗ, вӗрентсе пурнăç çулӗ çине кăларнă.
Декабрӗн 11-мӗшӗнче вӗсен хӗрӗн Антонинăн та çуралнă кун, 62 çул тултарать. Вăл Çӗнӗ Шупашкарти «Химпром» предприятире 33 çул аслă лаборантра ӗçлесе тивӗçлӗ канăва тухнă, халӗ тăван килӗнче амăшне пăхать. Тăванăмăрсене çуралнă кунӗсен ячӗпе саламласа çирӗп сывлăх, вăрăм кун-çул, телей сунатпăр. Пире ăшшăн кӗтсе илес пысăк кăмăл нумай-нумай çула пытăр, хамăр хушăри туслăха, тăванлăха ялан упраса хăварасчӗ. |
Районти халăха культурăллă массăллă мероприятисене явăçтарас, ырри патне çул хывас, вĕсен художество пултарулăхне, ăсталăхне аталантарас, çав вăхăтрах обществăлла вырăнсене Çĕнĕ çулпа Раштав уявĕсем умĕн тĕрлĕрен çутăпа ăсталаса капăрлатас тĕллевпе 2021 çулхи декабрĕн 1-20-мĕшĕсенче районта пурăнакансем, организаци-предприяти, мĕн пур харпăрлăх формипе ĕçлекен учреждени хушшинче "Çутăсен асамлăхĕ" конкурс ирттерме палăртнă.
Комисси председателĕ - район администрацийĕн пуçлăхĕн пĕрремĕш çумĕ-финанс пайĕн начальникĕ Светлана Чернова. Унăн йышĕнчех район администрацийĕн структура подразделенийĕсен ертỹçисемпе сотрудникĕсем, Патăрьел ял тăрăхĕн пуçлăхĕ Николай Ялуков.
Конкурса хутшăнакансен тĕрлĕ çутăпа ăсталаса тунă ĕçсене декабрĕн 1-15-мĕшĕсенче хатĕрлемелле, вĕсем пирки ăнлантару текстне çырмалла, çуртсене, урамсене тата ытти вырăна капăрлатнине ĕнентерекен сăн ỹкерчĕксем тăратмалла.
Комисси творчество ушкăнĕсен пултарулăхне "Уяв ячĕпе хатĕрленĕ чи лайăх территори" (кантăксене, çурт фасадне, унăн территорине капăрлатнисем, тĕрлĕрен пысăк калăпăшлă кĕлеткесемпе усă курни, çутăпа хатĕрленĕ уяв рекламисем кĕреççĕ) тата "Чи лайăх арт-объект" (урамра 1,5 çỹллĕшĕнчен пуçласа вырнаçтарнă капăрлатнă кỹлепесем) номинацисемпе хаклаççĕ.
Заявкăсене çыру мелĕпе 2021 çулхи декабрĕн15-мĕшĕччен çак адреспа йышăнаççĕ: Ленин проспекчĕ, 5 çурт, 23 пỹлĕм; тел: 6-14-33; e-mail,admm1-batyr@cap.ru. Конкурса 2022 çулхи январĕн 14-мĕшĕнче пĕтĕмлетеççĕ. Çĕнтерỹçĕсене Тав çырăвĕпе тата укçан хавхалантараççĕ. |
Çулăм чĕлхи пек пионер галстукĕ, комсомолецсен лозунгĕсем, кăкăр умне çакмалли сăваплă паллăсем паянхи яш-кĕрĕмшĕн музейра упранакан ХХ ĕмĕр экспоначĕсем кăна. Комсомол организацийĕнче пулса çĕнĕ пурнăç стройкисен романтикине астивнисемшĕн вара çак япаласем - çамрăклăх çути, ĕмĕр манăçми хĕрÿллĕ тапхăр.
Ленинла комсомол йĕркеленнĕренпе 100 çул çитрĕ. Ку юхăм иртнĕ ĕмĕрте çуралнă çынсен пурнăçĕнче тарăн йĕр хăварнă. Комсомол ретĕнче тăни ун чухне пысăк чыс шутланнă-çке. Октябрь уйăхĕн 29-мĕшĕнче пĕтĕм çĕршыв комсомол 100 çул тултарнине анлăн паллă турĕ. Çтерлĕ хулинчи чăваш наципе культура автономийĕ вырăнти 6№ библиотекăпа (ертÿçи В.Ю.Зорина) пĕрле юбилей каçĕ ирттерчĕ. Кунта автономин членĕсем (ертÿçи Ф.В.Кузьмин), чĕннĕ хăнасем пуçтарăнчĕç.
Юбилее хатĕрленсе библиотека ĕçченĕсем комсомолпа çыхăннă япаласемпе атрибутсенчен курав йĕркеленĕ: халиччен упранса юлнă комсомол билечӗ, ВЛКСМăн Хисеп хучӗсем, комсомол çинчен хывнă юрăсен пластинкисем, комсомол значокĕсем, алăпа çырса пынă юрăсен пуххисем. Темрен те хаклă вĕсем пирĕншĕн!
Пĕчĕк кăна япаласем хăйсенче питĕ нумай пулăм упраççĕ: çамрăклăх, ĕçри пиллĕкçуллăхсем, колхозсем йĕркеленнĕ вăхăтсем, Тăван çĕршывăн аслă вăрçи, вăрçă хыççăнхи çĕршыва çĕклени, çĕнĕ çĕрсене уçни, Çĕпĕрти чи пысăк стройка - БАМ.
Библиотека ĕçченĕсем ВЛКСМ историйӗпе, йăли-йӗркипе, Пӗтӗм Раççейри комсомол юхăмӗпе тӗплӗн паллаштарчӗç. Мероприятие чӗннӗ хăнасем хăйсен комсомолла çамрăклăхне аса илчӗç. Г.В. Дмитриев, О.П. Федорова, Ф.В. Кузьмин, З.Е. Осипова, Л.И. Маркина, В.Ю. Зорина, М.М. Воробьева, Е.Н. Борисова ĕнерхи комсомолецсем хăйсен ӗçри çитӗнӗвӗсемшӗн еплерех савăнни, субботниксенче кăмăлтан ӗçлени, унтан çут çанталăк ытамӗнче пӗрле канни, тӗрлӗ пултарулăх конкурсӗсем ирттерни çинчен каласа пачĕç. Шкул çулĕсенче никĕсленнĕ çынлăх туйăмĕсем (пĕр-пĕрне ăнланма, пулăшма хатĕрри) вĕсенче паянхи кунччен упранса юлнă. Нумай-нумай ырă ĕçсем пурнăçланă комсомол çулĕсенче: колхоза пахча çимĕç, хирти кăшмана пуçтарса кĕртме пулăшнă. Хĕллехи каникулта колхоз шучĕпе тĕрлĕ хуласене экскурсисене кайнă. Ватăсене тимуровецсен ушкăнĕ пулăшатчĕ. Ырă ĕçшĕн никам та укçа ыйтман. Концертсем, спектакльсем хатĕрленĕ. Начартарах вĕренекенсене пулăшма вăйлăраххисене çирĕплетнĕ, стена хаçачĕсем кăларнă тата ытти те. Аса илмелли питĕ нумай пулчĕ.
Пĕтĕм чун-чĕререн хавхаланса манăçми юрăсем шăранчĕç: «Не расстанусь с комсомолом», «Песня о тревожной молодости», «И вновь продолжается бой…», «Мой адрес - Советский Союз» тата ыт.те.
Юбилей каçĕ пурин кăмăлне те кайрĕ, вăл кашнин чĕринчех ырă туйăмсем çуратрĕ.
Людмила МАРКИНА.
Çтерлĕ хули.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Июлӗн 5-мӗшӗнче Тутар ял хуçалăх наукăпа тӗпчев институчӗн Лайăш районӗнче вырнаçнă эксперимент хирӗсен лаптăкӗнче «Пӗтӗм Раççейри хир кунӗ - 2017» инновацилле агропромышленность комплексӗн форум-куравӗ уçăлчӗ. Курав экспозицийӗ «Усен-тăран ӳстересси», «АПКсене инженерипе техника тивӗçтерӗвӗ», «Выльăх-чӗрлӗх ӗрчетесси», «Кампус», «Техника куравӗ», «Мелиораци» пайсенчен тăрать. Хир кунӗ аграрисене ял хуçалăх çӗнӗлӗхӗсемпе тата пӗр-пӗрин опычӗпе...
❮
❯
Июлӗн 5-мӗшӗнче Тутар ял хуçалăх наукăпа тӗпчев институчӗн Лайăш районӗнче вырнаçнă эксперимент хирӗсен лаптăкӗнче «Пӗтӗм Раççейри хир кунӗ - 2017» инновацилле агропромышленность комплексӗн форум-куравӗ уçăлчӗ. Курав экспозицийӗ «Усен-тăран ӳстересси», «АПКсене инженерипе техника тивӗçтерӗвӗ», «Выльăх-чӗрлӗх ӗрчетесси», «Кампус», «Техника куравӗ», «Мелиораци» пайсенчен тăрать.
Хир кунӗ аграрисене ял хуçалăх çӗнӗлӗхӗсемпе тата пӗр-пӗрин опычӗпе паллашма, контрактсем çирӗплетме май парать. Мероприятие РФ ял хуçалăх министрӗ Александр Ткачев, ТР Президенчӗ Рустам Минниханов, Китай Халăх Республикин делегацийӗ, Раççей регионӗсенчи ял хуçалăх министерствисен представителӗсем тата агропромышленноçпа çыхăннă 300 яхăн организаци хутшăнчӗç.
«Пӗтӗм Раççейри хир кунӗ» форум-курава уçма чăвашсем те хутшăннă. Çарăмсан районӗнчи Акрель Культура çурчӗн « Çăлкуç» ансамблӗ «Халăхсен Туслăхӗ» композицире чăваш юррине юрланă. |
Яков Ухсай – фронтовик. Вăл Совет Çарĕн паттăр салтакĕсемпе пĕрле Атăл хĕрринчен Шпрее патне çити утса тухнă. Çар хаçатĕнче ĕçленĕ, совет салтакĕсен паттăрлăхĕ çинчен нумай çырнă. Вăрçă хирĕнче пăшалпа та‚ перопа та хастар çапăçнăшăн «Хĕрлĕ Çăлтăр» орденне (1942ç)‚ Тăван çĕршывăн аслă вăрçин орденĕсене, (1944ç) «Тăван çĕршывшăн 1941-1945 çç аслă вăрçинче Германие çĕнтернĕшĕн» медаль илме тивĕçнĕ. Яков Ухсай 1946 çулта килне таврăннă.
Фронтовикăн уйрăм ĕçĕнчи характеристикăра çапла çырнă: «31-мĕш Вислеян танк корпусĕн капитанĕ Яков Гаврилович Ухсай «На штурм» хаçатăн редакцинче ĕçленĕ вăхăтра‚ апрель уйăхĕн 24-мĕшĕнчен хăйне пултаруллă çар журналисчĕ пек кăтартрĕ. Львов тата Вислу хулисемшĕн çапăçнă чух редакци ĕçне тÿрĕ кăмăлтан пурнăçларĕ. Унăн очеркĕсене салтаксемпе офицерсем вулама юрататчĕç. Вĕсенче журналист корпусăн паттăрлĕхĕпе çар ăсталăхне уçса паратчĕ.
«На штурм» хаçатăн яваплă редакторĕ‚ Колнооки майор‚ 31-мĕш Вислеян танк корпус Гвардийĕн политуйрăмĕн начальникĕ Попов полковник».
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Тутарстанри иккӗмӗш е ытларах ача çуратнăшăн (е усрава илнӗшӗн) парăнакан 250 пинмӗш сертификатăн хуçи районтан е ытти хуларан пулсан, илмешкӗн Хусанах килме тӳр килет. Çак çемьене уйрăммăн чыслама хатӗрленет республика. Кун çинчен паян «Татар-информ» информаци агентствинче иртнӗ черетлӗ пресс-конференцире РФ Пенси фончӗн Тутарстанри уйрăмӗн управляющийӗн çумӗ Асия Валиуллина пӗлтерчӗ. Çак...
❮
❯
Тутарстанри иккӗмӗш е ытларах ача çуратнăшăн (е усрава илнӗшӗн) парăнакан 250 пинмӗш сертификатăн хуçи районтан е ытти хуларан пулсан, илмешкӗн Хусанах килме тӳр килет. Çак çемьене уйрăммăн чыслама хатӗрленет республика. Кун çинчен паян «Татар-информ» информаци агентствинче иртнӗ черетлӗ пресс-конференцире РФ Пенси фончӗн Тутарстанри уйрăмӗн управляющийӗн çумӗ Асия Валиуллина пӗлтерчӗ.
Çак телейлӗ çын кам пуласси хальлӗхе паллă мар-ха, çавăнпа, аннесем, сертификат илмешкӗн документсене Пенси фондне кайса парассине вăраха ан тăсăр. Аса илтеретпӗр, РФ Президенчӗн Указӗпе килӗшӳллӗн, амăш капиталӗн программине 2021 çулхи декабрӗн 31-мӗшӗччен тăснă. Çавăнпа ăна илес тесен, çемьери иккӗмӗш е виççӗмӗш ача 2021 çулхи декабрӗн 31-мӗшӗччен çуралмалла (е усрава илӗнмелле). Амăш капиталӗн сумми 2018 çулта - 453 026 тенкӗ. |
Çак пĕлтерĕшлĕ пулăм нумай пулмасть иртнĕ пулин те, идейăна пурнăçа кĕртес шухăш икĕ çул каялла Ситекĕн 255 çулхи юбилейне палăртнă вăхăтра çуралнă. Шăпах ун чухне Ситек халăхĕ пĕр-пĕринпе çыхăнтарса тăракан тăванлăх тĕввине чĕрисем урла ирттерсе туйса илнĕ, паянхи чăнлăха урăх енчен курма пултарнă тата вĕсене «Пулас несĕлсене хамăр хыççăн мĕн хăваратпăр-ха?» текен ыйту шухăшлаттарнă.
— Ялăн чаплă юбилейне палăртма валли чылай материал пухрăмăр. Пухнă пурлăха упрамалли вырăн çинчен калаçу хускалса кайсан, ял старости Иван Григорьев музей уçма сĕнчĕ. Çĕнĕ пуçарура çийĕнчех ун майлисем тупăнчĕç, çаксем вĕсем истори вĕрентекенĕ Людмила Романова ертсе пыракан вырăнти шкул вĕрентекенĕсем, — аса илсе каласа парать Çирĕклĕ ял Совечĕн пуçлăхĕ Александр Петров.
ООО «Урожай» ял хуçалăх предприятин ертÿçи Юрий Иванов музей валли хуралтă шырас ыйтăва татса пама пулăшнă. Вал кивĕ кантурăн хуралтине культура заведени тума сĕннĕ. Хăй те хĕрринче тăрса юлман — юсав ĕçĕсене пурнăçлама строительство материалĕпе пулăшнă.
— Чунра Ситек халăхĕпе унăн ал ăстисемшĕн мăнаçлăх çуралать. Çитменнине хальлĕхе районта çакăн пек центр çук, — савăнăçне пытармасăр пĕлтерет хуçалăх ертÿçи.
Иван Кириллович ялшăн пысăк пĕлтерĕшлĕ ĕçе пурнăçлама пулăшнăшăн ял-йыша, шкул директорĕ Александр Гильдеев ертсе пыракан вĕрентекенсен коллективне, ял тăрах пуçлăхне Александр Петрова тата хăйĕн çемйине тав тăвать.
— Мана пурнăç тăршшĕ ăнса пырать — манпа пĕр çулпа манпа пĕр еннелле пăхакан лайăх çынсем, тус-юлташсем, шанчăклă пулăшакансем утаççĕ. Варах вăхăт професси шайĕнче сăн ÿкерни те пулăшрĕ музей йĕркеленĕ ĕçре, — каласа парать Иван Григорьев.
Нарăс уйăхĕн вĕçĕнче культура заведенине официаллă уçнă. Хаклă хăнасене тĕп экскурсовод, вырăнти шкулта истори вĕрентекен Людмила Романова музейпа паллаштарнă:
— Музее эпир Чăваш наци культурин центрĕ — «Арча» ят патăмăр. Чăвашсен арча мĕн авалтан çемье ăнăçлăхне, пурлăхне тата йăхсен çыхăнулăхне палăртнă. Çавăнпа та эпир чи курăнакан вырăна алăпа тунă асамлă арча вырнаçтартăмăр. Пирĕн музейра темиçе зал. Пĕр залĕнче чăвашсен авалхи пÿлĕмне курма пулать. Кунта кăмака мăнаçланса ларать, ун çумĕнчех ухват, турчăка, куршуксем. Тĕпелте ача сăпки, пир тĕртмелли станок… Паттăрла иртнĕ пурнăçăн залĕнче Аслă Отечественнăй вăрçăра пуçне хунă тата сывă таврăннă паттăрсен тулли списокĕпе, ялпа район, çĕршав аталанăвне ĕлĕш хывнă çынсен ячĕсемпе паллашма пулать. Ял çыннин ĕç инвентарĕпе тата инструменчĕсемпе тулли кил картийĕ те интереслентерет. Радиоаппаратурăн пĕчĕк залĕнче киноаппарат, ялти пĕрремĕш телевизор, транзисторлă радиоприемниксемпе ĕлĕкхи фотоаппаратсем тăратнă. Ялти халăх ăстисен пÿлĕмĕнче вăрах вăхăт киленсе сăнаса çÿреме пулать.
Музее пĕрремĕш хут курма килнисене уникаллĕ экспонатсен пысăк шуче тĕлĕнтернĕ. Çак пысăк ĕç ситексен йăли-йĕркине, тăван чĕлхепе культурине сыхласа хăварма пулăшатех.
Владимир СМОЛОВ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Çтерлĕ хулинче виççĕмĕш хут «Санăн сассу» («Твой голос») юрă ăстисен тата «Сăмах килĕшĕвĕ - 2020» илемлĕ вулакансен республикăри конкурсĕсем иртрĕç. Мероприятие ППУн Çтерлĕри филиалĕ, Çтерлĕ хула администрацин вĕрентÿ тата культура уйрăмĕсем йĕркеленĕ.
Конкурса республикăри хуласемпе районсенчи шкул çулне çитичченхи ачасем, вăтам тата хушма пĕлÿ паракан вĕрентÿ организацийĕсем, колледжсемпе аслă вĕрентÿ учрежденийĕсен студенчĕсем, учительсем, хушма пĕлÿ паракан педагогсем хутшăнчĕç. Çакна та палăртса хăварас килет: кăшăлвирус пандемине пула çĕршывра асăннă мероприятисем куçăн мар мелпе, ярса панă видекуравсем урлă çеç иртрĕç. Конкурса хутшăнакансен пултарулăхне профессиллĕ вокалистсем, малта пыракан театрсен артисчĕсем, Ĕпхÿ, Салават, Çтерлĕ, Октябрьски хулисенчи вĕренÿ заведенийĕсен преподавателĕсем хак пачĕç.
Вокал конкурсĕ пилĕк номинаципе - эстрада юрри, халăх эстради, халăх юрри, классикăлла вокал произведенийĕ тата патриотизм юрри - иртрĕ. Патриотизм юрри номинацие икĕ категорие уйăрнă: «юрлама юратакансен» тата «профессилле юрăçăсем». «Профессилле юрăçăсем» категорие вăтам тата аслă вĕренÿ заведенийĕсенчи вокал уйрăмĕнче вĕренекен студентсем тата преподавательсем хутшăнчĕç.
Пултарулăх конкурсĕнче хăйсен ăсталăхне Федоровка тăрăхĕнчи Урал шкул ачисемпе учителĕсем те туллин кăтартса пачĕç. Вĕрентекенсен «Надежда» вокал ушкăнĕ (ертÿçи - С.В. Юдина) «халăх эстради» номинацире III степень лауреачĕ, 10-мĕш класра пĕлÿ пухакан Александра Данилова «Наци эстради» номинацире III степень лауреачĕ (С.В. Юдина), 9 класc вĕренекенĕ Дарья Семенова вара «халăх эстради» номинацире I степень дипломанчĕ (С.В. Юдина) пулса тăчĕç.
Александра Данилова «Сăмах килĕшĕвĕ» конкурсра та вăй виçсе пăхма шутларĕ. Кунта вăл ыттисенчен мала тухса II cтепень ларуреачĕ ята тивĕçрĕ (ертÿçи - Е.А. Николаева).
Светлана Юдинапа Елена Николаева вĕрентекенсем «Санăн сассу-2020» тата «Сăмах килĕшĕвĕ-2020» республика конкурсĕсен лауреачĕсемпе дипломантне хатĕрленĕшĕн ятарлă дипломсене тивĕçрĕç.
Хальхи вăхăтра «Надежда» ансамбль хастарĕсемпе шкул вĕренекенĕсем Пĕтĕм Раççейри (унта ют çĕршывра пурăнакансем те хутшăнаççĕ) Чăваш автономи облаçĕ 100 çул тултарнине халалласа иртекен «Асамат кĕперĕ» интернет-фестивале хутшăнма хатĕрленеççĕ.
Светлана ЮДИНА,
Урал шкулĕн вĕрентекенĕ.
Федоровка районĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Пушкăртстан уйрăм экспозици тăратать, унта республикăри фермер тата хресченпе фермер хуçалăхĕсен продукцине тăратаççĕ.
Ĕçлĕ программа йĕркипе сĕт тата сыр производствипе секцисем ирттереççĕ, сывă апатлану тата сывлахшăн усăллă çăкăр тăвассипе çавра сĕтелсем пулаççĕ.
«Наш Бренд» фестивальпе пĕрле пуçласа I «ПродТехЭкспо» ятарлă проект пулать. Унта ялхуçалăх продукцине чĕркемелли тата ĕçлесе хатĕрлемелли оборудованин (хамăр çĕршыври тата Германинчи) анлă экспозицине тăратаççĕ.
Тĕпленрех: https://regnum.ru/news/society/2779355.html
ИА REGNUM.
Уçă çăлкуçсенчен илнĕ сăнÿкерчĕк.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Ĕнер Паллă мар салтак кунĕ пулчĕ. Çук, уяв мар, вăл — Тăван çĕршывăн Аслă вăрçинче унăн никама пăхăнманлăхĕпе ирĕклĕхĕшĕн хăйĕн пурнăçне шеллемесĕр çапăçса пуç хунă ятсăр салтака аса илсе пуç таймалли кун.
Пирĕн тивĕç: хăйĕн вилĕмĕпе тăшмана малалла иртме паман паттăрсене ялан асра тытасси, çитĕнекен ăрăва аслă ăрусен паттăрлăхĕпе мăнаçланма вĕрентесси.
Ситек шкулĕнче вĕренекенсем те çак кун вăрçăран таврăнман паттăрсене халалланă мемориал патне чечексем хунă.
Сергей СЕМЕНОВ
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Артемьев, А. С. Çулăмра çуннă çамрăклăх : повеçсем, калав : [вăтам тата аслă çулхи шкул ачисем валли] / Александр Артемьев ; [ Г. А. Антонова пухса хатěрленě]. - Шупашкар : Чăваш кěнеке изд-ви, 2008. - 430, [2] с. : портр., ил.; 20 см. - (Шкул библиотеки). - Тупм.: Юлашки юрă ; Алтăр çăлтăр ; Ан авăн, шěшкě ; Симěс ылтăн.
Александр Артемьевăн пултарулăхĕ пуян, нумай енлĕ. Вăл повеçсемпе калавсем, сăвăсем, очерксемпе тĕпчев ĕçĕсем çырнă, классиксен произведенийĕсене чăвашла куçарнă. Унăн паллăрах кĕнекисем: «Ан авăн шĕшкĕ» (1950), «Салампи» (1956, 1966, 1983), «Улма йывăç авăнать» (1958), «Хунавлах хăрнисем» (1970), «Симĕс ылтăн» (1971), «Тăвăл умĕн» (1975), «Юлашки юрă» (1981), «Пурнăç чăнлăхĕпе писатель ăсталăхĕ» (1984), «Суйласа илнисем» (икě томпа, 1986).
Çĕнĕ кĕнекере писателĕмĕрĕн «Ан авăн, шĕшкĕ» калавĕ тата «Юлашки юрă», «Алтăр çăлтăр», «Симĕс ылтăн» повеçĕсем вырăн тупнă. Хайлавсенче чăн пурнăç тапса тăрать. Вĕсенчи тĕп геройсем – авторпа пĕрле вăрçă вут-çулăмĕнче çунса пиçĕхнĕ, Тăван çĕршыв ирĕклĕхĕшĕн кĕрешсе юн тăкнă салтаксем. Вĕсен кулленхи ĕçĕ-хĕлĕ, таса юратăвĕ, çапăçусенчи паттăрлăхĕ паянхи тата ыранхи вулакансемшĕн те – ырă тĕслĕх.
Гордеев, Д. В. Хěрес хывнă хěвел : роман, повеçсем / Денис Гордеев. - Шупашкар : Чăваш кěнеке изд-ви, 2008. - 414, [2] с. : ил. - Тупм.: Хěрес хывнă хěвел : роман. Повеçсем : Аххаяс-маххаяс ; Пуранман мăйкăч.
Денис Гордеев чылай кĕнекесен авторĕ. Ватти те, çамрăкки те вĕсене юратсах вулаççĕ. Çыравçă çăмăл, ăнланмалла чĕлхепе çырать.
Ку кĕнекене «Хĕрес хывнă хĕвел» романпа «Аххаяс-маххаяс» тата «Пурăнман мăйкăч» ятлă икĕ повесть кĕнĕ. Автор кашни хайлав пуçламăшĕнчех эпиграф илсе панă. Хайлавсене пурне те пĕр тема пĕрлештерсе тăрать – паянхи кăткăс пурнăç, ырăпа усал кěрешěвě. Вулакансене кăсăклантарса яракан самантсем чылай.
Самана улшăннă май çынсен пурнăç йĕрки те урăхланать. Ырăпа усал кĕрешĕвĕнче усалли маларах пырать. Пасар саккунĕ çула çитнисене те, çамрăк ăрăва та суяпа ултав айне тăвать. Çапах та произведенисен тĕп персонажĕсем çынлăхпа чунлăха сутас марччĕ тесе пурăнаççĕ.
Романпа повеçсен чĕлхи сăнарлă, сюжечĕсем хивре.
Кибек, М. Кайăк тусě : роман / Мěтри Кибек. - Шупашкар : Чăваш кěнеке изд-ви, 2008. - 381, [2] с. : ил.; 20 см. - (Шкул библиотеки). - Кăларăм паллинче авт. : Дмитрий Афанасьевич Кибек (Афанасьев).
Мĕтри Кибек (Дмитрий Афанасьевич Афанасьев) (1913-1991) литература ĕçне çамрăклах кÿлĕннĕ. 1932 çулта «Коммунар» хаçатра унăн малтанхи сăвви, 1933 çулта «Трактор» альманахра пĕрремĕш калавĕ пичетленсе тухнă.
Вулакансем унăн «Уйăх витĕр çул курăнать», «Тăван çĕршывшăн», «Çамрăк çын», «Вăрман улăпĕ», «Хитре хĕрарăм» тата ытти кĕнекисене аван пĕлеççĕ. «Паттăрсем хыпарсăр çухалмаççĕ» романĕшĕн писателе Чăваш АССРĕн Патшалăх премине панă.
Мĕтри Кибекĕн «Кайăк тусĕ» романĕ çамрăксем те, аслисем те кăмăлласах вулакан произведенисен шутне кĕрет, çавăнпа та ăна кăçал тепěр хут уйрăм кĕнекен пичетлесе кăларчěç.
Сунар хуçалăхне çамрăк директор Виктор Тараев киличчен браконьерсем хăйсене питĕ ирĕклĕ туйнă. Саккунсене пăхăнма хăнăхманскерсем, вĕсем малтан çĕнĕ пуçлăха хирĕç тăраççĕ. Вăрмана ачаранпах лайăх пĕлекен директор çут çанталăка юратакансене хăй тавра пухма май тупать-тупатех.
Кибеч, А. Чěлхесěр пике : повеçсем / Кибеч ; [Н. Максимов умсăмахě, ред.]. - Шупашкар, 2008. - 342 с. - А. И. Кибеч кěнекисем : с. 342. - Тупм. : Чěлхесěр пике ; Шěвěр сăнăсем ; Синкерлě чăнлăх ; Несěлсен сасси ; Вăхăтсăр вилěм ; Тутлă çимěç ; Çěр çинчи тамăк.
Кĕнекене авторăн çичĕ повеçĕ кĕнĕ. Кашни çын чăнлăхне эпир хальхи бизнес йĕркисене сăнлакан «Чĕлхесĕр пикере» е «Тутлă çимĕçре» те, Атăла пĕвĕленĕ чухнехи («Шĕвĕр сăнăсем») е Чернобыльти («Вăхăтсăр вилĕм») тимсĕрлĕхе пула тÿсме тивнĕ инкексем çинчен калакан повеçсенче те, Тăван çĕр-шывăн Аслă вăрçинчи синкерлĕ икĕ саманта илсе кăтартакан «Çĕр çинчи тамăк» хайлавра та сисетпĕр.
«Несĕлсен сасси» повеçре тĕп герой ватă çын каласа кăтартнă легендăна чуна хурать те халăх историне пачах çĕнĕлле хаклас шухăш патне çитет. Анчах çакă вăл çиелтен пăхсан кăна кĕтменлĕх пек туйăнать. «Синкерлĕ чăнлăх» повеçре ялта вăтăрмĕш çулсенче пулса иртнĕ конфликт чăннипе халĕ те сÿнменнине кăтартса панă.
Юхма, М. Ахăрсамана : историлле роман / Юхма Мишши. - Шупашкар : Çěнě Вăхăт, 2008. - 283, [1] с.; 20 см. - («Хуркайăк çулě» историллě романсен ярăмě ; 8-мěш кěнеке).
Юхма Мишши (Ильин-Юхма Михаил Николаевич) – чăваш халăх писателĕ, талантлă тĕпчевçĕ-академик, пĕтĕм тĕнчипе паллă çыравçă. Вăл икçĕр ытла кĕнеке авторĕ. Унăн хайлавĕсене çĕр ытла чĕлхепе куçарса кăларнă. Вăл нумай-нумай литература премийĕн лауреачĕ.
Михаил Николаевич Юхма çырнă «Ахăрсамана» историллĕ роман 12 кĕнекерен тăракан «Хуркайăк çулĕ» романсен ярăмне кĕрет. Вăл çак тетралогире шучĕпе саккăрмĕш кĕнеке пулать. Писателĕн малтанхи çичĕ романĕ уйрăм кĕнекен пичетленсе вулакансем патне çитнĕ.
Автор кĕнекене Пăлхарти тусĕсене, Галя Колева-Маджаровăпа Христо Маджарова, халалланă.
Çĕнĕ романра авалхи пăлхар-чăвашсен XII ĕмĕрти пурнăçне çырса кăтартнă. Историллĕ хайлаври ĕçсем вунвиççĕмĕш ĕмĕрĕн пĕрремĕш çурринче, пирĕн авалхи ламтайсем пĕтĕм вăйне пухса тискеррĕн килсе тапăннă тутар-монголсемпе патăррăн кĕрешнĕ çулсенче пулса иртеççĕ.
Вулакансем Пачман-паттăр, Чăваш-паттăр, Каçи-Пăрăнтай, Субедей, Пике-патша, Упи-паттăр, Ылттăнпик патшапа Ылттăнчеч хĕрĕ çинчен вуласа пĕлме пултараççĕ. Романра тĕпчевçĕсене тавлашу пуçарса ямалли кăткăс самантсем чылай.
Ялкир, П. Суйласа илнисем : сăвăсем, юрăсем, поэмăсем, пьеса, куçарусем / Петěр Ялкир ; [В. Родионов умсăмахě]. - Шупашкар : Чăваш кěнеке изд-ви , 2008. - 511 с., [32] л. ил. : портр., ил., фот.; 20 см - Кăларăм паллинче авт. : Петр Ялгир ( Петр Алексеевич Тихонов).
Петр Алексеевич Тихонов (Петĕр Ялгир) – СССР Писателĕсен союзĕн членĕ, Чăваш АССРĕн культурăн тава тивĕçлĕ ĕçченĕ, Хĕрлĕ Чутай районĕн хисеплĕ гражданинĕ, П. Хусанкай ячĕллĕ преми лауреачĕ.
Кĕнекене çыравçăн сăввисемпе юррисем, поэмисемпе пьеси, куçарăвĕсем кăна мар, тĕслĕ сăн ÿкерчĕксем те кĕнĕ. Вулакансем «Кун-çул кĕввисем», «Салтак сасси», «Юрату кăварĕ», «Юрăсем», «Кулăш кушелĕ» тата ытти пайсемпе паллашма пултарĕç.
Хайлавсенче Чăваш çĕршывĕ, совет çыннисен Тăван çĕршывăн аслă вăрçинчи паттăрлăхĕ, халăхсем хушшинчи туслăх, чунлăхпа юрату тата ытти темăсем тĕп вырăн йышăнаççĕ.
Петĕр Ялкир сăввипе кĕвĕленĕ юрăсем ик çĕр аллăран та иртеççĕ («Тус-тăвана тĕл пулсан», «Чакăр куçсем», «Кашла, йăмра», «Çурхи юрă», «Хĕрлĕ Чутай районĕн гимнĕ»). Сăмахран, унăн сăмахĕсемпе Ф. Лукин кĕвĕленĕ «Хăмла пахчи» юрра илтмен çын çук та пулĕ. |
«РЖД» УАО пӗлтернӗ тăрăх, 2018 çулта Раççейре футболпа иртекен тӗнче чемпионатне хатӗрленес ӗçе пирӗн «Хусан», «Хусан-2» чугун çул вокзалӗсем йăлтах вӗçленӗ. Пӗтӗмпе мундиале йышăнма Раççейри 11 хулари 32 вокзал комплексӗ хутшăнать. Вӗсенчен 13-шӗ хатӗр мар-ха, çитес çулхи март уйăхӗнче ӗçсене вӗçлемелле. Кашни вокзалта мобильлӗ техникăна зарядкăна лартмалли станцисем, автоматлă майпа...
❮
❯
«РЖД» УАО пӗлтернӗ тăрăх, 2018 çулта Раççейре футболпа иртекен тӗнче чемпионатне хатӗрленес ӗçе пирӗн «Хусан», «Хусан-2» чугун çул вокзалӗсем йăлтах вӗçленӗ. Пӗтӗмпе мундиале йышăнма Раççейри 11 хулари 32 вокзал комплексӗ хутшăнать. Вӗсенчен 13-шӗ хатӗр мар-ха, çитес çулхи март уйăхӗнче ӗçсене вӗçлемелле.
Кашни вокзалта мобильлӗ техникăна зарядкăна лартмалли станцисем, автоматлă майпа икӗ чӗлхепе информаци пӗлтерекен системăсем, тӗрӗслев оборудованийӗсем лартаççӗ. Чемпионат вăхăтӗнче видеосăнав камерисем çинчи даннăйсене упрамалли вăхăта 30 талăка çитереççӗ.
Юлашки даннăйсем тăрăх, Хусан чи нумай болельщиксене турттаракан виççӗмӗш хула. Кунта болельщиксене тӳлевсӗр турттаракан 64 ятарлă рейс пулать. Мускава - 148, Санкт-Петербурга- 84. ( Рамиль Гали сăнӳкерчӗкӗ) |
„Майăн 12-мĕшĕнчен Пушкăртстан Республикинчи вĕренÿ учрежденийĕсем унчченхи режимпах ĕçлеççĕ, вĕренÿ дистанциллĕ пырать. 1-4 классенче вĕренекенсемшĕн вĕренÿ çулĕ майăн 22-мĕшĕнче, 5-11 классемшĕн майăн 29-мĕшĕнче вĕçленет.
Колледжсемпе аслă шкулсенче вĕренÿ программăпа килĕшÿллĕн вĕçленет.
Майăн 12-мĕшĕнчен ашшĕ-амăшĕсем ĕçе тухнă ачасемшĕн ача сачĕсенчи дежурнăй группăсенче вырăн уйăрса парĕç. Унта çÿремешкĕн ашшĕ-амăшĕн (законлă представительсен) вĕрентÿ пайне е ача çÿренĕ ача сачĕн руководителĕ ячĕпе майлă кирек епле мелпе ирĕклĕ формăпа заявлени çырмалла. Çавăн чухне пурăнакан вырăнти поликлиникăран ача сывă пулни çинчен справка илмелле.
Хушма пĕлÿ паракан учрежденисем майăн 12-мĕшĕнчен хăйсен ĕçне дистанциллĕ мелпе малалла илсе пырĕç”, - ăнлантарса панă Фанур Ягафаров Фейсбукри хăйĕн страницинче.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Аургазă хыпарçи" Администраци çырулла килĕшÿ парсан çеç сайтри информацин копине тума юрать |
ТР çамрăксен ӗçӗсен тата спорт министрӗ Владимир Леонов Хусанта Конфедераци Кубокĕ умӗнхи «Рубин» тата «ЦСКА» хушшинчи иртнӗ тӗрӗслев матчӗ пирки çапларах каланă: «Малтанласа тунă пӗтӗмлетӳсем тăрăх, матча 22 пин çын пынă. Стадиона килнӗшӗн çынсене тав сăмахӗ каласшăн, мӗншӗн тесен Конфедераци Кубокӗнче пулакан системăна сирӗнсӗр тӗрӗслеме май пулмастчӗ. Çак мероприятишӗн яваплă...
❮
❯
ТР çамрăксен ӗçӗсен тата спорт министрӗ Владимир Леонов Хусанта Конфедераци Кубокĕ умӗнхи «Рубин» тата «ЦСКА» хушшинчи иртнӗ тӗрӗслев матчӗ пирки çапларах каланă:
«Малтанласа тунă пӗтӗмлетӳсем тăрăх, матча 22 пин çын пынă. Стадиона килнӗшӗн çынсене тав сăмахӗ каласшăн, мӗншӗн тесен Конфедераци Кубокӗнче пулакан системăна сирӗнсӗр тӗрӗслеме май пулмастчӗ. Çак мероприятишӗн яваплă службăсен хакӗсем тăрăх, системăра нимӗнле йăнăшсем те пулман. Унсăр пуçне, стадион канлӗлӗх тата илемлӗх енчен уйрăлса тăнине те палăртнă вӗсем.
Пӗтӗмӗшле эпир тӗп сервиссен тӗрӗслевне ирттертӗмӗр. Матчра FIFA представителӗсем те пурчӗ. Вӗсем те куракансен идентификацийӗн çӗнӗ системнине (болельщикăн паспорчӗпе билетсене кăтартса стадиона кӗни) пысăк хак пачӗç. Малашне çак системăна Конфедераци Кубокӗнче те усă кураççӗ. Пирӗншӗн ку пулăм пысăк тӗрӗслевччӗ, мӗншӗн тесен çак теста ирттерекен тăван çӗршыври пӗртен-пӗр хула, пӗртен-пӗр стадион - эпир пултăмăр. Малтанлăха пӗтӗмлетӳсем туса тӗллевсене пурнăçларăмăр тесе калама пулать. |
Готсем, — II—IX ĕмĕрсем хушшинче пурăннă герман халăхĕ. VIII ĕмĕрччен Европăри шайĕ самай пысăк пулнă.
готсен пурăну вырăнĕсем
ИсторийĕПравить
Готсен кăк вырăнĕ Скандинавире шутланать. Каярахпа вĕсем хальхи Польшăн çурçĕрти çĕрĕсем çине (Померанине) çитнĕ, тата каярах кăнтăралла куçнă. 230 çулта хальхи Украина çĕрĕнче готсен патшалăхĕ йĕркеленнĕ. Черняхов культуринче те вĕсен витĕмĕ пысăк тесе шутлаççĕ.
III ĕмĕрте готсем Дакинчен (хальхи Румыни çĕрĕсем) римлянсене хăваласа янă. Ку вăхăталлах вĕсем икĕ ушкăнна пайланнă тесе шутлаççĕ — анăçрипе (вестготсем) тухăçри (остготсем) ушкăнсем çине.
375 çулта хунсем вĕсен патшалăхне килсе аркатнă. 376 çулта готсем Танай урлă каçса Балкан çурутравне çитнĕ. |
Эпир 13 хисепе юратсах каймастпăр. Çапах та унра ним айăпĕ те çук. Вăл çын кевтин (кĕлеткин) пайĕ пек. Кĕлеткен пĕр-пĕр пайĕ çитмест пулсан этем кăлтăклă курăнать. Çавăн пекех хисепсен ретĕнчи 13 цифрăна кăларса пăрахсан вĕсен йышăннă йĕрки пăсăлать. «Эсир 13 хисеп çине еплерех пăхатăр?» текен ыйтăва чылай пĕлĕше патăм. Ытларах пайĕ сÿрĕккĕн пăхаççĕ. Пĕрисем юратмаççĕ ăна, теприсем вара чун-чĕререн кăмăллаççĕ.
«Вун виççĕ - манăн чи юратнă хисеп, - терĕ пĕр пĕлĕшĕм. - Мана шкулта, институтра экзамен тытнă чух ялан тенĕ пекех 13-мĕш билет лекетчĕ. (Вăл икĕ институт пĕтернĕ - авт.). Экзаменсене хатĕрленнĕ чухне чи малтан пĕрремĕш, унтан вун виççĕмĕш билетсене вĕренеттĕмччĕ. Яланах пиллĕк илеттĕмччĕ. Пĕрле вĕренекенсем те тĕлĕнетчĕç çапла пулнăшăн. Унтанпа чылай вăхăт иртрĕ ĕнтĕ. Эпĕ халĕ çемьеллĕ. Икĕ ывăлăм пур. Вĕсене иккĕшне те çуратиччен 13-мĕш числора аптра пуçларăм. Асли февраль уйăхĕн, кĕçĕнни ноябрĕн 14-мĕшĕнче çут тĕнчене килчĕç. Ĕçлеме тытăнсан та пĕрремĕш шалу укçи 13 пин илтĕм. Халĕ мăшăршăн та 13 юратнă хисепсенчен пĕри. Сăмах май, савнă мăшăрпа тăхăр çул пĕр класрах вĕреннĕ эпир».
«Эпир февраль уйăхĕн 13-мĕшĕнче 13 сехетре (кăнтăрла иртни пĕррере) çырăнтăмăр, çемье çавăрнă хута алла илтĕмĕр. (Çак кун мăшăрлану çуртĕнче урăх пĕр мăшăр та хут уйăрттарман). Сăмах май, çак çул пирĕн хыççăн ялта тата сакăр туй пулчĕ. «Сирĕн аллăр çăмăл пулчĕ» тесе аса илеççĕ çав çул пĕрлешнĕ мăшăрсем. Унтанпа вунă çул иртрĕ те. Çав çул çемье çавăрнисем пурте йĕркеллех пурăнаççĕ. Ĕçлеççĕ, харпăр хăй ачисене çитĕнтереççĕ.
«Манăн хуняма 1932 çулхи апрель уйăхĕн 13-мĕшĕнче çуралнă. Çак ÿсĕмри ытти ачасем пекех хура-шура чылай курнă вăл. Ачаллах тăлăха юлнă пулин те ăна телейсĕр тесе калаймăн. Хуняçапа (мăшăрĕпе) пилĕк ача ÿстернĕ. Кашни ачине пысăк туй туса хăйсен çемйисемпе пурăнма пилленĕ. Пилĕк ачинчен тăваттăшĕ тăван ялтах пурăнаççĕ. Ман мăшăр - вĕсен кĕçĕн ывăлĕ. Пирĕн аслă хĕр те хунямапа пĕр кунрах, апрель уйăхĕн 13- мĕшĕнче çуралчĕ. Халĕ хĕрĕм хăй икĕ хут анне. Вĕсен ывăлпа хĕр çитĕнет».
«Пирĕн кĕрÿ апрель уйăхĕн 13-мĕшĕнче çуралнă. Хĕрпе 2013 çулта пĕрлешрĕç. Çак çулах пире мăнук парнелерĕç. Мăнукăм, ашшĕ пекех, Çĕлен çулĕнче çут тĕнчене килчĕ. Вун виççĕмĕш хисепе эпир телей кÿрекеннисен шутне кĕртетпĕр. Мĕншĕн тесен вун виççĕмĕш çул кукаçи-кукамай пулса тăтăмăр».
Январь уйăхĕн 13-мĕшĕнче çуралнă ялти тепĕр икĕ арçын питĕ пултаруллă та тăрăшуллă, йĕркеллĕ ачасем пулнине асăнса хăварас килет. Пĕри çемьеллĕ. Мăшăрĕпе хĕрпе ывăл ÿстерчĕç. Халĕ мăнукĕ çитĕнет. Пит хитре хуçалăх тытса пурăнаççĕ. Кил хуçи ялтах ĕçлет. Тепри çамрăкрах-ха. Вăл аслă шкулта вĕренет. Хальхи вăхăтра 3-мĕш курсра дистанци мелĕпе пĕлÿ илет, ялта амăшĕпе пурăнать.
Тепĕр çывăх çыннăмăр 1977 çулхи январь уйăхĕн 13-мĕшĕнче качча кайнă. Анчах мăшăрĕ вăрахламасăрах ĕçкĕçе çаврăннă, хĕрарăм çине час-час алă çĕкленĕ. Пурнăç чĕр тамăка çаврăннă. Çичĕ çултан, икĕ ачаллă пулсан, хăйĕн тăван килне каялла таврăнма тивнĕ. Çемье арканнă.
- Кам пĕлет, тăван киле таврăнни, тен, аван та пулчĕ пулĕ? Ĕçкĕпе иртĕхекен, хĕрарăма пĕрмай кÿрентерекен йĕркесĕр арçынпа телейлĕ ачасем те ÿсеймĕччĕç. Капла ик ачана та ура çине тăратрăм. Вĕсене аслă пĕлÿ илме пулăшрăм. Иккĕш те пысăк туй тусах çемье çавăрчĕç. Халĕ ачасемпе мăнуксемшĕн хĕпĕртесе пурăнатăп, - тет çывăх çыннăм.
13 хисеппе çыхăннисен хушшинче телейлисем чылайрах пулчĕç. Апла пулсан, вун виççе пĕртте айăпламалла мар пулĕ.
Вера БОРЦОВА,
Пелепей хулинчи 2№
ача садĕнчи воспитатель.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Пӗкӗлмере 1974 çулта çуралнă Сергей Рыжиков октябрӗн 19-мӗшӗнче «Союз МС-02» караппа экипажкомандирӗ пулса Халăхсем хушшинчи космос станцийӗ енне çул тытнă. МКС программинче вăл экипажра бортинженер пулса ӗçлӗ. Рыжкиовсем Пӗкӗлмере нумай пурăнман. Çӗпӗре куçса кайнă. Нижневартовскри шкула тата авиатросен клубне вăçлесен Сергей Оренбургри летчиксене хатӗрлекен авиаци училищине вӗренме кӗрет, ăна салатса...
Пӗкӗлмере 1974 çулта çуралнă Сергей Рыжиков октябрӗн 19-мӗшӗнче «Союз МС-02» караппа экипажкомандирӗ пулса Халăхсем хушшинчи космос станцийӗ енне çул тытнă. МКС программинче вăл экипажра бортинженер пулса ӗçлӗ.
Рыжкиовсем Пӗкӗлмере нумай пурăнман. Çӗпӗре куçса кайнă. Нижневартовскри шкула тата авиатросен клубне вăçлесен Сергей Оренбургри летчиксене хатӗрлекен авиаци училищине вӗренме кӗрет, ăна салатса ярсан вӗренӗве Качинскри вӗçев училищинче вӗçлет. Хӗсмете Саратов, Тверь, Чита облаçӗсенчи сывлăш çарӗсен полкӗсенче летчик, аслă летчик, звено командирӗ, штаб начальникӗ, эскадрили командирӗн çумӗ пулса иртет.
Л-39, МиГ-29 самолетсемпе вăл 700 ытла сехет вӗçнӗ.
2006 çулта космонавтсене суйласа илессипе ӗçленӗ ведомствосем хушшинчи комисси ăна 14-мӗш наборăн йышне кӗртет. 2007 çулта Сергей Рыжикова космонавтсен отрядне илсе пӗтӗмӗшле космос хатӗрленӗвӗн икӗ çуллăх курсӗсене вӗренме яраççӗ. 2009 çулта ăна отрядри космонавт-испытатель должноçне илеççӗ.
Чылай тренировкăсем иртнӗ хыççăн 2014-2016 çулсенче космос вӗçевне ятарласа хатӗрленнӗ.
Октябрӗн 19-мӗшӗнче Байконур Тутарстан ывăлне космоса ăсатрӗ. Куракансем ăна чăваш сăнлă та теççӗ. Анчах хальлӗхе ку сăмаха çирӗплетӳ çук. Тен, тупăнӗ те?.. |
Авăркас районĕнчи Чăваш Хурамалĕнче «Салават» хресченпе фермер хуçалăхĕ ООО тăрăшнипе реконструкци тунă хыççăн сĕт-çу ферми хута янă.
Фермăна тĕпĕ-йĕрĕпе юсанă май, вăл 240 пуç сăвакан ĕнесене вырнаçтармалли пысăк комплекса çаврăннă. Çурт тăррин пĕр пайне профнастилпа витнĕ, тепĕр пайне çутă ÿкме витĕр курăнакан материалпа ăсталанă. Çавăн пекех 45 пластик чÿрече вырнаçтарнă, урайне бетон сарса тикĕсленĕ. Ĕнесем тăмалли вырăнсене ятарласа резинăран хатĕрленĕ кавирсем сарнă. Паянхи пурнăç ыйтнă пек сĕт юхмалли пăрăхсемпе вентиляци системи, автоматизациленĕ шыв ĕçмелли хатĕрсем, тирĕс кăлармалли транспортер çинчен те манман. Унсăр пуçне перекетлĕ çутă лампочкисем вырнаçтарни фермăн шалти лаптăкне хăйне евĕр хăтлăх кÿрет. Кашни сăвăм хыççăн пухăнакан сĕт блокĕнче электричество вăйĕпе шыв ăшăтакан котел, савăтсене çума автоматика системи, 10 тонна сĕте сивĕтме танк-охладитель вырнаçтарнă. Ферма çурчĕпе юнашарах выльăхсене уçăлса çÿреме карта тытса çаврăннă.
- Пурне те хамăрăн укçа-тенкĕпе, хамăр вăйпа тунă, - пĕлтерчĕ хуçалăх ĕртÿçи Василий Федоров.- Чăн малтан хамăр çынсенченех строительсен бригадине йĕркелерĕмĕр. Реконструкци ĕçне июнь уйăхĕ вĕçĕнче пуçларăмăр та мĕнпур ĕçсене виçĕ уйăх çурă хушшинче вĕçлерĕмĕр. Пĕтĕмĕшле 9 миллион тенкĕ тăкакланă. Ырансенче кунта 200 пуç ытла голштинская текен ăратлă ула-чăла ĕнесене вырнаçтаратпăр.
Çак объект, «Салават» ОООра юлашки çулсенче хута янисен хушшинче, шучĕпе тăваттăмĕш шутланать. Çÿлерех палăртнă мелпелех Нукасакра икĕ, Кăтаймасра пĕр ферма туса пĕтернĕ.
- Тавах Василий Ивановича, пире хăйĕн хуçалăхне йышăннăшăн. Маларах кунта пурте юхăннăчĕ: стенасем хуп-хураччĕ, çÿлтен шыв каятчĕ, йĕри-тавра тасамарлăхпа нÿрлĕх хуçаланнă… Вăхăтра ĕç укçи те илеймен. Халĕ вара пачах урăх ÿкерчĕк. Пур çĕрте те пăхма кăмăллă. Дояркăсем çапла пулса тухасса шанман та, - тет ферма тата пĕр вăхăтрах «Салават» ОООн çак ялти уйрăм ертÿçи Николай Алексеев. - Çавăнпа та тăрăшса ĕçлесси çеç юлать.
Чăн та, савăнса вăй хума мĕнпур условисем туса панă. Фермăра ĕçлекенсен йышĕ пысăк мар, пилĕк доярка тата икĕ выльăх пăхакан. Вĕсем вăтамран 20 пин тенкĕлесе шалу илеççĕ. Ĕç йĕркине производствăри пекех графикпа пурнăçлаççĕ: 6 кун ĕçре, иккĕшне канаççĕ. Ĕне фермин йăла (бытовой) секцинче специалистсем валли тунă пÿлĕмсем: выльăх тухтăрĕпе ĕнесене пĕтĕлентермелли операторăн, выльăх-чĕрлĕх пăхакансен кану вырăнĕ.
Кăçалхи çул уйрăмах, ытти çулсемпе танлаштарсан, выльăх апачĕ запаспа хатĕрленĕ - 70 центнер ытла апат единици. Николай Давыдович каланă тăрăх, хатĕрленĕ утă, сенажпа силос виçĕ çула çитмелле.
- Сирĕн мĕнпе мăнаçланмалли пур. Эсир туни чĕрере хисеппе хăпартлану туйăмĕ çуратать,- терĕ район администраци пуçлăхĕ Зуфар Идрисов, фермăна уçма килнĕ чухне Василий Ивановича куçран пăхса, строительсемпе выльăх-чĕрлĕх пăхакансем умĕнче ирттернĕ тĕлпулура.
Валерий АЛЕКСЕЕВ.
Авăркас районĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Эпӗ Аксу районӗнчи Емелькинӑ ялӗнче ҫуралнӑ, ӳснӗ, вӗренсе тухнӑ, ҫара кайнӑ; авланса, туй тунӑ. Пирӗн яла ялан хутсенче, документсенче "деревня Емелькино" тесе ҫырнӑ, кӑтартнӑ. "Деревня Емелькино" тени ҫыраканӑн чӗркелекени кӑна мар - вӑл ялӑн авалтан пынӑ пысӑк историйӗ. Ял кунҫулӗ, ваттисем каланӑ тӑрӑх, ХVIII - мӗш ӗмӗр вӗҫӗнче тытӑннӑ, яла...
❮
❯
Эпӗ Аксу районӗнчи Емелькинӑ ялӗнче ҫуралнӑ, ӳснӗ, вӗренсе тухнӑ, ҫара кайнӑ; авланса, туй тунӑ. Пирӗн яла ялан хутсенче, документсенче "деревня Емелькино" тесе ҫырнӑ, кӑтартнӑ. "Деревня Емелькино" тени ҫыраканӑн чӗркелекени кӑна мар - вӑл ялӑн авалтан пынӑ пысӑк историйӗ.
Ял кунҫулӗ, ваттисем каланӑ тӑрӑх, ХVIII - мӗш ӗмӗр вӗҫӗнче тытӑннӑ, яла пуҫласа яраканнисем - Памук, Кнеҫ, Емельке пулнӑ. Малтан виҫӗ килӗ, кайран - 5-6 ҫурт, Кукӑр кас ҫуралнӑ. Ял ятне те илнӗ: чӑвашсем " Кивӗ Этемшӳ", ҫывӑхри мишерсем -"Памук ауле", вырӑсла - "деревня Емелькино" теме, ҫырма тытӑннӑ. Ӗмӗрсем, ҫулсем иртнӗ, Кивӗ Этемшӳ те, ҫамрӑк ача пек, ӳссе, ҫитӗнсе пынӑ: Кукӑр кас хыҫҫӑн ытти касӑсем те йеркеленсе ларнӑ. Пурнӑҫӗ тӗрлӗрен килнӗ: пушарсем, вӑрҫӑсем, типӗ ҫулсем, выҫлӑхсем ытлашши савӑнма паман. Ял, чӗрӗ чун пек - пӗрре ӳснӗ, тепрехинче, инкексем пырса ҫапсан - пушанса юлнӑ.
Емелькинӑ ялӗ малтан Чистай тӑрӑхне, каярах - Пӳлер, Алексеевски районӗсене кӗнӗ, 1977 ҫултан - Аксу районӗнче. Аксу районне " деревня Емелькино" пулсах хутӑшнӑ.
Вӑхӑчӗ тата малалла шурӗ, 21-мӗш ӗмӗр те пурнӑҫа вирхӗнсе кӗчӗ. Емелькинӑ ялӗ те ҫул айккинче мар - хӑвӑрт улшӑнать: пӗр енчен чечекленсе пырать, тепӗр енчен - каллех, шутламалли, хуйхӑрмалли тупӑнсах тӑрать...
Ял, ял историйӗ ҫинчен материалсем эпӗ тахҫанах пуҫтарма тытӑннӑ: кашни каймассерен ватӑсенчен ыйткаласа пӗлнӗ, ҫырса хунӑ; Ф.П.Осипов вӗрентекенӗн ҫырнисене, Аксу Ен таврапӗлӳҫин, В.И.Волковӑн "Край, родимый Аксубай" кӗнекине вуласа тухнӑ, ытти хайлавсемпе паллашнӑ. Кӑҫал, 2017 ҫул, вара, пуҫӑмра хамӑр ял ҫинчен интернетри энциклопеди валли статья ҫырас шухӑш та сиксе тухрӗ. Сӗтел хушшине лартӑм, тӗрлӗ ҫӗрте (интернет, кӗнекесем, ҫырнисем) чаваланма пуҫларӑм. Маларах та, пӗр тӗлӗнмелле япалапа тӗл пулкалатӑмчӗ: Емелькинӑ ялне аксурисем интернетра "село" текеленине. Анчах, кӑна ытлашши пуҫа илмен: "Пӗр вӗренмен, хута пӗлмен ҫын чакаланса ларать пулас..." - тесе шутласа иртнӗ. Халь, вара, кӗтӗм те (распуй!): пӗтӗм ҫӗрте "село Емелькино"... Район сайчӗсенче, республикӑри сайтсенче, Емелькинӑ ял поселенийӗн уставӗнче те! Ак, тӗлӗнтермӗш! Камӑн пуҫӗ пит вӑйлӑ ӗҫленӗ-ха?
Паллӑ, ӗнтӗ, саккун тӑрӑх 2005 ҫултах ял хутлахӗсем (сельское поселение) туса хунӑ пулнӑ. "Сельский" тенипе кӑна унта кӗрекен ялсен, хутлӑхӑн тӗп ялӗн ятне улӑштармалла мар пек: СССР вӑхӑтӗнче те Емелькинӑра "сельский совет" пулнӑ, анчах, ял "деревня" ятпах ҫӳренӗ...
Ӗлӗкех пулса кайнӑ йӗркепе Раҫҫейре "село" тесе пит пысӑк, чиркӳллӗ, тӗп чиркӳ прихочӗ пулнӑ ялсене кӑна каланӑ. Ун пек ялсем: ҫумри Хырӗшни (Сосновка), Шеме, Саврӑш, Пӳлер - вӗсем пурте "село". Емелькинӑ ялӗнче, вара, нихӑҫан та чиркӳ те, чиркӳн тӗп прихочӗ те пулман; ял халӑхӗ Шеме приходӗнче тӑнӑ, Шеме чиркӗвне ҫӳремелле пулнӑ. Ял, калӑпӑшпе те, нихҫан та анлӑ пулман, "село" тенине ҫитеймен. Ялта, чи нуммайи, 1970-мӗш ҫулсенче 102 ҫурт, 515 ҫын шутланнӑ. Паянхи кун ҫинчен, вара, калама та хӑрамалла: ялта - 97 ҫурт, 31- шӗ пушӑ лараҫҫӗ, 155 ҫын ҫеҫ пурӑнать ("ҫари" кӑшкӑрмалла). Нуммай ҫуртсенче 1-2 ҫын кӑна тӑрса юлнӑ. Ӑҫтан кунта "село" пулмалла? Ял, тӗрӗссипе, пӗтсе пырать...
Ял статусне улӑштарнӑ ӗҫпе хамӑра тӑван хисепленнӗ Кузьма Васильевич Андреев (1929- 2014) ҫинчен те аса илмелле пулать пулас. Вӑл хӑй вӑхӑтӗнче Емелькинӑра чиркӳ тӑвас тесе Аксу тăрăх тем чухлӗ чупкаланӑ курӑнать. Чиркӳ, ыттине тӑватани - мӗншӗн ҫав ятпа ял статусне те улӑштармалла пулнӑ-ха? Сӑмахран, ялта тахҫанах баптистсен ушкӑнӗ те пур, ӗҫлет - вӗсем ял ятне тивмеҫҫӗ... Хуть те мӗне ӗнен - ял ятне, ял историне ан тыт, эсӗ ӑна туман! Мӗншӗн пӗр ҫын шухӑшӗ хыҫҫӑн кайса ялӑн икӗ ӗмӗр ытларах пыракан историне пӑсса хумалла? Халӑхпа калаҫмалла, сӳтсе явмалла пулнӑ! Ҫавӑн чух Емелькинӑ ял хутлӑхне ертсе пыракан ҫынсем ӑҫта ҫӳренӗ? Вӗсен аллисем урлӑ Емелькинӑ "село" тени чӑн малтан иртнӗ вӗт-ха... Ял-йышпа калаҫсан, ҫынсен шухӑшне пӗлсен ҫеҫ хутсене алӑ пусмалла пулнӑ. "Сельское поселение" тенипех "деревня" пулнӑ ялтан, сӑмахран, ҫӳлтисем хушсан та, "село" туса ямалла пулман. Ӑс-пуҫ тӑрӑх: ҫӳлти шайри пӗрлешӳсен ячӗсем улшӑнни аялти, авалтан пыракан ятсене нихӑш енчен тӗкӗнмелле мар: патшалӑх, республика, район, колхоз ячӗсем улшанннӑ - ял ячӗ, нихҫан та, улшӑнман.
Тата: ял статусне улӑштарнипе малашне темӗнле пӑтӑрмахсем те сиксе тухма пултарӗҫ. Халь "саккунсем" алхаснӑ вӑхӑт... Пӗр аслӑрах ачин паспорчӗ ҫинче ҫуралнӑ вырӑнне "д.Емелькино", теприн, кӗҫӗнрехин - "с. Емелькино" ҫырса хунӑ пулсан, аслине тӑван пӳрчӗн пайӗ лекмессе те пултарать.Тӳресем халь пурне те кураҫҫӗ, кашни саспалли, сӑмах вӗсен умӗнче ташласа тӑраҫҫӗ, кирлӗ-тӗк - капла ҫавӑраҫҫӗ, кирлӗ мар-тӑк - апла...
Шел, эпӗ ку шухӑшсемпе кая юлтӑм... Маларах ҫырмалла пулнӑ та - пӗлмен, ҫынсем те систермен, каплах туса хурасса та шанман. Вӑхӑт та иртсе кайнӑ, ялӑн чӑн ятне тавӑрма ҫук пулас...
Юлашкинчен ҫавна ҫеҫ калас килет. "Село" тенине, паллах, чун илтесшӗн мар, туртмасть. Пирӗн ял историйӗ нихӑҫан та сыпӑксенчен тӑман - ялан пӗр вӗҫрен, тымартан пынӑ. Ним ҫукран, ӑс ҫитереймесӗр ял ятне улӑштарнине - "питӗ илемсӗр ӗҫ" тесе кӑна хаклатӑп. |
«Тăван Атăл» литература журналӗ Раççейри чи лайăх пилӗк наци пичет кăларăмӗсен йышне кӗнине пӗлсенех чун-чӗрепе çунатланса кайрăм. Журнал «Чи лайăх литературăпа ӳнер кăларăмӗ» номинацире çӗнтернӗ текен хыпар интернетра хăвăрт сарăлчӗ. Мана анчах мар, чăвашлăхшăн çунакан ытти чăвашсене те çак хыпар çут ĕмĕт парнелерĕ. Апла пулсан пирĕн малашлăх тĕксĕмленсех çитмен-ха. Журнал çырăнакан, вулакан пур чух шанăç чечекĕ те çеçке çурсах тăрĕ. Пичет çуртĕнчи виççĕмĕш хутра вырнаçнă журнал редакторĕн - ЧР культурăн тава тивĕçлĕ ĕçченĕн, филологи ăслăлăхĕсен кандидачĕн Лидия Филипповăн пÿлĕмне çĕкленÿллĕ кăмăлпа пырса кĕтĕм.
- Лида, саламлатăп, анчах та савăннипе çÿл тÿпене вĕçсе хăпарма ан васка, ĕçлемелли тата нумай-ха...
- Тавах, ĕçтешĕм. Хам енчен журналпа çыхăну тытакан авторсене, вулакансене, ĕçтешсене, ырă сунакансене, кăштах кĕвĕçекенсене те тав сăмахĕ калам.
- Ак, тата. Кĕвĕçекенсем те пур-и?
- Вулакансенчен ытларах çутă позитив килет: ырă сĕнÿсем, асăрхаттарни, тав туни. Ăçтан тухать-ши çав кĕвĕçÿ? Пĕлместĕп, анчах та хушăран, шел те, чуна ыраттаракан сас-хурана та çитереççĕ çав...
- Çамрăкрах чух хăлхана кĕвĕçÿ сăмахĕ кĕрсен тарăхаттăм, илтес килмест теттĕм. Халь, ак, савăнатăп çеç. Çакă мана пурнăçра асăрханма пулăшать, чăн туслăхăн хакне ăнлантарать...
- Пĕр пек шухăшлатпăр иккен эпир санпа. Эпĕ те, çулсем иртнĕçемĕн, ун пеккисен «ыр сунăмĕсене» чĕре патне илме тахçанах пăрахнă ĕнтĕ. Кунта сăмах туссем пирки пымасть. Куçран пăхса сутакансем пĕрре çеç пулман. Халĕ те пур. Анчах та халь аслăлантăмăр, ăслăлантăмăр. Шăп та лăп çав «ырă сунакансем» çухалса кайма, вăйсăрланма мар, тата та çирĕпленсе хăватланма çеç пулăшаççĕ. Çак шухăш сăвă йĕркинче те тухрĕ «Тавах сире, пире кураймансем... » Эх, лайăхах мар шухăшран пуçларăмăр эпир калаçăва. Темăна улăштарар-и?
- Ăнланмалла, ку калаçу та кирлех. Журнал патне таврăнар-ха. Ун тилхепине шанса пани икĕ çул та çитрĕ. Кĕске вăхăтра тиража ÿстерме пултартăн, çĕнĕ темăсемпе пуянлатрăн, Раççей шайĕнче ун сумне çĕклерĕн. Епле пултарайрăн?
- Пĕччен мар, ĕçтешсем, юлташсем, ентешсем пулăшнипе паллах. Авторсемпе тата вулакансемпе те яланах çыхăнура эпĕ. Тиража ÿстересси пĕччен тумалли ĕç мар. Çапла, Чăваш тĕнчишĕн питĕ пĕлтерĕшлĕ ĕç пулса иртрĕ. Раççейĕн 81 регионĕнчен 49-шне «Тăван Атăл» почта урлă уйăхсерен çитет. Журнал чăвашла тухакан пĕртен-пĕр литература кăларăмĕ пулса юлчĕ. Малтан Хусанта «Шурăмпуç» ятпа чăвашла журнал тухнă. Юлашки вăхăтра унăн çĕнĕ кăларăмĕсене асăрхамарăм. Анчах манăн вĕсене, республика тулашĕнче пурăнакан чăваш-ĕçтешсене, сăмах ăстисене çухатас килмест. Пушкăртстанри «Шуратăл», Чĕмпĕрти «Шевле» литература пĕрлешĕвĕсене, Тутарстанри чăваш çыравçисен пĕрлĕхне журналта вырăн пама тăрăшатăп. Манăн нихăçан та халăхсене, çав шутра хамăр республикăри çыравçăсен виçĕ пĕрлешĕвĕнче тăракан сăмах ăстисене пайлас тĕллев пулман, пулмасть те.
- Аван шухăш. Редактора ларсанах редколлегие çĕнĕ çыравçăсемпе пуянлатрăн ав...
- Пире хисепĕшĕн çеç шутланса тăракансем кирлĕ мар. Ĕçлекенсем кирлĕ. Пушкăрстанри Микул Ишимбая, Чĕмпĕрти Николай Ларионова, Тутарстанри Евгений Турхана редколлегире ĕçлеме чĕнтĕмĕр. Виççĕшĕ те паллă çыравçăсем. Вырăнти çыравçăсем вĕсене лайăх пĕлеççĕ, хисеплеççĕ, пулăшаççĕ. Авторсем вара маншăн редакци ĕçченĕсем пекех.
- Тепĕр ырă пулăм: журналăн тематики те тĕпрен улшăнчĕ...
- Вулакансем – тĕрлĕ ÿсĕмри çынсем. Çакна шута илсе тĕрлĕ жанрсемпе усă куратпăр. Паянхи вулакана колхозсем йĕркеленĕ вăхăт кăсăклă мар. Урамра - XXI ĕмĕр. Шăп та лăп паянхи саманана сăнарлакан темăсем кирлĕ. Сахал пулин те, пур вĕсем.
- Сăмах май, мана материалти тĕп шухăша страницăра уйăрса пичетлени кăмăла каять. Вулакана хайлава пĕтĕмĕшле вулама хистет.
- Редакторта пĕрремĕш çул çеç ĕçлеместĕп. Журналистикăра 30 çул. Пухăннă опыт вулакана мĕн кирлине тÿрех систерет. Шухăша уйрăм палăртнисĕр пуçне, вулакана илĕртни те пур кунта. Юлашки вăхăтра сатирăпа кулăш хайлавĕсем ытларах килме пуçларĕç. Хистемесĕрех çĕнĕлĕх сĕнеççĕ. «Вулакан сĕнет, ыйтать, асăрхаттарать» рубрика та кĕртрĕмĕр. «Нарспи» поэмăна тепĕр хут пичетлесси пирки те çыраççĕ, хупăннă «Самар ен» хаçатăн çĕнĕ номерĕсене курасшăн, Марфа Трубина çыравçă хĕрарăм пуçпах çурт лартнине те пĕлеççĕ ... – темĕн те çырса пĕлтереççĕ, сĕнеççĕ. Пытармăп, хушăран тĕрлĕ калаçу-тавлашу патне çитсе тухатпăр. Чи кирли – эпĕ вĕсен сĕнĕвĕсене итлетĕп тата вĕсем мĕн каласшăн пулнине илтетĕп, хăшĕ-пĕринпе кулленхи ĕçре усă куратăп.
- Журнала эсĕ калăплама тытăнсан пĕр сăвăç тарăхса: «Лидия Филиппова «Тăван Атăлтан» публицистика журналĕ туса хучĕ”, - тесе мăкăртатрĕ...
- «Тăван Атăл» журнал юлашки вăхăтра, чăн та, хăйĕн страницисенче çивĕч ыйтусене хускатни курăнать. Анчах, пачах урăхла, вăйлă публицистика çитмест çав пире! Паллă сăвăçсене, тĕпчевçĕсене ятарласа ыйтса, темăсем сĕнсе çыртаратăп. Ю.Сементер, А.Кипеч, Ю.Артемьев, Г.Никифоров тата темиçе çыравçă çак енĕпе чăнах та маттур, вулакан чунне «кăтăклама», «хĕртсе яма» пултараççĕ. Çак сăмах ăстисем пурри – телей. Пулăшаççĕ. Сĕнеççĕ. Шел, çырма пултаракансемех вăхăт çукки çинчен уççăн калаççĕ. Уйрăмах яла пурăнма куçса кайнисем хуçалăх ĕçне кÿлĕнсе алла калем тытма ÿркенеççĕ темелле пулĕ.
- Эсĕ пире кашнинчех çĕнĕ пуçарупа тĕлĕнтеретĕн. Нумай пулмасть пире хавхалантарса кĕнекесем пуçтартăн.
- Çапла, ку – ентешесене пулăшас тени. Уйрăмах республика тулашĕнчисене. Çĕнĕ кĕнекесем тулай чăвашĕсем патне çитсех каймаççĕ. Çав тĕллевпе авторсенчен кĕнекесем пухрăмăр. Кунта çыравçăсен виçĕ союзне пĕр чăмăра пухасси те пулчĕ. Чăн та, ыр кăмăллăх акцине, хăш пĕрлĕхрине пăхмасăр, ĕçтешсем питĕ хастар хутшăнчĕç, хăйсен кĕнекисене парнелерĕç. Чăваш Республикинчен аякра вырнаçнă 13 региона 15 библиотека хатĕрлесе парнелеме пултартăмăр.
- Мĕн пайламалли пур пирĕн! Пурте пĕр ĕç тăватпăр. Шел, «Пĕрлĕхре – вăй», - тенине манатпăр çав.
- Манăн та çыравçăсен пĕрлешĕвĕсене тем пек пĕрлештерес, пĕр пысăк та вăйлă союз йĕркелес килет. Çавăн патнелле пыратпăр. Хальлĕхе вара, мĕнле калаççĕ-ха, кашни чăваш хăй патша теççĕ-и? Тронсăр патша! Тĕрĕссипе, пуçлăх пуканне пайлаймаççĕ пек туйăнать... «Тăван Атăл» вара никама та пайлама, уйăрма шухăшламасть. Пичетлесси те çавах, анчах ытларах - паха хайлавсене çеç.
- Çыравçăсем туслă пулманнинче тăван чĕлхе пуласлăхĕн хăрушлăхĕ те пур.
- Ан та кала-ха. Питĕ пысăк хăрушлăх çакă. 400-е яхăн çыравçă пĕрле ырă ĕç тусан, пĕр-пĕрне хурламасан мĕн тери вăйланĕччĕ Чăваш тĕнчи. Анчах та çук вĕт. Ытла та хăйне евĕрлĕ çынсем çыравçăсем. Вĕсем ирĕклĕхшĕн тăни мана та килĕшет-ха. Çыравçăн чун-чĕрепе ирĕклĕ пулмаллах. Тата, пĕлетĕн-и? Хушăран питĕ çемçе те аманчăк чунлă пек туйăнаççĕ вĕсем мана... Хăйне май лириксем... Çулĕсем пулсан та чĕрисем хытман. Чунĕнче мĕн пуррине пырса-кĕрсе каласа параççĕ. Лăплантаратăп вара пултарнă таран. Тавлашасси те пулкалать паллах. Э-х-х, чăваш арĕсене урăхларах - вăйлăрах, çирĕпрех тăвас килет-çке-ха манăн. Хĕрарăмĕсем урăхларах-ха...
- Чăваш çемйинче мĕн ĕлĕкрен хĕрарăм шухăшĕ питĕ пĕлтерĕшлĕ. Шÿтлеместĕп пачах та. Ара, ахальтен мар пире историксем ама çынсем теççĕ-çке. Хамăр мăшăрсене пусаратпăр пулас эпир. Шăп та лăп çакă чăваш тĕнчине аркатать те.
- Тĕлĕнмелле хитре мар тапхăр пырать паян. Шкулсенче чăваш чĕлхине вĕрентессипе чĕлхе шăпине ашшĕ-амăшĕ татса парать. Вĕрентÿ министерстви çапла тума ирĕк панă. Епле пулса тухать-ха? Чăваш амăшĕн кăкăрне ĕмсе ÿснĕ чăваш хĕр-хĕрарăмех хăй ачине тăван чĕлхене вĕрентессинчен пистерет. Шупашкартах! Çапла-çапла, темиçе тĕслĕх çинчен каласа пачĕç вĕрентекенсем. Мĕне пĕлтерет ку?
Чăваш наци конгресĕн хĕрарăмсен комитечĕн пайташĕ пулнă май Чăваш Енри, регионсенчи чăваш-ентешĕмĕрсем патĕнче тăтăшах пулатпăр. Пĕр пулăм-япала куçа тăрăнать – ашшĕ-амăшĕ хăй ывăл-хĕрне тăрăшсах ют чĕлхесене (китай чĕлхи таранах!) вĕрентет, тăван чăваш чĕлхи çине алă сулманни кăна. «Упăшка чăваш мар та …» - тенисем, тăванăмсем, ачăрсене тăван йăла-йĕркерен пистермеллине, тăван юрă-кĕвве вĕрентмелле маррине пĕлтермест. «Мана хисеплемелле мар, упăшкана, унăн чĕлхине кăна юратăр …» - тенипе танах маншăн çавăн пек сăмахсем. Килĕшетĕр е çук, анчах Чăваш тĕнчи мĕнле шайра аталанасси е пĕтсе пырасси чăн малтан хĕрарăмран – амăшĕнчен килет …
- «Ман упăшка чăваш мар», - тени хĕрарăм хăй умĕнче хăй тÿрре тухма тăрăшни. Ман анне, ав, вырăс пулсан та, ачисене чăваш чунлă ÿстерчĕ. Çав вăхăтрах кÿршĕсем ачисене вырăс туса çитĕнтерни чуна ыраттарать.
- Ман шутпа, нумай чĕлхе пĕлни тĕнчепе туслаштарать.
- Ан та кала-ха. Турккă чĕлхи мана Турцинче чух кĕпе-тума виç хут йÿнĕрех туянма пулăшать. Хакне вара хăйсен чĕлхипе калаçнăшăн савăнсах чакарса параççĕ.
- Акă ăçта иккен вăл чĕлхен тепĕр енлĕ вăйĕ!
- Ангелина Павловская çыравçă мана панă интервьюра чĕлхе пуласлăхне тепĕр 50 çулпа хакларĕ. Сан шухăшна пĕлесчĕ.
- Эс хăв мĕнле шухăшлатăн? Кĕнекÿсене кама валли кăларатăн?
- Ман шанăç ытларах. Тепĕр 100 çул тытăнса тăрасса ĕненетĕп...
- Эсĕ вăйлă оптимист, Юрату. Вăрçчăр вулакансем, анчах тĕрĕссине куçран калама хăрамалла мар. Калаçу шайĕнче, тен, тытăнса тăрĕ тепĕр 100 çул. Тата фольклор шайĕнче! Юрласси, ташласси, тĕрĕллĕ кĕпе-тум тăхăнасси шайĕнче! Илемлĕ литературăна, хаçат-журнала вулакансем юлĕç-ши? Ялсем вырăсланаççĕ. Ача сачĕсенче – вырăсла. Тата шкулсенче чăваш чĕлхине пĕр сехет вĕрентни мĕн патне илсе çитересси паллă. Унччен эпĕ те: «Тăван чĕлхе пĕтет тесе çăвар ан уçăр», - теттĕм. Шел, халь эпĕ - чунра прокурор. Мĕнрен мĕн пуласса аван пĕлетĕп. Витĕр куратăп. Тăхăмсем кама мĕнле майпа айăпласси, мĕн чухлĕ «срок» парасси – веçех паллă. Пĕлетĕп, мана хăшĕ-пĕри куçран уççăн тĕрĕссине каланăшăн юратмасть те пулĕ-ха. Темле пулсан та, тăван чĕлхе шăпи пĕрре те савăнăçлă мар-çке?
- Тен, çавна пулах эсĕ те, 16 кĕнеке авторĕ, юлашки çулсенче хăв произведенисене вырăсла кун çути кăтартатăн?
- «Пророк земли чувашской», «Край сеспельский», «Легенда чувашского здравоохранения», «Пульсация – Чун таппи», «Мать», «Ректор – это призвание» тата ытти те. Мана ку енĕпе ăнланма пулать, мĕншĕн тесен Геннадий Волков, Галина Воронцова, Лев Кураков академиксем камне паянхи шкул ачисенчен ыйтсан тĕрĕс хурав паракан чылай пулĕ-ши? Вĕсем вара, çав шутра, паллах, Çеçпĕл Мишши те, - тĕнче шайĕнчи чăвашсем. Вĕсем çинчен пурин те, пĕтĕм тĕнчен, пĕлмеллех. Çавăнпа кĕнекисене те вырăсла çыртăм.
- Чăваш сăмах ăстисен ачисем те ерипен вырăсланаççĕ. Кама валли çыраççĕ-ши вĕсем хăйсен хайлавĕсене?
- Ку чăнлăх ман пирки мар. Эпĕ ывăлпа Сентиерпе икĕ чĕлхепе те калаçатăп. Юлашки çыравра вăл, сăмах май, хăйне чăваш тесе çыртарнине ăнсăртран пĕлтĕм. Çакă – мухтанмалли пулăм мар. Çапла пулмалла та! Ку – ывăл пире, ашшĕ-амăшне, хисеплени çеç. Эпир епле çуннине курса ÿсрĕ вăл ... Мăнука та чăваш ятнех – Тимĕр, Тимур, Тимерлан – тесе патăмăр. Кин вырăс пулин те. Хирĕçлемерĕ, ун кăмăлне те кайрĕ. Мускавра тымар ячĕç. Раççей экономикине çĕклеççĕ (кулать): ку енĕпе иккĕшĕ те аслă пĕлÿ илнĕ. Мăнука хама «бабуля» тетерместĕпех, «асанне» теме хăнăхтаратăп халех.
- Санри чăвашлăхран тĕлĕнмĕп. Эсĕ Канаш районĕнчи Çеçпĕл çĕрĕнчен-çке...
- Çапла, çакă та мана чăваш чунлă пулма хистет. Çак хистев ачаранах чунра-юнра пулнă . Чăн малтан – шкул. Мĕн тери вăйлă та ăслă, мал шухăшлă тата мал курăмлă вĕрентекенсем пулнă пирĕн! Унсăр пуçне атте Çеçпĕл ял тăрăхĕнчи библиотека ертÿçинче ĕçленĕрен мĕнпур сăвăç-çыравçа сăнран палласа ÿснĕ эпĕ. Тĕлпулăва килсен тÿрех ун патне кĕретчĕç, чей ĕçетчĕç. Каçса кайсах итлеттĕм вĕсем мĕн калаçнине. Анне те политикăна куçран вĕçертместчĕ. Вăл район Канашĕн депутатĕнче те вăй хунă. Пиллĕкĕн çитĕнтĕмĕр. Ачаран ĕçе хăнăхтарнă пире. Таса чунлă пулма пиллесе хăварчĕç. Анне кукăлĕсене аса илсен чун пĕр хĕпĕртет, пĕр хурланса чĕпĕтет. Атте вара артист пекехчĕ. Вăл мăн кĕрÿ такмакĕсене калани халĕ те куç умĕнче. Ун аллинчи хут купăспа балалайка кĕвĕ илемĕпе çунатлантаратчĕç. Вырăнти радиоузел ĕçне те вăл йĕркелесе тытса пыратчĕ, райхаçата вырăнти хыпарсене пĕлтерсех тăратчĕ.
Çеçпĕл Мишши – тепĕр тема. Нумай калаçмăп ун çинчен, анчах манпа хутшăнакансем унăн ятне, ĕçĕсене Лида Филиппова текен хĕрупраç никама та таса мар сăмах-шухăшпа варалаттарма паманнине питĕ лайăх пĕлеççĕ.
- Журналист ĕçĕ сана канлĕ пурăнма чăрмантарнăн туйăнать? Вутпа шыва кĕме тивет вĕт!
- Юрату, çав «прокурорлăх» манра кашни утăмра курăнать. Хамран мĕн чухлĕ ытларах, çирĕпрех ыйтатăп, ыттисене те çавăн пек (тата та хăватлăрах!) тăвас килет. Университетра аслă курссенче «Коммунизм ялавĕнче» практикăра пулнă. Мĕн тери вăйлă журналистсемпе юнашар ĕçлеме тÿр килчĕ. Редактор ăсталăхĕ ахаль туптанман. Тĕрĕслĕхшĕн кĕрешесси те. Манра пин процент таранах пулас вăл. Политика, ăслăлăх, тăван культура, чăваш тĕнчи аталанăвĕ - епле çырайăн-ха вĕсем çинчен чунра пушă пулсан. Чăвашсем пурăнакан пур региона та çитсе куртăм. Тем те илтрĕм, тем те куртăм, тÿсрĕм ку пурнăçра. Шикленÿ таврашĕ çук шалта, унта, каларăм, прокурор чунĕ, «перфекционизм» тени хуçаланать. Пиçсе çитрĕм пулсан та хытсах ларман-ха (кулать).
- «Урал сасси» - редактор çумĕ, яваплă секретарь, «Хыпар» - корреспондент, Чăвашрадио – пай пуçлăхĕ, «Ульяновец» - тĕп редактор, «Республика» - директор-тĕп редактор, Культура министерстви – пай пуçлăхĕ, халь ак «Тăван Атăл» журнал редакторĕ. Европа стандарчĕпе пурăнатăн, кашни 5 çул ĕç ылмаштаратăн...
- Йĕкĕлтешетĕн пулас, Юрату? Анчах, ман çинчен кирек мĕн шухăшласан та, пĕр вырăнта 30-40 çул хытса ларса ĕçлекенсене ăнланмастăп. Ку – ман мар. Йĕри-тавра пурнăç вĕресе тăрать! Çĕнĕ улшăнупа çĕнĕ вĕренÿ ыйтать чун. Ĕç вырăнĕсене пуçлăхсем чĕннипе ылмаштарнă. Ӳкĕнÿ таврашĕ пачах та çук. Пур ĕçре те хама кирлине илнĕ, вĕреннĕ. Вĕренме вара эпĕ нихăçан та ÿркенместĕп.
- Санри журналистпа сăвăç пĕр-пĕринпе еплерех пĕр чĕлхе тупаяççĕ-ши?
- Пĕр-пĕрне пулăшса çеç пыраççĕ. Тарăхни-савăнни тата ытти пĕтĕмпех СĂМАХ урлă тухать. Тепĕр тесен, чăн-чăн журналист паянхи пурнăçпа, лару-тăрупа ниепле те килĕшме пултараймасть. Каçарăр, анчах эпĕ, сан пекех сăмах май, Юрату, «тĕссĕр» пулма пултараймастăп, çакăн çинчен уççăн калама та шикленместĕп.
- Пĕр вăхăтрах таçта та ĕçлетĕн. Укçуна ăçта хуратăн?
- Чăнах та, питĕ пуян эпĕ (кулать). Чунпа-а-а! Ытларах хамран каять çав. Шкул ачисене стипенди парасси, мероприятисем ирттерме парнесем туянасси, чей ĕçтересси... таранах. Çапла, Наци радиовĕпе, ЮТВ телеканалпа çыхăну тытатăп. Çакă чăвашла тухакан хаçат-журнала халăхра ытларах сарассипе çыхăннă. Ĕненĕр - тÿлевсĕр ĕçлетĕп. Чăваш наци конгресĕнче те Раиса Сарпи, Антонина Андреева, Ирина Удалова, Зоя Яковлева пек хастарсемпе юнашар эп. Вĕсене те укçа-тенкĕпе никам та иртĕхтермест. Каçарăр, хĕрсем, тен, эпир айван пулнине кăтартать çакă?
- Хамăр калаçăва хавхалануллă вĕçлер-и, Лида?
- Пурнăç малаллах. Эпĕ - тăван халăхпа пĕрле. Паянхи пăтăрмахсем вăхăтлăх иккенне ĕненетĕп. Куçăм тапхăрĕ пултăр çакă. Хастар чăвашсем пур. Вĕсем Чăвашра та, тĕнчен тĕрлĕ кĕтесĕнче те ĕçлеççĕ. Пире пурне те пĕрлештерекен вăй кирлĕ. Шанчăк çук мар, сахал пулин те, пур пирĕн вĕри чунлă арсемпе пикесем. Вăхăт çитĕ. Сÿнмен кăвар çине вĕсем вут хурса тăрасса витĕр куратăп. Хастар утăмлă, ăслă та хăватлă тепĕр ăру килетех...
Альбина ЮРАТУ калаçнă.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
2022 çул Чăваш Енре - мухтавлă ентешсен çулталăкĕ. Çурла уйăхĕн 21-мĕшĕ – пирĕн ентешĕн, тĕнчипе паллă Чăваш халăх поэчĕн Геннадий Айхин çуралнă кунĕ. Пурăннă пулсан кăçал вăл 88 çул тултармаллаччĕ. Анчах та çĕньялсем мухтавлă поэта манмаççĕ.
Шăматкун Патăрьел районĕнчи Çĕньял ял халăхĕ «Хавал» кану паркне 2018 çултанпа йăлана кĕнĕ Ял уявне пухăнчĕ.
Сцена çинче Çĕньялти «Илем» халăх фольклор ушкăнĕ Геннадий Айхин юратнă юррине – «Вĕç-вĕç, куккук» юрра шăрантарнипе уяв концерчĕ пуçланчĕ. Уяв ячĕпе саламлама Патăрьел район администрацийĕн пуçлăхĕ Рудольф Селиванов килсе çитнĕ. Вăл çĕньялсене çĕнĕ пуçарусем тунăшăн, пĕр шухăшлă пулнăшăн ырларĕ, чи хастаррисене наградăсем пачĕ. «Патăрьел районне 95 çул» юбилей медальне «Знамя» колхоз председателĕ пулса ĕçленĕ Алексей Иванович Петров, Çĕньялти хисеплĕ ватă Петр Николаевич Митрофанов тивĕçрĕç. Çĕньялти Вушнаевсен çемйине çемье юбилейĕпе саламларĕ. Валентина Егоровнăпа Николай Алексеевич 55 çул килĕштерсе пурăнаççĕ, 3 ача çуратса ÿстернĕ. Тата Рудольф Васильевич уяв ячĕпе саламланă май халăх пурăçне лайăхлатассишĕн влаçри юлташсем çине тăрса ĕçлени, тĕрлĕ программăсем ял халăхне пулăшу кÿни çинче чарăнса тăчĕ, ĕçре çитĕнÿсемпе ăнăçу сунчĕ. Çавăн пекех уяв ячĕпе халăха Патăрьел район депутачĕсен пухăвĕн депутачĕ Алина Антонова саламларĕ, Çĕньялти «Илем» халăх фольклор ушкăнĕн хастар артистне Ольга Петровна Мадюковăна 65 çулхи юбилей ячĕпе саламласа Хисеп грамотипе чысларĕ, малашне те çапла хастар пулма сунса хăварчĕ.
Çĕньял ял тăрăхĕн пуçлăхĕ Мария Мадюкова ял халăхне пуçаруллă та хастар пулнăшăн тав турĕ, малашне тата ытти çĕнĕ объектсене те хута яма тăрăшса ĕçлемеллине палăртрĕ. Ял пурнăçне хăтлăлатассишĕн ырми-канми тăрашакансене ял тăрăхĕн Тав çырăвĕпе хавхалантарчĕ.
Уяв концертне хутшăнма кăмăл тунă пултарулăх ушкăнĕсем хушшинче Çĕньялти «Илем» халăх фольклор ансамлĕсĕр пуçне Анат Тăрмăшĕнчи «Çăлкуç» ушкăн, уйрăм артистсем хăйсен илемлĕ юрри-ташшисемпе куракансене савăнтарчĕç. Çĕньялти Г.Айхи ячĕллĕ тĕп шкулти театр студине çÿрекен пĕчĕк артистсем «Айхи ачалăхĕ» спектаклĕн пĕр пайне выляса пачĕç, куракансем валли флэшмоб йĕркелерĕç. |
Май уйăхӗнче вырăссен «Каравонӗ» республикăри халăхсен уявӗсен тапхăрне уçрӗ. Мероприятисен лаптăкӗсем кăçал Менделеевски, Лениногорск, Теччӗ, Мамадыш районсемпе Нурлат тата Çырчалли хулисем пулаççӗ: Июнӗн 3-мӗшӗнче Менделеевски районӗнчи Илнеть ялӗнче мари культурин «Семык» республика уявӗ иртет; Июнӗн 11-мӗшӗнче Лениногорск районӗнчи Мордовская Кармалка ялӗнче мордва (эрзя) культурин «Балтай» уявӗ; Июнӗн 24-мӗшӗнче Менделеевски районӗнчи...
❮
❯
Май уйăхӗнче вырăссен «Каравонӗ» республикăри халăхсен уявӗсен тапхăрне уçрӗ. Мероприятисен лаптăкӗсем кăçал Менделеевски, Лениногорск, Теччӗ, Мамадыш районсемпе Нурлат тата Çырчалли хулисем пулаççӗ:
Июнӗн 3-мӗшӗнче Менделеевски районӗнчи Илнеть ялӗнче мари культурин «Семык» республика уявӗ иртет;
Июнӗн 11-мӗшӗнче Лениногорск районӗнчи Мордовская Кармалка ялӗнче мордва (эрзя) культурин «Балтай» уявӗ;
Июнӗн 24-мӗшӗнче Менделеевски районӗнчи Енабердино ялӗнче удмурт культурин «Гырон быдтон» уявӗ;
Çав кунах (июнӗн 24-мӗшӗнче) Теччӗ районӗнчи Кильдюшево ялӗнче мордва (мăкшă) культурин «Валда шинясь» уявӗ;
Июлӗн 2-мӗшӗнче Çырчалли хулинче славян культурин «Иван Купала» уявӗ;
Июлӗн 8-мӗшӗнче Нурлат хулинче чăваш культурин «Уяв» республика уявӗ;
Уявсен тапхăрӗ июлӗн 14-мӗшӗнче Мамадыш районӗнчи Зюри ялӗнче крешӗн культурин «Питрау» уявӗпе вӗçленет.
Скептиксем чăвашсен Уявне тахçанах ыттисем пек кашни çул тӗрлӗ районсенчи ялсем тăрăх «çӳретмелле» теççӗ. Ун чух Тутарстанри чăваш ялӗсен сăн-сăпачӗ улшăннă пулӗччӗ, ытти районсенчи çынсем те халăх культури патне туртăннă пулӗччӗç хăть. Капла чапӗ те ирттерес нуши те нурлатсенче кăна. |
Эсир музейсене çӳреме юрататăр-и? Юрататăр пулсан, килсе курăр пирĕн пата. Чăннипех калатăп, пирĕн шкулта питĕ чаплă музей пур. Ку ĕçе пуçарса яраканĕ вара шкулта ĕç урокĕсене ертсе пыракан Николай Прохорович Егоров. Вăл тăрăшнипе иртнĕ ĕмĕрĕн 90-мĕш çулĕсенче пĕрремĕш экспонатсем музейра вырăн йышăннă.
Ачасемпе Николай Прохорович пир тĕртмелли хатĕрне те пуçтарса лартнă, кил-çурт таврашĕнче ĕлĕкрен усă курнă япаласем те тупăннă. Кунтах йывăçран тунă кĕрепле, кĕреçе (хусăк теççĕ ăна пирĕн енче), сенĕк, урапа, кĕвенте тата нумай-нумай япала. Юнашарах хурт-хăмăр ăстин хатĕр-хĕтĕрĕ: вĕркĕчĕ, юман кăмпи, хурт вĕлли, карас, пуçа тăхăнмалли сетка.
Тепĕр енче авалхи йывăç кравать ларать, ун çинче тĕрлесе илемлетнĕ минтерсем, çекĕлпе çыхнă чĕнтĕрлĕ виткĕчсем. Çумĕнчех сăпка çакăнса тăрать. Çакăн пек сăпкара сиктерсе ӳстернĕ ĕнтĕ пирĕн ват асаннесем ачисене чăвашла юрăсем шăрантарса. Кунтах хĕрарăмсем тĕпел кукринче тыткаланă хатĕрсем: турчăка, ухват, çатмасем, çатма аврисем, йывăçран тунă савăт-сапа. Мĕн кăна çук-ши кунта! Йывăç витре те пур, тăвар вĕтетмелли килĕ те, кукăль валли улма тӳмелли, кĕпе çумалли валашкасем, çăкаран хатĕрленĕ пĕчĕк пыл чĕресĕ, çу уçламалли уйран çӳпçи, çип арламалли йĕке. Юнашарах арча ларать. Уçса пăхар-ха ăна. Арчара ĕлĕкрен хĕрарăмсен кĕпе тумтирĕ упраннă, чи хаклă япалисене те унтах хунă асанне-кукамайсем. Сĕтел çинче вара сăмавар часрах ларса чей ĕçме чĕнет пек. Çак чăваш тĕнчине лексен чуна питĕ ăшă пулса каять, хăвăн тăван халăхун пурнăçне тата та тарăнрах пĕлес, тĕпчес туйăм çуралать.
Хальхи вăхăтра музей ертӳçи пулса чăваш чĕлхипе литературине вĕрентекен Галина Анатольевна Егорова тăрăшать. Таврапĕлÿçĕсен кружокне те вăлах ертсе пырать, эпир савăнсах çӳретпĕр ун патне. Вĕрентекенпе пĕрле тĕпчев ĕçĕсем хатĕрлетпĕр, конференцисене хутшăнатпăр. Музейра час-часах уроксем те иртеççĕ, эпир кунтах архив материалĕсене те пухатпăр, тăван тăрăх историне ватă çынсенчен çырса пыма тăрăшатпăр. Ял историйĕпе çыхăннă ĕçсем те кунта упранаççĕ: кивĕ сăн ӳкерчĕксем, шкул историйĕ, паллă çынсем, спорт çитĕнĕвĕсем тата иртнĕ пурнăçпа çыхăннă хаклă материалсем.
Шкул музейĕнче иртнĕ вăрçа хутшăннă салтаксене халалланă стенд уйрăмах хисеплĕ вырăн йышăнать. Пирĕн тăрăхран вăрçа икçĕре яхăн салтака ăсатнă, вĕсенчен çурри ытла каялла таврăнайман. Анчах эпир вĕсене манмастпăр, паттăрла ĕçĕсем çинчен сăн ӳкерчĕксенчен пирĕн çине пăхакан фронтовиксем хăйсемех каласа параççĕ пек туйăнать. Кунтах манăн ват асаттен сăн ӳкерчĕкĕ те пур, эпĕ ăна курман пулсан та вăл маншăн çывăх çын. Кашни çуркунне эпĕ унăн портретне йăтса «Вилĕмсĕр полк» акцине хутшăнатăп. Пуçĕсене хунă салтаксем хальхи пурнăçа курсан, ял епле улшăннине асăрхасан, çынсен савăнăçлă сăн-пичĕсене пăхса питĕ хĕпĕртенĕ пулĕччĕç. Пысăк уявсенче шкул картишĕнче вырнаçтарнă палăк умĕнче митингсем иртеççĕ, эпир ветерансене тав туса палăк умне чечек çыххисем хуратпăр.
Эпир Афган вăрçи витĕр иртнĕ салтаксене те манмастпăр, вĕсене час-часах шкула чĕнетпĕр. С.В. Степанов, И.Т. Габбясов, Ю.М. Егоров çак вăрçа çамрăклах хутшăннă, çирĕмрех шурă çӳçлĕ пулса тăнă. Афганистанран тăван çĕре тупăкра таврăннă Ф.Ф. Шарипов вара ĕмĕрлĕхе ял çыннисен асĕнче вун тăххăрти каччă пек тăрса юлнă. Пирĕн шкул стени çине ăна халалласа ятарлă Асăну хăми çапнă.
Музейра шкулăн иртнĕ пурнăçне ăна уçнă çулсенчен пуçласа паянхи кунччен курма пулать. Кивĕ шкул çурчĕсем, шкул пахчи, вĕрентекенсем, вĕренекенсем çинчен веçех пире музейри экспонатсем каласа параççĕ. Ватă вĕрентекенсен сăнĕсем куç умĕнчех: В.И. тата О.А. Афанасьевсем, Г. К. Борисов, П.Л. Николаев, В. В. Тимофеева, А. Н. Горбунова, В.И. Суюндикова. Вĕсем ĕмĕр тăршшĕпех тăван шкулта вăй хунă. Тайма пуç вĕрентекенсене.
Шкула хăнасем килсен, яланах вĕсене музей курма чĕнетпĕр, хамăрах каласа паратпăр, экскурси ирттеретпĕр. Анчах та пĕр чăрмав та пур пирĕн, музей пӳлĕмĕ пĕчĕк. Шкул директорĕ Софья Васильевна пысăкрах пӳлĕм пама шантарать те…Хăçан пулĕ-ши вăл? Çакна пăхмасăр эпир сире, хисеплĕ вулакансем, хамăр пата Павловка шкулне килсе курма йыхравлатпăр.
Юрий НИКОЛАЕВ вĕренекен.
Куюргазă районĕ, Павловка ялĕнчи шкул.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
— Эпир ПР энерги сутакан компанипе тунă килĕшÿ тăрăх электроэнергине потребитель патне çитерес çăмăллăх паратпăр, — тет организаци ертÿçи.— Пиртен çуртсене хутса ăшăтмалли тапхăра хатĕрленес тĕлĕшпе çирĕп ыйтаççĕ. Пушкăртстан Республикин Правительстви тата Тариф комитечĕ контроллеççĕ. 2019 çулăн иртнĕ тапхăрĕнче «Бижбулякэнергосервис» ООО Пишпÿлекри икĕ электроподстанцине, Михайловкăри пĕр электроподстанцине çĕнетсе юсанă. Михайловка ялĕнче 200 метр пысăк вольтлă линине çĕнетсе йĕркеленĕ. Пишпÿлек ялĕнчи çур çĕр-тухăç микрорайонта 750 метр пĕчĕк вольтлă лини тунă. Çав районтах пурĕ 4,8 километр тăршшĕ электролини тунă. Пишпÿлекри Чапаев урамĕнчи электролинине çĕнетсе юсаса пĕтереççĕ. Çÿлерех асăннă ĕçсене инвестици программи тата капиталлă юсав планĕ тăрăх пурнăçланă.
Çултан çул электричествăпа тивĕçтерессинче электрооборудовани сахалрах ванать. Çакă электричество сечĕсене кашни çул çĕнетсе тăнин, кивелнĕ линисене сÿтнин кăтартăвĕ. Пирĕн коллективра 18 çын тăрăшать, вĕсен шутĕнче электромонтаж лаптăкĕн мастерĕ Алексей Денисов, Валерий Яковлев, Сергей Федоров, Александр Павлов, Алим Кинжибаев, Хамит Мингазов, Дмитрий Таймасов электромонтерсем.
Владимир СМОЛОВ çырса илнĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
264 — Римре ирттернĕ пĕрремĕш гладиаторсем çапăçнисем (Децим Юний Брут вăйăсене вилнĕ ашшĕне халалласа пуçтарнă).
Римлянсем вольсини чурисен пăлхавне пусарнă.
264, çуркунне — Рим çарĕсен авангардчĕ, Гай Клавдий ертсе пынипе Регире карапсем çине тиенме хатĕрленнĕ. Карфагенсем хушша кĕнипе Сиракузăпа Мессана лăпкăлăх пирки калаçса татăлнă, Карфаген флочĕ Мессанăра тăрать. Клавдий флочĕ Мессана патне çитнĕ, анчах та карфагенсем рим карапĕсене тавăрма пултарнă. Иккĕмĕш хăтланура римлянсем Мессанăна каçнă. Мессанăра Клавдий пуху тунă, карфагенсен адмиралне чĕннĕ те ăна вăрçă тыткăнĕ тесе пĕлтернĕ. Адмирал хăйĕн çарне хулана тасатма хушнă. Карфагенсем адмирала айăпласа вĕлернĕ те Рим çине вăрçăпа тухнă.
Пĕрремĕш Пуни вăрçи (п. эрч. 264—241 çулсем) пуçланнă.
264 — Мессана патне Ганнонăн (Ганнибал ывăлĕ) хăватлă карфаген флочĕ çитнĕ. Гиерон типçĕр енчен Мессанăна хупăрланă. Римлянсем Сицилие каçнă та хупăрланине татнă.
264 — Эпирсен II Александрĕ Македоние тустарма тытăннă. Антигон Грецирен таврăннă та Александра хирĕç тухнă. Антигон салтакĕсем тăшман енне куçнă, вара Александр Македоние çухатнă. Антигон ывăлĕ Деметрий каллех çар пуçтарнă та Македонипе Эпире йышăннă. Александр ĕнтĕ Акарнание тарнă, кĕçех эпиротсем кăмăлланипе тата тăмарсем пулăшнипе астула тавăрнă. |
Учалă хулинче çул çитмен ачасем бассейнра хлор пăсĕсемпе наркăмăшланнă тĕлĕшпе следстви умĕнхи тĕрĕслев ирттереççĕ.
Учалă хулинче çул çитмен ачасем бассейнра хлор пăсĕсемпе наркăмăшланнă тĕлĕшпе следстви умĕнхи тĕрĕслев ирттереççĕ.
Малтанхи даннăйсем тăрăх‚ Учалăри Ача-пăчапа çамрăксен пултарулăх керменĕнче шывра ишессипе иртнĕ заняти вăхăтĕнче 8-12 çулчченхи 16 ачаран ( 6 арçын ача тата 10 хĕр ача) тăракан ушкăн тата икĕ тренер хлор шăршине туйнă‚ вĕсен сывлăхĕсем хавшанă.
Тăватă ачана больницăна илсе çитернĕ. Тухтăр вĕсене пăхнă хыççăн хлор парĕсемпе наркăмăшланнă тесе диагноз лартнă. Хальхи вăхăтра ачасене килĕсене янă‚ вĕсем амбулатори мелĕпе сипленеççĕ.
Пăтăрмах пулнă вырăна следстви управлени аппарачĕн следователĕсемпе криминалисчĕсем‚ полици ĕçченĕсемпе Роспотребнадзор специалисчĕсем килсе çитнĕ.
Республикăн следстви комитечĕн пресс-служби пĕлтернĕ тăрăх‚ следовательсем инкек пулса иртнĕ вырăна пăхса тухнă хыççăн кирлĕ эксперт тĕпчевĕсем ирттерме палăртаççĕ. Унсăр пуçне вĕсем учреждени ĕçченĕсенчен тата инкеке хăйсен куçĕсемпе курнă ытти çынсене ыйтса пĕлĕç. Халĕ ĕç-пуçăн ларăвĕпе сăлтавне уçăмлатса парассипе ĕçлеççĕ. Тĕпчев кăтартăвĕсене шута илсе уголовлă йышăну тăвĕç.
Ирида НОВИКОВА.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Иртнĕ канмалли кунсенче Игорь Николаев çăлкуçĕн территоринче вандалсем хуçаланнă: Чечен Республикинче çар тивĕçне пурнăçланă вăхăтра пуçне хунă Раççей çарĕн офицерне чысласа лартнă асăну плитине ватнă. Çак преступник (шăпах преступник, çын пулнă пулсан, апла тумĕччĕ) пирĕн ентешĕн çутă астăвăмне мăшкăллама мĕнле хăйнă-ши?
Игорь Николаевăн çăлкуçĕнче район çыннисем чылайăшĕ канма юратаççĕ. Игорĕн ашшĕ-амăшĕ Дорофей Федоровичпа Зинаида Николаевна, район администрацийĕ, обществăлла организацисем, сÿрĕк мар кăмăллă çынсем кунта тирпей-илем кĕртме тăрăшса кунта нумай вăй хунă. Экологи субботникĕсем чылай ирттереççĕ, йывăç хунавĕсем лартнă. Мрамор плити çинче Игорь сăнÿкерчĕкĕ. Вăл кунта шыв ĕçме килекенсене пурне те ырă кăмăлпа кĕтсе илет. «Ырă çынсем…» — тет Игорь. Чăннипе вара ырă мар, çынсем те мар пулса тухать…
Вандализм факчĕ тăнран ярать. Пÿтсĕр çынсене çак ĕçе тума мĕн хистенĕ-ши? Чунсăрлăх? Тискерлĕх? Çилĕ? Хăйне хăй çын пек туяс тенĕ-ши?
Çак тискерлĕхре пирĕн айăп та пур. Игорь, унăн ашшĕ-амăшĕ умĕнче намăс. Намăс тата кÿренÿллĕ.
Ирина ФОМИНА.
Авторăн ĕçĕ.
Уголовнăй кодексра вандализмшăн уйрăм статья пур. Çакнашкал ĕçсемшĕн штраф тÿлеттереççĕ е обязательнăй йĕркепе ĕçлеттереççĕ кăна мар, тĕрмене те лартма пултараççĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Ĕнер, декабрь уйăхĕн 19-мĕшĕнче, Çтерлĕре клиникăпа диагностикăн инфекци центрне уçнă. Ăна октябрь уйăхĕн 10-мĕшĕнче тума пуçланăччĕ.
Медицина учрежденине хута яма республика бюджетĕнчен 2,19 млрд тенкĕ нухрат уйăрнă. Çав шутра строительствăпа монтаж ĕçĕсем тума - 1,4 млрд тенкĕ, медицина тата ытти хатĕрсем, сĕтел-пукан,тĕрлĕ инвентарь туянма 795,6 млн тенкĕ тăкакланă. Строительсемпе медицина ĕçченĕсене саламлама Пушкăртстан Пуçлăхĕ Радий Хабиров, Раççей сывлăх сыхлав министрĕн çумĕ Евгений Камкин, РФ Федераци Канашĕн социаллă политика комитечĕн председателĕн пĕрремĕш çумĕ Валерий Рязанский, ПР Правительствин премьер-министрĕ Андрей Назаров, регион пуçлăхĕн администраци ертÿçи Александр Сидякин килсе çитнĕ
- Çынсен пурнăçĕшĕн хăрушлăх сиксе тухсан эпир çакăн пек паянхи кун ыйтакан больницăсене хăвăрт та паха, пĕлсе тума пултаратпăр. Кăçалхи çул пĕтĕмĕшле йывăр пулчĕ, бюджет çине те пысăк тиев пулни куç умĕнче. Апла пулин те эпир нихçанхинчен ытларах сывлăх сыхлав объекчĕсене хăпартрăмăр: онкологи диспансерĕн хирурги корпусне туса пĕтертĕмĕр, кардиологи диспансерĕнче строительство ĕçĕсем кал-кал пыраççĕ, ачасен гематологипе онкологи центрне тума тытăнтăмăр, республикăри клиника больницин тата икĕ районта поликлиникăсем çĕкленеççĕ, 100 фельдшерпе акушер пункчĕ туса пĕтернĕ, хоспис хăпартатпăр. Пирĕн умра - пысăк плансем. Раççей президенчĕ тата правительстви йышăннипе 2025 çулччен республика пĕрремĕш медицина звенине аталантарма 16 млрд тенкĕ илĕ. Çакă пирĕн сывлăх сыхлав тытăмне чылай çирĕплетĕ. Эпир пандеми хыççăн хавшаса юлмалла мар, пирĕн вăйлă та шанчăкла пулмалла,- тенĕ Радий Хабиров объекта уçнă чухне.
Вăл тухтăрсемпе медицина сестрисене, мĕнпур шур халатлă çынсене хăйсене хĕрхенмесĕр ĕçленĕшĕн, хастарлăхпа паттăрлăх кăтартнăшăн тав тунă. Çавăн пекех регион пуçлăхĕ строительсене тав сăмахĕсем каланă. Вĕсем кĕске вăхăт хушшинче паянхи кун ыйтакан центра туса пĕтернĕ тата урăх регионсенчи ĕçтешĕсене çакăн евĕр госпитальсем хăпартма пулăшаççĕ.
Раççей сывлăх сыхлав министрĕ Михаил Мурашко тухтăрсемпе тата строительсемпе видиокалаçу ирттернĕ май, паянхи кун çакăн пек объектсем питĕ кирлине палăртнă.
- Çтерлĕри госпиталь, хăйĕн «асла пиччĕшĕ» пекех хăвăрт та паха çĕкленнĕ, ăна кăшăлвируспа чирлекенсене сиплеме кирлĕ мĕнпур хатĕрсемпе тивĕçтернĕ. Чи кирли – кунта ăста та пысăк квалификациллĕ медицина ĕçченĕсем тăрăшаççĕ,- пĕтĕмлетÿ тунă федераллă министр.
Раççей сывлăх сыхлав министрĕн çумĕ Евгений Камкин сăмахĕ тăрăх çĕнĕ центра хута яни сиплев вырăнĕсене ÿçтерме май парать. Паянхи йывăр лару-тăрура çакă уйрăмах пĕлтерĕшлĕ.
Савăнăçлă церемони вĕçĕнче Пушкăртстан пуçлăхĕ медицина ĕçченĕсемпе строительсене патшалăх наградисем парса чысланă. Çичĕ çын РФ сывлăх сыхлав министрĕн çумĕн аллинчен «Раççей Федерацийĕн сывлăх сыхлав отличникĕ» палла илнĕ. Инфекци центрне уçнă хыççăн пысăк хăнасем ковид-госпиталĕн корпусĕпе паллашнă. Вăл пациентсене йышăнма хатĕр.
Пĕтĕмĕшле çĕнĕ больницăн хăвачĕ 74 бокслă палатăсемпе танлашать. Ĕçлекен персонал шучĕ 400 çынна çитет. Вĕсенчен – 136 тухтăр, 152 медицина сестри хăйсен тивĕçне пурнăçлĕç.
Юрий СНЕГОПАД.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Тăван çĕршыва хӳтĕлеме каяççĕ. Авăн уйăхĕн 26-мĕшĕнче, ирпе, Чăваш Енрен çара каякансен пĕрремĕш ушкăнĕ çула тухрĕ. Аса илтеретпĕр, авăн уйăхĕн 21-мĕшĕнче Раççей Президенчĕн Хушăвĕпе килĕшӳллĕн, çĕршывра тулли мар мобилизаци пуçланнă. Салтак ретне чи малтанах çарта пулнисем тата ятарлă çар специльноçĕ пуррисем тăраççĕ. Республикăн çар комиссариатĕнчен пĕлтернĕ тăрăх, Чăваш Енре çынсем мобилизацине тĕрĕс мар лекнĕ тĕслĕхсем пулман.
Чăваш Ен тĕп хулинчи çар комиссариатĕнче халăх йышлă пухăннă. Пĕрисем хĕсмете каяççĕ, теприсем ăсатса яраççĕ. Каякансен шутĕнче çарта пулнисем, Тăван çĕршыва хӳтĕлеме тупа тунисем. Кăмăл-туйăмĕ вĕсен аван, тăшмана çĕнтерме те вĕсем хатĕр.
– Повестка ĕнер пачĕç. Паян килмеллеччĕ тăххăр валли. Килтĕм. Эпĕ пĕртте пăшăрханмастăп. Ман юлташсем унта. Туссем пуртте служить тăваççĕ. Николай повесткăпа каять пулсан, Валерий вара хăй ирĕкĕпех. Вăл – çăр çынни, çиччĕмĕш теçеткере пырать.
«Тăван çĕршыва хӳтĕлесси – кашнин тивĕçĕ», – тет.
– Хам ирĕкпе килтĕм. Пирĕн хыççăн урăх чĕнсе ан илччĕр. Маларах каятпăр та, çавăнпа каятпăр. Пирĕн хыççăн урăх ан пултăр.
Çара каякансене ăсатса яма тăванĕсеме тус-юлташĕсем чылай пухăннă. «Каялла сывă кăна килччĕр», – теççĕ вĕсем. Хальлĕхе икĕ автобуспа пĕр газель кайрĕ. Салтаксене малтан вĕрентеççĕ, кайран илнĕ пĕлĕве вĕсем çарта усă курĕç. |
«Башархив» (http://basharchive.ru/) — нимпе танлашайми сервис, вăл Пушкăртстан çыннисене 1917 çулхи ялхуçалăх çыравĕн кашни кил хуçалăхĕн карточкисене сканерпа кăларнă материалсене курма май парать. 1917 çулхи ялхуçалăх халăх çыравĕн архивĕсем Раççей Федерацийĕнчи 5 регионта кăна сыхланса юлнă. Çавна май 5740 уникаллĕ документпа кăмăл тăвакан кирек хăш çын та паллашма пултарать.
Проект çынсене несĕл историне пĕлме, авалхи пурнăç çинчен каласа пама пултарать, çавна май генеалоги тĕпчевĕсене халăх хушшинче сарма пулăшать.
Енчен те кам та пулин хăйсен тăванĕсен докуменчĕсене тупма пултараймарĕ пулсан, Пушкăртстан Республикин Наци архивĕнче XIX, XVIII тата XVII ĕмĕрсенчи метрика кĕнекисем, ревизи сказкисем, ытти документсем упранаççĕ. Çавăнпа та кашни çын малашне хăйĕн çемйин историне тĕпчеме тата пĕлме пултарать.
«Башархив» республика çыннисене тăван тавралăх историне тарăнрах пĕлме тата ăрусем хушшинчи çыхăнăва тĕреклетме пулăшать.
Малашне «Башархив» проекта аталантараççĕ, таврапĕлÿçĕсемшĕн интереслĕ пулма пултаракан ытти истори докуменчĕсене интернета кăларма планлаççĕ.
"Башинформ" ИА материалĕсем тăрăх.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Патăрьелĕнчи пĕрремĕш вăтам шкулта вĕренекен Ксения Никитина (Кивĕ Катек хĕрĕ) икĕ-виçĕ эрне каялла çеç "всестилевое каратэ" енĕпе кăвак пиçиххине çĕнсе илнĕ. Чи хисеплĕ хура пиçиххине пилĕке çыхиччен 16 çулхи хĕр ачан тепĕр виçĕ "чăрмава" çĕнтерсе (çутă хăмăр, хăмăр, тĕттĕм хăмăр тĕслĕ хăюсемшĕн) помост çине тухма тивĕ. Çакă, паллах, спортсменкăн таса ĕмĕчĕ. Унăн спортри çитĕнĕвĕсем паянхи евĕр сулмаклă утăмсемпе аталанса пырсан, Ксения ентешсене тата ытларах савăнтарĕ-ха. Çак кунсенче çеç вара, тĕрĕсрех каласан Чăваш Республикинчи спорт министерствин 2022 çулхи майăн 20-мĕшĕнчи приказĕпе килĕшỹллĕн вуннăмĕш класри вĕренỹ отличницине Ксения Никитинăна çак енĕпе пысăк çитĕнỹсем тунине шута илсе "Спорт мастерĕн кандидачĕ" хисеплĕ ят панă. Районти "Паттăр" физкультурăпа спорт комплексĕнче ăна хатĕрлекенĕ Олег Геннадьевич Камышев тренер.
Хĕр ача каратистсен ушкăнне 2019 çулхи февраль уйăхĕнчен çỹреме пикеннĕ. Хăй çирĕп характерлă та тăрăшуллă пулни, тренер ыйтнине чăтăмлăн пурнăçласа пыни кĕрешỹн çак енне çăмăллăнах алла илме пулăшнă. Спорт залĕнче сехечĕ-сехечĕпе илемлĕн "çапăçма" вĕренни харама кайман. Ăна Чăваш Республикин пĕрлештернĕ команда йышне илнĕ. Нумай пулмасть çеç вĕсем тĕп хуламăрти хĕр ачасемпе "командное ката" категорипе пысăк ăмăртура виççĕмĕш вырăн çĕнсе илнĕ. Хăй тĕллĕн "кумитэ" категоринче те пăхăр медале тивĕçнĕ. Ксения Çĕнĕ Шупашкарта иртнĕ Раççей шайĕнчи ăмăртун кĕмĕл призерĕ, нумай-нумай ăмăрту çĕнтерỹçи.
Сăмах май каласан, çак кунсенче çеç Марий Элта республикăра мала тухассишĕн йĕркеленĕ пысăк ăмăртура та Ксения ката дисциплинăпа пĕрремĕш вырăнпа килнĕ. Зухрапа Лейсан Зергировасем кумитэ дисциплинăпа иккĕмĕш тата виççĕмĕш вырăнсенче.
- Ксения Никитина - ыттисемшĕн ырă тĕслĕхлĕ. Вăл паян спортри хăйĕн ăсталăхне, пултарулăхне кĕçĕннисене те вĕрентет, ырă сĕнỹ-канаш парать. Каратэ çăмăл мар спорт тĕсĕ пулин те ачасем пурте занятисене кăмăлтан çỹреççĕ. Кăçал Чăваш Республикинче мала тухассишĕн пынă ăмăртура та пирĕн спортсменсем икĕ ылтăн, икĕ кĕмĕл, икĕ пăхăр медаль çĕнсе илме пултарни те çакнах çирĕплетет тесе шутлатăп. Паянхи кун каратэне 60 ытла ача çỹрет. Вĕсенчен чи кĕçĕнни 5 çулта. Кăçал манăн ушкăнти 59 ача аттестаци тухса тĕрлĕ тĕслĕ пиçиххие тивĕçрĕç, - паллаштарать ачасен тренерĕ Олег Камышев.
Юхмапа Пăла тăрăхĕнче ăмăртусенче ирĕклĕ майпа кĕрешекенсене курма хăнăхнă-ха. Малашне шурă тум çине тĕрлĕрен тĕслĕ пиçиххи çыхса помост çине тухакан каратистсем те хăйсен ăсталăхĕпе савăнтарĕç. Çак тĕллевпе тимлет те паянхи кун тренер-каратист, спорт мастерĕн кандидачĕ О. Камышев.
Сăмах май каласан, Сителте çуралса ỹснĕ çамрăкăн малтанхи профессийĕ - инженер-строитель. Аслă шкултан вĕренсе тухнă хыççăн та вăл çак специальноçпах ĕçленĕ. Çапах та аслă классенче (Патăрьелĕнчи иккĕмĕш вăтам шкулта лицейра вĕреннĕ чухне) хăйĕн хул-çурăмне каратэпе пиçĕхтерни харама кайманнине çулсем иртсен тепĕр хут туйса илнĕ. Çакăн хыççăн çамрăк специалист физкультура преподавательне вĕренсе тухнă, тренер ăсталăхне алла илнĕ, ун хыççăн ачасене каратэ вăрттăнлăхне вĕрентме пикеннĕ. |
Чишма районĕнчи Тим (Дема) ялĕнче хăрушă пăтăрмах пулса иртнĕ. Интернетри вырăнти пабликсем пĕлтернĕ тăрăх, пĕр хĕрарăм хÿме урлă каçма пуçланă та пуçĕпе аялалла çакăнса ларнă. Çакăн пек лару-тăрура ăна ирхине ăнсартран иртен-çÿренсем асăрханă, ун хыççăн вĕсем йĕрке хуралçисене чĕнсе илнĕ.
Чишма районĕнчи Тим (Дема) ялĕнче хăрушă пăтăрмах пулса иртнĕ. Интернетри вырăнти пабликсем пĕлтернĕ тăрăх, пĕр хĕрарăм хÿме урлă каçма пуçланă та пуçĕпе аялалла çакăнса ларнă. Çакăн пек лару-тăрура ăна ирхине ăнсартран иртен-çÿренсем асăрханă, ун хыççăн вĕсем йĕрке хуралçисене чĕнсе илнĕ.
«Çĕрле тĕттĕм пулнă, урамсенче çутă çук. Çавна пула хÿме çинче çын çакăнса ларнине никам та курман. Вăл шăнса вилнĕ»,-тесе çырнă социаллă сетьсенче.
Çак хăрушă пулăма, хĕрарăм шăнса вилнине, Следстви комитечĕ те çирĕплетнĕ.
- Чишма районĕнчи Тим ялĕнче хĕрарăм ÿтне тупни пирки Раççейри Следстви комитечĕн Пушкăртстанри управленийĕ следстви умĕнхи тĕпчев ирттерет. Инкек пулса иртнĕ вырăна пăхса тухнă, судпа медицина экзпертизи йĕркелеме палăртнă, курни-илтнĕ çынсене ыйтса пĕлеççĕ. Малтанхи пĕтĕмлетÿсем тăрăх, криминаллă пулăм пулнă тесе калаймастăн,- тесе пĕлтерне республикăри следстви управленийĕн пресс-службинче.
Юрий СНЕГОПАД.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Хальхи вăхăтра патшалăх кил-çурт хăпартас текенсене тĕрлĕ енлĕ пулăшу парать. Ытларах чухне укçи-тенкине федераллă бюджетран уйăраççĕ, ăна çамрăк çемьесемпе специалистсем илме пултараççĕ.
Ермеккей районĕнчи Суккул ялĕнче пурăнакан Петряевсен çамрăк çемйи çак кунсенче çĕнĕ çурт лартма социаллă пулăшу паракан хута (сертификат) алла илме тивĕçнĕ. Асăннă свидельствăна «Çамрăк çемьесене кил-çурт хăпартма е туянма парăнакан пулăшу» тĕп мероприятин Раççей шайĕнчи патшалăх программине пăхăнса параççĕ.
Юрийпе Ольга Петряевсем икĕ ача ÿстереççĕ. Çемье пуçлăхĕ «Башнефть» тытăмĕнче вăй хурать пулсан, унăн мăшăрĕ ялти шкулта ачасене физкультура урокĕсене вĕрентет. Çамрăксене социаллă пулăшу илме тивĕçнĕ сертификата район администрацийĕн пуçлăхĕ Ильшат Райманов чаплă лару-тăрура парса чысланă. Сăмах май, асăннă программăпа Суккул ял хутлăхĕнче пурăнакансем (унта тăхăр ял кĕрет) тухăçлă усă кураççĕ.
- Юлашки 2-3 çул хушшинче пилĕк çемье çурт лартрĕç. Малашне те çак енĕпе вырăнти халăхăн хастарлăхĕ чакмĕ. Эпир вара вĕсене май çитнĕ таран кирлĕ хутсене хатĕрлеме пулăшăпăр, - пĕлтерчĕ Суккул ял администрацин ĕçĕсене йĕркелесе пыракан Татьяна Тихонова.
Ирида НОВИКОВА. Ермеккей районĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Пушкăртстанри Белорецк районĕнчи Новоабзаково ялĕнчен инçех мар вырнаçнă Куркак ту çывăхĕнче ял çыннисем арçын виллине тупнă.
Вĕсем право йĕркине сыхлакан органсен сотрудникĕсене чĕнтернĕ. Арçын ÿчĕ çинче нимĕнле сурансем те тупман. 38 çулхи çын хăй çине алă хунă пулас. Следстви комитечĕн пресс-служби пĕлтернĕ тăрăх, асăннă факт тăрăх тĕрĕслев ирттереççĕ. Судпа медицина экспертизи вилнин чăн сăлтавне палăртать.
«Башинформ» ИА материалĕсем тăрăх.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Вулакансене хаçат-журнал çырăнмалли тапхăр декабрь уйăхĕн 20-мĕшĕччен пынине тепĕр хут асăрхаттарасшăн. «Урал сассине» çырăнса илнипе пĕрле эсир, хаклă туссем, хăвăрăн телей шăпине те тĕрĕслесе пăхма пултаратăр.
Вулакансене хаçат-журнал çырăнмалли тапхăр декабрь уйăхĕн 20-мĕшĕччен пынине тепĕр хут асăрхаттарасшăн. «Урал сассине» çырăнса илнипе пĕрле эсир, хаклă туссем, хăвăрăн телей шăпине те тĕрĕслесе пăхма пултаратăр. Çак тĕллевпе хаçата çырăннисен хушшинче редакци лотерея вылявĕ йĕркелет. Сирĕн вара кăларăма çырăнса илнине çирĕплетекен квитанцине е унăн копине пирĕн пата çеç çитермелле.
Парнесен шутĕнче - тĕрлĕ савăт-сапа, кил-çуртра, пахчара кирлĕ хатĕрсем, ача-пăча тетти тата ытти те. Кофе вĕретмелли савăт (кофеварка) вара суперприз пулса тăрать.
Хаçат индексĕ çур çула - П2754 тата çулталăка - П3362. Хакĕ - 436 тенкĕ те 62 пус (декадник вăхăтĕнче) тата 917 тенкĕ те 74 пус.
«Урал сасси» хаçат редакцийĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.