metadata
tags:
- sentence-transformers
- sentence-similarity
- feature-extraction
- dense
- generated_from_trainer
- dataset_size:49823
- loss:MultipleNegativesRankingLoss
base_model: intfloat/multilingual-e5-large
widget:
- source_sentence: >-
Zeintzuk dira estrategia feminista independentistak iaz nabarmendutako
hiru erronka nagusiak?
sentences:
- >-
«Aljerian egin nintzen Gandhiren zale eta indarkeriaren etsai»
Urtebete da Txomin Peillen (Paris, 1932 – Kanbo, 2022) hil zela,
abenduak 9 zituela. Ontsa zen urtebetetze egunean goizean. Handik ordu
batzuetara gaizkitu, eta eri zen. Laster, gorpu. Ligin datza, aita
zenaren herrian.
Egilea: Miel A. Elustondo / Data: 2024-01-02
...
Ligiraino heldu zara, beraz. Ez da zure etxe ondoan! Zenbat kilometro
badira zure etxetik honaino?... Behar zenuen nire urtebetetze egunean
Baionara etorri, hazilaren 17an! Egun hartan mintzatu ginen azkenekoz,
Josebak [Sarrionandia] ez zuela etortzerik esan zenidan, eta zu ere ez
zinela etorriko. Gure azken mintzaldia izan zen, bizien munduan.
Buruak ez dizu huts egiten, horratik!
Azken ordura arte argi izan nuen gogoa. Besterik da gorputza, ez
baininduen lagundu, baina laurogeita hamar urtetan gorputza ontsa duen
inor ez dut bizian ezagutu... Eta, zer berri da bizien artean?... Jakin
dut Miranderi buruzko filma [Mirande, film bat egiteko zirriborroa] egin
zuela Josu Martinezek. Ikusia dut itzalaz beste alde honetan. Ez da
gaizki egina. Egiazko Mirande ageri du, bederen, ez du hura sobera
goratzen, ez apaltzen ere. Filma egina da, eta horrek balio du.
Film hori dela-eta, bertan ageri zara. Nola ikusi duzu zeure burua?
Xahartua! Kar, kar… Zer nahi duzu, bada?! Adinak ez du barkatzen. Baina
atsegin ukan dut, zeren film horrek balio izan du, besteak beste,
Miranderen poema bat berreskuratzeko! Mirandek nire iloba Frantzeskari
igorritakoa, nire anaia Roberten alabari. Martinez ni filmatzen ari
zela, telefonoak jo zuen, eta hartu nuen, ilobarena baitzen deia. Esan
nion elkarrizketa batean nintzela, film bat grabatzen ari Mirandez.
Orduan, Frantzeskak esan zidan bazuela poema bat, bera sortu zenean
[1957, irailak 30] Mirandek idatzia. Eta gordetzen zuen oraindik!
Ligiko eliza, hilerritik ageri. ZALDI ERO
«Franciscae Peillenicae Laudes». Goizeko errezo edo otoitza…
Agur zuri, Frantzeska,
Kelt’ et’ euskaldun neska,
Lili-haur eder freska
Loratu berririkan,
Bizia zuretako
izan bedi gisako:
Bihotz-minik bagako
Plazerez betherikan.
Jendeak miraturik
So zaizkitzu, zurturik,
Bait dituzu harturik
Primantzaz onak oro:
Ama bezain grazios,
Aita bezain prezios,
Ez batere vizios…
Zer behar da haboro?
Zu baino, izar maite,
Charmantago, nor laite?
Hargatik izan zaite
Ongi-jin Lur honetan;
Hargatik urthez asko,
Usain onezko flasko,
Thesaur bretoin ‘ta basko,
Argi ‘zazu guretan.
Ez dago zurekin hitz egiterik, tartean Jon Mirande sartu gabe…
Eta zer nahi duzu, bada! Bizien artean azkena izan nintzen hura ezagutu
zuena! Miranderen ilobak hor dira beti, baina gaztetxo ziren. Hala ere,
familiatik kanpo, ez da beste inor. Piarres Lafitte, Jean Haritxelar,
Piarres Xarriton… hilak dira denak. Nire anaia Robert ere hor da beti,
ezagutu zuen Mirande, denbora batean, gu bi anaiok elkarrekin izaten
baikinen Miranderen etxean. Baina Robert laster berezi zen gugandik,
zeren Mirandek izutzen baitzuen. Ni ez ninduen izutzen, saiatzen nintzen
beti gauzen eztitzen, baina ez zen aise. Egun batean, haustura izan
genuen Mirandek eta biok.
Zein izan zenuen harekin hausteko arrazoia?
Artikulu bat egin nuen, eta eskuin muturreko bretoi aldizkari batean
eman zuen Mirandek. Hura ikusi nuelarik, jabetu nintzen kapitulu bat
kendu zuela. Kultura politikak Europan aipatzen nituen, eta Hitlerren
kontra mintzatu nitzen. A!, gaixo Hitler! Miranderen ustetan gizon hura
ez zen ukitu behar! Eta bada beste gertakari bat Miranderekin moztera
behartu ninduena. Egun batez, esan zidan behar zuela bretoi, flandriar
eta zenbait gutxiengorekin talde bat sortu, gure hizkuntzen alde. Bazen
bilkura bat, eta Miranderekin joan nintzen hara. Atea ireki zutenean,
«Heil Hitler!» izan zen agurra! «Non sartu nau honek, ordea?!». Eta
erabaki nuen ez nuela gehiago harremanik ukanen Miranderekin. Bizpalau
urte egon ginen elkar ikusi gabe.
«Artikulu bat egin nuen, eta eskuin muturreko bretoi aldizkari batean
eman zuen Mirandek. Hura ikusi nuelarik, jabetu nintzen kapitulu bat
kendu zuela».
Bego Jon Mirande bakean. Mintza zakizkigu zeure buruaz, arrisku gorria
baitago Mirandez betetzeko orrialde guztiok. Parisen jaio euskalduna zu,
zerk eraman zituen zuen gurasoak Zuberoatik Parisera?
Ez zen bizia egiteko beste modurik! Gure aita zen Joanes Peillen, Ligiko
Dordorraga etxekoa. Sei haurride ziren: batek etxean behar zuen, eta
etxetik kanpora besteek. Nagusia zen gure aita, anaia gehiena, eta
haurride zaharrena zen etxean gelditzen. Aitaitak hitz eman zion gure
aitari, etxeko izanen zela. Bitartean, gure aita osaba baten etxaldean
ibili zen lanean, eta lanean ikasten. Itzuli zenean, bere aitak erran
zion arreba ezkonduko zela etxera! Hala ere, gure aita Zuberoan
gelditzen ahal zen, Maulen fabrikak baitziren, baina haietan lan egitea
desohore zen. Izeba Ana Bentaberrikoak kontatzen zuen: «Mauleko
fabriketan gizonak komunista dituzu, eta neskak puta!».
Ba ote?
Bai. Fabrikako lana ez zen ongi ikusia! [Jon] Miranderen lehengusina
batekin nintzen egun batean, hori kontatu, eta esan zidan: «Niri gertatu
zait hori. Fabrikan sartu nintzelarik, jendeek puta bezala ikusten
ninduten!». Eta, bestalde, bazen Parisera joateko fama ere! Behar zen
hara joan, familia burges zintzo batera neskame edo mutil! Gure aita
udaltzain izan zen. Gauetan estudiatu, eta ikasi zuen irakurtzen eta
idazten, eta sartu ahal izan zen udaltzain gisako, beste hainbat
euskaldun bezala.
Ama zenuten Larraine Bentaberriko alaba. Igela aldizkarian baziren
zenbait bertso Bentaberrin bilduak…
Bi kantore, Bentaberriko kaieretan ediren genituenak: «Eskiulako
soldaduaren khantoriak», eta «Igaran Sen Bladis». «Igaran Sen Bladis
Ospitaleseki / Hirur sos baizik e'nian ordian eneki / Berriz ere agi
banendi halako butillerekin / Beiria bethe gabetarik nik bertan besoa
goiti...». Gure ama zen Maddalen Karrikaburu. Bederatzi urtetan atera
zuten eskolatik, eta etxean izan zen, hamasei urtetan lehengusina baten
etxera Bordelera joan zen arte, lanean ikastera. Handik bi urtera,
1911n, Parisen zen, beti lanean. Ama beti lanean! Eskuin eta ezker ibili
zen sukaldari, Eliseo zelaietako Claridge hotelean sartu zen arte. Han,
arroparen ardura izan zuen. Hara baino lehen, beti sukalkintzan ibili
zen. Sukaldari ona zen! Behar nuen beragandik ikasi, baina ez nuen egin!
«Gure ama zen Maddalen Karrikaburu. Bederatzi urtetan atera zuten
eskolatik, eta etxean izan zen, hamasei urtetan lehengusina baten etxera
Bordelera joan zen arte, lanean ikastera».
Han ezagutu zuten elkar zuen gurasoek, eta 1932an ekarri zintuzten
mundura, Montmartren.
Bai, eta orain auzo noblea duzu, baina orduan ez zen horrela. Gainera,
gu auzoko mugan bizi ginen, ez Montmartre zaharrean, Pigalle beherean
baizik, Joseph de Maistre karrikan, bosgarren zenbakian. Han bizi izan
ginen Bigarren Mundu Gerla arte, orduan Ligira etorri baikinen, eta
iragan genituen hiru urte hemen, Zuberoan, 1942 arte. Eta hemen ibili
ginen eskolan ere, baina nik ez nekien euskaraz mintzatzen! Ulertzen
nuen, baina besterik ez. Nire anaia Robertek bai, bazekien. Haur bakarra
izan zelarik, euskaraz hitz egin zioten, eta Parisen ere. Ni etorri
nintzenean, aldiz, gure gurasoek pentsatu zuten hobe nuela frantsesez
ikasi, eskolara joateko-eta.
Hori ez da albiste...
Beti izan da horrelako diglosia bat, gure artean! Hastean, ama euskaraz
mintzatzen zitzaidan, eta euskaraz erantzuten nion nik, baina berak
frantsesera jotzen zuen berehala! Komeriak baziren! Eta euskara galdu
nuen, euskara ez nuela hitz egiten izan nintzen hamalau urte arte.
Ulertu bai, baina hitz egin ez. Ezin. Berdin gertatu zen Miranderen
etxean: gurasoak euskaraz ari zirela entzuten zuen, baina frantsesez
zuzentzen zitzaizkion berari… Nire kasuan, euskara errekuperatu behar
nuela erabaki nuenean, arratsetan, nire gelara joateko ordez, salara
joaten nintzen, han izaten baitziren gurasoak, eguneko gauzak kontatzen,
beti euskaraz! Eta ni ere han, euskaraz entzuten, eta ikasten.
Gerla garai gogorra XX. mendea. Lehen Mundu Gerlan izan zenituzten
aita-osabak. Bigarren Gerla ere ezagutu zenuten. Hurrena, Aljeriakoan
izan zinen zu...
Aitak Turkian egin zuen soldadutza. Herrialde hura alemanen alde zen
1914ko Gerla Handian, eta turkiar soldaduek armeniarrak sarraskitzen
zituztela ikusi zuen. Ezker eta eskuin, armeniar hilak ikusi zituela
kontatzen zuen, eta hilen artean bazirela haurrak, emakumeak eta
zaharrak. Kontatzen zuen salbatu ziren batzuk Frantziara igorri
zituztela. Handik etorri eta, 1928an, Karlomagno pastorala egin zelarik,
aita türk errege ezarri zuten. «Hik badakikek nola diren jende horiek!
Haiek bezala egin behar duk!», erran zioten.
Iragan mendeko 70eko hamarkadaren amaiera aldera, Santa Garaziko
Iturburu etxe atarian: Teresa (Peillenen emaztea), Joseba Sarrionandia,
Txomin, eta Itziar Salaberri. JOSE ENRIKE URRUTIA CAPEAU
Bigarren Mundu Gerla garaia…
Aita bere arma eta guzti joan zen erresistentziarekin, zeren Pariseko
polizia erresistentziara iragan zen, kasik osoki, eta armak eman
zizkieten. Gerlarekin, behin, hamabost egunez aita batere ikusi gabe
egon nintzen. Gero, etxera etorri zelarik, Mauser fusila zuen eskuetan!
Gero, berriz joan zen! Oroitzen naiz ere, hamahiru urtetan, osaba
Allande Parisera itzuli zela, Alemanian preso egon ondoren. Hark
galdegin zion gure amari zergatik ez nintzen euskaraz mintzatzen.
Pariseko bi osabekin hasi nintzen euskararen arrarotasunaz ohartzen.
Haiek, eta izeba Ana Bentaberrikoak, eta lehengusuek, lagundu ninduten
euskaradun izaten.
Hurrena, zeure aldi: soldadu izan zinen Aljeriako gerlan.
1954ko hazilean eraman ninduten. Biologia ikasketak egiten ari nintzen,
kontzientziak inor hiltzea eragozten zidan, eta objekzioa egitea
pentsatu nuen. Elizagarai zalgiztar komandantearen ikustera joan
nintzen, gerra ministerioan euskaldun bat ezagutzen bainuen. Elizagaraik
esan zidan, nahiz ez zen ofizialki Aljerian gerratea, objekzioa eskatzen
banuen preso sartuko nindutela eta, beharbada, bortxaz hara igorriko.
Armadako osasun zerbitzuan sartzeko kontseilatu ninduen. Horrela,
intendentzian zebiltzan soldadu askoren gisara, ez nuen balizko etsaien
tirokatzeko beharrik izan. Aljeriar zibilak sendatzen iragan nuen hango
denbora gehiena, erizain.
Lau urte egin zenituen han, eta izugarrikeria franko ikusi ere bai.
Hasieran mediku militarra nuen nagusi, baina hark paperak betetzen
iragaten zuen denbora. Niri utzi zidan musulman zibilen ardura, nahiz ez
nintzen mediku. Ume eriak salbatu genituen, hainbat. 1960ko hazila arte
izan nintzen Aljerian, batailoi ttipi batean, eta hemezortzi hilabetean
gure taldeko 29 soldadu izan ziren hilak. Gazte ginen denok, bortxaz
hara eramanak. Nire gerrate hura bitxia izan da, hala ere, ez baitut
inor tirokatu. Saiatu naiz jendeen sendatzen. Badakit anitz gogoz kontra
borrokatu zirela, alferrik.
«Elizagaraik esan zidan, nahiz ez zen ofizialki Aljerian gerratea,
objekzioa eskatzen banuen preso sartuko nindutela eta, beharbada,
bortxaz hara igorriko».
Zer esan nahi duzu, «alferrik»?
Ontsa bagenekien bankuek eta industria-jendeek Aljeria utzia zutela,
zango-beltz aberatsek beren ondasunak Frantzian zituztela aizolbean,
eta, amerikarrak eta errusiarrak FLNren alde izanki, “Frantzia handiak”
burua makurtu beharko zuela. Baiki, Aljerian egin nintzen Gandhiren zale
eta indarkeriaren etsai. Afganistango gerlan, zenbait frantses soldadu
hil ziren, eta istilu handiak sortu ziren horregatik. Ez, hala ere,
Aljerian hildakoengatik, prentsak ez baitzituen aipatzen ere!
Orain ere bada aski gerla munduko bazterretan. Beharbada, hobe genukeen
Mirandez hizketan segitu izan bagenu.
Beharbada! Etorri berriz ere, nahi duzunean, mintzatu gara nahi duzunaz.
Ez naiz hemendik mugitzekotan. Ligin izango nauzu, zain. Eta esan
Josebari [Sarrionandia] ere etortzeko. Gaztetan ezagutu nuen, eta beti
badut orduko argazki bat ere! Orain beti ari da esaten zorretan dela
nirekin, kartzelatik ihesi, zenbait astez gure etxea utzi niolako
Baionan. Emaztea eta biok Santa Garazin ginen, eta Baionara joan behar
genuela esaten zidanean, nik ezetz esaten nion, nire lanak bukatu behar
nituela lehenik. Ez nion emazteari esan Baionako etxean espetxetik ihes
egindako mutila genuela gordeta! Kar, kar… Eta holaxe!
1
Aljerian ikusiak
«Zaharra naiz. Frantsesek ez dakite denbora galtzen dutela eta, hala,
nahiz galarazten diedala. Ez zaizkit axola bizitzea, hiltzea: etsaiek
tortura nazakete, ez dut aitortuko. Gainera, zer dakit? Egiten nauten
artean ez dituzte gazteagoak egiten, eta gazteagoek aitor dezakete.
Goiza gela hutsean joan zait. Biluzik jarri naute, barrabiletan jo.
Gero, elektra-hari bat ahoan, bestea koskoiletan. Beste lagunetan zer
salto itsusia egiten dugun erakutsi didate. Elektrika-indarra gorputza
gaindi kurritzen denean, hiltzen den ardia bezala zapartatzen gara.
Lehen aldian buruan min izugarria eman dit, eta giharretan oinazea.
Zaila naiz, eta O.R. [Officier de Renseignements] galdeketariak ez daki
beren “jejen”-ari [gégéne, generadore] ohitzen, egiten, naizela.
Alferretan goiza joan zaie. Larruzko gerrikoarekin jo naute. Nire larru
zimurtuari zer? Lotuta nagoenean eta aurpegira ematen didatenean
gehienik min».
(«Otsoak gara» ipuin zatia, Aldjezairia askatuta liburuan).
- >-
Sobran al daukagu Martxoaren 8a?
Egilea: Aiora Epelde Agirre eta Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga /
Data: 2024-03-07
Ohartzerako, berriz ere, Martxoaren 8a. Harrapatu gaitu enegarrenez egun
seinalatuak. Eta, agenda ikusita, ez al dugu sobran aurten Emakume
Langileon Nazioarteko Eguna? Halako egunetan urtearen balantzea egiten
dugu maiz: zer utzi dugun bidean, zer jaso, zer erein... Eta, urtebete
honetan, Euskal Herrian aldaketarako gogoa ernatu da, patxadaz han eta
hemen ereiten eta lantzen ari ginena —eta ari garena—. Horren isla izan
dira, besteak beste, bizitza, herri, eta mundu duin eta justuagoen
aldeko askotariko borroka eta aldarriak, eta horrek eragindako
aldaketarako herri gogoa. Baina, zer eman dio grina horrek borroka
feministari? Eta zer eman dio borroka feministak grina horri? Elkarrekin
gurutzatzen diren galderak dira, eta, nola ez, erantzunak.
Iaz, Euskal Herriaren aldaketarako aukerez hitz egiten genuen, eta hura
sustatu beharraz. Norabide horretan, ezinbestekoa generitzon estrategia
feminista independentistari, eta hiru erronka nagusi nabarmendu
genituen: erreakzioari aurre egitea, borrokaz irabazitako eskubideak
defendatuz; feminismoarekiko atxikimendua duen gehiengo sozial
subiranista antolatzea, ortzi-muga bat eskainiz —euskal estatu feminista
eta harako trantsizio feminista—; eta Euskal Herrian borroka ziklo
feminista berri bat abiatzea, jauzi historiko bat eginez zaintza
eskubidearen unibertsalizazioan.
Urtebete igarota, zerbait azpimarratzekorik bada, zaintza eskubide
kolektiboaren aldeko borroka eta haren mugarri nagusia izan den Greba
Feminista Orokorra dira. Euskal Herriko Mugimendu Feministak zaintzaren
auzia agendan kokatu du, denon bizitzak erdigunean jarriz, Herri
Akordioaren bueltan aliantzak josiz, eta instituzioak interpelatuz. Eta,
bereziki, Euskal Herrian posible dela, eta Euskal Herritik egin behar
dugula nabarmendu du, horretarako trantsizio feminista ezinbestekoa
izanik. Sistema bera errotik eraldatzera datorren borroka da, ezbairik
gabe. Horixe izan da, hain justu, aldaketarako herri gogoak altxatu
dituen bandera nagusietako bat.
Urtebete honek utzi digu, halaber, estrategia feminista
independentistaren norabidean beste mugarri garrantzitsu bat ere:
emakume feminista subiranista eta independentisten topalekua den Talaia
Feminista, zeinak 2023. urteko dosierra egin duen. Guretzat Talaia
ezinbesteko tresna da Euskal Herriko gehiengo subiranista eta
feministaren aliantza sendotzeko, baita euskal estatu feministaranzko
bidean eragiteko ere. Dosierrak urteak emakumeengan eta Euskal Herriko
trantsizio feministan izandako inpaktuari erreparatu die. Eta, tartean,
euskal feminismoak erakutsitako erantzuteko eta eragiteko gaitasuna
azpimarratu ditu.
Eta, Talaia Feminista eta haren 2023. urteko dosierra hizpide hartu
ditugunez, indarguneez gain, ezin aipatu gabe utzi dosierrak
atzerapausoak ere jarri dituela mahai gainean. Honako hauek, besteren
artean: bizi baldintzen okertzean sakondu izana (larrialdi ekologikoa,
emakumeon eta euskal jendartearen erosahalmenaren jaitsiera...), hainbat
esparrutan izandako indarkeria (matxista, euskararen aurkakoa...), eta
zenbait sektoreren erreakzio atzerakoiak. Beraz, azken urtebeteak
ilunetik ere izan du, argitik nola.
Edonola ere, gure iritziz, borroka feministarentzat urte oparoa izan da,
eta hark ekarpen handia egin dio 2023ko martxotik hona harrotu den
esperantzaren eta eraldaketaren haizeari. Eta haize horrek lagundu du,
era berean, borroka feministaren bandera astintzen. Azaroa izan da ziur
asko horren erakusle argiena: eskutik joan dira bizitza ororen,
euskararen, herri zapalduen, burujabetzaren eta lan baldintza duinen
aldeko aldarriak. Horregatik, urteak argitik eta ilunetik izan badu ere,
argi esan dezakegu: aldaketarako aukera abian da jadanik, eta Euskal
Herria martxan dago; martxan, feminismotik.
Martxoaren 8ak harrapatu gaituela esanez ekin diegu lerro hauei, geure
buruari galdetuz ea aurten ez ote dugun sobran egun seinalatu hori. Izan
ere, Euskal Herrian borroka feministak jadanik ez dauka efemerideen zain
egon beharrik, norabide eta estrategia argi baten araberako agenda
propio bat baitu, bere mugarri eta prozesu propioekin. Haatik, eta
agendak ohiko hitzorduek zenbaitetan harrapatzen bagaituzte ere, argi
daukagu Martxoaren 8a ez dugula sobran; ez aurten, eta ezta aurrera
begira ere, asko dugu ospatzeko eta, bereziki, asko aldarrikatzeko.
Batzuetan eseri behar dugu, eta ikusi nondik gatozen, non gauden. Eseri,
norantz joan nahi dugun oroitzeko eta errebeldian gaudenon artean
komunitatea sentitzeko. Eta halako egun eta efemerideek horretarako ere
balio (behar) digute.
Martxoan sartu gara, eta udaberria bizi-bizi dator Euskal Herrian
—udazkena bezainbat—. Herri erronka handiak ditugu parez pare datozen
aste eta hilabeteotan; eta haizea, berriz, alde. Eta 2024. urteak zer
ekarriko digun zain egon gabe, ekitea dagokigu; ekitea, egitea eta
eragitea. Euskal Herriaren eta emakumeon askapen prozesuan aurrera
egiten jarraitu behar dugu, eta eraldaketa feministarako indarra
antolatuta dago gurean. Aurtengo Martxoaren 8a horren isla izango da
beste behin ere: mugimendu feministaren bandera eta aldarriak astinduko
ditugu, gure bizitzekin negoziorik ez egiteko aldarrikatuz, eta ardurak
hartzeko exijituz. Euskal Herria loratzen ari da, besteak beste, borroka
feministari esker. Eta guk, independentziarako indarra hauspotzen
jarraituko dugu, euskal estatu feministaranzko bidean.
- >-
Norabide horretan, ezinbestekoa generitzon estrategia feminista
independentistari, eta hiru erronka nagusi nabarmendu genituen:
erreakzioari aurre egitea, borrokaz irabazitako eskubideak defendatuz;
feminismoarekiko
- source_sentence: >-
Arkaitz Letamendiaren ustez, zein legatu utzi du antimilitarismoaren
mugimenduak gaur egungo protesta formetan, nahiz eta gai horri lotutako
mobilizazioek behera egin duten?
sentences:
- >-
Alde, kontra edo Suitza
Egilea: Garazi Kamio Anduaga / Data: 2024-04-16
Zuricheko aireportura iritsi bezain pronto, oinak Suitzan ditugula ondo
jakiteko, Roger Federer tenis jokalari ohiaren ongietorri amultsua duzu
zain. Tira, ez da benetako Federer, baina bost metro zabal eta hiru
garai dituen pantailan irribarretsu zabaltzen dizu ongietorria bere
herrialdera. Basileako tenislariak zortzi aldiz irabazi zuen
Wimbledoneko tenis txapelketa. Bai, milimetro guztiak ondo neurtuta
dauden belarrezko zelai horretan, zeinean derrigorrezkoa den zuriz
jantzita joatea, garai bateko jokalariak bezala. Ohitura da xanpaina
edan eta marrubiak jatea, Federer edo auskalo nor, sareak erdibitzen
duen zelai berdean pilota alde batera eta bestera dabilela ikusiz.
Lagun gutxiren eskura dagoen ekitaldia da, Suitza bera bezala. Izan ere,
Europaren erdi-erdian, sandwich baten urdaiazpikoa dirudien herrialdea
ez da lurtar gehienontzat eskuragarri dagoena. Ezer berririk ez, noski.
Beti etorri zaigu burura bertako puntualtasuna, txukuntasuna eta
hiperbole izugarri baten jartzeko abagunea ikusita, oinak espaloiaren
gainean oinez baino, flotatzen ibiliko diren irudipena. Hansel eta
Gretelen ipuineko etxea bezala, dena iruditzen zaigu gozoki zein
txokolate.
Halako topikoak behin idazten hasita, azkena falta zaigu; eskola garaian
ikasi genuen hura: Suitza beti izan dela estatu neutral bat edozein
gerratan edo gorabehera belikoetan. Ni erdian, ez baten alde ezta
bestearen alde ere, akabatu zaitezte zuen artean, hala nahi baldin
baduzue.
Suitza bezala sentitzea gure gizartean gertatzen den ohiko fenomenoa da.
Bada ahotsa askatzen ez duenik, nahiz eta eskubide zibilak urratzen
ikusi bere muturren aurrean. Politikaz edo ekonomiaz ez hitz egitea,
euskararen egoeraren inguruan tanta bakarrez ez bustitzea edota
feminista edo matxista baino, bere burua normaltzat aurkezten duten
horiek zebra-muskuilua baino gehiago ari dira hazten azkenaldian. Baina
gu ez gara halakoak, kontzientzia ondo babestua baitaukagu. Edo ez.
Tenis partida batean bezala izaten ari da guztia: pasa den asteburuan
Iranek drone festa bidali zuen Israel ingurura, ustez, hamabi egun
lehenago Iranek Sirian duen enbaxada Israelek bonbardatu izanagatik.
Israelek bere Goliat itxura aldarrikatu zuen, ustez Irandik iritsitako
jaurtigai guztiak ezerezean utziz. Aldi berean, festa itzela Teherango
kaleetan eta kezka Europan zein Estatu Batuetan. Pilota alde batetik
bestera doa etengabe.
Izugarrizko lana egin da pasa den urteko urritik hona Gazak bizi duen
egoera euskal gizarteari helarazten, baina inork espero ez zuen
gonbidatua sartu da orain odoleztatutako sarraskiz jositako egoerara:
Iran. Eskubideen hiztegian makur, emakumeen egoerarik zapalduena
defendatzen duen herrialdea da Iran, eta adibidez, emakumeak harrika
hiltzen espezialista, ondorengo festa eta guzti. Hona hemen dilema:
emakumeak era batera eta bestera lurperatzen dituen herrialdeak egiten
duena defendatu behar dugun orain. Iranek egindakoa txalotu, bere
herrialdean bertan egiten duena kontuan hartu gabe; egindakoa arbuiatu
eta egoera gehiago nahastu; edo suitzarra izan eta aurrerantzean zulo
bat egin lurrean eta bertan burua sartu, ostrukak izaten ere aspaldi
ikasi baikenuen.
Etorriko da urteroko errenta aitorpena egiteko garaia, paperak
mugitzekoa. Iritsiko dira igandeko hauteskundeak eta ondorengo analisi
politikoak. Bihurtuko da bat baino gehiago herritartasun suitzarra duena
baino suitzarrago eta akaba daitezela euren artean, hala nahi baldin
badute. Gaza urruti baitago eta honatx zer den ondo bizitzea.
- >-
Ostegunetik igandera bitarte, Umore Azokak 25. aldiz emango die aterpe
kaleko arteei
Data: 2025-05-13
Kale arteek Euskal Herrian duten erreferente nagusietako bat da Leioako
Umore Azoka (Bizkaia). Programaren oparotasun eta kalitateagatik. Euskal
artistek bertan duten parte hartze esanguratsuagatik. Urtero izan ohi
duen estreinaldi kopuruagatik. Bildu ohi dituen milaka eta milaka
ikusleengatik. Kaleko arteek batzen dituzten diziplinen askotarikotasuna
islatzeko izan ohi duen borondateagatik. Profesionalentzako azoka bat
ere izateagatik. Nazioarteko programatzaileek bertan izaten duten
presentziagatik. Eta, aurtengoan, baita adinagatik ere; mende laurdena
beteko baitu aurten festibalak, eta, antolatzaileek onartu dutenez,
aurtengo eskaintza bereziki zaintzera eraman ditu horrek. Ostegunean
hasi eta igandera arte, guztira 100 ikuskizun izango dira —27 erabateko
estreinaldi—, bai eta espresuki jaialdiaren urteurrenerako sortutako bi
pieza ere. Euskarak izango duen presentzia da aurtengo beste albiste
nagusietako bat.
Guztira, 50 konpainiak hartuko dute parte festibalean, eta Euskal
Herrikoak izango dira horietako 23. Euren lan berriak estreinatzeko
baliatuko dute aukera haietako gehienek. Eta jaialdiaren
diziplinartekotasunaren erakusgarri ere bada euskal konpainien
eskaintza.
Berdinki konpainiak Leinua izeneko zirku ikuskizun garaikidea egingo du.
Artifiziala antzezlana emango du Flu teatroak. Diaboloa ardatz duen
zirku emanaldia kaleratuko du Zirkozaurrek. Txotxongilo saioak eskainiko
dituzte Arriera eta Ameztu antzerki konpainiek; Komorebi produkzioak
Ardatza. Argilunak dantza emanaldia egingo du; Cielo Raso konpainiak,
Reset dantza saio laburra; eta Mattalingo alabak konpainiak Mikel
Etxabururen poemak errezitatuko ditu, musikaz lagundurik. Hortzmuga
teatroak, bestalde, espresuki jaialdiaren urteurrenerako sortu du Hasta
luego, hasta nunca ikuskizuna, eta laguntza izan du horretarako:
Dantzerti Euskadiko Dantzako eta Antzerkiko Goi Eskolaren, Artaza
Romokoin institutuko ikasleen eta Gure Ohiturak Dantza Taldeko kideen
laguntza.
Euskarazko emanaldiak
Euskarak egitarauan izango duen presentzia ere nabarmentzekoa izango da
aurten. Euskara hutsezko sei ikuskizun izango dira guztira, bai eta
beste hainbat hizkuntzarekin batera euskara ere txertatuko duten beste
zazpi ere. Antolatzaileek iragarri dutenez, gainera, emanaldi horien
ikusgarritasuna areagotzeko, euskaraz arituko diren konpainiek zapi
berezi bat izango dute, eta, Euskaraldiaren kanpainarekin bat eginez,
ikusleek euren burua euskalduntzat identifikatzeko pegatinak izango
dituzte eskura.
Jaialdiaren izaera «globala» ere nabarmendu dute antolatzaileek, eta
bertan bilduko diren nazioarteko konpainien emanaldiak aipatu dituzte
horren frogatzat. Munduko yo-yo txapeldunak dira Naoto Okada eta Su
Takada bikotea, esaterako, eta Leioan izango dira asteburu honetan,
euren Toy toy toy ikuskizuna aurkezten. Haien jardunaren zehaztasuna eta
abiadura nabarmendu dituzte programatzaileek. Baina nazioarteko
ordezkaritza zabala jasoko du jaialdiak. Besteak beste, Argentinako,
Taiwango, Portugalgo eta Espainiako taldeak ere izango baitira Leioako
kaleetan. Bereziki handia izango da, esaterako, Herrialde Katalanetako
konpainien presentzia. Guztira, Kataluniatik, Valentziatik eta Balear
Uharteetako hamabi talde biltzen ditu egitarauak.
Naoto Okada eta Shu Takada bikotearen Toy toy toy ikuskizunaren irudi
batzuk
Jaialdiak jasotzen duen proposamen kopuruak ere ematen du Umore Azokaren
garrantziaren neurria. Zehaztu dutenez, aurten, esaterako, hiru
kontinentetatik iritsitako 600 proposamen baino gehiago jaso dituzte,
eta haien artean egin dute programazioa osatzeko hautaketa.
Azoka eta argazkiak
Jaialdia ez ezik, azoka profesionala ere bada Umore Azoka. Hitzaldiak,
mahai inguruak eta aurkezpenak antolatuko dituzte Kultur Leioan, eta
bertan, esate baterako, artistek euren lanak aurkeztu ahal izango
dizkiete nazioarteko programatzaileei. Horrez gainera, euskarak kale
arteetan duen lekuari buruzko mahai ingurua ere egingo dute ostegunean,
eta artisten estatutuari buruzko solasaldia izango dute larunbatean.
Mende laurdena ospatzeko hainbat proposamen berezi ere prestatu dituzte.
Alde batetik, azken 25 urteetako argazkiak biltzen dituen erakusketa
egongo da ikusgai Kultur Leioan, eta, bestetik, zuzeneko kontzertuak eta
piroteknia ikuskizunak izango dira gauero.
Jaialdiaren webgunean topa daiteke programa osoa eta jaialdiari buruzko
informazio guztia: umoreazoka.org.
- >-
Errepidea, gizarteari emateko bidea
Gora egin du manifestazio kopuruak Euskal Herrian. Iaz Nafarroan 2.804
manifestazio egon ziren, 780 Bilbon, 315 Donostian, 633 Gasteizen eta 92
Baionan. Adituek diote kopuru horiek «erabat politizatuta» dagoen
gizarte baten erakusle direla.
Egilea: Isabel Jaurena / Data: 2024-02-04
Herri mobilizatu baten isla dira datuak. Egunean bi manifestazio izan
ziren Bilbon, iaz, batez bertze. Juan Mari Aburto Bilboko alkatearentzat
«gehiegi» egiten dira, eta horrek «herritarren bizi kalitatean» eragiten
du. Hortaz, «beharrezkoa ez denean» errepidea ez mozteko eskatu zuen,
eta manifestazioak espaloitik egiteko. Hari horretatik tiraka, protesta
kopuruetan eta nolakotasunetan arakatu dute adituek, gizartearen argazki
bat egiteko. Igor Ahedo EHU Euskal Herriko Unibertsitateko Politika
Zientzia saileko zuzendari eta Parte Hartuz taldeko ikertzailearentzat,
«protestak desinhibitzen dituen herri bat lehertu egin daitekeen herri
bilakatu daiteke».
Izan ere, Ahedok iritzi du politika ez dela soilik ekonomiaren
«berrelikadura», bertze hainbat elementu ere kudeatu behar direla,
zeinek ez duten utziko gizartea «lehertu egingo den presio eltze»
bilakatzen. Horren haritik interpretatzen du berak zenbat manifestazio
egiten den Euskal Herrian: iaz 2.804 egin ziren Nafarroan –batez bertze,
egunean zazpi eta zortzi manifestazio bitarte–, 780 Bilbon, 633
Gasteizen, 315 Donostian eta 92 Baionan. Espainiako Gobernuak Nafarroan
duen ordezkaritzak lurralde osoko datuak jakinarazi dizkio BERRIAri;
Ertzaintzak, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hiru hiriburuetakoak; eta
Pirinio Atlantikoetako Prefeturak, Baionakoak.
Nafarroan, adibidez, 2022an 2.464 manifestazio egin ziren, eta 664.000
pertsonako biztanleria zuen. Testuinguru hori aintzat hartzen dute
agintari batzuek Euskal Herrian mobilizazio «gehiegi» egiten direla
errateko, baina adituak ez daude ados. Arkaitz Letamendia EHUko doktorea
da politika zientzietan. Protesta formak herri mugimenduen «tresnak»
direla iritzi du, eta manifestazioak direla azken urteetan erabili diren
protesta formetarik ohikoena, mugimenduen helburuak erdiesteko tresnarik
egokiena izan direlako.
Celia Carbonell Kataluniako Iridia giza eskubideen aldeko erakundeko
kidea, da eta bat egiten du Letamendiaren planteamenduarekin,
manifestazioak gizarteak izan ditzakeen «ondoezak erakusteko» aukera
direla baitio: «Protestek elkarrizketa bat abiatzeko bidea ematen digute
instituzioekin edo boterea duen edozein nukleorekin. Eskari bat egiteko
modua da kalera ateratzea, kaleak hartzea. Instituzioek gu ikus
gaitzaten, eta guk haiek seinala ditzagun». Herritarren desadostasuna
«babesteko» modu bat ere badela uste du, eta «gizarte baketsuak, oparoak
eta demokratikoak eraikitzea ahalbidetzen» dutela, hori delako «joko
politikoa».
Carbonellek hizpide dituen ondoez horietako anitz eraman zituzten iaz
kalera herritarrek: euskararen kontrako oldarraldi judiziala,
etxebizitza eskubidearen nahiz osasun sistemaren egoera, zaintza
eskubide kolektibo baten aldarrikapena edota erretretaren erreforma. Gai
anitz, baita aurreko urteetan baino gehiago ere: 2022ko datuekin
alderatuta, Nafarroan, Bilbon eta Gasteizen gora egin du
erregistratutako manifestazio kopuruak –komunikatutakoak eta komunikatu
gabeak kontuan hartuta–: %15, %22 eta ia %24, hurrenez hurren.
Donostian, berriz, %11,5 egin du behera.
Hauteskundeak eta pandemia
Gorabehera horiek, baina, testuinguruarekin aztertu behar dira, bi
aldagai kontuan izanez: iazkoa hauteskunde urtea izan zela, eta
pandemiak markatutako urteak izan zirela aurrekoak. Letamendiak dio
hauteskunde urteetan mobilizazioek gora egiten dutela: «Badago
dialektika bat instituzioen eta herri mugimenduen artean, eta izan
daiteke gatazkatsuagoa edo moderatuagoa. Gizartea bera hauteskundeak
bezalako momentu batean badago, mobilizazio baten bidez izan nahi den
inpaktua handiagoa izango da».
Ahedo ere ados dago planteamendu horrekin: «Munduko mobilizazio
historiko asko ziurgabetasun politikoko egoera batean gertatu izan dira.
Momentu horretan jendearen imajinarioan presente dagoelako egoerak
okerrera egin dezakeela. Hauteskundeen aurreko testuinguru batean,
jokoan dagoenak inplosioa gertatzeko aukera handiagoa dakar». Bertzetik,
aldi horretan alderdi politikoek berek ere «kalkuluak» egiten dituztela
dio.
«Munduko mobilizazio historiko asko ziurgabetasun politikoko egoera
batean gertatu izan dira. Momentu horretan jendearen imajinarioan
presente dagoelako egoerak okerrera egin dezakeela».
IGOR AHEDO EHUko Politika Zientzien Saileko zuzendaria
Pandemiak, berriz, 2020 eta 2021 bitartean eragin zuen bereziki, eta,
murrizketa anitz egon baziren ere, protesta kopurua handia izan zen
artean ere. Mugarik handienak 2020an egon ziren indarrean, eta hori
kopuruetan hauteman daiteke. Nafarroan, erraterako, urte hartan aurten
baino ia 700 manifestazio gutxiago egin ziren. Orduko protestarik
esanguratsuenen artean daude SOS Ostalaritza plataformak antolatu
zituenak, Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan. Milaka lagun bildu ziren
mobilizazio haietan. 2021ean, ordea, gora egin zuten protestek, eta
kopuruak pandemia aurreko datuetara hurbildu ziren. Hiru hiriburuetan,
adibidez, 1.612 manifestazio zenbatu zituzten, aurten baino 116 gutxiago
soilik.
Carbonellek dioenez, protestak eta mobilizazioak «aldian aldiko gizarte
egoerara» moldatzen dira: «Pandemiak mobilizazio kopuruan eragina izan
zuen, baina, ezarritako babes neurrien ondorioz, protesta egiteko bertze
modu batzuk bilatu zituzten herritarrek». Hala, protesta eredua etengabe
aldatzen ari dela, eta etorkizunean ere aldatu eginen dela iritzi du:
batzuetan, manifestazio handiak izanen dira nagusi, eta, bertzeetan,
desobedientzia ariketa «kreatiboagoak». Horrez gain, talde edo kolektibo
bakoitzak ere manifestazioak edo protestak «bere modura» egiten dituela
dio: «Ez du zerikusirik mugimendu ekologistaren manifestazio batek, edo
etxebizitza eskubidearen aldeko protesta batek. Talde bakoitzak
estrategia propioak ditu, beren egoerak, mezuak edo jasan behar duten
errepresioak finkatuta».
Adituek diotenari jarraikiz, bi faktore horiek eragina izan dezakete
iazko datuen bilakaeran, baina ez dute guztiz determinatzen. «Edozein
direla ere kopuruen gorabeherak, ezin da ukatu Euskal Herria
frankismoaren amaieratik hona gizarte mobilizatu bat izan dela, eta gaur
egun ere hala dela», dio Letamendiak. Gainera, iazko datuak handiak
dira, pandemia aurrekoekin nahiz hauteskundeak izan ez ziren urteekin
alderatuta ere. Nafarroan, adibidez, 2.590 manifestazio egin ziren
2018an, eta 2.373, berriz, 2016an, osasun egoerari lotutako mugarik ez
zegoenean, eta hauteskundeak baino urte bat lehenago eta beranduago,
hurrenez hurren. Baionan, bestalde, 82 egin ziren 2002an.
Lan gatazkak eta presoak
Protesta kopuruetan gorabeherak badaude ere, horien tipologia nahiko
lineala izan da 1980ko hamarkadatik gaur arte. Letamendiak Euskal
Herriko manifestazio nahiz gainerako protesta formen tipologia aztertu
zuen bere doktore tesian, 80ko hamarkadatik 2010 bitarteko gatazkak izan
zituen mintzagai, zehazki. Iazko kasuari erreparatuz gero, nabarmena da
bi izan zirela herritarren kezka nagusiak, hegoaldeko lau lurraldeetan:
lan gatazkak eta euskal presoen auzia. «XX. mendearen amaieran eta XXI.
mendeko lehenengo urteetan ere bi elementu horiek ziren nagusiak, modu
oso indartsu batean. Zehazki, presoen egoerari buruzko mobilizazioek
pisu oso handia zeukaten».
Pirinio Atlantikoetako Prefeturak ez ditu zabaldu iaz Ipar Euskal
Herrian egin ziren manifestazioen tipologiak. Hala ere, hiru lurralde
horietako mobilizazio gairik esanguratsuenak nabarmenak dira: erretreta,
hezkuntza eta etxebizitza. Erretreten erreformari lotutako mobilizazioak
urte hasieratik egon ziren indarrean, urtarrilaren 19an eta 31n milaka
lagunek egin zuten protesta Baionan, eta, martxoan, 11.000 lagun baino
gehiago bildu ziren hiri berean. Apirilean, berriz, bi izan ziren auzi
nagusiak: iparraldean ere azterketak euskaraz egin ahal izatea eskatu
zuten 3.000 lagunek, eta bertze hainbertze etxebizitza eskubidearen alde
atera ziren kalera.
Denbora luzez pil-pilean egon diren gai horiez gain, urteak igaro ahala
indarra irabazi duten bertze batzuk ere badaudela dio Letamendiak,
feminismoa, kasurako. «Bai kalitate aldetik eta bai kantitate aldetik
gorantz joan den auzia izan da», borobildu du. Berak aztertutako denbora
tartean mugimendu horrek izan zuen bilakaera «harrigarria» zela dio, eta
egun ere antzekoa dela erakusten dute datuek. Joan den azaroaren 30ean
egindako greba feminista orokorra, adibidez, Euskal Herrian bakarrik
egin zen.
Hegoaldeko iazko datuetan argi ikus daiteke, lau lurraldeetan protesten
motibazioen zerrendan hirugarren lekuan kokatu dela feminismoa:
Nafarroan, 166 manifestazio egin ziren gai horri lotuta, eta hiru
hiriburuetan, 114 –66 Gasteizen, 28 Bilbon eta 20 Donostian–. Datu
horiek aintzat hartzean eta lurraldeak alderatzean, baina, kontutan izan
behar da espazio publiko batean egiten den edozein bilkura, hogei
lagunetik gorakoa eta alde batetik bertzera mugitzen dena ulertzen dela
manifestazio bezala. Hortaz, herri guztietan egiten direnak ere batu
egiten dira zerrendara.
Herri mugimenduen agendan lekua galdu duten auziak ere badaude:
antimilitarismoa da horietako bat. Letamendiak dio kasu bereziki «argia»
dela hori: «Intsumisioaren gatazka guztiarekin 80ko eta 90eko
hamarkadetan oso mugimendu indartsua zen, baina soldaduskak
derrigorrezkoa izateari utzi zionetik, normala denez, mobilizazio forma
horiek beherantz joan ziren».
«Mugimendu batek indarra badauka auzi edo arazo baten aurkako jarrera
duelako, hori desagertzen denean mugimendua ere desagertuko da. Hau da,
mobilizazioak ezin ditugu bere horretan aztertu, gatazka estrukturalei
ere begiratu behar diegu».
ARKAITZ LETAMENDIA Zientzia politikoetan doktorea
Hala ere, gogoratu du auzi horri lotutako mobilizazioek behera egin
duten arren «antimilitarismoen formen eragina» gizartean iltzatuta
geratu dela, «eredu» bat utzi duela. Fenomeno hori ere mobilizazioen
bertze ondorioetako bat ere badela azpimarratu du. Hau da, ekintza
horien bidez ez dira soilik auzi jakin batzuei lotutako aldarrikapenak
gizartean errotzen, erabilitako formek ere irauten dute.
«[Antimilitarismoarena] mugimendu oso kreatiboa zen, asko erabiltzen
zituzten forma sinbolikoak edo umorea. Duela 40 urte ez zen ohikoa gauza
bisualak egitea, umorez jositako ekintza kolektiboak, baina gaur egun
eredu horri eutsi diote beste hainbat mugimenduk».
Kasu partikular hori manifestazioek nahiz gainerako protesta ereduek
gizartean duten eragina –eta alderantziz– ulertzeko adibide badela dio:
«Mugimendu batek indarra badauka auzi edo arazo baten aurkako jarrera
duelako, hori desagertzen denean mugimendua ere desagertuko da. Hau da,
mobilizazioak ezin ditugu bere horretan aztertu, gatazka estrukturalei
ere begiratu behar diegu». Gizartearen errealitateek determinatzen
dituzte, beraz, mobilizazioen tipologiak, baina baita kopuruak ere.
Mobilizazioak dira gizarte baten ispilu: «Protesta formek eragina dute
arlo politiko-instituzionalean, baina alderdiek eta instituzioek ere
protesta formetan eragin handia dute».
Herri «politizatua»
Ahedorendako manifestazio kopuruak gora egin izanak ez du inondik inola
ere erakusten Euskal Herriko herritarrek ohituraz edo errepikapenez
egiten dituztela, baizik eta «erabat politizatuta dagoen gizarte baten
eredu direla». «Batzuek diotenaren kontra, mobilizazioak ez dira ohitura
bihurtzen ari, baizik eta prekaritatea, baldintza sozialen galera edo
zerbitzu publikoen gainbehera ari dira ohiko bihurtzen», borobildu du.
Iritzi berekoa da Carbonell ere: «Hainbeste mobilizatzen den gizarte bat
aurrera egin nahi duen gizarte bat da, bizi den espazioa eta herria
eraikitzeko orduan elementu aktibo eta proaktiboa izan nahi duena».
Adierazi du protesta egiteko eskubidea «askotarikoa» dela, hainbat eta
hainbat eskubide eta askatasunek osatzen dutelako: adierazpen,
informazio edo biltzeko askatasunak, adibidez. «Oinarrizko eskubide bat
da, gure gainerako askatasunak lortu eta defendatzea ahalbidetzen
baitigu», adierazi du.
«Hainbeste mobilizatzen den gizarte bat aurrera egin nahi duen gizarte
bat da, bizi den espazioa eta herria eraikitzerako orduan elementu
aktibo eta proaktiboa izan nahi duena».
CELIA CARBONELL Iridia giza eskubideen aldeko erakundeko kidea
Alde horretatik, agintariek arlo publikoa nahiz gatazkak «kudeatu»
beharko lituzketela iritzi du Ahedok, eta lan hori ez dela soilik
errepideen edo terrazen arloan soilik lan egitea: «Instituzioek rol
proaktiboago bat hartu beharko lukete negoziazioetan, eta ez beste alde
batera begiratu. Burugabea litzateke politikariei eskatzea gatazka
sozialetan bitartekari lanak egiteko? Ez dut uste. Politika ez da
alkimia, negoziazioak egitea eta akordioetara iristea ere bere gain
hartzen ditu. Eta mobilizazioak egitea, espazio publikoan desadostasunak
adieraztea ere politika da».
Ahedok azpimarratu du Euskal Herriko gizartea ez dela soilik mobilizazio
kopuruagatik nabarmena, «kapital sozial» delakoagatik ere bai:
irakurtzen den egunkari kopurua edo enpresa sarean dagoen parte hartzea.
Oro har, «komunitate zentzu» handia duen gizartea dela dio, bi ildori
lotuta: klaseari eta nazioari. Haren erranetan, hori ez da mobilizazioen
parte hartzean soilik nabari, Euskal Herriko kooperatiba sisteman, edo
sindikatuen afiliazio tasetan ere ikus daiteke, zeina «bakarra» den
Europan. «Aldagai horiek guztiak gizarte aberats eta anitz baten
erakusle dira, eta demokraziaren ikuspuntutik ongi etorriak, aintzat
hartuak eta zainduak izan beharko lirateke».
- source_sentence: >-
Nola bihurtzen ditu segurtasunik ezaren diskurtsoak pobrezia eta
bazterkeria bezalako egiturazko arazoak «ordena publikoko» arazo?
sentences:
- >-
Egon ala izan?
Egilea: Txema Ramirez de la Piscina / Data: 2024-01-14
Komunitate menderatua ala menderaezina, zer gara gu? Herri kolonizatua
ala miragarria? Zerekiko edo norekiko gara asimilatuak edo aitzindariak?
Ikusmira non, gakoa han. Datozen hilabeteetan azterketa hori egiteko
hiru aukera izango ditugu. Otsailaren 18an hauteskundeak dira Galizian.
Urkulluren erabakiaren zain, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan —agian—
apirilean. Eta ekainean, Europan.
Inkognitak: lortuko al du Feijoorik gabeko PPk, bosgarrenez, gehiengo
absolutua, ala BNGren Ana Pontonek sorpresa emango du eta, gainerako
ezkerreko indarren laguntzaz, izango da Galiziako lehen emakume
presidentea? Europatik datozen haize ufadak makurrak dira. Elkartasunik
ezaren ondotik eskuin muturraren uluak ozen iristen dira. Ikusi egin
behar horren ondorioak noraino iristen diren.
Euskal Herria erreferente al da? Gai horren inguruan, azken hilabeteetan
gogoeta interesgarriak irakurri ditugu. Gure herria gertutik ezagutzen
duen David Fernandez kazetari eta ekintzaile kataluniarrak garbi utzi
zuen gurekiko duen mirespena Euskalduna jauregian, joan den abenduan, EH
Bilduk antolatutako ekitaldi jendetsuan. «Etorkizuna zarete» esanez hasi
zen. Eta honakoak ere utzi zituen: «Orain badakigu basakeriak utopiak
besteko aukerak dituela irabazteko. Baina gure esku dago balantza gure
aldera biratzea. Ez dago ihes egiteko lekurik. Etorkizuna hemen
eraikitzen da. Hemen, denon artean. Horri etorkizuna esaten zaio. Eta
hori nik hemen ikasi dut, Euskal Herrian. Iparrorratza zarete. Gaur
egun, erreferente globala. Babesleku demokratiko bat, muturreko
eskuindar guztien zitalkeria eta ankerkerietatik aske, libre, bizi den
herria. Orain ez bada, noiz egingo dugu? Protagonistak zuek ez bazarete,
nortzuk izango dira?». Harrera beroa izan zuten hitzok.
Pako Aristiren begirada, berriz, ez da hain onbera. Berripaper honetan
idatzitako artikulu gogoangarrian —Espainia gara eta— ezkor ageri zen
(2023-08-13). Azpimarratu egiten zuen —arrazoi osoz— gaur egun hainbat
eremutan zein heroikoa den euskalduna izatea. Hizkuntza auziaz haragoko
gogoeta mardulak ere egin zituen. Kexu zen azkenaldian Espainiak guregan
hartu duen nagusitasun eta ezinbestekotasunaz. Ohikoa duen ironia lagun,
urrestildarrak hauxe gaineratzen zuen: «Madrilen jokatzen da gure
etorkizuna! Barka? Nola? Ez nazazue diazepan dozena bat hartzera
behartu!».
Fernandezen eta Aristiren soak desberdinak dira. Ez nuke esango
kontrajarriak direnik, argudioetarako erabili dituzten abialekuak
desberdinak direlako. Funtsean, bien planteamenduetan, jarrera
antifaxista nagusi da. Alderatzea merezi du, hala ere.
Dilemak
Araba, Bizkai eta Gipuzkoan izango diren hurrengo hauteskundeek zenbait
dilema planteatzen dituzte. Lehendabiziko aldiz, EAJ ez da hauteskundeak
irabazteko faborito garbia izango. Zaila dirudi Imanol Pradalesen
hautagaitzak Iñigo Urkulluk duela lau urte lortu zituen 31 jarleku haiek
orain ere erdiestea. Jakin-mina daukat: kanpainan, EAJk zeri emango dio
lehentasuna, jarraitutasunaren ideiari ala reset egiteko beharrari?
EH Bilduren egoera oso bestelakoa da. Indartsu dator. Hauteskundez
hauteskunde frogatzen ari da. Bulkada berria. Ilusioa piztu du eta
hauteskundeak irabaz ditzake. Inkesta guztien arabera aise gaindituko du
2020an lortutako marka (21 eserleku). Gakoa, seguru asko Araban egongo
da, bertan EAJ eta EH Bilduren arteko diferentzia soilik 1.204 botorena
baita.
PSEren dilema ere ez da makala. Eneko Anduezak egiten dituen aldarri
triunfalistez harago, sozialistek erabaki beharko dute Jaurlaritzan
zertarako nahi duten egon: jeltzaleen abaroan segitzeko ala bestelako
egitasmoak abiatzeko?
Gainerako aktoreek dituzten erronkak ez dira ttipiak. Sumar/Podemos
espazioan etxeko lanak egin beharko dituzte lehenik. PPren kasuan,
dilema argia da: Vox-en aldera diskurtsoa muturtu ala, euskal profila
bilatze aldera, mezua samurtu?
Hurrengo asteetan galtza bete lan dute alderdi guztiek. EAJk eta PSEk
izerdi franko bota dute azken hamarkadetan beren jendea kokatzen. Gogoan
dut lagun batek orain gutxi aipatutakoa. Duela zenbait urte gertatu zen,
lagun giroko bazkari batean. Orain erretiroa hartzear dagoen jeltzale
aski ezagun batek hauxe bota zuen: «A! Polimili zaharrak! Lau katu
ziren, baina guk ehunka kokatu ditugu». Gaurko izerdia, biharko ogia,
pentsatuko zuten batzuek.
Lan dezente izan dute, bai. EAJk eta PSEk bezeria-sare trinkoa ehundu
dute. Bi alderdiok milaka konfiantzazko kargu, aholkulari, kabinete
buru, komunikazio arduradun, sailburu eta sailburuorde, zuzendari eta
zuzendariorde, lurralde ordezkari, zerbitzuburu eta abar luze bat
izendatu dituzte. Paratu dituzte. Multi-task dira. Gaur Trafikoan daude.
Bihar Lanbiden. Etzi Lurralde Garapenean. Etzidamu Osakidetzan edo
EITBn. Denetarako balio dute. Hori bai abilezia! Legio horiei EH Bilduk
hauteskundeak irabaz ditzakeela pentsatze hutsak barrenak iraultzen
dizkie. Dagoeneko izerdi hotzaren usaina sumatu da Lakuako
korridoreetan: nora joango ginateke? Alderdiak estaldura ematen ez
badigu... zer egingo dugu? Gure adinean, nora goaz?
Hauteskundeen ostean, seguru asko dilemarik zailena PSEk izango du.
Norekin egingo du bat Eneko Anduezak? Zer komeni zaie: Jaurlaritzan egon
ala gobernu progresista baten parte izan? Pello Otxandiano egingo dute
lehendakari?
Espektatiba larregi piztu gabe, bistan da hurrengo hauteskunde
autonomikoak garrantzitsuak direla. EH Bilduk ziklo aldaketa berretsiko
du ala zikloi baten abiada inauguratuko al du?
Etorkizuna eta nortasuna dituzte hizpide Fernandezek eta Aristik. Hitz
potoloak. Nire uste apalean, hurrengo hauteskundeak baliagarriak izan
beharko lirateke etorkizuna behetik, ezkerretik eta euskaraz ardazteko.
Garrantzitsuena ez da Jaurlaritzan egotea baizik eta egitasmo
eraldatzaile, solidario eta feminista baten parte izatea. Nekeza izango
da. Ez baita gauza bera egonean egotea edo lan egitea.
Egon ala izan. Hori da hautua.
- >-
Are eta gailenago
Armand Duplatisek pertika jauzian eta Sydney McLaughlinek 400 metroko
hesidunean, beren munduko errekorrak hobetu dituzte Parisko Olinpiar
Jokoetan. Abiaduran AEBetako atletak nabarmendu dira, eta iraupenean,
Beatrice Chebet kenyarra.
Egilea: Aitor Garmendia Etxeberria / Data: 2024-08-11
Tokioko Jokoetan urrezko domina lortu zuten. Nork bere proban, munduko
errekorra ere ezarri zuen. Eta orain, Parisen, biek ala biek urrea
irabazteaz gain, munduko errekorra hobetu dute. Inor ez zaie hurbildu
ere egin Armand Duplantisi pertika jauzian eta Sydney McLaughlini 400
metroko hesidunean.
Duplantis suediarrak 6.25 metroko jauzia egin zuen, bere aurreko markari
zentimetro bat gehituta. Bigarren sailkatuak 30 zentimetro gutxiagoko
jauzia egin zuen, 5.95 metrokoa. McLaughlin estatubatuarrak 2022an lortu
zuen 400 metroko hesiduna 51 segundo baino gutxiagoan egitea, eta lehen
emakumezkoa izan zen hori erdiesten. Uztailean, ordea, Femke Bol
herbeheretarrak ere muga hori gainditu zuen. AEBetakoaren errekorra
hobetu ez bazuen ere, bazirudien Parisen garaitu ahal izango zuela.
Bada, McLaughlinek ez zion utzi ilusiorik egiten ere. Birrindu egin
zituen aurkariak, baita munduko errekorra ere: 50.37 segundoan osatu
zituen 400 metroak —aurreko errekorra, hura ere harena, 50.65ekoa zen—.
Armand Duplantis munduko errekor berria egin zuen unean. RONALD WITTEK /
EFE
McLaughlinen herrikideek munduko beste errekor bat ere egin dute
Parisen, distantzia berean, baina taldeka. 4x400 metroko txandakako
mistoan ezarri zuten marka berria. 3:07.41eko denboran eman zizkioten
lau itzuli atletismo pistari. Baina finalerdietan egin zuten denbora
hori. Finalean geldoago ibili ziren, eta Herbehereek aurrea hartu
zieten, Femke Bolek azken zuzengunerako indarrak bikain neurtu ostean.
Aldiz, inork ez zien aurrea hartu AEBetako ordezkariei 100 metroko
gizonezkoen lasterketan, ezta 200 metroko emakumezkoenenean ere. Noah
Lylesek, azkenean, lortu du urrezko domina olinpikoa. 100 metroko
proban, Kishane Thompson jamaikarrak eta Lylesen herrikide Fred Kerleyk
zilarrarekin eta brontzearekin konformatu behar izan zuten. 200
metrokoan, ostera, bere espezialitatean, Lylesek hirugarren baino ezin
izan zuen amaitu. Letsile Tebogo botswanarrak ez zuen aurkaririk izan
distantzia horretan. Emakumezkoetan, berdin gertatu zen Gabrielle
Thomasekin. AEBetakoa tarte handiarekin nagusitu zitzaion Parisko beste
protagonistetako bati, Julien Alfredi. Alfred santaluziarrak bere
herrialdearen lehen domina olinpikoa eskuratu zuen, 100 metrokoan
Sha'Carri Richardson faboritoa mendean hartuta. AEBek 100 eta 200
metroko probetan jokoan zeuden hamabi dominetatik zortzi irabazi
dituzte.
Chebet eta Kipyegon
Iraupeneko probetarako izen bat aipatzen zuten kiniela guztiek: Faith
Kipyegon. 1.500 eta 5.000 metroko probetarako hautagai nagusia zen. Eta,
atzo, aurreikuspenak bete zituen bere proban, 1.500 metrokoan.
Hirugarrenez irabazi zuen urrezko domina olinpikoa lasterketa horretan:
Rio de Janeiron nagusitu zen 2016an; Tokion, 2021ean eta; Parisen, atzo.
Distantzi horretan ez du parekorik, munduko errekorra ere berea du.
5.000, metrokoan ere lortu zuen domina; baina, kasu honetan zilarrezkoa.
Beste kenyar batek hartu zion aurrea, Beatrice Chebetek. Azken Munduko
Txapelketetan bere izena aditzera ematen hasia zen, baina Parisen
iraupeneko probetako protagonista nagusia izan da. 24 urteko atletak bi
urrezko domina irabazi ditu aurtengo Jokoetan: 5.000 metrokoan eta
10.000koan. Bietan podiumean egon den beste bat Sifan Hassan izan da,
hirugarren bietan. Gainera, Hassan hautagai nagusietako bat da gaurko
maratoirako. Proba horrekin amaituko dira Parisko Jokoetako atletismoko
lehiaketak.
Kipyegonek —ezkerrean— hirugarren aldiz irabazi du 1.500 metroko proba
Jokoetan. Chebetek —ezkerrean— 5.000koa eta 10.000koa irabazi ditu,
aurten. R.WITTEK / EFE
Kipyegonekin 5.000 metrokoan gertatu moduan, gizonezkoen iraupen
probetan ere egon dira ezustekoak. 10.000 metrokoan, ez. Proba horretan
munduko errekorra duen Joshua Cheptegei ugandarra nagusitu zen. 1.500
metroko lasterketan, ostera, Josh Kerren eta Jakob Ingebrigtsenen arteko
buruz burukoa espero zen. Baina beste bat agertu zen: Cole Hocker
estatubatuarra. Bera nagusitu zen, Kerren aurretik. Eta Ingebrigtsen
laugarren izan zen. Atzo, ordea, norvegiarrak ez zuen hutsik egin. 5.000
metroko lasterketa geldo baten ostean, Ingebrigtsen nagusitasunez
gailendu zitzaien Ronald Kwemoiri eta Grant Fisherri. Maratoirako
Kipchoge eta Bekele izenak aditzen ziren nonahi; bada, bi beteranoek
huts egin zuten atzo. Tamirat Tolak lortu zuen urrea, hasiera batean
Etiopiako ordezkoa izan behar zenak. Bere atzetik amaitu zuten Baxir
Abdi belgikarrak eta Benson Kipruto kenyarrak.
- >-
Segurtasunik ezaren mitoa eta kontrol soziala
Egilea: Ekain de Olano / Data: 2024-12-10
Azken hilabeteotan Euskal Herriko hainbat lekutan segurtasunik ezaren
aurkako protestak izan dira, komunikabideek behin eta berriro
kriminalitatearen, segurtasunik ezaren eta migratzaileen etorreraren
arteko lotura iradokiz. Baina hiruki hau, errealitatearen isla gisa
aurkezten den arren, ez al da, funtsean, kontrol soziala eta
ezberdintasunak betikotzeko tresna ideologikoa?
Manifestariek kriminalitatearen gorakadaz kezka agertu dute, arazoa
migratzaileei lotuz. Hala ere, segurtasunik ezaren sentsazioa pertzepzio
subjektiboa da, gatazka egoerek eta aurreiritziek baldintzatua.
Bizilagunek sarritan jatorri magrebiarreko gizonak seinalatzen dituzte,
euren esperientziak pertsona jakin batzuen presentziarekin lotuz. Baina
horrek ez du esan nahi kriminalitatearen igoera objektiborik dagoenik,
baizik eta narratiba horiek beldurra sustatzeko eta errealitatea
distortsionatzeko erabiltzen direla.
Segurtasunik ezaren diskurtsoak egiturazko arazoak —pobrezia,
bazterkeria eta ezberdintasuna— «ordena publikoko» arazo bihurtzen ditu.
Horrela, benetako kausak bigarren planoan geratzen dira, eta gizarteko
sektore ahulenak etsai bilakatzen dira. Estatuaren eta botere
ekonomikoen aldeko politika errepresiboak justifikatzeko baliabide
politikoa bihurtzen da. Ondorioz, migratzaileen integrazioa oztopatzen
da, poliziaren presentzia areagotzen da, eta ekimen komunitarioak, hala
nola Kaleko Afari Solidarioak, debekatzen dira.
Testuinguru horretan, migratzaileak ez dira eskubidedun gizaki gisa
tratatzen; gorputz kudeagarri bihurtzen dira, erabilera ekonomiko edo
mehatxu sozialaren terminoetan definituak. Michel Foucaulten hitzetan,
bioboterearen logika honetan, migratzaileak «gorputz susmagarri»
bihurtzen dira, bazterketa, esplotazioa edo kriminalizazioaren bidez
kudeatuak. Halaber, Nietzschek Moralaren genealogia lanean dioenez,
morala ez da objektiboa, ezta unibertsala ere; irizpide estetiko eta
emozionalek baldintzatzen dute: labezomorro bat hiltzen baduzu, heroia
zara; tximeleta hiltzen baduzu, gaiztoa zara. Epaiketa estetikoen
bitartez migrazioari lotutako kriminalitatearen diskurtsoak emozio
negatiboak sustatzen ditu, politika errepresiboak legitimatuz.
Kriminalitatearen eta migrazioaren arteko lotura ez dago datuetan
oinarrituta, baizik eta narratiba politiko baten tresna da.
Migratzaileak pagaburu bihurtuz beldur kolektiboak eurengan bideratzen
dituzte. Segurtasunik ezaren diskurtsoek indarrean dagoen sistema
egonkortzen dute, klase herrikoiak elkarren aurka jarriz. Migratzaileak
bestea gisa irudikatzen dira, gizarte- eta kultura-mehatxu modura. Hala
ere, kriminalitate-indizeek ez dute gorakadarik erakusten migratzaileen
etorrerarekin, baina bazterkeria eta errepresioa justifikatzeko
erabiltzen dira.
Donostiako Udalak, adibidez, afari solidarioei betoa jarri die,
«delinkuentzia igo» delako aitzakiarekin. Baina tranpa argia da:
areagotu dena poliziaren presentzia izan da. Horrek babesa ematen dutela
irudikatzen duen arren, estatuaren indarkeria normalizatzen du.
Diskurtso horretan, udalak egiturazko arrazakeria estigmatizazio eta
kontrol sozialerako erabiltzen du.
Eraikuntza horrek ikusezin bihurtzen ditu sistemak berak migratzaileak
mugitzera behartzen dituen baldintzak. Gerrak, ingurumen-krisiak eta
ustiapen ekonomikoa kanpoko fenomeno gisa tratatzen dira, eta gizarte
mendebaldarra, berriz, «inbasio» baten biktima gisa. Migratzaileak
erabili eta botatzeko gorputz gisa tratatzen dituen sistema
kapitalistaren biktimak baino ez dira, ekonomikoki tratu txarrak jaso
ditzaketenak eta politikoki baztertuak izan daitezkeenak.
Gizarte beldurren harrapatuta mantentzeak kausa sozialak ezagutzea eta
horien aurka borrokatzea eragozten du. Kontrol egiturak ez indartzeko
benetako erronka diskurtso arrazistak sortutako hirukia haustea da,
egitura horiek behingoz desegiteko eta bizitza beldurren bitartez
kudeatua ez izateko, baizik eta, askatasunean oinarritutako mundu berri
bat eraikitzeko
- source_sentence: >-
Zergatik bihurtu da aurtengo Kontxako Bandera Xubane Uribarrenaren
garaipenik kuttunena, aurrekoekin alderatuta?
sentences:
- >-
XUBANE URIBARRENA Arraun Lagunak-eko arraunlaria
Eizagirrek ere izan zuen gorabeherarik. Aurrekalaria da, eta txaluparen
brankan aritzen da.
- >-
Adinak erabakitzen du bidea
Egilea: Olatz Silva Rodrigo / Data: 2024-02-23
«Gazte asko zentroetatik ateratzen ziren eta, maleta eskuan, gizarte
eragileengana joaten ziren irtenbide baten bila». Hori izan da, orain
gutxi arte, Bizkaiak erakutsi duen irudia, Iker Bocos Zehar
Errefuxiatuekin elkarteko inklusio arduradunaren arabera. Honako hau zen
egoera: bakarrik zetozen gazte migratzaile adingabeak Bizkaiko Foru
Aldundiak hartzen zituen babespean, baina 18 urte betetzean guztiek ez
zuten beste baliabideetara jotzeko aukerarik. Hori dela eta, horietako
asko kalean geratzen ziren. Egoera horri buelta eman nahian, Hemen
programa sortu zuten hainbat gizarte erakundek.
Hain zuzen, «galera bati» erantzuna emateko sortu zuten Hemen programa
duela hamasei urte: 18 urte betetzen zituzten gazteei irtenbide bat
emateko. Egun, Zehar Errefuxiatuekin elkarteak gidatzen du, eta Bocos da
programaren arduraduna: «Adingabeen baliabideetatik emantzipazio
programetara ez zegoen deribazio zuzenik». Zer esan nahi du horrek?
Gazteek kalean eman behar izaten zutela denbora bat, programa horietan
sartu baino lehen, sartzea lortzen bazuten.
«Oso gazteak dira eta egoera zaurgarrian daude: guztiek behar zuten
alternatiba bat, eta orain badute».
IKER BOCOS Hemen programaren arduraduna
Egun, Bizkaiko adingabeen zentroetan 18 urte betetzen dituzten gazteei
«balorazio bat» egiten diete, «gaztearen trebetasunak, gaitasunak eta
zentroan egindako ibilbidea aztertuz». Horren arabera, aldundiaren edo
Hemen programaren baliabide batera bideratzen dituzte: «Oso gazteak dira
eta egoera zaurgarrian daude: guztiek behar zuten alternatiba bat, eta
orain badute».
Laguntzaren arabera sailkatzen dituzte baliabideak. Aldundiak
«intentsitate handiagoa» duten baliabideak eskaintzen ditu:
«Bizilekuetan, hezitzaile bat egon behar da une oro». Hemen programan,
berriz, «autonomia pixka bat» duten gazteak daude: ez dute une oro
hezitzaileen laguntza behar. Besteak beste, Izangai, Peñascal
kooperatiba eta Harribide fundazioa dira programaren parte. Eta momentu
honetan, 80 plaza dituzte. 2006tik, 2.578 gazte artatu dituzte: «Urtean,
200 eta 300 gazte inguru». Guztiak mutilak dira; neskak ez dira Hemenera
ailegatzen, beste baliabide batzuetara bideratzen baitituzte. Datua
adierazgarria den arren, Bocosek nahiago du arretagunea kopuruetan ez
jarri. «Bakoitzak bere istorioa du eta bakoitzak laguntza zehatz bat
behar du».
Oraindik konpontzeko
Adingabe izateak edo adinez nagusi izateak guztiz baldintzatzen ditu
gazteen egoera eta aukerak. Adingabeak direnean, Arabako, Bizkaiko eta
Gipuzkoako foru aldundiek hartzen dituzte tutoretzapean, eta hainbat
zentrotara bideratzen dituzte. Adinez nagusiak baldin badira, berriz, ez
dute zuzenean zentrora joateko aukerarik. «Askok kalean egin behar dute
lo; badaude haiek laguntzeko programa batzuk, baina ez da nahikoa»,
onartu du Bocosek. Eta erantsi du oraindik lan asko dagoela egiteko.
Bocosek esandakoa berretsi du Hussinek —nahiago du bere izena ez eman—.
35 urte ditu eta Aljeriakoa da. Urtebete darama Bilboko kaleetan lo
egiten. Ayoub, Mustafa eta Youssef —ez dute euren izena aipatu nahi—
lagunekin batera, bere egoera kontatu du, Bilboko Atxuri auzoan kafe bat
hartzen duen bitartean: «Gogorra da kalean lo egitea; hotza egiten du».
Ayoubek ere kalean egiten du lo. Marokoarra da, 36 urte ditu, eta duela
bi urte iritsi zen Bilbora.
Hussinek eta Ayoubek ez bezala, pisu batean bizi da Mustafa. 24 urte
ditu, eta adingabe zenean iritsi zen Bilbora. Zentro batera bidali
zuten, eta handik pisu batera. «Sei hilabete egon nintzen bertan, eta
gero kalean egin behar izan nuen lo», zehaztu du. Nahiz eta orain kalean
lo ez egin eta legez kanpoko egoeran ez egon, egoera «ez da erraza»
Mustafarentzat. Egun, lana bilatzen ari da.
«Guk etxe eskubidea eskatzen dugu, eta ez aterpea izateko eskubidea».
LUIS RODRIGUEZ Atxuri Harrera Sareko kidea
Lau lagunak Atxuri Harrera Sarearen parte dira. Taldea auzoko hainbat
lagunek sortu zuten duela urte batzuk, Bilbora ailegatzen ziren
herritarrak laguntzeko. Egun, besteak beste, kontsigna zerbitzu bat
dute. «08:30etik 09:00etara eta 21:00etatik 21:30era irekitzen dugu»,
zehaztu du Mustafak. Izan ere, eurek laurak arduratzen dira zerbitzua
irekitzeaz. «Gazteak euren arropa uztera datoz, jolastera, hitz egitera,
edota tea hartzera». Elkarrekin egoteko momentua ere bada, auzokideek
elkar ezagutu dezaten.
Atxuri Harrera Sarearen zerbitzura biltzen diren gazte gehienak kalean
bizi dira, Luis Rodriguez taldeko beste kideetako batek esan duenaren
arabera. Magrebetik etorritako gazteak dira gehienbat, 18 eta 30 urte
bitartekoak; asko duela gutxi heldutakoak dira, eta ez dakite ez
euskaraz ez gaztelaniaz.
Baina zergatik egiten dute lo kalean? Kide guztiek baieztatu dutenez, ez
da erraza aterpe batean tokia lortzea. Hain zuzen, Youssef aterpe batean
bizi da. Bertan tokia lortu aurretik, zortzi hilabete eman behar izan
zituen kalean lo egiten. «Mendi batean bizi nintzen, kanpin denda
batean», gogoratu du. Marokoarra da, eta 28 urte ditu. Haren esanetan,
aterpe batean tokia lortu aurretik, gazteek hiru hilabete eman behar
dituzte hirian; Gizarte Larrialdietako Udal Zerbitzuan (GLUZ) berretsi
behar dute zenbait hilabete bertan igaro dituztela. Behin epe hori
igarota, aukera izan dezakete aterpean tokia lortzeko.
Aterpeak, gainera, ez dira irtenbiderik onena. «Aterpe bat ez da
etxebizitza bat», nabarmendu du Rodriguezek. Oro har, herritarrek
goizeko zazpietan edo zortzietan alde egin behar dute bertatik, eta
21:00ak arte ezin dira sartu. «Egun osoa eman behar dute kalean».
Gainera, aterpe batzuetan 25 edota 30 pertsonak batera egiten dute lo.
«Nire kasuan, bost pertsona gaude logela berean», zehaztu du Youssefek.
«Aterpeak ere baditu bere gauza txarrak, baina kalean egotea baino hobea
da». Rodriguezek errepikatu du: «Guk etxe eskubidea eskatzen dugu, eta
ez aterpea izateko eskubidea».
Hainbat gizarte eragilek GLUZen aurrean egindako protesta. BERRIA
Nahiz eta aterpea lortzeko ezarritako denbora hiru hilabetekoa izan,
Atxuri Harrera Sareko kideek ohartarazi dute gero eta hilabete gehiago
itxaron behar dutela hura lortzeko. «Orain lau edo bost hilabete izan
daitezke», ohartarazi du Ruizek. Aterpea lortzeko, GLUZera joan behar
dute. Bertan, «duintasunik gabeko tratua» jasotzen dute. Izan ere,
«izugarrizko» ilarak itxaron behar dituzte bulegora sartzeko, ezin baita
aurretiazko ordua eskatu. Hortaz, gazte askok atean bertan egiten dute
lo. Eta nahiz eta gau osoa bertan eman, gerta daiteke egun horretan
bulegora ez sartzea. «Zortea baldin baduzu, sartuko zara; bestela, ez»,
aipatu du Mustafak.
«Lehen hamabost pertsona artatzen zituzten goizez eta beste hamabost
arratsaldez; orain, berriz, lau pertsona egunean», esan du Youssefek.
Ildo beretik, Rodriguezek azpimarratu du GLUZen lana ez dela oso
gardena: «Ez dago irizpiderik, ez dakigu ezer haien datuen inguruan, eta
ez dakigu euren zerbitzuek nola funtzionatzen duten».
Jantokirako txartelik ez
Atxuri Harrera Sarearen beste ildoetako bat salaketa da. Hain zuzen,
oraintxe, GLUZaren jarduna dute hizpide; zerbitzuaren «narriadura»
salatzea da euren asmoa. Alde batetik, «arazo kroniko» bat dago,
Rodriguezen hitzetan: «Ohitu gara gazteak, ailegatzen direnean, kalean
lo egin behar izatera; baina hori ez dago ondo». Beste alde batetik,
jantokirako txartelen auziak okerrera egin du. «Lehen, Bilbora
ailegatzen ziren guztiek jantokirako txartela eskuratzen zuten;
azkenaldian, berriz, jendeari ez diote txartelik ematen».
Egoera ikusita, Atxuri Harrera Sareak protesta egin du duela gutxi
GLUZen aurrean, beste hainbat harrera sarerekin, Ongi Etorri
Errefuxiatuak plataformarekin eta SOS Arrazakeriarekin batera. Azaldu
dutenez, eguneko otordu bat eskuratzeko, gazteek hainbat gau eman behar
izaten dituzte atearen aurrean. «Kide bat hogei egun egon zen ilaran;
egun batzuetan, gainera, bertan egin zuen lo», gogorarazi du
Rodriguezek. Bost aldiz lortu zuen bulegora sartzea, eta azkenekoan
eskuratu zuen jantokirako txartela.
20
Jantokiko txartela lortzeko itxarondako egunak Atxuri Harrera Sareko
kide bat hogei egun egon zen gizarte larrialdietako udal zerbitzuaren
ilaran; egun batzuetan bertan egin zuen lo. Bulegora bosgarren aldiz
sartu zenean eskuratu zuen jantokirako txartela.
Zerbitzuak eskaintzen duen tratua ere kritikatu dute. «Ez da posible
aurretiazko hitzordua ez ematea eta egunak eman behar izatea kanpoan
itxaroten». Gazteak lagunduta sartzea ere exijitu dute. Askotan, nahiz
eta itzulpen zerbitzua egon, guztiek ez dute ulertzen zer eskatzen
dieten. «Itxarongela duin bat ere nahi dugu, abenduan, esaterako, ez
daitezen hainbeste ordu kanpoan egon; hori ez da batere duina».
Bilboko egoeraz gain, beste herri batzuetan arreta jartzearen beharra
azpimarratu dute: «Gizarte Zerbitzuen legearen arabera, 20.000
biztanletik gorako udalerriek janari eta aterpe zerbitzua eman behar
diete premia dutenei; eta, besteak beste, Basaurik, Sestaok,
Portugaletek eta Leioak ez dute ezer».
- >-
«Talde honen sekretua edo altxorra multzoan dago»
Pozik agertu da elkarrizketara Uribarrena; ez da gutxiagorako. Arraun
Lagunak-ek laugarren Kontxako Bandera irabazi du. Aitortu duenez,
lortutako azken hau da orain arteko kuttunena.
Data: 2025-09-15
Igandean zaratatsu zegoen Donostiako kaia; biharamunean, lasai dago
ingurua. Herritar batek halaxe esan dio Xubane Uribarrena Arraun
Lagunak-eko arraunlariari: «Baduzue tokirik hainbeste bandera
jasotzeko?». Eta besteak erantzun: «Lasai, ondo gordeta daude». Azken
urteetan banderak irabazi eta irabazi ari da Donostiako taldea, eta uda
honetan ere nagusi izan da. Liga eta Kontxako Bandera irabazi ditu,
erakustaldia emanda.
Hirugarren Kontxako Bandera irabazi duzue jarraian; azken bost urteetan
lau lortu dituzue. Erraz esaten da.
Atzera begiratuta eta pentsatzen jarrita, bat lortzearekin amesten
genuen, eta laugarrena lortu dugu ja. Hitz handiak dira. Oraintxe,
horretaz disfrutatzen ari gara.
Lan handia dago atzean, ezta?
Bai. Bost urtean lau liga eta lau Kontxa irabazi ditugu. Badirudi urte
batetik besterako kontua dela, baina nik 2015etik ezagutu dut
traineruaren eboluzioa, eta, azkenean, lehenengo urte horretako
arraunkadetan hasi zen lana. Aisa esaten dugu, baina lan handia dago
atzean.
Ospakizunak ondo joan ziren?
Bai, gustura. Kontxa Kontxa da, eta berezia da arrapalan jendearekin
ospatzea. Banderarekin Konstituzio plazara joan ginen gero, eta han ere
jende pila bat zegoen. Oso kontentu eta eskertuta gaude egon den
erantzunarekin.
Irabazteko gosea ez zaizue amaitzen, ezta?
Ez, ez, ez, eta espero dugu ez bukatzea. Jendea pixka bat aspertuta-edo
badago guk hainbeste irabaztearekin, baina taldean esaten dugun bezala,
egunero lan egiten dugu hori lortzeko. Gosez segitzen dugu, eta espero
dugu beste horrenbeste biltzen jarraitzea.
Denboraldia biribildu duzue: liga irabazi zenuten, eta orain, Kontxa.
Gustura zaudete sasoian egindako lanarekin?
Bai, bereziki kontentu. Batez ere neguan zalantza dezente egon ziren.
Beteranoenak ere mesfidantza puntu txiki bat bagenuen, arraunlari
garrantzitsuek utzi zutelako trainerua. Kanpotik ere mezu negatibo
dezente jaso genituen, eta kostatu zitzaigun. Baina, beste behin,
demostratu dugu talde sendo bat garela. Inoiz baino gehiago elkartu
gara, eta emaitzak hor daude. Ez da izan bide erraza, eta ez dut esango
hasieratik uste genuela hau guztia lortuko genuela, baina egundoko
taldea osatu dugu. Kanpotik etorri direnek ulertu dute zertara etorri
diren, eta horrek ere asko erraztu du lana.
«Atzera begiratuta eta pentsatzen jarrita, Kontxako Bandera bat
lortzearekin amesten genuen, eta laugarrena lortu dugu ja. Hitz handiak
dira»
Kontxari dagokionez, lehen igandean bideratuta utzi zenuten bandera,
erakustaldia emanda. Baina bigarrengoan ere ez zineten atzean geratu.
Pentsatua zenuten nola jokatu?
Argi genuen bigarren iganderako kronometroa zeroan jarri behar genuela,
eta txanda irabazteko asmoz atera behar genuela. Hamar segundo abantaila
polita da, baina bi olatu on dira. Ahal genituen guk hartu, baina baita
besteek ere. Lehen igandeko mentalitate bera genuen: estropada puskatzen
saiatzea zen asmoa, eta lortu genuen. Uste dut garairik onenean iritsi
garela Kontxara.
Lehen igandean itsasoa bare zegoen, eta bestean, zakar. Hala irabazteak
meritu oraindik ere handiagoa du?
Arrauna arrauna da, eta baldintza guztietara moldatu behar dugu:
errekara, itsaso barera, mugitura... Taldeak kanpotik mezu negatibo asko
jaso ditu, eta urte osoan asko entzun behar izan dugu, ez dakigula
itsasoan ibiltzen edo estropada txarrak egiten genituela. Mundu guztia
zegoen itsaso txarraren zain, eta, azkenean, itsasoa zakar egonda ere,
demostratu dugu. Poz doblea izan da, kanpotik jasotako mezu horiek
guztiak isilarazi ditugulako. Erakutsi dugu baldintza horietan ere balio
dugula.
Ustez kalerik txarrena tokatu zitzaizuen, eta itsasoa ere mugitua
zegoen. Urduritu zintuzteten horrek?
Estropada haustera atera ginen. Lehen kalea ez dute askok nahi izaten,
baina txarra duen hori ere beste momentu batean ona izango da. Talde
honek konfiantza izaten du Donostian kale hori tokatzen zaigunean. Lasai
geunden. Entrenatzailearen hitzak entzun, horretan konfiantza izan, eta
gure estropada egitera atera ginen.
Tolosaldea izan da bigarren, eta Orio hirugarren. Baina dezenteko
tarteaz irabazi duzue. Aurkariak nola ikusi dituzu?
Uste nuen, akaso, gehienbat lehen igandean, parekoago ariko ginela.
Baina esandakoa: Arraun Lagunak-ek oraintxe konfiantza handia du
taldearengan, entrenatzaile multzoarengan... Dena ematera ateratzen
gara, besteei begiratu gabe.
Funtsezkoa da zuen artean giro ona izatea?
Bai, uste dut talde honen sekretua edo altxorra horixe dela. Egundoko
multzoa dugu. Hogeiko talde batean beti daude liskar txiki batzuk, baina
gaitasun handia dugu gauzak behar diren moduan hitz egiteko. Asko
zaintzen dugu elkar.
«Mundu guztia zegoen itsaso txarraren zain, eta, azkenean, itsasoa
egonda ere, demostratu dugu. Poz doblea izan da, kanpotik jasotako mezu
horiek guztiak isilarazi ditugulako»
Laugarren Kontxako Bandera du Arraun Lagunak-ek, eta lau alditan taldean
izan zara zu. Baduzu bat bereziki kuttuna?
Orain arte esaten nuen aurreko urtekoa zela, baina, egia esan, aurtengoa
asko gozatu dut. Atzo, bukatu bezain pronto, esan nuen gogokoena
aurtengoa dela. Ez dakit oraintxe irabazi dudalako den, baina kalean
egon zen giroa... Geroz eta Arraun Lagunak-eko kamiseta gehiago ikusten
dira, geroz eta zale gehiago, eta goxotasun hori nabaritu dugu. Kontxa
ere hori da; Kontxa jendea da, Kontxa herria da. Urtez urte nabaritzen
dugu inguruan askoz jende gehiago dugula, eta horrek egiten du berezi.
Horregatik esango nuke aurtengoa bereziki gozatu dudala.
Arraun Lagunak-eko arraunlariak Kontxako Bandera irabazi izana ospatzen.
ANDONI CANELLADA / FOKU
- source_sentence: >-
Zer argudio erabili dute Israelek eta Ameriketako Estatu Batuek Europako
hiru herrialdeek Palestinako Estatua aitortzeko hartutako erabakia
kritikatzeko?
sentences:
- >-
Maiatzaren 28an Palestinako Estatua errekonozituko dute Espainiak,
Norvegiak eta Irlandako Errepublikak
Egilea: Jone / Data: 2024-05-22
Espainiak, Norvegiak eta Irlandako Errepublikak, urratsa egin, eta
maiatzaren 28an Palestinako Estatua aitortuko dutela iragarri dute,
«gatazkari irtenbidea» emateko asmoz. Espainiako Diputatuen Kongresuan
egindako agerraldian eman du horren berri Pedro Sanchez gobernuko
presidenteak, eta azpimarratu du «bakeagatik, koherentziagatik eta
justiziagatik» hartu dutela erabakia. Bi aldeek negoziatzea
«ezinbestekoa» dela esan du; baina «baldintza berdinetan». Irlandak eta
Norvegiak ere gauza bera jakinarazi dute. Jonas Gahr Store Norvegiako
lehen ministroaren arabera, Israelek eta Palestinak nork bere estatua
izatea da gatazkarako «irtenbide bakarra», eta azpimarratu du bakoitzak
bere estatuan «bakean bizitzeko eskubidea» dutela. Simon Harris
Irlandako Errepublikako lehen ministroaren esanetan, «bake iraunkorra»
lortzeko helburuarekin egingo dute aitortza. «Irlandarentzat eta
Palestinarentzat egun historikoa da gaurkoa».
Diputatuen Kongresuan txalo zaparradarekin hartu dute erabakia.
«Hitzetatik ekintzetara pasatzeko abagunea da. Nahiz eta hormak sortu,
herriak bonbardatu eta legez kanpoko kokalekuak eraiki, Palestinako
lurrak eta identitateak existituko dira aurrerantzean ere». Sanchezek
azpimarratu duenez, erabakia ez da Israelen aurkakoa, ezta Hamasen
aldekoa ere, «bi estatuen arteko irtenbidearen aldekoa» baizik.
Antzera mintzatu da Irlandako Errepublikako lehen ministroa ere.
Harrisen ustez, hartutako azken erabaki horren eraginez, Israelek ez du
«ezer galtzen», eta baztertu egin du Tel Avivek dioena,
errekonozimenduak «terrorismoa sustatzea» eragingo duela, alegia.
Halaber, Irlandako Errepublikako Gobernuak adierazi du Palestina estatu
gisa onartzeak «moderazioa» indartuko duela Israel erabiltzen ari den
«gerra eta zapalkuntza» estrategiaren aldean.
Nazioartearen menia eskariei dagokienez, Sanchezek salatu du Israelgo
lehen ministro Benjamin Netanyahu horiei «entzungor» egiten ari dela,
eta eskolak, ospitaleak eta etxebizitzak bonbardatzen diharduela
oraindik. Hots, «Gaza suntsitzen». Gogoratu du aste honetan Netanyahu
atxilotzeko agindua emateko eskatu duela Nazioarteko Zigor Auzitegiko
fiskalburuak: «Garbi dut Netanyahuk ez duela Palestinarako bake
proiekturik». Hamasen aurka borroka egitea «beharrezkoa eta zilegi» dela
esan du, baina Israel egiten ari den «suntsiketa» kritikatu du. «Israel
egiten ari den erasoaldiak gorrotoa betikotzea besterik ez du eragingo,
eta hori ezin da onartu».
Hiru herrialde europarren erabakiak askotariko erreakzioak izan ditu.
Espero bezala, Israel haserre agertu da, eta Palestina bakarrik ez,
«Hamas ere» aitortzea leporatu die Norvegiari, Espainiari eta Irlandako
Errepublikari. Bide beretik jo dute AEB Ameriketako Estatu Batuek, hots;
Etxe Zuriak uste du Palestinaren aitortza «negoziazio batzuen ondorio»
izan beharko litzatekeela, eta ez «alde bateko» erabaki bat. Ekialde
Hurbileko beste zenbait herrialdek, ordea, emandako pausoa txalotu dute,
hala nola Saudi Arabiak, Qatarrek eta Jordaniak.
Aitortza sinbolikoa
Inplikazio praktikoak eta juridikoak baino, aitortzak gehiago ditu
konnotazio sinbolikoak. Aitortza juridikoki praktikoa izateko,
ezinbestekoa litzateke Palestinaren mugak zehaztuta izatea, eta
aitortutako gobernu bat agintean izatea; gaur egun, PAN Palestinako
Aginte Nazionalak agintzen du Zisjordanian, eta Hamasek Gazan, nahiz eta
nazioarteak ez duen azken horren agintaritza aitortzen. Halere, urrats
garrantzitsua da.
Mahmud Abbas PANeko presidenteak erabakia txalotu du, eta, haren ustez,
lagunduko du herri palestinarraren autodeterminazio eskubidea finkatzeko
eta bi estatuen irtenbiderako neurriak hartzeko. «Munduko herrialde
guztiei, batez ere europarrei, eskatzen diegu Palestinako Estatua onar
dezatela, nazioartean onartutako bi estaturen irtenbidearekin bat
etorriz».
PAE Palestina Askatzeko Erakundearen idazkari nagusi Hussein Al-Xeikhk
esan du «abagune historikoa» dela hamarkada luzeetako palestinarren
«borroka nazionalaren, sufrimenduaren, minaren, okupazioaren,
arrazakeriaren, hilketaren, zapalkuntzaren, abusuaren eta suntsipenaren»
ostean: «Hau da eskualdeko egonkortasuna, segurtasuna eta bakea lortzeko
bidea». Arabiar Ligak ere «esker onez» hartu du iragarpena, eta Ahmed
Abulgeit erakundeko idazkari nagusiak esan du hiru herrialdeak
gatazkaren historiaren «alde egokian» jarri direla. Nazioarteko
komunitateko gainerako herrialdeei eredu hori jarraitzeko eskatu die,
«printzipio eta ausardia» urrats bat delakoan.
Hamasek ere hartu du hitza, eta komunikatu baten bidez, «urrats
garrantzitsua» dela adierazi du. Era berean, gainerako herrialdeei dei
egin die «eskubide nazional legitimoak aitortzeko, Palestinako herriak
askapenaren eta independentziaren alde duen kausa babesteko eta okupazio
sionista amaitzeko».
Europako gainerako herrialdeekin ere harremanetan izan direla azaldu
dute Norvegiak, Irlandako Errepublikak eta Espainiak, eta asteon
horietako batzuek ere Palestinako Estatua aitortuko dute. Hori espero du
Sanchezek: «Espero dugu Mendebaldeko herrialdeek ere bide hori hartzea.
Segituko dugu nazioarteko komunitatea presionatzen eta Palestina
babesten».
Hain zuzen, herrialde batzuk hasi dira haien asmoak iragartzen.
Esloveniako Gobernuak adierazi du laster egingo duela bat Palestinaren
errekonozimenduarekin. Frantziak, berriz, esan du «abagune egokian» egin
behar dela aitortza, «erabakigarria» izan dadin. Stephane Sejourne
Atzerri ministroaren hitzetan, Palestinaren aitortza ez da «tabua»
Frantziarentzat. Maltak ere «momentu egokia iristen denean»
errekonozituko du.
Oraingoz, Nazio Batuen Erakundeko 140 herrialde inguruk errekonozitzen
dute Palestinako Estatua, eta Europan, zehazki, zortzik: Bulgariak,
Poloniak, Txekiar Errepublikak, Errumaniak, Eslovakiak, Hungariak,
Ziprek eta Suediak. Datorren astean batuko zaizkie Espainia, Irlandako
Errepublika eta Norvegia.
Suediak 2014an egindako aitortzak eztabaida piztu zuen EBko estatu
kideen artean, eta hainbat ganbera legegilek ebazpenak onartu zituzten,
Palestina estatu gisa onartzeko eskatzeko asmoz beren gobernuei.
Halaber, 2014ko abenduaren 17an Europako Parlamentuak bat egin zuen
Palestinaren errekonozimendu aldarrikapenarekin, gehiengoa zuten talde
politikoen ebazpen bateratu bat babestuta: aldeko 498 boto, kontrako 111
boto eta 88 abstentzio lortu zituen.
EH Bilduk adierazpen politikotik harago egitera deitu du
VSona handikoa izan da hiru herrialdeek hartutako erabakia, eta Euskal
Herriko zenbait alderdi politiko ere mintzatu dira horren inguruan.
Kasurako, EH Bilduk Espainiako Diputatuen Kongresuan duen eledun Mertxe
Aizpuruak gobernuak hartutako erabakia babestu du, baina adierazi du
adierazpen politikoa baino «zerbait gehiago» behar dela. «Albiste ona
da. Palestinako herria hamarkadetan ari da hori eskatzen, eta estatu
honek oraindik ez zion kasurik egin. Gustatuko litzaiguke
errekonozimendu hau askoz lehenago iritsi izana, horretarako sarraski
bat gertatu behar izan gabe». Neurriak hartzeko exijitu du; horien
artean, Israelekin harreman ekonomiko eta politikoak etetea.
Aitor Esteban EAJko eledunaren ustez, berriz, nahiz eta aitortza
sinbolikoa izan, balioko du Israel ohartarazteko: «Israeli laster
iritsiko zaio ispiluan begiratzeko ordua, eta ez zaio gustatuko ikusiko
duena».
- >-
Belateko tunelak itxiko dituzte abuztuaren 19tik urriaren 31ra
Egilea: Haize Oiartzabal Aizpuru / Data: 2024-08-13
Nafarroako Gobernuak Belateko eta Almandozko tunelak itxiko ditu
abuztuaren 19tik urriaren 31ra, N-121-A errepidean tunela bikoizteko
lanak direla eta. Bi hilabete eta erdi horietan, trafikoa NA-1210
errepidetik desbideratuko dute. Alternatiba gisa, ibilgailu astunei
gomendatu diete A-15 eta AP-15 errepideetatik joateko. Mozketak Baztango
eta Ultzamaldeko bizilagunei eraginen die, batik bat.
Belateko tunela bikoizten ari dira, Europako araudiak eskatzen duen
moduan. Aditzera eman dutenez, tunelaren hegoaldeko ahoan lanak aitzin
doazelako itxiko dituzte bi igarobideak. Zehazki, hegoaldeko isurialdean
eta ahoan egin beharreko lur erauzketen harira hartu dute erabakia.
Lanek 45 hilabete iraunen dutela aurreikusten da; hau da, 2028ko
amaierara arte iraungo dute.
Errepidea moztuta, Belateko portua igo beharko dute ibilgailuek. Horrek
erran nahi du bidaia hamar minutu luzatzea eta lau bat kilometro gehiago
egitea. Hemeretzi kilometro ditu mendateak, eta arras aldapatsua da.
Gainera, errepidea estuagoa da, eta bihurgune itxiak ditu.
Ezpondaren indusketa egin aitzineko bibrazioen azterketen emaitzak
ezagutu eta aztertu ondoren hartu dute zirkulazioa eteteko neurria.
Lurra oso zatituta dagoela ondorioztatu dute, lanen zuzendaritzak eta
lanean ari diren enpresek idatzitako txosten tekniko batean; beraz, lur
erauzketa lanek iraun bitartean errepideko zirkulazioa eten behar dela
adierazi dute, gidarien eta langileen segurtasuna bermatzeko. Izan ere,
indusketak N-121-A errepidearen ondoko mendi hegalean egiten ari dira.
Oscar Txibite Lurralde Kohesiorako kontseilariak gaur goizean jakinarazi
dizkie itxieraren behin betiko datak eta lanaren xehetasunak
Baztan-Bidasoa eskualdeko alkateei, Baztango Udalean egindako bileran:
«Helburua segurtasuna zaintzea, lanak arintzea eta Belateko tunela
bikoizteko obrek eragindako eragozpenak gutxitzea da, hogei urteko
aldarrikapenen ondoren, martxan baitaude».
Tunela aldi baterako itxita, luiziak gertatzeko arriskua txikitu nahi
dute, gobernuaren esanetan; gainera, «garraioaren plangintza» hobetuko
dela eta lanen denbora murriztuko dela esan dute. Oscar Txibitek zehaztu
du lanak egiteko epea «hiruzpalau hilabete inguru» laburtuko dela,
itxierarekin.
Belateko tunelak bikoizteak azken urteotako Nafarroako lan publikoen
proiektu «garrantzitsu eta handizaleenetako» bat martxan paratzea
dakarrela adierazi du Txibitek. «Eskaera historiko bati erantzuten dio,
eta agerian uzten du Nafarroako Gobernuak bide segurtasunarekin duen
konpromisoa, foru erkidegoa Europarekin lotzen duen errepideetako
batean».
Nafarroako Gobernuak tunela bikoizteko lanak adjudikatu zizkien Acciona
Construccion SA, Excavaciones Fermin Oses SM eta Servinabar 2000 SM
enpresei, 62,9 milioi eurotan, BEZ balio erantsiaren zerga aparte.
Tunel berriaren neurriak
Belateko tunel berria hegoalderako noranzkoan —Iruñerakoan— erabiliko
da. Noranzko bakarreko bidea bihurtuta, tunel bakoitzetik igaroko den
ibilgailu kopurua murriztu egingo dela azaldu du kontseilariak.
2,9 kilometro luze izanen da, egungo galeriak duenaren antzekoa. Horrez
gain, larrialdietarako bortz galeria eraikiko dituzte, 500 metrotik
behin egungo tunelarekin lotzeko. Horrela, «erantzuteko gaitasun
handiagoa eta esku hartze arinagoa» bermatuko dela erran du Txibitek.
Bertzalde, tunel berriko bi erreietako bakoitza 3,5 metro zabal izanen
da. Bazterbidea hiru metrokoa izanen da eskuineko aldean, eta metro
batekoa ezkerreko aldean. Galtzadaren alde bietan 0,75 metroko bi
espaloi eginen dituzte. Gainera, hamazazpi haizagailuko aireztapen
sistema bat edukiko du, 30 megawatt-etik gorako sute posibleei aurre
egiteko asmoz ingurumen mailari eutsi eta kea ateratzeko.
Tunelaren kanpoaldeari dagokionez, lau semaforo, ixteko bi hesi eta
mezularitza panel bat paratuko dituzte. Barrualdea, berriz, erreiari
kalte egiteko hamasei panelekin, abiadura mugatzeko bertze hamaseirekin,
hamasei semafororekin, bi mezularitza panelekin eta seinaleztapen
fotoluminiszente batekin hornituko du
- >-
Boluntarioak: irautea da erronka
Boluntarioak bideratzen dituzten zerbitzuentzat gero eta zailagoa da
konpromiso iraunkorra duten boluntarioak lortzea. Ohi baino
boluntariotza laburragoak nahi dituzte haiengana jotzen dutenek.
Data: 2025-08-19
Irakurri serie honetako artikulu guztiak
Denbora eskaintzen dute. Dedikazioa. Ardura. Konplizitatea. Funtsean,
konpromisoa. Musu truk. Lan isila eta itzalekoa gehienetan, beharrezkoa
beti. Sistemaren eta elkarteen hutsuneak betetzen dituzte. Boluntarioak
dira.
Kontzeptua ezaguna da, baina kontzeptuaren definizioa eta ezaugarriak ez
hainbeste. Boluntarioaren zakuan sartzen baitira, alde batetik,
maiztasun finko samar batekin edadetuei, gaixotasunen bat dutenei,
desgaitasunen bat dutenei, migratzaileei eta abarri laguntzen dietenak;
baina, bestetik, baita urtean behin edo bitan kanpaina edo ekintza jakin
batean parte hartzen dutenak ere. Bada aldea: bata konpromiso egonkorra
eta iraunkorra da; bestea, noizean behingoa.
Legeek zehazten dute zer den boluntario izatea edo boluntariotza, zein
diren oinarrizko ezaugarriak edo printzipioak. EAEko eta Nafarroako
boluntarioen legeak 1998koak dira. Biek aipatzen dituzte era batera edo
bestera nork bere askatasunez eta bere borondatez erabaki behar duela
boluntario izatea, boluntariotza ekimenek elkartasunean oinarritu behar
dutela, eta dirua irabazteko asmorik ez duten erakundeen bitartez egin
behar dela.
Era berean, boluntariotza zer ez den zehazten dute: ezin du izan norbere
probetxurako zerbait lortzeko, ezin du ordainsaririk izan eta ezin
dituzte ordezkatu ordaindutako zerbitzu profesionalak.
Eraldaketa prozesuak
Nafarroakoak, baina, beste oinarrizko printzipio bat ere aipatzen du:
boluntarioek ardura izan behar dutela, «laguntza denboran zehar eutsia
izan dadin, etorkizun egonkor eta jakin batekin». Hortik kanpo daude,
beraz, boluntario batzuek urtean behin edo bitan egiten dituztenak,
zaborra edo elikagaiak biltzen, esaterako.
Legeek esaten dutenetik harago, boluntariotzaren definizioa osatu du
Miren Gurrutxagak: «Boluntariotza eraldaketa prozesu batean parte
hartzea da, jarraipena izateko asmoarekin. Suposatzen da
boluntariotzaren helburua eraldaketa prozesuak abian jartzea dela».
Gizaldeko arduraduna da Gurrutxaga. Gizaldek boluntariotza eta parte
hartzea bultzatzen du Gipuzkoako herritarren artean. Informazioa eta
orientazioa ematen die herritarrei; aholkularitza eta baliabideak,
elkarteei.
«Boluntariotza jarraitutasunez egiten denean, luzera begirako eragina
du, eta hori da helburua. Prozesu baten barruan egiten da eta aldaketa
prozesuak lortzen dira»
ANDER LARREA Gizaldeko teknikaria
Garrantzitsua da boluntariotzak jarraitutasuna izatea, denboran irautea.
Zergatik? «Boluntariotza jarraitutasunez egiten denean, luzera begirako
eragina du, eta hori da helburua. Prozesu baten barruan egiten da eta
aldaketa prozesuak lortzen dira». Ander Larrearena da azalpena.
Gizaldeko teknikaria da.
Pertsonak gogoan
Prozesu hitza aipatu dute Gurrutxagak eta Larreak; izan ere,
boluntariotza ekintza jakin baten atzean helburu zabalagoak egon
daitezke. Nagusilan erakundeak, adibidez, boluntarioen bidez konpainia
egiten die pertsona edadetuei. «Bai, baina helburua bada, halaber,
edadetu horien bakardade egoera zerk eragiten duen jakitea eta egoera
horiek saihestea», gehitu du Gurrutxagak. Beste adibide bat: Caritasek
otorduak eta aterpea eskaintzen dizkie etxegabeei, «baina pertsona
horiekin prozesu bat egin nahi dute».
%44
Boluntarioak Nafarroan Nafarren %44,40 boluntariotzarekin zerikusia duen
elkarteren bateko kide dira edo izan dira, boluntariotzari buruzko
2023ko inkestaren arabera. Ehunekoa ia parekoa da emakumeetan eta
gizonetan. Boluntarioen %46k sei urte edo gehiago zeramatzaten
boluntario lanetan.
Garrantzitsua da boluntarioak boluntariotzari eustea, bereziki
pertsonekin lan egiten bada. Enpatia aipatu du Larreak; alegia,
boluntarioek edo boluntario izan nahi dutenek lagundu beharreko
pertsonen larruan jarri beharko lukete: «Ariketa ona da zeure burua
egoera horretan jartzea. Ikusten baduzu aurrena etortzen zaizula
pertsona bat, gero beste bat, gero inor ez... Pentsa zer sentitu
dezaketen egoera horretan».
Jarraitutasunak boluntarioaren konpromisoa eskatzen du. Konpromisoa,
boluntario lanari eusteko. Gero eta zailagoa da luzera begira lan
egiteko asmoa duten boluntarioak lortzea. «Boluntarioak lortzea ez da
zailagoa, baina boluntarioak elkarteetan geratzea bai», esplikatu du
Gurrutxagak.
Premia
Hala diote Nafarroako datuek ere. Nafarroako Boluntariotzaren II.
Ikerketaren arabera, elkarteen %45,6k boluntario gehiago behar dituzte
etengabe eta %68,8k zailtasunak dituzte boluntarioen soslai berriak
lortzeko.
Nafarroan, Nafarroa Orotan Lagun da boluntariotzaren plataforma
ofiziala, gobernuak bultzatua. Boluntariotza sustatzea eta egonkortzea
da haren helburu nagusia. Gizartea boluntariotzaren garrantziaz jabetzea
nahi du, eta boluntariotza elkarteen garapena eta hazkundea bultzatzen
du. Nafarroako Gobernuak boluntariotza elkarteen eta boluntarioen esku
jartzen duen «tresna bat» da.
Ander Larrea Gizaldeko teknikaria eta Miren Gurrutxaga Gizaldeko
arduraduna, Donostiako egoitzan. BERRIA
Nasertic enpresa publikoak kudeatzen du Nafarroa Orotan Lagunen
plataforma digitala, eta Naserticeko talde teknikoak erantzun ditu
BERRIAren galderak, idatziz. Boluntarioen premia ikusita, «Nafarroako
boluntariotzak egiturazko erronka bat du: pertsona konprometituak
erakartzea eta fidelizatzea», ondorioztatu du Naserticek.
Gazteak erakartzea lortzen dute. Nafarroa Orotan Lagunek zehaztu du
aurten 260 pertsonak eman dutela izena boluntario izateko; hamarretik
sei (%59) 30 urtetik beherakoak dira. Gehienak, lautik hiru, emakumeak.
Konpromiso laburragoak
Boluntario izateko asmoz Gizaldera jotzen dutenek lehen baino iraupen
laburragoko boluntariotzak egin nahi dituzte, noizbehinkakoak eta
motzak. Gaur egun gazte batzuek astebeterako edo hamabost egunerako
eskaintzen dute haien burua.
Horretan eragina izan duen faktore bat aipatu du Naserticek:
COVID-19aren pandemia. «Elkartasun olatu indartsua eragin zuen, baina
nolabaiteko neke soziala ere utzi zuen», azaldu dute. «Pandemia osteko
urteetan boluntariotzak eraldaketa prozesu bat izan du: boluntarioek
gero eta interes handiagoa dute boluntariotza modu malguagoetan eta
digitaletan, boluntariotza beste konpromiso batzuekin bateratzeko».
Horrez gain, norberaren gertuko boluntariotzari buruzko interesa handitu
dela ere nabaritu dute.
«Boluntarioak lortzea ez da zailagoa, baina boluntarioak elkarteetan
geratzea bai»
MIREN GURRUTXAGA Gizaldeko arduraduna
Boluntariotza laburragoak erronka dira elkarteentzat. «Azkenaldian
elkarteetan gehien lantzen ari garen gaia da ea nola egokituko garen
errealitate berri honetara», Gurrutxagaren esanetan. Gizaldeko
arduradunaren arabera, aukera bat izan daiteke epe labur horietan lan
egiteko aukera eskaintzea, eta gero luzera begira lan egiteko
konbentzitzea eta fidelizatzea.
Hala ere, muga batzuk badaude. «Jendeak eskubidea du hamabost eguneko
boluntariotza lan bat eskatzeko», uste du Gurrutxagak, «baina aintzat
hartu behar dugu beste aldean pertsona batzuk daudela, eta horientzat
ona ez baldin bada, agian boluntariotza laburrak egin nahi dituztenek
beste zerbait egin behar dute».
Bitartekaritza lana
Nafarroa Orotan Lagun-ek ez du boluntarioen konpromisoaren iraupenari
buruzko daturik. Nafarroako Boluntariotzaren II. Ikerketaren datuak
aipatu ditu: hirugarren sektore sozialeko elkarteen erdiek (%52,6)
boluntario kopuru egonkorra dute; %42,3tan «neurri batean» boluntarioak
galtzen eta lortzen dituzte; eta %5,1ek boluntario asko galtzen eta
lortzen dituzte.
Boluntarioen iraunkortasunaz gain, badago beste arazo bat hirugarren
sektore sozialeko elkarteetan: arduradunen errelebo falta.
«Pandemia osteko urteetan boluntariotzak eraldaketa prozesu bat izan du:
boluntarioek gero eta interes handiagoa dute boluntariotza modu
malguagoetan eta digitaletan, boluntariotza beste konpromiso batzuekin
bateratzeko»
NASERTIC Nafarroa Orotan Lagunen plataforma digitalaren kudeatzailea
Bai Gizaldek bai Nafarroa Orotan Lagunek bitartekaritza lana egiten
dute, boluntarioen eta elkarteen artean. Boluntario izan nahi duten
pertsona batzuek haiengana jotzen dute —beste batzuk zuzenean joaten
dira elkarteetara—, laguntzeko daukaten gogoa bideratzeko asmoz;
elkarteek, berriz, zehaztu egiten diete zer-nolako programak egiten ari
diren eta zer-nolako boluntarioak behar dituzten.
Gaur egun webgunean dituzten plataformen bidez egiten dute lan gehiena.
Bertan, interesa duenak boluntariotza programa zehatzak ikus eta bilatu
ditzake, bere interesen, kolektiboen, eskualdearen eta abarren arabera.
«Galduta»
Gizalderen Donostiako egoitzara informazio bila jotzen dutenen artean
asko «galduta» daudela esan du Larreak: «Nolabait lagundu nahi dute,
baina ez dakite zer den boluntariotza». Eskaintzaren berri ematen diete,
eta saiatzen dira haren interesei egokitutako elkartea eta programa
aurkitzen.
«Aurrena galdetzen diegu zein den haien motibazioa, zergatik izan nahi
duen boluntario, motibazioak askotarikoak izaten baitira, askotan oso
pertsonalak», zehaztu du Gurrutxagak. «Gero hasten gara arloak,
kolektiboak, lanak eta abarrak zehazten». Zehazte lan horretan, gerta
daiteke zer kolektiborekin lan egin nahi duten baino lehenago, zer
kolektiborekin lan egin nahi ez duten zehaztea.
%44,5
Jarduera zehatzak Herritarren %18,5 boluntarioak ziren 2023an Gipuzkoan,
%16,5 Araban eta %16,2 Bizkaian, Eusko Jaurlaritzak 2023an kaleratu zuen
boluntariotzari buruzko inkestaren arabera. Hala ere, horietatik ia
erdiek (%44,5) jarduera zehatzetan parte hartzen zuten, elkarteek
laguntzaileak behar zituztenean. 2012tik nabarmen handitu da aukera
hori: orduan %16,7 ziren.
Boluntariotzak badu generoa, batez ere arlo sozialean: «Arlo soziala
feminizatuta dago oraindik», nabarmendu du Gurrutxagak. Nafarroan ere
bai, Naserticen esanetan: emakumeak gehiago dira boluntariotza
sozialean, hezkuntzari lotutakoan eta komunitarioan, gertukoan. «Gizonek
joera handiagoa dute kirolean, ingurumenean eta kulturan parte
hartzeko».
Gaur egungo boluntariotzaren premien artean, bakardadea aipatu du
Larreak, bakarrik dauden pertsonei lagundu beharra: «Ez bakarrik
edadetuei, askotan bakardadea edadetuekin lotzen baita, baina bakardade
egoeran daude gazteak, aniztasun funtzionala dutenak, buruko
gaixotasunen bat dutenak... bakardadean bizi den jende asko dago».
pipeline_tag: sentence-similarity
library_name: sentence-transformers
metrics:
- cosine_accuracy
model-index:
- name: SentenceTransformer based on intfloat/multilingual-e5-large
results:
- task:
type: triplet
name: Triplet
dataset:
name: berria v2 ft
type: berria-v2-ft
metrics:
- type: cosine_accuracy
value: 0.8115183115005493
name: Cosine Accuracy
SentenceTransformer based on intfloat/multilingual-e5-large
This is a sentence-transformers model finetuned from intfloat/multilingual-e5-large. It maps sentences & paragraphs to a 1024-dimensional dense vector space and can be used for semantic textual similarity, semantic search, paraphrase mining, text classification, clustering, and more.
Model Details
Model Description
- Model Type: Sentence Transformer
- Base model: intfloat/multilingual-e5-large
- Maximum Sequence Length: 512 tokens
- Output Dimensionality: 1024 dimensions
- Similarity Function: Cosine Similarity
Model Sources
- Documentation: Sentence Transformers Documentation
- Repository: Sentence Transformers on GitHub
- Hugging Face: Sentence Transformers on Hugging Face
Full Model Architecture
SentenceTransformer(
(0): Transformer({'max_seq_length': 512, 'do_lower_case': False, 'architecture': 'XLMRobertaModel'})
(1): Pooling({'word_embedding_dimension': 1024, 'pooling_mode_cls_token': False, 'pooling_mode_mean_tokens': True, 'pooling_mode_max_tokens': False, 'pooling_mode_mean_sqrt_len_tokens': False, 'pooling_mode_weightedmean_tokens': False, 'pooling_mode_lasttoken': False, 'include_prompt': True})
(2): Normalize()
)
Usage
Direct Usage (Sentence Transformers)
First install the Sentence Transformers library:
pip install -U sentence-transformers
Then you can load this model and run inference.
from sentence_transformers import SentenceTransformer
# Download from the 🤗 Hub
model = SentenceTransformer("cuadron11/berria-v2-ft")
# Run inference
sentences = [
'Zer argudio erabili dute Israelek eta Ameriketako Estatu Batuek Europako hiru herrialdeek Palestinako Estatua aitortzeko hartutako erabakia kritikatzeko?',
'Maiatzaren 28an Palestinako Estatua errekonozituko dute Espainiak, Norvegiak eta Irlandako Errepublikak\n\nEgilea: Jone / Data: 2024-05-22\n\nEspainiak, Norvegiak eta Irlandako Errepublikak, urratsa egin, eta maiatzaren 28an Palestinako Estatua aitortuko dutela iragarri dute, «gatazkari irtenbidea» emateko asmoz. Espainiako Diputatuen Kongresuan egindako agerraldian eman du horren berri Pedro Sanchez gobernuko presidenteak, eta azpimarratu du «bakeagatik, koherentziagatik eta justiziagatik» hartu dutela erabakia. Bi aldeek negoziatzea «ezinbestekoa» dela esan du; baina «baldintza berdinetan». Irlandak eta Norvegiak ere gauza bera jakinarazi dute. Jonas Gahr Store Norvegiako lehen ministroaren arabera, Israelek eta Palestinak nork bere estatua izatea da gatazkarako «irtenbide bakarra», eta azpimarratu du bakoitzak bere estatuan «bakean bizitzeko eskubidea» dutela. Simon Harris Irlandako Errepublikako lehen ministroaren esanetan, «bake iraunkorra» lortzeko helburuarekin egingo dute aitortza. «Irlandarentzat eta Palestinarentzat egun historikoa da gaurkoa».\n\nDiputatuen Kongresuan txalo zaparradarekin hartu dute erabakia. «Hitzetatik ekintzetara pasatzeko abagunea da. Nahiz eta hormak sortu, herriak bonbardatu eta legez kanpoko kokalekuak eraiki, Palestinako lurrak eta identitateak existituko dira aurrerantzean ere». Sanchezek azpimarratu duenez, erabakia ez da Israelen aurkakoa, ezta Hamasen aldekoa ere, «bi estatuen arteko irtenbidearen aldekoa» baizik.\n\nAntzera mintzatu da Irlandako Errepublikako lehen ministroa ere. Harrisen ustez, hartutako azken erabaki horren eraginez, Israelek ez du «ezer galtzen», eta baztertu egin du Tel Avivek dioena, errekonozimenduak «terrorismoa sustatzea» eragingo duela, alegia. Halaber, Irlandako Errepublikako Gobernuak adierazi du Palestina estatu gisa onartzeak «moderazioa» indartuko duela Israel erabiltzen ari den «gerra eta zapalkuntza» estrategiaren aldean.\n\nNazioartearen menia eskariei dagokienez, Sanchezek salatu du Israelgo lehen ministro Benjamin Netanyahu horiei «entzungor» egiten ari dela, eta eskolak, ospitaleak eta etxebizitzak bonbardatzen diharduela oraindik. Hots, «Gaza suntsitzen». Gogoratu du aste honetan Netanyahu atxilotzeko agindua emateko eskatu duela Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskalburuak: «Garbi dut Netanyahuk ez duela Palestinarako bake proiekturik». Hamasen aurka borroka egitea «beharrezkoa eta zilegi» dela esan du, baina Israel egiten ari den «suntsiketa» kritikatu du. «Israel egiten ari den erasoaldiak gorrotoa betikotzea besterik ez du eragingo, eta hori ezin da onartu».\n\nHiru herrialde europarren erabakiak askotariko erreakzioak izan ditu. Espero bezala, Israel haserre agertu da, eta Palestina bakarrik ez, «Hamas ere» aitortzea leporatu die Norvegiari, Espainiari eta Irlandako Errepublikari. Bide beretik jo dute AEB Ameriketako Estatu Batuek, hots; Etxe Zuriak uste du Palestinaren aitortza «negoziazio batzuen ondorio» izan beharko litzatekeela, eta ez «alde bateko» erabaki bat. Ekialde Hurbileko beste zenbait herrialdek, ordea, emandako pausoa txalotu dute, hala nola Saudi Arabiak, Qatarrek eta Jordaniak.\n\nAitortza sinbolikoa\n\nInplikazio praktikoak eta juridikoak baino, aitortzak gehiago ditu konnotazio sinbolikoak. Aitortza juridikoki praktikoa izateko, ezinbestekoa litzateke Palestinaren mugak zehaztuta izatea, eta aitortutako gobernu bat agintean izatea; gaur egun, PAN Palestinako Aginte Nazionalak agintzen du Zisjordanian, eta Hamasek Gazan, nahiz eta nazioarteak ez duen azken horren agintaritza aitortzen. Halere, urrats garrantzitsua da.\n\nMahmud Abbas PANeko presidenteak erabakia txalotu du, eta, haren ustez, lagunduko du herri palestinarraren autodeterminazio eskubidea finkatzeko eta bi estatuen irtenbiderako neurriak hartzeko. «Munduko herrialde guztiei, batez ere europarrei, eskatzen diegu Palestinako Estatua onar dezatela, nazioartean onartutako bi estaturen irtenbidearekin bat etorriz».\n\nPAE Palestina Askatzeko Erakundearen idazkari nagusi Hussein Al-Xeikhk esan du «abagune historikoa» dela hamarkada luzeetako palestinarren «borroka nazionalaren, sufrimenduaren, minaren, okupazioaren, arrazakeriaren, hilketaren, zapalkuntzaren, abusuaren eta suntsipenaren» ostean: «Hau da eskualdeko egonkortasuna, segurtasuna eta bakea lortzeko bidea». Arabiar Ligak ere «esker onez» hartu du iragarpena, eta Ahmed Abulgeit erakundeko idazkari nagusiak esan du hiru herrialdeak gatazkaren historiaren «alde egokian» jarri direla. Nazioarteko komunitateko gainerako herrialdeei eredu hori jarraitzeko eskatu die, «printzipio eta ausardia» urrats bat delakoan.\n\nHamasek ere hartu du hitza, eta komunikatu baten bidez, «urrats garrantzitsua» dela adierazi du. Era berean, gainerako herrialdeei dei egin die «eskubide nazional legitimoak aitortzeko, Palestinako herriak askapenaren eta independentziaren alde duen kausa babesteko eta okupazio sionista amaitzeko».\n\nEuropako gainerako herrialdeekin ere harremanetan izan direla azaldu dute Norvegiak, Irlandako Errepublikak eta Espainiak, eta asteon horietako batzuek ere Palestinako Estatua aitortuko dute. Hori espero du Sanchezek: «Espero dugu Mendebaldeko herrialdeek ere bide hori hartzea. Segituko dugu nazioarteko komunitatea presionatzen eta Palestina babesten».\n\nHain zuzen, herrialde batzuk hasi dira haien asmoak iragartzen. Esloveniako Gobernuak adierazi du laster egingo duela bat Palestinaren errekonozimenduarekin. Frantziak, berriz, esan du «abagune egokian» egin behar dela aitortza, «erabakigarria» izan dadin. Stephane Sejourne Atzerri ministroaren hitzetan, Palestinaren aitortza ez da «tabua» Frantziarentzat. Maltak ere «momentu egokia iristen denean» errekonozituko du.\n\nOraingoz, Nazio Batuen Erakundeko 140 herrialde inguruk errekonozitzen dute Palestinako Estatua, eta Europan, zehazki, zortzik: Bulgariak, Poloniak, Txekiar Errepublikak, Errumaniak, Eslovakiak, Hungariak, Ziprek eta Suediak. Datorren astean batuko zaizkie Espainia, Irlandako Errepublika eta Norvegia.\n\nSuediak 2014an egindako aitortzak eztabaida piztu zuen EBko estatu kideen artean, eta hainbat ganbera legegilek ebazpenak onartu zituzten, Palestina estatu gisa onartzeko eskatzeko asmoz beren gobernuei. Halaber, 2014ko abenduaren 17an Europako Parlamentuak bat egin zuen Palestinaren errekonozimendu aldarrikapenarekin, gehiengoa zuten talde politikoen ebazpen bateratu bat babestuta: aldeko 498 boto, kontrako 111 boto eta 88 abstentzio lortu zituen.\n\nEH Bilduk adierazpen politikotik harago egitera deitu du\n\nVSona handikoa izan da hiru herrialdeek hartutako erabakia, eta Euskal Herriko zenbait alderdi politiko ere mintzatu dira horren inguruan. Kasurako, EH Bilduk Espainiako Diputatuen Kongresuan duen eledun Mertxe Aizpuruak gobernuak hartutako erabakia babestu du, baina adierazi du adierazpen politikoa baino «zerbait gehiago» behar dela. «Albiste ona da. Palestinako herria hamarkadetan ari da hori eskatzen, eta estatu honek oraindik ez zion kasurik egin. Gustatuko litzaiguke errekonozimendu hau askoz lehenago iritsi izana, horretarako sarraski bat gertatu behar izan gabe». Neurriak hartzeko exijitu du; horien artean, Israelekin harreman ekonomiko eta politikoak etetea.\n\nAitor Esteban EAJko eledunaren ustez, berriz, nahiz eta aitortza sinbolikoa izan, balioko du Israel ohartarazteko: «Israeli laster iritsiko zaio ispiluan begiratzeko ordua, eta ez zaio gustatuko ikusiko duena».',
'Belateko tunelak itxiko dituzte abuztuaren 19tik urriaren 31ra\n\nEgilea: Haize Oiartzabal Aizpuru / Data: 2024-08-13\n\nNafarroako Gobernuak Belateko eta Almandozko tunelak itxiko ditu abuztuaren 19tik urriaren 31ra, N-121-A errepidean tunela bikoizteko lanak direla eta. Bi hilabete eta erdi horietan, trafikoa NA-1210 errepidetik desbideratuko dute. Alternatiba gisa, ibilgailu astunei gomendatu diete A-15 eta AP-15 errepideetatik joateko. Mozketak Baztango eta Ultzamaldeko bizilagunei eraginen die, batik bat.\n\nBelateko tunela bikoizten ari dira, Europako araudiak eskatzen duen moduan. Aditzera eman dutenez, tunelaren hegoaldeko ahoan lanak aitzin doazelako itxiko dituzte bi igarobideak. Zehazki, hegoaldeko isurialdean eta ahoan egin beharreko lur erauzketen harira hartu dute erabakia. Lanek 45 hilabete iraunen dutela aurreikusten da; hau da, 2028ko amaierara arte iraungo dute.\n\nErrepidea moztuta, Belateko portua igo beharko dute ibilgailuek. Horrek erran nahi du bidaia hamar minutu luzatzea eta lau bat kilometro gehiago egitea. Hemeretzi kilometro ditu mendateak, eta arras aldapatsua da. Gainera, errepidea estuagoa da, eta bihurgune itxiak ditu.\n\nEzpondaren indusketa egin aitzineko bibrazioen azterketen emaitzak ezagutu eta aztertu ondoren hartu dute zirkulazioa eteteko neurria. Lurra oso zatituta dagoela ondorioztatu dute, lanen zuzendaritzak eta lanean ari diren enpresek idatzitako txosten tekniko batean; beraz, lur erauzketa lanek iraun bitartean errepideko zirkulazioa eten behar dela adierazi dute, gidarien eta langileen segurtasuna bermatzeko. Izan ere, indusketak N-121-A errepidearen ondoko mendi hegalean egiten ari dira.\n\nOscar Txibite Lurralde Kohesiorako kontseilariak gaur goizean jakinarazi dizkie itxieraren behin betiko datak eta lanaren xehetasunak Baztan-Bidasoa eskualdeko alkateei, Baztango Udalean egindako bileran: «Helburua segurtasuna zaintzea, lanak arintzea eta Belateko tunela bikoizteko obrek eragindako eragozpenak gutxitzea da, hogei urteko aldarrikapenen ondoren, martxan baitaude».\n\nTunela aldi baterako itxita, luiziak gertatzeko arriskua txikitu nahi dute, gobernuaren esanetan; gainera, «garraioaren plangintza» hobetuko dela eta lanen denbora murriztuko dela esan dute. Oscar Txibitek zehaztu du lanak egiteko epea «hiruzpalau hilabete inguru» laburtuko dela, itxierarekin.\n\nBelateko tunelak bikoizteak azken urteotako Nafarroako lan publikoen proiektu «garrantzitsu eta handizaleenetako» bat martxan paratzea dakarrela adierazi du Txibitek. «Eskaera historiko bati erantzuten dio, eta agerian uzten du Nafarroako Gobernuak bide segurtasunarekin duen konpromisoa, foru erkidegoa Europarekin lotzen duen errepideetako batean».\n\nNafarroako Gobernuak tunela bikoizteko lanak adjudikatu zizkien Acciona Construccion SA, Excavaciones Fermin Oses SM eta Servinabar 2000 SM enpresei, 62,9 milioi eurotan, BEZ balio erantsiaren zerga aparte.\n\nTunel berriaren neurriak\n\nBelateko tunel berria hegoalderako noranzkoan —Iruñerakoan— erabiliko da. Noranzko bakarreko bidea bihurtuta, tunel bakoitzetik igaroko den ibilgailu kopurua murriztu egingo dela azaldu du kontseilariak.\n\n2,9 kilometro luze izanen da, egungo galeriak duenaren antzekoa. Horrez gain, larrialdietarako bortz galeria eraikiko dituzte, 500 metrotik behin egungo tunelarekin lotzeko. Horrela, «erantzuteko gaitasun handiagoa eta esku hartze arinagoa» bermatuko dela erran du Txibitek.\n\nBertzalde, tunel berriko bi erreietako bakoitza 3,5 metro zabal izanen da. Bazterbidea hiru metrokoa izanen da eskuineko aldean, eta metro batekoa ezkerreko aldean. Galtzadaren alde bietan 0,75 metroko bi espaloi eginen dituzte. Gainera, hamazazpi haizagailuko aireztapen sistema bat edukiko du, 30 megawatt-etik gorako sute posibleei aurre egiteko asmoz ingurumen mailari eutsi eta kea ateratzeko.\n\nTunelaren kanpoaldeari dagokionez, lau semaforo, ixteko bi hesi eta mezularitza panel bat paratuko dituzte. Barrualdea, berriz, erreiari kalte egiteko hamasei panelekin, abiadura mugatzeko bertze hamaseirekin, hamasei semafororekin, bi mezularitza panelekin eta seinaleztapen fotoluminiszente batekin hornituko du',
]
embeddings = model.encode(sentences)
print(embeddings.shape)
# [3, 1024]
# Get the similarity scores for the embeddings
similarities = model.similarity(embeddings, embeddings)
print(similarities)
# tensor([[1.0000, 0.7427, 0.0414],
# [0.7427, 1.0000, 0.0826],
# [0.0414, 0.0826, 1.0000]])
Evaluation
Metrics
Triplet
- Dataset:
berria-v2-ft - Evaluated with
TripletEvaluator
| Metric | Value |
|---|---|
| cosine_accuracy | 0.8115 |
Training Details
Training Dataset
Unnamed Dataset
- Size: 49,823 training samples
- Columns:
anchorandpositive - Approximate statistics based on the first 1000 samples:
anchor positive type string string details - min: 14 tokens
- mean: 34.74 tokens
- max: 84 tokens
- min: 512 tokens
- mean: 512.0 tokens
- max: 512 tokens
- Samples:
anchor positive Zenbateko aldea dago EITBko ETB2 eta ETB1 telebista kateen arteko gastuetan 2025ean, funtzionamendu eta pertsonal gastuak kontuan hartuta?EITBk 218,6 milioi euroko aurrekontua izango du 2025ean, aurten baino 6,7 milioi handiagoa
Data: 2024-10-30
EITB taldeak 211.890.673 euroko aurrekontua izan du aurten. Datorren urterako, berriz, 6,7 milioi euroko hazkundea izango duela espero da —218,6 milioi euro—. Hala jasotzen du, behintzat, aurrekontuak; EITBko administrazio kontseiluko kideek aste honetan onartu dute datorren urterako aurrekontu hori. Bestetik, administrazio kontseiluko ordezkariak ere aldatu edo berritu egingo dituzte laster, baina oraindik ez dago datarik horretarako, eta Eusko Legebiltzarraren bi hereneko gehiengoa behar da ordezkariak izendatuak izateko. Talde politiko nagusien arteko negoziazioak izango dira tartean.
Aurrekontuan hainbat datu ageri dira. Deigarriak dira horietako batzuk. Datorren urteko aurrekontuko zirriborroaren arabera, pertsonal gastuak 90,5 milioi eurokoak lirateke, eta funtzionamendu gastuak, ia 110 milioikoak. Ikus-entzunezko obretan inbertsioek, ordea, beherantz egingo dute 2024tik...Zein desberdintasun egon zen Catherine Grisen —Marine Le Penen kabineteburu ohiaren— Europako Parlamentuan eta alderdiaren egoitzan egindako lan-ordutegien artean, akusazioaren arabera?Hasi da Europako Parlamentuko funtsak desbideratzeagatik Le Peni egingo dioten epaiketa
Data: 2024-09-30
RN Batasun Nazionala Frantziako eskuin muturreko alderdiko buruzagi Marine Le Penen aurkako epaiketa hasi da gaur, Parisen. Hari, alderdiko beste 25 kideri eta RN alderdiari berari ere —Fronte Nazionala zen 2018ra arte—, 2004tik 2016ra Europako Parlamentuko funtsak desbideratu izana leporatzen diote. Akusazioaren arabera, alderdiko langileak ordaintzeko erabili zuten parlamentuak eurodiputatuei laguntzaileak kontratatzeko dirua, eta, horrela, RNk milioika euro aurreztu zituen; Europako Parlamentuaren arabera, 6,8 milioi euro.
Le Peni leporatu diotenez, haren kabineteburu Catherine Griseti soldata ordaintzeko erabili zuen, esaterako, Europako Parlamentuak emandako diru hori. Akusazioak dioenez, Grisetek 2014ko urritik 2015eko abuztura hamabi ordu inguru igaro zituen Europako Parlamentuan; alderdiaren egoitzan, berriz, hilean 15-22 egun inguru egiten zuen lan.
Egotzitakoa baieztat...Zergatik eskatu du barkamena Pello Reparazek Zetak taldearen kontzertuen sarreren online salmentagatik?Zetak taldeak bitan beteko du Illunbe irailean, eta hirugarren saioko sarrerak baino ez daude jada
Data: 2025-01-07
«Nafarroa Arenako Mitoaroa amaituta zer, Pello?». Larunbateko Iruñeko kontzertuko azken akordea eman eta berehala aurkeztu zuten hurrengo erronka Zetak taldeko kideek. Iruñeko bi emanaldietan leporaino bete zuen aretoa Pello Reparazek gidatutako taldeak, eta, larunbatean, bideo bidez eta Aaztiyen diskoaren mundu sinbolikoa osatzen duten izakietako baten ahotsean iragarri zuten irailaren 6an Donostiako Illunben ikuskizuna eskaintzeko asmoa. Baina hori ere labur geratu zaio. Ordu gutxian saldu dituzte lehen emanaldi horretako sarrera guztiak. Bigarren data bat ere iragarri dute orduan: irailaren 5ean, eta baita, gero, hirugarren bat ere: irailaren 7koa. Saio horietarako sarreren salmenta ere ziztuan joan da, eta 14:30etik aurrera, jada, azken emanaldi horretarako ticketak baino ez daude eskuragarri.
Sarrerak Mitosarrerak.eus webgunean eskuratu daitezke.
«Ezin sinetsita ... - Loss:
MultipleNegativesRankingLosswith these parameters:{ "scale": 20.0, "similarity_fct": "cos_sim", "gather_across_devices": false, "directions": [ "query_to_doc" ], "partition_mode": "joint", "hardness_mode": null, "hardness_strength": 0.0 }
Evaluation Dataset
Unnamed Dataset
- Size: 2,865 evaluation samples
- Columns:
anchor,positive, andnegative - Approximate statistics based on the first 1000 samples:
anchor positive negative type string string string details - min: 19 tokens
- mean: 30.79 tokens
- max: 44 tokens
- min: 512 tokens
- mean: 512.0 tokens
- max: 512 tokens
- min: 5 tokens
- mean: 229.17 tokens
- max: 512 tokens
- Samples:
anchor positive negative Zeintzuk dira estrategia feminista independentistak iaz nabarmendutako hiru erronka nagusiak?Sobran al daukagu Martxoaren 8a?
Egilea: Aiora Epelde Agirre eta Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga / Data: 2024-03-07
Ohartzerako, berriz ere, Martxoaren 8a. Harrapatu gaitu enegarrenez egun seinalatuak. Eta, agenda ikusita, ez al dugu sobran aurten Emakume Langileon Nazioarteko Eguna? Halako egunetan urtearen balantzea egiten dugu maiz: zer utzi dugun bidean, zer jaso, zer erein... Eta, urtebete honetan, Euskal Herrian aldaketarako gogoa ernatu da, patxadaz han eta hemen ereiten eta lantzen ari ginena —eta ari garena—. Horren isla izan dira, besteak beste, bizitza, herri, eta mundu duin eta justuagoen aldeko askotariko borroka eta aldarriak, eta horrek eragindako aldaketarako herri gogoa. Baina, zer eman dio grina horrek borroka feministari? Eta zer eman dio borroka feministak grina horri? Elkarrekin gurutzatzen diren galderak dira, eta, nola ez, erantzunak.
Iaz, Euskal Herriaren aldaketarako aukerez hitz egiten genuen, eta hura sustatu beharraz. Norabide horretan, ezinbesteko...«Inoiz ez dut piezarik egin bere ederragatik; beti ikertu dut jatorria»
Bonetak milaka pieza egin ditu, bereziki kutxak eta argizaiolak. Kultura ezagutzera ematea izan da haren nahia: «Ez dut oroigarririk egin nahi izan, gure tradizioak, gure kultura eta gure folklorea azaldu baizik».
Data: 2025-06-22
Rua kaleko 19. zenbakian daukan tailerra museo txiki bat da, leku enblematikoa, interes kulturaleko tokia. Karmelo Boneta Lopetegik (Lizarra, Nafarroa, 1946) denentzat dauka atea irekia; bertakoentzat, turistentzat, erromesentzat... «Europako kale luzeena da hau; Orreagatik Santiagoraino doa», dio, irribarrez, atarian batzuek eta besteek agurtzen duten bitartean. Aspaldi hartu zuen erretiroa, baina artisaua da orain ere, eta egunero egoten da tailer kuttunean, kutxen eta argizaiolen jatorria azaltzen. Bizi osoa eman du zurari lotuta. Galtzada luze horretako hainbat etxetako teilatu hegalak seinalatu eta harrotasunez esan du berak eginak direla.
Nola oroitzen duzu haurtzaroa?
Kalean. ...Zeintzuk dira estrategia feminista independentistak iaz nabarmendutako hiru erronka nagusiak?Sobran al daukagu Martxoaren 8a?
Egilea: Aiora Epelde Agirre eta Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga / Data: 2024-03-07
Ohartzerako, berriz ere, Martxoaren 8a. Harrapatu gaitu enegarrenez egun seinalatuak. Eta, agenda ikusita, ez al dugu sobran aurten Emakume Langileon Nazioarteko Eguna? Halako egunetan urtearen balantzea egiten dugu maiz: zer utzi dugun bidean, zer jaso, zer erein... Eta, urtebete honetan, Euskal Herrian aldaketarako gogoa ernatu da, patxadaz han eta hemen ereiten eta lantzen ari ginena —eta ari garena—. Horren isla izan dira, besteak beste, bizitza, herri, eta mundu duin eta justuagoen aldeko askotariko borroka eta aldarriak, eta horrek eragindako aldaketarako herri gogoa. Baina, zer eman dio grina horrek borroka feministari? Eta zer eman dio borroka feministak grina horri? Elkarrekin gurutzatzen diren galderak dira, eta, nola ez, erantzunak.
Iaz, Euskal Herriaren aldaketarako aukerez hitz egiten genuen, eta hura sustatu beharraz. Norabide horretan, ezinbesteko...Ongi etorriak eta ongi joanak izan zaitezte
Egilea: Begoña del Teso / Data: 2024-05-29
Diosal beroa egin die Cannes aurtengoak zinema sortzaile berriei, eta agur krudel gozoa eternitateko maisu hainbati. Pasa den larunbatera arte Kosta Urdinaren parean sekula gertatu ez dena suertatu da une eta gune askotan; txapelketan inoiz parte hartu gabekoek jaso dituzte denek desiraturiko sariak, eta behin baino gehiagotan txalo zaparradaz hartu izan direnei egin zaie despedida, esker onez. Despedida nahiko latza, baina amodioz betea.
Cannes aurtengoan argi eta garbi geratu da Zinema (maiuskulaz) baino droga mendetasun-sortzaile handiagorik, garratzagorik, fuerteagorik ez dela existitzen. Zinema da edaberik deliziosena, eta bere gozotasuna, beste guztiena baino perilos eta dangerosagoa.
Mende dituen horiek beren ondasun guztiak saldu dituzte urtetan, laztanduriko proiektuak aurrera atera ahal izateko.
Har dezagun, kasurako, Coppolaren Megalopolis, mugarik ezagutzen/onartzen ez duen zeluloide...Zeintzuk dira estrategia feminista independentistak iaz nabarmendutako hiru erronka nagusiak?Sobran al daukagu Martxoaren 8a?
Egilea: Aiora Epelde Agirre eta Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga / Data: 2024-03-07
Ohartzerako, berriz ere, Martxoaren 8a. Harrapatu gaitu enegarrenez egun seinalatuak. Eta, agenda ikusita, ez al dugu sobran aurten Emakume Langileon Nazioarteko Eguna? Halako egunetan urtearen balantzea egiten dugu maiz: zer utzi dugun bidean, zer jaso, zer erein... Eta, urtebete honetan, Euskal Herrian aldaketarako gogoa ernatu da, patxadaz han eta hemen ereiten eta lantzen ari ginena —eta ari garena—. Horren isla izan dira, besteak beste, bizitza, herri, eta mundu duin eta justuagoen aldeko askotariko borroka eta aldarriak, eta horrek eragindako aldaketarako herri gogoa. Baina, zer eman dio grina horrek borroka feministari? Eta zer eman dio borroka feministak grina horri? Elkarrekin gurutzatzen diren galderak dira, eta, nola ez, erantzunak.
Iaz, Euskal Herriaren aldaketarako aukerez hitz egiten genuen, eta hura sustatu beharraz. Norabide horretan, ezinbesteko...Egindakoa gizarteratzeko ordua
2022ko abenduan plazaratu zuten Talaia Feminista, eta Euskal Herriko hainbat emakume feminista, subiranista eta independentistak osatzen dute. - Loss:
MultipleNegativesRankingLosswith these parameters:{ "scale": 20.0, "similarity_fct": "cos_sim", "gather_across_devices": false, "directions": [ "query_to_doc" ], "partition_mode": "joint", "hardness_mode": null, "hardness_strength": 0.0 }
Training Hyperparameters
Non-Default Hyperparameters
per_device_train_batch_size: 64learning_rate: 2e-05warmup_steps: 0.1eval_strategy: epochper_device_eval_batch_size: 64batch_sampler: no_duplicates
All Hyperparameters
Click to expand
per_device_train_batch_size: 64num_train_epochs: 3max_steps: -1learning_rate: 2e-05lr_scheduler_type: linearlr_scheduler_kwargs: Nonewarmup_steps: 0.1optim: adamw_torch_fusedoptim_args: Noneweight_decay: 0.0adam_beta1: 0.9adam_beta2: 0.999adam_epsilon: 1e-08optim_target_modules: Nonegradient_accumulation_steps: 1average_tokens_across_devices: Truemax_grad_norm: 1.0label_smoothing_factor: 0.0bf16: Falsefp16: Falsebf16_full_eval: Falsefp16_full_eval: Falsetf32: Nonegradient_checkpointing: Falsegradient_checkpointing_kwargs: Nonetorch_compile: Falsetorch_compile_backend: Nonetorch_compile_mode: Noneuse_liger_kernel: Falseliger_kernel_config: Noneuse_cache: Falseneftune_noise_alpha: Nonetorch_empty_cache_steps: Noneauto_find_batch_size: Falselog_on_each_node: Truelogging_nan_inf_filter: Trueinclude_num_input_tokens_seen: nolog_level: passivelog_level_replica: warningdisable_tqdm: Falseproject: huggingfacetrackio_space_id: trackioeval_strategy: epochper_device_eval_batch_size: 64prediction_loss_only: Trueeval_on_start: Falseeval_do_concat_batches: Trueeval_use_gather_object: Falseeval_accumulation_steps: Noneinclude_for_metrics: []batch_eval_metrics: Falsesave_only_model: Falsesave_on_each_node: Falseenable_jit_checkpoint: Falsepush_to_hub: Falsehub_private_repo: Nonehub_model_id: Nonehub_strategy: every_savehub_always_push: Falsehub_revision: Noneload_best_model_at_end: Falseignore_data_skip: Falserestore_callback_states_from_checkpoint: Falsefull_determinism: Falseseed: 42data_seed: Noneuse_cpu: Falseaccelerator_config: {'split_batches': False, 'dispatch_batches': None, 'even_batches': True, 'use_seedable_sampler': True, 'non_blocking': False, 'gradient_accumulation_kwargs': None}parallelism_config: Nonedataloader_drop_last: Falsedataloader_num_workers: 0dataloader_pin_memory: Truedataloader_persistent_workers: Falsedataloader_prefetch_factor: Noneremove_unused_columns: Truelabel_names: Nonetrain_sampling_strategy: randomlength_column_name: lengthddp_find_unused_parameters: Noneddp_bucket_cap_mb: Noneddp_broadcast_buffers: Falseddp_backend: Noneddp_timeout: 1800fsdp: []fsdp_config: {'min_num_params': 0, 'xla': False, 'xla_fsdp_v2': False, 'xla_fsdp_grad_ckpt': False}deepspeed: Nonedebug: []skip_memory_metrics: Truedo_predict: Falseresume_from_checkpoint: Nonewarmup_ratio: Nonelocal_rank: -1prompts: Nonebatch_sampler: no_duplicatesmulti_dataset_batch_sampler: proportionalrouter_mapping: {}learning_rate_mapping: {}
Training Logs
| Epoch | Step | Training Loss | Validation Loss | berria-v2-ft_cosine_accuracy |
|---|---|---|---|---|
| 0.6418 | 500 | 0.4059 | - | - |
| 1.0 | 779 | - | 0.9235 | 0.8000 |
| 1.2837 | 1000 | 0.1434 | - | - |
| 1.9255 | 1500 | 0.1001 | - | - |
| 2.0 | 1558 | - | 0.8740 | 0.8059 |
| 2.5674 | 2000 | 0.0633 | - | - |
| 3.0 | 2337 | - | 0.8714 | 0.8115 |
Framework Versions
- Python: 3.11.8
- Sentence Transformers: 5.3.0
- Transformers: 5.2.0
- PyTorch: 2.11.0+cu130
- Accelerate: 1.13.0
- Datasets: 4.8.4
- Tokenizers: 0.22.2
Citation
BibTeX
Sentence Transformers
@inproceedings{reimers-2019-sentence-bert,
title = "Sentence-BERT: Sentence Embeddings using Siamese BERT-Networks",
author = "Reimers, Nils and Gurevych, Iryna",
booktitle = "Proceedings of the 2019 Conference on Empirical Methods in Natural Language Processing",
month = "11",
year = "2019",
publisher = "Association for Computational Linguistics",
url = "https://arxiv.org/abs/1908.10084",
}
MultipleNegativesRankingLoss
@misc{oord2019representationlearningcontrastivepredictive,
title={Representation Learning with Contrastive Predictive Coding},
author={Aaron van den Oord and Yazhe Li and Oriol Vinyals},
year={2019},
eprint={1807.03748},
archivePrefix={arXiv},
primaryClass={cs.LG},
url={https://arxiv.org/abs/1807.03748},
}