id
stringlengths
1
7
url
stringlengths
31
408
title
stringlengths
1
239
text
stringlengths
1
345k
1035
https://pl.wikipedia.org/wiki/Centavo
Centavo
Centavo (z port. centavo, z łac. centum = „sto”) − jednostka monetarna wielu krajów świata, głównie Ameryki Południowej i Środkowej. Nazwa wywodzi się od części setnej i przyjęta została ze Stanów Zjednoczonych ze zmianą językową. Centavo najczęściej stanowi(ło) 1/100 lokalnego peso. Emitowano je w(na): Chile (1835–...
1036
https://pl.wikipedia.org/wiki/Colon
Colon
Miejscowości w USA: Colon – wieś w stanie Michigan, w hrabstwie St. Joseph Colon – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Saunders Gminy w USA: Colon (ang. Colon Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie St. Joseph Biologia: Colon – w anatomii stawonogów część jelita tylnego owadów Colon – w anatomii kręgowców...
1037
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pozna%C5%84ski%20Czerwiec
Poznański Czerwiec
Poznański Czerwiec (Czerwiec ’56) – pierwszy w PRL strajk generalny i demonstracje uliczne, które miały miejsce na końcu czerwca 1956 w Poznaniu. Protesty zostały krwawo stłumione przez wojsko i milicję, a samo wydarzenie było przez propagandę PRL bagatelizowane jako „wypadki czerwcowe” lub przemilczane. Obecnie przez ...
1039
https://pl.wikipedia.org/wiki/Carmen
Carmen
Carmen – imię żeńskie hiszpańskiego pochodzenia Tytuły dzieł Carmen – nowela Prospera Mériméego Carmen – opera G. Bizeta z 1875 r. Carmen – balet Rolanda Petit z 1949 r. do muzyki z opery G. Bizeta Carmen – film z 1918 roku Carmen – film z 1983 roku Carmen – film z 1984 roku Carmen – film z 2003 roku „Carmen”...
1040
https://pl.wikipedia.org/wiki/Cos%C3%AC%20fan%20tutte%20%28KV%20588%29
Così fan tutte (KV 588)
Così fan tutte [], pełny tytuł: Così fan tutte, ossia La scuola degli amanti (Tak czynią wszystkie, czyli szkoła kochanków), KV 588 – opera buffa w dwóch aktach. Muzykę skomponował Wolfgang Amadeus Mozart, a libretto napisał Lorenzo Da Ponte. Prapremiera dzieła miała miejsce w Wiedniu 26 stycznia 1790, dyrygował kompoz...
1041
https://pl.wikipedia.org/wiki/Cyganeria%20%28opera%20Giacoma%20Pucciniego%29
Cyganeria (opera Giacoma Pucciniego)
Cyganeria () – opera w czterech aktach Giacoma Pucciniego z 1896 roku na podstawie powieści Sceny z życia cyganerii Henriego Murgera. Autorami włoskiego libretta są Luigi Illica i Giuseppe Giacosa. Jest pierwszą z trzech najbardziej znanych oper Pucciniego. Podczas pracy nad dziełem kompozytor pokłócił się z Ruggerem ...
1043
https://pl.wikipedia.org/wiki/Cyrulik%20sewilski%20%28opera%29
Cyrulik sewilski (opera)
Cyrulik sewilski (wł. Il Barbiere di Siviglia) – opera buffa Gioacchina Rossiniego w dwóch aktach z 1816 roku. Prapremiera: Rzym, Teatro Argentina, 20 lutego 1816. Libretto, napisane przez Cesarego Sterbiniego, oparte zostało na sztuce teatralnej Pierre’a Beaumarchais’go z 1775 roku pod tym samym tytułem. Oryginalny ty...
1044
https://pl.wikipedia.org/wiki/Czarodziejski%20flet%20%28KV%20620%29
Czarodziejski flet (KV 620)
Czarodziejski flet (Die Zauberflöte, KV 620) – dwuaktowa opera (ściślej singspiel) z niemieckim librettem Emanuela Schikanedera i muzyką Wolfganga Amadeusa Mozarta. Prapremiera odbyła się 30 września 1791 w Theater im Freihaus auf der Wieden, zwanym teatrem Schikanedera. Zgodnie z chronologią wystawień Czarodziejski f...
1045
https://pl.wikipedia.org/wiki/CorelDRAW
CorelDRAW
CorelDRAW – produkt kanadyjskiej firmy Corel Corporation – pakiet programów graficznych wchodzących w skład jednego produktu, służący początkowo do obróbki grafiki wektorowej, z czasem wzbogacany o kolejne programy dotyczące różnorodnych zastosowań grafiki komputerowej. Zobacz też Inkscape – darmowy odpowiednik Cor...
1046
https://pl.wikipedia.org/wiki/Borys%20Godunow
Borys Godunow
Borys Fiodorowicz Godunow (Борис Федорович Годунов; ur. ok. 1551, zm. w Moskwie) – car Rosji w latach 1598–1605. Życiorys Borys Godunow był doradcą Iwana IV Groźnego w ostatnich latach jego panowania. Po bezpotomnej śmierci Fiodora I (panującego po swym ojcu Iwanie IV) Sobór Ziemski w Moskwie obrał księcia Borysa G...
1047
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dymitr%20Iwanowicz%20%281582%E2%80%931591%29
Dymitr Iwanowicz (1582–1591)
Dymitr carewicz – młodszy syn cara Rosji Iwana IV Groźnego i jego siódmej żony Marii Nagoj, książę uglicki, święty prawosławny. Urodzony 19 października 1582 w Moskwie. Po śmierci ojca w 1584 roku został zesłany wraz z matką przez radę regencyjną do Uglicza, gdzie zginął w wieku 8 lat w niejasnych okolicznościach, naj...
1048
https://pl.wikipedia.org/wiki/Czasopismo
Czasopismo
Czasopismo – wydawnictwo ciągłe, periodyczne, publikowane pod niezmienionym tytułem, posiadające numerację ciągłą, zawierające ustaloną szatę graficzną, a także niezbyt często zmieniający się format i objętość, zawierające materiały od wielu autorów i określoną tematykę, aczkolwiek mogące różnić się wersjami językowymi...
1049
https://pl.wikipedia.org/wiki/Czes%C5%82aw
Czesław
Czasław, Czesław – staropolskie imię męskie. Pierwotnie Czasław (oboczność Cze-//Cza występuje w zapiskach małopolskich i wielkopolskich) składającego się z członu Cza- (ps. *čajati : čati – „spodziewać się, oczekiwać”, jak w Czabor) i -sław („sława”). Mogło oznaczać „tego, który oczekuje sławy”. Niezależnie od powyż...
1051
https://pl.wikipedia.org/wiki/Charon
Charon
Charon – w mitologii greckiej przewoźnik dusz zmarłych przez rzekę Acheron (lub Styks) Charon – księżyc Plutona Charon – fińska grupa muzyczna
1052
https://pl.wikipedia.org/wiki/Charon%20%28mitologia%29
Charon (mitologia)
Charon (gr. Chárōn, łac. Charon, etr. Charun) – w mitologii greckiej bóg umierających i konających, przewoźnik dusz przez rzekę Acheron (lub Styks); w mitologii etruskiej „demon śmierci”. W mitologii greckiej: duch świata podziemnego, syn Erebu i Nyks. Był przewoźnikiem dusz zmarłych przez mityczną rzekę Styks (w inn...
1053
https://pl.wikipedia.org/wiki/Charon%20%28ksi%C4%99%C5%BCyc%29
Charon (księżyc)
Charon (Pluton I) – największy naturalny satelita Plutona, odkryty 22 czerwca 1978 roku przez Jamesa Christy’ego. Odkrycie i nazwa 22 czerwca 1978, przeglądając powiększone fotografie Plutona wykonane 1,55-metrowym teleskopem w placówce United States Naval Observatory we Flagstaff, z zamiarem dokładniejszego wylicze...
1054
https://pl.wikipedia.org/wiki/Charon%20%28zesp%C3%B3%C5%82%20muzyczny%29
Charon (zespół muzyczny)
Charon – zespół muzyczny, który powstał w Finlandii w 1992 r. w Raahe jako kwartet, założycielami byli Pasi Sipilä, Teemu Hautamäki, Jasse von Hast i Antti Karihtala. Występując pod różnymi nazwami, m.in. Nympholepsy Mutulation. W 2011 roku grupa została rozwiązana. Historia Na początku działalności zespół tworzył mu...
1057
https://pl.wikipedia.org/wiki/City%20of%20London
City of London
City of London (potocznie The City lub Square Mile) – jednostka administracyjna mająca prawa miejskie w granicach Londynu, w której obecnie skupia się większość działalności handlowo-bankowo-ubezpieczeniowej Wielkiej Brytanii. City nie stanowi gminy Londynu (London borough). Gildie kupieckie wybierają co roku pod konie...
1059
https://pl.wikipedia.org/wiki/City%20of%20Westminster
City of Westminster
– gmina Wielkiego Londynu położona w środkowej części miasta, nad Tamizą, w sąsiedztwie . Wraz z 11 innymi gminami wchodzi w skład tzw. Londynu Wewnętrznego. Władzę stanowi Rada Gminy Westminster (ang. ). W znajduje się, oprócz Buckingham Palace – oficjalnej siedziby króla, także większość centralnych instytucji rządo...
1061
https://pl.wikipedia.org/wiki/Czeka
Czeka
Czeka, CzK, WCzK () – akronim nazwy tajnej policji w Rosji Sowieckiej w latach 1917–1922. Początkowo nosiła pełną nazwę Wsierossijskaja czriezwyczajnaja komissija po bor’bie s kontrriewolucyjej i sabotażom (Wszechrosyjska Komisja Nadzwyczajna do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem), od sierpnia 1918 roku Wsierossijskaj...
1062
https://pl.wikipedia.org/wiki/Chlorek%20sodu
Chlorek sodu
Chlorek sodu, NaCl – nieorganiczny związek chemiczny z grupy chlorków, sól kwasu solnego i sodu. Stanowi podstawowy składnik soli kuchennej, soli warzonej i soli drogowej. Występowanie W przyrodzie występuje m.in. jako halit, minerał tworzący pokłady soli kamiennej, a w postaci rozpuszczonej w wodzie morskiej oraz w ...
1063
https://pl.wikipedia.org/wiki/Czekolada
Czekolada
Czekolada – wyrób cukierniczy sporządzany z miazgi kakaowej, tłuszczu kakaowego (masło kakaowe) lub innego tłuszczu roślinnego, środka słodzącego i innych dodatków, a w przypadku czekolady mlecznej także z mleka. Według dyrektywy 2000/36/WE czekoladę definiuje się jako wyrób otrzymywany z wyrobów kakaowych i cukrów, kt...
1064
https://pl.wikipedia.org/wiki/Cota%20Coca
Cota Coca
Cota Coca – ruiny inkaskiego miasta z XVI w., położonego na wysokości 1850 m n.p.m. w regionie Vilcabamba w Andach peruwiańskich. Miasto jest obecnie niemal całkowicie zarośnięte dżunglą i dostępne dla ludzi tylko z jednej strony. Według odkrywców, Cota Coca jest osiedlem późnoinkaskim, założonym po roku 1532 w trakc...
1065
https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwiazdozbi%C3%B3r%20Cefeusza
Gwiazdozbiór Cefeusza
Cefeusz (łac. Cepheus, dop. Cephei, skrót Cep) – gwiazdozbiór nieba północnego, leżący w pobliżu północnego bieguna nieba, 27. co do wielkości. Cefeusz znajduje się na krawędzi Drogi Mlecznej, obfituje w gwiazdy podwójne i zmienne, wśród nich bardzo znaną δ Cephei, od której nazwę wziął typ gwiazd zmiennych – cefeid, ...
1066
https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwiazdozbi%C3%B3r%20Centaura
Gwiazdozbiór Centaura
Centaur (łac. Centaurus, dop. Centauri, skrót Cen) – gwiazdozbiór nieba południowego, znany już w starożytności i dziewiąty co do powierzchni. W Polsce praktycznie niewidoczny, niektóre gwiazdy wschodzą zaledwie kilka stopni ponad horyzont. W całości widoczny na południe od równoleżnika 22° N. Liczba gwiazd dostrzegaln...
1067
https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwiazdozbi%C3%B3r%20Cyrkla
Gwiazdozbiór Cyrkla
Cyrkiel (łac. Circinus, dop. Circini, skrót Cir) – mały, 85. co do wielkości, blady gwiazdozbiór nieba południowego, głęboko zanurzony w południową Drogę Mleczną, pomiędzy Centaurem a Trójkątem Południowym. Jest to czwarta z najmniejszych konstelacji na całym niebie, zajmuje tylko 93 stopnie kwadratowe. Niewidoczny w P...
1068
https://pl.wikipedia.org/wiki/Cz%C4%99%C5%9Bciowy%20porz%C4%85dek
Częściowy porządek
Częściowy porządek () – relacja zwrotna, przechodnia i (słabo) antysymetryczna albo równoważnie antysymetryczny praporządek. W matematyce dyskretnej, para gdzie jest zbiorem, a relacją częściowego porządku określoną na bywa nazywana posetem (z ang. partially ordered set – zbiór częściowo uporządkowany). Ostre i s...
1069
https://pl.wikipedia.org/wiki/Choroba%20Heinego-Medina
Choroba Heinego-Medina
Choroba Heinego-Medina (potocznie heinemedina), polio, ostre nagminne porażenie dziecięce (łac. poliomyelitis anterior acuta), wirusowe zapalenie rogów przednich rdzenia kręgowego, H14 – wirusowa choroba zakaźna wywoływana przez , przenoszona drogą fekalno-oralną. Nazwa tej choroby wywodzi się od nazwisk dwóch uczonyc...
1071
https://pl.wikipedia.org/wiki/Common%20Object%20Request%20Broker%20Architecture
Common Object Request Broker Architecture
CORBA () – technologia zapewniająca komunikację pomiędzy obiektami pracującymi w heterogenicznych (różnorodnych) systemach komputerowych. Obiekty pełniące dowolne funkcje mogą być zaimplementowane w różnych językach programowania, na dowolnej platformie sprzętowej, pod kontrolą różnych systemów operacyjnych. Opis obie...
1073
https://pl.wikipedia.org/wiki/Klasa%20Co-NPC
Klasa Co-NPC
Co-NP-zupełność – klasa złożoności zawierająca takie problemy klasy Co-NP, że każdy inny problem klasy Co-NP może zostać do nich zredukowany, analogicznie jak dla problemów NP-zupełnych. Ponadto problem dopełniający względem problemu NP-zupełnego jest NP-trudny. Klasy złożoności
1076
https://pl.wikipedia.org/wiki/Cailifoquan
Cailifoquan
Cailifoquan, 蔡李佛拳, w transkrypcji angielskiej z dialektu kantońskiego Choy Li Fut Kung Fu (spotyka się pisownie Choy Lee Fut, Choy Lay Fut, itp.) jest to jeden z najlepiej poznanych systemów walki na świecie, słynący z wielkiej skuteczności w walce. Jest jedną z odmian kung-fu najszerzej uprawianą poza granicami Chin. ...
1079
https://pl.wikipedia.org/wiki/Czechos%C5%82owacja
Czechosłowacja
Czechosłowacja (, lub ) – historyczne państwo w Europie Środkowej, istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992. Jego stolicą była Praga. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Państwo to graniczyło z Niemcami (w latach 1949–1990 z NRD i RFN), Polską, ZSRR (1945–1991), Uk...
1081
https://pl.wikipedia.org/wiki/Cenzor
Cenzor
cenzor – wyższy urzędnik w starożytnym Rzymie cenzor – urzędnik cenzury
1083
https://pl.wikipedia.org/wiki/Cytologia
Cytologia
Cytologia (gr. kytos ‘komórka’, logos ‘nauka’), biologia komórki – dział biologii badający komórki, m.in. ich budowę (morfologię) oraz działanie (fizjologię). Jej dziedzinami są: cytofizjologia, cytopatologia, cytogenetyka i cytochemia. Cytologię można podzielić na cytologię zwierzęcą oraz roślinną. Termin komórka zo...
1085
https://pl.wikipedia.org/wiki/Chlorofile
Chlorofile
Chlorofile – grupa organicznych związków chemicznych obecnych między innymi w roślinach, algach i bakteriach fotosyntetyzujących (np. w sinicach). Nadaje częściom roślin (głównie liściom) charakterystyczny zielony kolor. Funkcją chlorofili w organizmach przeprowadzających fotosyntezę jest wychwytywanie kwantów światła...
1086
https://pl.wikipedia.org/wiki/Ci%C4%85g%20%28matematyka%29
Ciąg (matematyka)
Ciąg – przyporządkowanie wszystkim kolejnym liczbom naturalnym (czasami ograniczonych do liczb nie większych niż ) elementów z pewnego ustalonego zbioru. W przypadku bez ograniczeń jest to ciąg nieskończony, a w przeciwnym – ciąg skończony lub -elementowy. Każdej liczbie naturalnej jest przyporządkowywany tylko jeden...
1088
https://pl.wikipedia.org/wiki/Clarion%20%28j%C4%99zyk%20programowania%29
Clarion (język programowania)
Clarion – język programowania czwartej generacji (4GL) przeznaczony do szybkiego programowania aplikacji dla środowiska MS Windows (występuje również w wersji dla DOS) i dedykowany dla aplikacji bazodanowych. Każda z dostępnych wersji Clariona zawiera pełne środowisko programowania i różnorodne narzędzia dla programis...
1090
https://pl.wikipedia.org/wiki/Ceres%20%28mitologia%29
Ceres (mitologia)
Ceres (Cerera) – w mitologii rzymskiej italska bogini wegetacji i urodzajów; całkowicie utożsamiona z grecką Demeter już w V wieku p.n.e.. Córka Saturna i Ops. Była siostrą i kochanką Jowisza, matką Prozerpiny. Jej pozostałe rodzeństwo to: Junona, Westa, Neptun i Pluton. Jako bóstwo italskie była jedną z najstarszych ...
1091
https://pl.wikipedia.org/wiki/Choroba%20popromienna
Choroba popromienna
Choroba popromienna – zespół objawów klinicznych spowodowany przez promieniowanie jonizujące w wysokiej dawce (zazwyczaj więcej niż 1 Gy w ostrej chorobie popromiennej, poniżej tej wartości w przewlekłej chorobie popromiennej) oddziałujące na całe ciało lub jego dużą powierzchnię (ponad 60%). Przyczyną choroby popromi...
1092
https://pl.wikipedia.org/wiki/Chlorowod%C3%B3r
Chlorowodór
Chlorowodór, HCl – nieorganiczny związek chemiczny, połączenie chloru i wodoru. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, tworząc kwas solny (kwas chlorowodorowy) z wydzieleniem dużej ilości ciepła. . Otrzymywanie Otrzymywany jest w wyniku działania kwasu siarkowego na chlorek sodu (reakcja przebiega w dwóch etapach): pierws...
1093
https://pl.wikipedia.org/wiki/Che%C5%82mno
Chełmno
Chełmno () – miasto w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, siedziba powiatu chełmińskiego; leży nad Wisłą, u ujścia Fryby. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego. Chełmno liczy 18 326 mieszkańców (31 grudnia 2022). Położenie Chełmno położone jest na południowy zachó...
1100
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dermatologia
Dermatologia
Dermatologia (gr. derma – skóra) – dziedzina medycyny zajmująca się badaniem oraz opisem struktury i funkcji skóry, a także schorzeniami skóry i jej przydatków (włosów, paznokci) oraz niektórymi chorobami ogólnoustrojowymi, ujawniającymi się przede wszystkim na skórze (np. łagodne i złośliwe nowotwory, jak czerniak zło...
1101
https://pl.wikipedia.org/wiki/Diabetologia
Diabetologia
Diabetologia – dziedzina medycyny zajmująca się leczeniem cukrzycy i jej powikłań, a także innych schorzeń związanych z zaburzeniami homeostazy glikemii. W Polsce specjalizacja z diabetologii jest możliwa do uzyskania po wcześniejszym uzyskaniu specjalizacji z zakresu chorób wewnętrznych lub pediatrii. Specjalizacja tr...
1103
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dwustronna%20edycja
Dwustronna edycja
Dwustronna edycja (ang. two-way editing, two-way tools) – funkcja graficznego środowiska programistycznego (GUI) odzwierciedlająca zmiany w graficznym przedstawieniu elementów tworzonego programu w kodzie źródłowym programu (czasem odwrotnie). Dwustronną edycję umożliwiają m.in. środowiska: Visual Studio .NET, Delphi ...
1106
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dobra%20publiczne
Dobra publiczne
Dobra publiczne – dobra charakteryzujące się brakiem możliwości wyłączenia ich z konsumpcji oraz jednocześnie ich niekonkurencyjnością w konsumpcji. Pierwszy warunek w definicji dobra publicznego oznacza, że dostawca dobra nie może legalnie zapobiec używaniu dobra przez innych. Drugi warunek oznacza, że konsumpcja do...
1107
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dobro
Dobro
Dobro – jedno z podstawowych (pierwotnych) pojęć etycznych, utożsamiane z pojęciem bytu. W moralności dobro określa poprawność (zgodność z normami moralnymi) czynów i zachowań człowieka. Dobro w filozofii starożytnej Dobra moralne wyróżnił po raz pierwszy Sokrates wynosząc je ponad wszystkie. Dla nich człowiek powini...
1108
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dobra%20%28ekonomia%29
Dobra (ekonomia)
Dobra (l.poj. dobro) – wszystkie środki, które mogą być wykorzystane, bezpośrednio lub pośrednio, do zaspokojenia potrzeb ludzkich. Proces zużywania nabytych dóbr w celu zaspokojenia potrzeb nazywa się konsumpcją. Przykładem dobra może być samochód, działka budowlana, chleb, praca naukowa, seans filmowy, program komp...
1109
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dowodzenie%20%28logika%29
Dowodzenie (logika)
Dowodzenie – jedna z najbardziej podstawowych odmian rozumowania obok wnioskowania, sprawdzania i wyjaśniania. Kazimierz Ajdukiewicz definiuje dowodzenie jako „proces myślowy polegający na rozwiązywaniu zadania, które domaga się, by pewne zdanie całkowicie dane w samym zadaniu wywnioskować ze zdań innych, już uprzednio...
1110
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dziedzina%20formy%20zdaniowej
Dziedzina formy zdaniowej
Dziedzina formy zdaniowej – zbiór takich elementów, dla których forma zdaniowa staje się zdaniem logicznym. jeśli Do dziedziny zaliczamy także elementy, które nie mogą występować w zdaniu logicznym, np. gdzie to liczba, której nie może być w dziedzinie, np. gdy w mianowniku jest niewymierność lub takowa może wyst...
1111
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dieny
Dieny
Dieny – grupa organicznych związków chemicznych, węglowodory nienasycone, w których występują dwa wiązania podwójne między atomami węgla. Ogólny wzór dienów otwarto-łańcuchowych to CnH2n-2, zaś dienów cyklicznych to CnH2n-4. W zależności od liczby wiązań pojedynczych znajdujących się pomiędzy wiązaniami podwójnymi w ł...
1112
https://pl.wikipedia.org/wiki/Destylacja
Destylacja
Destylacja (łac. destilatio, de- 'od' i stillare 'skraplanie' od stilla 'kropla') – rozdzielanie ciekłej mieszaniny wieloskładnikowej poprzez odparowanie, a następnie skroplenie jej składników. Stosuje się ją w celu wyizolowania lub oczyszczenia jednego lub więcej związków składowych. Proces wykorzystuje różną lotność ...
1113
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dryfkotwa
Dryfkotwa
Dryfkotwa – rodzaj pływającej kotwicy w postaci czaszy przypominającej spadochron lub długiego, stożkowatego worka bez dna. Dryfkotwa wyrzucona za burtę jachtu, hamuje jego bieg i pomaga utrzymać jednostkę dziobem do fali przy sztormowaniu. Zadaniem dryfkotwy jest zmniejszenie prędkości dryfowania z wiatrem i falą ora...
1115
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dehydroepiandrosteron
Dehydroepiandrosteron
Dehydroepiandrosteron (), DHEA – naturalny hormon steroidowy produkowany z cholesterolu w nadnerczach, a konkretnie w warstwie siateczkowatej kory nadnerczy. Został odkryty, a potem zsyntetyzowany, przez francuskiego lekarza i naukowca, Étienne’a-Émile’a Baulieu. Dehydroepiandrosteron jest chemicznie podobny do testos...
1116
https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%BConka
Dżonka
Dżonka (ang. junk od port. junco z jawaj. jong) – dalekowschodni niewielki statek drewniany bez stępki, przeważnie 1-, 2- lub 3-masztowy, o charakterystycznych wielokątnych żaglach przypominających wachlarz, plecionych z włókien roślinnych, zaopatrzonych w liczne, poziome usztywniające listwy biegnące promieniście w po...
1117
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dysocjacja%20elektrolityczna
Dysocjacja elektrolityczna
Dysocjacja elektrolityczna – odwracalny proces rozpadu elektrolitu na jony pod wpływem rozpuszczalnika, np. Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje dysocjacji elektrolitycznej: Elektrolity rzeczywiste zawierają jony już w formie krystalicznego ciała stałego. W tym przypadku dysocjacja elektrolityczna polega na solwata...
1118
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dosk%C5%82ad
Doskład
Doskład – dostarczenie przez redakcję do przygotowalni (studia DTP) pewnej niewielkiej porcji materiału w późniejszym terminie niż główna część zlecenia, często na ostatnią chwilę. Typowym doskładem są np. ogłoszenia ekspresowe, aktualności, spis treści i wstępniak (artykuł otwierający numer). Doskładem są także materi...
1119
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dendrymery
Dendrymery
Dendrymer ( dendron, drzewo) – organiczne związki chemiczne o regularnej, rozgałęzionej budowie, zbudowane z przyłączanych sekwencyjnie merów wielofunkcyjnych. Dendrymery dzięki swojej wielkiej regularności tworzą fraktalopodobne struktury, które mają szereg unikatowych własności przydatnych w wielu zastosowaniach, np...
1120
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dioksyny
Dioksyny
Dioksyny, polichlorowane dibenzo-p-dioksyny (, PCDDs) – grupa organicznych związków chemicznych, będących pochodnymi dibenzo-1,4-dioksyny (oksatrenu). Ich szkielet tworzy jeden, centralnie położony, pierścień dioksanowy oraz dwa połączone z nim pierścienie benzenowe, w których atomy wodoru podstawione są atomami chloru...
1121
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dow%C3%B3d%20%28matematyka%29
Dowód (matematyka)
Dowód – wykazanie, że pewne zdanie jest prawdziwe. Dowód należy odróżnić od empirycznego lub heurystycznego rozumowania. Każdy krok dowodu musi jasno wynikać z poprzednich lub być przyjętym aksjomatem; rozumowanie niespełniające tego warunku nie jest dowodem. Ostatni krok dowodu to udowodnione zdanie, które w ten sposó...
1122
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dystrybucja%20Linuksa
Dystrybucja Linuksa
Dystrybucja Linuksa – uniksopodobny kompletny system operacyjny zbudowany na bazie jądra Linux. Znakomita większość dystrybucji zawiera dużo elementów projektu GNU, co sprawia, że są one dystrybucjami GNU/Linuksa. W skład dystrybucji, oprócz samego jądra, wchodzą podstawowe programy i usługi takie, jak powłoka, skrypty...
1123
https://pl.wikipedia.org/wiki/Debian
Debian
Debian (wym. ) – projekt wolnej dystrybucji systemu operacyjnego GNU/Linux oraz GNU/kFreeBSD realizowany przez ochotników na całym świecie. Wewnątrz Debiana istnieją również projekty, mające na celu stworzenie dystrybucji systemu GNU/Hurd, inne odmiany BSD, a nawet dystrybucji wolnego oprogramowania na platformę Window...
1124
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dania
Dania
Dania () – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. Wraz z Grenlandią oraz Wyspami Owczymi tworzy Wspólnotowe Królestwo Danii. Kontynentalna Dania graniczy od południa z Niemcami, zaś przez cieśninę Sund sąsiaduje ze Szwecją. Posiada też granicę z Kanadą na wyspie Hansa. Dani...
1125
https://pl.wikipedia.org/wiki/Bezpo%C5%9Bredni%20dost%C4%99p%20do%20pami%C4%99ci
Bezpośredni dostęp do pamięci
Bezpośredni dostęp do pamięci, DMA (z ang. direct memory access) – technika, w której sprzęt komputerowy podłączony do płyty głównej, na przykład karta graficzna, karta dźwiękowa, karta sieciowa czy kontroler dysku twardego, mogą korzystać z pamięci operacyjnej RAM lub portów wejścia-wyjścia, pomijając przy tym CPU. Wy...
1126
https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%BCul
Dżul
Dżul (J) (ang. Joule) – jednostka pracy i energii – w tym ciepła – w układzie SI. Jeden dżul to praca wykonana przez siłę o wartości 1 N przy przesunięciu punktu przyłożenia siły o 1 m w kierunku równoległym do kierunku działania siły 1 J = 1 N·m. Związek z mocą: 1 J = 1 W·s. Nazwa dżul pochodzi od nazwiska angiels...
1128
https://pl.wikipedia.org/wiki/Doktryna
Doktryna
Doktryna (z łac. doctrina – nauczanie, wiedza) oznacza zespół twierdzeń, założeń i dogmatów religijnych, filozoficznych, politycznych lub wojskowych. System działania, myślenia. Przykładowe doktryny doktryna polityczna doktryna polityki zagranicznej doktryna precedensu doktryna religijna doktryna wojenna doktryn...
1130
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dywan%20Sierpi%C5%84skiego
Dywan Sierpińskiego
Dywan Sierpińskiego – fraktal otrzymany z kwadratu za pomocą podzielenia go na dziewięć (3×3) mniejszych kwadratów, usunięcia środkowego kwadratu i ponownego rekurencyjnego zastosowania tej samej procedury do każdego z pozostałych ośmiu kwadratów. Nazwa pochodzi od nazwiska Wacława Sierpińskiego. Definicja formalna N...
1131
https://pl.wikipedia.org/wiki/Druga%20zasada%20termodynamiki
Druga zasada termodynamiki
Druga zasada termodynamiki – podstawowe prawo termodynamiki określające nieodwracalność niektórych procesów makroskopowych przebiegających ze skończoną prędkością. Nieodwracalne w szczególności są procesy: wymiany ciepła przy skończonej różnicy temperatur, procesy z tarciem, dyfuzją, rozprężaniem gazów do próżni itd. Z...
1132
https://pl.wikipedia.org/wiki/Demografia
Demografia
Demografia – dziedzina nauki zajmująca się powstawaniem, życiem i przemijaniem społeczności ludzkiej. Obejmuje m.in. takie zagadnienia jak: przyrost naturalny, migracje, struktura społeczna (wiek, płeć, przynależność zawodowa, narodowość, wyznanie) oraz ich rozmieszczenie przestrzenne i oddziaływania społeczne i socjol...
1133
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dewon
Dewon
Dewon – termin o dwojakim znaczeniu: w sensie geochronologicznym – czwarty okres ery paleozoicznej. Trwał około 60 milionów lat (od 419,2 ± 3,2 do 358,9 ± 0,4 mln lat temu). Dzieli się na trzy epoki: dewon wczesny, dewon środkowy i dewon późny. w sensie chronostratygraficznym – czwarty system eratemu paleozoicznego...
1134
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dante%20Alighieri
Dante Alighieri
Dante Alighieri (ur. w maju lub czerwcu 1265 we Florencji, zm. 13 lub 14 września 1321 w Rawennie) – włoski poeta, filozof i polityk, charakteryzowany przez Friedricha Engelsa jako „ostatni poeta średniowiecza i jednocześnie pierwszy poeta nowych czasów”. Jego najwybitniejszym dziełem jest poemat Boska komedia, uważan...
1135
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dziwna%20wojna
Dziwna wojna
Dziwna wojna (, – dosł. udawana wojna, – dosł. wojna na siedząco) – kolokwialna definicja sytuacji, jaka miała miejsce w pierwszym okresie II wojny światowej na froncie zachodnim po formalnym wypowiedzeniu przez Francję i Wielką Brytanię 3 września 1939 roku wojny III Rzeszy szczególnie po zaprzestaniu faktycznych dz...
1136
https://pl.wikipedia.org/wiki/Digital%20Millennium%20Copyright%20Act
Digital Millennium Copyright Act
() – ustawa z zakresu prawa autorskiego, obowiązująca od 1998 w USA zabraniająca tworzenia i rozpowszechniania technologii, przy użyciu których mogą być naruszone cyfrowe mechanizmy ograniczeń kopiowania. Kanada Podobne regulacje wprowadzono w Kanadzie. Prace nad aktem C-61 zostały przerwane przez rozwiązanie Parlame...
1137
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dob%C3%B3r%20naturalny
Dobór naturalny
Dobór naturalny (selekcja naturalna) – jeden z mechanizmów ewolucji biologicznej, prowadzący do ukierunkowanych zmian w populacji zwiększających ich przeciętne przystosowanie, czyli adaptację do warunków środowiskowych, poza okresem wymierania. Miarą sukcesu w doborze naturalnym jest dostosowanie (ang. fitness); można...
1138
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dywiz
Dywiz
Dywiz, czyli łącznik – znak pisarski oznaczony znakiem  -  w postaci krótkiej poziomej kreski (krótszej od pauzy i półpauzy) uniesionej ponad podstawową linią pisma. Inne nazwy dywizu to: znak przeniesienia, mała kreska oraz tiret (z fr. tiré). Łącznik nie jest znakiem interpunkcyjnym. Charakterystyka dywizu W zestaw...
1139
https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C4%99bik%20o%C5%9Bmiop%C5%82atkowy
Dębik ośmiopłatkowy
Dębik ośmiopłatkowy (Dryas octopetala L.) – gatunek roślin z rodziny różowatych. Nazwa rodzajowa, zarówno polska, jak i naukowa, pochodzi od kształtu liści podobnych do liści dębu (gr. δρυς – dąb, drzewo), nazwa gatunkowa od liczby płatków w koronie kwiatu (najczęściej 8). Od nazwy rodzajowej pochodzi określenie fazy k...
1140
https://pl.wikipedia.org/wiki/Deflate
Deflate
– algorytm kompresji oparty na LZ77 i kodowaniu Huffmana, określony standardem . Standardy oraz określają formaty używane do składowania danych skompresowanych za pomocą algorytmu . Algorytm ten stosowany jest m.in. w formacie PNG oraz programach do kompresji gzip i PKZIP, natomiast popularna wolnodostępna jego imp...
1141
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dyskretna%20transformacja%20kosinusowa
Dyskretna transformacja kosinusowa
Dyskretna transformacja kosinusowa, dyskretna transformacja cosinusowa (, ) – rodzaj blokowej transformacji wykonywanej na wartościach dyskretnych. Jest szczególnie popularna w dziedzinie stratnej kompresji danych. Opis metody DCT przekształca skończony ciąg liczb rzeczywistych w ciąg liczb rzeczywistych zgodnie z...
1142
https://pl.wikipedia.org/wiki/Darwinizm
Darwinizm
Darwinizm – ogólna teoria rozwoju życia sformułowana przez brytyjskiego przyrodnika Karola Darwina. Teoria stała się fundamentem nauki o ewolucji organizmów oraz wpłynęła na myśl filozoficzną. Twórców odwołujących się do teorii ewolucji Darwina w dziełach filozoficznych określa się jako darwinistów. Myśl filozoficzna o...
1143
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dodawanie%20macierzy
Dodawanie macierzy
Dodawanie macierzy – działanie dwuargumentowe w zbiorze macierzy o ustalonych wymiarach które elementowi o współrzędnych wynikowej macierzy przypisuje sumę elementów macierzy i o tych samych współrzędnych Symbolicznie można to zapisać: Jeśli elementy macierzy należą do pewnej grupy abelowej, to zbiór macie...
1144
https://pl.wikipedia.org/wiki/Diagonalizacja
Diagonalizacja
Diagonalizacja – sprowadzenie macierzy kwadratowej do postaci diagonalnej, a konkretniej rozkład macierzy na iloczyn macierzy gdzie jest macierzą diagonalną. Macierz jest nazywana macierzą przejścia. Współczynniki na głównej przekątnej macierzy diagonalnej są równe kolejnym wartościom własnym macierzy z kole...
1146
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dakota%20Po%C5%82udniowa
Dakota Południowa
Dakota Południowa (, wym. ) – stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych, na obszarze Wielkich Równin. Sąsiaduje od północy ze stanem Dakota Północna, od zachodu z Montaną i Wyoming, od południa z Nebraską, od wschodu z Minnesotą i Iowa. Według spisu z 2020 roku liczy 886,7 tys. mieszkańców i jest jednym z ...
1147
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dakota%20P%C3%B3%C5%82nocna
Dakota Północna
Dakota Północna (, ) – stan na północy Stanów Zjednoczonych, leżący w regionie Midwest, na obszarze Wielkich Równin. Nazwa stanu pochodzi od słowa Indian Siuksów (nazywanych także Dakotami) oznaczającego „przyjaciela”. Od zachodu graniczy z Montaną, od południa z Dakotą Południową, od wschodu z Minnesotą, a od północy...
1148
https://pl.wikipedia.org/wiki/Delaware
Delaware
Delaware () – stan na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych, w regionie Stanów Środkowoatlantyckich, na Nizinie Atlantyckiej, nad zatoką Delaware. Na zachodzie i południu graniczy ze stanem Maryland, na północy ze stanem Pensylwania, a na północnym wschodzie z New Jersey. Jeden z trzynastu stanów pierwotnych. Leży na...
1150
https://pl.wikipedia.org/wiki/DVD
DVD
DVD (Digital Video Disc lub Digital Versatile Disc) – rozpowszechniony w roku 1995 standard zapisu danych na optycznym nośniku danych, podobnym do CD-ROM (te same wymiary: 12 lub 8 cm), lecz o większej pojemności uzyskanej dzięki zwiększeniu gęstości zapisu. Płyty DVD dzielą się na przeznaczone tylko do odczytu DVD-RO...
1151
https://pl.wikipedia.org/wiki/DVD-Video
DVD-Video
DVD-Video – standard definiujący zawartość dysków DVD przeznaczonych wyłącznie do odtwarzania filmów. Definicja standardu Standard DVD-Video definiuje następujące elementy: system plików na płycie DVD – najczęściej UDF 1.02 lub UDF/ISO Bridge UDF 1.02; rozmieszczenie plików na płycie i ich nazewnictwo; format zapi...
1152
https://pl.wikipedia.org/wiki/Digital%20Theatre%20System
Digital Theatre System
Digital Theatre Systems (DTS) Digital Surround – system kompresji dźwięku, opcjonalnie stosowany w płytach DVD. Technologia DTS pozwala zapisać sześć ścieżek dźwiękowych. DTS zostało wprowadzone do specyfikacji DVD w 1996. System DTS oferuje lepszą jakość dźwięku w porównaniu z Dolby Digital dzięki wyższej prędkości p...
1155
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dalriada
Dalriada
Dalriada (Dál Riata) – królestwo celtyckie (szkockie), rozciągające się na wybrzeżach Irlandii i dzisiejszej Szkocji, a właściwie Hebrydów Wewnętrznych i Argyll. Istniało już w V w n.e., pierwotnie jako podkrólestwo irlandzkie należące do królestwa Ulaid, a następnie rozprzestrzeniło się na Argyll i Hebrydy Wewnętrzn...
1156
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dramat
Dramat
Dramat (z gr. drâma, czyli „działanie, akcja”) – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i epiki). Jest to właściwie rodzaj sztuki na granicy teatru i literatury. Charakterystyka Dzieło dramatyczne zaliczane jest do literatury jedynie w warstwie słownej, natomiast w swojej realizacji widowiskowej należy do ...
1157
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dzielnik
Dzielnik
Dzielnik – dwuznaczne pojęcie arytmetyczne: drugi, prawy argument dzielenia – jeśli to nazywa się dzielną, – dzielnikiem, a – ilorazem. Tak rozumiany dzielnik odpowiada mianownikowi ułamka; liczba całkowita, która dzieli bez reszty daną liczbę całkowitą. To, że liczba dzieli liczbę oznacza, że iloraz jest ca...
1158
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dzielenie
Dzielenie
Dzielenie – operacja matematyczna zdefiniowana w dowolnym ciele jako:   dla gdzie jest elementem odwrotnym do Ponieważ dzielenie definiujemy jako mnożenie przez odwrotność, nie można dzielić przez 0, gdyż nie istnieje liczba odwrotna do 0, tzn. nie istnieje liczba, która pomnożona przez 0, da element neutralny m...
1159
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dyskryminacja
Dyskryminacja
dyskryminacja (prawo) dyskryminacja (psychologia społeczna) dyskryminacja (psychoakustyka) dyskryminacja czuciowa (neurologia) dyskryminacja metalu
1160
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dystans%20etniczny
Dystans etniczny
Dystans etniczny – stopień izolowania się społeczeństwa czy tolerowanie przez nie grup mniejszościowych. Określa się go za pomocą skali dystansu społecznego stworzonej przez amerykańskiego psychologa Emory’ego Bogardusa, na której badana osoba może wyrazić opinię, czy zgodzi się: pozbawić ich prawa do zamieszkania w s...
1161
https://pl.wikipedia.org/wiki/Doktryna%20religijna
Doktryna religijna
Doktryna religijna – doktryna, poglądy dotyczące natury i cech charakterystycznych strefy sacrum. Jeden z elementów systemu religijnego. Można je podzielić na kilka aspektów: bogowie – ilu ich jest, skąd pochodzą, jak powstali, jakie są ich cechy i zależności pomiędzy nimi, wszechświat – jak powstał, jaki jest jego o...
1162
https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%BCihad
Dżihad
Dżihad (z języka arabskiego جهاد, ğihād – zmaganie, wysiłek, tworzenie prawa ) – w kulturze islamu pojęcie pierwotnie oznaczające dokładanie starań i ponoszenie trudów w celu wzmocnienia wiary, by trafić do lepszego miejsca. W tradycji europejskiej termin ten często, choć nie do końca precyzyjnie, tłumaczy się jako „św...
1163
https://pl.wikipedia.org/wiki/Operacja%20dukielsko-preszowska
Operacja dukielsko-preszowska
Operacja dukielsko-preszowska (znana też jako operacja karpacko-dukielska, bitwa o Przełęcz Dukielską, ofensywa dukielska itp., słow. Karpatsko-duklianska operácia) – wielka operacja wojskowa Armii Czerwonej we wrześniu i październiku 1944 r. w okolicach Przełęczy Dukielskiej, od okolic Dukli koło Krosna na północy po ...
1164
https://pl.wikipedia.org/wiki/Doba
Doba
Doba – astronomiczna jednostka miary upływu czasu związana z obrotem Ziemi wokół własnej osi (ale nie jest równa jednemu pełnemu obrotowi, który trwa 23 h 56 min 4,091 s). Jako urzędowa jednostka czasu zdefiniowana jest jako czas trwania 24 godzin = 1440 minut = 86 400 sekund. Początek doby astronomicznej może wypadać,...
1165
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dzie%C5%84
Dzień
Dzień – czas między wschodem a zachodem Słońca. Określenie to utożsamia się z dobą (np. jaki jest dzisiaj dzień? – pytanie to jest zadawane bez względu na to, czy czas jest dzienny, czy nocny). Długość dnia różni się w zależności od szerokości geograficznej oraz deklinacji słońca. Podział dnia Grecy i Rzymianie lic...
1170
https://pl.wikipedia.org/wiki/Domain%20Name%20System
Domain Name System
Domain Name System (DNS, pol. system nazw domen) – hierarchiczny rozproszony system nazw sieciowych, który odpowiada na zapytania o nazwy domen. Dzięki DNS nazwa mnemoniczna, np. pl.wikipedia.org jest tłumaczona na odpowiadający jej adres IP, czyli 91.198.174.192. DNS to złożony system komputerowy oraz prawny. Zapew...
1171
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dialekty%20judeo-roma%C5%84skie
Dialekty judeo-romańskie
Dialekty judeo-romańskie – dialekty lub języki, którymi posługują lub posługiwali się Żydzi wywodzący się z krajów romańskich - przede wszystkim Żydzi sefardyjscy wywodzący się z Półwyspu Iberyjskiego, ale także Żydzi włoscy i francuscy. Powstały one na bazie romańskiej z dodatkiem elementów hebrajskich i aramejskich. ...
1172
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dorzecze
Dorzecze
Dorzecze – obszar lądu, z którego wody powierzchniowe spływają do jednej rzeki i ostatecznie do jej ujścia. W skład dorzecza wchodzą: rzeka, dla której określane jest dorzecze, jej przyrzecze (obszar wzdłuż rzeki) oraz jej dopływy wraz z ich dorzeczami. Dorzecze rzeki uchodzącej do morza lub innego akwenu określa się ...