text
string | id
string | dump
string | url
string | date
string | file_path
string | license_abbr
string | license_version
string | license_location
string | license_in_head
bool | license_in_footer
bool | potential_licenses
dict | license_parse_error
bool | license_disagreement
bool | language_script
string | language
string | language_score
float64 | found_in_fw
bool |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Zimbabwe
Nasionale leuse: Unity, Freedom, Work[1] (Engels vir: "Eenheid, vryheid, werk") | |||||
Volkslied: Blessed be the land of Zimbabwe[2] (Engels vir: "Geseënd is die land van Zimbabwe") | |||||
Hoofstad | Harare
Grootste stad | Harare | ||||
Amptelike tale | Nyanja, Sena, Engels, Kalanga, Tshwa, Nambya, Ndau, Noord-Ndebele, Tsonga, Shona, Gebaretaal, Suid-Sotho, Tonga, Tswana, Venda, Xhosa[3] | ||||
Regering • • 1ste adjunkpresident• 2de adjunkpresident
Unitêre dominante party presidensiële republiek Emmerson Mnangagwa Constantino Chiwenga Kembo Mohadi | ||||
Onafhanklikheid • Verklaar• Erken• • Huidige grondwet
van die Verenigde Koninkryk 11 November 1965 1 Junie 1979 18 April 1980 15 Mei 2013 | ||||
Oppervlakte - Totaal - Water (%) |
390 757 km2 (60ste) 150 872 myl2 1 | ||||
Bevolking - 2016-skatting - 2012-sensus - Digtheid |
16 150 362[4] (73ste) 12 973 808[5] 26 / km2 (170ste) 67,3 / myl2 | ||||
BBP (KKP) - Totaal - Per capita |
2018-skatting | ||||
BBP (nominaal) - Totaal - Per capita |
2018-skatting | ||||
MOI (2015) | 0,516[7] (154ste) – laag | ||||
Gini (1995) | 50,1[8] – hoog | ||||
Geldeenheid | Amerikaanse dollar (amptelik vir die regering) baie nie-amptelikea ( - )
Tydsone - Somertyd |
SAT (UTC+2) nie toegepas nie (UTC+2) | ||||
Internet-TLD | .zw | ||||
Skakelkode | +263 | ||||
a Die Zimbabwiese dollar word nie meer gebruik nie nadat dit deur die regering weens hiperinflasie amptelik opgeskort is. Die Amerikaanse dollar (US$), Suid-Afrikaanse Rand (R), Botswana pula (P), Pond sterling (£), Euro (€), Indiese roepee (₹), Australiese dollar (A$), Sjinese Renminbi (元/¥) en Japannese Jen (¥) word nou in plaas daarvan gebruik.[9][10] Die Amerikaanse dollar is aanvaar as die amptelike geldeenheid vir al die regering se transaksies. |
Zimbabwe, amptelik die Republiek Zimbabwe (Engels: Republic of Zimbabwe), is 'n landingeslote land geleë in Suider-Afrika en begrens deur Zambië in die noordweste, Mosambiek in die noordooste, Suid-Afrika in die suide en Botswana in die suidweste. Die land het eers as Suid-Rhodesië, 'n Britse kolonie, bekendgestaan en van 1965 af as Rhodesië, genoem ná Cecil John Rhodes. In 1965 het Suid-Rhodesië eensydig sy onafhanklikheid verklaar en in 1970 'n republiek geword. Ná 'n jare lange vryheidsoorlog en daaropvolgende onderhandelinge het Suid-Rhodesië in 1980 amptelik Zimbabwe-Rhodesië geword en aansluitend die Republiek Zimbabwe.
Zimbabwe is 'n multi-etniese land en die Mashona vorm die belangrikste inheemse etniese groep, gevolg deur die Ndebeles. Dié land het 16 amptelike tale, waaronder Engels, Shona en Noord-Ndebele die mees verspreide tale vorm.
Op 15 November 2017, na een jaar se protes teen sy regering asook Zimbabwe se vinnig dalende ekonomie, is Mugabe tydens 'n staatsgreep deur dié land se gewapende magte onder huisarres geplaas.[11][12] Op 19 November 2017 het ZANU-PF Robert Mugabe gedwing om as partyleier af te dank en deur die voormalige adjunkpresident Emmerson Mnangagwa vervang.[13] Op 21 November 2017 het Mugabe sy bedanking aangebied voordat die vervolgingsverrigtinge voltooi is.[14]
Inhoud
Fisiografies[wysig | wysig bron]
Zimbabwe beslaan 'n gedeelte van die groot plato in Suider-Afrika. Die hoëveld met 'n lengte van 1 525 meter het twee hoofriviere, naamlik Zambezi in die noorde en Limpopo in die suide. Die Karibameer is net stroomaf van die Victoria-waterval in die Zambezi op die grens met Zambië en is een van die grootste mensgemaakte mere in die wêreld.
Vlag[wysig | wysig bron]
Die ontwerp van Zimbabwe se huidige vlag is op 18 April 1980 aanvaar. Die vlag van Zimbabwe het sewe horisontale bande groen, goud, rooi, swart, rooi, goud, groen en 'n swart omlynde wit driehoek met 'n rooi vyfstralige ster en 'n goue voël.
Elkeen van die bande het 'n simboliese betekenis. Groen versinnebeeld die flora en natuurlike hulpbronne van Zimbabwe, goud versinnebeeld die rykdom aan minerale, rooi simboliseer die bloed wat tydens die vryheidstryd vergiet is, swart versinnebeeld die swart bevolking, die wit driehoek simboliseer die vrede en die "pad vooruit", die rooi ster versinnebeeld die internasionalisme en vrede, maar weerspieël ook die sosialistiese oortuigings van die regerende party. Die "Zimbabwe-voël" is ontleen aan 'n afbeelding uit die bouvalle van die geskiedkundige stad Groot-Zimbabwe en dien tans as Zimbabwe se nasionale embleem.
Klimaat[wysig | wysig bron]
Zimbabwe lê in 'n tropiese klimaat en het gemiddelde temperature van 15,6 °C in die winter en 21,1 °C in die somer. Die gemiddelde reënval vir Zimbabwe is 890 mm vir die hoëveld en 610 mm vir die middelveld.
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Ryk van Monomotapa[wysig | wysig bron]
Die vroeë geskiedenis van die Koninkryk van Monomotapa (wat eintlik "Heer van die Myne" beteken) is onbekend; dit het reeds sedert die Middeleeue bestaan. Naas die hoofstad Groot-Zimbabwe met sy ringmuur, tempel en tweeverdiepinghuise wat uit stene gebou is, was daar honderde dorpe waarvan sommige ook 'n stadskarakter getoon het. Landbou, veeteelt en mynbou was die ekonomiese fondament van die ryk. Danksy die goudmynbou kon die koninkryk handel met Arabiere, Perse en Ethiopiërs dryf. Goud, ivoor en slawe is teen speserye, yster, sout en ander Oosterse ware geruil. Met die agteruitgang van die goudmynbou het die mag van die konings verswak; 1607 moet hulle die myne aan die Portugese afstaan. 1629 het die koninkryk 'n vasalstaat van Portugal geword. Die Portugese begin ook koper, yster, lood en tin te ontgin en het landbou op grootplase bedryf. Na die ondergang van die ryk in die 18de eeu het dit tussen 1889 en 1890 Britse koloniale besit en 1923 'n deel van Suid-Rhodesië geword.
Rhodesië[wysig | wysig bron]
Suid-Rhodesië, Noord-Rhodesië (die huidige Zambië) en Njassaland (die huidige Malawi) is in 1953 as die Sentraal-Afrikaanse Federasie verenig, wat tot 1963 bestaan het. Die blanke regering van Suid-Rhodesië, onder leiding van eerste minister Ian Smith het in 1965 onafhanklikheid verklaar, maar dit is nie deur die Verenigde Koninkryk en die Verenigde Nasies erken nie. Ten spyte van die instel van politieke en ekonomiese sanksies kon Rhodesië sy onafhanklike status in stand hou.
In 1970 het Rhodesië 'n republiek geword. Die regering het in 1971 'n ooreenkoms met die Verenigde Koninkryk gesluit wat die erkenning van onafhanklikheid en die invoering van algemene stemreg ten doel gehad het.
Die swart opposisie, wat veral uit die bevrydingsbewegings ZANU en ZAPU bestaan het, het in die tydperk tussen 1973 en 1980 'n gewapende stryd teen die blanke regering gevoer. Alhoewel daar reeds in 1975 gesprekke oor 'n nuwe grondwet gevoer en in 1979 'n swart regering onder biskop Muzorewa gevorm is, het 'n algemene verkiesing eers in 1980 plaasgevind. Zimbabwe het daarna onder leiding van die eerste minister Robert Mugabe onafhanklik geword.
Zimbabwe[wysig | wysig bron]
Die politieke situasie was tydens die laaste jare van Robert Mugabe se presidentskap onstabiel. Die onderdrukking van die opposisiepartye, die onteiening van blanke boere en die sloping van krotbuurte en stadswyke, waar inwoners verdink is om aanhangers van die opposisie te wees, is in die buiteland met skerp kritiek bejeën. Terwyl die Suid-Afrikaanse regering die régime in Harare met lenings gesteun het, is Zimbabwe deur die Amerikaanse regering onder die tirannieë van die wêreld gereken.
Zimbabwe se inflasiekoers was in Julie 2007 met 4 500% die hoogste ter wêreld.
Ekonomie[wysig | wysig bron]
Toerisme[wysig | wysig bron]
Administrasie[wysig | wysig bron]
Zimbabwe word administratief onderverdeel in agt provinsies en twee stede met provinsiale status, Harare en Bulawayo. Die provinsies word verder onderverdeel in 59 distrikte en 1 200 munisipaliteite (sogenaamde wards) wat elk uit 'n aantal nedersettings bestaan.
Infrastruktuur[wysig | wysig bron]
Energiebedryf[wysig | wysig bron]
Sowat 'n derde van Zimbabwe se elektrisiteit word in waterkragsentrales opgewek waarvan die Karibadamprojek die bekendste en belangrikste is. Toe dit in 1960 beplan is, was dit die grootse hidroëlektriese aanleg ter wêreld. Termiese kragsentrales voorsien in die res van die land se kragbehoefte.
Spoorweë, pad- en lugvervoer[wysig | wysig bron]
Zimbabwe se nasionale spoorweë bedryf een van die gevorderdste netwerke in Afrika suid van die Sahara met 'n totale lengte van sowat 2 700 km, waarvan sowat tien persent geëlektrifiseer is. Dit word aangevul deur 'n uitgebreide padnetwerk waarvan 'n vyfde geasfalteer is. Harare se internasionale lughawe verbind die land met bestemmings in Afrika en oorsee. Die nasionale lugvervoernetwerk verbind die grootste stedelike sentra met mekaar.
Sport[wysig | wysig bron]
Krieket word veral deur Blanke Zimbabwiërs beoefen en dié land is een van die Toetskrieketlande en volle lidland van die Internasionale Krieketraad. Die Zimbabwiese nasionale krieketspan kon tussen 1983 en 2015 vir elke Krieketwêreldbeker kwalifiseer, maar nie vir die Krieketwêreldbeker 2019 nie. Zimbabwe was mede-gasheer van die Krieketwêreldbeker 2003.
Lees ook[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- ( (13 September 1981) “ ) Zimbabwe”. Besoek op 1 Mei 2018.
- ( CIA (10 April 2018). ) "The World Factbook – Zimbabwe". 2011. Central Intelligence Agency. Besoek op 1 Mei 2018.
- ( ( ) Constitution of Zimbabwe (final draft) Geargiveer 2 Oktober 2013 op Wayback Machine).
- ( ) "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Besoek op 1 Mei 2018.
- ( ) "Census Results in Brief" (PDF). Zimbabwe National Statistical Agency. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 3 September 2013. Besoek op 25 Augustus 2013.
- ( ) "Zimbabwe". Internasionale Monetêre Fonds. Besoek op 1 Mei 2018.
- ( ) "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Besoek op 1 Mei 2018.
- ( ) "GINI Index". Wêreldbank. Besoek op 21 Julie 2013.
- ( ) "Currency in Zimbabwe". GreenwichMeanTime.com. Greenwich 2000. Besoek op 2 Februarie 2015.
- ( Hungwe, Brian. ) bbc.com: Zimbabwe’s multi-currency confusion, 6 Februarie 2014, besoek op 1 Mei 2018.
- ( ) CNN, David McKenzie, Brent Swails and Angela Dewan, (16 November 2017). "Zimbabwe in turmoil after apparent coup". CNN. Besoek op 1 Mei 2018.
- ( ) "Zimbabwe's Robert Mugabe confined to home as army takes control". The Guardian. 15 November 2017. Besoek op 1 Mei 2018.
- ( ) "Ruling party sacks Mugabe as leader". BBC. BBC. 19 November 2017. Besoek op 1 Mei 2018.
- ( ) "Zimbabwe's President Mugabe 'resigns'". BBC. 21 November 2017. Besoek op 1 Mei 2018.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Zimbabwe. |
|
<urn:uuid:52c7d38f-6179-4a78-8feb-4d304f026cd3>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Zimbabwe
|
2019-07-17T15:08:28Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525312.3/warc/CC-MAIN-20190717141631-20190717163631-00423.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999843
| false
|
Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika
Jump to navigation
Jump to search
Bladsye in kategorie "Eerste Ministers van Suid-Afrika"
Die volgende 10 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 10.
Media in kategorie "Eerste Ministers van Suid-Afrika"
Die volgende 5 lêers is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 5.
|
<urn:uuid:8ab579de-610c-4e11-ba9b-055f89ecabdf>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Eerste_Ministers_van_Suid-Afrika
|
2019-07-18T22:25:48Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00023.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.996538
| false
|
Bespreking:Charleston, Wes-Virginië
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Charleston, Wes-Virginië-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:4ed60bd4-bb91-45b5-a83c-d871c7357d65>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Charleston,_Wes-Virgini%C3%AB
|
2019-07-21T09:27:05Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526940.0/warc/CC-MAIN-20190721082354-20190721104354-00343.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999883
| false
|
Bespreking:Ptolemeïese Ryk
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Ptolemeïese Ryk-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:5bacf330-6021-42c5-a803-32a979be8f5e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Ptoleme%C3%AFese_Ryk
|
2019-07-21T09:17:46Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526940.0/warc/CC-MAIN-20190721082354-20190721104354-00343.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999997
| false
|
Wes-Duitsland
Wes-Duitsland was die informele maar byna universeel gebruikte naam vir die Bondsrepubliek Duitsland (dikwels ook Federale Republiek Duitsland, in Duits: Bundesrepublik Deutschland) vanaf 1949 tot die hervereniging van Duitsland op 3 Oktober 1990 toe die Duitse Demokratiese Republiek by die geldingsgebied van die Wes-Duitse Grondwet (Grundgesetz) aangesluit het.
Inhoud
TerminologieWysig
Die term Wes-Duitsland het daarnaas ook 'n suiwer geografiese betekenis, alhoewel dit moeilik is om dit vas af te baken. Deesdae word sy betekenis veral deur die interne Duitse grens gedefinieer waardeur Duitsland in 'n Wes- en 'n Oos-Duitse staat gedeel is. Historici verwys na hierdie tydperk as die "Republiek van Bonn" (Bonner Republik), na aanleiding van die tussenoorlogse Republiek van Weimar, terwyl die herenigde Duitsland "Berlynse Republiek" (Berliner Republik) genoem word.[1]
Die term Republiek van Bonn vir Wes-Duitsland tussen 1949 en 1990 het gelyktydig met die term Berlynse Republiek of Republiek van Berlyn vir die opvolgende historiese tydperk ontstaan.[2] Die analogie met die term "Republiek van Weimar", wat net na die plek van die grondwet se ondertekening verwys, het sy oorsprong in die nuwe tradisie, waarvolgens die verskeie demokratiese republieke van Duitsland na die stede genoem word, waar die onderskeidelike regerings en parlemente vergader het.[3]
Tot die hereniging van Duitsland was "tweede Republiek" (zweite Republik) 'n ander bekende term vir hierdie tydperk.[4] Na die Republiek van Weimar word dan ook as "eerste Republiek (erste Republik) verwys. Soms word na die tydperk tussen 1949 en 1990 ook as "ou Bondsrepubliek" (alte Bundesrepublik) verwys, ter onderskeiding van die herenigde Duitsland sedert 1990. Vir die vyf deelstate op die gebied van die voormalige Duitse Demokratiese Republik is vandag ook die term "nuwe deelstate" (neue Bundesländer) algemeen, vergelykbaar met "ou deelstate" (alte Bundesländer) vir die deelstate van Wes-Duitsland.
DeelstateWysig
- Baden-Württemberg (sedert 25 April 1952)
- Beiere (sedert 1949)
- Hesse (sedert 1949)
- Nedersakse (sedert 1949)
- Noordryn-Wesfale (sedert 1949)
- Rynland-Palts (sedert 1949)
- Saarland (sedert 1 Januarie 1957)
- Sleeswyk-Holstein (sedert 1949)
- Vrye en Hansestad Hamburg (sedert 1949)
- Vrye Hansestad Bremen (sedert 1949)
- Wes-Berlyn (de facto)
SportWysig
Sokker was die gewildste sportsoort in Wes-Duitsland en die Duitse sokkerbond (Deutscher Fußball-Bund, DFB) het as gasheer van die FIFA se Sokker-Wêreldbekertoernooie in 1974 en die UEFA Europa-beker van 1988 opgetree. Die destydse Wes-Duitse nasionale sokkerspan het daarin geslag om drie keer die FIFA Sokker-Wêreldbeker te kon wen: FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954 in Switserland, FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974 in Wes-Duitsland en FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990 in Italië asook twee keer die UEFA Europa-beker (in 1972 en 1980). Die Spele van die XXste Olimpiade in München was 'n ander groot sportbyeenkoms wat deur Wes-Duitsland aangebied is. Net voor die Olimpiese Somerspele in München is die XXIste Wêreldspele van die verlamdes in Heidelberg gehou.
VerwysingsWysig
- ( The Bonn Republic — West German democracy, 1945–1990, Anthony James Nicholls, Longman, 1997 )
- ( Joannah Caborn (2006): Schleichende Wende. Diskurse von Nation und Erinnerung bei der Konstituierung der Berliner Republik, bö. 12. )
- ( Frank Brunssen, Das neue Selbstverständnis der Berliner Republik, Königshausen & Neumann, Würzburg 2005, ) ISBN 3-8260-3003-6, bl. 19.
- ( Wolfgang Benz, Michael F. Scholz, Deutschland unter alliierter Besatzung 1945–1949. Die DDR 1949–1990, in: Bruno Gebhardt, Handbuch der deutschen Geschichte, Band 22, 10de uitgawe, Klett-Cotta, 2009, ) ISBN 978-3-608-60022-3, bl. 38; Löwenthal/Schwarz (1974): Die zweite Republik. 24 Jahre Bundesrepublik Deutschland – eine Bilanz.
|
<urn:uuid:10743983-bb66-4dab-a20a-4969f8a24d22>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Wes-Duitsland
|
2019-07-23T22:39:50Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00103.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998656
| false
|
Alexander Bittner
Alexander Bittner | |
Gebore | 16 Maart 1850 Friedland |
---|---|
Oorlede | 31 Maart 1902 Weenen |
Plek van graf | Wiener Zentralfriedhof |
Bekend vir | Stratigrafiese-paleontologiese navorsing van die Oos-Alpe, veral studies van brachiopoda uit die Alpe-trias. |
Alexander Bittner (16 Maart 1850, Friedland - 31 Maart 1902, Wene) was 'n Oostenrykse paleontoloog en geoloog. Nadat hy in 1873 aan die Universiteit van Weneen gegradueer het, het hy in Wene as assistent van Eduard Suess aangebly. In 1874-76 het hy geologiese navorsing in Italië en Griekeland gedoen, gevolg deur 'n internskap aan die Imperiale Instituut van Geologie in Wene (1877). In 1897 is hy aangestel as hoofgeoloog van die instituut.[1][2]
Bittner is bekend vir sy stratigrafies-paleontologiese navorsing van die Oos-Alpe, veral studies van brachiopoda van die Alpe se Trias-periode.[1][2] Hy was een van die eerste wetenskaplikes om die gevolge van die aardbewing in Belluno wat op 29 Junie 1873 in Noord-Italië plaasgevind het, te ondersoek. [3]
Geselekteerde Werke[wysig | wysig bron]
- Vorschläge für eine Normirung der Regeln der stratigraphischen Nomenclatur, 1879 - Proposal for a normalization of rules for stratigraphic nomenclature.
- Die geologischen verhältnisse von Hernstein in Niederosterreich und der weiteren umgebung, 1882 - Geological conditions of Hernstein in Lower Austria, etc.
- Beiträge zur Kenntniss tertiärer Brachyuren-Faunen, 1884 - Contribution to the knowledge of Tertiary Brachyura.
- Brachiopoden der Alpinen Trias, 1890 - Brachiopods of the Alpine Triassic.
- Neue Koninckiniden des alpinen Lias, 1893 - New Koninckiniden of the Alpine Lias.
- Lamellibranchiaten der Alpinen Trias, 1895 - Lamellibranchia of the Alpine Triassic.[4]
|
<urn:uuid:96138b79-00b1-4bce-96b2-10d996167bad>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Alexander_Bittner
|
2019-07-23T23:30:03Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00103.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.973832
| false
|
Bespreking:Uitgestorwe in die natuur
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Uitgestorwe in die natuur-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:8dab06ef-b87c-48f0-a75d-41fbd035e9dc>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Uitgestorwe_in_die_natuur
|
2019-07-17T15:23:06Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525312.3/warc/CC-MAIN-20190717141631-20190717163631-00447.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999992
| false
|
Rosa Luxemburg
Rosa Luxemburg | |
Persoonlike besonderhede
---|---|
Gebore | 5 Maart 1871 Zamość, Russiese Ryk (tans Pole) |
Sterf | 15 Januarie 1919 Berlyn, Republiek van Weimar (tans Duitsland) |
Politieke party | Proletariese Party Sosiaal-Demokratiese Party van die Koninkryk van Pole en Litaue Sosiaal-Demokratiese Party van Duitsland Onafhanklike Sosiaal-Demokratiese Party Spartakus-Liga Kommunistiese Party van Duitsland |
Eggenoot/eggenote | Gustav Lübeck Leo Jogiches |
Alma mater | Universiteit van Zürich |
Religie | Judaïsme, later Ateïsme |
Rosa Luxemburg (wat volgens haar geboortesertifikaat op 5 Maart 1871 as Rosalia Luksenburg in Zamość, Pole gebore is; sy is van Joodse afkoms) was een van die belangrike leiers van die Europese arbeidersbeweging en 'n vasbeslote voorstander van die proletariese internasionalisme.
Sy lewer veral in die Poolse en Duitse sosiaal-demokratiese beweging 'n groot bydrae tot die Marxistiese teorie en tree as 'n baie aktiewe antimilitariste op. As 'n protes teen die Duitse deelname in die Eerste Wêreldoorlog stig sy in 1914 die Gruppe Internationale en word saam met Karl Liebknecht leier van die latere Spartakusbund, wat as opvolger van die Gruppe Internationale optree.
As politieke skrywer gee sy 'n groot aantal essays, wat die beleid van haar tydperk kritiseer, en ekonomiese analises uit. Sy word later mede-uitgewer van die linkse koerant Die Rote Fahne.
Teen die einde van die jaar 1918 is sy een van die stigters van die Kommunistiese Party van Duitsland (KPD) en stel sy partyprogram saam. Na die mislukte Spartakus-opstand van 1919 is Rosa Luxemburg saam met Karl Liebknecht op 15 Januarie deur anti-republikeinse Freikorpslede in Berlyn vermoor. Die presiese omstandighede van hierdie politieke moord is nie bekend nie.
Rosa Luxemburg se teoretiese en praktiese werk vir die sosialistiese beweging en die internasionale solidariteit van die arbeidersklas en haar optrede teen militarisme en oorlog maak van haar een van die belangrikste politici van die vroeë 20ste eeu, wat ook buite haar party en Duitsland groot erkenning geniet.
Die jaarlikse herdenking van die moord op Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht, wat op die tweede Sondag van Januarie in Berlyn plaasvind, is nog steeds een van die grootste politieke betogings van Duitsland. Sedert die hereniging van Duitsland het dit egter afgeneem. Op 13 Januarie 2008 byvoorbeeld het 'n LLL-demonstrasie volgens die pers 10 000 en volgens die Duitse owerhede net 3 500 deelnemers gehad.[1]
Bronne[wysig | wysig bron]
- Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Rosa Luxemburg.
- Feliks Tych: Luksemburg (Rosalia). In: Polski Slownik Biograficzny. T. III/1. Wroclaw. 1973 ( )
- I. Jashborowskaja, J. Jewserow: Rosa Luxemburg. Biographische Skizze. Moskou. 1974 ( )
- Gilbert Badia: Rosa Luxemburg. Journaliste, Polémiste, Révolutionaire. Parys. 1975 ( )
- Aleksander Kochanski: Róza Luksemburg. Warskou. 1976 ( )
- Richard Abraham: Rosa Luxemburg. A life for the International. Oxford, Engeland. 1989 ( )
- Elzbieta Ettinger: Rosa Luxemburg. Ein Leben. ( )
- Norman Geras: Rosa Luxemburg. Kämpferin für einen emanzipatorischen Sozialismus. Londen. 1976 ( )
- Donald E. Shepardson: Rosa Luxemburg and the Noble Dream. Peter Lang Publications. New York. 1996. ISBN 0-8204-2739-X ( )
|
<urn:uuid:3b055563-cb7c-4d4a-bcd0-e07227e8c52a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Rosa_Luxemburg
|
2019-07-18T22:19:11Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00047.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999102
| false
|
Simondium
Jump to navigation
Jump to search
Simondium | |
Die NG kerk op Simondium | |
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Suid-Afrika |
---|---|
Provinsie | Wes-Kaap |
Distrik | Kaapse Wynlande |
Munisipaliteit | Drakenstein |
Tydsone | SAST (UTC+2) |
Die plekkie het in 1958 sy eie gemeente van die NG Kerk gekry, wat deel is van die Ring van die Paarl en in 2010 164 lidmate gehad het, vergeleke met 284 in 1990. Einde 2015 het dit teruggesak tot 132.
Sien ook[wysig | wysig bron]
Bronne[wysig | wysig bron]
- Gaum, dr. Frits (red.) (1989). Jaarboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerke 1990. Pretoria: Tydskriftemaatskappy van die Nederduitse Gereformeerde Kerk.
- Raper, P.E., 1987. A Dictionary of South African Place Names. Johannesburg: Lowry Publishers.
- Small, Mario (samesteller), 2009. Jaarboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerke 2010. Wellington: Tydskriftemaatskappy.
|
<urn:uuid:20d5cb06-b237-4c80-9fde-efed9a3929d3>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Simondium
|
2019-07-18T21:46:39Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00047.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998089
| false
|
Siphiwe Nyanda
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
Siphiwe Nyanda
Persoonlike besonderhede
Politieke party
African National Congress
Siphiwe Nyanda
is 'n Suid-Afrikaanse politikus.
Hierdie artikel is ’n
saadjie
. Voel vry om Wikipedia te help deur dit
uit te brei
.
s
b
w
Eerste kabinet van Jacob Zuma
(2009-2014)
President
Jacob Zuma
Adjunkpresident
Kgalema Motlanthe
Ministers
Richard Baloyi
Collins Chabane
Siyabonga Cwele
Rob Davies
Nkosazana Dlamini-Zuma
Geoff Doidge
Pravin Gordhan
Barbara Hogan
Tina Joemat-Pettersson
Trevor Manuel
Nosiviwe Mapisa-Nqakula
Noluthando Mayende-Sibiya
Membathisi Mdladlana
Edna Molewa
Angie Motshekga
Aaron Motsoaledi
Nathi Mthethwa
S'bu Ndebele
Maite Nkoana-Mashabane
Gugile Nkwinti
Siphiwe Nyanda
Blade Nzimande
Naledi Pandor
Dipuo Peters
Jeff Radebe
Tokyo Sexwale
Susan Shabangu
Sicelo Shiceka
Lindiwe Sisulu
Buyelwa Sonjica
Makhenkesi Stofile
Marthinus van Schalkwyk
Lulu Xingwana
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Siphiwe_Nyanda&oldid=1871222
"
Kategorieë
:
Politici van die African National Congress
Suid-Afrikaanse politici
Versteekte kategorie:
Saadjies
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Wikidata-item
Haal dié blad aan
Ander tale
English
Français
Slovenščina
Wysig skakels
Die bladsy is laas op 26 Desember 2018 om 22:27 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:a8aac0ba-3b9f-40cf-9bb2-8ad99dbf84d4>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Siphiwe_Nyanda
|
2019-07-18T22:25:28Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00047.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99367
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Basse-Terre" skakel
←
Basse-Terre
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Basse-Terre
:
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Noord-Amerika
(
← skakels
wysig
)
Nice
(
← skakels
wysig
)
Ottawa
(
← skakels
wysig
)
Parys
(
← skakels
wysig
)
Lille
(
← skakels
wysig
)
Nantes
(
← skakels
wysig
)
Hoofstad
(
← skakels
wysig
)
Lys van hoofstede
(
← skakels
wysig
)
Metz
(
← skakels
wysig
)
Straatsburg
(
← skakels
wysig
)
Lyon
(
← skakels
wysig
)
Marseille
(
← skakels
wysig
)
Grenoble
(
← skakels
wysig
)
Toulouse
(
← skakels
wysig
)
Orléans
(
← skakels
wysig
)
Quimper
(
← skakels
wysig
)
Avignon
(
← skakels
wysig
)
Perpignan
(
← skakels
wysig
)
Rennes
(
← skakels
wysig
)
Toulon
(
← skakels
wysig
)
La Rochelle
(
← skakels
wysig
)
Oranjestad
(
← skakels
wysig
)
Vannes
(
← skakels
wysig
)
Rouen
(
← skakels
wysig
)
Colmar
(
← skakels
wysig
)
Clermont-Ferrand
(
← skakels
wysig
)
Nanterre
(
← skakels
wysig
)
Arras
(
← skakels
wysig
)
Montpellier
(
← skakels
wysig
)
Washington, D.C.
(
← skakels
wysig
)
Nîmes
(
← skakels
wysig
)
Le Mans
(
← skakels
wysig
)
Bordeaux
(
← skakels
wysig
)
Saint-Étienne
(
← skakels
wysig
)
Troyes
(
← skakels
wysig
)
Havana
(
← skakels
wysig
)
Carcassonne
(
← skakels
wysig
)
San José, Costa Rica
(
← skakels
wysig
)
Tegucigalpa
(
← skakels
wysig
)
San Salvador
(
← skakels
wysig
)
Castries
(
← skakels
wysig
)
Meksikostad
(
← skakels
wysig
)
Angers
(
← skakels
wysig
)
Angoulême
(
← skakels
wysig
)
Dijon
(
← skakels
wysig
)
Agen
(
← skakels
wysig
)
Sjabloon:Hoofstede in Noord-Amerika
(
← skakels
wysig
)
Besançon
(
← skakels
wysig
)
Belmopan
(
← skakels
wysig
)
Guatemala-stad
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Basse-Terre
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:5df03d01-6d0a-4dde-b0c6-dedc30e6045c>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Basse-Terre
|
2019-07-18T21:43:12Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00047.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998639
| false
|
31 Augustus
datum
<< | Augustus 2018 | >> | ||||
So | Ma | Di | Wo | Do | Vr | Sa |
1 | 2 | 3 | 4 | |||
5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | |
Al die dae |
Inhoud
GebeureWysig
- 1492 – Pous Alexander VI stel sy eerste kardinaal aan, sy neef Juan de Borja Lanzol de Romani, aartsbiskop van Monreale.
- 1522 – Pous Adrianus VI word gekroon deur kardinaal Marco Comaro.
- 1552 – Pous Julius III stig die Collegium Germanicum.
- 1888 – Jack the Ripper eis sy eerste slagoffer.
- 1920 – Die eerste radio nuusuitsending word in Detroit, Michigan gemaak.
- 1923 – Ruanda-Urundi word 'n Belgiese protektoraat.
- 1929 – Die spoorlyn tussen Messina en Beitbrug word geopen.
- 1939 – Duitse troepe val 'n Duitse radiostasie aan vermom as Poolse troepe, wat lei tot die Duitse Inval van Pole.
- 1955 – 'n VN bemiddelde skietstilstand met Israel oor die Gasa grensgeskil word deur Egipte aanvaar.
- 1957 – Die Federasie van Maleia word onafhanklik van die Verenigde Koninkryk na 'n middernagtelike oorhandigingseremonie.
- 1962 – Trinidad en Tobago word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik.
- 1977 – Ian Smith se regerende Rhodesian Front wen al 50 setels wat vir wit kiesers gereserveer word in die Rhodesiese algemene verkiesing en verslaan die reggesindes wat van die party afgeskei het om die Rhodesian Action Party te vorm beslissend.
- 1991 – Kirgisië word van die Sowjetunie onafhanklik.
- 1992 – Pascal Lissouba word ingehuldig as president van die Republiek van Kongo na 'n veelparty presidensiële verkiesing en beëindig daarmee 'n lang tydperk van eenparty marxistiese regering.
- 1994 – Die Ierse republikeinse leër kondig 'n algehele staking in militêre optrede aan na 25 jaar van bomaanval- en sluipmoordgeweld.
- 1997 – Prinses Diana, die Prinses van Wallis, sterf in 'n motorongeluk in Parys, Frankryk.
- 2006 – Neotel, die tweede verskaffer van vastelyntelekommunikasiedienste in Suid-Afrika en Telkom se eerste mededinger, word in Johannesburg bekendgestel.
GeboortesWysig
- 12 – Caligula, keiser van die Romeinse Ryk († 41).
- 161 – Commodus, Romeinse keiser († 192).
- 1863 – Johannes Egbertus Vixseboxse, Nederlands-gebore Suid-Afrikaanse argitek en bouaannemer († 1943).
- 1880 – Wilhelmina, koningin van Nederland († 1962).
- 1907 – Ramon Magsaysay, Filippynse politikus en president († 1957).
- 1934 – Raymond Buckland, Brits-gebore Amerikaanse skrywer († 2017).
- 1957 – Rachelle Greeff, Afrikaanse joernalis en skrywer.
- 1970 – Debbie Gibson, Amerikaanse sangeres en aktrise.
- 1984 – Charl Schwartzel, Suid-Afrikaanse professionele gholfspeler.
SterftesWysig
- 1422 – Hendrik V van Engeland, koning van Engeland (* 1387).
- 1814 – Arthur Phillip, die eerste goewerneur van Nieu-Suid-Wallis en stigter van die nedersetting wat tans Sydney heet (* 1738).
- 1980 – Chris Burger, heelagter van die WP, sterf nadat hy sy nek die vorige dag in 'n rugbywedstryd teen die Vrystaat gebreek het.
- 1997 – Prinses Diana, Prinses van Wallis (* 1 Julie 1961).
- 1998 – Gerhard Beukes, Afrikaanse skrywer (* 1913).
- 2014 – Ollie Viljoen, 'n Afrikaanse musikant, storieverteller, TV-regisseur en aanbieder van RSG se vastrap-program (* 1939).
- 2018 – Marinus Wiechers, Suid-Afrikaanse regsman en grondwetkenner (* 1937).
Vakansies, vierings, en waarnemingsdaeWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met 31 August. |
|
<urn:uuid:e9b21030-f4c5-4989-a433-276a04d9e03b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/31_Augustus
|
2019-07-23T23:03:27Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00127.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999585
| false
|
4 Augustus
datum
<< | Augustus 2018 | >> | ||||
So | Ma | Di | Wo | Do | Vr | Sa |
1 | 2 | 3 | 4 | |||
5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | |
Al die dae |
Inhoud
GebeureWysig
- 1496 – Die Spanjaarde onder leiding van Bartholomew Columbus, die broer van Christophorus Columbus, stig Santo Domingo, die oudste Europese nedersetting in die Amerikas en tans hoofstad van die Dominikaanse Republiek.
- 1578 – Marokkaanse magte verslaan Portugese troepe in die Slag van Alcazarquivir.
- 1609 – 'n Orkaan, wat oor Nieu-Engeland woed en waardeur 'n skip naby Bermuda vergaan, lewer die inspirasie vir William Shakespeare se toneelstuk The Tempest.
- 1690 – Pous Alexander VIII veroordeel die Galliese Vryhede.
- 1693 – Die tradisionele datum vir die uitvinding van sjampanje deur Dom Perignon.
- 1704 – Brits-Nederlandse troepe beset Gibraltar.
- 1730 – Pous Clemens XII stel sy neef Neri Maria Corsini, apostoliese protonotarius aan as kardinaal.
- 1782 – Wolfgang Amadeus Mozart trou met Constanze Weber.
- 1782 – Die Grosvenor strand sowat 50 km noord van Port St. Johns.
- 1821 – Francesco Saverio Castiglioni (later Pous Pius VIII) word groot-penitentiarius van die Kurie en biskop van Frascati.
- 1903 – Pous Pius X volg Pous Leo XIII op as 257ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.
- 1912 – Die 53-jarige Noorweegse skrywer Knut Hamsun voltooi sy romantrilogie "Die swerwer".
- 1914 – Eerste Wêreldoorlog: Duitse troepe val België binne. Die Verenigde Koninkryk verklaar oorlog teen Duitsland en die VSA verklaar neutraliteit.
- 1916 – Die VSA koop die Maagde-eilande (in die oostelike deel van die Karibiese see) vir $25 miljoen van Denemarke.
- 1931 – Kurt Tucholsky se beroemde stelling Soldate is moordenaars verskyn in die tydskrif Die Weltbühne.
- 1944 – 'n Nederlandse informant lei die Gestapo na waar Anne Frank en haar familie gevind word.
- 1954 – Nooiensvlug van Brittanje se eerste supersoniese vegvliegtuig, P-1 English Electric Lightning.
- 1964 – FBI agente ontdek die liggame van drie vermiste burgerregtewerkers by 'n dam naby Philadelphia, Mississippi.
- 1964 – Die Amerikaanse Lugmag begin met die bombardering van Noord-Viëtnam.
- 1983 – Thomas Sankara word President van Bo-Volta.
- 1984 – Bo-Volta wysig sy naam na Burkina Faso.
- 1990 – Vir die eerste keer sedert die einde van die Tweede Wêreldoorlog land 'n Lufthansa-vliegtuig op die Oos-Berlynse Schönefeld-lughawe.
- 1991 – Die Griekse skip die Oceanos sink langs die kus van Suid-Afrika.
- 1996 – Josia Thugwane, is die eerste swart Suid-Afrikaanse atleet wat 'n goue Olimpiese medalje verwerf - tydens die Atlanta Olimpiese Spele in die marathon.
- 2010 – Keniaanse kiesers stem in 'n referendum ten gunste van 'n nuwe grondwet wat onder meer die president se bevoegdhede beperk.
GeboortesWysig
- 1521 – Giambattista Catagna (later Pous Urbanus VII), die 228ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk († 1590).
- 1805 – William Rowan Hamilton, wiskundige, natuurkundige en filosoof, te Dublin, Verenigde Koninkryk (tans Ierland)
- 1859 – Knut Hamsun, Noorweegse romanskrywer, Nobelpryswenner vir Letterkunde in 1920 († 1952)
- 1900 – Elizabeth Bowes-Lyon, voormalige Britse koningin († 2002).
- 1901 – Louis Armstrong, Amerikaanse jazz-trompetspeler en -sanger († 1971).
- 1938 – John Gainsford, 'n Springbokrugby speler († 2015).
- 1955 – Gerrie Coetzee, Suid-Afrikaanse bokser en voormalige wêreldswaargewigbokskampioen.
- 1961 – Barack Obama, 44ste President van die Verenigde State van Amerika
|
<urn:uuid:31ea5e01-5ee1-46de-98ce-61f81aa1fbd8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/4_Augustus
|
2019-07-23T22:36:07Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00127.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999115
| false
|
Butha-Buthe
Butha-Buthe | |
Butha-Buthe se hoofstraat | |
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Lesotho |
---|---|
Distrik | Butha-Buthe |
Tydsone | SAST (UTC+2) |
Butha-Buthe is 'n dorp in die noorde van Lesotho. Dit is net suid van die Caledonrivier en 18 km vanaf Fouriesburg wat aan die Suid-Afrikaanse kant is. Caledonspoort, die doeanepos, is tussen die twee lande. Moshoeshoe, 'n opperhoof en stigter van die Basotho-volk is naby Butha-Buthe gebore.
|
<urn:uuid:bcecae60-df46-4ea5-8047-390b9098eb8c>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Butha-Buthe
|
2019-07-17T15:33:11Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525312.3/warc/CC-MAIN-20190717141631-20190717163631-00471.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.989162
| false
|
Faf de Klerk
Jump to navigation
Jump to search
Francois de Klerk in 2017 | |||||
Volle naam | Francois de Klerk | ||||
---|---|---|---|---|---|
Bynaam | Faf | ||||
Geboortedatum | 19 Oktober 1991 | ||||
Geboorteplek | Nelspruit, Suid-Afrika | ||||
Lengte | 1,72 m | ||||
Gewig | 80 kg | ||||
Skool | Hoërskool Waterkloof | ||||
Beroep | Professionele Rugbyspeler | ||||
Rugbyloopbaan | |||||
Loopbaan as speler | |||||
Posisie(s) | Skrumskakel | ||||
Springbokno. | 870 | ||||
Jeugspanne | |||||
Jare | Span | ||||
2007–2009 2010–2011 |
Blou Bulle Goue Leeus | ||||
Professionele / senior klubs | |||||
Jare | Klub / span | Weds | (pte) | ||
2017– | Sale Sharks | 24 | (118) | ||
korrek soos op 28 Mei 2018. | |||||
Provinsiale- / Staatspanne | |||||
Jare | Klub / span | Weds | (pte) | ||
2012–2013 2016–2017 |
Pumas Goue Leeus |
56 3 |
(20) (0) | ||
korrek soos op 28 Mei 2018. | |||||
Superrugby | |||||
Jare | Klub / span | Weds | (pte) | ||
2014–2017 | Lions | 65 | (72) | ||
korrek soos op 28 Mei 2018. | |||||
Nasionale span(ne) | |||||
Jare | Land | Weds | (pte) | ||
2016– | Suid-Afrika | 18 | (10) | ||
korrek soos op 17 September 2018. |
Francois "Faf" de Klerk (gebore in Nelspruit, 19 Oktober 1991) is ’n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat vir die Lions op skrumskakel speel in die Superrugbyreeks.[1] Hy het voorheen vir die Pumas in die Curriebeker- en Vodacombeker-reekse gespeel.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Lions (11 Februarie 2014). "2014 Lions Super Rugby squad". Persberig. http://www.lionsrugby.co.za/lionsnews.aspx?item=4128&multiid=1010&archive=0. Besoek op 11 Februarie 2014.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- Francois de Klerk by SARugby.co.za
- Faf de Klerk by www.genslin.us/bokke
- Francois de Klerk by itsrugby.co.uk
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. |
|
<urn:uuid:7a8611f7-8a7f-48d2-88ac-231c74823767>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Faf_de_Klerk
|
2019-07-17T14:56:51Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525312.3/warc/CC-MAIN-20190717141631-20190717163631-00471.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.984301
| false
|
Kategorie:Grotte van Suid-Afrika
Jump to navigation
Jump to search
Bladsye in kategorie "Grotte van Suid-Afrika"
Die volgende 8 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 8.
|
<urn:uuid:10451324-93d8-4010-ae9a-cc2cda8fae84>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Grotte_van_Suid-Afrika
|
2019-07-17T14:54:53Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525312.3/warc/CC-MAIN-20190717141631-20190717163631-00471.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998342
| false
|
Jesus van Nasaret
Jesus van Nasaret | |
Gebore | 8–2 v.C. Betlehem, Judea, Romeinse Ryk |
---|---|
Oorlede | 29–36 n.C. Jerusalem, Judea, Romeinse Ryk |
Ouers | Maagd Maria en Josef van Nasaret |
Bekend vir | Stigter van die Christendom |
Jesus van Nasaret (8–2 v.C. tot 29–36 n.C.),[1] ook algemeen bekend as Jesus, is die sentrale figuur in die Christendom en is ook 'n belangrike figuur in verskeie ander gelowe. Daar word ook na hom verwys as Jesus Christus, waar "Christus" afkomstig is vanaf die Griekse Χριστός (Christós) wat "Gesalfde een" beteken en verwant is aan die Hebreeus-afgeleide "Messias". Die naam "Jesus" is afkomstig van die vernederlandse vorm van die Griekse Ίησους (Iesoûs), wat self 'n Hellenisering van die Hebreeus-Aramese ישוע (Jesjoea of Jesjoe) is, wat beteken "JHWH red".
Christelike sienings oor Jesus fokus op die geloof dat Jesus die Messias is wie se koms in die Ou Testament van die Bybel voorspel word en dat hy opgestaan het uit die dood. Die meeste Christene glo dat Jesus die verpersoonliking van God is en dat hy gekom het om verlossing en versoening met God te bied. Nie-trinitaristiese Christene erken verskeie ander interpretasies rakende Jesus se goddelikheid.
Jesus het self geen geskrewe werke nagelaat nie en die hoofbronne van inligting rakende Jesus se lewe en sy leerstellings is die vier kanonieke Evangelies van die Nuwe Testament: Matteus, Markus, Lukas en Johannes en 'n aantal apokriewe skrifte. Meeste geleerdes van geskiedenis van Bybelstudie stem saam dat Jesus 'n Galilese Jood was, dat hy as 'n leraar en 'n geneser beskou was, dat hy deur Johannes die Doper gedoop was en gekruisig was in Jerusalem onder die bevel van die Romeinse goewerneur, Pontius Pilatus, na beskuldigings van opruiing teen die Romeinse Ryk.[2][3] Baie min moderne geleerdes glo dat Jesus se bestaan bevraagteken kan word of 'n mite is,[4] terwyl ander geleerdes op teenkanting teen hierdie bewerings fokus.[5]
In Islam word Jesus (oor die algemeen getranslitereer as Isa) as een van God se mees geliefde en belangrikste profete beskou, asook 'n bringer van heilige skrifte, 'n wonderwerker en die Messias. Moslems deel egter nie die Christelike geloof in die kruisiging of die goddelikheid van Jesus nie, maar glo dat Jesus se kruisiging 'n goddelike illusie was en dat hy liggaamlik in die hemel opgeneem is. Uit die Koran: 4:157: "en omdat hulle sê: Ons het die Messias, Jesus, die seun van Maria, die boodskapper van Allah, omgebring ~ en hulle het hom nie gedood nie, en ook nie tot die dood toe gekruisig nie, maar dit het vir hulle gelyk asof dit so is. En hulle wat hieroor verskil, twyfel voorwaar daaraan. Hulle het geen kennis daaromtrent nie, maar volg slegs ’n vermoede, en hulle het hom beslis nie doodgemaak nie." Die meeste Moslems glo ook dat hy na die aarde sal terugkeer saam met die Mahdi, wanneer die aarde met sonde en onreg gevul word met die koms van Islam se Antichris-agtige Dajjal.
Inhoud
- 1 Chronologie
- 2 Lewe en leer, soos in die Evangelies
- 3 Boodskap
- 4 Geskiedkundige egtheid
- 5 Religieuse sienings
- 5.1 Status as 'n profeet
- 5.2 Christelike sienings
- 5.3 Islamitiese sienings
- 5.4 Judaïstiese sienings
- 5.5 Boeddhistiese sienings
- 5.6 Hindoeïstiese sienings
- 5.7 Bahá'í-sienings
- 5.8 Mandaeïstiese sienings
- 5.9 Ander sienings
- 5.10 Spekulatiewe teorieë en omstrede sienings
- 6 Nalatenskap
- 7 Sien ook
- 8 Verwysings
- 9 Bronnelys
- 10 Eksterne skakels
Chronologie[wysig | wysig bron]
Die fynste beskrywing van Jesus se geboorte kom uit die Evangelie volgens Matteus (wat waarskynlik tussen 65 en 90 n.C. geskryf is)[6] en die Evangelie volgens Lukas (wat waarskynlik tussen 65 en 100 n.C. geskryf is).[7] Geleerdes bly debatteer oor die besonderhede van Jesus se geboorte en min beweer dat hulle die presiese jaar of datum van sy geboorte of dood ken.
Dit is moeilik om Jesus se geboorte te dateer, aangesien baie bronne uit die tydperk nou verlore is en meer as 1900 jaar verloop het sedert die Evangelies geskryf is. Die evangelies volgens Matteus en Lukas maak geen melding van Jesus se geboortedatum of -jaar nie. In die Westerse Christendom word sy geboorte tradisioneel op 25 Desember as Kersfees gevier; die vieringsdatum kan tot in 330 nagetrek word, toe dit deur Romeinse Christene gevier is. Voor dit was Jesus se geboorte egter oor die algemeen op 6 Januarie gevier, as deel van die fees van teofanie (godsverskyning),[8] ook bekend as die Driekoningefees, wat nie slegs Jesus se geboorte herdenk het nie, maar ook sy doop deur Johannes in die Jordaanrivier en moontlik ander gebeurtenisse in sy lewe. Baie Oosterse Christene vier Kersfees op die 7de Januarie omdat hulle steeds die Juliaanse kalender gebruik, waarvolgens 25 Desember ooreenstem met 7 Januarie op die Gregoriaanse kalender, wat nou algemeen gebruik word. Sommige geleerdes wys daarop dat Lukas se beskrywing van skaapwagters en hulle aktiwiteite op 'n datum in die lente of somer aandui.[9] Ander geleerdes beweer dat die datum (25 Desember) gekies is omdat die Christene die kult van die onoorwonne son (Sol Invictus), wat vroeër hierdie datum as 'n feesdag gebruik het, wou teësit of absorbeer en dat Romeinse keisers in die 3de eeu hierdie datum as 'n Christelike feesdag bevorder het in pogings om 'n nuwe ryksgodsdiens te skep. Die pous, Benedictus XVI, het hierdie bewerings aangeveg en gesê dat 25 Desember verkry is deur slegs nege maande by 25 Maart te tel, die dag wat as Jesus se bevrugting gevier word (die Mariaboodskapfees).[10]
In die 247de jaar gedurende die Diokletianus-kalenderera (gebaseer op Diokletianus se styging na die Romeinse troon), het Dionusios Eksiguus probeer om die aantal jare sedert Jesus se geboorte vas te stel en 'n syfer van 753 jaar ná die stigting van Rome gekry. Dionusios het toe Jesus se geboorte as 25 Desember 1 v.C. aangeteken ("voor Christus") en die volgende jaar as 1 n.C. ("na Christus") aangewys en so die stelsel van jaarbeskrywing geskep. Dié stelsel is in die jaar 532 geskep en is amper twee eeue later aanvaar en die het gevestigde kalender van die Westerse wêreld geword.
Die Evangelies van Lukas en Matteus plaas Jesus se geboorte tydens die Heerskappy van Herodes. Lukas beskryf sy geboorte as tydens die Romeinse goewerneurskap van Sirenius onder Keiser Augustus en het ook die eerste sensus van die Romeinse provinsies van Sirië en Judea ingesluit. Die eerste-eeuse Joodse geskiedkundige Flavius Josefus, plaas die goewerneurskap en die sensus in die jaar 6 n.C. (Lukas verwys ook hierna in Handelinge 5:37), lank na die dood van Herodes in 4 v.C.. Debatte rondom die saak vra of die bronne versoen kan word deur 'n vroeër goewerneurskap aan Sirenius in Sirië toe te ken en of 'n vroeë sensus moontlik plaasgevind het, en, indien nie, welke bron dan foutief is.[11]
Die datum van Jesus se dood is ook nie duidelik nie. Die Evangelie van Johannes beskryf die kruisiging as direk voor die Pesach (die Joodse Paasfees) op Vrydag 14 Nisan, waar die sinoptiese evangelies (Matteus, Markus en Lukas) (behalwe Markus 14:2) Jesus se Laaste Avondmaal as die Pasgamaal van Vrydag 15 Nisan beskryf. Sommige geleerdes beweer egter dat die sinoptiese weergawe in harmonie is met die weergawe in Johannes.[12] Die Jode het verder 'n lunêr-solêre kalender gevolg, wat die fases van die maan as datums gebruik het en berekenings met 'n presiese datum in 'n sonkalender vermoeilik.
Lewe en leer, soos in die Evangelies[wysig | wysig bron]
Genealogie en familie[wysig | wysig bron]
Van die vier evangelies gee slegs Matteus en Lukas 'n beskrywing van Jesus se genealogie. Die weergawes in die twee evangelies verskil egter aansienlik en verskeie teorieë is voorgestel om die verskille te verduidelik.[13] Beide weergawes beskryf Jesus as 'n nakomeling van Koning Dawid en van Abraham. Hierdie lyste is identies tussen Abraham en Dawid, maar verskil tussen Dawid en Josef. Matteus begin met Salomo en noem al die konings van Judea tot die laaste koning, Jojagin. Ná Jojagin het die lyn konings geëindig toe die Babiloniërs Judea ingeneem het. Volgens Matteus is Jesus dus die wettige erfgenaam van die troon van Israel. Lukas se stamboom is langer as Matteus s'n en gaan terug tot by Adam en verskaf ook meer name tussen Dawid en Jesus.
Josef, Maria se man, verskyn in beskrywings van Jesus se kinderjare. Daar word egter geen melding van hom gemaak tydens die prediking van Jesus nie. Johannes se weergawe van Jesus se oorgawe van Maria aan die sorg van die "dissipel vir wie hy baie lief was" tydens sy kruising, dui daarop dat Josef teen die tyd reeds gesterf het.[14]
Die Nuwe Testamentboeke Matteus, Markus en Galasiërs beskryf Jesus se familie, insluitend broers en susters.[15] Lukas maak ook melding van Elisabet, die moeder van Johannes die Doper, en noem haar 'n "bloedverwant" van Maria (Lukas 1:36) wat Johannes 'n vêrlangse familielid van Jesus sou maak.
Geboorte en vroeë lewe[wysig | wysig bron]
Volgens Matteus en Lukas was Jesus in Betlehem, Judea, gebore aan Maria, 'n maagd, deur 'n wonderwerk van die Heilige Gees. Die Evangelie van Lukas gee 'n verslag van die engel Gabriël wat Maria besoek om haar mee te deel dat sy gekies is om die Seun van God te baar (Lukas 1:26-38). Volgens Lukas het Keiser Augustus Maria en Josef indirek geforseer om hulle tuiste in Nasaret te verlaat en na die huis van Josef se voorvaders, die huis van Dawid, te gaan vir die sensus van Sirenius.
Na Jesus se geboorte was die paartjie geforseer om 'n krip in plaas van 'n kinderbed te gebruik, te wyte aan 'n tekort aan akkommodasie (Lukas 2:1-7). Volgens Lukas het 'n engel Jesus se geboorte aan skaapwagters aangekondig wat hulle skape verlaat het om die nuutgebore kind te aanskou en daarna die gebeurtenis aan die area verkondig het. Matteus verwys na die Wyse Manne of "sterrekykers" wat geskenke aan Jesus gebring het; hulle het 'n ster gesien het en geglo dat dit die geboorte van die Koning van die Jode aangekondig het (Matteus 2:1-12).
Jesus se tuiste in sy kinderjare word geïdentifiseer as die dorpie Nasaret in Galilea. Behalwe vir sy familie se reistog na Egipte tydens se eerste jare (in 'n poging om die bevole kindermoorde van Herodes te ontsnap) en 'n kort reis na Tirus en Sidon (tans Libanon), plaas die Evangelies al die ander gebeure in Jesus se lewe in antieke Israel.[16] Volgens Matteus het die familie in Egipte gebly tot Herodes se dood, waarna hulle na Nasaret teruggekeer het om te vermy dat hulle onder die gesag van Herodes se seun en opvolger in Judea, Herodes Argelaos, sou woon (Matteus 2:19-32).
Slegs Lukas vertel dat Jesus as kind verlore geraak het, maar dat sy ouers hom gevind het in 'n tempel waar hy besig was om mense te leer (Lukas 2:41-52). Die gebeurtenis is die enigste gebeurtenis tussen Jesus se babajare en doop wat in enige van die kanonieke Evangelies genoem word. Volgens Lukas was Jesus "omtrent dertig jaar oud" toe hy gedoop was en "met sy werk begin het" (Lukas 3:23). In Markus word daar na Jesus verwys as 'n timmerman. Matteus verwys na Jesus as die seun van 'n timmerman, wat mag beteken dat Jesus tydens sy eerste 30 jaar timmer saam met sy vader beoefen het (Markus 6:3, Matteus 13:55).
Doop en versoeking[wysig | wysig bron]
Al drie die sinoptiese Evangelies beskryf die Doop van Jesus deur Johannes die Doper, 'n gebeurtenis wat Bybelse vakkundiges as die beginpunt van Jesus se openbare prediking beskryf. Volgens hierdie verhalings het Jesus na die Jordaanrivier gekom waar Johannes aan 'n skare gepreek het en mense uit die skare gedoop het. Volgens Matteus is Johannes aanvanklik huiwerig om Jesus te doop en sê hy dat Jesus eerder hom moet doop. Jesus het egter aangedring: "nogtans moet jy dit nou doen, want op hierdie manier moet ons aan die wil van God voldoen".[17] Na Jesus gedoop en uit die water uit opgekom het, skryf Markus dat Jesus "die hemel sien oopskeur en die Gees soos 'n duif na Hom toe sien neerdaal" en dat 'n stem uit die hemel aan hom gesê het "Jy is my geliefde Seun. Oor Jou verheug Ek My". (Markus 1:1-10). Die Evangelie volgens Johannes sluit nie die doop van Jesus in nie, maar getuig dat Jesus die persoon is waaroor Johannes die Doper gepreek het – die Seun van God.
Na sy doop het God Jesus na die woestyn gelei waar hy vir veertig dae en veertig nagte gevas het (Matteus 4:1-2). Tydens hierdie tyd het die duiwel aan hom verskyn en hom drie keer in die versoeking gebring. Elke keer het Jesus die versoeking weerstaan met 'n aanhaling uit die boek van Deuteronomium. Die duiwel het verdwyn en engele het gekom en voedsel aan Jesus gebring.[18]
Prediking[wysig | wysig bron]
Volgens die Evangelies het Jesus, as die Messias, gekom om "sy lewe te gee as losprys vir baie mense" en die "evangelie van die koninkryk van God [te] verkondig" (Markus 10:45, Lukas 4:43). Deur die loop van Jesus se loopbaan as prediker en leraar word verskeie wonderwerke aan hom toegeskryf, soos genesings, duiweluitdrywings, om op water te loop, om water in wyn te verander en 'n aantal mense, soos Lasarus, uit die dood uit op te wek.[19]
Die Evangelie van Johannes beskryf drie verskillende Pasgas in die loop van Jesus se prediking. Dit dui aan dat Jesus vir 'n periode van drie jaar gepreek het, alhoewel sommige interpretasies van die sinoptiese evangelies slegs een jaar voorstel.[20] Die fokus van Jesus se prekings was hoofsaaklik sy getrouste volgelinge, die Twaalf Dissipels, alhoewel baie van sy ander volgelinge as dissipels beskou was. Die Twaalf Dissipels en ander wat getrou aan Jesus was, was almal Jode, soos gewys deur Jesus se verklaring dat sy missie slegs op diegene uit die huis van Israel fokus (Matteus 14:24) en deur die feit dat die dissipels slegs na sy dood met Paulus saamgestem het dat die evangelie ook aan onbesnede heidene geleer moet word.[21] Jesus het 'n apokaliptiese gevolg gelei: hy het gepreek dat die einde van die wêreld onverwags sou aanbreek en dat hy sou terugkeer om die wêreld te oordeel, veral deur hulle behandeling van die kwetsbares; vir hierdie redes het hy sy volgelinge vermaan om altyd gelowig en op hulle hoede te wees. Jesus het ook geleer dat berou nodig is om die hel te ontsnap en het belowe om die ewige lewe te gee aan diegene wat in hom glo (Johannes 3:16-18).
Op die hoogtepunt van Jesus se loopbaan as prediker het hy groot skares gelok wat duisende mense getel het, hoofsaaklik in die areas van Galilea en Perea (moderne Israel en Jordaan, respektiewelik). Sommige van Jesus se bekendste leerstellings kom uit die Bergrede, wat die Saligsprekinge en die Onse Vader ingesluit het. Jesus het dikwels gelykenisse gebruik, soos die Gelykenis van die verlore seun en die Gelykenis van die saaier. Sy leerstellings het onvoorwaardelike, selfopofferende liefde vir God en ander mense aangemoedig. Tydens sy preke het hy oor diens en nederigheid gepreek, sowel as vriende en die behoefte om die gees van die wet, sowel as die letter, te volg.[22]
Jesus het ook dikwels met die gemeenskap se uitgeworpenes vergader, soos die tollenaars, insluitende die apostel Matteus; toe die Fariseërs beswaar teen Jesus se vergadering met sondaars eerder as die goedgelowiges aanteken, het hy geantwoord dat dit die sieklikes is wat 'n geneeskundige kort, nie die gesondes nie.[23] Volgens Lukas en Johannes het Jesus ook pogings aangewend om sy leer tot die Samaritane uit te brei, wat 'n ander vorm van die Israelitiese geloof aangehang het. Die poging word weerspieël in sy preek aan die Samaritane van Sigar, wat hulle bekering tot gevolg gehad het.[24]
Volgens die sinoptiese evangelies het Jesus drie van sy apostels, Petrus, Johannes en Jakobus, na die bo-punt van 'n berg geneem om te bid. Daar het Jesus van gedaante verander: sy gesig het geskyn soos die son en sy klere was 'n briljante wit. Elia en Moses het langs hom verskyn. 'n Helder wolk het oor hulle gekom en 'n stem uit die hemel het gesê "dit is my geliefde Seun or wie Ek My verheug".[25] Die evangelies gee ook weer dat Jesus, nader aan die einde van sy prediking, sy dissipels begin waarsku het oor sy dood en opstanding (Matteus 16:21–28).
Arrestasie, verhoor en dood[wysig | wysig bron]
Volgens die sinoptiese evangelies het Jesus tydens Pasga saam met sy volgelinge na Jerusalem gekom, waar 'n groot skare hom tegemoet gekom het en geskree het "Prys Hom! Loof Hom wat in die Naam van die Here kom!".[26] Na sy binnekoms het Jesus 'n versteuring by Herodus se tempel veroorsaak deur die tafels van die geldwisselaars om te keer en te verklaar dat hulle die tempel in 'n "rowersnes" verander het (Markus 11:17). Later daardie week het Jesus die Pasgamaal saam met sy dissipels gedeel, 'n gebeurtenis wat later as die Laaste Avondmaal bekend sou staan. Tydens hierdie maaltyd het hy voorspel dat hy deur een van sy dissipels verraai sou word en dan tereggestel sou word. Hy het brood en wyn geëet en gedrink en gesê "Dit is my liggaam wat vir julle gegee word" en "Hierdie beker is die nuwe verbond, beseël deur my bloed, wat vir julle vergiet word" (Lukas 22:7-20). Na die maaltyd het Jesus en sy dissipels in die Tuin van Getsémané gaan bid.
Terwyl hulle in die tuin was, was Jesus gearresteer deur tempelwagte onder bevel van die Sanhedrin (die Joodse Raad) en die hoë priester, Kajafas.[27] Die arrestasie het in die geheim tydens die nag gebeur, sodat 'n oproer vermy kon word, siende dat Jesus oor die algemeen 'n gewilde persoon was (Markus 14:2). Judas Iskariot, een van Jesus se apostels, het Jesus verraai deur hom met kus aan die wagte te identifiseer. Simon Petrus, 'n ander apostel, het sy swaard gebruik om een van Jesus se gevangenemers aan te val en het sy oor afgesny. Volgens Lukas het Jesus Simon beveel om op te hou en het hy die "oor aangeraak en hom genees".[28] Jesus het aan Simon Petrus gesê "almal wat na die swaard gryp, sal deur die swaard omkom" (Matteus 26:52). Na sy arrestasie het Jesus se apostels hulself verskuil.
Tydens Jesus se verhoor het die hoë priesters en bejaardes aan hom gevra "Dan is jy die Seun van God?", en na hy geantwoord het "Dit is soos julle sê: Ek is!" het hulle hom aan godslastering skuldig bevind.[29] Die hoë priesters het hom daarna aan die Romeinse goewerneur, Pontius Pilatus, oorgegee, gebaseer op 'n beskuldiging van sedisie, omdat hy beweer het dat hy die Koning van die Jode is.[30] Toe Jesus voor Pilatus kom, het Pilatus hom gevra "Is jy die koning van die Jode?", waarop Jesus geantwoord het "Dit is soos u sê". Volgens die evangelies het Pilatus persoonlik nie gevoel dat Jesus skuldig was aan 'n misdaad teen die Romeine nie en, omdat daar met die Pasga 'n tradisie was waartydens die Romeinse goewerneur een gevangene kan vrystel,[31] het Pilatus die skare 'n keuse gegee tussen Jesus van Nasaret en 'n rebel genaamd Barabbas. Die skare het gekies dat Barabbas vrygelaat word en dat Jesus gekruisig word. Pilatus het sy hande gewas om sy onskuld in die ongeregtigheid van die keuse aan te toon.[32]
Volgens al vier die evangelies het Jesus kort voor laatmiddag by Kalvarie gesterf, ook bekend as Golgota of die Kruisberg. Die ryk Judees, Josef van Arimatea ('n lid van die Sanhedrin volgens Markus en Lukas), het toestemming van Pilatus verkry om Jesus se liggaam in besit te neem en hy het dit na Jesus se dood in 'n grafkelder geplaas.[33] Volgens Johannes is Josef deur Nikodemus bygestaan en het dié hom gehelp om Jesus te begrawe (Nikodemus verskyn ook in ander dele van Johannes se evangelie) (Johannes 19:38–42). Die drie sinoptiese evangelies beskryf 'n verduistering van die hemel vanaf twaalf tot drie in die middag en Matteus maak ook melding van 'n aardbewing (Matteus 27:51).
Opstanding en Hemelvaart[wysig | wysig bron]
Volgens die evangelies het Jesus uit die dood uit opgestaan op die derde dag na sy kruisiging.[34] Die Evangelie volgens Matteus vertel van 'n engel wat naby Jesus se grafkelder verskyn het en sy opstanding aan Maria Magdalena en "die ander Maria" aangekondig het toe die vrouens opgedaag het om Jesus se liggaam te salf.[35] Volgens Lukas was daar twee engele (Lukas 24:4) en volgens Markus was dit 'n jongman in lang, wit klere (Markus 16:5). Die langer einde van Markus vertel dat Jesus op die oggend van sy opstanding eers aan Maria Magdalena verskyn het (Markus 16:9). Johannes vertel hoe, toe Maria in die graf ingekyk het, twee engele aan haar gevra het hoekom sy huil; en soos sy omgedraai het, het sy Jesus eers herken toe hy haar naam genoem het (Johannes 20:11-18).
Die Handelinge van die Apostels vertel dat Jesus oor die volgende veertig dae aan verskeie mense in verskeie plekke verskyn het. Ure na sy opstanding het hy aan twee reisigers op pad na Emmaus verskyn (Lukas 24:13–35). Hy het aan sy vergaderde dissipels op die aand na sy opstanding verskyn (Johannes 20:19). Alhoewel sy leerstellings spesifiek tot Jode gerig was, het Jesus sy apostels na die heidene gestuur met die Groot Opdrag en het hy na die Hemel opgevaar, terwyl 'n wolk hom uit hul sig gehou het. Volgens die Handelinge het Paulus van Tarsus 'n visioen van Jesus gehad tydens sy tog na Damaskus. Jesus het belowe dat hy weer sou kom om die res van die Messias-voorspelling uit te voer.[36]
Vervulling van voorspelling[wysig | wysig bron]
Die Evangelies bied Jesus se geboorte, lewe, dood en opstand as vervulling van voorspellings wat in die Hebreeuse Bybel gevind kan word. Sien byvoorbeeld die maagdelike geboorte, die vlug na Egipte, Immanuel (Jesaja 7:14) en die lydende dienaar (Jesaja 53).[37]
Boodskap[wysig | wysig bron]
Die Ryk van God[wysig | wysig bron]
Jesus van Nasaret se boodskap oor die Ryk van God het sentraal in sy verkondiging gestaan (vergelyk Markus 1:14) en aangesluit by profetiese en apokaliptiese Hebreeuse geskrifte soos dié van Jesaja en Daniël. Danksy die navorsingswerk van Johannes Weiß, Albert Schweitzer, Charles Harold Dodd, Werner Georg Kümmel, Ernst Käsemann en ander word hierdie komende ryk onder meer as 'n radikale wending in die menslike bestaan geïnterpreteer wat nie deur die mens self nie, maar deur God veroorsaak word.
Jesus se tydgenote was moontlik vertroud met die religieuse betekenis van die term aangesien dit in die evangelies nie uitvoerig toegelig word nie, maar eerder deur middel van konkrete handelinge, gelykenisse en leergesprekke verduidelik word.[38] Tekste in die Nuwe Testament waarmee nie-Joodse gehore aangespreek word, verwys nouliks na die Ryk van God en bevestig sodoende die hipotese.
In Jesus se verkondiging staan uitsprake waarmee hy die begin van die Ryk van God as 'n gebeurtenis van die onmiddellike toekoms vorentoe afkondig en uitsprake waarmee hy verduidelik of veronderstel dat die Ryk van God reeds aangebreek het, naas mekaar. Hierdie kontras het in die wetenskaplike navorsing vroeër aanleiding tot afwykende interpretasies ten opsigte van Jesus se eskatologie of voorspellings oor die eindtyd gegee: sommige geleerdes, soos Albert Schweitzer, beweer dat dit toekomsgerig was, terwyl ander, soos C.H. Dodd veronderstel dat dit op Jesus se tyd gemik was.
Omtrent 1945 het eksegete begin om nie meer 'n literêr-kritiese onderskeiding tussen "outentieke" en "nie-outentieke" uitsprake van Jesus te maak nie, maar om eerder albei aspekte as outentiek te beskou.[39] Ook in Matteus se weergawe van die "Onse-Vader"-gebed kan albei aspekte aangewys word.
Voorbeelde van apokaliptiese uitsprake, wat na 'n nabye einde van die tyd verwys, is die visioen oor Satan se val (Lukas 10:18) of die geskil oor die oorsprong van Jesus se geneeskrag (Matthéüs 12:24). Jesus se handelinge word hier as die begin van die Ryk van God uitgebeeld waarmee die Ryk van die Bose al van sy mag ontneem word. Tekste soos die uitspraak oor "bestormers" (Mattéüs 11:12) skep die indruk dat hierdie ryk met 'n gewelddadige konflik te make het wat met die optrede van Johannes die Doper 'n aanvang geneem het en tot by Jesus se tyd voortduur.[40] In Markus 1:15 gee die oorlewering van Johannes die aanleiding vir Jesus se uitspraak Die tyd is vervul […] wat ook die begin van sy eie verkondiging markeer.
In die saligverklaringe van Lukas 6:20 en Matthéüs 5:3 verkondig Jesus die Ryk van God as 'n heilsbesit wat reeds aan die armes, bedroefdes, magteloses en vervolgdes van sy tyd behoort – hy belowe dat hierdie ryk hul nood sal verlig. Sosiaal-historiese ondersoeke soos dié van Gerd Theißen (Soziologie der Jesusbewegung), Norbert Perrin, John G. Gager, John Dominic Crossan en ander[41] verklaar hierdie soort tekste uit die destydse lewensomstandighede: Jode was blootgestel aan uitbuiting, belastingheffings ten opsigte van Rome en die Joodse tempel, daaglikse militêre geweld wat deur Romeinse troepe gepleeg is, skuldslawerny, honger, epidemies en sosiale ontworteling.[42]
Die evangelies hou die optrede van Jesus van Nasaret as 'n vervulling van profetiese beloftes voor en sluit sodoende by die teologie van die armes aan wat reeds in die Hebreeuse Tanag (of Verlossingsplan) gestalte gekry het. Die navorser Martin Karrer beweer dat hierdie teologie nie op die invloede van (byvoorbeeld) rondtrekkende Kiniese filosowe teruggevoer kan word nie, maar uit Jesus se spesifieke charismatiese en uitdagende rol as 'n buitestander voortgespruit het. Hiermee het hy 'n onderdanige beweging van mense in die lewe geroep wat van die godsdienstige en maatskaplike norme en waardes van hul tyd afgewyk het.
Geskiedkundige egtheid[wysig | wysig bron]
Skoliere het die geskiedkundige metode gebruik om 'n waarskynlike rekonstruksie van Jesus se lewe te ontwikkel. Sommige geleerdes trek 'n definitiewe lyn tussen Jesus soos herbou deur geskiedkundige metodes en Jesus soos hy vanuit 'n teologiese oogpunt verstaan word, terwyl ander geleerdes volhou dat 'n teologiese Jesus wel 'n geskiedkundige figuur verteenwoordig.[43] Die hoofbronne van inligting van Jesus se lewe en leerstellings is die vier kanonieke Evangelies van die Nuwe Testament: Matteus, Markus, Lukas en Johannes. Bybelse akademici en klassieke geskiedkundige aanvaar oor die algemeen die bestaan van Jesus en bewerings téén sy bestaan as "effektief weergelê".[44]
Die heropbou van 'n geskiedkundige Jesus[wysig | wysig bron]
Geskiedkundiges beskryf Jesus oor die algemeen as 'n rondreisende preker en die leier van 'n godsdienstige beweging binne-in Judaïsme.[45] Volgens geskiedkundige heropbouing was Jesus deur Johannes die Doper gedoop, het hy deur middel van gelykenisse en spreuke geleer, godsdienstige tradisies, wetsverering en sosiale rangordes betwis en was hy deur die Romeine gekruisig. Geskiedkundiges is egter verdeeld oor of Jesus 'n loopbaan van genesing en duiweluitdrywing bedryf het, of hy die naderende einde van die wêreld verkondig het en of sy kruisiging onvermydelik was.
Daar word wyd aanvaar dat die Evangelie van Markus eers na die Joodse opstand teen die Romeine tussen die laat sestigs en vroeë sewentigs geskryf is[46] aangesien dit opmerkings oor die vernieling van die Joodse tempel in Jerusalem maak (Markus 13,2; Matteus 22,7; Lukas 19,43) en dat die ander evangelies tussen 70-100 geskryf is.[47] Daar is 'n klein minderheid wat teenstrydige datums (beide vroeër en later) weergee vir die Evangelie volgens Markus, terwyl die datum vir die Evangelie van Matteus tussen 70 en 100 geplaas word ('n klein groep Rooms-Katolieke geleerdes aanvaar 'n vroeër datum vir die evangelies, as deel van die Augustynse hipotese). Die Evangelie van Lukas se oorsprong word ook baie later geplaas, tussen 80-90 n.C.,[48][49] alhoewel daar ook hier 'n minderheid is wat ten gunste van 'n vroeër datum is. Daar word ook wyd aanvaar dat die skrywers van die Evangelies van Lukas en Matteus die Evangelie van Markus as 'n bron vir hulle werke gebruik het.
Die outeur van die Evangelie van Johannes se identiteit word reeds sedert die tweede eeu betwis en teorieë strek van Johannes die Apostel, tot Kerintus,[50] 'n tweede-eeuse Jood, tot selfs Maria Magdalena.[51]
Die geskiedkundige uitsig oor Jesus vertrou op kritieke interpretasies en analises van die Bybel, veral die evangelies. Baie geleerdes het probeer om Jesus se lewe te herbou in terme van eietydse politiese, kulturele en godsdienstige gebeure in Israel, met die inagneming van verskille tussen Galilea en Judea en die verskillende sekte soos die Fariseërs, die Sadduseërs, die Esseners en die Selote,[52][53] ook in terme van die konflikte tussen Jode in die konteks van Romeinse besetting.
Bande met gelowige groepe[wysig | wysig bron]
Die Evangelies verwys na Jesus as 'n Nasarener, 'n term wat algemeen dog verkeerdelik as 'n verwysing na sy geboorteplek begryp word. Sommige interpreteer die woord om na Jesus se gelowige affiliasies te verwys,[53] terwyl ander geleerdes Jesus as 'n Fariseër beskou.[54] In Jesus se tyd was die twee denkrigtings tussen die Fariseërs die Huis van Hillel en die Huis van Sjammai. Jesus se stellings oor skynheiligheid mag teen die strenger Huis van Sjammai gemik gewees het, alhoewel hy ook met hulle saamgestem het oor hulle leerstellings rakende egskeiding.[55] Jesus het ook kommentaar gelewer op die Huis van Hillel se leerstellings (Babiloniese Talmoed, Sjabbat 31a) rakende die grootste gebod ("Sjema Jisrael", Markus 12:28-34) en die Goue Reël (in Matteus 7:12).
Ander geleerdes teoretiseer dat Jesus 'n Essener was, 'n Joodse sekte wat nie in die Nuwe Testament genoem word nie.[56] Nog ander geleerdes teoretiseer dat Jesus 'n nuwe, apokaliptiese sekte gelei het wat moontlik verwant was aan Johannes die Doper.[57]
Steeds ander geleerdes beweer dat Jesus 'n gefaalde apokaliptiese profeet was[58] wat 'n vroeë Christen geword het na die Groot Opdrag sy leerstellings na die heidene versprei het.[59] Hierdie is 'n aparte opdrag van die een wat Jesus vroeër aan die twaalf apostels gegee het, wat beperk was tot slegs Joodse volgelinge en Heidene en Samaritane spesifiek uitgesluit het.
Verhouding met vroue[wysig | wysig bron]
Daar is 'n opvallende kontras tussen Jesus se houding teenoor vroue en hulle destydse wetlike en maatskaplike status in die Joodse gemeenskap. Joodse vroue is deur hulle mans as 'n waardevolle besitting beskou, eerbiedig en oor die algemeen goed behandel, maar hulle is nogtans nouliks as regssubjekte erken nie en het feitlik dieselfde status geniet as vee, slawe of meubels. Joodse vroue was nie gemagtig om self eiendom te besit, te erf, as getuies in howe op te tree of hulself in 'n regsaak te verdedig nie. Daarenteen was manne daartoe geregtig om sonder enige rede van hul eggenotes te skei.[60] In sommige geweste is vroue op straat nie eers aangespreek nie. Vroue het nouliks aan die religieuse en spirituele debatvoering binne die Joodse gemeenskap deelgeneem nie en was nóg geregtig om self as spirituele leiers op te tree, nóg om deur 'n spirituele leraar regstreeks onderwys te ontvang.
Jesus van Nasaret het van sy tydgenote in hierdie opsig duidelik verskil. Hy het vroue regstreeks aangespreek en selfs prostitute het met hom gesels en hom aangeraak – hierdie gedrag was vir gerespekteerde Joodse manne ondenkbaar. Jesus het godsdienstige onderwys aan 'n Samaritaanse vrou gegee wat in haar dorp openlik oor hierdie gebeurtenis gepraat en meer mense saamgeneem het wat na sy woorde wou luister. Hy het 'n arm weduwee geloof wat hom en sy volgelinge finansieel ondersteun het. Hy het 'n vrou beskerm wat weens egbreuk ter dood veroordeel is en het volgens oorlewering 'n ander wat as onrein beskou is van 'n langjarige siekte genees. Hy het, volgens oorlewering, 'n jong meisie, die dogter van ene Jaïrus, glo van die dooies opgewek. Toe sy volgelinge kinders wat saam met hul moeders na sy onderwys wou luister probeer wegjaag het, het Jesus daarop aangedring dat hulle moes bly en hulle geseën.
Ondanks alle Joodse tradisies moet by die beoordeling van Jesus se optrede rekening gehou word met die sterk invloede wat die Hellenistiese en Romeinse beskawings in Jesus se tydperk reeds uitgeoefen het. Vroue met 'n Griekse of Romeinse agtergrond het duidelik meer vryhede geniet en aktief aan die sosiale, kulturele en religieuse lewe deelgeneem. In die Romeinse maatskappy was vroue daarnaas nie van hulle mans regtelik afhanklik nie, maar van hulle vaders. Die omgewing van die Genesaret-meer met Jesus se woonplek Kapernaüm (Matteus 4:13) was die basis van 'n Romeinse garnisoen en vermoedelik het die rol en status van vroue in hierdie gebied al van dié in ander gebiede soos die hartland rondom Jerusalem verskil. Die Evangelie volgens Lukas steun hierdie teorie in Lukas 8:1-3.[61]
Die evangelies bevestig Jesus se progressiewe rol as 'n leraar wat die spirituele ewewig tussen die manlike en vroulike element herstel het. Geeneen van die evangelies bevestig uitdruklik die stelling van ortodokse Christene en sommige wetenskaplikes dat hy die ongetroude staat verkies het nie.
Name en titels[wysig | wysig bron]
Volgens meeste geskiedkundiges het Jesus vir die grootste gedeelte van sy lewe waarskynlik in Galilea gewoon en het hy waarskynlik Aramees en Hebreeus gepraat. Die naam "Jesus" is afkomstig van die vernederlandse Latynse vorm, "Iesus", wat deur Grieks afkomstig is van die Hebreeuse naam "Jesjoea" ("hy sal red"). "Jesjoea" is 'n sametrekking van die Hebreeuse naam "Jehosjoea": Jeho – "Jawe [is]"; sjoea – "hulp/redding". Die naam kom ook in Afrikaans voor as "Josua". Gevolgelik glo geleerdes dat Jesus waarskynlik onder een van hierdie name aan sy gelykes in sy eie leeftyd bekend gestaan het.[62]
"Christus" (wat 'n titel was en nie deel van sy naam vorm nie) is afkomstig van die Griekse term vir "Messias" (en beteken letterlik "gesalfde een"). Geskiedkundiges debatteer oor wat hierdie titel kon beteken het in Jesus se leeftyd: sommige geskiedkundiges glo dat ander titels wat aan Jesus in die Nuwe Testament gegee word in die eerste eeu verskillende betekenisse gehad het as wat hulle vandag het.[63]
Ander name en titels vir Jesus:
- Seun van God
- Seun van die Mens
- Koning
- Priester
- Profeet
- Wonderbaar
- Raadsman
- Sterke God
- Gesalfde van God
- Ewige Vader
- Vredevors … Sien Jesaja 9:5 – 1953 vertaling
- Die Alfa en die Omega, die begin en die einde
- Die Almagtige … Sien Openbaring 1:8 – 1953 vertaling
- Engel van die verbond … Sien Maleagi 3:1 – 1953 vertaling
- Die weg en die waarheid en die lewe … Sien Johannes 14:6 – 1953 vertaling
Bronne oor Jesus se lewe[wysig | wysig bron]
Meeste Bybelse geleerdes is van mening dat die werke waarin Jesus beskryf word aanvanklik deur mondelings tradisie oorgedra is en nie skriftelik aangeteken was tot 'n aantal dekades na sy kruisiging nie. Die eerste oorgeblewe tekste wat na Jesus verwys is Paulus (vroeër Saulus) se briewe, wat uit die middel van die eerste eeu dateer. Paulus skryf dat hy Jesus slegs in visioene gesien het, maar dat hulle goddelike openbarings was en dus gesaghebbend is (Galasiërs 1:11-12). Die vroegste oorgeblewe tekste wat Jesus in enige detail beskryf is die vier Evangelies. Siende dat hierdie boeke deel van die Bybelse kanon uitmaak, het hulle veel meer analise en aanvaarding van Christelike bronne ontvang as ander moontlike bronne met inligting oor Jesus.
Baie ander vroeë Christelike tekste beskryf detail van Jesus se lewe en sy leerstellings, maar hulle was nie by die Bybelse kanon ingesluit nie omdat daar geglo was dat hulle pseudepigrafies was (menende dat die beweerde outeurskap as vals gevind was of nie verifieer kon word nie), dat dit nie geïnspireer was nie, of dat te lank na Jesus se dood geskryf is. Ander tekste is weer onderdruk omdat dit verskil het van Christelike regsinnigheid. Dit het verskeie eeue geneem voor die lys van amptelike Bybeltekste gefinaliseer was en vir 'n groot deel van die vroeë tydperk was die Openbaring aan Johannes nie ingesluit nie, terwyl werke soos die "Skaapwagter van Hermas" wel ingesluit was.
Boeke wat nie ingesluit was nie staan bekend as die Apokriewe boeke van die Nuwe Testament. Hierdie boeke sluit ook die Evangelie van Tomas in, 'n versameling spreuke wat aan Jesus toegeskryf word en slegs in die 20ste eeu herontdek is en moontlik deur die Siriese gemeentes versamel was. Hierdie materiaal is in die dekades ná Jesus se dood deur lede van die eerste generasie Christene oorlewer (Lukas 1,2). Ander belangrike apokriewe werke wat 'n groot invloed in die vorming van tradisionele Christelike geloof gehad het sluit die Openbaring van Petrus, die Protoevangelium van Jakobus, die Kindheidsevangelie van Tomas en die Handelinge van Petrus in. 'n Aantal Christelike tradisies soos die sluier van Veronica en Maria se hemelvaart kom nie in die kanonieke evangelies voor nie, maar in hierdie en ander apokriewe werke.
Die Joodse geskiedskrywer Flavius Josephus berig in sy Antiquitates Judaicae (Ant. 20,200) van die teregstelling van Jakobus die Opregte en vermeld terloops dat hierdie man die broeder van Jesus was, wat ook Christus genoem word (Ant. 20,200). Baie navorsers beskou hierdie aanmerking as die eerste nie-Christelike verwysing na Jesus, terwyl ander deskundiges betwyfel dat 'n Joodse geskiedkundige Jesus as "Christus" sou beskryf het. Ook Josephus se tweede verwysing na Jesus in die Testimonium Flavianum (Ant. 18,63f) word deur sommige as 'n latere Christelike byvoeging beskou – die Romeinse tekste is deur die eeue heen met die hand gekopieer en heel moontlik verander. Nogtans vermoed sommige navorsers dat daar 'n outentieke kern bestaan wat hulle probeer herbou.
Die Romeinse geskiedskrywer Tacitus berig omtrent 117 in sy Annales (boek XV, 44[1]) van sogenaamde "Chrestianers", wat deur keiser Nero verantwoordelik gemaak is vir die brandramp in Rome in die jaar 64. Hy skryf verder:
"Die man, waarvan hierdie benaming afgelei is, Christus, is gedurende die heerskappy van Tiberius op bevel van die prokurator Pontius Pilatus tereggestel. Hierdie verderflike bygeloof was destyds voorlopig onderdruk, maar het later opnuut na vore gekom en nie net in Judea uitgebrei nie, maar ook in Rome, waar alle gruwels en afskuwelikhede van die hele wêreld saamkom en uitgeoefen word."
Dit is egter nie duidelik of die verwysing na Christus in hierdie op onafhanklike Romeinse bronne berig of moontlik reeds op Christelike oorlewerings baseer nie. 'n Steentafel wat in 1961 in Caesarea ontdek is, noem dat Pontius Pilatus slegs die amp van prefek beklee het – en sommige geleerdes trek dus Takitus se berig in twyfel.[64]
Suetonius skryf omtrent 120 in sy biografie oor keiser Claudius (hoofstuk 25, 4[2] dat die heerser van die Jode, wat deur ene Chrestos opgestook was, voortlopend onrus veroorsaak het en uit Rome verdryf is (49). Dit is nie bekend of die naam Chrestos na Jesus verwys nie.
Ander berigte is deur Plinius die Jonge, die andersins onbekende Siriese Stoïsyn Mara bar Sarapion en Joodse rabbyne oorlewer. Hierdie skrywers verwys egter net terloops of op 'n polemiese manier na Christelike oorlewerings wat aan hulle bekend was.
Moontlike vroeër tekste[wysig | wysig bron]
Daar word gespekuleer dat tekste met selfs vroeër geskiedkundige of mitologiese inligting oor Jesus voor die Evangelies bestaan het,[65] alhoewel daar, behalwe vir Pauliniese briewe, geen sulke tekste gevind is nie. Baie geleerdes glo dat, gebaseer op die ongewone ooreenkomste en verskille tussen die Sinoptiese Evangelies, mondelingse tradisies en spreuke (soos in die Evangelie van Thomas en die teoretiese Q-dokument)[66] waarskynlik 'n sterk rol op die aanvanklike deurgawe van verhale oor Jesus gehad het en moontlik selfs sommige van die Sinoptiese Evangelies geïnspireer het.
Spesifiek glo baie geleerdes dat die teoretiese Q-dokument en die Evangelie van Markus as die twee bronne vir die evangelies van Matteus en Lukas gebruik is. Ander teorieë, soos die ouer Augustynse hipotese, word steeds deur ander Bybelse geleerdes aangehang. 'n Ander teoretiese dokument is die Spreuke Evangelie, wat sommige glo 'n bron vir die Evangelie volgens Johannes was.[67]
Daar is ook vroeë nie-kanonieke evangelies wat ouer as die kanonieke Evangelies mag wees, alhoewel min oorblywende fragmente gevind is. Tussen hierdie is die Evangelie van die Redder, die Oksiringos Evangelies, die Egerton-evangelie, die Fajjum- of Fayyum-fragment, die Dialoog van die Redder, die Evangelie van die Ebioniete, die Evangelie van die Hebreërs en die Evangelie van die Nasareners.[68]
Vrae rondom betroubaarheid[wysig | wysig bron]
- Sien ook: Ontvange Griekse teks
As gevolg van 'n moontlik dekadelange gaping tussen die gebeurtenisse self en die skryf van die Evangelies waarin hulle beskryf word, bevraagteken verskeie partye die akkuraatheid van vroeë tekste wat die detail van Jesus se lewe beskryf. Dit word tradisioneel beskou dat die outeurs van die Evangelies ooggetuies was van die gebeurtenisse wat hulle aangeteken het. Na die oorspronklike mondelingse verhale in Grieks neergeskryf was, was hulle oorgeskryf en later in ander tale vertaal. Dit is egter nie uniek aan die Bybel nie: ander antieke dokumente moes ook goed bestudeer word omdat daar gapings tussen die aangetekende gebeurtenis en die datum van aantekening was. Dit kontrasteer sterk met antieke tekste soos die vroeë biografieë van Aleksander die Grote, wat meer as vierhonderd jaar na sy dood in 323 v.C. deur Arrianos en Plutargos geskryf is, maar tog as betroubaar beskou word. (Daar moet egter in aanmerking geneem word dat die gegewe voorbeeld van Aleksander se biografieë geen bonatuurlike aansprake maak nie en dat die outeurs slegs as geskiedkundige aantekenaars opgetree het.) Geskiedkundige en eermalige biskop, Paul Barnett, wys daarop dat "vakkundiges van antieke geskiedenis altyd die 'subjektiwiteits'faktor in hulle beskikbare bronne erken het" en dat hulle "so min bronne beskikbaar het in vergelyking met hulle moderne teenvoeters, dat hulle met graagte na enige beskikbare brokkies inligting sal uitreik". Hy het genoem dat moderne geskiedenis en antieke geskiedenis twee verskillende vakrigtings is, met verskillende metodes vir analise en interpretasie.[69]
Die Verligting en die Wetenskaplike Revolusie het twyfelsug rakende die geskiedkundige akkuraatheid van die tekste meegebring. Alhoewel sommige kritiserende geleerdes, insluitende argeoloë, die tekste steeds gebruik as 'n verwysingspunt in hulle studie van die geskiedenis van die Nabye-Ooste,[70] beskou ander geleerdes die tekste as bloot kulturele en letterkundige dokumente en sien hulle die tekste oor die algemeen as deel van 'n genre in die letterkunde wat bekend staan as hagiagrofie of heiligelewensbeskrywing: 'n verhaal van 'n heilige persoon wat beskou word as die verteenwoordiging van 'n morele en goddelike ideaal. Hagiografie het as sy hoofdoel die verheerliking van godsdiens self en die voorbeeld wat deur die perfekte heilige persoon as die sentrale fokus gestel word.
Die sienings van geleerdes wat Jesus se historisiteit geheel en al verwerp word opgesom in die hoofstuk oor Jesus in Will Durant se Caesar and Christ. Dit is gebaseer op 'n vermeende gebrek aan ooggetuienis, 'n gebrek aan direkte argeologiese bewyse en die feit dat sekere antieke werke nalaat om na Jesus te verwys en die beweerde ooreenkomste tussen vroeë Christendom en eietydse mitologie.[71]
Diegene wat 'n naturalistiese siening van geskiedenis het, glo oor die algemeen nie aan goddelike ingryping of wonderwerke nie, soos die beskrywing van Jesus se opstand uit die dood in die Evangelies. Een van die metodes wat gebruik word om die feitelike akkuraatheid van die verhale in die evangelies te toets staan bekend as die "maatstaf van verleentheid", waarvolgens verhale met verleënde aspekte (soos die ontkenning van Jesus deur Petrus of die vlugting van sy volgelinge na sy gevangenisneming) waarskynlik nie ingesluit sou word indien dit fiktief was nie.[72]
Moontlike eksterne invloede[wysig | wysig bron]
Sommige geleerdes stel voor dat die Evangeliese verhaling van Jesus min of geen geskiedkundige basis het nie. Hulle sien ooreenkomste tussen stories oor Jesus en ouer mites soos paganistiese goddelike mense soos Mitras, Attis en Osiris-Dionusios. Hulle bewering is dat die paganistiese mites deur sommige outeurs van vroeë verslae van Jesus oorgeneem is in 'n poging om die paganistiese gelowe met Christendom te versoen (sinkretisme). Sommige gewilde skrywers soos Earl Doherty neem hierdie geloof 'n stap verder en stel voor dat die evangelies eintlik verwerkings is van nie-Abrahamiese mites en nie op 'n historiese figuur gebaseer is nie.[73] Sommige Christelike skrywers, soos Justin Martyr en C.S. Lewis, stel voor dat die mites geskep was deur antieke paganiste wat die profetiese eienskappe van die Messias, soos geleer in die Pentateug en die Profete, op hulle spesifieke god toegepas het.
Steeds ander navorsers betwis die siening dat die verhale oor Jesus vanaf ouer mites aangepas is. In 1962 het Judaïese geleerde Sameul Sandmel teen hierdie praktyk gewaarsku en die term "Parallelomanie" gebruik om dit te beskryf: "Ons mag vir ons doeleindes parallelomanie definieer as daardie oordrewenheid tussen geleerdes wat eerste die veronderstelde ooreenkomste in teksgedeeltes oordryf en dan voortgaan om bron en afgeleide te beskryf asof hulle 'n letterkundige verband insinueer wat in 'n onvermydelike en voorafbestemde rigting vloei".[74] In die boek, Reinventing Jesus, beweer die outeurs dat "Slegs na 100 het die misteries begin om baie op Christendom te lyk, juis omdat hulle bestaan deur hierdie nuwe geloof bedreig was. Hulle moes kompeteer om te oorleef".[75] Ander geleerdes, soos Michael Grant, sien ook nie die opvallende ooreenkomste tussen die paganistiese mites en Christendom nie. Grant verklaar in Jesus: An Historian's Review of the Gospels: "Judaïsme was 'n milieu waar die doktrines van die sterftes en hergeboortes van mitiese gode so heeltemal buitelands voorgekom het, dat die voorskynkoming van so 'n versinsel vanuit die midde [van paganisme] baie moeilik is om te erken".[76]
Religieuse sienings[wysig | wysig bron]
Status as 'n profeet[wysig | wysig bron]
In Mormonisme, Isal, die Bahai-geloof, die Aetherius-geselskap, Raëlisme ('n nie-monoteïstiese geloof), Agmadija en die United Submitters International word Jesus as 'n profeet gesien. Sommige Gnostiese groepe, soos die Manigeïsme, het Jesus ook as 'n profeet beskou.
Christelike sienings[wysig | wysig bron]
Alhoewel daar verskillende Christelike sienings van Jesus is, is dit wel moontlik om 'n algemene meerderheid Christelike siening te beskryf deur die ooreenkomste tussen die Katolieke, Ortodokse, Anglikaanse en sekere Protestantse leerstellings te vergelyk, soos dit in die verskeie kategismusse en belydenistekste voorkom.[77] Hierdie siening, onder beskryf as die hoofsiening, dek nie alle groepe wat hulself as Christene beskou nie en dié se sienings word daarna beskryf.
Hoofsiening[wysig | wysig bron]
Christene betuig oorwegend dat Jesus die Messias is wie se koms in die Ou Testament voorspel word,[78] wat deur sy lewe, dood en opstanding, die mens se verbondenheid met God herstel het in die bloed van die Nuwe Verbond. Sy dood aan die kruis word verstaan as 'n verlossende opoffering: die bron van die mens se redding en die vergoeding van sonde,[79] wat die geskiedenis van die mens ingetree het met die sonde van Adam.[80]
Hulle betuig dat Jesus die enigste Seun van God is, die Here[81] en die ewige woord,[82] wat mens geword het[83] sodat die wat in hom glo die ewige lewe mag hê.[84] Verder glo hulle dat hy gebore is aan die Maagd Maria deur die mag van die Heilige Gees, in 'n gebeurtenis wat beskryf word as die "wonderbaarlike maagdelike geboorte" of die "Menswording".[85] Tydens sy lewe het Jesus die "goeie nuus" verkondig: dat die koms van die Koninkryk van God naby was[86] en dat hy die Christelike Kerk gestig het, wat ook die saad van die koninkryk is en waarheen hy dié met vermoeide gees heen roep.[87] Jesus se handelinge tydens die Laaste Avondmaal, waar hy die Nagmaal ingestel het, word beskou as sentraal in die verbond met God en die aandenking van Jesus se opoffering.[88]
Christene bely ook dat Jesus deur sy kruisiging gesterf het,[89] ter helle neergedaal het (waar "hel" óf as die plek van ewige straf óf die plek van die dood verstaan word),[90] en as vlees uit die dood uit opgestaan het in 'n beslissende wonderwerk wat op die opstanding van die mens aan die einde van die tyd dui,[91] wanneer Christus sal terugkeer om die laaste oordeling te lewer oor die wat lewe en die wat reeds gesterf het én dat dit sal eindig in die verkiesing tot die Hemel of die verdoeming tot die Hel.[92]
In die tweede eeu het die Romeinse amptenaar en skrywer Plinius die Jongere (63 – ca. 113) geskryf dat Christene "'n gesang responsief aan Christus sing, soos aan 'n god (carmenque Christo quasi deo dicere secum invicem).[93] Tussen 325 en 681 het Christene hulle sien van die aard van Jesus teologies geartikuleer en geskaaf deur 'n reeks van sewe ekumeniese rade. Hierdie rade beskryf Jesus as een van drie goddelike persone van die Heilige Drie-eenheid: die Seun, God die Vader en die Heilige Gees vorm saam die enkele kern van die Een God.[94] Verder word Jesus ook gedefinieer as een persoon met 'n volwaardige menslike dog volle goddelike aard, 'n leerstelling bekend as die Hipostatiese unie[95] (hierdie leerstelling word egter nie deur Oosterse Ortodoksie aanvaar nie).
Volgens die Nuwe Testament het Jesus aanbidding aanvaar (Matteus 14:33; Matteus 28:9) en was hy daarvan beskuldig dat hy God se gesag tot homself toegeëien het deur mense te vertel dat hulle sondes vergewe was (Lukas 5:20-21) en bewerings omtrent homself gemaak het, insluitende dat:
- hy is ("Voordag Abraham gebore is, was Ek al wat Ek is", Johannes 8:58);
- hy en die Vader is een (Johannes 10:30);
- geloof in hom gee die ewige lewe (Johannes 3:16);
- aan hom is "alle mag gegee in die hemel en op die aarde" (Matteus 28:18);
- hy stuur die Voorspraak, die Heilige Gees (Johannes 14:25-26) en
- hy is die enigste weg na God die Vader (Johannes 14:6).
In sy boek, Jesus of Nazareth, verwys Pous Benedictus XVI na die Rabbi Jacob Neusner, 'n gelowige Jood, wat deur sy analises van die Evangelies tot die gevolgtrekking gekom het dat Jesus beweer het dat hy God was deur te verklaar dat hy 'n hoër gesag was as die Joodse Wet wat deur God aan die Jode (deur Moses) gegee is.[96] In verdediging van Jesus se goddelikheid, beweer sommige verdedigers dat daar drie moontlikhede is rakende Jesus se beweerde bewerings dat hy die een God van Israel is: óf hy is werklik God, óf hy is 'n leuenaar óf hy is waansinnig – hulle verwerp die laaste twee op die basis van Jesus se betroubaarheid en wysheid, soos deur hulle gesien.[97]
Alternatiewe sienings[wysig | wysig bron]
Huidige godsdienstige groepe wat nie die leerstelling van die Drie-eenheid aanvaar nie sluit die Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae (Mormone), Jehovasgetuies en die Christadelfiërs in. Ander groepe uit die geskiedenis wat ook nie die leerstelling van die Drie-eenheid aanvaar het nie, sluit die Unitariërs in en, uit die antiekheid, volgelinge van Arianisme.
Heiliges van die Laaste Dae (Mormone)[wysig | wysig bron]
Die teologie van die Heiliges van die Laaste Dae hou vol dat die "Hemelse Vader", "Jesus Christus" en die "Heilige Gees" drie verskillende en onderskeidelike wesens is, alhoewel hulle al drie ewigdurend en in 'n gelyke mate goddelik is en saam die Goddelike Hoof vorm. Alhoewel hulle as "een God" beskryf word,[98] het elkeen 'n ander rol: die Heilige Gees is 'n gees sonder 'n fisieke liggaam, die Vader en die Seun besit onderskeidelike en perfekte liggame van vlees en been.
Die Boek van Mormon vertel dat die opgestane Jesus sommige van die inwoners van die vroeë Amerikas besoek en geleer het, ná hy aan die apostels in Jerusalem verskyn het.[99] Mormone glo ook dat 'n geloofsversaking na die dood van Christus en sy apostels plaasgevind het. Hulle glo dat Christus en die Hemelse Vader in 1820 aan Joseph Smith, Jr. verskyn het as deel van 'n reeks hemelse besoeke om die volheid van die evangelie van Jesus Christus te hertel. Hulle glo dat Jesus (en nie die Vader nie) dieselfde Jehova van die Ou Testament is.
Jehovah se Getuies[wysig | wysig bron]
Jehovah se Getuies glo dat Jesus God (of Jehova) se seun is, maar dat hy nie God self is nie, maar eerder die aartsengel Migael is en dat hy 'n perfekte mens geword het om na die aarde neer te daal.[100] Hulle sien die term, "Seun van God", as 'n aanduiding van Jesus se belangrikheid aan die skepper en sy status as God se "enigste [unieke] seun" (Johannes 3:16), die "Eerste, verhewe bo al die skepping" (Kolossense 1:15) en dat "Uit Hom en deur Hom en tot Hom is alle dinge" (Romeine 11:36). Hulle glo ook dat Jesus aan 'n enkele folterpaal gesterf het en nie aan die kruis nie.[101]
Unity[wysig | wysig bron]
Die Unity-kerk beskou Jesus die meesterleraar as "wegwyser" en haal Jesus se gereelde wense dat mense soos hom moet leef aan, eerder as om hom te aanbid, soos in Johannes 10:34 en Johannes 14:12. Jesus word nie as God aanbid nie, maar word beskou as iemand wie 'n volledige band met God die Vader bereik het.
Christadelfiërs[wysig | wysig bron]
Christadelfiërs glo dat Jesus letterlik God se seun is, volgens die Bybelse titel Seun van God.[102] Hulle glo dat Jesus in God se plan sedert die begin van die skepping was,[103] maar dat hy slegs tydens sy geboorte verwesenlik is.[104] Na aanleiding van bybelgedeeltes soos Hebreërs 2:10-14 en 17-18 glo hulle dat Jesus volwaardig mens was en dat hierdie volwaardige menswees noodsaaklik was om die mensdom van die sonde te red. Volgens die Christadelfiërs sou verlossing nie moontlik gewees het indien Jesus werklik God was nie.[105] Hulle glo dat Jesus nou in die Hemel is, waar hy aan die regterhand van God sit en wag om na die Aarde terug te keer en God se koninkryk vir ewigheid te stig.[106]
Ander alternatiewe sienings[wysig | wysig bron]
Ander glo dat God, wat hom in die Ou Testament as Jehova openbaar het, na die aarde neergedaal het en die menslike vorm van Jesus aangeneem het. Sommige glo dat Jesus Jehova is, dat hy die Heilige Gees is en dat hy die een Persoon is wat God is. Voorbeelde van sulke kerke is die Eenheid Pentakostalisme en die Nuwe Kerk.
Ander vroeë sienings[wysig | wysig bron]
Verskeie vroeë Christelike groepe en teoloë het verskillende sienings van Jesus gehad.
Die Ebioniete, 'n vroeë Joods-Christelike gemeenskap, het geglo dat Jesus die laaste Profeet (soos in die Hebreeuse Bybel) en Messias was. Hulle het geglo dat Jesus die natuurlike seun van Maria en Josef was en hulle het dus die geloof in die maagdelike geboorte verwerp. Die Ebioniete was adopsioniste en het Jesus nie as goddelik beskou nie, maar beweer dat hy by sy doop die seun van God geword het. Hulle het die Briewe van Paulus verwerp en dit duidelik gestel dat Jesus streng gehoorsaam aan die Mosaïese wet was en sy volgelinge opgeroep het om dieselfde te doen. Hulle het Jesus se kruisiging egter as die uiterste offer beskou en dus geglo dat diereoffers nou oorbodig was. Daarom was sommige Ebioniete dan ook vegetariërs en het hulle ook Jesus en Johannes die Doper as vegetariërs beskou.[107]
Volgens die Gnostisisme het Jesus oor geheime kennis ("gnosis") van die geestelike wêreld beskik wat as noodsaaklik geag word vir die verlossing van 'n mens.[108] Terwyl sommige Gnostici aanhangers van doketisme was, het ander geglo dat Jesus 'n mens was wat gedurende sy doop deur die gees van die Christus besiel is.[109] Baie Gnostici het geglo dat Christus 'n Aeon (of "gepersonifiseerde tydperk") sou wees wat gestuur was deur 'n hoër godheid as die Demiurg, die skepper van die stoflike wêreld. Die Gnostici het die Griekse skrifte van die Nuwe Testament by voorkeur as allegories beskou, en sommige het ook Jesus self as 'n allegorie geïnterpreteer. Hulle het daarnaas 'n aantal ander tekste gebruik wat nie by die Bybelse kanon ingesluit is nie.
Die Marcioniete was 2de eeuse nie-Joodse aanhangers van die Christelike teoloog Marcion van Sinope, wat as die seun van die plaaslike biskop gebore is. Hulle het geglo dat Jesus die Hebreeuse Skrifte verwerp het of dat ten minste dele daarvan onversoenbaar met sy leerstellings was.[110] Marcion het – na aanleiding van Paulus se onderskeiding tussen die "Wet" (Ou Testament) en die "Evangelie" (Nuwe Testament) – 'n duidelike teenstelling tussen die wraaksugtige God van die Ou Testament en die liefdevolle God van Jesus gesien en besluit dat die Joodse God en Jesus twee afsonderlike godhede was. Net soos sommige Gnostici het die Marcioniete die Joodse God as die bose skepper van die wêreld beskou en Jesus as die verlosser van die stoflike wêreld. Hulle het ook beweer dat Jesus nie menslik was nie, maar eerder 'n volledig geestelike wese. Hulle het geglo dat sy stoflike liggaam – en ook sy kruisiging en dood – goddelike illusies was. Marcion was ook die eerste bekende vroeë Christen wat 'n Bybelse kanon geskep het, met tien Paulus-briewe en sy eie weergawe van die Evangelie volgens Lukas (moontlik sonder die eerste twee hoofstukke van die moderne weergawe en sonder Joodse verwysings),[111] asook sy verhandeling oor die "Antitese" tussen die Ou en die Nuwe Testament. Weens die teenstrydighede tussen die kanonieke evangelies en sy eie Christelike geloofstelsel het Marcion die tekste "bewerk" en verwysings na Jesus se geboorte verwyder. Marcionisme is deur die proto-ortodokse stroming as kettery verdoem, maar sy teenkerk het tot in die 6de eeu bestaan. Die kerk het baie van sy leerstellings verander en nader beweeg aan die Gnostiese stromings.
Die Montaniste van die 2de eeu en Sabellius (3de eeu) het geleer dat die Drieënigheid nie drie persone sou verteenwoordig nie, maar een enkele persoon wat in drie "vorms" of "modusse" verskyn.
Islamitiese sienings[wysig | wysig bron]
In Islam is Jesus bekend as Isa en word hy beskou as een van God se geliefste en belangrikste profete. Die Koran verwys verskeie kere na hom as masih of Messias.[112] Hy is een van vyf boodskappers (rusul) en een van die vyf "vasberade" profete. Die Hadit vertel dat Jesus na die wêreld sal terugkeer ná die Imam Mahdi om die Dajjal ('n Antichris-agtige figuur, vertaal as "bedrieër") te vernietig.[113] Sommige Islamitiese geleerdes beskou egter hierdie tradisies as onbetroubaar en vals.[114][115][116] Soos in die Christelike vertellings van Jesus se geboorte, vertel die 7de-eeuse Koran dat Jesus sonder 'n biologiese vader aan die maagd Maria gebore is, deur die wil van God (Allah). Daar word na Hom verwys as Isa ibn Maryam ("Jesus, seun van Maria").[117] In Moslemtradisies het Jesus 'n perfekte lewe sonder geweld gelei en het hy goedaardigheid aan mense en diere betoon (wat ooreenkom met ander Islamitiese profete); hy het geen materiële besittings gehad nie en nie sonde gehad nie.[118] Islamitiese geloof getuig dat Jesus wonderwerke kon verrig, maar slegs deur die wil van God.[119]
Moslems glo egter nie dat Jesus 'n goddelike aard as God of die Seun van God gehad het nie. Die Koran waarsku teen 'n geloof in Jesus se goddelikheid.[120] Moslems glo dat Jesus 'n evangelie van God ontvang het, die Injill, wat ooreenstem met die Christelike Nuwe Testament, maar dat dele daarvan deur die jare heen misgeïnterpreteer is en dus nie meer God se boodskap akkuraat verkondig nie.[121]
Moslems glo ook nie in Jesus se rol as offer nie en die Koran, volgens algemene begrip, verklaar dat Jesus nie aan die kruis gesterf het nie. Islam aanvaar ook geen menslike opofferings vir sonde nie (Koran 22:37). Die Koran is teen die Jode wat verklaar het dat hulle Jesus doodgemaak het (na die kruisiging), maar sê dat hulle hom nié gekruisig het nie en ook nie doodgemaak het nie, maar slegs 'n beeltenis wat aan hulle gewys is (Koran 4:157-158).[122] Sommige Moslemskrywers soos Ahmed Deedat het die teks in die Koran uitgebrei na aanleiding van teks in die Bybel.[123] Die Moslemse tradisies voltooi egter die verklaring van die Koran: sommige tradisies hou vol dat Jesus met 'n dubbelganger verruil is en volgens ander was dit Simon van Sirene of een van die Apostels.[122] Die ontkenning van die kruisiging word gesien as Jesus (die verteenwoordiger van geloof) se triomf oor sy teregstellers (die verteenwoordigers van die bose).[122] Sommige Moslemgeleerdes en Ismaili-kommentators het egter die betrokke versies anders geïnterpreteer: "Die Koran praat hier nie oor 'n man nie, hoe regverdig en verontregd hy ook al mag wees, maar oor die Woord van God wat na die aarde gestuur is en na God teruggekeer het. Die ontkenning van Jesus se moord is dus 'n ontkenning van die krag van die mens om die goddelike Woord te verslaan en vernietig, en dit is vir ewig seëvierend".[122][124]
Agmadija sienings[wysig | wysig bron]
Die Agmadija-beweging is 'n beweging wat in 'n klein dorpie in Indië in die 19de eeu ontstaan het en nou meer as 10 miljoen volgelinge wêreldwyd het. Hulle glo dat Jesus die kruisiging oorleef het en na die ooste, na Kasjmir, gevlug het, waar hy aan natuurlike oorsake onder, die naam "Yuz Asaf Issa", op 'n ou ouderdom gesterf het. Hulle glo dat sy graf in Srinagar, Indië, geleë is. Hierdie siening word tans ook deur sommige westerse outeurs aangeneem.[125]
Die Agmadija-beweging glo dat die voorspelling van Jesus se wederkoms as 'n spitiruele wederkoms bedoel was en reeds vervul is in die persoon Mirza Ghulam Ahmad, die stigter van die beweging, wat hulle as die Iman Mahdi, of Messias, beskou.
Judaïstiese sienings[wysig | wysig bron]
Judaïsme glo dat die idee van Jesus as God, as deel van 'n Drie-eenheid of as 'n middelaar na God, kettery is.[126] Judaïsme glo ook dat Jesus nie die Messias is nie en beweer dat hy nie die Messiaanse voorspellings in die Tanakh vervul het nie en ook nie die persoonlike kwalifikasies van die Messias verpersoonlik nie.[127]
Reformeerde Judaïsme, 'n moderne progressiewe beweging, verklaar dat "Enige persoon wat verklaar dat Jesus hulle redder is, is vir ons in die Joodse gemeenskap nie meer 'n Jood nie en 'n afvallige".[128]
Volgens die Joodse tradisie was daar na 420 v.C. geen profete meer nie: Maleagi was die laaste profeet en hy het eeue voor Christus gelewe. Judaïsme hou vol dat Jesus nie die vereistes (soos deur die Tora uiteengeset) vervul het om te bewys dat hy 'n profeet is nie. Selfs al het Jesus so 'n teken wat deur Judaïsme erken word, openbaar, verklaar Judaïsme dat geen profeet of dromer die wette van die Tora kan weerspreek nie, wat Jesus wel volgens die Judaïsme gedoen het.[129][130]
Boeddhistiese sienings[wysig | wysig bron]
Boeddhistiese sienings van Jesus verskil, siende dat Jesus nie in enige Boeddhistiese teks voorkom nie. Sommige Boeddhiste, soos Tenzin Gyatso, die 14de Dalai Lama, beskou Jesus as 'n bodhisattva, of "verligde persoon", wat sy lewe aan die welsyn van die mens gewy het.[131] Beide Jesus en Boeddha het radikale veranderings in die gebruiklike religieuse beoefenigs van hulle dae gehad. Daar is nou en dan 'n ooreenkoms in die taal, soos die gebruik van 'n algemene metafoor van 'n lyn blinde mans om te verwys na die religieuse gesaghebbers van wie hulle verskil het.[132] Sommige glo dat daar 'n noue verwantskap is tussen Boeddhisme (of Oostelike geestelike denkwyses oor die algemeen) en die leerstellings van Gnostiese tekste soos die Evangelie volgens Tomas.[133]
Hindoeïstiese sienings[wysig | wysig bron]
Hindoe sienings oor Jesus verskil. Baie in die Surat Shabd Yoga-tradisie beskou Jesus as 'n Satguru ("egte guru"). Swami Vivekananda het Jesus geprys en na hom verwys as 'n bron van sterkte en die personifikasie van perfeksie.[134] Paramahanse Yoganada het geleer dat Jesus die reïnkarnasie van Elisa was en 'n leerling van Johannes die Doper, wat weer die reïnkarnasie van Elia was.[135] Mahatma Gandhi het Jesus as een van sy hoofleraars en inspirasies vir nie-geweldadige teësetting beskou; hy het gesê "Ek hou van julle Christus, ek hou nie van julle Christene nie. Julle Christene is so anders as julle Christus".[136]
Bahá'í-sienings[wysig | wysig bron]
Die Baha'i-geloof beskou Jesus, saam met Mohammed, Boeddha, Krisjna, Zoroaster en ander boodskappers van die gelowe van die wêreld, as verskynsels van God (of profete) wat beide menslik en goddelik is.[137] In hulle goddelike posisie, is die Bahá'í-siening dat hulle 'n noodsaaklike eenheid met mekaar en met God vorm en dat hulle onderskeidelike individue is in hulle menslike verskynsels.[137] Volgens die Bahá'í-geloof verpersoonlik Jesus God se eienskappe en weerspieël en betuig hy dit op 'n perfekte wyse.[137] Die Bahá'í verwerp egter die geloof dat Jesus (of enige ander menslike wese) die essensie van God volledig of perfek besit het, siende dat Bahá'í skrifte die oortreflikheid van die essensie van God benadruk.[137] Jesus word gesien as die "Seun van God", alhoewel hy nie as die letterlike, biologiese seun gesien word nie. Volgens die Bahá'í is die titel "Seun van God" geheel en al 'n geestelike titel wat die noue verhouding tussen God en Jesus aandui.[138]
Bahá'í's aanvaar Jesus as die Messias wie se koms in die Joodse Skrifte voorspel word. Hulle glo egter dat hulle boodskapper, Baha'u'llah, die simboliese wederkoms van Christus is, soos hy in die laaste dae verwag word.[139] Volgens die sienings van die Bahá'í word geloof voortdurend openbaar deur God se boodskappers of profete en dat die boodskappers van God die geestelike wederkoms van die boodskappers van vroeër is.[139]
Mandaeïstiese sienings[wysig | wysig bron]
Mandaeërs beskou Jesus as 'n bedriegende profeet (mšiha kdaba) van die valse Joodse God van die Ou Testament, Adonai,[140] en 'n opponent van die goeie profeet, Johannes die Doper, wat as 'n groot leraar in Mandaeïsme beskou word.
Ander sienings[wysig | wysig bron]
Die Nuwe Era-beweging bevat 'n verskeidenheid sienings oor Jesus. Sommige aanhangers van die beweging beweer dat hulle sy gees kan ervaar. Die Nuwe Era-beweging leer oor die algemeen dat Christusskap iets is wat almal kan verkry. Teosofiste, van waar baie van die Nuwe Era se leerstellings kom ('n Teosofis genaamd Alice Bailey het die term Nuwe Era uitgedink), verwys van Jesus as die Meester Jesus en glo dat hy vroeër reeds mens geword het en tans een van die Kosmiese Meesters van die Antieke Wysheid is (die opperwesens wat verantwoordelik vir die bestuur van die aarde is).
Baie skrywers benadruk die morele leerstellings van Jesus. Garry Wills meen dat Jesus se gedragsnorme onderskei kan word van dié wat deur die Christendom geleer word.[141] Die Jesus Seminaar beeld Jesus uit as 'n rondreisende priester wat vrede en liefde verkondig het, asook vrouregte en respek vir kinders en dat hy gepreek het teen die skynheiligheid van godsdienstige leiers en die rykes.[142] Thomas Jefferson, een van die stigtende vaders van die Verenigde State van Amerika, was 'n deïs en het die Jefferson Bybel geskep, getiteld "The Life and Morals of Jesus of Nazareth", wat slegs Jesus se etiese leerstelling ingesluit het, aangesien hy nie in Jesus se goddelikheid of die ander bonatuurlike aspekte van die Bybel geglo het nie.
Die filosoof en ateïs Bertrand Russel glo dat Jesus se leerstellings en waardes deur ander filosowe oortref is: Russel skryf "Ek kan nie self voel dat óf in die kwessie van wysheid óf die kwessie van deugsaamheid, Christus so hoog soos ander mense aan die Geskiedenis bekend gestaan het nie. Ek dink ek sou Boeddha en Sokrates bo Hom stel in hierdie respekte".[143] Friedrich Nietzsche het Sokrates en Jesus as grondbeginsels van die westerse kultuur beskou en beide gekritiseer. Hy beskou Jesus se besorgdheid vir die swakkes as 'n ommekeer van edele moraliteit en het Christendom beskuldig van die verspreiding van gelyke regte vir almal; iets wat hy self teëgestaan het.[144]
Spekulatiewe teorieë en omstrede sienings[wysig | wysig bron]
'n Karakteristieke kenmerk van vroeë Christelike tekste was die verhalende manier waarop Jesus as Christus te verkondig en sy betekenis slegs ten opsigte van hul eie tyd geïnterpreteer was, eerder as om presiese biografiese gegewens te verstrek. Die gebrek aan biografiese besonderhede het regstreeks van die begin van die navorsing oor die Nuwe Testament af 'n verskeidenheid spekulatiewe teorieë opgewek, wat dikwels op enkele aanhalings en aanduidings in die Christelike tekste steun en probeer om die gebrek aan presiese inligting met kennis vanuit ander bronne te kompenseer. Daar is tans 'n groot aantal spekulatiewe teorieë ten opsigte van Jesus en ander figure uit die Nuwe Testament.
Voorbeelde vir hierdie soort teorieë is:
- "Jesus het nie aan die kruis gesterf nie": Gnosties-Christelike groepe was daarvan oortuig dat Jesus slegs skynbaar gedood is en leerstellings van 'n skynlyf ontwikkel wat gekruisig sou wees. Die ware goddelike natuur was vir hulle onversoenbaar met menswording, materie, lyding en sterflikheid. Hierdie leerstellings het ook 'n invloed op die latere Islam uitgeoefen – in sy Koran beweer die Islamitiese profeet Mohammed dat 'n ander man, wat met Jesus verwissel is, aan die kruis gesterf het.
- "Jesus het sy boodskap later in Indië en Tibet verkondig en is hier oorlede": Hierdie hipoteses is vir die eerste keer deur reisskrywers soos die Fransman Louis Jacolliot en die Rus Nikolaj Notowitsj geformuleer en later deur die stigter van die Islamitiese Ahmadiyya-groep, Ghoelam Ahmad, oorgeneem wat na homself as die wedergebore "Mahdi" (Messias) verwys het. Ander outeurs, wat die teorie aanvaar het, was Mathilde Ludendorff, Kurt Berna, Siegfried Obermeier, Erich von Däniken, Elmar R. Gruber en Holger Kersten.
- "Jesus word in die skrifrolle wat in 1947 by die Dooie See gevind is genoem, en word deur die Vatikaan agter slot en grendel gebêre of is slegs in 'n gemanipuleerde weergawe vrygestel": Die outeurs Michael Baigent en Richard Leigh het hierdie samesweringsteorie in hul boek The Dead Sea Scrolls Deception, wat in 1991 verskyn het, behandel.
- "Jesus was getroud en het met sy vrou kinders gehad": Hierdie hipotese baseer op 'n aanhaling uit een van die evangelies waarvolgens Jesus Maria Magdalena gekus het en is onder meer in die boek "The Holy Blood and the Holy Grail" deur Michael Baigent, Richard Leigh, en Henry Lincoln, behandel.
In die ernstige histories-kritiese navorsing oor die Nuwe Testament word hierdie teorieë grootliks verwerp aangesien die aanduidings daaroor in die bronne nie verifieerbaar of presies genoeg is nie en geen wetenskaplike metodes by hulle formulering ingespan word nie. Sommige teorieë trek wel die aandag van die media en die publiek, soos gesien kan word uit die sukses van die fiktiewe roman, The Da Vinci Code, deur Dan Brown.
Homo-erotiese verhoudings[wysig | wysig bron]
Ondersoek aangaande die moontlikheid van Jesus van Nasaret se homoseksuele gedrag was eeue lank 'n taboe, maar interpretasies van 'n erotiese, homoseksuele verhouding bestaan sedert die 16de eeu.[145] Die navorser professor Morton Smith het in 1958 in die klooster Mar Saba in Jerusalem 'n dokument ontdek: 'n handgeskrewe kopie van 'n brief wat deur sommige geleerdes aan Clemens van Alexandrië toegeskryf word.[146] Die brief was gerig aan ene Theodorus en bevat aanhalings uit die Geheime Evangelie volgens Markus. Die Geheime Evangelie (waarvan die egtheid steeds betwis word) was langer as die teks wat uiteindelik by die Bybelse kanon gevoeg is. Waar sommige geleerdes die teks as die rites van die doop interpreteer, beskou ander geleerdes, waarvan Morton Smith die eerste was, dit as 'n bekendmaking van Jesus se homoseksualiteit.
- "En hulle het na Bethanië gekom. En 'n sekere vrou ontmoet wie se broer daar gesterf het. Sy het op haar knieë neergeval en vir Jesus gesê: 'Seun van Dawid, erbarm u oor my!' Maar die volgelinge het haar teruggewys. En Jesus het kwaad geraak en met haar na die tuin gegaan waar die graf geleë was en daar was onmiddellik 'n kreet van die graf gehoor. En Jesus het nader getree en die steen voor die ingang van die graf weggerol. En hy het na binne gegaan waar die jongeling gelê het, sy hand uitgestrek en hom aan sy hand omhoog gehef. Maar toe die jongeling hom bekyk het, het hy verlief geraak op hom en gesmeek dat hy by Jesus wil bly. En hulle het uit die graf gekom en na die jongeling se huis gegaan, want hy was welvarend. En ná ses dae het Jesus vir hom gesê wat hy moes doen, en in die aand het die jongeling na hom gekom, en hy het 'n linnedoek om sy naakte lyf gehad. En hy het daardie nag by hom gebly, want Jesus het hom die geheim van die Ryk van God geleer."[147]
Die Heilige Huwelik van Jesus en Maria Magdalena[wysig | wysig bron]
Ses dae voor die paasfees het Jesus na Betánië toe gekom, waar Lasarus wat hy uit die dood opgewek het, gewoon het. Daar het hulle vir Jesus 'n ete gegee: Marta het bedien, en Lasarus was een van dié wat saam met Hom aan tafel was. Toe het Maria 'n halfliter, egte, baie duur nardusolie gebring en dit op Jesus se voete uitgegiet en sy voete met haar hare afgedroog. Die hele huis is deurtrek met die reuk van die reukolie. (Johannes 12:1-3)
Welvarende vroue het in Jesus se tyd soms 'n klein fiool uit alabaster met kosbare nardusolie om hulle nek gedra. Die alabaster-fiool is stukkend geslaan sodra hulle mans oorlede was, en die vroue het die oorledene daarmee gesalf. Sommige geleerdes sien ooreenkomste in die verhaal in die Evangelie van Johannes en die Hooglied van Salomo, 'n Hebreeuse weergawe van die Sumeriese erotiese gedig oor koning Dummuzi en Inanna. Net soos Jersus word Dummuzi gemartel, sterf en staan weer op. Die navorser Margaret Starbird het in haar boek The Woman With the Alabaster Jar na die parallele tussen Dummuzi en Jesus verwys.[148]
Die ritueel van die Heilige Huwelik was destyds 'n praktyk van die Hieros-Gamos-kult, waarby die Aarde se vrugbaarheid bewaar word deur die vereniging van die hemelse god met die godin van die Aarde. Die Heilige Huwelik is 'n ritueel wat reeds gedurende die bronstydperk in verskillende Europese en Oosterse beskawings, waaronder ook die Griekse, Minoïese en Egiptiese, voorgekom het. Jesus het die Laaste Nagmaal in Markus 2:19 self as 'n bruilof beskryf. Met haar salwing het Maria Magdalena volgens sommige navorsers die Heilige Huwelik met Jesus voltrek en hom tot Messias gesalf.
In die destydse konteks was Jesus net een van 'n hele reeks Messias-kandidate, en dat hy na homself as "God" verwys het was volgens die Joodse wet godslastering. Die evangelies berig van insidente waar Jesus byna deur Joodse gelowiges gestenig is.
Wetenskaplikes wat hierdie teorieë summier verwerp voer aan dat Jesus in die Joodse tradisie verwortel was, alhoewel Judea en Galilea destyds Romeinse provinsies was en ook al langer onder Helleense invloed gestaan het.
Opwekking van dooies[wysig | wysig bron]
Volgens die Christelike leerstellings is dit onwaarskynlik dat dooies al vóór Jesus se eie opstanding opgewek is. Die skrywer Jacques Bergier verwys na die geheime kulte en rituele wat destyds in die Heilige Land beoefen is.[149] Nuwelinge is deur middel van 'n inlywing tot hierdie geheime groepe toegelaat en dikwels het mense op 'n simboliese manier van hulle ou lewens afskeid geneem deur hul eie "dood" in 'n ritueel te beleef. Hierdie ritueel was uiters realisties – die "oorledene" is met die sidon, die tradisionele lykdoek, omwikkel en soms ook in 'n rituele grafkamer "ter ruste gelê". Soortgelyke rituele kom nog steeds voor in geheime groepe soos byvoorbeeld die Vrymesselaars. Die simboliese "dood" het ure of selfs enkele dae geduur. Die toelating tot die gemeenskap is daarna as 'n "opstanding van die dooies" gevier.
Nalatenskap[wysig | wysig bron]
Volgens die meeste Christelike interpretasies van die Bybel was die tema van Jesus se leerstellings berou van die sonde, onvoorwaardelike liefde (Johannes 13:34-35), die vergifnis van sonde, goddelike genade en die koms van die Koninkryk van God.[150] Jesus het sy dissipels geleer en hulle het na sy dood sy leerstellings versprei. Binne 'n paar dekades was sy volgelinge deel van 'n geloof wat van Judaïsme onderskei kan word. Christendom het deur die Romeinse Ryk versprei onder 'n weergawe bekend as Niceaanse Christendom en het die staatsgodsdiens onder Konstantyn die Grote geword. Deur die eeue het dit na Europa en die res van die wêreld versprei.
Jesus is al op baie verskillende manier uitgebeeld in tekeninge, skilderye en beeldhouwerke, op die verhoog en in rolprente, wat strek van die ernstige tot die humoristiese. Die figuur van Jesus vertoon prominent in kuns en letterkunde. 'n Aantal gewilde romans, soos The Da Vinci Code stel verskeie idees rakende Jesus en sy lewe voor en 'n aantal rolprente, soos The Passion of the Christ, beeld sy lewe, dood en opstanding uit. Baie van die spreuke wat aan Jesus toegeken word, het deel van die Westerse kultuur geword. Daar is baie items wat beweerde relieke van Jesus is, soos die bekende Kleed van Turyn en die Sweetdoek van Oviedo.
Ander nalatenskappe sluit 'n siening van God in as meer liefdevol, genadevol, vergewingsgesind en die groei van 'n geloof in 'n vreugdevolle hiernamaals en die opstanding van die dood. Sy leerstellings bevorder die waarde van diegene wat oor die algemeen as ondergeskik beskou word: vroue, die armsaliges, etniese buitestaanders, kinders, prostitute, sieklikes, gevangenes, ens. Vir meer as 'n duisend jaar is tallose hospitale, weeshuise en skole uitdruklik in Jesus se naam gestig. Jesus en sy boodskap is en was deur baie mense geïnterpreteer, verduidelik en verstaan. Jesus is met name deur (onder meer) Paul van Tarsus, die Kerkvaders (waaronder Augustinus van Hippo), Maarten Luther en meer onlangs C.S. Lewis en Pous Johannes Paulus II verduidelik. Thomas Jefferson het Jesus se leerstellings beskryf as "die mees heerlike en liefdadige morele kode wat ooit aan die mensdom geskenk is".[151]
Vir sommige Jode was die nalatenskap van Jesus 'n geskiedenis van anti-Semitisme,[152][153][154][155][156][157][158][159][160][161] alhoewel baie Christengroepe na die Joodse Volksmoord moeite gedoen het om versoening met die Jode te bewerkstellig en om wedersydse respek en dialoog te bevorder. Vir ander is die Christendom gekoppel aan Europese kolonialisme.[162][163][164][165][166][167] 'n Omgekeerde siening voer aan dat, deur Bartolomé de las Casas se verdediging van die inheemse inwoners van Spanje se Nuwe Wêreldryk, een van die erfenisse van Jesus die begrip van universele menseregte is.
Sien ook[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Hierdie artikel gebruik gedeeltes uit die Engelse Wikipedia-artikel, "Jesus"
- Sommige geskiedkundiges en Bybelse akademici wat die geboorte en dood van Jesus in hierdie tydperk plaas, sluit in D. A. Carson, Douglas J. Moo and Leon Morris. An Introduction to the New Testament. Grand Rapids, MI: Zondervan Publishing House, 1992, 54, 56; Michael Grant, Jesus: An Historian's Review of the Gospels, Scribner's, 1977, bl. 71; John P. Meier, A Marginal Jew, Doubleday, 1991–, vol. 1:214; E. P. Sanders, The Historical Figure of Jesus, Penguin Books, 1993, bl. 10–11, en Ben Witherington III, "Primary Sources," Christian History 17 (1998) No. 3:12–20.
- Raymond E. Brown, The Death of the Messiah: From Gethsemane to the Grave (New York: Doubleday, Anchor Bible Reference Library 1994), bl. 964; D. A. Carson, et al., bl. 50–56; Shaye J.D. Cohen, From the Maccabees to the Mishnah, Westminster Press, 1987, bl. 78, 93, 105, 108; John Dominic Crossan, The Historical Jesus: The Life of a Mediterranean Jewish Peasant, HarperCollins, 1991, bl. xi – xiii; Michael Grant, bl. 34–35, 78, 166, 200; Paula Fredriksen, Jesus of Nazareth, King of the Jews, Alfred B. Knopf, 1999, bl. 6–7, 105–110, 232–234, 266; John P. Meier, vol. 1:68, 146, 199, 278, 386, 2:726; E.P. Sanders, bl. 12–13; Geza Vermes, Jesus the Jew (Philadelphia: Fortress Press 1973), bl. 37.; Paul L. Maier, In the Fullness of Time, Kregel, 1991, bl. 1, 99, 121, 171; N. T. Wright, The Meaning of Jesus: Two Visions, HarperCollins, 1998, bl. 32, 83, 100–102, 222; Ben Witherington III, bl. 12–20.
- Alhoewel baie geskiedkundiges sommige voorbehoudings mag hê rakende die gebruik van die Evangelies vir geskiedkundige rekords, "even the most hesitant, however, will concede that we are probably on safe historical footing" rakende die basiese feite oor Jesus se lewe. Jo Ann H. Moran Cruz and Richard Gerberding, Medieval Worlds: An Introduction to European History Houghton Mifflin Company 2004, bl. 44–45.
- Voorbeelde van outeurs wat beweer dat Jesus 'n mite is, is: Thomas L. Thompson, The Messiah Myth: The Near Eastern Roots of Jesus and David (Jonathan Cape, Publisher, 2006); Michael Martin, The Case Against Christianity (Philadelphia: Temple University Press, 1991), 36–72; John Mackinnon Robertson.
- Strobel, Lee. The Case for Christ: A Journalist's Personal Investigation of the Evidence for Jesus. Zondervan, 1998. ISBN 0-310-20930-7; Wright, N.T. The Challenge of Jesus: Rediscovering Who Jesus Was and Is. InterVarsity Press, 1999. ISBN 0-8308-2200-3; Dunn, James D.G. The Evidence for Jesus." Westminster John Knox Press, 1985. ISBN 0-664-24698-2
- Darrell L. Bock, Jesus According to Scripture, bl. 29–30, gee 'n c. 60–70 datum; L. Michael White, From Jesus to Christianity, bl. 244, gee c. 80–90.
- Bock, ibid., bl. 38, gee c. 62–70; White, ibid., bl. 252, gee c. 90–100.
- Erwin Fahlbusch en Geoffrey William Bromiley, The Encyclopedia of Christianity. Grand Rapids, Mich.; Leiden, Netherlands: Wm. B. Eerdmans; Brill, 1999–2003, 1:454–55
- Porterm J. R. Jesus Christ: The Jesus of History, the Christ of Faith. Oxford University Press, 1999. bl. 70 ISBN 0-19-521429-3
- Joseph Cardinal Ratzinger (Benedict XVI), The Spirit of the Liturgy, vertaal deur John Saward (San Francisco: Ignatius Press, 2000), bl. 108; cf. bl. 100. Sien ook H. Rahner, Griechische Mythen in christlicher Deutung. Darmstadt, 1957. 'n Engelse vertaling is beskikbaar as Greek Myths and Christian Mystery, vertaal deur. Brian Battershaw (New York: Harper Row, 1963).
- Josephus, Antiquities 17.342–4
- Sien Leon Morri], The Gospel According to John, Revised, bl. 284–295, vir 'n bespreking van verskeie alternatiewe teorieë met verwysings.
- Joseph A. Fitzmyer, The Gospel According to Luke I-IX. Anchor Bible. Garden City: Doubleday, 1981, bl. 499–500; I. Howard Marshall, The Gospel of Luke (The New International Greek Testament Commentary). Grand Rapids: Eerdmans, 1978, bl. 158.
- Johannes 19:25-27; Easton, Matthew Gallego, "Joseph (the foster father of Jesus Christ)", Christiananswers.net Laaste besoek op 14 April 2007.
- Matteus 13:55–56, Markus 6:3 en Galasiërs 1:19
- Vir Egipte: Matteus 2:13–23; Vir Tirus en Sidon: Matteus 15:21–28 en Markus 7:24–3.
- Matteus 3:15
- Matteus 4:1–11, Markus 1:12–13 en Lukas 4:1–13
- Johannes 11:1–44, Matteus 9:25 en Lukas 7:15.
- "The Thompson Chain-Reference Study Bible NIV," Desember 1999, B.B. Kirkbride Bible Co., Inc.; William Adler & Paul Tuffin, "The Chronography of George Synkellos: A Byzantine Chronicle of Universal History from the Creation," Oxford University Press (2002), bl. 466
- Handelinge 15:1–31 en Galasiërs 2:7-9.
- Bergrede: Matteus 5–7; Verlore seun: Lukas 15:11–32; Die saaier: Matteus 13:1–9; Agape: Matteus 22:34–40.
- Matteus 9:9–13
- Johannes 4:1–42
- Matteus 17:1–6, Markus 9:1–8 en Lukas 9:28–36.
- Die skare het Psalms 118:26 aangehaal, soos in Johannes 12:13-16.
- Lukas 22:47–52 en Matteus 26:47–56.
- Die apostel word in Johannes 18:10 as Simon Petrus identifiseer; die genesing van die oor vind plaas in Lukas 22:51.
- Lukas 22:70–71
- Matteus 27:11 en Markus 15:12
- Hierdie tradisie is nêrens anders as die evangelies aangeteken nie.
- Matteus 27:11–26
- Markus 15:42–46 en Lukas 23:50–56.
- Matteus 28:5-10, Markus 16:9, Lukas 24:12–16, Johannes 20:10–17, Handelinge 2:24 en Korintiërs 6:14
- Matteus 28:1–10
- Leerstelling aan Israels: Matteus 15:24; Hemelvaart: Markus 16:19; Lukas 24:51 Handelinge 1:6–11; Saulus se visoen en bekering: Handelinge 9:1–19 en 22:1–22|31, asook 26:9–24|31; Wederkoms: Matteus 24:36–44
- "What the Old Testament Prophesied About the Messiah" Laaste besoek op 2007-10-11.
- Conzelmann, H. en Lindemann, A.: Arbeitsbuch zum Neuen Testament, bl. 353; Theißen, G.: Der historische Jesus, bl. 221
- Theißen, G.: Der historische Jesus, bl. 224 en 230
- Verskillende interpretasies word aangevoer in: Wiefel, W.: Das Evangelium nach Matthäus, bl. 214
- Theißen, G.: Der historische Jesus, bl. 223-226
- Schoottroff, L. en Stegemann, Wolfgang: Jesus von Nazareth – Hoffnung der Armen, bl. 26
- Sien, vir 'n voorbeeld van die laasgenoemde, Jesus of Nazareth deur Pous Benedictus XVI, Doubleday, 2007. ISBN 978-0-385-52341-7
- Oorspronklike aanhaling: "effectively refuted". Uit Robert E. Van Voorst, Jesus Outside the New Testament: An Introduction to the Ancient Evidence (Grand Rapids, MI: Eerdmans, 2000), bl. 16.: "The nonhistoricity thesis has always been controversial, and it has consistently failed to convince scholars of many disciplines and religious creeds. … Biblical scholars and classical historians now regard it as effectively refuted."
- Harrison, John B. en Richard E. Sullivan. A short history of Western civilization. New York: Knopf. 1975.
- Brown, R., et al. The New Jerome Biblical Commentary, Prentice Hall, 1990. Bl. 164.
- Meier, John P., A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus. Doubleday, 1991, v. 1, bl. 43
- Brown, Raymond E. (1997). Introduction to the New Testament. New York: Anchor Bible, bl. 226. ISBN 0-385-24767-2.
- Meier, John P., A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus. Doubleday, 1991, v. 1, bl. 43
- Cerinthus by die Catholic Encyclopaedia. Laaste besoek op 21 November 2007.
- Langbein, Walter-Jörg: Maria Magdalena. Die Wahrheit über die Geliebte Jesu. Berlyn: Aufbau Taschenbuch Verlag 2006
- Sien S. G. F. Brandon, Jesus and the Zealots: a study of the political factor in primitive Christianity, (Manchester University Press (1967) ISBN 0-684-31010-4) vir 'n vergelyking tussen die Selote en die Jesusbeweging.
- Sien gerus John P. Meier se Companions and Competitors (A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus, Volume 3) (Anchor Bible, 2001. ISBN 0-385-46993-4) vir 'n meer algemene vergelyking van Jesus se leerstelling met ander skole van eerste-eeuse Judaïsme.
- Gebaseerd op 'n vergelyking van die Evangelies met die Talmoed en ander Joodse letterkunde. Maccoby, Hyam. Jesus the Pharisee, Scm Press, 2003. ISBN 0-334-02914-7; Falk, Harvey Jesus the Pharisee: A New Look at the Jewishness of Jesus, Wipf & Stock Publishers (2003). ISBN 1-59244-313-3.
- Markus 10:1-12, asook Neusner, Jacob: A Rabbi Talks With Jesus, McGill-Queen's University Press, 2000. ISBN 0-7735-2046-5. Rabbi Neusner meen dat Jesus se leerstellings meer in gemeen gehad het met die Huis van Sjammai as die Huis van Hillel.
- Gebaseer op 'n vergelyking van die Evangelies met die Dooie Seerolle, veral die Leerder van Regverdigheid en die Deurboorde Messias. Eisenman, Robert: James the Brother of Jesus: The Key to Unlocking the Secrets of Early Christianity and the Dead Sea Scrolls, Penguin (Non-Classics), 1998. ISBN 0-14-025773-X; Stegemann, Hartmut: The Library of Qumran: On the Essenes, Qumran, John the Baptist, and Jesus. Grand Rapids MI, 1998. Sien ook Broshi, Magen, "What Jesus Learned from the Essenes," Biblical Archaeology Review, 30:1, bl. 32–37, 64. Magen dui op die ooreenkomste tussen Jesus se leerstellings oor egskeiding en die deugsaamheid van armoede en die Esseniese leerstellings soos weergegee word in Josefus se "Joodse Oorloë" en die Damaskusdokument van die Dooi Seerolle, respektiewelik. Sien ook Akers, Keith: The Lost Religion of Jesus. Lantern, 2000. ISBN 1-930051-26-3.
- Die Evangelies wys dat beide Jesus en Johannes die Doper berou van sondes en die koms van die Koninkryk van God verkondig het.
- Sien Schwietzer, Albert: The Quest of the Historical Jesus: A Critical Study of its Progress from Reimarus to Wrede, bl. 370–371, 402. Scribner (1968), ISBN 0-02-089240-3; Ehrman, Bart Apocalyptic Prophet of the New Millennium, Oxford University Press USA, 1999. ISBN 0-19-512474-X. Crossan maak egter 'n onderskeid tussen Johannes se apokaliptiese leerstellings en Jesus se morele leerstellings in The Birth of Christianity: Discovering What Happened in the Years Immediately After the Execution of Jesus deur John Dominic Crossan. bl. 305–344. Harper Collins, 1998. ISBN 0-06-061659-8.
- Dit sluit die geloof van Jesus as die Messias in. Brown, Michael L. Answering Jewish Objections to Jesus: Messianic Prophecy Objections Baker Books, 2003. ISBN 0-8010-6423-6. Brown wys hoe die Christelike konsep van 'n Messias verwant is aan idees uit die laat Tweede Tempel-periode in Judaïsme. Sien ook Klausner, Joseph: The Messianic Idea in Israel: From its Beginning to the Completion of the Mishnah, Macmillan 1955; Patai, Raphael: Messiah Texts, Wayne State University Press, 1989. ISBN 0-8143-1850-9 en Crossan, John Dominic: The Birth of Christianity: Discovering What Happened in the Years Immediately After the Execution of Jesus, bl. 461. Harper Collins, 1998. ISBN 0-06-061659-8. Patai en Klausner is van mening dat een interpretasie van die voorspellings twee Messiase noem: Messias ben Josef (die sterwende Messias) en Messias ben Dawid (die Dawid-koning), of moontlik een Messias wat twee keer kom. Crossan haal ook die Esseniese leerstelling oor die twee Messiasse aan. Hierdie kan ook met die Christelike doktrine van die wederkoms vergelyk word.
- Katzer, Josef: Das Leben in Israel zur Zeit Jesu. Würzburg: Echter 2003, bl. 183 Uittreksel aanlyn beskikbaar: Jesus von A-Z: Frauen
- Katzer (2003), bl. 183
- Durant, Will. Caesar and Christ. New York: Simon and Schuster, 1944. bl. 558; John P. Meier, A Marginal Jew. New York: Doubleday, 1991 vol. 1:205–7;
- Vermes, "Jesus the Jew: A Historian's Reading of the Gospels"
- Stern, nommer 52, 18 Desember 2002: Jesus: Was Forscher heute wissen. Bl. 50
- Bettenson, Henry en Maunder, Chris. Documents of the Christian Church (3de uitgawe), Oxford University Press, 1999. ISBN 0-19-288071-3
- Gaztambide, Daniel. "The Synoptic Problem: Two-Source Hypothesis and Q", AramaicNT.org. Besoek op 14 April 2007.
- Gaztambide, Daniel. "So Sayeth The Lord... According to Who?", AramaicNT.org. Besoek op 14 April 2007.
- Miller, Robert J. ed. (1994) The Complete Gospels: Annotated Scholars Version. Polebridge Pres: Sonoma, CA. bl. 1–5.
- Barnett, Paul: "Is the New Testament History?," bl.1.
- Hawkins, Craig S. "The Book of Acts and Archaeology", Apologetics Information Ministry. Besoek op 14 April 2007.
- Durant, Will. Caesar and Christ. New York: Simon and Schuster, 1944. ISBN 0-671-11500-6. bl. 553–7
- Meier, John P. A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus. Doubleday: 1991. vol 1: bl. 168–171.
- Michael Martin; John Mackinnon Robertson; G.A. Wells. The Jesus Legend, Chicago: Open Court, 1996, bl xii.
- Oorspronklike aanhaling: "We might for our purposes define parallelomania as that extravagance among scholars which first overdoes the supposed similarity in passages and then proceeds to describe source and derivation as if implying a literary connection flowing in an inevitable or predetermined direction." Sandmel, Samuel. "Parallelomania," Journal of Biblical Literature 1 (Maart 1962)
- Komoszewski et al (2006), Reinventing Jesus, Kregel, bl.237
- Oorspronklike aanhaling: "Judaism was a milieu to which doctrines of the deaths and rebirths, of mythical gods seemed so entirely foreign that the emergence of such a fabrication from its midst is very hard to credit." uit Grant, Michael: Jesus: An Historian's Review of the Gospels, Scribner, 1995 bl. 199. ISBN 0-684-81867-1
- Hierdie afdeling gebruik 'n aantal bronne om die leerstellings van hierdie groep te bepaal, veral die vroeë Geloofsbelydenisse, die Kategismus van die Katolieke Kerk, 'n aantal teologiese werke en die verskeie Belydenisse wat deur die Reformasie opgestel is, insluitende die Nege-en-dertig Artikels van die Kerk van Engeland, werke in die Boek van Konkordansie en ander tekste.
- Catechism of the Catholic Church § 436–40; Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 2; Irenaeus On the Detection and Overthrow of the So-Called Gnosis in Patrologia Graeca red. J. P. Migne (Parys, 1857–1866) 7/1, 93; Lukas 2:11; Matteus 16:16
- Catechism of the Catholic Church § 606–618; Council of Trent (1547) in Denzinger-Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum (1965) NIV Johannes 14:2–3
- Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 9; Augsburg Confession, artikel 2; Second Helvetic Confession, hoofstuk 8; Romeine 5:12–21; 1 Korintiërs 15:21–22.
- Belydenis van die apostel; Geloofsbelydenis van Nicea, Kategismus van die Katolieke Kerk § 441–451; Augsburg Confession, artikel 3; Luther's Small Catechism, kommentaar op die Belydenis van die Apostel; Matteus 16:16–17; 1 Korintiërs 2:8.
- Augsburg Confession, artikel 3; Johannes 1:1.
- Belydenis van die apostel; Geloofsbelydenis van Nicea, Kategismus van die Katolieke Kerk § 461–463;Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 2; Luther's Small Catechism, kommentaar op die Belydenis van die Apostel; Johannes 1:14, 16; Hebreërs 10:5–7.
- Catechism of the Catholic Church § 456–460; Gregory of Nyssa, Orat. catech. 15 in Patrologia Graeca red. J. P. Migne (Parys, 1857–1866) 45, 48B; St. Irenaeus, Adversus Haereses 3.19.1 in ibid. 7/1, 939; St. Athanasius, De inc., 54.3 in ibid. 25, 192B. St. Thomas Aquinas, Opusc. in ibid. 57: 1–4; Galasiërs 4:4–5.
- Belydenis van die apostel; Geloofsbelydenis van Nicea, Kategismus van die Katolieke Kerk § 484–489, 494–507; Luther's Small Catechism, kommentaar op die Belydenis van die Apostel.
- Kategismus van die Katolieke Kerk § 541–546
- Belydenis van die apostel; Kategismus van die Katolieke Kerk § 551–553; Augsburg Confession, article 8; Luther's Small Catechism kommentaar oor die Belydenis van die apostel; Second Helvetic Confession, hoofstuk 9; Leo the Great, Sermo 4.3 in Patrologia Latina red. J. P. Migne (Parys, 1841–1855); Matteus 16:18.
- Kategismus van die Katolieke Kerk § 1322–1419; Maarten Luther, Augsburg Confession, artikel 10; Luther's Small Catechism: the Sacrament of the Altar
- Belydenis van die apostel; Geloofsbelydenis van Nicea; Luther's Small Catechism kommentaar oor die Belydenis van die apostel; Second Helvetic Confession, hoofstuk 9
- Belydenis van die apostel; Kategismus van die Katolieke Kerk § 632–635; Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 3; Augsburg Confession, artikel 3; Council of Rome (745) in Denzinger-Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum (1965) § 587; Benedict XII, Cum dudum (1341) in ibid. § 1011; Clement VI, Super quibusdam (1351) in ibid. § 1077; Council of Toledo IV (625) in ibid. § 485; Matteus 27:52–53.
- Kategismus van die Katolieke Kerk § 638–655; Byzantine Liturgy, Troparion of Easter; Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 4 en 17; Augsburg Confession, artikel 3; Second Helvetic Confession, hoofstuk 9.
- Belydenis van die apostel; Geloofsbelydenis van Nicea, Kategismus van die Katolieke Kerk § 668–675, 678–679; Luther's Small Catechism, kommentaar op die Belydenis van die Apostel; Matteus 25:32–46.
- Pliny the Younger: C. Plinius Traino Imperatori Liber Decimus Epistula XCVI. Vertaal uit die Engesle aanhaling: "Christians were 'singing responsively a hymn to Christ as to god'".
- Beleid van Nicea; Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 1; Augsburg Confession, artikel; Second Helvetic Confession, hoofstuk 3; Council of Nicaea I (325) in Denzinger-Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum (1965) § 126; Council of Constantinople II (553) in ibid. § 424 and 424; Council of Ephesus in ibid. § 255; Johannes 1:1; Johannes 8:58; Johannes 10:30.
- Kategismus van die Katolieke Kerk § 464–469; Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 2 en 3 Second Helvetic Confession, hoofstuk 9; Council of Ephesus (431) in Denzinger-Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum (1965) § 250; Council of Ephesus in ibid. § 251; Council of Chalcedon (451) in ibid. § 301 and 302; Hebreërs 4:15.
- Pous Benedictus XVI (2007): Jesus of Nazareth. Double Day; Sien ook Van Biema (2007). The Pope's Favorite Rabbi. Time Magazine, asook Murray J. Harris (1998) Jesus as God . Baker Academic.
- C.S. Lewis en Peter Kreeft (1988): "The Divinity of Jesus Christ" uit Fundamentals of the Faith. Ignatius Press; Kreeft en Tacelli, Handbook of Christian Apologetics, (Madison, 1994), 149-174.
- http://scriptures.lds.org/en/dc/20/28#28
- Boek van Mormon: 3 Nefi 11:8.
- "Jesus The Ruler Whose Origin Is From Early Times," The Watchtower (15 June 1998) bl. 22.
- "What Do They Believe?", Watchtower Bible and Tract Society c.f.. Besoek op 14 April 2007.
- Flint, James; Flint, Deb. One God or a Trinity? Printland Publishers: Hyderabad. Bl. 3. ISBN 81-87409-61-4.
- Flint, James; Flint, Deb. One God or a Trinity? Printland Publishers: Hyderabad. Bl. 10. ISBN 81-87409-61-4.
- Pearce, Fred. Jesus: God the Son or Son of God? Does the Bible Teach the Trinity?. The Christadelphian Magazine and Publishing Association Ltd (UK). Birmingham, VK. Bl. 7.
- Pearce, Fred. Jesus: God the Son or Son of God? Does the Bible Teach the Trinity?. The Christadelphian Magazine and Publishing Association Ltd (UK). Birmingham, VK. Bl. 8.
- Morgan, Tecwyn. Christ is Coming! Bible Teaching About His Return. The Christadelphian Magazine and Publishing Association Ltd (UK). Birmingham, UK. Bl. 1.
- Ehrman, Bart D.: Lost Christianities, Oxford 2003, bl. 102
- McManners, John, ed., The Oxford Illustrated History of Christianity, Oxford: Oxford University Press 1990, bl. 26–31.
- Ehrman, Bart D. Lost Christianities, Oxford, 2003, bl. 124–125
- Wace, Henry: "Commentary on Marcion". Besoek op 16 April 2007.
- Ehrman, Bart D.: Lost Christianities, Oxford 2003, bl. 103, 104–105 en 108
- Bernhard von Dadelsen: Aufbruch ins Morgenland. Weltreligion Islam: Geschichte, Kultur, Gesellschaft. München: Zabert Sandmann 2009, bl. 48
- Mufti A.H. Elias, "Jesus (Isa) A.S. in Islam, and his Second Coming", Islam.tc. Verkry op 14 April 2007.
- Parrinder, Geoffrey. Jesus in the Quran, bl.121, Oxford: Oneworld Publications, 1996. ISBN 1-85168-094-2
- Hanif, Jhangeer. "Qur'anic Verse regarding Second Coming of Jesus". Verkry op 14 April 2007.
- Islahi, Amin. [Tadabbur-i-Qur'an. Faran Foundation:Lahore vol.2, bl.243
- Koran 3:45, Koran 19:21, Koran 19:35 en Koran 21:19
- III&E. "Prophethood in Islam", Verkry op 14 April 2007.
- "The Islamic and Christian views of Jesus: a comparison", ISoundvision, verkry op 14 April 2007.
- Koran 3:59; Koran 4:171; Koran 5:116-117.
- Abdullah Ibrahim, "The History of the Quran and the Injil", Arabic Bible Outreach Ministry. Verkry op 15 April 2007.
- Artikel oor Jesus in die Encyclopedia of Islam.
- "Crucifixion or cruci-fiction", deur Ahmed Deedat
- Mahmoud Ayoub, The death of Jesus: Reality or Delusion, Journal of the Muslim World 70 (1980) bl. 91–121. Oorspronklike Engelse aanhaling: "The Qur'an is not here speaking about a man, righteous and wronged though he may be, but about the Word of God who was sent to earth and returned to God. Thus the denial of killing of Jesus is a denial of the power of men to vanquish and destroy the divine Word, which is for ever victorious.".
- Ahmad, M. M. "The Lost Tribes of Israel: The Travels of Jesus", Ahmadiyya Muslim Community. Verkry op 14 April 2007. Günter Grönbold, Jesus In Indien, München: Kösel 1985, ISBN 3-466-20270-1. Norbert Klatt, Lebte Jesus in Indien?, Göttingen: Wallstein 1988.
- Emunoth ve-Deoth, II:5
- Simmons, Shraga, "Why Jews Don't Believe in Jesus". Verkry op 15 April 2007; "Why Jews Don't Believe in Jesus"; Ohr Samayach: Ask the Rabbi. Verkry op 15 April 2007; "Why don't Jews believe that Jesus was the messiah?", AskMoses.com. Verkry op 15 April 2007.
- Engelse teks: "For us in the Jewish community anyone who claims that Jesus is their savior is no longer a Jew and is an apostate." (Contemporary American Reform Responsa, #68)."Question 18.3.4: Reform's Position On...What is unacceptable practice?", faqs.org. Verkry op 15 April 2007.
- Devarim 13:1–5
- Buchwald, Ephraim: "Parashat Re'eh 5764–2004: Identifying a True Prophet", National Jewish Outreach Program, verkry op 15 April 2007; Tracey Rich, "Prophets and Prophecy", Judaism 101, verkry op 15 April 2007; Rabbi Pinchas Frankel, "Covenant of History: A Fools Prophecy", Orthodox Union of Jewish Congregations of America, verkry op 15 April 2007; Laurence Edwards, "Torat Hayim — Living Torah: No Rest(s) for the Wicked", Union of American Hebrew Congregations, verkry op 15 April 2007.
- Beverley, James A., Hollywood's Idol, Christianity Today, "Jesus Christ also lived previous lives," het hy gesê. "So, you see, he reached a high state, either as a Bodhisattva, or an enlightened person, through Buddhist practice or something like that," Verkry op 20 April 2007.
- Digha Nikaya 13.15; Matteus 15:14.
- "Gospel of Thomas:The Buddhist Jesus?" Verkry op 15 April 2007.
- Christ the Messenger. Verkry op 15 April 2007.
- Paramahansa Yogananda, Autobiography of a Yogi, 2nd ed., Crystal Clarity Publishers, 2005. ISBN 1-56589-212-7.
- ( Taylor, Dan. ) "The Jesus So Few Know," The Good News A Magazine of Understanding. Verkry op 15 April 2007.
- Jesus Christ in the Baha'i Writings deur Robert Stockman in die Bahá'í Studies Review. Vol. 1. 1992.
- Brief deur Shoghi Effendi op 29 November 1937 soos gepubliseer in Hornby, Helen (red.) (1983). Lights of Guidance: A Bahá'í Reference File. Bahá'í Publishing Trust, New Delhi, Indië. ISBN 81-85091-46-3. Bl. 491.
- Bahá'í Apocalypticism: The Concept of Progressive Revelation deur Zaid Lundberg. Hoofstuk VII. Department of History of Religion at the Faculty of Theology, Lund University: 1996–05. Besoek op 2007–07–04.
- Mandaean Scriptures and Fragments: The Haran Gawaitha Verkry op 20 April 2007.
- Wills, Garry, What Jesus Meant (2006) ISBN 0-670-03496-7
- Crossan, John Dominic: The Historical Jesus: The Life of a Mediterranean Jewish Peasant, HarperSanFrancisco (1993), ISBN 0-06-061629-6; Robert Funk, The Five Gospels: What Did Jesus Really Say? The Search for the AUTHENTIC Words of Jesus, Harper San Francisco (1997), ISBN 0-06-063040-X; Robert Funk, The Acts of Jesus: What Did Jesus Really Do?, The Jesus Seminar, Harper San Francisco (1998), ISBN 0-06-062978-9; The Jesus Seminar, The Gospel of Jesus: According to the Jesus Seminar, Robert Walter Funk (Editor), Polebridge Press (1999), ISBN 0-944344-74-7
- Vertaal vanaf die Engelse aanhaling: "I cannot myself feel that either in the matter of wisdom or in the matter of virtue Christ stands quite as high as some other people known to History. I think I should put Buddha and Socrates above Him in those respects." Russell, Bertrand, Why I am not a Christian, 6 Maart 1927, verkry op 15 April 2007.
- Nietzsche, Friedrich. "The Anti-Christ", afdelings 54, 43.
- Rictor Norton, Lists of Famous Homosexuals. Volgens die webwerf het Jakobus 1 van Engeland in 1617 Jesus se homoseksualiteit as 'n verskoning van sy eie homoseksualiteit gebruik.
- Langbein, Walter-Jörg: Maria Magdalena. Die Wahrheit über die Geliebte Jesu. Berlyn: Aufbau Taschenbuch Verlag 2006
- Die brief van Clemens van Alexandrië, Engelse vertaling, Universiteit van Bremen
- Starbird, Margaret: The Woman With the Alabaster Jar. Mary Magdalen and the Holy Grail. Santa Fe (Nieu-Meksiko): Bear & Company 1993, hoofstuk 11
- Langbein, Walter-Jörg: Das Sakrileg und die Heiligen Frauen. Das Geheimnis um die Nachkommen Jesu. Berlyn: Aufbau Taschenbuch Verlag 2006, bl. 162
- Sniegocki, John. "Review of Joseph GRASSI, Peace on Earth: Roots and Practices from Luke's Gospel," Collegeville, Minnesota: Liturgical Press, 2004 (berou, vergifnis); Bock, Darrell L. "Major Themes of Jesus' life," (koms van die Koninkryk van God); Brussat, Frederic and Mary Ann. "Review of If Grace Is So Amazing, Why Don't We Like It?," (genade); Hughes, F. A. "Grace and Truth," STEM publishing 1972 (genade)
- The Jefferson Bible. Verkry op 20 April 2007.
- "Christian Antisemitism: A History of Hate" deur William Nicholls, 1993. Jason Aronson Inc., 1995
- "Mature Christianity: The Recognition and Repudiation of the Anti-Jewish Polemic in the New Testament" Norman A. Beck, Susquehanna Univ. Press, 1985
- "The Satanizing of the Jews: Origin and development of mystical anti-Semitism" Joel Carmichael, Fromm, 1993
- "The Origins of Anti-Semitism: Attitudes Toward Judaism in Pagan and Christian Antiquity" John G. Gager, Oxford Univ. Press, 1983
- "What Did They Think of the Jews?" Red.: Allan Gould, Jason Aronson Inc., 1991
- "The New Testament's Anti-Jewish Slander and Conventions of Ancient Polemic," Luke Johnson, Journal of Biblical Literature, Volume 3, 1989
- "Three Popes and the Jews" Pinchas E. Lapide, Hawthorne Books, 1967
- "National Socialism and the Roman Catholic Church" Nathaniel Micklem, Oxford Univ. Press, 1939
- "Theological Anti-Semitism in the New Testament", Rosemary Radford Ruether, Christian Century, Feb. 1968, Vol. 85
- "John Chrysostom and the Jews" Robert L. Wilken, University of California Press, Berkeley, 1983
- Of Revelation and Revolution, Volume 1: Christianity, Colonialism, and Consciousness in South Africa deur Jean Comaroff, John L. Comaroff, 1991, University of Chicago Press
- A Violent Evangelism: The Political and Religious Conquest of the Americas deur Luis Rivera Pagan, 1992, Westminster Press
- The Americas in the Spanish World Order: The Justification for Conquest in the 17th Century deur James Muldoon, 1994, University of Pennsylvania Press
- An Empire Divided: Religion, Republicanism, and the Making of French Colonialism, 1880–1914 deur J.P. Daughton, 2006, Oxford University Press
- Contracting Colonialism: Translations and Christian Conversion in Tagalog Society Under Early Spanish Rule deur Vicente L. Rafael, 1988, Cornell University Press
- Christians and Missionaries in India: Cross-Cultural Communication Since 1500; With Special Reference to Caste, Conversion, and Colonialism (Studies in the History of Christian Missions) redigering deur Robert Eric Frykenberg en Alaine Low, 2003, Wm. B. Eerdmans
Bronnelys[wysig | wysig bron]
- Allison, Dale. Jesus of Nazareth: Millenarian Prophet. Minneapolis: Augsburg Fortress, 1999. ISBN 0-8006-3144-7
- Brown, Raymond E. An Introduction to the New Testament. New York: Doubleday, 1997. ISBN 0-385-24767-2
- Cohen, Shaye J.D. From the Maccabees to the Mishnah. Louisville, KY: Westminster John Knox Press, 1988. ISBN 0-664-25017-3
- Cohen, Shaye J.D. The Beginnings of Jewishness: Boundaries, Varieties, Uncertainties. Berkeley: University of California Press, 2001. ISBN 0-520-22693-3
- Crossan, John Dominic.
- Guy Davenport and Benjamin Urrutia. The Logia of Yeshua; The Sayings of Jesus. Washington, DC: 1996. ISBN 1-887178-70-8
- De La Potterie, Ignace. "The Hour of Jesus." New York: Alba House, 1989.
- Doherty, Earl: The Jesus Puzzle. Did Christianity Begin With A Mythical Christ? - Challenging the Existence of an Historical Jesus. Ottawa: Canadian Humanist Publications 1999
- Durant, Will. Caesar and Christ. New York: Simon and Schuster, 1944. ISBN 0-671-11500-6
- Ehrman, Bart. The Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew. New York: Oxford University Press, 2003. ISBN 0-19-514183-0
- Ehrman, Bart. The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings. New York: Oxford University Press, 2003. ISBN 0-19-515462-2
- Flemming, Brian (regisseur): The God Who Wasn't There. DVD: Beyond Belief Media, vrystelling: 23 Augustus 2005
- Fredriksen, Paula. Jesus of Nazareth, King of the Jews: A Jewish Life and the Emergence of Christianity. New York: Vintage, 2000. ISBN 0-679-76746-0
- Fredriksen, Paula. From Jesus to Christ. New Haven: Yale University Press, 2000. ISBN 0-300-04864-5
- Finegan, Jack. Handbook of Biblical Chronology, revised ed. Peabody, MA: Hendrickson Publishers, 1998. ISBN 1-56563-143-9.
- Fuller, Reginald H., The Foundations of New Testament Christology']. New York: Scribners, 1965. ISBN 0-227-17075-X
- Lepelley, Claude: Rome et l'intégration de l'Empire. Tome 2: Approches régionales du Haut-Empire romain 44 av.J.-C.-260 ap.J.-C. Parys 1998: Presses Universitaires de France
- Meier, John P., A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus, New York: Anchor Doubleday,
- v. 1, The Roots of the Problem and the Person, 1991. ISBN 0-385-26425-9
- v. 2, Mentor, Message, and Miracles, 1994. ISBN 0-385-46992-6
- v. 3, Companions and Competitors, 2001. ISBN 0-385-46993-4
- Ochmann, Frank: Jesus. Was Forscher heute wissen. In: Stern. Nommer 52, 18 Desember 2002. Aanlyn beskikbaar: www.stern.de
- O'Collins, Gerald. Interpreting Jesus. Mahwah, NJ: Paulist Press, 1983.
- Pelikan, Jaroslav. Jesus Through the Centuries: His Place in the History of Culture. New Haven: Yale University Press, 1999. ISBN 0-300-07987-7
- Pleticha, Heinrich en Schönberger, Otto: Die Römer. Ein enzyklopädisches Sachbuch zur frühen Geschichte Europas. Bindlach: Gondrom 1992
- Robinson, John A. T. Redating the New Testament. Eugene, OR: Wipf & Stock, 2001 (original 1977). ISBN 1-57910-527-0.
- Sanders, E.P. The Historical Figure of Jesus. New York: Penguin, 1996. ISBN 0-14-014499-4
- Sanders, E.P. Jesus and Judaism. Minneapolis: Fortress Press, 1987. ISBN 0-8006-2061-5
- Vermes, Geza. Jesus the Jew: A Historian's Reading of the Gospels. Minneapolis: Augsburg Fortress, 1981. ISBN 0-8006-1443-7
- Vermes, Geza. The Religion of Jesus the Jew. Minneapolis: Augsburg Fortress, 1993. ISBN 0-8006-2797-0
- Vermes, Geza. Jesus in his Jewish Context. Minneapolis: Augsburg Fortress, 2003. ISBN 0-8006-3623-6
- Walker, Jim: Did Jesus exist? 12 Junie 1997. Aanlyn beskikbaar: nobeliefs.com
- Wilson, A.N. Jesus. London: Pimlico, 2003. ISBN 0-7126-0697-1
- Wright, N.T. Jesus and the Victory of God. Minneapolis: Augsburg Fortress, 1997. ISBN 0-8006-2682-6
- Wright, N.T. The Resurrection of the Son of God: Christian Origins and the Question of God. Minneapolis: Augsburg Fortress, 2003. ISBN 0-8006-2679-6
- Zindler, Frank R.: Did Jesus Exist? In: The American Atheist, Somer 1998. Aanlyn beskikbaar: atheists.org
- Webwerf oor Flavius Joseph
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Jesus van Nasaret. |
- Gelowige sienings
- Volledige spreuke van Jesus Christus In Parallel Latyn & Engels
- Jesus Christ – artikels in die Catholic Encyclopedia
- Christian Foundations: Jesus articles from a Protestant perspective
- Verklaring oor die goddelikheid van Jesus Christus deur die Heiliges van die Laaste Dae.
- 'n Hindoe-perspektief oor Jesus
- 'n Islamiese perspektief oor Jesus
- BiblicalStudies.org.uk Bied 'n uitgebreide bibliografie en talle vol-teks artikels.
- Gnostic Christianity
- Geskiedkundige en skeptiese sienings
- Overview of the Life of Jesus 'n Opsomming van die verhalings in die Nuwe Testament.
- From Jesus to Christ — 'n PBS dokumentêre program oor Jesus en vroeë Christendom.
- Die Joods-Romeinse wêreld van Jesus
- The Jesus Puzzle — Earl Doherty s webwerf
- Jesus: Die Wahrheit hinter der Legende
- Wie Jesus wirklich starb
- The Greatest Story Never Told – 'n Onderhoud met die Rooms-Katolieke navorser Margaret Starbird oor die Heilige Huwelik en Maria Magdalena.
|
<urn:uuid:22de9769-fd68-4fbf-8d84-d8556de4fd5e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Jesus_van_Nasaret
|
2019-07-18T22:01:45Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00071.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999964
| false
|
Boepenspypvis
Jump to navigation
Jump to search
Boepenspypvis | ||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Skets van 'n naverwante spesie | ||||||||||||||||||||||||||||
Bewaringstatus | ||||||||||||||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||||||||||||||
Hippichthys heptagonus (Bleeker, 1849)[2] |
Die Boepenspypvis (Hippichthys heptagonus) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Pasifiese area en aan die ooskus van Afrika tot by Durban in Suid-Afrika. In Engels staan die vis bekend as die Belly pipefish.
Sien ook[wysig | wysig bron]
- Alfabetiese lys van visse
- Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
- Lys van varswater visfamilies
- Lys van visfamilies
Eksterne skakel[wysig | wysig bron]
Bron[wysig | wysig bron]
- Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. ISBN 1-920033-01-7
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Bleeker P., 1849. Bydrae tot die kennis van igtiologiese fauna van die Madura-eiland, met beskrywings van enkele nuwe soorte. Verh. Batav. Genootsch. Kunst. Wet. v. 22. 1-16. ( )
- BioLib ( )
|
<urn:uuid:1c3243c6-e2cd-426d-9f66-7e77c5883fd5>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Boepenspypvis
|
2019-07-20T03:57:41Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526408.59/warc/CC-MAIN-20190720024812-20190720050812-00231.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.897428
| false
|
Dit is nie 'n kouspop nie, maar dien ten doel om 'n bot toe te laat om geoutomatiseerde take te verrig wat gewoonlik herhalend van aard is. Administrateurs: as hierdie bot probleme veroorsaak, blok hom asseblief onmiddellik block it.
|
<urn:uuid:b9846516-71da-4154-a7bd-4091aa3123ec>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Caypartisbot
|
2019-07-23T22:30:33Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00151.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999935
| false
|
Kategorie:Skotland
Jump to navigation
Jump to search
Wikimedia Commons bevat media in verband met Skotland. |
Subkategorieë
Hierdie kategorie bevat die volgende 7 subkategorië, uit 'n totaal van 7.
Bladsye in kategorie "Skotland"
Die volgende 14 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 14.
|
<urn:uuid:ae2c4086-eafe-4ceb-b91a-1fd03a037b29>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Skotland
|
2019-07-23T23:01:49Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00151.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998293
| false
|
Kategorie:Uitdrukkings
Jump to navigation
Jump to search
Subkategorieë
Hierdie kategorie bevat die volgende 2 subkategorië, uit 'n totaal van 2.
Hierdie kategorie bevat die volgende 2 subkategorië, uit 'n totaal van 2.
|
<urn:uuid:a55a5594-8f3e-4104-8d74-458c4a1c4e0b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Uitdrukkings
|
2019-07-23T22:35:27Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00151.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.993187
| false
|
Geskiedenis van Andorra
Andorra is die laaste onafhanklike oorblywende van die Marca Hispanica, die bufferstate deur Karel die Grote geskep, om die Islamitiese More se opmars te stuit na Christelike Frankryk. Volgens oorlewering het Karel die Grote 'n oktrooi aan die Maltese inwoners toegestaan vir hulle bydrae met die gevegte teen die More. In die 9de eeu, benoem Karel die Grote se kleinseun Karel die Kale, die Graaf van Urgell as opperheer oor Andorra. 'n Afstammeling van die graaf gee later die grond aan die Bisdom van Urgell, deur die Biskop van Urgell gelei.
Inhoud
Vroeëre geskiedenis[wysig | wysig bron]
In die 11de eeu, met vrese van militêre optrede deur naburige landhere, plaas die biskop homself onder die beskerming van die Heer van Caboet, 'n Katalaanse edelman. Later het die Graaf van Foix 'n erfgenaam geword van die Heer van Caboet deur die eg, en 'n dispuut ontstaan tussen die Franse Graaf en die Katalaanse Biskop oor Andorra.
In 1278,is die konflik opgelos met die ondertekening van 'n paragium, wat daarvoor voorsiening maak dat Andorra se soewereiniteit gedeel word tussen die Graaf van Foix en die Biskop van La Seu d'Urgell (Katalonië, Spanje). Die paragium, 'n feodale instelling wat die beginsel van gelyke regte gedeel deur twee heersers, erken, verleen aan die klein staat sy grondgebied en politiek samestelling. In ruil daarvoor betaal Andorra 'n jaarlikse tribuut of questia aan die medeheersers, bestaande uit vier hamme, veertig snye brood, en 'n aantal wyn. Tot met die jaar 2012, het Andorra se grense onveranderd gebly sedert 1278.[1]
Andorra was twee keer kortstondige geannekseer deur die Kroon van Aragon, in 1396 en 1512.
In 1505, trou Germaine van Foix met Ferdinand V van Castile, en bring daardeur die heerskappy van Andorra onder die Spaanse oppergesag. Met die oorname van die koninkryk in 1519, vergun Keiser Karel V die leenheerskap van Les Valls, soos dit destyds bekend gestaan het, aan Germaine van Foix se nageslagte vir ewig. Hendrik III van Navarre, wat ook die graaf van Foix was, bestyg in 1589 die Franse troon as Hendrik IV, en 'n edik van 1607 vestig die Franse staatshoof tesame met die biskop van Urgell, as medeprinse van Andorra.
In 1793, weier die Franse rewolusionêre regering die tradisionele Andorrese tribuut, omrede die feodale verbintenis en sweer die susereiniteit af, ten spyte van die Andorrese se aandrang op Franse beskerming en hul poging om 'n eksklusiewe Spaanse invloed te verhoed.
Andorra bly neutraal gedurende die Napoleontiese Oorloë. Napoleon herstel die medeprinsdom in 1806 na aandrang van die Andorrese. Die Franse titel tot die prinsdom word gevolglik oorgedra van die konings na die president van Frankryk. In die periode van 1812–1813, annekseer die Franse Ryk Katalonië en verdeel dit in vier departemente. Andorra word ook geannekseer en word deel gemaak van die distrik van Puigcerdà (département van Sègre).
20ste eeu[wysig | wysig bron]
In 1933 beset Frankryk Andorra na sosiale onrus voor verkiesings. Op die 12de Julie 1934, reik 'n avonturier genaamd Boris Skossyreff 'n proklamasie uit in Urgell, en verklaar homself as Boris I, soewereine prins van Andorra, en daarmee saam oorlog teen die biskop van Urgell. Hy is op 20 Julie gearresteer deur Spaanse owerhede en op die ou einde uitgesit uit Spanje. Van 1936 tot 1940 is 'n Franse afdeling in Andorra gestasioneer om die invloed van die Spaanse Burgeroorlog en Franco se Spanje te keer.
Gedurende die Tweede Wêreldoorlog, bly Andorra neutraal en dien as belangrike smokkelroete tussen Spanje en Frankryk. Die Franse Versetbeweging gebruik Andorra as deel van hulle roete om afgeskiete vlieëniers uit Frankryk te smokkel.
In 1943, voer Andorra sy eerste teregstelling uit sedert die 19de eeu, die van Antoni Arenis vir dubbele broedermoord deur middel van 'n vuurpeloton (want 'n opgeleide laksman was nie beskikbaar om die wettige metode toe te pas nie – Garrote).
In 1958, verklaar Andorra vrede met Duitsland, na hul vergeet is tydens die Verdrag van Versailles wat die Eerste Wêreldoorlog beëindig het en, die konflik uitgerek is weens die tekort aan 'n vredesooreenkoms, waarna hulle wettiglik in 'n staat van oorlog gebly het.[2]
Vir lank 'n verarmde land met min kontak met ander nasies buiten die aangrensende Frankryk en Spanje, het Andorra na die Tweede Wêreldoorlog heelwat voorspoed begin geniet met 'n ontwikkelende toerisme bedryf. Hierdie ontwikkeling, ondersteun deur verbeterings in vervoer en kommunikasie, het die gevolg dat Andorra se isolasie gekwyn het en die Andorrese tot die hoofstroom van Europese geskiedenis gebring het. Openbare eise vir demokratiese hervormings het gelei tot die verlenging van die bestel tot vrouens in die 1970's en die instelling van nuwe en meer outonome regeringsorgane in die vroeë 1980's.
Moderne geskiedenis[wysig | wysig bron]
Andorra word in Mei 1993 formeel 'n parlementêre demokrasie na die goedkeuring van 'n nuwe grondwet deur middel van 'n referendum in Maart 1993. Die nuwe grondwet behou die Franse en Spaanse medeprinse maar met verminderde en eng gedefinieerde magte. Burgerlike regte is heelwat uitgebrei, insluitend die wettiging van politieke partye en vakbonde, en voorsiening is gemaak vir 'n onafhanklike regbank. Andorra tree in 'n doeane-unie met die Europese Gemeenskappe (nou die EU) in 1991 en is toegelaat tot die VN op 28 Julie 1993. Die land is sedertdien op soek na geleenthede om uitvoerpotensiaal te verbeter en ook om ekonomiese bande met sy Europese bure te verbreed. Die finansiële dienstesektor van die ekonomie is uiters belangrik, gegewe Andorra se status as 'n belastingparadys en die bankwese se geheimhoudingswette.
Notas[wysig | wysig bron]
- "Statement by H.E. Mr. Albert Pintat; President of the government of the principality of Andorra". 61'st session of the United Nations General Assembly. September 21, 2006. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op Oktober 12, 2011.
- "Die Eerste Wêreldoorlog eindig in Andorra", UPI storie in die New York Times , 25 September 1958. p. 66
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Andorra se inskrywing in The World Factbook
- Hierdie artikel inkorporeer agtergrondnotas vanaf webwerwe of dokumentasie van die Verenigde State van Amerika se Staatsdepartement.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- Geografie en geskiedenis van die Prinsdom van Andorra
- Geskiedenis van Andorra: Primêere dokumentasie
- Agtergrondnota: Andorra
- Geskiedenis van Andorra
- Heersers van Andorra
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. |
|
<urn:uuid:b6d707a7-e2a2-4df9-9cf1-c12775847112>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Geskiedenis_van_Andorra
|
2019-07-16T10:27:57Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524522.18/warc/CC-MAIN-20190716095720-20190716121720-00335.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999955
| false
|
Kategorie:Wikipedia-artikels met ULAN-identifiseerders
Jump to navigation
Jump to search
(vorige bladsy) (volgende bladsy)
Vir meer inligting, sien Wikipedia:Gesagbeheer.
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
Bladsye in kategorie "Wikipedia-artikels met ULAN-identifiseerders"
Die volgende 200 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 1 018.
(vorige bladsy) (volgende bladsy)J
K
- Franz Kafka
- Frida Kahlo
- Wassily Kandinsky
- Kano Motonobu
- Immanuel Kant
- Karel die Grote
- Karel die Stoute
- Karel I van Engeland
- Karel II van Engeland
- Karel V
- Karel VI van Frankryk
- Katharina II van Rusland
- Andy Kaufman
- Buster Keaton
- Diane Keaton
- John Keats
- John F. Kennedy
- William Kentridge
- Jack Kerouac
- Omar Khayyám
- Wolf Kibel
- Paul Klee
- Heinrich von Kleist
- Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff
- Johann Koch
- Koeblai Khan
- Peter Kolbe
- Käthe Kollwitz
- David Koloane
- Konfusius
- Konstantinos Petrou Kavafis
- Konstantyn VII van Bisantium
- Kores die Grote
- Cornelius Krieghoff
- Akira Kurosawa
L
- Jacques Lacan
- Karl Lagerfeld
- Hugh Lane
- Charles Lanyon
- Denys Lasdun
- Else Lasker-Schüler
- Maggie Laubser
- Charles Laughton
- Charles Laval
- T. E. Lawrence
- Le Corbusier
- Le Roux Smith le Roux
- Francois le Vaillant
- Robert E. Lee
- Spike Lee
- Gottfried Wilhelm Leibniz
- Cornelis Lely
- Wladimir Lenin
- Peter Joseph Lenné
- John Lennon
- Leo VI van Bisantium
- Leopold I van België
- Leopold I, Heilige Romeinse Keiser
- Leopold II, Heilige Romeinse Keiser
- Michail Lermontof
- Mervyn LeRoy
- Claude Lévi-Strauss
- John Frederic Lewis
- Arthur Lasenby Liberty
- Carolus Linnaeus
- John Locke
- Lodewyk IX van Frankryk
- Lodewyk XIII van Frankryk
- Lodewyk XIV van Frankryk
- Lodewyk XVI van Frankryk
- Raymond Loewy
- Michail Lomonosof
- Londense Tower
- Adolf Loos
- Louise van Hesse-Kassel
- Louvre
- Lu Xun
- George Lucas
- Lucius Annaeus Seneca
- Charles Ludlam
- Ludwig Forum vir Internasionale Kuns
- Ludwig von Herterich
- Bernardino Luini
- Martin Luther
- Edwin Lutyens
- David Lynch
- Jean-François Lyotard
M
- Guillaume de Machaut
- Niccolò Machiavelli
- Charles Rennie Mackintosh
- Albertus Magnus
- Wladimir Majakofski
- William Makepeace Thackeray
- Maksim Gorki
- Maksimiliaan I
- Maksimiliaan I van Meksiko
- Nelson Mandela
- Édouard Manet
- Andrea Mantegna
- Mao Zedong
- Louis Maqhubela
- Margaret Bourke-White
- Margrethe II van Denemarke
- Maria I van Skotland
- Maria II van Engeland
- Mariano Fortuny (ontwerper)
- Markus Aurelius
- Daniel Marot
- Martialis
- Ross Martin
- Karl Marx
- Henri Matisse
- Matthias (HRR)
- Matthias Claudius
- Johan Maurits
- Anton Mauve
- Valerius Maximus
- Burr McIntosh
- Marshall McLuhan
- Lorenzo de' Medici
- Mehmet II
- Felix Mendelssohn
- Moses Mendelssohn
- Maria Sibylla Merian
- Metropolitan Museum of Art
- Michael VIII Paleologus
- Microsoft
- Ludwig Mies van der Rohe
- John Milton
- Octave Mirbeau
- Joan Miró
- Ivan Mitford-Barberton
- François Mitterrand
- Hayao Miyazaki
- Moctezuma II
- Vera Moechina
- Mohammad Reza Pahlavi
- Mohammed
- Piet Mondriaan
- Claude Monet
- Marilyn Monroe
- Charles Montesquieu
- Claudio Monteverdi
- Thomas More
- J.P. Morgan
- Samuel Morse
- Viggo Mortensen
- Grandma Moses
- Moskouse Historiese Staatsmuseum
- Benjamin Mountfort
- Wolfgang Amadeus Mozart
- William Mulholland
- Martin Mull
- Edvard Munch
- Glenn Murcutt
- Musée d'Orsay
- Benito Mussolini
N
- Vladimir Nabokov
- Napoleon II
- Napoleon III van Frankryk
- Nasa
- Nasionale Biblioteek van Israel
- National Trust
- Hugo Naudé
- NAVO
- Nero
- Pablo Neruda
- Evelyn Nesbit
- Michail Nesterof
- Richard Neutra
- Isaac Newton
- Fred Niblo
- Friedrich Nicolai
- Oscar Niemeyer
- Nicéphore Niépce
- Friedrich Nietzsche
- Florence Nightingale
- Vaslav Nijinsky
- Niklas Luhmann
- Nikolaas I van Rusland
- Patriarg Nikon van Moskou
- Leonard Nimoy
- Notre-Dame-katedraal
|
<urn:uuid:8f1a5662-267f-430c-b785-2ccd63affd49>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Wikipedia-artikels_met_ULAN-identifiseerders?from=Je
|
2019-07-18T22:11:33Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00095.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.796783
| false
|
Neutrondiffraksie
Neutrondiffraksie is 'n tegniek om die struktuur van materiale te bestudeer deur hulle met neutrone te bombardeer en die (koherente) strooiing van die neutrone te meet. Die strooiing is gewoonlik elasties, maar kan soms onelasties wees.
Inhoud
Geskiedenis van die tegniek[wysig | wysig bron]
In die jare 1930 het navorsers begin om met diffraksie van neutrone te eksperimenteer, maar dit het nie tot bruikbare resultate gelei nie omrede die beskikbare bronne te swak was. In 1945 het dit verander. Kernreaktore het 'n Maxwell-spektrum van neutrone opgelewer waaruit Zinn met 'n baie groot kristal as monochromator 'n bundel neutrone met 'n noue bereik van golflengtes uitgeselekteer het, wat vir 'n diffraksie-eksperiment gebruik kon word. In vergelyking met X-straalbronne was dit nog steeds 'n swak bron gewees en het dit groot monsters vereis, wat die tegniek lank tot poeierdiffraksie beperk het. Rondom 1951 het dit duidelik geword dat dit nie die elektrone rondom die kern is wat verantwoordelik vir die strooiing is nie, soos in die geval by X-straaldiffraksie nie, maar die kern se spin, of – indien die materiaal magnetiese orde bevat – ook die ongepaarde elektron s'n. By die meeste isotope tree by 'n elastiese botsing 'n faseverskil van 180° in, maar daar bestaan ook isotope van elemente soos Li, Mn, H waar die faseverskil nul is. In 1951 het Shull en Wollan die koherente strooiingsamplitudes van sowat sestig elemente en isotope gepubliseer en dit was die begin gewees van die toepassing van neutrondiffraksie as 'n wetenskaplike tegniek.[1]
Die strooiinglengtes kan baie verskil tussen die isotope van dieselfde element, byvoorbeeld vir nikkel:[2]
Isotoop | 58Ni | 60Ni | 61Ni | 62Ni | 64Ni |
Strooiingslengte | 13,1526 | 2,5575 | 6,9417 | -7,9464 | -0,3379 |
Neutronebronne[wysig | wysig bron]
Daar is twee tipes bronne van neutrone wat vir diffraksie of ander vorme van strooiing gebruik kan word, naamlik kernsplyting en kernafsplintering.
Kernsplyting as bron[wysig | wysig bron]
Kernreaktore wat byvoorbeeld 235U of 239Pu gebruik vir 'n splytingsreaksie produseer ook neutrone wat gebruik kan word vir strooiingseksperimente. Hierdie bronne gee 'n voortdurende neutronestroom. Die momentumoordrag wat plaasvind by die strooiing word gemeet deur die strooiingshoek te bepaal. In Suid-Afrika het daar in 2015 twee nuwe instrumente vir neutrondiffraksie, MPISI en PITSI in werking getree by Necsa se SAFARI-1-navorsingsreaktor. PITSI is 'n poeierdiffraksie-instrument wat ondersoeke na fase-oorgange in die temperatuurgebiede 300-1800K en 3-350K moontlik maak.[3]
Kernafsplintering as bron[wysig | wysig bron]
Baie intense neutronebronne ontstaan wanneer 'n bundel hoogenergieke deeltjies soos protone op 'n vaste teiken gerig word. Afsplintering (spallasie) van die kerne van die teiken kan plaasvind wat talle neutrone en protone vrystel. Voorbeelde van afsplinteringsinstallasies is die nTOF van CERN by Genève op die grens van Frankryk en Switserland[4] en die SNS in Oak Ridge, Tennessee[5] wat tans die sterkste neutronebron is waaroor navorsers beskik. Hierdie bronne is pulserend. Die momentumoordrag word gewoonlik gemeet deur die vlugduur (TOF: time of flight) van die neutrone te bepaal.
Magnetiese strukture[wysig | wysig bron]
Vir diamagetiese of paramagnetiese kristallyne materiale word die diffraksiepatroon heeltemaal bepaal deur die posisie (en temperatuurbeweging) van die atoomkerne hul kernspins. In materiale met ongepaarde elektrone wat ordening vertoon, dra egter ook die elektronspins by aan die patroon. Dit het gevolge vir die simmetrie van die struktuur. Die kristallografiese simmetrie kan altyd beskryf word as een van die 230 kristallografiese "grys" ruimtegroepe. Die lokale simmetrie op 'n punt binne die kristal kan toegewys word aan een van die 32 puntgroepe.
'n Element van 'n ruimtegroep, byvoorbeeld 'n spieêling m kan in aanwesigheid van ongepaarde spins egter twee verskillende operasies beteken. Die spieêling kan die elektronspin (wit -> wit) gelykhou of die spin omdraai (wit -> swart). Dat wil s^e dat daar twee verskillende operasies is m en m'. Dit geld ook vir tweetallige asse, inversies ensomeer. Shubnikov het die groepeteorie uitgebrei vir 'kleuregroepe' en afgelei dat daar nog 58 swart/wit puntgroepe aan die 32 grys groepe toegevoeg moet word en 1191 swart/wit ruimtegroepe aan die 230 grys ruimtegroepe as mens die swart-wit-operasie toevoeg aan die moontlike simmetrie-elemente.
Boonop kan ook 'n translasieselement gekombineer word met 'n 'kleur'verandering, 'n anti-translasie en dat wil sê dat die magenetiese eenheidssel groter kan wees as die kristallografiese een. [6]
X-straaldiffraksie is ongevoelig vir elektronspins en sal daarom die ooreenkomstige grys simmetrie van die kristal waarneem.
Verwysings[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Neutrondiffraksie. |
- G.E. Bacon X-ray and Neutron Diffraction: The Commonwealth and International Library, 1966, Pergamon Press, Library of Congress, nr 66-25305
- "nsf periodictable webwerf" (in Engels).
- "Andrew Venter Neutron diffraction facilitie MPISI and PITSI at SAFARI-1".
- "webwerk van nTOF" (in Engels).
- "Webwerf van SNS" (in Engels).
- Yu. A. Izumov, V.E. Naish, R.P. Ozerov, 1991, ISBN 0-306-11030-X Neutron diffraction of Magnetic Materials,
|
<urn:uuid:1488d6b1-79e3-454d-a091-ed89de343de8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Neutrondiffraksie
|
2019-07-18T21:51:05Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00095.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999882
| false
|
Yevgeni Urbansky
Jump to navigation
Jump to search
Yevgeni Urbansky | |
Geboorte | 27 Februarie 1932 |
---|---|
Nasionaliteit | Sowjets |
Sterfte | 5 November 1965 (op 33) |
Beroep(e) | Akteur |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Yevgeni Urbansky (27 Februarie 1932 – 5 November 1965) was 'n Sowjetse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Kommunist (1958), Ballad of a Soldier (1959), Letter Never Sent (1960), en Clear Skies (1961).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1958: Kommunist
- 1959: Ballad of a Soldier
- 1960: Letter Never Sent
- 1961: Clear Skies
- 1964: Bolshaya ruda
- 1964: Pyad zemli
- 1966: Tsar i general
|
<urn:uuid:8793b9be-b0b2-4537-9168-81badae4ea2e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Yevgeni_Urbansky
|
2019-07-18T22:06:21Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00095.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.979694
| false
|
Panamakanaal
Die Panamakanaal (Spaans: Canal de Panamá) is 'n kanaal van 82 km lank wat deur die Ismus van Panama sny en die Atlantiese en Stille Oseane in Sentraal-Amerika verbind. As gevolg van Panama se S-vorm lê die Atlantiese Oseaan wes van die kanaal en die Stille Oseaan oos daarvan, die omgekeerde van die gebruiklike oriëntasie van hierdie oseane tot land in die Amerikas. Panama se hoofstad, Panama-stad, is net oos van die kanaal se suidelike ingang geleë. Aan die noordelike einde in die Karibiese See is Colón geleë.
Reeds in die sestiende eeu is daar al gespekuleer oor die bou van die kanaal, maar dit is eers 400 jaar later voltooi toe die kanaal geopen is op 15 Augustus 1914. As gevolg van die Eerste Wêreldoorlog se uitbreek is die openingseremonie eers in 1920 gehou. Sedertdien word die kanaal deur ongeveer 12 000 skepe per jaar gebruik. Dit neem 'n skip sowat nege ure om van een punt na die ander te vaar en sedert die kanaal geopen is, het ongeveer 800 000 skepe die kanaal gebruik. Tussen 2007 en 2016 is die kanaal uitgebrei.
Die Panamakanaal (81,6 km) is ʼn waterweg vir seeskeepvaart deur die landengte van Panama. Dit verbind die Atlantiese en die Stille Oseaan en is een van die twee mees strategiese kunsmatige waterweë ter wêreld (die ander een is die Suezkanaal). Die kanaal, wat deur die VSA beheer word, is in 1914 vir skeepvaart oopgestel.
Die Panamakanaal is 'n mensgemaakte kanaal van 81,6 km deur die landengte (ismus) van Panama, wat die Atlantiese en die Stille Oseaan vir skeepvaart verbind. Dit is 13.1 m diep en het 'n breedte van 305 m aan die oppervlak en tussen 91,4 en 200 m op die bodem. Voordat die kanaal gebou is, moes skepe wat tussen die Oos- en die Weskus van die VSA gevaar het, ʼn ompad van tot 8 000 seemyle na Kaap Hoorn aan die suidpunt van Suid-Amerika volg.
Seereise tussen een van die Noord-Amerikaanse kuste na die teenoorgestelde kant van Suid-Amerika asook tussen Europa en Oos-Asië of Australië is vanweë die nuwe roete met onderskeidelik tot 3 500 en 2 000 seemyl verkort. Die idee om 'n kanaal oor die landengte van Panama te bou, is reeds in die 16e eeu deur Spanje geopper. Die VSA het in 1846 ʼn ooreenkoms met die destydse Nieu-Granada (teenswoordig Colombia). wat in die stadium beheer oor Panama uitgeoefen het, aangegaan vir die bou van 'n kanaal. Die eerste daadwerklike pogings om 'n kanaal te bou, is egter eers in 1881 deur die Fransman Ferdinand de Lesseps, wat ook die Suezkanaal gebou het, aangewend.
Sy maatskappy, Compagnie Universel le du Canal Interoceanique de Panama, het agt jaar later bankrot gespeel weens onder meer siektes (duisende werkers het aan malaria gesterf), ʼn geldtekort en korrupsie wat tot op Franse regeringsvlak uitgekring het (die Panamaskandaal). Ingevolge die Hay- Bunau-Varilla-verdrag, wat op 18 November 1903 tussen Panama en die VSA gesluit is, het die VSA die reg verkry om die kanaal te bou. Die bouwerk, onder leiding van die Amerikaner kol. G.W. Goedhals, het in 1904 begin nadat die siektes onder beheer gebring en die moerasse drooggelê is. Hoewel die kanaal eers in 1920 amptelik geopen is, het die eerste skip reeds op 15 Augustus 1914 deur die kanaal gevaar.
Die Panamakanaal strek van Cristobal in die Karibiese See (Atlantiese terminus) tot by Balboa aan die Stille Oseaan. Dit sou aanvanklik sonder sluise gebou gewees het, maar 3 sluiskomplekse (6 sluise), naamlik die Gatún-, die Pedro Miguel- en die Mirafloressluis, is uiteindelik aangelê. Hulle is elk 304 m lank en 33,5 m breed, met 'n drempeldiepte van 12 m. Uit die Karibiese See loop die kanaal vir 11,2 km deur die Baai van Limon tot by die Gatúnsluis, waar skepe 26 m na en van die mensgemaakte Gatúnmeer laat sak en gelig word. Van daar af loop die kanaal vir 38,4 km deur die meer tot by Gamboa, waar dit by die Gaillard Cut-gedeelte ('n deurgrawing van 12,8 km lank en 154 m breed in ʼn heuwelrug) aansluit.
Laasgenoemde vorm die waterskeiding in die landengte en kronkel tot by die Pedro Miguel-sluis (9,5 m benede die kanaalvlak). Die kanaal loop daarna vir 1,6 km oor die klein Mirafloresmeer tot by die Mirafloressluis (16,6 m onder die meer se watervlak). en die laaste gedeelte strek oor 12,8 km tot in die Baai van Panama. Albei ingange van die kanaal word teen toeslikking en golfslag beskerm (gebagger). Die kanaal is een van die 2 mees strategiese mensgemaakte waterweë ter wêreld (die ander is die Suezkanaal) en was aanvanklik veral vir die VSA 'n aanwins. Daar is teenswoordig egter ook swaar verkeer na die westelike deel van die Suid-Amerikaanse vasteland. Liberiese, Britse, Noorweegse en Japanse skepe maak besonder baie van die waterweg gebruik en dit is ook vir Panama van groot ekonomiese belang - die land se openbare sektor het byvoorbeeld daardeur ʼn opbloei beleef.
Die kanaal word deur die VSA (Panama Canal Company) beheer, wat onder meer deurvaarttariewe vasstel, terwyl die skeepvaartreëls, veral die ten opsigte van oorlogvoerende skepe, deur die Hay Pauncefote-verdrag van 1901 bepaal is; handels – en oorlogskepe van alle lande mag, behoudens sekere voorwaardes, die waterweg gebruik. Ingevolge 'n ooreenkoms wat in 1977 tussen die VSA en Panama aangegaan is, het Panama in 2000 beheer oor die kanaal verkry.
Beheer oor die kanaalsone (1432 km2), wat ingevolge die Hay-Bunau-Varilla-verdrag aan die VSA toegesê is, is in 1967 deur ʼn Amerikaans-Panamese kommissie oorgeneem en op 1 Oktober 1979 aan Panama oorgedra. Die gebied is aan albei kante van die kanaal 16 km breed en sluit enkele eilandjies in die Golf van Panama in.
Vanweë die kanaal se beperkte vermoë kan sommige passasierskepe, asook die grootste vliegdekskepe en vragskepe nie daardeur vaar nie en daar word reeds geruime tyd oorweeg om die sluise te vergroot, die kanaal tot op seevlak te bring, of om 'n tweede kanaal deur Nicaragua te bou. Die sluiskapasiteit is teenswoordig ʼn maksimum van 50 skepe per dag-en die deurvaartyd is ongeveer 8 uur.
Sien ookWysig
BronneWysig
- Wêreldspektrum, 1982, ISBN 090840963X, volume 22, bl. 85
|
<urn:uuid:0c5bee92-708f-49b5-8e40-4ff5237426ec>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Panamakanaal
|
2019-07-21T08:49:56Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526940.0/warc/CC-MAIN-20190721082354-20190721104354-00415.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999976
| false
|
Newark, New Jersey
Kaart | Wapen |
Vlag | |
Land | Verenigde State |
Deelstaat | New Jersey |
Koördinate | |
Gestig in | 1666 |
Geïnkorporeer op | 21 Februarie 1798 11 April 1836 |
Oppervlakte: | |
- Totaal | 67,3 vk km |
- waarvan land | 61,6 vk km |
Hoogte bo seevlak | 0-83,3 m |
Bevolking: | |
- Totaal (2010) | 277 140 |
- Bevolkingsdigtheid | 5 034,8/vk km |
- Metropolitaanse gebied | 18 818 536 |
Tydsone | EST (UTC -5) Somertyd: EDT (UTC -4) |
Klimaat | |
- Tipe | Kontinentale en subtropiese trekke |
- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | 12,7 °C |
- Gem. temp. Januarie/Julie | -0,4 °C / 25,1 °C |
- Gemiddelde jaarlikse neerslae | 1174,8 mm |
Burgemeester | Cory Booker |
Amptelike Webwerf | newark.nj.us |
Newark is die grootste stad in die Amerikaanse deelstaat New Jersey en die administratiewe setel van Essex County met 'n bevolking van 277 140. Dit is 13 km wes van Manhattan, New York en 25 km suid van Paterson, New Jersey in die hart van New Jersey se Gateway Region geleë en maak deel uit van die metropolitaanse gebied van New York.
Dit is een van die belangrikste vervoerknooppunte in die VSA ten opsigte van lug-, see- en spoorvervoer. Danksy die ligging aan die Newark-baai naby die Atlantiese Oseaan het Newark se hawefasiliteite in Port Newark tot die belangrikste houerterminaal in die deelstate New York en New Jersey ontwikkel.
Newark is in 1666 deur immigrante uit die gelyknamige Britse stad gestig. Sy bynaam is The Brick City ("Die Baksteenstad"). Newark is die setel van 'n verskeidenheid kulturele en tersiêre onderwysinstellings soos Rutgers University en die New Jersey Institute of Technology, asook die hoofkwartier van groot sakeondernemings soos Prudential Financial en PSEG.
Eksterne skakelsWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Newark, New Jersey. |
|
<urn:uuid:5e587803-fd9d-43b8-93b1-40ef1e48e6c5>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Newark,_New_Jersey
|
2019-07-23T22:04:11Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00175.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998967
| false
|
Wikimedia Commons
Nuut ongesluit dokumente van 'n regsgeding deur die staat van Massachusetts beweer dat Purdue Pharma, vervaardiger van OxyContin en ander verslawende opioïede, aktief snuffel nuwe, sinistere maniere om in te betaal op die opioïde krisis.
Ten spyte van jare van negatiewe persdekking, ongewenste aandag van reguleerders, multi-miljoen dollar eindig en verskeie hoofvakke regsgedinge, Purdue-personeel en eienaars het gesoek om die maatskappy se besienswaardighede uit te brei bo die gewone reeks opioïede pynstillers. Purdue beplan om 'n "end-to-end pynverskaffer" te word, deur op die mark vir opioïedeverslawing en oordosemiddels te vertrou, om hierdie medisyne te versag, terwyl die maatskappy sy verslawende opioïede aggressief verder bemark. Interne navorsingsmateriaal het die redenasie agter hierdie plan koud verduidelik: "Pynbehandeling en verslawing is natuurlik gekoppel. "
Soos duisende Amerikaners bly oordosis op opioïede Jaarliks, Purdue se geheim bemarking navorsing voorspel dat verkope van naloksoon, die oordosis omkeer dwelm, en buprenorfine, 'n medisyne wat gebruik word om opioïedverslawing te behandel, sal eksponensieel toeneem. Verslawing aan Purdue se opioïede sal dus die verkoop van die maatskappy se opioïedverslawing en oordosis medisyne dryf. Purdue het selfs beplan om te rig as kliënte wat reeds die maatskappy se opioïede en dokters wat die opioïede oormatig voorgeskryf het, volgens die Massachusetts-hofstukke liasseer. Om die plan stil te hou, het Purdue-personeel die skema "Project Tango" genoem.
Staat van Massachusetts, CC BY-SADie vermetelheid van Project Tango het baie waarnemers woedend gemaak. Maar in historiese konteks beskou, is die nuus dat Purdue opioïede verslawing medisyne probeer opdroog terwyl opioïede verkoop word, minder verrassend. Trouens, daar is duidelike historiese presedent vir Purdue se sakeplan. Meer as 'n eeu gelede het die "patentmedisyn" -verkopers pioniers in hierdie strategie tydens die Amerikaanse opiumverslawing-epidemie in die Gilded Age.
Opiaatverslawing in die Gilded Age
Opiate was van die mees voorgeskrewe medisyne in die Amerikaanse geskiedenis tot die 20e eeu. Pille wat opium, hipodermiese morfien inspuitings en laudanum bevat, 'n drinkbare vloeibare samestelling van opium en alkohol, het die helfte of meer van al die medisyne voorgeskryf in Amerikaanse hospitale gedurende die meeste van die 19e eeu, volgens navorsing deur die historikus John Harley Warner. Opiate was ook teenwoordig in talle "patent medisyne, "Oor-die-toonbank panaceas gemaak van geheime bestanddele, dikwels verkoop onder pakkende handelsname soos Mev. Winslow se strelende stroop. Amerikaners kan kies 5,000 handelsmerke van patentmedisyne bemark vir alle moontlike kwale deur die 1880s. In 1904, net voordat federale toesig begin het, het patentmedisyne in 'n verstommend winsgewende bedryf verval, met beraamde verkope teen US $ 74 miljoen dollar per jaar - gelykstaande aan sowat $ 2.1 miljard dollar vandag.
Opiate-laced voorskrifte en patent medisyne veroorsaak dikwels verslawing. Die historikus David T. Courtwright skat dat opiaatverslawingskoerse in die VSA tot 4.59 per duisend Amerikaners deur die 1890s vermeerder het - 'n hoë koers, hoewel laer as die koers van dodelike opioïed-oordoses in onlangse jaar. Die meeste individue het verslawing deur medisyne ontwikkel, eerder as die berugte rookverskeidenheid van opium. Slagoffers van "die gewoonte" sny oor demografiese lyne, insluitend middelklas huisvroue wat ly aan menstruele pyn, Burgeroorlog veterane reeling van amputasies en baie ander tussenin.
Maar selfs vir diegene wat verslaaf geraak het aan voorskrifopiate, was die toestand sosiaal gestigmatiseer en fisies gevaarlik. Soos vandag het verslawing aan opiate dikwels tot dodelike oordosis, veroordeling en soms selfs onwillekeurige toewyding aan geestelike asiele gelei. As een dokter berig Aan die Iowa Raad van Gesondheid in 1885, het verslaafde mense "werklik in 'n ware hel."
Om hierdie skrikwekkende uitkomste te vermy, het desperate, opiaatverslaafde Amerikaners gereeld mediese behandeling vir hul toestand gesoek.
Gilded Ouderdom Amerikaners kan kies uit 'n verskeidenheid van terapie vir opiaatverslawing. Ryk pasiënte het sagte privaat klinieke beleef, waar hulle die behandeling van opiate vir opiate verslawing kon ontvang. Die gewildste was die Keeley Institute, wat pasiënte se inspuitings van die "Bichloride of Gold" -middel aangebied het, uitgevind deur die dokter Leslie Keeley.
Scores of Keeley Institute het opgekom om die land in die laat 19th eeu, 'n bewys van die gewildheid van Keeley se "Gold Cure", wat hy bemark het vir alkoholisme en dwelmverslawing. Geen opkomende Gilded Age-stad is voltooi sonder 'n Keeley-instituut nie. By die hoogte van die Gold Cure-rage, was daar 118-instellings wat 500,000-Amerikaners bedien tussen 1880 en 1920. Selfs die federale regering het 'n kontrak met Keeley om die Gold Cure aan verslaafde veterane te voorsien. Alhoewel inspuitings van die Goue Cure weinig intrinsieke mediese waarde gehad het, glo historici dat sosialisering met ander gelykesbeheerde pasiënte in die Keeley-institute gehelp het om sommige pasiënte te herstel van verslawing.
Keeley het egter stewige mededinging gekonfronteer. Ander gewilde terapieë vir opiaatverslawing sluit in patente medisyne "genees" en "teenmiddels", wat goedkoper was as binnepousesorg. Dit kan bestel word per pos sonder 'n voorskrif, en verbruik in die privaatheid van jou huis, weg van gierige oë.
Aangevuur deur hoë aanvraag, tydens die bloeityd by die draai van die 20e eeu, het verslawingskure bloei in 'n multimiljoen dollar-sektor van die patente-medisynebedryf. Dosyne farmaseutiese maatskappye het hul "geneesmiddels" toegewys aan gewillige, opiaatverslaafde kliënte, wat hulle bemark deur pamflette, poskaarte, koerante en tydskrifte.
Ironies genoeg bevat hierdie "geneesmiddels" vir opiaatverslawing byna universeel opiate, onbekende hoopvolle kliënte, wat min terapeutiese voordeel ontvang het volgens vandag se standaarde. Maar in 'n era voor federale regulering van medisyne en dwelms, was daar geen doeltreffende voorsorgmaatreëls om verslaafdes te beskerm teen mediese bedrog.
Farmaseutiese bedrog
Baie soos Purdue Pharma, wat beroemde Oksikontien bemark as nie-verslawende neerslag van die opioïdekrisis. Gilded Age-patentmedisynsmaatskappye het ook hul verslawingsbehandelings as verslawende, doelgerigte en opsetlike misleidende klante bedrieglik bemark. Vir hulle was Gilded Age-dokters diep skepties oor sulke produkte, en hulle het dikwels besit van bedrog in mediese joernale en koerante beskuldig.
Samuel B. Collins van La Porte, Indiana, uitvinder van die "Painless Opium Antidote", een van die gewildste handelsmerke van die era, het daarop aangedring dat sy produk was nie verslawend nie. Collins was egter 'n bedrog bewys deur 'n skeptiese Maine dokter wat in 1876 'n monster van Collins se produk aan verskeie chemici gestuur het vir analise. Hul toetse aangedui dat die Painless Opium Antidote genoeg morfien bevat om opiaatverslawing te handhaaf, eintlik die vraag na Collins se produk, eerder as om die onderliggende verslawing te genees.
Ten spyte van die oorweldigende bewyse het Collins egter al dekades sy bedrog sonder enige mediese regulering of toesig onderhou. Sy besigheidstrategie het Purdue's Project Tango voorgehou deur kwesbare opiaatverslaafde individue te rig.
National Library of MedicineNa dekades van uitstallings deur dokters en joernaliste, het die opiaatverslawingskuurhandel egter gedurende die Progressiewe Tyd in duie gestort onder toenemende openbare druk en nuwe federale wetgewing. Een bekende "muckraking" exposé, Die Groot Amerikaanse Bedrog deur die joernalis Samuel Hopkins Adams, het die gordyn teruggetrek op die bedryf van opiaatverslawingskure vir miljoene ontstoke lesers.
Hopkins het so 'n skelterige portret van opiaatverslawingskure geverf, wie se eienaars die skrywer as "scavengers" afgedank het, dat die American Medical Association betaal Adams se verslagdoening te versprei as deel van 'n lobbyveldtog vir die regulering van patentmedisyne. Hierdie strategie het afbetaal. Alhoewel ver van perfekte oplossings, is die Pure Food and Drug Act van 1906 en die Harrison Narkotika Belastingwet van 1914 gereguleer die bestanddele en die verkoop van patent medisyne en narkotika, insluitend opiaat verslawing medisyne. Hierdie maatreëls het uiteindelik verseker dat Collins, Keeley en ander patentmedisyneverkopers nie meer op opiaatverslaafde kliënte kan prooi nie.Soos sy verouderde ouderdom voorgangers, vandag se Big Pharma aktief skemas om voordeel te trek uit kwesbare verslaafde kliënte, selfs terwyl stappe gedoen word om te verseker dat opioïdeverslawing voortduur. Ek glo dat slegs volgehoue toesighoudende toesig die herlewing van 'n mediese verlore ouderdom kan voorkom, waar maatskappye soos Purdue Pharma 'n verslawingskrisis kan vervaardig en klante kan hef om dit te "genees".
verwante Boeke
|
<urn:uuid:2e7fb57a-1be8-44e7-94d1-4c6743aea08d>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.mightynatural.com/health/13769-purdue-pharma-taps-a-gilded-age-history-of-pharmaceutical-fraud.html
|
2019-07-23T22:08:38Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00175.warc.gz
|
by-sa
|
4.0
|
a_tag
| false
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
false
],
"location": [
"a_tag"
],
"version": [
"4.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999936
| false
|
Bespreking:Winnie Madikizela-Mandela
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Winnie Madikizela-Mandela-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
'n Nuusitem in verband met Winnie Madikizela-Mandela is op 2 April 2018 op die Tuisblad onder In die nuus uitgelig. |
Op een aantal andere wikipedia's staat dat Winnie Mandela in 1936 geboren is, en op de Nederlandse staat 1934 of 1936, maar wat is nou de goeie? Groetjes, Casper Renting (Zie Nederlandstalige wiki met gebruikersnaam Casperinfo)
|
<urn:uuid:919b75fd-beaf-4ff5-ab22-69fc2f0576bd>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Winnie_Madikizela-Mandela
|
2019-07-23T22:33:11Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00175.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.991575
| false
|
Onverwerkte pyn word onnodige bagasie vir die volgende generasie
Book Title: Generasie-bagasie: Die onverwerkte pyn wat van geslag tot geslag oorgedra word
Author: Wentzel Coetzer
ISBN: 978-0-86955-220-9
Publisher: Potchefstroom Theological Publications, 2014, R120.00*
*Book price at time of review
Review Title: Onverwerkte pyn word onnodige bagasie vir die volgende generasie
Reviewer: Willem G. Semmelink1
Affiliation: 1Pre-Graduate School, South African Theological Seminary, Johannesburg, South Africa
Email: firstname.lastname@example.org
Postal address: Van Wouw Street 102, Groenkloof, Pretoria 0181, South Africa
How to cite this book review: Semmelink, W.G., 2015, ‘Onverwerkte pyn word onnodige bagasie vir die volgende generasie’, In die Skriflig 49(1), Art. #1954, 1 page. http://dx.doi.org/10.4102/ids.v49i1.1954
Copyright Notice:
© 2015. The Authors. Licensee: AOSIS OpenJournals. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution License, which permits unrestricted use, distribution,
and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.
Generasie-bagasie bied 'n oorsig oor die idee en werklikheid dat mense wat as gevolg van hulle eie verlede, of die invloed wat ander mense se verlede op hulle gehad het, nou ander mense se lewe beïnvloed. Deur voorbeelde uit die werke van Murray Bowen en Kenneth McAll word lesers gehelp om die teorie en die praktyk bymekaar te bring. Die boek wys op maniere waarop persone met soortgelyke probleme gehelp kan word om die verlede en die invloed daarvan op die persoon, asook die invloed wat dit op die interpersoonlike verhoudings het, te openbaar en te hanteer met duidelike afgebakende grense. Die gebruik van bepaalde rituele soos die nagmaal versterk die rol wat geestelike groei in die genesing van die individu asook in die familie, vriende en gemeenskap kan speel.
Die invloed wat traumatiese ervarings op die individu en interpersoonlike verhoudings in die familie en die gemeenskap het, is relevant in die Suid-Afrikaanse gemeenskap. Hierdie gemeenskap word nog steeds deur die effek wat die grensoorlog in die vorige dekades gehad het, geraak asook die toename van misdaad wat tans ons land teister. Dit is noodsaaklik dat mense wat berading doen goeie begrip en kennis moet hê hoe om mense deur die effek wat die verlede op hulle het, te begelei. Die regte stappe moet geneem word om genesing, vergifnis, die herstel van verhoudings en veral ook hulle verhouding met God te bewerkstellig.
Hierdie boek is vir alle mense bedoel wat by berading of gesinsbediening betrokke is. Selfs onderwysers kan baat vind daarby om 'n beter begrip vir die kinders se omstandighede en hulle gedrag te verkry. Kinders se gedrag word dikwels deur omstandighede oorgedra en dit is soms 'n kringloop wat al deur geslagte heen so voortduur. Die nodige kennis word in eenvoudige taal en met voorbeelde op so 'n wyse oorgedra dat die lesers 'n goeie begrip vir die sielkundige, sosiale, liggaamlike en geestelike invloed verkry wat die bagasie van generasies op 'n mens kan hê.
Dit is 'n eenvoudige en praktiese boek oor 'n belangrike aspek wat mense oor geslagte heen kon beïnvloed het. Hierdie besondere boek poog om mense met hul generasie se bagasie te help!
|
<urn:uuid:5271bab4-8511-499e-991f-073a98ed0fc5>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://indieskriflig.org.za/index.php/skriflig/article/view/1954/3190
|
2019-07-17T14:43:36Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525312.3/warc/CC-MAIN-20190717141631-20190717163631-00519.warc.gz
|
by
|
4.0
|
a_tag
| false
| true
|
{
"abbr": [
"by",
"by"
],
"in_footer": [
true,
false
],
"in_head": [
false,
false
],
"location": [
"a_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"4.0",
"2.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999967
| false
|
Ferretti Group
Ferretti S.p.A. | |
Tipe | Società per azioni (SpA) |
---|---|
Gestig | 1968 in Bologna |
Hoofkantoor | Forlì, FC, Emilia-Romagna, Italië |
Sleutelpersone | Tan Xuguang (voorsitter) Alberto Galassi (hoof uitvoerende beampte) |
Gebied bedien | Wêreldwyd |
Industrie | Skeepsbou |
Produkte | Luukse motorjagte |
Inkomste | €623 miljoen (2017) |
Netto inkomste | €24 miljoen (2017) |
Werknemers | 1 500 (2017) |
Slagspreuk | «Passion, innovation, excellence» |
Webwerf | ferrettigroup.com |
Ferretti S.p.A. (handelsnaam: Ferretti Group) is 'n multinasionale skeepsvervaardiger wat sy setel in Forlì, Italië het. Die onderneming spesialiseer in die ontwerp, bou en bemarking van luukse motorjagte wat onder die handelsmerke Ferretti Yachts, Custom Line, Pershing, Itama, Riva, Mochi Craft en CRN verkoop word. Ferretti is die markleier vir luukse jagte in Europa.
Ferretti is in 1968 deur Alessandro en Norberto Ferretti gevestig wat aanvanklik kleiner bote vervaardig het. Drie jaar later het die onderneming sy eerste motorseilboot bekendgestel. Ferretti het gegroei met die oorname van ander boots- en jagvervaardigers. In 2012 is Ferretti deur die Chinese Weichai Group oorgeneem, 'n belangrike rolspeler op die markte vir swaar masjiene en motors.
Ferretti se vervaardigingsaanlegte is in Italië en die Verenigde State geleë. Dogtermaatskappye is in die Verenigde State (Ferretti Group North America en Brasilië (Ferretti Group Brazil met setel in São Paulo) gevestig, terwyl daar ook gebiedsverteenwoordigers in Hong Kong en Shanghai (Ferretti Group Asia Pacific) is.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- Media
|
<urn:uuid:01a9add6-cf56-487b-ba57-52ef9132bfcf>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Ferretti_Group
|
2019-07-21T09:02:01Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526940.0/warc/CC-MAIN-20190721082354-20190721104354-00439.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998306
| false
|
De Villiers Lamprecht
De Villiers Lamprecht | |
Geboortenaam | De Villiers Bester Lamprecht |
---|---|
Gebore | 22 Desember 1942 Prins Albert |
Nasionaliteit | Suid-Afrika |
Titel | Prof. |
Beroep | Emeritus-hoogleraar |
Bekend vir | Droommyl |
Prof. De Villiers Bester Lamprecht (26 Januarie 1942[1] - ) 'n Suid-Afrikaanse atleet en die eerste Suid-Afrikaner wat daarin kon slaag om 'n droommyl af te lê. Hy was ook 'n kaalvoet hardloper, soos Zola Budd. Hy is gebore in Prins Albert. Lamprecht was 'n emeritus-hoogleraar aan die Universiteit van die Vrystaat.[2]
|
<urn:uuid:49e6495a-7752-4699-9c0e-ac7f1ca3ae39>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/De_Villiers_Lamprecht
|
2019-07-16T10:25:48Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524522.18/warc/CC-MAIN-20190716095720-20190716121720-00383.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.997486
| false
|
Mesoproterosoïkum
Eon | Era | Periode | Ouderdom mj. | |
---|---|---|---|---|
Fanerosoïkum | Paleosoïkum | Kambrium | later | |
Proterosoïkum | Neo- | Ediacarium | 635 - 541 | |
Kriogenium | 720 - 635 | |||
Tonium | 1000 - 720 | |||
Meso- | Stenium | 1200 - 1000 | ||
Ektasium | 1400 - 1200 | |||
Kalimnium | 1600 - 1400 | |||
Paleo- | Staterium | 1800 - 1600 | ||
Orosirium | 2050 - 1800 | |||
Riasium | 2300 - 2050 | |||
Siderium | 2500 - 2300 | |||
Argeïkum | Neoargeïkum | vroeër | ||
Indeling van die Proterosoïkum volgens die ICS.[1] |
In hierdie era het die oseane opgeloste suurstof bevat, soos vandag nog. Die verhouding van swaar en ligte ysterisotope in ysterafsettings was hoog. Die vorming van ysterlaagformasies het opgehou.[2] Dit het groot gevolge vir die lewe in die oseane ingehou, omdat anaërobiese organismes hierdeur verdring is.
Die mikrofossiele wat in hierdie tyd gevorm is (die "akritarge") kry meer struktuur en daar word aangeneem eukariote het aan die begin van die Mesoprotersoïkum verskyn. Genetiese navorsing dui ook aan dat die ontstaan van die Plantae in hierdie era moes plaasgevind het. Die molekulêre klok wys na die Kalimnium.[3]
Stromatoliete was volop in hierdie tyd en hulle het verminder in die Neoproterosoïkum. Die atmosfeer het net ongeveer 1% suurstof bevat. Aan die einde van die era het die kratons saamgepak en 'n superkontinent, Rodinië, gevorm. Die suurstofgehalte het tot ongeveer 4% toegeneem.[4] Aan die begin van die era het 'n ander superkontinent dalk bestaan wat Columbia genoem word, maar min gegewens bestaan daaroor.
|
<urn:uuid:b0271d40-5758-421c-82c3-e956f457be87>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Mesoproteroso%C3%AFkum
|
2019-07-16T10:44:58Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524522.18/warc/CC-MAIN-20190716095720-20190716121720-00383.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999946
| false
|
Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/30 September
Jump to navigation
Jump to search
- 1885 – Die Republiek van Goosen word afgeskaf en heringelyf in Brits-Betsjoeanaland.
- 1955 – Die Amerikaanse akteur James Dean ly noodlottige beserings tydens 'n motorongeluk.
- 1966 – Botswana word van die Verenigde Koninkryk onafhanklik.
- 1980 – Ethernet-spesifikasies word gepubliseer deur Xerox in samewerking met Intel en Digital Equipment Corporation.
- 1989 – Die federasie Senegambië word deur Senegal ontbind toe Gambië weier om nader aan 'n unie te beweeg.
|
<urn:uuid:202f1201-b33a-47ca-912a-44fddf23e353>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Uitgesoekte_herdenkings/30_September
|
2019-07-16T10:22:51Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524522.18/warc/CC-MAIN-20190716095720-20190716121720-00383.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999915
| false
|
Die Bosporus-brug, ook bekend as die Eerste Bosporus-brug (Turks: Boğaziçi Köprüsü of 1. Boğaziçi Köprüsü) is een van twee brûe oor die Bosporus in Istanboel, Turkye, wat Europa en Asië verbind. Die ander is die Fatih Sultan Mehmet-brug, ook genoem d... Read further
|
<urn:uuid:7bbf833b-7aef-4e91-a8d0-e24749f6f613>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.advisor.travel/photo_ex/Bosphorus-Lights-2055938
|
2019-07-21T09:24:57Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526940.0/warc/CC-MAIN-20190721082354-20190721104354-00463.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
a_tag
| false
| true
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
true
],
"in_head": [
false
],
"location": [
"a_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.991998
| false
|
Grieks-Ortodokse Patriargaat van Jerusalem
Die Grieks-Ortodokse Kerk van Jerusalem (Grieks: Πατριαρχεῖον Ἱεροσολύμων, Patriarcheîon Hierosolýmōn; Arabies: كنيسة الروم الأرثوذكس في القدس, Kanisa Ar-roem Oertoedoks fi al-Koeds), ook bekend as die Grieks-Ortodokse Patriargaat van Jerusalem, is ’n outokefale Oosters-Ortodokse Kerk wat in volle gemeenskap met die ander Oosters-Ortodokse kerke is. Die primaat van die kerk het die titel Patriarg van die Heilige Stad Jerusalem en die Hele Palestina, en van Sirië, Arabië, Benede die Jordaanrivier, Cana van Galilea, en die Heilige Sion.
Grieks-Ortodokse Kerk van Jerusalem | ||
Hoofingang van die Kerk van die Heilige Graf in Jerusalem. | ||
Stigtingsjaar | 451 | |
Stigter | Konsilie van Chalcedon | |
Status | Outokefaal | |
Kerkleiding | ||
Hoof | Theofilus III van Jerusalem | |
Hoof se titel | Patriarg van die Heilige Stad Jerusalem en die Hele Palestina, en van Sirië, Arabië, Benede die Jordaanrivier, Cana van Galilea, en die Heilige Sion | |
Setel | Jerusalem | |
Besonderhede | ||
Liturgie | Bisantyns | |
Liturgiese taal | Arabies, Grieks, Engels | |
Kalender | Juliaanse kalender | |
Gelowiges | 400 000 | |
Gemeentes | 50 | |
Webtuiste | ||
http://www.jerusalem-patriarchate.info |
Die Kerk word deur Ortodokse Christene beskou as die moederkerk van die hele Christendom. Christene glo die Kerk is gestig op die dag van die Pinkster, toe Jesus se dissipels met die Heilige Gees vervul is (Hand 2:1-41) en dat God se Woord van Jerusalem na ander plekke versprei is. Die Kerk word ook dikwels Σιωνίτις Εκκλησία (Sionitis Ecclesia, die Kerk van Sion) genoem.
Daar is sowat 500 000 Ortodokse Christene in Israel. Baie van die lede is Palestyne en Jordaniërs, asook Russe, Roemene en Georgiërs. Die Kerk se hiërargie word oorheers deur Grieke, wat die Arabiese meerderheid in effek van die hoogste range uitsluit, en dit veroorsaak baie spanning in die Kerk.
|
<urn:uuid:73231daa-8b94-4f8a-98e3-0d802cd3f4fb>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Grieks-Ortodokse_Patriargaat_van_Jerusalem
|
2019-07-21T08:52:51Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526940.0/warc/CC-MAIN-20190721082354-20190721104354-00463.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999542
| false
|
WikiWoordeboek
WikiWoordeboek | |
---|---|
Tipe webblad | Wiki |
Taal(e) | Meertalig |
Registrasie | Opsioneel |
Eienaar | Wikimedia-stigting |
Huidige status | Aktief |
URL | af |
WikiWoordeboek (Engels: Wiktionary) is 'n susterprojek van Wikipedia wat streef om 'n vrye meertalige wiki woordeboek te skep. Die woordeboek bevat 'n lys van woorde met omskrywings, etimologieë, uitsprake en aanhalings.
Grootste WikiWoordeboeke[wysig | wysig bron]
Die grootste WikiWoordeboeke (volgens aantal inskrywings in alle tale) is:
- Die Franse WikiWoordeboek
- Die Engelse WikiWoordeboek
- Die Turkse WikiWoordeboek
- Die Vietnameese WikiWoordeboek
- Die Russiese WikiWoordeboek
- Die Ido WikiWoordeboek ('n Kunsmatige taal)
- Die Sjinese WikiWoordeboek
- Die Griekse WikiWoordeboek
- Die Tamilse WikiWoordeboek
- Die Poolse WikiWoordeboek
Al hierdie weergawes het almal meer as 100 000 inskrywings. Die Nederlandstalige weergawe het in Oktober 2017 ongeveer 626 954 inskrywings terwyl die Afrikaanse een ongeveer 16 137 inskrywings het.[1]
Verwysings[wysig | wysig bron]
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Stigting | |||
---|---|---|---|
|
<urn:uuid:2e4fe0d9-5589-46a7-a291-54918e231208>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Wiktionary
|
2019-07-23T23:11:10Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00223.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999639
| false
|
Fluitswaan
Die fluitswaan (Cygnus columbianus) is 'n Noord-Amerikaanse swaan wat in dele van Kanada, Alaska en ook Siberië voorkom. Sommige wetenskaplikes beskou hierdie swaan en die Bewick-swaan as dieselfde spesie, terwyl ander volhou dat die twee onderskeidelike spesies is.
Fluitswaan | ||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bewaringstatus | ||||||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||||||
Cygnus columbianus (Ord, 1815) |
Fluitswane het 'n wit veredos, met 'n swart snawel. Klein geel vlekke kan by die basis van die snawel (voor die oë) waargeneem word, maar dit is geensins so verspreid as by die singswaan en die Bewick-swaan nie. Ondanks sy naam, maak die fluitswaan nie werklik 'n fluitgeluid nie, maar uiter eerder hoë toetergeluide.
Fluitswane is baie gebiedsgebonde, veral tydens die broeiseisoen tussen November en Januarie. Waar die meeste ander swane hul neste naby water bou, verkies fluitswane gewoonlik 'n droë area. Die nes word van gras, takkies, plante en plantwortels gebou. Die wyfie lê drie tot ses roomwiteiers wat na ongeveer 38 dae uitbroei. Die kuikens is self van drie tot vier jaar broeigereed.
|
<urn:uuid:0b7bc67c-1b59-48b0-a5d1-7d577d9213ad>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Cygnus_columbianus
|
2019-07-17T17:09:54Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183522-00041.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999836
| false
|
Hongaarse Wikipedia
Hongaarse Wikipedia | |
---|---|
Tipe webblad | Wiki |
Taal(e) | Hongaars |
Registrasie | Opsioneel |
Eienaar | Wikimedia Stigting |
Opgerig | 8 Julie 2003 |
Huidige status | Aktief |
URL | hu.wikipedia.org |
Dit het tans 454 302 artikels, en is die 25ste grootste Wikipedia.
|
<urn:uuid:95eab501-a725-4609-99f5-673edd0c1577>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Hongaarse_Wikipedia
|
2019-07-17T16:19:37Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183522-00041.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.842691
| false
|
Kategorie:Liedartikels sonder liedskrywers
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
This category is for articles about songs where the article is missing the songwriters, because it has not been researched, noted in the relevant article, or available in a reliable source. If the songwriter is never likely to be known (e.g. for historical works), please use Category:Songwriter unknown.
Hierdie kategorie bevat geen bladsye of media nie.
|
<urn:uuid:9824938d-4cd9-46fc-ba4a-69a300ff2e6b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Liedartikels_sonder_liedskrywers?from=Zr
|
2019-07-17T16:45:08Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183522-00041.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.909397
| false
|
Hermanus
Hermanus | |
Die kuslandskap van Hermanus | |
Hermanus se ligging in Wes-Kaap
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Suid-Afrika |
---|---|
Provinsie | Wes-Kaap |
Distrik | Overberg |
Munisipaliteit | Overstrand |
Stigting | 1891 |
Oppervlak[1] | |
- Dorp | 17,81 km² (6,9 vk m) |
Bevolking (2011)[1] | |
- Dorp | 10 457 |
- Digtheid | 587/km² (1 520,3/myl2) |
Rasverdeling (2011)[1] | |
• Blank | 43.5% |
• Indiër/Asiër | 0.6% |
• Kleurling | 47.2% |
• Swart | 7.8% |
• Ander | 0.9% |
Taal (2011)[1] | |
• Afrikaans | 76.1% |
• Engels | 20.7% |
• Ander | 3.2% |
Poskode (strate) | 7200 |
Poskode (posbusse) | 7200 |
Skakelkode(s) | 028 |
Webwerf: Hermanus-webwerf |
Hermanus, oorspronklik Hermanuspietersfontein genoem, is 'n kusdorp in die Wes-Kaap, Suid-Afrika, sowat 115 km suid-oos van Kaapstad en 40 km vanaf Gansbaai. Dit is veral bekend onder toeriste omdat dit baie geskik is om walvisse in die see dop te hou.
Hermanus is ook die paringsgebied van die Suidelike noorkapper, 'n groot walvissoort. Die walvisse kom gereeld tot enkele meters van die mense op die land. Hermanus het al verskeie toekennings gewen, byvoorbeeld drie keer as "Skoonste dorp van die jaar in Suid-Afrika".
Inhoud
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Hermanus Pieters was die eerste inwoner van Hermanus en het ook die fontein ontdek. Hy het in die 1830's die plek ontdek en elke somer hierheen getrek vir weiding vir sy vee. Die Henn-familie het gevolg, vyf seuns en vyf dogters met gades, onder leiding van Michael Henn, 'n Duitse visserman. Walter MacFarlane het in 1891 die eerste hotel gebou en was ook die eerste burgemeester toe dit 'n munisipaliteit geword het in 1904. Die gevaarlike ou hawe is vervang met 'n nuwe hawe na die Tweede Wêreldoorlog en die kommersiële visbedryf het heelwat verbeter.
In die 2010's word Hermanus 'n gewilde bestemming vir binnelandse migrante, veral van die Oos-Kaap.[2] Hierdie migrante, wat die plaaslike regerende party, die Demokratiese Alliansie, as ekonomiese vlugtelinge bestempel, dra daartoe by dat Hermanus teen 2019 die snelgroeiendste gemeenskap in die Wes-Kaap en die sewende snelgroeiendste in Suid-Afrika is.[2]
Wapen[wysig | wysig bron]
Woonbuurte[wysig | wysig bron]
Die dorp het buurte soos:
- Die "ou" gevestigde deel
- Eastcliff
- Westcliff
- Fernkloof - grens aan die gholfbaan en die natuurreservaat.
Visvang[wysig | wysig bron]
Strande[wysig | wysig bron]
Grotto is Hermanus se grootste strand en het al verskeie pryse gewen; dit is onder meer as 'n Blouvlagstrand gesertifiseer. Nog strande is Voëlklip, Langbaai en Kammabaai. Die strande is baie gewild weens hulle sagte, poeieragtige sand.
Ontspanning[wysig | wysig bron]
Joodse gemeenskap[wysig | wysig bron]
Die kleurryke geskiedenis van Hermanus se Hebreeuse gemeente strek terug tot 1906 toe dit deur eerw. Warshawsky gestig is. In die vroeë dae is dienste in lidmate se huise gehou, ook dié van eerw. Chaim Falkoff, wat in 1922 as die gemeente se predikant aangestel is. Teen 1925 het die getalle aansienlik toegeneem en is die munisipaliteit genader met die versoek vir die aankoop van erf no. 1 in Hoofstraat, Hermanus. Die eiendom is dan ook aangekoop vir £10 en teen 1926 het die lewenskragtige gemeente genoeg geld vir die bou van ’n sinagoge ingesamel. Omstreeks 1930 het die sinagoge en gemeente gebloei met Joodse vakansiegangers en Jode van Botrivier wat by die plaaslike gemeenskap aangesluit het vir gereelde dienste deur die loop van die week sowel as op die Sabbat. Cheder-klasse is vir die kinders van die gemeente aangebied.
Met die jare het die Joodse gemeente en gemeenskap ’n integrale deel van Hermanus geword en bygedra tot die ekonomie van die dorp, eers as algemene handelaars en later in die dienste en professies van die dorp. Die gemeente het ’n aantal Joodse en plaaslike liefdadigheidsorganisasies ondersteun, geleenthede aangebied en geldinsamelingspogings gehou, onder meer jaarlikse danse om geld in te samel vir bepaalde gemeenskapsprojekte.
Mettertyd het gereeld dienste en die bywoning daarvan in die Hebreeuse gemeente Hermanus egter afgeneem en teen 1968 het die lidmate tot net 12 afgeneem. In 1973 het eerw. Chaim Falkoff afgetree. Selfs al het gereelde dienste nog tot 1977 plaasgevind, was daar nie genoeg mans om ’n minyan te vorm nie. Sonder voldoende bywoning het die eredienste afgeneem en eindelik opgehou.
Negentien jaar later het ’n groep Kaapse Jode wat vakansiehuise op Hermanus besit het, die begeerte uitgespreek om die Hermanus-sinagoge te laat herleef. In 1997, onder leiding van Cedric Glick, Sonny Josman, Leo Kaplan, Bertie Chait, Bennie Rabinowitz en Leon Wilder, is die ou sinagoge gerestoureer en opnuut toegerus. Rabbi Silberhaft, ook bekend as Die Reisende Rabbi, het die sinagoge opnuut ingewy tydens ’n seremonie op die vyfde nag van Hanukkah in Desember 1997. Rosj Hasjana is in 1998 opnuut in die sinagoge gehou ná ’n 23-jarige onbreking. Minyanim is twee maal daagliks gehou terwyl rabbi Silberhaft op die dorp was en Vrydagaanddienste is weereens goed bygewoon.
Teen 2006 is ’n mandaat gegee om onderhandelings aan te knoop vir die verkoop van die sinagoge en om geskikte grond te koop van die munisipaliteit vir die bou van ’n nuwe Joodse Sentrum. Die ligging van die ou sinagoge het ’n kommerwekkende veiligheidsprobleem geraak vir die lidmate. Boonop is die shul-gebou tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar, wat beteken het dat geen veranderings aan sy fasade aangebring kan word nie. Die nuwe Joodse Sentrum sou ’n sinagoge, gemeenskapsaal en ’n tuiste vir besoeke rabbi's en bochrim in.
Op Sondag 7 September 1008 het die plaaslike Joodse gemeenskap tesame met eregaste van oral in Suid-Afrika saamgekom om die nuwe sinagoge en Joodse Sentrum in te wy. Die geleentheid is waargeneem deur hoofrabbi dr. Warren Goldstein en rabbi Moshe Silberhaft. Tans word dienste weer gereeld op Vrydagaande en op alle belangrike godsdienstige feesdae gehou.[4]
Galery[wysig | wysig bron]
Sien ook[wysig | wysig bron]
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- "Hoofplek Hermanus". Sensus 2011.
- Nuuskommentaar: Sisulu dryf verder weg van werklikheid en nader aan die afgrond. Maroela Media (10 Julie 2019). URL besoek op 10 Julie 2019.
- Die ontwerp word in die Amptelike Suid-Afrikaanse Munisipale Jaarboek (1983) geïllustreer.
- ( ) Die geskiedenis van Hermanus se shul. URL besoek op 10 November 2017.
|
<urn:uuid:f08c52eb-1a86-4bd5-b108-f76c38a20290>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Hermanus
|
2019-07-18T21:57:12Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00167.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999995
| false
|
Nuwe Testamentiese apokriewe
Die Nuwe Testamentiese apokriewe is 'n aantal geskrifte deur vroeë Christene waarin vertellings oor Jesus en sy leerstellings, die natuur van God, en die leerstellings van sy apostels en van hul lewens aangeteken is. Sommige van hierdie geskrifte is deur vroeë Christene as die Skrif beskou, maar sedert die vyfde eeu is daar algemene konsensus bereik wat die Nuwe Testament tot die 27 boeke van die moderne kanon beperk het.[1][2]
Inhoud
- 1 Definisie
- 2 Geskiedenis
- 3 Evangelies
- 4 Gnostiese tekste
- 5 Handelinge
- 6 Briewe
- 7 Apokalipse
- 8 Die heengaan van Maria
- 9 Allerlei
- 10 Fragmente
- 11 Kandidate vir kanonisering
- 12 Evaluering
- 13 Sien ookk
- 14 Verwysings
Definisie[wysig | wysig bron]
Die woord "apokrief" is oorspronklik 'n Griekse woord en verwys na dinge wat "weggesteek" of "verborge" is.[3] Die algemene term verwys gewoonlik na boeke wat die kerk as nuttig, maar nie as Goddelik geïnspireerd beskou het nie. 'n Term wat dikwels deur die Griekse Vaders gebruik is, is "antilegomena" of "teenspraak teen", maar daar was ook teenspraak teen sekere kanonieke boeke, byvoorbeeld die Openbaring van Johannes. Geleerdes maak ook dikwels gebruik van die term pseudepigrapha, of "valslik geskryf" of "valslik toegeskryf", menende dat die geskrifte dikwels deur 'n anonieme outeur geskryf is wat die naam van 'n apostel aan sy werk gekoppel het.
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Die ontwikkeling van die Nuwe Testamentiese Kanon[wysig | wysig bron]
Gedurende die eerste paar eeue van die oordrag van die boodskap van Jesus van Nasaret was daar heelwat debat oor die beskerming van die egtheid daarvan. Daar was drie metodes waarvolgens hierdie kwessie hanteer is (en steeds word): ordinering, waar individue as betroubare leermeesters van die boodskap gemagtig word; leerstellings, waar groepe die grense vir die vertolking van die boodskap vaslê; en kanons wat die primêre dokumente lys wat volgens sekere groepe die boodskap bevat wat oorspronklik deur Jesus verkondig is (met ander woorde, die Bybel). Daar was heelwat debat oor die boeke wat in die kanons opgeneem moes word. Oor die algemeen is die boeke wat deur die meerderheid as die vroegste boeke oor Jesus beskou is, ingesluit. Boeke wat as outentiek/eg voorgehou is, maar wat nie algemeen deur die kerk aanvaar is nie, word die Nuwe Testamentiese Apokriewe genoem.
Evangelies[wysig | wysig bron]
Kanonieke evangelies[wysig | wysig bron]
Die volgende vier evangelies is as deel van die Nuwe Testamentiese kanon aanvaar:
Kinderevangelies[wysig | wysig bron]
Die skrapse inligting oor die kinderjare van Jesus in die kanonieke evangelies het 'n honger by vroeë Christene laat ontstaan vir meer besonderhede oor Jesus se vroeë lewe. Dié is deur 'n aantal tweede-eeuse en latere tekste, bekend as die kinderevangelies, verskaf. Alhoewel nie een van hierdie evangelies in die Bybelse kanon opgeneem is nie, getuig die blote hoeveelheid oorblywende manuskripte van hulle blywende gewildheid.
Die meeste van hulle is op die vroegste kinderevangelies gebaseer, naamlik die Kinderevangelie van Jakobus en Kinderevangelie van Tomas.
Joods-Christelike evangelies[wysig | wysig bron]
Die Joods–Christelike Evangelies was evangelies met 'n Joods-Christelike karakte wat deur Clemens van Alexandrië, Origenes, Eusebius, Epifanius, Jerome en waarskynlik Didymus die Blinde aangehaal is.[4][5]
Nie een van hierdie evangelies bestaan vandag nie, maar daar is pogings aangewend om hulle uit verwysings in die Kerkvaders te rekonstrueer. Die gerekonstrueerde tekste word gewoonlik onder Nuwe Testamentiese Apokriewe gekategoriseer.[6]
Nie-kanonieke evangelies[wysig | wysig bron]
Ander dokumente getiteld "evangelies" het in die tweede en derde Christelike eeue die lig gesien. Soms het die outeurs van hierdie tekste elders beweer dat hulle tekste die oorspronklike weergawes is, of dat hulle tekste van al die byvoegings en verdraaiings ontslae raak wat hulle opposisie aan die meer erkende weergawe van die teks gemaak het. Die vraag bestaan nog of enige van hierdie tekste vroeëre en meer akkurate weergawes van die kanonieke tekste is. Hierdie tekste sluit in:
- Evangelie van Marcion (middel 2de eeu)
- Evangelie van Mani (3de eeu)
- Evangelie van Apelles (middel – laat 2de eeu)
- Evangelie van Bardesanes (laat 2de – vroeë 3de eeu)
- Evangelie van Basilides (middel 2de eeu)
Spreuke-evangelies[wysig | wysig bron]
Een of twee tekste neem die vorm van kort logia aan – gesegdes en gelykenisse van Jesus – wat nie deel van 'n samehangende vertelling uitmaak nie:
Passie-evangelies[wysig | wysig bron]
'n Aantal evangelies is spesifiek gemoeid met die "Passie" (arrestasie, teregstelling en opstanding) van Jesus:
- Evangelie van Petrus
- Evangelie van Nikodemus (ook genoem die "Handelinge van Pilatus")
- Pseudo-Cyrillus van Jerusalem, Oor die Lewe en Passie van Christus
- Evangelie van Bartolomeus
- Vrae van Bartolomeus
- Opstanding van Jesus Christus (wat na bewering volgens Bartolomeus is)
Geharmonieerde evangelies[wysig | wysig bron]
'n Aantal tekste is daarop gerig om 'n enkele geharmonieerde weergawe van die kanonieke evangelies daar te stel wat onderlinge teenstrydighede elimineer deur 'n verenigde teks te skep wat in 'n sekere mate van die evangelies afgelei is. Die bekendste hiervan was die Diatessaron.
Gnostiese tekste[wysig | wysig bron]
In die moderne era is verskeie Gnostiese tekste opgespoor, veral uit die Nag Hammadi-biblioteek. Sommige tekste is 'n uiteensetting van die esoteriese kosmologie en etiek wat deur die Gnostici onderskryf is. Dit was dikwels in die vorm van 'n dialoog waarin Jesus esoteriese kennis uitlê terwyl sy dissipels Hom daaroor uitvra.
Dialoë met Jesus[wysig | wysig bron]
- Apokrifon van Jakobus (ook genoem die "Geheime Boek van Jakobus")
- Boek van Tomas die Kampvegter
- Dialoog van die Redder
- Evangelie van Judas (ook genoem die "Evangelie van Judas Iskariot")
- Evangelie van Maria (ook genoem die "Evangelie van Maria Magdalena")
- Evangelie van Filippus
- Griekse Evangelie van die Egiptenare (te onderskei van die Koptiese Evangelie van die Egiptenare)
- Die Sofia van Jesus Christus
Algemene tekste oor Jesus[wysig | wysig bron]
- Koptiese Apokalips van Paulus (te onderskei van die Apokalips van Paulus)
- Evangelie van die Waarheid
- Gnostiese Apokalips van Petrus (te onderskei van die Apokalips van Petrus)
- Pistis Sofia
- Tweede Vertoog van die Groot Set
Setiaanse tekste oor Jesus[wysig | wysig bron]
Die Setiane was 'n gnostiese groep wat oorspronklik die Bybelse Set as 'n messiaanse figuur aanbid het, en Jesus later as 'n reïnkarnasie van Set beskou het. Hulle het verskeie tekste geproduseer waarin hulle hulle esoteriese kosmologie uiteengesit het, gewoonlik in die vorm van visioene:
- Apokrifon van Johannes (ook genoem die "Geheime Evangelie van Johannes")
- Koptiese Evangelie van die Egiptenare (te onderskei van die Griekse Evangelie van die Egiptenare)
- Trimorfiese Protennoia
Ritueeldiagramme[wysig | wysig bron]
Sommige van die Gnostiese tekste bestaan oënskynlik uit diagramme en instruksies vir gebruik tydens godsdienstige rituele:
- Ofiete-diagramme
- Boeke van Jeú
Handelinge[wysig | wysig bron]
Daar is verskeie tekste wat met die dissipels se latere lewens gemoeid is, gewoonlik gekenmerk deur hoogs bonatuurlike gebeure. Terwyl die meeste van die tekste glo in die 2de eeu geskryf is, is daar minstens twee, die Handelinge van Barnabas en die Handelinge van Petrus en Paulus wat na bewering moontlik eers in die 5de eeu geskryf is.
- Handelinge van Andreas
- Handelinge van Barnabas
- Handelinge van Johannes
- Handelinge van die Martelare
- Handelinge van Paulus
- Handelinge van Paulus en Thekla
- Handelinge van Petrus
- Handelinge van Petrus en Andreas
- Handelinge van Petrus en Paulus
- Handelinge van Petrus en die Twaalf
- Handelinge van Filippus
- Handelinge van Pilatus
- Handelinge van Tomas
- Handelinge van Timoteus
- Handelinge van Xanthippe, Polixena en Rebekka
Briewe[wysig | wysig bron]
Daar is ook nie-kanonieke briewe tussen individue of aan Christene in die algemeen. Sommige daarvan is baie hoog aangeslaan deur die vroeë kerk:
- Brief van Barnabas
- Briewe van Klemens
- Briewe van die Korintiërs aan Paulus
- Brief van Ignatius aan die Smirniote
- Brief van Ignatius aan die Tralliane
- Brief van Polikarpus aan die Filippense
- Brief aan Diognetus
- Brief aan die Laodisense ('n brief in die naam van Paulus)
- Brief aan Seneca die Jongere ('n brief in die naam van Paulus)
- Die derde Brief aan die Korintiërs – in die verlede deur sommige lidmate van die Armeens Ortodokse kerk aanvaar
Apokalipse[wysig | wysig bron]
Verskeie werke word as visioene voorgehou, dikwels in die vorm van 'n bespreking van die toekoms, die hiernamaals of albei:
- Apokalips van Paulus (te onderskei van die Koptiese Apokalips van Paulus)
- Apokalips van Petrus (te onderskei van die Gnostiese Apokalips van Petrus)
- Apokalips van Pseudo-Metodius
- Apokalips van Tomas (ook genoem die Openbaring van Tomas)
- Apokalips van Stefanus (ook genoem die Openbaring van Stefanus)
- Die Eerste Apokalips van Jakobus (ook genoem die Eerste Openbaring van Jakobus)
- Die Tweede Apokalips van Jakobus (ook genoem die Tweede die Openbaring van Jakobus)
- Die Herder van Hermas
Die heengaan van Maria[wysig | wysig bron]
Verskeie tekste (50) bestaan uit beskrywings van die gebeure rondom die lot van Maria (die moeder van Jesus):
- Die Heengaan van Maria (The Home Going of Mary)
- Die Sterfte van die Moeder van God (The Falling Asleep of the Mother of God)
- Die Neerdaal van Maria (The Descent of Mary)
Allerlei[wysig | wysig bron]
Op grond van hulle inhoud of vorm pas hierdie tekste nie by enige van die ander kategorieë nie:
- Apostoliese Konstitusies (kerkregulasies wat vermoedelik deur die apostels voorgeskryf is)
- Boek van Nepos
- Kanons van die Apostels
- Spelonk van Skatte (ook genoem The Treasure)
- Klemens-literatuur
- Didache (moontlik die eerste kategismus)
- Liturgie van st. Jakobus
- Boetedoening van Origines
- Gebed van Paulus
- Sinne van Sextus
- Fisiologus
- Boek van die Bee
Fragmente[wysig | wysig bron]
Benewens die bekende apokriewe boeke is daar ook kleiner fragmente van tekste, gedeeltes van onbekende (of twyfelagtige) werke. Sommige van die betekenisvolste fragmente is:
- Die Onbekende Berlynse Evangelie (ook genoem die Evangelie van die Verlosser)
- Die Naasene-fragment
- Die Fayyum-fragment
- Die Geheime Evangelie van Markus (waarvan die egtheid betwis is)
- Die Oxyrhynchus-evangelies
- Die Egerton-evangelie
Kandidate vir kanonisering[wysig | wysig bron]
Terwyl baie van die boeke wat hier gelys is, as ketters beskou is (veral dié wat van die gnostiese tradisie deel uitmaak), was daar tekste waarvan die inhoud nie noodwendig as ketters beskou is nie, en wat as betekenisvolle geestelike werke aanvaar is.
- 1 en 2 Klemens
- Herder van Hermas
- Didache
- Brief van Barnabas
- Apokalips van Petrus
- Derde Brief aan die Korintiërs
Evaluering[wysig | wysig bron]
Vir historici van die vroeë Christenskap is hierdie boeke van onskatbare waarde, veral dié wat byna in die finale kanon opgeneem is, soos die Herder van Hermas. Bart Eehrman het byvoorbeeld gesê:
Die oorwinnaars in die stryd om 'n daarstelling van 'n Christelike Ortodoksie het nie net hulle teologiese veldslae gewen nie; hulle het ook die geskiedenis van die konflik herskryf; latere lesers het aanvaar dat die seëvierende beskouings van die begin af deur die oorgrote meerderheid Christene aanvaar is … Die praktyk van Christelike vervalsing het 'n lang en gesofistikeerde geskiedenis … die debat het driehonderd jaar voortgeduur … selfs binne "ortodokse" kringe was daar aansienlike debat oor die boeke wat ingesluit moes word.[7]
Hierdie debat het hoofsaaklik daaroor gegaan of sekere werke in die erediens of slegs privaat gelees moes word. In ag genome die algemeen aanvaarde datums van outeurskap vir al die kanonieke Nuwe Testamentiese werke (ca. 100 n.C.), sowel as die bestaande getuienis vir kanonisiteit onder die geskrifte van Ignatius, Polikarpus, Irenaeus, ens., is die vier evangelies en briewe van Paulus universeel as skriftuurlik beskou. Die finalisering van die kanon sou uiteindelik 200 jaar duur.
Sien ookk[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Van Liere, Frans (2014). An Introduction to the Medieval Bible. Cambridge University Press. pp. 68–69.
- Ehrman, Bart D. (2003). Lost Christianities: Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew. Oxford University Press. pp. 230–231.
- "Apocrypha - Definition". merriam-webster.com.
- Elliott 2005, p. 3.
- Ehrman & Pleše 2011, p. 199.
- Vielhauer & Strecker 1991, pp. 134–78.
- Ehrman, Lost Scriptures P 2,3
|
<urn:uuid:1a941182-25fc-4946-8ebb-f696de19f283>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Nuwe_Testamentiese_apokriewe
|
2019-07-20T03:18:37Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526408.59/warc/CC-MAIN-20190720024812-20190720050812-00327.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999992
| false
|
Hymeniacidon perlevis
Hymeniacidon perlevis | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||
Spesie | ||||||||||
Hymeniacidon perlevis |
Hymeniacidon perlevis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Bronne[wysig | wysig bron]
- Van Soest, R. (2011). Hymeniacidon perlevis (Montagu, 1818). In: Van Soest, R.W.M, Boury-Esnault, N., Hooper, J.N.A., Rützler, K, De Voogd, N.J., Alvarez de Glasby, B., Hajdu, E., Pisera, A.B., Manconi, R., Schoenberg, C., Janussen, D., Tabachnick, K.R., Klautau, M., Picton, B., Kelly, M., Vacelet, J. (2011) World Porifera database. Gebaseer op inligting uit die World Register of Marine Species, te vinde op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=132663.
|
<urn:uuid:38028afb-be78-40e3-8a56-373bc1da6bf1>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Hymeniacidon_perlevis
|
2019-07-17T17:04:08Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183539-00037.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.751832
| false
|
Hierdie kategorie bevat die volgende 2 subkategorië, uit 'n totaal van 2.
Hierdie kategorie bevat slegs die volgende bladsy.
|
<urn:uuid:fc214162-1959-4edc-9326-444979a380ba>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:1700
|
2019-07-17T16:55:22Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183539-00037.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999958
| false
|
Kategorie:Wikipedia-artikels met SELIBR-identifiseerders
Jump to navigation
Jump to search
(vorige bladsy) (volgende bladsy)
Vir meer inligting, sien Wikipedia:Gesagbeheer.
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
Bladsye in kategorie "Wikipedia-artikels met SELIBR-identifiseerders"
Die volgende 200 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 2 524.
(vorige bladsy) (volgende bladsy)J
- Jabir ibn Hayyan
- Andrew Jackson
- Mahalia Jackson
- Jacob Hübner
- Jagielloniese Universiteit
- Jakobus I van Engeland
- Jakobus II van Engeland
- Jakobus V van Skotland
- Jalal Uddin Rumi
- Jamaika
- Henry James
- P. D. James
- Jenna Jameson
- Jan van Engeland
- Jane Seymour
- Japan
- Jaroslaf I van Kiëf
- Karl Jaspers
- Jauchzet Gott in allen Landen, BWV 51
- Stefan Jaworski
- Jean-Philippe Rameau
- Thomas Jefferson
- Jehan Alain
- Elfriede Jelinek
- Boris Jeltsin
- Edward Jenner
- Jeremia
- Jermak
- Sergei Jesenin
- Otto Jespersen
- Jesus van Nasaret
- Ruth Prawer Jhabvala
- Juan Ramón Jiménez
- Muhammad Ali Jinnah
- Joaquín Rodrigo
- Peter Jöback
- Steve Jobs
- Matthías Jochumsson
- Joeri Dolgoroeki
- Pous Johannes Paulus II
- Pous Johannes XXIII
- Thomas Johansson
- John Campbell
- John Catford
- John Dewey
- John Galsworthy
- Elton John
- Andrew Johnson
- Lyndon B. Johnson
- Paul Johnson
- Samuel Johnson
- Hanns Johst
- Angelina Jolie
- Irène Joliot-Curie
- Al Jolson
- Antoine-Henri Jomini
- Jona
- Ernest Jones
- Tommy Lee Jones
- Jordanië
- James Joyce
- Joël
- Juan Carlos I
- Judit
- Julia Kristeva
- Julian Barnes
- Juliana van Nederland
- Julius Caesar
- Justinianus I van Bisantium
- Juvenalis
K
- Kaapstad
- Franz Kafka
- Frida Kahlo
- Michail Kalasjnikof
- Kaliningrad
- Ingvar Kamprad
- Wassily Kandinsky
- Kangchenjunga
- Kangzi
- Immanuel Kant
- Herbert von Karajan
- Karel die Grote
- Karel die Stoute
- Karel I van Engeland
- Karel I van Oostenryk
- Karel II die Kale
- Karel II van Engeland
- Karel V
- Karel VI van Frankryk
- Karel VII van Frankryk
- Karel XIII van Swede
- Anatoli Karpof
- Garri Kasparof
- Katalonië
- Katharina I van Rusland
- Katharina II van Rusland
- Ahmed Kathrada
- Walter Kaufmann
- Kenneth Kaunda
- Yasunari Kawabata
- Danny Kaye
- Elia Kazan
- Buster Keaton
- John Keats
- Helen Keller
- Grace Kelly
- William Thomson, 1ste Baron Kelvin
- Rachel Kempson
- Kenia
- George Kennedy
- John F. Kennedy
- William Kentridge
- Jomo Kenyatta
- Johannes Kepler
- Kergueleneilande
- Jack Kerouac
- Philip Kerr
- Ian Kershaw
- Evelyn Keyes
- John Maynard Keynes
- Khadijah bint Khuwaylid
- Ibn Khaldun
- Syed Ahmed Khan
- Khartoem
- Omar Khayyám
- Mikhail Khodorkovsky
- Ruhollah Khomeini
- Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī
- Alexander Kielland
- Søren Kierkegaard
- Kurt Georg Kiesinger
- Kigali
- Val Kilmer
- Kim Il-sung
- Kim Jong-il
- B.B. King
- Carole King
- Martin Luther King jr.
- Stephen King
- Kingston, Jamaika
- Alfred Kinsey
- Rudyard Kipling
- Groothertog Kirill Wladimirowitsj van Rusland
- Sergei Kirof
- Henry Kissinger
- Herbert Kitchener
- Eartha Kitt
- Klavierconcerto nr. 7 (Mozart)
- Paul Klee
- Stephen Cole Kleene
- Heinrich von Kleist
- Klemens von Metternich
- Otto Klemperer
- Pierre Klossowski
- Knoet die Grote
- Beyoncé Knowles
- John Knox
- Johann Koch
- Robert Koch
- Koeblai Khan
- Koeweit
- Koezma Minin
- Helmut Kohl
- Lawrence Kohlberg
- Alexandre Kojève
- Leszek Kołakowski
- Peter Kolbe
- Käthe Kollwitz
- Kolossense
- Kommunistiese Manifes
- Kommunistiese Party van die Sowjetunie
- Konfusius
- Konstantinos Petrou Kavafis
- Konstantyn die Grote
- Konstantyn I van Griekeland
- Konstantyn IV van Bisantium
- Groothertog Konstantyn Konstantinowitsj van Rusland
- Groothertog Konstantyn Pawlowitsj van Rusland
- Konstantyn VII van Bisantium
- Koran
- Korinthe
- Serge Koussevitsky
- Zygmunt Krasiński
- Lawrence M. Krauss
- Gidon Kremer
- Uys Krige
- Kris Kristofferson
- Kroasië
- Nadezjda Kroepskaja
- Antjie Krog
- Pjotr Kropotkin
- Adam Johann von Krusenstern
- Kuala Lumpur
- Juscelino Kubitschek
- Thomas Kuhn
|
<urn:uuid:0c7ad210-3f9b-4c0e-8f1c-281cad81156f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Wikipedia-artikels_met_SELIBR-identifiseerders?from=Iu
|
2019-07-17T17:09:35Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183539-00037.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.882711
| false
|
Tian Schoeman
Jump to navigation
Jump to search
Volle naam | Christian Francois Schoeman | ||||
---|---|---|---|---|---|
Geboortedatum | 23 September 1991 | ||||
Geboorteplek | Pretoria, Suid-Afrika | ||||
Lengte | 1,82 m | ||||
Gewig | 89 kg | ||||
Skool | HTS John Vorster, Pretoria | ||||
Beroep | Professionele rugbyspeler | ||||
Rugbyloopbaan | |||||
Loopbaan as speler | |||||
Posisie(s) | Losskakel | ||||
Provinsiale- / Staatspanne | |||||
Jare | Klub / span | Weds | (pte) | ||
2013- | Blou Bulle | 29 | (369) | ||
korrek soos op 5 Maart 2017. | |||||
Superrugby | |||||
Jare | Klub / span | Weds | (pte) | ||
2015- | Bulls | 24 | (79) | ||
korrek soos op 5 Maart 2017. |
|
<urn:uuid:6a5a1f7e-f4b5-4aad-b84c-2bc21f032335>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Tian_Schoeman
|
2019-07-17T16:58:44Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183539-00037.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.871674
| false
|
Mein Kampf
Outeur | Adolf Hitler | |
Land | Duitsland | |
Taal | Duits | |
Onderwerp | outobiografie | |
Uitgewer | Eher Verlag | |
Uitgegee | 18 Julie 1925 | |
Medium | Druk (gebind & sagteband) | |
Bladsye | 720 | |
ISBN | 978-1495333347 | |
Vervolg | 'Zweites Buch' | |
Mein Kampf (Afrikaans: My stryd) is die grondleggende politieke werk van Adolf Hitler, waarin hy teen die agtergrond van sy outobiografie die grondbeginsels van sy ideologie en sy partypolitieke agenda uiteensit.
Inhoud
Ontstaan[wysig | wysig bron]
Hitler het Mein Kampf in 1924 tydens sy vestingstraf in die gevangenis van Landsberg in Opper-Beiere geskryf. Alhoewel Rudolf Hess die mede-outeur was, het sy naam nie op die omslag verskyn nie.
Hitler het in die werk die ontwikkeling en politieke doeleindes van die destydse Nasionaal-Sosialisme beskryf en onder meer die Protokolle van die Wyses van Sion as bron gebruik. Hierdie anti-Semitiese werk behandel 'n beweerde wêreldwye komplot van Joodse kringe en was destyds lankal as 'n vervalsing ontmasker.
"Mein Kampf" sou oorspronklik onder die titel Viereinhalb Jahre [des Kampfes] gegen Lüge, Dummheit und Feigheit ("Vier en 'n half jaar [se stryd] teen leuens, dommigheid en lafhartigheid") verskyn het. Terwyl die eerste deel deur Hitler tydens sy tronkstraf vir sy medegevangenes Emil Maurice en Rudolf Heß gedikteer is, het die tweede deel ná Hitler se voortydige vrylating in Desember 1924 in 'n villa op die bergspits Obersalzberg ontstaan. Die eerste boekdeel (Eine Abrechnung) het in Julie 1925 verskyn, die tweede (Die nationalsozialistische Bewegung) is in Desember 1926 gepubliseer. Tot 1930 was Mein Kampf in twee boekdele teen 'n prys van 12 Reichsmark elk beskikbaar en is daarna in een boekdeel gepubliseer, wat dieselfde formaat soos die meeste Bybel-uitgawes gehad het.
Die oorspronklike teks is gedurende sy twintigjarige wysigingsgeskiedenis tussen 1925 en 1945 verskeie kere verander en uitgebrei. 'n Aantal teksdele, wat op stilistiese en inhoudelike vlak as verwarrend beskou moes word, is blykbaar deur anonieme redigeerders bewerk.
Otto Strasser, wat saam met sy broer Gregor Strasser en Hitler in Landsberg in die tronk gesit het, het in sy boek Hitler und ich ("Hitler en ek") die eerste uitgawe van Mein Kampf as 'n konglomeraat van "sleg verwerkte politieke lektuur" beskryf, wat onder meer die beskouings van Karl Lueger, Georg von Schönerer, Houston Stewart Chamberlain, Paul de Lagarde en Alfred Rosenberg ten opsigte van buitelandse beleid, asook "antisemitiese woedeuitbarstings van Julius Streicher" bevat het.
By 'n tekskritiese of historiografiese ontleding van Mein Kampf moet dus rekening gehou word met die feit dat Hitler se politieke en literêre opvattings van die 1920's tot by die veertigerjare moontlik verander het.
Inhoudelike oorsig[wysig | wysig bron]
- Hitler pleit vir die aansluiting van Oostenryk by die Duitse Ryk.
- Die Nasionaal-Sosialisme se kenmerkende antisemitisme word breedvoerig behandel. Hitler pleit vir die uitwissing van - volgens sy bewering - "Joodse" marxisme en ontwerp die ideologie van 'n sogenaamde "nasionale sosialisme", waarin "rassestyd" die "klassestryd" sou vervang. Hierdie ideologie sou ook gebruik word om die Hitler-beweging vir Duitse arbeiders aantreklik te maak.
- Hitler lê daarnaas die klemtoon op die politieke stelsel van die destydse Sowjetunie, wat hy as "bolsjewisme" beskryf en deur middel van 'n militêre veldtog (wat ook rasseoorlog genoem word) wil verpletter.
- Die verowerde gebiede in die ooste sou as "lewensruimte" vir die Duitse volk benut word.
- Om 'n oorlog op twee fronte (soos gedurende die Eerste Oorlog) te vermy, pleit Hitler vir 'n politieke ooreenkoms met Engeland.
- Hitler kritiseer die westelike parlementêre stelsel op 'n polemiese manier en pleit vir die daarstelling van 'n Germaanse leierstaat (die demokratiese stelsel, wat teenstrydig met die ware belange van die "volksgemeenskap" sou wees, moet volgens Hitler afgeskaf word).
- In die tweede boekdeel word hierdie "gedagtes" vermeng tot die partypolitieke program van die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Werkersparty (NSdAP).
- Die outobiografiese teksdele en 'n oorsig oor die geskiedenis van die NSdAP is ná 1924 uit die nuwe uitgawes van Mein Kampf verwyder.
(Bron: nationalsozialismus.de)
Verspreiding[wysig | wysig bron]
Van die "volksuitgawe", wat in een boekdeel verskyn het, is tot by Hitler se magsoorname in Januarie 1933 287 000 eksemplare teen 'n prys van 12 Reichsmark verkoop. Hitler se tantieme daarop was tien persent. Die boek het daarna 'n blitsverkoper geword. In die tydperk tussen Februarie en 31 Desember 1933 is sowat 1,5 miljoen eksemplare verkoop. 'n Spesiale uitgawe in blindeskrif het in dieselfde jaar verskyn. Vanaf 1936 het Duitse pare by hulle bruilof Mein Kampf in plaas van die Bybel as huweliksgeskenk ontvang.[1] In 1939 het die totale oplaag 5,45 miljoen eksemplare beloop, in 1943 10,24 miljoen. Die boek is grotendeels as huweliksgeskenk deur die staat versprei. Om hierdie winsgewende verkope te beskerm, is danksy Hitler se invloed 'n wet verorden, waarvolgens die boek nie tweedehands verkoop moes word nie - anders sou huwelikspare hulle eksemplare moontlik aan antikwariate verkoop het.
Ná die einde van die Tweede Wêreldoorlog is daar vermoedelik enkele miljoene eksemplare saam met portrette van Hitler en ander herinnerings aan die NSdAP-bewind vernietig.
Kavgam, die Turkse vertaling van Mein Kampf, is in laat 2004 byna gelyktydig deur vyftien Turkse uitgewers gepubliseer en teen lae pryse verkoop. Na ramings is tussen 50 000 en 100 000 eksemplare verkoop. In 'n nawoord word die Koerde as 'n etniese groep beskryf wat nou verwant aan die Joodse volk sou wees.
Regtelike aspekte[wysig | wysig bron]
Aangesien Adolf Hitler tot sy dood woonagtig was in Prinzregentenplatz, München, is sy fortuin ná die oorlog deur die geallieerde magte en uiteindelik deur die Duitse deelstaat Beiere gekonfiskeer. Volgens die Beierse owerhede is dié deelstaat ook die eienaar van alle outeursregte ten opsigte van Mein Kampf. Kopiereg op die werk het volgens Duitse en Europese kopieregwetgewing op 31 Desember 2015, sewentig jaar ná Hitler se dood, verval, en die oorspronklike teks is tans toeganklik vir uitgewers.[2] Die deelstaat Beiere het oorspronklik geregtelike stappe teen uitgewers geïnisieer wat volledige uitgawes of uitgawes sonder kommentaar gepubliseer het.
In Engelssprekende lande, in Israel en in Skandinawië het reeds voor die verval van kopiereg herdrukte uitgawes verskyn aangesien die delstaat Beiere hier nie oor die outeursregte beskik het nie. Die verkoop van tweedehandse boeke en die privaatbesit van Mein Kampf was in Duitsland nogtans altyd wettig.
Nuwe publikasie in 2015[wysig | wysig bron]
Die deelstaat Beiere het in 2012 aangekondig dat twee uitgawes van Mein Kampf in 2015 gepubliseer sal word - waarvan een uitgawe vir skole en 'n tweede wat van kommentare deur geskiedkundiges voorsien sal wees. Met hierdie stap probeer Beiere kommersiële uitgewers voorspring. Die Joodse gemeenskap in Duitsland het dié besluit verwelkom.[3]
|
<urn:uuid:9ae9eb51-2311-4e9c-9189-4cf42c397434>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Mein_Kampf
|
2019-07-18T22:02:20Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00191.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999998
| false
|
Wehrmacht
Wehrmacht | |
---|---|
Gestig | 1935 |
Ontbind | 1946 |
Land | Nazi-Duitsland (1935–45) Geallieerd-besette Duitsland (1945–46) |
Organisasie | Heer Kriegsmarine Luftwaffe |
Tipe | Weermag |
Hoofkwartier | Wünsdorf naby Zossen, Nazi-Duitsland |
Aantal lede | 20 700 000 (total wat op enige tydperk gedien het) 2 200 000 (1945) |
Kleur | Feldgrau |
Veldslae | Spaanse Burgeroorlog Tweede Wêreldoorlog |
Onderskeiding | Balkenkreuz Swastika |
Die Wehrmacht (Duits: [ˈveːɐ̯maxt] , letterlik: "Weermag") was die naam van die gewapende magte van Nazi-Duitsland van 1935 tot 1946. Tydens die Tweede Wêreldoorlog het die Wehrmacht bestaan uit die Duitse leër, die mariene (Kriegsmarine), die lugmag (Luftwaffe), en die de facto-Waffen-SS.
Voor die opkoms van die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Werkersparty (NSDAP) was die the term Wehrmacht as 'n algemene term gebruik om na die gewapende magte van die nasie te verwys en gebruik as die "tuisverdediging" van die meer algemene Streitmacht. Daar sou na die Suid-Afrikaanse leër, byvoorbeeld, verwys word as die Südafrikanische Wehrmacht. Artikel 47 van die Weimar Grondwet van 1919 het verklaar dat "Der Reichspräsident hat den Oberbefehl über die gesamte Wehrmacht des Reiches" (betekenis: "Die Reichspräsident het die opperbevel oor all gewapende magte in die Reich"). Ter onderskeiding was die term Reichswehr oor die algemeen gebruik om die Duitse leër te identifiseer.
In 1935 is die Reichswehr hernoem na die Wehrmacht. Na die Tweede Wêreldoorlog en na die Geallieerde besetting van Duitsland was die Wehrmacht ontbind. Na die hermilitarisering van Wes-Duitsland in 1955 was die nuwe leër bekend as die Bundeswehr. Oos-Duitsland se leër, formeel gestig in 1956, was bekend as die Nationale Volksarmee. Na Oos-Duitsland by Wes-Duitsland aangsluit het in 1990 het 'n groot deel van die Volksarmee se eiendom en sommige van die personeel ook tot die Bundeswehr behoort.
|
<urn:uuid:5246753d-19dd-4a74-90c7-1983efb7eecb>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Wehrmacht
|
2019-07-18T21:38:50Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00191.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99884
| false
|
Sosialistiese Internasionaal
Die Sosialistiese Internasionaal (SI), of die Tweede Internasionaal, is die wêreldliggaam van sosiaaldemokratiese, sosialistiese en arbeiderspartye.
Inhoud
LedepartyeWysig
Ledepartye sluit in:
- African National Congress (ANC) – Suid-Afrika
- Arbeidersparty – Verenigde Koninkryk
- Australian Labor Party (ALP) – Australië
- Democratic Socialists of America (DSA) – Verenigde State
- Frelimo – Mosambiek
- Hongaarse Sosialistiese Party (MSZP) – Hongarye
- Indian National Congress (INC) – Indië
- Israel Labour Party (ILP) – Israel
- Movement for Democratic Change (MDC) – Zimbabwe
- MPLA – Angola
- National Democratic Party (NDP) – Egipte
- New Democratic Party / Nouveau Parti démocratique (NDP/NPD) – Kanada
- Parti Socialiste (Frankryk) (Sosialistiese Party, PS) – Frankryk
- Parti Socialiste (Senegal) (Sosialistiese Party, PS) – Senegal
- Party van die Arbeid (PvdA) – Nederland
- Puerto Ricaanse Onafhanklikheidsparty (PIP) – Puerto Rico
- Regverdige Rusland (CP) – Rusland
- Sozialdemokratische Partei Deutschlands (Sosiaal-Demokratiese Party van Duitsland, SPD) – Duitsland
- SWAPO – Namibië
PresidenteWysig
ErepresidenteWysig
KongresseWysig
- I Frankfurt am Main 1951
- II Milaan 1952
- III Stockholm 1953
- IV Londen 1955
- V Wene 1957
- VI Hamburg 1959
- VII Rome 1961
- VIII Amsterdam 1963
- IX Brussel 1964
- X Stockholm 1966
- XI Eastbourne 1969
- XII Wene 1972
- XIII Genève 1976
- XIV Vancouver 1978
- XV Madrid 1980
- XVI Albufeira 1983
- XVII Lima 1986
- XVIII Stockholm 1989
- XIX Berlyn 1992
- XX New York 1996
- XXI Parys 1999
- XXII São Paulo 2003
- XXIII Athene 2008
- XXIV Kaapstad 2012
- XXV Cartagena 2017
|
<urn:uuid:7b67ce3c-5faf-4ec3-9af4-28cf9bc64da8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Sosialistiese_Internasionaal
|
2019-07-21T08:53:29Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526940.0/warc/CC-MAIN-20190721082354-20190721104354-00511.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.907357
| false
|
Douglas DC-3
Douglas DC-3 | |
---|---|
Tipe | Lugdiens- en vragvliegtuig |
Vervaardiger | Douglas Aircraft Company |
Nooiensvlug | 17 Desember 1935 |
Bekendstelling | 1936 |
Status | In gebruik by kleiner rederye |
Vervaardig | 1936–1942, 1950 |
Aantal gebou | 16,079 |
Eenheidskoste | VS$ 79 500 (in 1935)[1] |
Die Douglas DC-3 is 'n vastevlerk skroefaangedrewe vliegtuig. Die spoed en lang reikafstand van die DC-3 het 'n rewolusie in lugvervoer in die 1930's en 1940's ontketen. Die blywende impak op die lugvaartbedryf en die Tweede Wêreldoorlog maak dit een van die belangrikste vragvliegtuie wat ooit gebou is.
Baie DC-3's en omskepte C-47's word nog steeds in alle wêrelddele gebruik. 35 Eskader in die Suid-Afrikaanse Lugmag is tans die enigste eskader wêreldwyd waar die DC-3/C-47 Dakota in 'n millitêre rol ingespan word. Dit dien as vervoer en platform vir elektroniese oorlogvoering en is ontplooi in die Mosambiekkanaal vir maritieme toesig.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Rumerman, Judy. "The Douglas DC-3." U.S. Centennial of Flight Commission, 2003. Besoek: 12 Maart 2012.
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. |
|
<urn:uuid:0e7d6ea0-8fb7-4e05-83ec-7cd7fa5cf4ef>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Douglas_DC-3
|
2019-07-16T10:51:18Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524522.18/warc/CC-MAIN-20190716095720-20190716121720-00455.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99993
| false
|
Reusevisvanger
Jump to navigation
Jump to search
Reusevisvanger | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bewaringstatus | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||
Megaceryle maxima (Pallas, 1769) | ||||||||||||||||
Verspreiding
Daar is twee subspesies, M. m. maxima, in oop velde, en M. m. gigantea in die reënwoude.
Hulle broei vanaf Augustus tot Januarie, 3-5 eiers word in 'n tonnel op rivierbanke gelê.
Ander name[wysig | wysig bron]
- Engelse naam: Giant Kingfisher
- Wetenskaplike naam: Megaceryle maxima
Sien ook[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Reusevisvanger. |
|
<urn:uuid:df751232-6f62-4f17-b91a-926c6693d834>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Reusevisvanger
|
2019-07-17T17:02:54Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183543-00081.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.94912
| false
|
Kategorie:Sterftes volgens dekade
Jump to navigation
Jump to search
Subkategorieë
Hierdie kategorie bevat die volgende 42 subkategorië, uit 'n totaal van 42.
S
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
|
<urn:uuid:96aa36e8-fb97-4c95-9a94-867d6df44fc2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Sterftes_volgens_dekade
|
2019-07-18T21:55:47Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00215.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.980258
| false
|
Prins Albert
- Die artikel handel oor die dorp, vir koningin Victoria se man, sien Albert, prinsgemaal.
Prins Albert | |
'n Uitsig oor Prins Albert | |
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Suid-Afrika |
---|---|
Provinsie | Wes-Kaap |
Distriksmunisipaliteit | Sentraal Karoo |
Plaaslike Munisipaliteit | Prins Albert |
Oppervlak | |
- Dorp | 37,70 km² (14,6 vk m) |
Hoogte | 650 m (2 133 vt) |
Bevolking (2011) | |
- Dorp | 7 054 |
- Digtheid | 190/km² (492,1/myl2) |
Tydsone | SAST (UTC+2) |
Poskode | 6930 |
Skakelkode(s) | 023 |
Prins Albert (Engelse spelling: Prince Albert) is 'n dorp in die Sentraal-Karoo Distriksmunisipaliteit in die suide van die Karoo, net noord van die Swartberg, met ongeveer 7 000 inwoners, onder wie 6 000 bruinmense en 800 witmense. Die belangrikste dorpe in die omgewing is Beaufort-Wes (159 km van Prins Albert af), Willowmore (134 km) en Oudtshoorn (72 km).
Inhoud
Geografie en klimaat[wysig | wysig bron]
Prins Albert lê aan die voet van die Swartberg en by die noordelike ingang tot die Swartbergpas, op 'n hoogte van 650 meter bo seevlak. Die dorp het sy landelike 19de eeuse karakter met sy kenmerkende grasgedekte gewelhuise bewaar. Die landskap in die omgewing spog met die tipiese helderblou Karoo-uitspansel, tintelende berglug en kristalhelder stroompies. Die blomme, vrugte en groente, wat op Prins Albert se standplase gedy, word uit die bergstroompies natgelei.[1]
Die dorp het 'n tipiese Karooklimaat met baie warm somers en gematigde winters. Prins Albert het 300 sonskyndae en 'n gemiddelde reënval van slegs 220 millimeter per jaar.
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Die dorp het aanvanklik as 'n kerkdorpie ontwikkel. Die leningsplaas De Qweekvalleij is op 2 Desember 1762 deur die eerste blanke pionier in die gebied, Zagarias de Beer, betrek. Die plaas was 'n halfwegstasie tussen Kaapstad en Graaff-Reinet, en sy seun Samuel het hier later vername besoekers ontvang, onder wie die Kaapse goewerneurs Joachim van Plettenberg en Jan Willem Janssens. Laasgenoemde is van die bekende reisiger en natuurkundige dr. Hinrich Lichtenstein vergesel.[2]
Vanaf 1827 het twee Bothma-broers die plaas gehuur en in 1844 het hulle volle eiendomsreg gekry. Die Zwartberg-gemeente is reeds in November 1842 afgestig van die moedergemeente, Beaufort-Wes. As sodanig is dit die 29ste oudste NG gemeente in Suid-Afrika en die 20ste oudste in die Sinode van Wes-en-Suid-Kaapland. Die nuwe kerkraad het die grond by die Bothmas gekoop en die eerste kerkie en pastorie is in 1844 voltooi.
Aanvanklik het die kerkraad op 11 November 1844 besluit dat die dorp, wat om die kerk ontstaan het, "naar zijne koninklijke hoogheid Prins Albert" Albertsburg genoem sou word. Die Kaapse owerheid het egter op 31 Julie 1845 ter ere van koningin Victoria se eggenoot die naam Prins Albert aan die nuwe dorp toegeken.[2]
Die dorp het sodanig gegroei dat daar in 1881 'n dorpsbestuur in die lewe geroep is, en in 1901 munisipale status toegeken is. Waarskynlik is hierdie vinnige groei deur die volstruisveer-era gestimuleer. Met die voltooiing van die Swartbergpas in 1886 het Prins Albert 'n belangrike sentrum langs die roete tussen die kus en die binneland geword. Die dorp was in 1891 midde-in 'n goudstormloop toe 'n goudklont naby die dorp ontdek is.
Wapen[wysig | wysig bron]
Die munisipale raad het in 1965 en weer in 1966 'n wapen by die Kaapse Provinsiale Administrasie geregistreer : In swart, 'n goue ruitkrans en 'n hoekige skildhoof albei goud. Die helmteken is drie protea blomkoppe uitkomend uit 'n goue kroon, en die wapenspreuk is "Servimus".[3] Die wapen is in 1968 by die Buro vir Heraldiek geregistreer.[4]
Besienswaardighede[wysig | wysig bron]
Die kultuurhistoriese Fransie Pienaarmuseum behandel die geskiedenis van die dorp en sy omgewing. Die museum se versamelings is grotendeels deur Fransie Pienaar saamgestel, maar ook huidige en vroeëre bewoners het skenkings aan die museum gemaak.[6]
Bekende boorlinge[wysig | wysig bron]
Bibliografie[wysig | wysig bron]
- Prince Albert (Kweekvallei) - 'n terugblik saam met lede van die Prince Albert Skrywersgilde - bepalende momente, kleurryke karakters en die leefpatroon van 'n historiese Karoo dorp. Uitgegee deur die Skrywersgilde, 2005. ISBN 0-620-33361-8
Sien ook[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Marincowitz, Helena: Prins Albert – lusoord in die Karoo. In: Suid-Afrikaanse Panorama, volume 32, nommer 12 (Desember 1987), bl. 36
- Marincowitz (1987), bl. 36
- Kaap die Goeie Hoop Offisiële Koerant 3296 (11 Junie 1965) en 3334 (4 Maart 1966).
- National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry.
- Marincowitz (1987), bl. 37
- www.patourism.co.za: Die Fransie Pienaar Museum
|
<urn:uuid:97d3d4d0-5837-44e4-8f92-1bbdceba585d>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Prins_Albert
|
2019-07-18T21:41:16Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00215.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999907
| false
|
Arend
Arende of adelaars is groot roofvoëls wat lede is van die voëlfamilie Accipitridae en aan vele genera behoort wat nie noodwendig nabyverwant aan mekaar is nie. Meeste van die meer as 60 spesies kom in Europa en Afrika voor.[1] Buite hierdie areas kom slegs twee spesies in die VSA en Kanada voor, nege spesies in Suid-Amerika en drie in Australië.
Arend | ||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Kroonarend | ||||||||||||
Bewaringstatus | ||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||
Genera | ||||||||||||
Menigte |
Inhoud
BeskrywingWysig
Arende word hoofsaaklik deur hulle grootte, kragtiger bou en swaarder kop en snawel onderskei van ander roofvoëls. Selfs die kleinste arende, soos die Dwergarend (wat vergelykbaar in grootte met Jakkalsvoëls en sekere valke is), het relatiewe langer en meer eweredig breër vlerke, en 'n meer direkte, vinniger vlug. Meeste arende is groter as enige ander roofvoëls behalwe aasvoëls. Die spesies wat arende genoem word kan in grootte en gewig wissel van die Suid-Nicobar Slangarend, teen 500 gram en 40 cm, tot die 6.7 kg Steller se Seearend en die 100 cm Fillipynse Arend.
Soos alle roofvoëls, het arende baie groot en kragtige gehaakte snawels om vleis van hulle prooi te skeur, sterk gespierde bene, en kragtige kloue. Hulle het ook uitstekende sig wat hulle in staat stel om potensiële prooi van 'n baie lang afstand af te gewaar.[2] Hierdie goeie sig word primêr toegeskryf aan hulle uitermatige groot pupille wat minimale diffraksie (verspreiding) van invallende lig verseker.
VoortplantingWysig
Sien ookWysig
VerwysingsWysig
- del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1994). Handbook of the Birds of the World Volume 2: New World Vultures to Guineafowl. Lynx Edicions. ISBN 8487334156
- Shlaer, Robert (1972-05-26). "An Eagle's Eye: Quality of the Retinal Image". Science 176 (4037): 920–922. doi:10.1126/science.176.4037.920. PMID 5033635. http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/176/4037/920?ck=nck. Besoek op 2007-11-20.
|
<urn:uuid:b7b26827-8528-4dbd-8153-0a381eb6e0eb>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Arend
|
2019-07-21T08:36:21Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526940.0/warc/CC-MAIN-20190721082354-20190721104354-00535.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999754
| false
|
At Botha
Suid-Afrikaanse akteur en skilder
At Botha | |
Geboorte | 23 Desember 1949 Kroonstad |
---|---|
Nasionaliteit | Suid-Afrika |
Beroep(e) | Akteur |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
At Botha | |
Geboorte | 23 Desember 1949 Kroonstad |
---|---|
Nasionaliteit | Suid-Afrika |
Beroep(e) | Akteur |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
|
<urn:uuid:4c6fd498-7b95-4490-ac44-70ba466348c8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/At_Botha
|
2019-07-21T08:29:27Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526940.0/warc/CC-MAIN-20190721082354-20190721104354-00535.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.959686
| false
|
Hulp
Kategorie:Gereformeerde Kerke in Kenia
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
Bladsye in kategorie "Gereformeerde Kerke in Kenia"
Die volgende 2 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 2.
E
Gereformeerde kerk Eldoret
S
Gereformeerde kerk Skeurvallei
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorie:Gereformeerde_Kerke_in_Kenia&oldid=1521763
"
Kategorieë
:
Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika
Kenia
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Wikidata-item
Ander tale
Voeg skakels by
Die bladsy is laas op 31 Desember 2016 om 10:37 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:4e905ce2-81ff-45df-9dd3-95a25502181b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Gereformeerde_Kerke_in_Kenia
|
2019-07-16T10:30:21Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524522.18/warc/CC-MAIN-20190716095720-20190716121720-00479.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999487
| false
|
Lys van Gereformeerde kerke in Suid-Afrika
Jump to navigation
Jump to search
'n Lys van al die steeds bestaande gemeentes van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika. Vir dié wat ontbind het, sien Lys van ontbinde gemeentes van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika.
A[wysig | wysig bron]
B[wysig | wysig bron]
- Barberton
- Barkly-Oos
- Belfast
- Bellville
- Bellville-Oos
- Benoni
- Bergbron
- Bergsig
- Bet-el
- Bethal
- Bethlehem
- Bethulie
- Biermanskool
- Bloemburg
- Bloemfontein-Noord
- Bloemfontein-Suid
- Bloemfontein-Suidheuwels
- Bloemhof
- Bloempark
- Boksburg
- Boksburg-Suid
- Boshof
- Bothaville
- Brackenhof
- Brakpan
- Brandfort
- Brits
- Brits-Wes
- Bronkhorstpruit
- Buffeldoorns
- Bultfontein
- Burgersdorp
C[wysig | wysig bron]
- Cachet
- Carletonville
- Carolina
- Centurion
- Chinhoyi
- Christiana
- Clanwilliam
- Colesberg
- Gereformeerde kerk Confession Church of Zambia
- Cradock/Somerset-Oos
- Cullinan
D[wysig | wysig bron]
- Daniëlskuil
- Daspoort
- De Aar
- Gereformeerde kerk De Hoop
- Delareyville
- Delmas
- Dendron
- Derdepoort
- Gereformeerde kerk Die Bybels Gereformeerde Kerk
- Die Kandelaar
- Dordrecht
- Duineveld
- Durban
- Durban-Noord
E[wysig | wysig bron]
- Eden
- Edenvale
- Eendracht
- Gereformeerde kerk Église de la bonne Nouvelle
- Elandskraal
- Elandspoort
- Eloffsdal
- Gereformeerde kerk Elsiesrivier
- Empangeni
- Ermelo
F[wysig | wysig bron]
G[wysig | wysig bron]
- George
- Germiston
- Glencoe
- Gobabis
- Goeie Hoop
- Gereformeerde kerk Good News Community Church
- Graaff-Reinet
- Gereformeerde kerk Grassy Park
- Groblersdal
- Grootfontein
- Gereformeerde kerk Gweru
H[wysig | wysig bron]
- Harrismith
- Hartbeespoort (tot 2009 Die Moot)
- Gereformeerde kerk Heidedal
- Heidelberg
- Heilbron
- Hendrina
- Hennenman
- Hentiesbaai
- Hermanus
- Hoedspruit
- Hoëveld
I[wysig | wysig bron]
J[wysig | wysig bron]
K[wysig | wysig bron]
- Kaapstad
- Kameeldrift
- Karasburg
- Kathu
- Keetmanshoop
- Kemptonpark
- Kemptonpark-Mooifontein
- Kemptonpark-Noord
- Khomas-Hoogland
- Kimberley
- Kleinmond
- Klerksdorp
- Klerksdorp-Noord
- Koedoesrand
- Koffiefontein
- Komatipoort
- Koster
- Kriel
- Krokodilrivier
- Kroonstad
- Krugersdorp
- Krugersdorp-Wes
- Kuruman
L[wysig | wysig bron]
- Ladybrand
- Ladysmith
- Laeveld
- Lichtenburg
- Linden
- Lindley
- Louis Trichardt
- Lyciumville
- Lydenburg
- Lyttelton
M[wysig | wysig bron]
- Maclear/Elliot
- Mafikeng
- Magalakwin
- Magaliesburg
- Magol
- Marble Hall
- Mariental
- Matlabas
- Messina
- Meyerspark
- Meyerton
- Middelburg, Oos-Kaap
- Middelburg, Mpumalanga
- Middelburg-Noord
- Midrand
- Molteno
- Mosselbaai
N[wysig | wysig bron]
- Naboomspruit
- Namib-Kus
- Nelspruit
- Newcastle
- Gereformeerde kerk Newclare
- Nigel
- Noord-Oosrand
- Noordrand
- Nylstroom
O[wysig | wysig bron]
- Odendaalsrus
- Okahandja
- Olifantshoek
- Ontdekkers
- Oos-Londen
- Oos-Moot
- Orania
- Oranjerivier
- Orkney
- Otjiwarongo
- Oudtshoorn
- Outjo
P[wysig | wysig bron]
- Paarl
- Parys
- Petrusburg
- Phalaborwa
- Philippolis
- Philipstown
- Piet Retief
- Pietermaritzburg
- Pietersburg
- Pietersburg-Noord
- Pietersburg-Suid
- Pinetown
- Pongola
- Port Elizabeth
- Postmasburg
- Potchefstroom
- Potchefstroom-Die Bult
- Potchefstroom-Mooirivier
- Potchefstroom-Oos
- Potchefstroom-Suid
- Potgietersrus
- Potgietersrus-Wes
- Pretoria
- Pretoria-Alkantrant
- Pretoria-Annlin
- Pretoria-Brooklyn
- Pretoria-Magalieskruin
- Pretoria-Meintjeskop
- Pretoria-Montanapoort
- Pretoria-Noord
- Pretoria-Rooiwal
- Pretoria-Wes
- Pretoria-Wonderboom-Suid
- Primrose
- Gereformeerde kerk Promosa
Q[wysig | wysig bron]
R[wysig | wysig bron]
S[wysig | wysig bron]
- Sannieshof
- Gereformeerde kerk Sanveld
- Sasolburg
- Schweizer-Reneke
- Secunda
- Senekal
- Silverton
- Springs
- Standerton
- Stellenbosch
- Steynsburg
- Stilbaai
- Stoffberg
- Strand
- Suidkus
- Swartruggens
T[wysig | wysig bron]
U[wysig | wysig bron]
V[wysig | wysig bron]
- Vaalharts
- Vaalpark
- Vaalwater
- Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Trinitas (sien Gereformeerde kerk Vanderbijlpark)
- Ventersburg
- Ventersdorp
- Venterstad
- Vereeniging
- Viljoenskroon
- Virginia
- Vleuels
- Volksrust
- Vrede
- Vredenburg/Saldanha
- Vryburg
- Vryheid
W[wysig | wysig bron]
- Walvisbaai
- Wapadrant
- Warmbad
- Waterberg
- Waterkloofrand
- Waterval-Boven
- Welkom
- Welkom-Noord
- Wesrand
- Wilropark
- Windhoek
- Windhoek-Suid
- Witpoortjie
- Witrivier
- Wolmaransstad
- Wonderboompoort
- Wondersig
- Worcester
|
<urn:uuid:ab21bbf2-aa32-4f18-bd40-1e384b8e3d74>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Lys_van_Gereformeerde_kerke_in_Suid-Afrika
|
2019-07-16T10:54:42Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524522.18/warc/CC-MAIN-20190716095720-20190716121720-00479.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99136
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Wikipedia:Robot/Goedgekeurde robotte" skakel
←
Wikipedia:Robot/Goedgekeurde robotte
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Wikipedia:Robot/Goedgekeurde robotte
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Wikipediabespreking:Robot
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Legobot/Wikidata/General
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Wikipedia:Robot/Goedgekeurde_robotte
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Projekblad
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:3ac67009-3a7a-45f2-bb34-42cacbaf186c>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Wikipedia:Robot/Goedgekeurde_robotte
|
2019-07-16T10:27:10Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524522.18/warc/CC-MAIN-20190716095720-20190716121720-00479.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.988477
| false
|
Johann Georg Christian Lehmann
Johann Georg Christian Lehmann | |
Prof. Johann Lehmann
Gebore | 25 Februarie 1792 Haselau, Hertogdom van Holstein |
---|---|
Oorlede | 12 Februarie 1860 (op 67) Hamburg, Duitse Bond |
Blyplek | Duitsland |
Nasionaliteit | Duits |
Vakgebied | Plantkunde |
Instelling(s) | Gymnasium Academicum; Alter Botanischer Garten Hamburg |
Alma mater | Friedrich-Schiller-Universität, Jena |
Bekend vir | Stigter van die Hamburg Botaniese Tuin |
Lehmann is in Haselau, naby Uetersen, Sleeswyk-Holstein gebore. Lehmann studeer geneeskunde in Kopenhagen en Göttingen en behaal 'n doktorsgraad in geneeskunde in 1813 en 'n doktorsgraad in filosofie aan die Friedrich-Schiller-Universität in Jena in 1814. Daarna word hy 'n professor in fisika en natuurwetenskap, asook hoofbibliotekaris, aan die Gimnasium Academicum in Hamburg.
Hy was 'n produktiewe wetenkaplike met 'n skynbare bakleierige karakter. Hy was lid van 26 akademiese verenigings en die stigter van die Hamburg Botaniese Tuin, vandag bekend as die Loki-Schmidt-Garten, de:Loki-Schmidt-Garten. Lehmann is in 1860 in Hamburg oorlede.
Publikasies[wysig | wysig bron]
- Generis Nicotiniarum Historia, Hamburg, 1818
- Plantae e Familiae Asperifoliarum Nuciferae, 1818
- Monographia Generis Primularum,Lipsiae, 1819
- Monographia Generis Potentillarum, 1820; bylaag 1836
- Semina in Horto Botanico Hamburgensi, 1822–1840
- Icones et Descriptiones Novarum et Minus Cognitarum Stirpium, in 5 dele van 10 plate elk 1: 1821 2: 1822 3: 1823 4: 1823 5: 1824
- Novarum et Minus Cognitarum Stirpium Pugillus I-X Addita Enumeratione Plantarum Omnium in sy Pugillus Descriptarum, Hamburg, 1828–1857
- Delectus Seminum quae in Horto Hamburgensium Botanico e Collectioni Anni, 1830–1840; 1849–1852
- Plantae Preissianae, Hamburg, 1844–1847
- Index Seminum in Horto Botanico Hamburgensi A. 1851 Collectorum, Hamburg, 1851–1855
- Revisionem Potentillarum, 1856
- Observationes zoologicae praesertim in faunam hamburgensem. Pugillus primus. Indicem scholarum publice privatimque in Hamburgensium Gymnasio Academico, 1822
Bronne[wysig | wysig bron]
- Brummitt, R. K.; Powell, C. E. (1992). Authors of Plant Names. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-84246-085-4.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- WorldCat
- D. Johann Christian Lehmann Phys. P. P. & Med. Extr. Acad. Leopold. & Soc. Pruss. Membr. Vollkommene Beschreibung einiger neu-erfundenen Puch-Wercke
Sien ook[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Lehmann, Johann Georg Christian (1792-1860). International Plant Names Index. URL besoek op 2017-06-17.
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. |
|
<urn:uuid:34d790e0-8744-4661-b4ec-02f8a658c2e0>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Johann_Georg_Christian_Lehmann
|
2019-07-18T22:00:29Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00263.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.877685
| false
|
Streepborsvleikuiken
Die Streepborsvleikuiken (Sarothrura boehmi) is 'n skaars trekvoël en leef in welige, seisoenale oorstroomde grasveld. Die voël kom slegs voor in die Mashonalandplato in Zimbabwe. Die voël is 14 – 16 cm groot en weeg 25 - 40 gram. In Engels staan die voël bekend as Streaky-breasted Flufftail.
Streepborsvleikuiken | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bewaringstatus | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||
Sarothrura boehmi Reichenow, 1900 |
Sien ookWysig
BronWysig
VerwysingsWysig
- BirdLife International (2012). "Sarothrura boehmi". IUCN Rooilys van Bedreigde Spesies. Weergawe 2012.1. Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur. Besoek op 16 Julie 2012.
|
<urn:uuid:bb8fb1f0-b4fa-4dae-9f18-8dc31e07fa95>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Sarothrura_boehmi
|
2019-07-21T11:25:32Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00023.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.992079
| false
|
Wildeposduif
Wildeposduif | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Volwasse C. l. intermedia in Indië | ||||||||||||||||
Bewaringstatus | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||
Columba livia Gmelin, 1789 | ||||||||||||||||
Verspreiding
Broeityd is dwarsdeur die jaar en die lyste en vensterbanke van hoë stadsgeboue verskaf ideale nesmaakplekke. Stadsbewoners het die vestiging van hierdie en ander duifspesies aangemoedig deur graankorrels en broodkrummels vir hulle neer te sit.[1]
Tuinduiwe is baie volop in stedelike gebiede. Hulle is waarskynlik oorspronklik van Nederland af hierheen gebring en later weer uit ander dele van Europa. Hulle word dikwels in groot swerms in stadsparke en ander groot gebiede aangetref, en is goed aangepas by die menslike leefwyse. Tuinduiwe het 'n las in baie stede geword, en is nie welkome inwoners nie, veral vanweë hulle gewoonte om die lysies en dakke van geboue met hulle mis te bevuil. Dit is van die min voëls waarvan die verspreiding byna uitsluitlik met menslike aktiwiteit saamhang.
Inhoud
AlgemeenWysig
Beskrywing: Verekleed wissel baie, en swart, blou, grys, wit, en rooibruin vorms kom voor. Die blou vorm is identies aan die voorouerlike rotsduif van Europa: blouerig grys met swart dwarsstrepe oor die vlerke en stert, 'n wit vlek op die kruis en glansende groen en pers aan die kante van die nek. Die wyfie is valer as die mannetjie, met minder glans aan die nek. Jong voëls is valer as die volwassenes.
Habitat: Stadsgebiede, maar broei ook op kuskranse in die Oos-Kaap.
Status: Talryke standvoël.
Soortgelyke spesies: Ander duiwe.
Roep: Tipiese vinnige ‘koe-roe-koe’ van 'n mak duif. Ook 'n diep nasale ‘ghoe-ghoe-ghoe’ by die nes.
Dieet: Saad, graan en kosreste.
BroeigewoontesWysig
Plek: Lysies van geboue, of enige dakopeninge.
Nes: Die nes is 'n platform van stokkies, vere, plastiek en enigiets anders.
Seisoen: Enige maand van die jaar.
Getal eiers: 2.
Broeitydperk: Sowat 18 dae.
Kuikenstadium: Sowat 30 dae.
HabitatWysig
Tuinduiwe sal geredelik in oop dele van die tuin kom vreet, maar die meeste mense wil hulle nie graag in die tuin hê nie, aangesien hulle enorme hoeveelhede kos van 'n voertafel kan verorber en geneig is om ander soorte voëls af te knou. Tuinduiwe rus ook graag op huisdakke en bevuil stoepe met hulle mis.
Kosvereistes: Hul dieet is feitlik heeltemal aangepas by die mens s'n. Hulle sal broodkrummels, saad, vrugte en enige iets eetbaars verorber. Die groot toename in hulle getalle en hulle vinnige verspreiding kan dus hoofsaaklik toegeskryf word aan die ruim geskenke van "vriendelike" mense.
Nesmaak: Tuinduiwe broei graag op 'n huis of buitegebou, aangesien daar geskikte lysies of openinge in die dakkappe is, maar die meeste mense ontmoedig hulle. Tog kan dit vermaaklik en leersaam wees om hulle broeisiklus op die vensterlysie van 'n woonstel of kantoorgebou dop te hou.
Sien ookWysig
VerwysingsWysig
- Die Suid-Afrikaanse voëlgids (4de uitgawe), John Sinclair, John Mendelsohn, 1987. P.14
|
<urn:uuid:e4654985-fad2-46d0-88e1-15aefaa00f7a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Tuinduif
|
2019-07-21T11:14:02Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00023.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999973
| false
|
Heilongjiang
Jump to navigation
Jump to search
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Heilongjiang.
- ( ) Amptelike webwerf van die Heilongjiang Provinsiale Regering
|
<urn:uuid:b9eba70d-3eb8-48f7-9352-9fb7f9daf24c>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Heilongjiang
|
2019-07-21T11:52:13Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00023.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.923752
| false
|
Kaapse rietsanger
Die Kaapse rietsanger (Acrocephalus gracilirostris) is 'n algemene standvoël in plate fluitjiesriet en papkuil oor water. Die voël is 14 – 16 cm groot en weeg 12 - 20 gram. In Engels staan die voël bekend as die Lesser Swamp Warbler.
Kaapse rietsanger | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bewaringstatus | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||
Acrocephalus gracilirostris (Hartlaub, 1864) |
Sien ookWysig
BronWysig
VerwysingsWysig
- BirdLife International (2012). "Acrocephalus gracilirostris". IUCN Rooilys van Bedreigde Spesies. Weergawe 2012.1. Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur. Besoek op 16 Julie 2012.
|
<urn:uuid:8df90f23-334b-4f9d-9336-a9862492cf3a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Acrocephalus_gracilirostris
|
2019-07-17T16:25:23Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00127.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.980587
| false
|
Knoet die Grote
Knoet die Grote (of Kanoet die Grote; Deens: Knud den Store, Engels: Canute the Great, Noors: Knut den Store; c. 995 – 12 November 1035) was tot met sy dood koning van Engeland, Denemarke en Noorweë en goewerneur van Sleeswyk en Pommere. Hy was die seun van Sven Vurkbaard en sy vrou, Gunhilda.
Knoet die Grote | |
---|---|
Koning van Denemarke, Noorweë en Engeland | |
Huis | Jelling |
Titel | Koning van Denemarke |
Regeer | 1018–1035 |
Voorganger | Harald II |
Opvolger | Hartaknoet |
Titel | Koning van Noorweë |
Regeer | 1028–1035 |
Voorganger | Olaf die Heilige |
Opvolger | Magnus I |
Titel | Koning van Engeland |
Regeer | 1014 + 1016–1035 |
Voorganger | Edmund Ironside |
Opvolger | Harold Haasvoet |
Eggenote | Elgifa van Northampton Emma van Normandië |
Kinders | Sven Knoetsson Harold Haasvoet Hartaknoet Gunhilda van Denemarke |
Gebore | c. 985 – c. 995; Denemarke |
Oorlede | 12 November 1035; Engeland |
Vader | Sven Vurkbaard |
Moeder | Gunhilda |
Inhoud
Invalle in EngelandWysig
Knoet het sy pa gehep om Engeland in Augustus 1013 binne te val en is ná sy pa se dood in Februarie 1014 deur die Deense vloot tot koning van Engeland uitgeroep. Toe die Engelse adel die verslane koning Ethelred II weer op die troon plaas, het Knoet egter na Denemarke teruggekeer.
In Augustus 1015 het hy Engeland weer binnegeval en ’n paar onbesliste veldtogte teen Ethelred gevoer en vanaf April 1016 teen dié se seun Edmund Ironside. In Oktober 1016 het Knoet die Engelse by Ashingdon in Essex verslaan. Hy en Edmund het ooreengekom om die ryk te verdeel, maar in November is Edmund dood. Knoet het toe die enigste heerser geword.
Koning van EngelandWysig
In 1017 het Knoet Engeland in vier groot graafskappe verdeel, nes hy in Denemarke gedoen het. Dié graafskappe was Wessex, Mercië, Oos-Anglië en Northumbrië. In 1018 het Knoet veilig genoeg gevoel om sy vloot terug te stuur Denemarke toe.
Om hom aan die ou Engelse monargie te verbind en hom te beskerm teen aanvalle deur Normandië (waar Ethelred sy Normandiese vrou, Emma, en hul seun, Eduard, in 1013 tydelik gelos het), het Knoet met Emma, die dogter van die Hertog van Normandië, getrou. Omdat Normandië Christelik was, het Knoet hom amptelik tot die Christendom bekeer. Sy ma was ’n Christen, maar sy pa, Sven Vurkbaard, ’n heiden. Knoet het by Emma sy seun en opvolger Hartaknoet gehad.
Koning van DenemarkeWysig
In 1018 het Knoet sy ouer broer Harald II opgevolg as koning van Denemarke en in 1028 het hy Noorweë vanuit Engeland verower. Die Nore het egter gerebelleer en die ou dinastie onder Magnus I weer op die troon geplaas.
Keiser Koenraad II van die Heilige Romeinse Ryk was met Knoet bevriend en het sy seun Hendrik met Knoet se dogter Gunhilda laat trou. Die keiser het Knoet ook goewerneur van Sleeswyk en Pommere gemaak.
Knoet word oor die algemeen beskou as ’n wyse en suksesvolle koning, maar dié beeld kom dalk van die feit dat hy die kerk baie goed behandel het en die meeste geskiedskrywers van dié tyd monnike was.
Dood en opvolgingWysig
Knoet is op 12 November 1035 in Shaftesbury, Dorset, dood en is in Winchester begrawe. Hy is in Denemarke opgevolg deur sy seun Hartaknoet. Sy ander seun, Harold by sy eerste vrou, Elgifa van Northampton, het hom in Engeland opgevolg, maar ná Harold se dood in 1040 het Hartaknoet koning van albei ryke geword.
VerwysingsWysig
- Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Nederlandse Wikipedia-artikel nl:Knoet de Grote
|
<urn:uuid:8b2c5449-f26e-4a17-8453-d55946a18d19>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Knoet_die_Grote
|
2019-07-17T17:01:36Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00127.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999942
| false
|
Toegra
’n Toegra (Ottomaanse Turks: طغراء) is ’n kalligrafiese seël of handtekening van ’n Ottomaanse sultan wat by alle amptelike dokumente en korrespondensie gevoeg is.
’n Toegra (Ottomaanse Turks: طغراء) is ’n kalligrafiese seël of handtekening van ’n Ottomaanse sultan wat by alle amptelike dokumente en korrespondensie gevoeg is.
|
<urn:uuid:c0e75613-12e9-49ee-aaa4-18b09291bddb>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Toegra
|
2019-07-17T16:19:57Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00127.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999808
| false
|
Matt Adler
Jump to navigation
Jump to search
Matt Adler | |
Geboorte | 8 Desember 1966 |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Beroep(e) | Akteur en vervaardiger |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Matt Adler (gebore 8 Desember 1966) is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Teen Wolf (1985), Flight of the Navigator (1986), The Day After Tomorrow (2004), en The Day the Earth Stood Still (2008).
Inhoud
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1985: Teen Wolf
- 1986: Flight of the Navigator
- 1987: North Shore
- 1989: Nowhere to Run
- 1990: Diving In
- 1993: Young Goodman Brown
- 2004: The Day After Tomorrow
- 2008: The Day the Earth Stood Still
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 2006: Shaggy & Scooby-Doo Get a Clue!
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 1999: Kilroy
Video's[wysig | wysig bron]
- 1993: Canceled Lives: Letters from the Inside
- 2010: My Neighbor Totoro: The Totoro Experience
- 2017: Teen Wolf: Never. Say. Die. The Story Of Teen Wolf
|
<urn:uuid:4f8f3328-2b87-42e7-910c-e2a2c1a646fb>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Matt_Adler
|
2019-07-17T16:44:56Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00127.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.965635
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Japan Nasionale Roete 405" skakel
←
Japan Nasionale Roete 405
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Japan Nasionale Roete 405
:
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Japan Nasionale Roete 203
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 1
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 2
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 3
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 4
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 5
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 6
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 7
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 8
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 9
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 10
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 11
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 12
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 13
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 14
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 15
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 16
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 17
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 18
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 19
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 20
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 21
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 22
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 23
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 24
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 25
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 26
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 27
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 28
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 29
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 30
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 31
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 32
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 33
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 34
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 35
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 36
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 37
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 38
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 39
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 40
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 41
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 42
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 43
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 44
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 45
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 46
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 47
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 48
(
← skakels
wysig
)
Japan Nasionale Roete 49
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Japan_Nasionale_Roete_405
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:aaa339eb-2e64-45b5-a9e7-23392b091118>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Japan_Nasionale_Roete_405
|
2019-07-17T16:58:22Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00127.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999567
| false
|
Ira Allen
Ira Allen (21 April 1751—7 Januarie 1814) was een van die stigtervaders van die Amerikaanse deelstaat Vermont en een van die leiers van die Green Mountain Boys-burgermag. Allen is die "Metternich van Vermont" en die "Vader van die Universiteit van Vermont" genoem.
Hy is in Cornwall (Connecticut) gebore en was die broer van Ethan Allen. Ira Allen was tussen 1776 en 1777 'n lid van die Algemene Vergadering van Vermont, die destydse parlement van die staat. Allen het die Groot Seël van Vermont en die seël van die Universiteit van Vermont ontwerp.
In 1780 het hy 'n petisie vir die stigting van die Universiteit van Vermont aan die Algemene Vergadering voorgelê. Hy het fondse en 'n perseel van twintig hektaar (vyftig akkers) in Burlington vir die projek bygedra.
In 1795 het hy na Frankryk vertrek en 20 000 gewere en 24 kanonne aangekoop, wat vir Vermont bestem was. Hy is op see in hegtenis geneem en in Engeland aangekla weens wapenverskaffing aan Ierse rebelle. Ná 'n hofgeding, wat agt jaar voortgeduur het, is hy uiteindelik vrygespreek, maar het nogtans bankrot geraak.
Sy belangrikste werke is:
- The Natural and Political History of Vermont, (Londen, 1798)
- Statements Appended to the Olive Branch, (1807)
Die Vermont Historical Society Collections, (Montpelier, 1870) bevat meer inligting oor Ira Allen.
|
<urn:uuid:598c793b-1195-4cd1-a356-97e03db1ec97>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Ira_Allen
|
2019-07-18T22:26:51Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00287.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999732
| false
|
James Drury
Jump to navigation
Jump to search
James Drury | |
Geboortenaam | James Child Drury Jr. |
---|---|
Geboorte | 18 April 1934 |
Nasionaliteit | Amerikaans |
Kinders | 2 (insluitende Timothy Drury) |
Beroep(e) | Akteur |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
James Drury (gebore 18 April 1934) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Forbidden Planet (1956) en Pollyanna (1960), en in die televisiereekse The Virginian (1962) en The Adventures of Brisco County Jr. (1993).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1956: Forbidden Planet
- 1960: Pollyanna
- 1960: Ten Who Dared
- 1962: Third of a Man
- 1962: The Devil's Children
- 1962: The Brazen Bell
- 1967: The Young Warriors
- 1969: Backtrack!
- 2005: Hell to Pay
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 1958: Decision
- 1962: The Virginian
- 1974: Firehouse
- 1993: The Adventures of Brisco County Jr.
- 2009: In the Bunkhouse with Red Steagall
- 2011: Tales of the Cap Gun Kid
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 1958: Bitter Heritage
- 1960: The Yank
- 1970: Breakout
- 1971: The Devil and Miss Sarah
- 1971: Mies Shiloh'sta
- 1985: The All American Cowboy
- 1994: River Invaders: The Scourge of Zebra Mussels
- 1995: Sturgeon: Ancient Survivors of the Deep
- 1996: Way Out West
- 1997: A Vanishing Melody: The Call of the Piping Plover
- Billy and the Bandit
|
<urn:uuid:f6b6b267-00db-47e8-9427-24f0c4bd88d4>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/James_Drury
|
2019-07-21T11:45:07Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00047.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.812842
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "James Skosana" skakel
←
James Skosana
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
James Skosana
:
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Kenneth Meshoe
(
← skakels
wysig
)
Bantu Holomisa
(
← skakels
wysig
)
Corné Mulder
(
← skakels
wysig
)
Nasionale Vergadering van Suid-Afrika
(
← skakels
wysig
)
Mosiuoa Lekota
(
← skakels
wysig
)
Julius Malema
(
← skakels
wysig
)
Mangosuthu Buthelezi
(
← skakels
wysig
)
Naledi Pandor
(
← skakels
wysig
)
Fikile Mbalula
(
← skakels
wysig
)
Angie Motshekga
(
← skakels
wysig
)
Pravin Gordhan
(
← skakels
wysig
)
Lindiwe Sisulu
(
← skakels
wysig
)
Nosiviwe Mapisa-Nqakula
(
← skakels
wysig
)
Zanele kaMagwaza-Msibi
(
← skakels
wysig
)
Mmusi Maimane
(
← skakels
wysig
)
Maite Nkoana-Mashabane
(
← skakels
wysig
)
Aaron Motsoaledi
(
← skakels
wysig
)
Duduzile Manana
(
← skakels
wysig
)
Blade Nzimande
(
← skakels
wysig
)
Gugile Nkwinti
(
← skakels
wysig
)
Pieter Groenewald
(
← skakels
wysig
)
Jeremy Cronin
(
← skakels
wysig
)
Sjabloon:Huidige LP's van Suid-Afrika
(
← skakels
wysig
)
Beverly Abrahams
(
← skakels
wysig
)
Freddie Adams
(
← skakels
wysig
)
Vatiswa Bam-Mugwanya
(
← skakels
wysig
)
Obed Bapela
(
← skakels
wysig
)
Joyce Vuyiswa Basson
(
← skakels
wysig
)
Simphiwe Bekwa
(
← skakels
wysig
)
Francois Beukman
(
← skakels
wysig
)
Phumzile Bhengu-Kombe
(
← skakels
wysig
)
Fezile Bhengu
(
← skakels
wysig
)
Ruth Bhengu
(
← skakels
wysig
)
Nkhensani Kate Bilankulu
(
← skakels
wysig
)
Hendrietta Bogopane-Zulu
(
← skakels
wysig
)
Bongani Thomas Bongo
(
← skakels
wysig
)
Mnyamezeli Booi
(
← skakels
wysig
)
Mmatlala Grace Boroto
(
← skakels
wysig
)
Rosemary Capa
(
← skakels
wysig
)
Ndumiso Capa
(
← skakels
wysig
)
Yunus Carrim
(
← skakels
wysig
)
Mosie Cele
(
← skakels
wysig
)
Bheki Cele
(
← skakels
wysig
)
Patrick Chauke
(
← skakels
wysig
)
Sindi Chikunga
(
← skakels
wysig
)
Fatima Chohan
(
← skakels
wysig
)
Mamonare Patricia Chueu
(
← skakels
wysig
)
Elsie Coleman
(
← skakels
wysig
)
Siyabonga Cwele
(
← skakels
wysig
)
Rob Davies
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/James_Skosana
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:2f4a65d8-36e9-4a64-8530-ebb0e7733e22>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/James_Skosana
|
2019-07-21T10:53:41Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00047.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.996661
| false
|
Original Research
Sondagviering
About the author(s)
S. P. van der Walt,, South Africa
Share this article
Abstract
Ons is daaraan so gewoond en aanvaar alles sonder om weer daaroor na te dink: Op Sondag kom alles tot rus. Die winkels is gesluit en kantore is toe, plekke van openbare vermaak en sportvelde is onbevolk. Christene is ook in hul huise stemmiger as op ander dae en ouers gaan met hul kinders kerk toe. Kinders neem nie aan alle vorme van vermaak deel nie, gaan byvoorbeeld nie na swembaddens of riviere toe nie. Daar kom ’n wyding op die dag en dit het deel van ons lewenspatroon geword. Toe het die skokke gekom — van andersdenkendes en -voelendes, wat Sondag nie in sy gewydheid wou onderhou nie, maar die dag vir hulleself toegeëien het.
Keywords
No related keywords in the metadata.
Metrics
Total abstract views: 1175
Total article views: 1127
Crossref Citations
No related citations found.
|
<urn:uuid:65b4ad86-4111-4204-9673-afb874209bb4>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://indieskriflig.org.za/index.php/skriflig/article/view/797
|
2019-07-21T11:23:04Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00047.warc.gz
|
by
|
4.0
|
a_tag
| false
| true
|
{
"abbr": [
"by",
"by"
],
"in_footer": [
true,
false
],
"in_head": [
false,
false
],
"location": [
"a_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"4.0",
"4.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999751
| false
|
Capreolinae
Capreolinae | ||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Odocoileus hemionus. | ||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||
Genera | ||||||||||||
Sien teks. |
Capreolinae, of skynherte, is ’n subfamilie van die biologiese familie Cervidae (Hertagtiges, of takbokke). Dit sluit die takbokke in wat hoofsaaklik in die Amerikas voorkom, hoewel sommige spesies ook in Eurasië aangetref word. Hulle het waarskynlik in die Laat Mioseen, tussen 7,7 en 11,5 miljoen jaar gelede, ontstaan.[1] Die subfamilie, wat soms ook Odocoileinae genoem word, word verder verdeel in twee tribusse: Capreolini en Rangiferini. Van die bekendste skynherte is die Amerikaanse eland, ree en rendier.
Genera[wysig | wysig bron]
Die volgende genera van Capreolinae word erken:
- Capreolini
- Alces
- Capreolus
- Hydropotes
- Rangiferini
- Rangifer
- Hippocamelus
- Mazama
- Odocoileus
- Blastocerus
- Ozotoceros
- Pudu
|
<urn:uuid:5727d200-8b61-4ff6-a72d-d19be43aba81>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Capreolinae
|
2019-07-17T17:19:43Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00151.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998582
| false
|
Sweeds
- Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Swede (volk).
Sweeds svenska | ||
---|---|---|
Uitspraak: | [ˈsvɛnːˈska] | |
Gepraat in: | Swede Finland | |
Gebied: | Noord-Europa | |
Totale sprekers: | 9,2 miljoen (moedertaal) 3,1 miljoen (tweede taal)[1] | |
Rang: | 74 | |
Taalfamilie: | Indo-Europees Germaans Noord-Germaans Oos-Skandinawies Sweeds | |
Skrifstelsel: | Latynse alfabet(Sweedse alfabet ) | |
Amptelike status | ||
Amptelike taal in: | Europese Unie Nordiese Raad Swede Finland | |
Gereguleer deur: | Sweedse Taalraad (in Swede) Svenska språkbyrån (in Finland) | |
Taalkodes | ||
ISO 639-1: | sv | |
ISO 639-2: | swe | |
ISO 639-3: | swe | |
Nota: Hierdie bladsy kan IFA fonetiese simbole in Unicode bevat. |
Sweeds (svenska [ˈsvɛnːˈska] Noord-Germaanse taal wat deur meer as nege-miljoen mense gepraat word, hoofsaaklik in Swede en dele van Finland, veral langs die kus en op die Ålandeilande. Dit word as onderling verstaanbaar met Noors en tot 'n mindere mate met Deens beskou. Tesame met ander Noord-Germaanse tale is Sweeds afkomstig uit Oudnoors, die gemene taal van die Germaanse volke wat in Skandinawië gewoon het in die Wiking-tydperk.
) is 'nStandaardsweeds is die nasionale taal wat uit die Sentraal-Sweedse dialekte ontwikkel het in die 19de eeu en was teen die begin van die 20ste eeu reeds goed gevestig. Hoewel onderskeibare streeksvariëteite wat van die ouer landelike dialekte afstam steeds bestaan, is die gesproke en skryftaal uniform en gestandaardiseer. Sommige dialekte verskil heelwat van die standaardtaal in grammatika en woordeskat en dit is nie altyd onderling verstaanbaar met Standaard Sweeds nie. Hierdie dialekte is beperk tot landelike gebiede en word hoofsaaklik deur klein groepe met lae sosiale mobiliteit gepraat. Alhoewel die dialekte nie onmiddellike uitsterwing in die gesig staar nie het sulke dialekte in die vorige eeu agteruitgegaan ten spyte daarvan dat hulle deeglik nagevors is en die gebruik daarvan deur plaaslike owerhede aangemoedig word.
Die standaardwoordorde is Onderwerp-Werkwoord-Voorwerp. Dit kan egter baie keer aangepas word om klem te plaas op sekere woorde of sinsnedes. Sweedse morfologie is soortgelyk aan die van Afrikaans in die sin dat woorde betreklik min verbuigings het; daar is egter twee geslagte, geen naamvalle nie (hoewel ouer analises twee naamvalle postuleer, Nominatief en Genitief), en 'n onderskeid tussen meervoud en enkelvoud. Byvoeglike naamwoorde het trappe van vergelyking soos in Afrikaans maar word ook geïnflekteer volgens geslag, getal en bepaaldheid. Die bepaaldheid van selfstandige naamwoorde word hoofsaaklik deur agtervoegsels aangedui aangevul deur aparte bepaalde en onbepaalde lidwoorde. Die prosodie vertoon beide klem en in meeste dialekte tonale eienskappe. Die taal het 'n betreklik groot vokaalinventaris. Sweeds word ook gekenmerk deur die stemlose palataal-velêre frikatief, 'n hoogsveranderlike konsonant foneem.
Inhoud
- 1 Klassifikasie
- 2 Geskiedenis
- 3 Geografiese verspreiding
- 4 Dialekte
- 5 Klanke
- 6 Woordeskat
- 7 Skryfstelsel
- 8 Grammatika
- 9 Voorbeeld
- 10 Verwysings
- 11 Eksterne skakels
Klassifikasie[wysig | wysig bron]
Sweeds is 'n Indo-Europese taal wat aan die Noord-Germaanse tak van die Germaanse tale behoort. In die gevestigde klassifikasie behoort dit aan die Oos-Skandinawiese tale saam met Deens, wat dit onderskei van die Wes-Skandinawiese tale wat uit Faroëes, Yslands en Noors bestaan. Meer onlangse analise skei die Noord-Germaanse tale egter in twee ander groepe: Eiland-Skandinawies, Faroëes en Yslands, en Vasteland Skandinawies, Deens, Noors en Sweeds, gegrond op onderlinge verstaanbaarheid as gevolg van die invloed van Oos-Skandinawies (veral Deens) op Noors gedurende die afgelope millennium en divergensie van beide Faroëes en Yslands.
Volgens algemene kriteria van onderlinge verstaanbaarheid kan die Vasteland-Skandinawiese tale net so wel as dialekte van 'n gemene Skandinawiese taal beskou word. Maar as gevolg van verskeie honderde jare se soms redelik fel wedywering tussen Denemarke en Swede, insluitend 'n lang reeks oorloë in die 16de en 17de eeue, en die nasionalistiese idees wat gedurende die laat 19de en vroeë 20ste eeue te voorskyn gekom het, het die tale afsonderlike ortografie, woordeboeke, grammatika, en regulatoriese liggame. Deens, Noors, en Sweeds kan dus uit 'n taalkundige oogpunt eerder as 'n dialek kontinuum van Skandinawies (Noord-Germaans) gesien word, en sommige dialekte, soos die op die grens tussen Noorweë en Swede—veral dele van Bohuslän, Dalsland, westelike Värmland, westelike Dalarna, Härjedalen en Jämtland—verteenwoordig die tussengrond tussen die nasionale standaardtale.[2]
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
In die 9de eeu het Oudnoors begin divergeer in Oudwesnoors (in Noorweë en Ysland) en Oudoosnoors (in Swede en Denemarke). In die 12de eeu het die dialekte van Denemarke en Swede begin divergeer om in die 13de eeu tot Ouddeens en Oudsweeds ontwikkel. Beide is in die Middeleeuse tydperk swaar deur Middelnederduits beïnvloed. Hoewel stadiums van taalontwikkeling nooit so streng afgebaken is soos hier geïmpliseer word nie, en nie te letterlik opgeneem moet word nie, is die stelsel van onderafdelings wat hier gebruik word die mees algemene wat deur Sweedse taalkundiges gebruik word en word dit hier vir praktiese oorwegings gebruik.
Oudnoors[wysig | wysig bron]
In die 8ste eeu het die gemene Germaanse taal van Skandinawië, Proto-Noors, veranderinge ondergaan en in Oudnoors ontwikkel. Hierdie taal het nuwe veranderinge begin ondergaan wat nie na die hele Skandinawië versprei het nie, wat gelei het tot twee soortgelyke dialekte, Oudwesnoors (Noorweë en Ysland) en Oudoosnoors (Denemarke en Swede).
Die subdialek van Oudoosnoors wat in Swede gepraat is word Runiese Sweeds en die een in Denemarke Runiese Deens (daar was ook 'n subdialek, Oudgutnies, wat in Gotland gepraat is) maar tot die 12de eeu was die dialek dieselfde in beide lande met die hoofuitsondering van 'n Runiese Deens monoftongifisering. Die dialekte word runies genoem as gevolg van die feit dat die hoofbron vir teks in die runiese alfabet voorkom. Anders as Proto-Noors, wat met die Ouer Futhark alfabet geskryf is, is Oudnoors met die Jonger Futhark alfabet wat slegs 16 letters gehad het geskryf. As gevolg van die beperkte aantal runes is sommige runes vir 'n verskeidenheid foneme gebruik soos die rune vir die vokaal u wat ook gebruik is vir die vokale o, ø en y, en die rune vir i wat ook gebruik is vir e.
Van 1100 af het die dialek van Denemarke verder begin divergeer van dié van Swede. Die innovasies het oneweredig van Denemarke versprei wat 'n aantal mindere dialektiese grense, isoglosse, geksep het van Seeland (Deens: Sjælland) in die suide tot Norrland, Österbotten en suidoostelike Finland in die noorde.
'n Vroeë verandering wat Runiese Deens van ander dialekte van Oudoosnoors geskei het was die verandering van die diftong æi na die monoftong é, soos in stæinn na sténn "steen". Dit word gereflekteer in runiese inskripsies waar die oueres stain gelees het en die nuweres stin. Daar was ook 'n verandering van au soos in dauðr na die lang oop ø soos in døðr "dood". Hierdie verandering word vertoon in runiese inskripsies as 'n verandering van tauþr na tuþr. Verder het die øy diftong verander na die lang geslote ø, soos in die Oudnoorse woord vir "eiland". Hierdie innovasies het teen die einde van die periode meeste van die Runiese Sweeds-sprekende gebied ook beïnvloed, met die uitsondering van die dialekte wat noord en oos van Mälardalen gepraat is waar die diftonge steeds in afgeleë gebiede bestaan.[3]
Oudsweeds[wysig | wysig bron]
Oudsweeds is die term wat gebruik word vir die middeleeuse Sweedse taal vanaf 1225. Onder die belangrikste dokumente van die tydperk wat in die Latynse alfabet geskryf is, is die oudste provinsiale wetboek, Västgötalagen, waarvan fragmente wat tot 1250 gedateer is gevind is. Die hoofinvloed in hierdie tydperk het saam met die vestiging van die Rooms-Katolieke Kerk en verskeie monastieke ordes gekom, wat talle Griekse en Latynse leenwoorde ingevoer het. Met die opkoms van Hanseatiese mag in die laat 13de en vroeë 14de eeu, het die invloed van Nederduits al hoe meer alomteenwoordig geword. Die Hanseverbond het Sweedse handel en administrasie van groot getalle Duitssprekende immigrante voorsien. Baie het taamlik invloedryke lede van die Sweedse middeleeuse samelewing geword en het terme uit hulle moedertaal tot die Sweedse woordeskat bygedra. Benewens die groot aantal leenwoorde in velde soos oorlogvoering, handel en administrasie, is algemene grammatikale agtervoegsels en selfs voegwoorde ingevoer. Byna al die vlootterminologie is uit Nederlands geleen.
Vroeë middeleeuse Sweeds was merkbaar verskillend van die moderne taal in die sin dat dit 'n meer ingewikkelde naamvalstruktuur gehad het en nog nie die vermindering van die geslagstelsel ondergaan het nie. Selfstandige naamwoorde, byvoeglike naamwoorde, voornaamwoorde en sekere getalle is geïnflekteer in vier naamvalle; benewens die moderne nominatief, was daar ook die genitief, datief en akkusatief. Die geslagstelsel was soortgelyk aan dié van moderne Duits, met geslagte vir manlik, vroulik en onsydig. Meeste manlike en vroulike selfstandige naamwoorde is later saam in 'n gemene geslag gegroepeer. Die werkwoordstelsel was ook meer ingewikkeld: dit het subjunktiewe en imperatiewe wyses gehad en werkwoorde is vervoeg volgens persoon en getal. Teen die 16de eeu is die naamval en geslagstelsels van die gesproke omgangstaal en profane literatuur grootliks gereduseer tot die twee naamvalle en twee geslagte van moderne Sweeds. Die ou infleksies het algemeen gebly in hoë prosageskrifte tot teen die 18de eeu, en in sommige dialekte tot vroeg in die 20ste eeu.
'n Oorgangsverandering van die Latynse skrifstelsel in die Nordiese lande was om die letterkombinasie "ae" as æ—en soms as a'— te spel. Dit het egter tussen streke en individue gewissel. Die kombinasie "ao" is op soortgelyke wyse geskryf as ao, en "oe" het oe geword. Hierdie gebruike sou later ontwikkel tot die afsonderlike letters ä, å en ö.[4]
Moderne Sweeds[wysig | wysig bron]
Moderne Sweeds (Sweeds: nysvenska) het begin met die koms van die drukpers en die Europese Reformasie. Nadat die nuwe monarg Gustav Vasa die troon bestyg het, het hy 'n Sweedse vertaling van die Bybel beveel. Die Nuwe Testament is in 1526 gepubliseer, gevolg deur 'n volle Bybelverstaling in 1541, wat gewoonlik die Gustav Vasa Bybel genoem word, 'n vertaling wat as so suksesvol en invloedryk beskou is dat, met hersienings wat in opeenvolgende uitgawes ingesluit is, dit die mees algemen Bybelvertaling gebly het tot 1917. Die hoofvertalers was Laurentius Andreæ en die broers Laurentius en Olaus Petri.
Die Vasa Bybel is baie keer as 'n billike kompromis tussen die oue en die nuwe beskou; terwyl dit nie gehou het by die omgangstaal van die dag nie was dit ook nie oordrewe behoudend in sy gebruik van argaïese vorms nie.[5] Dit was 'n belangrike stap na 'n meer konsekwente Sweedse ortografie. Dit het die gebruik van die vokale "å", "ä", en "ö" gevestig asook die spelwyse "ck" in die plek van "kk", wat dit duidelik van die Deense Bybel onderskei het, moontlik doelbewus as gevolg van die voortslepende wedywering tussen die lande. Al drie vertalers was uit Sentraal-Swede afkomstig wat volgens algemene beskouings bygedra het tot spesifieke Sentraal-Sweedse eienskappe in die nuwe Bybel.
Alhoewel 'n mens sou verwag dat die Bybelvertaling 'n uiters kragtige presedent vir ortografiese standaarde sou stel, het spelwyses in werklikheid meer onkonsekwent geword in die res van die eeu. Dit was eers in die 17de eeu dat spelwyse onder bespreking gekom het, omtrent op dieselfde stadium toe die eerste grammatikas geskryf is. Die spelwyse-debat het voortgewoed tot die vroeë 19de eeu en eers in die tweede helfte van die 19de eeu het die ortografie algemeen aanvaarde standaarde bereik.
Hoogletterkonvensie was op hierdie stadium nog nie gestandaardiseer nie. Dit het afgehang van die outeur en hulle agtergrond. Dié wat deur Duits beïnvloed is het alle selfstandige naamwoorde met hoofletter geskryf, terwyl ander hoofletters meer spaarsamig gebruik het. Dit is ook nie altyd duidelik watter letter as hoofletter geskryf is nie as gevolg van die Gotiese lettertipe wat gebruik is om die Bybel te druk. Hierdie lettertipe het in gebruik gebly tot die middel van die 18de eeu toe dit geleidelik met 'n Latynse lettertipe, baie keer antiqua, vervang is.
Sommige belangrike veranderings in die klank tydens die Moderne Sweedse tydperk was die geleidelike assimilasie van verskeie verskillende konsonantgroeperings in die frikatief /ʃ/ en later in /ɧ/. Daar was ook 'n geleidelike versagting van /g/ en /k/ na /j/ en die frikatief /ɕ/ voor voorklinkers. Die velêre frikatief /ɣ/ is ook omskep in die ooreenstemmende plofklank /g/.[6]
Eietydse Sweeds[wysig | wysig bron]
Die periode wat Sweeds insluit soos dit vandag gepraat word, word in taalkundige terminologie nusvenska (letterlik "Nousweeds") genoem. Met die industrialisasie en verstedeliking van Swede, wat teen die einde van die 19de eeu reeds goed onderweg was, het 'n nuwe geslag outeurs hulle merk op die Sweedse letterkunde gemaak. Talle vakkundiges, politici en ander openbare figure het groot invloed uitgeoefen op die nuwe nasionale taal wat aan die te voorskyn was. Onder hulle was hoogs produktiewe skrywers soos die digter Gustaf Fröding, Nobelpryswenner Selma Lagerlöf, en die radikale skrywer en dramaturg August Strindberg.[7]
Dit was in die 20ste eeu dat 'n algemene, standaard nasionale taal tot alle Swede se beskikking gekom het. Die ortografie is uiteindelik gestabiliseer en was byna geheel en al eenvormig, met die uitsondering van mindere variasies, teen die tyd van die spelwyse hervorming van 1906. Met die uitsondering van meervoudvorme van werkwoorde en 'n effens anders sintaks, veral in geskrewe taal, was die taal dieselfde as wat vandag gebruik word. Die meervoud werkwoordvorms het behou gebly, in voortdurend dalende gebruik, in formele (en veral geskrewe) taal tot die 1950's, toe dit finaal afgeskaf is self uit alle amptelike aanbevelings.
'n Baie beduidende verandering in Sweeds het in die 1960's plaasgevind met die sogenaamde du-reformen, "die jy-hervorming". Te vore was die behoorlike manier om mense van dieselfde of 'n hoër sosiale status aan te spreek deur titel en van. Die gebruik van herr ("Mnr"), fru ("Mev" ) of fröken ("Mej") is slegs as aanvaarbaar beskou in aanvanklike gesprekke met vreemdelinge van onbekende beroep, akademiese titel of militêre rang. Die feit dat daar verkieslik na die luisteraar in die derde persoon verwys moes word het gesproke kommunikasie tussen lede van die samelewing verder bemoeilik. In die vroeë 20ste eeu is 'n onsuksesvolle poging aangewend om die aandrang op titels te vervang met ni (die standaard tweede persoon meervoud voornaamwoord)—analoog aan die Franse Vous. Ni (tweede persoon meervoud voornaamwoord) het ontwikkel tot gebruik as 'n effens minder familiêre vorm van du (enkelvoud tweede persoon voornaamwoord) wat gebruik is om mense van laer sosiale status aan te spreek. Met die liberalisering en radikalisering van die Sweedse samelewing in die 1950's en 1960's het hierdie voorheen beduidende onderskeid in stand minder belangrik geword en het du die standaard geword, selfs in formele en amptelike omstandighede. Hoewel die hervorming nie die daad van enige gesentraliseerde politiese dekrete was nie, maar eerder 'n wydstrekkende verandering in sosiale houdings was, is dit in slegs 'n paar jaar voltooi van die laat 1960's tot vroeë 1970's.[8] Die ni vorm word egter steeds gereeld deur jonger geslagte gebruik as 'n eervolle aanspreekvorm teenoor ouer mense, en dit word soms deur verskoopslui teenoor kliënte gebruik.
Geografiese verspreiding[wysig | wysig bron]
Sweeds is die nasionale taal van Swede en die eerste taal van die oorweldigende meerderheid van rofweg agt-miljoen Sweeds gebore inwoners en is aangeleer deur een miljoen immigrante.[9] Teen die einde van die 20ste eeu was ongeveer 5,5% van die bevolking van Finland Sweedse sprekers,[10] alhoewel die persentasie geleidelik oor die afgelope 400 jaar gedaal het.[11] Die Finland-Sweedse minderheid is gekonsentreer in die kusgebiede en argipels van suidelike en westelike Finland. In sommige van die gebiede is Sweeds die dominante taal. In 19 munisipaliteite, waarvan 16 in Åland geleë is, is Sweeds die enigste amptelike taal.[12] In verskeie ander is dit die meerderheidstaal en is dit 'n amptelike minderheidstaal en selfs meer plekke. Daar vind heelwat migrasie tussen Nordiese lande plaas, maar as gevolg van die ooreenkoms in taal en kultuur (met die uitsondering van Fins), word uitgewekenes meestal vinnig geassimileer en word hulle nie as 'n groep onderskei nie. Volgens die 2000 Amerikaanse sensus is 67 000 mense ouer as vyf in die VSA Sweedse sprekers.[13] Buite Swede is daar ongeveer 40 000 mense wat aktief ingeskryf is om Sweeds te leer.[14]
Amptelike status[wysig | wysig bron]
Sweeds in Swede word as die "hooftaal" beskou en word as die primêre taal gebruik in plaaslike en staatsowerhede, maar dit word nie wetlik erken as 'n amptelike taal nie. 'n Wetsontwerp wat in 2005 voorgestel is sou Sweeds 'n amptelike taal gemaak het, maar is met 'n baie klein minderheid verwerp (145–147).[15]
Sweeds is die enigste amptelike taal van Åland ('n outonome provinsie onder die soewereiniteit van Finland) waar die oorgrote meerderheid van die 26 000 inwoners Sweeds as eerste taal praat. In Finland is Sweeds die tweede nasionale taal te same met Fins op staatsvlak en is dit 'n amptelike taal in sommige landelike en kusmunisipaliteite. Drie munisipaliteite (Korsnäs, Närpes, Larsmo) in vastelandse Finland het Sweeds as hulle enigste amptelike taal. In die Estniese dorpie Noarootsi is Sweeds die amptelike taal saam met Estnies.[16] Sweeds is ook een van die amptelike tale van die Europese Unie en een van die werkstale van die Nordiese Raad. Onder die Nordiese Taalkonvensie het burgers van die Nordiese lande wat Sweeds praat die geleentheid om hulle moedertaal te praat wanneer hulle met amptelike liggame in ander Nordiese lande interaksie het, sonder om pligtig te wees vir enige interpretasie of vertalingskoste.[17][18]
Regulatoriese owerhede[wysig | wysig bron]
Die Sweedse Taalraad (Språkrådet) is die amptelike regulatoriese liggaam van Sweeds, maar dit probeer nie om beheer van die taal toe te pas soos wat byvoorbeeld deur die Académie française vir Frans gedoen word nie. baie organisasies en agentskappe vereis egte die gebruik van die raad se publikasie Svenska skrivregler in amptelike kontekste, wat andersins as die de facto ortografiese standaard beskou word. Onder die talle organisasies waaruit die Sweedse Taalraad bestaan is die Sweedse Akademie (gevestig in 1786) moontlik die mees invloedryke. Die hoofinstrumente van die liggaam is woordeboeke Svenska Akademiens Ordlista (SAOL, tans in sy 13de uitgawe) en Svenska Akademiens Ordbok, benewens verskeie boeke oor grammatika, spelwyse en stylgidse. Die woordeboeke dien hoofsaaklik om eietydse gebruik te beskryf.
In Finland het 'n spesiale tak van die Navorsingsinstituut vir die tale van Finland amptelike status as die regulatoriese liggaam vir Sweeds in Finland. Onder die liggaam se voorste prioriteite is om onderlinge verstaanbaarheid met die taal wat in Swede gepraat word te handhaaf. Dit het die Finlandssvensk ordbok gepubliseer, 'n woordeboek omtrent die verskille tussen Sweeds in Finland en Swede.
Voormalige taalminderhede[wysig | wysig bron]
Van die 13de tot 20ste eeue was daar beduidende Sweeds-sprekende gemeenskappe in Estland, veral op die eilande (b.v.., Hiiumaa, Vormsi, Ruhnu in Sweeds: Dagö, Ormsö, Runö, onderskeidelik) langs die kus van die Oossee, wat vandag so te sê verdwyn het. Die Sweedsprekende minderheid het verteenwoordiging in die parlement gehad en was daarop geregtig om hulle moedertaal te gebruik in parlementêre debatte. Na die verlies van Estland aan die Russiese Keiserryk in die vroeë 18de eeu, is ongeveer 1000 Estiese Sweedssprekers gedwing om na suidelike Oekraïne te trek waar hulle 'n dorpie, Gammalsvenskby ("Ou Sweedse Dorpie") gestig het. 'n Paar ou mense in die dorpie praat steeds Sweeds en vier die vakansiedae opdie Sweedse kalender. Die dialek staar egter waarskynlik uitsterwing in die gesig.[19]
Van 1918–1930, toe Estland onafhanklik was is die klein Sweedse minderheid goed behandel. Munisipaliteite met 'n Sweedse meerderheid, wat hoofsaaklik langs die kus aangetref is, het Sweeds as die administratiewe taal gebruik en Sweeds-Estiese kultuur het 'n oplewing ondergaan. Meeste Sweedssprekers het egter voor die einde van die Tweede Wêreldoorlog na Swede gevlug voor die inval van Estland deur die Sowjetleër in 1944. Slegs 'n handjievol oer sprekers bly vandag oor.[20]
Dialekte[wysig | wysig bron]
Die tradisionele definisie van 'n Sweedse dialek was 'n plaaslike variant wat nie swaar beïnvloed is deur die standaardtaal nie en waarvoor 'n afsonderlike ontwikkeling nagespoor kan word al die pad terug tot Oudnoors. Baie van die egte landelike dialekte, byvoorbeeld dié van Orsa in Dalarna of Närpes in Österbotten, het baie spesifieke fonetiese en grammatikale eienskappe, soos meervoudsvorme van werkwoorde of argaïese naamval verbuigings. Hierdie dialekte kan byna onverstaanbaar wees vir meeste Swede, en meeste van die sprekers daarvan is ook vlot in Standaard-Sweeds. Die verskillende dialekte is baie keer so gelokaliseer dat dit beperk is tot individuele gemeentes en deur Sweedse taalkundiges daarna verwys word as sockenmål (letterlik "gemeentespraak"). Die dialekte word verdeel in ses hoofgroepe, met gemene eienskappe soos prosodie, grammatika en woordeskat. Een van verskeie voorbeelde van elke groep word hier weergegee. Hoewel elke voorbeeld bedoel is om verteenwoordigend van nabygeleë dialekte te wees, is die werklike aantal dialekte verskeie honderd as elke gemeenskap afsonderlik beskou word.[21]
Hierdie soort klassifikasies is egter gegrond op die ietwat geromantiseerde nasionalistiese siening van etnisiteit en taal. Die idee, dat slegs landelike variante van Sweeds as "ware" dialekte beskou kan word, word nie algemeen deur moderne vakkundiges aanvaar nie. Geen dialekte, ongeag hoe afgeleë of obskuur, het onveranderd of ongestoord gebly deur die invloede van omliggende dialekte of die standaardtaal, veral nie van die laat 1800's af en met die koms van massamedia en die vooruitgang in vorme van vervoer nie. Die verskille word vandag meer akkuraat beskryf deur 'n skaal wat loop van "standaardtaal" tot "lanfdelike dialek" waar die spraak van selfs 'n enkele individu kan wissel van een uiterste tot die ander afhangende van die omstandigheid. Alle Sweedse dialekte – met die uitsondering van die hoogs divergerende spraakvorme in Dalarna, Norrbotten en tot 'n mate Gotland – kan as 'n gemene, onderling verstaanbare dialekkontinuum beskou word. Hierdie kontinuum kan ook Noorse sowel as sommige Deense dialekte insluit.[22]
Die voorbeelde wat onder gelys word is geneem uit SweDia, 'n navorsingsprojek oor moderne Sweedse dialekte met meer voorbeelde van 100 verskillende dialekte en opnames van vier verskillende sprekers; ouer vroulike, ouer manlike, jonger vroulike, en jonger manlike spreker. Die dialekgroepe is dié wat tradisioneel deur dialektoloë gebruik word.[23]
- 1. Överkalix, Norrbotten; jonger vroulike spreker
- 2. Burträsk, Västerbotten; ouer vroulike spreker
- 3. Aspås, Jämtland; jonger vroulike spreker
- 4. Färila, Hälsingland; ouer manlike spreker
- 5. Älvdalen, Dalarna; ouer vroulike spreker
- 6. Gräsö, Uppland; ouer manlike spreker
- 7. Sorunda, Södermanland; jonger manlike spreker
- 8. Köla, Värmland jonger vroulike spreker
- 9. Viby, Närke; ouer manlike spreker
- 10. Sproge, Gotland; jonger vroulike spreker
- 11. Närpes, Österbotten; jonger vroulike spreker
- 12. Dragsfjärd, Åboland; ouer manlike spreker
- 13. Borgå, Oos-Nyland; jonger manlike spreker
- 14. Orust, Bohuslän; ouer manlike spreker
- 15. Floby, Västergötland; ouer vroulike spreker
- 16. Rimforsa, Östergötland; ouer vroulike spreker
- 17. Årstad-Heberg, Halland; jonger manlike spreker
- 18. Stenberga, Småland; jonger vroulike spreker
- 19. Jämshög, Blekinge; ouer vroulike spreker
- 20. Bara härad, Skåne; ouer manlike spreker
Standaardsweeds[wysig | wysig bron]
Standaardsweeds, wat afgelei is van die dialekte wat in die hoofstadomgewing om Stockholm gepraat is, is die taal wat deur byna alle Swede en meeste Sweedssprekende-Finne gepraat word. Die Sweedse terms wat gewoonlik vir die standaardtaal gebruik word is rikssvenska ("Nasionale Sweeds") en tot 'n baie mindere mate högsvenska ("Hoogsweeds"); laasgenoemde term is beperk tot die Sweeds wat in Finland gepraat word en word selde in Swede gebruik. Daar is baie streeksvariëteite van die standaardtaal wat spesiefiek is tot geografiese gebiede van verskillende grootte (gebiede, historiese provinsies, stede, dorpe, ens.). Terwyl die variëteite baie keer deur ware dialekte beïnvloed, hou hulle grammatikale en fonologiese strukture nou by dié van die Sentraal-Sweedse dialekte. In massa media is dit nie meer ongewoon vir joernaliste om met 'n duidelike streeksaksent te praat, maar die mees ongewone uitspraak en die een wat as die mees formele gesien word is steeds Sentraal-Standaard-Sweeds.
Finland-Sweeds[wysig | wysig bron]
Finland was van die 13de eeu deel van Swede tot die Finse gebiede in 1809 aan Rusland afgestaan is. Sweeds was die enigste administratiewe taal van Finland tot 1902 asook die dominante kultuur- en onderwystaal totdat Finse onafhanklikheid in 1917 verkry is. Die persentasie Sweedse sprekers in Finland het sedertdien stadigaan gedaal.
Immigrantvariante[wysig | wysig bron]
Rinkeby-Sweeds, vernoem na Rinkeby, 'n voorstad van noordelike Stockholm met 'n groot immigrantebevolking, is 'n algemene naam onder taalkundiges vir variëteite van Sweeds wat deur jong mense van vreemde afkoms gepraat word in die voorstede van Stockholm, Gotenburg en Malmö. Hierdie weergawes kan alternatiewelik geklassifiseer word as sosiolekte, aangesien die immigrantdialekte gemene eienskappe deel, onafhanklik van hulle geografiese verspreiding of die vaderland van die sprekers. Sommige studies het wel bepaalde eienskappe in sommige van die dialekte bepaal wat gelei het tot terme soos Rosengård-Sweeds (vernoem na Rosengård in Malmö).[24]
Klanke[wysig | wysig bron]
Sweeds het 9 vokale wat 17 foneme opmaak in meeste variëteite en dialekte (kort /e/ en /ɛ/ val saam). Daar bestaan 18 konsonantfoneme waarvan die stemlose palataal-velêre frikatief, /ɧ/, en /r/ heelwat variasie vertoon afhangde van die sosiale en dialektiese konteks. 'n Bepaalde eienskap van Sweeds is sy wisselende prosodie (intonasie, klem, toon, ens.) wat baie keer een van die mees opvallende verskille tussen die verskeie dialekte is. Moedertaalsprekers wat hulle spraak aanpas wanneer hulle na gebiede trek met ander streeksvariëteite sal baie keer hou by die klanke van die nuwe variëteit, maar nog steeds die prosodie van hulle eie dialek gebruik. Prosodie is die eerste aspek wat verander, moontlik aangesien dit die element is wat die grootste hindernis tot verstaanbaarheid is en die maklikste is om aan te pas.
Bilabiaal | Labiodentaal | Dentaal | Alveolaar | Palataal | Velaar | Glottaal | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Plofklanke | p | b | t | d | k | g | |||||||
Approximante | v | l | r | j | h | ||||||||
Frikatiewe | f | s | ɕ | ɧ | |||||||||
Trilklanke | |||||||||||||
Nasale | m | n | ŋ |
Woordeskat[wysig | wysig bron]
Die woordeskat van Sweeds is hoofsaaklik Germaans, óf as gevolg van die gemene Germaanse erfenis deur Oudnoors, óf deur leenwoorde uit Duits, Middelnederduits en tot 'n sekere mate Engels. Voorbeelde van Germaanse woorde in Sweeds is mus ("muis"), kung ("koning"), en gås ("gans"). 'n Beduidende deel van die godsdienstige en wetenskaplike woordskat is uit Latyn of Grieks afkomstig, baiekeer geleen uit Frans en meer onlangs uit Engels.
'n Groot aantal Franse woorde is in die 18de eeu in Swede ingevoer. Hierdie woorde is volgens die Sweeds spelwyse getranskribeer en is daarom redelik herkenbaar vir 'n Fransspreker. Meeste daarvan word onderskei deur 'n "Franse aksent", gekenmerk deur klem op die laaste lettergreep. Byvoorbeeld, nivå (fr. niveau, "vlak"), fåtölj (fr. fauteuil, "leunstoel") en affär ("winkel; saak"), ens. Oor en weer leen by ander Germaanse tale is ook algemeen, eers uit Middelnederduits, die lingua franca van die Hanseverbond en later uit Standaardduits.
'n Aantal Duitse leenwoorde het reeds voor die Hansetydperk gebruiklik geword soos byvoorbeeld riddare (Duits Ritter), herre (Herr), fru (Frau), fröken (Fräulein), furste (Fürst), ädel (edel), jaga (jagen), jakt (Jagd) en hjälte (Held).[25]
Die meeste Duitse woorde is egter gedurende die Hansetydperk ontleen. Vanweë die Hanseverbond se beduidende invloed op die ekonomie en handel van Swede is talle vakterme op hierdie gebiede ontleen soos byvoorbeeld handel (Handel), köpman (Kaufmann), mynt (Münze), räkna (rechnen) en kosta (kosten). 'n Groot aantal Duitsers het hulle in Swede gevestig – die stadreg van Visby op die eiland Gotland is danksy die invloedryke plaaslike Duitse gemeenskap selfs in Duits geskryf, en sommige plekke in Swede was destyds feitlik tweetalig. Die Duitse inwoners het dikwels hul administratiewe stelsel saamgebring, en sodoende is ook Duitse administratiewe en regsterme oorgeneem soos byvoorbeeld rådhus (Rathaus), borgmästare (Bürgermeister) en borgare (Bürger).
Saam met die koopmans het talle Duitse ambagsmanne hulle in Swede gevestig en nuwe beroepe en werktuie ingevoer wat voorheen in Swede onbekend was. Ook hier is talle Duitse woorde ontleen soos byvoorbeeld hantverk (Handwerk), gesäll (Geselle), skomakare (Schuhmacher), skräddare (van Middelnederduits Schrader, Nieuhoogduits Schneider) en snickare (Schnitzer).
Sommige samestellings is vertalings van die elemente (calques) van Duitse oorspronklike samestellings na Sweeds, soos bomull uit Duits Baumwolle ("katoen", letterlik boomwol).[26] Voorbeelde van Duitse samestellings, wat gedurende die 20ste eeu letterlik in Sweeds vetaal is, is miljövänlig (umweltfreundlich), prismedveten (preisbewusst), hudnära (hautnah) en fingertoppskänsla (Fingerspitzengefühl).
Soos in baie ander Germaanse tale kan nuwe woorde gevorm word deur samestelling, b.v. selfstandige naamwoorde soos nagellackborttagningsmedel ("naellakverwyderaar") of werkwoorde soos smygfilma ("om in die geheim te verfilm"). Soos in Afrikaans, Duits of Nederlands, is baie lang, taamlik onpraktiese voorbeelde soos produktionsstyrningssystemsprogramvaruuppdatering ("produksiebeheerderstelselsagtewareopdatering") moontlik, maar oor die algemeen, ten minste in gesproke Sweeds, word dit darem nie so ver gevat nie. Saamgestelde selfstandige naamwoorde neem hulle geslag van die hoof, wat in Sweeds altyd die laaste morfeem is. Nuwe woorde kan ook deur afleiding van bestaande woorde geskep word, soos die verwerkwoording van selfstandige naamwoorde deur die byvoeging van die agtervoegsel -a, soos in öl ("bier") en öla ("om bier te drink").
Skryfstelsel[wysig | wysig bron]
Die Sweedse alfabet is 'n 29-letter alfabet wat die basiese 26-letter Latynse alfabet gebruik plus die drie addisionele letters Å / å, Ä / ä, en Ö / ö wat in moderne tye gekonstrueer is uit die gewoonte om die laaste letter van ao, ae en oe bo-op die eerste te skryf. Alhoewel hierdie kombinasies geskiedkundige aangepaste weergawes van A en O is deur wat as diakritiese tekens beskou kan word, word die drie karakters in Sweeds nie as letters met diakritiese tekens gesien nie en verskyn hulle as onafhanklike letter na z in die Sweedse alfabet. Voor die vrystelling van die 13de uitgawe van Svenska Akademiens Ordlista in April 2006, is w as 'n blote variant van v behandel wat slegs in eiename (soos "Wallenberg") en vreemde woorde ("bowling") gebruik is, en is beide gerangskik en uitgespreek as v. Ander diacritiese tekens is in Sweeds ongewoon; é word soms gebruik om aan te dui dat die klem op die slotlettergreep valwat e bevat, veral waar die klem die betekenis verander (ide teenoor idé); soms word ander akuut aksente en minder algemeen gravis gebruik – hoofsaaklik in name en vreemde woorde. Die letter à word gebruik om na eenheidskoste te verwys, soortgelyk aan die @ teken in Afrikaans.
Die Duitse ü word as 'n variant van y behandel en word soms in vreemde name behou. 'n Deelteken kan met uiterste uitsondering gesien word in uitgebreide styl (byvoorbeeld: "Aïda"). Die letters ä en ö kan die gevolg wees van fonetiese transformasie genaamd omljud, wat ekwivalent is aan die Duitse umlaut, waar a of å versag word na ä tydens vervoeging (natt – nätter, tång – tänger), en o word versag na ö (bok – böcker). Dit is egter geensins die enigste gebruik van hierdie karakters nie. In byvoeglike naamwoorde onderworpe aan omljud, word u versag na y (ung – yngre); dit word egter nooit geskryf as ü nie. Die Duitse konvensie om ä en ö as ae en oe te skryf as die karakters nie beskikbaar is nie ongewoon vir sprekers van moderne Sweeds. Ondansk die beskikbaarheid van al hierdie karakters in die Sweedse nasionale topvlak Internet domein en ander sulke domeins word Sweedse webwerwe baie keer aangedui met a en o, gegrond op visuele ooreenkoms.
In Sweedse ortografie word die dubbelpunt gebruik op soortgelyke manier as in Afrikaans, met 'n paar uitsonderings. Die dubbelpunt word naamlik saam met getalle gebruik soos in 10:50 kronor vir tio kronor och femtio öre (10,50 SEK); vir afkortings soos 1:a vir första (eerste) en S:t vir Sankt (Sint); en alle tipes agtervoegsels wat tot getalle bygevoeg kan word, letters en afkortings soos 53:an vir femtiotrean (die 53), första a:t vir "die eerste a" en tv:n vir televisionen (die televisie).[27]
Grammatika[wysig | wysig bron]
Sweedse selfstandige naamwoorde en byvoeglike naamwoorde word volgens geslag sowel as getal verbuig. Selfstandige naamwoorde behoort tot een van die twee geslagte — gemeen vir die en vorm of onsydig vir die ett vorm[28] — wat ook die verbuiging van die byvoeglike naamwoorde bepaal. Byvoorbeeld, die woord fisk ("vis") is 'n gewone selfstandige naamwoord (en fisk) en kan die volgende vorms aanneem:
Enkelvoud | Meervoud | |
---|---|---|
Onbepaalde vorm | fisk | fiskar |
Bepaalde vorm | fisken | fiskarna |
Die bepaalde enkelvoudvorm van 'n selfstandige naamwoord word geskep deur 'n agtervoegsel (-en, -n, -et of -t) by te voeg, afhangend van die geslag daarvan en of die selfstandige naamwoord op 'n vokaal eindig of nie. Die bepaalde lidwoorde den, det, en de word gebruik vir variasies op die bepaaldheid van 'n selfstandige naamwoord. Dit kan die dubbele rol as aanwysende voornaamwoorde of aanwysende bepalers speel wanneer dit saam met die bywoorde soos här ("hier") of där ("daar") gebruik word om den/det här (kan ook "denna/detta" wees) ("hierdie"), de här (kan ook "dessa" wees) ("hierdie"), den/det där ("daardie"), en de där ("daardie") te vorm. Byvoorbeeld, den där fisken beteken "daardie vis" en verwys na 'n spesifieke vis; den fisken is minder bepaald en beteken "daardie vir" in 'n meer abstrakte sin, soos daardie versameling visse; terwyl fisken "die vis" beteken. In sekere gevalle dui die bepaalde vorm besitting aan, b.v., jag måste tvätta håret ("Ek moet my hare was").
Byvoeglike naamwoorde word verbuig in twee verbuigings — onbepaald en bepaald — en hulle moet in geslag en getal ooreenkom met die selfstandige naamwoord wat hulle verander. Die onbepaalde onsydige en meervoudsvorme van 'n byvoeglike naamwoord word geskep deur 'n agtervoegsel (-t of -a) tot die algemene vorm van die byvoeglike naamwoord te voeg, b.v., en grön stol ('n groen stoel), ett grönt hus ('n groen huis), en gröna stolar (groen stoele). Die bepaalde vorm van 'n byvoeglike naamwoord is identies aan die onbepaalde meervoudsvorm, b.v., den gröna stolen (die groen stoel), det gröna huset (die groen huis), en de gröna stolarna (die groen stoele). Die irregulêre byvoeglike naamwoord liten (klein) word egter anders verbuig:
Algemene enkelvoud | Onsydige enkelvoud | Meervoud | |
---|---|---|---|
Onbepaalde vorm | liten | litet | små |
Bepaalde vorm | lilla | lilla | små |
Sweedse voornaamwoorde is basies dieselfde as dié van Afrikaans, maar onderskei tussen twee geslagte en het 'n addisionele voorwerp vorm, afgelei van die ou datiefvorm, sowel as 'n aparte genitief. Hon ("sy") het die volgende vorms in nominatief-, genitief- en voorwerpvorm:
- hon – hennes – henne
Besitting word uitgedruk met die enklitikum -s, wat aan die einde van 'n (moontlik komplekse) naamwoordfrase gevoeg word. In formele skrywe beveel gebruiksgidse oor die algemeen aan dat die enklitikum nie aan enigiets anders as die hoofselfstandige naamwoord van die frase geheg word nie; maar dit is nogtans algemeen in spraak.
- mannen; "die man"
- mannens hatt; "die man se hoed"
- mannen i grå kavaj; "die man in 'n grys pak"
- mannen i grå kavajs hatt; "die hoed van die man in 'n grys pak", "die man in 'n grys pak se hoed"
Werkwoorde word vervoeg volgens die tyd. Een groep werkwoorde (die wat met -er eindig in die teenwoordige tyd) het 'n spesiale imperatiefvorm, alhoewel dit vir meeste werkwoorde dieselfde is as die infinitiefvorm. Voltooide en teenwoordige deelwoorde as adjektivistiese werkwoorde is baie algemeen:
- Voltooide deelwoord: en stekt fisk; "'n gebraaide vis"
- Teenwoordige deelwoord: en stinkande fisk; "'n stinkende vis"
In kontras met baie ander tale gebruik Sweeds nie die voltooide deelwoord om die teenwoordige voltooide en verlede voltooide tye te vorm nie. Sweeds gebruik in plaas daarvan die hulpwerkwoord "har", "hade" ("het") gevolg deur 'n spesiale vorm, wat die supine genoem word, wat uitsluitlik vir die doel gebruik word (alhoewel dit soms identies is aan die verlede deelwoord):
- Voltooide deelwoord: målad; "painted" - supine målat, teenwoordige voltooide tyd har målat; "het geverf"
- Voltooide deelwoord: stekt, "fried" - supine stekt, teenwoordige voltooide tyd har stekt; "het gebraai"
Die verlede deelwoord word in plaas daarvan gebruik om die saamgestelde leidende tyd te vorm.
In 'n ondergeskikte bysin is die hulpwerkwoord har opsioneel en word dit baie keer weggelaat, veral in geskrewe Sweeds.
- Jag ser att han (har) stekt fisken; "Ek sien dat hy die vis gebraai het"
Subjunktiewe wyse word nou en dan vir sommige werkwoorde gebruik, maar die gebruik daarvan is skerp aan die daal en min sprekers neem die handjievol werkwoorde (soos byvoorbeeld: vore, månne) as aparte vervoegings, meeste bly slegs behoue as 'n versameling idiomatiese uitdrukkings.
Daar word vir die gebrek aan naamvalle in Sweeds gekompenseer deur 'n wye verskeidenheid voorsetsels, soortgelyk aan dié wat in Afrikaans gebruik word. Soos in moderne Duits word voorsetsels in Sweeds gebruik om die naamval te bepaal, maar hierdie eienskap bly behoue slegs in idiomatiese uitdrukkings soos till sjöss (genitief) of man ur huse (datief enkelvoud), hoewel sommige hiervan steeds redelik algemeen is.
As 'n Germaanse taal vertoon die sintaks daarvan ooreenkomste met Afrikaans, Duits en Engels. Soos Afrikaans het Sweeds 'n Onderwerp Werkwoord Voorwerp basiese woordorde, maar soos Duits, gebruik dit werkwoord-tweede woordorde in hoofsinne, byvoorbeeld na bywoorde, bywoordelike frases en afhanklike bysinne. Voornaamwoordelike frases word in 'n Plek Manier Tyd volgorde geplaas, soos in Engels en anders as Duits. Byvoeglike naamwoorde gaan die selfstandige naamwoord wat dit beskryf vooraf.[29]
Voorbeeld[wysig | wysig bron]
Uittreksel uit Barfotabarn (1933), deur Nils Ferlin (1898–1961):
Oorspronklike Sweeds | Afrikaanse vertaling |
---|---|
Du har tappat ditt ord och din papperslapp, | Jy het jou woord verloor en jou geskrewe noot, |
du barfotabarn i livet. | jou kaalvoetkind van die lewe. |
Så sitter du åter på handlar'ns trapp | Nou sit jy weer op die kruideniers se stoep |
och gråter så övergivet. | en huil, verlate. |
Vad var det för ord – var det långt eller kort, | Wat was dit, daardie woord – was dit lank, was dit kort, |
var det väl eller illa skrivet? | was dit goed of swak geskryf? |
Tänk efter nu – förr'n vi föser dig bort, | Dink nou twee keer – sodat ons jou nie wegstuur nie, |
du barfotabarn i livet. | jou kaalvoetkind van die lewe. |
Om 'n idee te gee van hoe Sweeds en Afrikaans verskil sal 'n paar voorbeelde verskaf word:
My naam is Dan Koehl. Ek skryf in Sweeds nou om te wys hoe Afrikaans en Sweeds ooreenstem.
Mitt namn är Dan Koehl. Jag skriver på svenska nu för att visa hur afrikaans och svenska överensstämmer.
Algemene terme wat deur boere gebruik word soos: koei, vark, hond en kat. Daar is melk om te drink en kaas om te eet.
Vanliga ord för en bonde är: Ko, svin (gris), hund, katt. Mjölk att dricka, ost att äta.
- Sweeds: svenska ('swen-ska)
- Swede: Sverige ('swer-je)
- hallo: hej (heej)
- dankie: tack (tak)
- hoe gaan dit?: hur går det? (huur goor dêh), hur står det till? (huur stoor dêh 'til), hur mår du? (huur moor duu)
- goed: bra (brâh)
- praat jy Afrikaans?: pratar du afrikaans? ('prâh-tar du 'af-rie-kans)
- ja: ja (jâh)
- nee: nej (neej)
Verwysings[wysig | wysig bron]
- ( ) "Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Swedish". Ethnologue. Besoek op 30 Maart 2016.
- Hierdie afdeling is grootliks gegrond op Crystal, Scandinavian
- Bergman, pp. 21–23
- Pettersson, p. 139
- Pettersson, p. 151
- Pettersson, p. 138
- Josephson, chapter 2; especially bl. 34-36
- Nationalencyklopedin, du-tilltal en ni-tilltal
- Befolkningsstatistik 2003, del 3, bldsy 23.
- Population structure. Statistics Finland (29 Maart 2007). Besoek op 27 November 2007.
- Swedish in Finland – Virtual Finland. Virtual Finland (Junie 2004). Besoek op 28 November 2007.
- Svensk- och tvåspråkiga kommuner. kommunerna.net (Februarie 2007). Besoek op 3 Desember 2007.
- Swedish. Many Languages, One America. U.S. English Foundation (2005). Besoek op 27 November 2007.
- Learn Swedish. Sweedse Instituut. Besoek op 25 November 2007.
- ( ) "Svenskan blir inte officiellt språk". Sveriges Television. 7 Desember 2005. Besoek op 23 Junie 2006.
- Päll, Peeter (Oktober 1997). Toponymic guidelines for map and other editors – Estonia. Institute of Estonian Language. Besoek op 25 November 2007.
- ( ) Konvention mellan Sverige, Danmark, Finland, Island och Norge om nordiska medborgares rätt att använda sitt eget språk i annat nordiskt land Nordiese Raad (2 Mei 2007). Besoek op 25 April 2007.
- 20ste viering van die Nordiese taalkonvensie. Nordic news, 22 Februarie 2007. Besoek op 25 April 2007.
- Die aantal geregistreerde Swede in Zmeyovka (die moderne Oekraïense naam vir Gammalsvenskby) was teen 1994 slegs 116 volgens die Nationalencyklopedin, artikel svenskbyborna.
- Nationalencyklopedin, estlandssvenskar.
- Engstrand, p. 120
- Dahl, pp. 117–119
- Pettersson, p. 184
- Ey, mannen! Wazzup? / På jakt efter "rosengårdssvenskan", Bodén, Petra, Institutionen för nordiska språk och Institutionen för lingvistik, Lunds universitet ( )
- Goethe-Institut Stockholm: Deutsche Spuren in Schweden
- Nationalencyklopedin, svenska: språkhistoria
- Svenska språknämnden, pp. 154–156
- Granberry, pp. 18–19
- Bolander
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Indo-Europese tale: Kentum-tale: Germaanse tale | ||
---|---|---|
Noord-Germaanse tale: | ||
Deens | Faroëes | Noors (Bokmål, Nynorsk) | Sweeds | Yslands | ||
Wes-Germaanse tale: | ||
Afrikaans | Duits | Engels | Fries (Noord-Fries, Oos-Fries/Saterfries, Wes-Fries) | Jiddisj | Limburgs | Luxemburgs | Nederduits | Nederlands (Oos-Vlaams, Wes-Vlaams) | Nedersaksies (Wes-Veluws) | Skots | ||
Oos-Germaanse tale: | ||
Boergondies (†) | Goties (†) | Vandaals (†) |
|
<urn:uuid:3114a7c3-090f-4695-b988-9b9fbfed66e1>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Sweeds
|
2019-07-18T22:07:17Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00311.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999936
| false
|
2015-Rugbykampioenskapreeks
Datums | 17 Julie - 8 Augustus |
---|---|
Wedstryde gespeel | 6 |
Drieë gedruk | 33 (5.5 per wedstryd) |
Meeste punte | Handré Pollard (30) |
Meeste drieë | Adam Ashley-Cooper (3) |
← 2014 2016 → | |
Die 2015-Rugbykampioenskap was die vierde jaarlikse rugbykompetisie tussen die nasionale spanne van Argentinië, Suid-Afrika, Australië en Nieu-Seeland. Die reeks is vanaf 17 Julie tot 8 Augustus 2015 gespeel, vroeër en korter as in 2014, omrede die wêreldbeker nog ingepas moet word. Die spanne is onderskeidelik die Pumas, Springbokke, Wallabies en die All Blacks.
Telkaart[wysig | wysig bron]
Nasie | Wedstryde | Punte | Bonuspunte | Ligapunte | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Speel | Wen | Gelyk | Verloor | Vir | Teen | Verskil | ||||
1 | Australië | 3 | 3 | 0 | 0 | 85 | 48 | +37 | 1 | 13 |
2 | Nieu-Seeland | 3 | 2 | 0 | 1 | 85 | 65 | +20 | 1 | 9 |
3 | Argentinië | 3 | 1 | 0 | 2 | 64 | 98 | −34 | 1 | 5 |
4 | Suid-Afrika | 3 | 0 | 0 | 3 | 65 | 88 | −23 | 2 | 2 |
Wedstryddatums[wysig | wysig bron]
Datum | |
---|---|
Week 1 | 17/18 Julie |
Week 2 | 25 Julie |
Week 3 | 8 Augustus |
Week 1[wysig | wysig bron]
17 Julie 2015 | Nieu-Seeland | 39 – 18 | Argentinië | Rugby League Park, Christchurch | |
19:35 (NS tyd) (UTC+12) | Drieë: Richie McCaw, Ma'a Nonu, Charles Piutau, Kieran Read, Codie Taylor Doelskoppe: Dan Carter (4) Strafdoele: Dan Carter (2) |
ESPN-verslag | Drieë: Agustín Creevy (2) Doelskop: Nicolás Sánchez (1) Strafdoele: Nicolás Sánchez (2) |
Bywoning: 17 512 Skeidsregter: Craig Joubert (SA) |
18 Julie 2015 | Australië | 24 – 20 | Suid-Afrika | Suncorp Stadion, Brisbane | |
17:05 | Drieë: Adam Ashley-Cooper, Michael Hooper, Tevita Kuridrani Doelskoppe: Quade Cooper (2), Matt Giteau (1) Strafdoel: Quade Cooper |
ESPN-verslag | Drieë: Eben Etzebeth, Jessie Kriel Doelskoppe: Handré Pollard (2) Strafdoele: Handré Pollard (2) |
Bywoning: 37,633 Skeidsregter: Nigel Owens (Wallis) |
Week 2[wysig | wysig bron]
25 Julie 2015 | Suid-Afrika | 20 – 27 | Nieu-Seeland | Ellispark, Johannesburg | |
17:05 | Drieë: Willie le Roux, Jessie Kriel Doelskoppe: Handré Pollard (2) Strafdoele: Handré Pollard (2) |
Verslag | Drieë: Ben Smith, Dane Coles, Richie McCaw Doelskoppe: Lima Sopoaga (3) Strafdoele: Lima Sopoaga (2) |
Bywoning: 62,000 Skeidsregter: Jérôme Garcès (FRA) |
25 Julie 2015 | Argentinië | 9 – 34 | Australië | Estadio Malvinas Argentinas, Mendoza | |
19:40 (Arg.) | Strafdoele: Nicolás Sánchez (3) | Verslag | Drieë: Joe Tomane, Dean Mumm, Tevita Kuridrani, Adam Ashley-Cooper Doelskop: Bernard Foley Strafdoele: Bernard Foley (4) |
Bywoning: 25,000 Skeidsregter: Jaco Peyper (SA) |
Week 3[wysig | wysig bron]
8 Augustus 2015 | Australië | 27 – 19 | Nieu-Seeland | ANZ Stadion, Sydney | |
20:05 (Aus.) | Drieë: Sekope Kepu, Adam Ashley-Cooper, Nic White Doelskoppe: Matt Giteau (2), Nic White Strafdoele: Matt Giteau, Nic White |
Drieë: Nehe Milner-Skudder (2) Strafdoele: Dan Carter (3) |
Bywoning: 72,584 Skeidsregter: Wayne Barnes (Engeland) |
8 Augustus 2015 | Suid-Afrika | 25 – 37 | Argentinië | Growthpoint Kings Park, Durban | |
17:05 (SA) | Drieë: Lood de Jager, Willie le Roux, Bryan Habana Doelskoppe: Handré Pollard (2) Strafdoele: Handré Pollard (2) |
Drieë: Marcelo Bosch, Juan Imhoff (3) Doelskoppe: Juan Martín Hernández (4/4) Strafdoele: Juan Martín Hernández (1/3), Marcelo Bosch Skepdoel: Marcelo Bosch |
Bywoning: 27,447 Skeidsregter: Romain Poite (Frankryk) |
|
<urn:uuid:f6ebb817-53e2-468a-b7a8-f9c2ab030531>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/2015-Rugbykampioenskapreeks
|
2019-07-21T11:39:42Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00071.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.950011
| false
|
Amy Hill
Jump to navigation
Jump to search
Amy Hill | |
Geboortenaam | Amy Marie Hill |
---|---|
Geboorte | 9 Mei 1953 |
Nasionaliteit | Amerikaans |
Kinders | Penelope |
Beroep(e) | Aktrise en skryfster |
Aktiewe jare | 1984–nou |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Amy Hill (gebore 9 Mei 1953) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Next Friday (2000), The Cat in the Hat (2003), 50 First Dates (2004), en Herbie Fully Loaded (2005).
Inhoud
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1986: Unfinished Business
- 1997: The Magic Pearl
- 2000: Next Friday
- 2003: The Cat in the Hat
- 2004: 50 First Dates
- 2005: Herbie Fully Loaded
- 2009: Curious George 2: Follow That Monkey!
- 2016: The Unbidden
- 2016: Catfight
- 2019: Reaching for the Stars
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 1984: Partners in Crime
- 1994: All-American Girl
- 1995: Happily Ever After: Fairy Tales for Every Child
- 1995: Maybe This Time
- 1997: Pauly
- 2000: Strip Mall
- 2005: The Life and Times of Juniper Lee
- 2005: Hot Properties
- 2009: DJ & The Fro
- 2013: You and Your Fucking Coffee
- 2015: Just Add Magic
- 2018: Comedy Invasian
- 2018: 3 Year Plan
- UDrive Me
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 1988: Slaying the Dragon
- 1995: Tokyo Bound
- 2000: Unauthorized: The Mary Kay Letourneau Story
- 2004: Hot Momma
- 2015: Family Fortune
- 2017: Untitled Single Dad Project
Video's[wysig | wysig bron]
- 1998: The Naked Truth About the Finnish Sauna
- 2011: A Flicker in Eternity
|
<urn:uuid:48cbdac1-499d-4e28-a3c5-9c01551074e1>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Amy_Hill
|
2019-07-21T11:31:44Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00071.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.711385
| false
|
Jesus van Nasaret
Jesus van Nasaret | |
Gebore | 8–2 v.C. Betlehem, Judea, Romeinse Ryk |
---|---|
Oorlede | 29–36 n.C. Jerusalem, Judea, Romeinse Ryk |
Ouers | Maagd Maria en Josef van Nasaret |
Bekend vir | Stigter van die Christendom |
Jesus van Nasaret (8–2 v.C. tot 29–36 n.C.),[1] ook algemeen bekend as Jesus, is die sentrale figuur in die Christendom en is ook 'n belangrike figuur in verskeie ander gelowe. Daar word ook na hom verwys as Jesus Christus, waar "Christus" afkomstig is vanaf die Griekse Χριστός (Christós) wat "Gesalfde een" beteken en verwant is aan die Hebreeus-afgeleide "Messias". Die naam "Jesus" is afkomstig van die vernederlandse vorm van die Griekse Ίησους (Iesoûs), wat self 'n Hellenisering van die Hebreeus-Aramese ישוע (Jesjoea of Jesjoe) is, wat beteken "JHWH red".
Christelike sienings oor Jesus fokus op die geloof dat Jesus die Messias is wie se koms in die Ou Testament van die Bybel voorspel word en dat hy opgestaan het uit die dood. Die meeste Christene glo dat Jesus die verpersoonliking van God is en dat hy gekom het om verlossing en versoening met God te bied. Nie-trinitaristiese Christene erken verskeie ander interpretasies rakende Jesus se goddelikheid.
Jesus het self geen geskrewe werke nagelaat nie en die hoofbronne van inligting rakende Jesus se lewe en sy leerstellings is die vier kanonieke Evangelies van die Nuwe Testament: Matteus, Markus, Lukas en Johannes en 'n aantal apokriewe skrifte. Meeste geleerdes van geskiedenis van Bybelstudie stem saam dat Jesus 'n Galilese Jood was, dat hy as 'n leraar en 'n geneser beskou was, dat hy deur Johannes die Doper gedoop was en gekruisig was in Jerusalem onder die bevel van die Romeinse goewerneur, Pontius Pilatus, na beskuldigings van opruiing teen die Romeinse Ryk.[2][3] Baie min moderne geleerdes glo dat Jesus se bestaan bevraagteken kan word of 'n mite is,[4] terwyl ander geleerdes op teenkanting teen hierdie bewerings fokus.[5]
In Islam word Jesus (oor die algemeen getranslitereer as Isa) as een van God se mees geliefde en belangrikste profete beskou, asook 'n bringer van heilige skrifte, 'n wonderwerker en die Messias. Moslems deel egter nie die Christelike geloof in die kruisiging of die goddelikheid van Jesus nie, maar glo dat Jesus se kruisiging 'n goddelike illusie was en dat hy liggaamlik in die hemel opgeneem is. Uit die Koran: 4:157: "en omdat hulle sê: Ons het die Messias, Jesus, die seun van Maria, die boodskapper van Allah, omgebring ~ en hulle het hom nie gedood nie, en ook nie tot die dood toe gekruisig nie, maar dit het vir hulle gelyk asof dit so is. En hulle wat hieroor verskil, twyfel voorwaar daaraan. Hulle het geen kennis daaromtrent nie, maar volg slegs ’n vermoede, en hulle het hom beslis nie doodgemaak nie." Die meeste Moslems glo ook dat hy na die aarde sal terugkeer saam met die Mahdi, wanneer die aarde met sonde en onreg gevul word met die koms van Islam se Antichris-agtige Dajjal.
Inhoud
- 1 Chronologie
- 2 Lewe en leer, soos in die Evangelies
- 3 Boodskap
- 4 Geskiedkundige egtheid
- 5 Religieuse sienings
- 5.1 Status as 'n profeet
- 5.2 Christelike sienings
- 5.3 Islamitiese sienings
- 5.4 Judaïstiese sienings
- 5.5 Boeddhistiese sienings
- 5.6 Hindoeïstiese sienings
- 5.7 Bahá'í-sienings
- 5.8 Mandaeïstiese sienings
- 5.9 Ander sienings
- 5.10 Spekulatiewe teorieë en omstrede sienings
- 6 Nalatenskap
- 7 Sien ook
- 8 Verwysings
- 9 Bronnelys
- 10 Eksterne skakels
Chronologie[wysig | wysig bron]
Die fynste beskrywing van Jesus se geboorte kom uit die Evangelie volgens Matteus (wat waarskynlik tussen 65 en 90 n.C. geskryf is)[6] en die Evangelie volgens Lukas (wat waarskynlik tussen 65 en 100 n.C. geskryf is).[7] Geleerdes bly debatteer oor die besonderhede van Jesus se geboorte en min beweer dat hulle die presiese jaar of datum van sy geboorte of dood ken.
Dit is moeilik om Jesus se geboorte te dateer, aangesien baie bronne uit die tydperk nou verlore is en meer as 1900 jaar verloop het sedert die Evangelies geskryf is. Die evangelies volgens Matteus en Lukas maak geen melding van Jesus se geboortedatum of -jaar nie. In die Westerse Christendom word sy geboorte tradisioneel op 25 Desember as Kersfees gevier; die vieringsdatum kan tot in 330 nagetrek word, toe dit deur Romeinse Christene gevier is. Voor dit was Jesus se geboorte egter oor die algemeen op 6 Januarie gevier, as deel van die fees van teofanie (godsverskyning),[8] ook bekend as die Driekoningefees, wat nie slegs Jesus se geboorte herdenk het nie, maar ook sy doop deur Johannes in die Jordaanrivier en moontlik ander gebeurtenisse in sy lewe. Baie Oosterse Christene vier Kersfees op die 7de Januarie omdat hulle steeds die Juliaanse kalender gebruik, waarvolgens 25 Desember ooreenstem met 7 Januarie op die Gregoriaanse kalender, wat nou algemeen gebruik word. Sommige geleerdes wys daarop dat Lukas se beskrywing van skaapwagters en hulle aktiwiteite op 'n datum in die lente of somer aandui.[9] Ander geleerdes beweer dat die datum (25 Desember) gekies is omdat die Christene die kult van die onoorwonne son (Sol Invictus), wat vroeër hierdie datum as 'n feesdag gebruik het, wou teësit of absorbeer en dat Romeinse keisers in die 3de eeu hierdie datum as 'n Christelike feesdag bevorder het in pogings om 'n nuwe ryksgodsdiens te skep. Die pous, Benedictus XVI, het hierdie bewerings aangeveg en gesê dat 25 Desember verkry is deur slegs nege maande by 25 Maart te tel, die dag wat as Jesus se bevrugting gevier word (die Mariaboodskapfees).[10]
In die 247de jaar gedurende die Diokletianus-kalenderera (gebaseer op Diokletianus se styging na die Romeinse troon), het Dionusios Eksiguus probeer om die aantal jare sedert Jesus se geboorte vas te stel en 'n syfer van 753 jaar ná die stigting van Rome gekry. Dionusios het toe Jesus se geboorte as 25 Desember 1 v.C. aangeteken ("voor Christus") en die volgende jaar as 1 n.C. ("na Christus") aangewys en so die stelsel van jaarbeskrywing geskep. Dié stelsel is in die jaar 532 geskep en is amper twee eeue later aanvaar en die het gevestigde kalender van die Westerse wêreld geword.
Die Evangelies van Lukas en Matteus plaas Jesus se geboorte tydens die Heerskappy van Herodes. Lukas beskryf sy geboorte as tydens die Romeinse goewerneurskap van Sirenius onder Keiser Augustus en het ook die eerste sensus van die Romeinse provinsies van Sirië en Judea ingesluit. Die eerste-eeuse Joodse geskiedkundige Flavius Josefus, plaas die goewerneurskap en die sensus in die jaar 6 n.C. (Lukas verwys ook hierna in Handelinge 5:37), lank na die dood van Herodes in 4 v.C.. Debatte rondom die saak vra of die bronne versoen kan word deur 'n vroeër goewerneurskap aan Sirenius in Sirië toe te ken en of 'n vroeë sensus moontlik plaasgevind het, en, indien nie, welke bron dan foutief is.[11]
Die datum van Jesus se dood is ook nie duidelik nie. Die Evangelie van Johannes beskryf die kruisiging as direk voor die Pesach (die Joodse Paasfees) op Vrydag 14 Nisan, waar die sinoptiese evangelies (Matteus, Markus en Lukas) (behalwe Markus 14:2) Jesus se Laaste Avondmaal as die Pasgamaal van Vrydag 15 Nisan beskryf. Sommige geleerdes beweer egter dat die sinoptiese weergawe in harmonie is met die weergawe in Johannes.[12] Die Jode het verder 'n lunêr-solêre kalender gevolg, wat die fases van die maan as datums gebruik het en berekenings met 'n presiese datum in 'n sonkalender vermoeilik.
Lewe en leer, soos in die Evangelies[wysig | wysig bron]
Genealogie en familie[wysig | wysig bron]
Van die vier evangelies gee slegs Matteus en Lukas 'n beskrywing van Jesus se genealogie. Die weergawes in die twee evangelies verskil egter aansienlik en verskeie teorieë is voorgestel om die verskille te verduidelik.[13] Beide weergawes beskryf Jesus as 'n nakomeling van Koning Dawid en van Abraham. Hierdie lyste is identies tussen Abraham en Dawid, maar verskil tussen Dawid en Josef. Matteus begin met Salomo en noem al die konings van Judea tot die laaste koning, Jojagin. Ná Jojagin het die lyn konings geëindig toe die Babiloniërs Judea ingeneem het. Volgens Matteus is Jesus dus die wettige erfgenaam van die troon van Israel. Lukas se stamboom is langer as Matteus s'n en gaan terug tot by Adam en verskaf ook meer name tussen Dawid en Jesus.
Josef, Maria se man, verskyn in beskrywings van Jesus se kinderjare. Daar word egter geen melding van hom gemaak tydens die prediking van Jesus nie. Johannes se weergawe van Jesus se oorgawe van Maria aan die sorg van die "dissipel vir wie hy baie lief was" tydens sy kruising, dui daarop dat Josef teen die tyd reeds gesterf het.[14]
Die Nuwe Testamentboeke Matteus, Markus en Galasiërs beskryf Jesus se familie, insluitend broers en susters.[15] Lukas maak ook melding van Elisabet, die moeder van Johannes die Doper, en noem haar 'n "bloedverwant" van Maria (Lukas 1:36) wat Johannes 'n vêrlangse familielid van Jesus sou maak.
Geboorte en vroeë lewe[wysig | wysig bron]
Volgens Matteus en Lukas was Jesus in Betlehem, Judea, gebore aan Maria, 'n maagd, deur 'n wonderwerk van die Heilige Gees. Die Evangelie van Lukas gee 'n verslag van die engel Gabriël wat Maria besoek om haar mee te deel dat sy gekies is om die Seun van God te baar (Lukas 1:26-38). Volgens Lukas het Keiser Augustus Maria en Josef indirek geforseer om hulle tuiste in Nasaret te verlaat en na die huis van Josef se voorvaders, die huis van Dawid, te gaan vir die sensus van Sirenius.
Na Jesus se geboorte was die paartjie geforseer om 'n krip in plaas van 'n kinderbed te gebruik, te wyte aan 'n tekort aan akkommodasie (Lukas 2:1-7). Volgens Lukas het 'n engel Jesus se geboorte aan skaapwagters aangekondig wat hulle skape verlaat het om die nuutgebore kind te aanskou en daarna die gebeurtenis aan die area verkondig het. Matteus verwys na die Wyse Manne of "sterrekykers" wat geskenke aan Jesus gebring het; hulle het 'n ster gesien het en geglo dat dit die geboorte van die Koning van die Jode aangekondig het (Matteus 2:1-12).
Jesus se tuiste in sy kinderjare word geïdentifiseer as die dorpie Nasaret in Galilea. Behalwe vir sy familie se reistog na Egipte tydens se eerste jare (in 'n poging om die bevole kindermoorde van Herodes te ontsnap) en 'n kort reis na Tirus en Sidon (tans Libanon), plaas die Evangelies al die ander gebeure in Jesus se lewe in antieke Israel.[16] Volgens Matteus het die familie in Egipte gebly tot Herodes se dood, waarna hulle na Nasaret teruggekeer het om te vermy dat hulle onder die gesag van Herodes se seun en opvolger in Judea, Herodes Argelaos, sou woon (Matteus 2:19-32).
Slegs Lukas vertel dat Jesus as kind verlore geraak het, maar dat sy ouers hom gevind het in 'n tempel waar hy besig was om mense te leer (Lukas 2:41-52). Die gebeurtenis is die enigste gebeurtenis tussen Jesus se babajare en doop wat in enige van die kanonieke Evangelies genoem word. Volgens Lukas was Jesus "omtrent dertig jaar oud" toe hy gedoop was en "met sy werk begin het" (Lukas 3:23). In Markus word daar na Jesus verwys as 'n timmerman. Matteus verwys na Jesus as die seun van 'n timmerman, wat mag beteken dat Jesus tydens sy eerste 30 jaar timmer saam met sy vader beoefen het (Markus 6:3, Matteus 13:55).
Doop en versoeking[wysig | wysig bron]
Al drie die sinoptiese Evangelies beskryf die Doop van Jesus deur Johannes die Doper, 'n gebeurtenis wat Bybelse vakkundiges as die beginpunt van Jesus se openbare prediking beskryf. Volgens hierdie verhalings het Jesus na die Jordaanrivier gekom waar Johannes aan 'n skare gepreek het en mense uit die skare gedoop het. Volgens Matteus is Johannes aanvanklik huiwerig om Jesus te doop en sê hy dat Jesus eerder hom moet doop. Jesus het egter aangedring: "nogtans moet jy dit nou doen, want op hierdie manier moet ons aan die wil van God voldoen".[17] Na Jesus gedoop en uit die water uit opgekom het, skryf Markus dat Jesus "die hemel sien oopskeur en die Gees soos 'n duif na Hom toe sien neerdaal" en dat 'n stem uit die hemel aan hom gesê het "Jy is my geliefde Seun. Oor Jou verheug Ek My". (Markus 1:1-10). Die Evangelie volgens Johannes sluit nie die doop van Jesus in nie, maar getuig dat Jesus die persoon is waaroor Johannes die Doper gepreek het – die Seun van God.
Na sy doop het God Jesus na die woestyn gelei waar hy vir veertig dae en veertig nagte gevas het (Matteus 4:1-2). Tydens hierdie tyd het die duiwel aan hom verskyn en hom drie keer in die versoeking gebring. Elke keer het Jesus die versoeking weerstaan met 'n aanhaling uit die boek van Deuteronomium. Die duiwel het verdwyn en engele het gekom en voedsel aan Jesus gebring.[18]
Prediking[wysig | wysig bron]
Volgens die Evangelies het Jesus, as die Messias, gekom om "sy lewe te gee as losprys vir baie mense" en die "evangelie van die koninkryk van God [te] verkondig" (Markus 10:45, Lukas 4:43). Deur die loop van Jesus se loopbaan as prediker en leraar word verskeie wonderwerke aan hom toegeskryf, soos genesings, duiweluitdrywings, om op water te loop, om water in wyn te verander en 'n aantal mense, soos Lasarus, uit die dood uit op te wek.[19]
Die Evangelie van Johannes beskryf drie verskillende Pasgas in die loop van Jesus se prediking. Dit dui aan dat Jesus vir 'n periode van drie jaar gepreek het, alhoewel sommige interpretasies van die sinoptiese evangelies slegs een jaar voorstel.[20] Die fokus van Jesus se prekings was hoofsaaklik sy getrouste volgelinge, die Twaalf Dissipels, alhoewel baie van sy ander volgelinge as dissipels beskou was. Die Twaalf Dissipels en ander wat getrou aan Jesus was, was almal Jode, soos gewys deur Jesus se verklaring dat sy missie slegs op diegene uit die huis van Israel fokus (Matteus 14:24) en deur die feit dat die dissipels slegs na sy dood met Paulus saamgestem het dat die evangelie ook aan onbesnede heidene geleer moet word.[21] Jesus het 'n apokaliptiese gevolg gelei: hy het gepreek dat die einde van die wêreld onverwags sou aanbreek en dat hy sou terugkeer om die wêreld te oordeel, veral deur hulle behandeling van die kwetsbares; vir hierdie redes het hy sy volgelinge vermaan om altyd gelowig en op hulle hoede te wees. Jesus het ook geleer dat berou nodig is om die hel te ontsnap en het belowe om die ewige lewe te gee aan diegene wat in hom glo (Johannes 3:16-18).
Op die hoogtepunt van Jesus se loopbaan as prediker het hy groot skares gelok wat duisende mense getel het, hoofsaaklik in die areas van Galilea en Perea (moderne Israel en Jordaan, respektiewelik). Sommige van Jesus se bekendste leerstellings kom uit die Bergrede, wat die Saligsprekinge en die Onse Vader ingesluit het. Jesus het dikwels gelykenisse gebruik, soos die Gelykenis van die verlore seun en die Gelykenis van die saaier. Sy leerstellings het onvoorwaardelike, selfopofferende liefde vir God en ander mense aangemoedig. Tydens sy preke het hy oor diens en nederigheid gepreek, sowel as vriende en die behoefte om die gees van die wet, sowel as die letter, te volg.[22]
Jesus het ook dikwels met die gemeenskap se uitgeworpenes vergader, soos die tollenaars, insluitende die apostel Matteus; toe die Fariseërs beswaar teen Jesus se vergadering met sondaars eerder as die goedgelowiges aanteken, het hy geantwoord dat dit die sieklikes is wat 'n geneeskundige kort, nie die gesondes nie.[23] Volgens Lukas en Johannes het Jesus ook pogings aangewend om sy leer tot die Samaritane uit te brei, wat 'n ander vorm van die Israelitiese geloof aangehang het. Die poging word weerspieël in sy preek aan die Samaritane van Sigar, wat hulle bekering tot gevolg gehad het.[24]
Volgens die sinoptiese evangelies het Jesus drie van sy apostels, Petrus, Johannes en Jakobus, na die bo-punt van 'n berg geneem om te bid. Daar het Jesus van gedaante verander: sy gesig het geskyn soos die son en sy klere was 'n briljante wit. Elia en Moses het langs hom verskyn. 'n Helder wolk het oor hulle gekom en 'n stem uit die hemel het gesê "dit is my geliefde Seun or wie Ek My verheug".[25] Die evangelies gee ook weer dat Jesus, nader aan die einde van sy prediking, sy dissipels begin waarsku het oor sy dood en opstanding (Matteus 16:21–28).
Arrestasie, verhoor en dood[wysig | wysig bron]
Volgens die sinoptiese evangelies het Jesus tydens Pasga saam met sy volgelinge na Jerusalem gekom, waar 'n groot skare hom tegemoet gekom het en geskree het "Prys Hom! Loof Hom wat in die Naam van die Here kom!".[26] Na sy binnekoms het Jesus 'n versteuring by Herodus se tempel veroorsaak deur die tafels van die geldwisselaars om te keer en te verklaar dat hulle die tempel in 'n "rowersnes" verander het (Markus 11:17). Later daardie week het Jesus die Pasgamaal saam met sy dissipels gedeel, 'n gebeurtenis wat later as die Laaste Avondmaal bekend sou staan. Tydens hierdie maaltyd het hy voorspel dat hy deur een van sy dissipels verraai sou word en dan tereggestel sou word. Hy het brood en wyn geëet en gedrink en gesê "Dit is my liggaam wat vir julle gegee word" en "Hierdie beker is die nuwe verbond, beseël deur my bloed, wat vir julle vergiet word" (Lukas 22:7-20). Na die maaltyd het Jesus en sy dissipels in die Tuin van Getsémané gaan bid.
Terwyl hulle in die tuin was, was Jesus gearresteer deur tempelwagte onder bevel van die Sanhedrin (die Joodse Raad) en die hoë priester, Kajafas.[27] Die arrestasie het in die geheim tydens die nag gebeur, sodat 'n oproer vermy kon word, siende dat Jesus oor die algemeen 'n gewilde persoon was (Markus 14:2). Judas Iskariot, een van Jesus se apostels, het Jesus verraai deur hom met kus aan die wagte te identifiseer. Simon Petrus, 'n ander apostel, het sy swaard gebruik om een van Jesus se gevangenemers aan te val en het sy oor afgesny. Volgens Lukas het Jesus Simon beveel om op te hou en het hy die "oor aangeraak en hom genees".[28] Jesus het aan Simon Petrus gesê "almal wat na die swaard gryp, sal deur die swaard omkom" (Matteus 26:52). Na sy arrestasie het Jesus se apostels hulself verskuil.
Tydens Jesus se verhoor het die hoë priesters en bejaardes aan hom gevra "Dan is jy die Seun van God?", en na hy geantwoord het "Dit is soos julle sê: Ek is!" het hulle hom aan godslastering skuldig bevind.[29] Die hoë priesters het hom daarna aan die Romeinse goewerneur, Pontius Pilatus, oorgegee, gebaseer op 'n beskuldiging van sedisie, omdat hy beweer het dat hy die Koning van die Jode is.[30] Toe Jesus voor Pilatus kom, het Pilatus hom gevra "Is jy die koning van die Jode?", waarop Jesus geantwoord het "Dit is soos u sê". Volgens die evangelies het Pilatus persoonlik nie gevoel dat Jesus skuldig was aan 'n misdaad teen die Romeine nie en, omdat daar met die Pasga 'n tradisie was waartydens die Romeinse goewerneur een gevangene kan vrystel,[31] het Pilatus die skare 'n keuse gegee tussen Jesus van Nasaret en 'n rebel genaamd Barabbas. Die skare het gekies dat Barabbas vrygelaat word en dat Jesus gekruisig word. Pilatus het sy hande gewas om sy onskuld in die ongeregtigheid van die keuse aan te toon.[32]
Volgens al vier die evangelies het Jesus kort voor laatmiddag by Kalvarie gesterf, ook bekend as Golgota of die Kruisberg. Die ryk Judees, Josef van Arimatea ('n lid van die Sanhedrin volgens Markus en Lukas), het toestemming van Pilatus verkry om Jesus se liggaam in besit te neem en hy het dit na Jesus se dood in 'n grafkelder geplaas.[33] Volgens Johannes is Josef deur Nikodemus bygestaan en het dié hom gehelp om Jesus te begrawe (Nikodemus verskyn ook in ander dele van Johannes se evangelie) (Johannes 19:38–42). Die drie sinoptiese evangelies beskryf 'n verduistering van die hemel vanaf twaalf tot drie in die middag en Matteus maak ook melding van 'n aardbewing (Matteus 27:51).
Opstanding en Hemelvaart[wysig | wysig bron]
Volgens die evangelies het Jesus uit die dood uit opgestaan op die derde dag na sy kruisiging.[34] Die Evangelie volgens Matteus vertel van 'n engel wat naby Jesus se grafkelder verskyn het en sy opstanding aan Maria Magdalena en "die ander Maria" aangekondig het toe die vrouens opgedaag het om Jesus se liggaam te salf.[35] Volgens Lukas was daar twee engele (Lukas 24:4) en volgens Markus was dit 'n jongman in lang, wit klere (Markus 16:5). Die langer einde van Markus vertel dat Jesus op die oggend van sy opstanding eers aan Maria Magdalena verskyn het (Markus 16:9). Johannes vertel hoe, toe Maria in die graf ingekyk het, twee engele aan haar gevra het hoekom sy huil; en soos sy omgedraai het, het sy Jesus eers herken toe hy haar naam genoem het (Johannes 20:11-18).
Die Handelinge van die Apostels vertel dat Jesus oor die volgende veertig dae aan verskeie mense in verskeie plekke verskyn het. Ure na sy opstanding het hy aan twee reisigers op pad na Emmaus verskyn (Lukas 24:13–35). Hy het aan sy vergaderde dissipels op die aand na sy opstanding verskyn (Johannes 20:19). Alhoewel sy leerstellings spesifiek tot Jode gerig was, het Jesus sy apostels na die heidene gestuur met die Groot Opdrag en het hy na die Hemel opgevaar, terwyl 'n wolk hom uit hul sig gehou het. Volgens die Handelinge het Paulus van Tarsus 'n visioen van Jesus gehad tydens sy tog na Damaskus. Jesus het belowe dat hy weer sou kom om die res van die Messias-voorspelling uit te voer.[36]
Vervulling van voorspelling[wysig | wysig bron]
Die Evangelies bied Jesus se geboorte, lewe, dood en opstand as vervulling van voorspellings wat in die Hebreeuse Bybel gevind kan word. Sien byvoorbeeld die maagdelike geboorte, die vlug na Egipte, Immanuel (Jesaja 7:14) en die lydende dienaar (Jesaja 53).[37]
Boodskap[wysig | wysig bron]
Die Ryk van God[wysig | wysig bron]
Jesus van Nasaret se boodskap oor die Ryk van God het sentraal in sy verkondiging gestaan (vergelyk Markus 1:14) en aangesluit by profetiese en apokaliptiese Hebreeuse geskrifte soos dié van Jesaja en Daniël. Danksy die navorsingswerk van Johannes Weiß, Albert Schweitzer, Charles Harold Dodd, Werner Georg Kümmel, Ernst Käsemann en ander word hierdie komende ryk onder meer as 'n radikale wending in die menslike bestaan geïnterpreteer wat nie deur die mens self nie, maar deur God veroorsaak word.
Jesus se tydgenote was moontlik vertroud met die religieuse betekenis van die term aangesien dit in die evangelies nie uitvoerig toegelig word nie, maar eerder deur middel van konkrete handelinge, gelykenisse en leergesprekke verduidelik word.[38] Tekste in die Nuwe Testament waarmee nie-Joodse gehore aangespreek word, verwys nouliks na die Ryk van God en bevestig sodoende die hipotese.
In Jesus se verkondiging staan uitsprake waarmee hy die begin van die Ryk van God as 'n gebeurtenis van die onmiddellike toekoms vorentoe afkondig en uitsprake waarmee hy verduidelik of veronderstel dat die Ryk van God reeds aangebreek het, naas mekaar. Hierdie kontras het in die wetenskaplike navorsing vroeër aanleiding tot afwykende interpretasies ten opsigte van Jesus se eskatologie of voorspellings oor die eindtyd gegee: sommige geleerdes, soos Albert Schweitzer, beweer dat dit toekomsgerig was, terwyl ander, soos C.H. Dodd veronderstel dat dit op Jesus se tyd gemik was.
Omtrent 1945 het eksegete begin om nie meer 'n literêr-kritiese onderskeiding tussen "outentieke" en "nie-outentieke" uitsprake van Jesus te maak nie, maar om eerder albei aspekte as outentiek te beskou.[39] Ook in Matteus se weergawe van die "Onse-Vader"-gebed kan albei aspekte aangewys word.
Voorbeelde van apokaliptiese uitsprake, wat na 'n nabye einde van die tyd verwys, is die visioen oor Satan se val (Lukas 10:18) of die geskil oor die oorsprong van Jesus se geneeskrag (Matthéüs 12:24). Jesus se handelinge word hier as die begin van die Ryk van God uitgebeeld waarmee die Ryk van die Bose al van sy mag ontneem word. Tekste soos die uitspraak oor "bestormers" (Mattéüs 11:12) skep die indruk dat hierdie ryk met 'n gewelddadige konflik te make het wat met die optrede van Johannes die Doper 'n aanvang geneem het en tot by Jesus se tyd voortduur.[40] In Markus 1:15 gee die oorlewering van Johannes die aanleiding vir Jesus se uitspraak Die tyd is vervul […] wat ook die begin van sy eie verkondiging markeer.
In die saligverklaringe van Lukas 6:20 en Matthéüs 5:3 verkondig Jesus die Ryk van God as 'n heilsbesit wat reeds aan die armes, bedroefdes, magteloses en vervolgdes van sy tyd behoort – hy belowe dat hierdie ryk hul nood sal verlig. Sosiaal-historiese ondersoeke soos dié van Gerd Theißen (Soziologie der Jesusbewegung), Norbert Perrin, John G. Gager, John Dominic Crossan en ander[41] verklaar hierdie soort tekste uit die destydse lewensomstandighede: Jode was blootgestel aan uitbuiting, belastingheffings ten opsigte van Rome en die Joodse tempel, daaglikse militêre geweld wat deur Romeinse troepe gepleeg is, skuldslawerny, honger, epidemies en sosiale ontworteling.[42]
Die evangelies hou die optrede van Jesus van Nasaret as 'n vervulling van profetiese beloftes voor en sluit sodoende by die teologie van die armes aan wat reeds in die Hebreeuse Tanag (of Verlossingsplan) gestalte gekry het. Die navorser Martin Karrer beweer dat hierdie teologie nie op die invloede van (byvoorbeeld) rondtrekkende Kiniese filosowe teruggevoer kan word nie, maar uit Jesus se spesifieke charismatiese en uitdagende rol as 'n buitestander voortgespruit het. Hiermee het hy 'n onderdanige beweging van mense in die lewe geroep wat van die godsdienstige en maatskaplike norme en waardes van hul tyd afgewyk het.
Geskiedkundige egtheid[wysig | wysig bron]
Skoliere het die geskiedkundige metode gebruik om 'n waarskynlike rekonstruksie van Jesus se lewe te ontwikkel. Sommige geleerdes trek 'n definitiewe lyn tussen Jesus soos herbou deur geskiedkundige metodes en Jesus soos hy vanuit 'n teologiese oogpunt verstaan word, terwyl ander geleerdes volhou dat 'n teologiese Jesus wel 'n geskiedkundige figuur verteenwoordig.[43] Die hoofbronne van inligting van Jesus se lewe en leerstellings is die vier kanonieke Evangelies van die Nuwe Testament: Matteus, Markus, Lukas en Johannes. Bybelse akademici en klassieke geskiedkundige aanvaar oor die algemeen die bestaan van Jesus en bewerings téén sy bestaan as "effektief weergelê".[44]
Die heropbou van 'n geskiedkundige Jesus[wysig | wysig bron]
Geskiedkundiges beskryf Jesus oor die algemeen as 'n rondreisende preker en die leier van 'n godsdienstige beweging binne-in Judaïsme.[45] Volgens geskiedkundige heropbouing was Jesus deur Johannes die Doper gedoop, het hy deur middel van gelykenisse en spreuke geleer, godsdienstige tradisies, wetsverering en sosiale rangordes betwis en was hy deur die Romeine gekruisig. Geskiedkundiges is egter verdeeld oor of Jesus 'n loopbaan van genesing en duiweluitdrywing bedryf het, of hy die naderende einde van die wêreld verkondig het en of sy kruisiging onvermydelik was.
Daar word wyd aanvaar dat die Evangelie van Markus eers na die Joodse opstand teen die Romeine tussen die laat sestigs en vroeë sewentigs geskryf is[46] aangesien dit opmerkings oor die vernieling van die Joodse tempel in Jerusalem maak (Markus 13,2; Matteus 22,7; Lukas 19,43) en dat die ander evangelies tussen 70-100 geskryf is.[47] Daar is 'n klein minderheid wat teenstrydige datums (beide vroeër en later) weergee vir die Evangelie volgens Markus, terwyl die datum vir die Evangelie van Matteus tussen 70 en 100 geplaas word ('n klein groep Rooms-Katolieke geleerdes aanvaar 'n vroeër datum vir die evangelies, as deel van die Augustynse hipotese). Die Evangelie van Lukas se oorsprong word ook baie later geplaas, tussen 80-90 n.C.,[48][49] alhoewel daar ook hier 'n minderheid is wat ten gunste van 'n vroeër datum is. Daar word ook wyd aanvaar dat die skrywers van die Evangelies van Lukas en Matteus die Evangelie van Markus as 'n bron vir hulle werke gebruik het.
Die outeur van die Evangelie van Johannes se identiteit word reeds sedert die tweede eeu betwis en teorieë strek van Johannes die Apostel, tot Kerintus,[50] 'n tweede-eeuse Jood, tot selfs Maria Magdalena.[51]
Die geskiedkundige uitsig oor Jesus vertrou op kritieke interpretasies en analises van die Bybel, veral die evangelies. Baie geleerdes het probeer om Jesus se lewe te herbou in terme van eietydse politiese, kulturele en godsdienstige gebeure in Israel, met die inagneming van verskille tussen Galilea en Judea en die verskillende sekte soos die Fariseërs, die Sadduseërs, die Esseners en die Selote,[52][53] ook in terme van die konflikte tussen Jode in die konteks van Romeinse besetting.
Bande met gelowige groepe[wysig | wysig bron]
Die Evangelies verwys na Jesus as 'n Nasarener, 'n term wat algemeen dog verkeerdelik as 'n verwysing na sy geboorteplek begryp word. Sommige interpreteer die woord om na Jesus se gelowige affiliasies te verwys,[53] terwyl ander geleerdes Jesus as 'n Fariseër beskou.[54] In Jesus se tyd was die twee denkrigtings tussen die Fariseërs die Huis van Hillel en die Huis van Sjammai. Jesus se stellings oor skynheiligheid mag teen die strenger Huis van Sjammai gemik gewees het, alhoewel hy ook met hulle saamgestem het oor hulle leerstellings rakende egskeiding.[55] Jesus het ook kommentaar gelewer op die Huis van Hillel se leerstellings (Babiloniese Talmoed, Sjabbat 31a) rakende die grootste gebod ("Sjema Jisrael", Markus 12:28-34) en die Goue Reël (in Matteus 7:12).
Ander geleerdes teoretiseer dat Jesus 'n Essener was, 'n Joodse sekte wat nie in die Nuwe Testament genoem word nie.[56] Nog ander geleerdes teoretiseer dat Jesus 'n nuwe, apokaliptiese sekte gelei het wat moontlik verwant was aan Johannes die Doper.[57]
Steeds ander geleerdes beweer dat Jesus 'n gefaalde apokaliptiese profeet was[58] wat 'n vroeë Christen geword het na die Groot Opdrag sy leerstellings na die heidene versprei het.[59] Hierdie is 'n aparte opdrag van die een wat Jesus vroeër aan die twaalf apostels gegee het, wat beperk was tot slegs Joodse volgelinge en Heidene en Samaritane spesifiek uitgesluit het.
Verhouding met vroue[wysig | wysig bron]
Daar is 'n opvallende kontras tussen Jesus se houding teenoor vroue en hulle destydse wetlike en maatskaplike status in die Joodse gemeenskap. Joodse vroue is deur hulle mans as 'n waardevolle besitting beskou, eerbiedig en oor die algemeen goed behandel, maar hulle is nogtans nouliks as regssubjekte erken nie en het feitlik dieselfde status geniet as vee, slawe of meubels. Joodse vroue was nie gemagtig om self eiendom te besit, te erf, as getuies in howe op te tree of hulself in 'n regsaak te verdedig nie. Daarenteen was manne daartoe geregtig om sonder enige rede van hul eggenotes te skei.[60] In sommige geweste is vroue op straat nie eers aangespreek nie. Vroue het nouliks aan die religieuse en spirituele debatvoering binne die Joodse gemeenskap deelgeneem nie en was nóg geregtig om self as spirituele leiers op te tree, nóg om deur 'n spirituele leraar regstreeks onderwys te ontvang.
Jesus van Nasaret het van sy tydgenote in hierdie opsig duidelik verskil. Hy het vroue regstreeks aangespreek en selfs prostitute het met hom gesels en hom aangeraak – hierdie gedrag was vir gerespekteerde Joodse manne ondenkbaar. Jesus het godsdienstige onderwys aan 'n Samaritaanse vrou gegee wat in haar dorp openlik oor hierdie gebeurtenis gepraat en meer mense saamgeneem het wat na sy woorde wou luister. Hy het 'n arm weduwee geloof wat hom en sy volgelinge finansieel ondersteun het. Hy het 'n vrou beskerm wat weens egbreuk ter dood veroordeel is en het volgens oorlewering 'n ander wat as onrein beskou is van 'n langjarige siekte genees. Hy het, volgens oorlewering, 'n jong meisie, die dogter van ene Jaïrus, glo van die dooies opgewek. Toe sy volgelinge kinders wat saam met hul moeders na sy onderwys wou luister probeer wegjaag het, het Jesus daarop aangedring dat hulle moes bly en hulle geseën.
Ondanks alle Joodse tradisies moet by die beoordeling van Jesus se optrede rekening gehou word met die sterk invloede wat die Hellenistiese en Romeinse beskawings in Jesus se tydperk reeds uitgeoefen het. Vroue met 'n Griekse of Romeinse agtergrond het duidelik meer vryhede geniet en aktief aan die sosiale, kulturele en religieuse lewe deelgeneem. In die Romeinse maatskappy was vroue daarnaas nie van hulle mans regtelik afhanklik nie, maar van hulle vaders. Die omgewing van die Genesaret-meer met Jesus se woonplek Kapernaüm (Matteus 4:13) was die basis van 'n Romeinse garnisoen en vermoedelik het die rol en status van vroue in hierdie gebied al van dié in ander gebiede soos die hartland rondom Jerusalem verskil. Die Evangelie volgens Lukas steun hierdie teorie in Lukas 8:1-3.[61]
Die evangelies bevestig Jesus se progressiewe rol as 'n leraar wat die spirituele ewewig tussen die manlike en vroulike element herstel het. Geeneen van die evangelies bevestig uitdruklik die stelling van ortodokse Christene en sommige wetenskaplikes dat hy die ongetroude staat verkies het nie.
Name en titels[wysig | wysig bron]
Volgens meeste geskiedkundiges het Jesus vir die grootste gedeelte van sy lewe waarskynlik in Galilea gewoon en het hy waarskynlik Aramees en Hebreeus gepraat. Die naam "Jesus" is afkomstig van die vernederlandse Latynse vorm, "Iesus", wat deur Grieks afkomstig is van die Hebreeuse naam "Jesjoea" ("hy sal red"). "Jesjoea" is 'n sametrekking van die Hebreeuse naam "Jehosjoea": Jeho – "Jawe [is]"; sjoea – "hulp/redding". Die naam kom ook in Afrikaans voor as "Josua". Gevolgelik glo geleerdes dat Jesus waarskynlik onder een van hierdie name aan sy gelykes in sy eie leeftyd bekend gestaan het.[62]
"Christus" (wat 'n titel was en nie deel van sy naam vorm nie) is afkomstig van die Griekse term vir "Messias" (en beteken letterlik "gesalfde een"). Geskiedkundiges debatteer oor wat hierdie titel kon beteken het in Jesus se leeftyd: sommige geskiedkundiges glo dat ander titels wat aan Jesus in die Nuwe Testament gegee word in die eerste eeu verskillende betekenisse gehad het as wat hulle vandag het.[63]
Ander name en titels vir Jesus:
- Seun van God
- Seun van die Mens
- Koning
- Priester
- Profeet
- Wonderbaar
- Raadsman
- Sterke God
- Gesalfde van God
- Ewige Vader
- Vredevors … Sien Jesaja 9:5 – 1953 vertaling
- Die Alfa en die Omega, die begin en die einde
- Die Almagtige … Sien Openbaring 1:8 – 1953 vertaling
- Engel van die verbond … Sien Maleagi 3:1 – 1953 vertaling
- Die weg en die waarheid en die lewe … Sien Johannes 14:6 – 1953 vertaling
Bronne oor Jesus se lewe[wysig | wysig bron]
Meeste Bybelse geleerdes is van mening dat die werke waarin Jesus beskryf word aanvanklik deur mondelings tradisie oorgedra is en nie skriftelik aangeteken was tot 'n aantal dekades na sy kruisiging nie. Die eerste oorgeblewe tekste wat na Jesus verwys is Paulus (vroeër Saulus) se briewe, wat uit die middel van die eerste eeu dateer. Paulus skryf dat hy Jesus slegs in visioene gesien het, maar dat hulle goddelike openbarings was en dus gesaghebbend is (Galasiërs 1:11-12). Die vroegste oorgeblewe tekste wat Jesus in enige detail beskryf is die vier Evangelies. Siende dat hierdie boeke deel van die Bybelse kanon uitmaak, het hulle veel meer analise en aanvaarding van Christelike bronne ontvang as ander moontlike bronne met inligting oor Jesus.
Baie ander vroeë Christelike tekste beskryf detail van Jesus se lewe en sy leerstellings, maar hulle was nie by die Bybelse kanon ingesluit nie omdat daar geglo was dat hulle pseudepigrafies was (menende dat die beweerde outeurskap as vals gevind was of nie verifieer kon word nie), dat dit nie geïnspireer was nie, of dat te lank na Jesus se dood geskryf is. Ander tekste is weer onderdruk omdat dit verskil het van Christelike regsinnigheid. Dit het verskeie eeue geneem voor die lys van amptelike Bybeltekste gefinaliseer was en vir 'n groot deel van die vroeë tydperk was die Openbaring aan Johannes nie ingesluit nie, terwyl werke soos die "Skaapwagter van Hermas" wel ingesluit was.
Boeke wat nie ingesluit was nie staan bekend as die Apokriewe boeke van die Nuwe Testament. Hierdie boeke sluit ook die Evangelie van Tomas in, 'n versameling spreuke wat aan Jesus toegeskryf word en slegs in die 20ste eeu herontdek is en moontlik deur die Siriese gemeentes versamel was. Hierdie materiaal is in die dekades ná Jesus se dood deur lede van die eerste generasie Christene oorlewer (Lukas 1,2). Ander belangrike apokriewe werke wat 'n groot invloed in die vorming van tradisionele Christelike geloof gehad het sluit die Openbaring van Petrus, die Protoevangelium van Jakobus, die Kindheidsevangelie van Tomas en die Handelinge van Petrus in. 'n Aantal Christelike tradisies soos die sluier van Veronica en Maria se hemelvaart kom nie in die kanonieke evangelies voor nie, maar in hierdie en ander apokriewe werke.
Die Joodse geskiedskrywer Flavius Josephus berig in sy Antiquitates Judaicae (Ant. 20,200) van die teregstelling van Jakobus die Opregte en vermeld terloops dat hierdie man die broeder van Jesus was, wat ook Christus genoem word (Ant. 20,200). Baie navorsers beskou hierdie aanmerking as die eerste nie-Christelike verwysing na Jesus, terwyl ander deskundiges betwyfel dat 'n Joodse geskiedkundige Jesus as "Christus" sou beskryf het. Ook Josephus se tweede verwysing na Jesus in die Testimonium Flavianum (Ant. 18,63f) word deur sommige as 'n latere Christelike byvoeging beskou – die Romeinse tekste is deur die eeue heen met die hand gekopieer en heel moontlik verander. Nogtans vermoed sommige navorsers dat daar 'n outentieke kern bestaan wat hulle probeer herbou.
Die Romeinse geskiedskrywer Tacitus berig omtrent 117 in sy Annales (boek XV, 44[1]) van sogenaamde "Chrestianers", wat deur keiser Nero verantwoordelik gemaak is vir die brandramp in Rome in die jaar 64. Hy skryf verder:
"Die man, waarvan hierdie benaming afgelei is, Christus, is gedurende die heerskappy van Tiberius op bevel van die prokurator Pontius Pilatus tereggestel. Hierdie verderflike bygeloof was destyds voorlopig onderdruk, maar het later opnuut na vore gekom en nie net in Judea uitgebrei nie, maar ook in Rome, waar alle gruwels en afskuwelikhede van die hele wêreld saamkom en uitgeoefen word."
Dit is egter nie duidelik of die verwysing na Christus in hierdie op onafhanklike Romeinse bronne berig of moontlik reeds op Christelike oorlewerings baseer nie. 'n Steentafel wat in 1961 in Caesarea ontdek is, noem dat Pontius Pilatus slegs die amp van prefek beklee het – en sommige geleerdes trek dus Takitus se berig in twyfel.[64]
Suetonius skryf omtrent 120 in sy biografie oor keiser Claudius (hoofstuk 25, 4[2] dat die heerser van die Jode, wat deur ene Chrestos opgestook was, voortlopend onrus veroorsaak het en uit Rome verdryf is (49). Dit is nie bekend of die naam Chrestos na Jesus verwys nie.
Ander berigte is deur Plinius die Jonge, die andersins onbekende Siriese Stoïsyn Mara bar Sarapion en Joodse rabbyne oorlewer. Hierdie skrywers verwys egter net terloops of op 'n polemiese manier na Christelike oorlewerings wat aan hulle bekend was.
Moontlike vroeër tekste[wysig | wysig bron]
Daar word gespekuleer dat tekste met selfs vroeër geskiedkundige of mitologiese inligting oor Jesus voor die Evangelies bestaan het,[65] alhoewel daar, behalwe vir Pauliniese briewe, geen sulke tekste gevind is nie. Baie geleerdes glo dat, gebaseer op die ongewone ooreenkomste en verskille tussen die Sinoptiese Evangelies, mondelingse tradisies en spreuke (soos in die Evangelie van Thomas en die teoretiese Q-dokument)[66] waarskynlik 'n sterk rol op die aanvanklike deurgawe van verhale oor Jesus gehad het en moontlik selfs sommige van die Sinoptiese Evangelies geïnspireer het.
Spesifiek glo baie geleerdes dat die teoretiese Q-dokument en die Evangelie van Markus as die twee bronne vir die evangelies van Matteus en Lukas gebruik is. Ander teorieë, soos die ouer Augustynse hipotese, word steeds deur ander Bybelse geleerdes aangehang. 'n Ander teoretiese dokument is die Spreuke Evangelie, wat sommige glo 'n bron vir die Evangelie volgens Johannes was.[67]
Daar is ook vroeë nie-kanonieke evangelies wat ouer as die kanonieke Evangelies mag wees, alhoewel min oorblywende fragmente gevind is. Tussen hierdie is die Evangelie van die Redder, die Oksiringos Evangelies, die Egerton-evangelie, die Fajjum- of Fayyum-fragment, die Dialoog van die Redder, die Evangelie van die Ebioniete, die Evangelie van die Hebreërs en die Evangelie van die Nasareners.[68]
Vrae rondom betroubaarheid[wysig | wysig bron]
- Sien ook: Ontvange Griekse teks
As gevolg van 'n moontlik dekadelange gaping tussen die gebeurtenisse self en die skryf van die Evangelies waarin hulle beskryf word, bevraagteken verskeie partye die akkuraatheid van vroeë tekste wat die detail van Jesus se lewe beskryf. Dit word tradisioneel beskou dat die outeurs van die Evangelies ooggetuies was van die gebeurtenisse wat hulle aangeteken het. Na die oorspronklike mondelingse verhale in Grieks neergeskryf was, was hulle oorgeskryf en later in ander tale vertaal. Dit is egter nie uniek aan die Bybel nie: ander antieke dokumente moes ook goed bestudeer word omdat daar gapings tussen die aangetekende gebeurtenis en die datum van aantekening was. Dit kontrasteer sterk met antieke tekste soos die vroeë biografieë van Aleksander die Grote, wat meer as vierhonderd jaar na sy dood in 323 v.C. deur Arrianos en Plutargos geskryf is, maar tog as betroubaar beskou word. (Daar moet egter in aanmerking geneem word dat die gegewe voorbeeld van Aleksander se biografieë geen bonatuurlike aansprake maak nie en dat die outeurs slegs as geskiedkundige aantekenaars opgetree het.) Geskiedkundige en eermalige biskop, Paul Barnett, wys daarop dat "vakkundiges van antieke geskiedenis altyd die 'subjektiwiteits'faktor in hulle beskikbare bronne erken het" en dat hulle "so min bronne beskikbaar het in vergelyking met hulle moderne teenvoeters, dat hulle met graagte na enige beskikbare brokkies inligting sal uitreik". Hy het genoem dat moderne geskiedenis en antieke geskiedenis twee verskillende vakrigtings is, met verskillende metodes vir analise en interpretasie.[69]
Die Verligting en die Wetenskaplike Revolusie het twyfelsug rakende die geskiedkundige akkuraatheid van die tekste meegebring. Alhoewel sommige kritiserende geleerdes, insluitende argeoloë, die tekste steeds gebruik as 'n verwysingspunt in hulle studie van die geskiedenis van die Nabye-Ooste,[70] beskou ander geleerdes die tekste as bloot kulturele en letterkundige dokumente en sien hulle die tekste oor die algemeen as deel van 'n genre in die letterkunde wat bekend staan as hagiagrofie of heiligelewensbeskrywing: 'n verhaal van 'n heilige persoon wat beskou word as die verteenwoordiging van 'n morele en goddelike ideaal. Hagiografie het as sy hoofdoel die verheerliking van godsdiens self en die voorbeeld wat deur die perfekte heilige persoon as die sentrale fokus gestel word.
Die sienings van geleerdes wat Jesus se historisiteit geheel en al verwerp word opgesom in die hoofstuk oor Jesus in Will Durant se Caesar and Christ. Dit is gebaseer op 'n vermeende gebrek aan ooggetuienis, 'n gebrek aan direkte argeologiese bewyse en die feit dat sekere antieke werke nalaat om na Jesus te verwys en die beweerde ooreenkomste tussen vroeë Christendom en eietydse mitologie.[71]
Diegene wat 'n naturalistiese siening van geskiedenis het, glo oor die algemeen nie aan goddelike ingryping of wonderwerke nie, soos die beskrywing van Jesus se opstand uit die dood in die Evangelies. Een van die metodes wat gebruik word om die feitelike akkuraatheid van die verhale in die evangelies te toets staan bekend as die "maatstaf van verleentheid", waarvolgens verhale met verleënde aspekte (soos die ontkenning van Jesus deur Petrus of die vlugting van sy volgelinge na sy gevangenisneming) waarskynlik nie ingesluit sou word indien dit fiktief was nie.[72]
Moontlike eksterne invloede[wysig | wysig bron]
Sommige geleerdes stel voor dat die Evangeliese verhaling van Jesus min of geen geskiedkundige basis het nie. Hulle sien ooreenkomste tussen stories oor Jesus en ouer mites soos paganistiese goddelike mense soos Mitras, Attis en Osiris-Dionusios. Hulle bewering is dat die paganistiese mites deur sommige outeurs van vroeë verslae van Jesus oorgeneem is in 'n poging om die paganistiese gelowe met Christendom te versoen (sinkretisme). Sommige gewilde skrywers soos Earl Doherty neem hierdie geloof 'n stap verder en stel voor dat die evangelies eintlik verwerkings is van nie-Abrahamiese mites en nie op 'n historiese figuur gebaseer is nie.[73] Sommige Christelike skrywers, soos Justin Martyr en C.S. Lewis, stel voor dat die mites geskep was deur antieke paganiste wat die profetiese eienskappe van die Messias, soos geleer in die Pentateug en die Profete, op hulle spesifieke god toegepas het.
Steeds ander navorsers betwis die siening dat die verhale oor Jesus vanaf ouer mites aangepas is. In 1962 het Judaïese geleerde Sameul Sandmel teen hierdie praktyk gewaarsku en die term "Parallelomanie" gebruik om dit te beskryf: "Ons mag vir ons doeleindes parallelomanie definieer as daardie oordrewenheid tussen geleerdes wat eerste die veronderstelde ooreenkomste in teksgedeeltes oordryf en dan voortgaan om bron en afgeleide te beskryf asof hulle 'n letterkundige verband insinueer wat in 'n onvermydelike en voorafbestemde rigting vloei".[74] In die boek, Reinventing Jesus, beweer die outeurs dat "Slegs na 100 het die misteries begin om baie op Christendom te lyk, juis omdat hulle bestaan deur hierdie nuwe geloof bedreig was. Hulle moes kompeteer om te oorleef".[75] Ander geleerdes, soos Michael Grant, sien ook nie die opvallende ooreenkomste tussen die paganistiese mites en Christendom nie. Grant verklaar in Jesus: An Historian's Review of the Gospels: "Judaïsme was 'n milieu waar die doktrines van die sterftes en hergeboortes van mitiese gode so heeltemal buitelands voorgekom het, dat die voorskynkoming van so 'n versinsel vanuit die midde [van paganisme] baie moeilik is om te erken".[76]
Religieuse sienings[wysig | wysig bron]
Status as 'n profeet[wysig | wysig bron]
In Mormonisme, Isal, die Bahai-geloof, die Aetherius-geselskap, Raëlisme ('n nie-monoteïstiese geloof), Agmadija en die United Submitters International word Jesus as 'n profeet gesien. Sommige Gnostiese groepe, soos die Manigeïsme, het Jesus ook as 'n profeet beskou.
Christelike sienings[wysig | wysig bron]
Alhoewel daar verskillende Christelike sienings van Jesus is, is dit wel moontlik om 'n algemene meerderheid Christelike siening te beskryf deur die ooreenkomste tussen die Katolieke, Ortodokse, Anglikaanse en sekere Protestantse leerstellings te vergelyk, soos dit in die verskeie kategismusse en belydenistekste voorkom.[77] Hierdie siening, onder beskryf as die hoofsiening, dek nie alle groepe wat hulself as Christene beskou nie en dié se sienings word daarna beskryf.
Hoofsiening[wysig | wysig bron]
Christene betuig oorwegend dat Jesus die Messias is wie se koms in die Ou Testament voorspel word,[78] wat deur sy lewe, dood en opstanding, die mens se verbondenheid met God herstel het in die bloed van die Nuwe Verbond. Sy dood aan die kruis word verstaan as 'n verlossende opoffering: die bron van die mens se redding en die vergoeding van sonde,[79] wat die geskiedenis van die mens ingetree het met die sonde van Adam.[80]
Hulle betuig dat Jesus die enigste Seun van God is, die Here[81] en die ewige woord,[82] wat mens geword het[83] sodat die wat in hom glo die ewige lewe mag hê.[84] Verder glo hulle dat hy gebore is aan die Maagd Maria deur die mag van die Heilige Gees, in 'n gebeurtenis wat beskryf word as die "wonderbaarlike maagdelike geboorte" of die "Menswording".[85] Tydens sy lewe het Jesus die "goeie nuus" verkondig: dat die koms van die Koninkryk van God naby was[86] en dat hy die Christelike Kerk gestig het, wat ook die saad van die koninkryk is en waarheen hy dié met vermoeide gees heen roep.[87] Jesus se handelinge tydens die Laaste Avondmaal, waar hy die Nagmaal ingestel het, word beskou as sentraal in die verbond met God en die aandenking van Jesus se opoffering.[88]
Christene bely ook dat Jesus deur sy kruisiging gesterf het,[89] ter helle neergedaal het (waar "hel" óf as die plek van ewige straf óf die plek van die dood verstaan word),[90] en as vlees uit die dood uit opgestaan het in 'n beslissende wonderwerk wat op die opstanding van die mens aan die einde van die tyd dui,[91] wanneer Christus sal terugkeer om die laaste oordeling te lewer oor die wat lewe en die wat reeds gesterf het én dat dit sal eindig in die verkiesing tot die Hemel of die verdoeming tot die Hel.[92]
In die tweede eeu het die Romeinse amptenaar en skrywer Plinius die Jongere (63 – ca. 113) geskryf dat Christene "'n gesang responsief aan Christus sing, soos aan 'n god (carmenque Christo quasi deo dicere secum invicem).[93] Tussen 325 en 681 het Christene hulle sien van die aard van Jesus teologies geartikuleer en geskaaf deur 'n reeks van sewe ekumeniese rade. Hierdie rade beskryf Jesus as een van drie goddelike persone van die Heilige Drie-eenheid: die Seun, God die Vader en die Heilige Gees vorm saam die enkele kern van die Een God.[94] Verder word Jesus ook gedefinieer as een persoon met 'n volwaardige menslike dog volle goddelike aard, 'n leerstelling bekend as die Hipostatiese unie[95] (hierdie leerstelling word egter nie deur Oosterse Ortodoksie aanvaar nie).
Volgens die Nuwe Testament het Jesus aanbidding aanvaar (Matteus 14:33; Matteus 28:9) en was hy daarvan beskuldig dat hy God se gesag tot homself toegeëien het deur mense te vertel dat hulle sondes vergewe was (Lukas 5:20-21) en bewerings omtrent homself gemaak het, insluitende dat:
- hy is ("Voordag Abraham gebore is, was Ek al wat Ek is", Johannes 8:58);
- hy en die Vader is een (Johannes 10:30);
- geloof in hom gee die ewige lewe (Johannes 3:16);
- aan hom is "alle mag gegee in die hemel en op die aarde" (Matteus 28:18);
- hy stuur die Voorspraak, die Heilige Gees (Johannes 14:25-26) en
- hy is die enigste weg na God die Vader (Johannes 14:6).
In sy boek, Jesus of Nazareth, verwys Pous Benedictus XVI na die Rabbi Jacob Neusner, 'n gelowige Jood, wat deur sy analises van die Evangelies tot die gevolgtrekking gekom het dat Jesus beweer het dat hy God was deur te verklaar dat hy 'n hoër gesag was as die Joodse Wet wat deur God aan die Jode (deur Moses) gegee is.[96] In verdediging van Jesus se goddelikheid, beweer sommige verdedigers dat daar drie moontlikhede is rakende Jesus se beweerde bewerings dat hy die een God van Israel is: óf hy is werklik God, óf hy is 'n leuenaar óf hy is waansinnig – hulle verwerp die laaste twee op die basis van Jesus se betroubaarheid en wysheid, soos deur hulle gesien.[97]
Alternatiewe sienings[wysig | wysig bron]
Huidige godsdienstige groepe wat nie die leerstelling van die Drie-eenheid aanvaar nie sluit die Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae (Mormone), Jehovasgetuies en die Christadelfiërs in. Ander groepe uit die geskiedenis wat ook nie die leerstelling van die Drie-eenheid aanvaar het nie, sluit die Unitariërs in en, uit die antiekheid, volgelinge van Arianisme.
Heiliges van die Laaste Dae (Mormone)[wysig | wysig bron]
Die teologie van die Heiliges van die Laaste Dae hou vol dat die "Hemelse Vader", "Jesus Christus" en die "Heilige Gees" drie verskillende en onderskeidelike wesens is, alhoewel hulle al drie ewigdurend en in 'n gelyke mate goddelik is en saam die Goddelike Hoof vorm. Alhoewel hulle as "een God" beskryf word,[98] het elkeen 'n ander rol: die Heilige Gees is 'n gees sonder 'n fisieke liggaam, die Vader en die Seun besit onderskeidelike en perfekte liggame van vlees en been.
Die Boek van Mormon vertel dat die opgestane Jesus sommige van die inwoners van die vroeë Amerikas besoek en geleer het, ná hy aan die apostels in Jerusalem verskyn het.[99] Mormone glo ook dat 'n geloofsversaking na die dood van Christus en sy apostels plaasgevind het. Hulle glo dat Christus en die Hemelse Vader in 1820 aan Joseph Smith, Jr. verskyn het as deel van 'n reeks hemelse besoeke om die volheid van die evangelie van Jesus Christus te hertel. Hulle glo dat Jesus (en nie die Vader nie) dieselfde Jehova van die Ou Testament is.
Jehovah se Getuies[wysig | wysig bron]
Jehovah se Getuies glo dat Jesus God (of Jehova) se seun is, maar dat hy nie God self is nie, maar eerder die aartsengel Migael is en dat hy 'n perfekte mens geword het om na die aarde neer te daal.[100] Hulle sien die term, "Seun van God", as 'n aanduiding van Jesus se belangrikheid aan die skepper en sy status as God se "enigste [unieke] seun" (Johannes 3:16), die "Eerste, verhewe bo al die skepping" (Kolossense 1:15) en dat "Uit Hom en deur Hom en tot Hom is alle dinge" (Romeine 11:36). Hulle glo ook dat Jesus aan 'n enkele folterpaal gesterf het en nie aan die kruis nie.[101]
Unity[wysig | wysig bron]
Die Unity-kerk beskou Jesus die meesterleraar as "wegwyser" en haal Jesus se gereelde wense dat mense soos hom moet leef aan, eerder as om hom te aanbid, soos in Johannes 10:34 en Johannes 14:12. Jesus word nie as God aanbid nie, maar word beskou as iemand wie 'n volledige band met God die Vader bereik het.
Christadelfiërs[wysig | wysig bron]
Christadelfiërs glo dat Jesus letterlik God se seun is, volgens die Bybelse titel Seun van God.[102] Hulle glo dat Jesus in God se plan sedert die begin van die skepping was,[103] maar dat hy slegs tydens sy geboorte verwesenlik is.[104] Na aanleiding van bybelgedeeltes soos Hebreërs 2:10-14 en 17-18 glo hulle dat Jesus volwaardig mens was en dat hierdie volwaardige menswees noodsaaklik was om die mensdom van die sonde te red. Volgens die Christadelfiërs sou verlossing nie moontlik gewees het indien Jesus werklik God was nie.[105] Hulle glo dat Jesus nou in die Hemel is, waar hy aan die regterhand van God sit en wag om na die Aarde terug te keer en God se koninkryk vir ewigheid te stig.[106]
Ander alternatiewe sienings[wysig | wysig bron]
Ander glo dat God, wat hom in die Ou Testament as Jehova openbaar het, na die aarde neergedaal het en die menslike vorm van Jesus aangeneem het. Sommige glo dat Jesus Jehova is, dat hy die Heilige Gees is en dat hy die een Persoon is wat God is. Voorbeelde van sulke kerke is die Eenheid Pentakostalisme en die Nuwe Kerk.
Ander vroeë sienings[wysig | wysig bron]
Verskeie vroeë Christelike groepe en teoloë het verskillende sienings van Jesus gehad.
Die Ebioniete, 'n vroeë Joods-Christelike gemeenskap, het geglo dat Jesus die laaste Profeet (soos in die Hebreeuse Bybel) en Messias was. Hulle het geglo dat Jesus die natuurlike seun van Maria en Josef was en hulle het dus die geloof in die maagdelike geboorte verwerp. Die Ebioniete was adopsioniste en het Jesus nie as goddelik beskou nie, maar beweer dat hy by sy doop die seun van God geword het. Hulle het die Briewe van Paulus verwerp en dit duidelik gestel dat Jesus streng gehoorsaam aan die Mosaïese wet was en sy volgelinge opgeroep het om dieselfde te doen. Hulle het Jesus se kruisiging egter as die uiterste offer beskou en dus geglo dat diereoffers nou oorbodig was. Daarom was sommige Ebioniete dan ook vegetariërs en het hulle ook Jesus en Johannes die Doper as vegetariërs beskou.[107]
Volgens die Gnostisisme het Jesus oor geheime kennis ("gnosis") van die geestelike wêreld beskik wat as noodsaaklik geag word vir die verlossing van 'n mens.[108] Terwyl sommige Gnostici aanhangers van doketisme was, het ander geglo dat Jesus 'n mens was wat gedurende sy doop deur die gees van die Christus besiel is.[109] Baie Gnostici het geglo dat Christus 'n Aeon (of "gepersonifiseerde tydperk") sou wees wat gestuur was deur 'n hoër godheid as die Demiurg, die skepper van die stoflike wêreld. Die Gnostici het die Griekse skrifte van die Nuwe Testament by voorkeur as allegories beskou, en sommige het ook Jesus self as 'n allegorie geïnterpreteer. Hulle het daarnaas 'n aantal ander tekste gebruik wat nie by die Bybelse kanon ingesluit is nie.
Die Marcioniete was 2de eeuse nie-Joodse aanhangers van die Christelike teoloog Marcion van Sinope, wat as die seun van die plaaslike biskop gebore is. Hulle het geglo dat Jesus die Hebreeuse Skrifte verwerp het of dat ten minste dele daarvan onversoenbaar met sy leerstellings was.[110] Marcion het – na aanleiding van Paulus se onderskeiding tussen die "Wet" (Ou Testament) en die "Evangelie" (Nuwe Testament) – 'n duidelike teenstelling tussen die wraaksugtige God van die Ou Testament en die liefdevolle God van Jesus gesien en besluit dat die Joodse God en Jesus twee afsonderlike godhede was. Net soos sommige Gnostici het die Marcioniete die Joodse God as die bose skepper van die wêreld beskou en Jesus as die verlosser van die stoflike wêreld. Hulle het ook beweer dat Jesus nie menslik was nie, maar eerder 'n volledig geestelike wese. Hulle het geglo dat sy stoflike liggaam – en ook sy kruisiging en dood – goddelike illusies was. Marcion was ook die eerste bekende vroeë Christen wat 'n Bybelse kanon geskep het, met tien Paulus-briewe en sy eie weergawe van die Evangelie volgens Lukas (moontlik sonder die eerste twee hoofstukke van die moderne weergawe en sonder Joodse verwysings),[111] asook sy verhandeling oor die "Antitese" tussen die Ou en die Nuwe Testament. Weens die teenstrydighede tussen die kanonieke evangelies en sy eie Christelike geloofstelsel het Marcion die tekste "bewerk" en verwysings na Jesus se geboorte verwyder. Marcionisme is deur die proto-ortodokse stroming as kettery verdoem, maar sy teenkerk het tot in die 6de eeu bestaan. Die kerk het baie van sy leerstellings verander en nader beweeg aan die Gnostiese stromings.
Die Montaniste van die 2de eeu en Sabellius (3de eeu) het geleer dat die Drieënigheid nie drie persone sou verteenwoordig nie, maar een enkele persoon wat in drie "vorms" of "modusse" verskyn.
Islamitiese sienings[wysig | wysig bron]
In Islam is Jesus bekend as Isa en word hy beskou as een van God se geliefste en belangrikste profete. Die Koran verwys verskeie kere na hom as masih of Messias.[112] Hy is een van vyf boodskappers (rusul) en een van die vyf "vasberade" profete. Die Hadit vertel dat Jesus na die wêreld sal terugkeer ná die Imam Mahdi om die Dajjal ('n Antichris-agtige figuur, vertaal as "bedrieër") te vernietig.[113] Sommige Islamitiese geleerdes beskou egter hierdie tradisies as onbetroubaar en vals.[114][115][116] Soos in die Christelike vertellings van Jesus se geboorte, vertel die 7de-eeuse Koran dat Jesus sonder 'n biologiese vader aan die maagd Maria gebore is, deur die wil van God (Allah). Daar word na Hom verwys as Isa ibn Maryam ("Jesus, seun van Maria").[117] In Moslemtradisies het Jesus 'n perfekte lewe sonder geweld gelei en het hy goedaardigheid aan mense en diere betoon (wat ooreenkom met ander Islamitiese profete); hy het geen materiële besittings gehad nie en nie sonde gehad nie.[118] Islamitiese geloof getuig dat Jesus wonderwerke kon verrig, maar slegs deur die wil van God.[119]
Moslems glo egter nie dat Jesus 'n goddelike aard as God of die Seun van God gehad het nie. Die Koran waarsku teen 'n geloof in Jesus se goddelikheid.[120] Moslems glo dat Jesus 'n evangelie van God ontvang het, die Injill, wat ooreenstem met die Christelike Nuwe Testament, maar dat dele daarvan deur die jare heen misgeïnterpreteer is en dus nie meer God se boodskap akkuraat verkondig nie.[121]
Moslems glo ook nie in Jesus se rol as offer nie en die Koran, volgens algemene begrip, verklaar dat Jesus nie aan die kruis gesterf het nie. Islam aanvaar ook geen menslike opofferings vir sonde nie (Koran 22:37). Die Koran is teen die Jode wat verklaar het dat hulle Jesus doodgemaak het (na die kruisiging), maar sê dat hulle hom nié gekruisig het nie en ook nie doodgemaak het nie, maar slegs 'n beeltenis wat aan hulle gewys is (Koran 4:157-158).[122] Sommige Moslemskrywers soos Ahmed Deedat het die teks in die Koran uitgebrei na aanleiding van teks in die Bybel.[123] Die Moslemse tradisies voltooi egter die verklaring van die Koran: sommige tradisies hou vol dat Jesus met 'n dubbelganger verruil is en volgens ander was dit Simon van Sirene of een van die Apostels.[122] Die ontkenning van die kruisiging word gesien as Jesus (die verteenwoordiger van geloof) se triomf oor sy teregstellers (die verteenwoordigers van die bose).[122] Sommige Moslemgeleerdes en Ismaili-kommentators het egter die betrokke versies anders geïnterpreteer: "Die Koran praat hier nie oor 'n man nie, hoe regverdig en verontregd hy ook al mag wees, maar oor die Woord van God wat na die aarde gestuur is en na God teruggekeer het. Die ontkenning van Jesus se moord is dus 'n ontkenning van die krag van die mens om die goddelike Woord te verslaan en vernietig, en dit is vir ewig seëvierend".[122][124]
Agmadija sienings[wysig | wysig bron]
Die Agmadija-beweging is 'n beweging wat in 'n klein dorpie in Indië in die 19de eeu ontstaan het en nou meer as 10 miljoen volgelinge wêreldwyd het. Hulle glo dat Jesus die kruisiging oorleef het en na die ooste, na Kasjmir, gevlug het, waar hy aan natuurlike oorsake onder, die naam "Yuz Asaf Issa", op 'n ou ouderdom gesterf het. Hulle glo dat sy graf in Srinagar, Indië, geleë is. Hierdie siening word tans ook deur sommige westerse outeurs aangeneem.[125]
Die Agmadija-beweging glo dat die voorspelling van Jesus se wederkoms as 'n spitiruele wederkoms bedoel was en reeds vervul is in die persoon Mirza Ghulam Ahmad, die stigter van die beweging, wat hulle as die Iman Mahdi, of Messias, beskou.
Judaïstiese sienings[wysig | wysig bron]
Judaïsme glo dat die idee van Jesus as God, as deel van 'n Drie-eenheid of as 'n middelaar na God, kettery is.[126] Judaïsme glo ook dat Jesus nie die Messias is nie en beweer dat hy nie die Messiaanse voorspellings in die Tanakh vervul het nie en ook nie die persoonlike kwalifikasies van die Messias verpersoonlik nie.[127]
Reformeerde Judaïsme, 'n moderne progressiewe beweging, verklaar dat "Enige persoon wat verklaar dat Jesus hulle redder is, is vir ons in die Joodse gemeenskap nie meer 'n Jood nie en 'n afvallige".[128]
Volgens die Joodse tradisie was daar na 420 v.C. geen profete meer nie: Maleagi was die laaste profeet en hy het eeue voor Christus gelewe. Judaïsme hou vol dat Jesus nie die vereistes (soos deur die Tora uiteengeset) vervul het om te bewys dat hy 'n profeet is nie. Selfs al het Jesus so 'n teken wat deur Judaïsme erken word, openbaar, verklaar Judaïsme dat geen profeet of dromer die wette van die Tora kan weerspreek nie, wat Jesus wel volgens die Judaïsme gedoen het.[129][130]
Boeddhistiese sienings[wysig | wysig bron]
Boeddhistiese sienings van Jesus verskil, siende dat Jesus nie in enige Boeddhistiese teks voorkom nie. Sommige Boeddhiste, soos Tenzin Gyatso, die 14de Dalai Lama, beskou Jesus as 'n bodhisattva, of "verligde persoon", wat sy lewe aan die welsyn van die mens gewy het.[131] Beide Jesus en Boeddha het radikale veranderings in die gebruiklike religieuse beoefenigs van hulle dae gehad. Daar is nou en dan 'n ooreenkoms in die taal, soos die gebruik van 'n algemene metafoor van 'n lyn blinde mans om te verwys na die religieuse gesaghebbers van wie hulle verskil het.[132] Sommige glo dat daar 'n noue verwantskap is tussen Boeddhisme (of Oostelike geestelike denkwyses oor die algemeen) en die leerstellings van Gnostiese tekste soos die Evangelie volgens Tomas.[133]
Hindoeïstiese sienings[wysig | wysig bron]
Hindoe sienings oor Jesus verskil. Baie in die Surat Shabd Yoga-tradisie beskou Jesus as 'n Satguru ("egte guru"). Swami Vivekananda het Jesus geprys en na hom verwys as 'n bron van sterkte en die personifikasie van perfeksie.[134] Paramahanse Yoganada het geleer dat Jesus die reïnkarnasie van Elisa was en 'n leerling van Johannes die Doper, wat weer die reïnkarnasie van Elia was.[135] Mahatma Gandhi het Jesus as een van sy hoofleraars en inspirasies vir nie-geweldadige teësetting beskou; hy het gesê "Ek hou van julle Christus, ek hou nie van julle Christene nie. Julle Christene is so anders as julle Christus".[136]
Bahá'í-sienings[wysig | wysig bron]
Die Baha'i-geloof beskou Jesus, saam met Mohammed, Boeddha, Krisjna, Zoroaster en ander boodskappers van die gelowe van die wêreld, as verskynsels van God (of profete) wat beide menslik en goddelik is.[137] In hulle goddelike posisie, is die Bahá'í-siening dat hulle 'n noodsaaklike eenheid met mekaar en met God vorm en dat hulle onderskeidelike individue is in hulle menslike verskynsels.[137] Volgens die Bahá'í-geloof verpersoonlik Jesus God se eienskappe en weerspieël en betuig hy dit op 'n perfekte wyse.[137] Die Bahá'í verwerp egter die geloof dat Jesus (of enige ander menslike wese) die essensie van God volledig of perfek besit het, siende dat Bahá'í skrifte die oortreflikheid van die essensie van God benadruk.[137] Jesus word gesien as die "Seun van God", alhoewel hy nie as die letterlike, biologiese seun gesien word nie. Volgens die Bahá'í is die titel "Seun van God" geheel en al 'n geestelike titel wat die noue verhouding tussen God en Jesus aandui.[138]
Bahá'í's aanvaar Jesus as die Messias wie se koms in die Joodse Skrifte voorspel word. Hulle glo egter dat hulle boodskapper, Baha'u'llah, die simboliese wederkoms van Christus is, soos hy in die laaste dae verwag word.[139] Volgens die sienings van die Bahá'í word geloof voortdurend openbaar deur God se boodskappers of profete en dat die boodskappers van God die geestelike wederkoms van die boodskappers van vroeër is.[139]
Mandaeïstiese sienings[wysig | wysig bron]
Mandaeërs beskou Jesus as 'n bedriegende profeet (mšiha kdaba) van die valse Joodse God van die Ou Testament, Adonai,[140] en 'n opponent van die goeie profeet, Johannes die Doper, wat as 'n groot leraar in Mandaeïsme beskou word.
Ander sienings[wysig | wysig bron]
Die Nuwe Era-beweging bevat 'n verskeidenheid sienings oor Jesus. Sommige aanhangers van die beweging beweer dat hulle sy gees kan ervaar. Die Nuwe Era-beweging leer oor die algemeen dat Christusskap iets is wat almal kan verkry. Teosofiste, van waar baie van die Nuwe Era se leerstellings kom ('n Teosofis genaamd Alice Bailey het die term Nuwe Era uitgedink), verwys van Jesus as die Meester Jesus en glo dat hy vroeër reeds mens geword het en tans een van die Kosmiese Meesters van die Antieke Wysheid is (die opperwesens wat verantwoordelik vir die bestuur van die aarde is).
Baie skrywers benadruk die morele leerstellings van Jesus. Garry Wills meen dat Jesus se gedragsnorme onderskei kan word van dié wat deur die Christendom geleer word.[141] Die Jesus Seminaar beeld Jesus uit as 'n rondreisende priester wat vrede en liefde verkondig het, asook vrouregte en respek vir kinders en dat hy gepreek het teen die skynheiligheid van godsdienstige leiers en die rykes.[142] Thomas Jefferson, een van die stigtende vaders van die Verenigde State van Amerika, was 'n deïs en het die Jefferson Bybel geskep, getiteld "The Life and Morals of Jesus of Nazareth", wat slegs Jesus se etiese leerstelling ingesluit het, aangesien hy nie in Jesus se goddelikheid of die ander bonatuurlike aspekte van die Bybel geglo het nie.
Die filosoof en ateïs Bertrand Russel glo dat Jesus se leerstellings en waardes deur ander filosowe oortref is: Russel skryf "Ek kan nie self voel dat óf in die kwessie van wysheid óf die kwessie van deugsaamheid, Christus so hoog soos ander mense aan die Geskiedenis bekend gestaan het nie. Ek dink ek sou Boeddha en Sokrates bo Hom stel in hierdie respekte".[143] Friedrich Nietzsche het Sokrates en Jesus as grondbeginsels van die westerse kultuur beskou en beide gekritiseer. Hy beskou Jesus se besorgdheid vir die swakkes as 'n ommekeer van edele moraliteit en het Christendom beskuldig van die verspreiding van gelyke regte vir almal; iets wat hy self teëgestaan het.[144]
Spekulatiewe teorieë en omstrede sienings[wysig | wysig bron]
'n Karakteristieke kenmerk van vroeë Christelike tekste was die verhalende manier waarop Jesus as Christus te verkondig en sy betekenis slegs ten opsigte van hul eie tyd geïnterpreteer was, eerder as om presiese biografiese gegewens te verstrek. Die gebrek aan biografiese besonderhede het regstreeks van die begin van die navorsing oor die Nuwe Testament af 'n verskeidenheid spekulatiewe teorieë opgewek, wat dikwels op enkele aanhalings en aanduidings in die Christelike tekste steun en probeer om die gebrek aan presiese inligting met kennis vanuit ander bronne te kompenseer. Daar is tans 'n groot aantal spekulatiewe teorieë ten opsigte van Jesus en ander figure uit die Nuwe Testament.
Voorbeelde vir hierdie soort teorieë is:
- "Jesus het nie aan die kruis gesterf nie": Gnosties-Christelike groepe was daarvan oortuig dat Jesus slegs skynbaar gedood is en leerstellings van 'n skynlyf ontwikkel wat gekruisig sou wees. Die ware goddelike natuur was vir hulle onversoenbaar met menswording, materie, lyding en sterflikheid. Hierdie leerstellings het ook 'n invloed op die latere Islam uitgeoefen – in sy Koran beweer die Islamitiese profeet Mohammed dat 'n ander man, wat met Jesus verwissel is, aan die kruis gesterf het.
- "Jesus het sy boodskap later in Indië en Tibet verkondig en is hier oorlede": Hierdie hipoteses is vir die eerste keer deur reisskrywers soos die Fransman Louis Jacolliot en die Rus Nikolaj Notowitsj geformuleer en later deur die stigter van die Islamitiese Ahmadiyya-groep, Ghoelam Ahmad, oorgeneem wat na homself as die wedergebore "Mahdi" (Messias) verwys het. Ander outeurs, wat die teorie aanvaar het, was Mathilde Ludendorff, Kurt Berna, Siegfried Obermeier, Erich von Däniken, Elmar R. Gruber en Holger Kersten.
- "Jesus word in die skrifrolle wat in 1947 by die Dooie See gevind is genoem, en word deur die Vatikaan agter slot en grendel gebêre of is slegs in 'n gemanipuleerde weergawe vrygestel": Die outeurs Michael Baigent en Richard Leigh het hierdie samesweringsteorie in hul boek The Dead Sea Scrolls Deception, wat in 1991 verskyn het, behandel.
- "Jesus was getroud en het met sy vrou kinders gehad": Hierdie hipotese baseer op 'n aanhaling uit een van die evangelies waarvolgens Jesus Maria Magdalena gekus het en is onder meer in die boek "The Holy Blood and the Holy Grail" deur Michael Baigent, Richard Leigh, en Henry Lincoln, behandel.
In die ernstige histories-kritiese navorsing oor die Nuwe Testament word hierdie teorieë grootliks verwerp aangesien die aanduidings daaroor in die bronne nie verifieerbaar of presies genoeg is nie en geen wetenskaplike metodes by hulle formulering ingespan word nie. Sommige teorieë trek wel die aandag van die media en die publiek, soos gesien kan word uit die sukses van die fiktiewe roman, The Da Vinci Code, deur Dan Brown.
Homo-erotiese verhoudings[wysig | wysig bron]
Ondersoek aangaande die moontlikheid van Jesus van Nasaret se homoseksuele gedrag was eeue lank 'n taboe, maar interpretasies van 'n erotiese, homoseksuele verhouding bestaan sedert die 16de eeu.[145] Die navorser professor Morton Smith het in 1958 in die klooster Mar Saba in Jerusalem 'n dokument ontdek: 'n handgeskrewe kopie van 'n brief wat deur sommige geleerdes aan Clemens van Alexandrië toegeskryf word.[146] Die brief was gerig aan ene Theodorus en bevat aanhalings uit die Geheime Evangelie volgens Markus. Die Geheime Evangelie (waarvan die egtheid steeds betwis word) was langer as die teks wat uiteindelik by die Bybelse kanon gevoeg is. Waar sommige geleerdes die teks as die rites van die doop interpreteer, beskou ander geleerdes, waarvan Morton Smith die eerste was, dit as 'n bekendmaking van Jesus se homoseksualiteit.
- "En hulle het na Bethanië gekom. En 'n sekere vrou ontmoet wie se broer daar gesterf het. Sy het op haar knieë neergeval en vir Jesus gesê: 'Seun van Dawid, erbarm u oor my!' Maar die volgelinge het haar teruggewys. En Jesus het kwaad geraak en met haar na die tuin gegaan waar die graf geleë was en daar was onmiddellik 'n kreet van die graf gehoor. En Jesus het nader getree en die steen voor die ingang van die graf weggerol. En hy het na binne gegaan waar die jongeling gelê het, sy hand uitgestrek en hom aan sy hand omhoog gehef. Maar toe die jongeling hom bekyk het, het hy verlief geraak op hom en gesmeek dat hy by Jesus wil bly. En hulle het uit die graf gekom en na die jongeling se huis gegaan, want hy was welvarend. En ná ses dae het Jesus vir hom gesê wat hy moes doen, en in die aand het die jongeling na hom gekom, en hy het 'n linnedoek om sy naakte lyf gehad. En hy het daardie nag by hom gebly, want Jesus het hom die geheim van die Ryk van God geleer."[147]
Die Heilige Huwelik van Jesus en Maria Magdalena[wysig | wysig bron]
Ses dae voor die paasfees het Jesus na Betánië toe gekom, waar Lasarus wat hy uit die dood opgewek het, gewoon het. Daar het hulle vir Jesus 'n ete gegee: Marta het bedien, en Lasarus was een van dié wat saam met Hom aan tafel was. Toe het Maria 'n halfliter, egte, baie duur nardusolie gebring en dit op Jesus se voete uitgegiet en sy voete met haar hare afgedroog. Die hele huis is deurtrek met die reuk van die reukolie. (Johannes 12:1-3)
Welvarende vroue het in Jesus se tyd soms 'n klein fiool uit alabaster met kosbare nardusolie om hulle nek gedra. Die alabaster-fiool is stukkend geslaan sodra hulle mans oorlede was, en die vroue het die oorledene daarmee gesalf. Sommige geleerdes sien ooreenkomste in die verhaal in die Evangelie van Johannes en die Hooglied van Salomo, 'n Hebreeuse weergawe van die Sumeriese erotiese gedig oor koning Dummuzi en Inanna. Net soos Jersus word Dummuzi gemartel, sterf en staan weer op. Die navorser Margaret Starbird het in haar boek The Woman With the Alabaster Jar na die parallele tussen Dummuzi en Jesus verwys.[148]
Die ritueel van die Heilige Huwelik was destyds 'n praktyk van die Hieros-Gamos-kult, waarby die Aarde se vrugbaarheid bewaar word deur die vereniging van die hemelse god met die godin van die Aarde. Die Heilige Huwelik is 'n ritueel wat reeds gedurende die bronstydperk in verskillende Europese en Oosterse beskawings, waaronder ook die Griekse, Minoïese en Egiptiese, voorgekom het. Jesus het die Laaste Nagmaal in Markus 2:19 self as 'n bruilof beskryf. Met haar salwing het Maria Magdalena volgens sommige navorsers die Heilige Huwelik met Jesus voltrek en hom tot Messias gesalf.
In die destydse konteks was Jesus net een van 'n hele reeks Messias-kandidate, en dat hy na homself as "God" verwys het was volgens die Joodse wet godslastering. Die evangelies berig van insidente waar Jesus byna deur Joodse gelowiges gestenig is.
Wetenskaplikes wat hierdie teorieë summier verwerp voer aan dat Jesus in die Joodse tradisie verwortel was, alhoewel Judea en Galilea destyds Romeinse provinsies was en ook al langer onder Helleense invloed gestaan het.
Opwekking van dooies[wysig | wysig bron]
Volgens die Christelike leerstellings is dit onwaarskynlik dat dooies al vóór Jesus se eie opstanding opgewek is. Die skrywer Jacques Bergier verwys na die geheime kulte en rituele wat destyds in die Heilige Land beoefen is.[149] Nuwelinge is deur middel van 'n inlywing tot hierdie geheime groepe toegelaat en dikwels het mense op 'n simboliese manier van hulle ou lewens afskeid geneem deur hul eie "dood" in 'n ritueel te beleef. Hierdie ritueel was uiters realisties – die "oorledene" is met die sidon, die tradisionele lykdoek, omwikkel en soms ook in 'n rituele grafkamer "ter ruste gelê". Soortgelyke rituele kom nog steeds voor in geheime groepe soos byvoorbeeld die Vrymesselaars. Die simboliese "dood" het ure of selfs enkele dae geduur. Die toelating tot die gemeenskap is daarna as 'n "opstanding van die dooies" gevier.
Nalatenskap[wysig | wysig bron]
Volgens die meeste Christelike interpretasies van die Bybel was die tema van Jesus se leerstellings berou van die sonde, onvoorwaardelike liefde (Johannes 13:34-35), die vergifnis van sonde, goddelike genade en die koms van die Koninkryk van God.[150] Jesus het sy dissipels geleer en hulle het na sy dood sy leerstellings versprei. Binne 'n paar dekades was sy volgelinge deel van 'n geloof wat van Judaïsme onderskei kan word. Christendom het deur die Romeinse Ryk versprei onder 'n weergawe bekend as Niceaanse Christendom en het die staatsgodsdiens onder Konstantyn die Grote geword. Deur die eeue het dit na Europa en die res van die wêreld versprei.
Jesus is al op baie verskillende manier uitgebeeld in tekeninge, skilderye en beeldhouwerke, op die verhoog en in rolprente, wat strek van die ernstige tot die humoristiese. Die figuur van Jesus vertoon prominent in kuns en letterkunde. 'n Aantal gewilde romans, soos The Da Vinci Code stel verskeie idees rakende Jesus en sy lewe voor en 'n aantal rolprente, soos The Passion of the Christ, beeld sy lewe, dood en opstanding uit. Baie van die spreuke wat aan Jesus toegeken word, het deel van die Westerse kultuur geword. Daar is baie items wat beweerde relieke van Jesus is, soos die bekende Kleed van Turyn en die Sweetdoek van Oviedo.
Ander nalatenskappe sluit 'n siening van God in as meer liefdevol, genadevol, vergewingsgesind en die groei van 'n geloof in 'n vreugdevolle hiernamaals en die opstanding van die dood. Sy leerstellings bevorder die waarde van diegene wat oor die algemeen as ondergeskik beskou word: vroue, die armsaliges, etniese buitestaanders, kinders, prostitute, sieklikes, gevangenes, ens. Vir meer as 'n duisend jaar is tallose hospitale, weeshuise en skole uitdruklik in Jesus se naam gestig. Jesus en sy boodskap is en was deur baie mense geïnterpreteer, verduidelik en verstaan. Jesus is met name deur (onder meer) Paul van Tarsus, die Kerkvaders (waaronder Augustinus van Hippo), Maarten Luther en meer onlangs C.S. Lewis en Pous Johannes Paulus II verduidelik. Thomas Jefferson het Jesus se leerstellings beskryf as "die mees heerlike en liefdadige morele kode wat ooit aan die mensdom geskenk is".[151]
Vir sommige Jode was die nalatenskap van Jesus 'n geskiedenis van anti-Semitisme,[152][153][154][155][156][157][158][159][160][161] alhoewel baie Christengroepe na die Joodse Volksmoord moeite gedoen het om versoening met die Jode te bewerkstellig en om wedersydse respek en dialoog te bevorder. Vir ander is die Christendom gekoppel aan Europese kolonialisme.[162][163][164][165][166][167] 'n Omgekeerde siening voer aan dat, deur Bartolomé de las Casas se verdediging van die inheemse inwoners van Spanje se Nuwe Wêreldryk, een van die erfenisse van Jesus die begrip van universele menseregte is.
Sien ook[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Hierdie artikel gebruik gedeeltes uit die Engelse Wikipedia-artikel, "Jesus"
- Sommige geskiedkundiges en Bybelse akademici wat die geboorte en dood van Jesus in hierdie tydperk plaas, sluit in D. A. Carson, Douglas J. Moo and Leon Morris. An Introduction to the New Testament. Grand Rapids, MI: Zondervan Publishing House, 1992, 54, 56; Michael Grant, Jesus: An Historian's Review of the Gospels, Scribner's, 1977, bl. 71; John P. Meier, A Marginal Jew, Doubleday, 1991–, vol. 1:214; E. P. Sanders, The Historical Figure of Jesus, Penguin Books, 1993, bl. 10–11, en Ben Witherington III, "Primary Sources," Christian History 17 (1998) No. 3:12–20.
- Raymond E. Brown, The Death of the Messiah: From Gethsemane to the Grave (New York: Doubleday, Anchor Bible Reference Library 1994), bl. 964; D. A. Carson, et al., bl. 50–56; Shaye J.D. Cohen, From the Maccabees to the Mishnah, Westminster Press, 1987, bl. 78, 93, 105, 108; John Dominic Crossan, The Historical Jesus: The Life of a Mediterranean Jewish Peasant, HarperCollins, 1991, bl. xi – xiii; Michael Grant, bl. 34–35, 78, 166, 200; Paula Fredriksen, Jesus of Nazareth, King of the Jews, Alfred B. Knopf, 1999, bl. 6–7, 105–110, 232–234, 266; John P. Meier, vol. 1:68, 146, 199, 278, 386, 2:726; E.P. Sanders, bl. 12–13; Geza Vermes, Jesus the Jew (Philadelphia: Fortress Press 1973), bl. 37.; Paul L. Maier, In the Fullness of Time, Kregel, 1991, bl. 1, 99, 121, 171; N. T. Wright, The Meaning of Jesus: Two Visions, HarperCollins, 1998, bl. 32, 83, 100–102, 222; Ben Witherington III, bl. 12–20.
- Alhoewel baie geskiedkundiges sommige voorbehoudings mag hê rakende die gebruik van die Evangelies vir geskiedkundige rekords, "even the most hesitant, however, will concede that we are probably on safe historical footing" rakende die basiese feite oor Jesus se lewe. Jo Ann H. Moran Cruz and Richard Gerberding, Medieval Worlds: An Introduction to European History Houghton Mifflin Company 2004, bl. 44–45.
- Voorbeelde van outeurs wat beweer dat Jesus 'n mite is, is: Thomas L. Thompson, The Messiah Myth: The Near Eastern Roots of Jesus and David (Jonathan Cape, Publisher, 2006); Michael Martin, The Case Against Christianity (Philadelphia: Temple University Press, 1991), 36–72; John Mackinnon Robertson.
- Strobel, Lee. The Case for Christ: A Journalist's Personal Investigation of the Evidence for Jesus. Zondervan, 1998. ISBN 0-310-20930-7; Wright, N.T. The Challenge of Jesus: Rediscovering Who Jesus Was and Is. InterVarsity Press, 1999. ISBN 0-8308-2200-3; Dunn, James D.G. The Evidence for Jesus." Westminster John Knox Press, 1985. ISBN 0-664-24698-2
- Darrell L. Bock, Jesus According to Scripture, bl. 29–30, gee 'n c. 60–70 datum; L. Michael White, From Jesus to Christianity, bl. 244, gee c. 80–90.
- Bock, ibid., bl. 38, gee c. 62–70; White, ibid., bl. 252, gee c. 90–100.
- Erwin Fahlbusch en Geoffrey William Bromiley, The Encyclopedia of Christianity. Grand Rapids, Mich.; Leiden, Netherlands: Wm. B. Eerdmans; Brill, 1999–2003, 1:454–55
- Porterm J. R. Jesus Christ: The Jesus of History, the Christ of Faith. Oxford University Press, 1999. bl. 70 ISBN 0-19-521429-3
- Joseph Cardinal Ratzinger (Benedict XVI), The Spirit of the Liturgy, vertaal deur John Saward (San Francisco: Ignatius Press, 2000), bl. 108; cf. bl. 100. Sien ook H. Rahner, Griechische Mythen in christlicher Deutung. Darmstadt, 1957. 'n Engelse vertaling is beskikbaar as Greek Myths and Christian Mystery, vertaal deur. Brian Battershaw (New York: Harper Row, 1963).
- Josephus, Antiquities 17.342–4
- Sien Leon Morri], The Gospel According to John, Revised, bl. 284–295, vir 'n bespreking van verskeie alternatiewe teorieë met verwysings.
- Joseph A. Fitzmyer, The Gospel According to Luke I-IX. Anchor Bible. Garden City: Doubleday, 1981, bl. 499–500; I. Howard Marshall, The Gospel of Luke (The New International Greek Testament Commentary). Grand Rapids: Eerdmans, 1978, bl. 158.
- Johannes 19:25-27; Easton, Matthew Gallego, "Joseph (the foster father of Jesus Christ)", Christiananswers.net Laaste besoek op 14 April 2007.
- Matteus 13:55–56, Markus 6:3 en Galasiërs 1:19
- Vir Egipte: Matteus 2:13–23; Vir Tirus en Sidon: Matteus 15:21–28 en Markus 7:24–3.
- Matteus 3:15
- Matteus 4:1–11, Markus 1:12–13 en Lukas 4:1–13
- Johannes 11:1–44, Matteus 9:25 en Lukas 7:15.
- "The Thompson Chain-Reference Study Bible NIV," Desember 1999, B.B. Kirkbride Bible Co., Inc.; William Adler & Paul Tuffin, "The Chronography of George Synkellos: A Byzantine Chronicle of Universal History from the Creation," Oxford University Press (2002), bl. 466
- Handelinge 15:1–31 en Galasiërs 2:7-9.
- Bergrede: Matteus 5–7; Verlore seun: Lukas 15:11–32; Die saaier: Matteus 13:1–9; Agape: Matteus 22:34–40.
- Matteus 9:9–13
- Johannes 4:1–42
- Matteus 17:1–6, Markus 9:1–8 en Lukas 9:28–36.
- Die skare het Psalms 118:26 aangehaal, soos in Johannes 12:13-16.
- Lukas 22:47–52 en Matteus 26:47–56.
- Die apostel word in Johannes 18:10 as Simon Petrus identifiseer; die genesing van die oor vind plaas in Lukas 22:51.
- Lukas 22:70–71
- Matteus 27:11 en Markus 15:12
- Hierdie tradisie is nêrens anders as die evangelies aangeteken nie.
- Matteus 27:11–26
- Markus 15:42–46 en Lukas 23:50–56.
- Matteus 28:5-10, Markus 16:9, Lukas 24:12–16, Johannes 20:10–17, Handelinge 2:24 en Korintiërs 6:14
- Matteus 28:1–10
- Leerstelling aan Israels: Matteus 15:24; Hemelvaart: Markus 16:19; Lukas 24:51 Handelinge 1:6–11; Saulus se visoen en bekering: Handelinge 9:1–19 en 22:1–22|31, asook 26:9–24|31; Wederkoms: Matteus 24:36–44
- "What the Old Testament Prophesied About the Messiah" Laaste besoek op 2007-10-11.
- Conzelmann, H. en Lindemann, A.: Arbeitsbuch zum Neuen Testament, bl. 353; Theißen, G.: Der historische Jesus, bl. 221
- Theißen, G.: Der historische Jesus, bl. 224 en 230
- Verskillende interpretasies word aangevoer in: Wiefel, W.: Das Evangelium nach Matthäus, bl. 214
- Theißen, G.: Der historische Jesus, bl. 223-226
- Schoottroff, L. en Stegemann, Wolfgang: Jesus von Nazareth – Hoffnung der Armen, bl. 26
- Sien, vir 'n voorbeeld van die laasgenoemde, Jesus of Nazareth deur Pous Benedictus XVI, Doubleday, 2007. ISBN 978-0-385-52341-7
- Oorspronklike aanhaling: "effectively refuted". Uit Robert E. Van Voorst, Jesus Outside the New Testament: An Introduction to the Ancient Evidence (Grand Rapids, MI: Eerdmans, 2000), bl. 16.: "The nonhistoricity thesis has always been controversial, and it has consistently failed to convince scholars of many disciplines and religious creeds. … Biblical scholars and classical historians now regard it as effectively refuted."
- Harrison, John B. en Richard E. Sullivan. A short history of Western civilization. New York: Knopf. 1975.
- Brown, R., et al. The New Jerome Biblical Commentary, Prentice Hall, 1990. Bl. 164.
- Meier, John P., A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus. Doubleday, 1991, v. 1, bl. 43
- Brown, Raymond E. (1997). Introduction to the New Testament. New York: Anchor Bible, bl. 226. ISBN 0-385-24767-2.
- Meier, John P., A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus. Doubleday, 1991, v. 1, bl. 43
- Cerinthus by die Catholic Encyclopaedia. Laaste besoek op 21 November 2007.
- Langbein, Walter-Jörg: Maria Magdalena. Die Wahrheit über die Geliebte Jesu. Berlyn: Aufbau Taschenbuch Verlag 2006
- Sien S. G. F. Brandon, Jesus and the Zealots: a study of the political factor in primitive Christianity, (Manchester University Press (1967) ISBN 0-684-31010-4) vir 'n vergelyking tussen die Selote en die Jesusbeweging.
- Sien gerus John P. Meier se Companions and Competitors (A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus, Volume 3) (Anchor Bible, 2001. ISBN 0-385-46993-4) vir 'n meer algemene vergelyking van Jesus se leerstelling met ander skole van eerste-eeuse Judaïsme.
- Gebaseerd op 'n vergelyking van die Evangelies met die Talmoed en ander Joodse letterkunde. Maccoby, Hyam. Jesus the Pharisee, Scm Press, 2003. ISBN 0-334-02914-7; Falk, Harvey Jesus the Pharisee: A New Look at the Jewishness of Jesus, Wipf & Stock Publishers (2003). ISBN 1-59244-313-3.
- Markus 10:1-12, asook Neusner, Jacob: A Rabbi Talks With Jesus, McGill-Queen's University Press, 2000. ISBN 0-7735-2046-5. Rabbi Neusner meen dat Jesus se leerstellings meer in gemeen gehad het met die Huis van Sjammai as die Huis van Hillel.
- Gebaseer op 'n vergelyking van die Evangelies met die Dooie Seerolle, veral die Leerder van Regverdigheid en die Deurboorde Messias. Eisenman, Robert: James the Brother of Jesus: The Key to Unlocking the Secrets of Early Christianity and the Dead Sea Scrolls, Penguin (Non-Classics), 1998. ISBN 0-14-025773-X; Stegemann, Hartmut: The Library of Qumran: On the Essenes, Qumran, John the Baptist, and Jesus. Grand Rapids MI, 1998. Sien ook Broshi, Magen, "What Jesus Learned from the Essenes," Biblical Archaeology Review, 30:1, bl. 32–37, 64. Magen dui op die ooreenkomste tussen Jesus se leerstellings oor egskeiding en die deugsaamheid van armoede en die Esseniese leerstellings soos weergegee word in Josefus se "Joodse Oorloë" en die Damaskusdokument van die Dooi Seerolle, respektiewelik. Sien ook Akers, Keith: The Lost Religion of Jesus. Lantern, 2000. ISBN 1-930051-26-3.
- Die Evangelies wys dat beide Jesus en Johannes die Doper berou van sondes en die koms van die Koninkryk van God verkondig het.
- Sien Schwietzer, Albert: The Quest of the Historical Jesus: A Critical Study of its Progress from Reimarus to Wrede, bl. 370–371, 402. Scribner (1968), ISBN 0-02-089240-3; Ehrman, Bart Apocalyptic Prophet of the New Millennium, Oxford University Press USA, 1999. ISBN 0-19-512474-X. Crossan maak egter 'n onderskeid tussen Johannes se apokaliptiese leerstellings en Jesus se morele leerstellings in The Birth of Christianity: Discovering What Happened in the Years Immediately After the Execution of Jesus deur John Dominic Crossan. bl. 305–344. Harper Collins, 1998. ISBN 0-06-061659-8.
- Dit sluit die geloof van Jesus as die Messias in. Brown, Michael L. Answering Jewish Objections to Jesus: Messianic Prophecy Objections Baker Books, 2003. ISBN 0-8010-6423-6. Brown wys hoe die Christelike konsep van 'n Messias verwant is aan idees uit die laat Tweede Tempel-periode in Judaïsme. Sien ook Klausner, Joseph: The Messianic Idea in Israel: From its Beginning to the Completion of the Mishnah, Macmillan 1955; Patai, Raphael: Messiah Texts, Wayne State University Press, 1989. ISBN 0-8143-1850-9 en Crossan, John Dominic: The Birth of Christianity: Discovering What Happened in the Years Immediately After the Execution of Jesus, bl. 461. Harper Collins, 1998. ISBN 0-06-061659-8. Patai en Klausner is van mening dat een interpretasie van die voorspellings twee Messiase noem: Messias ben Josef (die sterwende Messias) en Messias ben Dawid (die Dawid-koning), of moontlik een Messias wat twee keer kom. Crossan haal ook die Esseniese leerstelling oor die twee Messiasse aan. Hierdie kan ook met die Christelike doktrine van die wederkoms vergelyk word.
- Katzer, Josef: Das Leben in Israel zur Zeit Jesu. Würzburg: Echter 2003, bl. 183 Uittreksel aanlyn beskikbaar: Jesus von A-Z: Frauen
- Katzer (2003), bl. 183
- Durant, Will. Caesar and Christ. New York: Simon and Schuster, 1944. bl. 558; John P. Meier, A Marginal Jew. New York: Doubleday, 1991 vol. 1:205–7;
- Vermes, "Jesus the Jew: A Historian's Reading of the Gospels"
- Stern, nommer 52, 18 Desember 2002: Jesus: Was Forscher heute wissen. Bl. 50
- Bettenson, Henry en Maunder, Chris. Documents of the Christian Church (3de uitgawe), Oxford University Press, 1999. ISBN 0-19-288071-3
- Gaztambide, Daniel. "The Synoptic Problem: Two-Source Hypothesis and Q", AramaicNT.org. Besoek op 14 April 2007.
- Gaztambide, Daniel. "So Sayeth The Lord... According to Who?", AramaicNT.org. Besoek op 14 April 2007.
- Miller, Robert J. ed. (1994) The Complete Gospels: Annotated Scholars Version. Polebridge Pres: Sonoma, CA. bl. 1–5.
- Barnett, Paul: "Is the New Testament History?," bl.1.
- Hawkins, Craig S. "The Book of Acts and Archaeology", Apologetics Information Ministry. Besoek op 14 April 2007.
- Durant, Will. Caesar and Christ. New York: Simon and Schuster, 1944. ISBN 0-671-11500-6. bl. 553–7
- Meier, John P. A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus. Doubleday: 1991. vol 1: bl. 168–171.
- Michael Martin; John Mackinnon Robertson; G.A. Wells. The Jesus Legend, Chicago: Open Court, 1996, bl xii.
- Oorspronklike aanhaling: "We might for our purposes define parallelomania as that extravagance among scholars which first overdoes the supposed similarity in passages and then proceeds to describe source and derivation as if implying a literary connection flowing in an inevitable or predetermined direction." Sandmel, Samuel. "Parallelomania," Journal of Biblical Literature 1 (Maart 1962)
- Komoszewski et al (2006), Reinventing Jesus, Kregel, bl.237
- Oorspronklike aanhaling: "Judaism was a milieu to which doctrines of the deaths and rebirths, of mythical gods seemed so entirely foreign that the emergence of such a fabrication from its midst is very hard to credit." uit Grant, Michael: Jesus: An Historian's Review of the Gospels, Scribner, 1995 bl. 199. ISBN 0-684-81867-1
- Hierdie afdeling gebruik 'n aantal bronne om die leerstellings van hierdie groep te bepaal, veral die vroeë Geloofsbelydenisse, die Kategismus van die Katolieke Kerk, 'n aantal teologiese werke en die verskeie Belydenisse wat deur die Reformasie opgestel is, insluitende die Nege-en-dertig Artikels van die Kerk van Engeland, werke in die Boek van Konkordansie en ander tekste.
- Catechism of the Catholic Church § 436–40; Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 2; Irenaeus On the Detection and Overthrow of the So-Called Gnosis in Patrologia Graeca red. J. P. Migne (Parys, 1857–1866) 7/1, 93; Lukas 2:11; Matteus 16:16
- Catechism of the Catholic Church § 606–618; Council of Trent (1547) in Denzinger-Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum (1965) NIV Johannes 14:2–3
- Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 9; Augsburg Confession, artikel 2; Second Helvetic Confession, hoofstuk 8; Romeine 5:12–21; 1 Korintiërs 15:21–22.
- Belydenis van die apostel; Geloofsbelydenis van Nicea, Kategismus van die Katolieke Kerk § 441–451; Augsburg Confession, artikel 3; Luther's Small Catechism, kommentaar op die Belydenis van die Apostel; Matteus 16:16–17; 1 Korintiërs 2:8.
- Augsburg Confession, artikel 3; Johannes 1:1.
- Belydenis van die apostel; Geloofsbelydenis van Nicea, Kategismus van die Katolieke Kerk § 461–463;Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 2; Luther's Small Catechism, kommentaar op die Belydenis van die Apostel; Johannes 1:14, 16; Hebreërs 10:5–7.
- Catechism of the Catholic Church § 456–460; Gregory of Nyssa, Orat. catech. 15 in Patrologia Graeca red. J. P. Migne (Parys, 1857–1866) 45, 48B; St. Irenaeus, Adversus Haereses 3.19.1 in ibid. 7/1, 939; St. Athanasius, De inc., 54.3 in ibid. 25, 192B. St. Thomas Aquinas, Opusc. in ibid. 57: 1–4; Galasiërs 4:4–5.
- Belydenis van die apostel; Geloofsbelydenis van Nicea, Kategismus van die Katolieke Kerk § 484–489, 494–507; Luther's Small Catechism, kommentaar op die Belydenis van die Apostel.
- Kategismus van die Katolieke Kerk § 541–546
- Belydenis van die apostel; Kategismus van die Katolieke Kerk § 551–553; Augsburg Confession, article 8; Luther's Small Catechism kommentaar oor die Belydenis van die apostel; Second Helvetic Confession, hoofstuk 9; Leo the Great, Sermo 4.3 in Patrologia Latina red. J. P. Migne (Parys, 1841–1855); Matteus 16:18.
- Kategismus van die Katolieke Kerk § 1322–1419; Maarten Luther, Augsburg Confession, artikel 10; Luther's Small Catechism: the Sacrament of the Altar
- Belydenis van die apostel; Geloofsbelydenis van Nicea; Luther's Small Catechism kommentaar oor die Belydenis van die apostel; Second Helvetic Confession, hoofstuk 9
- Belydenis van die apostel; Kategismus van die Katolieke Kerk § 632–635; Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 3; Augsburg Confession, artikel 3; Council of Rome (745) in Denzinger-Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum (1965) § 587; Benedict XII, Cum dudum (1341) in ibid. § 1011; Clement VI, Super quibusdam (1351) in ibid. § 1077; Council of Toledo IV (625) in ibid. § 485; Matteus 27:52–53.
- Kategismus van die Katolieke Kerk § 638–655; Byzantine Liturgy, Troparion of Easter; Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 4 en 17; Augsburg Confession, artikel 3; Second Helvetic Confession, hoofstuk 9.
- Belydenis van die apostel; Geloofsbelydenis van Nicea, Kategismus van die Katolieke Kerk § 668–675, 678–679; Luther's Small Catechism, kommentaar op die Belydenis van die Apostel; Matteus 25:32–46.
- Pliny the Younger: C. Plinius Traino Imperatori Liber Decimus Epistula XCVI. Vertaal uit die Engesle aanhaling: "Christians were 'singing responsively a hymn to Christ as to god'".
- Beleid van Nicea; Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 1; Augsburg Confession, artikel; Second Helvetic Confession, hoofstuk 3; Council of Nicaea I (325) in Denzinger-Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum (1965) § 126; Council of Constantinople II (553) in ibid. § 424 and 424; Council of Ephesus in ibid. § 255; Johannes 1:1; Johannes 8:58; Johannes 10:30.
- Kategismus van die Katolieke Kerk § 464–469; Thirty Nine Articles of the Church of England, artikel 2 en 3 Second Helvetic Confession, hoofstuk 9; Council of Ephesus (431) in Denzinger-Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum (1965) § 250; Council of Ephesus in ibid. § 251; Council of Chalcedon (451) in ibid. § 301 and 302; Hebreërs 4:15.
- Pous Benedictus XVI (2007): Jesus of Nazareth. Double Day; Sien ook Van Biema (2007). The Pope's Favorite Rabbi. Time Magazine, asook Murray J. Harris (1998) Jesus as God . Baker Academic.
- C.S. Lewis en Peter Kreeft (1988): "The Divinity of Jesus Christ" uit Fundamentals of the Faith. Ignatius Press; Kreeft en Tacelli, Handbook of Christian Apologetics, (Madison, 1994), 149-174.
- http://scriptures.lds.org/en/dc/20/28#28
- Boek van Mormon: 3 Nefi 11:8.
- "Jesus The Ruler Whose Origin Is From Early Times," The Watchtower (15 June 1998) bl. 22.
- "What Do They Believe?", Watchtower Bible and Tract Society c.f.. Besoek op 14 April 2007.
- Flint, James; Flint, Deb. One God or a Trinity? Printland Publishers: Hyderabad. Bl. 3. ISBN 81-87409-61-4.
- Flint, James; Flint, Deb. One God or a Trinity? Printland Publishers: Hyderabad. Bl. 10. ISBN 81-87409-61-4.
- Pearce, Fred. Jesus: God the Son or Son of God? Does the Bible Teach the Trinity?. The Christadelphian Magazine and Publishing Association Ltd (UK). Birmingham, VK. Bl. 7.
- Pearce, Fred. Jesus: God the Son or Son of God? Does the Bible Teach the Trinity?. The Christadelphian Magazine and Publishing Association Ltd (UK). Birmingham, VK. Bl. 8.
- Morgan, Tecwyn. Christ is Coming! Bible Teaching About His Return. The Christadelphian Magazine and Publishing Association Ltd (UK). Birmingham, UK. Bl. 1.
- Ehrman, Bart D.: Lost Christianities, Oxford 2003, bl. 102
- McManners, John, ed., The Oxford Illustrated History of Christianity, Oxford: Oxford University Press 1990, bl. 26–31.
- Ehrman, Bart D. Lost Christianities, Oxford, 2003, bl. 124–125
- Wace, Henry: "Commentary on Marcion". Besoek op 16 April 2007.
- Ehrman, Bart D.: Lost Christianities, Oxford 2003, bl. 103, 104–105 en 108
- Bernhard von Dadelsen: Aufbruch ins Morgenland. Weltreligion Islam: Geschichte, Kultur, Gesellschaft. München: Zabert Sandmann 2009, bl. 48
- Mufti A.H. Elias, "Jesus (Isa) A.S. in Islam, and his Second Coming", Islam.tc. Verkry op 14 April 2007.
- Parrinder, Geoffrey. Jesus in the Quran, bl.121, Oxford: Oneworld Publications, 1996. ISBN 1-85168-094-2
- Hanif, Jhangeer. "Qur'anic Verse regarding Second Coming of Jesus". Verkry op 14 April 2007.
- Islahi, Amin. [Tadabbur-i-Qur'an. Faran Foundation:Lahore vol.2, bl.243
- Koran 3:45, Koran 19:21, Koran 19:35 en Koran 21:19
- III&E. "Prophethood in Islam", Verkry op 14 April 2007.
- "The Islamic and Christian views of Jesus: a comparison", ISoundvision, verkry op 14 April 2007.
- Koran 3:59; Koran 4:171; Koran 5:116-117.
- Abdullah Ibrahim, "The History of the Quran and the Injil", Arabic Bible Outreach Ministry. Verkry op 15 April 2007.
- Artikel oor Jesus in die Encyclopedia of Islam.
- "Crucifixion or cruci-fiction", deur Ahmed Deedat
- Mahmoud Ayoub, The death of Jesus: Reality or Delusion, Journal of the Muslim World 70 (1980) bl. 91–121. Oorspronklike Engelse aanhaling: "The Qur'an is not here speaking about a man, righteous and wronged though he may be, but about the Word of God who was sent to earth and returned to God. Thus the denial of killing of Jesus is a denial of the power of men to vanquish and destroy the divine Word, which is for ever victorious.".
- Ahmad, M. M. "The Lost Tribes of Israel: The Travels of Jesus", Ahmadiyya Muslim Community. Verkry op 14 April 2007. Günter Grönbold, Jesus In Indien, München: Kösel 1985, ISBN 3-466-20270-1. Norbert Klatt, Lebte Jesus in Indien?, Göttingen: Wallstein 1988.
- Emunoth ve-Deoth, II:5
- Simmons, Shraga, "Why Jews Don't Believe in Jesus". Verkry op 15 April 2007; "Why Jews Don't Believe in Jesus"; Ohr Samayach: Ask the Rabbi. Verkry op 15 April 2007; "Why don't Jews believe that Jesus was the messiah?", AskMoses.com. Verkry op 15 April 2007.
- Engelse teks: "For us in the Jewish community anyone who claims that Jesus is their savior is no longer a Jew and is an apostate." (Contemporary American Reform Responsa, #68)."Question 18.3.4: Reform's Position On...What is unacceptable practice?", faqs.org. Verkry op 15 April 2007.
- Devarim 13:1–5
- Buchwald, Ephraim: "Parashat Re'eh 5764–2004: Identifying a True Prophet", National Jewish Outreach Program, verkry op 15 April 2007; Tracey Rich, "Prophets and Prophecy", Judaism 101, verkry op 15 April 2007; Rabbi Pinchas Frankel, "Covenant of History: A Fools Prophecy", Orthodox Union of Jewish Congregations of America, verkry op 15 April 2007; Laurence Edwards, "Torat Hayim — Living Torah: No Rest(s) for the Wicked", Union of American Hebrew Congregations, verkry op 15 April 2007.
- Beverley, James A., Hollywood's Idol, Christianity Today, "Jesus Christ also lived previous lives," het hy gesê. "So, you see, he reached a high state, either as a Bodhisattva, or an enlightened person, through Buddhist practice or something like that," Verkry op 20 April 2007.
- Digha Nikaya 13.15; Matteus 15:14.
- "Gospel of Thomas:The Buddhist Jesus?" Verkry op 15 April 2007.
- Christ the Messenger. Verkry op 15 April 2007.
- Paramahansa Yogananda, Autobiography of a Yogi, 2nd ed., Crystal Clarity Publishers, 2005. ISBN 1-56589-212-7.
- ( Taylor, Dan. ) "The Jesus So Few Know," The Good News A Magazine of Understanding. Verkry op 15 April 2007.
- Jesus Christ in the Baha'i Writings deur Robert Stockman in die Bahá'í Studies Review. Vol. 1. 1992.
- Brief deur Shoghi Effendi op 29 November 1937 soos gepubliseer in Hornby, Helen (red.) (1983). Lights of Guidance: A Bahá'í Reference File. Bahá'í Publishing Trust, New Delhi, Indië. ISBN 81-85091-46-3. Bl. 491.
- Bahá'í Apocalypticism: The Concept of Progressive Revelation deur Zaid Lundberg. Hoofstuk VII. Department of History of Religion at the Faculty of Theology, Lund University: 1996–05. Besoek op 2007–07–04.
- Mandaean Scriptures and Fragments: The Haran Gawaitha Verkry op 20 April 2007.
- Wills, Garry, What Jesus Meant (2006) ISBN 0-670-03496-7
- Crossan, John Dominic: The Historical Jesus: The Life of a Mediterranean Jewish Peasant, HarperSanFrancisco (1993), ISBN 0-06-061629-6; Robert Funk, The Five Gospels: What Did Jesus Really Say? The Search for the AUTHENTIC Words of Jesus, Harper San Francisco (1997), ISBN 0-06-063040-X; Robert Funk, The Acts of Jesus: What Did Jesus Really Do?, The Jesus Seminar, Harper San Francisco (1998), ISBN 0-06-062978-9; The Jesus Seminar, The Gospel of Jesus: According to the Jesus Seminar, Robert Walter Funk (Editor), Polebridge Press (1999), ISBN 0-944344-74-7
- Vertaal vanaf die Engelse aanhaling: "I cannot myself feel that either in the matter of wisdom or in the matter of virtue Christ stands quite as high as some other people known to History. I think I should put Buddha and Socrates above Him in those respects." Russell, Bertrand, Why I am not a Christian, 6 Maart 1927, verkry op 15 April 2007.
- Nietzsche, Friedrich. "The Anti-Christ", afdelings 54, 43.
- Rictor Norton, Lists of Famous Homosexuals. Volgens die webwerf het Jakobus 1 van Engeland in 1617 Jesus se homoseksualiteit as 'n verskoning van sy eie homoseksualiteit gebruik.
- Langbein, Walter-Jörg: Maria Magdalena. Die Wahrheit über die Geliebte Jesu. Berlyn: Aufbau Taschenbuch Verlag 2006
- Die brief van Clemens van Alexandrië, Engelse vertaling, Universiteit van Bremen
- Starbird, Margaret: The Woman With the Alabaster Jar. Mary Magdalen and the Holy Grail. Santa Fe (Nieu-Meksiko): Bear & Company 1993, hoofstuk 11
- Langbein, Walter-Jörg: Das Sakrileg und die Heiligen Frauen. Das Geheimnis um die Nachkommen Jesu. Berlyn: Aufbau Taschenbuch Verlag 2006, bl. 162
- Sniegocki, John. "Review of Joseph GRASSI, Peace on Earth: Roots and Practices from Luke's Gospel," Collegeville, Minnesota: Liturgical Press, 2004 (berou, vergifnis); Bock, Darrell L. "Major Themes of Jesus' life," (koms van die Koninkryk van God); Brussat, Frederic and Mary Ann. "Review of If Grace Is So Amazing, Why Don't We Like It?," (genade); Hughes, F. A. "Grace and Truth," STEM publishing 1972 (genade)
- The Jefferson Bible. Verkry op 20 April 2007.
- "Christian Antisemitism: A History of Hate" deur William Nicholls, 1993. Jason Aronson Inc., 1995
- "Mature Christianity: The Recognition and Repudiation of the Anti-Jewish Polemic in the New Testament" Norman A. Beck, Susquehanna Univ. Press, 1985
- "The Satanizing of the Jews: Origin and development of mystical anti-Semitism" Joel Carmichael, Fromm, 1993
- "The Origins of Anti-Semitism: Attitudes Toward Judaism in Pagan and Christian Antiquity" John G. Gager, Oxford Univ. Press, 1983
- "What Did They Think of the Jews?" Red.: Allan Gould, Jason Aronson Inc., 1991
- "The New Testament's Anti-Jewish Slander and Conventions of Ancient Polemic," Luke Johnson, Journal of Biblical Literature, Volume 3, 1989
- "Three Popes and the Jews" Pinchas E. Lapide, Hawthorne Books, 1967
- "National Socialism and the Roman Catholic Church" Nathaniel Micklem, Oxford Univ. Press, 1939
- "Theological Anti-Semitism in the New Testament", Rosemary Radford Ruether, Christian Century, Feb. 1968, Vol. 85
- "John Chrysostom and the Jews" Robert L. Wilken, University of California Press, Berkeley, 1983
- Of Revelation and Revolution, Volume 1: Christianity, Colonialism, and Consciousness in South Africa deur Jean Comaroff, John L. Comaroff, 1991, University of Chicago Press
- A Violent Evangelism: The Political and Religious Conquest of the Americas deur Luis Rivera Pagan, 1992, Westminster Press
- The Americas in the Spanish World Order: The Justification for Conquest in the 17th Century deur James Muldoon, 1994, University of Pennsylvania Press
- An Empire Divided: Religion, Republicanism, and the Making of French Colonialism, 1880–1914 deur J.P. Daughton, 2006, Oxford University Press
- Contracting Colonialism: Translations and Christian Conversion in Tagalog Society Under Early Spanish Rule deur Vicente L. Rafael, 1988, Cornell University Press
- Christians and Missionaries in India: Cross-Cultural Communication Since 1500; With Special Reference to Caste, Conversion, and Colonialism (Studies in the History of Christian Missions) redigering deur Robert Eric Frykenberg en Alaine Low, 2003, Wm. B. Eerdmans
Bronnelys[wysig | wysig bron]
- Allison, Dale. Jesus of Nazareth: Millenarian Prophet. Minneapolis: Augsburg Fortress, 1999. ISBN 0-8006-3144-7
- Brown, Raymond E. An Introduction to the New Testament. New York: Doubleday, 1997. ISBN 0-385-24767-2
- Cohen, Shaye J.D. From the Maccabees to the Mishnah. Louisville, KY: Westminster John Knox Press, 1988. ISBN 0-664-25017-3
- Cohen, Shaye J.D. The Beginnings of Jewishness: Boundaries, Varieties, Uncertainties. Berkeley: University of California Press, 2001. ISBN 0-520-22693-3
- Crossan, John Dominic.
- Guy Davenport and Benjamin Urrutia. The Logia of Yeshua; The Sayings of Jesus. Washington, DC: 1996. ISBN 1-887178-70-8
- De La Potterie, Ignace. "The Hour of Jesus." New York: Alba House, 1989.
- Doherty, Earl: The Jesus Puzzle. Did Christianity Begin With A Mythical Christ? - Challenging the Existence of an Historical Jesus. Ottawa: Canadian Humanist Publications 1999
- Durant, Will. Caesar and Christ. New York: Simon and Schuster, 1944. ISBN 0-671-11500-6
- Ehrman, Bart. The Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew. New York: Oxford University Press, 2003. ISBN 0-19-514183-0
- Ehrman, Bart. The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings. New York: Oxford University Press, 2003. ISBN 0-19-515462-2
- Flemming, Brian (regisseur): The God Who Wasn't There. DVD: Beyond Belief Media, vrystelling: 23 Augustus 2005
- Fredriksen, Paula. Jesus of Nazareth, King of the Jews: A Jewish Life and the Emergence of Christianity. New York: Vintage, 2000. ISBN 0-679-76746-0
- Fredriksen, Paula. From Jesus to Christ. New Haven: Yale University Press, 2000. ISBN 0-300-04864-5
- Finegan, Jack. Handbook of Biblical Chronology, revised ed. Peabody, MA: Hendrickson Publishers, 1998. ISBN 1-56563-143-9.
- Fuller, Reginald H., The Foundations of New Testament Christology']. New York: Scribners, 1965. ISBN 0-227-17075-X
- Lepelley, Claude: Rome et l'intégration de l'Empire. Tome 2: Approches régionales du Haut-Empire romain 44 av.J.-C.-260 ap.J.-C. Parys 1998: Presses Universitaires de France
- Meier, John P., A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus, New York: Anchor Doubleday,
- v. 1, The Roots of the Problem and the Person, 1991. ISBN 0-385-26425-9
- v. 2, Mentor, Message, and Miracles, 1994. ISBN 0-385-46992-6
- v. 3, Companions and Competitors, 2001. ISBN 0-385-46993-4
- Ochmann, Frank: Jesus. Was Forscher heute wissen. In: Stern. Nommer 52, 18 Desember 2002. Aanlyn beskikbaar: www.stern.de
- O'Collins, Gerald. Interpreting Jesus. Mahwah, NJ: Paulist Press, 1983.
- Pelikan, Jaroslav. Jesus Through the Centuries: His Place in the History of Culture. New Haven: Yale University Press, 1999. ISBN 0-300-07987-7
- Pleticha, Heinrich en Schönberger, Otto: Die Römer. Ein enzyklopädisches Sachbuch zur frühen Geschichte Europas. Bindlach: Gondrom 1992
- Robinson, John A. T. Redating the New Testament. Eugene, OR: Wipf & Stock, 2001 (original 1977). ISBN 1-57910-527-0.
- Sanders, E.P. The Historical Figure of Jesus. New York: Penguin, 1996. ISBN 0-14-014499-4
- Sanders, E.P. Jesus and Judaism. Minneapolis: Fortress Press, 1987. ISBN 0-8006-2061-5
- Vermes, Geza. Jesus the Jew: A Historian's Reading of the Gospels. Minneapolis: Augsburg Fortress, 1981. ISBN 0-8006-1443-7
- Vermes, Geza. The Religion of Jesus the Jew. Minneapolis: Augsburg Fortress, 1993. ISBN 0-8006-2797-0
- Vermes, Geza. Jesus in his Jewish Context. Minneapolis: Augsburg Fortress, 2003. ISBN 0-8006-3623-6
- Walker, Jim: Did Jesus exist? 12 Junie 1997. Aanlyn beskikbaar: nobeliefs.com
- Wilson, A.N. Jesus. London: Pimlico, 2003. ISBN 0-7126-0697-1
- Wright, N.T. Jesus and the Victory of God. Minneapolis: Augsburg Fortress, 1997. ISBN 0-8006-2682-6
- Wright, N.T. The Resurrection of the Son of God: Christian Origins and the Question of God. Minneapolis: Augsburg Fortress, 2003. ISBN 0-8006-2679-6
- Zindler, Frank R.: Did Jesus Exist? In: The American Atheist, Somer 1998. Aanlyn beskikbaar: atheists.org
- Webwerf oor Flavius Joseph
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Jesus van Nasaret. |
- Gelowige sienings
- Volledige spreuke van Jesus Christus In Parallel Latyn & Engels
- Jesus Christ – artikels in die Catholic Encyclopedia
- Christian Foundations: Jesus articles from a Protestant perspective
- Verklaring oor die goddelikheid van Jesus Christus deur die Heiliges van die Laaste Dae.
- 'n Hindoe-perspektief oor Jesus
- 'n Islamiese perspektief oor Jesus
- BiblicalStudies.org.uk Bied 'n uitgebreide bibliografie en talle vol-teks artikels.
- Gnostic Christianity
- Geskiedkundige en skeptiese sienings
- Overview of the Life of Jesus 'n Opsomming van die verhalings in die Nuwe Testament.
- From Jesus to Christ — 'n PBS dokumentêre program oor Jesus en vroeë Christendom.
- Die Joods-Romeinse wêreld van Jesus
- The Jesus Puzzle — Earl Doherty s webwerf
- Jesus: Die Wahrheit hinter der Legende
- Wie Jesus wirklich starb
- The Greatest Story Never Told – 'n Onderhoud met die Rooms-Katolieke navorser Margaret Starbird oor die Heilige Huwelik en Maria Magdalena.
|
<urn:uuid:bf48ce0a-1256-410d-b0e2-299933ca7af8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Jesus_van_Nasaret
|
2019-07-21T11:40:04Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00071.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999964
| false
|
Bespreking:Bab-el-Mandeb
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Bab-el-Mandeb-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:33ed0d70-a7ff-4d28-8b75-62327018d1b4>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Bab-el-Mandeb
|
2019-07-23T22:42:03Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00391.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999952
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "InterCityExpress" skakel
←
InterCityExpress
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
InterCityExpress
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Frankfurt am Main
(
← skakels
wysig
)
TGV
(
← skakels
wysig
)
Bespreking:InterCityExpress
(
← skakels
wysig
)
ICE
(aanstuurblad)
(
← skakels
wysig
)
Frankryk
(
← skakels
wysig
)
Straatsburg
(
← skakels
wysig
)
Kassel
(
← skakels
wysig
)
AGV
(
← skakels
wysig
)
Deutsche Bahn
(
← skakels
wysig
)
Lüneburg
(
← skakels
wysig
)
Siemens Velaro
(
← skakels
wysig
)
Magneetsweeftrein
(
← skakels
wysig
)
InterCity Express
(aanstuurblad)
(
← skakels
wysig
)
Transrapid
(
← skakels
wysig
)
Aérotrain
(
← skakels
wysig
)
Sjabloon:Hoëspoedtreine
(
← skakels
wysig
)
Rote Insel
(
← skakels
wysig
)
Gautrein
(
← skakels
wysig
)
Bremen
(
← skakels
wysig
)
DR 877
(
← skakels
wysig
)
Flytoget
(
← skakels
wysig
)
AGV
(
← skakels
wysig
)
X 2000
(
← skakels
wysig
)
Thalys
(
← skakels
wysig
)
Sapsan
(
← skakels
wysig
)
Shinkansen
(
← skakels
wysig
)
Mass Rapid Transit (Singapoer)
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/InterCityExpress
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:175c1d60-0598-4f9d-a1c1-17d89cb24de7>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/InterCityExpress
|
2019-07-23T22:37:27Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00391.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99789
| false
|
Radikaal (chemie)
Anorganiese radikaleWysig
Hierdie woord word veral in die organiese chemie gebruik en hoewel byvoorbeeld 'n neodimium-ioon soos Nd3+ ook drie ongepaarde elektrone het word dit selde 'n radikaal genoem. Ander anorganiese radikale is die molekule NO, NO2 en O2. Die laaste is selfs 'n diradikaal met twee ongepaarde elektrone. Hierdie spesies word soms wel radikale genoem.
Organiese radikaleWysig
Die gevormde chlooratome het 'n [Ne]3s23p5-konfigurasie met een ongepaarde elektron. Hulle is dus (anorganiese) radikale. Radikale is dikwels taamlik reaktief en in hierdie mengsel kan hulle 'n waterstofatoom van 'n metaan molekuul vat. Dit het die vorming van 'n (organiese) metielradikaal tot gevolg.
Die gevormde metielradikaal is uiters reaktief. Hierdie is 'n algemene kenmerk van organiese radikale.
RekombinasieWysig
Organiese radikale het dikwels 'n kort lewensduur. Daar is gewoonlik volop rekombinasiereaksies, soos dié wat chlorometaan en etaan vorm.
In reaksies wat volgens 'n radikaalmeganisme verloop word daarom dikwels 'n mengsel van produkte gevorm.
|
<urn:uuid:03d5871d-7186-41be-a16e-a33c24d9b08a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Radikaal_(chemie)
|
2019-07-17T17:20:41Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00175.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999998
| false
|
Tuinroete
Die Tuinroete is 'n gebied langs die Kaapse suidkus van Suid-Afrika en een van die gewildste toeristebestemmings in die land. Dit strek van die historiese vissersdorp Hermanus in die Wes-Kaap tot by Jeffreysbaai in die Oos-Kaap. Bekende dorpe soos Mosselbaai, George, Knysna en Plettenbergbaai lê langs die Tuinroete.
Klimaat[wysig | wysig bron]
Die Tuinroete-gebied geniet 'n sagte seeklimaat met matige warm somers en gematigde tot verfrissend-koel winters. Die Tuinroete ontvang van die hoogste gemiddelde jaarlikse reënval in die land, wat veral tydens die winter deur die vogtige seewinde van die Indiese Oseaan ingestroom word.
Area[wysig | wysig bron]
Die gebied word begrens deur die Outeniekwa- en Tsitsikammaberge en die Indiese Oseaan. Die inheemse Outeniekwa- en Tsitsikammabosse spog met 'n unieke mengsel van Kaapse fynbos en bosse van die gematigde klimaatsone. Voetslaanpaaie en ander aktiwiteite lok 'n groot aantal eko-toeriste.
Nagenoeg driehonderd soorte voëls word in die Tuinroete-gebied aangetref, en hulle habitat wissel van fynbos tot bosgebied en vleie.
Tien natuurbewaringsgebiede beskerm die verskillende ekostelsels van die gebied asook sy groot rykdom aan seefauna soos sagte koraalriwwe, dolfyne, robbe en ander diere. 'n Aantal baaie langs die Tuinroete dien as 'kinderkamers' vir die bedreigde Suidelike noorkapper (walvis), wat hier in die winter en lente (van Julie tot Desember) kom kalf.
Alhoewel die meeste besoekers die Tuinroete met hulle motors verken, het hulle ook die laaste stoomgedrewe passasierstrein op die vasteland van Afrika tot hulle beskikking, die Outeniqua Choo-Tjoe. Die N2 nasionale pad strek deur die Tuinroete.
Mere[wysig | wysig bron]
Tussen George en Knysna is die mere gebied, daar is vier mere in die area: Groenvlei, Langvlei, Rondevlei en Swartvlei. By Knysna is die bekende strandmeer terwyl by Plettenbergbaai -oos van Knysna- ook 'n meer is waar die Keurboomsrivier uitmond. Die Swartvlei meer mond by Sedgefield uit in die see en het ontstaan toe die riviervallei deur die stygende seevlak oorweldig is, terwyl Rondevlei ontstaan het uit 'n kom wat deur die wind geskep en later deur water gevul is. Langvlei is 'n verdronke depressie tussen die duine.[1]
Sien ook[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Tuinroete.
- ( Toerisme-inligting oor ) Tuinroete op Wikivoyage
Provinsie Wes-Kaap | |
---|---|
Hoofstad: | |
Streke: | |
Grootste stede en dorpe: | |
Munisipaliteite: |
Beaufort-Wes | Bergrivier | Bitou | Breedevallei | Kaap Agulhas | Cederberg | Drakenstein | Eden | George | Hessequa | Kaapstad | Kannaland | Knysna | Laingsburg | Langeberg | Matzikama | Mosselbaai | Oudtshoorn | Overberg | Overstrand | Prins Albert | Saldanhabaai | Sentraal Karoo | Stellenbosch | Swartland | Swellendam | Theewaterskloof | Weskus | Witzenberg |
|
<urn:uuid:7b679278-60bf-42c1-8e09-44ce7d19912f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Tuinroete
|
2019-07-17T16:45:19Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00175.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999964
| false
|
Gebruikersbydraes
For Gabjacnl
- 00:09, 30 Januarie 2007 +1 Gebruiker:Gabjacnl
- 00:08, 30 Januarie 2007 -9 Gebruiker:Gabjacnl
- 00:08, 30 Januarie 2007 +9 Gebruiker:Gabjacnl
- 00:06, 30 Januarie 2007 +2 Gebruiker:Gabjacnl
- 00:03, 30 Januarie 2007 -4 Gebruiker:Gabjacnl
- 00:03, 30 Januarie 2007 +2 Gebruiker:Gabjacnl
- 00:03, 30 Januarie 2007 +3 Gebruiker:Gabjacnl
- 00:02, 30 Januarie 2007 -2 Gebruiker:Gabjacnl
- 00:01, 30 Januarie 2007 +26 N Gebruiker:Gabjacnl New page: {{babel-4|en|afr|nl|it-1}}
- 11:52, 27 Januarie 2007 +6 Napels →Klimaat
- 11:46, 27 Januarie 2007 +19 Lys van Suid-Afrikaanse musikante →M
- 22:08, 26 Januarie 2007 +11 k Johannesburg
- 21:59, 26 Januarie 2007 +10 Palermo
- 21:54, 26 Januarie 2007 +1 786 N Palermo New page: Palermo (Palermo in Italiaans, Palermu in Sisiliaans, Panormos in Grieks) is die hoofstad en regeringssetel van die autonome gebied Sisilië binne die Italiaanse Republiek. Die stad is ook...
- 21:34, 26 Januarie 2007 +110 Napels
- 21:29, 26 Januarie 2007 +825 Napels
- 22:57, 25 Januarie 2007 +10 Napels →Kulinêr
- 22:52, 25 Januarie 2007 +2 Napels →Besienswaardighede
- 22:50, 25 Januarie 2007 +9 Napels
- 22:45, 25 Januarie 2007 +50 Napels
- 22:42, 25 Januarie 2007 +23 Napels →Besienswaardighede
- 22:42, 25 Januarie 2007 +21 Napels →Besienswaardighede
- 22:40, 25 Januarie 2007 +945 Napels
- 22:35, 25 Januarie 2007 -1 Napels →Klimaat
- 22:33, 25 Januarie 2007 +477 Italië
- 22:29, 25 Januarie 2007 -15 Napels
- 22:28, 25 Januarie 2007 -12 Napels
- 22:27, 25 Januarie 2007 +30 Napels
- 22:23, 25 Januarie 2007 +2 319 Napels
- 21:58, 25 Januarie 2007 +559 Napels
- 21:46, 25 Januarie 2007 +239 Gebruikerbespreking:Alias
- 23:54, 24 Januarie 2007 -95 Napels
- 23:49, 24 Januarie 2007 -52 Napels
- 23:45, 24 Januarie 2007 +10 Napels
- 23:42, 24 Januarie 2007 +398 Napels
- 23:34, 24 Januarie 2007 -1 Napels
- 23:34, 24 Januarie 2007 -1 Napels
- 23:33, 24 Januarie 2007 +29 Napels
- 23:31, 24 Januarie 2007 +4 Napels →Ligging
- 23:31, 24 Januarie 2007 +173 Napels
- 23:28, 24 Januarie 2007 +4 Napels →Geskiedenis
- 23:27, 24 Januarie 2007 -3 Napels →Geskiedenis
- 23:25, 24 Januarie 2007 -1 063 Napels
- 23:23, 24 Januarie 2007 +1 235 Napels
- 23:22, 24 Januarie 2007 -929 Napels
- 23:22, 24 Januarie 2007 -14 Napels
- 23:19, 24 Januarie 2007 +944 Napels
- 23:16, 24 Januarie 2007 +17 Napels →Ligging
- 23:15, 24 Januarie 2007 +39 Napels →Verwysings
- 23:14, 24 Januarie 2007 +52 Napels
|
<urn:uuid:a6eb8cf9-664b-4d54-af5e-384adc32077a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Bydraes/Gabjacnl
|
2019-07-18T22:11:51Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00335.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.923159
| false
|
Hulp
Kategorie:Nedersettings in Maryland
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
Wikimedia Commons bevat media in verband met
Cities in Maryland
.
Bladsye in kategorie "Nedersettings in Maryland"
Die volgende 2 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 2.
A
Annapolis
B
Baltimore
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorie:Nedersettings_in_Maryland&oldid=1150425
"
Kategorieë
:
Maryland
Nedersettings in die Verenigde State van Amerika
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Ander projekte
Wikimedia Commons
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Wikidata-item
Ander tale
Aragonés
العربية
مصرى
Беларуская
Беларуская (тарашкевіца)
Български
Brezhoneg
Bosanski
Català
کوردی
Čeština
Cymraeg
Dansk
Deutsch
Ελληνικά
English
Esperanto
Español
Eesti
Euskara
فارسی
Suomi
Føroyskt
Français
Gaeilge
Galego
עברית
Kreyòl ayisyen
Magyar
Interlingua
Bahasa Indonesia
Ido
Íslenska
Italiano
日本語
ქართული
Қазақша
한국어
Latina
Lietuvių
Latviešu
Македонски
മലയാളം
मराठी
Norsk nynorsk
Norsk
Ирон
Polski
Português
Română
Русский
Scots
Srpskohrvatski / српскохрватски
Simple English
Slovenčina
Slovenščina
Shqip
Српски / srpski
Svenska
ไทย
Türkçe
Українська
اردو
Oʻzbekcha/ўзбекча
Tiếng Việt
Winaray
中文
Bân-lâm-gú
Wysig skakels
Die bladsy is laas op 16 Maart 2013 om 05:45 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:7cc1adeb-ab78-4f8c-917d-69560b87ac19>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Nedersettings_in_Maryland
|
2019-07-20T03:14:53Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526408.59/warc/CC-MAIN-20190720024812-20190720050812-00495.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.985115
| false
|
Deelfontein
Deelfontein | |
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Suid-Afrika |
---|---|
Provinsie | Noord-Kaap |
Distriksmunisipaliteit | Pixley ka Seme |
Plaaslike Munisipaliteit | Emthanjeni |
Tydsone | SAST (UTC+2) |
Deelfontein is klein nedersetting in die Noord-Kaap, Suid-Afrika. Die nedersetting is primêr ontwikkel om die spoorweë van diens te wees, weens sy goeie watervoorsiening vir stoomlokomotiewe gedurende die vorige eeu. Tans is dit slegs 'n spoorweghalte op die Kaapstad-Johannesburg spoorlyn. Die naaste groot dorpe is De Aar en Richmond.
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Gedurende 1889 het Elias Adamstein, 'n immigrant uit Litaue, 'n hotel aan die westekant van die platform by Deelfonteinhalte gebou. Adamstein het 'n fortuin uit die verkoop van volstruisvere gemaak en het homself as 'n mededinger van Douglas Logan gevestig, wat onder andere Matjiesfontein langs die spoorlyn gebou het. Tien jaar later, tydens die Tweede Vryheidsoorlog, het die Britte 'n voorraadbasis, militêre hospitaal en 'n aansterkkamp hier gevestig. Adamstein het toe sy hotel Yeomanry genoem. Daar is 'n militêre begraafplaas van hele paar honderd Britse soldate hier.
Sien ook[wysig | wysig bron]
Bron[wysig | wysig bron]
Britstown | De Aar | |||
Hanover | ||||
Deelfontein | ||||
Victoria-Wes | Merriman | Richmond |
|
<urn:uuid:3064b9f1-2258-4adb-a442-ba4eddbc1b6d>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Deelfontein
|
2019-07-21T11:27:17Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00095.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999783
| false
|
Verwante veranderings
Jump to navigation
Jump to search
Tik 'n bladsynaam om veranderinge aan bladsye te sien wat daarvan of daarheen skakel. (Om inskrywings van 'n kategorie te sien, tik Kategorie:Naam van kategorie). Veranderinge aan bladsye op u dophoulys word in vetdruk aangedui.
Lys van afkortings:
- N
- Met die wysiging is 'n nuwe bladsy geskep. (sien ook die lys van nuwe bladsye)
- k
- Hierdie is 'n klein wysiging
- b
- Hierdie wysiging is deur 'n bot gemaak
- D
- Wikidata-wysiging
- (±123)
- Bladsy is met die aantal grepe gewysig
|
<urn:uuid:c1c65361-415b-413d-b29f-962617689d6f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Heinrich_Himmler
|
2019-07-23T22:33:22Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00415.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999999
| false
|
Bart Simpson
Bart Simpson | |
Bart Simpson met sy familie
Skepping | |
---|---|
Eerste verskyning | Good Night (1987) Simpsons Roasting on an Open Fire (1989) |
Geskep deur | Matt Groening |
Stem | Nancy Cartwright |
Inligting | |
Ander name | Bartholomew JoJo "Bart" Simpson |
Spesie | Mens |
Geslag | Manlik |
Beroep | 4de graad student aan Springfield Laerskool |
Ander familie | Ouers: Homer en Marge Susters: Lisa en Maggie Tannies: Patty en Selma Bouvier Grootouers: Abe en Mona Simpson, Jacqueline en Clancy Bouvier |
Nasionaliteit | Verenigde State |
Bartholomew JoJo "Bart" Simpson (uitgespreek "Baart") (10 jaar oud) is 'n geanimeerde tekenprentkarakter in die televisiereeks The Simpsons. Hy is die oudste kind en enigste seun van Homer en Marge Simpson en broer van Lisa en Maggie. Bart is een van die mees bekende tekenprentkarakters ter wêreld. In teenstelling met die ander The Simpsons-familielede is Bart nie na een van Matt Groening, die skepper van die program, se familielede genoem nie. Sy naam is egter 'n anagram, afgelei van brat.
Bronne[wysig | wysig bron]
- ( Richmond, Ray; Antonia Coffman (1997). The Simpsons: A Complete Guide to our Favorite Family. Harper Collins Publishers. ) ISBN 0-00-638898-1. Aanhaling gebruik verouderde parameter
|coauthors=
(help) - ( Planet Simpson: How a Cartoon Masterpiece Documented an Era and Defined a Generation deur Chris Turner. ) ISBN 0-679-31318-4.
|
<urn:uuid:390a03ca-ca05-43c0-88bd-d73cc6a4cb67>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bart_Simpson
|
2019-07-16T12:41:26Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00031.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.988593
| false
|
Bespreking:Simon Oakland
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Simon Oakland-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:cc1cc0a7-bcf8-43fb-8484-fd825e6e3cc8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Simon_Oakland
|
2019-07-16T12:30:18Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00031.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999987
| false
|
Boekbronne
Jump to navigation
Jump to search
Biblioteke
Suid-Afrika:
- Soek die boek in die Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika se katalogus
- Soek die boek in die SEALS Konsortium se biblioteek
- Soek die boek in die Universiteit van Suid-Afrika se biblioteek
- Soek die boek in die Universiteit van die Witwatersrand se biblioteek
- Soek die boek in die Kaapse Hoër Onderwys Konsortium se biblioteek
Wêreldwyd:
- Soek die boek deur WorldCat in jou plaaslike biblioteek se katalogus
Boekwinkels
Suid-Afrika:
Ander lande:
|
<urn:uuid:bf558791-e9ac-45ae-8beb-d63fd8fc979f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Boekbronne/0-8018-5655-8
|
2019-07-16T12:35:33Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00031.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999935
| false
|
Boekbronne
Jump to navigation
Jump to search
Biblioteke
Suid-Afrika:
- Soek die boek in die Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika se katalogus
- Soek die boek in die SEALS Konsortium se biblioteek
- Soek die boek in die Universiteit van Suid-Afrika se biblioteek
- Soek die boek in die Universiteit van die Witwatersrand se biblioteek
- Soek die boek in die Kaapse Hoër Onderwys Konsortium se biblioteek
Wêreldwyd:
- Soek die boek deur WorldCat in jou plaaslike biblioteek se katalogus
Boekwinkels
Suid-Afrika:
Ander lande:
|
<urn:uuid:d5816492-8737-4311-b5c4-5822152463e8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Boekbronne/059301667X
|
2019-07-16T12:39:30Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00031.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999935
| false
|
Andrew Carnegie
Andrew Carnegie ([kɑrˈneɪɡi], maar meestal uitgespreek as [ˈkɑrnɨɡi]; (* 25 November 1835 in Dunfermline, Skotland; † 11 Augustus 1919 in Lenox, Massachusetts, Verenigde State) was 'n Skots-Amerikaanse nyweraar wat 'n leidende rol by die grootskaalse uitbreiding van die Amerikaanse staalbedryf in die laat 19de eeu gespeel het. Hy het die meeste van sy geld weggegee en was een van die belangrikste filantrope van sy tyd.[1]
Carnegie het in 1848 saam met sy ouers na die Verenigde State geëmigreer en sy loopbaan as werker in 'n katoenspinnery begin. Later is hy deur 'n telegraafmaatskappy aangestel waar hy in sy loopbaan gevorder het. Hy het in die 1870's Pittsburgh se Carnegie Steel Company gestig en uitgebou. Hierdie maatskappy was in die 1890's die grootste en mees winsgewende industriële onderneming ter wêreld. Carnegie het dit in 1901 vir $480 miljoen aan J.P. Morgan verkoop wat dit met Elbert H. Gray se Federal Steel Company en 'n aantal kleiner maatskappye saamgesmelt het tot U.S. Steel.
Dikwels word na Carnegie as die tweede rykste man in die geskiedenis ná John D. Rockefeller verwys. Naas sy telegraafmaatskappy het hy sy belange tot in die 1860's uitgebrei na spoorweë, slaapwaens, brûe en olieboortorings.
Met die fortuin, wat hy in dié bedrywe gemaak het, het hy onder meer Carnegie Hall laat bou en het hom later tot filantropie en onderwys gewend om die wêreldvrede te bewaar en die stigting van biblioteke, onderwys en wetenskaplike navorsing te bevorder. Hy het instellings soos die Carnegie Corporation of New York, die Carnegie Endowment for International Peace, die Carnegie Institution of Washington, die Carnegie Mellon-universiteit en die Carnegie-museums te Pittsburgh gestig.
Carnegie het die meeste van sy geld aan die stigting van biblioteke, skole en universiteite in die Verenigde State, die Verenigde Koninkryk, Kanada en ander lande asook 'n pensioenfonds vir sy personeel bestee.
VerwysingsWysig
- HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, ISBN 978-1-77578-243-8
|
<urn:uuid:687555f6-c8f6-4735-b36e-53898a8bdc32>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Andrew_Carnegie
|
2019-07-17T17:25:08Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00199.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999962
| false
|
Gebruikersbydraes
Vir 2A02:1812:142D:F800:B56A:4FB6:82CF:213 (bespreking | blokkeer-logboek | oplaaie | logboeke | misbruiklogboek)
- 12:59, 4 November 2016 (verskil | geskiedenis) . . (+6) . . N Sjabloon:Welkom (Nuwe bladsy geskep met 'Welkom') (laaste wysiging)
- 12:59, 4 November 2016 (verskil | geskiedenis) . . (+10) . . N Gebruikerbespreking:What here area team (Nuwe bladsy geskep met '{{Welkom}}') (laaste wysiging)
- 12:54, 4 November 2016 (verskil | geskiedenis) . . (+51) . . Niesiklopedia:Sandput
- 12:53, 4 November 2016 (verskil | geskiedenis) . . (+146) . . Niesiklopedia:Geselshoekie
- 12:51, 4 November 2016 (verskil | geskiedenis) . . (+11) . . God (laaste wysiging)
|
<urn:uuid:e25557dc-0bd2-4486-af4f-2c42248d5af0>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.oncyclopedia.org/wiki/Spesiaal:Bydraes/2A02:1812:142D:F800:B56A:4FB6:82CF:213
|
2019-07-21T10:48:22Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00119.warc.gz
|
by-nc-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-nc-sa",
"by-nc-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.994651
| true
|
Bespreking:Hiernamaals
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Hiernamaals-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
Vertaling[wysig bron]
SpesBona, ek het die stuk oor die Abrahamitiese gelowe uit ander artikels vertaal, want die stuk daaroor in en:Afterlife was nie vir my baie duidelik of samehanganed nie. Burgert (kontak) 13:20, 19 November 2018 (UTC)
- Eina, ek sien. Vir Meksiko het ek dit destyds ook só gedien, en bygewerk met inleiding uit ander bronne. Van die afdelings is vertalings van die inleidings uit ooreenstemmende artikels. Myns insiens is hierdie 'n goeie kandidaat vir ons voorblad. Dis hoekom my vingers juk. Dalk is my taalgebruik goed genoeg? Groete. -- SpesBona 13:30, 19 November 2018 (UTC)
|
<urn:uuid:5d4ca068-2075-4537-847c-99c2f6ac9b3e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Hiernamaals
|
2019-07-21T11:31:02Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00119.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999996
| true
|
Buffy Dee
Jump to navigation
Jump to search
Buffy Dee | |
Geboortenaam | Anthony DeSantolo |
---|---|
Geboorte | 15 September 1923 |
Nasionaliteit | Amerikaans |
Beroep(e) | Akteur |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Buffy Dee (* 15 September 1923, † 1995) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Lady Ice (1973), Mako: The Jaws of Death (1976), Go for It (1983), en Miami Supercops (1985).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1973: Lady Ice
- 1976: Mako: The Jaws of Death
- 1983: Go for It
- 1985: Miami Supercops
|
<urn:uuid:de634fd0-9e35-4ba4-9c0c-ca94fcf95034>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Buffy_Dee
|
2019-07-21T11:27:24Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00119.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.968424
| false
|
Camelot
Camelot (soms as Camelat geskryf) is volgens ou legendes die kasteel waar koning Arthur en sy ridders gewoon het. In fiksie oor die Middeleeue regeer Arthur vanaf Camelot oor Skotland en hou hy feeste by sy ronde tafel. Die ronde tafel, wat geen bene of kop het nie, simboliseer goeie koningskap, omdat elke ridder wat daar sit 'n gelyke plek gehad het. Baie interessant is die posisie wat Arthur by die Tafelronde inneem: hy is die primus inter pares, die eerste onder gelykes.
Die ligging van Camelot is onbekend en dit is nie duidelik of die plek ooit bestaan het nie. Sommige mense glo dit was in Somerset, in die suidweste van Engeland gewees. In die literatuur staan dit as ’n beeldskone, magiese en vreedsame plek bekend.[1]
Deesdae word daar dikwels aangeneem dat Camelot die enigste legendariese skuiling van koning Arthur was. In Middeleeuse tekste sou sy kasteel in 'n ander stad wees, moontlik in Carleon. Camelot word vir die eerste keer in reël 34 van Chrétien de Troyes se Lancelot genoem (12de eeu). Camelot kom egter nie in alle manuskripte van die tyd voor nie. In Vulgate Cycle (13de eeu) word Camelot die belangrikste woonplek van Arthur genoem.[2]
In Afrikaans bestaan daar verskeie oorvertellings van die Artus- of Arthur-legendes. Die volledigste is dié deur die bekende skrywer André P. Brink, wat onder die titel Koning Arthur en sy Ridders van die Ronde Tafel in 1968 gepubliseer is.
Camelot in moderne kultuur[wysig | wysig bron]
- The Lady of Shalott (gedig, 1832) en The Lady of Shalott (skildery, 1888) is hierop gebaseer
- Camelot, 'n mus
- iekblyspel oor die legende, oorspronklik uit 1960
- Camelot, 'n Amerikaanse film uit 1967, op die musiekblyspel gebaseer
- Die koninkryk Camelot kom gereeld in seisoen 5 van die fantasiereeks Once Upon a Time voor.
Verwysings[wysig | wysig bron]
Sien ook[wysig | wysig bron]
Bron[wysig | wysig bron]
- KENNIS, vol 6, 1980, bl. 1049-1051, ISBN 0 7981 0828 2
|
<urn:uuid:f5f66630-1d43-42bd-bf7d-5dde4aa35a57>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Camelot
|
2019-07-21T11:08:17Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00119.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99999
| false
|
Nathalie Emmanuel
Nathalie Emmanuel | |
Geboortenaam | Nathalie Joanne Emmanuel |
---|---|
Geboorte | 2 Maart 1989 |
Nasionaliteit | Engels |
Beroep(e) | Aktrise |
Aktiewe jare | 2006–nou |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Nathalie Emmanuel (gebore 2 Maart 1989) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Maze Runner: The Scorch Trials (2015), Furious 7 (2015), en Maze Runner: The Death Cure (2018), en in die televisiereeks Game of Thrones (2011).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 2012: Twenty8k
- 2015: Maze Runner: The Scorch Trials
- 2015: Furious 7
- 2018: Maze Runner: The Death Cure
- 2018: Holly Slept Over
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 2006: Wall Street Warriors
- 2009: Hollyoaks: The Morning After the Night Before
- 2011: Game of Thrones
Video's[wysig | wysig bron]
- 2015: Furious 7: Back to the Starting Line
- 2015: Furious 7: Flying Cars
- 2015: Furious 7: Snatch and Grab
|
<urn:uuid:59a384b0-5001-4805-934c-f189ec320e0f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Nathalie_Emmanuel
|
2019-07-21T10:54:08Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00119.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.961999
| false
|
Nievaatplant
Nievaatplant | ||||
---|---|---|---|---|
'n Thallose lewermos, Lunularia cruciata | ||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||
Afdelings | ||||
Nievaatplante is 'n algemene term vir die plante, insluitend groenalge, waarby 'n vaatstelsel (xileem en floëem) ontbreek. By gebrek aan hierdie besondere weefsels, beskik 'n aantal nievaatplante wel oor spesiaal aangepaste weefsel vir die vervoer van water.[1]
Nievaatplante het geen wortels of stamme nie, aangesien dié strukture deur vaatweefsel gedefinieer word. Die lobbe (geronde dele) van lewermosse kan wel na blare lyk, maar dit is nie ware blare nie, aangesien dit geen xileem of floëem bevat nie. Soortgelyk beskik mosse en alge ook nie oor sodanige weefsels nie.[1]
Nievaatplantgroepe[wysig | wysig bron]
Die term nievaatplant word nie meer in wetenskaplike benaming bebruik nie. Nievaatplante sluit twee onderskeibare, verwante groepe in:
- Briofiete - die Bryophyta (mosse), die Hepaticophyta (lewermosse), en die Anthocerotophyta (horingblad). By hierdie groepe is die haploïede gametofiete die primêre plante, terwyl die diploïedegedeelte slegs aan die sporofiet, wat uit 'n steel en sporangium bestaan, geheg is. Omdat watergeleidende weefsel by hierdie plante ontbreek, kan hulle nie tot die strukturele kompleksiteit en grootte van meeste vaatplante ontwikkel nie.
- Alge - veral groenalge. Onlangse ondersoeke het aangetoon dat die alge in werklikheid uit verskeie onverwante groepe bestaan. Dit blyk dat gedeelde eienskappe soos 'n waterhabitat en fotosintese misleidende aanduiders van 'n naverwantskap was. Slegs die groenalge word steeds as familie van die plante beskou.
Beide hierdie groepe word by tye as "laerplante" beskryf; die term "laer-" verwys na die plante se status as die vroegste plante wat sou ontwikkel het. Die term is egter nie eksak nie, aangesien dit dikwels ook gebruik word om sommige vaatplante, naamlik die varings en varingverwante plante aan te dui.
In die verlede het die term "nievaatplant" alle alge ingesluit en soms ook die swamme.[2] Vandag word erken dat hierdie groepe nie naverwant is aan plante nie en dat hulle biologies baie van plante verskil.
|
<urn:uuid:9817fee6-5a37-4fc6-a4f3-a94353ee95d0>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Nievaatplant
|
2019-07-21T11:20:56Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00119.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999993
| false
|
Pentium 4
Die oorspronklike Pentium 4, kodenaam "Willamette", se verwerkingspoed was 1.4 en 1.5 GHz en is vrygestel in November 2000. In teenstelling met die Pentium II, die Pentium III, en die verskeie Celeron verwerkers, is niks oorgeneem van die Pentium Pro ontwerp nie. Elke eienskap is van nuuts af aan ontwerp.
Dit was vir baie 'n verrassing toe die Pentium 4 nie op die ou P6-ontwerp verbeter het in enigeen van die twee sleutelmaatstawe van werkverrigting nie: heelgetalprosesseringspoed en dryfpuntwerkverrigting. Dit het eerder die tradisionele werkverrigting opgeoffer om hoë klokspoed en SSE-werkverrigting te wen.
|
<urn:uuid:72791871-ef58-47d4-b8aa-12705fa809e3>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Pentium_4
|
2019-07-21T11:19:32Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00119.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999938
| false
|
Rewolusie
- Vir die musiekgroep, sien Revolusie (musiekgroep).
'n Rewolusie (ook gespel revolusie) is 'n skielike en radikale omslag of verandering. Dit is daarmee die teenhanger van ewolusie (of evolusie), wat 'n geleidelike verandering is. Die verandering kan na 'n plotselinge verandering in die sosiale of politieke instellings verwys, maar kan ook na groot kulturele of ekonomiese omslae verwys. Die term self kom oorspronklik uit die astronomie, waar mense dit gebruik het as "omwenteling van hemelliggame". Die term het tydens die Franse Rewolusie gebruiklik geword.
In die politiek word met "rewolusie" gewoonlik die afsetting van 'n magshebber of regering en/of 'n plotselinge verandering van politieke verhoudinge en politieke stelsels bedoel. 'n Geweldlose rewolusie word 'n fluweelrewolusie genoem. 'n Rewolusie wat 'n wysiging van heerser behels, maar nie een van stelsel nie, heet ook wel 'n paleisrewolusie.
Tipes[wysig | wysig bron]
Daar is baie verskillende tipologieë van rewolusies in die sosiale wetenskap en letterkunde. Alexis de Tocqueville onderskei tussen;
• politieke rewolusies, skielike en gewelddadige rewolusies wat nie net 'n nuwe politieke stelsel wil vestig nie, maar om ook 'n hele samelewing te transformeer;
• pre-kapitalistiese
• vroeë bourgeois,
• bourgeois,
• bourgeois-demokratiese,
• vroeë proletariese
• sosialistiese
Charles Tilly, 'n moderne geleerde van rewolusies, onderskei tussen;
• staatsgreep ('n bo na onder oorname van mag)
• opstand, en
• "Groot Rewolusie" ('n rewolusie wat ekonomiese en sosiale strukture sowel as politieke instellings transformeer, soos die Franse Rewolusie van 1789, Russiese Rewolusie van 1917, of Islamitiese Rewolusie van Iran).[3][4]
Mark Katz[5] het ses soorte rewolusies geïdentifiseer;
• landelike rewolusie
• stedelike rewolusie
• Coup d'etat, b.v. Egipte, 1952
• Rewolusie van bo, bv. Mao Zedong se groot sprong vorentoe van 1958
• Rewolusie van buite, bv. die geallieerde invalle van Italië, 1944 en Duitsland, 1945.
• Omwenteling deur osmose, bv. die geleidelike Islamisering van verskeie lande.
Hierdie kategorieë is nie onderling uitsluitend nie; die Russiese rewolusie van 1917 het met die stedelike rewolusie begin om die Tsaar te ontroon, gevolg deur 'n landelike revolusie, gevolg deur die Bolsjewistiese staatsgreep in November. Katz het ook rewolusies soos volg kruisgeklassifiseer;
• Aspirant rewolusies, wat die Sentrale rewolusie volg
• Ondergeskikte of marionetrewolusies
'n Verdere dimensie aan Katz se tipologie[7] is dat rewolusies teen (anti-monargie, anti-diktatoriaal, anti-kommunistiese, anti-demokratiese) of vir (pro-fascisme, pro-kommunisme, pro-nasionalisme, ens.) is. In die laaste geval is 'n oorgangstydperk dikwels nodig om te besluit oor die rigting wat geneem is.
Ander vorme van rewolusie, geskep vir ander tipologieë, sluit in die sosiale rewolusies; proletariese of kommunistiese rewolusies (geïnspireer deur die idees van marxisme wat daarop gemik is om kapitalisme met kommunisme te vervang); mislukte of gestaakte rewolusies (rewolusies wat nie mag verkry ná tydelike oorwinnings of grootskaalse mobilisasie nie); of gewelddadige versus nie-gewelddadige rewolusies.
Die term rewolusie is ook gebruik om omvattende veranderinge buite die politieke sfeer aan te dui. Sulke omwentelinge word gewoonlik erken as die transformasie in die samelewing, kultuur, filosofie en tegnologie veel meer as politieke stelsels; hulle staan dikwels bekend as sosiale rewolusies.[8] Sommige kan wêreldwyd wees, terwyl ander beperk is tot enkele lande. Een van die klassieke voorbeelde van die gebruik van die woord revolusie in die konteks is die Industriële Rewolusie, of die Kommersiële Rewolusie. Let daarop dat sulke rewolusies ook die "stadige rewolusie" definisie van Tocqueville pas.[9] 'n Soortgelyke voorbeeld is die Digitale Rewolusie.
Politieke en sosio-ekonomiese rewolusies[wysig | wysig bron]
Die woord "rewolusie" word meestal gebruik om 'n verandering in sosiale en politieke instellings aan te dui.[10][11][12] Jeff Goodwin gee twee definisies van 'n rewolusie. Eerstens, 'n breë een, insluitend enige en alle gevalle waarin 'n staat of 'n politieke regime omvergewerp word en sodoende deur 'n populêre beweging op 'n onreëlmatige, buitekonstitusionele en / of gewelddadige manier verander word. Tweedens, 'n beperkte een waarin rewolusies nie net massamobilisering en regimeverandering behels nie, maar ook min of meer vinnige en fundamentele sosiale, ekonomiese en / of kulturele verandering, gedurende of kort ná die stryd om staatsmag.[13] Jack Goldstone definieer 'n rewolusie as 'n poging om die politieke instellings en die regverdigings vir politieke gesag in die samelewing te transformeer, gepaardgaande met formele of informele massamobilisering en nie-geïnstitusionaliseerde aksies wat owerhede ondermyn.[14]
Politieke en sosio-ekonomiese rewolusies word in baie sosiale wetenskappe, veral sosiologie, politieke wetenskap en geskiedenis bestudeer. Onder die voorste geleerdes in daardie gebied was of is Crane Brinton, Charles Brockett, Farideh Farhi, John Foran, John Mason Hart, Samuel Huntington, Jack Goldstone, Jeff Goodwin, Ted Roberts Gurr, Fred Halliday, Chalmers Johnson, Tim McDaniel, Barrington Moore, Jeffery Paige, Vilfredo Pareto, Terence Ranger, Eugen Rosenstock-Huessy, Theda Skocpol, James Scott, Eric Selbin, Charles Tilly, Ellen Kay Trimberger, Carlos Vistas, John Walton, Timothy Wickham-Crowley, en Eric Wolf.[15]
Wetenskaplikes van rewolusies, soos Jack Goldstone, onderskei vier huidige generasies van wetenskaplike navorsing wat handel oor rewolusies.[14] Die geleerdes van die eerste generasie, soos Gustave Le Bon, Charles A. Ellwood, of Pitirim Sorokin, was hoofsaaklik beskrywend in hul benadering, en hul verduidelikings van die verskynsels van rewolusies was gewoonlik verwant aan sosiale sielkunde, soos Le Bon se massapsigologie teorie.[10]
Tweede generasie teoretici het gepoog om gedetailleerde teorieë te ontwikkel oor waarom en wanneer rewolusies ontstaan, gegrond op meer komplekse sosiale gedragsteorieë. Hulle kan in drie belangrike benaderings verdeel word: sielkundige, sosiologiese en politieke.[10]
Die werke van Ted Robert Gurr, Ivo K. Feierbrand, Rosalind L. Feierbrand, James A. Geschwender, David C. Schwartz en Denton E. Morrison val in die eerste kategorie. Hulle het teorieë oor kognitiewe sielkunde en frustrasie-aggressieteorie gevolg en die oorsaak van rewolusie in die gemoedstoestand van die massas gesien. Terwyl hulle verskil in hul benadering oor wat presies veroorsaak het dat die mense opstandig raak (bv. modernisering, resessie, of diskriminasie), het hulle ooreengekom dat die primêre oorsaak van rewolusie die wydverspreide frustrasie met sosio-politieke situasie was.
Die tweede groep, saamgestel uit akademici soos Chalmers Johnson, Neil Smelser, Bob Jessop, Mark Hart, Edward A. Tiryakian en Mark Hagopian, volg in die voetspore van Talcott Parsons en die strukturele funksionalistiese teorie in sosiologie. Hulle beskou die samelewing as 'n stelsel in ewewig gesien tussen verskillende hulpbronne, eise en substelsels (politieke, kulturele, ens). Soos in die sielkundige skool het hulle verskil in hul definisies van wat onewewigtigheid veroorsaak, maar het ooreengekom dat dit 'n toestand is van 'n ernstige ongelykheid wat verantwoordelik is vir rewolusies.
Ten slotte het die derde groep, waaronder skrywers soos Charles Tilly, Samuel P. Huntington, Peter Ammann en Arthur L. Stinchcombe die pad van die politieke wetenskap gevolg en gekyk na pluralistiese teorie en belangegroep-konflikteorie. Hierdie teorieë sien gebeurtenisse as uitkomste van 'n magstryd tussen mededingende belangegroepe. In so 'n model gebeur rewolusies wanneer twee of meer groepe nie binne 'n normale besluitnemingsproses tradisioneel in 'n gegewe politieke stelsel tot 'n ooreenkoms kan kom nie, en terselfdertyd genoeg hulpbronne het om mag aan te wend om hul doelwitte na te streef.
Die tweede generasie teoretici het die ontwikkeling van die rewolusies gesien as 'n tweestap proses; Eerstens, sommige veranderinge veroorsaak dat die huidige situasie anders is as die verlede; Tweedens skep die nuwe situasie 'n geleentheid vir 'n rewolusie. In daardie situasie is 'n gebeurtenis wat in die verlede nie voldoende sou wees om 'n rewolusie te veroorsaak nie (byvoorbeeld 'n oorlog, 'n oproer, 'n slegte oes), nou voldoende. As owerhede egter bewus is van die gevaar, kan hulle steeds 'n rewolusie deur hervorming of onderdrukking voorkom.
Baie sulke vroeë studies van rewolusies was geneig om op vier klassieke gevalle te konsentreer: bekende en onkontroversiële voorbeelde wat feitlik alle definisies van rewolusies pas, soos die Glorieryke Rewolusie (1688), die Franse Rewolusie (1789-1799), die Russiese Rewolusie van 1917, en die Chinese Rewolusie (ook bekend as die Chinese Burgeroorlog) (1927-1949). In sy The Anatomy of Revolution het die Harvard-historikus, Crane Brinton, egter gefokus op die Engelse Burgeroorlog, die Amerikaanse Rewolusie, die Franse Rewolusie en die Russiese Rewolusie.
Mettertyd het geleerdes honderde ander gebeure as rewolusies begin ontleed en verskille in definisies en benaderings het nuwe definisies en verduidelikings tot gevolg gehad. Die teorieë van die tweede generasie is gekritiseer vir hul beperkte geografiese omvang, probleme in empiriese verifikasie, asook dat hulle sommige spesifieke rewolusies kan verduidelik, het hulle nie verduidelik waarom rewolusies nie in ander samelewings in baie soortgelyke situasies plaasgevind het nie.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Roger Boesche, Tocqueville's Road Map: Methodology, Liberalism, Revolution, and Despotism, Lexington Books, 2006, ISBN 0-7391-1665-7, p.86
- J. Topolski, "Rewolucje w dziejach nowożytnych i najnowszych (xvii-xx wiek)", Kwartalnik Historyczny, LXXXIII, 1976, 251-67
- Charles Tilly, ''European Revolutions, 1492-1992, Blackwell Publishing, 1995, ISBN 0-631-19903-9, Google Print, p.16
- Bernard Lewis Geargiveer 29 April 2007 op Wayback Machine, "Iran in History", Moshe Dayan Center, Tel Aviv University
- Mark N Katz, Revolutions and Revolutionary Waves, St Martin's Press, 1997, bl.4
- Mark N Katz, Revolutions and Revolutionary Waves, St Martin's Press, 1997, bl.13
- Mark N Katz, Revolutions and Revolutionary Waves, St Martin's Press, 1997, bl.12
- Irving E. Fang, A History of Mass Communication: Six Information Revolutions, Focal Press, 1997, ISBN 0-240-80254-3, bl. xv
- Murray, Warwick E. Geographies of Globalization. Routledge, 2006, ISBN 0-415-31800-9. bl.226
- Jack Goldstone, "Theories of Revolutions: The Third Generation, World Politics 32, 1980:425-53
- John Foran, "Theories of Revolution Revisited: Toward a Fourth Generation", Sociological Theory]] 11, 1993:1-20
- Clifton B. Kroeber, "Theory and History of Revolution, Journal of World History 7.1, 1996: 21-40
- Goodwin, bl.9.
- Jack Goldstone, "Towards a Fourth Generation of Revolutionary Theory", Annual Review of Political Science 4, 2001:139-87
- Jeff Goodwin, No Other Way Out: States and Revolutionary Movements, 1945-1991. Cambridge University Press, 2001, p.5
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. |
Sien ook[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Revolutions. |
|
<urn:uuid:595120c7-d5d0-4766-bf70-88714b797b62>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Rewolusie
|
2019-07-21T11:40:43Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00119.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999518
| false
|
Rose Abdoo
Jump to navigation
Jump to search
Rose Abdoo | |
Geboorte | 28 November 1962 |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Beroep(e) | Aktrise |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Rose Abdoo (gebore 28 November 1962) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente My Best Friend's Wedding (1997), Good Night, and Good Luck. (2005), en Bad Teacher (2011), en in die televisiereeks Gilmore Girls (2000).
Inhoud
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1997: My Best Friend's Wedding
- 2005: Good Night, and Good Luck.
- 2011: Bad Teacher
- 2017: Chicanery
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 1993: Johnny Bago
- 1995: Pride & Joy
- 2000: Gilmore Girls
- 2014: Garfunkel and Oates
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 2007: Nurses
Video's[wysig | wysig bron]
- 2004: That's So Raven: Supernaturally Stylish
- 2006: That's So Raven: Raven's Makeover Madness
|
<urn:uuid:ad35ef47-c9ac-45ba-9c53-0f13e649e251>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Rose_Abdoo
|
2019-07-21T11:24:19Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00119.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.966982
| false
|
Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/27 September
Jump to navigation
Jump to search
- 1666 – Cornelis van Quaelberg volg Zacharias Wagenaer op as die derde kommandeur van die Kaap die Goeie Hoop.
- 1862 – Geboortedag van generaal Louis Botha, voormalige eerste minister van die Unie van Suid-Afrika.
- 1905 – Albert Einstein publiseer 'n artikel oor die verhouding tussen massa en energie, wat aangedui word deur die vergelyking E=mc2.
- 1988 – Onder leiding van Aung San Suu Kyi word die National League for Democracy in Birma gestig.
- 1992 – In reaksie op die aankondiging van 'n ooreenkoms tussen president FW de Klerk en Nelson Mandela, kondig Mangosuthu Buthelezi, leier van die Inkatha-Vryheidsparty, aan dat sy party die grondwetsamesperkings in Suid-Afrika sou boikot.
|
<urn:uuid:2977a6d9-a1af-4007-8adb-62ea4f533c4f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Uitgesoekte_herdenkings/27_September
|
2019-07-21T11:32:20Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00119.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998404
| false
|
Suidelike geelkuifpikkewyn
Die suidelike geelkuifpikkewyn (Eudyptes chrysocome) is 'n seevoël wat redelik seldsaam is aan die kus van Suid-Afrika. Die voël is 45 – 55 cm groot en weeg 2 – 3 kg. Dit het 'n kenmerkende goue kuif. In Engels staan die voël bekend as Southern rockhopper penguin.
Suidelike geelkuifpikkewyn | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Volwasse Suidelike geelkuifpikkewyn | ||||||||||||||||
Bewaringstatus | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||
Eudyptes chrysocome (J.R.Forster, 1781) | ||||||||||||||||
Subspesies | ||||||||||||||||
Sien teks:
Sinonieme | ||||||||||||||||
Aptenodytes chrysocome J.R.Forster, 1781 |
Inhoud
FotogaleryWysig
Kolonie op Saunders-eiland in die Falkland-eilande.
Sien ookWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Eudyptes chrysocome. |
BronWysig
VerwysingsWysig
- BirdLife International (2012). "Eudyptes chrysocome". IUCN Rooilys van Bedreigde Spesies. Weergawe 2012.1. Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur. Besoek op 16 Julie 2012.
|
<urn:uuid:5f485d7f-7a54-4601-882a-5fe6cf014a12>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Geelkuifpikkewyn
|
2019-07-17T16:42:40Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00223.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.990382
| false
|
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.