| --- |
| tags: |
| - sentence-transformers |
| - sentence-similarity |
| - feature-extraction |
| - dense |
| - generated_from_trainer |
| - dataset_size:49823 |
| - loss:MultipleNegativesRankingLoss |
| base_model: intfloat/multilingual-e5-large |
| widget: |
| - source_sentence: Zeintzuk dira estrategia feminista independentistak iaz nabarmendutako |
| hiru erronka nagusiak? |
| sentences: |
| - '«Aljerian egin nintzen Gandhiren zale eta indarkeriaren etsai» |
| |
| |
| Urtebete da Txomin Peillen (Paris, 1932 – Kanbo, 2022) hil zela, abenduak 9 zituela. |
| Ontsa zen urtebetetze egunean goizean. Handik ordu batzuetara gaizkitu, eta eri |
| zen. Laster, gorpu. Ligin datza, aita zenaren herrian. |
| |
| |
| Egilea: Miel A. Elustondo / Data: 2024-01-02 |
| |
| |
| ... |
| |
| |
| Ligiraino heldu zara, beraz. Ez da zure etxe ondoan! Zenbat kilometro badira zure |
| etxetik honaino?... Behar zenuen nire urtebetetze egunean Baionara etorri, hazilaren |
| 17an! Egun hartan mintzatu ginen azkenekoz, Josebak [Sarrionandia] ez zuela etortzerik |
| esan zenidan, eta zu ere ez zinela etorriko. Gure azken mintzaldia izan zen, bizien |
| munduan. |
| |
| |
| Buruak ez dizu huts egiten, horratik! |
| |
| |
| Azken ordura arte argi izan nuen gogoa. Besterik da gorputza, ez baininduen lagundu, |
| baina laurogeita hamar urtetan gorputza ontsa duen inor ez dut bizian ezagutu... |
| Eta, zer berri da bizien artean?... Jakin dut Miranderi buruzko filma [Mirande, |
| film bat egiteko zirriborroa] egin zuela Josu Martinezek. Ikusia dut itzalaz beste |
| alde honetan. Ez da gaizki egina. Egiazko Mirande ageri du, bederen, ez du hura |
| sobera goratzen, ez apaltzen ere. Filma egina da, eta horrek balio du. |
| |
| |
| Film hori dela-eta, bertan ageri zara. Nola ikusi duzu zeure burua? |
| |
| |
| Xahartua! Kar, kar… Zer nahi duzu, bada?! Adinak ez du barkatzen. Baina atsegin |
| ukan dut, zeren film horrek balio izan du, besteak beste, Miranderen poema bat |
| berreskuratzeko! Mirandek nire iloba Frantzeskari igorritakoa, nire anaia Roberten |
| alabari. Martinez ni filmatzen ari zela, telefonoak jo zuen, eta hartu nuen, ilobarena |
| baitzen deia. Esan nion elkarrizketa batean nintzela, film bat grabatzen ari Mirandez. |
| Orduan, Frantzeskak esan zidan bazuela poema bat, bera sortu zenean [1957, irailak |
| 30] Mirandek idatzia. Eta gordetzen zuen oraindik! |
| |
| |
| Ligiko eliza, hilerritik ageri. ZALDI ERO |
| |
| |
| «Franciscae Peillenicae Laudes». Goizeko errezo edo otoitza… |
| |
| |
| Agur zuri, Frantzeska, |
| |
| |
| Kelt’ et’ euskaldun neska, |
| |
| |
| Lili-haur eder freska |
| |
| |
| Loratu berririkan, |
| |
| |
| Bizia zuretako |
| |
| |
| izan bedi gisako: |
| |
| |
| Bihotz-minik bagako |
| |
| |
| Plazerez betherikan. |
| |
| |
| |
| |
| Jendeak miraturik |
| |
| |
| So zaizkitzu, zurturik, |
| |
| |
| Bait dituzu harturik |
| |
| |
| Primantzaz onak oro: |
| |
| |
| Ama bezain grazios, |
| |
| |
| Aita bezain prezios, |
| |
| |
| Ez batere vizios… |
| |
| |
| Zer behar da haboro? |
| |
| |
| |
| |
| Zu baino, izar maite, |
| |
| |
| Charmantago, nor laite? |
| |
| |
| Hargatik izan zaite |
| |
| |
| Ongi-jin Lur honetan; |
| |
| |
| Hargatik urthez asko, |
| |
| |
| Usain onezko flasko, |
| |
| |
| Thesaur bretoin ‘ta basko, |
| |
| |
| Argi ‘zazu guretan. |
| |
| |
| |
| |
| Ez dago zurekin hitz egiterik, tartean Jon Mirande sartu gabe… |
| |
| |
| Eta zer nahi duzu, bada! Bizien artean azkena izan nintzen hura ezagutu zuena! |
| Miranderen ilobak hor dira beti, baina gaztetxo ziren. Hala ere, familiatik kanpo, |
| ez da beste inor. Piarres Lafitte, Jean Haritxelar, Piarres Xarriton… hilak dira |
| denak. Nire anaia Robert ere hor da beti, ezagutu zuen Mirande, denbora batean, |
| gu bi anaiok elkarrekin izaten baikinen Miranderen etxean. Baina Robert laster |
| berezi zen gugandik, zeren Mirandek izutzen baitzuen. Ni ez ninduen izutzen, saiatzen |
| nintzen beti gauzen eztitzen, baina ez zen aise. Egun batean, haustura izan genuen |
| Mirandek eta biok. |
| |
| |
| Zein izan zenuen harekin hausteko arrazoia? |
| |
| |
| Artikulu bat egin nuen, eta eskuin muturreko bretoi aldizkari batean eman zuen |
| Mirandek. Hura ikusi nuelarik, jabetu nintzen kapitulu bat kendu zuela. Kultura |
| politikak Europan aipatzen nituen, eta Hitlerren kontra mintzatu nitzen. A!, gaixo |
| Hitler! Miranderen ustetan gizon hura ez zen ukitu behar! Eta bada beste gertakari |
| bat Miranderekin moztera behartu ninduena. Egun batez, esan zidan behar zuela |
| bretoi, flandriar eta zenbait gutxiengorekin talde bat sortu, gure hizkuntzen |
| alde. Bazen bilkura bat, eta Miranderekin joan nintzen hara. Atea ireki zutenean, |
| «Heil Hitler!» izan zen agurra! «Non sartu nau honek, ordea?!». Eta erabaki nuen |
| ez nuela gehiago harremanik ukanen Miranderekin. Bizpalau urte egon ginen elkar |
| ikusi gabe. |
| |
| |
| «Artikulu bat egin nuen, eta eskuin muturreko bretoi aldizkari batean eman zuen |
| Mirandek. Hura ikusi nuelarik, jabetu nintzen kapitulu bat kendu zuela». |
| |
| |
| Bego Jon Mirande bakean. Mintza zakizkigu zeure buruaz, arrisku gorria baitago |
| Mirandez betetzeko orrialde guztiok. Parisen jaio euskalduna zu, zerk eraman zituen |
| zuen gurasoak Zuberoatik Parisera? |
| |
| |
| Ez zen bizia egiteko beste modurik! Gure aita zen Joanes Peillen, Ligiko Dordorraga |
| etxekoa. Sei haurride ziren: batek etxean behar zuen, eta etxetik kanpora besteek. |
| Nagusia zen gure aita, anaia gehiena, eta haurride zaharrena zen etxean gelditzen. |
| Aitaitak hitz eman zion gure aitari, etxeko izanen zela. Bitartean, gure aita |
| osaba baten etxaldean ibili zen lanean, eta lanean ikasten. Itzuli zenean, bere |
| aitak erran zion arreba ezkonduko zela etxera! Hala ere, gure aita Zuberoan gelditzen |
| ahal zen, Maulen fabrikak baitziren, baina haietan lan egitea desohore zen. Izeba |
| Ana Bentaberrikoak kontatzen zuen: «Mauleko fabriketan gizonak komunista dituzu, |
| eta neskak puta!». |
| |
| |
| Ba ote? |
| |
| |
| Bai. Fabrikako lana ez zen ongi ikusia! [Jon] Miranderen lehengusina batekin nintzen |
| egun batean, hori kontatu, eta esan zidan: «Niri gertatu zait hori. Fabrikan sartu |
| nintzelarik, jendeek puta bezala ikusten ninduten!». Eta, bestalde, bazen Parisera |
| joateko fama ere! Behar zen hara joan, familia burges zintzo batera neskame edo |
| mutil! Gure aita udaltzain izan zen. Gauetan estudiatu, eta ikasi zuen irakurtzen |
| eta idazten, eta sartu ahal izan zen udaltzain gisako, beste hainbat euskaldun |
| bezala. |
| |
| |
| Ama zenuten Larraine Bentaberriko alaba. Igela aldizkarian baziren zenbait bertso |
| Bentaberrin bilduak… |
| |
| |
| Bi kantore, Bentaberriko kaieretan ediren genituenak: «Eskiulako soldaduaren khantoriak», |
| eta «Igaran Sen Bladis». «Igaran Sen Bladis Ospitaleseki / Hirur sos baizik e''nian |
| ordian eneki / Berriz ere agi banendi halako butillerekin / Beiria bethe gabetarik |
| nik bertan besoa goiti...». Gure ama zen Maddalen Karrikaburu. Bederatzi urtetan |
| atera zuten eskolatik, eta etxean izan zen, hamasei urtetan lehengusina baten |
| etxera Bordelera joan zen arte, lanean ikastera. Handik bi urtera, 1911n, Parisen |
| zen, beti lanean. Ama beti lanean! Eskuin eta ezker ibili zen sukaldari, Eliseo |
| zelaietako Claridge hotelean sartu zen arte. Han, arroparen ardura izan zuen. |
| Hara baino lehen, beti sukalkintzan ibili zen. Sukaldari ona zen! Behar nuen beragandik |
| ikasi, baina ez nuen egin! |
| |
| |
| «Gure ama zen Maddalen Karrikaburu. Bederatzi urtetan atera zuten eskolatik, eta |
| etxean izan zen, hamasei urtetan lehengusina baten etxera Bordelera joan zen arte, |
| lanean ikastera». |
| |
| |
| Han ezagutu zuten elkar zuen gurasoek, eta 1932an ekarri zintuzten mundura, Montmartren. |
| |
| |
| Bai, eta orain auzo noblea duzu, baina orduan ez zen horrela. Gainera, gu auzoko |
| mugan bizi ginen, ez Montmartre zaharrean, Pigalle beherean baizik, Joseph de |
| Maistre karrikan, bosgarren zenbakian. Han bizi izan ginen Bigarren Mundu Gerla |
| arte, orduan Ligira etorri baikinen, eta iragan genituen hiru urte hemen, Zuberoan, |
| 1942 arte. Eta hemen ibili ginen eskolan ere, baina nik ez nekien euskaraz mintzatzen! |
| Ulertzen nuen, baina besterik ez. Nire anaia Robertek bai, bazekien. Haur bakarra |
| izan zelarik, euskaraz hitz egin zioten, eta Parisen ere. Ni etorri nintzenean, |
| aldiz, gure gurasoek pentsatu zuten hobe nuela frantsesez ikasi, eskolara joateko-eta. |
| |
| |
| Hori ez da albiste... |
| |
| |
| Beti izan da horrelako diglosia bat, gure artean! Hastean, ama euskaraz mintzatzen |
| zitzaidan, eta euskaraz erantzuten nion nik, baina berak frantsesera jotzen zuen |
| berehala! Komeriak baziren! Eta euskara galdu nuen, euskara ez nuela hitz egiten |
| izan nintzen hamalau urte arte. Ulertu bai, baina hitz egin ez. Ezin. Berdin gertatu |
| zen Miranderen etxean: gurasoak euskaraz ari zirela entzuten zuen, baina frantsesez |
| zuzentzen zitzaizkion berari… Nire kasuan, euskara errekuperatu behar nuela erabaki |
| nuenean, arratsetan, nire gelara joateko ordez, salara joaten nintzen, han izaten |
| baitziren gurasoak, eguneko gauzak kontatzen, beti euskaraz! Eta ni ere han, euskaraz |
| entzuten, eta ikasten. |
| |
| |
| Gerla garai gogorra XX. mendea. Lehen Mundu Gerlan izan zenituzten aita-osabak. |
| Bigarren Gerla ere ezagutu zenuten. Hurrena, Aljeriakoan izan zinen zu... |
| |
| |
| Aitak Turkian egin zuen soldadutza. Herrialde hura alemanen alde zen 1914ko Gerla |
| Handian, eta turkiar soldaduek armeniarrak sarraskitzen zituztela ikusi zuen. |
| Ezker eta eskuin, armeniar hilak ikusi zituela kontatzen zuen, eta hilen artean |
| bazirela haurrak, emakumeak eta zaharrak. Kontatzen zuen salbatu ziren batzuk |
| Frantziara igorri zituztela. Handik etorri eta, 1928an, Karlomagno pastorala egin |
| zelarik, aita türk errege ezarri zuten. «Hik badakikek nola diren jende horiek! |
| Haiek bezala egin behar duk!», erran zioten. |
| |
| |
| Iragan mendeko 70eko hamarkadaren amaiera aldera, Santa Garaziko Iturburu etxe |
| atarian: Teresa (Peillenen emaztea), Joseba Sarrionandia, Txomin, eta Itziar Salaberri. |
| JOSE ENRIKE URRUTIA CAPEAU |
| |
| |
| Bigarren Mundu Gerla garaia… |
| |
| |
| Aita bere arma eta guzti joan zen erresistentziarekin, zeren Pariseko polizia |
| erresistentziara iragan zen, kasik osoki, eta armak eman zizkieten. Gerlarekin, |
| behin, hamabost egunez aita batere ikusi gabe egon nintzen. Gero, etxera etorri |
| zelarik, Mauser fusila zuen eskuetan! Gero, berriz joan zen! Oroitzen naiz ere, |
| hamahiru urtetan, osaba Allande Parisera itzuli zela, Alemanian preso egon ondoren. |
| Hark galdegin zion gure amari zergatik ez nintzen euskaraz mintzatzen. Pariseko |
| bi osabekin hasi nintzen euskararen arrarotasunaz ohartzen. Haiek, eta izeba Ana |
| Bentaberrikoak, eta lehengusuek, lagundu ninduten euskaradun izaten. |
| |
| |
| Hurrena, zeure aldi: soldadu izan zinen Aljeriako gerlan. |
| |
| |
| 1954ko hazilean eraman ninduten. Biologia ikasketak egiten ari nintzen, kontzientziak |
| inor hiltzea eragozten zidan, eta objekzioa egitea pentsatu nuen. Elizagarai zalgiztar |
| komandantearen ikustera joan nintzen, gerra ministerioan euskaldun bat ezagutzen |
| bainuen. Elizagaraik esan zidan, nahiz ez zen ofizialki Aljerian gerratea, objekzioa |
| eskatzen banuen preso sartuko nindutela eta, beharbada, bortxaz hara igorriko. |
| Armadako osasun zerbitzuan sartzeko kontseilatu ninduen. Horrela, intendentzian |
| zebiltzan soldadu askoren gisara, ez nuen balizko etsaien tirokatzeko beharrik |
| izan. Aljeriar zibilak sendatzen iragan nuen hango denbora gehiena, erizain. |
| |
| |
| Lau urte egin zenituen han, eta izugarrikeria franko ikusi ere bai. |
| |
| |
| Hasieran mediku militarra nuen nagusi, baina hark paperak betetzen iragaten zuen |
| denbora. Niri utzi zidan musulman zibilen ardura, nahiz ez nintzen mediku. Ume |
| eriak salbatu genituen, hainbat. 1960ko hazila arte izan nintzen Aljerian, batailoi |
| ttipi batean, eta hemezortzi hilabetean gure taldeko 29 soldadu izan ziren hilak. |
| Gazte ginen denok, bortxaz hara eramanak. Nire gerrate hura bitxia izan da, hala |
| ere, ez baitut inor tirokatu. Saiatu naiz jendeen sendatzen. Badakit anitz gogoz |
| kontra borrokatu zirela, alferrik. |
| |
| |
| «Elizagaraik esan zidan, nahiz ez zen ofizialki Aljerian gerratea, objekzioa eskatzen |
| banuen preso sartuko nindutela eta, beharbada, bortxaz hara igorriko». |
| |
| |
| Zer esan nahi duzu, «alferrik»? |
| |
| |
| Ontsa bagenekien bankuek eta industria-jendeek Aljeria utzia zutela, zango-beltz |
| aberatsek beren ondasunak Frantzian zituztela aizolbean, eta, amerikarrak eta |
| errusiarrak FLNren alde izanki, “Frantzia handiak” burua makurtu beharko zuela. |
| Baiki, Aljerian egin nintzen Gandhiren zale eta indarkeriaren etsai. Afganistango |
| gerlan, zenbait frantses soldadu hil ziren, eta istilu handiak sortu ziren horregatik. |
| Ez, hala ere, Aljerian hildakoengatik, prentsak ez baitzituen aipatzen ere! |
| |
| |
| Orain ere bada aski gerla munduko bazterretan. Beharbada, hobe genukeen Mirandez |
| hizketan segitu izan bagenu. |
| |
| |
| Beharbada! Etorri berriz ere, nahi duzunean, mintzatu gara nahi duzunaz. Ez naiz |
| hemendik mugitzekotan. Ligin izango nauzu, zain. Eta esan Josebari [Sarrionandia] |
| ere etortzeko. Gaztetan ezagutu nuen, eta beti badut orduko argazki bat ere! Orain |
| beti ari da esaten zorretan dela nirekin, kartzelatik ihesi, zenbait astez gure |
| etxea utzi niolako Baionan. Emaztea eta biok Santa Garazin ginen, eta Baionara |
| joan behar genuela esaten zidanean, nik ezetz esaten nion, nire lanak bukatu behar |
| nituela lehenik. Ez nion emazteari esan Baionako etxean espetxetik ihes egindako |
| mutila genuela gordeta! Kar, kar… Eta holaxe! |
| |
| |
| 1 |
| |
| |
| Aljerian ikusiak |
| |
| |
| «Zaharra naiz. Frantsesek ez dakite denbora galtzen dutela eta, hala, nahiz galarazten |
| diedala. Ez zaizkit axola bizitzea, hiltzea: etsaiek tortura nazakete, ez dut |
| aitortuko. Gainera, zer dakit? Egiten nauten artean ez dituzte gazteagoak egiten, |
| eta gazteagoek aitor dezakete. Goiza gela hutsean joan zait. Biluzik jarri naute, |
| barrabiletan jo. Gero, elektra-hari bat ahoan, bestea koskoiletan. Beste lagunetan |
| zer salto itsusia egiten dugun erakutsi didate. Elektrika-indarra gorputza gaindi |
| kurritzen denean, hiltzen den ardia bezala zapartatzen gara. Lehen aldian buruan |
| min izugarria eman dit, eta giharretan oinazea. Zaila naiz, eta O.R. [Officier |
| de Renseignements] galdeketariak ez daki beren “jejen”-ari [gégéne, generadore] |
| ohitzen, egiten, naizela. Alferretan goiza joan zaie. Larruzko gerrikoarekin jo |
| naute. Nire larru zimurtuari zer? Lotuta nagoenean eta aurpegira ematen didatenean |
| gehienik min». |
| |
| |
| («Otsoak gara» ipuin zatia, Aldjezairia askatuta liburuan).' |
| - 'Sobran al daukagu Martxoaren 8a? |
| |
| |
| Egilea: Aiora Epelde Agirre eta Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga / Data: |
| 2024-03-07 |
| |
| |
| Ohartzerako, berriz ere, Martxoaren 8a. Harrapatu gaitu enegarrenez egun seinalatuak. |
| Eta, agenda ikusita, ez al dugu sobran aurten Emakume Langileon Nazioarteko Eguna? |
| Halako egunetan urtearen balantzea egiten dugu maiz: zer utzi dugun bidean, zer |
| jaso, zer erein... Eta, urtebete honetan, Euskal Herrian aldaketarako gogoa ernatu |
| da, patxadaz han eta hemen ereiten eta lantzen ari ginena —eta ari garena—. Horren |
| isla izan dira, besteak beste, bizitza, herri, eta mundu duin eta justuagoen aldeko |
| askotariko borroka eta aldarriak, eta horrek eragindako aldaketarako herri gogoa. |
| Baina, zer eman dio grina horrek borroka feministari? Eta zer eman dio borroka |
| feministak grina horri? Elkarrekin gurutzatzen diren galderak dira, eta, nola |
| ez, erantzunak. |
| |
| |
| Iaz, Euskal Herriaren aldaketarako aukerez hitz egiten genuen, eta hura sustatu |
| beharraz. Norabide horretan, ezinbestekoa generitzon estrategia feminista independentistari, |
| eta hiru erronka nagusi nabarmendu genituen: erreakzioari aurre egitea, borrokaz |
| irabazitako eskubideak defendatuz; feminismoarekiko atxikimendua duen gehiengo |
| sozial subiranista antolatzea, ortzi-muga bat eskainiz —euskal estatu feminista |
| eta harako trantsizio feminista—; eta Euskal Herrian borroka ziklo feminista berri |
| bat abiatzea, jauzi historiko bat eginez zaintza eskubidearen unibertsalizazioan. |
| |
| |
| Urtebete igarota, zerbait azpimarratzekorik bada, zaintza eskubide kolektiboaren |
| aldeko borroka eta haren mugarri nagusia izan den Greba Feminista Orokorra dira. |
| Euskal Herriko Mugimendu Feministak zaintzaren auzia agendan kokatu du, denon |
| bizitzak erdigunean jarriz, Herri Akordioaren bueltan aliantzak josiz, eta instituzioak |
| interpelatuz. Eta, bereziki, Euskal Herrian posible dela, eta Euskal Herritik |
| egin behar dugula nabarmendu du, horretarako trantsizio feminista ezinbestekoa |
| izanik. Sistema bera errotik eraldatzera datorren borroka da, ezbairik gabe. Horixe |
| izan da, hain justu, aldaketarako herri gogoak altxatu dituen bandera nagusietako |
| bat. |
| |
| |
| Urtebete honek utzi digu, halaber, estrategia feminista independentistaren norabidean |
| beste mugarri garrantzitsu bat ere: emakume feminista subiranista eta independentisten |
| topalekua den Talaia Feminista, zeinak 2023. urteko dosierra egin duen. Guretzat |
| Talaia ezinbesteko tresna da Euskal Herriko gehiengo subiranista eta feministaren |
| aliantza sendotzeko, baita euskal estatu feministaranzko bidean eragiteko ere. |
| Dosierrak urteak emakumeengan eta Euskal Herriko trantsizio feministan izandako |
| inpaktuari erreparatu die. Eta, tartean, euskal feminismoak erakutsitako erantzuteko |
| eta eragiteko gaitasuna azpimarratu ditu. |
| |
| |
| Eta, Talaia Feminista eta haren 2023. urteko dosierra hizpide hartu ditugunez, |
| indarguneez gain, ezin aipatu gabe utzi dosierrak atzerapausoak ere jarri dituela |
| mahai gainean. Honako hauek, besteren artean: bizi baldintzen okertzean sakondu |
| izana (larrialdi ekologikoa, emakumeon eta euskal jendartearen erosahalmenaren |
| jaitsiera...), hainbat esparrutan izandako indarkeria (matxista, euskararen aurkakoa...), |
| eta zenbait sektoreren erreakzio atzerakoiak. Beraz, azken urtebeteak ilunetik |
| ere izan du, argitik nola. |
| |
| |
| Edonola ere, gure iritziz, borroka feministarentzat urte oparoa izan da, eta hark |
| ekarpen handia egin dio 2023ko martxotik hona harrotu den esperantzaren eta eraldaketaren |
| haizeari. Eta haize horrek lagundu du, era berean, borroka feministaren bandera |
| astintzen. Azaroa izan da ziur asko horren erakusle argiena: eskutik joan dira |
| bizitza ororen, euskararen, herri zapalduen, burujabetzaren eta lan baldintza |
| duinen aldeko aldarriak. Horregatik, urteak argitik eta ilunetik izan badu ere, |
| argi esan dezakegu: aldaketarako aukera abian da jadanik, eta Euskal Herria martxan |
| dago; martxan, feminismotik. |
| |
| |
| Martxoaren 8ak harrapatu gaituela esanez ekin diegu lerro hauei, geure buruari |
| galdetuz ea aurten ez ote dugun sobran egun seinalatu hori. Izan ere, Euskal Herrian |
| borroka feministak jadanik ez dauka efemerideen zain egon beharrik, norabide eta |
| estrategia argi baten araberako agenda propio bat baitu, bere mugarri eta prozesu |
| propioekin. Haatik, eta agendak ohiko hitzorduek zenbaitetan harrapatzen bagaituzte |
| ere, argi daukagu Martxoaren 8a ez dugula sobran; ez aurten, eta ezta aurrera |
| begira ere, asko dugu ospatzeko eta, bereziki, asko aldarrikatzeko. Batzuetan |
| eseri behar dugu, eta ikusi nondik gatozen, non gauden. Eseri, norantz joan nahi |
| dugun oroitzeko eta errebeldian gaudenon artean komunitatea sentitzeko. Eta halako |
| egun eta efemerideek horretarako ere balio (behar) digute. |
| |
| |
| Martxoan sartu gara, eta udaberria bizi-bizi dator Euskal Herrian —udazkena bezainbat—. |
| Herri erronka handiak ditugu parez pare datozen aste eta hilabeteotan; eta haizea, |
| berriz, alde. Eta 2024. urteak zer ekarriko digun zain egon gabe, ekitea dagokigu; |
| ekitea, egitea eta eragitea. Euskal Herriaren eta emakumeon askapen prozesuan |
| aurrera egiten jarraitu behar dugu, eta eraldaketa feministarako indarra antolatuta |
| dago gurean. Aurtengo Martxoaren 8a horren isla izango da beste behin ere: mugimendu |
| feministaren bandera eta aldarriak astinduko ditugu, gure bizitzekin negoziorik |
| ez egiteko aldarrikatuz, eta ardurak hartzeko exijituz. Euskal Herria loratzen |
| ari da, besteak beste, borroka feministari esker. Eta guk, independentziarako |
| indarra hauspotzen jarraituko dugu, euskal estatu feministaranzko bidean.' |
| - 'Norabide horretan, ezinbestekoa generitzon estrategia feminista independentistari, |
| eta hiru erronka nagusi nabarmendu genituen: erreakzioari aurre egitea, borrokaz |
| irabazitako eskubideak defendatuz; feminismoarekiko' |
| - source_sentence: Arkaitz Letamendiaren ustez, zein legatu utzi du antimilitarismoaren |
| mugimenduak gaur egungo protesta formetan, nahiz eta gai horri lotutako mobilizazioek |
| behera egin duten? |
| sentences: |
| - 'Alde, kontra edo Suitza |
| |
| |
| Egilea: Garazi Kamio Anduaga / Data: 2024-04-16 |
| |
| |
| Zuricheko aireportura iritsi bezain pronto, oinak Suitzan ditugula ondo jakiteko, |
| Roger Federer tenis jokalari ohiaren ongietorri amultsua duzu zain. Tira, ez da |
| benetako Federer, baina bost metro zabal eta hiru garai dituen pantailan irribarretsu |
| zabaltzen dizu ongietorria bere herrialdera. Basileako tenislariak zortzi aldiz |
| irabazi zuen Wimbledoneko tenis txapelketa. Bai, milimetro guztiak ondo neurtuta |
| dauden belarrezko zelai horretan, zeinean derrigorrezkoa den zuriz jantzita joatea, |
| garai bateko jokalariak bezala. Ohitura da xanpaina edan eta marrubiak jatea, |
| Federer edo auskalo nor, sareak erdibitzen duen zelai berdean pilota alde batera |
| eta bestera dabilela ikusiz. |
| |
| |
| Lagun gutxiren eskura dagoen ekitaldia da, Suitza bera bezala. Izan ere, Europaren |
| erdi-erdian, sandwich baten urdaiazpikoa dirudien herrialdea ez da lurtar gehienontzat |
| eskuragarri dagoena. Ezer berririk ez, noski. Beti etorri zaigu burura bertako |
| puntualtasuna, txukuntasuna eta hiperbole izugarri baten jartzeko abagunea ikusita, |
| oinak espaloiaren gainean oinez baino, flotatzen ibiliko diren irudipena. Hansel |
| eta Gretelen ipuineko etxea bezala, dena iruditzen zaigu gozoki zein txokolate. |
| |
| |
| Halako topikoak behin idazten hasita, azkena falta zaigu; eskola garaian ikasi |
| genuen hura: Suitza beti izan dela estatu neutral bat edozein gerratan edo gorabehera |
| belikoetan. Ni erdian, ez baten alde ezta bestearen alde ere, akabatu zaitezte |
| zuen artean, hala nahi baldin baduzue. |
| |
| |
| Suitza bezala sentitzea gure gizartean gertatzen den ohiko fenomenoa da. Bada |
| ahotsa askatzen ez duenik, nahiz eta eskubide zibilak urratzen ikusi bere muturren |
| aurrean. Politikaz edo ekonomiaz ez hitz egitea, euskararen egoeraren inguruan |
| tanta bakarrez ez bustitzea edota feminista edo matxista baino, bere burua normaltzat |
| aurkezten duten horiek zebra-muskuilua baino gehiago ari dira hazten azkenaldian. |
| Baina gu ez gara halakoak, kontzientzia ondo babestua baitaukagu. Edo ez. |
| |
| |
| Tenis partida batean bezala izaten ari da guztia: pasa den asteburuan Iranek drone |
| festa bidali zuen Israel ingurura, ustez, hamabi egun lehenago Iranek Sirian duen |
| enbaxada Israelek bonbardatu izanagatik. Israelek bere Goliat itxura aldarrikatu |
| zuen, ustez Irandik iritsitako jaurtigai guztiak ezerezean utziz. Aldi berean, |
| festa itzela Teherango kaleetan eta kezka Europan zein Estatu Batuetan. Pilota |
| alde batetik bestera doa etengabe. |
| |
| |
| Izugarrizko lana egin da pasa den urteko urritik hona Gazak bizi duen egoera euskal |
| gizarteari helarazten, baina inork espero ez zuen gonbidatua sartu da orain odoleztatutako |
| sarraskiz jositako egoerara: Iran. Eskubideen hiztegian makur, emakumeen egoerarik |
| zapalduena defendatzen duen herrialdea da Iran, eta adibidez, emakumeak harrika |
| hiltzen espezialista, ondorengo festa eta guzti. Hona hemen dilema: emakumeak |
| era batera eta bestera lurperatzen dituen herrialdeak egiten duena defendatu behar |
| dugun orain. Iranek egindakoa txalotu, bere herrialdean bertan egiten duena kontuan |
| hartu gabe; egindakoa arbuiatu eta egoera gehiago nahastu; edo suitzarra izan |
| eta aurrerantzean zulo bat egin lurrean eta bertan burua sartu, ostrukak izaten |
| ere aspaldi ikasi baikenuen. |
| |
| |
| Etorriko da urteroko errenta aitorpena egiteko garaia, paperak mugitzekoa. Iritsiko |
| dira igandeko hauteskundeak eta ondorengo analisi politikoak. Bihurtuko da bat |
| baino gehiago herritartasun suitzarra duena baino suitzarrago eta akaba daitezela |
| euren artean, hala nahi baldin badute. Gaza urruti baitago eta honatx zer den |
| ondo bizitzea.' |
| - 'Ostegunetik igandera bitarte, Umore Azokak 25. aldiz emango die aterpe kaleko |
| arteei |
| |
| |
| Data: 2025-05-13 |
| |
| |
| Kale arteek Euskal Herrian duten erreferente nagusietako bat da Leioako Umore |
| Azoka (Bizkaia). Programaren oparotasun eta kalitateagatik. Euskal artistek bertan |
| duten parte hartze esanguratsuagatik. Urtero izan ohi duen estreinaldi kopuruagatik. |
| Bildu ohi dituen milaka eta milaka ikusleengatik. Kaleko arteek batzen dituzten |
| diziplinen askotarikotasuna islatzeko izan ohi duen borondateagatik. Profesionalentzako |
| azoka bat ere izateagatik. Nazioarteko programatzaileek bertan izaten duten presentziagatik. |
| Eta, aurtengoan, baita adinagatik ere; mende laurdena beteko baitu aurten festibalak, |
| eta, antolatzaileek onartu dutenez, aurtengo eskaintza bereziki zaintzera eraman |
| ditu horrek. Ostegunean hasi eta igandera arte, guztira 100 ikuskizun izango dira |
| —27 erabateko estreinaldi—, bai eta espresuki jaialdiaren urteurrenerako sortutako |
| bi pieza ere. Euskarak izango duen presentzia da aurtengo beste albiste nagusietako |
| bat. |
| |
| |
| Guztira, 50 konpainiak hartuko dute parte festibalean, eta Euskal Herrikoak izango |
| dira horietako 23. Euren lan berriak estreinatzeko baliatuko dute aukera haietako |
| gehienek. Eta jaialdiaren diziplinartekotasunaren erakusgarri ere bada euskal |
| konpainien eskaintza. |
| |
| |
| Berdinki konpainiak Leinua izeneko zirku ikuskizun garaikidea egingo du. Artifiziala |
| antzezlana emango du Flu teatroak. Diaboloa ardatz duen zirku emanaldia kaleratuko |
| du Zirkozaurrek. Txotxongilo saioak eskainiko dituzte Arriera eta Ameztu antzerki |
| konpainiek; Komorebi produkzioak Ardatza. Argilunak dantza emanaldia egingo du; |
| Cielo Raso konpainiak, Reset dantza saio laburra; eta Mattalingo alabak konpainiak |
| Mikel Etxabururen poemak errezitatuko ditu, musikaz lagundurik. Hortzmuga teatroak, |
| bestalde, espresuki jaialdiaren urteurrenerako sortu du Hasta luego, hasta nunca |
| ikuskizuna, eta laguntza izan du horretarako: Dantzerti Euskadiko Dantzako eta |
| Antzerkiko Goi Eskolaren, Artaza Romokoin institutuko ikasleen eta Gure Ohiturak |
| Dantza Taldeko kideen laguntza. |
| |
| |
| Euskarazko emanaldiak |
| |
| |
| Euskarak egitarauan izango duen presentzia ere nabarmentzekoa izango da aurten. |
| Euskara hutsezko sei ikuskizun izango dira guztira, bai eta beste hainbat hizkuntzarekin |
| batera euskara ere txertatuko duten beste zazpi ere. Antolatzaileek iragarri dutenez, |
| gainera, emanaldi horien ikusgarritasuna areagotzeko, euskaraz arituko diren konpainiek |
| zapi berezi bat izango dute, eta, Euskaraldiaren kanpainarekin bat eginez, ikusleek |
| euren burua euskalduntzat identifikatzeko pegatinak izango dituzte eskura. |
| |
| |
| Jaialdiaren izaera «globala» ere nabarmendu dute antolatzaileek, eta bertan bilduko |
| diren nazioarteko konpainien emanaldiak aipatu dituzte horren frogatzat. Munduko |
| yo-yo txapeldunak dira Naoto Okada eta Su Takada bikotea, esaterako, eta Leioan |
| izango dira asteburu honetan, euren Toy toy toy ikuskizuna aurkezten. Haien jardunaren |
| zehaztasuna eta abiadura nabarmendu dituzte programatzaileek. Baina nazioarteko |
| ordezkaritza zabala jasoko du jaialdiak. Besteak beste, Argentinako, Taiwango, |
| Portugalgo eta Espainiako taldeak ere izango baitira Leioako kaleetan. Bereziki |
| handia izango da, esaterako, Herrialde Katalanetako konpainien presentzia. Guztira, |
| Kataluniatik, Valentziatik eta Balear Uharteetako hamabi talde biltzen ditu egitarauak. |
| |
| |
| Naoto Okada eta Shu Takada bikotearen Toy toy toy ikuskizunaren irudi batzuk |
| |
| |
| Jaialdiak jasotzen duen proposamen kopuruak ere ematen du Umore Azokaren garrantziaren |
| neurria. Zehaztu dutenez, aurten, esaterako, hiru kontinentetatik iritsitako 600 |
| proposamen baino gehiago jaso dituzte, eta haien artean egin dute programazioa |
| osatzeko hautaketa. |
| |
| |
| Azoka eta argazkiak |
| |
| |
| Jaialdia ez ezik, azoka profesionala ere bada Umore Azoka. Hitzaldiak, mahai inguruak |
| eta aurkezpenak antolatuko dituzte Kultur Leioan, eta bertan, esate baterako, |
| artistek euren lanak aurkeztu ahal izango dizkiete nazioarteko programatzaileei. |
| Horrez gainera, euskarak kale arteetan duen lekuari buruzko mahai ingurua ere |
| egingo dute ostegunean, eta artisten estatutuari buruzko solasaldia izango dute |
| larunbatean. |
| |
| |
| Mende laurdena ospatzeko hainbat proposamen berezi ere prestatu dituzte. Alde |
| batetik, azken 25 urteetako argazkiak biltzen dituen erakusketa egongo da ikusgai |
| Kultur Leioan, eta, bestetik, zuzeneko kontzertuak eta piroteknia ikuskizunak |
| izango dira gauero. |
| |
| |
| Jaialdiaren webgunean topa daiteke programa osoa eta jaialdiari buruzko informazio |
| guztia: umoreazoka.org.' |
| - 'Errepidea, gizarteari emateko bidea |
| |
| |
| Gora egin du manifestazio kopuruak Euskal Herrian. Iaz Nafarroan 2.804 manifestazio |
| egon ziren, 780 Bilbon, 315 Donostian, 633 Gasteizen eta 92 Baionan. Adituek diote |
| kopuru horiek «erabat politizatuta» dagoen gizarte baten erakusle direla. |
| |
| |
| Egilea: Isabel Jaurena / Data: 2024-02-04 |
| |
| |
| Herri mobilizatu baten isla dira datuak. Egunean bi manifestazio izan ziren Bilbon, |
| iaz, batez bertze. Juan Mari Aburto Bilboko alkatearentzat «gehiegi» egiten dira, |
| eta horrek «herritarren bizi kalitatean» eragiten du. Hortaz, «beharrezkoa ez |
| denean» errepidea ez mozteko eskatu zuen, eta manifestazioak espaloitik egiteko. |
| Hari horretatik tiraka, protesta kopuruetan eta nolakotasunetan arakatu dute adituek, |
| gizartearen argazki bat egiteko. Igor Ahedo EHU Euskal Herriko Unibertsitateko |
| Politika Zientzia saileko zuzendari eta Parte Hartuz taldeko ikertzailearentzat, |
| «protestak desinhibitzen dituen herri bat lehertu egin daitekeen herri bilakatu |
| daiteke». |
| |
| |
| Izan ere, Ahedok iritzi du politika ez dela soilik ekonomiaren «berrelikadura», |
| bertze hainbat elementu ere kudeatu behar direla, zeinek ez duten utziko gizartea |
| «lehertu egingo den presio eltze» bilakatzen. Horren haritik interpretatzen du |
| berak zenbat manifestazio egiten den Euskal Herrian: iaz 2.804 egin ziren Nafarroan |
| –batez bertze, egunean zazpi eta zortzi manifestazio bitarte–, 780 Bilbon, 633 |
| Gasteizen, 315 Donostian eta 92 Baionan. Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkaritzak |
| lurralde osoko datuak jakinarazi dizkio BERRIAri; Ertzaintzak, Araba, Bizkai eta |
| Gipuzkoako hiru hiriburuetakoak; eta Pirinio Atlantikoetako Prefeturak, Baionakoak. |
| |
| |
| Nafarroan, adibidez, 2022an 2.464 manifestazio egin ziren, eta 664.000 pertsonako |
| biztanleria zuen. Testuinguru hori aintzat hartzen dute agintari batzuek Euskal |
| Herrian mobilizazio «gehiegi» egiten direla errateko, baina adituak ez daude ados. |
| Arkaitz Letamendia EHUko doktorea da politika zientzietan. Protesta formak herri |
| mugimenduen «tresnak» direla iritzi du, eta manifestazioak direla azken urteetan |
| erabili diren protesta formetarik ohikoena, mugimenduen helburuak erdiesteko tresnarik |
| egokiena izan direlako. |
| |
| |
| Celia Carbonell Kataluniako Iridia giza eskubideen aldeko erakundeko kidea, da |
| eta bat egiten du Letamendiaren planteamenduarekin, manifestazioak gizarteak izan |
| ditzakeen «ondoezak erakusteko» aukera direla baitio: «Protestek elkarrizketa |
| bat abiatzeko bidea ematen digute instituzioekin edo boterea duen edozein nukleorekin. |
| Eskari bat egiteko modua da kalera ateratzea, kaleak hartzea. Instituzioek gu |
| ikus gaitzaten, eta guk haiek seinala ditzagun». Herritarren desadostasuna «babesteko» |
| modu bat ere badela uste du, eta «gizarte baketsuak, oparoak eta demokratikoak |
| eraikitzea ahalbidetzen» dutela, hori delako «joko politikoa». |
| |
| |
| Carbonellek hizpide dituen ondoez horietako anitz eraman zituzten iaz kalera herritarrek: |
| euskararen kontrako oldarraldi judiziala, etxebizitza eskubidearen nahiz osasun |
| sistemaren egoera, zaintza eskubide kolektibo baten aldarrikapena edota erretretaren |
| erreforma. Gai anitz, baita aurreko urteetan baino gehiago ere: 2022ko datuekin |
| alderatuta, Nafarroan, Bilbon eta Gasteizen gora egin du erregistratutako manifestazio |
| kopuruak –komunikatutakoak eta komunikatu gabeak kontuan hartuta–: %15, %22 eta |
| ia %24, hurrenez hurren. Donostian, berriz, %11,5 egin du behera. |
| |
| |
| Hauteskundeak eta pandemia |
| |
| |
| Gorabehera horiek, baina, testuinguruarekin aztertu behar dira, bi aldagai kontuan |
| izanez: iazkoa hauteskunde urtea izan zela, eta pandemiak markatutako urteak izan |
| zirela aurrekoak. Letamendiak dio hauteskunde urteetan mobilizazioek gora egiten |
| dutela: «Badago dialektika bat instituzioen eta herri mugimenduen artean, eta |
| izan daiteke gatazkatsuagoa edo moderatuagoa. Gizartea bera hauteskundeak bezalako |
| momentu batean badago, mobilizazio baten bidez izan nahi den inpaktua handiagoa |
| izango da». |
| |
| |
| Ahedo ere ados dago planteamendu horrekin: «Munduko mobilizazio historiko asko |
| ziurgabetasun politikoko egoera batean gertatu izan dira. Momentu horretan jendearen |
| imajinarioan presente dagoelako egoerak okerrera egin dezakeela. Hauteskundeen |
| aurreko testuinguru batean, jokoan dagoenak inplosioa gertatzeko aukera handiagoa |
| dakar». Bertzetik, aldi horretan alderdi politikoek berek ere «kalkuluak» egiten |
| dituztela dio. |
| |
| |
| «Munduko mobilizazio historiko asko ziurgabetasun politikoko egoera batean gertatu |
| izan dira. Momentu horretan jendearen imajinarioan presente dagoelako egoerak |
| okerrera egin dezakeela». |
| |
| |
| IGOR AHEDO EHUko Politika Zientzien Saileko zuzendaria |
| |
| |
| Pandemiak, berriz, 2020 eta 2021 bitartean eragin zuen bereziki, eta, murrizketa |
| anitz egon baziren ere, protesta kopurua handia izan zen artean ere. Mugarik handienak |
| 2020an egon ziren indarrean, eta hori kopuruetan hauteman daiteke. Nafarroan, |
| erraterako, urte hartan aurten baino ia 700 manifestazio gutxiago egin ziren. |
| Orduko protestarik esanguratsuenen artean daude SOS Ostalaritza plataformak antolatu |
| zituenak, Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan. Milaka lagun bildu ziren mobilizazio |
| haietan. 2021ean, ordea, gora egin zuten protestek, eta kopuruak pandemia aurreko |
| datuetara hurbildu ziren. Hiru hiriburuetan, adibidez, 1.612 manifestazio zenbatu |
| zituzten, aurten baino 116 gutxiago soilik. |
| |
| |
| Carbonellek dioenez, protestak eta mobilizazioak «aldian aldiko gizarte egoerara» |
| moldatzen dira: «Pandemiak mobilizazio kopuruan eragina izan zuen, baina, ezarritako |
| babes neurrien ondorioz, protesta egiteko bertze modu batzuk bilatu zituzten herritarrek». |
| Hala, protesta eredua etengabe aldatzen ari dela, eta etorkizunean ere aldatu |
| eginen dela iritzi du: batzuetan, manifestazio handiak izanen dira nagusi, eta, |
| bertzeetan, desobedientzia ariketa «kreatiboagoak». Horrez gain, talde edo kolektibo |
| bakoitzak ere manifestazioak edo protestak «bere modura» egiten dituela dio: «Ez |
| du zerikusirik mugimendu ekologistaren manifestazio batek, edo etxebizitza eskubidearen |
| aldeko protesta batek. Talde bakoitzak estrategia propioak ditu, beren egoerak, |
| mezuak edo jasan behar duten errepresioak finkatuta». |
| |
| |
| Adituek diotenari jarraikiz, bi faktore horiek eragina izan dezakete iazko datuen |
| bilakaeran, baina ez dute guztiz determinatzen. «Edozein direla ere kopuruen gorabeherak, |
| ezin da ukatu Euskal Herria frankismoaren amaieratik hona gizarte mobilizatu bat |
| izan dela, eta gaur egun ere hala dela», dio Letamendiak. Gainera, iazko datuak |
| handiak dira, pandemia aurrekoekin nahiz hauteskundeak izan ez ziren urteekin |
| alderatuta ere. Nafarroan, adibidez, 2.590 manifestazio egin ziren 2018an, eta |
| 2.373, berriz, 2016an, osasun egoerari lotutako mugarik ez zegoenean, eta hauteskundeak |
| baino urte bat lehenago eta beranduago, hurrenez hurren. Baionan, bestalde, 82 |
| egin ziren 2002an. |
| |
| |
| Lan gatazkak eta presoak |
| |
| |
| Protesta kopuruetan gorabeherak badaude ere, horien tipologia nahiko lineala izan |
| da 1980ko hamarkadatik gaur arte. Letamendiak Euskal Herriko manifestazio nahiz |
| gainerako protesta formen tipologia aztertu zuen bere doktore tesian, 80ko hamarkadatik |
| 2010 bitarteko gatazkak izan zituen mintzagai, zehazki. Iazko kasuari erreparatuz |
| gero, nabarmena da bi izan zirela herritarren kezka nagusiak, hegoaldeko lau lurraldeetan: |
| lan gatazkak eta euskal presoen auzia. «XX. mendearen amaieran eta XXI. mendeko |
| lehenengo urteetan ere bi elementu horiek ziren nagusiak, modu oso indartsu batean. |
| Zehazki, presoen egoerari buruzko mobilizazioek pisu oso handia zeukaten». |
| |
| |
| Pirinio Atlantikoetako Prefeturak ez ditu zabaldu iaz Ipar Euskal Herrian egin |
| ziren manifestazioen tipologiak. Hala ere, hiru lurralde horietako mobilizazio |
| gairik esanguratsuenak nabarmenak dira: erretreta, hezkuntza eta etxebizitza. |
| Erretreten erreformari lotutako mobilizazioak urte hasieratik egon ziren indarrean, |
| urtarrilaren 19an eta 31n milaka lagunek egin zuten protesta Baionan, eta, martxoan, |
| 11.000 lagun baino gehiago bildu ziren hiri berean. Apirilean, berriz, bi izan |
| ziren auzi nagusiak: iparraldean ere azterketak euskaraz egin ahal izatea eskatu |
| zuten 3.000 lagunek, eta bertze hainbertze etxebizitza eskubidearen alde atera |
| ziren kalera. |
| |
| |
| Denbora luzez pil-pilean egon diren gai horiez gain, urteak igaro ahala indarra |
| irabazi duten bertze batzuk ere badaudela dio Letamendiak, feminismoa, kasurako. |
| «Bai kalitate aldetik eta bai kantitate aldetik gorantz joan den auzia izan da», |
| borobildu du. Berak aztertutako denbora tartean mugimendu horrek izan zuen bilakaera |
| «harrigarria» zela dio, eta egun ere antzekoa dela erakusten dute datuek. Joan |
| den azaroaren 30ean egindako greba feminista orokorra, adibidez, Euskal Herrian |
| bakarrik egin zen. |
| |
| |
| Hegoaldeko iazko datuetan argi ikus daiteke, lau lurraldeetan protesten motibazioen |
| zerrendan hirugarren lekuan kokatu dela feminismoa: Nafarroan, 166 manifestazio |
| egin ziren gai horri lotuta, eta hiru hiriburuetan, 114 –66 Gasteizen, 28 Bilbon |
| eta 20 Donostian–. Datu horiek aintzat hartzean eta lurraldeak alderatzean, baina, |
| kontutan izan behar da espazio publiko batean egiten den edozein bilkura, hogei |
| lagunetik gorakoa eta alde batetik bertzera mugitzen dena ulertzen dela manifestazio |
| bezala. Hortaz, herri guztietan egiten direnak ere batu egiten dira zerrendara. |
| |
| |
| Herri mugimenduen agendan lekua galdu duten auziak ere badaude: antimilitarismoa |
| da horietako bat. Letamendiak dio kasu bereziki «argia» dela hori: «Intsumisioaren |
| gatazka guztiarekin 80ko eta 90eko hamarkadetan oso mugimendu indartsua zen, baina |
| soldaduskak derrigorrezkoa izateari utzi zionetik, normala denez, mobilizazio |
| forma horiek beherantz joan ziren». |
| |
| |
| «Mugimendu batek indarra badauka auzi edo arazo baten aurkako jarrera duelako, |
| hori desagertzen denean mugimendua ere desagertuko da. Hau da, mobilizazioak ezin |
| ditugu bere horretan aztertu, gatazka estrukturalei ere begiratu behar diegu». |
| |
| |
| ARKAITZ LETAMENDIA Zientzia politikoetan doktorea |
| |
| |
| Hala ere, gogoratu du auzi horri lotutako mobilizazioek behera egin duten arren |
| «antimilitarismoen formen eragina» gizartean iltzatuta geratu dela, «eredu» bat |
| utzi duela. Fenomeno hori ere mobilizazioen bertze ondorioetako bat ere badela |
| azpimarratu du. Hau da, ekintza horien bidez ez dira soilik auzi jakin batzuei |
| lotutako aldarrikapenak gizartean errotzen, erabilitako formek ere irauten dute. |
| «[Antimilitarismoarena] mugimendu oso kreatiboa zen, asko erabiltzen zituzten |
| forma sinbolikoak edo umorea. Duela 40 urte ez zen ohikoa gauza bisualak egitea, |
| umorez jositako ekintza kolektiboak, baina gaur egun eredu horri eutsi diote beste |
| hainbat mugimenduk». |
| |
| |
| Kasu partikular hori manifestazioek nahiz gainerako protesta ereduek gizartean |
| duten eragina –eta alderantziz– ulertzeko adibide badela dio: «Mugimendu batek |
| indarra badauka auzi edo arazo baten aurkako jarrera duelako, hori desagertzen |
| denean mugimendua ere desagertuko da. Hau da, mobilizazioak ezin ditugu bere horretan |
| aztertu, gatazka estrukturalei ere begiratu behar diegu». Gizartearen errealitateek |
| determinatzen dituzte, beraz, mobilizazioen tipologiak, baina baita kopuruak ere. |
| Mobilizazioak dira gizarte baten ispilu: «Protesta formek eragina dute arlo politiko-instituzionalean, |
| baina alderdiek eta instituzioek ere protesta formetan eragin handia dute». |
| |
| |
| Herri «politizatua» |
| |
| |
| Ahedorendako manifestazio kopuruak gora egin izanak ez du inondik inola ere erakusten |
| Euskal Herriko herritarrek ohituraz edo errepikapenez egiten dituztela, baizik |
| eta «erabat politizatuta dagoen gizarte baten eredu direla». «Batzuek diotenaren |
| kontra, mobilizazioak ez dira ohitura bihurtzen ari, baizik eta prekaritatea, |
| baldintza sozialen galera edo zerbitzu publikoen gainbehera ari dira ohiko bihurtzen», |
| borobildu du. |
| |
| |
| Iritzi berekoa da Carbonell ere: «Hainbeste mobilizatzen den gizarte bat aurrera |
| egin nahi duen gizarte bat da, bizi den espazioa eta herria eraikitzeko orduan |
| elementu aktibo eta proaktiboa izan nahi duena». Adierazi du protesta egiteko |
| eskubidea «askotarikoa» dela, hainbat eta hainbat eskubide eta askatasunek osatzen |
| dutelako: adierazpen, informazio edo biltzeko askatasunak, adibidez. «Oinarrizko |
| eskubide bat da, gure gainerako askatasunak lortu eta defendatzea ahalbidetzen |
| baitigu», adierazi du. |
| |
| |
| «Hainbeste mobilizatzen den gizarte bat aurrera egin nahi duen gizarte bat da, |
| bizi den espazioa eta herria eraikitzerako orduan elementu aktibo eta proaktiboa |
| izan nahi duena». |
| |
| |
| CELIA CARBONELL Iridia giza eskubideen aldeko erakundeko kidea |
| |
| |
| Alde horretatik, agintariek arlo publikoa nahiz gatazkak «kudeatu» beharko lituzketela |
| iritzi du Ahedok, eta lan hori ez dela soilik errepideen edo terrazen arloan soilik |
| lan egitea: «Instituzioek rol proaktiboago bat hartu beharko lukete negoziazioetan, |
| eta ez beste alde batera begiratu. Burugabea litzateke politikariei eskatzea gatazka |
| sozialetan bitartekari lanak egiteko? Ez dut uste. Politika ez da alkimia, negoziazioak |
| egitea eta akordioetara iristea ere bere gain hartzen ditu. Eta mobilizazioak |
| egitea, espazio publikoan desadostasunak adieraztea ere politika da». |
| |
| |
| Ahedok azpimarratu du Euskal Herriko gizartea ez dela soilik mobilizazio kopuruagatik |
| nabarmena, «kapital sozial» delakoagatik ere bai: irakurtzen den egunkari kopurua |
| edo enpresa sarean dagoen parte hartzea. Oro har, «komunitate zentzu» handia duen |
| gizartea dela dio, bi ildori lotuta: klaseari eta nazioari. Haren erranetan, hori |
| ez da mobilizazioen parte hartzean soilik nabari, Euskal Herriko kooperatiba sisteman, |
| edo sindikatuen afiliazio tasetan ere ikus daiteke, zeina «bakarra» den Europan. |
| «Aldagai horiek guztiak gizarte aberats eta anitz baten erakusle dira, eta demokraziaren |
| ikuspuntutik ongi etorriak, aintzat hartuak eta zainduak izan beharko lirateke».' |
| - source_sentence: Nola bihurtzen ditu segurtasunik ezaren diskurtsoak pobrezia eta |
| bazterkeria bezalako egiturazko arazoak «ordena publikoko» arazo? |
| sentences: |
| - 'Egon ala izan? |
| |
| |
| Egilea: Txema Ramirez de la Piscina / Data: 2024-01-14 |
| |
| |
| Komunitate menderatua ala menderaezina, zer gara gu? Herri kolonizatua ala miragarria? |
| Zerekiko edo norekiko gara asimilatuak edo aitzindariak? Ikusmira non, gakoa han. |
| Datozen hilabeteetan azterketa hori egiteko hiru aukera izango ditugu. Otsailaren |
| 18an hauteskundeak dira Galizian. Urkulluren erabakiaren zain, Araba, Bizkai eta |
| Gipuzkoan —agian— apirilean. Eta ekainean, Europan. |
| |
| |
| Inkognitak: lortuko al du Feijoorik gabeko PPk, bosgarrenez, gehiengo absolutua, |
| ala BNGren Ana Pontonek sorpresa emango du eta, gainerako ezkerreko indarren laguntzaz, |
| izango da Galiziako lehen emakume presidentea? Europatik datozen haize ufadak |
| makurrak dira. Elkartasunik ezaren ondotik eskuin muturraren uluak ozen iristen |
| dira. Ikusi egin behar horren ondorioak noraino iristen diren. |
| |
| |
| Euskal Herria erreferente al da? Gai horren inguruan, azken hilabeteetan gogoeta |
| interesgarriak irakurri ditugu. Gure herria gertutik ezagutzen duen David Fernandez |
| kazetari eta ekintzaile kataluniarrak garbi utzi zuen gurekiko duen mirespena |
| Euskalduna jauregian, joan den abenduan, EH Bilduk antolatutako ekitaldi jendetsuan. |
| «Etorkizuna zarete» esanez hasi zen. Eta honakoak ere utzi zituen: «Orain badakigu |
| basakeriak utopiak besteko aukerak dituela irabazteko. Baina gure esku dago balantza |
| gure aldera biratzea. Ez dago ihes egiteko lekurik. Etorkizuna hemen eraikitzen |
| da. Hemen, denon artean. Horri etorkizuna esaten zaio. Eta hori nik hemen ikasi |
| dut, Euskal Herrian. Iparrorratza zarete. Gaur egun, erreferente globala. Babesleku |
| demokratiko bat, muturreko eskuindar guztien zitalkeria eta ankerkerietatik aske, |
| libre, bizi den herria. Orain ez bada, noiz egingo dugu? Protagonistak zuek ez |
| bazarete, nortzuk izango dira?». Harrera beroa izan zuten hitzok. |
| |
| |
| Pako Aristiren begirada, berriz, ez da hain onbera. Berripaper honetan idatzitako |
| artikulu gogoangarrian —Espainia gara eta— ezkor ageri zen (2023-08-13). Azpimarratu |
| egiten zuen —arrazoi osoz— gaur egun hainbat eremutan zein heroikoa den euskalduna |
| izatea. Hizkuntza auziaz haragoko gogoeta mardulak ere egin zituen. Kexu zen azkenaldian |
| Espainiak guregan hartu duen nagusitasun eta ezinbestekotasunaz. Ohikoa duen ironia |
| lagun, urrestildarrak hauxe gaineratzen zuen: «Madrilen jokatzen da gure etorkizuna! |
| Barka? Nola? Ez nazazue diazepan dozena bat hartzera behartu!». |
| |
| |
| Fernandezen eta Aristiren soak desberdinak dira. Ez nuke esango kontrajarriak |
| direnik, argudioetarako erabili dituzten abialekuak desberdinak direlako. Funtsean, |
| bien planteamenduetan, jarrera antifaxista nagusi da. Alderatzea merezi du, hala |
| ere. |
| |
| |
| Dilemak |
| |
| |
| Araba, Bizkai eta Gipuzkoan izango diren hurrengo hauteskundeek zenbait dilema |
| planteatzen dituzte. Lehendabiziko aldiz, EAJ ez da hauteskundeak irabazteko faborito |
| garbia izango. Zaila dirudi Imanol Pradalesen hautagaitzak Iñigo Urkulluk duela |
| lau urte lortu zituen 31 jarleku haiek orain ere erdiestea. Jakin-mina daukat: |
| kanpainan, EAJk zeri emango dio lehentasuna, jarraitutasunaren ideiari ala reset |
| egiteko beharrari? |
| |
| |
| EH Bilduren egoera oso bestelakoa da. Indartsu dator. Hauteskundez hauteskunde |
| frogatzen ari da. Bulkada berria. Ilusioa piztu du eta hauteskundeak irabaz ditzake. |
| Inkesta guztien arabera aise gaindituko du 2020an lortutako marka (21 eserleku). |
| Gakoa, seguru asko Araban egongo da, bertan EAJ eta EH Bilduren arteko diferentzia |
| soilik 1.204 botorena baita. |
| |
| |
| PSEren dilema ere ez da makala. Eneko Anduezak egiten dituen aldarri triunfalistez |
| harago, sozialistek erabaki beharko dute Jaurlaritzan zertarako nahi duten egon: |
| jeltzaleen abaroan segitzeko ala bestelako egitasmoak abiatzeko? |
| |
| |
| Gainerako aktoreek dituzten erronkak ez dira ttipiak. Sumar/Podemos espazioan |
| etxeko lanak egin beharko dituzte lehenik. PPren kasuan, dilema argia da: Vox-en |
| aldera diskurtsoa muturtu ala, euskal profila bilatze aldera, mezua samurtu? |
| |
| |
| Hurrengo asteetan galtza bete lan dute alderdi guztiek. EAJk eta PSEk izerdi franko |
| bota dute azken hamarkadetan beren jendea kokatzen. Gogoan dut lagun batek orain |
| gutxi aipatutakoa. Duela zenbait urte gertatu zen, lagun giroko bazkari batean. |
| Orain erretiroa hartzear dagoen jeltzale aski ezagun batek hauxe bota zuen: «A! |
| Polimili zaharrak! Lau katu ziren, baina guk ehunka kokatu ditugu». Gaurko izerdia, |
| biharko ogia, pentsatuko zuten batzuek. |
| |
| |
| Lan dezente izan dute, bai. EAJk eta PSEk bezeria-sare trinkoa ehundu dute. Bi |
| alderdiok milaka konfiantzazko kargu, aholkulari, kabinete buru, komunikazio arduradun, |
| sailburu eta sailburuorde, zuzendari eta zuzendariorde, lurralde ordezkari, zerbitzuburu |
| eta abar luze bat izendatu dituzte. Paratu dituzte. Multi-task dira. Gaur Trafikoan |
| daude. Bihar Lanbiden. Etzi Lurralde Garapenean. Etzidamu Osakidetzan edo EITBn. |
| Denetarako balio dute. Hori bai abilezia! Legio horiei EH Bilduk hauteskundeak |
| irabaz ditzakeela pentsatze hutsak barrenak iraultzen dizkie. Dagoeneko izerdi |
| hotzaren usaina sumatu da Lakuako korridoreetan: nora joango ginateke? Alderdiak |
| estaldura ematen ez badigu... zer egingo dugu? Gure adinean, nora goaz? |
| |
| |
| Hauteskundeen ostean, seguru asko dilemarik zailena PSEk izango du. Norekin egingo |
| du bat Eneko Anduezak? Zer komeni zaie: Jaurlaritzan egon ala gobernu progresista |
| baten parte izan? Pello Otxandiano egingo dute lehendakari? |
| |
| |
| Espektatiba larregi piztu gabe, bistan da hurrengo hauteskunde autonomikoak garrantzitsuak |
| direla. EH Bilduk ziklo aldaketa berretsiko du ala zikloi baten abiada inauguratuko |
| al du? |
| |
| |
| Etorkizuna eta nortasuna dituzte hizpide Fernandezek eta Aristik. Hitz potoloak. |
| Nire uste apalean, hurrengo hauteskundeak baliagarriak izan beharko lirateke etorkizuna |
| behetik, ezkerretik eta euskaraz ardazteko. Garrantzitsuena ez da Jaurlaritzan |
| egotea baizik eta egitasmo eraldatzaile, solidario eta feminista baten parte izatea. |
| Nekeza izango da. Ez baita gauza bera egonean egotea edo lan egitea. |
| |
| |
| Egon ala izan. Hori da hautua.' |
| - 'Are eta gailenago |
| |
| |
| Armand Duplatisek pertika jauzian eta Sydney McLaughlinek 400 metroko hesidunean, |
| beren munduko errekorrak hobetu dituzte Parisko Olinpiar Jokoetan. Abiaduran AEBetako |
| atletak nabarmendu dira, eta iraupenean, Beatrice Chebet kenyarra. |
| |
| |
| Egilea: Aitor Garmendia Etxeberria / Data: 2024-08-11 |
| |
| |
| Tokioko Jokoetan urrezko domina lortu zuten. Nork bere proban, munduko errekorra |
| ere ezarri zuen. Eta orain, Parisen, biek ala biek urrea irabazteaz gain, munduko |
| errekorra hobetu dute. Inor ez zaie hurbildu ere egin Armand Duplantisi pertika |
| jauzian eta Sydney McLaughlini 400 metroko hesidunean. |
| |
| |
| Duplantis suediarrak 6.25 metroko jauzia egin zuen, bere aurreko markari zentimetro |
| bat gehituta. Bigarren sailkatuak 30 zentimetro gutxiagoko jauzia egin zuen, 5.95 |
| metrokoa. McLaughlin estatubatuarrak 2022an lortu zuen 400 metroko hesiduna 51 |
| segundo baino gutxiagoan egitea, eta lehen emakumezkoa izan zen hori erdiesten. |
| Uztailean, ordea, Femke Bol herbeheretarrak ere muga hori gainditu zuen. AEBetakoaren |
| errekorra hobetu ez bazuen ere, bazirudien Parisen garaitu ahal izango zuela. |
| Bada, McLaughlinek ez zion utzi ilusiorik egiten ere. Birrindu egin zituen aurkariak, |
| baita munduko errekorra ere: 50.37 segundoan osatu zituen 400 metroak —aurreko |
| errekorra, hura ere harena, 50.65ekoa zen—. |
| |
| |
| Armand Duplantis munduko errekor berria egin zuen unean. RONALD WITTEK / EFE |
| |
| |
| McLaughlinen herrikideek munduko beste errekor bat ere egin dute Parisen, distantzia |
| berean, baina taldeka. 4x400 metroko txandakako mistoan ezarri zuten marka berria. |
| 3:07.41eko denboran eman zizkioten lau itzuli atletismo pistari. Baina finalerdietan |
| egin zuten denbora hori. Finalean geldoago ibili ziren, eta Herbehereek aurrea |
| hartu zieten, Femke Bolek azken zuzengunerako indarrak bikain neurtu ostean. |
| |
| |
| Aldiz, inork ez zien aurrea hartu AEBetako ordezkariei 100 metroko gizonezkoen |
| lasterketan, ezta 200 metroko emakumezkoenenean ere. Noah Lylesek, azkenean, lortu |
| du urrezko domina olinpikoa. 100 metroko proban, Kishane Thompson jamaikarrak |
| eta Lylesen herrikide Fred Kerleyk zilarrarekin eta brontzearekin konformatu behar |
| izan zuten. 200 metrokoan, ostera, bere espezialitatean, Lylesek hirugarren baino |
| ezin izan zuen amaitu. Letsile Tebogo botswanarrak ez zuen aurkaririk izan distantzia |
| horretan. Emakumezkoetan, berdin gertatu zen Gabrielle Thomasekin. AEBetakoa tarte |
| handiarekin nagusitu zitzaion Parisko beste protagonistetako bati, Julien Alfredi. |
| Alfred santaluziarrak bere herrialdearen lehen domina olinpikoa eskuratu zuen, |
| 100 metrokoan Sha''Carri Richardson faboritoa mendean hartuta. AEBek 100 eta 200 |
| metroko probetan jokoan zeuden hamabi dominetatik zortzi irabazi dituzte. |
| |
| |
| Chebet eta Kipyegon |
| |
| |
| Iraupeneko probetarako izen bat aipatzen zuten kiniela guztiek: Faith Kipyegon. |
| 1.500 eta 5.000 metroko probetarako hautagai nagusia zen. Eta, atzo, aurreikuspenak |
| bete zituen bere proban, 1.500 metrokoan. Hirugarrenez irabazi zuen urrezko domina |
| olinpikoa lasterketa horretan: Rio de Janeiron nagusitu zen 2016an; Tokion, 2021ean |
| eta; Parisen, atzo. Distantzi horretan ez du parekorik, munduko errekorra ere |
| berea du. |
| |
| |
| 5.000, metrokoan ere lortu zuen domina; baina, kasu honetan zilarrezkoa. Beste |
| kenyar batek hartu zion aurrea, Beatrice Chebetek. Azken Munduko Txapelketetan |
| bere izena aditzera ematen hasia zen, baina Parisen iraupeneko probetako protagonista |
| nagusia izan da. 24 urteko atletak bi urrezko domina irabazi ditu aurtengo Jokoetan: |
| 5.000 metrokoan eta 10.000koan. Bietan podiumean egon den beste bat Sifan Hassan |
| izan da, hirugarren bietan. Gainera, Hassan hautagai nagusietako bat da gaurko |
| maratoirako. Proba horrekin amaituko dira Parisko Jokoetako atletismoko lehiaketak. |
| |
| |
| Kipyegonek —ezkerrean— hirugarren aldiz irabazi du 1.500 metroko proba Jokoetan. |
| Chebetek —ezkerrean— 5.000koa eta 10.000koa irabazi ditu, aurten. R.WITTEK / EFE |
| |
| |
| |
| |
| Kipyegonekin 5.000 metrokoan gertatu moduan, gizonezkoen iraupen probetan ere |
| egon dira ezustekoak. 10.000 metrokoan, ez. Proba horretan munduko errekorra duen |
| Joshua Cheptegei ugandarra nagusitu zen. 1.500 metroko lasterketan, ostera, Josh |
| Kerren eta Jakob Ingebrigtsenen arteko buruz burukoa espero zen. Baina beste bat |
| agertu zen: Cole Hocker estatubatuarra. Bera nagusitu zen, Kerren aurretik. Eta |
| Ingebrigtsen laugarren izan zen. Atzo, ordea, norvegiarrak ez zuen hutsik egin. |
| 5.000 metroko lasterketa geldo baten ostean, Ingebrigtsen nagusitasunez gailendu |
| zitzaien Ronald Kwemoiri eta Grant Fisherri. Maratoirako Kipchoge eta Bekele izenak |
| aditzen ziren nonahi; bada, bi beteranoek huts egin zuten atzo. Tamirat Tolak |
| lortu zuen urrea, hasiera batean Etiopiako ordezkoa izan behar zenak. Bere atzetik |
| amaitu zuten Baxir Abdi belgikarrak eta Benson Kipruto kenyarrak.' |
| - 'Segurtasunik ezaren mitoa eta kontrol soziala |
| |
| |
| Egilea: Ekain de Olano / Data: 2024-12-10 |
| |
| |
| Azken hilabeteotan Euskal Herriko hainbat lekutan segurtasunik ezaren aurkako |
| protestak izan dira, komunikabideek behin eta berriro kriminalitatearen, segurtasunik |
| ezaren eta migratzaileen etorreraren arteko lotura iradokiz. Baina hiruki hau, |
| errealitatearen isla gisa aurkezten den arren, ez al da, funtsean, kontrol soziala |
| eta ezberdintasunak betikotzeko tresna ideologikoa? |
| |
| |
| Manifestariek kriminalitatearen gorakadaz kezka agertu dute, arazoa migratzaileei |
| lotuz. Hala ere, segurtasunik ezaren sentsazioa pertzepzio subjektiboa da, gatazka |
| egoerek eta aurreiritziek baldintzatua. Bizilagunek sarritan jatorri magrebiarreko |
| gizonak seinalatzen dituzte, euren esperientziak pertsona jakin batzuen presentziarekin |
| lotuz. Baina horrek ez du esan nahi kriminalitatearen igoera objektiborik dagoenik, |
| baizik eta narratiba horiek beldurra sustatzeko eta errealitatea distortsionatzeko |
| erabiltzen direla. |
| |
| |
| Segurtasunik ezaren diskurtsoak egiturazko arazoak —pobrezia, bazterkeria eta |
| ezberdintasuna— «ordena publikoko» arazo bihurtzen ditu. Horrela, benetako kausak |
| bigarren planoan geratzen dira, eta gizarteko sektore ahulenak etsai bilakatzen |
| dira. Estatuaren eta botere ekonomikoen aldeko politika errepresiboak justifikatzeko |
| baliabide politikoa bihurtzen da. Ondorioz, migratzaileen integrazioa oztopatzen |
| da, poliziaren presentzia areagotzen da, eta ekimen komunitarioak, hala nola Kaleko |
| Afari Solidarioak, debekatzen dira. |
| |
| |
| Testuinguru horretan, migratzaileak ez dira eskubidedun gizaki gisa tratatzen; |
| gorputz kudeagarri bihurtzen dira, erabilera ekonomiko edo mehatxu sozialaren |
| terminoetan definituak. Michel Foucaulten hitzetan, bioboterearen logika honetan, |
| migratzaileak «gorputz susmagarri» bihurtzen dira, bazterketa, esplotazioa edo |
| kriminalizazioaren bidez kudeatuak. Halaber, Nietzschek Moralaren genealogia lanean |
| dioenez, morala ez da objektiboa, ezta unibertsala ere; irizpide estetiko eta |
| emozionalek baldintzatzen dute: labezomorro bat hiltzen baduzu, heroia zara; tximeleta |
| hiltzen baduzu, gaiztoa zara. Epaiketa estetikoen bitartez migrazioari lotutako |
| kriminalitatearen diskurtsoak emozio negatiboak sustatzen ditu, politika errepresiboak |
| legitimatuz. |
| |
| |
| Kriminalitatearen eta migrazioaren arteko lotura ez dago datuetan oinarrituta, |
| baizik eta narratiba politiko baten tresna da. Migratzaileak pagaburu bihurtuz |
| beldur kolektiboak eurengan bideratzen dituzte. Segurtasunik ezaren diskurtsoek |
| indarrean dagoen sistema egonkortzen dute, klase herrikoiak elkarren aurka jarriz. |
| Migratzaileak bestea gisa irudikatzen dira, gizarte- eta kultura-mehatxu modura. |
| Hala ere, kriminalitate-indizeek ez dute gorakadarik erakusten migratzaileen etorrerarekin, |
| baina bazterkeria eta errepresioa justifikatzeko erabiltzen dira. |
| |
| |
| Donostiako Udalak, adibidez, afari solidarioei betoa jarri die, «delinkuentzia |
| igo» delako aitzakiarekin. Baina tranpa argia da: areagotu dena poliziaren presentzia |
| izan da. Horrek babesa ematen dutela irudikatzen duen arren, estatuaren indarkeria |
| normalizatzen du. Diskurtso horretan, udalak egiturazko arrazakeria estigmatizazio |
| eta kontrol sozialerako erabiltzen du. |
| |
| |
| Eraikuntza horrek ikusezin bihurtzen ditu sistemak berak migratzaileak mugitzera |
| behartzen dituen baldintzak. Gerrak, ingurumen-krisiak eta ustiapen ekonomikoa |
| kanpoko fenomeno gisa tratatzen dira, eta gizarte mendebaldarra, berriz, «inbasio» |
| baten biktima gisa. Migratzaileak erabili eta botatzeko gorputz gisa tratatzen |
| dituen sistema kapitalistaren biktimak baino ez dira, ekonomikoki tratu txarrak |
| jaso ditzaketenak eta politikoki baztertuak izan daitezkeenak. |
| |
| |
| Gizarte beldurren harrapatuta mantentzeak kausa sozialak ezagutzea eta horien |
| aurka borrokatzea eragozten du. Kontrol egiturak ez indartzeko benetako erronka |
| diskurtso arrazistak sortutako hirukia haustea da, egitura horiek behingoz desegiteko |
| eta bizitza beldurren bitartez kudeatua ez izateko, baizik eta, askatasunean oinarritutako |
| mundu berri bat eraikitzeko' |
| - source_sentence: Zergatik bihurtu da aurtengo Kontxako Bandera Xubane Uribarrenaren |
| garaipenik kuttunena, aurrekoekin alderatuta? |
| sentences: |
| - 'XUBANE URIBARRENA Arraun Lagunak-eko arraunlaria |
| |
| |
| Eizagirrek ere izan zuen gorabeherarik. Aurrekalaria da, eta txaluparen brankan |
| aritzen da.' |
| - 'Adinak erabakitzen du bidea |
| |
| |
| Egilea: Olatz Silva Rodrigo / Data: 2024-02-23 |
| |
| |
| «Gazte asko zentroetatik ateratzen ziren eta, maleta eskuan, gizarte eragileengana |
| joaten ziren irtenbide baten bila». Hori izan da, orain gutxi arte, Bizkaiak erakutsi |
| duen irudia, Iker Bocos Zehar Errefuxiatuekin elkarteko inklusio arduradunaren |
| arabera. Honako hau zen egoera: bakarrik zetozen gazte migratzaile adingabeak |
| Bizkaiko Foru Aldundiak hartzen zituen babespean, baina 18 urte betetzean guztiek |
| ez zuten beste baliabideetara jotzeko aukerarik. Hori dela eta, horietako asko |
| kalean geratzen ziren. Egoera horri buelta eman nahian, Hemen programa sortu zuten |
| hainbat gizarte erakundek. |
| |
| |
| Hain zuzen, «galera bati» erantzuna emateko sortu zuten Hemen programa duela hamasei |
| urte: 18 urte betetzen zituzten gazteei irtenbide bat emateko. Egun, Zehar Errefuxiatuekin |
| elkarteak gidatzen du, eta Bocos da programaren arduraduna: «Adingabeen baliabideetatik |
| emantzipazio programetara ez zegoen deribazio zuzenik». Zer esan nahi du horrek? |
| Gazteek kalean eman behar izaten zutela denbora bat, programa horietan sartu baino |
| lehen, sartzea lortzen bazuten. |
| |
| |
| «Oso gazteak dira eta egoera zaurgarrian daude: guztiek behar zuten alternatiba |
| bat, eta orain badute». |
| |
| |
| IKER BOCOS Hemen programaren arduraduna |
| |
| |
| Egun, Bizkaiko adingabeen zentroetan 18 urte betetzen dituzten gazteei «balorazio |
| bat» egiten diete, «gaztearen trebetasunak, gaitasunak eta zentroan egindako ibilbidea |
| aztertuz». Horren arabera, aldundiaren edo Hemen programaren baliabide batera |
| bideratzen dituzte: «Oso gazteak dira eta egoera zaurgarrian daude: guztiek behar |
| zuten alternatiba bat, eta orain badute». |
| |
| |
| Laguntzaren arabera sailkatzen dituzte baliabideak. Aldundiak «intentsitate handiagoa» |
| duten baliabideak eskaintzen ditu: «Bizilekuetan, hezitzaile bat egon behar da |
| une oro». Hemen programan, berriz, «autonomia pixka bat» duten gazteak daude: |
| ez dute une oro hezitzaileen laguntza behar. Besteak beste, Izangai, Peñascal |
| kooperatiba eta Harribide fundazioa dira programaren parte. Eta momentu honetan, |
| 80 plaza dituzte. 2006tik, 2.578 gazte artatu dituzte: «Urtean, 200 eta 300 gazte |
| inguru». Guztiak mutilak dira; neskak ez dira Hemenera ailegatzen, beste baliabide |
| batzuetara bideratzen baitituzte. Datua adierazgarria den arren, Bocosek nahiago |
| du arretagunea kopuruetan ez jarri. «Bakoitzak bere istorioa du eta bakoitzak |
| laguntza zehatz bat behar du». |
| |
| |
| Oraindik konpontzeko |
| |
| |
| Adingabe izateak edo adinez nagusi izateak guztiz baldintzatzen ditu gazteen egoera |
| eta aukerak. Adingabeak direnean, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru aldundiek |
| hartzen dituzte tutoretzapean, eta hainbat zentrotara bideratzen dituzte. Adinez |
| nagusiak baldin badira, berriz, ez dute zuzenean zentrora joateko aukerarik. «Askok |
| kalean egin behar dute lo; badaude haiek laguntzeko programa batzuk, baina ez |
| da nahikoa», onartu du Bocosek. Eta erantsi du oraindik lan asko dagoela egiteko. |
| |
| |
| Bocosek esandakoa berretsi du Hussinek —nahiago du bere izena ez eman—. 35 urte |
| ditu eta Aljeriakoa da. Urtebete darama Bilboko kaleetan lo egiten. Ayoub, Mustafa |
| eta Youssef —ez dute euren izena aipatu nahi— lagunekin batera, bere egoera kontatu |
| du, Bilboko Atxuri auzoan kafe bat hartzen duen bitartean: «Gogorra da kalean |
| lo egitea; hotza egiten du». Ayoubek ere kalean egiten du lo. Marokoarra da, 36 |
| urte ditu, eta duela bi urte iritsi zen Bilbora. |
| |
| |
| Hussinek eta Ayoubek ez bezala, pisu batean bizi da Mustafa. 24 urte ditu, eta |
| adingabe zenean iritsi zen Bilbora. Zentro batera bidali zuten, eta handik pisu |
| batera. «Sei hilabete egon nintzen bertan, eta gero kalean egin behar izan nuen |
| lo», zehaztu du. Nahiz eta orain kalean lo ez egin eta legez kanpoko egoeran ez |
| egon, egoera «ez da erraza» Mustafarentzat. Egun, lana bilatzen ari da. |
| |
| |
| «Guk etxe eskubidea eskatzen dugu, eta ez aterpea izateko eskubidea». |
| |
| |
| LUIS RODRIGUEZ Atxuri Harrera Sareko kidea |
| |
| |
| Lau lagunak Atxuri Harrera Sarearen parte dira. Taldea auzoko hainbat lagunek |
| sortu zuten duela urte batzuk, Bilbora ailegatzen ziren herritarrak laguntzeko. |
| Egun, besteak beste, kontsigna zerbitzu bat dute. «08:30etik 09:00etara eta 21:00etatik |
| 21:30era irekitzen dugu», zehaztu du Mustafak. Izan ere, eurek laurak arduratzen |
| dira zerbitzua irekitzeaz. «Gazteak euren arropa uztera datoz, jolastera, hitz |
| egitera, edota tea hartzera». Elkarrekin egoteko momentua ere bada, auzokideek |
| elkar ezagutu dezaten. |
| |
| |
| Atxuri Harrera Sarearen zerbitzura biltzen diren gazte gehienak kalean bizi dira, |
| Luis Rodriguez taldeko beste kideetako batek esan duenaren arabera. Magrebetik |
| etorritako gazteak dira gehienbat, 18 eta 30 urte bitartekoak; asko duela gutxi |
| heldutakoak dira, eta ez dakite ez euskaraz ez gaztelaniaz. |
| |
| |
| Baina zergatik egiten dute lo kalean? Kide guztiek baieztatu dutenez, ez da erraza |
| aterpe batean tokia lortzea. Hain zuzen, Youssef aterpe batean bizi da. Bertan |
| tokia lortu aurretik, zortzi hilabete eman behar izan zituen kalean lo egiten. |
| «Mendi batean bizi nintzen, kanpin denda batean», gogoratu du. Marokoarra da, |
| eta 28 urte ditu. Haren esanetan, aterpe batean tokia lortu aurretik, gazteek |
| hiru hilabete eman behar dituzte hirian; Gizarte Larrialdietako Udal Zerbitzuan |
| (GLUZ) berretsi behar dute zenbait hilabete bertan igaro dituztela. Behin epe |
| hori igarota, aukera izan dezakete aterpean tokia lortzeko. |
| |
| |
| Aterpeak, gainera, ez dira irtenbiderik onena. «Aterpe bat ez da etxebizitza bat», |
| nabarmendu du Rodriguezek. Oro har, herritarrek goizeko zazpietan edo zortzietan |
| alde egin behar dute bertatik, eta 21:00ak arte ezin dira sartu. «Egun osoa eman |
| behar dute kalean». Gainera, aterpe batzuetan 25 edota 30 pertsonak batera egiten |
| dute lo. «Nire kasuan, bost pertsona gaude logela berean», zehaztu du Youssefek. |
| «Aterpeak ere baditu bere gauza txarrak, baina kalean egotea baino hobea da». |
| Rodriguezek errepikatu du: «Guk etxe eskubidea eskatzen dugu, eta ez aterpea izateko |
| eskubidea». |
| |
| |
| Hainbat gizarte eragilek GLUZen aurrean egindako protesta. BERRIA |
| |
| |
| Nahiz eta aterpea lortzeko ezarritako denbora hiru hilabetekoa izan, Atxuri Harrera |
| Sareko kideek ohartarazi dute gero eta hilabete gehiago itxaron behar dutela hura |
| lortzeko. «Orain lau edo bost hilabete izan daitezke», ohartarazi du Ruizek. Aterpea |
| lortzeko, GLUZera joan behar dute. Bertan, «duintasunik gabeko tratua» jasotzen |
| dute. Izan ere, «izugarrizko» ilarak itxaron behar dituzte bulegora sartzeko, |
| ezin baita aurretiazko ordua eskatu. Hortaz, gazte askok atean bertan egiten dute |
| lo. Eta nahiz eta gau osoa bertan eman, gerta daiteke egun horretan bulegora ez |
| sartzea. «Zortea baldin baduzu, sartuko zara; bestela, ez», aipatu du Mustafak. |
| |
| |
| «Lehen hamabost pertsona artatzen zituzten goizez eta beste hamabost arratsaldez; |
| orain, berriz, lau pertsona egunean», esan du Youssefek. Ildo beretik, Rodriguezek |
| azpimarratu du GLUZen lana ez dela oso gardena: «Ez dago irizpiderik, ez dakigu |
| ezer haien datuen inguruan, eta ez dakigu euren zerbitzuek nola funtzionatzen |
| duten». |
| |
| |
| Jantokirako txartelik ez |
| |
| |
| Atxuri Harrera Sarearen beste ildoetako bat salaketa da. Hain zuzen, oraintxe, |
| GLUZaren jarduna dute hizpide; zerbitzuaren «narriadura» salatzea da euren asmoa. |
| Alde batetik, «arazo kroniko» bat dago, Rodriguezen hitzetan: «Ohitu gara gazteak, |
| ailegatzen direnean, kalean lo egin behar izatera; baina hori ez dago ondo». Beste |
| alde batetik, jantokirako txartelen auziak okerrera egin du. «Lehen, Bilbora ailegatzen |
| ziren guztiek jantokirako txartela eskuratzen zuten; azkenaldian, berriz, jendeari |
| ez diote txartelik ematen». |
| |
| |
| Egoera ikusita, Atxuri Harrera Sareak protesta egin du duela gutxi GLUZen aurrean, |
| beste hainbat harrera sarerekin, Ongi Etorri Errefuxiatuak plataformarekin eta |
| SOS Arrazakeriarekin batera. Azaldu dutenez, eguneko otordu bat eskuratzeko, gazteek |
| hainbat gau eman behar izaten dituzte atearen aurrean. «Kide bat hogei egun egon |
| zen ilaran; egun batzuetan, gainera, bertan egin zuen lo», gogorarazi du Rodriguezek. |
| Bost aldiz lortu zuen bulegora sartzea, eta azkenekoan eskuratu zuen jantokirako |
| txartela. |
| |
| |
| 20 |
| |
| |
| Jantokiko txartela lortzeko itxarondako egunak Atxuri Harrera Sareko kide bat |
| hogei egun egon zen gizarte larrialdietako udal zerbitzuaren ilaran; egun batzuetan |
| bertan egin zuen lo. Bulegora bosgarren aldiz sartu zenean eskuratu zuen jantokirako |
| txartela. |
| |
| |
| Zerbitzuak eskaintzen duen tratua ere kritikatu dute. «Ez da posible aurretiazko |
| hitzordua ez ematea eta egunak eman behar izatea kanpoan itxaroten». Gazteak lagunduta |
| sartzea ere exijitu dute. Askotan, nahiz eta itzulpen zerbitzua egon, guztiek |
| ez dute ulertzen zer eskatzen dieten. «Itxarongela duin bat ere nahi dugu, abenduan, |
| esaterako, ez daitezen hainbeste ordu kanpoan egon; hori ez da batere duina». |
| |
| |
| Bilboko egoeraz gain, beste herri batzuetan arreta jartzearen beharra azpimarratu |
| dute: «Gizarte Zerbitzuen legearen arabera, 20.000 biztanletik gorako udalerriek |
| janari eta aterpe zerbitzua eman behar diete premia dutenei; eta, besteak beste, |
| Basaurik, Sestaok, Portugaletek eta Leioak ez dute ezer».' |
| - '«Talde honen sekretua edo altxorra multzoan dago» |
| |
| |
| Pozik agertu da elkarrizketara Uribarrena; ez da gutxiagorako. Arraun Lagunak-ek |
| laugarren Kontxako Bandera irabazi du. Aitortu duenez, lortutako azken hau da |
| orain arteko kuttunena. |
| |
| |
| Data: 2025-09-15 |
| |
| |
| Igandean zaratatsu zegoen Donostiako kaia; biharamunean, lasai dago ingurua. Herritar |
| batek halaxe esan dio Xubane Uribarrena Arraun Lagunak-eko arraunlariari: «Baduzue |
| tokirik hainbeste bandera jasotzeko?». Eta besteak erantzun: «Lasai, ondo gordeta |
| daude». Azken urteetan banderak irabazi eta irabazi ari da Donostiako taldea, |
| eta uda honetan ere nagusi izan da. Liga eta Kontxako Bandera irabazi ditu, erakustaldia |
| emanda. |
| |
| |
| Hirugarren Kontxako Bandera irabazi duzue jarraian; azken bost urteetan lau lortu |
| dituzue. Erraz esaten da. |
| |
| |
| Atzera begiratuta eta pentsatzen jarrita, bat lortzearekin amesten genuen, eta |
| laugarrena lortu dugu ja. Hitz handiak dira. Oraintxe, horretaz disfrutatzen ari |
| gara. |
| |
| |
| Lan handia dago atzean, ezta? |
| |
| |
| Bai. Bost urtean lau liga eta lau Kontxa irabazi ditugu. Badirudi urte batetik |
| besterako kontua dela, baina nik 2015etik ezagutu dut traineruaren eboluzioa, |
| eta, azkenean, lehenengo urte horretako arraunkadetan hasi zen lana. Aisa esaten |
| dugu, baina lan handia dago atzean. |
| |
| |
| Ospakizunak ondo joan ziren? |
| |
| |
| Bai, gustura. Kontxa Kontxa da, eta berezia da arrapalan jendearekin ospatzea. |
| Banderarekin Konstituzio plazara joan ginen gero, eta han ere jende pila bat zegoen. |
| Oso kontentu eta eskertuta gaude egon den erantzunarekin. |
| |
| |
| Irabazteko gosea ez zaizue amaitzen, ezta? |
| |
| |
| Ez, ez, ez, eta espero dugu ez bukatzea. Jendea pixka bat aspertuta-edo badago |
| guk hainbeste irabaztearekin, baina taldean esaten dugun bezala, egunero lan egiten |
| dugu hori lortzeko. Gosez segitzen dugu, eta espero dugu beste horrenbeste biltzen |
| jarraitzea. |
| |
| |
| Denboraldia biribildu duzue: liga irabazi zenuten, eta orain, Kontxa. Gustura |
| zaudete sasoian egindako lanarekin? |
| |
| |
| Bai, bereziki kontentu. Batez ere neguan zalantza dezente egon ziren. Beteranoenak |
| ere mesfidantza puntu txiki bat bagenuen, arraunlari garrantzitsuek utzi zutelako |
| trainerua. Kanpotik ere mezu negatibo dezente jaso genituen, eta kostatu zitzaigun. |
| Baina, beste behin, demostratu dugu talde sendo bat garela. Inoiz baino gehiago |
| elkartu gara, eta emaitzak hor daude. Ez da izan bide erraza, eta ez dut esango |
| hasieratik uste genuela hau guztia lortuko genuela, baina egundoko taldea osatu |
| dugu. Kanpotik etorri direnek ulertu dute zertara etorri diren, eta horrek ere |
| asko erraztu du lana. |
| |
| |
| «Atzera begiratuta eta pentsatzen jarrita, Kontxako Bandera bat lortzearekin amesten |
| genuen, eta laugarrena lortu dugu ja. Hitz handiak dira» |
| |
| |
| Kontxari dagokionez, lehen igandean bideratuta utzi zenuten bandera, erakustaldia |
| emanda. Baina bigarrengoan ere ez zineten atzean geratu. Pentsatua zenuten nola |
| jokatu? |
| |
| |
| Argi genuen bigarren iganderako kronometroa zeroan jarri behar genuela, eta txanda |
| irabazteko asmoz atera behar genuela. Hamar segundo abantaila polita da, baina |
| bi olatu on dira. Ahal genituen guk hartu, baina baita besteek ere. Lehen igandeko |
| mentalitate bera genuen: estropada puskatzen saiatzea zen asmoa, eta lortu genuen. |
| Uste dut garairik onenean iritsi garela Kontxara. |
| |
| |
| Lehen igandean itsasoa bare zegoen, eta bestean, zakar. Hala irabazteak meritu |
| oraindik ere handiagoa du? |
| |
| |
| Arrauna arrauna da, eta baldintza guztietara moldatu behar dugu: errekara, itsaso |
| barera, mugitura... Taldeak kanpotik mezu negatibo asko jaso ditu, eta urte osoan |
| asko entzun behar izan dugu, ez dakigula itsasoan ibiltzen edo estropada txarrak |
| egiten genituela. Mundu guztia zegoen itsaso txarraren zain, eta, azkenean, itsasoa |
| zakar egonda ere, demostratu dugu. Poz doblea izan da, kanpotik jasotako mezu |
| horiek guztiak isilarazi ditugulako. Erakutsi dugu baldintza horietan ere balio |
| dugula. |
| |
| |
| Ustez kalerik txarrena tokatu zitzaizuen, eta itsasoa ere mugitua zegoen. Urduritu |
| zintuzteten horrek? |
| |
| |
| Estropada haustera atera ginen. Lehen kalea ez dute askok nahi izaten, baina txarra |
| duen hori ere beste momentu batean ona izango da. Talde honek konfiantza izaten |
| du Donostian kale hori tokatzen zaigunean. Lasai geunden. Entrenatzailearen hitzak |
| entzun, horretan konfiantza izan, eta gure estropada egitera atera ginen. |
| |
| |
| Tolosaldea izan da bigarren, eta Orio hirugarren. Baina dezenteko tarteaz irabazi |
| duzue. Aurkariak nola ikusi dituzu? |
| |
| |
| Uste nuen, akaso, gehienbat lehen igandean, parekoago ariko ginela. Baina esandakoa: |
| Arraun Lagunak-ek oraintxe konfiantza handia du taldearengan, entrenatzaile multzoarengan... |
| Dena ematera ateratzen gara, besteei begiratu gabe. |
| |
| |
| Funtsezkoa da zuen artean giro ona izatea? |
| |
| |
| Bai, uste dut talde honen sekretua edo altxorra horixe dela. Egundoko multzoa |
| dugu. Hogeiko talde batean beti daude liskar txiki batzuk, baina gaitasun handia |
| dugu gauzak behar diren moduan hitz egiteko. Asko zaintzen dugu elkar. |
| |
| |
| «Mundu guztia zegoen itsaso txarraren zain, eta, azkenean, itsasoa egonda ere, |
| demostratu dugu. Poz doblea izan da, kanpotik jasotako mezu horiek guztiak isilarazi |
| ditugulako» |
| |
| |
| Laugarren Kontxako Bandera du Arraun Lagunak-ek, eta lau alditan taldean izan |
| zara zu. Baduzu bat bereziki kuttuna? |
| |
| |
| Orain arte esaten nuen aurreko urtekoa zela, baina, egia esan, aurtengoa asko |
| gozatu dut. Atzo, bukatu bezain pronto, esan nuen gogokoena aurtengoa dela. Ez |
| dakit oraintxe irabazi dudalako den, baina kalean egon zen giroa... Geroz eta |
| Arraun Lagunak-eko kamiseta gehiago ikusten dira, geroz eta zale gehiago, eta |
| goxotasun hori nabaritu dugu. Kontxa ere hori da; Kontxa jendea da, Kontxa herria |
| da. Urtez urte nabaritzen dugu inguruan askoz jende gehiago dugula, eta horrek |
| egiten du berezi. Horregatik esango nuke aurtengoa bereziki gozatu dudala. |
| |
| |
| Arraun Lagunak-eko arraunlariak Kontxako Bandera irabazi izana ospatzen. ANDONI |
| CANELLADA / FOKU' |
| - source_sentence: Zer argudio erabili dute Israelek eta Ameriketako Estatu Batuek |
| Europako hiru herrialdeek Palestinako Estatua aitortzeko hartutako erabakia kritikatzeko? |
| sentences: |
| - 'Maiatzaren 28an Palestinako Estatua errekonozituko dute Espainiak, Norvegiak |
| eta Irlandako Errepublikak |
| |
| |
| Egilea: Jone / Data: 2024-05-22 |
| |
| |
| Espainiak, Norvegiak eta Irlandako Errepublikak, urratsa egin, eta maiatzaren |
| 28an Palestinako Estatua aitortuko dutela iragarri dute, «gatazkari irtenbidea» |
| emateko asmoz. Espainiako Diputatuen Kongresuan egindako agerraldian eman du horren |
| berri Pedro Sanchez gobernuko presidenteak, eta azpimarratu du «bakeagatik, koherentziagatik |
| eta justiziagatik» hartu dutela erabakia. Bi aldeek negoziatzea «ezinbestekoa» |
| dela esan du; baina «baldintza berdinetan». Irlandak eta Norvegiak ere gauza bera |
| jakinarazi dute. Jonas Gahr Store Norvegiako lehen ministroaren arabera, Israelek |
| eta Palestinak nork bere estatua izatea da gatazkarako «irtenbide bakarra», eta |
| azpimarratu du bakoitzak bere estatuan «bakean bizitzeko eskubidea» dutela. Simon |
| Harris Irlandako Errepublikako lehen ministroaren esanetan, «bake iraunkorra» |
| lortzeko helburuarekin egingo dute aitortza. «Irlandarentzat eta Palestinarentzat |
| egun historikoa da gaurkoa». |
| |
| |
| Diputatuen Kongresuan txalo zaparradarekin hartu dute erabakia. «Hitzetatik ekintzetara |
| pasatzeko abagunea da. Nahiz eta hormak sortu, herriak bonbardatu eta legez kanpoko |
| kokalekuak eraiki, Palestinako lurrak eta identitateak existituko dira aurrerantzean |
| ere». Sanchezek azpimarratu duenez, erabakia ez da Israelen aurkakoa, ezta Hamasen |
| aldekoa ere, «bi estatuen arteko irtenbidearen aldekoa» baizik. |
| |
| |
| Antzera mintzatu da Irlandako Errepublikako lehen ministroa ere. Harrisen ustez, |
| hartutako azken erabaki horren eraginez, Israelek ez du «ezer galtzen», eta baztertu |
| egin du Tel Avivek dioena, errekonozimenduak «terrorismoa sustatzea» eragingo |
| duela, alegia. Halaber, Irlandako Errepublikako Gobernuak adierazi du Palestina |
| estatu gisa onartzeak «moderazioa» indartuko duela Israel erabiltzen ari den «gerra |
| eta zapalkuntza» estrategiaren aldean. |
| |
| |
| Nazioartearen menia eskariei dagokienez, Sanchezek salatu du Israelgo lehen ministro |
| Benjamin Netanyahu horiei «entzungor» egiten ari dela, eta eskolak, ospitaleak |
| eta etxebizitzak bonbardatzen diharduela oraindik. Hots, «Gaza suntsitzen». Gogoratu |
| du aste honetan Netanyahu atxilotzeko agindua emateko eskatu duela Nazioarteko |
| Zigor Auzitegiko fiskalburuak: «Garbi dut Netanyahuk ez duela Palestinarako bake |
| proiekturik». Hamasen aurka borroka egitea «beharrezkoa eta zilegi» dela esan |
| du, baina Israel egiten ari den «suntsiketa» kritikatu du. «Israel egiten ari |
| den erasoaldiak gorrotoa betikotzea besterik ez du eragingo, eta hori ezin da |
| onartu». |
| |
| |
| Hiru herrialde europarren erabakiak askotariko erreakzioak izan ditu. Espero bezala, |
| Israel haserre agertu da, eta Palestina bakarrik ez, «Hamas ere» aitortzea leporatu |
| die Norvegiari, Espainiari eta Irlandako Errepublikari. Bide beretik jo dute AEB |
| Ameriketako Estatu Batuek, hots; Etxe Zuriak uste du Palestinaren aitortza «negoziazio |
| batzuen ondorio» izan beharko litzatekeela, eta ez «alde bateko» erabaki bat. |
| Ekialde Hurbileko beste zenbait herrialdek, ordea, emandako pausoa txalotu dute, |
| hala nola Saudi Arabiak, Qatarrek eta Jordaniak. |
| |
| |
| Aitortza sinbolikoa |
| |
| |
| Inplikazio praktikoak eta juridikoak baino, aitortzak gehiago ditu konnotazio |
| sinbolikoak. Aitortza juridikoki praktikoa izateko, ezinbestekoa litzateke Palestinaren |
| mugak zehaztuta izatea, eta aitortutako gobernu bat agintean izatea; gaur egun, |
| PAN Palestinako Aginte Nazionalak agintzen du Zisjordanian, eta Hamasek Gazan, |
| nahiz eta nazioarteak ez duen azken horren agintaritza aitortzen. Halere, urrats |
| garrantzitsua da. |
| |
| |
| Mahmud Abbas PANeko presidenteak erabakia txalotu du, eta, haren ustez, lagunduko |
| du herri palestinarraren autodeterminazio eskubidea finkatzeko eta bi estatuen |
| irtenbiderako neurriak hartzeko. «Munduko herrialde guztiei, batez ere europarrei, |
| eskatzen diegu Palestinako Estatua onar dezatela, nazioartean onartutako bi estaturen |
| irtenbidearekin bat etorriz». |
| |
| |
| PAE Palestina Askatzeko Erakundearen idazkari nagusi Hussein Al-Xeikhk esan du |
| «abagune historikoa» dela hamarkada luzeetako palestinarren «borroka nazionalaren, |
| sufrimenduaren, minaren, okupazioaren, arrazakeriaren, hilketaren, zapalkuntzaren, |
| abusuaren eta suntsipenaren» ostean: «Hau da eskualdeko egonkortasuna, segurtasuna |
| eta bakea lortzeko bidea». Arabiar Ligak ere «esker onez» hartu du iragarpena, |
| eta Ahmed Abulgeit erakundeko idazkari nagusiak esan du hiru herrialdeak gatazkaren |
| historiaren «alde egokian» jarri direla. Nazioarteko komunitateko gainerako herrialdeei |
| eredu hori jarraitzeko eskatu die, «printzipio eta ausardia» urrats bat delakoan. |
| |
| |
| Hamasek ere hartu du hitza, eta komunikatu baten bidez, «urrats garrantzitsua» |
| dela adierazi du. Era berean, gainerako herrialdeei dei egin die «eskubide nazional |
| legitimoak aitortzeko, Palestinako herriak askapenaren eta independentziaren alde |
| duen kausa babesteko eta okupazio sionista amaitzeko». |
| |
| |
| Europako gainerako herrialdeekin ere harremanetan izan direla azaldu dute Norvegiak, |
| Irlandako Errepublikak eta Espainiak, eta asteon horietako batzuek ere Palestinako |
| Estatua aitortuko dute. Hori espero du Sanchezek: «Espero dugu Mendebaldeko herrialdeek |
| ere bide hori hartzea. Segituko dugu nazioarteko komunitatea presionatzen eta |
| Palestina babesten». |
| |
| |
| Hain zuzen, herrialde batzuk hasi dira haien asmoak iragartzen. Esloveniako Gobernuak |
| adierazi du laster egingo duela bat Palestinaren errekonozimenduarekin. Frantziak, |
| berriz, esan du «abagune egokian» egin behar dela aitortza, «erabakigarria» izan |
| dadin. Stephane Sejourne Atzerri ministroaren hitzetan, Palestinaren aitortza |
| ez da «tabua» Frantziarentzat. Maltak ere «momentu egokia iristen denean» errekonozituko |
| du. |
| |
| |
| Oraingoz, Nazio Batuen Erakundeko 140 herrialde inguruk errekonozitzen dute Palestinako |
| Estatua, eta Europan, zehazki, zortzik: Bulgariak, Poloniak, Txekiar Errepublikak, |
| Errumaniak, Eslovakiak, Hungariak, Ziprek eta Suediak. Datorren astean batuko |
| zaizkie Espainia, Irlandako Errepublika eta Norvegia. |
| |
| |
| Suediak 2014an egindako aitortzak eztabaida piztu zuen EBko estatu kideen artean, |
| eta hainbat ganbera legegilek ebazpenak onartu zituzten, Palestina estatu gisa |
| onartzeko eskatzeko asmoz beren gobernuei. Halaber, 2014ko abenduaren 17an Europako |
| Parlamentuak bat egin zuen Palestinaren errekonozimendu aldarrikapenarekin, gehiengoa |
| zuten talde politikoen ebazpen bateratu bat babestuta: aldeko 498 boto, kontrako |
| 111 boto eta 88 abstentzio lortu zituen. |
| |
| |
| EH Bilduk adierazpen politikotik harago egitera deitu du |
| |
| |
| VSona handikoa izan da hiru herrialdeek hartutako erabakia, eta Euskal Herriko |
| zenbait alderdi politiko ere mintzatu dira horren inguruan. Kasurako, EH Bilduk |
| Espainiako Diputatuen Kongresuan duen eledun Mertxe Aizpuruak gobernuak hartutako |
| erabakia babestu du, baina adierazi du adierazpen politikoa baino «zerbait gehiago» |
| behar dela. «Albiste ona da. Palestinako herria hamarkadetan ari da hori eskatzen, |
| eta estatu honek oraindik ez zion kasurik egin. Gustatuko litzaiguke errekonozimendu |
| hau askoz lehenago iritsi izana, horretarako sarraski bat gertatu behar izan gabe». |
| Neurriak hartzeko exijitu du; horien artean, Israelekin harreman ekonomiko eta |
| politikoak etetea. |
| |
| |
| Aitor Esteban EAJko eledunaren ustez, berriz, nahiz eta aitortza sinbolikoa izan, |
| balioko du Israel ohartarazteko: «Israeli laster iritsiko zaio ispiluan begiratzeko |
| ordua, eta ez zaio gustatuko ikusiko duena».' |
| - 'Belateko tunelak itxiko dituzte abuztuaren 19tik urriaren 31ra |
| |
| |
| Egilea: Haize Oiartzabal Aizpuru / Data: 2024-08-13 |
| |
| |
| Nafarroako Gobernuak Belateko eta Almandozko tunelak itxiko ditu abuztuaren 19tik |
| urriaren 31ra, N-121-A errepidean tunela bikoizteko lanak direla eta. Bi hilabete |
| eta erdi horietan, trafikoa NA-1210 errepidetik desbideratuko dute. Alternatiba |
| gisa, ibilgailu astunei gomendatu diete A-15 eta AP-15 errepideetatik joateko. |
| Mozketak Baztango eta Ultzamaldeko bizilagunei eraginen die, batik bat. |
| |
| |
| Belateko tunela bikoizten ari dira, Europako araudiak eskatzen duen moduan. Aditzera |
| eman dutenez, tunelaren hegoaldeko ahoan lanak aitzin doazelako itxiko dituzte |
| bi igarobideak. Zehazki, hegoaldeko isurialdean eta ahoan egin beharreko lur erauzketen |
| harira hartu dute erabakia. Lanek 45 hilabete iraunen dutela aurreikusten da; |
| hau da, 2028ko amaierara arte iraungo dute. |
| |
| |
| Errepidea moztuta, Belateko portua igo beharko dute ibilgailuek. Horrek erran |
| nahi du bidaia hamar minutu luzatzea eta lau bat kilometro gehiago egitea. Hemeretzi |
| kilometro ditu mendateak, eta arras aldapatsua da. Gainera, errepidea estuagoa |
| da, eta bihurgune itxiak ditu. |
| |
| |
| Ezpondaren indusketa egin aitzineko bibrazioen azterketen emaitzak ezagutu eta |
| aztertu ondoren hartu dute zirkulazioa eteteko neurria. Lurra oso zatituta dagoela |
| ondorioztatu dute, lanen zuzendaritzak eta lanean ari diren enpresek idatzitako |
| txosten tekniko batean; beraz, lur erauzketa lanek iraun bitartean errepideko |
| zirkulazioa eten behar dela adierazi dute, gidarien eta langileen segurtasuna |
| bermatzeko. Izan ere, indusketak N-121-A errepidearen ondoko mendi hegalean egiten |
| ari dira. |
| |
| |
| Oscar Txibite Lurralde Kohesiorako kontseilariak gaur goizean jakinarazi dizkie |
| itxieraren behin betiko datak eta lanaren xehetasunak Baztan-Bidasoa eskualdeko |
| alkateei, Baztango Udalean egindako bileran: «Helburua segurtasuna zaintzea, lanak |
| arintzea eta Belateko tunela bikoizteko obrek eragindako eragozpenak gutxitzea |
| da, hogei urteko aldarrikapenen ondoren, martxan baitaude». |
| |
| |
| Tunela aldi baterako itxita, luiziak gertatzeko arriskua txikitu nahi dute, gobernuaren |
| esanetan; gainera, «garraioaren plangintza» hobetuko dela eta lanen denbora murriztuko |
| dela esan dute. Oscar Txibitek zehaztu du lanak egiteko epea «hiruzpalau hilabete |
| inguru» laburtuko dela, itxierarekin. |
| |
| |
| Belateko tunelak bikoizteak azken urteotako Nafarroako lan publikoen proiektu |
| «garrantzitsu eta handizaleenetako» bat martxan paratzea dakarrela adierazi du |
| Txibitek. «Eskaera historiko bati erantzuten dio, eta agerian uzten du Nafarroako |
| Gobernuak bide segurtasunarekin duen konpromisoa, foru erkidegoa Europarekin lotzen |
| duen errepideetako batean». |
| |
| |
| Nafarroako Gobernuak tunela bikoizteko lanak adjudikatu zizkien Acciona Construccion |
| SA, Excavaciones Fermin Oses SM eta Servinabar 2000 SM enpresei, 62,9 milioi eurotan, |
| BEZ balio erantsiaren zerga aparte. |
| |
| |
| Tunel berriaren neurriak |
| |
| |
| Belateko tunel berria hegoalderako noranzkoan —Iruñerakoan— erabiliko da. Noranzko |
| bakarreko bidea bihurtuta, tunel bakoitzetik igaroko den ibilgailu kopurua murriztu |
| egingo dela azaldu du kontseilariak. |
| |
| |
| 2,9 kilometro luze izanen da, egungo galeriak duenaren antzekoa. Horrez gain, |
| larrialdietarako bortz galeria eraikiko dituzte, 500 metrotik behin egungo tunelarekin |
| lotzeko. Horrela, «erantzuteko gaitasun handiagoa eta esku hartze arinagoa» bermatuko |
| dela erran du Txibitek. |
| |
| |
| Bertzalde, tunel berriko bi erreietako bakoitza 3,5 metro zabal izanen da. Bazterbidea |
| hiru metrokoa izanen da eskuineko aldean, eta metro batekoa ezkerreko aldean. |
| Galtzadaren alde bietan 0,75 metroko bi espaloi eginen dituzte. Gainera, hamazazpi |
| haizagailuko aireztapen sistema bat edukiko du, 30 megawatt-etik gorako sute posibleei |
| aurre egiteko asmoz ingurumen mailari eutsi eta kea ateratzeko. |
| |
| |
| Tunelaren kanpoaldeari dagokionez, lau semaforo, ixteko bi hesi eta mezularitza |
| panel bat paratuko dituzte. Barrualdea, berriz, erreiari kalte egiteko hamasei |
| panelekin, abiadura mugatzeko bertze hamaseirekin, hamasei semafororekin, bi mezularitza |
| panelekin eta seinaleztapen fotoluminiszente batekin hornituko du' |
| - 'Boluntarioak: irautea da erronka |
| |
| |
| Boluntarioak bideratzen dituzten zerbitzuentzat gero eta zailagoa da konpromiso |
| iraunkorra duten boluntarioak lortzea. Ohi baino boluntariotza laburragoak nahi |
| dituzte haiengana jotzen dutenek. |
| |
| |
| Data: 2025-08-19 |
| |
| |
| Irakurri serie honetako artikulu guztiak |
| |
| |
| |
| |
| Denbora eskaintzen dute. Dedikazioa. Ardura. Konplizitatea. Funtsean, konpromisoa. |
| Musu truk. Lan isila eta itzalekoa gehienetan, beharrezkoa beti. Sistemaren eta |
| elkarteen hutsuneak betetzen dituzte. Boluntarioak dira. |
| |
| |
| Kontzeptua ezaguna da, baina kontzeptuaren definizioa eta ezaugarriak ez hainbeste. |
| Boluntarioaren zakuan sartzen baitira, alde batetik, maiztasun finko samar batekin |
| edadetuei, gaixotasunen bat dutenei, desgaitasunen bat dutenei, migratzaileei |
| eta abarri laguntzen dietenak; baina, bestetik, baita urtean behin edo bitan kanpaina |
| edo ekintza jakin batean parte hartzen dutenak ere. Bada aldea: bata konpromiso |
| egonkorra eta iraunkorra da; bestea, noizean behingoa. |
| |
| |
| Legeek zehazten dute zer den boluntario izatea edo boluntariotza, zein diren oinarrizko |
| ezaugarriak edo printzipioak. EAEko eta Nafarroako boluntarioen legeak 1998koak |
| dira. Biek aipatzen dituzte era batera edo bestera nork bere askatasunez eta bere |
| borondatez erabaki behar duela boluntario izatea, boluntariotza ekimenek elkartasunean |
| oinarritu behar dutela, eta dirua irabazteko asmorik ez duten erakundeen bitartez |
| egin behar dela. |
| |
| |
| Era berean, boluntariotza zer ez den zehazten dute: ezin du izan norbere probetxurako |
| zerbait lortzeko, ezin du ordainsaririk izan eta ezin dituzte ordezkatu ordaindutako |
| zerbitzu profesionalak. |
| |
| |
| Eraldaketa prozesuak |
| |
| |
| Nafarroakoak, baina, beste oinarrizko printzipio bat ere aipatzen du: boluntarioek |
| ardura izan behar dutela, «laguntza denboran zehar eutsia izan dadin, etorkizun |
| egonkor eta jakin batekin». Hortik kanpo daude, beraz, boluntario batzuek urtean |
| behin edo bitan egiten dituztenak, zaborra edo elikagaiak biltzen, esaterako. |
| |
| |
| Legeek esaten dutenetik harago, boluntariotzaren definizioa osatu du Miren Gurrutxagak: |
| «Boluntariotza eraldaketa prozesu batean parte hartzea da, jarraipena izateko |
| asmoarekin. Suposatzen da boluntariotzaren helburua eraldaketa prozesuak abian |
| jartzea dela». Gizaldeko arduraduna da Gurrutxaga. Gizaldek boluntariotza eta |
| parte hartzea bultzatzen du Gipuzkoako herritarren artean. Informazioa eta orientazioa |
| ematen die herritarrei; aholkularitza eta baliabideak, elkarteei. |
| |
| |
| «Boluntariotza jarraitutasunez egiten denean, luzera begirako eragina du, eta |
| hori da helburua. Prozesu baten barruan egiten da eta aldaketa prozesuak lortzen |
| dira» |
| |
| |
| ANDER LARREA Gizaldeko teknikaria |
| |
| |
| Garrantzitsua da boluntariotzak jarraitutasuna izatea, denboran irautea. Zergatik? |
| «Boluntariotza jarraitutasunez egiten denean, luzera begirako eragina du, eta |
| hori da helburua. Prozesu baten barruan egiten da eta aldaketa prozesuak lortzen |
| dira». Ander Larrearena da azalpena. Gizaldeko teknikaria da. |
| |
| |
| Pertsonak gogoan |
| |
| |
| Prozesu hitza aipatu dute Gurrutxagak eta Larreak; izan ere, boluntariotza ekintza |
| jakin baten atzean helburu zabalagoak egon daitezke. Nagusilan erakundeak, adibidez, |
| boluntarioen bidez konpainia egiten die pertsona edadetuei. «Bai, baina helburua |
| bada, halaber, edadetu horien bakardade egoera zerk eragiten duen jakitea eta |
| egoera horiek saihestea», gehitu du Gurrutxagak. Beste adibide bat: Caritasek |
| otorduak eta aterpea eskaintzen dizkie etxegabeei, «baina pertsona horiekin prozesu |
| bat egin nahi dute». |
| |
| |
| %44 |
| |
| |
| Boluntarioak Nafarroan Nafarren %44,40 boluntariotzarekin zerikusia duen elkarteren |
| bateko kide dira edo izan dira, boluntariotzari buruzko 2023ko inkestaren arabera. |
| Ehunekoa ia parekoa da emakumeetan eta gizonetan. Boluntarioen %46k sei urte edo |
| gehiago zeramatzaten boluntario lanetan. |
| |
| |
| Garrantzitsua da boluntarioak boluntariotzari eustea, bereziki pertsonekin lan |
| egiten bada. Enpatia aipatu du Larreak; alegia, boluntarioek edo boluntario izan |
| nahi dutenek lagundu beharreko pertsonen larruan jarri beharko lukete: «Ariketa |
| ona da zeure burua egoera horretan jartzea. Ikusten baduzu aurrena etortzen zaizula |
| pertsona bat, gero beste bat, gero inor ez... Pentsa zer sentitu dezaketen egoera |
| horretan». |
| |
| |
| Jarraitutasunak boluntarioaren konpromisoa eskatzen du. Konpromisoa, boluntario |
| lanari eusteko. Gero eta zailagoa da luzera begira lan egiteko asmoa duten boluntarioak |
| lortzea. «Boluntarioak lortzea ez da zailagoa, baina boluntarioak elkarteetan |
| geratzea bai», esplikatu du Gurrutxagak. |
| |
| |
| Premia |
| |
| |
| Hala diote Nafarroako datuek ere. Nafarroako Boluntariotzaren II. Ikerketaren |
| arabera, elkarteen %45,6k boluntario gehiago behar dituzte etengabe eta %68,8k |
| zailtasunak dituzte boluntarioen soslai berriak lortzeko. |
| |
| |
| Nafarroan, Nafarroa Orotan Lagun da boluntariotzaren plataforma ofiziala, gobernuak |
| bultzatua. Boluntariotza sustatzea eta egonkortzea da haren helburu nagusia. Gizartea |
| boluntariotzaren garrantziaz jabetzea nahi du, eta boluntariotza elkarteen garapena |
| eta hazkundea bultzatzen du. Nafarroako Gobernuak boluntariotza elkarteen eta |
| boluntarioen esku jartzen duen «tresna bat» da. |
| |
| |
| Ander Larrea Gizaldeko teknikaria eta Miren Gurrutxaga Gizaldeko arduraduna, Donostiako |
| egoitzan. BERRIA |
| |
| |
| Nasertic enpresa publikoak kudeatzen du Nafarroa Orotan Lagunen plataforma digitala, |
| eta Naserticeko talde teknikoak erantzun ditu BERRIAren galderak, idatziz. Boluntarioen |
| premia ikusita, «Nafarroako boluntariotzak egiturazko erronka bat du: pertsona |
| konprometituak erakartzea eta fidelizatzea», ondorioztatu du Naserticek. |
| |
| |
| Gazteak erakartzea lortzen dute. Nafarroa Orotan Lagunek zehaztu du aurten 260 |
| pertsonak eman dutela izena boluntario izateko; hamarretik sei (%59) 30 urtetik |
| beherakoak dira. Gehienak, lautik hiru, emakumeak. |
| |
| |
| Konpromiso laburragoak |
| |
| |
| Boluntario izateko asmoz Gizaldera jotzen dutenek lehen baino iraupen laburragoko |
| boluntariotzak egin nahi dituzte, noizbehinkakoak eta motzak. Gaur egun gazte |
| batzuek astebeterako edo hamabost egunerako eskaintzen dute haien burua. |
| |
| |
| Horretan eragina izan duen faktore bat aipatu du Naserticek: COVID-19aren pandemia. |
| «Elkartasun olatu indartsua eragin zuen, baina nolabaiteko neke soziala ere utzi |
| zuen», azaldu dute. «Pandemia osteko urteetan boluntariotzak eraldaketa prozesu |
| bat izan du: boluntarioek gero eta interes handiagoa dute boluntariotza modu malguagoetan |
| eta digitaletan, boluntariotza beste konpromiso batzuekin bateratzeko». Horrez |
| gain, norberaren gertuko boluntariotzari buruzko interesa handitu dela ere nabaritu |
| dute. |
| |
| |
| «Boluntarioak lortzea ez da zailagoa, baina boluntarioak elkarteetan geratzea |
| bai» |
| |
| |
| MIREN GURRUTXAGA Gizaldeko arduraduna |
| |
| |
| Boluntariotza laburragoak erronka dira elkarteentzat. «Azkenaldian elkarteetan |
| gehien lantzen ari garen gaia da ea nola egokituko garen errealitate berri honetara», |
| Gurrutxagaren esanetan. Gizaldeko arduradunaren arabera, aukera bat izan daiteke |
| epe labur horietan lan egiteko aukera eskaintzea, eta gero luzera begira lan egiteko |
| konbentzitzea eta fidelizatzea. |
| |
| |
| Hala ere, muga batzuk badaude. «Jendeak eskubidea du hamabost eguneko boluntariotza |
| lan bat eskatzeko», uste du Gurrutxagak, «baina aintzat hartu behar dugu beste |
| aldean pertsona batzuk daudela, eta horientzat ona ez baldin bada, agian boluntariotza |
| laburrak egin nahi dituztenek beste zerbait egin behar dute». |
| |
| |
| Bitartekaritza lana |
| |
| |
| Nafarroa Orotan Lagun-ek ez du boluntarioen konpromisoaren iraupenari buruzko |
| daturik. Nafarroako Boluntariotzaren II. Ikerketaren datuak aipatu ditu: hirugarren |
| sektore sozialeko elkarteen erdiek (%52,6) boluntario kopuru egonkorra dute; %42,3tan |
| «neurri batean» boluntarioak galtzen eta lortzen dituzte; eta %5,1ek boluntario |
| asko galtzen eta lortzen dituzte. |
| |
| |
| Boluntarioen iraunkortasunaz gain, badago beste arazo bat hirugarren sektore sozialeko |
| elkarteetan: arduradunen errelebo falta. |
| |
| |
| «Pandemia osteko urteetan boluntariotzak eraldaketa prozesu bat izan du: boluntarioek |
| gero eta interes handiagoa dute boluntariotza modu malguagoetan eta digitaletan, |
| boluntariotza beste konpromiso batzuekin bateratzeko» |
| |
| |
| NASERTIC Nafarroa Orotan Lagunen plataforma digitalaren kudeatzailea |
| |
| |
| Bai Gizaldek bai Nafarroa Orotan Lagunek bitartekaritza lana egiten dute, boluntarioen |
| eta elkarteen artean. Boluntario izan nahi duten pertsona batzuek haiengana jotzen |
| dute —beste batzuk zuzenean joaten dira elkarteetara—, laguntzeko daukaten gogoa |
| bideratzeko asmoz; elkarteek, berriz, zehaztu egiten diete zer-nolako programak |
| egiten ari diren eta zer-nolako boluntarioak behar dituzten. |
| |
| |
| Gaur egun webgunean dituzten plataformen bidez egiten dute lan gehiena. Bertan, |
| interesa duenak boluntariotza programa zehatzak ikus eta bilatu ditzake, bere |
| interesen, kolektiboen, eskualdearen eta abarren arabera. |
| |
| |
| «Galduta» |
| |
| |
| Gizalderen Donostiako egoitzara informazio bila jotzen dutenen artean asko «galduta» |
| daudela esan du Larreak: «Nolabait lagundu nahi dute, baina ez dakite zer den |
| boluntariotza». Eskaintzaren berri ematen diete, eta saiatzen dira haren interesei |
| egokitutako elkartea eta programa aurkitzen. |
| |
| |
| «Aurrena galdetzen diegu zein den haien motibazioa, zergatik izan nahi duen boluntario, |
| motibazioak askotarikoak izaten baitira, askotan oso pertsonalak», zehaztu du |
| Gurrutxagak. «Gero hasten gara arloak, kolektiboak, lanak eta abarrak zehazten». |
| Zehazte lan horretan, gerta daiteke zer kolektiborekin lan egin nahi duten baino |
| lehenago, zer kolektiborekin lan egin nahi ez duten zehaztea. |
| |
| |
| %44,5 |
| |
| |
| Jarduera zehatzak Herritarren %18,5 boluntarioak ziren 2023an Gipuzkoan, %16,5 |
| Araban eta %16,2 Bizkaian, Eusko Jaurlaritzak 2023an kaleratu zuen boluntariotzari |
| buruzko inkestaren arabera. Hala ere, horietatik ia erdiek (%44,5) jarduera zehatzetan |
| parte hartzen zuten, elkarteek laguntzaileak behar zituztenean. 2012tik nabarmen |
| handitu da aukera hori: orduan %16,7 ziren. |
| |
| |
| Boluntariotzak badu generoa, batez ere arlo sozialean: «Arlo soziala feminizatuta |
| dago oraindik», nabarmendu du Gurrutxagak. Nafarroan ere bai, Naserticen esanetan: |
| emakumeak gehiago dira boluntariotza sozialean, hezkuntzari lotutakoan eta komunitarioan, |
| gertukoan. «Gizonek joera handiagoa dute kirolean, ingurumenean eta kulturan parte |
| hartzeko». |
| |
| |
| Gaur egungo boluntariotzaren premien artean, bakardadea aipatu du Larreak, bakarrik |
| dauden pertsonei lagundu beharra: «Ez bakarrik edadetuei, askotan bakardadea edadetuekin |
| lotzen baita, baina bakardade egoeran daude gazteak, aniztasun funtzionala dutenak, |
| buruko gaixotasunen bat dutenak... bakardadean bizi den jende asko dago».' |
| pipeline_tag: sentence-similarity |
| library_name: sentence-transformers |
| metrics: |
| - cosine_accuracy |
| model-index: |
| - name: SentenceTransformer based on intfloat/multilingual-e5-large |
| results: |
| - task: |
| type: triplet |
| name: Triplet |
| dataset: |
| name: berria v2 ft |
| type: berria-v2-ft |
| metrics: |
| - type: cosine_accuracy |
| value: 0.8115183115005493 |
| name: Cosine Accuracy |
| --- |
| |
| # SentenceTransformer based on intfloat/multilingual-e5-large |
|
|
| This is a [sentence-transformers](https://www.SBERT.net) model finetuned from [intfloat/multilingual-e5-large](https://huggingface.co/intfloat/multilingual-e5-large). It maps sentences & paragraphs to a 1024-dimensional dense vector space and can be used for semantic textual similarity, semantic search, paraphrase mining, text classification, clustering, and more. |
|
|
| ## Model Details |
|
|
| ### Model Description |
| - **Model Type:** Sentence Transformer |
| - **Base model:** [intfloat/multilingual-e5-large](https://huggingface.co/intfloat/multilingual-e5-large) <!-- at revision 3d7cfbdacd47fdda877c5cd8a79fbcc4f2a574f3 --> |
| - **Maximum Sequence Length:** 512 tokens |
| - **Output Dimensionality:** 1024 dimensions |
| - **Similarity Function:** Cosine Similarity |
| <!-- - **Training Dataset:** Unknown --> |
| <!-- - **Language:** Unknown --> |
| <!-- - **License:** Unknown --> |
|
|
| ### Model Sources |
|
|
| - **Documentation:** [Sentence Transformers Documentation](https://sbert.net) |
| - **Repository:** [Sentence Transformers on GitHub](https://github.com/huggingface/sentence-transformers) |
| - **Hugging Face:** [Sentence Transformers on Hugging Face](https://huggingface.co/models?library=sentence-transformers) |
|
|
| ### Full Model Architecture |
|
|
| ``` |
| SentenceTransformer( |
| (0): Transformer({'max_seq_length': 512, 'do_lower_case': False, 'architecture': 'XLMRobertaModel'}) |
| (1): Pooling({'word_embedding_dimension': 1024, 'pooling_mode_cls_token': False, 'pooling_mode_mean_tokens': True, 'pooling_mode_max_tokens': False, 'pooling_mode_mean_sqrt_len_tokens': False, 'pooling_mode_weightedmean_tokens': False, 'pooling_mode_lasttoken': False, 'include_prompt': True}) |
| (2): Normalize() |
| ) |
| ``` |
|
|
| ## Usage |
|
|
| ### Direct Usage (Sentence Transformers) |
|
|
| First install the Sentence Transformers library: |
|
|
| ```bash |
| pip install -U sentence-transformers |
| ``` |
|
|
| Then you can load this model and run inference. |
| ```python |
| from sentence_transformers import SentenceTransformer |
| |
| # Download from the 🤗 Hub |
| model = SentenceTransformer("cuadron11/berria-v2-ft") |
| # Run inference |
| sentences = [ |
| 'Zer argudio erabili dute Israelek eta Ameriketako Estatu Batuek Europako hiru herrialdeek Palestinako Estatua aitortzeko hartutako erabakia kritikatzeko?', |
| 'Maiatzaren 28an Palestinako Estatua errekonozituko dute Espainiak, Norvegiak eta Irlandako Errepublikak\n\nEgilea: Jone / Data: 2024-05-22\n\nEspainiak, Norvegiak eta Irlandako Errepublikak, urratsa egin, eta maiatzaren 28an Palestinako Estatua aitortuko dutela iragarri dute, «gatazkari irtenbidea» emateko asmoz. Espainiako Diputatuen Kongresuan egindako agerraldian eman du horren berri Pedro Sanchez gobernuko presidenteak, eta azpimarratu du «bakeagatik, koherentziagatik eta justiziagatik» hartu dutela erabakia. Bi aldeek negoziatzea «ezinbestekoa» dela esan du; baina «baldintza berdinetan». Irlandak eta Norvegiak ere gauza bera jakinarazi dute. Jonas Gahr Store Norvegiako lehen ministroaren arabera, Israelek eta Palestinak nork bere estatua izatea da gatazkarako «irtenbide bakarra», eta azpimarratu du bakoitzak bere estatuan «bakean bizitzeko eskubidea» dutela. Simon Harris Irlandako Errepublikako lehen ministroaren esanetan, «bake iraunkorra» lortzeko helburuarekin egingo dute aitortza. «Irlandarentzat eta Palestinarentzat egun historikoa da gaurkoa».\n\nDiputatuen Kongresuan txalo zaparradarekin hartu dute erabakia. «Hitzetatik ekintzetara pasatzeko abagunea da. Nahiz eta hormak sortu, herriak bonbardatu eta legez kanpoko kokalekuak eraiki, Palestinako lurrak eta identitateak existituko dira aurrerantzean ere». Sanchezek azpimarratu duenez, erabakia ez da Israelen aurkakoa, ezta Hamasen aldekoa ere, «bi estatuen arteko irtenbidearen aldekoa» baizik.\n\nAntzera mintzatu da Irlandako Errepublikako lehen ministroa ere. Harrisen ustez, hartutako azken erabaki horren eraginez, Israelek ez du «ezer galtzen», eta baztertu egin du Tel Avivek dioena, errekonozimenduak «terrorismoa sustatzea» eragingo duela, alegia. Halaber, Irlandako Errepublikako Gobernuak adierazi du Palestina estatu gisa onartzeak «moderazioa» indartuko duela Israel erabiltzen ari den «gerra eta zapalkuntza» estrategiaren aldean.\n\nNazioartearen menia eskariei dagokienez, Sanchezek salatu du Israelgo lehen ministro Benjamin Netanyahu horiei «entzungor» egiten ari dela, eta eskolak, ospitaleak eta etxebizitzak bonbardatzen diharduela oraindik. Hots, «Gaza suntsitzen». Gogoratu du aste honetan Netanyahu atxilotzeko agindua emateko eskatu duela Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskalburuak: «Garbi dut Netanyahuk ez duela Palestinarako bake proiekturik». Hamasen aurka borroka egitea «beharrezkoa eta zilegi» dela esan du, baina Israel egiten ari den «suntsiketa» kritikatu du. «Israel egiten ari den erasoaldiak gorrotoa betikotzea besterik ez du eragingo, eta hori ezin da onartu».\n\nHiru herrialde europarren erabakiak askotariko erreakzioak izan ditu. Espero bezala, Israel haserre agertu da, eta Palestina bakarrik ez, «Hamas ere» aitortzea leporatu die Norvegiari, Espainiari eta Irlandako Errepublikari. Bide beretik jo dute AEB Ameriketako Estatu Batuek, hots; Etxe Zuriak uste du Palestinaren aitortza «negoziazio batzuen ondorio» izan beharko litzatekeela, eta ez «alde bateko» erabaki bat. Ekialde Hurbileko beste zenbait herrialdek, ordea, emandako pausoa txalotu dute, hala nola Saudi Arabiak, Qatarrek eta Jordaniak.\n\nAitortza sinbolikoa\n\nInplikazio praktikoak eta juridikoak baino, aitortzak gehiago ditu konnotazio sinbolikoak. Aitortza juridikoki praktikoa izateko, ezinbestekoa litzateke Palestinaren mugak zehaztuta izatea, eta aitortutako gobernu bat agintean izatea; gaur egun, PAN Palestinako Aginte Nazionalak agintzen du Zisjordanian, eta Hamasek Gazan, nahiz eta nazioarteak ez duen azken horren agintaritza aitortzen. Halere, urrats garrantzitsua da.\n\nMahmud Abbas PANeko presidenteak erabakia txalotu du, eta, haren ustez, lagunduko du herri palestinarraren autodeterminazio eskubidea finkatzeko eta bi estatuen irtenbiderako neurriak hartzeko. «Munduko herrialde guztiei, batez ere europarrei, eskatzen diegu Palestinako Estatua onar dezatela, nazioartean onartutako bi estaturen irtenbidearekin bat etorriz».\n\nPAE Palestina Askatzeko Erakundearen idazkari nagusi Hussein Al-Xeikhk esan du «abagune historikoa» dela hamarkada luzeetako palestinarren «borroka nazionalaren, sufrimenduaren, minaren, okupazioaren, arrazakeriaren, hilketaren, zapalkuntzaren, abusuaren eta suntsipenaren» ostean: «Hau da eskualdeko egonkortasuna, segurtasuna eta bakea lortzeko bidea». Arabiar Ligak ere «esker onez» hartu du iragarpena, eta Ahmed Abulgeit erakundeko idazkari nagusiak esan du hiru herrialdeak gatazkaren historiaren «alde egokian» jarri direla. Nazioarteko komunitateko gainerako herrialdeei eredu hori jarraitzeko eskatu die, «printzipio eta ausardia» urrats bat delakoan.\n\nHamasek ere hartu du hitza, eta komunikatu baten bidez, «urrats garrantzitsua» dela adierazi du. Era berean, gainerako herrialdeei dei egin die «eskubide nazional legitimoak aitortzeko, Palestinako herriak askapenaren eta independentziaren alde duen kausa babesteko eta okupazio sionista amaitzeko».\n\nEuropako gainerako herrialdeekin ere harremanetan izan direla azaldu dute Norvegiak, Irlandako Errepublikak eta Espainiak, eta asteon horietako batzuek ere Palestinako Estatua aitortuko dute. Hori espero du Sanchezek: «Espero dugu Mendebaldeko herrialdeek ere bide hori hartzea. Segituko dugu nazioarteko komunitatea presionatzen eta Palestina babesten».\n\nHain zuzen, herrialde batzuk hasi dira haien asmoak iragartzen. Esloveniako Gobernuak adierazi du laster egingo duela bat Palestinaren errekonozimenduarekin. Frantziak, berriz, esan du «abagune egokian» egin behar dela aitortza, «erabakigarria» izan dadin. Stephane Sejourne Atzerri ministroaren hitzetan, Palestinaren aitortza ez da «tabua» Frantziarentzat. Maltak ere «momentu egokia iristen denean» errekonozituko du.\n\nOraingoz, Nazio Batuen Erakundeko 140 herrialde inguruk errekonozitzen dute Palestinako Estatua, eta Europan, zehazki, zortzik: Bulgariak, Poloniak, Txekiar Errepublikak, Errumaniak, Eslovakiak, Hungariak, Ziprek eta Suediak. Datorren astean batuko zaizkie Espainia, Irlandako Errepublika eta Norvegia.\n\nSuediak 2014an egindako aitortzak eztabaida piztu zuen EBko estatu kideen artean, eta hainbat ganbera legegilek ebazpenak onartu zituzten, Palestina estatu gisa onartzeko eskatzeko asmoz beren gobernuei. Halaber, 2014ko abenduaren 17an Europako Parlamentuak bat egin zuen Palestinaren errekonozimendu aldarrikapenarekin, gehiengoa zuten talde politikoen ebazpen bateratu bat babestuta: aldeko 498 boto, kontrako 111 boto eta 88 abstentzio lortu zituen.\n\nEH Bilduk adierazpen politikotik harago egitera deitu du\n\nVSona handikoa izan da hiru herrialdeek hartutako erabakia, eta Euskal Herriko zenbait alderdi politiko ere mintzatu dira horren inguruan. Kasurako, EH Bilduk Espainiako Diputatuen Kongresuan duen eledun Mertxe Aizpuruak gobernuak hartutako erabakia babestu du, baina adierazi du adierazpen politikoa baino «zerbait gehiago» behar dela. «Albiste ona da. Palestinako herria hamarkadetan ari da hori eskatzen, eta estatu honek oraindik ez zion kasurik egin. Gustatuko litzaiguke errekonozimendu hau askoz lehenago iritsi izana, horretarako sarraski bat gertatu behar izan gabe». Neurriak hartzeko exijitu du; horien artean, Israelekin harreman ekonomiko eta politikoak etetea.\n\nAitor Esteban EAJko eledunaren ustez, berriz, nahiz eta aitortza sinbolikoa izan, balioko du Israel ohartarazteko: «Israeli laster iritsiko zaio ispiluan begiratzeko ordua, eta ez zaio gustatuko ikusiko duena».', |
| 'Belateko tunelak itxiko dituzte abuztuaren 19tik urriaren 31ra\n\nEgilea: Haize Oiartzabal Aizpuru / Data: 2024-08-13\n\nNafarroako Gobernuak Belateko eta Almandozko tunelak itxiko ditu abuztuaren 19tik urriaren 31ra, N-121-A errepidean tunela bikoizteko lanak direla eta. Bi hilabete eta erdi horietan, trafikoa NA-1210 errepidetik desbideratuko dute. Alternatiba gisa, ibilgailu astunei gomendatu diete A-15 eta AP-15 errepideetatik joateko. Mozketak Baztango eta Ultzamaldeko bizilagunei eraginen die, batik bat.\n\nBelateko tunela bikoizten ari dira, Europako araudiak eskatzen duen moduan. Aditzera eman dutenez, tunelaren hegoaldeko ahoan lanak aitzin doazelako itxiko dituzte bi igarobideak. Zehazki, hegoaldeko isurialdean eta ahoan egin beharreko lur erauzketen harira hartu dute erabakia. Lanek 45 hilabete iraunen dutela aurreikusten da; hau da, 2028ko amaierara arte iraungo dute.\n\nErrepidea moztuta, Belateko portua igo beharko dute ibilgailuek. Horrek erran nahi du bidaia hamar minutu luzatzea eta lau bat kilometro gehiago egitea. Hemeretzi kilometro ditu mendateak, eta arras aldapatsua da. Gainera, errepidea estuagoa da, eta bihurgune itxiak ditu.\n\nEzpondaren indusketa egin aitzineko bibrazioen azterketen emaitzak ezagutu eta aztertu ondoren hartu dute zirkulazioa eteteko neurria. Lurra oso zatituta dagoela ondorioztatu dute, lanen zuzendaritzak eta lanean ari diren enpresek idatzitako txosten tekniko batean; beraz, lur erauzketa lanek iraun bitartean errepideko zirkulazioa eten behar dela adierazi dute, gidarien eta langileen segurtasuna bermatzeko. Izan ere, indusketak N-121-A errepidearen ondoko mendi hegalean egiten ari dira.\n\nOscar Txibite Lurralde Kohesiorako kontseilariak gaur goizean jakinarazi dizkie itxieraren behin betiko datak eta lanaren xehetasunak Baztan-Bidasoa eskualdeko alkateei, Baztango Udalean egindako bileran: «Helburua segurtasuna zaintzea, lanak arintzea eta Belateko tunela bikoizteko obrek eragindako eragozpenak gutxitzea da, hogei urteko aldarrikapenen ondoren, martxan baitaude».\n\nTunela aldi baterako itxita, luiziak gertatzeko arriskua txikitu nahi dute, gobernuaren esanetan; gainera, «garraioaren plangintza» hobetuko dela eta lanen denbora murriztuko dela esan dute. Oscar Txibitek zehaztu du lanak egiteko epea «hiruzpalau hilabete inguru» laburtuko dela, itxierarekin.\n\nBelateko tunelak bikoizteak azken urteotako Nafarroako lan publikoen proiektu «garrantzitsu eta handizaleenetako» bat martxan paratzea dakarrela adierazi du Txibitek. «Eskaera historiko bati erantzuten dio, eta agerian uzten du Nafarroako Gobernuak bide segurtasunarekin duen konpromisoa, foru erkidegoa Europarekin lotzen duen errepideetako batean».\n\nNafarroako Gobernuak tunela bikoizteko lanak adjudikatu zizkien Acciona Construccion SA, Excavaciones Fermin Oses SM eta Servinabar 2000 SM enpresei, 62,9 milioi eurotan, BEZ balio erantsiaren zerga aparte.\n\nTunel berriaren neurriak\n\nBelateko tunel berria hegoalderako noranzkoan —Iruñerakoan— erabiliko da. Noranzko bakarreko bidea bihurtuta, tunel bakoitzetik igaroko den ibilgailu kopurua murriztu egingo dela azaldu du kontseilariak.\n\n2,9 kilometro luze izanen da, egungo galeriak duenaren antzekoa. Horrez gain, larrialdietarako bortz galeria eraikiko dituzte, 500 metrotik behin egungo tunelarekin lotzeko. Horrela, «erantzuteko gaitasun handiagoa eta esku hartze arinagoa» bermatuko dela erran du Txibitek.\n\nBertzalde, tunel berriko bi erreietako bakoitza 3,5 metro zabal izanen da. Bazterbidea hiru metrokoa izanen da eskuineko aldean, eta metro batekoa ezkerreko aldean. Galtzadaren alde bietan 0,75 metroko bi espaloi eginen dituzte. Gainera, hamazazpi haizagailuko aireztapen sistema bat edukiko du, 30 megawatt-etik gorako sute posibleei aurre egiteko asmoz ingurumen mailari eutsi eta kea ateratzeko.\n\nTunelaren kanpoaldeari dagokionez, lau semaforo, ixteko bi hesi eta mezularitza panel bat paratuko dituzte. Barrualdea, berriz, erreiari kalte egiteko hamasei panelekin, abiadura mugatzeko bertze hamaseirekin, hamasei semafororekin, bi mezularitza panelekin eta seinaleztapen fotoluminiszente batekin hornituko du', |
| ] |
| embeddings = model.encode(sentences) |
| print(embeddings.shape) |
| # [3, 1024] |
| |
| # Get the similarity scores for the embeddings |
| similarities = model.similarity(embeddings, embeddings) |
| print(similarities) |
| # tensor([[1.0000, 0.7427, 0.0414], |
| # [0.7427, 1.0000, 0.0826], |
| # [0.0414, 0.0826, 1.0000]]) |
| ``` |
|
|
| <!-- |
| ### Direct Usage (Transformers) |
|
|
| <details><summary>Click to see the direct usage in Transformers</summary> |
|
|
| </details> |
| --> |
|
|
| <!-- |
| ### Downstream Usage (Sentence Transformers) |
|
|
| You can finetune this model on your own dataset. |
|
|
| <details><summary>Click to expand</summary> |
|
|
| </details> |
| --> |
|
|
| <!-- |
| ### Out-of-Scope Use |
|
|
| *List how the model may foreseeably be misused and address what users ought not to do with the model.* |
| --> |
|
|
| ## Evaluation |
|
|
| ### Metrics |
|
|
| #### Triplet |
|
|
| * Dataset: `berria-v2-ft` |
| * Evaluated with [<code>TripletEvaluator</code>](https://sbert.net/docs/package_reference/sentence_transformer/evaluation.html#sentence_transformers.evaluation.TripletEvaluator) |
|
|
| | Metric | Value | |
| |:--------------------|:-----------| |
| | **cosine_accuracy** | **0.8115** | |
| |
| <!-- |
| ## Bias, Risks and Limitations |
| |
| *What are the known or foreseeable issues stemming from this model? You could also flag here known failure cases or weaknesses of the model.* |
| --> |
| |
| <!-- |
| ### Recommendations |
| |
| *What are recommendations with respect to the foreseeable issues? For example, filtering explicit content.* |
| --> |
| |
| ## Training Details |
| |
| ### Training Dataset |
| |
| #### Unnamed Dataset |
| |
| * Size: 49,823 training samples |
| * Columns: <code>anchor</code> and <code>positive</code> |
| * Approximate statistics based on the first 1000 samples: |
| | | anchor | positive | |
| |:--------|:-----------------------------------------------------------------------------------|:-------------------------------------------------------------------------------------| |
| | type | string | string | |
| | details | <ul><li>min: 14 tokens</li><li>mean: 34.74 tokens</li><li>max: 84 tokens</li></ul> | <ul><li>min: 512 tokens</li><li>mean: 512.0 tokens</li><li>max: 512 tokens</li></ul> | |
| * Samples: |
| | anchor | positive | |
| |:-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|:---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------| |
| | <code>Zenbateko aldea dago EITBko ETB2 eta ETB1 telebista kateen arteko gastuetan 2025ean, funtzionamendu eta pertsonal gastuak kontuan hartuta?</code> | <code>EITBk 218,6 milioi euroko aurrekontua izango du 2025ean, aurten baino 6,7 milioi handiagoa<br><br>Data: 2024-10-30<br><br>EITB taldeak 211.890.673 euroko aurrekontua izan du aurten. Datorren urterako, berriz, 6,7 milioi euroko hazkundea izango duela espero da —218,6 milioi euro—. Hala jasotzen du, behintzat, aurrekontuak; EITBko administrazio kontseiluko kideek aste honetan onartu dute datorren urterako aurrekontu hori. Bestetik, administrazio kontseiluko ordezkariak ere aldatu edo berritu egingo dituzte laster, baina oraindik ez dago datarik horretarako, eta Eusko Legebiltzarraren bi hereneko gehiengoa behar da ordezkariak izendatuak izateko. Talde politiko nagusien arteko negoziazioak izango dira tartean.<br><br>Aurrekontuan hainbat datu ageri dira. Deigarriak dira horietako batzuk. Datorren urteko aurrekontuko zirriborroaren arabera, pertsonal gastuak 90,5 milioi eurokoak lirateke, eta funtzionamendu gastuak, ia 110 milioikoak. Ikus-entzunezko obretan inbertsioek, ordea, beherantz egingo dute 2024tik...</code> | |
| | <code>Zein desberdintasun egon zen Catherine Grisen —Marine Le Penen kabineteburu ohiaren— Europako Parlamentuan eta alderdiaren egoitzan egindako lan-ordutegien artean, akusazioaren arabera?</code> | <code>Hasi da Europako Parlamentuko funtsak desbideratzeagatik Le Peni egingo dioten epaiketa<br><br>Data: 2024-09-30<br><br>RN Batasun Nazionala Frantziako eskuin muturreko alderdiko buruzagi Marine Le Penen aurkako epaiketa hasi da gaur, Parisen. Hari, alderdiko beste 25 kideri eta RN alderdiari berari ere —Fronte Nazionala zen 2018ra arte—, 2004tik 2016ra Europako Parlamentuko funtsak desbideratu izana leporatzen diote. Akusazioaren arabera, alderdiko langileak ordaintzeko erabili zuten parlamentuak eurodiputatuei laguntzaileak kontratatzeko dirua, eta, horrela, RNk milioika euro aurreztu zituen; Europako Parlamentuaren arabera, 6,8 milioi euro.<br><br>Le Peni leporatu diotenez, haren kabineteburu Catherine Griseti soldata ordaintzeko erabili zuen, esaterako, Europako Parlamentuak emandako diru hori. Akusazioak dioenez, Grisetek 2014ko urritik 2015eko abuztura hamabi ordu inguru igaro zituen Europako Parlamentuan; alderdiaren egoitzan, berriz, hilean 15-22 egun inguru egiten zuen lan.<br><br>Egotzitakoa baieztat...</code> | |
| | <code>Zergatik eskatu du barkamena Pello Reparazek Zetak taldearen kontzertuen sarreren online salmentagatik?</code> | <code>Zetak taldeak bitan beteko du Illunbe irailean, eta hirugarren saioko sarrerak baino ez daude jada<br><br>Data: 2025-01-07<br><br>«Nafarroa Arenako Mitoaroa amaituta zer, Pello?». Larunbateko Iruñeko kontzertuko azken akordea eman eta berehala aurkeztu zuten hurrengo erronka Zetak taldeko kideek. Iruñeko bi emanaldietan leporaino bete zuen aretoa Pello Reparazek gidatutako taldeak, eta, larunbatean, bideo bidez eta Aaztiyen diskoaren mundu sinbolikoa osatzen duten izakietako baten ahotsean iragarri zuten irailaren 6an Donostiako Illunben ikuskizuna eskaintzeko asmoa. Baina hori ere labur geratu zaio. Ordu gutxian saldu dituzte lehen emanaldi horretako sarrera guztiak. Bigarren data bat ere iragarri dute orduan: irailaren 5ean, eta baita, gero, hirugarren bat ere: irailaren 7koa. Saio horietarako sarreren salmenta ere ziztuan joan da, eta 14:30etik aurrera, jada, azken emanaldi horretarako ticketak baino ez daude eskuragarri.<br><br>Sarrerak Mitosarrerak.eus webgunean eskuratu daitezke.<br><br>«Ezin sinetsita ...</code> | |
| * Loss: [<code>MultipleNegativesRankingLoss</code>](https://sbert.net/docs/package_reference/sentence_transformer/losses.html#multiplenegativesrankingloss) with these parameters: |
| ```json |
| { |
| "scale": 20.0, |
| "similarity_fct": "cos_sim", |
| "gather_across_devices": false, |
| "directions": [ |
| "query_to_doc" |
| ], |
| "partition_mode": "joint", |
| "hardness_mode": null, |
| "hardness_strength": 0.0 |
| } |
| ``` |
| |
| ### Evaluation Dataset |
| |
| #### Unnamed Dataset |
| |
| * Size: 2,865 evaluation samples |
| * Columns: <code>anchor</code>, <code>positive</code>, and <code>negative</code> |
| * Approximate statistics based on the first 1000 samples: |
| | | anchor | positive | negative | |
| |:--------|:-----------------------------------------------------------------------------------|:-------------------------------------------------------------------------------------|:------------------------------------------------------------------------------------| |
| | type | string | string | string | |
| | details | <ul><li>min: 19 tokens</li><li>mean: 30.79 tokens</li><li>max: 44 tokens</li></ul> | <ul><li>min: 512 tokens</li><li>mean: 512.0 tokens</li><li>max: 512 tokens</li></ul> | <ul><li>min: 5 tokens</li><li>mean: 229.17 tokens</li><li>max: 512 tokens</li></ul> | |
| * Samples: |
| | anchor | positive | negative | |
| |:-----------------------------------------------------------------------------------------------------------|:---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|:---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------| |
| | <code>Zeintzuk dira estrategia feminista independentistak iaz nabarmendutako hiru erronka nagusiak?</code> | <code>Sobran al daukagu Martxoaren 8a?<br><br>Egilea: Aiora Epelde Agirre eta Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga / Data: 2024-03-07<br><br>Ohartzerako, berriz ere, Martxoaren 8a. Harrapatu gaitu enegarrenez egun seinalatuak. Eta, agenda ikusita, ez al dugu sobran aurten Emakume Langileon Nazioarteko Eguna? Halako egunetan urtearen balantzea egiten dugu maiz: zer utzi dugun bidean, zer jaso, zer erein... Eta, urtebete honetan, Euskal Herrian aldaketarako gogoa ernatu da, patxadaz han eta hemen ereiten eta lantzen ari ginena —eta ari garena—. Horren isla izan dira, besteak beste, bizitza, herri, eta mundu duin eta justuagoen aldeko askotariko borroka eta aldarriak, eta horrek eragindako aldaketarako herri gogoa. Baina, zer eman dio grina horrek borroka feministari? Eta zer eman dio borroka feministak grina horri? Elkarrekin gurutzatzen diren galderak dira, eta, nola ez, erantzunak.<br><br>Iaz, Euskal Herriaren aldaketarako aukerez hitz egiten genuen, eta hura sustatu beharraz. Norabide horretan, ezinbesteko...</code> | <code>«Inoiz ez dut piezarik egin bere ederragatik; beti ikertu dut jatorria»<br><br>Bonetak milaka pieza egin ditu, bereziki kutxak eta argizaiolak. Kultura ezagutzera ematea izan da haren nahia: «Ez dut oroigarririk egin nahi izan, gure tradizioak, gure kultura eta gure folklorea azaldu baizik».<br><br>Data: 2025-06-22<br><br>Rua kaleko 19. zenbakian daukan tailerra museo txiki bat da, leku enblematikoa, interes kulturaleko tokia. Karmelo Boneta Lopetegik (Lizarra, Nafarroa, 1946) denentzat dauka atea irekia; bertakoentzat, turistentzat, erromesentzat... «Europako kale luzeena da hau; Orreagatik Santiagoraino doa», dio, irribarrez, atarian batzuek eta besteek agurtzen duten bitartean. Aspaldi hartu zuen erretiroa, baina artisaua da orain ere, eta egunero egoten da tailer kuttunean, kutxen eta argizaiolen jatorria azaltzen. Bizi osoa eman du zurari lotuta. Galtzada luze horretako hainbat etxetako teilatu hegalak seinalatu eta harrotasunez esan du berak eginak direla.<br><br>Nola oroitzen duzu haurtzaroa?<br><br>Kalean. ...</code> | |
| | <code>Zeintzuk dira estrategia feminista independentistak iaz nabarmendutako hiru erronka nagusiak?</code> | <code>Sobran al daukagu Martxoaren 8a?<br><br>Egilea: Aiora Epelde Agirre eta Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga / Data: 2024-03-07<br><br>Ohartzerako, berriz ere, Martxoaren 8a. Harrapatu gaitu enegarrenez egun seinalatuak. Eta, agenda ikusita, ez al dugu sobran aurten Emakume Langileon Nazioarteko Eguna? Halako egunetan urtearen balantzea egiten dugu maiz: zer utzi dugun bidean, zer jaso, zer erein... Eta, urtebete honetan, Euskal Herrian aldaketarako gogoa ernatu da, patxadaz han eta hemen ereiten eta lantzen ari ginena —eta ari garena—. Horren isla izan dira, besteak beste, bizitza, herri, eta mundu duin eta justuagoen aldeko askotariko borroka eta aldarriak, eta horrek eragindako aldaketarako herri gogoa. Baina, zer eman dio grina horrek borroka feministari? Eta zer eman dio borroka feministak grina horri? Elkarrekin gurutzatzen diren galderak dira, eta, nola ez, erantzunak.<br><br>Iaz, Euskal Herriaren aldaketarako aukerez hitz egiten genuen, eta hura sustatu beharraz. Norabide horretan, ezinbesteko...</code> | <code>Ongi etorriak eta ongi joanak izan zaitezte<br><br>Egilea: Begoña del Teso / Data: 2024-05-29<br><br>Diosal beroa egin die Cannes aurtengoak zinema sortzaile berriei, eta agur krudel gozoa eternitateko maisu hainbati. Pasa den larunbatera arte Kosta Urdinaren parean sekula gertatu ez dena suertatu da une eta gune askotan; txapelketan inoiz parte hartu gabekoek jaso dituzte denek desiraturiko sariak, eta behin baino gehiagotan txalo zaparradaz hartu izan direnei egin zaie despedida, esker onez. Despedida nahiko latza, baina amodioz betea.<br><br>Cannes aurtengoan argi eta garbi geratu da Zinema (maiuskulaz) baino droga mendetasun-sortzaile handiagorik, garratzagorik, fuerteagorik ez dela existitzen. Zinema da edaberik deliziosena, eta bere gozotasuna, beste guztiena baino perilos eta dangerosagoa.<br><br>Mende dituen horiek beren ondasun guztiak saldu dituzte urtetan, laztanduriko proiektuak aurrera atera ahal izateko.<br><br>Har dezagun, kasurako, Coppolaren Megalopolis, mugarik ezagutzen/onartzen ez duen zeluloide...</code> | |
| | <code>Zeintzuk dira estrategia feminista independentistak iaz nabarmendutako hiru erronka nagusiak?</code> | <code>Sobran al daukagu Martxoaren 8a?<br><br>Egilea: Aiora Epelde Agirre eta Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga / Data: 2024-03-07<br><br>Ohartzerako, berriz ere, Martxoaren 8a. Harrapatu gaitu enegarrenez egun seinalatuak. Eta, agenda ikusita, ez al dugu sobran aurten Emakume Langileon Nazioarteko Eguna? Halako egunetan urtearen balantzea egiten dugu maiz: zer utzi dugun bidean, zer jaso, zer erein... Eta, urtebete honetan, Euskal Herrian aldaketarako gogoa ernatu da, patxadaz han eta hemen ereiten eta lantzen ari ginena —eta ari garena—. Horren isla izan dira, besteak beste, bizitza, herri, eta mundu duin eta justuagoen aldeko askotariko borroka eta aldarriak, eta horrek eragindako aldaketarako herri gogoa. Baina, zer eman dio grina horrek borroka feministari? Eta zer eman dio borroka feministak grina horri? Elkarrekin gurutzatzen diren galderak dira, eta, nola ez, erantzunak.<br><br>Iaz, Euskal Herriaren aldaketarako aukerez hitz egiten genuen, eta hura sustatu beharraz. Norabide horretan, ezinbesteko...</code> | <code>Egindakoa gizarteratzeko ordua<br><br>2022ko abenduan plazaratu zuten Talaia Feminista, eta Euskal Herriko hainbat emakume feminista, subiranista eta independentistak osatzen dute.</code> | |
| * Loss: [<code>MultipleNegativesRankingLoss</code>](https://sbert.net/docs/package_reference/sentence_transformer/losses.html#multiplenegativesrankingloss) with these parameters: |
| ```json |
| { |
| "scale": 20.0, |
| "similarity_fct": "cos_sim", |
| "gather_across_devices": false, |
| "directions": [ |
| "query_to_doc" |
| ], |
| "partition_mode": "joint", |
| "hardness_mode": null, |
| "hardness_strength": 0.0 |
| } |
| ``` |
| |
| ### Training Hyperparameters |
| #### Non-Default Hyperparameters |
| |
| - `per_device_train_batch_size`: 64 |
| - `learning_rate`: 2e-05 |
| - `warmup_steps`: 0.1 |
| - `eval_strategy`: epoch |
| - `per_device_eval_batch_size`: 64 |
| - `batch_sampler`: no_duplicates |
| |
| #### All Hyperparameters |
| <details><summary>Click to expand</summary> |
| |
| - `per_device_train_batch_size`: 64 |
| - `num_train_epochs`: 3 |
| - `max_steps`: -1 |
| - `learning_rate`: 2e-05 |
| - `lr_scheduler_type`: linear |
| - `lr_scheduler_kwargs`: None |
| - `warmup_steps`: 0.1 |
| - `optim`: adamw_torch_fused |
| - `optim_args`: None |
| - `weight_decay`: 0.0 |
| - `adam_beta1`: 0.9 |
| - `adam_beta2`: 0.999 |
| - `adam_epsilon`: 1e-08 |
| - `optim_target_modules`: None |
| - `gradient_accumulation_steps`: 1 |
| - `average_tokens_across_devices`: True |
| - `max_grad_norm`: 1.0 |
| - `label_smoothing_factor`: 0.0 |
| - `bf16`: False |
| - `fp16`: False |
| - `bf16_full_eval`: False |
| - `fp16_full_eval`: False |
| - `tf32`: None |
| - `gradient_checkpointing`: False |
| - `gradient_checkpointing_kwargs`: None |
| - `torch_compile`: False |
| - `torch_compile_backend`: None |
| - `torch_compile_mode`: None |
| - `use_liger_kernel`: False |
| - `liger_kernel_config`: None |
| - `use_cache`: False |
| - `neftune_noise_alpha`: None |
| - `torch_empty_cache_steps`: None |
| - `auto_find_batch_size`: False |
| - `log_on_each_node`: True |
| - `logging_nan_inf_filter`: True |
| - `include_num_input_tokens_seen`: no |
| - `log_level`: passive |
| - `log_level_replica`: warning |
| - `disable_tqdm`: False |
| - `project`: huggingface |
| - `trackio_space_id`: trackio |
| - `eval_strategy`: epoch |
| - `per_device_eval_batch_size`: 64 |
| - `prediction_loss_only`: True |
| - `eval_on_start`: False |
| - `eval_do_concat_batches`: True |
| - `eval_use_gather_object`: False |
| - `eval_accumulation_steps`: None |
| - `include_for_metrics`: [] |
| - `batch_eval_metrics`: False |
| - `save_only_model`: False |
| - `save_on_each_node`: False |
| - `enable_jit_checkpoint`: False |
| - `push_to_hub`: False |
| - `hub_private_repo`: None |
| - `hub_model_id`: None |
| - `hub_strategy`: every_save |
| - `hub_always_push`: False |
| - `hub_revision`: None |
| - `load_best_model_at_end`: False |
| - `ignore_data_skip`: False |
| - `restore_callback_states_from_checkpoint`: False |
| - `full_determinism`: False |
| - `seed`: 42 |
| - `data_seed`: None |
| - `use_cpu`: False |
| - `accelerator_config`: {'split_batches': False, 'dispatch_batches': None, 'even_batches': True, 'use_seedable_sampler': True, 'non_blocking': False, 'gradient_accumulation_kwargs': None} |
| - `parallelism_config`: None |
| - `dataloader_drop_last`: False |
| - `dataloader_num_workers`: 0 |
| - `dataloader_pin_memory`: True |
| - `dataloader_persistent_workers`: False |
| - `dataloader_prefetch_factor`: None |
| - `remove_unused_columns`: True |
| - `label_names`: None |
| - `train_sampling_strategy`: random |
| - `length_column_name`: length |
| - `ddp_find_unused_parameters`: None |
| - `ddp_bucket_cap_mb`: None |
| - `ddp_broadcast_buffers`: False |
| - `ddp_backend`: None |
| - `ddp_timeout`: 1800 |
| - `fsdp`: [] |
| - `fsdp_config`: {'min_num_params': 0, 'xla': False, 'xla_fsdp_v2': False, 'xla_fsdp_grad_ckpt': False} |
| - `deepspeed`: None |
| - `debug`: [] |
| - `skip_memory_metrics`: True |
| - `do_predict`: False |
| - `resume_from_checkpoint`: None |
| - `warmup_ratio`: None |
| - `local_rank`: -1 |
| - `prompts`: None |
| - `batch_sampler`: no_duplicates |
| - `multi_dataset_batch_sampler`: proportional |
| - `router_mapping`: {} |
| - `learning_rate_mapping`: {} |
| |
| </details> |
| |
| ### Training Logs |
| | Epoch | Step | Training Loss | Validation Loss | berria-v2-ft_cosine_accuracy | |
| |:------:|:----:|:-------------:|:---------------:|:----------------------------:| |
| | 0.6418 | 500 | 0.4059 | - | - | |
| | 1.0 | 779 | - | 0.9235 | 0.8000 | |
| | 1.2837 | 1000 | 0.1434 | - | - | |
| | 1.9255 | 1500 | 0.1001 | - | - | |
| | 2.0 | 1558 | - | 0.8740 | 0.8059 | |
| | 2.5674 | 2000 | 0.0633 | - | - | |
| | 3.0 | 2337 | - | 0.8714 | 0.8115 | |
| |
| |
| ### Framework Versions |
| - Python: 3.11.8 |
| - Sentence Transformers: 5.3.0 |
| - Transformers: 5.2.0 |
| - PyTorch: 2.11.0+cu130 |
| - Accelerate: 1.13.0 |
| - Datasets: 4.8.4 |
| - Tokenizers: 0.22.2 |
| |
| ## Citation |
| |
| ### BibTeX |
| |
| #### Sentence Transformers |
| ```bibtex |
| @inproceedings{reimers-2019-sentence-bert, |
| title = "Sentence-BERT: Sentence Embeddings using Siamese BERT-Networks", |
| author = "Reimers, Nils and Gurevych, Iryna", |
| booktitle = "Proceedings of the 2019 Conference on Empirical Methods in Natural Language Processing", |
| month = "11", |
| year = "2019", |
| publisher = "Association for Computational Linguistics", |
| url = "https://arxiv.org/abs/1908.10084", |
| } |
| ``` |
| |
| #### MultipleNegativesRankingLoss |
| ```bibtex |
| @misc{oord2019representationlearningcontrastivepredictive, |
| title={Representation Learning with Contrastive Predictive Coding}, |
| author={Aaron van den Oord and Yazhe Li and Oriol Vinyals}, |
| year={2019}, |
| eprint={1807.03748}, |
| archivePrefix={arXiv}, |
| primaryClass={cs.LG}, |
| url={https://arxiv.org/abs/1807.03748}, |
| } |
| ``` |
| |
| <!-- |
| ## Glossary |
| |
| *Clearly define terms in order to be accessible across audiences.* |
| --> |
| |
| <!-- |
| ## Model Card Authors |
| |
| *Lists the people who create the model card, providing recognition and accountability for the detailed work that goes into its construction.* |
| --> |
| |
| <!-- |
| ## Model Card Contact |
| |
| *Provides a way for people who have updates to the Model Card, suggestions, or questions, to contact the Model Card authors.* |
| --> |
