text
string | id
string | dump
string | url
string | date
string | file_path
string | license_abbr
string | license_version
string | license_location
string | license_in_head
bool | license_in_footer
bool | potential_licenses
dict | license_parse_error
bool | license_disagreement
bool | language_script
string | language
string | language_score
float64 | found_in_fw
bool |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Lêer:Ngv design, alvar aalto, armchair 41, 1930.JPG
Jump to navigation
Jump to search
Oorspronklike lêer (1 482 × 1 705 piksels, lêergrootte: 1,32 MG, MIME-tipe: image/jpeg)
Lêergeskiedenis
Klik op die datum/tyd om te sien hoe die lêer destyds gelyk het.
Datum/Tyd | Duimnaelskets | Dimensies | Gebruiker | Opmerking | |
---|---|---|---|---|---|
huidig | 11:11, 25 Maart 2009 | 1 482 × 1 705 (1,32 MG) | Sailko | {{Information |Description= see filename |Source=my camera |Date=see metadata |Author=sailko |Permission={{self|GFDL|cc-by-2.5|author=I, Sailko}} |other_versions=see category }} [[Category:National Gallery of Victoria - De |
Lêergebruik
Globale lêergebruik
Die volgende ander wiki's gebruik hierdie lêer:
- Gebruik in hr.wikipedia.org
|
<urn:uuid:4a9ffcbd-cac5-4462-b469-0c9d5486f110>
|
CC-MAIN-2019-30
|
2019-07-17T16:52:54Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00223.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa",
"by"
],
"in_footer": [
false,
false,
false
],
"in_head": [
true,
false,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0",
"2.5"
]
}
| false
| true
|
Latn
|
afr
| 0.910941
| false
|
|
Donald Tusk
Donald Franciszek Tusk ('dɔnalt fran'tɕiʃɛk tusk; * 22 April 1957 in Gdańsk) is 'n Poolse Christen-Demokratiese politikus wat vanaf November 2007 tot September 2014 die amp van Eerste Minister van Pole beklee het. Op 30 Augustus 2014 is aangekondig, dat hy tot president van die Europese Raad benoem is en hy het dié amp op 1 Desember 2014 aangetree.
Donald Tusk | |
Donald Tusk in 2013 | |
President van die Europese Raad
Ampsbekleër | |
Termynaanvang 1 Desember 2014 | |
Voorafgegaan deur | Herman van Rompuy |
---|---|
Eerste Minister van Pole
Ampstermyn 16 November 2007 – 22 September 2014 | |
Vise | Waldemar Pawlak Grzegorz Schetyna Janusz Piechociński Jacek Rostowski Elżbieta Bieńkowska |
President | Lech Kaczyński Bronisław Komorowski Bogdan Borusewicz Grzegorz Schetyna Bronisław Komorowski |
Voorafgegaan deur | Jarosław Kaczyński |
Opgevolg deur | Ewa Kopacz |
Vise-maarskalk van die Sejm van die Republiek van Pole
Ampstermyn 19 Oktober 2001 – 18 Oktober 2005 Gedien saam met: Andrzej Lepper Tomasz Nałęcz Kazimierz Michał Ujazdowski Janusz Wojciechowski Józef Zych | |
Voorafgegaan deur | Marek Borowski Jan Król Franciszek Stefaniuk Stanisław Zając |
Opgevolg deur | Janusz Dobrosz Jarosław Kalinowski Bronisław Komorowski Wojciech Olejniczak Andrzej Lepper Genowefa Wiśniowska Marek Kotlinowski |
Vise-maarskalk van die Senaat van die Republiek van Pole
Ampstermyn 21 Oktober 1997 – 18 Oktober 2001 Gedien saam met: Andrzej Chronowski Tadeusz Rzemykowski Marcin Tyrna | |
Voorafgegaan deur | Ryszard Czarny Stefan Jurczak Zofia Kuratowska Grzegorz Kurczuk |
Opgevolg deur | Jolanta Danielak Ryszard Jarzembowski Kazimierz Kutz |
Persoonlike besonderhede
Gebore | 22 April 1957 Gdansk, Pole |
Politieke party | Burgerplatform (2001–hede) Europese Volksparty (1994–2001) Liberaal-Demokratiese Kongres (1991–1994) |
Eggenoot/eggenote | Małgorzata Tusk |
Kind(ers) | 2 |
Alma mater | Universiteit van Gdańsk |
Professie | Historikus |
Religie | Rooms-Katoliek |
Handtekening |
Hy is daarnaas ook die medestigter en sedert 2002 die voorsitter van die gematigde konserwatiewe party Platforma Obywatelska (PO, "Burgerplatform") wat in die Europese Parlement by die Europese Volksparty aangesluit het.
|
<urn:uuid:18555c44-4a03-4fcc-b2e3-81c38ff128ba>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Donald_Tusk
|
2019-07-21T10:43:57Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00143.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.966055
| false
|
Lepton
Lepton is 'n Griekse woord wat klein of liggewig beteken. In die fisika is dit die versamelnaam vir sekere fundamentele kwantumdeeltjies soos die elektron, die muon, die tau en die neutrino. Dit lyk of hierdie tweede familie van elementêre deeltjies ook fundamentele entiteite is. Soos kwarke, waarvan daar ook verskeie soorte is, is leptone skynbaar struktuurlose puntdeeltjies, die rotsbodem van die heelal se materievlakke. Daar bestaan tans nog bitter min kennis oor hierdie nietige verskynseltjies. Hoe fisici ook probeer om met die wêreld se hoë-energie-versnellers die elektrone te ondersoek, vind hulle geen aanduiding van 'n interne struktuur nie.
"As ons groen sien, gaan ons vorentoe. As ons rooi sien, wag ons. Maar as ons geel sien, weet ons nie wat om te doen nie."
|
<urn:uuid:d34d41f7-212c-408b-acf3-3fca0fdb2fc0>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Lepton
|
2019-07-21T11:18:01Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00143.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999999
| false
|
Madonna
Madonna | ||
---|---|---|
Madonna in 2008 | ||
Geboortenaam | Madonna Louise Veronica Ciccone | |
Oorsprong | Bay City, Michigan, VSA | |
Beroep(e) | Sanger | |
Genre(s) | Pop, dance, rock, electronic | |
Tipe stem | Mezzo-soprano | |
Instrument(e) | Stemme, kitaar | |
Etikette | Warner Bros./Live Nation | |
Webwerf | [1] | |
Musiekportaal |
Madonna Louise Veronica Ciccone (gebore 16 Augustus 1958), beter bekend onder haar verhoognaam Madonna, is 'n Amerikaanse sangeres, liedjieskrywer en musikant. In die najaar van 2017 het Madonna haar voorneme bekend gemaak om haar oorsee te vestig. In 2018 het sy 'n 18de eeuse luukse huis in die Moorse Herlewingstyl net buite die Portugese hoofstad Lissabon vir $8,9 miljoen gekoop waar sy met haar ses kinders bly. Haar vroeëre huis in Beverly Hills, Kalifornië is in dieselfde jaar vir $35 miljoen te koop aangebied.[1]
DiskografieWysig
- Madonna (1983)
- Like a Virgin (1984)
- True Blue (1986)
- Like a Prayer (1989)
- Erotica (1992)
- Bedtime Stories (1994)
- Ray of Light (1998)
- Music (2000)
- American Life (2003)
- Confessions on a Dance Floor (2005)
- Hard Candy (2008)
- MDNA (2012)
- Rebel Heart (2015)
ToerWysig
- The Virgin Toer (1985)
- Who's That Girl World Toer (1987)
- Blond Ambition World Toer (1990)
- The Girlie Show World Toer (1993)
- Drowned World Toer (2001)
- Re-Invention World Toer (2004)
- Confessions Toer (2006)
- Sticky & Sweet Toer (2008–09)
- MDNA Toer (2012-13)
- Rebel Heart Toer (2015)
|
<urn:uuid:94c2a76c-cfcd-418d-b2cc-0e11fab6e77f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Madonna
|
2019-07-21T11:25:35Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00143.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.89775
| false
|
NG Kerk Vrystaat
Inhoud
Die Kerk anderkant die OranjeWysig
Die eerste draers van die NG Kerk en die Christelike godsdiens na die gebied wat vandag as die Vrystaat bekend is, was agtereenvolgens die trekboere of veeboere, die sendelinge en die Voortrekkers. Die doel van die beweging of trek van die trekboere was nie om van die koloniale gesag los te kom nie, maar om voldoende plaasgrond en weiveld te verkry. Hierdie trek is in die begin van die negentiende eeu versnel deur herhaalde droogtes en die vernietiging van die weiveld suid van die Oranjerivier deur sprinkane en trekbokke; daarenteen was die Groot Trek 'n doel-bewuste, georganiseerde massabeweging van ongeveer 10 000 mense om sodoende hulle van alle Britse gesag vry te maak en in die binneland 'n onafhanklike staat te stig.[1]
Hierdie mense was nie fortuinsoekers of ongelowiges nie, want Piet Retief stel die gesindheid van die trek in sy Manifes baie duidelik : "Wy verlaten nu het vruchtbare land onzer geboorte, waarin wy enorme verliezen geleden hebben, en gedurige ergernis, en staan gereed een vreemd en gevaarlyk gebied in te gaan, maar wy gaan met een vast vertrouwen op een alzienden, rechtvaardigen en genadigen God, dien wy altoos vreezen zullen, en in alle nederigheid zullen trachten te gehoorzamen."
Die eerste geestelike bearbeidingWysig
In die eerste jare was daar geen sprake van gereelde geestelike bearbeiding van die wydverspreide Trekkers nie, veral weens die geweldige tekort aan leraars in die Kaapkolonie en ook weens verskil van oordeel oor die Trekkers. Daarby het die "Goewerment van onze nieuwe Republiek nog geen vaste fonds tot onderhoud" van 'n leraar nie, sê Erasmus Smit in sy dagboek. Juis toe was dit die sendelinge wat 'n groot aandeel geneem het in die vestiging van die kerk oorkant die Groot Rivier. ’n Voorbeeld van die Trekkers se reis na die noorde en hul wedervaringe is die trek van Gerrit Maritz, wat op 15 November 1836 uit Olifantshoek (vandag Alexandrië) vertrek het. Hul eerste bestemming was Blesberg (vandag Thaba Nchu) waar eerw. James Archbell 'n Wesleyaanse sendeling, daar naby onder die Barolongs gearbei het. Saam met Gerrit Maritz wat op 19 November by hierdie versamelplek aankom, waar nou reeds 28 waens in die trekgeselskap was, kom Erasmus Smit en sy eggenote, 'n eie suster van Gerrit Maritz.
Om die een of ander rede wou veral die Potgieter-groep van die trek nie Smit se geestelike leierskap erken nie en 'n deel van die Trekkers bly gevolglik van sy dienste weg en woon dié van Archbell by. Moontlike faktore wat tot hierdie situasie kon bydra, was sy ouderdom (59 jaar), sy swak gesondheid, sy onaantreklike persoonlikheid en sy vroeëre verbinding vanaf 1814 met die Londense Sendinggenootskap en dr. J.T. van der Kemp. Nogtans lewer hy getroue dienste aan die "reizende Kerkgemeente" of "reizende Gereformeerde Kerkgemeente in de woestyn," soos hy die trek in sy dagboek bestempel.
Die eerste kerkraad en leraarWysig
Op 8 Februarie 1837 is Stefanus Maritz as eerste ouderling en Sarel Cilliers en Christiaan Viljoen as eerste diakens vir die trekkende gemeente gekies. Op 21 Mei 1837 is Smit deur Piet Retief, die "goewerneur" van die Trekkers, aan die gemeente "voorgestel" as die eerste leraar nadat hyself die Bevestigingsformulier gelees en daarop geantwoord het. Nou kon hy, ondanks voortdurende ontevredenheid, die werk voortsit deur twee maal op 'n Sondag onder 'n bokseil te preek, katkisasie te hou, huwelike te bevestig en verdere ampspligte uit te voer.
Op Sondag 11 Junie 1837 is Retief as goewerneur en opperbevelhebber van die trek in die toekomstige "vrye provincie van Nieuw Holland in Zuid Oost Afrika" deur Erasmus Smit aan die gemeente voorgestel nadat hy 'n rede oor 1 Kron. 11:1-13 gelewer het. Daarna versoek hy Retief wat op 'n kussing voor 'n tafel wat as preekstoel dien, neerkniel om sy linkerhand op 'n geopende Bybel te lê terwyl hy met opgesteekte vingers van die regterhand die ampseed as goewerneur aflê. Ná die bevestiging van die leraar, die verkiesing van kerkraadslede en die inswering van die goewerneur, gaan sake 'n vaster en gereelder gang.
Erasmus Smit het gereeld notule van kerkvergaderings gehou en 'n Doopregister aangelê waarin die eerste doopsbediening onder die Trekkers op 17 Maart 1837 van Adryana Petronella Janse van Vuuren, gebore op 1 Desember 1836 te Blesberg, geregistreer is. Dit is die eerste selfstandige geregistreerde doopsbediening in die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Transgariep. Eerw. J. Archbell het op 6 Oktober 1837 'n tweede Doopsregister in die laer van Petrus Lavras Uys aangelê. Die eerste bediening van die Nagmaal het op 28 Oktober 1837 plaasgevind. Op 31 Oktober 1837 meld Smit in sy dagboek dat hy vier jong dogters in die veldtent van J.D. Hattingh voorberei om belydenis van geloof af te lê.
Die eerste Vrystaatse gemeentesWysig
Reeds 1838 ruil Hendrik Potgieter die hele gebied tussen die Vet- en Vaalrivier vir 42 beeste en, ná heelwat meningsverskil, word eindelik algemeen gevoel dat die plaas Waaifontein (later Wenburg en nog later Winburg) die geskikte plek vir die aanlê van 'n dorp is. Dit word ook die middelpunt van die gemeentelike lewe. In 1842 bring eerw. Daniel Lindley (die opvolger van eerw. Smit van 16 Januarie 1841 tot 1847) vanaf Pietermaritzburg, 'n eerste besoek aan Winburg en in daardie jaar word die eerste Doop- en Lidmateregister aangelê. Dit is die stigtingsjaar van dié gemeente.
Gedurende sy drie besoeke (1842, 1844, 1845) doop hy 1 303 kinders en sy medereisiger, ouderling Gert Naudé, skryf die name in "de Gereformeerde Christelyke Kerk by de gemeente van Winburg, zedert 31 Maart 1842." Die eerste huwelik is op 20 September 1843 geregistreer en tydens die besoek van di. Andrew Murray sr. en P.K. Albertyn word kerkraadslede gekies, te wete T.F. Theron en H.W. Wessels as ouderlinge, en C.J. Louwrens, J.J. Pienaar, P.J. Naudé en A.H. le Roux as diakens. Die eerste leraar is ds. Dirk van Velden, bevestig deur ds. A. Murray in 1850. Die kerk waarvan die hoeksteen in 1853 gelê word, is in 1858 ingewy. Tussen 1842 en 1848 is die eredienste onder bokseile gehou.
In Mei 1846 besoek ds. W. A. Krige (Victoria-Wes) as deputaat van die Ring van Graaff-Reinet die Trekkergemeenskap aan die Rietrivier waar hy huisbesoek doen en 94 kinders doop. Hierdie besoek is van die allergrootste belang omdat dit die begin is van die herstel van goeie verhoudings tussen die Kaapse Kerk en die Trekkers. Hy samel ook £700 in vir die aankoop van kerkplaas en £124 per jaar vir vyf jaar vir 'n leraar. Sy verslag oor die geestelike nood van die Trekkers en hul brandende behoefte aan "en behoorlyk Godshuis en eenen leraar" dien voor die Ring van Graaff-Reinet en voor die Sinode van 22 Oktober 1847.
Op voorstel van ds. Abraham Faure, wat die skreiende nood van die Trekkers in Natal waargeneem het, benoem hierdie Sinode 'n deputasie, bestaande uit ds. Andrew Murray sr. (Graaff-Reinet) en ds. P.K. Albertyn (Prins Albert) en oud. Barend Pienaar (Richmond), om die Trekkers te besoek. Die Trekkers langs die Rietrivier kom, op versoek van ds. Murray, die deputasie op Richmond op 1 Maart 1848 met twee perdewaens haal. Op 3 Maart begin die reis en op 7 Maart 1848 kom hulle op die plaas Groennek aan die Rietrivier uitspan. Op 11 en 12 Maart is hulle op die plaas Groenkloof waar hulle die Woord verkondig en die tweede gemeente in die Transgariep stig, naamlik Fauresmith met die eerste kerkraad bestaande uit A.J. Lubbe en W.J. Coertze as ouderlinge en T.A. du Toit, W.D. Jacobs, R. Weideman en A. Griesel tot diakens. Ds. A. A. Louw is in 1853 as eerste leraar bevestig.
Na aanleiding van die verslag van di. Murray en Albertyn en 'n dringende versoek van die kant van die nuwe gemeente Rietrivier om tog weer 'n besoek te kry, besluit die Sinodale Kommissie op 3 Augustus 1848 om dr. Philip E. Faure (Wynberg, moderator van die Kaapse Sinode) en dr. William Robertson na die emigrante te stuur. Op 16 Oktober vertrek die deputasie uit Kaapland en sou op 31 Oktober by Colesberg wees waar die Kerkraad van Rietrivier 'n span vars perde gereed moes hê om vandaar na Groenkloof in die gemeente Rietrivier te gaan. Van hier gaan hulle al langs die Rietrivier op tot by die plaas Waterval waar hulle op 25 November 1848 Smithfield as die derde gemeente in hierdie gebied stig. Ds. Piet Roux is in 1852 as eerste leraar bevestig. Die eerste kerkraadslede was: J.T. Snyman en H.J. Wessels as ouderlinge en G.H. van der Walt, P. du Plessis, C.J. Rood, J. Vermaak en W. Vogel as diakens. Die hoeksteen van die eerste kerkgebou sou in 1856 gelê word, maar voor voltooiing van die gebou sak die mure ineen en moes van vooraf begin word met 'n ander gebou wat in 1862 ingewy is.
Enkele dae later bereik hierdie deputasie Bloemfontein, die hoofstad van die Soewereiniteit, en stig op 30 November 1848 die gemeente Bloemfontein waar 'n Kerkraad gekies word bestaande uit W. Sterrenberg Pretorius en Jacobus van Zyl as ouderlinge en A.J. Erwee, J.D. Griesel, P.W. Coetzer en J.P. Maree as diakens. Die Nagmaal word aan 25 persone bedien, 31 kinders word gedoop en 33 lidmate bevestig. Op 6 Mei 1849 is ds. Andrew Murray as predikant van Bloemfontein en daarmee as die eerste vaste predikant in die Vrystaat bevestig. Die hoeksteen van die eerste kerkgebou in die Vrystaatse hoofstad word deur maj. Warden gelê en die gebou word op Saterdag 29 Mei 1852 plegtig aan die diens van die Here gewy. Di. Dirk van Velden, John Murray en J.H. Neethling neem deel aan die verrigtinge. Hierdie gebou is ná ongeveer 30 jaar diens vervang deur 'n nuwe gebou, die beroemde Tweetoringkerk, waarvan president J.H. Brand die hoeksteen op 7 Mei 1878 lê en wat op 7 Mei 1880 in gebruik geneem word. Aangesien die gebou op dieselfde terrein opgerig word, word die eredienste intussen in 'n pakhuis wat deur die saak Fichardt Beperk beskikbaar gestel is, gehou. In die latere kerkgebou lê die Vrystaatse presidente J.H. Brand,F.W. Reitz en M.T. Steyn die ampseed af.
Op hul terugreis laat die deputasie op die plaas Bloemspruit van komm. Lourens Botha naby die huidige Harrismith, op aandrang van Botha en landdros Paul Bester, vir hierdie groot gemeenskap 'n ouderling nl. Sarel Cilliers en twee diakens nl. H.J. Steyn en A.A. Smit kies. Ná 'n afwesigheid van drie en 'n halwe maand is die deputasie teen einde Januarie 1849 terug in die Boland nadat hulle per perdewa oor ongebaande weë meer as 3 000 myl gereis het en in 113 openbare dienste op 17 verskillende plekke aan meer as 4 000 persone die Woord bedien, 920 kinders gedoop, 628 lidmate bevestig en elf keer die Nagmaal bedien het. Onder geweldige ongerief en opoffering is 'n groot werk onder die verspreide Trekkers gedoen.
Eerste ring buite die KolonieWysig
Daar is nou reeds vier gemeentes op die Vrystaatse vlaktes gestig, naamlik Winburg (1842), Rietrivier (Fauresmith) 1848, Smithfield (1848) en Bloemfontein (1848). Op 2 September 1850 besluit die Sinodale Kommissie van die Kaapse Sinode op Swellendam om die gemeentes oorkant die Oranjerivier, dit wil sê die gemeentes in die Soewereiniteit en Natal (die enigste gemeente tot in daardie stadium was Pietermaritzburg), in een Ring saam te groepeer en dit die Ring van die Transgariep te noem. Die Kaapse Sinode van 1852 bekragtig hierdie besluit en bring ook die Transvaalse gemeentes (Potchefstroom, Rustenburg, Lydenburg, Pietersburg en Pretoria) onder hierdie Ring tuis. Dit is steeds ’n Ring van die Kaapse Sinode maar hierdeur kom 'n organiese verband tussen die gemeentes in die Transgariep, asook tussen hierdie gemeentes en die Kaapse Sinode tot stand. Die eerste vergadering van hierdie Ring is op 13 en 14 Oktober 1853 in Bloemfontein onder voorsitterskap van ds. Andrew Murray gehou en is uit afgevaardigdes van die volgende gemeentes saamgestel: Pietermaritzburg (Natal), Winburg, Fauresmith, Smithfield, Bloemfontein, Harrismith en die Transvaalse gemeentes: Rustenburg, Lydenburg en Vryburg (Potchefstroom).
Hierdie Ring vergader gedurende sy bestaan ses keer en het goeie werk gedoen. So bespreek dit op sy vergadering van 18, 19 Oktober 1855 die oprigting van Grey-kollege en benoem selfs 'n Kommissie van toesig. Die Ringsvergadering van 1860 op Harrismith kon vanweë die swak bywoning nie gehou word nie en op die vergadering van 21 Oktober 1861 op Ladysmith is uit die Vrystaat slegs Sarel Cilliers van Kroonstad en die ouderlinge van Harrismith teenwoordig. Hier spreek ds. Huet die mening uit dat die tyd aangebreek het dat die gemeentes in die Oranje-Vrystaat en Natal in afsonderlike Ringe gedeel moet word. Die Natalse gemeentes besluit gevolglik in begin 1862 om hul eie weg op te gaan.
Band met Kaapse Kerk gebreekWysig
Die afgevaardigdes uit die Transgariepse gemeentes het gereeld die Sinode in Kaapland bygewoon tot die uitspraak van die Hooggeregshof die band van hierdie ringsgemeentes met die Kaapse Kerk afgesny het. In 1852, toe die inlywing van die gemeentes van Transgariep ter sprake kom, vestig ds. S.P. Heyns van die Groote Kerk weer die aandag van die Sinode op die woorde in klousule 2, naamlik "binne de Kolonie". Weer is die advies van William Porter, die prokureur-generaal, wat self die ordonnansie opgestel het, ingewin en weer het hy die Sinode daarvan verseker dat hy by magte is om by wyse van sy eie besluite of wette sodanige gemeentes buite die grense van die Kaapkolonie in te sluit. Dit is dan ook met die oog daarop dat die Sinode op sy advies die Kerkwet so wysig dat die woorde "in deze volksplanting" in artikels 11, 12 en 13 tot "in Zuid Afrika" verander word omdat dit dan ook in ooreenstemming sou wees met die naam van die Kerk: "Nederduitsch Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika".
Op grond van hierdie reëlings woon die predikante en ouderlinge van die Transgariepse Ring dan ook die Sinodesitting van 1852 en 1857 in Kaapstad by. As gevolg van hulle teenwoordigheid opper die ouderling van die gemeente Swartland, Hugo Hendrik Loedolff, later burgemeester van Malmesbury, egter op laasgenoemde sitting bedenkings oor die wettigheid van die samestelling van die Sinode, maar in die lig van Porter se advies besluit die Sinode dat dit nie nodig is om verder aandag aan die bedenkings van die ouderling van Swartland te skenk nie. Loedolff was gekrenk oor die ligtelike wyse waarop die Sinode sy besware afgemaak het en waarskynlik ook oor die motiewe wat aan hom toegeskryf is, naamlik 'n poging om die stigting van die Teologiese Seminarium te verydel en om deur die uitsluiting van die Transgariepse verteenwoordigers, wat suiwer in die leer was, 'n meerderheid vir die liberale groep in die Sinode te verseker. Dit is dus begryplik dat hy nie by hierdie besluit van die Sinode sou berus nie.
Met die sitting van die Sinode van 1862 in Kaapstad reis die afgevaardigdes van die Transgariepse gemeentes weer vol vertroue daarheen. Di. A.A. Louw en P. Roux reis per kar, maar di. Van de Wall van Bloemfontein, Van Broekhuizen van Winburg en Huet van Pietermaritzburg, asook verskeie ouderling, onder wie Sarel Cilliers, reis met die kusboot Waldensian van Durban na Kaapstad. By Oos-Londen en Port Elizabeth sluit ander predikante by hulle aan. In die nag van 13 op 14 Oktober loop die boot naby Kaap Agulhas op die rotse. In lewensgevaar word die opvarendes egter almal aan land gebring en vandaar met waens en karre na Somerset-Wes vervoer om daar die trein na Kaapstad te haal. Intussen broei daar in die Sinode te Kaapstad 'n verdere storm teen hierdie afgevaardigdes.
Toe die geloofsbriewe aan die begin van die sitting opgeëis en die naam van die afgevaardigde van die gemeente Pietermaritzburg uitgelees word, maak ouderling Loedolff, wat weer die gemeente Swartland verteenwoordig het, beswaar teen die sitting van die afgevaardigdes van daardie gemeente en daarmee teen die sitting van afgevaardigdes van enige gemeente buite die grense van die Kaapkolonie, omdat dit in stryd sou wees met Ordonnansie 7 van 1843 en die daarmee ooreenstemmende wette van die kerk in die Kaapkolonie. Die rapport van die kommissie na wie die voorstel van Loedolff verwys is, verwerp sy beswaar en die rapport word deur die oorgrote meerderheid van die Sinode aanvaar.
Hierby berus Loedolff nie en doen tesame met Hugo Hendrik Smuts, van Malmesbury, by die Hooggeregshof aansoek om 'n interdik teen die sitting van ds. A.A. Louw. Die interdik word deur die hof verwerp omdat "waar 'n seker reg vir 'n jaar en dag ongehinderd uitgeoefen was, daardie reg alleen kon vernietig word wanneer in 'n gereelde proses die wettigheid of onwettigheid van die reg waarop hulle aanspraak maak, deur die uitspraak van die regbank beslis is, en omdat geen onmiddellike en onvermydelike gevaar vir enige onderdaan sou ontstaan as die aansoek van die hand gewys word nie".
Loedolff is ook hiermee nie tevrede nie en hy en Smuts stel 'n gereelde proses in. Op 26 November 1862 gee die Hooggeregshof ten gunste van hulle uitspraak –"to wit that the said Andries A. Louw be declared not entitled to sit, deliberate and vote at the meetings of the said Synod or to take any part in their proceedings". Op die aandsessie van die Sinode op dieselfde dag kondig die moderator, ds. Andrew Murray, vroeër van Bloemfontein, die uitspraak van die hof aan, naamlik dat "de zitting van al de leden buiten de grenzen der Kolonie als onwettig beschouwd worden", en versoek hulle om die vergadering te verlaat "doch doet vooraf een plegtig gebed". Vir almal teenwoordig moes dit 'n oomblik van diepe teleurstelling en droewige gewaarwording gewees het en die afgevaardigdes van die Transgariepse Ring kon hulle sekerlik nie vrymaak van die gevoel nie dat hier 'n onverklaarbare element van moedswil aan die dag gelê is wat sekerlik vermy kon gewees het, "maar wie erns maak met die belydenis dat Christus die hoof van die kerk is, sal ook hierin die weg van sy aanbiddelike wysheid eerbiedig", aldus prof. Adriaan Moorrees.
Op pad na ’n selfstandige SinodeWysig
Hierdie uitspraak van die Hooggeregshof is die aanleidende oorsaak dat die gemeentes oorkant die Oranjerivier hul pad na 'n eie selfstandige Sinode moes vind. Die gemeentes van Natal en Transvaal vorm nog 'n jaar lank tot 1863 saam een ring maar gaan daarna die pad van afsonderlike ontwikkeling met die gevolg dat die eerste Natalse Sinode in Julie 1865 op Pietermaritzburg en die eerste Transvaalse Sinode op 4 Desember 1866 vergader. Die Ring van die Transgariep vergader ná die uitspraak van die Hooggeregshof nog 'n keer op 16 September 1863 en bespreek naas die gewone ringswerksaamhede ook die toekomstige posisie van die Ned. Geref. Kerk in die OVS. Op hierdie vergadering dien 'n versoekskrif wat deur 187 lidmate uit verskillende gemeentes in die OVS onderteken is (as daar langer tyd was sou baie meer dit waarskynlik onderteken het) en waarin hulle op die stigting van "eene afzonderlyke Synode in den Vrystaat" aandring. Die vraag of hereniging met die Kaapse Kerk moontlik of raadsaam is, word op hierdie kerkvergadering breedvoerig bespreek. Ds. Gilles van de Wall (Bloemfontein) spreek hom ondubbelsinnig ten gunste van 'n afsonderlike Sinode uit terwyl di. Colin Fraser (Philippolis), A.A. Louw (Fauresmith), Piet Roux (Smithfield) en H. van Broekhuizen (Winburg) sterk tot die Kaapse Sinode aangetrokke voel en gevare vir die konstituering van 'n selfstandige Sinode in die Vrystaat sien. Die vergadering besef die moeilikhede en ernstige posisie waarin hy verkeer en neem geen finale besluit nie, maar wag vir raadpleging met die Kaapse Sinode in Oktober. Verder word besluit om op 13 Januarie 1864 te Bloemfontein 'n konferensie te belê om sake, "betreffend de tydelyke en geestelyke welvaart van Kerk en Staat in de toekomst" te oorweeg.
Intussen besluit die Kaapse Sinode na aanleiding van 'n verslag van 'n kommissie onder voorsitterskap van dr. William Robertson op 30 Oktober 1863 om: (i) nie by die Kaapse Parlement vir wysiging van Ordonnansie 7 van 1843, wat die gemeentes buite die grense van die Kaapkolonie uitsluit, aansoek te doen nie, en (ii) aan die begeerte om met die gemeentes buite die Kaapkolonie "in die nouste vereniging" te verkeer, te voldoen deur onder meer lidmate oor en weer te erken, leraars oor en weer te beroep en deputasies oor en weer na kerkvergaderings te stuur. Hierdie besluit verydel alle hoop om met die Kaapse kerk te herenig en laat vir die Vrystaatse gemeentes geen ander keuse as om 'n selfstandige Sinode te konstitueer nie.
Die beplande konferensie vergader van 13 tot 15 Januarie 1864 op Bloemfontein en 'n kommissie bestaande uit die vyf predikante in die Vrystaat en drie ander lede word benoem om op 15 Junie daardie jaar op Bloemfontein te vergader om die Kaapse Kerkwet te hersien en ooreenkomstig die behoeftes in die Vrystaat te wysig. Hierdie vergadering van 15 Junie besluit om op 9 November 1864 'n kerklike konferensie te hou om "de reeds gewysigde Kerkwetten voor de laatste maal in revisie te brengen en eindelyk te bekrachtigen: (en) om als uit den boesem der gemeenten de Synode van den Oranje Vrystaat te constitueren" (Acta Synodi 1865, pag. iii). Elke Kerkraad van die 11 gemeentes was geregtig om na hierdie konferensie of kerklike vergadering die leraar en twee verdere afgevaardigdes te stuur.
Die stigtingsvergaderingWysig
Hierdie kerkvergadering, in sitting van 10 tot 15 November op Smithfield, is deur 33 afgevaardigdes bygewoon. Die leraars van Bloemfontein en Harrismith was weens ongesteldheid afwesig en hul plaasvervangers woon waarskynlik die sitting by. Op 9 November is eers 'n voorlopige samespreking van die aanwesige leraars gehou en vanaf die volgende dag word die 180 artikels van die Kerkwet en die bylaes onder voorsitterskap van ds. A.A. Louw (Fauresmith), noukeurig nagegaan, bespreek en goedgekeur. Op die aand van 15 November, nadat die laaste Kerkwetartikel gelees en goedgekeur is, verklaar die praeses (voorsitter) op plegtige wyse: "In Naam des drieënigen Gods de Synode van den Oranje Vrystaat wettig geconstitueerd," (luidens ’n berig in The Friend of the Free State, 25 November 1864) en op besluit van die Sinode word die eerste Kerkwet vroeg in 1865 uitgegee tot voorligting vir die gemeentes. Vanaf 15 November 1864 is al die gemeentes in die OVS weer in 'n gekonstitueerde Sinodale verband saamgesnoer.
Van 2 tot 15 Mei 1865 vergader die eerste formele Sinode van die Ned. Geref. Kerk in die OVS. Hierdie Sinode is saamgestel uit sewe leraars en 15 ouderlinge uit die 11 Vrystaatse gemeentes en ds. G. van de Wall van Bloemfontein is tot voorsitter (moderator), ds. A.A. Louw van Fauresmith tot ondervoorsitter (assessor) en ds. H. van Broekhuizen van Winburg tot skriba gekies. Dit is dan ook die eerste moderatuur van die Vrystaatse Sinode.
Eerste RingsverdelingsWysig
Reeds op die stigtingsvergadering van die Sinode op Smithfield is besluit om die gemeentes in twee Ringe te verdeel, naamlik die Ring van Winburg (Winburg, Bloemfontein, Harrismith, Boshof en Kroonstad) en die Ring van Fauresmith (Fauresmith, Smithfield, Jacobsdal, Philippolis, Edenburg en Bethulie). Die Ringe hou hul eerste vergadering tydens die Sinode van 1865.
Tussen 1865 en 1877 verdubbel die gemeentes feitlik van 11 tot 22 en gevolglik besluit die Sinode van 1877, na aanleiding van 'n beskrywingspunt van die Kerkraad van Bloemfontein, om vier Ringe in die lewe te roep, naamlik. die Noordelike (vyf gemeentes), die Suidelike (ses gemeentes), die Oostelike (ses gemeentes) en die Westelike (vyf gemeentes). In 1895 toe die gemeentes van 22 tot 36 aangegroei het, is die vyfde Ring, naamlik die Sentrale Ring (sewe gemeentes) toegevoeg. In 1925 word die 65 gemeentes in agt Ringe verdeel en toe die gemeentes van Rhodesië by die Vrystaatse Kerk in 1928 ingelyf word, kom die Ring van Bulawayo by as die negende Ring. Die Sinode van 1964 laat die 131 gemeentes onder 15 ringe ressorteer. In die volgende 20 jaar groei die getal gemeentes aan tot 170 (1984), maar weens inlywings en samesmeltings sak dié getal teen 2014 terug tot 157, net sowat 10 meer as aan die begin van die 1970's.
Pogings tot organiese kerkverenigingWysig
Die ontwikkeling tot vier selfstandige NG Kerke in Suid-Afrika vanweë die uitspraak van die Hooggeregshof in 1862 is 'n verdeling wat die NG Kerk nog altyd as onnatuurlik aangevoel het en wat na 'n hegter eenheid geroep het. Eers in 1903 het al vier Sinodes vergader: Natal en Transvaal in April, Vrystaat in Mei en Kaapland in Oktober. Die Natalse Sinode benoem 'n kommissie om met die Transvaalse Kerk oor hereniging te onderhandel maar voordat hierdie besluit die Transvaalse Sinode vir behandeling bereik, besluit laasgenoemde reeds op 1 Mei oor die wenslikheid van 'n nouer vereniging tussen al die NG Kerk van Suid-Afrika en benoem 'n kommissie van vyf om met die ander drie Kerke hieroor te onderhandel. Die Vrystaat reageer gunstig op die telegram uit Transvaal en benoem twee leraars maar die Sinodale Kommissie vermeerder die getal tot ses lede om in die kommissie te dien. Die Kaapse Sinode benoem 'n kommissie van sewe vir die onderhandelings. Hierdie voorgenoemde kommissies vergader op 9 en 10 Augustus 1905 op Colesberg (vanweë die dorp se sentrale ligging) om kerkvereniging te bespreek en daar word op 'n federale vereniging besluit.
'n Raad onder die naam van "De Raad der Nederduitsch Gereformeerde Kerken in Zuid Afrika" sal in adviserende hoedanigheid die algemene belange van die kerke behartig. Hierdie Raad van die Kerke vergader vir die eerste keer op 13 Maart 1907 in Pretoria onder voorsitterskap van ds. H.S. Bosman. Die Raad voel "meer en meer die wenslikheid van 'n organiese kerkvereniging van die Gefedereerde Kerke" en stel later 'n uitvoerige inligtingstuk op waarin die redes vir die vereniging, die verenigingspogings, die verenigingsakte, ensovoorts uiteengesit word maar die Vrystaatse Kerkrade keur organiese kerkvereniging met 36 teen 13 af. Gevolglik wys die Vrystaatse Sinode van 1912 kerkvereniging "voor het tegenwoordige" van die hand.
Maar in die loop van die jare word dieselfde saak in een of ander vorm van tyd tot tyd deur die Raad van die Kerke bespreek totdat, in uitvoering van die opdrag van die Raad van die Kerke, die kommissie van aktuarii in 1959 'n konsepkerkorde voor die vergadering lê. Hiervolgens sou daar een Algemene Sinode wees wat saamgestel sou word uit 50 afgevaardigdes, dit wil sê 25 leraars en 25 ouderlinge van elkeen van die samestellende Sinodes. Die Kaapse kerk sou egter voorlopig 150 afgevaardigdes hê omdat die Sinode binne afsienbare tyd in drie streeksinodes verdeel sou word. Hierdie Sinode sal sake van algemener kerklike belang behartig soos die vasstelling van 'n Kerkorde, die belydenisskrifte en die liturgiese formuliere; die behartiging van die teologiese opleiding, die Bybelvertaling en die Psalm-gesangboek; die bepaling van die orde van die erediens, die behartiging van ekumeniese sake, ens. Die Provinsiale Sinodes bly voortbestaan met volle outonomie oor alle ander sake. Hierdie konsepkerkorde is met enkele wysigings deur die Raad van die Kerke aanvaar. Die Sinode van die NG Kerk in die OVS was die eerste wat dit behandel het en wel op 27, 28 en 29 April 1960, waarna dit met enkele veranderings aanvaar is. Die Vrystaat was dus die eerste wat kerkvereniging goedgekeur het, maar op voorwaarde dat die Sinodes van Kaapland en Transvaal uit die Wêreldraad van Kerke uittree. Die ander drie Sinodes keur op hul eerskomende vergaderings ook die konsepkerkorde goed en die eerste Algemene Sinode van die NG Kerk word, ná 'n voorbereidende konvensie op 11 Oktober 1962, op 12 Oktober 1962 en volgende dae in Kaapstad in die Hugenote-Gedenksaal gehou. Presies 100 jaar ná die uitspraak van die Hooggeregshof word organiese kerkvereniging 'n werklikheid.
Die Sinode van die NG Kerk in die OVS herdenk hierna op 8 April 1964 en volgende dae in die nuwe sierlike, doelmatige Sinodale Eeufeesgedenksaal in die Sinodale Sentrum in Bloemfontein die honderdjarige bestaan van die Sinodale verband. Die voorsitter van die Sinode, ds. P.S Z. Coetzee lewer 'n rede, die staatspresident, C.R. Swart (’n Vrystater van geboorte), hou 'n toespraak, verteenwoordigers van susterskerke en talle ander liggame dra hul groete oor, gedenkplate word onthul, die saakgelastigde wat seker die dryfkrag agter die grootse onderneming was, lewer 'n oorsigtelike verslag. Op die historiese datum van 15 November 1964 is 'n sentrale fees op Smithfield en eeufeesvierings deur die hele Vrystaat gehou om te dink aan die hele pad waarlangs die Vrystaatse Kerk in die eerste eeu van sy bestaan gekom het.
StatistiekWysig
Die jaartal dui op die jaar waarop die syfers in die NG Kerk se Jaarboek gepubliseer is, nie op die tydstip waarop dit opgeneem is nie. Die syfers vir 1932 en 1949 sluit dié van Noord- en Suid-Rhodesië uit wat tot 1957 deel was van die Vrystaatse Kerk en in 1963 die onafhanklike Sinode van Midde-Afrika geword het.
Jaartal | Dooplidm. | Belydende lidm. | Gemeentes | Predikante | Bel. lidm./gem. |
---|---|---|---|---|---|
1933 | 61 554 | 75 736 | 72 | – | 1 052 |
1949 | 51 578 | 85 136 | 83 | – | 1 026 |
1960 | 64 084 | 99 455 | 118 | – | 843 |
1972 | 74 309 | 109 031 | 148 | – | 737 |
1979 | 57 568 | 122 243 | 159 | – | 769 |
1985 | 62 229 | 132 498 | 170 | 229 | 779 |
1990 | 58 180 | 130 448 | 174 | 251 | 750 |
1995 | 48 696 | 120 014 | 170 | 258 | 706 |
2000 | 38 037 | 109 316 | 167 | 246 | 655 |
2005 | 30 171 | 102 779 | 163 | 219 | 631 |
2010 | 23 698 | 96 154 | 160 | 205 | 601 |
2015 | 19 680 | 84 170 | 157 | 202 | 536 |
BronneWysig
- Flemming, ds. H.C.J. 1964. Die Ned. Geref. Kerk in die Oranje-Vrystaat. 'n Beknopte Historiese Oorsig. Bloemfontein: NG Kerk in die Oranje-Vrystaat.
- Oberholster, prof. dr. J.J. en Van Schoor, dr. M.C.E. 1964. Die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Oranje-Vrystaat. Bloemfontein: Die N.G. Kerk in die O.V.S.
- Hofmeyr, George (hoofred.) 2002. NG Kerk 350. Eenhonderd bakens in die geskiedenis van die Nederduitse Gereformeerde Kerk 1652–2002. Wellington: Lux Verbi.BM.
VerwysingsWysig
- ( Oberholster, dr. J.J. Die Ned. Geref. Kerk in die Oranje-Vrystaat. )
Eksterne skakelsWysig
- ( ) Die NG Kerk Vrystaat se amptelike webtuiste. URL besoek op 6 September 2015.
|
<urn:uuid:d003c2b9-6609-4e94-9126-0d14fbe403fb>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/NG_Kerk_Vrystaat
|
2019-07-21T11:33:49Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00143.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999967
| false
|
Alamein
El Alamein العلمين |
Die hawe van El Alamein, Porto Marina | |
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Egipte |
---|---|
Governorate | Matrouh |
Bevolking (2007) | |
- Dorp | 7 397 |
Tydsone | EST (UTC+2) |
Alamein of El Alamein[1] (Arabies: العلمين, "Die twee vlae") is 'n dorp in die noorde van Egipte aan die Middellandse See. Dit lê 106 kilometer wes van Alexandrië en 240 kilometer noordwes van Kaïro. El Alamein het 7 397 inwoners (2007).
Die dorp is bekend as die plek waar die Geallieerde magte, gelei deur veldmaarskalk Bernard Montgomery, 'n belangrike slag tydens die Tweede Wêreldoorlog teen Nazi-Duitsland en Italië gewen het. Die Duitse en Italiaanse Afrikakorps onder leiding van Erwin Rommel verloor 59 000 man (gedood, gewond en krygsgevangenes), terwyl die Britse 8ste leër 13 000 man verloor het. Die Duitsers het ook die grootste deel van hul tenks gedurende hierdie 12-dagse veldslag verloor. Dit was die eerste veldslag wat Duitsland sedert die slag vir Engeland verloor het.
El Alamein beskik oor 'n museum wat die slag gedenk en die gebeure wat daar afgespeel het dokumenteer.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, ISBN 978-1-77578-243-8
|
<urn:uuid:fc7dd68c-5ac6-4f1d-be8c-0f0ec0ed8b28>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Alamein
|
2019-07-21T11:55:02Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00143.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999644
| false
|
Antimoon
Algemeen | |||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Naam, simbool, getal | antimoon, Sb, 51 | ||||||||||||||||||||||||
Chemiese reeks | metaalagtiges | ||||||||||||||||||||||||
Groep, periode, blok | 15, 5, p | ||||||||||||||||||||||||
Voorkoms | |||||||||||||||||||||||||
Atoommassa | 121.760 (1) g/mol | ||||||||||||||||||||||||
Elektronkonfigurasie | [Kr] 4d10 5s2 5p3 | ||||||||||||||||||||||||
Elektrone per skil | 2, 8, 18, 18, 5 | ||||||||||||||||||||||||
Fisiese eienskappe | |||||||||||||||||||||||||
Toestand | vastestof | ||||||||||||||||||||||||
Digtheid (naby k.t.) | 6.697 g/cm³ | ||||||||||||||||||||||||
Vloeistof digtheid teen s.p. | 6.53 g/cm³ | ||||||||||||||||||||||||
Smeltpunt | 903.78 K (630.63 °C) | ||||||||||||||||||||||||
Kookpunt | 1860 K (1587 °C) | ||||||||||||||||||||||||
Smeltingswarmte | 19.79 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||
Verdampingswarmte | 193.43 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||
Warmtekapasiteit | (25 °C) 25.23 J/(mol·K) | ||||||||||||||||||||||||
Atoomeienskappe | |||||||||||||||||||||||||
Kristalstruktuur | rombohedraal | ||||||||||||||||||||||||
Stukturbericht-kode | A7 | ||||||||||||||||||||||||
Oksidasietoestande | −3, 3, 5 | ||||||||||||||||||||||||
Elektronegatiwiteit | 2.05 (Skaal van Pauling) | ||||||||||||||||||||||||
Ionisasie-energieë | 1ste: 834 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||
2de: 1594.9 kJ/mol | |||||||||||||||||||||||||
3de: 2440 kJ/mol | |||||||||||||||||||||||||
Atoomradius | 145 pm | ||||||||||||||||||||||||
Atoomradius (ber.) | 133 pm | ||||||||||||||||||||||||
Kovalente radius | 138 pm | ||||||||||||||||||||||||
Diverse | |||||||||||||||||||||||||
Magnetiese rangskikking | geen data | ||||||||||||||||||||||||
Elektriese resistiwiteit | (20 °C) 417 nΩ·m | ||||||||||||||||||||||||
Termiese geleidingsvermoë | (300 K) 24.4 W/(m·K) | ||||||||||||||||||||||||
Termiese uitsetting | (25 °C) 11.0 µm/(m·K) | ||||||||||||||||||||||||
Spoed van klank (dun staaf) | (20 °C) 3420 m/s | ||||||||||||||||||||||||
Young se modulus | 55 GPa | ||||||||||||||||||||||||
Skuifmodulus | 20 GPa | ||||||||||||||||||||||||
Massamodulus | 42 GPa | ||||||||||||||||||||||||
Mohs se hardheid | 3.0 | ||||||||||||||||||||||||
Brinell hardheid | 294 MPa | ||||||||||||||||||||||||
CAS-registernommer | 7440-36-0 | ||||||||||||||||||||||||
Vernaamste isotope | |||||||||||||||||||||||||
Verwysings |
Antimoon is 'n chemiese element met die simbool Sb en 'n atoomgetal van 51. Antimoon is 'n metaalagtige element met vier allotropiese vorms. Die stabiele vorm van antimoon is 'n blouwit metaalagtige stof. Geel en swart antimoon is onstabiele nie-metale. Antimoon word gebruik vir brandwerende bedekkings, verwe, keramieke, emaljes, 'n wye verskeidenheid legerings, elektroniese komponente en rubber.
Inhoud
Eienskappe[wysig | wysig bron]
Antimoon in sy elementêre vorm is 'n silwerige wit, bros, laagsmeltende, kristallyne vastestof wat oor swak elektriese- en termiese geleidingsvermoë beskik en by lae temperature verdamp. Antimoon is 'n metaalagtige wat ooreenkomste met 'n metaal toon ten opsigte van sy voorkoms en in baie van sy fisiese eienskappe, maar reageer nie chemies soos 'n metaal nie. Dit word ook aangeval deur oksiderende sure en halogene. Antimoon en sommige van sy legerings is ongewoon in die opsig dat hulle uitsit wanneer hulle verkoel word. Antimoon is geochemies gekategoriseer as 'n kalsofiel en kom voor saam met swael en die swaarmetale lood, koper en silwer.
Ramings oor die hoeveelheid antimoon in die Aarde se kors wissel van 0.2 tot 0.5 dele per miljoen.
Gebruike[wysig | wysig bron]
Antimoon word toenemend in die halfgeleierbedryf gebruik vir die vervaardiging van diodes, infrarooisensors en Hall-effek toestelle. As 'n legering dra hierdie element baie by tot lood se hardheid en meganiese sterkte. Die belangrikste gebruik van Antimoon is as 'n verharder in lood opgaarbatterye. Ander gebruike sluit in:
- Lae wrywing legerings
- Drukkersmetaal
- Kleingeweer en Ligspoorammunisie
- Kabelskede
- Vuurhoutjies
- Soldeersels – sommige "loodvrye" soldeersels bevat sowat 5% Sb
- Laers in binnebrandenjins
Antimoonverbindings in die vorm van oksiede, sulfiede, natriumantimonaat en antimoontrichloried, word gebruik in die vervaardiging van brandbestande materiale, keramiek-emaljes, glas, verwe en pottebakkery. Antimoontrioksied is die belangrikste antimoonverbinding en word hoofsaaklik gebruik in brandbestande toepassings. Dit word ook gebruik in die veselglasnywerheid as 'n bymiddel tot poli-ester harse. Die harse sal brand terwyl dit aan 'n vlam blootgestel word maar sal onmiddellik geblus word as die vlam verwyder word. Antimoonsulfied is ook een van die bestanddele van veilige vuurhoutjies.
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Antimoon se sulfiedverbindings, antimoontrisulfied, Sb2S3 is reeds in 3000 jaar v.C. gebruik. Mengsels van Sb2S3 poeier in vet[1] of ander materiale is sedert hierdie vroeë datum gebruik as grimeermiddel. 'n Kunswerk wat uit antimoon vervaardig is rondom 3000 v.C. is naby Tello, Chaldea in die teenswoordige Irak gevind en 'n kopervoorwerp wat met antimoon-oorslag, wat rondom 2500 v.C. tot 2200 v.C. vervaardig is, is in Egipte gevind.[2]
Volgens metallurgiese geskiedkundiges kom die eerste beskrywing vir 'n prosedure om antimoon te skei voor in die Italiaanse boek De la pirotechnia wat dateer uit 1540 en deur Vannoccio Biringuccio geskryf is. Hierdie boek het die meer bekende boek van Agricola, De re metallica vooruitgeloop, al word die ontdekking verkeerdelik aan Agricola toegeskryf. Ander persone word ook soms aangehaal as sou hulle antimoon voor Biringuccio ontdek het maar die bewyse ter stawing daarvan word bevraagteken.
Ontginningsbronne[wysig | wysig bron]
Alhoewel hierdie element nie volop is nie, word dit in meer as 100 mineraalspesies aangetref. Antimoon word soms in suiwer vorm aangetref maar meer dikwels word dit as die sulfied stibniet (Sb2S3) wat die belangrikste ertsbron is. Kommersiële vorme van antimoon is gewoonlik stawe, gebreekte stukkies, korrels of gegote koek. Ander vorms is poeier, skerwe en enkele kristalle.
Land | Tonnemaat | % van totaal |
---|---|---|
Volksrepubliek China | 126 000 | 84,0 |
Suid-Afrika | 6 000 | 4,0 |
Bolivië | 5 225 | 3,5 |
Tajikistan | 4 073 | 2,7 |
Rusland | 3 000 | 2,0 |
Top 5 | 144 298 | 96,2 |
Wêreldtotaal | 150 000 | 100,0 |
Chiffres de 2003, métal contenue dans les minerais et concentrés, Bron: L'état du monde 2005
Die grootste myn in China is die Xikuangshan-myn in die Hunanprovinsie.
Voorsorgmaatreëls[wysig | wysig bron]
Antimoon en baie van sy verbindings is giftig. Klinies is antimoonvergiftiging baie soortgelyk aan arseenvergiftiging. In klein hoeveelhede veroorsaak antimoon hoofpyn, duiseligheid en depressie. Groter toedienings veroorsaak heftige en gereelde braking en lei tot die dood binne 'n paar dae.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Priesner en Figala
- Kirk-Othmer, inskrywing: "Antimony"
Bibliografie[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Antimony. |
Sien antimoon in Wiktionary, die vrye woordeboek. |
- W. F. Albright "Notes on Egypto-Semitic Etymology. II", The American Journal of Semitic Languages and Literatures, Vol. 34, Nr. 4. (Jul., 1918), pp. 215-255. JSTOR skakel. veral p.230
- Endlich, F.M. "On Some Interesting Derivations of Mineral Names", The American Naturalist, Vol. 22, Nr. 253. (Jan., 1888), pp. 21-32. JSTOR skakel. p.28
- Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology, 5de oplaag. 2004. Inskrywing: antimony.
- Lippmann, E O von [Edmund Oscar]. 1919. Entstehung und Ausbreitung der Alchemie, deel 1. Berlyn: Julius Springer. In Duits.
- Moorey, PRS. 1994. Ancient Mesopotamian Materials and Industries: the Archaeological Evidence. New York: Clarendon Press.
- Priesner, Claus en Figala, Karin, reds. 1998. Alchemie. Lexikon einer hermetischen Wissenschaft. München: C.H. Beck. 412 p. In Duits.
- Sarton, George. 1935. Review of Al-morchid fi'l-kohhl, ou Le guide d'oculistique, na Engels vertaal deur Max Meyerhof. Isis (Feb. 1935), 22(2):539-542 (Die joernaal Isis is in die JSTOR-argiewe.) In Frans.
- Shotyk, William; Krachler, Michael; Chen, Bin. Contamination of Canadian and European bottled waters with antimony from PET containers J. Environ. Monit 2006, 8:288-292 DOI: 10.1039/b517844b
- Los Alamos National Laboratory – Antimony
- Public Health Statement for Antimony
- Wakayama, Hiroshi, "Revision of Drinking Water Standards in Japan", Ministerium vir Gesondheid, Arbeid en Welvaart (Japan), 2003
H | He | ||||||||||||||||||||||||||||||
Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | ||||||||||||||||||||||||
Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | ||||||||||||||||||||||||
K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | ||||||||||||||
Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | ||||||||||||||
Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
Alkalimetale | Aardalkalimetale | Lantaniede | Aktiniede | Oorgangsmetale | Hoofgroepmetale | Metalloïde | Niemetale | Halogene | Edelgasse | Chemie onbekend |
|
<urn:uuid:907da008-67a8-4846-93f7-a8c54bd752a8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Antimoon
|
2019-07-18T22:04:01Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00407.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.96663
| false
|
Kaiserstuhl
Die Kaiserstuhl is 'n geïsoleerde bergreeks van vulkaniese oorsprong wat op 'n hoogte van 557 meter bo seevlak soos 'n eiland uit die Borynvlakte in die suidweste van die Duitse deelstaat Baden-Württemberg verrys.
Inhoud
Geografie[wysig | wysig bron]
Die Kaiserstuhl lê in die distrik Breisgau-Hochschwarzwald van die gebied Suid-Baden, noordwes van Freiburg im Breisgau en oos van die Ryn. Dit verrys teen 'n gemiddelde hoogte van 355 meter bo die Bo-Rynse vlakte. Die bergreeks bereik 'n maksimale lengte van sowat 16 kilometer en is maksimaal 12,5 kilometer wyd. Drie klein stede en agttien dorpe is in die gebied geleë.
Die hoogste bergpieke is die Totenkopf (557 meter), die Eichelspitze (520 meter) en die Katharinaberg (492 meter). Die natuurbewaringsgebied Badberg lê in die hartland van die Kaiserstuhl, tussen die dorpe Schelingen, Oberbergen en Alt-Vogtsburg, is 'n belangrike habitat vir baie seldsame plante en bied vanuit se wandelpaaie verruklike uitsigte oor die Swartwoud, die Rynvlakte en die Franse Vogese-bergreeks.
Etimologie[wysig | wysig bron]
Die bergreeks het sy naam, wat letterlik "stoel van die keiser" beteken, vermoedelik aan koning Otto III te danke, wat in die dorp Sasbach by die Kaiserstuhl in 994 - net twee jaar voor sy kroning as keiser van die Heilige Romeinse Ryk - 'n sittingsdag gehou het.
Geologie[wysig | wysig bron]
Die Kaiserstuhl word in geologiese opsig deur 'n baie heterogene struktuur gekenmerk. Die westelike gedeelte het as gevolg van vulkanisme ontstaan, terwyl die oostelike gebied deel uitmaak van die voorgebergte met sy lae van kalkgesteentes.
Die uiters vrugbare plaaslike lössbodem bied geleentheid vir intensiewe landbou.
Klimaat[wysig | wysig bron]
Die Kaiserstuhl is die warmste gebied in Duitsland en word plek-plek selfs deur 'n Mediterreense klimaat gekenmerk. Die bergreeks verskil met sy baie warm en droë weerstoestande sterk van sy omgewing, veral omdat dit in die reënskadu van die Vogese lê en ook onder die klimatiese invloed van die Boergondiese Poort kom. Die Kaiserstuhl se klimaat vergelyk dus met droë gebiede langs die Middellandse See.
Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 9,9 °C, en daar is jaarliks tussen vyftig en sestig baie warm somerdae en sestig tot sewentig winterdae met temperature benede vriespunt. Die gemiddelde jaarlikse temperatuurskommeling van 18,5 °C is een van die hoogstes in Duitsland. Die gemiddelde jaarlikse reënval is 600 tot 700 millimeter, en die bergreeks het jaarliks 1 720 sonskynure.
Vanweë die kombinasie van vulkaniese lössbodem, wat tot 'n diepte van sowat dertig meter strek, met 'n warm klimaat is die Kaiserstuhl uiters geskik vir wyn- en vrugtebou.
Flora en fauna[wysig | wysig bron]
Die Kaiserstuhl se klimaat verklaar die voorkoms van baie plante- en dierspesies wat gewoonlik net aan die warmer gebiede van die suidelike Europa inheems is. Die Kaiserstuhl staan bekend vir sy groot verskeidenheid orgidee, waarvan sowat dertig spesies geregistreer is. Tussen die wingerde groei wilde druiwehiasinte (Muscari neglectum) en teen die hellings is swaardlelies volop. Hierdie en ander xerofiete, plante wat eintlik net aan die warmer streke van Suid-Europa inheems is, is oorblyfsels van 'n warm tydperk, wat op 'n Ystydperk gevolg het. Ná die einde van die warm tydperk, wat ook in die Kaiserstuhl tot duidelik hoër temperature gelei het, kon hierdie spesies nog slegs in hierdie gebied oorleef.
Ekonomie[wysig | wysig bron]
Die Kaiserstuhl en sy omgewing is gebiede van intensiewe wynbou, en die plaaslike wyne het al wêreldfaam. Die wingerde is in die besit van wynboukoöperasies, privaat wyngoedere of privaateienaars. Die eerste wingerde in die gebied is deur die Romeine aangelê. Vandag beslaan die wyngerde 'n oppervlak van meer as 4 000 hektaar, en die Kaiserstuhl lewer sowat 'n derde van die wynproduksie in die gebied Baden.
'n Ander belangrike landbouproduk van die gebied is aspersie, wat net soos wyn voordeel uit die plaaslike klimaattoestande trek. Die jaarlikse opbrengs in die Kaiserstuhl en sy omgewing beloop 250 000 ton.
|
<urn:uuid:ab0cb007-2913-4d1d-aa29-5690edffbbbc>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kaiserstuhl
|
2019-07-18T21:43:01Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00407.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999996
| false
|
Drenthe
Drenthe (Nedersaksies: Drenthe of Drentie) is een van die 12 provinsies van Nederland en is in die noordooste geleë. Die provinsie het 'n bevolking van 489 000 in 2014 gehad en beslaan 'n oppervlakte van 2 683 km² met 'n bevolkingsdigtheid van 180 per km². Die hoofstad is Assen en die grootste stad is Emmen.
Drenthe | |||
Ligging van die provinsie Drenthe in Nederland | |||
Koördinate: Koördinate: | |||
Land | Nederland | ||
---|---|---|---|
Hoofstad | Assen | ||
Grootste stad | Emmen | ||
Regering | |||
- Kommissaris | Jetta Klijnsma (PvdA) | ||
Oppervlak[1] | |||
- Provinsie | 2 683 km² (1 036 vk m) | ||
- Land | 2 639 km² (1 019 vk m) | ||
- Water | 44 km² (17 vk m) | ||
Bevolking (1 Januarie 2014)[2] | |||
- Provinsie | 488 957 | ||
- Digtheid | 180/km² (470/vk m) | ||
Tydsone | MET (UTC+01:00) | ||
- Somer (DST) | MEST (UTC+02:00) | ||
Webwerf: www.drenthe.nl |
Drenthe het baie bosse, heide- en veengebiede. Byna al die hunebedde lê in die provinsie. Van die noorde tot die suidooste loop die Hondsrug, 'n glooiing in die landskap; die hoogste punt word gevind by die stad Emmen en meet 26,5 meter.
MunisipaliteiteWysig
Drenthe bestaan uit 12 munisipaliteite:
Nrs. | Munisipaliteite | Inwoners (2011) |
---|---|---|
1. | Aa en Hunze | 26 000 |
2 | Assen | 67 000 |
3 | Borger-Odoorn | 26 000 |
4 | Coevorden | 36 000 |
5 | Emmen | 110 000 |
6 | Hoogeveen | 55 000 |
7 | Meppel | 32 000 |
8 | Midden-Drenthe | 34 000 |
9 | Noordenveld | 31 000 |
10 | Tynaarlo | 32 000 |
11 | Westerveld | 19 000 |
12 | De Wolden | 24 000 |
VerwysingsWysig
- ( ) "Bodemgebruik; uitgebreide gebruiksvorm, per gemeente". Centraal Bureau voor de Statistiek. 2013. Besoek op 28 Maart 2016.
- ( ) "Bevolkingsontwikkeling; regio per maand". Centraal Bureau voor de Statistiek. 2014. Besoek op 28 Maart 2016.
|
<urn:uuid:717c4903-4cbc-4921-8918-20d7046d5481>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Drenthe
|
2019-07-21T11:17:00Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00167.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.969221
| false
|
674
Jump to navigation
Jump to search
674 |
◄ | 6de eeu | ◄7de eeu► | 8ste eeu | ► |
Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
Sien ook: Kategorie:674 |
Kalenders | |
Die jaar 674 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Donderdag begin het. Dit was die 74ste jaar van die 7de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Gebeure[wysig | wysig bron]
Geboortes[wysig | wysig bron]
- Poppo, koning van die Friese.
|
<urn:uuid:44e1df6d-c2f9-453c-94d5-cbdc6a8a31db>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/674
|
2019-07-16T13:00:57Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00111.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999934
| false
|
Hulp
Kategorie:Britse teoloë
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
Wikimedia Commons bevat media in verband met
Theologians from the United Kingdom
.
Bladsye in kategorie "Britse teoloë"
Die volgende 3 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 3.
A
Augustinus van Kantelberg
C
John William Colenso
K
John Knox
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorie:Britse_teoloë&oldid=1442588
"
Kategorieë
:
Britse wetenskaplikes
Teoloë
Christendom in die Verenigde Koninkryk
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Ander projekte
Wikimedia Commons
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Wikidata-item
Ander tale
Aragonés
العربية
تۆرکجه
Беларуская
Български
Bosanski
Català
Čeština
Dansk
Ελληνικά
English
Esperanto
Español
Euskara
فارسی
Suomi
Français
Frysk
עברית
Bahasa Indonesia
Italiano
日本語
ქართული
한국어
Latina
Latviešu
Македонски
Nederlands
Norsk nynorsk
Norsk
Occitan
Polski
Português
Română
Русский
Srpskohrvatski / српскохрватски
Slovenčina
Slovenščina
Svenska
Türkçe
Українська
اردو
Tiếng Việt
Wysig skakels
Die bladsy is laas op 8 April 2016 om 13:59 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:29677d4f-b92a-4f78-8666-1376465c7e0e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Britse_teolo%C3%AB
|
2019-07-16T12:42:30Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00111.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99546
| false
|
Kategorie:Wikipedia-artikels met ULAN-identifiseerders
Jump to navigation
Jump to search
(vorige bladsy) (volgende bladsy)
Vir meer inligting, sien Wikipedia:Gesagbeheer.
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
Bladsye in kategorie "Wikipedia-artikels met ULAN-identifiseerders"
Die volgende 200 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 1 018.
(vorige bladsy) (volgende bladsy)K
- Franz Kafka
- Frida Kahlo
- Wassily Kandinsky
- Kano Motonobu
- Immanuel Kant
- Karel die Grote
- Karel die Stoute
- Karel I van Engeland
- Karel II van Engeland
- Karel V
- Karel VI van Frankryk
- Katharina II van Rusland
- Andy Kaufman
- Buster Keaton
- Diane Keaton
- John Keats
- John F. Kennedy
- William Kentridge
- Jack Kerouac
- Omar Khayyám
- Wolf Kibel
- Paul Klee
- Heinrich von Kleist
- Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff
- Johann Koch
- Koeblai Khan
- Peter Kolbe
- Käthe Kollwitz
- David Koloane
- Konfusius
- Konstantinos Petrou Kavafis
- Konstantyn VII van Bisantium
- Kores die Grote
- Cornelius Krieghoff
- Akira Kurosawa
L
- Jacques Lacan
- Karl Lagerfeld
- Hugh Lane
- Charles Lanyon
- Denys Lasdun
- Else Lasker-Schüler
- Maggie Laubser
- Charles Laughton
- Charles Laval
- T. E. Lawrence
- Le Corbusier
- Le Roux Smith le Roux
- Francois le Vaillant
- Robert E. Lee
- Spike Lee
- Gottfried Wilhelm Leibniz
- Cornelis Lely
- Wladimir Lenin
- Peter Joseph Lenné
- John Lennon
- Leo VI van Bisantium
- Leopold I van België
- Leopold I, Heilige Romeinse Keiser
- Leopold II, Heilige Romeinse Keiser
- Michail Lermontof
- Mervyn LeRoy
- Claude Lévi-Strauss
- John Frederic Lewis
- Arthur Lasenby Liberty
- Carolus Linnaeus
- John Locke
- Lodewyk IX van Frankryk
- Lodewyk XIII van Frankryk
- Lodewyk XIV van Frankryk
- Lodewyk XVI van Frankryk
- Raymond Loewy
- Michail Lomonosof
- Londense Tower
- Adolf Loos
- Louise van Hesse-Kassel
- Louvre
- Lu Xun
- George Lucas
- Lucius Annaeus Seneca
- Charles Ludlam
- Ludwig Forum vir Internasionale Kuns
- Ludwig von Herterich
- Bernardino Luini
- Martin Luther
- Edwin Lutyens
- David Lynch
- Jean-François Lyotard
M
- Guillaume de Machaut
- Niccolò Machiavelli
- Charles Rennie Mackintosh
- Albertus Magnus
- Wladimir Majakofski
- William Makepeace Thackeray
- Maksim Gorki
- Maksimiliaan I
- Maksimiliaan I van Meksiko
- Nelson Mandela
- Édouard Manet
- Andrea Mantegna
- Mao Zedong
- Louis Maqhubela
- Margaret Bourke-White
- Margrethe II van Denemarke
- Maria I van Skotland
- Maria II van Engeland
- Mariano Fortuny (ontwerper)
- Markus Aurelius
- Daniel Marot
- Martialis
- Ross Martin
- Karl Marx
- Henri Matisse
- Matthias (HRR)
- Matthias Claudius
- Johan Maurits
- Anton Mauve
- Valerius Maximus
- Burr McIntosh
- Marshall McLuhan
- Lorenzo de' Medici
- Mehmet II
- Felix Mendelssohn
- Moses Mendelssohn
- Maria Sibylla Merian
- Metropolitan Museum of Art
- Michael VIII Paleologus
- Microsoft
- Ludwig Mies van der Rohe
- John Milton
- Octave Mirbeau
- Joan Miró
- Ivan Mitford-Barberton
- François Mitterrand
- Hayao Miyazaki
- Moctezuma II
- Vera Moechina
- Mohammad Reza Pahlavi
- Mohammed
- Piet Mondriaan
- Claude Monet
- Marilyn Monroe
- Charles Montesquieu
- Claudio Monteverdi
- Thomas More
- J.P. Morgan
- Samuel Morse
- Viggo Mortensen
- Grandma Moses
- Moskouse Historiese Staatsmuseum
- Benjamin Mountfort
- Wolfgang Amadeus Mozart
- William Mulholland
- Martin Mull
- Edvard Munch
- Glenn Murcutt
- Musée d'Orsay
- Benito Mussolini
N
- Vladimir Nabokov
- Napoleon II
- Napoleon III van Frankryk
- Nasa
- Nasionale Biblioteek van Israel
- National Trust
- Hugo Naudé
- NAVO
- Nero
- Pablo Neruda
- Evelyn Nesbit
- Michail Nesterof
- Richard Neutra
- Isaac Newton
- Fred Niblo
- Friedrich Nicolai
- Oscar Niemeyer
- Nicéphore Niépce
- Friedrich Nietzsche
- Florence Nightingale
- Vaslav Nijinsky
- Niklas Luhmann
- Nikolaas I van Rusland
- Patriarg Nikon van Moskou
- Leonard Nimoy
- Notre-Dame-katedraal
|
<urn:uuid:e49f9d5e-12a9-42db-a41b-ed7825aa19a6>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Wikipedia-artikels_met_ULAN-identifiseerders?from=Ju
|
2019-07-16T12:48:19Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00111.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.797571
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Connie Britton" skakel
←
Connie Britton
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Connie Britton
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
70ste Golden Globe-toekenningsaand
(
← skakels
wysig
)
Bespreking:Connie Britton
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Connie_Britton
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:f9f11800-79b8-4424-8c76-4f50cacb257a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Connie_Britton
|
2019-07-16T12:35:51Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00111.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.995512
| false
|
Potsdam
- Hierdie artikel handel oor die Duitse stad. Vir die gelyknamige stede en dorpe, sien gerus Potsdam (dubbelsinnig).
Kaart | Wapen |
Vlag | |
Land | Duitsland |
Deelstaat | Brandenburg |
Koördinate | |
Stigting | 993 (eerste verwysing) |
Stadstatus | 1345 |
Oppervlakte: | |
- Totaal | 188,61 vk km |
- waarvan waterliggame | 11 persent |
Hoogte bo seevlak | 32 m |
Bevolking: | |
- Totaal (31 Desember 2017) | 175 710[1] |
- Bevolkingsdigtheid | 932/vk km |
Tydsone | UTC +1 (MET) |
- Somertyd | UTC +2 (MEST) |
Klimaat | |
- Tipe | Gematigde klimaat[2] |
- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | 8,7 °C |
- Gem. temp. Januarie/Julie | -0,9 / 17,9 °C |
- Gemiddelde jaarlikse neerslag | 592 mm |
Burgemeester | Mike Schubert (SPD) |
Amptelike Webwerf | potsdam.de |
Potsdam (Duits: [ˈpɔtsdam], ) is die administratiewe sentrum en grootste stad van die Duitse deelstaat Brandenburg, met 'n bevolking van 175 710 (soos op 31 Desember 2017). Potsdam lê digby die suidwestelike stadsgrens van die Duitse hoofstad Berlyn wat 'n eie deelstaat en enklawe in die hart van Brandenburg vorm, en maak deel uit van die Europese metropolitaanse gebied Berlyn-Brandenburg. Die middestede van Potsdam en Berlyn lê sowat 30 kilometer van mekaar af.
Potsdam is 'n gewilde toeristebestemming en word as een van die mooiste stede in Duitsland beskou. Hier het Pruise se monarge diep spore gelaat deur hul droom van 'n Pruisiese Arkadië te verwesenlik. Sewentien kastele en kasteelagtige wonings, wat ingebed lê in die bosryke meerlandskap van die Havelrivier, oorheers die stadsbeeld. Potsdam se kasteel- en tuinlandskap is in koninklike opdrag deur beroemde boumeesters soos Knobelsdorff, Schinkel en Persius en landskapsargitekte soos Lenné, Eyserbeck en prins Von Pückler-Muskau geskep.
Dié kultuurlandskap – met die kasteeltuine Sanssouci, Nuwe Tuin (Neuer Garten) en Babelsberg, insluitende die kastele Sanssouci en Nuwe Paleis; die kasteel en tuin in Sacrow met die Verlosserkerk (Heilandskirche); die kasteel Lindstedt; die Russiese kolonie Alexandrowka, die Pinksterberg (Pfingstberg) met die Belvedere; en die Keiserstasie (Kaiserbahnhof) vlakby die Wildpark is in 1990 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.[3]
'n Voorstad van Potsdam, Babelsberg, het Londen, Praag en Rome as die belangrikste sentrum van die televisie- en rolprentbedryf in Europa verbygesteek. Die filmateljee Studio Babelsberg beskik oor die grootste kapasiteit en modernste geriewe van sy soort in Duitsland en ontwikkel nou ook tot 'n gewilde ateljee vir internasionale rolprentprojekte.
Inhoud
GeografieWysig
Potsdam is net suidwes van Berlyn aan die middelloop van die Havelrivier temidde van 'n bos- en meerlandskap geleë. Hierdie diverse landskap, wat gedurende die laaste koueperiodes van die ystydperk deur gletsers gevorm is, wissel van breë riviervlaktes tot heuwels wat as moreenafsettings gevorm is. Die hoogste punt in die stadsgebied is die Klein Ravensberg met 114,2 meter bo seevlak, die laagste punt is die gemiddelde watervlak van die Havelwaterliggame met 29 meter bo seevlak. Die stadsgebied bestaan tans merendeels (75 persent) uit groen ruimtes, waterliggame en landbougebiede, 25 persent van die oppervlak is bebou.
Daar is altesaam meer as twintig waterliggame. Mere is sowel in die beboude middestad (Heilige Meer, Aradomeer, Templinse Meer, Diep Meer (Tiefer See) en Griebnitzmeer asook in die omliggende groen voorstede (onder meer Sacrowse Meer, Lehnitzmeer, Groß Glienicke-meer, Fahrlander-meer en Wit Meer) geleë.
Belangrike riviere en kanale sluit die Potsdamse Havelrivier (wat baie mere met mekaar verbind), die Sacrow-Paretzer-kanaal, Teltowkanaal, Nuthe- en Wublitzrivier in. Die Teltowkanaal en die Nutherivier mond in die stadsgebied in die Havel uit.
Die stadsgebied bestaan uit die woongebiede Potsdam, Babelsberg, Bornim, Bornstedt, Drewitz, Nedlitz en Sacrow en nege stadsdele wat grotendeels eers op 26 Oktober 2003 by Potsdam ingelyf is en nog steeds oor hulle eie verkose dorpsraad en plaaslike burgemeester beskik.
Die Potsdamse Datum is in die Duitse kartografie en geodesie die sentraalpunt vir die Gauß-Krüger-koördinatestelsel se Bessel-ellipsoïed.
KlimaatWysig
Potsdam het 'n gematigde klimaat wat vanuit die noorde en weste deur die Atlantiese seeklimaat en vanuit die ooste deur die kontinentale klimaat beïnvloed word. Uiterstes soos storms, sterk hael of hewige sneeuval kom nouliks voor.
Die temperatuurverloop kom min of meer ooreen met die gemiddelde van Duitsland. Die jaarlikse seisoenale temperatuurskommelinge is laer as in die gewone kontinentale klimaat, maar nogtans hoër as in die gelykmatige seeklimaatsone van die kusgebiede. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 8,7 °C (met 'n gemiddelde van -1,1 °C in Januarie en 18,4 °C in Julie). Die jaarlikse reënval is met 590 millimeter relatief laag en dieselfde as byvoorbeeld dié van die Katalaanse metropool Barcelona, terwyl in die Beierse hoofstad München jaarliks sowat 1 000 millimeter aangeteken word.
Die Telegrafenberg-heuwel in Potsdam dien sedert 1874 as 'n sentrum van klimaatnavorsing. Die Institut für Klimafolgenforschung voorspel vir die deelstaat Brandenburg in die nabye toekoms hoër daaglikse temperature en steeds laer reënval as gevolg van die globale verwarming.
Weergegewens vir Potsdam | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Maand | Jan | Feb | Mar | Apr | Mei | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | Jaar |
Hoogste maksimum (°C) | 15,2 | 18,6 | 25,1 | 30,9 | 33,3 | 36,1 | 37,8 | 38,1 | 34,2 | 27,5 | 19,5 | 15,7 | 38,1 |
Gemiddelde maksimum (°C) | 0,9 | 2,2 | 5,5 | 13,2 | 16,9 | 19,6 | 23,7 | 23,6 | 18,8 | 13,4 | 7,1 | 3,4 | 12,36 |
Gemiddelde temperatuur (°C) | −2,5 | −1,4 | 1,9 | 8,7 | 12,0 | 15,8 | 19,3 | 18,9 | 14,7 | 9,9 | 4,7 | 0,0 | 8,5 |
Gemiddelde minimum (°C) | −4,9 | −3,8 | −1,9 | 4,2 | 8,0 | 10,3 | 14,3 | 14,1 | 10,6 | 6,4 | 2,2 | −2,4 | 4,76 |
Laagste minimum (°C) | −27,8 | −26,9 | −16,5 | −6,7 | −2,9 | 0,8 | 5,4 | 4,7 | −0,5 | −9,6 | −16,1 | −20,2 | −27,8 |
Neerslag (mm) | 64,8 | 53,2 | 61,4 | 47,6 | 54,6 | 69,2 | 62,3 | 61,8 | 48,1 | 47,9 | 53,6 | 61,2 | 685,7 |
Sonskynure (u/d) | 1,2 | 2,3 | 3,4 | 5,0 | 7,1 | 7,4 | 7,0 | 6,8 | 5,2 | 3,4 | 1,7 | 1,0 | 4,3 |
Bron: wetterkontor.de[4] |
GeskiedenisWysig
Vroeë geskiedenisWysig
Gedurende die volksverhuisings vanaf die 4de eeu n.C. het die meeste Sueve, 'n volksgroep binne die Elb-Germaanse Semnone, hul stamgebied langs die Havel- en Spreeriviere verlaat om hulle langs die Bo-Ryn te vestig. In die 6de en 7de eeu het Slawiese stamme na die vermoedelik onbewoonde gebied geïmmigreer. Die Slawiese Heveliër-stam het in hierdie tydperk 'n vesting naby die Nutherivier se uitmonding in die Havel opgerig.
Die eerste verwysing na Potsdam as Poztupimi verskyn in 'n skenkingsoorkonde van keiser Otto III wat op 3 Julie 993 uitgereik is en waardeur die gebied aan sy tant, die abdis Mathilde von Quedlinburg, geskenk sou word. As gevolg van die Slawe-opstand van 983 was die Duitse magsgebied egter tot by die Elberivier terug verskuif sodat die dokument voorlopig waardeloos gebly het.
Die oorkonde verwys na twee nedersettings, Poztupimi et Geliti, wat tans as Potsdam en Geltow gelees word. Die herkoms van die naam is nie duidelik nie – dit is waarskynlik afgelei van die Slawiese woorde pod ("onder") en stupa sodat die naam as "onder die eikebome" vertaal kan word. 'n Tweede verklaring is die afleiding van 'n Slawiese persoonsnaam, Postapim.
Die oorheersing van die oortog oor die Havelrivier het tot die gebied se strategiese belangrikheid bygedra. Nogtans was die nedersetting nie langs die beduidende destydse handelsroetes geleë nie en omring deur water en moerasgebiede. Akkerbou, veeteelt en vissery het die ekonomiese basis van die plaaslike bevolking gevorm.
MiddeleeueWysig
Teen die middel van die 12de eeu is sowat 700 meter van die Slawiese burg 'n Duitse steenkasteel digby die oorgang oor die Havel opgerig, wat die kern van 'n klein nedersetting geword het. 'n Dokument van 1304 verwys na die stad as 'n stedeken ("klein stad"), terwyl 'n verwysing na sowel die stad asook sy kasteel van 1317 dagteken. Die naam Postamp is in dieselfde jaar vir die eerste keer opgeteken.
Potsdam het in 1345 stadstatus gekry, maar het nogtans vir 'n lang tyd 'n onbenullige markstad gebly. In 1573 was daar nog steeds slegs 192 huise en 2 000 inwoners. Ná die verwoestings van die Dertigjarige Oorlog (1618–1648) het hierdie getal selfs tot 700 gekrimp.
Vorstelike hoofstadWysig
Met die keurvorstelike Landdag van 1653, waartydens die "Groot Keurvors" Frederik Willem I van Brandenburg die mag van die plaaslike adel beperk het, is die tydperk van die absolutisme ingelui. Die regeringstydperk van Frederik Willem I was een van die invloedrykste in die geskiedenis van Potsdam. Hy het alle verpande stadswyke aangekoop en besluit om van Potsdam die tweede vorstelike hoofstad naas Berlyn te maak. Met die uitbreiding van die stedelike slot en die "verfraaiing" van die omgewing het Potsdam vanaf 1660 'n belangrike groeitydperk beleef.
Maar eers met die Edik van Potsdam, wat in 1685 uitgereik is, is die gebied danksy die toenemende immigrasie weer bevolk. Veral Franse Hugenote, wat in hul tuisland vervolg is, het 'n nuwe heenkome in Brandenburg gevind. Sowat 20 000 Protestantse geloofsvlugtelinge het die keurvors se aanbod om hulle in Brandenburg te vestig aanvaar en die plaaslike ekonomie met hul vakkennis 'n hupstoot gegee.
Onder die sogenaamde "soldatekoning" Frederik Willem I het Potsdam ook tot 'n beduidende garnisoenstad ontwikkel, en gevolglik het talle ambagsmanne, wat militêre uitrusting en ander goedere vervaardig het, hulle in die stad gevestig.. Die bevolking het vervolgens sterk gegroei, en tydens die eerste en tweede stadsuitbreiding het nuwe woonbuurte ontstaan. Die koning het daarnaas ook die opdrag vir die oprigting van die Potsdamse Garnisoenkerk, die Sint-Nikolaikerk en die Heilige-Gees-kerk gegee wat voortaan die stadshorison oorheers het. In die nuutgestigte militêre weeshuis in die Breite Straße ("Breëstraat") is kinders van soldate versorg, en hulle het hier ook 'n opvoeding en opleiding gekry.
Sy seun Frederik II ("Frederik die Grote") het groot waarde aan die gedagtes van die verligting geheg en die Pruisiese staat hervorm. Hy het die besluit geneem om van Potsdam sy hoofsaaklike regeringsetel te maak en sodoende ook die opdrag gegee om strate en pleine te herontwerp. Die belangrikste bouprojekte het die herontwerp van die Alte Markt (Ou Markplein) en die Sanssouci-park en die bou van nuwe burgerhuise met barokfasades ingesluit. In die Sanssouci-park het vanaf 1745 die slot Sanssouci, wat aanvanklik net tydens jagte deur die vorstelike gesin bewoon is, as somerpaleis ontstaan. Later is die Nuwe Paleis bygevoeg. Die stedelike slot en die Lustgarten (Lushof) is tot sy winterpaleis omgeskep, waarby die argitek Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff (1699–1753) 'n beduidende bydrae gelewer het.
In Oktober 1806 het Napoléon Bonaparte met sy troepe Potsdam bereik en 'n besoek aan Frederik die Grote se grafkelder in die Garnisoenkerk afgelê. Die Franse besetting het die aanleiding tot verreikende staatshervormings in Pruise gegee. Frederik Willem III van Pruise het Potsdam ná die einde van die besettingstyd vanaf 1815 tot 'n administratiewe sentrum uitgebou, en 'n groot aantal amptenare het hulle in die stad gevestig. In 1838 is die eerste Pruisiese spoorlyn tussen Potsdam en Berlyn in bedryf gestel.
Die toenemende politieke spanninge van die volgende dekades het uiteindelik tot die Maartrewolusie van 1848 gelei. In Berlyn het die bevolking straatversperrings opgerig om vir 'n nuwe grondwet te veg. Koning Frederik Willem IV het in Maart na Potsdam verhuis aangesien die stad as 'n rustiger plek beskou is. Toe muitende soldate voor die Nuwe Paleis vergader het om gevange kamerade te bevry, is die opstand maklik deur elitetroepe neergeslaan.[5]
Ná die onvoltooide rewolusie was die regeringsbeleid veral daarop gemik om die ou bedeling te herstel. Talle ambisieuse nuwe bouprojek is aangepak, waaronder die Sint Nikolaikerk en die Rooms-Katolieke Sint Pieter en Pauluskerk. In 1911 is die lugskiphawe langs die Pirschheide geopen en die rolpentateljee in Babelsberg ingewy.
In 1914 het die laaste Pruisiese koning en Duitse keiser Wilhelm II in die Nuwe Paleis die oorlogsverklaring teen die Entente-moondhede onderteken.[6] Ná die Eerste Wêreldoorlog het ook die monargiese stelsel met die Novemberrewolusie tot 'n einde gekom. Willem II het as balling na Nederland gegaan, terwyl Potsdam sy status as vorstelike setel vir goed verloor het.
Nasionaalsosialisme en Tweede WêreldoorlogWysig
In die tyd van die Nasionaalsosialisme het op 21 Maart 1933 die "Dag van Potsdam" plaasgevind, 'n plegtigheid in die Potsdamse Garnisoenkerk, waartydens die bejaarde Duitse Rykspresident Paul von Hindenburg en die nuwe Rykskanselier Adolf Hitler hande geskud het. Hierdie gebeurtenis is as 'n simboliese bond tussen die Duitse Weermag (Reichswehr) en die Nasionaalsosialisme beskou.
In die eerste oorlogsjare is Potsdam die vernietiging deur geallieerde bomme gespaar gebly. Die ligmarkerings, waarmee die geallieerde lugmagte gewoonlik hulle teikens vir die bomwerpers gemarkeer het, is in suidoostelike rigting weggedryf, en sodoende het die meeste swaar bomme en lugmyne in die Ravensbergreeks suid van die hoofstasie geval. Hier is talle bomkraters bewaar. Eers in die laaste fase van die Tweede Wêreldoorlog – die Rooi Leër was al gereed om die nabygeleë Berlyn in te neem – is die historiese stadsentrum op 14 April 1945 deur 'n bomaanval van 724 vliegtuie van die Koninklike Britse Lugmag (Royal Air Force) verwoes.
Toe die lugaanval-sirenes om 10:15 uur saans begin loei het, het talle bewoners na hul kelders gevlug, maar baie ander was oortuig dat weer eens Berlyn die teiken sou wees. Maar hierdie keer het die vliegtuie oor Potsdam gebly. Eers het 836 bomme as ligmarkerings geval en groot dele van die stad aan die brand gesteek, dan 'n halfuur lank 1 752 ton brisantbomme wat ontplof het sodra hulle hul teikens getref het.
Die meeste bomme het die hoofstasie, die Vriendskapseiland, die stadskasteel en aangrensende woonhuise in die ou stad getref. Slegs klein dele van die historiese stadskern soos die Nuwe Markplein, die Nikolaikerk, die Ou Raadsaal en die Hollandse Buurt is gespaar. Die buurt tussen die Ou Markplein en die Ou Vaart langs die Vriendskapseiland het onherroeplik verlore gegaan. Van Potsdam se stadskasteel is net die buitenste mure bewaar. Die Breë Straat is deur brande verwoes, en weens die ontploffing van ammunisie is ook die nabygeleë Garnisoenkerk aan die brand gesteek. Die kerkskip en die boonste verdieping van die kerktoring met sy beroemde klokkespel uit die 18de eeu, 'n bekende baken van Potsdam, is vernietig.
Ook twee ammunisie-treine het ontplof en sodoende 'n hospitaaltrein vernietig. Baie gewondes het gesterf. In die stedelike hospitaal oos van die Bassinplein was sewentig pasiënte en vier verpleegsters dood. Talle Potsdamers het in die rook in hul kelders verstik. Die aantal slagoffers was uiteindelik 1 593, waaronder vlugtelinge uit die ooste en 28 dwangarbeiders uit Pole en Frankryk. Volgens die latere DDR-bewind was die dodetal ná die "Anglo-Amerikaanse lugaanval" (ondanks die Oos-Duitse bewering was Amerikaanse bomwerpers hoegenaamd nie by die aanval op Potsdam betrokke nie) selfs 3 500 – blykbaar is slagoffers van Sowjet-Russiese artillerievuur laat in April by hierdie syfer ingereken.[7]
Kort ná die Britse lugaanval het die Nasionaalsosialiste Potsdam tot vesting verklaar, om te verhoed dat die aanrukkende Russiese troepe gebruik kon maak van die hoofpaaie na Berlyn. Spoorwegbrûe is opgeblaas, en vernielde tremwaens het as boumateriaal vir straatversperrings gedien. Die torings van die Nikolaikerk en Heilige-Geeskerk het as uitkykposte gedien. In die laaste dae van die oorlog is hierdie kerke deur die Russiese artillerie swaar beskadig. Die Rooi Leër het Potsdam op 30 April 1945 ingeneem.
Die Cecilienhof-kasteel, woning van die laaste Duitse kroonprins, was van 17 Julie tot 2 Augustus 1945 die toneel van 'n byeenkoms van die geallieerde magte – die VSA (verteenwoordig deur president Harry S. Truman), Groot-Brittanje (aanvanklik Winston Churchill, later Clement Richard Attlee) en Sowjetunie (Josef Stalin). Hier is met die Ooreenkoms van Potsdam 'n historiese dokument onderteken wat die politieke orde in Europa vir dekades sou vaslê.
Na-oorlogse tydperk: DDR en Duitse herenigingWysig
In die Duitse Demokratiese Republiek (DDR) het Potsdam sedert 1952 as die administratiewe hoofstad van die distrik (Bezirk) Potsdam gedien. Die stad is gaandeweg tot 'n sentrum van Oos-Duitse kultuur en wetenskappe ontwikkel.
Die kommunistiese DDR-bewind het enersyds moeite gedoen om alle burgers toegang tot die kulturele en maatskaplike lewe te gee, maar tegelykertyd streng sensuur toegepas en teen andersdenkendes opgetree. So het die Oos-Duitse rolprentbedryf, wat in Potsdam gesetel was, min kanse gehad om kritiese filme te vervaardig. Nogtans is ook filmkuns van hoë gehalte deur die Deutsche Film AG (DEFA) geskep. Meer as 700 rolprente en 160 kinderfilms het in die DDR-tydperk ontstaan. Die enigste film, wat vir 'n Oscar genomineer is, was Jakob der Lügner.
Die Oos-Duitse regering het 'n ambivalente houding teenoor die Pruisiese kulturele erfenis gehad. Pruise se prestasies op gebiede soos kuns en kultuur is wél gewaardeer, maar tegelykertyd is talle historiese geboue as simbole van Pruisiese militarisme bestempel. Baie van hulle is reeds tydens die oorlog beskadig soos die Garnisoenkerk of die stadskasteel en uiteindelik, ondanks proteste van wetenskaplikes en burgers, gesloop. Ander was verwaarloos en aan verval blootgestel.
Weens sy ligging suidwes van Berlyn het Potsdam ná die oprigting van die Berlynse Muur aan Wes-Berlyn gegrens. Die stad was nie net afgesny van Wes-Berlyn nie, ook die reistye van pendelaars, wat in Oos-Berlyn gewerk het, is sodoende verdubbel. Die Glienicke-brug oor die Havel, wat Potsdam met Berlyn verbind het, is tydens die Koue Oorlog verskeie kere gebruik om spioene uit te ruil.
Ná die Duitse hereniging in 1990 en die herstelling van die deelstaat Brandenburg was Potsdam 'n natuurlike keuse as administratiewe hoofstad – hier het immers reeds Frederik die Grote en sy opvolgers geresideer en was tussen 1945 en 1952, toe die destydse DDR administratief nog in deelstate verdeel was, die eerste regering van Brandenburg gesetel. 'n Aantal historiese geboue, waaronder die stadskasteel as nuwe setel van die Brandenburgse parlement, is of word tans herbou of herstel.
Militêre geskiedenisWysig
Potsdam het 'n lang, maar wisselvallige geskiedenis as garnisoenstad. Die lang lys van militêre bevelhebbers sluit die Pruisiese en keiserlike leër, Reichswehr (weermag van die Republiek van Weimar en die Derde Ryk), Rooi Leër, Nasionale Volksleër van die DDR (Nationale Volksarmee, NVA) en Bundeswehr (Gewapende Magte van die huidige Bondsrepubliek Duitsland).
As setel van die Pruisiese konings is Potsdam vinnig tot garnisoenstad uitgebou, en militêre geriewe en personeel het vir 'n lang tydperk die stadsbeeld en demografiese struktuur van Potsdam oorheers. Die liberale vrydenker Alexander von Humboldt het Potsdam in 1854 as 'n "vervelende stad van kasarms" beskryf. Groot bekendheid het die "Lang Kêrels" verwerf, Pruisiese gardesoldate wat volgens hul groot liggaamsgrootte gekies is.
Die meerderheid kasarms is in 1945 deur die Rooi Leër en later deur die Oos-Duitse Nasionale Volksleër oorgeneem. Tot en met 1991 was die 34ste Artillerie-afdeling van die Groep van Sowjetmagte in Duitsland in Potsdam gestasioneer. Ná die Duitse hereniging is die leër verklein en baie kasarms en ander militêre geriewe, wat dikwels as historiese of argitektoniese monumente bewaar word, word intussen vir ander doeleindes gebruik.
So het die Volkspark Potsdam, wat ter geleentheid van die Federale Tuinbouskou in 2001 aangelê is, op 'n voormalige militêre terrein in die stadsdeel Bornstedt ontstaan, die kasarms van die Garde-Ulane is omgebou tot bank- of skoolgeboue, en die Rooi Kasarm huisves tans woonstelle en besighede. Die ontplooiing van Duitse en ander troepe vir vredesendings word tans deur die Duitse Federale Gewapende Magte se Einsatzführungskommando in Potsdam gekoördineer.
BoukunsWysig
WêrelderfenisWysig
Reeds in 1990 het Unesco die Potsdamse kultuurlandskap op aansoek van albei Duitse state (die Bondsrepubliek Duitsland en die Duitse Demokratiese Republiek) tot wêrelderfenisgebied verklaar. Die Sanssouci-parkgebied, die Nuwe Tuin (Neuer Garten), Babelsberg, Glienicke en die Poue-eiland (Pfaueninsel) met sy kastele maak sedertdien deel uit van die wêrelderfenis. In 1992 is ook die slot en park van Sacrow met die Heilandskerk by die lys gevoeg. In 1999 is die Potsdamse wêrelderfenisgebied 'n tweede keer uitgebrei om veertien bykomende monumente in te sluit, waaronder die slot en park van Lindstedt, die Russiese kolonie Alexandrowka, die Belvedere op die Pfingstberg, die Keiserstasie (Kaiserbahnhof) en die sterrewag in die Babelsbergse Park. Die huidige wêrelderfenisgebied behels sowat 500 hektaar parkgebiede met 150 geboue wat in die tydperk tussen 1730 en 1916 ontstaan het. Die Berlyn-Potsdamse kultuurlandskap is sodoende die grootste van alle wêrelderfenisgebiede in Duitsland.
Die ensemble voldoen aan Unesco se kriteria I, II en IV. Dit is 'n unieke kunsprestasie en 'n meesterwerk van skeppende gees (I). Dit het 'n beduidende invloed op die ontwikkeling van boukuns, stedebou en landskapsargitektuur uitgeoefen (II). Daarnaas is dit 'n uitmuntende voorbeeld van 'n argitektoniese ensemble of 'n landskap wat beduidende periodes in die menslike geskiedenis verteenwoordig (IV).
Stadsbuurte en pleineWysig
Met sy uitbou tot 'n koninklike stad het Potsdam 'n Europese karakter gekry wat in die plaaslike kultuur en boukuns weerspieël word. Naas 'n groot aantal boustyle uit verskillende tydperke is daar ook woonhuise vir Hollandse en Russiese immigrante opgerig wat volgens dié lande se argitektoniese tradisies ontwerp is. Eksotiese geboue soos die Chinese Huis uit die 18de eeu of die 19de eeuse Switserse huise in Klein Glienicke roep die destydse tydgees op. Die plaaslike heersers het met hul ambisieuse bouprojekte hul voorliefde vir kultuur en tegniese gesofistikeerdheid getoon. Die Matrosestasie Kongsnæs is in die Noorse styl ontwerp (in 1945 grotendeels vernietig), terwyl die kasteel Cecilienhof in die Neuer Garten ("Nuwe Tuin") op 'n Engelse landgoed lyk. Ondanks Potsdam se lang geskiedenis, wat verder as eenduisend jaar terugtrek, het geen geboue uit die Middeleeue bewaar gebly nie.
Naas die Hollandse buurt (sien onderaan) het in 1826/27 in die noorde van Potsdam die sogenaamde Russiese kolonie Alexandrowka vir die laaste twaalf sangers van 'n Russiese koor ontstaan. Peter Joseph Lenné het die buurt volgens die plattegrond van 'n hippodroom met 'n Andreaskruis daarin ontwerp. Vanweë die familie- en vriendskapsbande tussen die Huise van Hohenzollern en Romanof is die kolonie ter ere van tsaar Alexander I van Rusland († 1825) Alexandrowka genoem. Die Russiese kolonie behels altesaam dertien vakwerkhuise. Die buitemure van die vrystaande gewelhuise met een of twee verdiepings is met halfronde boomstamme versier sodat hulle aan Russiese blokhuise herinner. Vir die Russiese bewoners is 'n Russies-Ortodokse kerk, die Alexander-Newski-gedenkkerk, op die nabygeleë Kapellenberg opgerig.
Die wewersbuurt Nowawes in die huidige Babelsberg met die Friedrichskerk in sy sentrum is deur koning Frederik die Grote 1751 vir Boheemse Protestante opgerig. As geloofsvlugtelinge het hulle belasting- en godsdiensvryheid geniet. Die uitleg van die meeste huise, wat elkeen deur twee gesinne bewoon is, berus op vyf asse. Die koning het neutbome laat aanplant waarvan die hout later vir die vervaardiging van gewere gebruik is. Vanaf 1780 het die plaaslike bosbestuurders duisende moerbeibome as basis vir die teelt van syruspes op die kerkplein en naby Nowawes laat aanplant.
Die Ou Markplein (Alter Markt) is die historiese stadskern van Potsdam waar die stadskasteel, die Sint-Nikolaikerk, die Lustgarten ("plesiertuin") en die Ou Raadsaal opgerig is. Gedurende die DDR-tydperk is die Mercure-hotel as veelverdiepinggebou, die technikon Fachhochschule Potsdam en die Filmmuseum (rolprentmuseum) in die historiese Marstall-gebou bygevoeg. Nadat die stadskasteel gedurende die Tweede Wêreldoorlog vernietig is, het net 'n oop erf oorgebly. Die regering van die deelstaat Brandenburg het besluit om hier 'n nuwe parlementsgebou op te rig, wat in Januarie 2014 ingewy is.[8]
Die Nuwe Markplein (Neuer Markt) uit die 17de en 18de eeu, wat agter 'n reeks huise geleë is, is een van die bes bewaarde barokmarkpleine in Europa.[9] Die openbare weegskaal in sy sentrum is deur Jan Boumann ontwerp. Die voormalige Kutschstall ("koetsskuur") in die suidweste van die plein huisves tans die "Huis van die Brandenburgs-Pruisiese Geskiedenis". Die Kabinetthaus is 'n voormalige stadspaleis en die geboortehuis van die latere koning Frederik Willem III van Pruise en Wilhelm von Humboldt.[10] Dit huisves tans 'n aantal kulturele en wetenskaplike instellings.
Die Luisen-plein (Luisenplatz) verbind die voetgangerlaan van die Brandenburger Straße met 'n laan wat regstreeks tot by die ingang van die Sanssouci-park by die Groen Hek (Grünes Gitter) loop. Teen die middel van die 19de eeu het die tuinkunstenaar en landskapsargitek Peter Joseph Lenné die tuinboukundige ontwerp van hierdie plein behartig. Die tuin is egter in die 1930's verwyder om plek te maak vir 'n parkeerterrein. Die "klein" Brandenburgse Poort (Brandenburger Tor) het in 1770 tussen die plein en die Brandenburger Straße ontstaan.
Hollandse BuurtWysig
Die Hollandse Buurt is 'n stadswyk in die hart van Potsdam wat in die tydperk tussen 1734 en 1742 onder die leiding van die Nederlandse boumeester Jan Bouman (Johann Boumann) opgerig is. Die buurt bestaan uit 134 huise, wat van rooi bakstene gebou is, en deur twee strate in vier blokke (sogenaamde karrees) verdeel word. Die buurt met sy Nederlandse barokboustyl, die enigste van sy soort in Duitsland, is in sy oorspronklike vorm bewaar.
Die buurt was oorspronklik daarop gemik om Nederlandse ambagsmanne en kunstenaars na Potsdam te lok – in 'n tyd toe die tekort aan opgeleide mannekrag ook nadelige gevolge vir die staatsinkomste gehad het. Die Pruisiese koning het sekere voorregte aan voornemende Nederlandse immigrante toegesê – die gemeubileerde huise sou hulle as staatsgeskenk ontvang, hulle sou vrygestel wees van die algemene verpligting om soldate te huisves, geloofsvryheid geniet, die titel Hofhandwerker dra ("ambagsman van die koninklike hof") en, na gelang van die aantal skoolpligtige kinders, ook hul eie Nederlandse skoolmeester kry.[11] Nadat minder Nederlanders as verwag hulle in Potsdam gevestig het (weens die relatief hoë lewensstandaard in Nederland was daar min ekonomiese redes om te emigreer), het Franse, Switserse en Pruisiese sakemanne, kunstenaars en soldate in die huise ingetrek.
In die tyd van die Duitse Demokratiese Republiek het dele van die buurt bouvallig geword, maar die stadswyk is ná die Duitse hereniging grotendeels gerestoureer en het intussen weer 'n gewilde woonplek geword.
Danksy die aantreklike mengsel van woonstelle, klein winkels, galerye, ateljees, kroeë, restourante en kafees lok die buurt inheemse besoekers en toeriste. Drie keer per jaar vind gewilde feeste plaas: Die Tulpefees in April, die Pottebakkersmark in September en die Hollandse Kersfeesmark in Desember.
Romeinse BaddensWysig
Die Romeinse Baddens noordoos van die slot Charlottenhof in die Sanssouci-park weerspieël keurvors Frederik Willem IV se verlange na Italië. Die kompleks, wat in die tydperk tussen 1829 en 1840 opgerig is, verenig 'n aantal Romeinse en Oud-Italiaanse boustyle.
Frederik Willem het die slot Charlottenhof (1826–1829) en daarna die Romeinse Baddens nog in sy tyd as kroonprins laat oprig. Die troonopvolger het self 'n groot aantal ideë en ontwerptekeninge vir die projekte bygedra en groot invloed op die argitek Karl Friedrich Schinkel (1781–1841) se planne uitgeoefen. Die boubedrywighede is deur Ludwig Persius, 'n leerling van Schinkel, beheer.
Die Romeinse Bad (1834–1840) in die boustyl van 'n antieke villa, wat ook sy naam aan die kompleks verleen het, en die Teepawiljoen (1830) in die boustyl van 'n antieke tempel vorm die twee hoofgeboue. Hulle is verbind deur middel van pergolas, arkades en tuine. Schinkel het die geboue volgens sy herinneringe aan sy tweede Italiaanse reis ontwerp wat hy in 1828 onderneem het. Die Romeinse Bad – waarin nooit gebaai is nie – het uit die romantiese fantasie van die kroonprins voortgespruit.
Die name van die kamers dui op 'n mengsel van antieke villa en Romeinse terme. Die atrium, die binnehof van 'n Romeinse woonhuis, dien hier as ontvangkamer. Die impluvium, 'n bekken waarin in die Romeinse tyd reënwater in die atrium opgevang is, het sy naam hier aan 'n hele kamer verleen. Die viridarium ('n Romeinse groen- of koudhuis) is hier 'n klein tuinhof. Aan die Oud-Romeinse terme se terminologie is net die apodyterium (ontkleekamer) en caldarium (warmbad) ontleen.
Die nostalgiese kompleks van die Romeinse Baddens grens aan 'n kunsmatige meer, wat deur die beroemde Duitse tuin- en landskapsargitek Peter Joseph Lenné aangelê is. Die sogenaamde masjienepoel het sy naam aan die stoomenjinhuis met sy pompstasie te danke, wat in 1923 afgebreek is. 'n Monument herinner aan die gebou.
SanssouciWysig
Sanssouci (Frans sans souci = sonder sorg) in die oostelike deel van die gelyknamige park is een van die bekendste kastele in Potsdam. Sanssouci is deur die Pruisiese koning Frederik die Grote self ontwerp en in die tydperk tussen 1745 en 1747 as 'n klein somerresidensie onder die leiding van die argitek Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff in die rokoko-boustyl opgerig.
Tydens die heerskappy van Friedrich Wilhelm IV is die kasteel tussen 1840 en 1842 volgens die planne van Ludwig Persius in sy huidige vorm omgebou.
In 1990 is die kompleks van Sanssouci met sy kastele en die uitgestrekte park deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys. Die kompleks, wat dikwels die "Pruisiese Versailles" genoem word, vorm volgens Unesco 'n sintese van die 18de eeuse kunsstyle in Europa se stedelike en hoofse argitektuur. Sanssouci word as 'n uitmuntende voorbeeld van die boukuns en landskapargitektuur teen die agtergrond van die monargistiese staatsidee beskou.
Die argitektuur van Sanssouci versinnebeeld die harmonie tussen mens en natuur, onder meer deur sy ligging op die spits van 'n wynberg. Die wynbou, wat in Brandenburg sedert die 13de eeu gedokumenteer is, het nooit 'n belangrike rol by die ontwerp van die vorstelike parke van die gebied gespeel nie. In Sanssouci is die wynberg egter as die middelpunt van die park ontwikkel en met 'n klein kasteel bekroon – wat Frederik die Grote sy Weinberghäuschen ("wynberghuisie") genoem het.
Die Pruisiese koning was van plan om hier tydens die somer met 'n pragtige uitsig oor die landskap in die middel van die natuur "sonder sorg" te woon om sy wye veld van belangstellings, waaronder kuns, te volg en om hom besig te hou met politieke vraagstukke. 'n Windmeul, wat reeds in 1736 op die wynberg in bedryf was, het die landelike idille nog versterk.
OrangerieWysig
Die Orangerie ("oranjerie"), wat deel uitmaak van die Sanssouci-kasteelkompleks, is een van die indrukwekkende geboue wat in opdrag van koning Frederik Willem (Friedrich Wilhelm) IV, die "romantikus op die troon", opgerig is. Die Orangerie versinnebeeld met sy sentrale kasteel, planthuise, beeldhouwerke, fonteine, arkades en terrasse die monarg se verlange na Italië. Die kasteel is volgens die voorbeeld van Italiaanse Renaissance-villas ontwerp en het tussen 1851 en 1864 ontstaan. Tydens hierdie lang boufase was bekende argitekte soos Ludwig Persius, August Stüler en Ferdinand Hesse by die projek betrokke, terwyl ook die koning se eie ontwerpe in ag geneem is.
Die Orangerie-gebou het drie vleuels met 'n totale lengte van meer as 300 meter en behels naas die planthuise aan sy weerskante, wat steeds vir die oorwintering van kouegevoelige Mediterreense potplante gebruik word, die voormalige wonings van die koninklike gesin en bediendes. Die sentrale deel van die kasteel huisves die Raffael-saal met 'n versameling van meer as vyftig kopieë van 19de eeuse skilderye van Raffael, waaronder namaaksels van sy bekendste werke soos die "Sistynse Madonna" of die "Transfigurasie". Die vergulde rame van die skilderye kontrasteer met die mure wat met rooi sy bespan is.
Die kasteel se gastewoning behels die ryk versierde Malagietkamer met vergulde dekor, beeldhouwerke en ander kunshandwerk.
MarmerpaleisWysig
In die Potsdamse Nuwe Tuin (Neuer Garten), digby die oewer van die Heilige Meer, het Friedrich Wilhelm II tussen 1787 en 1792 die Marmerpaleis laat bou. Die kasteelgebou in die vroeë klassistiese styl het volgens ontwerpe van die argitekte Carl von Gontard en – vanaf 1789 – Carl Gotthard Langhans ontstaan. Langhans het daarnaas bekendheid verwerf as boumeester van die Brandenburgse Poor in Berlyn.
Die paleis, waarna as "nuwe huis" verwys is, het as 'n privaat woning vir die kunssinnige koning ontstaan. Friedrich Wilhelm II het homself met die nuwe gebou sowel in ruimtelike asook argitektoniese opsig van sy ongeliefde oom Frederik die Grote, wat kinderloos oorlede is en sy hele lewe lank die voorkeur aan barok- en rokokovorme gegee het, gedistansieer.
Die paleis met twee verdiepings en 'n vierkante plattegrond is van rooi bakstene gebou. Op die kubiese paleis se plat dak is 'n ronde tempel gesit wat as uitsigtoring dien. As blikvanger is onder meer 'n klein kastteel op die Poue-eiland gebou. Putti, wat 'n vrugtemandjie dra, dien as versiering op die tempeldak. Ander sierelemente van grys en wit marmer uit Silesië, wat vir die buitefasade gebruik is, was naamgewend vir die gebou.
'n Groot terras en trappe aan die paleis se meerkant het toegang tot 'n bootpier gebied. Die koning het daarvan gehou om lang boottoere te neem, byvoorbeeld na die kasteel Charlottenburg in Berlyn. Onderaan die terras het die kasteel se vroeëre kombuis aan die seeoewer in die styl van 'n tempelruïne ontstaan. Die halfversonke tempel is tussen 1788 en 1790 deur Langhans ontwerp en gebou. 'n Ondergrondse gang het dit met die grotsaal op die grondverdieping verbind wat in die somermaande as eetsaal gedien het.
Die paleis het reeds na enkele jare te klein geraak. In 1797, die jaar toe Friedrich Wilhelm II oorlede is, is twee syvleuels volgens planne van Michael Philipp Boumann bygevoeg. Die reghoekige geboue met 'n enkele verdieping is deur galerye met mekaar verbind. Vir dié klassisistiese suilgange is marmer, wat oorspronklik vir die kolonnades in die ou Park Sanssouci gebruik is, herwin. Vir die hooflaan tussen die Marmerpaleis en die Kasteel Saanssouci het Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff 'n indrukwekkende tuinargitektuur ontwerp.
Toe die koning in November 1797 oorlede is, was boubedrywighede nog aan die gang. Sy seun en opvolger Friedrich Wilhelm III het slegs die buitenste dele laat voltooi. Toe Prins Wilhelm, die latere keiser Wilhelm I, en sy vrou Augusta tydelik in die paleis ingetrek het (hul eie kasteel in Babelsberg was nog in aanbou), was die gange steeds nog nie voltooi nie. In opdrag van die prins se broer, Friedrich Wilhelm IV, het die argitek Ludwig Ferdinand Hesse tussen 1843 en 1848 die syvleuels se interieur geskep. Die buitekante is met freskos versier wat motiewe uit die Nibelungen-saga uitbeeld.
Prins Wilhelm, die latere keiser Wilhelm II, het tussen 1881 en 1888, die jaar van sy troonbestyging, met sy gesin in die Marmerpaleis gewoon en die paleis van nuwe tegniese en sanitêre geriewe laat voorsien. Die laaste koninklike bewoners was kroonprins Wilhelm wat in 1904 met sy vrou Cecilie in die paleis ingetrek het. Dertien jaar later is die kasteel Cecilienhof as hul nuwe woning voltooi.
CecilienhofWysig
Die kasteel Cecilienhof lê in die noordelike deel van die Neue Garten (Nuwe Tuin), naby die oewer van die Jungfernmeer. Hierdie laaste kasteel, wat deur die Huis van Hohenzollern gebou is, is tydens keiser Wilhelm II se regentskap vir sy oudste seun, kroonprins Wilhelm (1882–1951), en sy eggenote Cecilie van Mecklenburg-Schwerin (1886–1954), na wie dit vernoem is, opgerig. Die kasteel is tussen 1914 en 1917 volgens die planne van Paul Schultze-Naumburg, 'n sterargitek van die tyd, in die boustyl van 'n Engelse landelike herehuis uit die Tudor-tydperk uitgevoer. Die fasades van Cecilienhof word oorheers deur bakstene en vakwerkelemente van donker eikehout. Kenmerkend is die 55 skoorstene in die Tudor-styl, waarvan geeneen op die ander lyk nie. Weens die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog kon die Prins-gesin eers in Augustus 1917 intrek. Hulle het tot en met 1945 hier gewoon.
Die kasteel het wêreldwyd bekend geword danksy die Potsdam-konferensie van die geallieerde leiers van Brittanje, die VSA en die Sowjetunie, wat hier van 17 Julie tot 2 Augustus 1945 plaasgevind het.
Ná die konferensie is die kasteel en sy park vir die eerste keer vir die publiek toeganklik gemaak. Die kasteel is aanvanklik gebruik as 'n opleidingsentrum van die Demokratiese Vrouebond (Demokratischer Frauenbund, DFD) van die DDR. In 1960 is 'n hotel in die westelike vleuel geopen wat op gaste met buitelandse valuta gemik was. Hierdie luukse hotel bestaan nog steeds.
Die res van die kasteel dien tans as 'n museum wat die Potsdam-konferensie behandel. Ook die privaat vertrek van die kroonprins en sy eggenote staan oop vir besoekers. Daarnaas onthaal die regering van die deelstaat Brandenburg hier soms gaste soos byvoorbeeld die Britse koningin Elizabeth II in 2004.
Die kasteel Cecilienhof is deur Unesco in 1990 saam met ander kastele, tuine en parke in Potsdam-Sanssouci en Berlyn (Glienicke en Poue-eiland) as wêrelderfenisgebied gelys. Dit word beheer deur die Stigting vir Pruisiese Kastele en Tuine in Berlyn-Brandenburg en huisves tans naas die bogenoemde hotel ook 'n museum. Die enigste vertrek, wat in sy oorspronklike toestand bewaar gebly het, is die Kroonprinses se sogenaamde Kajuitkamer wat volgens 'n ontwerp van die binnenshuise argitek Paul Ludwig Troost ontstaan het.
StadspoorteWysig
As garnisoenstad het Potsdam oor 'n stadsmuur beskik wat egter nie daarop gemik was om as versterking te dien nie, maar eerder gebou is om die dersersie van soldate en smokkelary te keer. Die stadsmuur het die stadspoorte met mekaar verbind waarvan drie bewaar gebly het: Die "klein" Brandenburgse Poort (Brandenburger Tor), die Nauense Poort (Nauener Tor) en die Jagterspoort (Duits: Jägertor). Die sogenaamde Accise-und-Desertations-Communikation-grens is eers in 1718 tydens die heerskappy van koning Friedrich Wilhelm gebou. Net enkele oorblyfsels van die oorspronklike stadsmuur kan vandag nog besigtig word. Twee stadspoorte het nie bewaar gebly nie: Die voormalige Berlynse Poort (Berliner Tor) is in 1945 byna heeltemal vernietig, en slegs 'n sywand het bewaar gebly. 'n Enkele obelisk is die enigste oorblyfsel van die Neustadtse Poort (Neustädter Tor).
Die Brandenburgse Poort (wat nie met die gelyknamige baken in Berlyn verwar moet word nie) het in sy huidige vorm in 1770 in opdrag van Friedrich II ontstaan. Ná die einde van die Sewejarige Oorlog (1756–1763) is die oorspronklike ou poort afgebreek, en die huidige monumentele stadspoort is as 'n seëteken opgerig. Die Boog van Konstantyn in Rome was een van sy argitektoniese voorbeelde.[12] Die poort is deur twee boumeesters opgerig en het derhalwe twee verskillende gesigte. Carl von Gontard het die poort se stadskant ontwerp, terwyl sy leerling Georg Christian Unger die veldkant beplan het.
Die Jagterspoort is die oudste bewaarde stadspoort. Dit is in 1733 as een van die uitgange in noordelike rigting opgerig en het sy naam aan die keurvorstelike jagtershof net buite Potsdam te danke. Die argitraaf en bekroning is van sandsteen gemaak, terwyl gepleisterde bakstene vir die gerustifiseerde pilare gebruik is.
Die aansienlik groter Nauense Poort dateer van 1755 en is een van die vroegste voorbeelde van die oorspronklik Engelse Neogotiese boukuns op die Europese vasteland. Die plein voor die poort is met sy talle kafees, restourante en kroeë vandag 'n gewilde kuierplek vir Potsdamers en hul gaste. 'n Tremlyn loop regstreeks deur die Nauense Poort.
GarnisoenkerkWysig
Die Garnisoenkerk was die beduidendste Potsdamse kerk wat volgens die barokstyl ontwerp en tydens die regentskap van die tweede Pruisiese koning Friedrich Wilhelm I tussen 1733 en 1735 deur die argitek Philipp Gerlach (1679–1748) opgerig is. Die kerk, wat as een van die belangrikste barokgeboue in Pruise beskou is, het as godshuis vir die koninklike soldate, maar ook as laaste rusplek vir die koning gedien. Friedrich Wilhelm is hier een dag ná sy afsterwe op 31 Mei 1740 ter ruste gelê. Hy is tans in die Keiser-Friedrich-mausoleum vlakby die Vredeskerk begrawe. Later het ook Frederik die Grote hier sy laaste rusplek gevind.
Die Garnisoenkerk se kloktoring met 'n hoogte van 88,4 m het die Potsdamse stadshorison oorheers en het saam met die Nikolai- en Heilands-kerk deel uitgemaak van die beroemde "Drie-kerke-uitsig" oor Potsdam. Talle sigasse van die Potsdamse kultuurlandskap met sy uitkykpunte, wat deur Peter Joseph Lenné geskep is, het by die Garnisoenkerk bymekaar gekom. Die oop toringlantern het 'n klokkespel gehuisves wat deur die Amsterdamse gieter Jan Albert de Grave (1666–1734) geskep is en sedert 1797 elke halfuur om die beurt die choraal Lobe den Herren en die lied Üb' immer Treu' und Redlichkeit gespeel het.
Die Garnisoenkerk het ná die Britse bomaanval op 14 April 1945 volledig uitgebrand. Die klokkespel het ineengestort en op die grond in stukke gebreek. Net enkele kunswerke soos die sogenaamde veldaltaar het bewaar gebly. Die kerk, wat amptelik in staatsbesit was, het nie langer as militêre godshuis gefungeer nie en is aan die burgerlike kerkgemeente oorgedra wat hier op 18 Junie 1950 in die laagste verdieping van die kerktoring 'n klein kapel ingewy het wat later as "Heilig-Kruis-kapel" bekend sou staan.
In 1966 het boubedrywighede vir die beveiliging van die toring begin, maar dié bedrywighede is kort darna om politieke redes gestaak. Die SED-bewindhebbers het die kerk as 'n simbool van "Pruisiese militarisme" beskou en die bouvalle in 1968 laat opblaas en verwyder. In 2004 is 'n stigting in die lewe geroep wat hom vir die heropbou van die Garnisoenkerk beywer het.
Gotiese BiblioteekWysig
Die Gotiese Biblioteek is 'n agthoekige pawiljoenagtige toring van sandsteen wat aan die suidoewer van die Heilige Meer (Heiliger See) in die Nuwe Tuin (Neuer Garten) geleë is. Dit bied 'n uitsig oor die meer en die Marmerpaleis. Die toring in die Neogotiese styl het twee verdiepings en word deur 'n vierkantige arkadegang omsluit. 'n Wenteltrap bied toegang tot 'n terras en die biblioteeksaal op die tweede verdieping. Die goue toringspits is uit meerdere koeëls gevorm.
Die toring het tussen 1792 en 1794 in opdrag van koning Frederik Willem II volgens 'n ontwerp van Carl Gotthard Langhans in die styl van 'n Gotiese kapel ontstaan. Ook die binnekant van die gebou, wat as koninklike privaatbiblioteek en uitsigtoring (belvedere) aan die meeroewer gedien het, toon 'n sterk Gotiese karakter.
Die laer verdieping het klassieke Franse literatuur in drie boekkaste gehuisves, terwyl klassieke Duitse en Rosekruiser-werke in vier kaste op die tweede verdieping bewaar is. Frederik Willem II het, in teenstelling met vroeëre Pruisiese heersers, naas die Franse ook Duitse kunste bevorder. Sy geheime biblioteek is egter nie in die toring nie, maar op die teenoorliggende oewer van die Heilige Meer in die Marmerpaleis gehuisves.
Voordat dit in 1869 afgebreek is, het die Moorse Tempel, 'n houtgebou aan die noordelike meeroewer, as argitektoniese teenstuk tot die toring gefungeer. Die Gotiese Biblioteek huisves sedert die 1930's geen boeke meer nie nadat die biblioteek na die stadskasteel van Potsdam verskuif is. Alle werke is in die sogenaamde "Nag van Potsdam" (14 tot 15 April 1945) vernietig toe die kasteel ná 'n bomaanval afgebrand het.
Ook die Gotiese Biblioteek is gedurende die oorlog ernstig beskadig. Nadat die Heilige Meer deur 'n bom getref is, het die gebou se fondament in rigting van die water begin neig. Ná die oorlog het die toring verval tot 'n ruïne en het dekades lank as die "Skewe Toring van Potsdam" bekend gestaan. Ter geleentheid van Potsdam se 1000-jarige jubileum het die stad Berlyn in 1993 'n skenking van 1,6 miljoen mark gemaak om die gebou te restoureer. Maar eers tussen 1995 en 1995 is die fondament en die biblioteek volledig herstel nadat verdere fondse deur die Bondsrepubliek Duitsland, die deelstaat Brandenburg en die stad Potsdam beskikbaar gestel is. Die boonste verdieping is tans nie toeganklik vir die publiek nie, maar die biblioteek mag deur die vensters van die laer verdieping besigtig word.
EinsteinturmWysig
Die Einsteinturm of "Einsteintoring" is 'n sterrewag wat tussen 1919 en 1922 op die Telegrafenberg, 'n heuwel in die suidweste van Potsdam, ontstaan het en na Albert Einstein, die Nobelpryswenner vir Fisika in 1921, vernoem is . Die toring, wat in sy ontstaantyd as 'n rewolusionêr nuwe gebou beskou is, is in die Wissenschaftspark Albert Einstein geleë en oorspronklik ontwerp om Einstein se relativiteitsteorie eksperimenteel te bevestig. Tans word die toringteleskoop, wat as monument gelys is, deur die Leibniz-Institut für Astrophysik Potsdam bedryf.
Terwyl Einstein tussen 1911 en 1915 besig was om sy algemene relativiteitsteorie te ontwikkel, het hy 'n beroep op sterrekundiges gedoen om sy voorspellings deur middel van eksperimente te bevestig. Erwin Finlay Freundlich, 'n astrofisikus by die Babelsberg-sterrewag naby Potsdam wat in 1911 kennis gemaak het met Einstein, was een van die eerste wetenskaplikes wat die nuwe probleem ondersoek het. Vanaf 1917 was hy in samewerking met Einstein die drywende krag agter die sterrewag-projek wat aan die besondere vereistes van die nuwe teorie moes voldoen.
Freundlich se persoonlike kontak met die argitek Erich Mendelsohn, wat die relativiteitsteorie noukeurig bestudeer het en groot belang in die sterrewag-projek gestel het, het die deurslag vir die projek gegee. Mendelsohn was destyds besig om nuwe argitektoniese vorme te ontwikkel wat met moderne materiale soos staal en staalversterkte beton verwesenlik kon word. Freundlich het die wetenskaplike vereistes vir die gebou geformuleer wat deur Mendelsohn uiteindelik as 'n vertikale teleskoop ontwerp is. Volgens die bouplanne het die teleskoop op sy eie fondament gestaan wat in die binneruimte van die toring geïnstalleer is, onafhanklik van die res van die gebou wat veral as beskermende hulsel gedien het.
Mendelsohn was vry om sy eie konsep te ontwikkel. Die eerste presiese bouplanne het in 1919 ontstaan, die toring is in 1922 voltooi, terwyl die langdurige installasie van wetenskaplike toerusting twee verdere jaar geneem het. Die terrein rondom die toring is deur een van Mendelsohn se medewerkers, die argitek Richard Neutra, ontwerp.
Die gebou is as 'n uitmuntende voorbeeld van ekspressionistiese argitektuur beskryf, alhoewel dit ook sekere Art Nouveau-invloede toon. Einstein het sy indruk as "organies" omskryf. Volgens Mendelsohn is in die toring twee teenstellings, naamlik funksie en dinamiek, oorgedra na die terrein van die boukuns. Harald von Klüber, 'n medewerker by die Einsteintoring, het sy ongewone argitektoniese vorme van Mendelsohn se styl as 'n weerspieëling van die aspekte van moderne tegnologie, wiskunde en fisika beskou. Ingewikkelde en tegelykertyd estetiese konsepte het volgens hom hul uitdrukking in wonderlik swaaiende vorme en elegant geboë kurwes gevind.
Danksy Einstein se internasionale bekendheid, sy posisie as lid van die Pruisiese Akademie van Wetenskappe en as direkteur van die Keiser-Wilhelm-instituut vir fisika is die projek ondanks die moeilike ekonomiese situasie in die na-oorlogse tyd in gelyke dele deur die Pruisiese staat en die Duitse nywerheidsektor se "Albert-Einstein-Stigting" befonds. Op 6 Desember 1924 het die instituut sy bedrywighede amptelik begin. Die naam "EInsteinturm" het nog in dieselfde jaar ingeburger geraak.
DemografieWysig
Potsdam het vanaf sy eerste historiese verwysing in die jaar 993 tot in die vroeë moderne tydperk 'n relatief klein stad met 'n konstante inwonerstal gebly. Die laagste bevolkingsyfer is met 700 inwoners ná die verwoestings en hongersnode van die Dertigjarige Oorlog in 1660 aangeteken.
Nadat Potsdam die setel van die Brandenburgse heersers geword het, het sy bevolking aansienlik begin groei. As gevolg van die industrialisering in die 19de eeu het die bevolking tot in 1900 selfs verdriedubbel tot 60 000. Met die inlywing van Babelsberg, 'n nywerheidstad met 30 000 inwoners, asook 'n aantal omliggende dorpe op 1 April 1939 het Potsdam se bevolking die 100 000-kerf oorskry. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog en ná die Duitse hereniging in 1990 het die inwonertal tydelik afgeneem. In 1999 het dit 129 000 beloop.
Sedert die jaar 2000 is 'n gemiddelde jaarlikse groeikoers van 1 500 mense aangeteken, veral danksy die vestiging van nuwe inwoners en die inlywing van omliggende dorpe.[13] Danksy relatief hoë geboorte- en lae sterftesyfers is in Potsdam in 2004 die hoogste natuurlike bevolkingsaanwas van alle administratiewe hoofstede van Duitse deelstate aangeteken. Die burgemeester van Potsdam het op 13 Februarie die 150 000ste inwoner verwelkom.
Met 'n gemiddelde ouderdom van 41,2 jaar is Potsdam die derde jongste administratiewe hoofstad ná Mainz met 41,0 en Kiel met 41,1 jaar. Die persentasie buitelandse inwoners het met 4,5 persent onveranderd gebly. Die meeste van die sowat 6 000 buitelandse burgers is boorlinge van Oos-Europese lande.[14]
PolitiekWysig
StadsregeringWysig
Potsdam is sedert 1345 deur 'n sogenaamde Consul en vanaf 1450 deur 'n burgemeester geadministreer. Die oudste verwysing na 'n stadsraad dateer uit 1465. In die 16de en 17de eeu het hierdie uit vier tot vyf lede bestaan, waaronder die burgemeester. Later het die regente van Brandenburg groot invloed op die stedelike administrasie uitgeoefen. Vanaf 1722 is die Ou en Nuwe Stad deur 'n magistraat met 'n stadsdirekteur as voorsitter geadministreer.
In 1809 het Potsdam 'n selfregerende stad geword wat deur 'n burgemeester geadministreer is, en bewoners kon afgevaardigdes vir 'n stadsparlement verkies. Die stadsparlement is tydens die Nasionaal-Sosialistiese bewind ontbind en die burgemeester regstreeks deur die NSDAP benoem. Ná die einde van die Tweede Wêreldoorlog is net soos in ander stede van die Sowjet-besettingsone 'n sogenaamde Rat der Stadt ("Raad van die Stad") met 'n burgemeester as voorsitter gevorm. Die verkiesings vir hierdie raad was nie vry nie; kandidate is deur die Nasionale Front benoem en volgens 'n eenheidslys verkies.
Met die Duitse hereniging in Oktober 1990 is demokratiese strukture herstel. Die stadsparlement (Stadtverordnetenversammlung) en burgemeester word deur middel van vrye en algemene verkiesings bepaal. Die huidige burgemeester is Mike Schubert (Sosiaal-Demokratiese Party).
Deelstaat BrandenburgWysig
As administratiewe setel van die deelstaat Brandenburg huisves Potsdam die parlement (Landtag), regering, departemente en die kantoor van die eerste minister. Potsdam dra derhalwe die amptelike titel Landeshauptstadt Potsdam ("Deelstaathoofstad Potsdam"). Die deelstaatparlement is oorspronklik in die gebou van die voormalige koninklike oorlogskool op die Brauhausberg gehuisves. Vanweë sy argitektoniese voorkoms en die feit dat hier in die DDR-tydperk die SED-distriksadministrasie gehuisves is, is na die gebou dikwels as Kreml ("Kremlin") verwys. Nadat die ou skoolgebou al lank nie meer in die behoeftes van 'n moderne parlement kon voorsien nie, het die afgevaardigdes besluit om 'n nuwe parlementsgebou op die perseel van die ou stadskasteel (die Ou Markplein) op te rig, wat in Januarie 2014 ingewy is.[15]
Na langdurige debatvoering het die parlement in 2005 besluit om die kasteel herop te bou. 'n Bekende televisiepersoonlikheid, Günther Jauch, het al in 2003 die heropbou van die bekende Fortunaportaal geborg. Boubedrywighede vir die kasteel het in 2010 begin. Die oorspronklike fasade sal danksy 'n skenking van die sagteware-entrepreneur en miljardêr Hasso Plattner herstel word, terwyl die nuwe gebou agter die fasade, wat die parlement sal huisves, deur die argitek Peter Kulka ontwerp is. Sedert Januarie 2014 vergader die Brandenburgse afgevaardigdes in die nuwe parlementsgebou.
GodsdiensteWysig
ChristendomWysig
Die geskiedenis van die Christendom in Potsdam word deur die naasbestaan tussen verskillende geloofsgemeenskappe. Die stad Potsdam het aanvanklik deel uitgemaak van die Christelike proosdy Spandau in die bisdom Brandenburg wat in 949 gestig is. Die keurvors van Brandenburg het in 1541 die Reformasie ingevoer sodat Potsdam op religieuse gebied eeue lank deur die Protestantisme oorheers is. Die meeste inwoners het die Lutherse geloofsbelydenis aangeneem, tog het daar ook 'n Gereformeerde gemeente bestaan. In 1723 is 'n Franse Gereformeerde gemeente gestig, en in 1753 is die Franse kerk van Potsdam opgerig.
In 1817 is die twee Evangeliese geloofsbelydenisse in Pruise verenig tot die Geuniëerde Kerk. Die koning van Pruise het as die kerkhoof gefungeer. Die Evangeliese Kerk van die Oud-Pruisiese Unie, wat in 1918 ontstaan het, het in 1947 die Evangeliese Kerk in Berlyn-Brandenburg geword en in 2004 met die Evangeliese Kerk van die Silesiese Opper-Lausitz saamgesmelt.
In reaksie op die vereniging tot die Geuniëerde Kerk is die Oud-Lutherse Evangelies-Lutherse Kerk van Pruise afgestig wat eers ná 'n lang tydperk van politieke vervolging in 1841 amptelik erken is. Dit maak vandag deel uit van die Selfstandige Evangelies-Lutherse Kerk en sy kerkdistrik Berlyn-Brandenburg.
Aangesien Potsdam 'n garnisoenstad was, was daar ook baie soldate wat die Rooms-Katolieke geloof aangehang het. In 1868 het die Katolieke kerk St. Peter und Paul ontstaan, terwyl die vorsbiskoplike delegatuur Berlyn-Brandenburg-Pommere reeds in 1821 gestig is. Die bisdom Berlyn het in 1930 as 'n suffragaanbisdom van Breslau ontstaan. Ná die Tweede Wêreldoorlog is die gebied van die kerkprovinsie Breslau opgesplits en regstreeks deur die pous in Rome bestuur.
Ná die Duitse hereniging is die bisdom Berlyn tot 'n aartsbisdom verhef, en die Rooms-Katolieke kerkgemeentes in Potsdam maak vandag deel uit van die aartsbisdom Berlyn. Naas die landskerklike gemeentes is daar ook 'n aantal vrykerke soos die Morawiese Kerk (Herrnhuter Brüdergemeine).
In Potsdam is daar tans sowat 30 000 Christene van verskillende geloofsgemeenskappe wat gelykstaan aan 20 persent van die bevolking. Hiervan is sowat 25 000 lede van die 22 Evangeliese en 5 000 lede van die twee Rooms-Katolieke kerkgemeentes. Die verskillende vrye kerkgemeentes het eweneens enkele duisend aanhangers.[16]
Franse Gereformeerde gemeenteWysig
Die eerste Franse Hugenote-vlugtelinge het op 10 Januarie 1686 in Potsdam aangekom. Die meeste van hulle het later na ander stede verhuis – Potsdam was destyds immers net 'n klein nedersetting met sowat 100 huise en 'n bevolking van sowat 1 000. Die prentjie het eers begin verander nadat Potsdam tot die setel van die Brandenburgse vorstehuis verhef is.
Friedrich Wilhelm I het saam met die eerste uitbreiding van die stad vanaf 1719 ook die Franse Kwartier met sowat vyftig woonhuise oos van die meer Fauler See (tans Platz der Einheit) laat bou. Die Franse Gereformeerde Gemeente in Potsdam is op 21 Julie 1723 deur plaaslike Hugenote gestig. Die eerste pastoor was Thomas le Conte wat as 'n kind uit Frankryk geëmigreer het. Kerkdienste is op die Ou Markplein (Alter Markt) in die kapel van die stedelike slot gehou.
Met die Edit du Roi, contenant les Privileges & Franchises accordes aux Colonistes François, qui s'etabliront à Potsdam het die gemeente met destyds 100 lede op 19 Oktober 1731 vir die Franse kolonie selfs sy eie grondwet en regspraak verkry. Die kolonie het sodoende 'n selfstandige politieke, godsdienstige en kulturele gemeenskap in Potsdam gevorm en oor sy eie regter en polisie asook ander voorregte beskik. Die kolonie het vinnig ook aantreklik geword vir Gereformeerde emigrante uit ander gebiede soos die Palts, Switserland, Hongarye en Nederland wat by die Franse gemeente aangesluit het. Die gemeenskap het beduidende persoonlikhede soos die argitekte Pierre Gayette en Jan Bouman (Johann Boumann) ingesluit.
Met die sogenaamde Stein-Hardenbergse hervormings van die jaar 1809 is die voorregte van die gemeente herroep. Die immigrante was in hierdie tydperk reeds 'n integrale bestanddeel van die Potsdamse samelewing, en Guillaume Saint Paul, die seun van die eerste regter in die kolonie, het baie jare lank as burgemeester van Potsdam gedien en 'n kroniek van die stad saamgestel.
Joodse godsdiensWysig
Tans is daar sowat 1 200 Joodse gelowiges in Potsdam waarvan die meerderheid uit voormalige Sowjet-republieke na Duitsland geïmmigreer het. Daar bestaan twee Joodse gemeentes in Potsdam, waarvan een met 400 lede deel uitmaak van die Sentraalraad van die Jode in Duitsland. Die tweede onafhanklike gemeente beskou homself as streng aanhangers van die Joodse wet. Potsdam is daarnaas die setel van die liberale Abraham-Geiger-kollege, die enigste rabbyneseminarie in Duitsland.
Die Ou Sinagoge van Potsdam is tydens die pogroms van November 1938 geplunder en gedurende die geallieerde lugaanvalle in die Tweede Wêreldoorlog vernietig. Die stad beskik tans nie oor 'n Joodse sinagoge nie, tog word die oprigting van 'n nuwe Joodse sakrale gebou tans oorweeg.[17]
Ander geloweWysig
Tans is byna 80 persent van die bevolking ongebonde. Die persentasie Christene het in die DDR-tydperk merkbaar afgeneem, en net soos in die meeste nuwe oostelike deelstate van Duitsland is daar baie min aanhangers van ander gelowe. Daar is geen betroubare beramings oor die huidige aantal Moslems of Boeddhiste in Potsdam. Daar is geen noemenswaardige Moslem-gemeente of moskee in die stad nie.
Pruise was vroeër deur godsdienstige verdraagsaamheid gekenmerk – so het die Pruisiese koning Frederik II die Grote in 1740 verklaar: "Alle godsdienste is gelyk en goed mits die mense, wat hulle openlik beoefen, net eerlik is. En selfs al sou Turke en Heidene ons land wil bevolk, sou ons vir hulle moskees en kerke laat bou".[18]
Reeds in 1732 het die Pruisiese koning Frederik Willem I naby Potsdam se Langer Stall 'n gebedsaal vir twintig van sy Turkse gardesoldate laat bou – die eerste moskee op Duitse bodem. Die gebou is egter gedurende die Tweede Wêreldoorlog vernietig, behalwe vir die frontfasade wat nog staan.
OnderwysWysig
Potsdam beskik oor 'n aantal belangrike onderwysinstellings, waarvan drie tersiêre instellings met altesaam 24 000 studente. Vyftien persent van Potsdam se inwoners is studente, en die stad het ook die grootste digtheid van wetenskaplikes in Duitsland – byna 'n derde van die bevolking het 'n graad by 'n universiteit of ander tersiêre instelling behaal. Die persentasie inwoners met akademiese grade van universiteite beloop tans 17 persent teenoor 'n gemiddelde van nege persent in Duitsland.
Die Universiteit van Potsdam met vyf fakulteite en 20 760 studente (wintersemester 2011/2012) is in 1991 as 'n universiteit van die deelstaat Brandenburg gestig. Sy voorlopers was die Brandenburgse Hoër Onderwysskool (Brandenburgische Landeshochschule), wat in 1948 gestig en teen die begin van die vyftigerjare met die Pedagogiese Skool "Karl Liebknecht", een van die grootste in die DDR, versmelt is. Die Universiteit van Potsdam beskik oor vier kampusse in Park Sanssouci, Babelsberg, Griebnitzsee en Golm.
Ander belangrike tersiêre onderwysinstellings is die Hoër Onderwysskool vir Film en Televisie "Konrad Wolf" (HFF Babelsberg), wat in 1954 as Duitse Hoër Onderwysskool vir Filmkuns gestig is en sedert 1985 sy huidige naam Hochschule für Film und Fernsehen (HFF) dra.
Die Technikon Potsdam is 'n nuutgestigte instelling wat deur die deelstaat Brandenburg in die lewe geroep is. Dit het saamgesmelt met die voormalige Potsdam-kampus van die Hoër Onderwysskool vir Reklame en Ontwerp.
KultuurWysig
As sy administratiewe hoofstad speel Potsdam 'n besondere rol in die kulturele lewe van die deelstaat Brandenburg. Naas sy historiese erfenis met altesaam twaalf kastele en talle tuine en parke is daar 'n verskeidenheid kultuuraantreklikhede waarvan baie in die historiese middestad geleë is, soos byvoorbeeld die Nikolaisaal Potsdam, die Haus der Brandenburgisch-Preußischen Geschichte, die Potsdam Museum – Forum für Kunst und Geschichte en die Filmmuseum Potsdam, asook kunsgalerye dwarsoor die stad.
Langs die oewer van die Tiefer See ("Diep Meer") het temidde van 'n historiese landskap met Pruisiese kastele en tuine 'n nuwe kulturele buurt ontstaan, die Schiffbauergasse. Soos die Duitse naam reeds aandui, is hier vroeër stoomskepe gebou, maar ook surrogaatkoffie vervaardig, soldate gedril en visse geteel. Vandag word die kwartier deur klein besighede en kulturele instellings oorheers. Die hooftrekpleisters is die Hans Otto Theater, die Waschhaus, die fabrik Potsdam, 'n kinder- en jeugteater en ander vrye toneelgeselskappe. 'n Verskeidenheid feeste, konserte, film- en kunsvertonings word aangebied.
Bekende musiek- ven teaterfeeste, wat gereeld aangebied word, sluit die Musikfestspiele Potsdam Sanssouci, die Potsdamer Hofkonzerte Sanssouci, die Potsdamer Schlössernacht (Potsdam se "Nag van die Kastele"), die dansfees Potsdamer Tanztage, die Vocalise-sangfees, die teaterfees UNIDRAM asook rock- en jazzkonserte in. Die historiese atmosfeer dra by tot die besondere karakter van kulturele aanbiedings. Dit geld veral vir die Boheemse Wewerfees in Potsdam-Babelsberg, die Potsdamer Erlebnisnacht in die barokkwartier van die middestad en die Tulpefees in die Hollandse Buurt.
EkonomieWysig
Potsdam trek voordeel uit sy ligging digby Berlyn, maar het desondanks tot 'n onafhanklike ekonomiese sentrum ontwikkel, wat veral op die mediabedryf, inligtings- en kommunikasietegnologieë, biotegnologie, handel, banke, assuransies en toerisme steun. Die hoëtegnologiebedryf is tans die snelgroeiendste sektor.
MediabedryfWysig
Die rolprentateljee Studio Babelsberg in Babelsberg is die oudste groot rolprentateljee-kompleks ter wêreld en ten opsigte van sy oppervlakte ook die grootste in Duitsland. Die ateljee staan veral bekend vir die legendariese rolprente van sy beginperiode soos Metropolis en Der blaue Engel (waarin Marlene Dietrich die hoofrol vertolk het). Van die eerste rolprent, wat ooit hier vervaardig is – Urban Gad se Der Totentanz van 1912, waarin die Deense filmster Asta Nielsen die hoofrol vertolk het – het net fragmente bewaar gebly. Die rolprentateljee is vandag een van die leidende sentra vir rolprent- en televisieproduksies. Sy terrein huisves ook die Filmpark Babelsberg, 'n temapark waar kunsies en coulisses uit rolprente vertoon word.
Dagblaaie, wat in Potsdam uitgegee word, sluit die Potsdamer Neueste Nachrichten (wat as 'n streekuitgawe van die Berlynse dagblad Der Tagesspiegel verskyn) en die Potsdamse uitgawe van die Märkische Allgemeine in. Die openbare uitsaaikorporasie Rundfunk Berlin-Brandenburg (RBB) het 'n streekkantoor in Potsdam-Babelsberg wat die radiostasies Antenne Brandenburg, Fritz en Radio Eins huisves. Daar is ook 'n plaaslike televisiestasie met die naam PotsdamTV. Die tydskrif EVENTS, wat sedert 1997 maandeliks uitgegee word, konsentreer op kulturele gebeurtenisse en die plaaslike restourantbedryf.
ToerismebedryfWysig
Die toerismebedryf speel intussen 'n belangrike rol in die plaaslike ekonomie. Die stad beskik oor 'n moderne toeristiese infrastruktuur met altesaam 5 140 beddens in twintig hotelle in alle kategorieë, gastehuise en jeugherberge. Die meeste hotelle is in die afgelope jare nuut gebou of volledig gerenoveer.
In 2005 het sowat drie miljoen toeriste Potsdam besoek, terwyl in 2010 882 555 oornagtings geregistreer is (waarvan 10,2 persent buitelandse toeriste).[19] Die aantal toeriste in die Brandenburgse hoofstad het sodoende sedert 1991 byna vervierdubbel, terwyl die aantal buitelandse toeriste verdubbel het.
Die gewildste toeristetrekpleisters in 2010 was die Kasteel Sanssouci (323 890 besoekers), die Filmpark Babelsberg (275 025), die Nuwe Paleis (206 824) en Biosphäre Potsdam (147 094).[20]
VervoerWysig
Danksy die nabyheid tot die hoofstad Berlyn het Potsdam toegang tot die federale Duitse snelwegstelsel – die stad word in die weste en suide deur die sogenaamde Berliner Ring van die federale snelweg (Bundesautobahn) 10 en in die ooste deur die federale snelweg 115 omsluit. Daarnaas loop ook 'n aantal federale roetes (Bundesstraßen) deur die stadsgebied, waaronder die B 1, B 2 en B 273. Potsdam is aan die Duits-Nederlandse Oranje-roete geleë – 'n toeristeroete wat deur histories belangrike streke met 'n politieke verbintenis tot die huis Oranje loop.
Die Untere Havel-Wasserstraße langs die benedeloop van die Havelrivier is die belangrikste verbinding in oos-westelike rigting op die waterweg tussen die Oderrivier, Berlyn en die Elberivier. Passasierskepe uit Duitsland en ander Europese lande doen in Potsdam se rivierhawe aan die Lange Brücke ("Lang Brug") aan. Die Havelrivier se Alte Fahrt naby die Freundschaftsinsel ("Vriendskapseiland") word deur privaat watersportentoesiaste gebruik.
Vanuit Potsdam loop spoorlyne na Berlyn, die Lughawe Berlyn-Schönefeld, Jüterbog, Dessau, Brandenburg an der Havel, Hennigsdorf en Senftenberg. Die spoorlyn tussen Berlyn en Potsdam was die eerste in Pruise en word derhalwe ook die Stammbahn genoem. Sy het die destydse stede Berlyn, Zehlendorf en Potsdam met mekaar verbind. In 1845 is die lyn uitgebou tot by Maagdenburg.
Potsdam vorm nogtans geen selfstandige spoorwegknooppunt nie, maar maak deel uit van die Berlynse spoorwegstelsel en die sogenaamde Berlynse Buitering (Berliner Außenring). Stasies in hierdie stelsel sluit Potsdam Pirschheide, Golm en Marquardt asook die Seddin-opstelterrein naby Potsdam in.
Potsdam se openbare vervoer behels naas die S-Bahn Berlin (Berlyn en Potsdam se stadstreinnetwerk wat deur die nasionale Duitse spoorwegmaatskappy Deutsche Bahn AG beheer word) 'n aantal bus- en tremlyne van die stedelike Verkehrsbetriebe in Potsdam GmbH (ViP) in. Die Havelbus Verkehrsgesellschaft mbH met sy meer as 200 busse bied openbare busroetes aan wat Potsdam met voorstede wat in 2003 ingelyf is en die administratiewe distrikte Potsdam-Mittelmark en Havelland in die omgewing verbind.
Potsdam is 'n relatief kompakte stad wat in 'n merendeels plat gebied geleë is. Die meeste belangrike instellings en besienswaardighede kan maklik per fiets bereik word.
Danksy die nabyheid tot Berlyn het Potsdam toegang tot die Duitse hoofstad se internasionale lughawens. Die Lughawe Berlyn-Tegel is 25 kilometer en die Lughawe Berlyn-Schönefeld sowat 30 kilometer vanaf Potsdam geleë.
SusterstedeWysig
VerwysingsWysig
- ( ) Bevölkerung im Land Brandenburg nach amtsfreien Gemeinden, Ämtern und Gemeinden 31. Dezember 2017. Besoek op 1 April 2019]
- ( ) www.klimadiagramme.de – Potsdam
- ( ) "Palaces and Parks of Potsdam and Berlin". Unesco. Besoek op 14 Julie 2017.
- ( ) "Reise und Freizeit – Klimadaten". wetterkontor.de. Besoek op 20 Junie 2015.
- ( ) www.zlb.de: Die Maartrewolusie van 1848
- ( ) www.potsdam.de
- ( ) Codename Flusskrebs – der Angriff auf Potsdam. In: Berliner Zeitung, 9 April 2005
- ( ) rbb-online.de: Bundestagspräsident Lammert hält Festrede – Brandenburger Landtag feierlich eröffnet
- ( ) mobil-potsdam.de: Neuer Markt
- ( ) Artikel in die dagblad Märkische Allgemeine
- ( Christiane Petri: Potsdam und Umgebung. Sinnbild von Preußens Glanz und Gloria. Köln: DuMont 2000, bl. 98 )
- ( ) Potsdam-ABC: Die Brandenburgse Poort
- ( ) Amptelike statistieke van die Potsdamse stadsregering
- ( ) Amptelike statistieke gegewens
- ( ) landtag.brandenburg.de: Brandenburger Bürgerinnen und Bürger werden erste Gäste des neuen Landtages
- ( ) Christelike kerke in Potsdam
- ( ) Sinagoge Potsdam
- Duitse teks: Alle Religionen seindt gleich und guht, wann nur die Leute, so sie profesieren, erliegte Leute seindt, und wenn Türken und Heiden kämen und wollten das Land pöplieren, so wollten wir sie Mosqueen und Kirchen bauen.
- ( ) www.potsdam.de: Potsdamer Tourismusbericht 2010
- ( ) Statistischer Informationsdienst Nr. 3/2011, Landeshauptstadt Potsdam – Tourismus in der Landeshauptstadt Potsdam 2010
- ( ) potsdam.de: Die Partnerstädte der Landeshauptstadt Potsdam. Besoek op 20 Junie 2015.
BronneWysig
- Franse Gereformeerde gemeente
Eksterne skakelsWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Potsdam. |
Selfregerende stede en distrikte van Brandenburg | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|
|
<urn:uuid:2e11d41d-d923-40cb-8007-529fe0bba303>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Potsdam
|
2019-07-20T05:37:31Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00031.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999958
| false
|
Bladsygeskiedenis
20 Augustus 2018
→Gebeure: Verbeter
+4
geen wysigingsopsomming nie
-36
opruim
-74
→Sterftes: Verbeter
+101
Skakels
+8
→Gebeure: Skakel
+25
19 Augustus 2018
9 Februarie 2018
→Geboortes
k+1
→Gebeure
+2 494
→Geboortes
+1 414
→Sterftes
+494
→Sterftes
+1 269
→Sterftes
+2 416
→Geboortes
+2 075
11 September 2017
21 Augustus 2017
15 Augustus 2015
3 April 2015
21 September 2014
19 Augustus 2014
17 Januarie 2014
6 Januarie 2014
3 Desember 2013
13 November 2013
19 Augustus 2013
15 Julie 2013
→Sterftes: Verbeter
+6
→Geboortes: Verbeter
+5
→Gebeure: Skakel
+4
→Gebeure: Verbeter
+14
→Sterftes: Verbeter
+13
2 Julie 2013
17 Junie 2013
14 Junie 2013
2 Mei 2013
→Vakansies, vierings, en waarnemingsdae: tikfout, replaced: waarmeningsdae → waarnemingsdae using AWB
k
8 Maart 2013
Bot: Migrating 147 interwiki links, now provided by [[d:|Wikidata]] on d:q2824 (translate me)
k-3 191
2 Maart 2013
replaced: *[[ → * [[ (5), [[Kategorie:Datum]] → Kategorie:Augustus, {{commonscat| → {{commonskat| using AWB
k+9
|
<urn:uuid:55a79fb6-7e05-4036-bcf5-983a74407b71>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Geskiedenis/20_Augustus
|
2019-07-20T04:56:59Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00031.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.958569
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Niesiklopedia:Gebruikersportaal" skakel
←
Niesiklopedia:Gebruikersportaal
Spring na:
navigasie
,
soek
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Niesiklopedia
Niesiklopediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Forum
Forum talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Niesiklopedia:Gebruikersportaal
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Tuisblad
(
← skakels
wysig
)
Hulp:Inhoud
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.oncyclopedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Niesiklopedia:Gebruikersportaal
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Projekblad
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Tuisblad
Gemeenskapsportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Geskenkies
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Niesiklopedia
Vrywaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:9e570525-c229-4605-bb15-f3b6bf52f163>
|
CC-MAIN-2019-30
|
http://af.oncyclopedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Niesiklopedia:Gebruikersportaal
|
2019-07-21T10:48:26Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00191.warc.gz
|
by-nc-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-nc-sa",
"by-nc-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.996357
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Beloetsji" skakel
←
Beloetsji
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Beloetsji
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Iran
(
← skakels
wysig
)
Pakistan
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:SpesBona/Artikels
(
← skakels
wysig
)
Zazaki
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Legobot/Wikidata/ckbwiki
(
← skakels
wysig
)
Quetta
(
← skakels
wysig
)
Irannese tale
(
← skakels
wysig
)
Hormozgan
(
← skakels
wysig
)
Indo-Irannese tale
(
← skakels
wysig
)
Beloetsje
(
← skakels
wysig
)
Irannese volke
(
← skakels
wysig
)
Bespreking:Beloetsji
(
← skakels
wysig
)
Brahui
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Beloetsji
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:15af1943-a26b-4abd-a7a9-7e27649ee0fd>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Beloetsji
|
2019-07-21T11:51:25Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00191.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.997232
| false
|
Kategorie:Wikipedia-artikels met SELIBR-identifiseerders
Jump to navigation
Jump to search
(vorige bladsy) (volgende bladsy)
Vir meer inligting, sien Wikipedia:Gesagbeheer.
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
Bladsye in kategorie "Wikipedia-artikels met SELIBR-identifiseerders"
Die volgende 200 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 2 524.
(vorige bladsy) (volgende bladsy)5
A
- Aartshertog Frans Ferdinand van Oostenryk-Este
- Petrus Abaelardus
- ABBA
- Claudio Abbado
- Abd-al-Latif
- Quarraisha Abdool-Karim
- Abdu'l-Bahá
- Abdülaziz
- Niels Henrik Abel
- Abraham
- Peter Henry Abrahams
- Marina Abramović
- Académie française
- Chinua Achebe
- Anna Achmatowa
- Peter Ackroyd
- Ansel Adams
- Douglas Adams
- Gerry Adams
- Henry Adams (dierkunde)
- John Quincy Adams
- Adele
- Konrad Adenauer
- Chimamanda Ngozi Adichie
- Theodor Adorno
- Aenesidemus
- Aesopus
- African National Congress
- Afrika
- Afrika-unie
- Giorgio Agamben
- Gnaeus Iulius Agricola
- Cornelius Agrippa
- Agrippina die jongere
- Mirza Ghulam Ahmad
- Aischulos
- John Ajvide Lindqvist
- Ayad Akhtar
- Ryūnosuke Akutagawa
- Al Soefi
- Al-Ghazali
- Alhazen
- Al-Kaïda
- Alabama
- Albanië
- Edward Albee
- Albert, prinsgemaal
- Alberta
- Tomaso Albinoni
- Madeleine Albright
- Louisa May Alcott
- Aleister Crowley
- Aleksander Borodin
- Aleksander I van Rusland
- Aleksander II van Rusland
- Aleksander III van Rusland
- Aleksander K. Glazoenof
- Aleksander N. Skriabin
- Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland
- Aleksei Petrowitsj, tsarewitsj van Rusland
- Aleksei van Rusland
- Patriarg Aleksi II van Moskou
- Alexander die Grote
- Alfonso X
- Alfred die Grote
- Hannes Alfvén
- Nelson Algren
- Alhambra
- Ali
- Muhammad Ali
- Alice James
- Dante Alighieri
- Prinses Alix van Hesse-Darmstadt
- İlham Əliyev
- Maud Allan
- Woody Allen
- Isabel Allende
- Salvador Allende
- Alles mit Gott und nichts ohn' ihn, BWV 1127
- Louis Althusser
- Alvar Aalto
- Bhimrao Ramji Ambedkar
- Stephen E. Ambrose
- Amedeo Modigliani
- American Society of Civil Engineers
- Amerikaanse Burgeroorlog
- Amerikaanse Lugmag
- Idi Amin
- Amoer
- Amore traditore, BWV 203
- Amos
- André-Marie Ampère
- Roald Amundsen
- Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland
- Anaxagoras
- Anders Fogh Rasmussen
- Hans Christian Andersen
- Lou Andreas-Salomé
- Andrei Bogoljoebski
- Andrew Porter
- Julie Andrews
- Joeri Andropof
- Ang Lee
- Maya Angelou
- Ann-Margret
- Anna Enquist
- Anna van Groot-Brittanje
- Anna van Rusland
- Kofi Annan
- Anne Brontë
- Jean Anouilh
- Anselmus van Kantelberg
- Antananarivo
- Susan B. Anthony
- Anton Tsjechof
- Antonius van Egipte
- Marcus Antonius
- Antony Beevor
- Apicius
- Apokriewe boeke
- Sidonius Apollinaris
- Apollonios van Tyana
- Nicolas Appert
- Apple Inc.
- Thomas van Aquino
- Jasser Arafat
- Hannah Arendt
- Anton Arenski
- Guido van Arezzo
- India Arie
- Avigdor Arikha
- Aristarchos van Samos
- Aristofanes
- Aristoteles
- Johanna van Arkel
- Lance Armstrong
- Louis Armstrong
- Neil Armstrong
- Edward Arnold (akteur)
- Svante Arrhenius
- Wladimir Arsenjef
- Arvo Pärt
- ASEAN
- Vladimir Ashkenazy
- Asië
- Isaac Asimov
- Julian Assange
- Asunción
- Mustafa Kemal Atatürk
- Athelstan van Engeland
- Atjeh
- Richard Attenborough
- Titus Pomponius Atticus
- Clement Attlee
- Margaret Atwood
- W. H. Auden
- August II van Pole
- August Strindberg
- Auguste Renoir
- Augustinus van Hippo
- Augustinus van Kantelberg
- Augustus Octavianus
- Aung San Suu Kyi
- Aurangzeb
- Aurelianus
- Auschwitz-konsentrasiekamp
- Jane Austen
- Paul Auster
- Averroes
- Avicenna
- Alfred Jules Ayer
B
- Walter Baade
- Bab
- Charles Babbage
- Milton Babbitt
- Ernest Brown Babcock
- Lauren Bacall
- Carl Philipp Emanuel Bach
- Johann Christian Bach
- Johann Christoph Friedrich Bach
- Johann Sebastian Bach
- Wilhelm Friedemann Bach
- Wilhelm Friedrich Ernst Bach
- Gaston Bachelard
- Francis Bacon (skilder)
- Francis Bacon (wetenskaplike, 1561)
- Robert Baden-Powell
- Baden-Württemberg
- Gabeba Baderoon
- Henk Badings
- Alain Badiou
- Joan Baez
- Baha'u'llah
- Bahrein
- Alice Bailey
- David Bailey
- Michail Bakoenin
- Mili Balakiref
|
<urn:uuid:cec6637b-debf-4935-91cb-01247e841893>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Wikipedia-artikels_met_SELIBR-identifiseerders?from=0
|
2019-07-16T12:24:49Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00135.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.748833
| false
|
Kelly Reilly
Jump to navigation
Jump to search
Kelly Reilly | |
Geboortenaam | Jessica Kelly Siobhán Reilly |
---|---|
Geboorte | 18 Julie 1977 |
Nasionaliteit | Engels |
Beroep(e) | Aktrise en vervaardiger |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Kelly Reilly (gebore 18 Julie 1977) is 'n Engelse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Pride & Prejudice (2005), Eden Lake (2008), Sherlock Holmes (2009), en Flight (2012).
Inhoud
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 2000: Peaches
- 2002: L'auberge espagnole
- 2005: Pride & Prejudice
- 2005: Russian Dolls
- 2007: Puffball: The Devil's Eyeball
- 2008: Eden Lake
- 2009: Sherlock Holmes
- 2009: Triage
- 2010: Meant to Be
- 2010: Ti presento un amico
- 2011: Citizen Gangster
- 2012: Flight
- 2013: A Single Shot
- 2013: Innocence
- 2013: Chinese Puzzle
- 2014: Heaven Is for Real
- 2014: Calvary
- 2014: Set Fire to the Stars
- 2016: The Take
- 2018: 10x10
- 2019: Eli
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 2009: Above Suspicion
- 2014: True Detective
- 2014: Black Box
- 2017: Britannia
- 2018: Yellowstone
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 2002: The Safe House
- 2006: A for Andromeda
- 2007: Joe's Palace
Video's[wysig | wysig bron]
- 2006: The Stately Homes of Pride & Prejudice: Basildon Park
- 2014: The Making of 'Heaven Is For Real'
- 2014: Heaven is for Real: Answers
- 2014: Heaven is for Real: Heart of the Movie
|
<urn:uuid:071b6e36-3520-474d-973c-e7eb5e8bb2c6>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kelly_Reilly
|
2019-07-16T12:38:24Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00135.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.734516
| false
|
Robert Horton (akteur)
Jump to navigation
Jump to search
Robert Horton | |
Geboortenaam | Meade Howard Horton Jr. |
---|---|
Geboorte | 29 Julie 1924 |
Nasionaliteit | Amerikaans |
Sterfte | 9 Maart 2016 (op 91) |
Beroep(e) | Akteur |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Robert Horton (29 Julie 1924 – 9 Maart 2016) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent The Green Slime (1968) en in die televisiereekse Alfred Hitchcock Presents (1955) en Matinee Theatre (1955).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1952: Apache War Smoke
- 1954: Prisoner of War
- 1968: The Green Slime
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 1955: Alfred Hitchcock Presents
- 1955: Matinee Theatre
- 1956: The Tennessee Ernie Ford Show
- 1957: Wagon Train
- 1965: A Man Called Shenandoah
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 1965: The Man Who Bought Paradise
- 1965: Mark Dolphin
- 1966: The Dangerous Days of Kiowa Jones
- 1969: The Spy Killer
- 1970: Foreign Exchange
- 1974: ASAP: Alcohol Safety Action Project
|
<urn:uuid:bed36f3f-d7d9-402c-ad3a-36014fc82d05>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Robert_Horton_(akteur)
|
2019-07-16T12:32:08Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00135.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.946978
| false
|
Bladsygeskiedenis
12 Maart 2017
8 Desember 2015
7 Desember 2015
geen wysigingsopsomming nie
+4
geen wysigingsopsomming nie
+4
geen wysigingsopsomming nie
k+1
Man en kinders se name
+106
Aliwal2012
geen wysigingsopsomming nie
13:21
-1
Aliwal2012
geen wysigingsopsomming nie
08:51
+181
Aliwal2012
[[ ]]
07:32
+13
Morne
geen wysigingsopsomming nie
20:43
+4
Morne
geen wysigingsopsomming nie
20:43
+4
Santamills
geen wysigingsopsomming nie
k20:02
+1
Santamills
Man en kinders se name
20:01
+106
|
<urn:uuid:267e6bfa-c61b-4f77-a41d-1088c8ff80f2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Geskiedenis/Wilma_van_der_Bijl
|
2019-07-17T17:02:42Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00295.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.991134
| false
|
Swawel
Algemeen | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Naam, Simbool, Getal | Swael, S, 16 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Chemiese reeks | Nie-metale | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Groep, Periode, Blok | 16 (VIA), 3 , p | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Digtheid, Hardheid | 1960 kg/m3 , 2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Voorkoms | Geel by STD | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Atoomeienskappe | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Atoomgewig | 32.065 ame | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Atoomradius (bereken) | 100 (88) pm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kovalente radius | 102 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
van der Waals radius | 180 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Elektronkonfigurasie | [Ne]3s2 3p4 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
e− e per energievlak | 2, 8, 6 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Oksidasietoestande (Oksied) | -1,±2,4,6 (sterk suur) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kristalstruktuur | ortorombies | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Fisiese eienskappe | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Toestand van materie | Vastestof | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Smeltpunt | 388.36 K (115.21 °C) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kookpunt | 717.87 K (444.72 °C) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Molêre volume | 15.53 ×10−6 m3/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Verdampingswarmte | geen data | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Smeltingswarmte | 1.7175 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Dampdruk | 26.5 Pa teen 388 K | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Spoed van klank | Geen Data | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Algemeen | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Elektronegatiwiteit | 2.58 (Pauling skaal) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Spesifieke warmtekapasiteit | 710 J/(kg*K) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Elektriese geleidingsvermoë | 0.5 fS/m | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Termiese geleidingsvermoë | 0.269 W/(m*K) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1ste ionisasiepotensiaal | 999.6 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2de ionisasiepotensiaal | 2252 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
3de ionisasiepotensiaal | 3357 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
4de ionisasiepotensiaal | 4556 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
5de ionisasiepotensiaal | 7004.3 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
6de ionisasiepotensiaal | 8495.8 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Mees stabiele isotope | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
SI eenhede & STD word gebruik tensy anders vermeld. |
Swawel, oftewel swael, is die chemiese element in die periodieke tabel met die simbool S en atoomgetal van 16. Dit kom wyd verspreid voor en is 'n smaaklose, reuklose, multivalente nie-metaal. Swael, in sy onverbonde vorm is 'n geel kristallyne vastestof. In die natuur kan dit gevind word in suiwer vorm of as sulfied en sulfaat minerale. Dit is 'n lewensnoodsaaklike element en word in verskeie aminosure aangetref. Kommersiële gebruik van swael is hoofsaaklik vir kunsmis maar dit word ook gebruik in buskruit, lakseermiddels, vuurhoutjies, pesdoders en swamdoders.
Inhoud
Kenmerkende eienskappeWysig
Swael is 'n sagte en ligte stof met 'n heldergeel kleur. Alhoewel waterstofsulfied (H2S) 'n kenmerkende vroteierreuk het, is dit belangrik om kennis te neem dat elementêre swael reukloos is! Dit brand met 'n helderblou vlam wat swaeldioksied vrystel, wat 'n kermerkende verstikkende reuk het. Swael is nie oplosbaar in water nie maar wel oplosbaar in koolstofdisulfied. Algemene oksidasietoestande van swael sluit −2, +2, +4 en +6 in. Swael vorm stabiele verbindings met die meeste elemente buiten die edelgasse.
Swael bestaan normaalweg as molekules in die vastestof, en neem hoofsaaklik 'n sikliese kroonvormige S8 struktuur aan. Swael het vele allotrope buiten S8. Deur een atoom van die kroon te verwyder verkry mens S7, wat verantwoordelik is vir die heldergeel kleur wat met swael geassosieer word. Ander ringstrukture is ook al voorberei, die vernaamstes waarvan S12 en S18 insluit.
Die kristallografie van swael is kompleks. Afhangende van die spesifieke toestande kan die swaelallotrope vele onderskeibare kristalstrukture vorm, waarvan die rombiese en monokliniese S8 die bekendste is. In teenstelling daarmee bestaan sy ligter buurman op die periodieke tabel uit slegs twee vorme van chemiese belang: O2 en O3. Seleen, die swaarder analoog van swael vorm 'n paar ringstrukture maar is meer stabiel as 'n gryskleurige polimeer.
Amorfe of plastiese swael kan voorberei word deur die snelle verkoeling van gesmelte swael. X-straal kristallografiese ondersoeke het getoon dat die amorfe vorm 'n heliese struktuur mag hê, met agt atome per draai. Hierdie vorm is metastabiel by kamertemperatuur en keer geleidelik terug na sy kristallyne vorm. Die proses gebeur binne 'n kwessie van ure tot dae maar kan vinnig gekataliseer word deur geskikte katalisators, onder andere menslike speeksel ('n hoofrede waarom 'n mens nie swael in die mond moet plaas nie).
GebruikeWysig
Swael het vele industriële gebruike. Swaelsuur (H2SO4), een van die belangrikste verbindings van swael, maak daarvan een van die belangrikste elemente in gebruik as 'n industriële roumateriaal. Dit is van groot belang in byna elke denkbare sektor van die wêreld se ekonomieë. Swaelsuurproduksie is die grootste eindverbruik van swael en verbruik daarvan word oraloor beskou as een van die beste indikatore van 'n nasie se ontwikkelingsvlak. In die Verenigde State is swaelsuur diè industriële chemikalie waarvan die meenste vervaardig word. Swael word ook gebruik in batterye, reinigingsmiddels, die vulkanisering van rubber, swamdoders en vir die vervaardiging van fosfaatbevattende misstowwe. Sulfiet word gebruik as bleikmiddel in papiervervaardiging en as preserveermiddel in wyn en gedroogde vrugte. Vanweë sy vlambaarheid word swael ook gebruik in vuurhoutjies, buskruit en vuurwerke. Natrium- of ammonium-tiosulfaat word gebruik in fotografiese fikseermiddels. Magnesiumsulfaat, ook beter bekend as Engelse sout (en: Epsom salts) word gebruik as lakseermiddel, 'n badsout, as skilfermiddel of as 'n magnesiumaanvulling vir plante.
Biologiese rolWysig
Die aminosure, sistien en metionien bevat swael, asook al die polipeptiede, proteïne en ensieme wat hierdie aminosure bevat. Dit maak swael 'n noodsaaklike komponent van alle lewende selle. Disulfiedverbindings tussen polipeptiede is baie belangrik in die samestelling van proteïne en strukture. Homosistien en taurien is ook swaelbevattende aminosure maar maak nie deel uit van DNS of die primêre struktuur van proteïne nie. Sommige vorms van bakterieë gebruik waterstofsulfied (H2S) in plaas van water as die elektrondonor in 'n primitiewe proses soortgelyk aan fotosintese. Swael in die vorm van sulfaat-ione word deur plante vanuit die grond geabsorbeer.
OmgewingsimpakWysig
Die brand van steenkool en ru-olie deur nywerhede en kragstasies stel groot hoeveelhede swaeldioksied (SO2) in die lug vry wat met atmosferiese water en suurstof reageer om swaelsuur te produseer. Dit veroorsaak suurreën wat die pH van grond en varswaterbronne verlaag. Dit lei tot noemenswaardige skade aan die natuurlike omgewing asook chemiese verwering van standbeelde en ander geskiedkundige argitektoniese strukture. Brandstofstandaarde word toenemend strenger gemaak en vereis 'n al laer swael-inhoud van produkte wat uit fossielbrandstowwe vervaardig word om die vorming van suur-reën te voorkom. Die swael wat sodoende onttrek word, word geraffineer en maak 'n groot deel van swaelproduksie uit.
GeskiedenisWysig
Homeros het verwys na peswerende swael in die 9de eeu v.C. In 424 v.C. het die Boeotië-stam die mure van 'n stad vernietig deur 'n mengsel van steenkool, swael en teer onder hulle te brand. In die 12de eeu het die Chinese buskruit uitgevind wat 'n mengsel van kaliumnitraat (KNO3), koolstof en swael is. Vroeëre alchemiste het aan swael sy eie alchemiese simbool toegeken wat bestaan het uit 'n driehoek bo-aan 'n kruis. Laat in die 1770's, het Antoine Lavoisier gehelp om die wetenskaplike gemeenskap daarvan te oortuig dat swael inderwaarheid 'n element was en nie 'n verbinding nie. In 1867 is swael ontdek in ondergrondse neerslae in Louisiana en Texas. Die boliggende grond was onstabiel wat gewone mynboumetodes onmoontlik gemaak het. Die probleem is egter oorkom met die ontwikkeling van die Frasch proses.
VerspreidingWysig
Swael kom natuurlik in goot hoeveelhede as verbindings met ander elemente in sulfiede (bv. piriet, cinnabar, galeniet, sfaleriet en stibniet en sulfate (bv. gips) voor. Dit word in die onverbonde vorm gevind naby warmbronne en vulkaniese streke. Daar is noemenswaardige elementêre swaelneerslae langs die Gulf Coast van die V.S.A. Ander hoofverskaffers is: Kanada, Japan, Frankryk, Pole en Meksiko. Vulkaniese neerslae word ook tans in Indonesië en Chili ontgin.
Die kenmerkende kleure van Jupiter se vukaniese maan Io is vanweë verskeie vorms van gesmelte en soliede swael en swaeldampe. Daar is ook 'n donker area naby die maankrater, Aristarchus, wat 'n swaelneerslag mag wees. Swael is ook teenwoordig in baie meteoriete.
VerbindingsWysig
Waterstofsulfied het die kenmerkende reuk van vrot eiers. Wanneer dit in water opgelos word, is waterstofsulfied suur en sal met metale reageer om 'n reeks metaalsulfiedes te vorm. Natuurlike metaalsulfiedes kom ook algemeen voor, veral dié van yster. Ystersulfied word piriet genoem en is al dikwels deur prospekteerders met goud verwar.
Baie van die onwelriekende reuke van organiese verbindings is vanweë die feit dat die verbindings swael bevat. Etiel- en metielmerkaptaan word gebruik om 'n reuk aan aardgas te verleen sodat lekke geruik kan word. Die reuk van knoffel en 'n muishond se afskeiding word ook deur swaelbevattende organiese verbindings veroorsaak.
Polimeriese swaelnitried het metaaleienskappe al bevat dit nie enige metaal-atome nie. Die verbinding het ook buitengewone elektriese en optiese eienskappe.
Ander belangrike swaelverbindings sluit in:
- natriumditioniet, Na2S2O4, 'n kragtige reduseermiddel.
- swaeligsuur, H2SO3, word voorberei deur SO2 in water op te los. Swaeligsuur en die ooreenstemmende sulfiete is betreklik sterk reduseermiddels. 'n Ander verbinding wat uit SO2 verkry word is die pirosulfiet-ioon (S2O52−).
- Die tiosulfate (S2O32−). Tiosulfate word gebruik as fikseermiddel in fotografiese prosesse en is oksideermiddels en ondersoek word ingestel na die moontlike vervanging van sianied met ammonium tiosulfaat vir die loging van goud. [1]
- Verbindings van ditionoë-suur (H2S2O6)
- Die politioniese sure, (H2SnO6), waar n kan wissel van 3 tot 80.
- Die sulfate, die soute van swaelsuur.
- Sulfiede is eenvoudige verbindings van swael met 'n ander chemiese element.
- Swaelsuur reageer met SO3 in ekwimolêre verhoudings om piro-swaelsuur te vorm.
- peroksiemono-swaelsuur en peroksiedi-swaelsuur, wat deur die aksie van SO3 op gekonsentreerde H2O2, en H2SO4 op gekonsentreerde H2O2 onderskeidelik voorberei word.
- tetraswaeltetranitried S4N4.
- Tiosianate is verbindings wat die tiosinaat-ioon, SCN- bevat.
- tiosianogeen, (SCN)2.
- 'n tio-eter is 'n molekule met die vorm R-S-R', waar R en R' organiese groepe verteenwoordig. Dit is die swaelekwivalente van die eters.
- 'n Tiol (ook bekend as merkaptaan) is 'n molekule met 'n -SH funksionele groep. Hierdie is die swaelekwivalente van die alkohole.
- 'n Tiolaat ioon het 'n -S- funksionele groep daaraan verbind. Hierdie is die swaelekwivalente van die alkoksied ione.
- 'n Sulfoon is 'n molekule met 'n R-S(=O)-R' funksionele groep waar R en R' organiese groepe verteenwoordig.
- 'n Sulfoksied is 'n molekule met 'n R-S(=O)(=O)-R' funksionele groep. 'n Algemene voorbeeld van 'n sulfoksied is DMSO.
IsotopeWysig
Swael het 18 isotope waarvan vier stabiel is: 32S (95.02%), 33S (0.75%), 34S (4.21%) en 36S (0.02%). Behalwe vir 35S het die radio-aktiewe isotope van swael almal baie kort leeftye. Swael-35 word gevorm deur afsplintering deur kosmiese straling van argon-40 in die atmosfeer. Dit het 'n halfleeftyd van 87 dae.
Wanneer sulfiedminerale gepresipiteer word kan die isotoop-ewewig tussen die vastestof en vloestoffase klein verskille in die ds-34 waardes veroorsaak in minerale. Die dC-13 en dS-34 van karbonate en sulfiede wat saam voorkom kan gebruik word om die pH en suurstoffugasiteit van die ertsdraende vloeistof tydens ertsvorming te bepaal.
In die ekostelsel van die meeste woude word sulfate hoofsaaklik vanuit die atmosfeer verkry; die verwering en verdamping van ertsminerale dra ook tot 'n mate by. Swael met 'n kenmerkende isotoop-samestelling is al gebruik om die bronne van besoedeling te identifiseer. Verrykte swael is ook al gebruik as spoormiddel in hidrologiese ondersoeke. Verskille in die natuurlike verspreiding kan ook gebruik word om stelsels te bestudeer waar daar 'n genoemsame variasie in die S-34 konsentrasie van ekostelsels bestaan.
VoorsorgmaatreëlsWysig
Koolstofdisulfied, waterstofsulfied en swaeldioksied moet altyd versigtig hanteer word.
Hoewel swaeldioksied veilig genoeg is om in klein hoeveelhede as voedselbymiddel gebruik te word, sal dit in hoër konsentrasies met water in die longe reageer om swaeligsuur daar te vorm; dit veroorsaak dan onmiddellike bloeding en die longe vul met bloed wat versmoring tot gevolg kan hê. In organismes sonder longe soos insekte of plante kan dit ook respirasie verhoed.
Waterstofsulfied is betreklik toksies (meer giftig as sianied). Hoewel dit aanvanklik baie sleg ruik is dit geneig om die reuksintuie vinnig af te stomp sodat die potensiële slagoffer onbewus kan raak van die teenwoordigheid daarvan totdat dit te laat is.
VerwysingsWysig
Eksterne skakelsWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Swawel. |
Sien swawel in Wiktionary, die vrye woordeboek. |
H | He | ||||||||||||||||||||||||||||||
Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | ||||||||||||||||||||||||
Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | ||||||||||||||||||||||||
K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | ||||||||||||||
Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | ||||||||||||||
Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
Alkalimetale | Aardalkalimetale | Lantaniede | Aktiniede | Oorgangsmetale | Hoofgroepmetale | Metalloïde | Niemetale | Halogene | Edelgasse | Chemie onbekend |
|
<urn:uuid:307e25da-0f7e-4744-9473-c4bcb39464a2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Swael_(chemiese_element)
|
2019-07-20T05:45:40Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00055.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998753
| false
|
Bespreking:Laurence Harvey
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Laurence Harvey-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:362c1b91-82a8-4d29-b660-b57124e50905>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Laurence_Harvey
|
2019-07-21T11:37:55Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00215.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999948
| false
|
Carolyn McCormick
Jump to navigation
Jump to search
Carolyn McCormick | |
Geboorte | 19 September 1959 |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Beroep(e) | Aktrise |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Carolyn McCormick (gebore 19 September 1959) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Enemy Mine (1985), Whatever Works (2009), en The Post (2017).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1985: Enemy Mine
- 1992: Rain Without Thunder
- 1995: Burnzy's Last Call
- 2006: Spectropia
- 2009: Whatever Works
- 2010: True Nature
- 2011: Downtown Express
- 2017: The Post
- 2017: Maggie Black
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 1985: Spenser: For Hire
- 1997: Cracker: Mind Over Murder
- 1999: Not for Ourselves Alone: The Story of Elizabeth Cady Stanton & Susan B. Anthony
- 2001: Women Docs
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 1986: D.C. Cops
- 1998: The Warlord: Battle for the Galaxy
- 1999: You Know My Name
|
<urn:uuid:cf5801b5-7102-4288-ba1c-40ea8f63e68b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Carolyn_McCormick
|
2019-07-21T11:34:11Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00215.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.904842
| false
|
Leslie Rubin
Leslie Rubin was 'n Suid-Afrikaanse senator en in 1953 een van die stigterslede van die Liberale Party, toe vooraanstaande lede van die Verenigde Party die party verlaat het uit protes teen die party se gebrekkige visie ten opsigte van 'n rassebeleid. Hy is verkies tot ondervoorsitter.
|
<urn:uuid:30994013-a42b-4f1a-8c71-89d4dc0f0a0a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Leslie_Rubin
|
2019-07-21T11:00:46Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00215.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999915
| false
|
Miriam Kressyn
Jump to navigation
Jump to search
Miriam Kressyn | |
Geboorte | 4 Maart 1910 |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Sterfte | 28 Oktober 1996 (op 86) |
Beroep(e) | Aktrise |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Miriam Kressyn (4 Maart 1910 – 28 Oktober 1996) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Jester (1937) en Almonds and Raisins (1984).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1933: Live and Laugh
- 1937: The Jester
- 1984: Almonds and Raisins
|
<urn:uuid:10be1351-052a-4761-934d-ece88c431d2a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Miriam_Kressyn
|
2019-07-21T10:52:37Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00215.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.996806
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Kategorie:Geboortes in 1079" skakel
←
Kategorie:Geboortes in 1079
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Kategorie:Geboortes in 1079
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Kategorie:Geboortes in 1073
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Geboortes in 1082
(
← skakels
wysig
)
Kategorie:Geboortes in 1076
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Kategorie:Geboortes_in_1079
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:74f9b362-6aaf-45fc-bf90-f4177697cabc>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Kategorie:Geboortes_in_1079
|
2019-07-21T11:16:07Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00215.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.993352
| false
|
Massagetal
Die massagetal (A), ook genoem atoommassagetal of nukleongetal, is die totale getal protone en neutrone (saam genoem nukleone) in 'n atoomkern. Omdat protone en neutrone beide barione is, is die massagetal (A) identies aan die bariongetal (B) van die atoomkern of ioon. Die massagetal is verskillend vir elke isotoop van 'n chemiese element. Dit is egter nie dieselfde as die atoomgetal (Z) nie, wat eerder die protongetal van die atoomkern weergee, en wat daarom elke element uniek identifiseer. Vandaar die verskil tussen die massagetal en die atoomgetal wat die neutrongetal (N) in 'n spesifieke atoomkern gee: N = A - Z.[1]
BronneWysig
- "How many protons, electrons and neutrons are in an atom of krypton, carbon, oxygen, neon,platnum, gold, etc...?". Thomas Jefferson National Accelerator Facility. Besoek op 2008-08-27.
|
<urn:uuid:57d61250-d89f-475e-aef8-d76bbf42e085>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Massagetal
|
2019-07-23T22:34:26Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00535.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.995277
| false
|
Nordhausen
Jump to navigation
Jump to search
Kaart | Wapen |
Vlag | |
Land | Duitsland |
Deelstaat | Thüringen |
Koördinate | |
Stigting (eerste verwysing) | 13 Mei 927 |
Stadstatus | |
Oppervlak: | |
- Totaal | 105,3 vk km |
Hoogte bo seevlak | 185 m |
Bevolking: | |
- Totaal (31 Desember 2011) | 43 943 |
- Bevolkingsdigtheid | 417/vk km |
Tydsone | UTC +1 (MET) |
- Somertyd | UTC +2 |
Burgemeester | Klaus Zeh (CDU) |
Amptelike Webwerf | www.nordhausen.de |
Bevolkingsgroei oor die jare heen. | ||
1802 tot 1946 |
1950 tot 1996 |
1997 tot 2004 |
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Nordhausen. |
|
<urn:uuid:5bf217bd-0d8b-4579-8ea6-99cd88108f1d>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Nordhausen
|
2019-07-23T22:40:10Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529737.79/warc/CC-MAIN-20190723215340-20190724001340-00535.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.835802
| false
|
Krokodil
Krokodil | ||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Nylkrokodille (Crocodylus niloticus). | ||||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||||
Verspreiding van Krokodille
Subfamilies en genera | ||||||||||||||||||
Subfamilia Tomistominae |
'n Krokodil is 'n groot reptiel wat in die water woon. Hulle word beskou as lewende fossiele. Daar word geglo dat hulle 200 miljoen jaar oud is. Selfs al het dinosourusse reeds 65 miljoen jaar gelede uitgesterf, het krokodille oorleef. Hulle het vermoedelik min sedert die tyd van die dinosourusse verander.
Inhoud
Habitat[wysig | wysig bron]
Krokodille woon in riviere, mere en damme in dele van Amerika, Asië, Afrika en Australië. Sommige van die krokodille uit Australië woon in soutwater. Hierdie soutwater-krokodille is gewoonlik groter as dié wat in varswater leef. Alhoewel krokodille die meeste van hul tyd in die water deurbring, kan hulle ook uitkom en op land rondloop. Krokodille kan nie onderwater asemhaal nie. Hulle kan egter hul asems baie lank onder die water ophou.
Krokodille (orde Crocodylia) is die nouste lewende verwante van die dinosouriërs. Die orde bestaan uit egte krokodille, alligators, kaaimanne en gaviale, wat met uitsondering van 1 spesie in die varswater van die tropiese en subtropiese gebiede voorkom. Krokodille se liggame is met ʼn horingagtige pantser bedek.
Hoewel die pote geweb is, is die gespierde stert die eintlike swemorgaan. Die reptiele is tipiese oewerbewoners wat bedags meestal in die son lê en teen die aand in die water teruggly. Hulle vreet visse, voëls en klein soogdiere, terwyl die groter spesies ook perde, beeste, wildsbokke en selfs mense aanval. Wat voortplanting en die versorging van die kleintjies betref, is daar in die laaste paar jaar interessante ontdekkings gedoen, onder meer dat die wyfie van die Nylkrokodil haar kleintjies in haar bek na die water dra en dat klein alligators se geslag deur die temperatuur van die nes bepaal word.
Die voortbestaan van die meeste krokodilspesies word ernstig bedreig omdat sulke hoë pryse vir krokodilleer betaal word. Dit is egter noodsaaklik dat die diere beskerm word omdat hulle van groot belang is vir die ewewig in die natuur. Krokodille bewoon die aarde al sowat 200 miljoen jaar.
Die oerouer van die krokodil dateer uit die Era van die Reptiele in die Trias (225 miljoen jaar gelede), die oudste tydperk van die Mesosoïkum. Gedurende die Jura (190 miljoen jaar gelede) het hierdie diere verder ontwikkel en gedurende die Kryt (136 miljoen jaar gelede) en die Tersiêr (65 miljoen jaar gelede) die orde van die Crocodylia gevorm soos die mens hulle vandag ken. Hierdie oervoorouer, die Protosuchus, was sowat 1 m lank en sy rug en pens was met beenagtige plate bedek. Hy was lid van die dieregroep Archosauria, waartoe ook die dinosouriërs behoort het.
Terwyl al die ander verteenwoordigers van die Archosauria uitgesterf het, het die krokodille bly voortbestaan en gedurende die miljoene jare selfs min veranderinge ondergaan. Teenswoordig word die krokodilorde in 3 families ingedeel, naamlik egte krokodille (Crocodylidae), alligators en kaaimanne (AIIigatoridae) en gaviale (Gavialidae). Daar is min uiterlike verskille tussen die families en dit is feitlik net die bek wat anders is.
By egte krokodille is die vierde tand van die onderste kakebeen sigbaar wanneer die bek toe is, terwyl dit by 'n alligator en kaaiman nie gesien kan word nie. Die gaviaal het 'n langer en dunner bek as die ander krokodilagtiges en vreet ook selde iets anders as vis.
Voorkoms[wysig | wysig bron]
Hul kleur wissel van bruin tot grys en hulle het verskillende patrone op hulle liggame. Alle krokodille het 'n feitlik ondeurdringbare velpantser van horingagtige skilde wat op die rug deur onderliggende been plate versterk is. Op die pens is die skilde by die meeste spesies sag, reghoekig en soepel en dit is die deel van die vel wat vir leerartikels gebruik word.
By die kaaimanne kom die beenplate egter ook op die pens voor sodat hul vel kommersieel waardeloos is. Op die besonder lang kakebene kom 'n groot aantal tande voor. Wat in vorm en grootte verskil. Die neusopeninge is aan die punt van die snoet en word deur middel van 2 asembuise en 1 paar inwendige neusgate met die keelholte verbind.
Die oë en ooropeninge sit hoog op die kop sodat die dier kan hoor en sien terwyl die res van die liggaam onder die water is. Wanneer ʼn krokodil duik, word die neusgate en gehoorgange met spesiale kleppe afgesluit sodat die water nie kan binnevloei nie. Om dieselfde rede is daar ook 'n dun, deurskynende vlies oor die oë.
Krokodille se tone is geweb sodat hulle stadig deur die water kan beweeg deur met hul pote te roei. Vir vinniger bewegings word die gespierde stert gebruik waarmee die prooi ook soms doodgeslaan word. Op die bokant van die stert kom 2 rye stekels voor wat na die punt toe in een ry saamsmelt. Die grootte van krokodille wissel van die dwergkrokodil tot die soutwater-krokodil. Spesies van Palaeosuchus en Osteolaemus kan tot 'n grootte van 1.5 meter groei. Groter spesies kan meer as 4,85 meter lank word en meer as 1200 kg weeg.
Dieet[wysig | wysig bron]
Krokodille vreet ander diere as voedsel. Hierdie diere sluit in visse, voëls en diere wat by die rivier kom water drink, soos bokke, sebras en buffels. Daar is al gevalle aangeteken waar krokodille mense gevreet het. Krokodille stel dikwels 'n lokval vir hul prooi, hulle lê stilletjies in die water en wag en vang dan hul prooi met hul lang bekke. Die krokodil gryp die prooi met hul lang, kragtige kake en sleep dit die water in. Terwyl hulle in die water is, rol die krokodil om en om sodat die dier wat hulle gevang het nie kan terugveg nie. Wanneer die dier uiteindelik verdrink, vreet die krokodil hom op.
Gedrag[wysig | wysig bron]
Krokodille is tipiese oewerbewoners. Hulle bring die grootste deel van die dag in die son op ʼn sandbank deur. Teen die aand gly hulle terug in die water, waar hulle baie vinnig kan beweeg deur met hul plat stert vinnig op die water te slaan. Hoewel die agterpote swemvliese het, word hulle hoofsaaklik as roeiers gebruik. Op land skuif die krokodille op hul pense deur die sand of hulle rig hul op hul pote op. In die posisie kan hulle ook vinnig op die land beweeg, maar hulle voel hulle egter beslis nie veilig nie.
'n Alligator wat op die sand betrap word, druk hom sissend teen die grond terwyl egte krokodille by die geringste teken van gevaar vinnig water toe vlug. Sekere voëls word dikwels in die omgewing van krokodille aangetref. Hulle loop selfs oor die reptiele en pik parasiete van die velle. Daarby waarsku hulle die krokodille as gevaar dreig. Die waterdikkop (Burhinus vermiculatus) broei selfs naby 'n krokodilnes sodat sy eiers deur die krokodilwyfie beskerm word.
Die krokodille steur hulle glad nie aan die voëls nie. Krokodille kan ure lank roerloos in die water lê terwyl net die bokant van hul koppe uitsteek. Hulle het geen sagte lippe wat die water uit hul bekke hou nie. 'n Huidplooi wat agter op die tong voorkom en aan die verhemelte vas is, sluit die keelholte af sodat die dier steeds kan asemhaal. Die voedsel bestaan hoofsaaklik uit vis en die karkasse van soogdiere.
Die groter spesies kan ook perde, wildsbokke en beeste in die water intrek en die diere verdrink of hulle word met 'n klap van die stert doodgeslaan. Die Nylkrokodil (Crocodylus niloticus), wat ook in Suid-Afrika voorkom, en die seekrokodil (Crocodylus porosus) val ook mense aan. Krokodille vang hul prooi net om te vreet. Die skerp tande word hoofsaaklik gebruik om die prooi mee vas te gryp en stukkend te skeur en is nie juis aangepas om mee te kou nie.
Voortplanting[wysig | wysig bron]
Krokodille se paring word voorafgegaan deur 'n paringspel, waartydens die mannetjie hard brul en in sirkels agter die wyfie aan swem. Daarna klou hy met sy pote agterop haar vas. Na die paring lê die wyfie die eiers op land. Hulle lyk soos kalkoeneiers en die aantal wissel van spesie tot spesie, gewoonlik tussen 20 en 70 of selfs meer. Die wyfies van die meeste spesies maak 'n vlakkerige gat wat met modder en plantmateriaal bedek word sodra die eiers klaar gelê is.
Die son of die warmte wat deur verrottende plantdele opgewek word, broei die eiers uit. Daarna waak die wyfie voortdurend in die omgewing by haar nes. Na sowat 3 maande, kort voor die kleintjies uitbroei, maak hulle 'n eienaardige bromgeluid waarop die wyfie die nes oopgrawe. Die kleintjies kraak die eierdoppe met behulp van ʼn horingagtige uitsteeksel op die snoet. Van sommige spesies word gesê dat die wyfie hierna die kleintjies verlaat en dat hulle vanself na die water gaan, terwyl by ander spesies die wyfie hulle vergesel. By 'n navorsingstasie in Natal is egter vasgestel dat die wyfie van die Nylkrokodil (Crocodylus niloticus) haar kleintjies in haar bek na die water dra.
Vir die doel het sy onder in haar keelholte 'n sak waarin sy sowat 40 kleintjies gelyktydig kan dra. In die vroeë tagtigerjare is daar baie interessante bevindings gedoen oor die geslag van klein alligators. Laboratoriumtoetse het getoon dat die geslag van die kleintjies nie tydens bevrugting nie, maar eers sowat 2 weke later bepaal word en verband hou met die temperatuur in die nes. Eiers wat deurgaans in die laboratorium teen 'n temperatuur van 30°C uitgebroei is, het almal wyfies opgelewer, terwyl die eiers wat teen 34°C uitgebroei is, net mannetjies opgelewer het. Daarna is die temperatuur in talle neste in die Rockefeller-natuurreservaat in Louisiana, VSA, gemeet.
Die neste in droë plekke met 'n temperatuur van sowat 35°C het net mannetjies gelewer, terwyl die neste in moerasse met ʼn temperatuur van sowat 30°C net wyfies opgelewer het. Wanneer die krokodilkleintjies uitgebroei het, is hulle reeds ten volle ontwikkel, maar vreet die eerste jaar net insekte en slakke. Hulle het egter talle natuurlike vyande soos visarende, maraboes en waterskilpaaie. Tydens die eerste paar jaar groei hulle sowat 27 cm per jaar, maar minder na die 7e jaar. Sommige spesies is al op 7 jaar geslagsryp, ander eers na 10 of selfs 12 jaar.
Die Nylkrokodil en die seekrokodil het vroeër soms 10 m lank geword, maar deesdae word hulle selde langer as 6 m. Die ander spesies word tussen 3 en 7 m lank. Die Nylkrokodil kan ook meer as 100 jaar oud word as hy ongesteur in 'n geskikte omgewing woon. Dit is vandag egter moeilik om vas te stel wat die gemiddelde ouderdom van krokodille is omdat die meeste op ʼn vroeë leeftyd doodgemaak word.
Verteenwoordigers[wysig | wysig bron]
Alligators en kaaimanne is met uitsondering van die Chinese alligator (Alligator sinensis) tot die Nuwe Wêreld beperk. Egte krokodille kom in alle tropiese gebiede voor en het hulle veral goed ontwikkel tydens die Oriënt. Die familie van die gaviale bestaan slegs uit 1 genus en 1 spesie, wat uitsluitlik in die groot riviere van Voor- en Agter-Indië aangetref word. Van al die krokodille is die Gangesgaviaal (Gavialis gangeticus) die beste by die waterlewe aangepas.
Die wyfie kom slegs land toe om haar eiers te lê en bring die res van haar lewe in die dieper dele van die Ganges, Mahanadi, Brahmapoetra en Koladan deur. Hierdie dier is glad nie gevaarlik vir mense of groot diere nie. Die bekendste alligator is die Amerikaanse alligator (Alligator mississipiensis), wat in die suidooste van die VSA voorkom. Brilkaaimanne (genus Caiman) lewe in die stadig vloeiende riviere van Sentraal- en Suid-Amerika. Hulle het 'n kenmerkend geboë beenstruktuur tussen die oogkaste. Die Chinese alligator lewe in die benedelope van die Jangtse-kiang.
Egte krokodille sluit die grootste verteenwoordigers van die orde in. Die seekrokodil het die grootste verspreidingsgebied, onder meer omdat hy die enigste verteenwoordiger is wat ook in brak- en seewater kan lewe. Hy word van die suidelike dele van Indië tot in Noord-Australië aangetref. Een van die grootste spesies is die Orinocokrokodil (Crocodylus intermedius) van die Orinocorivier en die Amasone, wat net soos die spitssnoetkrokodil (Crocodylus acutus) 7 m of langer kan word. Kleiner krokodille is die Australiese krokodil (Crocodylus johnsoni) en die Nieu-Guinese krokodil (Crocodylus novaeguinea).
Die Nylkrokodil het vroeër oral in Afrika suid van die Sahara voorgekom, maar word tans feitlik nog net in Suider-Afrika en op die eiland Madagaskar aangetref. Die ou Egiptenare het hom as 'n heilige dier vereer. Argeoloë het duisende krokodilgrafte opgegrawe waarin hele krokodilfamilies, almal gebalsem, gevind is. In die Nyldelta kom die krokodil glad nie meer voor nie. Die moeraskrokodil (Crocodylus palustris) is weer in Indië as heilig beskou.
Bedreiging en ekologiese belang[wysig | wysig bron]
Ofskoon inheemse bevolkings vroeër krokodille gejag het omdat hulle vee of mense gevang het, het dit die voortbestaan van die reptiele nooit so ernstig bedreig as die moderne jag na krokodilvelle nie. Die huid word in talle duur modeartikels verwerk en in 1982 was die wêreldprys vir pensvel R5,80 per cm2. Deur die gebruik van vuurwapens en bote het die diere geen kans om hul jagters te ontduik nie en talle jong krokodille bereik nie eens geslagsrypheid voordat hulle geskiet word nie.
Daarby word baie jong diere ook gevang, opgestop en as aandenkings verhandel. Waterbesoedeling dra ook by tot die vermindering van krokodille. In verskeie lande, onder meer Florida in die VSA en Suid-Afrika, is krokodille beskermde wild, maar wilddiewery vind steeds plaas. In Suid-Afrika is daar ook teelstasies onder die beheer van parkerade asook gelisensieerde krokodilboerderye.
Dit is noodsaaklik dat die uitwissing van krokodille voorkom moet word aangesien die diere van groot belang is vir die ewewig in die natuur. Die krokodille in Suider-Afrika leef byvoorbeeld hoofsaaklik van barbers. Verminder die krododille, vermeerder die barbers, wat weer op hul beurt hoofsaaklik van gesogte hengelvisse soos karp, kurpers en brasems lewe. Die visse is die stapelvoedsel van voëls soos visarende, reiers en visvangers. En terwyl die visse en voëls uitsterf, vermeerder die malarialarwes.
Bronne[wysig | wysig bron]
- Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409575 band
|
<urn:uuid:43d9bd10-6a01-44a2-872d-4d197dabab39>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Krokodil
|
2019-07-18T21:46:56Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00479.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 1.000003
| false
|
Bespreking:KwaBhidla
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die KwaBhidla-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:16f9a9d1-d209-4077-a1cc-32669a003f4f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:KwaBhidla
|
2019-07-20T05:22:42Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00079.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999986
| false
|
Jack LaLanne
Jump to navigation
Jump to search
Jack LaLanne | |
Geboortenaam | Francois Henri LaLanne |
---|---|
Geboorte | 26 September 1914 |
Nasionaliteit | Amerikaans |
Sterfte | 23 Januarie 2011 |
Beroep(e) | Akteur en vervaardiger |
Aktiewe jare | 1959–2009 |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
|
<urn:uuid:959899e6-9fb2-49cd-a821-14194a9c2af4>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Jack_LaLanne
|
2019-07-20T05:24:48Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00079.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.843989
| false
|
Kategorie:Wikipedia-artikels met BNF-identifiseerders
Jump to navigation
Jump to search
(vorige bladsy) (volgende bladsy)
Vir meer inligting, sien Wikipedia:Gesagbeheer.
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
Bladsye in kategorie "Wikipedia-artikels met BNF-identifiseerders"
Die volgende 200 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 13 571.
(vorige bladsy) (volgende bladsy)M
- Mr. President
- Mrs Dalloway
- MS-DOS
- Oswald Mtshali
- Hosni Mubarak
- Robert Mugabe
- Michael Muhney
- Gavin Muir (Amerikaanse akteur)
- Thomas Muir
- Rani Mukherji
- Diana Muldaur
- Patrick Muldoon
- Kate Mulgrew
- Jack Mulhall
- Edward Mulhare
- Mulholland Drive (film)
- Harry Mulisch
- Chris Mulkey
- Martin Mull
- Ludwig Müller
- Richard Mulligan
- Aimee Mullins
- Kary Mullis
- Dermot Mulroney
- Multatuli
- Eloise Mumford
- Charles Munch
- Edvard Munch
- München
- Paul Muni
- Frankie Muniz
- Olivia Munn
- Alice Munro
- Caroline Munro
- Jules Munshin
- Münster
- Willi Münzenberg
- Murat I
- Murat II
- Murat III
- Murat IV
- Murat V
- Enrique Murciano
- Glenn Murcutt
- Audie Murphy
- Brittany Murphy
- Eddie Murphy
- George Murphy
- Michael Murphy (akteur)
- Andrew Murray
- Bill Murray
- Chad Michael Murray
- Don Murray (akteur)
- James Murray (Amerikaanse akteur)
- Jillian Murray
- John Murray (akteur)
- Mae Murray
- Sean Murray (akteur)
- Tom Murray (akteur)
- Murten
- Gaspard Musabyimana
- Muse (musiekgroep)
- Clarence Muse
- Musée d'Orsay
- Museum
- Muskusos
- Mitchel Musso
- Benito Mussolini
- Ellen Muth
- Riccardo Muti
- Mutsuhito
- Anne-Sophie Mutter
- Aomi Muyock
- My Chemical Romance
- My Lai-menseslagting
- Mýa
- Carmel Myers
- Harry Myers
- Kim Myers
- Mike Myers
- Arden Myrin
- München-ooreenkoms
N
- N'Djamena
- Vladimir Nabokov
- Nach dir, Herr, verlanget mich, BWV 150
- Rafael Nadal
- Nadezjda Kucher
- Nagaland
- Nagano
- Nagasaki-prefektuur
- Anne Nagel
- Conrad Nagel
- Nagmaal
- Nagoja
- Parminder Nagra
- Nahua
- Nahum
- Nairobi
- J. Carrol Naish
- Laurence Naismith
- Desmond Nakano
- Nita Naldi
- Marguerite Namara
- Namas
- Namibië
- Nampula
- Nanak Dev
- Jack Nance
- Nancy
- Nanga Parbat
- Nanotegnologie
- Fridtjof Nansen
- Nanterre
- Nantes
- Napalm Death
- Napels
- Charles Napier (akteur)
- John Napier
- Napoleon II
- Napoleon III van Frankryk
- Napoleontiese Oorloë
- Napoléon Eugène Louis Bonaparte
- Nara-prefektuur
- Narkolepsie
- Narmada
- Nasa
- Nasaret
- Noreen Nash
- Nashville
- Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty
- Nasionale Biblioteek van Israel
- Naslaanwerk
- Taslima Nasrin
- Gamal Abdel Nasser
- National Geographic Society
- National Oceanic and Atmospheric Administration
- National Trust
- Natrium
- Mildred Natwick
- David Naughton
- James Naughton
- Nauru
- Navajo
- Navajo (taal)
- NAVO
- Naxos Plate-etiket
- Dmitry Nazarov
- Alla Nazimova
- Ndebele (stam)
- 'Ndrangheta
- Patricia Neal
- Tom Neal
- Kevin Nealon
- Christopher Neame
- Nebraska
- Neckar
- Neder-Navarra
- Neder-Oostenryk
- Neder-Sorbies
- Nederduits
- Nederland
- Nederlanders
- Nedersakse
- Liam Neeson
- Nefertiti
- Aleksander Nefski
- Antonio Negri
- Pola Negri
- Taylor Negron
- Jawaharlal Nehru
- Vince Neil
- Marshall Neilan
- Nekrofilie
- Sophie Nélisse
- Émile Nelligan
- Barry Nelson
- Craig T. Nelson
- David Nelson (akteur)
- Gene Nelson
- Harriet Nelson
- Judd Nelson
- Kenneth Nelson
- Lori Nelson
- Ozzie Nelson
- Ralph Nelson
- Ricky Nelson
- Tim Blake Nelson
- Tracy Nelson (aktrise)
- Willie Nelson
- Svetlana Nemolyaeva
- Neo-Nazisme
- Neon
- Nepal
- Nepalees
- Neptunus
- Nero
- Franco Nero
- Pablo Neruda
- Nerva
- Amado Nervo
|
<urn:uuid:3c85a31c-9ccf-4e5b-9e93-442c1a0be976>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Wikipedia-artikels_met_BNF-identifiseerders?from=Mr
|
2019-07-20T05:26:19Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00079.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.77784
| false
|
Klas MF Mallet-stoomlokomotief
SAR Klas MF no. 1627, voorheen no. 1023, om en by 1912 | |
Tipe en oorsprong | |
---|---|
Kragtipe | Stoom |
Ontwerper | American Locomotive Company |
Vervaardiger | American Locomotive Company |
Serienommer | 49115-49123, 50039-50043 |
Klas | SAR Klas MF |
Vervaardig | 1910-1911 |
Aantal gebou | 14 |
Bouspesifikasies | |
Konfigurasie | 2-6-6-2 Mallet |
Spoorbreedte | Kaapspoor |
Voorwielomtrek | 724 mm (28 1⁄2 dm) |
Dryfwielomtrek | 1,170 mm (46 dm) |
Agterwielomtrek | 28 1/2 duim (724 mm) |
Min. draaisirkel | 84 m |
Wielbasis | Totaal: 19.964 m Enjin: 2.540 m per gekoppelde deel, 12.268 m totaal Tender: 1.397 m boegie, 5.461 m totaal |
Lengte | 22.435 m |
Hoogte | 3.921 m |
Raamwerk | Staafraam |
Asbelasting | 15.15 t op die 4de drywer |
Massa op dryfwiele | 88.9 t |
Lokomotiefmassa | 104.3 t |
Tendermassa | 51.8 tot 56.1 t |
Gesamentlike massa | 156.1 t tot 160.4 t |
Tendertipe | 2 asboegie 864 mm wiele |
Aandrywing | |
Brandstof | Steenkool |
Brandstofkapasiteit | 10.2 t |
Waterkapasiteit | 18,000-23,000 l |
Stoomketel | 1.832 m binne diameter 6.048 m binnelengte |
Stoomketeldruk | 1 380 kPa |
Vuurroosteroppervlak | 4.599 m2 |
Verhittingsoppervlak | 151 buise van 57.1 mm diameter, 25 buise van 137 mm diameter Totaal 228.504 m2 |
– Vuurkas | 14.493 m2 |
– Totaal | 242.997 m2 |
Oorverhittersoort | Schmidt |
Oorverhitteroppervlak | 51.933 m2 |
Silinders | Vier |
Klepwerk | Walschaerts[1] |
Werkverrigting | |
Trekkrag | 204 kN teen 50% keteldruk |
Diensgeskiedenis | |
Gebruiker | Sentraal-Suid-Afrikaanse Spoorweë Suid-Afrikaanse Spoorweë [2] |
Aantal in klas | 14 |
Vlootnommer(s) | CSAR 1015-1023 SAR 1619-1627, 1629-1633 [3] |
Plek gebruik | Witbank-Germistontrajek |
Afleweringsdatum | 1911 |
Eerste tog | 1911 |
Onttrekkingsdatum | 1939 |
Die Klas MF Mallet-stoomlokomotief is gebruik deur die Suid-Afrikaanse Spoorweë op die Witbank-Germistontrajek. Daar is veertien lokomotiewe van die American Locomotive Company bestel van 1910 tot 1912. Hierdie stoomlokomotief is gebaseer op die Klas MD maar is superverhit. Hulle is later gebruik op die Oos-Londen hooflyn en is in 1937 uit diens gestel.
Vervaardiger[wysig | wysig bron]
Die nege Mallet geartikuleerde, saamgestelde stoomlokomotiewe wat aan die Sentrale Suid-Afrikaanse Spoorweë (CSAR) in 1911 gelewer is, is in 1910 en 1911 deur die American Locomotive Company (ALCO) gebou. Hulle was soortgelyk aan die eksperimentele Klas MD wat in 1910 afgelewer is, maar hulle was toegerus met Schmidt oorverhitters. Hulle het Walschaerts-klepratwerk en was genommer in die reeks 1015-1023.
Suid-Afrikaanse Spoorweë[wysig | wysig bron]
Die Unie van Suid-Afrika het op 31 Mei 1910 tot stand gekom, volgens die Suid-Afrika-wet wat bekragtig is deur die Parlement van die Verenigde Koninkryk. Een van die klousules in die Wet vereis dat die drie Koloniale Regeringsspoorweë, die Kaapse Regeringspoorweë, die Natalse Regeringspoorweë en die Sentraal-Suid-Afrikaanse Spoorweë (CSAR), onder 'n enkele administrasie verenig word om die spoorweë en hawens van die Unie te beheer en te administreer. Nadat die Suid-Afrikaanse Spoorweë (SAR) tot stand gekom het in 1910, is met die klassifikasie en hernommer van al die spoortuie van die drie samestellende spoorweë begin. Dit het deeglike beplanning vereis en kon eers geïmplementeer word met ingang 1 Januarie 1912.
In 1912 is die lokomotiewe in hierdie klas hernommer na 1619-1627 en geklassifiseer as Klas MF van die SAR. 'n Verdere vyf van die soort is deur ALCO afgelewer in November 1911, en is genommer in die reeks 1629-1633, direk op die SAR-rooster.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Paxton, Leith & Bourne, David: Locomotives of the South African Railways. pp. 86-87. Struik. Kaapstad. ISBN 0 86977 211 2
- Powerful Freight and Passenger Locomotives for a Narrow Gauge Railway (1910). American Engineer and Railroad Journal, May 1910, pp. 192-193
- Klassifikasie van S.A.S. lokomotiewe met hernommeringslyste, uitgereik deur die Kantoor van die Hoofmeganiese Ingenieur, Pretoria, Januarie 1912, pp. 9, 12, 16, 47
|
<urn:uuid:44287e91-2ea4-4a1a-b269-fcde6ea84c93>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Klas_MF_Mallet-stoomlokomotief
|
2019-07-20T05:31:03Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00079.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998122
| false
|
BBC
British Broadcasting Corporation | |
Tipe | Public broadcasting authority |
---|---|
Gestig | 18 Oktober 1922 |
Hoofkantoor | Londen, Engeland, Verenigde Koninkryk |
Sleutelpersone | John Reith, George Villiers (stigters) Sir David Clementi (voorsitter, BBC Trust) Anthony William Hall, Baron Hall of Birkenhead (direkteur-generaal) |
Gebied bedien | Wêreldwyd |
Industrie | Uitsaaidienste |
Produkte | TV- en radioprogramme, internet-portale |
Dienste | Televisie, radio, aanlyn |
Inkomste | £5,166 miljard (2013/14)[1] |
Werknemers | 20 916[2] (2015/16) |
Webwerf | bbc.co.uk |
Die British Broadcasting Corporation (afgekort BBC) is die openbare uitsaaier van die Verenigde Koninkryk.[3] Dit is in 1922 gestig as een van die oudste uitsaaiers ter wêreld. Sy hoofverantwoordelikheid is die uitsaai van onpartydige televisie- en radioprogramme in die Verenigde Koninkryk, op die Kanaaleilande en die Eiland Man. Volgens sy personeelgetal van 23 000 is dit die grootste uitsaaikorporasie ter wêreld.
Die BBC se hoofkwartier is in Broadcasting House op Portlandplein, Londen, met groot produksieateljees in Belfast, Birmingham, Bristol, Cardiff, Glasgow, Londen en Salford Quays (Groter Manchester) en kleiner ateljees dwarsoor die Verenigde Koninkryk.
Programme word aangebied deur hulle televisiesenders: BBC One, BBC Two, BBC Three (in Februarie 2016 omgeskep tot 'n suiwer internet-televisiediens), BBC Four, BBC Entertainment, BBC News 24 en BBC World; asook deur 'n aantal radiosenders waaronder BBC 1 tot en met 7. Die BBC se Wêrelddiens saai programme in meer as 30 verskillende tale uit en word oor die algemeen in die weste beskou as 'n gesaghebbende en objektiewe nuusbron.
In regtelike opsig is die BBC 'n halfoutonome uitsaaier wat volgens 'n Koninklike Oktrooi en onder 'n lisensie en ooreenkoms met die Britse minister van binnelandse sake bedryf word. Die BBC se bedrywighede word in die Verenigde Koninkryk hoofsaaklik deur televisielisensies gefinansier wat jaarliks deur alle Britse huishoudings, maatskappye en organisasies, wat enige toestel besit waarmee televisieprogramme ontvang kan word, betaal moet word. Die bedrag van dié lisensie word jaarliks deur die Britse regering vasgelê en deur die parlement goedgekeur.
Buite die Verenigde Koninkryk word radioprogramme regstreeks deur die BBC se Wêrelddiens of deur ander radiostasies op kontrakbasis uitgesaai. Internasionale radiodienste is vir die eerste keer op 19 Desember 1932 aangebied toe die BBC se Ryksdiens (BBC Empire Service) in die lewe geroep is. Intussen word ook televisieprogramme en aanlyndienste vir buitelandse gehore verskaf.
Alhoewel die Wêrelddiens gebruik maak van sommige nasionale BBC-geriewe in die Verenigde Koninkryk, veral wat nuusprogramme betref, word dit deur sy eie direkteur-generaal bestuur, terwyl sy bedryfskoste tradisioneel hoofsaaklik deur die Britse regering gedra is. Aangesien hierdie bydraes onafhanklik van Britse lisensiegelde vasgelê is en deur die Foreign and Commonwealth Office (Kantoor vir Buitelandse en Gemenebessake) se begroting gefinansier is, het die BBC se internasionale programinhoud – ten minste gedeeltelik – 'n doeltreffende werktuig vir die Britse regering se doeltreffende beleid verteenwoordig. Ná die hersiening van die Wêrelddiens se finansiële bestuur is planne aangekondig om internasionale programme in die toekoms uit nasionale lisensiegelde te finansier.
Sien ook[wysig | wysig bron]
- Bbc.co.uk, artikel oor hulle webtuiste.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- BBC Financial statements 2013/14. Besoek op 18 Junie 2017
- BBC Financial Statements 2015/16. Besoek op 18 Junie 2017
- HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, ISBN 978-1-77578-243-8
|
<urn:uuid:7852b693-9b5a-43f0-bc63-0111a5ea5d07>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/BBC
|
2019-07-21T10:56:28Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00239.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999948
| false
|
Bespreking:Nadezjda Kroepskaja
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Nadezjda Kroepskaja-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:e999cffb-83d0-4d67-b2ed-d667ee837841>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Nadezjda_Kroepskaja
|
2019-07-21T11:35:25Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00239.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999919
| false
|
George Lincoln Rockwell
George Lincoln Rockwell | |
Aanvoerder van die Amerikaanse Nazi-party
Ampstermyn Maart 1958 – 25 Augustus 1967 | |
Voorafgegaan deur | Amp geskep |
---|---|
Opgevolg deur | Matt Koehl |
Leier van die Wêreldunie van Nasionaal-Sosialiste
Ampstermyn 1962 – 25 Augustus 1967 | |
Voorafgegaan deur | Amp geskep |
Opgevolg deur | Matt Koehl |
Persoonlike besonderhede
Gebore | 9 Maart 1918 Bloomington, Illinois, Verenigde State |
Sterf | 25 Augustus 1967 Arlington County, Virginië, Verenigde State |
Politieke party | Amerikaanse Nazi-party |
Eggenoot/eggenote | Judy Aultman (1943-1953) Þóra Hallgrímsdóttir (1953-1961) |
Militêre Diens
Lojaliteit | Verenigde State |
Diens/Tak | Amerikaanse Vloot |
Jare in diens | 1941–1960 |
Rang | Bevelvoerder |
Oorloë/Veldslae | Tweede Wêreldoorlog Korea-oorlog |
Toekennings |
Vroeë lewe[wysig | wysig bron]
Rockwell is gebore in Bloomington, Illinois met sy pa (George Lovejoy Rockwell) van Engelse-Skotse herkoms en sy ma (Claire Schade Rockwell) van Duits – Franse herkoms. Rockwell word groot met geskeide ouers, beide was bekende vaudeville komediante en akteurs, van wie hy sy vaardighede vir openbare redevoering en die hantering van skares aangeleer het. Hy studeer aan die Hebron-akademie in Lewiston, Maine. Nadat hy sy studies opgeskop het aan die Brown-universiteit, sluit hy aan by die Amerikaanse Vloot waar hy deur die Tweede Wêreldoorlog gedien het.
Politiek[wysig | wysig bron]
Rockwell het na radiouitsendings van Joseph McCarthy geluister en het Douglas MacArthur se nominasie as die Republikeinse kandidaat vir President van die Verenigde State gesteun. Hy woon 'n Gerald L.K. Smith-byeenkoms by en lees Common Sense-koerant waardeur hy kennis maak met die sogenaamde Joodse vraagstuk. Hy lees Mein Kampf en word daarna 'n ondersteuner van die Nasionale Sosialistiese ideologie. In 1952 word hy verplaas na die Amerikaanse marinelugbasis in Keflavik, Ysland, waar hy sy tweede eggenote ontmoet (Thora Hallgrimson), en bring sy wittebroodsdae deur te Berchtesgaden. Op 8 Maart 1959, stig hy die Amerikaanse Naziparty. Hy was onder andere dié party se goewerneurskap kandidaat vir Virginië in 1965.
George Rockwell het ook gepoog om 'n konserwatiewe koerant te stig met die doel om die wat hy noem "versplinterde en strydende regsgesindes in 'n samehangende en effektiewe organisasie" saam te snoer.
Sluipmoord[wysig | wysig bron]
Op 12:20 n.m. 25 Augustus 1967 word Rockwell met twee skote doodgeskiet in Washington D.C. Kort na die skote word die nege-en–twintigjarige John Patler gearresteer en aangekla vir Rockwell se moord. Patler wat sy naam wettiglik verander het van John C. Patsalos, was 'n voormalige leier van die Amerikaanse Naziparty en Rockwell se redakteur van die party se nuusbrief "The Stormtrooper". Hy het meeste van die artikels in die nuusbrief self geskryf. Sommige individue het selfs Patler beskou as die medestigter van dié party saam met Rockwell. In die eerste uitgawe van Rockwell se outobiografie "This Time the World" verskyn 'n foto van Patler met 'n partyvlag; wat in latere uitgawes uitgelaat is.
Na die moord het Matt Koehl verslaggewers ingelig dat Patler in April 1967 omrede sy "Bolsjewistiese neigings" uit die party geskop is. Die hoofbeskuldiging teen hom was dat hy Marxistiese propaganda in die nuusbrief "The Stormtrooper" ingesluit het.
Verskeie indiwidue het van Rockwell se party weggebreek om "The White Party" te vorm slegs enkele maande voor die sluipmoord. Dié indiwidue het volgehou dat Patler onskuldig is. In Desember 1967 word John Patler veroordeel tot 20 jaar tronkstraf vir die moord op George Lincoln Rockwell.
Rockwell se begrafnis is gehou op 30 Augustus 1967 maar die Pentagon het sy ter aarde bestelling in die Nasionale Begraafplaas Culpepper verbied omdat sy volgelinge nie hulle swastika gebosseleerde armbande wou afhaal voor hul die bergrafnisgronde betree het nie. Sy oorskot is teruggeneem na die hoofkantoor van die Amerikaanse Naziparty in Arlington waar hy veras is tydens 'n geheime Nazibegrafnis op 31 Augustus 1967.
Werke[wysig | wysig bron]
- In Hoc Signo Vinces, 'n politieke manifes (World Union of Free Enterprise National Socialists, 1960)
- How to get out or stay out of the insane asylum, vertel sy wedervaringe nadat hy veroordeel is tot 'n periode van dertig dae vir psigiatriese waarneming (American Nazi Party, 1960)
- This Time The World, sy outobiografie (geskryf 1960; White Power Publications, 1979; Liberty Bell Publications, 2004, ISBN 1-59364-014-5).
- White Power (geskryf 1967; John McLaughlin, 1996, ISBN 0-9656492-8-8)
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Hate: George Lincoln Rockwell and the American Nazi Party deur William H. Schmaltz (Brasseys, Inc., 2001, ISBN 1-57488-262-7).
- American Fuehrer: George Lincoln Rockwell and the American Nazi Party deur Frederick James Simonelli (University of Illinois Press, 1999, ISBN 0-252-02285-8).
- Siege: The Collected Writings of James Mason deur James Mason (Aanhangsel III bevat Mason se "George Lincoln Rockwell: A Sketch of His Life and Career"; ingelei deur Ryan Schuster, Black Sun Publications, ISBN 0-9724408-0-1)
- "Rockwell, U.S. Nazi, Slain; Ex-Aide is Held as Sniper", Graham, Fred P., New York Times, Saterdag, 26 Augustus 1967, bladsye 1, 14.
- "Rockwell Burial Causes A Dispute", New York Times, Sondag, 27 Augustus 1967, bladsy 28.
|
<urn:uuid:15045d01-5a05-482f-8633-db4bd2e5c40f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/George_Lincoln_Rockwell
|
2019-07-21T11:56:09Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00239.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999726
| false
|
Letterkunde
Letterkunde of literatuur (Latyn "Litterae" mv. van "letter") is geskrewe taalkunswerke wat op grond van gemeenskaplike taal of verwantskap, kultuur, periode, styl, lewensbeskouing of ander faktore met mekaar saamhang. Die estetiese waarde van letterkunde lê in die skoonheid van taalgebruik en/of die gevoel wat dit by die leser aanwakker.[1][2] Literatuur word onderskei van lektuur of leesstof, wat alle geskrewe werk insluit, deur die estetiese universele waarde wat dit besit.
'n Letterkundige bestudeer tekste wat tot die literatuur gereken word, dus die fenomeen van literatuur in die breë sin. Iemand wat as letterkundige werksaam is, word ook 'n literator genoem, wat ook breedweg die betekenis kan dra van iemand wat homself algeheel aan die lettere wy. Ook kan 'n toegewyde skrywer, dus nie 'n ondersoeker nie maar 'n beoefenaar van die letterkunde, bekend staan as 'n letterkundige of literator.[3]
Literatuur kan algemeen opgedeel word in twee tegnieke, prosa en poësie en twee vorme, fiksie en nie-fiksie. Nie-fiksie as kategorie sluit onder andere polemiese werke, biografieë en nadenkende essays in terwyl verbeeldingswerke tekste insluit soos fiksie, drama of poësie). Literatuur in poësie benadruk die estetiese en ritmiese kwaliteite van taal – soos klank, simboliek, en metrum – om betekenisse op te roep addisioneel tot, of in stede van die oorspronklike betekenis, terwyl literatuur in prosa-formaat gewone grammatikale strukture en die natuurlike vloei van spraak gebruik. Letterkunde kan ook geklassifiseer word volgens historiese tydperke, genres en politieke invloede. Terwyl die konsep van genre oor die eeue heen verbreed het, bestaan 'n genre oor die algemeen uit kunswerke wat binne 'n spesifieke sentrale tema val; voorbeelde van genre sluit onder meer die ridderroman, raaiselroman, misdaadfiksie, fantasie, hygliteratuur en avontuurroman in.
Vername historiese tydperkte in die Nederlandse literatuur, sluit in die Middeleeue, Laatmiddeleeue, die Renaissance, die Frans-klassisisme en barok, die 18de-eeuse verligting, die oorgangsfase, die romantiek van die vroeg 19de eeu, die later 19de-eeuse realisme en 20ste-eeuse Modernistiese en Postmodernistiese tydperke.[4] Belangrike intellektuele bewegings wat die literatuurstudie beïnvloed het sluit in feminisme, postkolonialisme, psigoanalise, poststrukturalisme, postmodernisme, romantiek en Marxisme.
Inhoud
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Die Gilgamesjepos is een van die oudste bekende literêre werke. Die Babiloniese heldedig se ontstaan spruit voort uit stories in Sumeries. Hoewel die Sumeriese stories ouer is (waarskynlik rondom 2100 v.C.), is die epiese gedig na skatting rondom 1900 v.C. saamgestel. Die epos behandel temas van heldemoed, vriendskap, verlies en die soeke na ewige lewe.
Verskillende geskiedkundige tydperke word in letterkunde weergegee. In die era voor verstedeliking oorheers nasionale en stamverwante sages, rekenskap van gebruike en die oorsprong van die wêreld, en mites wat soms morele en geestelike boodskappe vervat. Homeros se eposse dateer terug na die middel van die ystertydperk, en 'n groot aantal Indiese eposse van 'n effens latere periode bevat meer bewyse van doelbewuste literêre outeurskap wat vir lang periodes deur middel van mondelinge tradisies oorleef het voor dit neergepen is.
Met die ontwikkeling van 'n meer stedelike kultuur onder vroeë beskawings het akademies 'n platform geskep vir die oordrag van spekulatiewe en filosofiese literatuur, met die blywende vestiging van letterkunde in Antieke China, Persië, Antieke Griekeland en Rome tot gevolg. Baie werke uit die oudheid, selfs in verhalende vorm, bevat verborge morele of didaktiese doelstellings, soos die Sanskrit Panchatantra of Metamorfoses van Ovidius. Drama en satire, vir literêre produksie, het ontwikkel namate die stedelike kultuur 'n groterwordende openbare gehoor, en later lesers, verskaf het. Liriek was in teenstelling met epiek oor die algemeen die fokus van die howe en elite kringe, vernaam in Oos-Asië waar liedere deur die Chinese aristokrasie as gedigte versamel is, veral belangrik die Shih-ching of Boek van odes . Poësie van voorbeskawing ballades en liedere het oor 'n lang tydperk die literêre medium binnegedring en mettertyd beïnvloed.
In antieke China het vroeë letterkunde primêr gefokus op filosofie, geskiedskrywing, krygswetenskappe, landbou en digkuns. China, die oorsprong van papiervervaardiging en blokdruk, het een van die wêreld se eerste drukkerskulture opgelewer.[5] 'n Groot hoeveelheid van die Chinese literatuur dateer uit die Honderd skole van denke periode gedurende die Oostelike Zhou Dinastie (769-269 v.C.). Die belangrikste hiervan sluit die klassieke werke in van Konfusianisme, Taoïsme, Mohisme, Legalisme en werke van krygswetenskappe (byvoorbeeld Sun Tzu se Die kuns van oorlogvoering ) en Chinese geskiedenis (byvoorbeeld Sima Qian se Optekeninge van die hofgeskiedskrywer). Antieke Chinese letterkunde het geweldig klem gelê op geskiedskrywing, met soms uiters gedetailleerde hofrekords. 'n Uitstaande stuk verhalende geskiedenis oor Antieke China is die Zuo Zhuan, wat nie later as 389 v.C. saamgestel kon gewees het nie, en toegedeel word aan die blinde 5de eeu v.C. historikus Zuo Qiuming.
In Antieke Indië ontstaan letterkunde uit stories wat oorspronklik mondelings oorgedra is. Vroeë genres sluit in drama, fabels, soetras en heldedigte. Sanskrit-literatuur begin met die Vedas wat terugdateer na 1500-1000 v.C., en gaan voort met die Sanskrit-eposse van Ystertydperk-Indië. Die Vegas tel onder van die oudste heilige geskrifte. Die Samhitas (Vediese versamelings) dateer rofweg terug na 1500-1000 v.C., en die “sirkum-Vediese” tekste, asook die redigering van die Samhitas, dateer terug na circa 1000-500 v.C. wat gevolglik uitloop op 'n Vediese periode, wat strek vanaf die middel 2de tot middel 1ste eeu v.C., of die Laat-Bronstydperk en Ystertydperk.[6] In die tydperk van ongeveer die 6de tot die 1ste eeu v.C. geskied die samestelling en redigering van die twee invloedrykste Indiese eposse, die Mahabharata en die Ramayana, met latere redigering wat volg tot die 4de eeu n.Ch.
In Antieke Griekeland is die eposse van Homeros, wat die Ilias en Odussee geskryf het, asook Hesiodos se Werke en dae en Theogonia, van die vroegste en mees invloedryke Antieke Griekse literatuur. Klassieke Griekse genres sluit in filosofie, poësie, historiografie, komedie en drama. Plato en Aristoteles het filosofiese tekste neergepen wat die fondament van Westerse filosofie geword het, Sappho en Pindaros was invloedryke liriese digters en Herodotos en Thukydides was vroeë Griekse historici. Hoewel dramas baie populêr was bestaan van die honderde tragedies wat geskryf en opgevoer is in die klassieke oudheid, nog slegs 'n beperkte aantal opvoerings deur drie skrywers: Aeschylus, Sophokles en Euripides. Aristophanes se opvoerings verskaf die enigste werklike voorbeelde van 'n genre van komedie bekend as Ou komedie, die vroegste vorm van Griekse komedie, en word as’t ware gebruik om die genre te definieer.[7]
Romeinse geskiedenis en biografieë het die uitgebreide Middeleeuse literatuur oor die lewens van heiliges en wonderbaarlike kronieke vooruitgeloop, maar die mees kenmerkende vorm van die Middeleeue was die ridderroman, 'n avontuurbelaaide en soms magiese verhaal met 'n sterk populêre inslag. Kontroversiële, religieuse, politieke en instruktiewe literatuur het tydens die Renaissance vermenigvuldig as gevolg van die drukpers, terwyl Middeleeuse ridderfiksie ontwikkel het in 'n meer karaktergebaseerde en sielkundige verhaalvorm, die roman, waarvan vroeë vername voorbeelde die Chinese Aap en die Duitse Faust-boeke is.
Tydens die verligting is filosofiese verlope en spekulasies oor geskiedenis en die menslike natuur in die literatuur geïntegreer saam met sosiale en politieke verwikkelinge. Die onvermydelike gevolg was die ontploffing van Romantiek in die latere helfte van die 18de eeu wat die verbeeldingryke en fantastiese subjektiwiteit van die ou romantiek en volksliteratuur teruggebring het, en die voortreflikheid van individuele ondervinding en emosie bevestig het. Soos die 19de eeu uitgeloop het, het Europese fiksie egter ontwikkel tot realisme en naturalisme, die noukeurige dokumentering van die werklike lewe en sosiale neigings. Heelwat van die naturalistiese uitsette was implisiet polemies en het sosiale en politieke verandering beïnvloed. 20ste-eeuse fiksie en drama het weer teruggetree na die subjektiewe, met fokus op onderbewuste dryfvere en sosiale en omgewingsdruk op die individu. Skrywers soos Proust, Elliot, Joyce, Kafka en Pirandello vergestalt die neiging om interne eerder as eksterne realiteite neer te pen.
Genre-fiksie, ten spyte van sy vaste formules, bewys ook dat dit die werklikheid kan bevraagteken in sy 20ste-eeuse formaat, deur die ondersoeke en vrae van die skeptiese speurder en die alternatiewe realiteite van wetenskapsfiksie. Die skeiding tussen “hoofstroom”- en genrevorms (joernalistiek ingesluit) gaan voort om te vervaag tydens die periode tot vandag. William S. Burroughs, in sy vroeë werke, en Hunter S. Thompson verbreed dokumentêre verslaggewing tot sterk subjektiewe verklarings na die Tweede Wêreldoorlog, en postmoderne kritici bekritiseer oor die algemeen objektiewe realisme.
Poësie[wysig | wysig bron]
'n Gedig is 'n komposisie wat in vers geskryf is (hoewel epiek en dramatiese fiksie ook al van die formaat gebruik gemaak het). Gedigte gebruik die estetiese aard van taal om veelvuldige betekenisse te belig en emotiewe reaksie te ontlok. Gedigte steun sterk op beeld en metafoor, en kan 'n ritmiese struktuur besit gebaseer op beklemtoonde patrone (metrum) of patrone van wisselvallige lettergreeplengtes (soos met klassieke prosodie); en kan van rym gebruik maak. Vanweë die uiteenlopendheid van poëtiese vorme en strukture, is poësie moeilik om te karakteriseer en omskryf. As 'n literatuursoort maak poësie egter tipies gebruik van die formele eienskappe van die woorde waarmee dit werk – die eienskappe van die geskrewe en gesproke vorms van die woorde, onafhanklik van hul betekenis. So byvoorbeeld kan ritme vasgelê word deur die aantal lettergrepe in die woorde, of hoe die lettergrepe beklemtoon word; rym en alliterasie is afhanklik van die klanke van die woorde.
Bes moontlik gaan digkuns enige ander vorme van literatuur vooruit. Vroeë voorbeelde sluit in die Sumeriese Gilgamesjepos (rondom 2700 v.C.), dele van die Bybel, die oorblywende werke van Homeros (die Ilias en die Odussee), en die Indiese eposse Ramayana en Mahabharata. By kulture wat vernaam van mondelinge tradisies gebruik maak het die formele eienskappe van digkuns baie maal 'n mnemoniese (geheuevaslegging) funksie, en belangrike tekste: regtelik, genealogies of moreel kan byvoorbeeld eerste in versvorm verskyn.
Sekere poësie gebruik baie spesifieke vorme, soos die haikoe, limeriek en sonnet. 'n Tradisionele haikoe in Japannees geskryf hou verband met die natuur, bevat sewentien onji (lettergrepe) wat oor drie reëls versprei is in groepe van vyf, sewe en vyf, en besit 'n kigo, 'n spesifieke woord wat seisoen aandui. 'n Limeriek het vyf versreëls, met 'n AABBA rymskema, en lengtes van 3,3,2,2,3 beklemtoonde lettergrepe. Dit het tradisioneel 'n minder eerbiedige houding jeens die natuur. Digkuns wat nie by die formele poëtiese strukture hou nie word “vrye vers” genoem.
Taal en tradisie dikteer sekere poëtiese norme. Persiese digkuns rym altyd, terwyl Griekse digkuns selde rym. Sekere tale bevat meer rymwoorde as ander. Italiaans is byvoorbeeld ryk aan rymstrukture wat 'n beperkte stel van rym toelaat deur 'n lang gedig. Die oorvloed is die gevolg van woorduitgange wat reëlmatige vorms volg. Tale met ongereelde woorduitgange, soos Engels met sy baie aangenome woorde, is minder talryk in rym. Moontlik is die mees paradigmatiese styl van Engelse digkuns die leë vers, soos dit voorkom in die werke van Shakespeare en Milton, wat bestaan uit nie-rymende jambiese pentameters. Sekere tale verkies langer versreëls; ander weer korter reëls. Van die konvensies is die gevolg van die gemak waarmee sekere tale se woordeskat en grammatika in sekere strukture pas eerder as in ander; dit kan byvoorbeeld voorkom as 'n taal tipies langer woorde het as ander, soos Grieks en Duits. Ander strukturele konvensies ontstaan weer as gevolg van historiese toeval, waar baie sprekers van 'n taal goeie poësie assosieer met 'n verssoort wat deur 'n baie goeie digter verkies is.
Teaterwerk (sien ondertoe) het tradisioneel versvorm aangeneem. Dit kom vandag egter byna glad nie buite opera en blyspele voor nie, hoewel baie sal argumenteer dat dramatiese taal intrinsiek poëties gebly het.
In die laaste jare het digitale poësie sy opwagting gemaak wat voordeel trek uit die artistieke, publisering en sintetiese waardes van die digitale media.
Essays[wysig | wysig bron]
"Essay" is afgelei van die Franse woord vir "om te probeer" essayer. Dus kan mens, oop, uitlokkende en onoortuigende essays kry. Die term “essay” is aanvanklik gebruik vir die nadenkende gemymer van Michel de Montaigne, wat die reputasie dra as die vader van die tipe literatuur.[8]
Die essay kom in verskillende vorme en style voor wat deur verskeie skrywers, studente en professionele essayiste gebruik word. Van die vernaamste vorme sluit in:
- oorsaak en gevolg: gekenmerk deur gemaklike skakels wat van 'n oorsaak na 'n gevolg lei, sorgsame taal met 'n nadruklike of chronologiese volgorde [9]
- vergelyk en kontrasteer: bestaande uit 'n basis vir vergelyking, punte van vergelyking en analogieë, volgens onderwerp of punt gegroepeer [10]
- beskrywend: gekenmerk deur sintuiglike detail wat tot die fisiese, emosionele en intellektuele wese van die leser spreek [11]
- familiêr: waar die essayis spreek asof tot 'n enkele leser [12]
- geskiedenis: wat 'n bewering of argument oor 'n historiese gebeurtenis beskryf [13]
- narratief: wat deur terug- of vorentoe-flitse tot 'n klimaks opbou [14]
- krities: gemik op objektiewe analise van die onderwerp
- ekonomies: wat 'n ekonomiese verskynsel of begrip aan die leser duidelik maak.
Ander prosa[wysig | wysig bron]
Filosofiese, historiese, joernalistieke en wetenskaplike skryfwerk word tradisioneel as letterkunde beskou. Dit bied sommige van die oudste prosageskrifte wat nog in bestaan is; romans en stories het die naam "fiksie" verwerf om dit te onderskei van feitlike skryfwerk of nie-fiksie, wat skrywers tradisioneel as prosa neergepen het.
Natuurwetenskappe[wysig | wysig bron]
Met vooruitgang en spesialisering wat nuwe wetenskaplike navorsing minder toeganklik gemaak het vir die meeste toeskouers, het die “literêre” wese van wetenskaplike skryfwerk deur die laaste twee eeue minder beslissend geraak. Deesdae verskyn wetenskap meestal in joernale. Wetenskaplike werke van Aristoteles, Copernicus en Newton besit nog steeds groot waarde, maar omdat die wetenskap daarin verouderd is, dien dit nie meer as wetenskaplike leerstof nie. Tog bly dit te tegnies om gemaklik in te pas by meeste letterkundige studieprogramme. Buite “wetenskapsgeskiedenis”programme lees studente nie sommer sulke werke nie.
Filosofie[wysig | wysig bron]
Filosofie het ook toenemend 'n akademiese vakgebied geword. Meer van die rigting se beoefenaars betreur egter die feit as in die geval van die wetenskappe; nieteenstaande verskyn meeste nuwe filosofiese werke in akademiese joernale. Vername filosowe deur die eeue – Plato, Aristoteles, Sokrates, Augustinus, Descartes, Kierkegaard, Nietzsche – het net so kanonies geraak soos enige skrywer. Sekere onlangse filosofiese werke word argumentsonthalwe beskou as “letterkunde”, soos sommige van Simon Blackburn se werk, maar meeste daarvan nie, en sekere rigtings soos logika het uiters tegnies geraak tot 'n mate gelyk aan wiskunde.
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
'n Groot hoeveelheid geskiedskrywing tel as letterkunde, veral die genre bekend as kreatiewe nie-fiksie, so ook 'n groot deel van joernalistiek, soos literêre joernalistiek. Die gebiede het egter geweldig groot geraak en het merendeels primêr 'n prakties nuttige doel: om data vas te vang of vars inligting oor te dra. As resultaat hiervan skiet die skryfwerk in die velde dikwels tekort aan literêre kwaliteit, hoewel dit dikwels in sy beter gedaante die nodige kwaliteit besit. Grootse “literêre” historici sluit in Herodotus, Thukydides en Procopius, wat almal as kanoniese literêre figure gereken word.
Die reg[wysig | wysig bron]
Die reg lê 'n minder duidelike saak voor. Sekere van Plato en Aristoteles se skryfwerk, die wettablette van Hammurabi van Babilon, of selfs die ouer dele van die Bybel kan as regsliteratuur beskou word. Romeinse reg soos gekodifiseer in die Corpus Juris Civilis onder heerskappy van Justinianus I van die Bisantynse ryk besit 'n reputasie as gewigtige literatuur. Die stigtingsdokumente van verskeie lande, insluitend Grondwette en wetboeke kan as letterkunde gereken word; meeste geregtelike skryfwerk dra egter selde enige literêre meriete aangesien dit neig tot onnodige omslagtigheid.
Drama[wysig | wysig bron]
'n Toneelstuk of drama bied nog 'n klassieke literêre vorm wat voortgegaan het om deur die eeue te ontwikkel. Dit bestaan gewoonlik uit dialoog tussen Karakter (kunste)karakters, en is merendeels gemik op dramatiese/teatrale vertoning (sien teater) eerder as op leeswerk. Gedurende die 18de en 19de eeu het opera ontwikkel as 'n kombinasie tussen poësie, drama en musiek. Meeste drama het tot relatief onlangs vers as formaat gebruik. Romeo en Juliet is 'n voorbeeld van klassieke romantiese drama wat algemeen as literatuur beskou word.
Griekse drama dien as voorbeeld vir die vroegste vorme daarvan en waaroor ons vandag beduidende kennis besit. Tragedie het as genre van drama ontwikkel as 'n toneelstuk wat geassosieer word met religieuse en publieke feeste, en tipies ontwikkel het uit bekende historiese of mitologiese temas. Tragedies het gewoonlik baie ernstige temas verteenwoordig. Met die koms van nuwer tegnologie is manuskripte geskryf vir nie-teater media, tot die kunsvorm bygevoeg. War of the Worlds (radio) in 1938, word beskou as die begin van die radiodrama en verskeie dramas is al verwerk vir rolprente en televisie. Omgekeerd is televisie, rolprent en radio-literatuur ook al verwerk vir gedrukte of elektroniese media.
Mondelinge letterkunde[wysig | wysig bron]
Die term mondelinge letterkunde verwys nie na geskrewe nie maar mondelinge tradisies, wat verskillende soorte epiek, poësie, drama, folklore en ballades insluit. Die gebruik van hierdie oksimoron is egter kontroversieel en word nie algemeen deur de akademie aanvaar nie. Sommiges vermy die etimologiese vraagstuk deur na "mondelinge verhalende tradisie", "mondelinge heilige tradisie" of "mondelinge poësie" te verwys of direk na epiek of poësie (terme wat nie noodwendig skryfkuns insluit nie). Ander verkies weer om neologismes soos "oratuur" te skep.
Ander narratiewe vorme[wysig | wysig bron]
- Elektroniese literatuur, 'n genre wat bestaan uit werke met die digitale omgewing as oorsprong
- Rolprente, video’s en uitgesaaide strooisages (sepies) het 'n nis oopgekerf wat dikwels kan vergelyk met funksionaliteit van prosa-fiksie.
- Grafiese romans en strokiesprentboeke verteenwoordig verhale oorgedra deur 'n kombinasie van opeenvolgende kunswerk, dialoog en teks.
Literêre genres[wysig | wysig bron]
Literêre genre is 'n metode vir die kategorisering van letterkunde. Die term se oorsprong is Frans, en dui op 'n voorgestelde tipe of klas.[15] Sulke klasse is egter oorgelewer aan verandering, en is al op verskillende maniere gebruik in ander tye tradisies.
Literêre tegnieke[wysig | wysig bron]
'n Literêre tegniek of literêre middel kan deur skrywers gebruik word om die geskrewe raamwerk van 'n literêre stuk te verbeter, en spesifieke effekte te skep. Dit omarm 'n wye reeks van benaderings tot die komposisie van 'n werk: of dit in die eerste persoon of vanuit 'n ander perspektief vertel word, om tradisionele liniêre of nie-lineêre narratief te gebruik, of die keuse van literêre genre, is alles voorbeelde van literêre tegniek. Die tegniek kan aan die leser toon dat daar 'n bekende struktuur en voorstelling tot 'n werk is, soos 'n konvensionele moordraaisel-roman; of, die skrywer kan kies om te eksperimenteer met die tegnieke om die leser te verras.
Volgens die metode kan die gebruik van 'n tegniek lei tot die ontwikkeling van 'n nuwe genre, soos in die geval van een van die eerste moderne romans, Pamela deur Samuel Richardson. Pamela is geskryf as 'n versameling van briewekorrespondensie, genoem "brieftegniek"; die tegniek te gebruik het Pamela die tradisie rondom die briefroman versterk, 'n genre wat toe reeds al vir 'n tyd gebruik is maar sonder dieselfde toejuiging.
Literêre tegniek word van literêre middel onderskei, nes militêre strategie onderskei word van militêre taktiek. Middele is spesifieke konstruksies binne die narratief wat dit effektief maak. Voorbeelde sluit in vergelyking, woorduitlating of ellips, narratiewe motiewe en sinnebeeld of allegorie. Selfs 'n eenvoudige woordspeling kan as 'n literêre middel dien. Die vertelperspektief kan as literêre middel oorweeg word, soos met die gebruik van die gedagtestroom-narratief.
Literêre kritiek impliseer 'n beoordeling en evaluasie van 'n letterkundestuk, en in sommige gevalle word dit gebruik om die onvoltooide werk of klassieke stuk te verbeter, soos 'n deurlopende teaterproduksie. Literêre redakteure kan 'n soortgelyke rol vervul vir die skrywers saam met wie hulle werk. Daar is vele soorte letterkundige kritiek en elke soort kan aangewend word om 'n stuk op 'n verskillende manier, of om 'n ander aspek daarvan, te beoordeel.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Odendaal, F.F.; Gouws, R.H., eds. (2009), Handwoordeboek van die Afrikaanse taal, Pinelands: Pearson, ISBN 978-1-77025-665-1
- Botha, W.F.(Dr), ed. (2009), Woordeboek van die Afrikaanse Taal, Stellenbosch: Buro van die WAT, http://www.woordeboek.co.za/
- Van Gorp, H.; Ghesquiere, R. (1998), Lexicon van literaire termen, Groningen: Martinus Nijhoff, ISBN ISBN 9789001704957
- [[[:nl:Nederlandse literatuur]] Nederlandse literatuur], nl:Nederlandse literatuur, besoek op 23 Oktober 2013
- A Hyatt Mayor (1971), Prints and People, Princeton: Metropolitan Museum of Art, ISBN 0-691-00326-2
- Flood 1996, p. 37
- K.J.Dover, ed. (1970), Aristophanes: Clouds, Oxford University Press, pp. Intro. page X
- "Book Use Book Theory: 1500–1700: Commonplace Thinking". Lib.uchicago.edu. Besoek op 2013-08-10.
- Glenn, Cheryl (2005), "Chapter 7: Cause and Effect", in Denise B. Wydra, et al. Second ed., Making Sense: A Real World Rhetorical Reader, Boston, MA: Bedford/St. Martin's
- Glenn, Cheryl (2005), "Chapter 6: Comparison and Contrast", in Denise B. Wydra, et al. Second ed., Making Sense: A Real World Rhetorical Reader, Boston, MA: Bedford/St. Martin's
- Glenn, Cheryl (2005), "Chapter 2: Description", in Denise B. Wydra, et al. Second ed., Making Sense: A Real World Rhetorical Reader, Boston, MA: Bedford/St. Martin's
- Fadiman, Anne. At Large and At Small: Familiar Essays. pp. x – xi.
- History Essay Format & Thesis Statement, Februarie 2010
- Glenn, Cheryl (2005), "Chapter 3: Narration", in Denise B. Wydra, et al. Second ed., Making Sense: A Real World Rhetorical Reader, Boston, MA: Bedford/St. Martin's
- M. H. Abrams (1999), Glossary of Literary Terms, New York: Harcourt, pp. 108
Sien ook[wysig | wysig bron]
Lyste
Verwante onderwerpe
- Jeugliteratuur
- Hygliteratuur
- Fiksie
- Literatuurgeskiedenis (Oudheid – 1800)
- Moderne literatuurgeskiedenis (1800– )
- Hungryalisme
- Literêre kritiek
- Literêre tydskrif
- Rabbynse literatuur
- Wetenskaplike literatuur
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Literature. |
Sien letterkunde in Wiktionary, die vrye woordeboek. |
- Wikisource webwerf, bevat onder andere Afrikaanse literatuur.
- Litnet, Letterkunde webwerf
- LTT, Artikels oor literêre terme en verskynsels
- Versinbaba, Poësie webwerf
- Literator, Letterkundejoernaal
- Projek Guttenberg Aanlynbiblioteek
- Internet Boekelys
- Internet-argief digitale e-Boekversameling
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. |
|
<urn:uuid:10ed388a-abd9-4ab2-abce-abd917d6621f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Literatuur
|
2019-07-21T10:54:00Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00239.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99994
| false
|
Pneumatologie is die studie van die Heilige Gees. Dit sluit gewoonlik die Heilige Gees as persoon en Sy werke in. Werke sluit wedergeboorte, gawes van die gees, doop met die Heilige Gees, inspirasie van die HG en die vervulling van die Drie-eenheid in.
|
<urn:uuid:dd59a88e-c079-49fe-a0b3-d5b057ec7aec>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Pneumatologie
|
2019-07-21T11:17:23Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00239.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999965
| false
|
Bloukranspas
Bloukranspas | |
Bloukranspas en die Bloukransrivier
Koördinate: Koördinate: | |
---|---|
Ligging | tussen Plettenbergbaai en Humansdorp |
Maksimumhelling | 1:7 |
Hoogte | 200 m |
Lengte | 10 km |
Oppervlak | teer |
Ingenieur | Thomas Bain |
Begin in | 1879 |
Voltooi in | 1883 |
Pad | R102 |
Die Bloukranspas op die R102 tussen Plettenbergbaai en Humansdorp loop oor die kloof waardeur die Bloukransrivier loop en wat die grens vorm tussen die Oos- en die Wes-Kaapprovinsie. Hier is die rivier ook die oostelike grens van die Tsitsikamma. Die pas is 10 km lank, bereik sy hoogtepunt op 200 m bo seespieël en het 'n maksimum helling van 1:7.
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Die pas is gebou deur Thomas Bain. Hy het die pas saam met die Grootrivierpas en Stormsrivierpas gebou as een projek. Die werksaamhede het in 1879 begin en die Bloukranspas is in 1883 voltooi. Dit was die moeilikste van die drie passe om te bou.[1]
N2 Nasionale pad[wysig | wysig bron]
Sien ook[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Passes & Poorts. Getaway. Marion Whitehead. 2010. ISBN 978-1-77009-805-3
|
<urn:uuid:1de38302-24b9-49b7-b629-0a4cdd7e65ac>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bloukranspas
|
2019-07-18T22:05:22Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00503.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999966
| false
|
Japannees
- Hierdie artikel handel oor die taal in Oos-Asië. Vir die etniese groep, sien Japanners, en vir die taalfamilie, sien Japannese tale.
Japannees 日本語 / にほんご Nihongo | ||
---|---|---|
Uitspraak: | [nihõŋɡo]/[nihõŋŋo] | |
Gepraat in: | Japan Palau | |
Gebied: | Oos-Asië | |
Totale sprekers: | 128 miljoen (moedertaal) een miljoen (tweede of derde taal)[1] | |
Rang: | 9 | |
Taalfamilie: | Altaïes (omstrede) Japannees Japannees | |
Skrifstelsel: | Japannese skryfstelsel | |
Amptelike status | ||
Amptelike taal in: | Japan Palau (Angaur) | |
Gereguleer deur: | Regering van Japan | |
Taalkodes | ||
ISO 639-1: | ja | |
ISO 639-2: | jpn | |
ISO 639-3: | jpn | |
Nota: Hierdie bladsy kan IFA fonetiese simbole in Unicode bevat. |
Japannees (日本語 / にほんご ?), [nihõŋɡo] of [nihõŋŋo]) is die amptelike taal van Japan en word deur sowat 128 miljoen mense in Japan as eerste taal gepraat en deur meer as een miljoen as tweede taal. Dit word ook deur Japannese immigrantegemeenskappe in verskeie dele van die wêreld gepraat. Die totale aantal Japannese sprekers word op 130 miljoen geskat wat dit die negende grootste taal ter wêreld maak.[2][3] Japannees vorm saam met die Ryukyu-tale die Japannese tale.
Japannees is 'n agglutinatiewe taal[4] en word gekenmerk deur 'n ingewikkelde stelsel van beleefdheidsvorme, genaamd keigo, wat die hiërargiese struktuur van die Japannese samelewing reflekteer, met werkwoordvorme en besondere woordeskat wat afhang van die relatiewe status van die spreker, luisteraar en die persoon wat in die gesprek genoem word.[3] Die klankinventaris van Japannees is betreklik klein en dit het 'n leksikaalbepaalde toonaksentstelsel. Kennis oor vroeë Japannees is hoofsaaklik gegrond op die taal in die 8ste eeu, toe drie belangrike werke in Oud-Japannees saamgestel is; maar kleiner stukke ouer materiaal, hoofsaaklik inskripsies, bestaan wel. Klassifikasie van die Japannese taal en van die Japannese tale met betrekking tot ander tale is tans onseker.[5] Die vroegste getuienis van Japannees is in 'n Chinese dokument uit 252 n.C.
Die Japannese taal word met 'n kombinasie van drie verskillende tipes skrif wat die Japannese skryfstelsel opmaak geskryf: Chinese karakters genaamd kanji (漢字 かんじ), en twee lettergrepige skrifte wat bestaan uit aangepaste Chinese karakters, hiragana (平仮名 ひらがな) en katakana (片仮名 カタカナ). Die Latynse alfabet, romaji, word ook baie keer in moderne Japannees gebruik, veral vir maatskappyname en kentekens, advertensies, en wanneer Japannees op rekenaars gebruik word. Westerse styl Arabiese syfers word oor die algemeen vir getalle gebruik, maar tradisionele Chinees-Japannese syfers is ook algemeen.[4]
Japannese woordeskat is sterk beïnvloed deur leenwoorde uit ander tale. 'n Reuse aantal woorde is uit Chinees geleen, of is geskep opgrond van Chinese modelle, oor 'n tydperk van ten minste 1 500 jaar. Sedert die laat 19de eeu het Japannees 'n aansienlike aantal woorde uit Indo-Europese tale, veral Engels oorgeneem. As gevolg van die spesiale handelsverhouding tussen Japan en eers Portugal in die 16de eeu, en daarna hoofsaaklik Nederland in die 17de eeu, het Portugees en Nederlands ook heelwat invloed uitgeoefen. Die Duitse taalkundige Johann Joseph Hoffmann het 'n stelselmatige ooreenkoms tussen Japannees, Mongools en die Mantjoe-taal opgemerk.[6]
Sien ook[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- ( ) "Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Japanese". Ethnologue. Besoek op 25 November 2018.
- National Virtual Translation Center (NVTC), Japanese, besoek op 19 Januarie 2008
- JSNET.ORG, The Japanese Language, besoek op 19 Januarie 2008
- Shigeru Miyagawa, Massachusetts Institute of Technology, The Japanese Language, besoek op 19 Januarie 2007
- Japanese Language, History of Japanese Language, besoek op 19 Januarie 2008
- Japansche Spraakleer 1867 by Johann Joseph HOFFMANN; International Research Center for Japanese Studies
Verdere leesstof[wysig | wysig bron]
- ( Shimabukuro, Moriyo. (2007). The Accentual History of the Japanese and Ryukyuan Languages: a Reconstruction. London: Global Oriental. ) ISBN 9781901903638; OCLC 149189163
|
<urn:uuid:25849157-b05e-4fa2-9c53-eab4a9ca3b10>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Japannees
|
2019-07-18T21:46:52Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00503.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999757
| false
|
Gewone stormswael
Die Gewone stormswael (Oceanites oceanicus) is 'n stormswael en 'n algemene besoeker aan die kus van Suid-Afrika. Die voël is 15 – 19 cm groot en weeg 30 - 40 g met 'n vlerkspan van 38 - 42 sentimeter. Daar broei 6 miljoen pare in subantarktiese eilande en Antarktika. In Engels staan die voël bekend as Wilson's storm-petrel.
Gewone stormswael Geelpootstormswael | ||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bewaringstatus | ||||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||||
Oceanites oceanicus Kuhl, 1820 | ||||||||||||||||||
Verspreiding in blou
Inhoud
FotogaleryWysig
Sien ookWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Oceanites oceanicus. |
BronWysig
VerwysingsWysig
- BirdLife International (2012). "Oceanites oceanicus". IUCN Rooilys van Bedreigde Spesies. Weergawe 2012.1. Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur. Besoek op 16 Julie 2012.
|
<urn:uuid:14c7c112-a2d0-45d3-96eb-8812cefea398>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Geelpootstormswael
|
2019-07-21T10:29:52Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00263.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.986135
| false
|
Witvlerkkoningalbatros
Die Witvlerkkoningalbatros (Diomedea epomophora) is 'n voël wat selde aan die Suid-Afrikaanse kus gesien word. Die voël is 115 – 122 cm lank, weeg 7 – 11 kg met vlerkspan van 2,8 - 3,5 meter. Die voël broei op eilande aan die Nieu-Seelandse kus. In Engels staan die voël bekend as Southern royal albatros.
Witvlerkkoningalbatros | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Oos van Tasmanië | ||||||||||||||||
Bewaringstatus | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||
Diomedea epomophora (Lesson, 1785)[2] | ||||||||||||||||
Sinonieme | ||||||||||||||||
Diomedea epomophora epomophora |
Inhoud
FotogaleryWysig
Sien ookWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Diomedea epomophora. |
BronWysig
VerwysingsWysig
- BirdLife International (2012). "Diomedea epomophora". IUCN Rooilys van Bedreigde Spesies. Weergawe 2012.1. Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur. Besoek op 16 Julie 2012.
- Brands, S. (2008)
|
<urn:uuid:86199ec5-fd2c-40ff-b4e7-2bfdb36fdc19>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Koningalbatros
|
2019-07-21T10:48:49Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00263.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.985804
| false
|
Maak hoofkeuseskerm oop
Soek
Wysigings
← Ouer wysiging
Nuwer wysiging →
Kategorie:Voormalige lande
(wysig)
Wysiging soos op 15:32, 6 November 2009
14 grepe bygevoeg
,
9 jaar gelede
+ Kategorie
{{CommonsKategorie|Former countries|Voormalige lande}}
[[Kategorie:Lande
| Voormalige
]]
[[Kategorie:Geskiedenis]]
[[ar:تصنيف:دول سابقة]]
SpesBona
Burokrate
,
Administrateurs
53 415
wysigings
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:MobileDiff/539322
"
|
<urn:uuid:3df43294-f35b-4e49-9d87-dbe5c4c25918>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:MobileDiff/539322
|
2019-07-21T10:49:11Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00263.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.958972
| false
|
Vlag van Amerikaans-Samoa
Verhouding | 2:3 |
---|---|
Goedgekeur | 27 April 1960[1] |
Ontwerp | ’n Wit driehoek met rooi fraaiings wat na die vlagpaal wys op ’n blou agtergrond met ’n arend wat in sy pote ’n oorlogsknuppel en ’n vlieëwaaier vashou. |
Die vlag van Amerikaans-Samoa is op 27 April 1960 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n wit driehoek met rooi fraaiings wat na die vlagpaal wys op ’n blou agtergrond met ’n arend wat in sy pote ’n oorlogsknuppel en ’n vlieëwaaier vashou.
Simboliek[wysig | wysig bron]
Die kleure en simbole van die vlag dra kulturele, politieke en streeksbetekenis. Die rooi, wit en blou stel die kleure voor wat tradisioneel deur die Verenigde State en Samoa gebruik is.[2] Die witkoparend stel die Verenigde State voor en word op die vlag vertoon[3] ten spyte daarvan dat die voël glad nie in Amerikaans-Samoa voorkom nie.[4] In die pote van die arend is twee Samoaanse simbole wat verwys na Amerika se voogdyskap oor Amerikaans-Samoa[5] en dit roep die Grootseël van die Verenigde State in herinnering.[6] Die simbole is ’n uatogi (’n oorlogsknuppel wat die mag van die regering uitbeeld) en ’n fue (’n vlieëwaaier wat die wysheid van die tradisionele Samoaanse leiers uitbeeld).[2]
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Voordat Europeërs in die laat 18de eeu voet op die eilande gesit het, het Samoa geen vlae gebruik nie. Hulle het eers in die 1800’s begin vlae gebruik maar as gevolg van gebrekkige dokumentering is dit onseker welke vlae is gebruik.[2] Die eilande is teen die draai van die eeu deur Duitsland, die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State opgeëis;[7] Die drie lande het die dispuut opgelos deur Samoa onder mekaar te verdeel gedurende die Samoa-verdrag in 1899.[2][8] Die gevolg hiervan was dat die Verenigde State beheer verkry het oor die westelike helfte van Samoa waar hulle op 27 April 1900 die vlag van die Verenigde State gehys het. Dit was die enigste amptelike vlag van Amerikaans-Samoa tot en met 1960.[2]
In die helfte van die 20ste eeu het die Samoane ’n meer aktiewe rol begin vervul in die plaaslike regering. Gevolglik het beraadslaging oor ’n nuwe territoriale vlag begin en die Samoane is gevra om voorstelle in te dien. Plaaslike regeringsleiers en die Verenigde State Weermaginstituut vir Heraldiek het die vlag ontwerp en die voorgestelde idees van die Samoane daarby ingewerk. Die vlag is amptelik op 27 April 1960 aanvaar, sestig jaar na die eerste vertoning van die Amerikaanse vlag op Samoa.[2]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- ( ) "Amerikaans-Samoa". Flags of the World. Besoek op 21 Mei 2019.
- Smith, Whitney "Amerikaans-Samoa, vlag van". Encyclopedia Britannica. Encyclopedia Britannica, Inc.. URL besoek op 21 Mei 2019. Inskrywing word vereis
- ( Kindersley, Dorling (3 November 2008). ) Volledige Vlae van die Wêreld. Dorling Kindersley Ltd. p. 19. Besoek op 21 Mei 2019.
- ( Swanson, Doug J. (9 September 1990). ) "Land van die lavalava en CNN – Hibriede kultuur ontwikkel in Amerikaans-Samoa". The Dallas Morning News. p. 10M. Besoek op 6 Junie 2013. Inskrywing word vereis
- ( Shaw, Carol P. (2004). ) Vlae. HarperCollins UK. p. 28. Besoek op 21 Mei 2019.
- ( ) "Amerikaans-Samoa". Die Wêreld Feiteboek. Central Intelligence Agency. Besoek op 21 Mei 2019.
- ( ) "Geskiedenis van Upolu". Lonely Planet. Besoek op 21 Mei 2019.
- ( Wise, Benjamin E. (2012). ) William Alexander Percy: Die Merkwaardige Lewe van ’n Mississippi-planter en Seksuele Vrydenker. Universiteit van Noord-Carolina Press. p. 93. Besoek op 21 Mei 2019.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Vlae van Amerikaans-Samoa. |
|
<urn:uuid:985c18d4-de87-4a10-b50f-b08a9ddf6434>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Vlag_van_Amerikaans-Samoa
|
2019-07-16T12:41:51Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00207.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999958
| false
|
1749
Jump to navigation
Jump to search
1749 |
◄ | 17de eeu | ◄18de eeu► | 19de eeu | ► |
Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
Sien ook: Kategorie:1749 |
Kalenders | |
Iacobi Theodori Klein Historiæ piscium naturalis (1749) | |
Die jaar 1749 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 49ste jaar van die 18de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Gebeure[wysig | wysig bron]
- 19 Februarie – Pous Benedictus XIV publiseer Annus qui hunc oor die onderhoud van kerkgeboue.
- 5 Mei – Pous Benedictus XIV publiseer Peregrinantes waarin die Heilige Jaar 1750 geproklameer word.
- 26 Junie – Pous Benedictus XIV publiseer Apostolica Constitutio ter voorbereiding van die Heilige Jaar 1750.
- 9 Julie – Stigting van Halifax, Nova Scotia (Kanada).
- 31 Oktober – Pous Benedictus XIV publiseer Gravissimo animi met 'n verbod op die besoek aan nonnekloosters deur prelate.
- 3 Desember – Pous Benedictus XIV publiseer Inter praeteritos oor die komende Heilige Jaar.
Geboortes[wysig | wysig bron]
- 29 Januarie – Christiaan VII van Denemarke, Koning van Denemarke en Noorweë († 1808).
- 17 Mei – Edward Jenner, 'n Britse dokter wat 'n entstof teen pokke ontwikkel het († 1823).
- 28 Augustus – Johann Wolfgang von Goethe, 'n Duitse skrywer, digter, dramaturg, skilder, regsgeleerde en filosoof († 1832).
- 19 September – Jean Baptiste Joseph Delambre, 'n Franse wiskundige en sterrekundige († 1822).
- 17 November – Nicolas Appert, Franse uitvinder, († 1841).
Sterftes[wysig | wysig bron]
Boeke[wysig | wysig bron]
- Iacobus Theodorus Klein se Historiæ piscium naturalis
|
<urn:uuid:5dde6833-6b1d-45c8-b74d-f7c1985bda11>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/1749
|
2019-07-17T16:49:56Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00367.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99748
| false
|
Tennis
Tennis is 'n spel wat deur 2 spelers (enkels) of 2 spanne met 2 lede elk (dubbels) gespeel word. Spelers gebruik 'n gesnaarde raket om 'n hol rubberbal wat met vilt oortrek is oor die net na die opponente te slaan.
Tennis het in Europa ontstaan in die laat-19de eeu. Tennis het eers deur die Engelssprekende wêreld versprei, veral onder dié van hoër klas. Tennis is deesdae 'n Olimpiese sport en word deur alle klasse en alle ouderdomsgroepe dwarsoor die wêreld gespeel.
Behalwe vir die aanneming van die valbylpot (tie-breaker) in die 1970's, het meeste reëls merkwaardig dieselfde gebly sedert die 1890's. Saam met die miljoene spelers, volg miljoene mense ook die spel as toeskouers, veral die vier Grand Slam toernooie: Australiese Ope, Roland Garros, Wimbledon, en die VSA Ope.
Die baan[wysig | wysig bron]
Tennis word op 'n reghoekige plat oppervlak, gewoonlik gras, klei of beton en/of asfalt gespeel. Die baan is 23.77 m (78 voet) lank en 8.23 m (27 voet) breed vir enkels, en 10.97 m (35.99 voet) breed vir dubbels. Ekstra spasie word om die baan benodig vir spelers om balle in te hardloop. 'n Net strek oor die volle breedte van die baan, parallel met die agterlyn en verdeel die baan in twee gelyke dele. Die net is 1.07 m (3 voet 6 duim) hoog langs die kante en 914 mm (3 voet) in die middel.
Lyne[wysig | wysig bron]
Die lyne wat oor die breedte van die baan loop word die agterlyne genoem (verste terug) terwyl die dienlyn oor die middel loop (tussen die net en agterlyn). Die kort merke op die agterlyne word die middelmerke genoem word. Die buitenste lyne oor die lengte van die baan word die dubbelskantlyne genoem. Die lyn dui die speeloppervlak vir dubbels aan. Die binnelyne oor die lengte van die baan word die enkelkantlyne genoem en dui die speeloppervlak vir enkels aan. Die lyn oor die middel aan spelerskant word die dienlyn genoem omdat die dien gelewer moet word in die area tussen die dienlyn en die net aan die ontvanger se kant. Die lyn wat die dienlyn in twee blokke deel word die middellyn genoem. Die blokke word die dienblokke genoem; afhangend van 'n speler se posisie sal hy poog om die bal in een van die blokke te slaan wanneer gedien word. 'n Bal is uit indien dit nie met die eerste bons binne die regte dienblok val nie. Al die lyne moet 2 duim breed wees, terwyl die agterlyn tot 5 duim breed kan wees.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Olimpiese somersporte | |||
---|---|---|---|
Somerspele: Atletiek · Basketbal · Boks · Boogskiet · Driekamp · Fietsry (Bergfietsry · BMX · Bergfietsry · Pad) · Gewigoptel · Gholf · Gimnastiek (Artistiek · Ritmies · Trampolien) · Handbal · Judo · Kanovaart (Slalom · Snel) · Moderne vyfkamp · Ruitersport (Dressuur · Driefasekompetisie · Spring) · Pluimbal · Roei · Seiljagwedvaart · Sewesrugby · Skermsport · Skyfskiet · Sokker · Stoei (Grieks-Romeins · Vrystyl) · Taekwondo · Tafeltennis · Tennis · Veldhokkie · Vlugbal (Strandvlugbal) · Watersport (Gesinchroniseerde swem · Sierduik · Swem · Waterpolo) |
|
<urn:uuid:4313813a-2242-4f4a-a8d7-516845f35304>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Tennis
|
2019-07-18T22:15:08Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525829.33/warc/CC-MAIN-20190718211312-20190718233312-00527.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999994
| false
|
Maak hoofkeuseskerm oop
Soek
Wysigings
← Ouer wysiging
1890
(wysig)
Wysiging soos op 19:33, 6 April 2019
19 grepe bygevoeg
,
3 maande gelede
Robot voeg by:
Kategorie:1890
[[Kategorie:19de eeu]]
[[Kategorie:1890]]
KabouterBot
Robotte
245 830
wysigings
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:MobileDiff/1969081
"
|
<urn:uuid:d0660b5a-8f08-4199-85c1-32d131dd4f91>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:MobileDiff/1969081
|
2019-07-20T05:27:36Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00127.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.992033
| false
|
Woudrichem
Woudrichem | |||
Woudrichem | |||
Ligging van die voormalige Woudrichem-munisipaliteit in Noord-Brabant | |||
Koördinate: Koördinate: | |||
Land | Nederland | ||
---|---|---|---|
Provinsie | Noord-Brabant | ||
Munisipaliteit | Altena | ||
Oppervlak | |||
- Voormalige munisipaliteit | 51,65 km² (19,9 vk m) | ||
- Land | 49,40 km² (19,1 vk m) | ||
- Water | 2,25 km² (0,9 vk m) | ||
Bevolking (1 Februarie 2012) | |||
- Voormalige munisipaliteit | 14 391 | ||
- Digtheid | 291/km² (753,7/myl2) | ||
Poskode | 4280-4288 | ||
Skakelkode(s) | 0183 | ||
Webwerf: www.woudrichem.nl |
Woudrichem (Brabants: Woerkem of Woerkum) is 'n stad en voormalige munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Noord-Brabant, wat aan die provinsies Gelderland en Zuid-Holland grens. Die voormalige munisipale gebied het sowat 14 000 inwoners (2012) en 'n oppervlakte van 52 km². Die stad Woudrichem (met die plek Oudendijk) het sowat 4 500 inwoners (2011).
Die voormalige munisipaliteit lê in die noordooste van die streek van die Land van Heusden en Altena. Verder lê die voormalige munisipaliteit suid van die Boven-Merwede-rivier (die stad Gorinchem lê aan die noordoewer) en wes van die Afgedamde Maas-rivier (die bekende Slot Loevestein lê aan die regteroewer).
Op 1 Januarie 2019 is Woudrichem opgegaan in die nuwe munisipaliteit Altena.
Plekke[wysig | wysig bron]
Plekke in die voormalige munisipale gebied van Woudrichem:
Almkerk, Andel, Bronkhorst, Duizend Morgen, Eng, Giessen, Oudendijk, Rijswijk, Stenenheul, Uitwijk, Uppel, Waardhuizen, Woudrichem (stad) en Zandwijk.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Woudrichem. |
|
<urn:uuid:1e98fd57-ab14-491a-bfd2-807fcabf27cb>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Woudrichem
|
2019-07-20T05:37:43Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00127.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.974912
| false
|
Dit is nie 'n kouspop nie, maar dien ten doel om 'n bot toe te laat om geoutomatiseerde take te verrig wat gewoonlik herhalend van aard is. Administrateurs: as hierdie bot probleme veroorsaak, blok hom asseblief onmiddellik block it.
|
<urn:uuid:4d7dda4d-cbbc-4b1b-a412-93188f74d5f2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Movses-bot
|
2019-07-21T11:09:14Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00287.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999935
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Franskraalstrand" skakel
←
Franskraalstrand
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Franskraalstrand
:
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Lys van nedersettings in Suid-Afrika
(
← skakels
wysig
)
Genadendal
(
← skakels
wysig
)
D.J. Opperman
(
← skakels
wysig
)
Swellendam
(
← skakels
wysig
)
Kleinmond
(
← skakels
wysig
)
Grabouw
(
← skakels
wysig
)
Bredasdorp
(
← skakels
wysig
)
Elim, Wes-Kaap
(
← skakels
wysig
)
Suurbraak
(
← skakels
wysig
)
Barrydale
(
← skakels
wysig
)
Napier
(
← skakels
wysig
)
Caledon
(
← skakels
wysig
)
Hermanus
(
← skakels
wysig
)
Gansbaai
(
← skakels
wysig
)
Villiersdorp
(
← skakels
wysig
)
Viljoenshof
(
← skakels
wysig
)
Waenhuiskrans
(
← skakels
wysig
)
Botrivier, Wes-Kaap
(
← skakels
wysig
)
Overstrand Plaaslike Munisipaliteit
(
← skakels
wysig
)
Pringlebaai
(
← skakels
wysig
)
Bettysbaai
(
← skakels
wysig
)
Rooi-els, Wes-Kaap
(
← skakels
wysig
)
Stanford
(
← skakels
wysig
)
Hawston
(
← skakels
wysig
)
Riviersonderend
(
← skakels
wysig
)
Greyton
(
← skakels
wysig
)
Malgas
(
← skakels
wysig
)
Infanta
(
← skakels
wysig
)
Stormsvlei
(
← skakels
wysig
)
L'Agulhas
(
← skakels
wysig
)
Die Kelders
(
← skakels
wysig
)
Pearly Beach
(
← skakels
wysig
)
Struisbaai
(
← skakels
wysig
)
Suiderstrand
(
← skakels
wysig
)
Fisherhaven
(
← skakels
wysig
)
Birkenhead, Wes-Kaap
(
← skakels
wysig
)
Dennehof
(
← skakels
wysig
)
Hotagterklip
(
← skakels
wysig
)
Kleinbaai
(
← skakels
wysig
)
Vermont, Wes-Kaap
(
← skakels
wysig
)
Protem
(
← skakels
wysig
)
Baardskeerdersbos
(
← skakels
wysig
)
Skipskop
(
← skakels
wysig
)
Sjabloonbespreking:Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
(
← skakels
wysig
)
Onrusrivier
(
← skakels
wysig
)
Sandbaai
(
← skakels
wysig
)
Van Dyksbaai
(
← skakels
wysig
)
Wiets Beukes
(
← skakels
wysig
)
Albert Crafford
(
← skakels
wysig
)
S.D. Fourie
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Franskraalstrand
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:656a85f6-25e6-4c63-978c-350156008c12>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Franskraalstrand
|
2019-07-24T00:43:07Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195530246.91/warc/CC-MAIN-20190723235815-20190724021815-00047.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999103
| false
|
Original Research
The perceived impact of downsizing and organisational transformation on survivors
Submitted: 29 October 2005 | Published: 29 October 2005
About the author(s)
N. Ndlovu, Mongosuthu Technikon, South AfricaS. Brijball Parumasur, University of KwaZulu-Natal (Westville Campus), South Africa
Full Text:
PDF (260KB)Abstract
Opsomming
Verandering is ’n lewenswyse en die vermoë om te verander is ’n kernaspek in organisasieverandering en -oorlewing. In hierdie artikel word die ‘oorlewingsindroom’ beoordeel en word die impak van die afskalingsproses en transformasie op kommunikasie, vertroue, ‘oorlewende’ toewyding en lojaliteit, moraal en loopbaanvorderingsgeleenthede takseer. Die studie is uitgevoer, met die gebruik van ’n gestratifiseerde ewekansige steekproef van 361 werknemers/’oorlewendes’ in ’n afdeling van ’n motorvervaardiger wat ingrypende transformasie ondergaan het. Data is ingesamel by wyse van ’n selfontwikkelde vraelys en ontleed aan die hand van beskrywende en inferensiële statistiek. Die studie het ’n raamwerk/model van kritieke veranderingsimplementeringsfaktore en aanbevelings gegenereer wat veranderingsbestuurders in staat sal stel om die gewaarwording, aanpassing, reaksie en implementering van verandering tydig te doen sodat strategiese en mededingingsvoordeel behaal kan word.
Keywords
Metrics
Total abstract views: 3347Total article views: 13979
|
<urn:uuid:f80f3034-604a-4d12-85fa-fa31af56c9e3>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://sajip.co.za/index.php/sajip/article/view/198
|
2019-07-24T00:51:44Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195530246.91/warc/CC-MAIN-20190723235815-20190724021815-00047.warc.gz
|
by
|
4.0
|
a_tag
| false
| true
|
{
"abbr": [
"by",
"by"
],
"in_footer": [
true,
false
],
"in_head": [
false,
false
],
"location": [
"a_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"4.0",
"4.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.997161
| false
|
Bloukraanvoël
Bloukraanvoël | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bewaringstatus | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||
Grus paradisea (Lichtenstein, 1793) | ||||||||||||||||
Sinonieme | ||||||||||||||||
Anthropoides paradiseus |
Inhoud
IdentifikasieWysig
Dit is 'n grondlopende, eiesoortige blougrys voël met lang pote, 'n dik kop met 'n wit kroon, 'n pienk bek en lang vlerkpluime wat soos 'n stert lyk en wat feitlik tot op die grond strek. Die pluime ontbreek by jonges.
HabitatWysig
Bloukraanvoëls hou in pare of swerms in die Karoo, heuwelagtige grasveld, klam valleie, landerye en langs mere op soek na saad en insekte. Hulle verkies taamlik hoogliggende streke en swerf rond wanneer hulle nie nes maak nie.
VerspreidingWysig
Van die 15 verskillende kraanvoëls is die bloukraanvoël die ylste versprei. Alhoewel hulle in hulle historiese gebiede algemeen voorgekom het en die bevolking tussen 10 000 en 20 000 was, is daar 'n skielike afname in hulle getalle sedert 1980, en tans word hulle deur die IUBN as 'n kwesbare spesie geklassifiseer.
Die afgelope twee dekades het die bloukraanvoël in die Oos-Kaap, Lesotho, en Swaziland hoofsaaklik verdwyn. Die bevolking in die Noord-Vrystaat, KwaZulu-Natal, Limpopo, Gauteng, Mpumalanga en die Noordwesprovinsie het met tot 90% afgeneem. Die meerderheid van die oorblywende bevolking kom voor in die oostelike en suidelike dele van Suid-Afrika, met 'n klein afgesonderde groepie by die Etoshapan in Noord-Namibië. Soms word afgesonderde broeipare in die buurlande, Namibië, Botswana, Zimbabwe en Mosambiek, aangetref.
Die hoofoorsaak vir die drastiese afname van bloukraanvoëlgetalle in Suid-Afrika word toegeskryf aan die land se bevolkingsgroei, die aanplantings van plantasies op grasvelde, die gebruik van gifstowwe in landbou en die gebruik of misbruik van gifstowwe wat vir ander spesies uitgesit word.
Die Suid-Afrikaanse regering beskerm die bloukraanvoël deur wetgewing. Ander bewaringsmetodes word ook aangewend, soos opleiding, navorsing, omgewingsbestuur en die werwing van hulp deur private grondeienaars.
GeluidWysig
Die bloukraanvoël uiter 'n harde, ratelende, nasale "krraaaarrrk".
Ander nameWysig
Sien ookWysig
BronneWysig
Eksterne skakelsWysig
- Wikispecies het meer inligting verwant aan: Bloukraanvoël
- International Crane Foundation's Blue Crane webwerf
Amptelike simbole van Suid-Afrika | ||||
---|---|---|---|---|
Blom: | Boom: | Voël: | Dier: | Vis: |
die koningsprotea | die geelhout | die bloukraanvoël | die springbok | die galjoen |
Protea cynaroides | Podocarpus latifolius | Grus paradisius | Damaliscus pygarus | Distichius capensis |
|
<urn:uuid:5a27e458-459b-4c70-a1d9-0fb798efeb6d>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Grus_paradisea
|
2019-07-20T04:57:53Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00151.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999928
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Wikipedia:Hoe kan ek help?" skakel
←
Wikipedia:Hoe kan ek help?
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Wikipedia:Hoe kan ek help?
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Tuisblad
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Gebruikersportaal
(
← skakels
wysig
)
Afrikaanse Wikipedia
(
← skakels
wysig
)
Sjabloon:Voorbladinleiding
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Ek het jou lief Afrikaans
(aanstuurblad)
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Ek is lief vir Afrikaans
(aanstuurblad)
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Legobot/Wikidata/General
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Statistiek/2013
(
← skakels
wysig
)
Wikipediabespreking:Hoe kan ek help?
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder/2017
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Wikipedia:Hoe_kan_ek_help%3F
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Projekblad
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:4434bb91-8b29-4e75-96d1-dcf191b2dce9>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Wikipedia:Hoe_kan_ek_help%3F
|
2019-07-20T05:20:49Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00151.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99738
| false
|
Bespreking:Perkūnas
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Perkūnas-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:0bfc1773-c79d-43a6-8109-69aba5825a1a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Perk%C5%ABnas
|
2019-07-21T11:18:01Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00311.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999986
| false
|
Detroit
- Hierdie artikel handel oor die stad in Michigan, in die Verenigde State. Sien gerus Detroit (dubbelsinnig) vir dubbelsinnige artikels.
Kaart | Vlag |
Wapen | |
Land | Verenigde State van Amerika |
Staat | Michigan |
Koördinate | |
Gestig op | 1701 |
Oppervlakte: | |
- Totaal | 370,4 vk km |
Hoogte bo seevlak | 183 m |
Bevolking: | |
- Totaal (2009) | 910 920 |
- Bevolkingsdigtheid | 2 459,5/vk km |
Tydsone | UTC -5 |
- Somertyd | UTC -4 |
Burgemeester | Dave Bing |
Amptelike webwerf | ci.detroit.mi.us |
Detroit, wat ook die byname Motown of Motor City dra, is die grootste stad en hawe van Michigan, Verenigde State, aan die Detroitrivier, met 910 920 inwoners (2009). Dit is die sentrum van 'n metropolitaanse gebied met meer as 4,4 miljoen inwoners.
Die stad is 'n handel- en nywerheidsentrum (Ford-, General Motors-, Chrysler-motors, vliegtuie, farmaseutiese produkte, chemikalië, werktuig, staal, sintetiese diamante), en het 'n mark vir graanprodukte en 'n universiteit.
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Detroit is in die jaar 1701 deur die Franse avonturier Antoine Laumet de La Mothe, sieur de Cadillac gestig. Aanvanklik is die nedersetting ter ere van graaf de Pontchartrain, die seevaart-minister van koning Lodewyk XIV, en na aanleiding van sy ligging aan die westelike oewers van die Groot Mere Sainte-Claire en Erie Fort Pontchartrain du détroit genoem.
Die strategies belangrike ligging in die gebied van die Groot Mere bevorder Detroit se vinnige groei. Die stad word ook as die bakermat van die Amerikaanse motorbedryf beskou, nadat Henry Ford hier in 1899 met die vervaardiging van motors begin het. Die motorbedryf beslaan steeds meer oppervlakte en het lankal ook na die voorstede uitgebrei.
Ekonomie[wysig | wysig bron]
Detroit staan bekend as die hoofstad van die Amerikaanse motorbedryf: Die drie grootste motorvervaardigers van die VSA - naamlik General Motors, Ford en Chrysler - het hulle hoofkwartiere in die stad.
Kultuur[wysig | wysig bron]
Die Detroit Institute of Arts is een van die belangrikste museums in die stad.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Detroit. |
|
<urn:uuid:0381db38-027e-4eca-a010-42592005835a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Detroit
|
2019-07-21T11:23:50Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00311.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999747
| false
|
Patriarg Joasaf II van Moskou
Patriarg Joasaf II | ||||
Kerk | Russies-Ortodokse Kerk | |||
Setel | Moskou | |||
Termyn | 10 Februarie 1667 – 11 Februarie 1672 | |||
Russies | Иоасаф II | |||
Kerkampte | ||||
Voorganger | Patriarg Nikon | |||
Opvolger | Patriarg Pitirim | |||
Persoonlike besonderhede | ||||
Gebore | ? | |||
Oorlede | 11 Februarie 1672 | |||
Joasaf was van 1654 tot 1656 verbonde aan die Rozjdestwenski-klooster in Wladimir en daarna aan die Drie-eenheid-klooster van Sint Sergei buite Moskou. In 1666 was hy deel van die kerklike raad wat patriarg Nikon verhoor en afgedank het, hoewel hulle ook sy hervormings goedgekeur het wat tot die skeuring in die Russies-Ortodokse Kerk en die ontstaan van die Ougelowiges gelei het.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Makari (Boelgakof), Istorija roesskoi tserkwi (Moskou) vol. XII, pp. 760-792. ( )
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- Biografie ( )
|
<urn:uuid:0a9e918e-e7e0-4eb6-ab2c-126c72b7334b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Patriarg_Joasaf_II_van_Moskou
|
2019-07-21T11:21:03Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00311.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999541
| false
|
Verwante veranderings
← Verona
Jump to navigation
Jump to search
Tik 'n bladsynaam om veranderinge aan bladsye te sien wat daarvan of daarheen skakel. (Om inskrywings van 'n kategorie te sien, tik Kategorie:Naam van kategorie). Veranderinge aan bladsye op u dophoulys word in vetdruk aangedui.
Lys van afkortings:
- N
- Met die wysiging is 'n nuwe bladsy geskep. (sien ook die lys van nuwe bladsye)
- k
- Hierdie is 'n klein wysiging
- b
- Hierdie wysiging is deur 'n bot gemaak
- D
- Wikidata-wysiging
- (±123)
- Bladsy is met die aantal grepe gewysig
18 Julie 2019
- Povlakte; 16:09 +20 Voyageur Etikette: 2017-bronwysiging, PHP7 k
- William Shakespeare; 10:59 +3 865 Elana Barker Inligting bygewerk Etiket: Visuele teksverwerker
16 Julie 2019
- Module:Citation/CS1; 20:38 -23 768 K175 Wysigings deur K175 teruggerol na laaste weergawe deur Fluxbot Etiket: Terugrol k
- Module:Citation/CS1; 20:37 +23 768 K175 Sinchroniseer vanaf en:Module:Citation/CS1
|
<urn:uuid:17769774-e669-4b1f-ac90-0c1fcd826132>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Verona
|
2019-07-21T11:40:28Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00311.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999659
| false
|
badeanlegg
Naar navigatie springen
Naar zoeken springen
Inhoud
- 1 Noors
- 2 Nynorsk
- ba·de·an·legg
- Samenstelling van het Noorse werkwoord bade en het Noorse zelfstandige naamwoord anlegg met het voorvoegsel an-
Naar frequentie | zeldzaam |
---|
enkelvoud | meervoud | |||
---|---|---|---|---|
onbepaald | bepaald | onbepaald | bepaald | |
nominatief | badeanlegg | badeanlegget | badeanlegg | badeanlegga badeanleggene |
genitief | badeanleggs | badeanleggets | badeanleggs | badeanleggas badeanleggenes |
badeanlegg
- ba·de·an·legg
- Samenstelling van het Nynorske werkwoord bade en het Nynorske zelfstandige naamwoord anlegg met het voorvoegsel an-
enkelvoud | meervoud | |||
---|---|---|---|---|
onbepaald | bepaald | onbepaald | bepaald | |
nominatief | badeanlegg | badeanlegget | badeanlegg | badeanlegga]] |
badeanlegg
|
<urn:uuid:0991eb87-16cb-4048-bb46-f5fcb2bbe34c>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://nl.wiktionary.org/wiki/badeanlegg
|
2019-07-22T16:03:59Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195528141.87/warc/CC-MAIN-20190722154408-20190722180408-00471.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.720495
| false
|
Bespreking:Gerhard Schröder
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Gerhard Schröder-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:8dfd2f8a-f5b8-4302-b59d-de22e400fd13>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Gerhard_Schr%C3%B6der
|
2019-07-24T01:21:05Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195530246.91/warc/CC-MAIN-20190723235815-20190724021815-00071.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999918
| false
|
Bespreking:M.C. Escher
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die M.C. Escher-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:2d7c6e7d-cb2f-4b6b-8a3b-07284d742794>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:M.C._Escher
|
2019-07-24T00:33:51Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195530246.91/warc/CC-MAIN-20190723235815-20190724021815-00071.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999995
| false
|
Ghoelasj
Ghoelasj (afgelei van Hongaars gulyás [hús] [ˈɡujaːʃ], letterlik "beeswagter(vleis)" ) is 'n vleisbrediegereg of soep wat sy oorsprong in Hongarye het en van vleis, groente, pasta, uie en speserye soos paprika (Hongaarse rooi peper) en karweisaad berei word. Die resep het lankal ook ingang tot die kookkuns van ander lande gevind sodat daar 'n groot verskeidenheid variante van die gereg bestaan. Ghoelasj geniet in Hongarye status as nasionale gereg en simbool van die land.
Die gereg, wat in ander lande Ghoelasj, Goelasj, Gulasch, Gulyas of Goulash genoem word, staan in Hongarye self eintlik as Pörkölt of Paprikás bekend. Die eersgenoemde term verwys na geroosterde vleis, terwyl die tweede gereg met suurroom verfyn word en ongeag sy naam minder paprika bevat. Vir Tokány, 'n derde variant, word die vleis in lang strepies gesny.[1]
Etimologie en bestanddele[wysig | wysig bron]
Die naam van die gereg is afgelei van die Hongaarse gulyás [ˈɡujaːʃ].[2] Gulya beteken "kudde, trop" of "vee, beeste" in Hongaars, terwyl gulyás na 'n beeswagter verwys. Na die gereg is gaandeweg as gulyás hús verwys ("'n vleisgereg wat deur beeswagters berei word").
Die eerste verwysing na die term gulyás (in die betekenis van "veewagter") dateer van 1740, terwyl die naam van die bredie vir die eerste keer in 1787 in 'n publikasie voorkom. Omrede Latyn nog tot en met 1844 as Hongarse ampstaal gebruik is, is daar geen ouer beskrywings van die gereg nie. In moderne Hongaars word gulyás steeds in albei betekenisse – vleisgereg/sop en beeswagter – gebruik.
Ghoelasj is 'n gekruide bredie wat van bees- of kalf-, maar ook vark-, lam-, skaap- of perdevleis berei word. Paprika, 'n spesery wat van die rissieplant gemaak word, speel 'n sentrale rol in alle resepvariante (in Hongarye word ook paprikapasta gebruik), naas rissies en uie, dikwels ook karwy en knoffel, aartappels, suurkool, sampioene en ander bestanddele. Paprika en rissies het eers relatief laat ingang tot die Hongaarse kookkuns gevind en kom in 18de eeuse kookboeke nog nie voor nie.[3]
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Die oorspronge van ghoelasj strek terug tot in die Middeleeue. Destyds was dit nog 'n eenvoudige sop van geroosterde vleis en uie wat deur Hongaarse beeswagters op 'n oop vuur berei is. Rooi peper was in dié tyd in Europa nog onbekend.
Ghoelasj het sy oorsprong in die Poesta, 'n graslandskap in die Groot Hongaarse Laagvlakte wat as eksklawe van die Eurasiese Steppe beskou word, maar kom daarnaas in die hele Pannoniese Laagvlakte voor en het intussen ingang tot die kookkuns van baie lande gevind. Die Hongaarse naam gulyás kan as "wildernis" of "weiveld" vertaal word. Die Poesta met sy kontinentale klimaat het vanaf die Middeleeue tot in die 19de eeu inderdaad as weiveld vir groot troppe beeste gedien. Tienduisende beeste is na die groot Europese veemarkte in Morawië, Wene, Neurenberg en Venesië gedryf. Beeswagters het seker gemaak dat daar steeds 'n "siek" bees was wat op die pad geslag moes word en hulle van vleis vir die gewilde ghoelasj-maaltyd voorsien het.[4][5]
'n Gereg, wat van goedkoop bestanddele berei en in groot hoeveelhede stadig gaargemaak kon word, was nie net by veewagters nie, maar ook by soldate gewild. Die Hongaarse dagblad Magyar Merkurius berig in 1793 as deel van sy oorlogverslaggewing oor Hongaarse magte wat êrens langs die Ryn teen Franse troepe geveg het en op "21 Augustus, toe hulle besig was om 'n gulyás te berei, deur Franse soldate aangeval is".[6]
Weense ghoelasj (wat in Oostenryk as Rindsgulasch of Saftgulasch bekendstaan) het, anders as die oorspronklike Hongaarse pörkölt, eers teen die begin van die 19de eeu ingang tot die Donaumetropool se kookkuns gevind toe die 39ste Hongaarse Infanterie-Regiment daar gestasioneer is. In Wene is ghoelasj een van die klassieke disse wat sowel in kroeë asook gesofistikeerde restaurante bedien word. Op die spyskaarte is meestal 'n klein en 'n groot Gulyas te vinde.
Alhoewel Gulyas-hus teen die einde van die 18de eeu as Hongarye se nasionale dis beskou is, is dit eerder met landelike kookkuns verbind. Ook paprika of rooi peper, wat ná die ontdekking van Amerika ingang tot die dieet van Europeërs gevind het, is hoofsaaklik in plattelandse gemeenskappe geniet. Vir Hongaarse adellikes was die gereg nogtans 'n simbool van Hongarye se besondere nasionale kultuur binne die veelvolkerestaat Oostenryk-Hongarye.[7]
Kookboeke het hulle gewoonlik beperk tot burgerlike eetgewoontes, en aangesien net 'n klein minderheid van die Oostenryks-Hongaarse bourgeoisie Hongaars as huistaal gebesig het, is geen resepboeke in hierdie taal gepubliseer nie. So het die eerste ghoelasj-resep in 1819 in 'n Praagse koekboek verskyn. Die resep het vinnig na ander gebiede en lande buite Hongarye versprei, en naas bees- en kalfvleis is nou ook vark-, skaap- en perdevleis vir die gereg gebruik. In Oostenryk kom die eerste verwysing na Ungarische Kolaschfleisch (met paprika of "Turkse peper") en Wiener Kolaschfleisch (sonder paprika, slegs met swart peper gekruie) in die hoofstuk Eingemachtes ("ingemaakte kos") in Anna Dorn se "Groot Weense Kookboek" (Großes Wiener Kochbuch) van 1827 voor. In latere uitgawes het sy die gereg Ungarisches Gulyásfleisch genoem.[8][9]
Die gereg het vinnig gewild geraak en is in 'n groot verskeidenheid variante berei. Vanaf die middel van die 19de eeu het die resep ook ingang tot Duitse kookboeke gevind. Ghoelasj-sop was 'n basiese gereg vir die Duitse leër nadat nuwe veldstowe vir militêre gebruik in die laat 19de eeu ingevoer is. Na hierdie stowe is sedert die Eerste Wêreldoorlog in die omgangstaal as Gulaschkanone ("ghoelasj-kanon") verwys.[10]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- George Lang: The Cuisine of Hungary. New York 1982
- Siebenbürgische Zeitung, 17 April 2011: Die wahre Geschichte des ungarischen Gulasch. Besoek op 12 April 2017
- Wien Geschichte Wiki: Gulasch. Besoek op 11 April 2017
- mr goulash.com: Goulash – a plate of Hungarian history
- Anikó Gergely: Culinaria Hungary. h.f.ullmann 2008, bl. 318
- Siebenbürgische Zeitung, 17 April 2011
- Eszter Kisbán: Dishes as Samples and Symbols: National and Ethnic Markers in Hungary. In: Hans-Jürgen Teuteberg e.a. (reds.): Essen und kulturelle Identität. Berlyn 1997, bl. 204
- Franz Maier-Bruck: Das große Sacher-Kochbuch – die Österreichische Küche, 1975
- Wien Geschichte Wiki: Gulasch. Besoek op 12 April 2017
- Willi Fischer: Die deutsche Sprache heute. Leipzig 1919, bl. 47
|
<urn:uuid:c81b6956-c4d6-4ece-9852-e8110db6d29c>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Ghoelasj
|
2019-07-24T00:51:58Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195530246.91/warc/CC-MAIN-20190723235815-20190724021815-00071.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999897
| false
|
Wikipedia:Transklusie/Hoe transklusie werk
Om enige bronbladsy (binne ʼn enkele Mediawiki-projek soos af:Wikipedia) te transkludeer moet die volgende kode in die teikenbladsy geplaas word:
{{BRONBLADSY}}
Wanneer ook al die teikenbladsy A met die kode verbeeld word, sal die enjin nie die kode in daardie plek insluit nie, maar die volledige inhoud van die bronbladsy B (BRONBLADSY).
Byvoorbeeld, jy kan dalk besluit om ʼn verwelkomingsboodskap in elke nuwe bydraer se besprekingsblad te plaas.
Transklusie skep ʼn direkte "lewendige" skakel tussen die sjabloonblad en die teikenblad of –blaaie waarin die boodskap moet verskyn. Wanneer die sjabloon geredigeer word, word al die teikenblaaie ook geredigeer. Byvoorbeeld, jy skep ʼn sjabloonblad in Wikipedia wat jou woonadres weergee en sluit die sjabloon nie net in jou bladsy in nie, maar ook in al jou vriende se bladsye. Later, na jy na ʼn nuwe adres verhuis het, werk jy jou adressjabloon by, waarna die "nuwe" adres outomaties in al jou vriende se bladsy sal verskyn.
|
<urn:uuid:d948eed0-73cd-43d4-8e54-3cb3bbce3a68>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Transklusie/Hoe_transklusie_werk
|
2019-07-24T00:43:22Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195530246.91/warc/CC-MAIN-20190723235815-20190724021815-00071.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 1.000002
| false
|
Anilien
chemiese verbinding
Algemeen | |
---|---|
Naam | Anilien |
Ander name | aminobenseen, besenamien, aminofeen |
Chemiese formule | C6H5NH2 |
Molêre massa | |
CAS-nommer | 62-53-3 |
Reuk | aromaties, amienagtig |
Reukdrempel | 2,4 dpm |
Fasegedrag | |
Smeltpunt | -6 °C |
Kookpunt | 181,1 °C |
Digtheid | 1,0216 (rel water) |
Oplosbaarheid | opl. water, metanol, eter[1] |
Kritieke temperatuur | 425,6 °C |
Suur-basis eienskappe | |
pKa | |
Veiligheid | |
Flitspunt | 70 °C |
Selfontbrandingspunt | 615 °C |
LD50 | 250 mg/kg (rot; akuut) |
Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. | |
Anilien is 'n organiese verbinding met 'n formule C6H5NH2.
|
<urn:uuid:43e7bbf8-098e-45aa-a1ee-8949ad35cb82>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Anilien
|
2019-07-17T16:20:49Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00415.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.934218
| false
|
Bankduiker
Die Bankduiker (Phalacrocorax neglectus) is 'n endemiese voël wat aan die weskus van Suid-Afrika voorkom. Die voël is 74 – 76 cm groot en weeg 1.6 - 2.3 kg met 'n vlerkspan van 1.2 - 1.3 meter. Hulle broei koloniaal op rotse en eilande naby die kus en hulle gaan selde verder as 20 km van die kolonie af. Die status van die voël is bedreig; daar is slegs 3000 pare oor. In Engels staan die voël bekend as Bank cormorant.
Bankduiker | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bewaringstatus | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||
Phalacrocorax neglectus (Wahlberg, 1855) |
Sien ookWysig
BronWysig
VerwysingsWysig
- BirdLife International (2012). "Phalacrocorax neglectus". IUCN Rooilys van Bedreigde Spesies. Weergawe 2012.1. Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur. Besoek op 16 Julie 2012.
|
<urn:uuid:25260a4a-853e-413e-8703-379cb76af7d5>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Bankduiker
|
2019-07-17T16:55:42Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00415.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99716
| false
|
Wolnekooievaar
Die Wolnekooievaar (Ciconia episcopus) is 'n skaars standvoël wat voorkom in KwaZulu-Natal, Mosambiek, Zimbabwe en noord Botswana. Die voël is 80 – 90 cm groot en weeg 1.6 - 1.9 kg. Hulle kom dikwels voor by watermassas en langs riviere en strome. In Engels staan die voël bekend as Woolly-necked Stork.
Wolnekooievaar | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Wolnekooievaar in Indië. | ||||||||||||||||
Bewaringstatus | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||
Ciconia episcopus Boddaert, 1783 |
Inhoud
FotogaleryWysig
Sien ookWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Ciconia episcopus. |
BronWysig
VerwysingsWysig
- BirdLife International (2012). "Ciconia episcopus". IUCN Rooilys van Bedreigde Spesies. Weergawe 2012.1. Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur. Besoek op 16 Julie 2012.
|
<urn:uuid:fb2c8768-4671-40fb-b5c8-38e5dbe1b04d>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Ciconia_episcopus
|
2019-07-17T16:59:30Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00415.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.978243
| false
|
Loerie
- Vir die genus van voëls, sien loeries.
Loerie is 'n klein dorpie in die Oos-Kaap, Suid-Afrika. Die dorp is vernoem na die Knysnaloerie wat nog steeds in groot getalle hier voorkom. Loerie is geleë in die laer-Gamtoosomgewing, sowat 18 km vanaf Hankey in die landdrosdistrik Hankey.
Loerie | |
Loerie se ligging in Oos-Kaap
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Suid-Afrika |
---|---|
Provinsie | Oos-Kaap |
Distrik | Sarah Baartman |
Munisipaliteit | Kouga |
Oppervlak[1] | |
- Dorp | 2,77 km² (1,1 vk m) |
Bevolking (2011)[1] | |
- Dorp | 2 787 |
- Digtheid | 1 006/km² (2 605,5/myl2) |
Rasverdeling (2011)[1] | |
• Blank | 1.7% |
• Indiër/Asiër | 0.8% |
• Kleurling | 59.1% |
• Swart | 37.7% |
• Ander | 0.8% |
Taal (2011)[1] | |
• Afrikaans | 67.0% |
• Xhosa | 28.2% |
• Engels | 2.3% |
• Ander | 2.4% |
Poskode (strate) | 6370 |
Poskode (posbusse) | 6370 |
Skakelkode(s) | 042 |
Inhoud
GeskiedenisWysig
Loerie het aanvanklik uit die plase Loerierivier Vlakte, Loerierivier en Loerierivier Hoogte bestaan. Met die onderverdeling van die plaas Loerierivier en die koms van die spoorweg gedurende 1903 het daar meer mense die gebied binnegekom.
Teen Desember 1904 het 'n posagent in Loerie die kontrak vir die vervoer van posstukke vanaf Thornhill na Loerie sowel as die agentskap gehad. In Januarie 1905 is 'n direkte posdiens vanaf Thornhill na Hankey via Loerie begin. Later is die diens van die poskoets opgeskort en is die pos per trein vanaf Port Elizabeth na Loerie en ander dorpe vervoer. Die eerste posdiens was van beperkte aard en het bekend gestaan as 'n "POTta" of "Postal Order, Telegraph and Telephone Agency".
In 1927 is 'n behoorlike poskantoorgebou deur Morris Meyers gebou en aan die Departement van poswese verhuur. Die diens was toe meer uitgebreid en het bekend gestaan as 'n "Money Order, Savings Bank, Post, Telegraph and Telephone Office". Mnr Tommy Murdoch was die eerste posmeester van Loerie se poskantoor.
Die eerste skool is in 1906 begin nadat goewernantes aanvanklik vir skoolonderrig in die omgewing verantwoordelik was. Die eerste onderwyseres was Mej. Blaauwit met tussen 50 en 60 leerders. Die rooi sinkgeboutjie wat as skool gebruik was het gou te klein geword en gedurende 1919 het Mnr Tommy Ingram 'n stuk grond van onbekende grootte aan die "Loerie River Undenominational Public School" vir die oprigting van 'n nuwe skoolgebou geskenk. Twee jaar later is met die bouwerk van die skool begin en is die nuwe skool in 1922 betrek. Hierdie skool het vir jare bestaan en sy deure aan die einde van 1999 gesluit.
Die eerste besigheid wat sy deure in Loerie geopen het was die van A.P. van Wyk se "Commodious House" wat gedurende 1904 sy deure vir besoekers geopen het. David Meyers het vanaf Humansdorp gekom en 'n winkel in 1908 naby die spoorwegstasie begin. Hierdie besigheid was vir baie jare in die besit van die Meyer familie en in 1988 vervreem.
Gedurende 1924 met die verskuiwing van die NG Kerk vanaf die plaas van Mnr Freek van Onselen na die perseel naby Loeriestasie, het Loerie finale beslag gekry as middelpunt en hoofsentrum van die omgewing.
Loerie het vanaf 1938 tot 1955 oor 'n eie polisiestasie beskik. Sersant Lotter is vanaf Hankey gestuur om die polisiediens te lewer. Die area wat hy te perd moes patroller was vanaf Van Stadenspas tot by die see en die Gamtoosrivier. Hierdie polisiestasie is gedurende 1955 gesluit en na Thornhill verskuif.
SmalspoorlynWysig
Die smalspoorlyn na die Langkloof, waarop die bekende "Appelekspres" loop, stop nou by Loeriestasie. Kalkklip was in die verlede hier opgelaai.
|
<urn:uuid:2b00261c-6523-4e28-8c79-6ff1333712ce>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Loerie
|
2019-07-17T17:30:36Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00415.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999962
| false
|
Bladsygeskiedenis
2 Augustus 2018
12 Julie 2018
22 April 2018
9 April 2018
17 Desember 2017
11 September 2016
21 Maart 2016
21 Januarie 2016
24 Oktober 2015
15 September 2015
8 September 2015
5 Mei 2014
10 Julie 2013
8 Maart 2013
7 Maart 2013
Bot: Migrating 49 interwiki links, now provided by [[d:|Wikidata]] on d:q34137 (translate me)
k-1 012
|
<urn:uuid:f32c0dce-d6a8-4c72-8a5f-e450e568b548>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Geskiedenis/Tswana
|
2019-07-17T16:18:33Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00415.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.761487
| false
|
Swartkolk
’n Swartkolk is ’n konsentrasie van massa wat só groot is dat swaartekrag alles verhoed om te ontsnap, selfs ligstrale.[4] Dit word ook ’n swartgat of gravitasiekolk genoem. Die teorie van algemene relatiwiteit voorspel ’n massa wat so dig saamgepers is dat dit die ruimtetyd genoegsaam verwring om ’n swartkolk te vorm.[5][6] Die grens van die streek waaruit niks kan ontsnap nie word die waarnemingshorison genoem. Hoewel die waarnemingshorison ’n enorme uitwerking het op die lot en omstandighede van ’n voorwerp wat dit verbysteek, lyk dit of geen uitwerking daar waargeneem word nie.[7] In baie opsigte tree ’n swartkolk as ’n ideale swartstraler op omdat dit geen lig weerkaats nie.[8][9]
John Michell en Pierre-Simon Laplace het in die 18de eeu die eerste keer die moontlikheid genoem van swaartekragvelde wat so sterk is dat lig nie kan ontsnap nie.[10] Vir ’n lang tyd is swartkolke beskou as ’n wiskundige rariteit; dit was in die 1960's dat teoretiese werk gewys het hulle is ’n voorspelling van algemene relatiwiteit. Die ontdekking van neutronsterre in 1967 het belangstelling gewek in kompakte, deur swaartekrag saamgepersde voorwerpe as ’n moontlike astrofisiese werklikheid.
Swartkolke met ’n stergroot massa vorm na verwagting wanneer baie swaar sterre aan die einde van hul lewensiklus instort. Nadat ’n swartkolk ontstaan het, kan dit aanhou groter word deur massa uit sy omgewing op te neem. Deur ander sterre op te neem en met ander swartkolke saam te smelt kan supermassiewe swartkolke van miljoene sonmassas ontstaan.
Daar is algemene konsensus onder wetenskaplikes dat supermassiewe swartkolke in die middel van die meeste sterrestelsels voorkom.
Die teenwoordigheid van ’n swartkolk kan afgelei word uit die wisselwerking met ander materie en met elektromagnetiese straling soos sigbare lig. Materie wat om ’n swartkolk saampak, kan ’n eksterne akkresieskyf vorm wat deur wrywing verhit word en een van die helderste voorwerpe in die heelal vorm. As ander sterre om ’n swartkolk wentel, kan hulle wentelbane gebruik word om die swartkolk se massa en ligging te bepaal. Sulke waarnemings kan gebruik word om moontlike alternatiewe, soos neutronsterre, uit te skakel. So het sterrekundiges talle stellêre swartkolkkandidate in dubbelsterstelsels geïdentifiseer, en vasgestel dat die radiobron bekend as Sagittarius A*, in die middel van die Melkweg, ’n supermassiewe swartkolk van sowat 4,3 miljoen sonmassa bevat.
Op 11 Februarie 2016 het die LIGO-medewerkers die eerste regstreekse waarneming van swaartekraggolwe aangekondig, wat ook die eerste waarneming van ’n samesmelting van swartkolke was.[11] Teen Desember 2018 is 11 swaartekraggolfvoorvalle waargeneem wat ontstaan het uit 10 samesmeltende swartkolke (asook een dubbelneutronster-samesmelting).[12][13] Op 10 April 2019 is die eerste regstreekse foto van ’n swartkolk en sy omgewing gepubliseer ná waarnemings deur die Event Horizon Telescope in 2017 van die supermassiewe swartkolk in die middel van Messier 87.[3][14][15]
Inhoud
GeskiedenisWysig
Die idee van ’n liggaam wat so groot is dat nie eens lig kan ontsnap nie, is deur die Engelse sterrekundepionier John Michell voorgestel in ’n brief wat in November 1784 gepubliseer is. Volgens Michell se simplistiese berekenings sou so ’n voorwerp dieselfde digtheid as die Son kon gehad het, en hy het afgelei so ’n liggaam sou vorm as die ster se deursnee dié van die Son met ’n faktor van 500 oorskry en die oppervlak se ontsnappingsnelheid groter is as die gewone ligsnelheid. Michell het korrek opgemerk sulke massiewe maar niestralende liggame sou opgespoor kon word deur hul swaartekraginvloed op nabygeleë sigbare voorwerpe.[16][10][17]
Geleerdes van dié tyd was aanvanklik opgewonde oor die gedagte van reusagtige maar onsigbare sterre wat om ons is, maar nie gesien kan word nie. Dit het egter afgeneem nadat die golfeienskappe van lig in die vroeë 19de eeu bekend geraak het.[18] Hulle het gereken as lig ’n golf is en nie ’n deeltjie nie, is dit onduidelik watter invloed swaartekrag op ontsnappende lig kon hê, indien enige.[10][17] Moderne relatiwiteit trek Michell se idee in twyfel dat ’n ligstraal wat direk van ’n ster se oppervlak af skyn, deur die ster se swaartekrag vertraag word, stop en dan weer op die oppervlak terugval.[19]
Algemene relatiwiteitWysig
Albert Einstein se teorie van algemene relatiwiteit beskryf hoe driedimensionale ruimte gekrom word in 'n vierde dimensie hoe groter die massadigtheid. Indien die massadigtheid 'n sekere perk oorskry, word die ruimte sodanig gekrom dat invallende materiaal (selfs ook ligstrale) vir ewig binne die ruimtegebied sal rondreis en nooit weer in ons driedimensionale ruimte 'n verskyning sal maak nie.
Om hierdie begrip te visualiseer, dink aan 'n tweedimensionale, plat vel papier. Rol nou een sy van die papier in 'n klein sirkel om, sodat die res van die papier nog plat bly en net een kant nou 'n pyp vorm. Ons driedimensionale ruimte kan nou as die res van die papier gesien word. Ligstrale kan op hierdie papier voorgestel word as reguit lyne. Enige lyne wat op die plat gedeelte van die papier getrek word in die rigting van die opgerolde sy sal mettertyd in die pyp ingaan en dan vir ewig daarbinne rond en rond maal. In hierde voorstelling is die opgerolde sy gekrom in 'n ekstra dimensie. Die wand van die pyp is 'n analoog vir die begrip van 'n waarnemingshorison wat 'n membraan is op 'n afstand rondom die massamiddelpunt van die swartkolk.
Die teorie voorspel dat daar by die massamiddelpunt self moontlik 'n oneindige digtheid bereik kan word. Dit staan bekend as 'n singulariteit. Einstein self het nie aan hierdie voorspelling geglo nie, en was oortuig dat sy teorie onvoltooid was, omdat sulke oneindighede volgens hom nie in die natuur sou bestaan nie.
'n Ander voorspelling van Einstein is dat tyd al hoe stadiger verbygaan namate 'n swaartekragveld toeneem. Dus, hoe nader 'n invallende partikel aan die singulariteit beweeg, hoe stadiger beweeg dit. Geen partikel kan dan ooit die massamiddelpunt bereik nie, want 'n oneindige tyd sal daarvoor nodig wees.
KwantummodelWysig
Volgens kwantummeganika ontstaan virtuele partikelpare egter spontaan en gedurig regoor die heelal, en vernietig mekaar 'n kort rukkie later wedersyds. Só bly die netto energie van die heelal konstant, maar fluktueer steeds in die ultrakorttermyn. In 1974 het Stephen Hawking wiskundig bewys dat van hierdie virtuele partikels spontaan so sal ontstaan dat een binne die waarnemingshorison is, terwyl die ander een buite die membraan is. Weens die ruimtekromming kan die twee nou nooit bymekaar uitkom om mekaar te vernietig nie. Dus eindig een partikel met positiewe energie in ons driedimensionale ruimte terwyl die ander een met negatiewe energie in die swartkolk bly, waar dit met 'n ander partikel sal bots en die twee mekaar vernietig. So verloor die swartkolk dan 'n partikel in die proses. Na 'n voldoende lang tyd (en sover ons kennis strek, kan die heelal vir ewig bestaan) sal al die partikels binne die swartkolk so vernietig word.
StringmodelWysig
Die moderner stringteorie voorspel egter dat die vibrerende stringe van materiepartikels wat binne die waarnemingshorison inval, sal kombineer om langer stringe te vorm. Hoe langer die stringe, hoe komplekser die vibrasies en vorms wat dit kan aanneem binne 'n gegewe ruimte. Een afleiding hieruit is dat daar nie 'n singulariteit sal ontstaan nie, maar dat die massa en energie binne die waarnemingshorison min of meer eweredig verspreid sal wees.
WaarnemingWysig
Die moeilikheid met die waarneem van swartkolke in die heelal is dat hulle weens hul sterk swaartekragvelde geen lig kan uitstraal nie. Waarnemings van hierdie hemelliggame geskied gevolglik indirek, waar moontlik, byvoorbeeld deur die gedrag van sterre in die onmiddellike omgewing te bestudeer.
Gas van 'n nabye ster word na die swartkolk aangetrek en beskryf 'n baan om die kolk heen, wat 'n sogenaamde akkresieskyf (aangroeiskyf) vorm. Aangesien die materie aan die binnekant van die skyf vinniger draai as die lae wat verder geleë is, ontstaan wrywing. Hierdie wrywing veroorsaak röntgenstraling, wat met 'n röntgenteleskoop waargeneem kan word. Die bestaan van ander swartkolke word afgelei uit die bewegings van een enkele ster of 'n dubbelster wat om iets heen wentel wat onsigbaar is.
In die middel van die Melkweg word waarskynlik 'n swartkolk aangetref: Sagittarius A*. Die massa hiervan kan bepaal word deur die bane van die sterre te bestudeer wat hulle in die omgewing van die middel van die Melkweg bevind. Die kolk word op ongeveer 3,7 miljoen sonmassas geskat.
In die omgewing van 'n swartkolk word nuwe sterre gevorm.[20]
Vorming en evolusieWysig
SwaartekraginstortingWysig
Swaartekraginstorting vind plaas wanneer ’n liggaam se interne druk nie meer genoeg is om die liggaam se swaartekrag teen te werk nie. By sterre gebeur dit gewoonlik óf wanneer die ster nie meer genoeg "brandstof" het om sy temperatuur deur nukleosintese te handhaaf nie óf omdat ’n ster wat stabiel sou gewees het materie op so ’n manier bykry dat dit nie sy kerntemperatuur laat styg nie. In albei gevalle is die ster se temperatuur nie hoog genoeg om te keer dat dit onder sy eie gewig instort nie.[21]
Die instorting kan gekeer word deur die ontaardingsdruk van die ster se bestanddele wat die kondensasie van materie in ’n eksotiese digter toestand teweegbring. Die gevolg is een van verskeie soorte kompakte sterre. Watter soort vorm, hang af van die massa van die oorblyfsel van die oorspronklike ster nadat die buitenste lae weggeblaas is. Sulke ontploffings en pulsasies lei tot planetêre newels.[22] Hierdie massa kan aansienlik kleiner wees as dié van die oorspronklike ster. Oorblyfsels wat meer as 5 M☉ (5 sonmassas) is, word geskep deur sterre wat voor hulle instorting meer as 20 M☉ was.[21]
As die massa van die oorblyfsel meer as sowat 3 M☉ tot 4 M☉ is, (die Tolman-Oppenheimer-Volkoff-limiet)[23], is die ontaardingsdruk van neutrone nie eens genoeg om die instorting te keer nie – of dit was omdat die ster aanvanklik ’n groot massa gehad het of omdat die oorblyfsel bykomende massa vergader het deur die akkresie van materie. Niks is kragtig genoeg om die instorting te keer nie.[21]
Die instorting van swaar sterre (met ’n groot massa) is vermoedelik verantwoordelik vir die vorming van swartkolke met die massa van ’n ster. Stervorming in die vroeë heelal kon gelei het tot baie swaar sterre, wat ingestort en swartkolke van tot 103 M☉ gevorm het. Hierdie swartkolke kon die saad gewees het vir die supermassiewe swartkolke in die middel van die meeste sterrestelsels.[24]
Daar is ook al voorgestel supermassiewe swartkolke met massas van meer as ~105 M☉ kon gevorm het ná die direkte instorting van gaswolke in die jong heelal.[25] Kandidate vir sulke voorwerpe is gevind in waarnemings van die vroeë heelal.[25]
AangroeiingWysig
Wanneer ’n swartkolk ontstaan, kan dit aanhou groter word deur die opneming van bykomende materiaal. Enige swartkolk sal voortdurend gas en stof uit sy omgewing absorbeer. Dit is vermoedelik die hoofmanier waarop supermassiewe swartkolke ontstaan.[24] Swartkolke kan ook met ander voorwerpe soos sterre of selfs ander swartkolke saamsmelt. Dit is vermoedelik belangrik in die vroeë aangroeiing van supermassiewe swartkolke, wat kon gevorm het deur die opneming van kleiner voorwerpe.[24]
GaleryWysig
VerwysingsWysig
- Oldham, L. J. (Maart 2016). “Galaxy structure from multiple tracers - II. M87 from parsec to megaparsec scales”. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 457 (1): 421–439. doi:10.1093/mnras/stv2982.
- Overbye, Dennis (10 April 2019). "Black Hole Picture Revealed for the First Time – Astronomers at last have captured an image of the darkest entities in the cosmos – Comments". The New York Times. Besoek op 10 April 2019.
- (2019) “First M87 Event Horizon Telescope Results. I. The Shadow of the Supermassive Black Hole”. The Astrophysical Journal 87: L1. doi:10.3847/2041-8213/ab0ec7.
- Wald, Robert M. (1984). General Relativity. University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-87033-5.
- Wald, R. M. (1997). "Gravitational Collapse and Cosmic Censorship". In Iyer, B. R.; Bhawal, B. Black Holes, Gravitational Radiation and the Universe. Springer. pp. 69–86. ISBN 978-9401709347. arXiv: . doi:10.1007/978-94-017-0934-7.
- Overbye, Dennis (8 Junie 2015). "Black Hole Hunters". Nasa. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Junie 2015. Besoek op 8 Junie 2015.
- "Introduction to Black Holes". Besoek op 26 September 2017.
- Schutz, Bernard F. (2003). Gravity from the ground up. Cambridge University Press. p. 110. ISBN 978-0-521-45506-0. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 December 2016.
- Davies, P. C. W. (1978). “Thermodynamics of Black Holes”. Reports on Progress in Physics 41 (8): 1313–1355. doi:10.1088/0034-4885/41/8/004.
- (2009) “Michell, Laplace and the origin of the black hole concept”. Journal of Astronomical History and Heritage 12 (2): 90–96.
- Abbott, B.P. (2016). “Observation of Gravitational Waves from a Binary Black Hole Merger”. Phys. Rev. Lett. 116 (6): 061102. doi:10.1103/PhysRevLett.116.061102.
- Siegel, Ethan. "Five Surprising Truths About Black Holes From LIGO". Forbes. Besoek op 12 April 2019.
- "Detection of gravitational waves". LIGO. Besoek op 9 April 2018.
- Bouman, Katherine L.; Johnson, Michael D.; Zoran, Daniel; Fish, Vincent L.; Doeleman, Sheperd S.; Freeman, William T. (2016). "Computational Imaging for VLBI Image Reconstruction". 2016 IEEE Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR). pp. 913–922. ISBN 978-1-4673-8851-1. arXiv: . doi:10.1109/CVPR.2016.105. hdl:1721.1/103077.
- Gardiner, Aidan (12 April 2018). "When a Black Hole Finally Reveals Itself, It Helps to Have Our Very Own Cosmic Reporter – Astronomers announced Wednesday that they had captured the first image of a black hole. The Times's Dennis Overbye answers readers' questions.". The New York Times. Besoek op 15 April 2019.
- Michell, J. (1784). “On the Means of Discovering the Distance, Magnitude, &c. of the Fixed Stars, in Consequence of the Diminution of the Velocity of Their Light, in Case Such a Diminution Should be Found to Take Place in any of Them, and Such Other Data Should be Procured from Observations, as Would be Farther Necessary for That Purpose. By the Rev. John Michell, B.D.F.R.S. In a Letter to Henry Cavendish, Esq. F. R. S. and A. S”. Philosophical Transactions of the Royal Society 74: 35–57. doi:10.1098/rstl.1784.0008.
- Thorne 1994, pp. 123–124
- Slayter, Elizabeth M.; Slayter, Henry S. (1992). Light and Electron Microscopy. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-33948-3. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 30 November 2017.
- Crass, Institute of Astronomy – Design by D.R. Wilkins and S.J. "Light escaping from black holes". www.ast.cam.ac.uk. Besoek op 10 Maart 2018.
- http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7574255.stm
- Carroll 2004, Section 5.8
- Griffiths, Martin (2012). Planetary Nebulae and How to Observe Them (illustrated uitg.). Springer Science & Business Media. p. 11. ISBN 978-1-4614-1781-1. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 3 Desember 2016. Uittreksel uit bl. 11
- Oppenheimer, J. R. (1939). “On Massive Neutron Cores”. Physical Review 55 (4): 374–381. doi:10.1103/PhysRev.55.374.
- Rees, M. J.; Volonteri, M. (2007). "Massive black holes: formation and evolution". In Karas, V.; Matt, G. Black Holes from Stars to Galaxies – Across the Range of Masses. Black Holes from Stars to Galaxies – Across the Range of Masses. 238. pp. 51–58. Bibcode:2007IAUS..238...51R. ISBN 978-0-521-86347-6. arXiv: . doi:10.1017/S1743921307004681.
- (2016) “First Identification of Direct Collapse Black Hole Candidates in the Early Universe in CANDELS/GOODS-S”. Mon. Not. R. Astron. Soc. 459 (2): 1432. doi:10.1093/mnras/stw725.
|
<urn:uuid:923580f8-627a-43fd-b98b-ace32745af6f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Swartkolk
|
2019-07-17T17:11:43Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00415.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999825
| false
|
Bespreking:Industriële Revolusie
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Industriële Revolusie-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
Hierdie artikel is in die verlede vir voorbladstatus benoem, maar die gemeenskap het die benoeming afgekeur of nie voldoende ondersteun nie. Dit beteken nie hierdie artikel het nie voorbladpotensiaal nie. Skaaf gerus daaraan en help die genoemde probleme oplos. As jy meen dit het intussen so verbeter dat dit nou op die voorblad kan pryk, kan jy dit gerus weer benoem. |
Mieliestronk[wysig bron]
Dankie vir die moeite met hierdie artikel. Ons het vroeër toestemming gehad om artikels direk vanaf Mieliestronk af te gebruik, maar hy het intussen gevra dat ons nie meer dit verder doen nie. Hierdie is natuurlik op die artikel daar gebaseer, maar ek dink dit gebruik dalk meer daarvan as wat redelik is. Sal dit dalk moontlik wees om ook inligting van die Nederlandse en Engelse Wikipedia te gebruik om hierdie mee aan te vul? Ons moet die wetlike kant van goeters altyd perfek reg doen sodat niemand in die moeilikheid kom nie :-/ Jammer vir die water op die vuur, maar ek glo almal sal verstaan... --Alias 13:31, 4 Oktober 2006 (UTC)
- Oukei, ek sal kyk wat ek kan doen. --Adriaan 1 14:55, 4 Oktober 2006 (UTC)
- Moet die titel nie eerder Nywerheidsomwenteling in Afrikaans lees nie --RM 07:28, 5 April 2007 (UTC)
- Ek ken net die term Industriële rewolusie, maar jou voorstel klink mooi. Is dit hoe jy die woord ken? Ek het ongelukkig nie nou 'n woordeboek hier om na te gaan nie. --Alias 07:30, 5 April 2007 (UTC)
- Ek onthou maar net dat dit die term was wat ons in die Geskiedenisklas gebruik het Jaaaaaare terug :). Tye verander seker maar, voel net vir my asof die goeie ou Afrikaans in die proses verlore gaan --RM 19:23, 5 April 2007 (UTC)
Titel[wysig bron]
Kan ons die artikel skuif? Die meeste artikels oor rewolusies word met die "rewolusie"-spelling geskryf (ipv "revolusie"). En dan is daar nog ook die voorstel van "nywerheidsomwenteling". So waarheen sal ons dit skuif? — Adriaan (S★B) 14:17, 29 Januarie 2008 (UTC)
- Revolusie is meer korrek as "rewolusie", die pers gebruik dit en die HAT "verkies" dit. As dit dan moét geskuif word, sal ek eerder vir "nywerheidsomwenteling" kies. Anrie 14:34, 29 Januarie 2008 (UTC)
- Oukei. Die enigste rede hoekom ek voorstel dat dit geskuif moet word, is omdat ander artikels reeds "rewolusie" met 'n "w" skryf. Dit sal dan net eenvormig lyk, en dit is nie regtig verkeerd nie. Maar ek gee regtig nie om nie, watookal die beste titel is, moet ons kies. — Adriaan (S★B) 04:07, 30 Januarie 2008 (UTC)
|
<urn:uuid:13431205-e4b8-45b2-a783-fdfcc47c97b1>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Industri%C3%ABle_Revolusie
|
2019-07-20T05:48:01Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00175.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 1
| false
|
Dorothy Arnold (aktrise)
Jump to navigation
Jump to search
Dorothy Arnold | |
Geboorte | 21 November 1917 |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Sterfte | 13 November 1984 (op 66) |
Beroep(e) | Aktrise |
Aktiewe jare | 1937–1958 |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Dorothy Arnold (21 November 1917 – 13 November 1984) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Storm (1938), Secrets of a Nurse (1938), The Phantom Creeps (1939), en The House of Fear (1939).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1938: The Storm
- 1938: Secrets of a Nurse
- 1939: The Phantom Creeps
- 1939: The House of Fear
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 1949: The Phantom Creeps
|
<urn:uuid:d76a6f00-fe39-4be4-b673-a0607f4c8ab2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Dorothy_Arnold_(aktrise)
|
2019-07-20T06:07:18Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00175.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.982018
| false
|
Lancia Alfa
Lancia Alfa Sport 1908 | |
Oorsig | |
---|---|
Vervaardiger | Lancia |
Ook genoem | Lancia Alfa 12 HP |
Produksie | 1908 |
Bakwerk en onderstel | |
Bakstyl | luukse koepee |
Uitleg | Voorenjin, agterwielaandrywing |
Spesifikasies | |
Enjin | 2 544 cc inlynviersilinder |
Die Lancia Alfa 12 (Tipe 51) is die eerste motor wat deur Lancia vervaardig is. Die motor se padtoetse het in 1907 begin en produksie in 1908. Die motor se oorspronglike naam was "tipe 51" maar is later hernoem na "Alfa". Die motor se topspoed is ongeveer 90km/h. Meer as 100 eenhede van die motor is destyds verkoop.
|
<urn:uuid:ec17a34e-eaf5-4478-a86d-aaf2c647a82c>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Lancia_Alfa
|
2019-07-21T10:49:39Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00335.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999923
| true
|
Jessica Tandy
Jump to navigation
Jump to search
Jessica Tandy | |
Geboorte | 7 Junie 1909 |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Sterfte | 11 September 1994 (op 85) |
Beroep(e) | Aktrise |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Jessica Tandy (7 Junie 1909 – 11 September 1994) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Cocoon (1985), *batteries not included (1987), Driving Miss Daisy (1989), en Fried Green Tomatoes (1991).
Inhoud
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1938: Murder in the Family
- 1944: The Seventh Cross
- 1948: A Woman's Vengeance
- 1950: September Affair
- 1951: The Desert Fox: The Story of Rommel
- 1958: The Light in the Forest
- 1963: The Birds
- 1974: Butley
- 1982: Best Friends
- 1982: Still of the Night
- 1984: The Bostonians
- 1985: Cocoon
- 1987: *batteries not included
- 1988: The House on Carroll Street
- 1989: Driving Miss Daisy
- 1991: Fried Green Tomatoes
- 1992: Used People
- 1994: Camilla
- 1994: Nobody's Fool
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 1954: The Marriage
- 1974: Bicentennial Minutes
- 1990: Reflections on the Silver Screen
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 1938: Glorious Morning
- 1939: Fox in the Morning
- 1981: The Gin Game
- 1987: Foxfire
- 1991: The Story Lady
- 1993: To Dance with the White Dog
- 1996: An African Love Story
Video's[wysig | wysig bron]
- 2003: Jessica Tandy: Theatre Legend to Screen Star
|
<urn:uuid:e8c5da18-4873-458c-90b8-32ca77b710b0>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Jessica_Tandy
|
2019-07-24T00:39:14Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195530246.91/warc/CC-MAIN-20190723235815-20190724021815-00095.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.70697
| true
|
Sjabloon:Liggingkaart Koeweit
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
←
Sjabloon:Liggingkaart
Liggingkaart Koeweit
Naam
Koeweit
Koördinate
30.2
46.6
←↕→
48.8
28.4
Beeld
Kuwait location map.svg
Middelpunt van kaart
29.3, 47.7
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Sjabloon:Liggingkaart_Koeweit&oldid=1913166
"
Kategorie
:
Karteringsjablone
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Sjabloon
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Print/export
Download as PDF
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Wikidata-item
Ander tale
العربية
Azərbaycanca
Башҡортса
Беларуская
Беларуская (тарашкевіца)
Български
বাংলা
Bosanski
Нохчийн
Cebuano
کوردی
Čeština
Dansk
Deutsch
Ελληνικά
Esperanto
Español
Eesti
Euskara
فارسی
Suomi
Français
Galego
עברית
Hrvatski
Magyar
Հայերեն
Italiano
日本語
ქართული
Адыгэбзэ
한국어
Kurdî
Lietuvių
Latviešu
Македонски
മലയാളം
मराठी
Nederlands
Ирон
ਪੰਜਾਬੀ
Polski
Português
Română
Русский
Scots
Srpskohrvatski / српскохрватски
Slovenščina
Српски / srpski
Ślůnski
ไทย
Türkçe
Українська
اردو
Tiếng Việt
中文
Wysig skakels
Die bladsy is laas op 7 Februarie 2019 om 20:46 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:a723c659-d98e-4f76-b929-b5f9c1b535ae>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Liggingkaart_Koeweit
|
2019-07-24T01:17:55Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195530246.91/warc/CC-MAIN-20190723235815-20190724021815-00095.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.980187
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Mathibeng" skakel
←
Mathibeng
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Mathibeng
:
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Ohrigstad
(
← skakels
wysig
)
Marble Hall
(
← skakels
wysig
)
Groblersdal
(
← skakels
wysig
)
Burgersfort
(
← skakels
wysig
)
Jane Furse
(
← skakels
wysig
)
Roossenekal
(
← skakels
wysig
)
Penge
(
← skakels
wysig
)
Steelpoort
(
← skakels
wysig
)
Sjabloonbespreking:Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
(
← skakels
wysig
)
Dennilton
(
← skakels
wysig
)
Laersdrif
(
← skakels
wysig
)
Tonteldoos, Limpopo
(
← skakels
wysig
)
Apel, Limpopo
(
← skakels
wysig
)
Sterkfontein, Limpopo
(
← skakels
wysig
)
Saaiplaas, Limpopo
(
← skakels
wysig
)
Elandsdoorn
(
← skakels
wysig
)
Tafelkop
(
← skakels
wysig
)
Witfontein, Limpopo
(
← skakels
wysig
)
Elandskraal
(
← skakels
wysig
)
Kromdraai, Limpopo
(
← skakels
wysig
)
Tiekiedraai, Fetakgomo
(
← skakels
wysig
)
Strydkraal
(
← skakels
wysig
)
Ga-Riba
(
← skakels
wysig
)
Mecklenburg, Limpopo
(
← skakels
wysig
)
Driekop
(
← skakels
wysig
)
Apiesdoring, Limpopo
(
← skakels
wysig
)
Praktiseer
(
← skakels
wysig
)
Schoonoord
(
← skakels
wysig
)
Magneetshoogte
(
← skakels
wysig
)
Glen Cowie
(
← skakels
wysig
)
Tsimeng
(
← skakels
wysig
)
Bogalatladi
(
← skakels
wysig
)
GaRadingwana
(
← skakels
wysig
)
Mashung
(
← skakels
wysig
)
GaSelepe
(
← skakels
wysig
)
Mogodumo
(
← skakels
wysig
)
Moshate, Fetakgomo
(
← skakels
wysig
)
Mphanama
(
← skakels
wysig
)
Sefeteng B
(
← skakels
wysig
)
Flaka
(
← skakels
wysig
)
Diplaseng
(
← skakels
wysig
)
Diphagane
(
← skakels
wysig
)
Dihlabeng
(
← skakels
wysig
)
Center, Makhuduthamaga
(
← skakels
wysig
)
GaMoloi
(
← skakels
wysig
)
Ga-Machacha
(
← skakels
wysig
)
GaMampane
(
← skakels
wysig
)
GaMaroshi
(
← skakels
wysig
)
Ga Masemola
(
← skakels
wysig
)
GaMashabela
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Mathibeng
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:c6f0f6bd-26f3-4bdc-9d87-7671a4b6a6da>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Mathibeng
|
2019-07-24T00:36:07Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195530246.91/warc/CC-MAIN-20190723235815-20190724021815-00095.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998308
| false
|
Theuns Briers
Theunis Petrus Daniel Briers (11 Julie 1929 - 8 Oktober 2018) was 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat sewe toetse vir die Springbokke gespeel het en vyf toetsdrieë gedruk het. Hy is in die Paarl gebore. Hy maak sy toetsdebuut op 6 Augustus 1955 teen die Britse Leeus as vleuel; waar hy ook al sy toetse gespeel het. Hy het vir die Westelike Provinsie rugby gespeel.
|
<urn:uuid:91e9cc5c-af6d-4821-b232-70b0dfb223fe>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Theuns_Briers
|
2019-07-24T00:59:43Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195530246.91/warc/CC-MAIN-20190723235815-20190724021815-00095.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 1.000009
| false
|
Original Research
Die sintetiese bepaling van organisasiedoeltreffendheid
Submitted: 14 May 1989 | Published: 14 May 1989
About the author(s)
I. Van W Raubenheimer, Randse Afrikaanse Universiteit, South AfricaP. J. H. Harmse, Randse Afrikaanse Universiteit, South Africa
Full Text:
PDF (942KB)Abstract
Opsomming
In the artikel word die ontwikkeling van 'n vraelys om organisasiedoeltreffendheid te meet beskryf. Die meting van organisasiedoeltreffendheid word in die studie vanuit 'n organisasiekultuur perspektief benader. Die itemontledingsgroep het bestaan uit 112 middelvlakbestuurders in die mynbedryf. Vir die bepaling van die faktor struktuur van die vraelys is 230 middelvlakbestuurders betrek. Die oorspronklike 72 items is met 11 items verminder op grond van lae item-totaal korrelasies. Vier hoofkonstrukte is deur die vraelys gemeet waaraan die volgende voorlopige benamings gegee is: Kommunikasie na binne, kommunikasie na buite, organisasiestruktuur en produktiwiteit.
Keywords
Metrics
Total abstract views: 1844Total article views: 2125
|
<urn:uuid:de2a063e-be00-429a-bef2-dbe4fb1b37c8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://sajip.co.za/index.php/sajip/article/view/484
|
2019-07-24T00:37:26Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195530246.91/warc/CC-MAIN-20190723235815-20190724021815-00095.warc.gz
|
by
|
4.0
|
a_tag
| false
| true
|
{
"abbr": [
"by",
"by"
],
"in_footer": [
true,
false
],
"in_head": [
false,
false
],
"location": [
"a_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"4.0",
"4.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998419
| false
|
Bespreking:Vaandel
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Vaandel-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:6fab1e09-18f3-4dfe-8b6c-fa36168bc431>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Vaandel
|
2019-07-17T17:06:43Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00439.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999962
| false
|
Kategorie:Geboortes in die 1550's
Jump to navigation
Jump to search
Subkategorieë
Hierdie kategorie bevat die volgende 7 subkategorië, uit 'n totaal van 7.
Hierdie kategorie bevat die volgende 7 subkategorië, uit 'n totaal van 7.
|
<urn:uuid:096fc22c-c284-43ef-a22b-9f40a59d1976>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Geboortes_in_die_1550%27s
|
2019-07-17T17:00:22Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00439.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.995907
| false
|
Hulp
Kategorie:Hindoes
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
Religie in Indië
Religieuse strominge
}
→
Hindoeïsme
Mense
Religie
}
→
Mense volgens religies
}
→
Hindoes
Wikimedia Commons bevat media in verband met
Hindus
.
Subkategorieë
Hierdie kategorie bevat slegs die volgende subkategorie.
L
►
Hindoeïstiese leiers
(4 B)
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorie:Hindoes&oldid=1845528
"
Kategorieë
:
Hindoeïsme
Mense volgens religies
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Ander projekte
Wikimedia Commons
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Wikidata-item
Ander tale
العربية
مصرى
भोजपुरी
বাংলা
Čeština
Cymraeg
Deutsch
English
Esperanto
Español
Euskara
Français
Frysk
Galego
עברית
हिन्दी
Bahasa Indonesia
Italiano
日本語
한국어
Latviešu
Македонски
മലയാളം
Монгол
मराठी
Nederlands
Norsk
Português
Română
Русский
Sardu
Scots
سنڌي
Simple English
Svenska
தமிழ்
ไทย
Türkçe
Українська
اردو
Tiếng Việt
中文
Wysig skakels
Die bladsy is laas op 27 Oktober 2018 om 08:41 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:62a432ae-543f-4864-9421-61d2083777dc>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Hindoes
|
2019-07-17T16:48:47Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00439.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.994147
| false
|
Nasionale Sequoia-park
Nasionale Sequoia-park Sequoia National Park | |
---|---|
Land | Verenigde State |
Provinsie | Kalifornië |
Naaste dorp | Visalia |
Die Nasionale Sequoia-park se ligging in die VSA
Koördinate: Koördinate: | |
Oppervlak | 1 635;19 km²[1] |
Openingsjaar | 25 September 1890 |
Besoekerstal | 1 291 256[2] |
Besoekersjaartal | 2017 |
Bestuursliggaam | Nasionale Parkdiens |
Webblad | www.nps.gov |
Die Nasionale Sequoia-park (Engels: Sequoia National Park) is 'n nasionale park in die Amerikaanse deelstaat Kalifornië, geleë oos van die San Joaquin-vallei in die suidelike Sierra Nevada.[3] Die park, wat op 25 September 1890 gevestig is, beslaan 'n oppervlakte van 631,35 myl² (1 635,2 km²). Met 'n vertikale reliëf van byna 13 000 voet (4 000 m) behels die park onder meer die hoogste punt in die 48 samehangede vastelandse Amerikaanse deelstate, Mount Whitney, op 14 505 voet (4 421 m) bo seevlak.
Die Nasionale Sequoia-park grens in die noorde aan die Nasionale Kings Canyon-park. Die twee parke word deur gemeenskaplik deur die Verenigde State se Nasionale Parkdiens (National Park Service) bestuur as die Sequoia and Kings Canyon National Parks. In 1976 is hulle deur Unesco as die Sequoia-Kings Canyon-biosfeerreservaat gelys.
Die Nasionale Sequoia-park word veral geassosieer met reuse-sequoiabossies, gemengde koniferebosse waarin reuse-sequoiabome (Sequoiadendron giganteum) groei.[4] Hierdie boomsoort is beperk tot die westelike hellings van die Kaliforniese Sierra Nevada-bergreeks, met 'n natuurlike habitat wat op hoogtes tussen 4 000 en 8 000 voet (1219 en 2438 m) bo seevlak geleë is. In die meeste bossies kom reuse-sequoias minder voor as ander boomsoorte, maar is nogtans die opvallendste en indrukwekkendste bome danksy hulle grootte. Binne die parkgrense is daar sowat veertig sequoiabossies, met tussen een en tienduisende reusebome, waarvan sommige deur 'n netwerk van paaie vir besoekers ontsluit word en ander slegs via staproetes.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- ( ) "Listing of acreage as of December 31, 2012". Nasionale Parkdiens. Besoek op 22 Mei 2018.
- ( ) "NPS Annual Recreation Visits Report". Nasionale Parkdiens. Besoek op 22 Mei 2018.
- ( ) National Park Service: Sequoia & Kings Canyon. Besoek op 22 Mei 2018
- ( ) National Park Service: Exploring Giant Sequoia Groves. Besoek op 22 Mei 2018
|
<urn:uuid:43ad4cda-bf4a-4b2e-a81e-04acb7fe3ac9>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Nasionale_Sequoia-park
|
2019-07-17T16:54:53Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00439.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999884
| false
|
Sabu Dastagir
Jump to navigation
Jump to search
Sabu Dastagir | |
Geboortenaam | Selar Sabu |
---|---|
Geboorte | 27 Januarie 1924 |
Nasionaliteit | Amerikaans |
Sterfte | 2 Desember 1963 (op 39) |
Kinders | Musikant Paul Sabu en Jasmine Sabu, 'n diere-afrigter |
Beroep(e) | Akteur en skrywer |
Aktiewe jare | 1937–1963 |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Sabu Dastagir (27 Januarie 1924 – 2 Desember 1963) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Thief of Bagdad (1940), The Jungle Book (1942), Arabian Nights (1942), en Jungle Hell (1956).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1937: Elephant Boy
- 1938: The Drum
- 1940: The Thief of Bagdad
- 1942: The Jungle Book
- 1942: Arabian Nights
- 1943: White Savage
- 1944: Cobra Woman
- 1946: Tangier
- 1947: The End of the River
- 1948: Man-Eater of Kumaon
- 1949: Song of India
- 1951: Savage Drums
- 1952: Hello Elephant
- 1952: Baghdad
- 1953: Il tesoro del Bengala
- 1956: Jungle Hell
- 1956: Jaguar
- 1957: Sabu and the Magic Ring
- 1963: Rampage
- 1964: A Tiger Walks
- 2018: Around India with a Movie Camera
|
<urn:uuid:3c1fdce7-915c-4e69-bafb-cde40b8764b2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Sabu_Dastagir
|
2019-07-17T17:03:06Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00439.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.944629
| false
|
Nuwejaarsdag
Nuwejaarsdag val op 1 Januarie en is die eerste dag van die jaar volgens die Gregoriaanse kalender. Die dag word as 'n vakansiedag in Suid-Afrika en ander lande wat die Gregoriaanse kalender gebruik waargeneem, met die uitsondering van Israel.
1 Januarie op die Juliaanse kalender stem ooreen met 14 Januarie op die Gregoriaanse kalender. Volgelinge van die Oosters-Ortodokse Kerk vier nuwejaarsdag op die dag. In westerse lande word Nuwejaarsdag op 1 Januarie, agt dae na Kersfees gevier.
Nuwejaarsdag word soms ingewag deur 'n aftelling na middernag. Dit gaan soms gepaard met die afskiet van vuurwerke en maak van nuwejaarsvoornemens.Christene bid ook soms vir 'n goeie nuwe jaar wat voorlê. Hulle bedank ook hul God vir 'n goeie jaar wat verby is.
|
<urn:uuid:154a6b1b-6095-498b-96d7-1e4cb9f219ad>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Nuwejaarsdag
|
2019-07-18T23:37:34Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525863.49/warc/CC-MAIN-20190718231656-20190719013656-00039.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 1.000004
| false
|
Kopernikium
Algemeen | ||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Naam, simbool, getal | kopernikium, Cn, 112 | |||||||||||||||||||||
Chemiese reeks | oorgangsmetaal, ook beskou as ’n hoofgroepmetaal | |||||||||||||||||||||
Groep, periode, blok | 12, 7, d | |||||||||||||||||||||
Atoommassa | (285) g/mol | |||||||||||||||||||||
Elektronkonfigurasie | voorspel;[1] [Rn] 5f14 6d10 7s2 | |||||||||||||||||||||
Elektrone per skil | voorspel; 2, 8, 18, 32, 32, 18, 2 | |||||||||||||||||||||
CAS-registernommer | 54084-26-3 | |||||||||||||||||||||
Fisiese eienskappe | ||||||||||||||||||||||
Toestand | voorspel;[2] gas | |||||||||||||||||||||
Digtheid (naby k.t.) | voorspel; 23,7 g/cm³ | |||||||||||||||||||||
Kookpunt | 357 K (84 °C) | |||||||||||||||||||||
Atoomeienskappe | ||||||||||||||||||||||
Oksidasietoestande | voorspel;[1][3]2, (1), 0 | |||||||||||||||||||||
Ionisasie-energieë | 1ste: 1 154,9 kJ/mol | |||||||||||||||||||||
2de: 2 170,0 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||
3de: 3 164,7 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||
Geskiedenis | ||||||||||||||||||||||
Ontdek | 1996 | |||||||||||||||||||||
Ontdek deur | Sentrum vir Swaarioonnavorsing, Darmstadt, Duitsland | |||||||||||||||||||||
Genoem na | Nicolaas Copernicus | |||||||||||||||||||||
Datum van naam | 19 Februarie 2010 | |||||||||||||||||||||
Vorige naam | ununbium (Uub) | |||||||||||||||||||||
Vernaamste isotope | ||||||||||||||||||||||
Verwysings |
Kopernikium is ’n superswaar, kunsmatige element met die atoomgetal 112 en simbool Cn. Dit kom nie in die natuur voor nie en kan net in ’n laboratorium vervaardig word. Die stabielste bekende isotoop, kopernikium-285, het ’n halfleeftyd van sowat 29 sekondes. Dit is in 1996 deur die Sentrum vir Swaarioonnavorsing naby Darmstadt, Duitsland, sinteties vervaardig en genoem na die sterrekundige Nicolaas Copernicus.
Op die periodieke tabel lê kopernikium in die d-blok, in groep 12 en periode 7. Tydens reaksies met goud het dit gewys[4] dit is ’n hoogs vlugtige metaal, en dit is dus moontlik ’n gas by ’n standaardtemperatuur en -druk.
Daar word gereken kopernikium het verskeie eienskappe wat verskil van dié van sy ligter homoloë, sink, kadmium en kwik. Vanweë relativistiese effekte kan dit selfs sy 6d-elektrone afstaan in plaas van sy 7s-elektrone. Daar is ook bereken kopernikium het moontlik ’n oksidasietoestand van +4, terwyl kwik dit net in een verbinding het (wat betwis word) en sink en kadmium dit glad nie het nie. Daar is ook voorspel dit sal moeiliker wees om kopernikium te oksideer vanuit sy neutrale toestand as die ander elemente in groep 12.
VerwysingsWysig
- Hoffman, Darleane C.; Lee, Diana M.; Pershina, Valeria (2006). "Transactinides and the future elements". In Morss; Edelstein, Norman M.; Fuger, Jean. The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements (3de uitg.). Dordrecht, Nederland: Springer Science+Business Media. ISBN 1-4020-3555-1.
- Soverna S 2004, 'Indication for a gaseous element 112,' in U. Grundinger (red.), GSI Scientific Report 2003, GSI Report 2004-1, p. 187, ISSN 0174-0814
- H. W. Gäggeler (2007). "Gas Phase Chemistry of Superheavy Elements" (PDF). Paul Scherrer Institute. pp. 26–28.
- (2007) “Chemical Characterization of Element 112”. Nature 447 (7140): 72–75. doi:10.1038/nature05761.
Eksterne skakelsWysig
- Kopernikium by The Periodic Table of Videos (Universiteit van Nottingham)
H | He | ||||||||||||||||||||||||||||||
Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | ||||||||||||||||||||||||
Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | ||||||||||||||||||||||||
K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | ||||||||||||||
Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | ||||||||||||||
Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
Alkalimetale | Aardalkalimetale | Lantaniede | Aktiniede | Oorgangsmetale | Hoofgroepmetale | Metalloïde | Niemetale | Halogene | Edelgasse | Chemie onbekend |
|
<urn:uuid:c15866e6-7b86-4f00-882a-8f4bce5b6390>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Copernicium
|
2019-07-20T06:06:28Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00199.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.72044
| false
|
Vlag van Maleisië
Die nasionale vlag van Maleisië is op 26 Mei 1950 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon veertien horisontale rooi en wit bane met ’n blou reghoek met ’n goue 14-puntige ster en sekelmaan in die skildhoek.
Bynaam | ( Jalur Gemilang ) ( Bane van Glorie ) |
---|---|
Gebruik | Nasionale vlag en Staatsvaandel |
Verhouding | 1:2 |
Goedgekeur | 26 Mei 1950[1] |
Ontwerp | Veertien horisontale rooi en wit bane met ’n blou reghoek met ’n goue ster en sekelmaan in die skildhoek. |
Ontwerp deur | Mohamed Hamzah |
Inhoud
SimboliekWysig
Die 14 bane van dieselfde hoogte stel die gelyke status van die 13 lidstate en die federale regering van Maleisië voor terwyl die 14 punte van die ster die eenheid tussen hierdie entiteite voorstel.[2] Die ster staan bekend as die Bintang Persekutuan (Federale Ster). Die sekelmaan stel Islam voor, wat die amptelike geloof van die land is; die blou reghoek stel die eenheid van die Maleiers voor; die goue kleur van die ster en sekelmaan is die koninklike kleure van die Maleise regeerders.[3]
OntwerpWysig
GeskiedenisWysig
Die vlag van Maleisië, wat vir die eerste keer op 16 September 1963 gehys is, het ontstaan uit die vlag van die Federasie van Malakka. Voor die skep van die nuwe vlag het elke deelstaat van Maleisië sy eie vlag gehad waarvan baie vandag nog onveranderd is.
Keuse van vlagWysig
Toe die Federasie van Malakka die kortstondige Unie van Malakka vervang het, het die regering deur die Federale Wetgewende Raad ’n ontwerpkompetisie vir ’n nuwe vlag versoek. Drie vlae is aan die publiek voorgehou. Die eerste vlag het 11 sterre bevat met twee Maleise krisse (dolke) in die middel teen ’n blou agtergrond. Die tweede vlag was ’n “konsentriese sirkel van 11 sterre om gekruisde krisse op ’n blou baan.” Die derde het elf bane in rooi en wit afwisselend gehad met ’n geel sekelmaan en vyfpuntige ster op ’n blou agtergrond in die skildhoek. Die derde ontwerp – deur Mohamad Hamzah van die Departement van Openbare Werke – is as die wenner gekies deur middel van ’n meningspeiling in The Malay Mail.[4] Omdat Malakka in die tyd van die Maleikrisis teen die kommuniste geveg het, het die vyfpuntige ster ’n te groot ooreenkoms met die kommunistiese simbool gehad. Die ster is gevolglik aangepas om nog ses punte by te kry.
Die Maleisiese vlag is op 19 Mei 1950 deur koning George VI goedgekeur en is vir die eerste keer op 26 Mei 1950 gehys voor Istana Selangor. Op 31 Augustus 1957 is dit met verkryging van onafhanklikheid op die Merdekaplein in die plek van die Britse Unievlag gehys.
Die ontwerperWysig
Die Maleisiese vlag is deur Mohamed Hamzah, ’n 29-jarige argitek wat vir die Departement van Openbare Werke in Johor Baharu, Johore gewerk het, ontwerp. Hy het in 1947 vir die vlagontwerpkompetisie ingeskryf met twee ontwerpe wat hy binne twee weke afgehandel het. Die eerste ontwerp was ’n groen vlag met ’n blou kris in die middel, omring deur 15 wit sterre. Die tweede ontwerp, wat onder die finaliste was, was soortgelyk aan die huidige vlag maar met ’n vyfpuntige ster. Dit ontleen ’n groot ontwerpelement (die horisontale bane) aan die vlag van die Britse Oos-Indiese Kompanjie. Daar was 373 inskrywings vir die kompetisie en die algemene publiek kon via die pos vir hul gunsteling stem. Dato’ Onn Jaafar, ’n senior Maleisiese staatsman, het vir Hamzah ontmoet nadat hy die kompetisie gewen het en voorgestel dat die ster 11 punte het om al die Maleisiese deelstate te verteenwoordig.
Mohamad Hamzah is ’n paar ddae voor sy 75ste verjaardag oorlede in Jalan Stulang Baru, Kampung Melayu Majidee, Johor.[5]
WysigingsWysig
Na die totstandkoming van Maleisië op 16 September 1963 is die ontwerp van die Maleisiese vlag gewysig om die nuwe deelstate in die federasie te reflekteer en eerbiedig.
Drie addisionele bane is tot die bestaande vlag toegevoeg en die ster is 14 punte gegee om die federasie se oorspronklike 11 deelstate in Maleisië plus Sabah, Sarawak en Singapoer te reflekteer; hierdie ontwerp het onveranderd gebly, selfs na Singapoer se uitsetting uit die federasie twee jaar later. Toe Kuala Lumpur op 1 Februarie 1974 as ’n federale territorium aangewys is, is die addisionele baan en punt van die ster toegewys om hierdie nuwe toevoeging tot die federasie te verteenwoordig. Uiteindelik, met die toevoeging van twee ander federale territoriums – Labuan in 1984 en Putrajaya in 2001 – is die veertiende baan en punt van die ster met die federale regering in die algemeen begin assosieer.
In 1997, toe die Maleiers genooi is om ’n naam aan die vlag te gee, het die Eerste Minister, Tun dr. Mahathir bin Mohammad die naam Jalur Gemilang gekies om die land se voorwaartse strewe na volgehoue groei en sukses te projekteer.
Teken van respekWysig
Gedurende vieringe van Maleisië se Nasionale Dag word almal aangemoedig om die Jalur Gemilang aan huise, kantoorgeboue en korporatiewe persele te laat hang.
- Indien die vlag tuis vertoon word, moet dit gehys word dat dit in die rigting van die pad wys.
- Indien die vlag in ’n groep met deelstaats- en privaatmaatskappyvlae vertoon word, moet die Maleisiese vlag tussen twee vlae gehys word en die vlagpaal waaraan dit hang moet hoër wees as die ander.
VlagliedWysig
Die vlaglied is geskryf as toewyding en trots van die Maleisiese nasionale vlag. Dit word op 31 Augustus, Maleisië se onafhanklikheidsdag. opgevoer. Die oorspronklike lied Benderaku is geskryf deur Tony Fonseka, ’n Maleisiese liedjieskrywer. Nadat die vlag die naam Jalur Gemilang gekry het is die vlaglied in 1997 aangepas. Dit is gevolg deur ’n bekendstelling van ’n nuwe vlaglied met lirieke deur Siso Kopratasa en getoonset deur Pak Ngah.
Ander vlaeWysig
Staatsvaartuie gebruik die Jalur Gemilang as die staatsvaandel. Die ander vaandels wat in Maleisië gebruik word, word hieronder weergegee.
Federale SterWysig
Die Federale Ster wat soortgelyk in konsep is aan Australië se Gemenebesster, stel die noue federasie van die deelstate van Maleisië en die federale regering voor. Dit word gebruik op die rondeel van die Koninklike Maleisiese Lugmag, die vlag van die Maleis-Sjinese Vereniging en die logo van die voormalige Verenigde Maleisiese Bankwesekorporasie.
Soortgelyke vlaeWysig
Vlag van die Ottomaanse Ryk (1844–1923)
VerwysingsWysig
- ( ) "Malaysia". Flags of the World. Besoek op 27 Mei 2019.
- ( ) "Maleisië Vlag". TalkMalaysia.com. Besoek op 15 September 2009.
- ( Flags Of The World ) Maleisië: Beskrywing
- ( Sonia Ramachandran. Golden Merdeka Memories: National flag chosen by people in one of country's first public polls. New Straits Times. 18 Augustus 2006. )
- ( (29 Augustus 2009) “ ) Sejarah Bendera Malaysia”. Malay Text. Besoek op 8 April 2010.
|
<urn:uuid:9a157f86-7df5-48c0-a27a-a15f71613bc7>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Vlag_van_Maleisi%C3%AB
|
2019-07-20T04:56:01Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00199.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999993
| false
|
Bespreking:Basra
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Basra-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:2ddf35bc-4b97-4425-ab46-c22e03b091f5>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Basra
|
2019-07-21T11:44:58Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00359.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999989
| false
|
Original Research
Die verband tussen angs en prestasie in takseer sentrumdimensies
Submitted: 23 June 1996 | Published: 23 June 1996
About the author(s)
E. J. Ehlers, Randse Afrikaanse Universiteit, South AfricaG. Roodt, Randse Afrikaanse Universiteit, South Africa
Full Text:
PDF (4MB)Abstract
Opsomming
Hierdie studie is daarop toegespits om vas te stel of daar 'n verband tussen Angs (Spanning en Angstigheid), soos deur die Sestien-persoonlikheidsfaktorvraelys gemeet, en prestasie in takseersentrumdimensies bestaan. Data is ingesamel van 145 blanke manlike kandidate op toetrede- en middelbestuursvlak in 'n ouditeursfirma in Gauteng. Ouderdomme van kandidate het gewissel van 24 to 35 jaar (x = 27,52; s = 6,33). Daar is deur middel van regressieontledings bevind dat Spanning en Angstigheid hoofsaaklik 'n negatiewe verband met die sogenaamde interpersoonlike gedragsdimensies, byvoorbeeld Deursettingsverrnoe, Eogiese en oorredende redenasievermoe en Waargeiwme leierskapsbeeld toon. Meervoudige variansieontledings (MANOVAS) vir die lae, gemiddelde en hoe spanningsgroepe en die lae, gemiddelde en hoe angstigheidsgroepe hot gcen statisties-beduidende verskille ten opsigte van die takseersentrumdimensies in die geheel opgelewer nie. Implikasies van hierdie bevindinge word in die artikel bespreek.
Keywords
Metrics
Total abstract views: 1938Total article views: 2344
|
<urn:uuid:d41c7e3b-2a0f-4e7f-b8f3-1d4dfaa6ccaa>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://sajip.co.za/index.php/sajip/article/view/613
|
2019-07-24T00:24:39Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195530246.91/warc/CC-MAIN-20190723235815-20190724021815-00119.warc.gz
|
by
|
4.0
|
a_tag
| false
| true
|
{
"abbr": [
"by",
"by"
],
"in_footer": [
true,
false
],
"in_head": [
false,
false
],
"location": [
"a_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"4.0",
"4.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998323
| false
|
Artikels wat ek begin het en aan werk:
Geld, ekonomie en maatskappye: Kredietkrisis, Tjek, Microsoft, Multinasionaal, Ekonomiese depressie
Polities: Fluoridering, Onderdaan, Hugh Glenister
Politieke organisasies en politici: COSATU, Mosiuoa Lekota, Mbhazima Shilowa, Kabinet, Kabinet van Suid-Afrika
Plekke en volke: Rehoboth, Ouagadougou, Tunis, Mangaung, Botshabelo, Thaba Nchu, Baster, Mogadishu, Somaliland
Rekenaars & Sagteware: Debian, MySQL, Kantoorpakket, Microsoft Office, Nuusvoer, Rugsteun, Python, skakel
Los goed: Spreekwoord, Carte blanche, Giacomo Casanova, Croesus, Kruiptrekker, Isolezwe
Artikels wat ek wil skryf: SQL, Pakketbestuurstelsel, Wêreldwye Web, Republikein
|
<urn:uuid:0fe6d640-ef59-4032-9528-0041c7fb4c6a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Alleman
|
2019-07-17T17:11:53Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00463.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.957132
| false
|
Maak hoofkeuseskerm oop
Soek
Goma
Lees in 'n ander taal
Hou hierdie bladsy dop
Wysig
Goma
is 'n stad in die ooste van die
Demokratiese Republiek van die Kongo
.
Goma
Goma
Koördinate:
1°41′S
29°14′O
/
1.683°S 29.233°O
/
-1.683; 29.233
Koördinate
:
1°41′S
29°14′O
/
1.683°S 29.233°O
/
-1.683; 29.233
Land
Demokratiese Republiek van die Kongo
Provinsie
Noord-Kivu
Hierdie artikel is ’n
saadjie
. Voel vry om Wikipedia te help deur dit
uit te brei
.
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Goma&oldid=1784085
"
|
<urn:uuid:e1335e18-fa4d-4e51-bbd1-568cfd47cbd4>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Goma
|
2019-07-17T17:18:22Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00463.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998463
| false
|
Bladsygeskiedenis
16 Julie 2019
15 Julie 2019
17 Januarie 2019
30 Oktober 2018
26 Oktober 2018
14 Augustus 2018
21 Desember 2017
15 Desember 2017
3 November 2017
20 November 2016
11 November 2016
+ Inligtingskas & Commons
+1 062
JCIV het bladsy Indië nasionale krieketspan na Indiese nasionale krieketspan oor 'n aanstuur geskuif: Grammatika
kgeen wysigingsopsomming nie
-2
|
<urn:uuid:a90e7f8b-c6de-4cdb-b906-1dcd23309425>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Geskiedenis/Indiese_nasionale_krieketspan
|
2019-07-17T16:51:09Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525355.54/warc/CC-MAIN-20190717161703-20190717183703-00463.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999508
| false
|
Transall C-160
Transall C-160 | |
---|---|
'n C-160 van die Duitse Lugmag | |
Tipe | Militêre vragvliegtuig |
Vervaardiger | Transall |
Nooiensvlug | 25 Februarie 1963 |
Vrygestel | 1967 |
Onttrek | Suid-Afrikaanse Lugmag in 1997 |
Status | In gebruik |
Hoofgebruikers | Franse en Duitse Lugmagte Suid-Afrikaanse en Turkse Lugmagte |
Vervaardig | 1963-huidig |
Aantal gebou | 214 |
Die Transall C-160 is 'n militêre transportvliegtuig wat ontwikkel is deur Transall, 'n konsortium van Franse en Duitse vliegtuigvervaardigers. Dit is aanvanklik ontwikkel om aan die vereistes vir 'n moderne vragvliegtuig te voldoen vir die Franse en Duitse Lugmagte, maar 29 tuie is ook aan Suid-Afrika en Turkye verkoop, sowel as 'n paar aan burgerlike operateurs.
Die C-160 het homself bewys as 'n duursame ontwerp. Dit is steeds in daaglikse gebruik, reeds langer as 50 jaar sedert die eerste vlug van die tipe in 1963. Dit het ook voorwaardelike logistieke ondersteuning aan 'n aantal oorsese bedrywighede verleen, en in spesialisrolle gedien, soos as 'n lughervullingstenker en 'n elektroniese intelligensie- en kommunikasieplatform. Die C-160 in die Franse en Duitse diens sal binnekort deur die Airbus A400M Atlas vervang word.[1]
Oorsprong[wysig | wysig bron]
In die laat 1950's het 'n behoefte ontstaan om die suieraangedrewe Nord Noratlas, wat as vragvliegtuig deur beide die lugmagte van Frankryk (Armee de l' Air) en Duitsland (Luftwaffe) gebruik is, te vervang. Goeie industriële samewerking is aangemoedig tussen die twee lande, soos onder 'n vorige reëling, toe Noratlas-vliegtuie onder lisensie deur Weser Flugzeugbau vir die Duitse Lugmag vervaardig is. Op 28 November 1957 het Frankryk en Duitsland dus 'n ooreenkoms onderteken vir die ontwikkeling van 'n opvolger vir die Noratlas. Die Italiaanse regering was aanvanklik ook by die projek betrokke en het hulle behoeftes by die ontwerp probeer insluit. Italië se deelname aan die vroeë program is egter gou gestaak ten gunste van 'n kleiner en geheel-en-al Italiaansgeboude vliegtuig, die Fiat G.222.
Ontwikkeling[wysig | wysig bron]
'n Konsortium, genaamd "Transport-Allianz" of kortweg Transall, is in Januarie 1959 gevorm tussen die Franse maatskappy Nord Aviation en die Duitse maatskappye Weser Flugzeugbau (later VFW) en Hamburger Flugzeugbau (HFB) om die vliegtuie te ontwerp en te bou. [2][3] Die nuwe vliegtuie moes 16 000 kilogram (35 000 pond) se vrag kon dra oor 'n afstand van 1 720 kilometer (930 seemyl; 1 070 myl) of 'n las van 8 000 kg (18 000 pond) oor 'n afstand van 4 540 km, en in staat wees om op te styg van half-voorbereide aanloopbane [2] Een prototipe is daarna deur elk van die produksievennote gebou, met die eerste (gebou deur Nord) wat op 25 Mei 1963 opgestyg het en die VFW- en HFB-geboude prototipes volgende op 25 Mei 1963 en 19 Februarie 1964. [2] Dit is opgevolg deur ses voorproduksie eenhede, gestrek met 51 cm in vergelyking met die voorlopers, wat gevlieg het tussen 1965 en 1966. [2]
Produksie[wysig | wysig bron]
Produksiebestellings is vertraag deur pogings van Lockheed om sy Lockheed C-130 Hercules vragdraer aan Duitsland te verkoop, maar dit is afgeweer en uiteindelik is die kontrak wel op 24 September 1964 met Transall onderteken vir 160 C-160's (110 vir Duitsland en 50 vir Frankryk). Die werkslas van die vervaardiging is tussen Duitsland en Frankryk verdeel; in lyn met die aantal bestellings geplaas. Nord het die vlerke en enjingondels gebou, VFW die middelromp en horisontale stert, en HFB die voor- en agterromp. Die vliegtuig se vertikale stert is deur Dornier gebou. Drie produksielyne vir die bou van hierdie komponente is op die been gebring, een is deur Nord en die ander twee deur VFW en HFB gebruik.[3][2]
Die eerste produksievliegtuie is vanaf 1967 aan Frankryk en Duitsland gelewer.[2] Die eerste groep sluit in: 110 C-160Ds vir die Duitse Lugmag (Luftwaffe), 50 C-160Fs vir die Franse Lugmag en nege C-160Zs vir die Suid-Afrikaanse Lugmag. Vier C-160Fs is omgeskakel na C-160P lugposvliegtuie en is deur Air France bedryf.[4] Produksie het voortgeduur tot in Oktober 1972. [3] Brittanje het ook later belanggestel in beide die verkryging en vervaardiging van C-160's. Gesprekke het plaasgevind tussen Transall, die Britse vliegtuie Corporation en die Britse regering, maar daar is toe eerder op die C-130 besluit.[2]
In Julie 1977 het Frankryk 'n bestelling vir 25 vliegtuie geplaas wat gebou sou word volgens 'n opgegradeerde standaard. [5] Die produksiewerkslas vir die nuwe vliegtuie was 50:50 verdeel tussen Aerospatiale (die opvolger van Nord) en MBB (wat VFW en HFB geabsorbeer het) met die finale montering in Toulouse. In die nuwe weergawe van die vragvliegtuig is die laaideur aan die bakboordkant van die romp weggelaat, maar voorsiening is gemaak vir bykomende brandstoftenks in die vlerke. Dit verhoog die brandstofkapasiteit van 19 000 liter tot 28 000 liter. Die vliegtuig is ook toegerus met opgedateerde avionika. [6] Die nooiensvlug van die tweede geslag C-160 vind in 1981 plaas. [7] Vliegtuie in hierdie lot sluit 29 vir Frankryk in ('n bykomende vier nie-standaard vliegtuie is vir spesiale operasies gebou) en 6 vir Indonesië.[8]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Hewson, R. The Vital Guide to Military Aircraft 2de uitgawe. Londen: Airlife Publishing Ltd., 2001.
- Wilson Flight International 25 April 1968, p. 614–617.
- Pletschacher Air International June 1981, p. 286.
- Pletschacher Air International June 1981, p. 289.
- Pletschacher Air International June 1981, p. 285.
- Pletschacher Air International June 1981, pp. 286–287.
- Chant 1987, p. 472.
- Blumschein 1999, p. A26-2.
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. |
|
<urn:uuid:f6478580-b89b-4070-b2be-345e5ba471ad>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Transall_C-160
|
2019-07-18T23:52:56Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525863.49/warc/CC-MAIN-20190718231656-20190719013656-00063.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99989
| false
|
Die Dassieshoekpas is 'n bergpas in die Wes-Kaap op 'n doodlopende grondpad in die Langeberge noord van Robertson. Die pas bereik sy hoogste punt op 383m bo seevlak en het 'n maksimum helling van 1:12.
|
<urn:uuid:9903024a-a57d-4906-83ab-3ffd7f5bcf23>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Dassieshoekpas
|
2019-07-20T05:38:54Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00223.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999933
| false
|
Kategorie:Liedartikels sonder liedskrywers
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
This category is for articles about songs where the article is missing the songwriters, because it has not been researched, noted in the relevant article, or available in a reliable source. If the songwriter is never likely to be known (e.g. for historical works), please use Category:Songwriter unknown.
Hierdie kategorie bevat geen bladsye of media nie.
|
<urn:uuid:09847079-6b3a-4b21-9e10-f76b6913e217>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Liedartikels_sonder_liedskrywers?from=Nl
|
2019-07-20T05:39:16Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526446.61/warc/CC-MAIN-20190720045157-20190720071157-00223.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.909397
| false
|
475
jaar
475 |
◄ | 4de eeu | ◄5de eeu► | 6de eeu | ► |
Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
Sien ook: Kategorie:475 |
Kalenders | |
Solidus van Romulus Augustus | |
Die jaar 475 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 75ste jaar van die 5de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
|
<urn:uuid:5ec48a6b-3d4e-4125-b854-71da78531a10>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/475
|
2019-07-21T11:32:59Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00383.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99996
| false
|
Hartmannse bergkwagga
Die Hartmannse bergkwagga (Equus zebra hartmannae) is lid van die perdagtige diere en kom hoofsaaklik in Namibië voor. Die dier staan ook bekend as die Hartmannse bergsebra. Dit word deur die IUBN geklassifiseer as 'n kwesbare spesie.
Hartmannse bergkwagga | ||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
'n Hartmannse bergkwagga in die Louisville-dieretuin. | ||||||||||||||||||
Bewaringstatus | ||||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||||
Trinomiale naam | ||||||||||||||||||
Equus zebra hartmannae (Matschie, 1898) | ||||||||||||||||||
Verspreiding van die Hartmannse bergkwagga
Inhoud
Bou en kleurWysig
Die dier het 'n tipiese sebravoorkoms, naamlik swart strepe met 'n geelwit agtergrond. Die strepe loop duidelik af by die bene tot by die hoewe, terwyl die strepe op die lyf by die pens ophou. Die pens is wit. Kenmerke van die dier is die keelvel en die oranje snoet. Die spesie het nie skadustrepe soos die vlaktekwagga nie. Hulle is groter as die Kaapse bergkwagga. Die hingste is effens swaarder as die merries – hingste weeg tot 330 kg, terwyl die merrie tot 300 kg kan weeg.
Habitat en gewoontesWysig
Die Hartmannse bergkwagga verkies klipperige berghange met genoeg weiding en drinkwater. Die diere vorm groepe; 'n tipiese trop bestaan uit 'n dominante hings en sy familie. Die diere wei in die koeler tye van die dag en rus in skaduwees as dit warm is en hou ook van 'n stofbad. Een vul word enige tyd van die jaar gebore na 'n dratyd van 12 maande.
VyandeWysig
FotogaleryWysig
Sien ookWysig
BronWysig
- Die Soogdiergids van Suider-Afrika. Burger Cillié. ISBN 978 1 875093 46 5. 2009
|
<urn:uuid:4d78c6f2-6330-4510-aab6-9d7a8a5c39d7>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Hartmannse_bergkwagga
|
2019-07-21T10:29:19Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00383.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999844
| false
|
Original Research
’n Eeu van Gereformeerde jeugbeweging (1888–1988): ’n Histories-evaluerende verkenning
Submitted: 23 March 2015 | Published: 28 August 2015
About the author(s)
Bennie J. van der Walt, School for Philosophy, North-West University, Potchefstroom Campus, South AfricaAbstract
Vir ’n eeu (1888–1988) het daar ’n groeiende en florerende Gereformeerde jeugbeweging, die Jongeliedeverenigings op Gereformeerde grondslag (afgekort as JV), in Suid-Afrika bestaan. Hierdie min of meer onafhanklike beweging het ’n belangrike rol gespeel om by jongmense ’n Christelike lewensvisie tuis te bring en hulle daardeur te inspireer. Hierdie artikel beginmet ’n motivering, waarna dit ’n kort historiese skets oor die ontstaan en ontwikkeling van die beweging bied gevolg deur ’n oorsig oor die bronne wat nog beskikbaar is en hieroor geraadpleeg kan word. Die volgende gedeelte van die artikel bevat twee gevallestudies. Die eerste bied ’n oorsig oor die breë spektrum van aktiwiteite van ’n spesifieke JV (nl. JV Gideon). Die spesifieke aktiwiteite van hierdie JV het dit in staat gestel om sy lede met ’n wye koninkryksperspektief toe te rus. In die tweede geval toon die bedrywighede van die Transvaalse Bond van JV’s (bv. deur sy leierskampe en verdere publikasies) dieselfde omvattende formatiewe waarde. In die lig van die voorafgaande gegewens, kan die besluit van die sinode (1988) van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (GKSA) om finaal die jeugwerk van die JV’s te termineer en met kerklike jeugsorg te vervang, bevraagteken word. Die skrywer van hierdie artikel is van mening dat sowel kerklike jeugsorg as selfstandige jeugwerk elkeen ’n eie, unieke bydrae tot die vorming van Christelike jongmense kan maak en dus langs mekaar mag bestaan. In die lig van die steeds groeiende sekularisasie in die land word ten slotte die dringende noodsaaklikheid van iets soortgelyks aan die destydse JV’s vir vandag beklemtoon.
A century of Reformed youth movement (1888–1988): A historical-evaluative reconnaissance. For a century (1888–1988) a growing and flourishing Reformed youth movement, called the ‘Jongeliedeverenigings op Gereformeerde grondslag’ (abbreviated as JV) existed in South Africa. This more or less independent movement played an important role in shaping the Christian worldview of its members. This article starts with a motivation for this reflection; it then provides a brief historical sketch of the origin and development of the movement, followed by a review of the sources consulted. The next section of the article presents two case studies. Firstly, it provides an overview of the broad spectrum of the activities of a specific JV (viz. JV Gideon). Its activities enabled it to equip its members with a wide kingdom perspective. In the second case, activities (e.g. leadership camps and added publications) of the then ‘Transvaalse Bond’ (Alliance) testifies to the same encompassing formative power. In the light of the preceding information, the decision of the synod of the Reformed Churches of South Africa (1988) to terminate the JV’s youth work to be replaced by the youth care of the churches is queried. The writer of this article is of the opinion that ecclesiastical care for its young members, as well as an independent youth movement, have a unique role to fulfil in the moulding and equipping of young Christians. It should therefore not exclude but rather complement each other. In the light of the growing secularisation in our country the conclusion emphasises the urgent need of re-establishing something similar to the erstwhile JV movement.
Keywords
Metrics
Total abstract views: 1194Total article views: 2429
|
<urn:uuid:ef1aad8e-f84a-4b95-a465-412c4c2f40cf>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://indieskriflig.org.za/index.php/skriflig/article/view/1956
|
2019-07-21T11:27:57Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526948.55/warc/CC-MAIN-20190721102738-20190721124738-00383.warc.gz
|
by
|
4.0
|
a_tag
| false
| true
|
{
"abbr": [
"by",
"by"
],
"in_footer": [
true,
false
],
"in_head": [
false,
false
],
"location": [
"a_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"4.0",
"4.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.982377
| false
|
69
Jump to navigation
Jump to search
69 |
◄ | 1ste eeu v.C. | ◄1ste eeu► | 2de eeu | ► |
Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
Sien ook: Kategorie:69 |
Kalenders | |
Die Romeinse Ruk in 69 met aanduiding watter keiser watter gebied beheers het. | |
Die jaar 69 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 69ste jaar van die 1ste eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Gebeure[wysig | wysig bron]
- Vespasianus word die vierde Romeinse keiser in die Jaar van vier keisers en die eerste van die Flaviaanse dinastie.
|
<urn:uuid:1b169072-0a8a-4888-a629-3eb260fc6b67>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/69
|
2019-07-16T12:41:54Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00327.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999968
| false
|
Kappie Botha
Kappie Botha | |
Geboorte | 22 Mei 1917 Rawsonville |
---|---|
Nasionaliteit | Suid-Afrika |
Sterfte | 13 Mei 1997 George |
Beroep(e) | Regisseur |
Aktiewe jare | 1958-1972 |
Rolprente | K9 Baaspatrolliehond, Hulda Versteegh MD, Voortreflike Familie Smit, Die Hele Dorp Weet |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Kappie Botha is op 22 Mei 1917 gebore.[1] Hy het eers op Worcester as ’n snyer en kleremaker gewerk en daarna na die Paarl verhuis. Hy het later met die rolprentkamera begin eksperimenteer en is deur dr. Anton Rupert gevra om ’n reklamefilm oor die Rembrandt-maatskappy te maak vir die destydse African Mirror.
Later het Kappie by Carfo (Christelike Afrikaanse Radio en Film Organisasie) aangesluit en het hy een van die baanbrekers op die gebied van die Afrikaanse film geword. Hy is op 13 Mei 1997, enkele dae voor sy tagtigste verjaardag, op George oorlede.
Filmografie[wysig | wysig bron]
- K9 Baaspatrolliehond, 1972
- Hulda Versteegh MD, 1970
- Twee Broeders Ry Saam, 1968
- Bennie-Boet, 1967
- Voortreflike Familie Smit, 1965
- Die Hele Dorp Weet, 1961
- Kyk na die Sterre, 1960
- Ek Sal Opstaan, 1958
Verwysings[wysig | wysig bron]
- http://blogs.litnet.co.za/kobusvictor/2010/01/27/kappie-botha-pionier-filmmaker/ Kappie Botha pionier filmmaker
|
<urn:uuid:9a0e57b5-85f6-4a1f-9b60-09ba62fb4b99>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kappie_Botha
|
2019-07-16T12:53:06Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524548.22/warc/CC-MAIN-20190716115717-20190716141717-00327.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999783
| false
|
Bosveldvisvanger
Bosveldvisvanger | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bewaringstatus | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||
Halcyon senegalensis (Linnaeus, 1766) |
Inhoud
IdentifikasieWysig
In vergelyking met die ander visvangervoëls is die bosveldvisvangers van medium grootte en 20–23 cm in lengte. Die volwassenes het 'n helderblou rug, vlerkpaneel en stert. Hulle koppe, nekke en onderdele is wit en hulle het swart skouers. Die vlug van die bosveldvisvangers is vinnig en direk. Die groot snawel het 'n rooi bo-kaak en 'n swart onderkaak en die bene is helderrooi. Sommige voëls het 'n gryserige kop, wat verwarring met die manglietvisvanger veroorsaak.
Die gedeelte tussen die snawel en die oog is egter donker en skep 'n donker streek deur die oog (die streep stop by die oog in die geval van die manglietvisvanger). Die wit bors van die bosveldvisvanger is ook anders as die gryser bors van die manglietvisvanger.
Daar is nie 'n verskil tussen die voorkoms van die mannetjies en wyfies nie, maar die jonger voëls se kleure is nie so helder nie en hulle het 'n bruin snawel.
HabitatWysig
Die bosveldvisvanger, soos sy naam aandui, is 'n algemende spesie in die bosveld of ander bebosde en boomagtige gebiede, veral waar Akasiabome voorkom. Alhoewel die voël 'n "visvanger" is, kom hy in droër habitatte voor en kan soms ver van water woon. Bosveldvisvangers is alleenlopers, maar kan ook in klein groepe aangetref word.
VerspreidingWysig
Bosveldvisvangers kom in die tropiese dele van Afrika voor: Suid van die Sahara en Noord van Pretoria. Die voëls woon hoofsaaklik binne 8° van die ewenaar, maar Noordelike en Suidelike bevolkings migreer wel na die ewenaar tydens droë seisoene.
VoortplantingWysig
Daar word tipies drie ronde, wit eiers gelê. Die nes word egter nie self gebou nie, maar gate in bome (soos dié wat deur 'n houtkapper gemaak word) word gebruik.
VoedselWysig
Die bosveldvisvanger jag van 'n oop tak af, of sal stil sit in gedeeltelike skaduwee en na kos soek. Die prooi is meestal 'n wye veskeidenheid insekte, maar ook spinnekoppe en ander geleedpotiges, slange, visse en paddas.
GeluidWysig
Die geluid van hierdie luidrugtige voël is 'n harde tril.
Ander nameWysig
- Engelse naam: Woodland Kingfisher
- Wetenskaplike naam: Halcyon senegalensis
Sien ookWysig
BronneWysig
- Kingfishers, Bee-eaters and Rollers by Fry, Fry and Harris, ISBN 0-7136-8028-8
|
<urn:uuid:48d22672-802c-489f-8a4f-862ea250b16d>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Bosveldvisvanger
|
2019-07-18T23:38:35Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525863.49/warc/CC-MAIN-20190718231656-20190719013656-00087.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999977
| false
|
Bill Thompson (stemakteur)
Jump to navigation
Jump to search
Bill Thompson | |
Geboortenaam | William H. Thompson |
---|---|
Geboorte | 8 Julie 1913 |
Nasionaliteit | Amerikaans |
Sterfte | 15 Julie 1971 (op 58) |
Beroep(e) | Akteur |
Aktiewe jare | 1934–1971 |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Bill Thompson (8 Julie 1913 – 15 Julie 1971) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Alice in Wonderland (1951), Peter Pan (1953), Lady and the Tramp (1955), en Sleeping Beauty (1959).
Inhoud
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1951: Alice in Wonderland
- 1953: Peter Pan
- 1955: Lady and the Tramp
- 1959: Sleeping Beauty
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 1962: The New Hanna-Barbera Cartoon Series
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 1951: The Walt Disney Christmas Show
- 1960: Nature's Better Built Homes
Video's[wysig | wysig bron]
- 1988: Animal Follies
|
<urn:uuid:6b207eed-0bb9-423d-84c3-8e138d90ab8f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bill_Thompson_(stemakteur)
|
2019-07-18T23:47:32Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525863.49/warc/CC-MAIN-20190718231656-20190719013656-00087.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.989326
| false
|
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.