text
stringlengths
439
71.2k
Тохсунньу 10 — ХНТ Генеральнай Ассамблейатын бастакы мунньаҕа Лондон куоракка буолбут, онно 51 судаарыстыба кыттыбыт. Тохсунньу 17 — ХНТ Куттал суох буолуутун сүбэтин бастакы мунньаҕа буолбут. Тохсунньу 24 — Дьокуускайга Ойуулуур-дьүһүннүүр ускуустуба түмэлэ аһыллыбыт. ОлунньуПравить Олунньу — Гражданскай авиация Саха ...
Бу күннэргэ Дьокуускай куоракка оҕону сынньатар, чэбдигирдэр лааҕырдары тэрийээччилэр өрөспүүбүлүкэтээҕи форумнара буолан ааста. «Саха сынньалаҥ -2022» Форумҥа 21 улуустан, куораттан барыта 150-чэ ыалдьыт, кыттааччы үс күн устата кэпсэтии былаһааккаларыгар, маастар-кылаастарга, сонун бырайыактары билиһиннэрэр дьаарбаҥк...
Урут күөгэйэр күнүгэр таҥара буолан олорбута: аҕабыт оҕону сүрэхтиирэ, кини улаххан дьону сүрэхтиирэ. Аҕабыт ааттаабыт аата кумааҕыга эрэ сылдьара, кини ааттаабыт аата үс дойдуну бүүрүүкүү барара, устуллубат тирии буолара, суоруллубат сыбах буолан сыстара. Кини ааттаабыт аата сороххо, хаатырга бэчээтин курдук, саатар-к...
Дьокуускай аан дойдуга суох уникальнай куорат: ирбэт тоҥ үрдүгэр турарынан, ханна да суох тымныы кыһынынан, салыннарар өҥүрүк куйаас сайынынан, Арассыыйа биэс гыммыт биирин ылар республика киин куората – тэбэр сүрэҕэ буоларынан! Биһиги – хоту сир олохтоохторо киин куораппыт курдук эмиэ аан дойдуга суох культуралаахпыт,...
Түүл (лат. somnus), организм туруга, сэргэхсийии туругун кытта биир сүрүн турук буолар. Киһи, кыыл, үөн, көтөрдөр эмиэ түүл туругар киирэллэр, ол эбэтэр түүһүүллэр. Утуйуу кэмигэр түүл үөскүүр.[1] Түүлү араас медицинэ билимньитинэн ааттанар туруктартан араартыахха сөп, холобура летаргическай түүл, кома, анабиоз. Түүл к...
Категория: Мега пректы, планы , схемы ,программы. ВОСТО | 1158 көрүүлээх | Дата: 2022-09-05 | Комментарии (0) БЫРААППАР АНААН АҔЫЙАХ ТЫЛ БЫРААППАР АНААН АҔЫЙАХ ТЫЛ Ермолай Еремеевич Скрябин биир суруйуутугар И.Пономарев биһигини “убайдарым” диэн ытыктабыллаах тылларынан ахтыбыт этэ. Махтана санаабытым. Онон туһанан быр...
Ийэ тылбыт сүөгэйин сүмэтин, литэрэтиирэ кириитигэ Василий Протодьяконов этэринэн, «саха былыргы ойуулуур-дьүһүннүүр тылын салбарҕаһа, баайа, дэгэтэ, дорҕооно, тыл этиигэ, санаа дьүөрэтэ (ханыыта): дорҕоон, тыл муусуката саха кулгааҕар туохтааҕар да ордук кэрэтик, минньигэстик сайан киирэр» алыбын, илбиһин баһылаабыт у...
Саҥа үөрэх дьыла саҕаланара аҕыйах хонук хаалла. Балаҕан ыйыгар диэри тыа хаһаайыстыбатын Академиятыгар төлөбүрдээх үөрэххэ докумуон туттарыахха сөп. Төлөбүрдээх үөрэххэ киирии боппуруоһа билигин сытыытык турар кэмэ. Онуоха Академия быйыл ылыммыт программатын чэрчитинэн устудьуон үөрэҕин бэйэтэ үлэлээн-хамнаан төлүүр к...
Югославия соҕуруу славян норуоттарын холбуу сылдьыбыт судаарыстыбалар ааттаналлар Югославия диэн. Аан бастаан, Сербтар, Хорваттар уонна словеннар королестволара диэн ааттаах этэ. Германия армията саба түспүтүн кэнниттэн, СХСК тус-туспа, Гитлерга баттанан олорор судаарыстыбалар тэриллибиттэрэ. Далмация (Адриатика муорат...
Валюта (эргииргэ сылдьар харчы) диэн банкноталартан, кумааҕы харчыттан уонна манньыаттартан турар дойду үбүн сорҕото. Эргинии биирдигэ, мал-сал уонна өҥө эргиэннэрин судургу оҥорор. Харчы көрүҥэ. Валюта сүрүн көрүҥнэрэ манньыат уонна кумааҕы харчы.[1] Аан дойду валюталара. Үгүс дойду киин баана олохтоох валютаны хааччы...
«Строительнай» атыы-эргиэн киинин быыстапкалыыр саалатыгар «Коркинныы олоруохха. Коркинныы айыахха!» диэн быыстапка үгэннээн үлэлиир. Стручкова Марианна Васильевна, Е.Ярославскай аатынан кыраайы үөрэтэр музей быыстапка салаатыгар сэбиэдиссэйэ: -Быйыл төрдүс төгүлүн бу быыстапкаҕа кытта сылдьабыт. Сүрдээх үчүгэй бырайыа...
Ханнык баҕарар геометрическай фигура иэнин мээрэйдээһин диэн — иэнэ мээрэйдэнэр фигураҕа хас квадратнай единица баарын булуу буолар. Геометрическай фигуралар иэннэрин мээрэйдииргэ ити фигуралары тэҥнээн көрөр туспа мээрэйдэр баар буолуохтаахтар. Оннук мээрэйдэринэн метргэ дуу, дециметргэ дуу, сантиметрга дуу, миллиметр...
Нумерология диэн чыыһыла уонна киһи быһыытын эбэтэр киһи инникитин сибээстиирин туһунан итэҕэл, ону кытары тыл, аат, санаа буукубаларын чыыһылынан өйдөбүлүн үөрэтэр. Үксүн айылҕа кистэлэҥ көстүүтүн, астрология үөрэҕин уонна да атын таайар ньымалары кытта сибээстээх. Нумерология уонна нумерология таайыылара былыр эрдэтэ...
Тохсунньу 10 — СӨ бэрэсидьиэнэ Вячеслав Штыров Джуно куорат судаарыстыбаннай бибилэтиэкэтигэр (Аляска, АХШ) харалла сытар М.З. Винокуров докумуоннарын уонна архыыбын куопуйатын өрөспүүбүлүкэҕэ ылар туһунан дьаһалга илии баттаабыт. Хамыыһыйа тэриллибит. Тохсунньу 10 — Дьокускай куоратын Уокуругун Сэбиэтэ Дьокуускай куор...
Саҥа дьыл буолара икки нэдиэлэ хаалла. Киин болуоссаттарбытыгар дьэрэкээнник симэммит харыйалар туран, Саҥа дьыллааҕы настарыанньаны барыбытыгар бэлэхтээтилэр. Хаһыат ааспыт нүөмэригэр эт, балык сыанатын туһунан суруйбут буоллахпытына, бу сырыыга Саҥа дьыл буоларын саҕана ханнык бородуукталар сыаналара үрдүөн сөбүн туһ...
1937 сыллаахха ахсынньы 12 күнүгэр Мэҥэ Хаҥалас оройуонун Майа сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ. «Тойбохой» диэн бастакы ырыатын 10-с кылааска Майаєҕа үөрэнэ сылдьан И.Алексеев тылларыгар суруйбута. Саха сирин комсомолун бириэмийэтин лауреата, Саха АССР культуратын үтүөлээх үлэһитэ, СР народнай артыыһа, Дьокуускай куорат, Мэҥэ...
"Дьиҥнээх таҥара дьиэтэ" диэн аат дии, ол иһин мин кавычка иһигэр суруйуом этэ. Тоҕо диэн соһуччу көрдөххө "баар-суох соҕотох дьиҥнээх" таҥара дьиэтэ диэн өйдүүгүн. Оннук буолбатах буоллаҕа дии. Араас таҥара дьиэтэ элбэх. Уонна суруйуутугар принциптарын жирнайынан буолбакка, курсивынан гынар ордук. Жирнайынан суруйуу В...
Ил Түмэн дьокутаата Владимир Федоров кэпсэтиигэ мэлдьи аһаҕас, санаатын этэртэн толлубат. Урукку Ил Түмэн оскуолатын ааспыт дьокутаат бүгүҥҥү олох-дьаһах, бүддьүөт, бырайыактыыр салайыы, быыбар, элиитэ туһунан туох санаалаах эбитий? – Дьон Ил Түмэнтэн кэлэйбитин, бу састааптан хал буолбутун туһунан үгүстүк этэр... – Ми...
Арамаан (нууч. Роман) — литература бөдөҥ жанра. Киниэхэ эпос көрүҥүн бары уус-уран бэлиэлэрэ жанровай принцип быһыытынан киирэллэр. Роман норуот дьылҕатын, олох национальнай-историческай уратыларын проза бөдөҥ форматыгар уус-ураннык ойуулуур; биирдиилээн дьон олоҕун-дьаһаҕын, быһыытын-майгытын социальнай эйгэҕэ сыһыара...
Геология (был.-гириэк. γῆ — «Сир» уонна λόγος — «үөрэх» диэн тыллартан) — Сир туругун, тутулун уонна сайдыытын үөрэтэр үөрэх. Геология салаалараПравить Геология сайдан истэҕин аайы тус-туспа хайысхалара дириҥээн бэйэлэрэ туспа билим салаалара буолбуттара. Манна геология салаалара көстөллөр: Хостонор баайдар геологиялар...
Арассыыйа импиэрийэтэ (нууч. Росси́йская импе́рия, Халыып:Lang-ru-dor) — 1721 сыллаахтан 1917 сыллааҕы Олунньутааҕы өрөбөлүүссүйэ буолан Арассыыйа өрөспүүбүлүкэтэ тэриллиэр диэри баар буола сылдьыбыт судаарыстыба. Импиэрийэ аатын Арассыыйаҕа 1700—1721 сыллардааҕы Хотугу сэрии кэнниттэн Петр I иҥэрбитэ[1]. Аан бастаан и...
Тохсунньу 5 — Грузия сэбилэниилээх күүстэрэ Соҕуруу Осетия киинигэр Цхинвалига киирбиттэр, Соҕуруу Осетия 1991–92 сс. сэриитэ саҕаламмыт. Тохсунньу 13 — Сэбиэскэй аармыйа Литваҕа Вильнюска демонстрацияны хам баттаабыт, 14 киһи өлбүт, 1000 кэриҥэ киһи бааһырбыт. Тохсунньу 16 — Коалиция сэриилэрэ Ираакка киирэн, Перс хом...
Прогимназия ыччата бэрт эргэ уонна кыараҕас уезднай учуулусса дьиэтигэр үөрэнэллэрэ. Дириҥ хайысхалаах үөрэхтээһини биэрэр эр дьон классическай прогимназиятын тутуу тыын суолталааҕын Дьокуускай куорат интэллигиэнсийэтэ бэрт өрдөөҕүттэн өйдөөбүтэ. Саха сирин күбэринээтэрэ А.Д. Лохвицкай куорат олохтоохторун этиитин өйөө...
Ыстатыйаҕа “ Саҥа олох” Чурапчы оройуонун хаһыатыгар тыл култууратын хаһыат- бэчээт истиилигэр туттуу туһунан ырытыллар.Хаһыат ыстааты таһынан икки аныгы кэрэспэдьиэннэр икки ардыларыгар билиҥҥи хаһыакка тахсар туох араастаһыы баарын көрдөрөр.Ыстатыйаҕа тыа хаһаайыстыбатын , олох- дьаһах, атын да эйгэҕэ дьон кэпсэтэр т...
Быйылгы дьыл сүөһү, сылгы иитиитигэр бэрт кыһалҕалаах буолла. Сай устата тыа баһаара элбэх оттуур ходуһаны да былдьаата, дьону сүгүн оттоппото даҕаны. Аны сорох сир курааннаан алдьаттылар, үүнүү кэмчи. Күһүөрү Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтэ сүөһүнү тутар хаһаайыстыбаларга чэпчэтиилээх оту (1 туонната 2 тыһ. солк...
Тохсунньу 1 — Верхоянскайга Дьокуускайтан Сибииргэ барытыгар уонна Саха сиригэр Сэбиэскэй былаас олохтонорун туһунан бирикээс кэлбит. Олохтоох дьон уопсай мунньахтарыгар Үөһээ Дьааҥытааҕы саха уонна хаһаах депутаттарын сэбиэтэ тэриллибит. Сотору бу Сэбиэт былааһы бэйэтигэр ылбытын туһунан илдьиттэри Булуҥҥа, Усуйаанаҕа...
Андрей Борисовы бар дьоно, аат-суол өттүнэн балачча бэлиэтэммит киһинэн ааҕара чахчы. Онон, бу күннэргэ кини Бэрэсидьиэн Путин илиититтэн «Аҕа дойду иннигэр үтүөлэрин иһин» уордьанын тута Москвалаабыт үһү, диир буоллахтарына, истэригэр баҕар, «бааттаах киһи уочараттаах наҕараадатын ыла барда», диэн эрдэхтэрэ… Ол эрээри...
И. В. Бабушкин Вологда губерниятыгар Тотьма уеһын Леденгскэй сэлиэнньэтигэр 1873 сыллаахха тохсунньу 15 (урукку истиилинэн тохсунньу 3) күнүгэр бааҺынай кэргэнигэр төрөөбүтэ. Эдэр сааһыттан ыраахтааҕы былааһын утары охсуһар революционнай хамсааһыҥҥа кыттыбыта. И. В. Бабушкин 1985 сылтан петербурдааҕы үлэһит кылааһы бат...
Ыччат Бүтүн Сойуустаа5ы Ленинскэй Коммунистическай Сойууһа төрүттэммитэ 100 сылыгар аналлаах тэрээһиннэр дойду үрдүнэн киэҥ далааһыннаахтык ыытылыннылар. Ол чэрчитинэн, Үөгэн нэһилиэгэр алтынньы 29 күнүгэр Комсомол төрөөбүт күнэ бэлиэтэннэ. Тэрээһини оскуола оҕолоро Федор Лобанов хоһоонунан арыйдылар. Комсомол ыстаал к...
Ыстатыйа суруйуон баҕалаахха сүбэлэр: Бастаан нууччалыы Бикипиэдьийэҕэ киирэн Руководство для быстрого старта аах. Үөһээ уҥа диэки баар Суруйуу сиэрэ тимэҕи баттаатаххына Бикипиэдьийэ сорох сиэрин (суруйуу быраабылаларын) сахалыы тылбааһын көрүөххүн сөп. Чэ суруйарбар уолдьаста, бэлэммин, - диэтэххинэ Саҥа ыстатыйаны э...
Бастакынан, Георгий Устинович институкка үлэлиэҕиттэн аан маҥнайгы күннэриттэн норуот айымньытын хомуйууга болҕомтотун туһаайбыта. «Спутник якутского фольклориста», «Памятка собирателям советского фольклора» диэн норуот айымньытын хомуйааччыларга сүбэ пособие суруйбута, улуустарынан институт корреспондентскай пууннарын...
Индустрия диэн маллары уонна хааччыйыылары мануфактура ньыматынан оҥоруу, ол эбэтэр массыыналар уонна уустук тэриллэр көмөлөрүнэн. Индустрия оҥоруутунан анал тэрилтэлэр (фабрикалар, шахталар, электростанциялар) дьарыктаналлар. Түөрт тутаах индустрия экономика сектора баар: Бастакы сектор — сиикэй матырыйаалы хостуур ин...
Лех Вале́нса (пол. Lech Wałęsa, [ˈlɛx vaˈwɛ̃sa]; балаҕан ыйын 29, 1943, Попово, Тлухово) — Польша политическэй диэйэтэлэ, киһи быраабын көмүскээччи, тутулуга суох «Солидарность» идэлээх сойуус урукку салайааччыта, идэтинэн электрик. Lech Walesa (2009) ОлоҕоПравить 1943 сыллаахха балаҕан ыйын 29 күнүгэр Германия аннекси...
Кыһын буолан, атыыга эмис эт, балык элбэх. Анаан-минээн «Крестьянскай» ырыынакка сырыттым. Кыһыары күһүн убаһа ойоҕоһо киилэтэ 900 солк. буоллаҕына, билигин 700-800 солк. буолбут. Ол тоҕото өйдөнөр. Халлаан тымныйаатын кытта өрөспүүбүлүкэбит үрдүнэн элбэх убаһа сүүһэ тыаһаатаҕа. Ол иһин ырыынакка элбэх эт атыыга тахсан...
Улахан Араҥас (латыынныы Ursa Major) — хотугу халлаан сулустарын бөлөҕө. Халлааҥҥа көстөр иэнэ 1280 квадрат кыраадыс (сулустар бөлөхтөрүгэр үһүс улахан). Улахан Араҥас Сэттэ сулуһа тутаахтаах хомуоска маарыҥныыр халыыбы көрдөрөр. Икки сулустара Алиот уонна Дубхе 1,8 сулус улаханнаахтар. Хомуос икки кытыы сулустартан (α...
Чаранская сельская библиотека- филиал №21 - Муус устар 12 күнүгэр Мүрү Эбэ хабыллар хаба ортотугар, Бастакы Хоро нэһилиэгин сиригэр, 10 тн ыйааһыннаах мэҥэ таас бэлиэ кэлэн оннун булла. Муус устар 12 күнүгэр Мүрү Эбэ хабыллар хаба ортотугар, Бастакы Хоро нэһилиэгин сиригэр, 10 тн ыйааһыннаах мэҥэ таас бэлиэ кэлэн оннун...
Тохсунньу 13 — Нью-Йоркка аан дойду устуоруйатыгар бастакы аһаҕас араадьыйа эфирэ буолбут. Метрополитен-операттан Cavalleria rusticana уонна Pagliacci диэн опералар тыыннаах толоруулара трансляцияламмыттар. ОлунньуПравить Олунньу 6 — Аатырбыт атыыһыт Николай Эверстов — Сэрбэкэ 50 тыһыынча солкуобайы уган Куорат обществ...
Алкивиад Исидорович Иванов - көҥүл тустууга ССРС спордун маастара, биллиилээх хирург, бэрэпиэссэр, билим (наука) дуоктара. Сунтаар оройуонун Күндэйэ нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Тустуунан дьарыгаПравить Оскуолаҕа үөрэнэр сылларыгар тустуунан, ыарахан атлетиканан үлүһүйэрэ. 1959 с. Сунтаардааҕы оскуоланы бүтэрэн, Алкивиад лүөч...
Биһиги эбэбит Павлова Варвара Ильинична 1917 сыл сэтинньи ыйыгар Мэҥэ улууһун Алтан нэһилиэгэр Ульяна, Илья Родионовтар дьиэ кэргэннэригэр бастакы оҕонон күн сирин көрбүтэ. Аҕата Бөдүөл Ылдьаа –Илья Николаевич Родионов нэһилиэк бастакы комсомолеһа, коммуниһа этэ. Эбэм аах бииргэ төрөөбүт иккиэлэр этэ. Быраата Албин диэ...
Сэтинньи 23 күнүгэр унустуут аактабай саалыгар «Саха тылын, литературатын, кэпсэтии тылын олимпиадатын саҥалыы көрүү» түһүлгэтэ буолан ааста. Барыта 81 дэлэгээт көхтөөх кыттыыны ылла. Олимпиада сүрүн боппуруостарын, төрүттэммитин туһунан Филиппов Гаврил Гаврильевич, ХИФУ профессора, кэпсээтэ. Павлов Василий Климович, М...
1953 сыллаахха Үөһээ Бүлүү улууһун Кэнтик нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Үгүс ырыалар, музыкальнай альбомнар ааптардара. Биллэр ырыалара: «Ыллаан-туойан ааһыаҕыҥ», «Дьоллоох этим диэн баҕар», «Оҕо саас мичээрэ», «Оҕо санаам оонньуута», «Хаһан эрэ», «Санаатым мин бүгүн» уо.д.а. Тумус Мэхээлэ ырыалара 1953 сыллаахха Үөһээ Бүлүү у...
Сунтаар улууһун Хадан нэһилиэгэр 1967 сыллаахха бэс ыйын 6 күнүгэр төрөөбүтэ. Уус-уран самодеятельноска кыттар этэ, Сунтаар культууратын дьиэтигэр методист-культурологынан үлэлээбитэ. 1996 сыллаахха Чуона фестиваалга лауреат буолбута. 2010 сыллаахха ыам ыйын 23 күнүгэр эмискэ ыарахан ыарыытыттан биhигиттэн эргиллибэтти...
Киинэ диэн бииргэ холбоммут хамсыыр ойуулар (ааҥл. motion picture). Дьоҕур туспа көрүҥэ. Киинэни ойуулары камеранан суруйан, эбэтэр анимацияны уонна анал эффектары туттан ойуулары айан оҥороллор. Киинэ уhулуу киинэ индустрията дэнэр. Хас биирдии монтажтыыр кадр хас биирдии монтажтыыр хамсааһыннар бэлиэтэммит хаартыскал...
Улуустааҕы уус - уран айымньыны суруйуу күрэҕэ Уус Алдан улууһун культураҕа управлениетын, Кулантай аатынан литературнай музей-комплексын уонна кииннэммит библиотека тиһигин тэрийиилэринэн үтүө үгэс буолан сыллата ыытыллар. Күрэх сүрүн соругунан суруйар дьоҕурдаах дьону көҕүлээһин, олохтоох ааптардар айар үлэлэригэр аа...
1945 сыллаахха Саха АССР Совнаркомун 233 № кулун тутар 2 күнүнээҕи уурааҕынан тэриллибитэ. Тэрийиини саҕалаабыт киһинэн Саха норуодунай худуоһунньуга П.П. Романов буолбута. Кини аатын училище кэлин 1995 сыллаахха сүкпүтэ. Кыһа таһаарбыт бастакы көлүөнэ худуоһунньуктара өрөспүүбүлүкэ таһыгар биллибиттэрэ: М. Лукин, Э. С...
Быйыл, сэтинньи ыйга, Сахабыт Сиригэр Аан дойду норуоттарын хомуһун Музейын уонна Киинин(Ил Хомус) тэрийиитинэн аан бастаан Хомус дьыктаана буолан ааста. Дьыктааны ыытыы сыала –соруга: хомуска нэһилиэнньэ киэҥ араҥатын болҕомтотун туһаайыы, интириэһин тардыы буолар. Дьыктаан тест быһыытынан ыытылынна. Барыта 25 ыйытыкт...
Михайлова Марта Георгиевна — филология билимнэрин кандидата, СГУ профессора. Саха Сирин суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ. Михайлова Марта Георгиевна Олоҕун олуктараПравить Мэҥэ Хаҥаласка Майаҕа 1938 с. кулун тутар 17 күнүгэр төрөөбүт. Орто оскуоланы Дьокуускайга бүтэрбит (№ 9). 1961 с. СГУ гуманитарнай факультетын нууч...
Олунньу 26 — Дьоппуон уонна Кэриэйэ ыккардыларыгар Канхвадо дуогабара түһэрсиллибит. Хас эмэ үйэ тухары хатанан олорбут Кэриэйэ Дьоппуон атыытыгар-эргиэнигэр күүс өттүнэн аһыллыбыт. Дьоппуон подданнайдара Кэриэйэҕэ экстерриториальность быраабын ылбыттар. Атырдьах ыйын 20 күнэ - Санкт-Петербуурга Ориенталистар аан дойду...
Кыстыкка киирэр айдаан арыый намыраабытын кэннэ, дьиэҕэ олорор биэнсийэлээх ыт иллэҥ оҕонньор тугунан саатыахпыный – тэлэбиисэртэн түспэт буоллум. Дьэ, нойоттор, онно баар эбит сонун- нуомас бөҕөтө! Куосдуумабыт быыбара чугаһаабыт бадахтаах. Икки ыйтан ордук бириэмэ баар дииллэр. Ол эрээри, номнуо киин сирбитигэр дьон ...
1959 сыллаахха олунньу 3 күнүгэр Дьокуускайга төрөөбүтэ. 1980 сыллаахха бэйэтин хоһоонугар «Таптаатым музыка тойугун» диэн бастакы ырыатын айбыта. СР культуратын үтүөлээх үлэһитэ. Биллэр ырыалара: «Таптаатым музыка тойугун», «Үөлээннээхпэр», «Хайдах буоллуҥ бу?», «Дьоллоох буолуҥ», «Сибэкки хараҕын уута», «Таптал», «Са...
Сэтинньи 28-29 күннэригэр Аҕа дойду Улуу сэрии бэтэрээнэ, “Кыһыл сулус” уордьан кавалера Иван Михайлович Павлов аатынан Чурапчы орто оскуолатыгар Аҕа дойду Улуу сэриитин дьоруойа, генерал-лейтенант Дмитрий Михайлович Карбышев аатынан хамсааһын декада чэрчитинэн оскуола үөрэнээччилэрин ортолоругар “Эдэр Карбышевтар” иит...
Олунньу 20 — Нагорнай Карабаах автономиялаах уобалаһын (НКАО) дьокутааттарын сэбиэтэ уочарата суох сиэссийэҕэ мустан Азербайджанскай ССР уонна Армянскай ССР Үрдүкү Сэбиэттэрин иннигэр уобалаһы Азербайджаантан Арменияҕа биэрэри көрдөһөргө быһаарбыт (Карабаах араллаана саҕаламмыт). СэтинньиПравить Сэтинньи 12 — Ырыаһыт О...
Тохсунньу 27 — Дьоппуоҥҥа Хонсю уонна Хоккайдо арыыларын ситимниир Сэйкан бастакы тоннелэ тэһиллибит. Бу 53,85 км усталаах тоннель 2016 сыллаахха диэри аан дойдуга саамай уһун этэ. Оттон билигин саамай уһун уу аннынааҕы тоннель быһыытынан биллэр. ОлунньуПравить Олунньу 24 — АХШ Кэнгириэһин анал хамыыһыйата Аан дойду ик...
Ыам ыйын 27 күнүгэр Бүтүн Россиятааҕы библиотекалар күннэригэр аналлаах ааҕааччыларга анаан араас тэрээһиннэр ыытылыннылар. Ол курдук ыам ыйын 17 күнүгэр Библиосейшен – 2019 үгэскэ кубулуйбут тэрээһин ыытылынна. Бу күн нэһилиэкпит кэрэ аҥаардарыгар Брошь оҥоһуутугар маастар кылааһы Саргылана Суздалова тэрийэн ыытта. Эб...
Саха тылын, литературатын уонна култууратын учууталларын II өрөспүүбүлүкэтээҕи сийиэhин чэрчитинэн «Ийэ тыл –дьиэ кэргэн бигэ тирэҕэ» диэн түһүлгэтин санаа атастаһыылара ИРОиПК Саха тылын, литературатын уонна култууратын учууталларын II өрөспүүбүлүкэтээҕи сийиэhин чэрчитинэн «Ийэ тыл –дьиэ кэргэн бигэ тирэҕэ» диэн түһү...
Бикипиэдьийэ кыттааччыларын аатыттан эҕэрдэтэ тут! Сахалыы салааҕа киллэрбит уларытыыларыҥ иһин махтал! Сөбүлээҥҥин манна куруук киирэр буоллаххына бэрт буолуо этэ. Бука диэн бэлиэтэн — ол судургу, уһун кэми ылбат уонна бэйэҥ тускунан суруйаргын ирдээбэт. Бэлиэтэнии булгуччута суох, ол гынан баран эн бэйэҕэр да, атын к...
2017с олунньу 1к сири Арассыыйа хайа баҕарар муннугуттан гражданнар эбэтэр омук сиригэр олорор, гражданстволаах дьон Интэриниэтинэн киирэн, Сахабыт сиригэр 90мөл. гектар уллэһиккэ бараары турар сиртэн тугу сөбулээбиттэринэн ылар кыахтаннылар.Ол иһигэр , докумуоннарын ситэри оҥотторботох дьон сирдэрин кытта талан ылыахт...
Киирии тылы социология билимин доктора, профессор Ульяна Алексеевна Винокурова суруйда. “Ааҕааччы тус олоҕор буолбут түгэннэри, муунтуйбут санааларыгар ылыннарыылаах сүбэни бу кинигэттэн чопчу таба көрөн, бэйэтин булан уоскуйуо, дьылҕатын кытта эйэлэһиэ”, – диэн бэлиэтиир кини. -Суруйааччы ааҕааччытын кытта төһө аһаҕас...
Telegram (эбэтэр Телеграм, Тэлэгрээм) — мессенджер, суруйсарга, сурутуу ыытарга уонна ааҕарга, ону тэҥэ араас билэ көрүҥүн бырахсарга айыллыбыт көмпүүтэр (ҕааддьыт) программата.[1] Месногие обменения (мессенджер) с функциялаах Vop функциялаах, тиэкистэри, куолаһы уонна видео- общениялары, стикердэри уонна хаартыскалары...
Олоҥхо декадатын чэрчитинэн Өрөспүүбүлүкэтээҕи кэтэхтэн ыытыллар викторинаҕа киирэн museumtaatta_2001 “Таатта” түмэл инстаграмм страницатын нөнүө кыттыыны ыларгытыгар. · Кыттааччылар: орто сүһүөх кылаас үөрэнээччилэрэ. · Ыытыллар болдьоҕо: алтынньы ый 19 күнүттэн сэтинньи ый 23 күнүгэр диэри. · Викторина 47 боппуруоста...
Сылын аайы олунньу 13 кунуттэн нэдиэлэ устата биьиги оскуолабытыгар Ийэ тыл уонна сурук-бичик кунэ олус кехтеехтук ыытыллар. Бу кун саха алпаабытын онорбут лингвист-учуонай С.А Новгородов тереебут кунэ бэлиэтэнэр. Олунньу 14 кунугэр саха алпаабытын онорбут лингвист-учуонай С. А. Новгородов оло5ун, улэтин туьунан саха т...
Үөгэн оскуолатыгар Алтынньы 23 күнүгэр Ийэлэр күннэригэр аналлаах “Ийэм миэнэ – бастыҥ дьүөгэм” диэн оонньуу буолан ааста. Тэрэээһини физическэй культура учуутала Келин Николай Николаевич кыыһын, 7 кылаас үөрэнээччитин, Келина Нарыйаананы кытта иилээн-саҕалаан ыытта. Ийэлэр кыргыттарынаан, кырдьык да дьүөгэлии буолан, ...
Тохсунньу 4 (билиҥҥиннэн тохсунньу 17) — «Сахалар сойуустара» («Союз якутов») диэн тэрилтэ тэриллибитэ. Тэрийээччи В. В. Никифоров-Күлүмнүүр. Тохсунньу 9 — Арассыыйаҕа 1905-1907 сыллааҕы өрөбөлүүссүйэ буола турдаҕына Василий Никифоров - Күлүмнүүр тэрийбит Сахалар сойуустарын чилиэннэрэ икки сүүстэн тахса буолан Дьокуус...
1745 — статскай советник Генрих Конрад Саха сирин бойобуодатын дуоһунаһыттан уурайбыт, бу дуоһунаска балтараа сыл кэриҥэ олорбут — 1743 сыл балаҕан ыйын 19 күнүттэн. Дьокуускайга өлбүтэ биллэр. 1852 — Илин Сибиир генерал-губернатора предписание таһаарбыт. Бу дьаһалы толорон Саха Сирин уобаластааҕы бырабылыанньата уонна...
Саха сирин норуоттарын VIII спортивнай оонньуулара Бороҕоҥҥо буолан бүттүлэр. Спортивнай оонньуулар 4 сыл буола-буола республика араас улуустарыгар ыытыллан кэллилэр. Аан бастакы Саха сирин спортивнай оонньуулара сэбиэскэй былаас бириэмэтигэр 1932 сыллаахха Дьокуускай куоракка ыытыллыбыта. Салгыы, Аҕа дойду сэриитэ мэһ...
“Билиҥҥи кэм прозата” “Бичик” кинигэ кыһата таһаарар сериятыгар 2013 сыллаахха Айталина Никифорова “Эргиллиэм мохсоҕол буолан” диэн сэһэнин кинигэтэ бэчээттэнэн тахсыбыта. Сэһэн биир саха ыалын олоҕун арыйар. Сэбиэскэй кэмҥэ син атын оҕолортон уратыта суох, арай, тоҥкуруун майгылаах, наар үтүүгэ-үтүрүллүүгэ сылдьыбыт у...
* [[1917]] — [[Якутский голос, хаһыат|«Якутский голос»]] диэн ааттаах хаһыат бастакы нүөмэрэ тахсыбыт. Бу хаһыаты [[Якутский трудовой союз федералистов|Трудовой союз федералистов]] Киин кэмитиэтэ таһаарар эбит. Барыта 6 нүөмэр тахсыбыт (бастакы эрэдээктэр Широких А. Д., иккис 1918 сылтан Шадрин М. И.). * [[1959]] — [[Х...
Тохсунньу 10 — ХНТ Генеральнай Ассамблейатын бастакы мунньаҕа Лондон куоракка буолбут, онно 51 судаарыстыба кыттыбыт. Тохсунньу 17 — ХНТ Куттал суох буолуутун сүбэтин бастакы мунньаҕа буолбут. Тохсунньу 24 — Дьокуускайга Ойуулуур-дьүһүннүүр ускуустуба түмэлэ аһыллыбыт. ОлунньуПравить Олунньу — Гражданскай авиация Саха ...
Хотугу байҕал суолун сүрүн дьаһалтата (нууч. Главное управление Северного морского пути, кылгатан Главсевморпуть, ГУСМП) — ССРС-ка 1932 сыллаахха тэриллибит судаарыстыба тэрилтэтэ. Сүрүн сыала Арктиканы туһаҕа таһаараары уонна Хотугу байҕал суолунан хараабыллар сылдьалларын хааччыйыы. Хотугу муоранан сылдьыы суола 1953...
Сэмэн Тумат (Семен Андреевич Попов) – саха норуодунай суруйааччыта, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ, П.А.Ойуунускай аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата, Булуҥ уонна Чурапчы улуустарын бочуоттаах гражданина, СӨ Ил Түмэнин А.П.Илларионов аатынан премия лауреата, СӨ Н.Е.Мординов-Амма Аччыгыйа аа...
Сергей Васильевич Ястремскай (1857—1931) — Саха сиригэр көскө кэлэ сылдьан саха тылын грамматикатын үөрэппит киһи. Ястремскай Сергей Васильевич Харьков куоракка баан үлэһитэ дворянин Базиль Ястремскай дьиэ кэргэнигэр 1857 с. балаҕан ыйын 20 күнүгэр төрөөбүт. Харьковтааҕы гимназияны бүтэрэн баран Харьков университетын м...
«Саха итэҕэллээх этэ дуо? Өбүгэбит ханнык итэҕэли тутуһан, ханнык таҥараҕа үҥэн-сүктэн олоҕун философиятын оҥостубутай?» Бу маннык ыйытыыга хоруй булаары, олус да элбээбэтэр, биэс тарбах иһигэр ааттанар дьон бэйэлэрин холлоругар сөбө суох үгүһү үлэлээн, элбэҕи ирдээн, үтүмэни чинчийэн кэллилэр. Ол да буоллар биир санаа...
Сэһэн Иванович Боло (Дьячковскай Дмитрий Иванович) [08(20).11.1905, Боотуруускай (Чурапчы) улууһун I Бологур (Одьулуун) нэһилиэгэ – 15.07.1948, Дьокуускай к.] – саха биллиилээх фольклорист-хомуйааччыта, кыраайы үөрэтээччитэ, археолога, этнограба, музееведа. Кини 1934 с. өбүгэлэрэ Боло Күүлэкээн уонна Сэһэн Быркыҥаа аат...
Тохсунньу 2 — Иккис аан дойду сэриитэ: Дьоппуон сэбилэниилээх күүстэрэ Филиппиин киин куоратын Маниланы сэриилээн ылбыттар. Тохсунньу 8 — Стивен Хокинг — Англия физигэ уонна математига. Аан дойду биир бастыҥ түөрүйэ чинчийээччитэ. Анал үөрэҕэ суох дьоҥҥо физиканы быһаарар элбэх ыстатыйалары уонна кинигэлэри суруйбута. ...
«Ил Түмэн» хаһыат үлэлээн кэлбитэ 20 сылын туолла. Хаһыат историятыгар уонна олоҕор сыһыаннаан, күлүм гынан хаалар чыпчылҕан түгэн. Оннугун да иһин, хаһыат айыллыбыт аналынан, аныгы кэмҥэ саха барылааманын лиэтэпиһин төрүттээһиҥҥэ бастакы омоон суолу үктээбит үтүөлээх диэтэххэ, улахан дарбатыы буолуо суоҕа. Одоҥ-додоҥ,...
Михаил Гоголев–Долгун (Горнай, Бэрдьигэстээх) бу аҕыйах сылтан бэттэх прозаҕа айымньылаахтык ылсан үлэлээн, хайы-үйэ алта кинигэ ааптара буолан, быйыл СӨ Суруйааччыларын сойууһун, норуоттар икки ардыларынааҕы суруйааччылар ассоциацияларын сойууһун чилиэнэ буолла. 2014 сыллаахха Дьокуускайга «Дани Алмас» компанияҕа бэчэ...
Сахсыырдаах, уларыйыылаах-тэлэрийиилээх, түһүүлээх-тахсыылаах сыл кэллэ. 2017 сылга икки атахтаах сыһыаныгар эрэ буолбакка, айылҕа көстүүтүтүгэр, туругар эмиэ уларыйыы тахсыаҕа. Ол төһө хабааннанара, содулланара биһигиттэн бэйэбититтэн тутулуктаах. Билигин чараас эйгэ сир дьонун олоҕор дьайар күүһэ улаатан турар. Саныы...
«Норуот тылынан уус-уран айымньытын үйэтитии» фольклору хомуйууга өрөспүүбүлүкэтээҕи аахсыйабытыгар уонна күрэспитигэр киирбит үлэлэрбититтэн таһаарабыт. Маннык айымньылары научнай сыалга-сорукка кэпсээччи хайдах кэпсээбитин, саҥарбытын курдук уларыппакка, көннөрбөккө сурукка түһэрэр ирдэбил баар. Ол быһыытынан хайдах ...
Тохсунньу 14 — Тунис бэрэсидьиэнэ Зин эль-Абидин Бен Али Саудовскай Аравияҕа күрээбит. Бу дойдуга кини былааһын утары буолбут хас да бөдөҥ демонстрацияны «Арааб сааһа» саҕаланыытынан ааҕаллар. Тохсунньу 25 — Эгиипэт өрөбөлүүссүйэтин бастакы долгуна саҕаламмыт. Уулусса устун тэрээһиннээх хаамыылар, миитиннэр, былаас мод...
'''Октябрь нэһилиэк'''. [[Ньурба улууһа|Ньурба улууһун]] нэһилиэгэ, киинэ [[Антоновка]]. Урут ''Александровка'' диэн ааттаах этэ. Улуус кииниттэн 2 км. илин диэкки турар. [[Ньурба]] куораты кытта холбоһон турар. Нэһилиэнньэтин ахсаана 2543 киһи (2007 сыл), ол иһигэр [[Антоновка]] - 2371, '''Нефтебаза''' - 172 киһи. == ...
Бу сыл саха норуотугар кэрэ-бэлиэ үбүлүөйдэрдээх. Ол курдук, Саха АССР төрүттэммитэ — 100, саха литературатыгар бэлиэ суолу хаалларбыт, бөдөҥ уопсастыбаннай-бэлитиичэскэй диэйэтэллэр, саха норуодунай суруйааччылара Семен Данилов — 105, Софрон Данилов 100 сыллара. Дьиикимдэ сирэ — саха норуотугар уһулуччу дьону таһаарбы...
Бастакы хардыылар Бикипиэдьийэ кыттааччыларын аатыттан эйигин сахалыы салааҕа киирбиккинэн! Манна кыттыбыккыттан астыныаҥ уонна элбэх туһаны ылыаҥ дии саныыбыт. Суруйуу сүрүн сиэрдэрэ манныктар: харса суох суруйан ис уонна үтүөнү оҥорорго дьулус. Бикипиэдьийэ иһигэр баар ыстатыйалар, матырыйаал барыта (ол иһигэр эн сур...
Бу күннэргэ Арассыыйа суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, уус-уран тылбаасчыт Альбина Андриановна Борисова 70 сааһын туолла. Кини Платон Ойуунускай айымньыларын, ол иһигэр “Улуу Кудаҥсатын”, Өксөкүлээх Өлөксөй “Оттоку олук алгыһын” тылбаастаабыта. Саха тыйаатырын испэктээкиллэрэ кини тута тылбааһынан бараллара. “Улуу Куд...
Ырыаһыт уонна бэйиэт кэргэнниилэри Анна Ивановна Егорованы уонна Макар Иванович Кузьмины – Макар Хараны билиһиннэрэбит. Кинилэр талба талааннарынан Таатта сириттэн силистээхтэр. Дьиктитэ, иккиэн биир нэһилиэктэн Уолбаттан төрүттээхтэр, биир сыл 1915 сыллаахха төрөөбүттэр, аҕаларын аата кытта биирэ. Кинилэри иккиэннэрин...
Адыаччы нэһилиэгэ — Дьааҥы улууһун биир улахан нэһилиэктэриттэн биирдэстэрэ. Географическай балаһыанньатынан, балай даҕаны сайдыан сөптөөх бөһүөлэк буолар. Кэлиҥҥи кэмҥэ, туризм сайдан иһэр. Адыаччы нэһилиэгэр 3 нэһилиэнньэлээх олорор сир киирсэр: Бөтөҥкөс (нэһилиэк киинэ), Алыһардаах, Эҥэ-Сайылыга. Ис хоһооно 1 Устуор...
Олунньу 17 күнүгэр “Тыл-омук тыына” төрөөбүт тылбыт сайдарын туһугар саха норуотун биир тыыҥҥа, биир санааҕа түмэр сыаллаах форум буолан ааста. Тэрээһин быйыл иккис төгүлүн ыытылынна. Куйаар ситимин нөҥүө 500 тахса сэҥээрээччи дьон көрдүлэр-иһиттилэр, кыттыыны ыллылар.Форуму Чурапчы улууһун үөрэҕин салалтатын көҕүлээһи...
Бүгүн сэтинньи 23 күнүгэр саха тылын, литературатын уонна култууратын учууталларын Иккис өрөспүүбүлүкэтээҕи сийиэс сүрүн мунньаҕа ыытылынна. Сийиэс Саха сирэ Арассыыйа састаабыгар киирбитэ 390 сылыгар, Саха АССР тэриллибитэ 100 сылыгар, саха тылын үөрэтии саҕаламмыта 100 сылын көрсөр бэлиэ түгэннэригэр ананар. Сүрүн му...
Томскай – Сибиир куората, Томскай уобалаһын уонна Томскай оройуон киинэ. Арҕаа Сибииргэ Томь өрүс үрдүгэр турар. Бөдөҥ үөрэхтээһин, билим киинэ: 7 вуз, 15 чинчийэр институт (НИИ) бааллар. Куоракка былыргы XVIII—XX үйэлэрдээҕи мас уонна таас дьиэлэр элбэхтэр. Куоракка бэйэтигэр 574 тыһыынча киһи олорор[1], муниципальнай...
“СӨ судаарыстыбаннай уонна официальнай тылларын интерактивнай түмэлэ” порталы билиһиннэрэр тэрээһиҥҥэ сылдьыбыт Наталья Васильевна Бурцева көрсөн: “Саха тылын учууталларын сийиэһин дэлэгээттэригэр соһуччу үөрүү буолла!” – диэн санаатын үллэһиннэ. Кини Мүрүтээҕи “Уолан” гимназияҕа саха тылын уонна литэрэтиирэтин учуутал...
Саха дьоно былыр-былыргыттан олохсуйбут үгэстэри тутуһа үөрэм-миттэрүөрэммиттэр. Кинилэр бэйэлэрин уһун кэмнээх олохторугар билбит-көрбүт үөрэхтэрин сурукка киллэрэн мунньан иһэр кыахтара суох буолан, олору барыларын үгэстэргэ кубулуталаан, өс хоһооннорунан этитэлээн өйдөрүгэр-санааларыгар мунньунан иһэллэр эбит. Былыр...
От ыйын 12 күнүгэр “Эҥсиэли” сынньалаҥ пааркатыгар Моҕол ураһаҕа республиканскай аҕам саастаахтар «Үрүҥ көмүс сынньалаҥ» лааҕыр кыттыылаахтарыгар «Сахам алгыстаах аһа» тэрээһини иилээн-саҕалаан ыыттыбыт, кинигэ быыстапкабытын туруоран дьон интириэһин таттыбыт. Өбүгэ сэһэнинэн, сахалар былыр-былыргаттан сылгы-ынах биэрэ...
«КүнЭко» научнай-чинчийэр экологическай экспедиция Үөһээ Бүлүү улууһугар от ыйын 10-17 күннэригэр буолан ааста Үөһээ Бүлүү улууһугар от ыйын 10-17 күннэригэр сыл аайы ыытыллар «КүнЭко» диэн научнай-чинчийэр экологическай экспедиция буолан ааста. Быйылгы экспедиция Саха АССР төрүттэммитэ 100 сылыгар ананна. Ааспыт сылла...
1891 сыллаахха Нам улууһугар I Үөдэй нэһилиэгэр дьадаҥы кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. Аҕыс саастааҕар төрөппүттэрэ Калинкин диэн саха атыыһытыгар Марха таһыгар баар сайыымкатыгар сүөһү көрөөччүнэн үлэлии киирбиттэрэ. Оттон Дуунньаны атыыһыт Дьокуускайга дьиэтигэр илдьэ киирбит, онно бэйэлэрин кыргыттарыгар дьүөгэ оҥорон, хамнаст...
МБОУ "Майинская средняя общеобразовательная школа им. В.П. Ларионова" - Дмитриев Петр Никифорович - Туутук МБОУ "Майинская средняя общеобразовательная школа им. В.П. Ларионова" Дмитриев Петр Никифорович 1938-201 Дмитриев Петр Никифорович - Туутук – РФ суруйааччыларын уонна суруналыыстарын Түмсүүтүн чилиэнэ, саха фолькл...
Атырдьах ыйыгар сайыҥҥы куйаас мөлтүүр, түүнүн лаппа сөрүүкүүр. Ылдьыын, Ыспааһаптар ардахтарын кэнниттэн күн соччо күүскэ сырайбат, түүнүн хаһыҥ түс-пэтэҕин да иһин, биллэрдик тымныйар. Быһата, ыи иккис аҥаарыттан күһүн тыына биллэн барар. Ойуурга уулаах отон, бааһынаҕа бурдук буһар. Бурдук хомуурун былдьаһыктаах үлэт...
Тоҕус томороон ый кыыдааннаах тымныы айыл5алаах Саха сирин уһук хотугу киинигэр, Тунах ыйа сатыылаан хаамыыта, бэс ыйын 12 кұнұгэр, Баай Баата5ай киэң туонатыгар – Саха АССР автономията төрұттэммитэ 100 сыллаах Юбилейыгар анаммыт Үрүң Тунах Ыhыах бэрт тэрээhиннээхтик, көтө5ұллэн ыытылынна. Маанылаах илбирдээх кұө5ұнэн ...
19-c үйэ саҕаланыыта 27 саастаах мадам Клико оҕонньоро өлбүтүн кэннэ арыгы оҥорор аччыгый хаһаайыстыбаны нэһилиэстибэ ылан хаалбыт. Кэлин онтун сайыннаран, саҥа үрдэлгэ таһаарбыт. Кини 18 км. уһуннаах бадыбаалы атыылаһан ылан, бэйэтин бородууксуйатын онно хаһаанар буолбут. Кини сампааны ыраастыыр ньыманы арыйбыта, ол н...
Катырык паселак турар Носкуоттан икки 466с километыртан 664э диэк. Гини му8 б6т6гэс паселак Носкуо районугар. Гини турар Хета 6рэккэ. Катырык ма4ынан бэрт баай, ма4а да ото да манна койуу да улакан да. Аллараагы паселактарга мас 4уок, ол и4ин ол диэги дьоннор манна ыаллана кэллэктэринэ тыыннара кайыллар. Катырык дьоно ...
Бэйиэт, прозаик Сэмэн Маисов айымньыларыгар Бүлүү эҥээрдээҕи былыргы үһүйээннэр, остуоруйалар, сиэр-туом хамаҕатык киирбит. Холобур, муҥха сиэрин-туомун, оҕо төрөөтөҕүнэ Айыыһыты көрсүү-атаарыы силигин ситэри суруйар. “Аҕа” кинигэтигэр Үгүлээт дьонун-сэргэтин туһунан атын былыргы үһүйээннэри, этнограф А.А. Попов туһуна...
Куйаас күннэргэ ыһыахха бэлэмнэнии күүрээннээх үлэтэ тыйаатыр артыыстарыгар күөстүү оргуйар. Олоҥхо тыйаатырын артыыһын бу күннэргэ таба туппаппын. Кини Хаҥалас улууһун Чапай бөһүөлэгэр Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнэ сылдьар. «Үлэм быыһыгар соло булан көрсүбэтэхпитинэ, төлөпүөн нөҥүө кэпсэтиэхпит» дэстибит. Мин сэрэххэ ыйыты...