text stringlengths 254 13.2M | id stringlengths 36 47 | dataset_source stringclasses 2 values | prediction float64 1.01 4.21 | dump stringclasses 106 values | url stringlengths 13 2.36k | date stringlengths 19 25 | file_path stringlengths 108 155 | offset int64 -1 1.48B | page_average_lid_score float64 0.85 1 ⌀ | full_doc_lid_score float64 0 1 ⌀ | language_score float64 0 1 | per_page_languages listlengths 1 14.5k | full_doc_lid stringclasses 14 values | top_langs stringclasses 1 value | is_truncated bool 2 classes | page_ends listlengths 1 14.5k | minhash_cluster_size int64 1 1.9M | duplicate_count int64 -1 319 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Lp. | Cel | Mierniki określające stopień realizacji celu | Planowana wartość do osiągnięcia na koniec roku, którego dotyczy plan |
|-----|----------------------------------------------------------------------|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------------------------------------------------------------------------|
| 1 | Realizacja dochodów podatkowych. | Udział zaległości podatkowych w wysokości wpływów z tytułu podatków. | Nie więcej niż 10 % |
| 2 | Zapewnienie finansowania jednostek organizacyjnych. | Przekazane środki z budżetu w wysokości planu. | 100 % |
| 3 | Poprawa jakości gospodarki wodno-ściekowej na terenie Gminy Wiślica.| Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków | 25% |
| | | Modernizacja sieci wodociągowej - budowa | 100% |
| | | Wodociągu Skorocice-Latanice | |
| | | Modernizacja oczyszczalni ścieków wraz z systemem przesyłu monitoringu | 100% |
| 4 | Poprawa warunków życia mieszkańców Gminy Wiślica. | Realizacja projektu „Instalacja kolektorów słonecznych”. | 47 szt. |
| | | Modernizacja budynków przejętych od Spółdzielni Usług Rolniczych na potrzeby utworzenia Domu Pomocy Społecznej. | 70 % |
| | | Budowa ścieżki rowerowej Wiślica-Kazimierza Wlk. | 10% |
| | | Inwestycja w infrastrukturę edukacyjną – siedziska wokół boiska | 100% |
| | | Zakup i dostawa dwóch autobusów na potrzeby gminy Wiślica | 100% |
| | | Zabezpieczenie powodziowe - renaturalizacja starorzeczy rzek Nida i Maskalis | 100% |
| | | Modernizacja boiska piłkarskiego w Wiślicy | 100% |
|---|---|------------------------------------------|------|
| 5.| Poprawa wizerunku zabytków w Wiślicy. | Realizacja projektu pn. "Tysiącletnia Wiślica – śladami świetności – utworzenie trasy turystycznej „Przez Pradzieje Chrześcijańskiej Wiślicy". | 90 % |
| 6.| Zmniejszenie emisji CO₂, oszczędność energii elektrycznej. | Wymiana oświetlenia ulicznego na LED. | 90 % |
Burmistrz Miasta i Gminy Wiślica
mgr Jarosław Jaworski
(data i podpis kierownika jednostki) | <urn:uuid:39a6f0e0-a396-4c6b-9f9c-6281c2fe13c7> | finepdfs | 1.958008 | CC-MAIN-2023-06 | http://wislica.pl/download/attachment/17855/plangmina2022.pdf | 2023-01-31T04:08:51+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-06/segments/1674764499842.81/warc/CC-MAIN-20230131023947-20230131053947-00397.warc.gz | 50,899,248 | 0.970048 | 0.970048 | 0.970048 | [
"unknown",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
3686,
4216
] | 1 | 1 |
Świat z pandemią - po roku.
Wielkie tragiczne doświadczenie i nadzieja na ratunek oraz normalność.
Gdy rok temu Światowa Organizacja Zdrowia sytuację na świecie po ataku wirusa nazwanego COVID-19 oceniła jako pandemię i skierowała 27 marca 2020 roku do wszystkich rządów państw świata dramatyczny apel - wezwanie o „podjęcie pilnych oraz zdecydowanych działań na rzecz skuteczniejszej walki z tym koronawirusem” - nasza planeta zaczęła sobie uświadamiać, że wojna z tą śmiercionośną chorobą będzie bardzo trudna i o nieznanych konsekwencjach.
Koronawirus COVID-19 został odkryty pod koniec grudnia 2019 roku w mieście Wuhan w prowincji Hubei w Chinach. Źródłem zakażenia miał być targ ryb i owoców morza, a dokładnie sprzedawane tam dzikie zwierzęta. Szef WHO: „Tę nazwę wybrano jako łatwą do wymówienia i nieposiadającą negatywnie etykietującego odniesienia do określonego kraju lub mieszkańców”. Wyjaśnił, że „CO” (ang. corona), w nazwie oznacza koronę, „VI” - wirus, a „D” - disease (ang. choroba). Liczba 19 wskazuje rok jej pojawienia się - 2019.
Epidemia koronawirusa SARS-CoV-2 trwa. Dziś (26.03) mamy w kraju rekordową od początku pandemii ilość - 35 133 nowych i potwierdzonych przypadków zakażenia koronawirusem, w tym na Lubelszczyźnie - 1025 osób.
W Polsce zachorowało już 2 221 725 osób, zmarło 51 753, a wyzdrowiało 1 775 068 osób. W tym - na Lubelszczyźnie zachorowało – 98 457 osób, zaś zmarło 3 258 osób. Wykonane szczepienia: ogółem: 5 755 551, w tym: pierwsza dawka: 3 785 646, druga dawka: 1 969 905 osób. Wykonane testy: ogółem: 11 711 826, w ciągu ostatniej doby: 101 000.
Świat: Potwierdzone przypadki: u 126 809 951 osób, z tego wyzdrowiało: 102 237 035 osób. Ofiary śmiertelne: 2 781 546 osób.
Cały czas na świecie rośnie liczba zarażonych oraz ofiar wirusa COVID-19.
Dzisiaj, równo po roku - na szczęście już mamy, jako ludzkość, jeden sprawdzony rodzaj broni - szczepionkę, wielka chwała jej twórcom, ale zasięg jej stosowania dopiero daje nadzieję bowiem dotychczas udało się wyprodukować i zaszczepić nią - niespełna 8 procent populacji świata.
A procedura masowych szczepień jest skomplikowana, ze względu na ściśle określone przez producentów warunki przechowywania i okres przydatności szczepionek oraz konieczność szczepienia dwoma dawkami.
W Polsce szczepienia przeciwko SARS-CoV-2 rozpoczęły się 27 grudnia 2020 roku. W tzw. etapie zerowym szczepieni byli pracownicy sektora ochrony zdrowia, domów pomocy społecznej i ośrodków pomocy społecznej oraz personel placówek medycznych - około 1 mln osób.
Trwa etap pierwszy - zaszczepianie pensjonariuszy domów i ośrodków pomocy społecznej oraz innych zakładów opiekuńczych, seniorów, pracowników służb mundurowych i nauczycieli - łącznie około 10 milionów osób. Potem będą szczepione osoby bezpośrednio zapewniające funkcjonowanie podstawowej działalności państwa i narażone na zakażenie ze względu na częste kontakty społeczne, a następnie przedsiębiorcy i pracownicy sektorów zamkniętych i pozostali chętni, bowiem szczepienia są dobrowolne i obejmują dorosłych obywateli.
W związku z zamieszaniami dotyczącymi szczepionki AstraZeneca rozpoczęto przyspieszoną rejestrację do szczepień młodszych roczników rodaków. Liderem szczepień spośród krajów europejskich jest Wielka Brytania, która także zmaga się ze znacznym przyrostem zachorowań na COVID-19. W krajach Unii Europejskiej najwięcej szczepień - w stosunku do ilości obywateli wykonuje Malta, a najmniej - Bułgaria.
Na świecie, jak dotąd, podano ponad 526 mln dawek szczepionek, najwięcej w Chinach i Stanach Zjednoczonych. Liderem w liczbie dawek, w stosunku do ilości obywateli jest Gibraltar, choć jeszcze niedawno w tym zestawieniu prowadził Izrael.
A teraz sprawy polskie. W czwartek 25 marca br. odbyła się konferencja prasowa ministra zdrowia Adama Niedzielskiego i premiera Mateusza Morawieckiego, podczas której politycy poinformowali o nowych obostrzeniach związanych ze zwiększającą się dzienną liczbą przypadków zakażenia koronawirusem. Rząd zamyka jeszcze więcej sklepów, a także żłobki, przedszkola, salony kosmetyczne. Kościoły nadal pozostaną otwarte.
Szef rządu zaapelował o solidarność i zwrócił się do opozycji. Mówił: Zbliżamy się do kresu wytrzymałości systemu służby zdrowia. W tej chwili potrzebujemy narodowej solidarności. Dość z politycznymi przepychankami. Apeluję do opozycji: jeżeli nie potraficie działać solidarnie z rządem, przynajmniej nie zaostrzajcie sytuacji. Dlatego nie można przeszkadzać dzisiaj lekarzom, nie można kpić z tego, że robimy szpitale tymczasowe, bo one dzisiaj ratują życie.
Właśnie we właściwym momencie, bo już w październiku i listopadzie, tworzyliśmy wtedy i zakończyliśmy dzisiaj ponad 25 szpitali rezerwowych, tymczasowych. To są tysiące miejsc w szpitalach, które ratują zdrowie, ratują życie naszych obywateli - zaznaczył. Dodał, że powinna obowiązywać filozofia "wszystkie ręce na pokład".
Słowa Mateusza Morawieckiego wywołały falę krytyki w mediach społecznościowych. - Szczucie na opozycję to sztuka, którą pan premier posiadał wiele lat
temu. Myśleliśmy, że mamy sytuację, w której premier zmieni podejście. Nie ma chęci dialogu z opozycją, ze środowiskami społecznymi - mówił na konferencji w Sejmie prezes PSL Władysław Kosiniak-Kamysz. „Jakie to przykro. Co ja mam powiedzieć naszym lekarzom, pielęgniarkom, którzy codziennie walczą o życie pacjentów covidowych” - napisała na Twitterze Anna Rulkiewicz stojąca na czele prywatnej sieci LUX MED.
Komentarze po konferencji Mateusza Morawieckiego: „PiS-owski standard: szczucie”, „Kłamstwa zamiast walki z epidemią”, „Wygląda na to, że głównym planem walki z pandemią jest walka z opozycją”. „To nie Mateusz Morawiecki, tylko „Klameusz”, „PiS-ski standard - jednoczenie przez szczucie i dzielenie”. Premier w dniu nowych zakażeń koronawirusem ponad 34 tysięcy osób, mówił o opozycji, że „zaognia sytuację”. Mało działań wyprzedzających tworzących określony system, głównie reakcja: obostrzenia na wzrost ilości zakażeń.
„Sytuacja w Polsce jest tak dramatyczna, że bezwzględnie należałoby wprowadzić stan nadzwyczajny. Jednak najwyraźniej władza boi się stanowczości w tej sprawie i boi się reakcji obywateli. Zabrakło twardych decyzji, odpowiednich do dramatycznej sytuacji - tak o nowych decyzjach rządu mówi gen. Andrzej Trybusz, były szef Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Podkreśla, że „ani premier, ani minister zdrowia nie zaproponowali żadnego realnego wsparcia dla służby zdrowia”. Bardzo krytycznie ocenia pozostawienie kościołów otwartych na święta. „Zawsze przy Świątach Wielkanocnych były tłumy. Obawiam się, że to nas czeka - obostrzenia nie będą przestrzegane.
Także w czwartek przedstawiciele PO, Lewicy i PSL zorganizowali wspólne konsultacje w Sejmie na temat wydatkowania funduszy z Krajowego Planu Odbudowy. A lider PO Borys Budka, jako komentarz do konferencji covidowej powiedział: „Dzisiaj premier, zamiast przeprosić, kolejny raz atakuje. Tak, panie premierze, to jest pana koniec. Pan wie, że prezes Kaczyński wydał na pana polityczny wyrok, tylko odwleka jego wykonanie”.
Politycy ruchu Szymona Hołowni przedstawili własne pomysły dotyczące walki z III falą pandemii. Hołownia mówił m.in. o konieczności wprowadzenia jak najszybciej stanu klęski żywiołowej. Stan klęski żywiołowej da ramy prawne do nakładania obostrzeń, które dzisiaj nakładane są nielegalnie rozporządzeniami na konferencjach prasowych - stwierdził.
Dodał, że potrzebne też jest bardziej stanowcze stanowisko Episkopatu, apel do wiernych w sprawie pozostawania w domach. Politycy Hołowni podkreślali, że potrzebna jest dużo lepsza koordynacja rządu z samorządem.
I czwartkowa opinia Donalda Tuska: „Rozmawiałem z premierami Chorwacji, Austrii, Litwy, Łotwy, Bułgarii i Słowenii oraz przewodniczącą Komisji o wspólnej walce z wirusem. Nikt nie zaatakował opozycji, lekarzy czy dziennikarzy. Dziwni jacyś”.
Adam Olkowicz
Zaplanowany na rok 2020 program naszego Stowarzyszenia był bardzo obszerny i konkretny. Główne zadania to zakończenie kampanii sprawozdawczo-wyborczej oraz przygotowanie Walnego Zgromadzenia Sprawozdawczo-Wyborczego Delegatów, uchwalenie kierunków działania na nowa kadencję, przeprowadzenie wyborów władz wojewódzkich oraz wybór delegatów na IX Krajowe Zgromadzenie Delegatów. Zakładano pełną realizację działań programowych i organizacyjnych oraz złożenie hołdu w miejscach pamięci zaplanowanych przez Wojewódzką Komisję Historyczną.
Niestety, z powodu epidemii Covid-19 - od 13 marca br. wprowadzony został stan zagrożenia epidemicznego. Skutkiem tej sytuacji była - w mniejszym lub większym stopniu - dezaktualizacja większości planowanych założeń. Zaostrzony reżim sanitarny wykluczył większe spotkania oraz ograniczył możliwości przemieszczania się.
W styczniu i lutym Zarząd spotykał się w zależności od potrzeb w trybie roboczym. Jedno z posiedzeń odbyło się z udziałem nowych władz wybranych w miejskiej organizacji w Lublinie. W tym okresie przeprowadzono zebrania sprawozdawczo-wyborcze w kołach Miedzyrzec Podlaski, Chełm, Zamość, Biała Podlaska, Puławy, Opole Lubelskie, niektóre koła w Lublinie. Pięć kolejnych kół odbyło zebrania i dokonało wyboru nowych władz w trybie zdalnym. Dalszy przebieg i terminy kampanii zostały przez władze krajowe administracyjne - wstrzymane. Uchwałą nr 6/2020 Rady Krajowej naszego Stowarzyszenia wydłużono kadencję władz wszystkich struktur Stowarzyszenia z jednoczesnym zachowaniem mandatów członków władz i delegatów wybranych przed pandemią.
Od wprowadzenia pandemii - stanu zagrożenia epidemicznego - Zarząd spotyka się w miarę potrzeb, częściowo stacjonarnie, częściowo w trybie zdalnym - mailowo i telefonicznie. Mimo istniejącej sytuacji członkowie starają się działać normalnie.
Realizowana jest działalność wydawnicza - ukazały się kolejne 4 numery kwartalnika RW - BIULETYN. Prowadzone są przygotowania do wydania kolejnej książki prof. E. Horocha o sytuacji w Polsce w latach 1948 - 1953, okresu stalinizmu, wydanie jest planowane w II - gim kwartale 2021 roku.
Członkowie Zarządu uczestniczyli w dorocznych obchodach rocznic historycznych w Rozkopaczewie, Rąblowie, Parczewie, na Porytowym Wzgórzu, lasach pod Borowem oraz w uroczystościach Święta 1 Maja, 8 Maja oraz 11 Listopada. Ze względu na obostrzenia sanitarne uroczystości te były symboliczne i skromne, polegały głównie na złożeniu kwiatów w miejscach pamięci.
Ważną sprawą były spotkania kierownictwa Zarządu Wojewódzkiego z Prezydentem Lublina Krzysztofem Żukiem i Wice-przewodniczącym Rady Miasta Stanisławem Kierońskim.
Tematyka tych spotkań dotyczyła współpracy w różnych przedsięwzięciach, podejmowanych przez władze miasta, a także informacji o działaniach Stowarzyszenia w sferze politycznej i społecznej. Częste były również kontakty i współpraca z organizacjami kombatanckimi. Przedstawiciele Zarządu i członków Stowarzyszenia braли udział w spotkaniach i uroczystościach organizowanych przez związki kombatanłów.
Zarząd na bieżąco utrzymywał kontakty i prowadził rozmowy z Przewodniczącym RW SLD w Lublinie - Jackiem Czerniakiem dotyczące spraw programowych, współpracy z SLD oraz bieżących.
Spotkania ze sponsorami przynosiły pozytywne skutki. Sponsorzy otrzymują także bieżące informacje o działalności Stowarzyszenia oraz BIULETYN, wydawany przez Radę Wojewódzką.
Z analizy ankiet informacyjnych składanych przez Koła wynika, że każdego roku z przyczyn naturalnych ubywa około 5% członków. W roku 2020 delegacje członków Zarządu uczestniczyły w pożegnaniu naszych działaczy. Odeszli: Kazimierz Domański, Mieczysław Janik, Franciszek Bednarz, Szymon Arasimowicz, Stanisława Kudełko, Jan Mazurek oraz grupa członków.
Wobec ograniczeń sanitarnych i braku bezpośrednich kontaktów Zarząd złożył członkom Stowarzyszenia – na ręce przewodniczących Kół – pisemne życzenia z okazji Nowego Roku oraz w ten sam sposób kobietom w dniu 8 marca, a także władzom organizacji współpracujących oraz sponsorom i sympatykom. W sytuacji pandemicznej taka forma kontaktów spotkała się z bardzo pozytywną oceną adresatów.
Możliwe do stosowania formy kontaktów i aktywności działaczy i kół oraz RW i ZW Lubelszczyzny będą kontynuowane do czasu powrotu sytuacji do normalności.
Sekretarz ZW i RW Anna Filipek
Przewodniczący ZW i RW Stanisław Grzelak
Lublin, dnia 15.03.2021 rok
Informacja o pracy Komisji Historycznej Rady Wojewódzkiej Stowarzyszenia „Pokolenia” w Lublinie w 2020 roku
Komisja Historyczna Rady Wojewódzkiej POKOLEŃ Lubelszczyzny, której przewodniczącym jest prof. Emil Horoch, zastępcą przewodniczącego Stanisław Niedźwiedź, a sekretarzem Edmund Sak liczy 13 osób. Komisja Historyczna Rady Wojewódzkiej Stowarzyszenia „Pokolenia” na swoim pierwszym posiedzeniu przyjęła plan pracy w oparciu o który prowadziła swoją działalność w 2020 roku.
Tradycyjnie już Komisja na pierwszym posiedzeniu przyjęła kalendarz obchodów rocznic i świąt oraz plan pracy w oparciu o który prowadziła swoją działalność w 2020 roku. W praktyce realizacja tego kalendarza w decydującej mierze uzależniona została od pandemii wirusa COVID-19, której zasięgu oraz przebiegu nie można było wcześniej przewidzieć. Z tego względu część przedsięwzięć w 2020 roku zorganizowano w skromniejszym zakresie, zaś niektóre w ogóle nie mogły się odbyć.
Z okazji kolejnych rocznic bitew partyzanckich złożono w 2020 roku delegacje RW POKOLEŃ złożyły kwiaty pod pomnikami: w Rąblowie, na Porytowym Wzgórzu i pod Borowem, a także pod pomnikiem poległych członków ZWM w Sernikach i na cmentarzu w Rozkopaczewie. W obchodach 76. rocznicy bitwy w Lasach Parczewskich brała udział zarówno delegacja RW Stowarzyszenia jak i koła z Radzynia Podlaskiego.
Z okazji 75. rocznicy zakończenia II wojny światowej w dniu 27 sierpnia 2020 r. w ramach cyklicznych spotkań „Ciekawi ludzie, miejsca i wydarzenia” odbyła się polsko - rosyjska konferencja, w której aktywny udział wzięli członkowie Stowarzyszenia w tym prof. Emil Horoch i Marcin Przech.
Komisja Historyczna zajmowała się także gromadzeniem materiałów dotyczących zmiany ulic i placów oraz demontażu pomników i tablic historycznych. Dotychczas Komisja zgromadziła na ten temat materiały dotyczące Lublina i Chełma oraz częściowo Białej Podlaskiej i Zamościa.
Podjęte w 2020 roku działania sfinalizowane będą w 2021 r. wydaniem Pozycji książkowej autorstwa prof. Emila Horocha pod roboczym tytułem „Polska 1948 - 1953 Główne problemy”.
Podjęte zostały również wspólnie z kołem Stowarzyszenia w Biłgoraju opóźnione przez epidemię prace gromadzenia materiałów i dokumentów zmierzające do wydania specjalnego opracowania zawierającego biografię Józefa Dechnika. Przewodniczący Komisji prof. Emil Horoch brał aktywny udział w spotkaniach z kołami Lubelszczyzny oraz współpracował z Zespołem Wydawniczym i publikował teksty w Biuletynie Informacyjnym RW naszego Stowarzyszenia.
Komisja Historyczna Rady Wojewódzkiej
Lublin, dnia 8.03.2021 rok
Stowarzyszenia „Pokolenia”
Plan pracy Komisji Historycznej Rady Wojewódzkiej Stowarzyszenia „Pokolenia” w Lublinie na 2021 rok
1. Zbieranie materiałów dotyczących historii lewicowego ruchu młodzieżowego na Lubelszczyźnie.
W tym celu podjęte zostaną następujące działania:
- zwrócić się do wszystkich kół Stowarzyszenia o przesyłanie zebranych od swoich członków pamiętników, fotografii i różnych materiałów źródłowych dotyczących działalności organizacji młodzieżowych i ich działaczy z okresu Polski Ludowej;
- zbierać materiały dotyczące lewicowych organizacji młodzieżowych, ich udziału w przeobrażeniach społecznych, gospodarczych i politycznych, działalności młodzieżowych działaczy z różnych dostępnych źródeł /archiwa, biblioteki, prasa itp./;
- zwrócić się do działaczy organizacji młodzieżowych Lubelszczyzny z prośbą o przekazanie nam osobistych wspomnień, relacji z ważnych wydarzeń, zdjęć i innych materiałów.
Realizację tych zamierzeń podejmie Zespół w składzie: prof. Emil Horoch, prof. Władysław Kucharski, Stanisław Błaziak, Stanisław Niedźwiedź, Stefan Ochyra, Edmund Sak. Zebrany materiał posłuży także do bieżącego przygotowywania artykułów z historii lewicowego ruchu młodzieżowego na Lubelszczyźnie do Biuletynu Informacyjnego RW Stowarzyszenia „Pokolenia”.
2. Wydanie przez RW POKOLEŃ kolejnej książki pod roboczym tytułem „Polska 1948 – 1953. Główne problemy” autorstwa przewodniczącego Komisji Historycznej Lubelskiej RW Pokoleń - prof. Emila Horocha. Termin realizacji: II kwartał 2021 r. Odpowiedzialni: prof. Emil Horoch, Adam Olkowicz, Stanisław Grzelak, E. Sak.
3. Przygotowywanie materiałów i dokumentów do biografii Józefa Dechnika (1910 - 1983), wybitnego Syna Ziemi Biłgorajskiej Posła na Sejm Ustawodawczy oraz I-szej, IV i V kadencji Sejmu PRL, kawalera Orderu „Budowniczy Polski Ludowej”, w latach 1944-1948 - I-go sekretarza KP PPR Biłgoraju i Zamościu, następnie sekretarza KW PZPR w Olsztynie i następnie w latach 1956 - 1974 ponownie I-szego sekretarza KP PZPR w Biłgoraju. Realizacja tych zamierzeń: prof. Emil Horoch, Julian Tałęda, Stanisław Grybuś. Termin: 2021 rok.
4. Rozpatrzenie informacji na temat zmian po 1989 r. nazw ulic, placów i demontażu pomników oraz tablic w Lublinie, Białej Podlaskiej, Chełmie, Zamościu i Puławach, a także w miarę możliwości w innych miastach Lubelszczyzny. W oparciu o zebrany materiał, powinny zostać przygotowane opracowania dotyczące zmian w tym zakresie, jakie dokonały się po 1989 r. Termin: do końca II kwartału 2021 r.
W zakreslonym terminie podejmie działania Zespół Komisji Historycznej w składzie: Edmund Sak, Bolesław Błaszcuzk, Zdzisław Bruszkiewicz, Włodzimierz Fudali, Tadeusz Moniak.
5. Powołanie Zespołu składającego się z prawników, przedstawicieli samorządu miejskiego, kól Stowarzyszenia i organizacji społecznych do przygotowania koncepcji i organizacji działań przywracających poprzednie nazwy niektórych ulic w Lublinie i innych miastach Lubelszczyzny.
Termin: III kwartał 2021 r.
Realizacja: prof. Emil Horoch, Stanisław Kieroński, Grzegorz Kurczuk, Edmund Sak, Tadeusz Kochanowski, Stanisław Grybuś, Tadeusz Moniak, Tomek Biłant.
6. W 2021 r. członkowie Komisji Historycznej będą uczestniczyć:
- w obchodach rocznic i świąt zawartych w Kalendarzu
- w przygotowywaniach materiałów do BIULETYNU Rady Wojewódzkiej;
- w spotkaniach z młodzieżą, zwłaszcza szkolną.
7. Ustala się, że w 2021 r. Komisja Historyczna odbędzie co najmniej jedno spotkanie w każdym półroczu. Dodatkowe posiedzenia Komisji odbywać się będą w zależności od potrzeb.
Komisja Historyczna Rady Wojewódzkiej
Lublin, 8.03.2021 rok
Stowarzyszenia „Pokolenia” w Lublinie
Kalendarz obchodów świąt państwowych oraz rocznic związanych z tradycją ruchu lewicowego w roku 2021 w środowisku „POKOLEŃ”
I. Działania na szczeblu Rady Wojewódzkiej Stowarzyszenia „Pokolenia” oraz Rady Miejskiej w Lublinie.
1. 74. rocznica mordu członków Związku Walki Młodych przez oddział „Uskoka” w Sernikach-złożenie kwiatów przy pomniku ku czci zamordowanych ZWM-ców oraz na grobowcu poległych w Rozkopaczewie.
Termin: 1 maja 2021 r.
Odpowiedzialni za organizację i udział delegacji Stowarzyszenia: Stanisław Grzelak, Adam Olkowicz, Edmund Sak, Walenty Kułago.
2. Święto Pracy – 1 Maja:
- udział członków Stowarzyszenia „Pokolenia” w Lublinie i innych miastach w uroczystościach organizowanych przez SLD.
Termin: 1 maja 2021 r.
Odpowiedzialni: Marcin Przech, Edmund Sak, prof. Emil Horoch, Stanisław Niedźwiedź, Mieczysław Kaleciak.
3. 3 Maja - 229. rocznica Konstytucji 3 Maja:
- udział delegacji Stowarzyszenia „Pokolenia” w obchodach organizowanych przez władze administracyjne województwa i miasta.
4. Dzień Zwycięstwa - 9 maja 2021 r.:
- udział w uroczystościach organizowanych przez Zarządy Stowarzyszeń Kombatantkich i Żołnierskich Wojska Polskiego oraz władze miast.
Odpowiedzialni: prof. Emil Horoch, płk Stefan Ochyra, Mieczysław Kaleciak, Stanisław Niedźwiedź, Jan Szyszko.
5. 22 Lipca - 77. rocznica powstania Polski Ludowej:
- udział delegacji Rady Wojewódzkiej w obchodach w Chełmie.
Odpowiedzialni: Zdzisław Bruszkiewicz, Stanisław Grzelak, Adam Olkowicz.
6. 1 września - 82. rocznica wybuchu II wojny światowej:
- złożenie kwiatów na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza w Lublinie.
Odpowiedzialni: Stanisław Grzelak, prof. Emil Horoch, Stanisław Niedźwiedź, Jan Szyszko, płk Stefan Ochyra.
7. 103. rocznica odzyskania niepodległości przez Polskę:
- udział w uroczystości rocznicowej w formie ustalonej przez SLD oraz władze województwa i miasta Lublin.
Odpowiedzialni: Adam Olkowicz, Grzegorz Kurczuk, Marcin Przech.
8. Udział w uroczystych obchodach 77. rocznicy bitew partyzanckich:
- pod Rąblowem - 14.V.1944 r.,
- na Porytowym Wzgórzu - 14.VI.1944 r.
- w Lasach Parczewskich - 18-21.VII.1944 r.
- oraz w uroczystościach związanych z 82. rocznicą walk Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. Franciszka Kleeberga pod Kockiem - 2-5.X.1939 r.
Terminy: ustalone przez organizatorów uroczystości.
Odpowiedzialni za zorganizowanie udziału w tych obchodach delegacji Rady Wojewódzkiej Stowarzyszenia - odpowiednio: Tadeusz Moniak i Anna Filipek, Stanisław Mazur, Monika Siemion, Edmund Sak oraz Grażyna Lamczyk, Stefan Ochyra, Krzysztof Szyc, Jan Szyszko i Walenty Kułago.
Rekomendowane jest uczestnictwo w tych uroczystościach osób z lokalnych środowisk „Pokoleń”.
9. Udział w obchodach 78. rocznicy mordu partyzantów Gwardii Ludowej przez oddział NSZ pod Borowem pod dowództwem Leonarda Zub - Zdanowicza ps. „Żab” i Adama Godfingera ps. „Sęp” w dn. 9.VIII. 1943 r.
Odpowiedzialni: prof. Emil Horoch, Jan Szyszko, Stanisław Woźniak.
10. Współdziałanie z burmistrzem i kołem Stowarzyszenia „Pokolenia” w Biłgoraju związane z przywróceniem na poprzednie miejsce pomnika Józefa Dechnika oraz złożenie w 38. rocznicę Jego śmierci w dniu 22 listopada 2021 r. kwiatów na grobie w Biłgoraju.
Odpowiedzialni: Edmund Sak, prof. Emil Horoch, Julian Talęda, Tomasz Bilant.
II. Na szczeblu kół Stowarzyszenia „Pokolenia”:
1. Uroczyste spotkania środowiskowe z kobietami z okazji Święta Kobiet. Termin: 8 marca 2021 r.
2. Uczestnictwo w obchodach Święta Pracy 1 Maja oraz Święta 3 Maja zgodnie z ustaloną tradycją w tym zakresie w poszczególnych miejscowościach.
3. Uczestnictwo w obchodach 82 rocznicy wybuchu II wojny światowej - składanie kwiatów pod pomnikami i na grobach poległych za naszą wolność.
Termin: 1 września 2021 r.
4. Obchody 22 Lipca - 77. rocznica powstania Polski Ludowej - zgodnie z lokalnymi tradycjami. W ramach tych obchodów należy odbyć spotkania w kołach Stowarzyszenia, na których:
- przypomnieć fakty związane z działalnością organizacji młodzieżowych na swoim terenie, prezentować lokalnych działaczy młodzieżowych biorących udział w przeobrażeniach po 1944r.;
- pokazać udział organizacji młodzieżowych w wielkich budowach PRL, takich między innymi jak: Fabryka Łożysk Tocznych w Kraśniku, Zakłady EDA w Poniawowej, Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie, WSK Świdnik, Zakłady Azotowe w Puławach, Cementownia Chełm, Kanał Wieprz - Krzna;
- obchody rocznic wiązać z historią terenu, na którym działa koło;
- złożyć kwiaty na grobach zasłużonych działaczy młodzieżowych;
- odwiedzać zasłużonych byłych działaczy organizacji młodzieżowych w miejscu ich zamieszkania np. z okazji rocznic i uroczystości, udzielać pomocy w życiowych sprawach.
Odpowiedzialni - przewodniczący kół Stowarzyszenia.
5. 103. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości:
- udział w uroczystościach organizowanych przez miejscowe władze.
Termin: 11 listopada 2021 r.
6. Udział delegacji Stowarzyszenia „Pokolenia” w obchodach 74. rocznicy mordu na 25 mieszkańcach Puchaczowa - dokonanego z 2 na 3 lipca 1947 r. przez oddziały WIN „Wiktora”, „Ordona” i „Żelaznego” podległych „Uskokowi” poprzez złożenie kwiatów przed pomnikiem pomordowanych.
Termin uzgodniony z UG Puchaczów.
Odpowiedzialny : przewodniczący koła w Łęcznej.
7. Udział delegacji Stowarzyszenia „Pokolenia” z Chelma i Krasnegostawu w obchodach 76. rocznicy zbrodni dokonanej przez zamordowanie w dniu 6 czerwca 1945 r. - 196 mieszkańców wsi Wierzchowiny przez oddział NSZ Mieczysława Pazderskiego poprzez złożenie kwiatów pod pomnikiem pomordowanych w Wierzchowinach.
8. Noworoczne spotkania działaczy i sympatyków Stowarzyszenia „Pokolenia” według lokalnych tradycji i możliwości.
Termin: grudzień 2021 r. - styczeń 2022 r.
Odpowiedzialni: przewodniczący kół Stowarzyszenia.
Komisja Historyczna Rady Wojewódzkiej
Stowarzyszenia „Pokolenia” w Lublinie
Lublin, dn. 8.03.2021 rok
Spotkanie z Włodzimierzem Czarzastym
W dniu 12 marca br. w siedzibie lubelskiej Lewicy odbyło się spotkanie z Włodzimierzem Czarzastym - przewodniczącym SLD, któremu towarzyszyli: Marcin Kulasek - sekretarz Generalny SLD i Dariusz Wieczorek - sekretarz Klubu Parlamentarnego Lewicy. Spotkanie prowadził szef RW SLD, poseł na Sejm - Jacek Czerniak; uczestniczyli: przedstawiciele PPS, Partii Regionów i POKOLEŃ oraz lewicowych stowarzyszeń i organizacji Lubelszczyzny.
Zabierając głos przewodniczący RK DLD - Włodzimierz Czarzasty pozytywnie ocenił funkcjonowanie i współpracę z partiami politycznymi tworzącymi koalicję wyborczą i pozostającymi nadal partnerami Nowej Lewicy. W ramach Klubu Parlamentarnego Lewicy dobrze rozwijają się kontakty z „młodzieżówkami”. Zapowiedział uporządkowanie organizacyjne w oparciu o zasadę „jedno miasto - jedna siedziba organizacji koalicyjnych i biur poselskich”, co dodatkowo przyniesie oszczędności finansowe i pozwoli na kontynuowanie remontów siedzib partyjnych. Wyjaśnił również nieporozumienie wywołane przez nadinterpretację w przekazie TVN jego wypowiedzi na temat głosowania „razem z PiS”. Nieprawdziwe były informacje o projektach dwóch ustaw: jednej - dotyczącej środków na Nowy Polski Ład PiS, drugiej - ratyfikującej fundusz pomocowy Unii Europejskiej.
Według TVN wypowiedź Czarzastego zawierała poparcie obu ustaw. Nie było projektu ustawy o Nowym Polskim Ładzie PiS, a Lewica nigdy nie miała zamiaru popierać w głosowaniu pomysłów - PiS.
Poglądy w omawianych sprawach przedstawiли:
Bolesław Borysiuk - przewodniczący Partii Regionów podkreślając konieczność jasnego stanowiska w sprawie tzw. polityki historycznej, żeby nie było dalszych przypadków jak składanie kwiatów na grobach „żołnierzy wyklętych” przez Monikę Pawłowską posłankę Lewicy z Chełma. Są oczekiwania na reakcję europosłów dotyczącą sytuacji na Ukrainie, Białorusi czy Katalonii, gdzie ograniczane są prawa i wolności człowieka. Trzeba częściej przypominać o obietnicach PiS, które nie zostały zrealizowane, choć były wielokrotnie zapowiadane. Należy zachować daleko idącą ostrożność i stałą kontrolę nad projektami PiS, związanymi z podziałem i wykorzystaniem środków pomocowych z Unii Europejskiej. Potrzebna jest także reaktywacja działalności - Rady Dialogu Społecznego.
Przewodniczący Komisji Historycznej POKOLEŃ, profesor Emil Horoch poruszył temat przyszłości Lewicy w aspekcie dotarcia do młodzieży oraz poszukiwania nowych partnerów w środowiskach wiejskich, gdzie jest wiele kobiet o poglądach lewicowych, które pełnią funkcje wójtów i sołtysów. Należy przybliżyć wiedzę o historycznych stosunkach polsko-ukraińskich oraz wzajemnych
krzywdach i pretensjach. Aby kampania przed kolejnymi wyborami do parlamentu była skuteczna przygotowania należy rozpocząć jak najszybciej.
Wanda Dlugosz z Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej mówiła o sprawach kobiet przedstawiając „Legalną aborcję bez kompromisów” oraz przedstawiła cele działania tego Komitetu.
Przewodniczący Włodzimierz Czarzasty odniósł się do spraw poruszonych w dyskusji stwierdzając:
- konieczna jest obiektywizacja działań żołnierzy wyklętych, bowiem niektórzy z nich byli zarówno bohaterami jak i bandytami,
- na Kongresie Lewicy, którego termin został przełożony z powodu pandemii, będzie można powołać organ zbliżony do Rady Dialogu, ale do dialogu potrzebni są partnerzy przewidywalni - tacy jak Unia Pracy, Zieloni i inni,
- zostanie sporządzona ewidencja osób pełniących funkcje sołtysów i wójtów, co umożliwi kontynuację lub nawiązanie współpracy,
- Lewica będzie walczyć o świeckie państwo, lewica nie atakuje religii czy wiernych tylko niedopuszczalne działania hierarchii,
- partie koalicyjne będą traktowane w pełni po partnersku, a dochodzenie do jedności należy poprzedzić krytyczną dyskusją - „jedność w różnorodności”.
Anna Filipek
Prezydium spotkania, od lewej: D. Wieczorek, J. Czerniak, W. Czarzasty, M. Kulasek
Róże dla Róży
Środowiska lewicowe pamiętają o Róży Luksemburg, urodzonej w kamienicy na Zamojskiej Starówce, jednej z najbardziej znanych Polek, obok M. Curie Skłodowskiej i Ireny Sendlerowej.
W dniu 5 marca 2021 roku Rada Miejska SLD wraz z posłem Jackiem Czerniakiem i radnymi - Agnieszką Klimczuk i Januszem Kupczykiem zorganizowała obchody 150 rocznicy urodzin znanej na całym świecie, nie tylko w środowiskach lewicowych myślicielki, ekonomistki i rewolucjonistki ale przede wszystkim kobiety, która jak na tamte czasy potrafiła się przebijać w kręgach rzekomo zarezerwowanych tylko dla mężczyzn i walczyć bezkompromisowo o prawa kobiet. W obchodach uczestniczył zaproszony przez organizatorów, prezes polskiej filii fundacji Róży Luksemburg, dr Holger Polit. Swój udział w wydarzeniu mieli również przedstawiciele zamojskich „Pokoleń”: Andrzej Kitka, Tadeusz Doszla oraz Stanisław Grybós, którzy całym sercem włączyli się w happening rozdając róże mieszkańcom Zamościa.
W ten sposób uczczono pamięć o największej międzynarodowej działacze ruchu robotniczego XX wieku. Jednocześnie wyrażono stanowczy sprzeciw na wandalizm związany z usunięciem pamiątkowej tablicy, którego dopuścił się trzy lata temu prezydent Zamościa Andrzej Wnuk na wniosek ówczesnego wojewody lubelskiego Przemysława Czarnka. Nie jest żadną tajemnicą, że ci Panowie reprezentują środowiska skrajnie prawicowe. Godnym podkreślenia jest fakt, że podobna tablica jest w Poznaniu i nikomu ona nie przeszkadza. Po upadku „żelaznej kurtyny”, moje pokolenie obudziło się w tak upragnionej przez wielu zjednoczonej Europie o, której pisała niegdyś Róża Luksemburg. Teraz jest nam wstyd, że nacjonalizm, ksenofobia, nietolerancja i antysemityzm czyli sztandarowe hasła obecnej władzy, dają siłę napędową aparatczykom politycznym.
Tomasz Bilant
Uczestnicy obchodów 150 rocznicy urodzin Róży Luksemburg przed domem rodinnym w Zamościu
Dęblin. Ulica komendanta „Szkoly Orląt” zostaje. Nazwa honoruje osobiste zasługi, a nie propaguje komunizm.
IPN uznał, że osoba generała Józefa Kowalskiego symbolizuje komunizm. Ale Mieszkańcy Dęblina obronili przed dekomunizacją ulicę generała Józefa Kowalskiego. Wojewoda uznał, że jest ona uhonorowaniem jego osobistych zasług dla społeczności miasta, więc nie można twierdzić, że propaguje komunizm. Brak jest podstaw prawnych do wydania zarządzenia zastępczego nadającego nową nazwę ulicy gen. pil. Józefa Kowalskiego w Dęblinie - informuje Agnieszka Strzępka, rzeczniczka prasowa wojewody lubelskiego. Przypomnijmy. W grudniu 2020 roku Rada Miasta 16-tysięcznego Dęblina otrzymała pismo z Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie dotyczące generała pilota Józefa Kowalskiego, który patronuje jednej z ulic. Wojewoda poinformował, że Instytut Pamięci Narodowej orzekł, że osoba generała Kowalskiego symbolizuje komunizm.
W odpowiedzi mieszkańcy zorganizowali zbiórkę podpisów, by nie dopuścić do zmiany nazwy. Dla nich Generał był przede wszystkim dobrym gospodarzem. Józef Kowalski był komendantem „Szkoly Orląt” w latach 1962-1980. Mieszkańcy mówią, że zastał Dęblin drewniany, a zostawił murowany. Miasto zawdzięcza mu m.in. wybudowanie akademików dla podchorążych, krytego basenu, stadionu i szkoły podstawowej. IPN wytyka mu prace w Powiatowym Urzędzie.
Bezpieczeństwa Publicznego w Sochaczewie i jego zaangażowanie w akcję przeciwko polskiemu podziemiu zbrojennemu. Poza tym był członkiem Gwardii Ludowej i PZPR. Opinia mieszkańców Dęblina, w tym osiedla Lotnisko, w obrębie którego usytuowana jest ulica gen. pil. Józefa Kowalskiego, jest jednoznaczna, iż nie wyrażają zgody na zmianę nazwy ulicy na inną, przytaczając liczne zasługi gen. pil. Józefa Kowalskiego dla lokalnej społeczności. Z dokumentów przedłożonych w niniejszej sprawie wynika, że nazwa ulicy gen. pil. Józefa Kowalskiego w Dęblinie jest postrzegana przez mieszkańców gminy jako uhonorowanie jego osobistych zasług jako komendanta Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie dla lokalnej społeczności, darzonego do dzisiaj szacunkiem przez mieszkańców i inne osoby związane z Dęblinem oraz z Wyższą Oficerską Szkołą Lotniczą w Dęblinie, a także w środowisku lotniczym. Nie można zatem uznać nazwy ulicy gen. pil. Józefa Kowalskiego w Dęblinie za mającą na celu propagowanie komunizmu - informuje rzeczniczka wojewody.
Jako 16-letni chłopak - Józef Kowalski został schwytany w 1941 przez żandarmerię okupanta i deportowany na roboty do Berlina, skąd udało mu się zbiec. Od września 1942 walczył w Oddziale GL w okolicach Sochaczewa i Warszawy. W 1945 aresztowany i więziony w Ostrowie Wielkopolskim, Radogoszczy i Sikawie, skąd zbiegł 1.09.1944 roku.
Od 1946 związany z lotnictwem, od 1962 z-ca Komendanta, a od 1966 komendant Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie, przekształconej w roku 1968 w Wyższą OSzL - w tym czasie zbudowano także nowoczesne obiekty lotniskowe, szkoleniowe, kulturalne, sportowo - rekreacyjne i osiedla mieszkaniowe. Absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, doktor habilitowany nauk humanistycznych UMCS. W roku 1976 ukończył w trybie zaocznym Akademię Sztabu Generalnego w Warszawie. Poseł na Sejm VII kadencji. Honorowy Obywatel miasta Dęblina.
W sierpniu 1981 urlopowany z wojska i mianowany prezesem PLL LOT, na tym stanowisk do końca 1986 roku. Żonaty z Mieczysławą Woźniak, z którą mieli dwóch synów: Krzysztofa i Lecha. Odznaczony bardzo wieloma orderami, w tym Krzyżami Kawalerskim, Oficerskim oraz Komandorskim a także Orderem Sztandaru Pracy II-ej klasy.
Zmarł w Warszawie 13.X.1993 roku, pochowany na Powązkach Wojskowych w Warszawie.
Małgorzata Domagała, cza
Lewica zrobila kolejny krok ku zjednoczeniu
Sąd Okręgowy w Warszawie wydał 11 marca 2021 roku postanowienie o uprawomocnieniu się wpisu Nowej Lewicy do Ewidencji Partii Politycznych. Tym samym zostały stworzone warunki, aby na zasadach zgodnych i pełnoprawnych połączyć dwie partie - Nową Lewicę i Wiosnę. Przed nową partią kongres zjednoczeniowy, na którym wybrane zostaną nowe władze oraz zaprezentowany zostanie nowy program dla Polski po pandemii. Pandemia, która jest w tej chwili główną przeszkodą podania konkretnej daty tego kongresu, który odbędzie się na początku tegorocznych wakacji lub też zaraz po ich zakończeniu.
Decyzja sądu to nowy rozdział nie tylko dla lewicy, ale to także nowy rozdział dla Polski. Lewica wygrywa kiedy idzie zjednoczona i trudno o zwycięstwa, kiedy idzie podzielona. Właśnie uczyniony został ważny krok ku zjednoczeniu i powstaniu partii lewicowej, postępowej i proeuropejskiej.
Włodzimierz Czarzasty:
Mamy to! Sąd Okręgowy w Warszawie VII Wydział Cywilny Rodzinny i Rejestrowy, Sekcja ds. Rejestrowych doręcza odpis postanowienia wydanego w dniu 27 stycznia 2020 r. w sprawie partii politycznej Nowa Lewica ze stwierdzeniem prawomocności, zgodnie z wnioskiem z dnia 15 lutego 2021 roku.
Pragnę poinformować, że to na co czekaliśmy 1,5 roku stało się faktem. Uprawomocniony został nasz wniosek o wpisanie treści nowego Statutu. Wszystkim tym, którzy nie wierzyli, mówimy: byliście niedowiarkami. Wszystkim tym, którzy nas za to obrażali, mówimy: wybaczamy Wam. Wszystkim tym, którzy wierzyli w nas w tej sprawie, mówimy: dziękujemy!
Robert Biedroń:
Lewica zawsze wygrywa, kiedy idzie zjednoczona i przegrywa, kiedy idzie podzielona. Dzisiaj idziemy zjednoczeni i to jest dobry znak dla Polski. Dla tych wszystkich, którzy nie pamiętają przypomnę, iż w 2001 r. lewica się zjednoczyła. Lewica mówiła jednym głosem i poszła po władzę. Polska wstąpiła do Unii Europejskiej i te lata rządów lewicy były dla naszego kraju dużym krokiem naprzód.
To dobry znak. Ta decyzja sądu to nowy rozdział nie tylko dla nas, ale i dla lewicy, zjednoczonej lewicy, ale to także nowy rozdział dla Polski. Dla wszystkich, którzy wierzą w Polskę, która jest równa, sprawiedliwa, wrażliwa i niewykluczająca, w Polskę zrównoważonego rozwoju – nasza lewicowa drużyna w Sejmie pokazuje, że polityka może być inna. Kiedy odbędzie się kongres, na którym wybierzemy nowe władze krajow i przyjmiemy program? Pandemia uniemożliwia organizację tego typu wydarzeń i kongres odbędzie się albo na początku wakacji, albo tuż po wakacjach. Tak, aby w ten okres po pandemiczny weszli już z nowym programem dla Polski i nowymi władzami. Czas, który pozostaje do kongresu przeznaczamy na równie ciężką pracę, jak do tej pory. Nasza ekipa to najlepszy przykład, dlaczego warto zaufać lewicy. Dziękuję wszystkim wyborcom i wyborczyniom, którzy uwierzyli i uwierzyły, że zmiana jest możliwa. W tych nowych władzach będą dwie frakcje: Wiosenna i Nowej Lewicy. Te dwie frakcje będą w parytecie 50/50, oznacza to, że nasze idee i wartości staną się elementem jeszcze większej formacji – centrolewicowej, postępowej, nowoczesnej europejskiej partii.
Krzysztof Gawkowski:
Jako szef Klubu Parlamentarnego Lewicy i sekretarz generalny Wiosny mam nadzieję na możliwie szybkie zjednoczenie. Ale czekamy aż pandemia odpuści i będziemy mogli dokończyć rozpoczęty już proces. Na początku mogą się pojawić kwesie sporne dotyczące wspólnego programu. Jestem jednak przekonany po roku pracy w parlamencie oraz szefowania naszemu klubowi, że to, co nas różni - nas wzmacnia i że będziemy budowali długodystansową politykę.
Obie partie, choć w 2021 roku będą funkcjonowały jako jedna i pod wspólną nazwą, zabezpieczają swoje stare nazwy. SLD powołało w 2020 roku fundację, która ma chronić to, aby nikt w przyszłości nie wykorzystał ich brandu i startował pod nim do parlamentu, szkodząc potencjalnie Nowej Lewicy. Podobne działania planuje przeprowadzić także Wiosna.
Czarzasty: jesteśmy za ratyfikacją porozumienia UE, ale przeciw Krajowemu Programowi Odbudowy w obecnej formie
Nowa Lewica jest za ratyfikacją porozumienia Unii Europejskiej w sprawie zwiększenia zasobów własnych UE, dzięki któremu Polska może otrzymać dodatkowe 250 mld zł - poinformował lider partii Włodzimierz Czarzasty. Dodał, że Lewica jest przeciw Krajowemu Programowi Odbudowy w takim kształcie, w jakim obecnie proponuje rząd.
„Lewica operuje takim hasłem: tak dla ratyfikacji, nie dla Krajowego Programu Odbudowy” - mówił lider Lewicy - SLD Włodzimierz Czarzasty w czwartek, 11.03 na konferencji prasowej w Rzeszowie.
„250 miliardów zł to jest kwota, która do Polski powinna trafić i powinna być potem w ramach KPO wydawana rozsądnie z uwzględnieniem interesów samorządów, mieszkańców i mieszkańców” - zaznaczył wicemarszałek Sejmu.
Jak dodał, polski Sejm przyjmie ustawę ratyfikującą porozumienie Unii Europejskiej, ale nie będzie przyjmował ustawy w sprawie Krajowego Programu Odbudowy. Zaznaczył, że pojawiają się błędne informacje w tej sprawie.
„Jeżeli polski Sejm to będzie ratyfikował i wszystkie kraje Unii będą za ratyfikacją, to dodatkowe środki zostaną uruchomione. Dla Polski to będzie ćwierć biliona złotych. Nikt nie namówi Lewicy na to, żeby Polska tych środków nie dostała. Dlatego Ziobro nie chce tego ratyfikować bo wie, że te pieniądze będą pod szczególnym nadzorem” - zauważył Czarzasty.
„Ale proszę nie łączyć ratyfikacji z Krajowym Programem Odbudowy, dlatego, że w sprawie KPO nie będzie Sejm przyjmował żadnej ustawy. To jest w gestii rządu” - dodał wicemarszałek.
Podkreślili jednocześnie, że Lewica jest przeciwna KPO w obecnym kształcie. „Namawiamy wszystkich, aby Polakom i Polkom mówili uczciwie prawdę. Ustawa, która będzie w Sejmie, będzie dotyczyła ratyfikacji i jesteśmy za ratyfikacją, a przeciwko KPO w takiej formule, w jakiej proponuje PiS” - oświadczył Czarzasty.
Zaapelował, aby ich „nie zlepiąć” z taką sytuacją, że będą głosowali tak, jak PiS w sprawie KPO. „Bo tego głosowania w ogóle w Sejmie nie będzie.
I apeluję do wszystkich dziennikarzy, mediów i polityków: nie okłamujcie ludzi. Nie będzie KPO głosowane w formie ustawy” - powiedział polityk.
Dodał, że dodatkowymi warunkami, jakie padają w dyskusji o KPO jest warunek związany z rozwojem mieszkaniectwa w Polsce, z ochroną służby zdrowia, finansowaniem szpitali. Zapowiedział, że zostaną one przedstawione w piątek na konferencji prasowej w Warszawie.
„Chcę uspokoić wszystkich samorządowców: jesteśmy za tym, żebyście mieli wpływ na wydawanie tych środków, żeby się nie zdarzyła taka sytuacja, jak było ze środkami do tej pory dzielonymi, że środki dostawały gminy oraz powiaty, w których rządzi PiS, a tam, gdzie PiS-u nie było - nie dostawały środków. Jesteśmy w tej sprawie przy was i stoiemy ramię w ramię z wami” – zapewnił Czarzasty.
Zwrócił się jednocześnie do polityków PSL i PO, aby udzielili Polakom jasnej odpowiedzi: czy są za ratyfikacją postanowienia UE, czy nie. „I nie łączcie tego z KPO, bo to jest po prostu nieuczciwe” - dodał Czarzasty.
W grudniu ub.r. przywódcy państw UE porozumieli się ws. wieloletniego budżetu Unii na lata 2021-2027 oraz Funduszu Odbudowy gospodarek państw członkowskich po epidemii COVID-19. W ramach unijnego Funduszu Odbudowy Polska będzie miała do dyspozycji ponad 57 mld euro. Podstawą do sięgnięcia po te środki będzie Krajowy Plan Odbudowy (KPO), który musi przygotować każde państwo członkowskie i przedstawić Komisji Europejskiej do końca kwietnia.
Projekt Krajowego Planu Odbudowy został opublikowany przez rząd w marcu, jednak do początku kwietnia będzie on konsultowany. KPO to dokument będący podstawą do gospodarowania środkami z Funduszu Odbudowy, jednak nie będzie on procedowany jako projekt ustawy.
Jednak aby Fundusz Odbudowy został uruchomiony, to państwa członkowskie, w tym parlamenty narodowe muszą zatwierdzić decyzję unijnych liderów o zwiększeniu zasobów własnych UE.
Rząd zajmował się już wspomnianym projektem ustawy, jednak - jak informował premier Mateusz Morawiecki - odbyła się jedynie dyskusja. Przedstawiciele rządu zapowiadają, że projekt zostanie przyjęty w ciągu kilku tygodni i trafi wówczas do Sejmu.
Albo sojusz opozycji, albo rządy PiS-u z Konfederacją
Akceptacja dla szerokiej koalicji, zdolnej do odsunięcia PiS od władzy, w społeczeństwie - wzrosła. Świadczy o tym niedawny sondaż Ipsos dla oko.press, według którego zjednoczona opozycja wygrałaby wybory i mogłaby nawet przełamywać prezydenckie weto, zyskując nawet 280 mandatów.
Szeroka koalicja opozycji to bardzo trudny projekt, ale może się okazać, że jest to jedyny sposób na skuteczne odebranie PiS-owi władzy. W interesie obozu anty-PiS jest to, by rozpocząć z wyborcami rozmowę na ten temat. Podeczas niedawnej debaty „Protest i polityka” zorganizowanej przez Fundację Batorego niemal wszyscy dyskutanci odnieśli się z niechęcią do projektu bardzo szerokiej koalicji opozycyjnej od lewicy po centroprawicę. Było to zastanawiające, bo alternatywa jest następująca: albo uważamy, że demokracja jest w Polsce zagrożona praktykami autorytarnymi i wymaga to nadzwyczajnych środków, albo też demokracja nie jest zagrożona i w związku z tym partie polityczne powinny funkcjonować wedle normalnych reguł i dbać o swoją tożsamość. I wówczas politycy powinni odpowiadać tylko na zapotrzebowania swojego kręgu wyborców.
Po debacie w Fundacji Batorego można więc było dojść do wniosku, że wpływowi komentatorzy nie uważają, że demokracja jest zagrożona. Podstawowy argument był taki, że może wystarczą dwa bloki partyjne, aby dać wyborcom opozycji jakiś wybór, albo generalnie niech partie walczą o swoje notowania i zobaczymy, jaki będzie tego efekt. A efekt może być taki, że PiS - nawet jeśli osłabnie - zajmie pierwsze miejsce z notowaniami rzędu 30 proc. PO i Szymon Hołownia zajmą kolejne miejsca, mając ok. 20 proc. W takiej sytuacji prezydent Andrzej Duda może powierzyć misję tworzenia rządu kandydatowi PiS, który zawrze koalicję z Konfederacją.
Dalsze odbieranie praw
Taka koalicja nadal będzie pacyfikować sądownictwo z użyciem atrapy Trybunału Konstytucyjnego. Doprowadzi do delegalizacji in vitro oraz aborcji w przypadku gwałtu, składając kolejny wniosek do Julii Przyłębskiej. Przyłębska i jej koledzy, powołując się na swoją poprzednią decyzję, orzekną, że mamy do czynienia z przepisami niezgodnymi z konstytucją. Nie wolno zapominać, że decyzja TK może przynieść właśnie takie konsekwencje i na zakazie aborcji z powodu wady płodu się nie skończy.
Potem przyjdzie czas na rozwody, bo Ordo Iuris - fundamentalistyczna organizacja, mająca duże wpływy w PiS i Konfederacji - uważa, że są udzielane zbyt łatwo. Niemożliwe? Wiele osób uważało, że niemożliwe jest to,
by Jarosław Kaczyński naruszył tzw. kompromis aborcyjny. A jednak to zrobił, choć wcześniej wielokrotnie dawał dowody na to, że nie zamierza wykonać tak radykalnego ruchu. Po decyzji Trybunału Przyłębskiej zaostrzającej prawo aborcyjne wszystko jest więc możliwe, bo TK jest instrumentem, który pozwala z dnia na dzień wprowadzić drastyczne zmiany w prawie.
I gdy ten scenariusz się ziszczy, wyborcy opozycji zadadzą politykom pytanie: tożsamość waszej partii była ważniejsza?
Krytycy szerokiej koalicji powtarzają, że część wyborców odpadnie z powodu niechęci do tej czy innej partii politycznej. Dla wielu partii taka koalicja jest dużym zagrożeniem, mogą stracić część zwolenników i nie jest pewne, czy ich odzyskają. Tak się stało przy okazji wyborów do Parlamentu Europejskiego. Wówczas szeroka koalicja opozycyjna nie potrafiła pokonać PiS.
Są jednak różnice między stanem gry politycznej z czasów wyborów europejskich a obecną sytuacją. Trzeba przypomnieć, że Wiosna Roberta Biedronia nie dołączyła do ówczesnej Koalicji Europejskiej. Poza tym decyzja Trybunału Konstytucyjnego Julii Przyłębskiej wywołała powszechny sprzeciw. Uświadomiła wielu ludziom, do jakiego draństwa zdolna jest władza: zaostrzać przepisy w czasie pandemii, zakazując jednocześnie protestów, które były oczywistością. A gdy ludzie wyszli na ulice, byli traktowani brutalnie przez policję i jedynie częściowo wolne sądy blokowały te represje.
**Premia za jedność**
To sprawiło, że tolerancja, a nawet akceptacja dla szerokiej koalicji, zdolnej do odsunięcia PiS od władzy, wzrosła w społeczeństwie. Świadczy o tym wspomniany sondaż Ipsos dla OKO.press, wedle którego zjednoczona opozycja wygrałaby wybory i mogłaby nawet przełamywać prezydenckie weto, zyskując 280 mandatów. Co więcej - wbrew opinii krytyków takiego projektu politycznego - wspólna lista KO, Polski 2050 Szymona Hołowni, Lewicy i PSL zbiera więcej głosów niż poszczególne partie osobno. A ordynacja wyborcza premiuje duże koalicje: im większa formacja, tym większa premia w postaci dodatkowych mandatów. Dzięki temu PiS rządzi samodzielnie.
Sondaż świadczy też o tym, że wyborcy anty-PiS nie oczekują jednolitego stanowiska w sprawie aborcji. Oczekują przywrócenia praworządności oraz cofnięcia decyzji atrapy TK. I akurat te postulaty są wspólne dla opozycji (poza Konfederacją). Inna sprawa, czy opozycja byłaby się w stanie dogadać, bo takie negocjacje w sprawie wspólnej listy byłyby niezwykle trudne. Jarosław Kaczyński wierzy, że się nie udadzą i wszyscy się ze sobą pokłóczą. Wyborcom, którzy mają wątpliwości co do tak szerokiego porozumienia, trzeba przypomnieć, że ich głos ma znaczenie. Bo ma znaczenie to, jakiego kandydata poprą. Nie muszą głosować na jedynkę.
Mogą poprzeć polityka z tej partii, która jest im najbliższa, a który jest na liście na odległym miejscu. Tak, wspierają całą koalicję, ale mogą decydować o tym, kto zdobędzie mandat.
Bardzo dobrym przykładem jest Zjednoczona Prawica. Jarosław Kaczyński był niemile zaskoczony faktem, że jego koalicjanci - Porozumienie Jarosława Gowina oraz Solidarna Polska Zbigniewa Ziobry - zdobyli więcej mandatów, niż przewidywano. Kandydaci Gowina i SP weszli z miejsc „niebiorących”. Na Nowogrodzkiej pomstowano potem, że już na samym początku współpracy nie zabroniono w Zjednoczonej Prawicy takiego manewru, który polegał na rozwieszaniu plakatów kandydatów SP w towarzystwie Zbigniewa Ziobry albo Patryka Jakiego,
co dawało wyborcom informację, że dana osoba jest właśnie z Solidarnej Polski.
W przypadku opozycji taktyka mogłaby być taka sama. Na jednym plakacie kandydat jest z Szymonem Hołownią, inny - z Borysem Budką i Rafałem Trzaskowskim, a jeszcze inny - z Włodzimierzem Czarzastym czy Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem.
To, czy w przypadku zwycięstwa opozycji np. prawo aborcyjne zostało z liberalizowane, czy też wróciło do stanu sprzed decyzji TK, czyli tzw. kompromisu, zależałoby od wyborów Polaków: jakich konkretnie posłów wybiorą do Sejmu.
Wydaje się przy tym wątpliwe, aby wyborcy oczekiwały od partii centrowych jednoznacznego i szczegółowego stanowiska w sprawie aborcji. Polacy są bardzo podzieleni w tej sprawie, ale z wielu sondaży wynika, że większość uznaje prawo do aborcji w określonych przypadkach, jednak odrzuca legalną aborcję do 12 tygodnia bez żadnych ograniczeń i barier. Natomiast przydałaby się jednoznaczna deklaracja, że nikt z partii centrowych nie będzie popierać drakońskiego prawa Przyłębskiej i innych postulatów, które szłyby w podobną stronę.
Inna sprawa, czy tak wielokolorowa koalicja byłaby w stanie stworzyć sprawny rząd i nie pokłóciłaby się już na starcie. To jest oczywiście możliwe.
Jednak dziś nic nie wskazuje na to, że którakolwiek partia opozycyjna mogłaby zyskać znaczącą przewagę. Tym bardziej że dystans między ruchem Szymona Hołowni a Koalicją Obywatelską się zmniejsza.
Trudno przewidywać, co się stanie jeszcze przed wyborami parlamentarnymi, dynamika zdarzeń może zaskoczyć nas wszystkich. Ale na razie alternatywa jest taka: albo sojusz opozycji, albo koalicja PiS z Konfederacją przy wsparciu prezydenta oraz upolitycznionego Trybunału Konstytucyjnego.
Dominika Wielowieyska GW
Bogusław Liberadzki: Posel do Parlamentu Europejskiego – SLD:
Jest budżet Unii Europejskiej na lata 2021 – 2027
Zrezygnowanie przez Polskę i Węgry z weta, którym długo groziliśmy całej Europie, przyniosło oczekiwanego rozwiązanie. Jest budżet Unii Europejskiej na lata 2021-2027 i specjalny Fundusz na zniwelowanie strat, które w całej Europie spowodował COVID-19. Mówiąc ściślej jest 750 miliardów euro na gruntowną przebudowę unijnej gospodarki, na jej cyfryzację, digitalizację, na zbudowanie jej nowego „zielonego”, neutralnego klimatycznie wymiaru.
Ponieważ przeciwnicy dalszej integracji europejskiej, przeciwnicy zawartego porozumienia, nie ustają w mnożeniu interpretacji, które mają potwierdzać ich punkt widzenia, pozwolę sobie powiedzieć jak jest naprawdę. Uważam, że moi wyborcy, wszyscy obywatele mają prawo być dobrze poinformowani.
Po pierwsze przyjęte rozporządzenie o współzależności unijnego finansowania z przestrzeganiem praworządności w każdym z krajów Unii jest obowiązujące, nie zmieniono w nim nawet przecinka i zaczęło obowiązywać - od pierwszego stycznia 2021 roku.
Nie jest prawdą, że, jak się mówi, „konkluzje interpretacyjne” przyjęte na minionym szczycie Rady Unii Europejskiej zostaną przekazane do Komisji Europejskiej „w celu ich wykonania”, czyli wdrożenia w życie. Rada Unii Europejskiej i Komisja Europejska, to dwie niezależne od siebie w sensie prawnym instytucje Unii Europejskiej. Komisja Europejska jest oczywiście w dialogu i ścisłej współpracy politycznej z Radą Unii Europejskiej, ale w sensie formalno-prawnym odpowiada tylko przed Parlamentem Europejskim i realizuje politykę, która zyskała aprobatę większości europarlamentarzystów. Zatem Komisja Europejska względem Rady Unii Europejskiej „niczego nie musi”. Podkreślам to mocno, bo to ważne rozróżnienie, choć macone bardzo często przez polityków i komentatorów - nawet z profesorskimi tytułami.
Po tych wyjaśnieniach, które uważam za niezbędne, by prawidłowo rozumieć słowa wypowiadane w zgiełku politycznych interesów, chcę wyrazić zdecydowaną opinię, że zawarte porozumienie w sprawie budżetu i Funduszu Odbudowy, jest bardzo potrzebne i wywrze wyłącznie pozytywny wpływ na rozwój Unii Europejskiej. Dla Polski jest zbawienne! Mamy szanse, żeby Unia Europejska rozpoczęła intensywną odbudowę, ale przede wszystkim przebudowę w kierunku nowoczesności na miarę XXI wieku.
Rozwiązanie, które zaproponowała Komisja Europejska, czyli słynne „kryterium praworządności” nie jest żadnym „upokarzaniem” kogokolwiek - że niby praworządność można sobie kupić. Na tę zasadę spojrzeć należy zgoła inaczej: to nie
jest kwestia „pieniądze za praworządność”, to jest kwestia „pieniądze dla praworządnych”.
Komisja nie popełniła, co też się Państwu wmawia, żadnego błędu! Komisja zrobiła to, co do niej należy. Jej działanie było absolutnie zgodne z unijnym prawem. Nie ma mowy o tym, że jakaś anonimowa „Bruksela”, nie wiadomo kto, aktem niższego rzędu - rozporządzeniem, zmieniła bezprawnie akt wyższego rzędu, czyli Traktat Europejski. Ten przypadek owszem, ma miejsce - w Polsce, gdzie Konstytucja od kilka lat notorycznie jest gwałcone przy pomocy ustaw. W Unii nic takiego nie ma miejsca.
W Traktacie Europejskim są dwa artykuły opisujące zasadnicze wartości, na których ona jest zbudowana: Art. 2, mówiący o prawach człowieka i Art. 7 opisujący sposób obrony tych wartości, na wypadek ich łamania przez państwo członkowskie. Rozporządzenie zabezpieczające przestrzeganie praworządności oparte jest zaś na art. 322 mówiącym o ochronie interesów finansowych Unii i dotyczącym wyłącznie budżetu. Wmawianie ludziom, że suwerenność Polski będzie zagrożona, albo, że pary homoseksualne będą sobie kupowały dzieci na targach, jest głupie i bezsensowne. Świadczy, że ktoś, kto się posługuje takimi „argumentami” nie rozumie, co mówi, albo mówi w złym celu.
Praworządność opisana w rozporządzeniu dotyczy nie tylko nieprawidłowości w gospodarowaniu środkami budżetowymi Unii, ale też bezpieczeństwa prawnego. Tu się nic nie zmieniło. Nadal ważne jest kryterium niezawisłości sądów, prawidłowych procedur postępowania prokuratorskich, pozostają kryteria bezstronności i zgodności z prawem europejskim. „Doprecyzowanie”, o którym słyszymy z ust rządowych, co ma znaczyć, że nic nie jest jeszcze przesądzone, bo rozporządzenie weźmie na warsztat Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, oznacza tyle, że choć rozporządzenie będzie obowiązywało od 1 stycznia 2021, to do czasu orzeczenia TSUE, nie będzie stosowane bezpośrednio. Jednak jeśli cokolwiek będzie stało w sprzeczności z zasadami z niego wynikającymi, to nic nie zostanie zapomniane. Słowem do czasu ostatecznego orzeczenia TSUE, że rozporządzenie jest zgodne z unijnym traktatem, budżet na lata 2021-2027 i Fundusz Odbudowy od początku będą bardzo ścisłe monitorowane. Praworządność będzie egzekwowana. Polacy mogą być tego pewni nie dlatego, że prawica interpretuje rozporządzenie po swojemu, tylko dlatego, że rozporządzenie przyjęte jest zgodnie z prawem, z traktatami europejskimi. Chroni interesy prawne obywateli i podmiotów gospodarczych przed intencjonalnością sądów skłonných do współpracy z władzą polityczną, a nie wyłącznie z Temidą.
**Polacy mogą być spokojni** - będą i pieniądze i praworządność. A i Polska nie przestaje być suwerenna. Przystępując do Unii, zgadzając się na to w drodze ogólnonarodowego referendum, zgodziliśmy się dla dobra Polski, nas wszystkich, oddać jakąś część naszej suwerenności na rzecz suwerenności europejskiej.
Postąpiliśmy tak samo jak największy - Niemcy, Francja i jak najmniejsi Estonia, czy Malta. Jesteśmy równi wśród równych. Także rozporządzenie o współzależności finansowania i praworządności nie dotyczy wyłącznie Polski i nie służy jakiemuś wyimaginowanemu „dyscyplinowaniu” nas. Dotyczy każdego państwa europejskiego jednakowo, bo praworządność w UE jest jednakowo stanowiona, jest jednakowa dla wszystkich i przez wszystkich musi być jednakowo respektowana. Jednakowa dla wszystkich, demokratyczne, praworządna, nowoczesna i zasobna wspólna Europa, to jest przecież marzenie ponad 70 procent Polaków.
Bogusław Liberadzki
polityk, ekonomista, profesor nauk ekonomicznych
W latach 1993–1997 minister transportu i gospodarki morskiej. Poseł na Sejm III i IV kadencji, deputowany do Parlamentu Europejskiego V, VI, VII, VIII i IX kadencji, w latach 2017-2019 wiceprzewodniczący Europarlamentu VIII kadencji, wiceprzewodniczący Sojuszu Lewicy Demokratycznej.
1970 ukończył studia w SGPiS w Warszawie. W 1975 obronił pracę doktorską, w 1981 uzyskał stopień doktora habilitowanego. W 1999 otrzymał tytuł profesora nauk ekonomicznych. W latach 1986-1987 był stypendystą Programu Fulbrighta na Uniwersytecie Illinois w Chicago.
Od 1971 był zatrudniony w Katedrze Transportu Szkoły Głównej Handlowej, przechodząc szczeble od asystenta do kierownika Katedry Transportu SGH. W latach 1975-1981 należał do Socjalistycznego Związku Studentów Polskich. W latach 70. został członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W latach 1989 -1993 był podsekretarzem stanu w resorcie transportu. Następnie do 1997 pełnił funkcję ministra transportu i gospodarki morskiej w trzech kolejnych gabinetach. Od 1997 do 2004 zasiadał w Sejmie III i IV kadencji z ramienia SLD, - w 2001 został wybrany z okręgu szczecińskiego.
W 2003 został stałym obserwatorem Polski w Parlamencie Europejskim, . W wyborach do PE w 2004 startował z listy SLD-UP, okręg wyborczy nr 13; uzyskał mandat europosła, otrzymując 25 335 głosów. W 2008 uznany został za najbardziej pracowitego europosła (MEP Awards) w dziedzinie transportu. W wyborach do PE w 2009 - ponownie wybrany z tego samego komitetu.
28 kwietnia 2012 roku został wiceprzewodniczącym SLD i tę funkcję sprawuje obecnie. W wyborach 2014 i obecnych – 2019 po raz czwarty i piąty wybierany do PE. Autor tekstów w tygodniku „Przegląd” oraz „Dzienniku Trybuna”.
Co dobrego może nas spotkać w roku 2021?
Zablokowanie Nord Stream 2, sześć złotych medali na igrzyskach w Tokio, spadek politycznej polaryzacji. Ten rok jest diametralnie odmienny od 2020. Sukces Konkursu Chopinowskiego będzie jednoznaczny sygnałem, że udało nam się pokonać koronawirusa, a gospodarka odzyskała wigor. Ale w jaki sposób może do tego dojść?
Co z finansami? O 5,1 proc. wzrośnie polskie PKB w 2021 r. - wynika z szacunków banku PKO BP. Z kolei Konfederacja Lewiatan podaje, że w ciągu najbliższych 12 miesięcy bezrobocie będzie wynosić ok. 7,3 - 7,5 proc., a przeciętne wynagrodzenie pójdzie w górę o ok. 6 proc. Stopy procentowe pozostaną na obecnym bardzo niskim poziomie (tak twierdzi zdecydowana większość ekspertów). Jeśli te liczby się potwierdzą, to otrzymamy kolejny dowód niezwykłej żywotności polskiej gospodarki. W ciągu jednego roku udałoby się jej odrobić straty z czasów pandemii, a nawet wypracować niewielką górkę.
To wszystko dałoby duży luz w finansach publicznych - ale także w głowach Polaków, którzy odzyskaliby pewność siebie, zachwianą zbiorową kwarantanną. Odzyskanie wzrostu gospodarczego pozwoliłoby uniknąć konieczności finansowania kolejnych tarcz antykryzysowych mających chronić przedsiębiorstwa. „Uwolnione” pieniądze mogłyby pójść na program inwestycji infrastrukturalnych i przemysłowych. To takie koło zamachowe polskiej gospodarki na tę dekadę. A odzyskanie wzrostu gospodarczego wzmocniłoby pozycję Polski w Unii Europejskiej.
Wydarzenia, które nie odbyły się w 2020 roku.
Rok 2021 to także czas przełożonych z 2020 roku imprez sportowych. Według serwisu Gracenote (choć to symulacje sprzed pandemii), Polska wywalczy na Igrzyskach Olimpijskich w Tokio 14 medali: sześć złotych, jeden srebrny i siedem brązowych medali. Jeśli to się potwierdzi, byłby to najlepszy wynik Polski od 1996 r. (wtedy, w Atlancie zdobyliśmy siedem złotych medali). A jeszcze czeka nas piłkarskie Euro. To jedna z ostatnich szans Roberta Lewandowskiego na duży sukces z reprezentacją. Gdyby najlepszy piłkarz świata 2020 r. potwierdził swoją piłkarską klasę w biało-czerwonej koszulce, pod względem sportowym mielibyśmy najlepszy rok po przełomie 1989 roku.
Z 2020 do 2021. Tematy, które łączą wszystkie grupy polityczne. Gdyby gospodarka szybko stanęła na nogi, udałoby się wyhamować potencjalne napięcia
i protesty uliczne niezadowolonych z problemów ekonomicznych grup społecznych i zawodowych. Ale też nie ma co się łudzić, że rok 2021 będzie spokojny pod względem politycznym.
Polaryzacja między obozem władzy i opozycją jest na tyle silna, że jej zatrzymanie jest niemożliwe. Tym bardziej, że w drugiej połowie 2020 r. zaczął nabrzmiewać także konflikt światopoglądowy, który uruchomił wyrok Trybunału Konstytucyjnego, zaostrzający kompromis aborcyjny. Ten spór będzie trwał przez cały 2021 rok. Protestów ulicznych pewnie uniknąć się nie da - ale wcale nie jest powiedziane, że one muszą koniecznie zdominować polską politykę w nowym roku. Bo rok 2020 pokazał trzy zjawiska mocno dowodzące, że w polskim życiu publicznym są tematy, które łączą właściwie wszystkie grupy polityczne.
Po pierwsze, Unia Europejska – dyskusja wokół nowego budżetu UE jednoznacznie pokazała, że panuje powszechna zgoda odnośnie do naszej przynależności do Unii. Na pewno będą trwały dyskusje o tym, w jaki sposób powinniśmy się angażować w integrację europejską, jak rozmawiać z Europą, ale to będą jedynie dyskusje o stylu czy tempie marszu. Odnosnie do kierunku tego marszu panuje powszechny konsensus: idziemy na Zachód. Tego chce zdecydowana większość Polaków.
Po drugie, polityka energetyczna. W czasie kampanii prezydenckiej Rafał Trzaskowski mocno krytykował wielkie inwestycje prowadzone przez rząd PiS – z jednym wyjątkiem: Baltic Pipe. Wyraźny sygnał, że hasło suwerenności energetycznej Polski wymyka się politycznej polaryzacji i łączy siły polityczne.
Po trzecie, Białoruś. Zdecydowana większość polityków w naszym kraju wspierała prodemokratyczne protesty w tym kraju, Aż 76,7 proc. Polaków opowiedziała się za dążeniem do pełnej suwerenności Białorusinów (sondaż z sierpnia pracowni Estymator dla portalu dorzeczy.pl). Najlepiej więc widać wspólny wektor myślenia o polityce wschodniej.
Oczywiście, znaczenia tych trzech tematów nie należy przeceniać – choć są strategiczne; one są ważne z innego powodu – wyraźnie pokazują, że Polska nie jest w 100 procentach podzielona na dwa wrogie plemiona. Że cały czas są tematy wspólne dla większości Polaków. Gdyby w 2021tych spraw było więcej, byłby to jeden z lepszych okresów w Polsce tego wieku.
Agaton Koziński – po 12 latach odszedł z Polska Times, z-ca naczelnego w portalu wp.
Kiedy lud odwróci się od PiS? Epilog „Ludowej historii Polski” w OKO.press
Dlaczego Polacy odwracają się od PiS? I co mówi na ten temat historia? PiS powtarza cykl polskich elit politycznych: składają ludowi obietnice, których nie mogą dotrzymać, nieodwracalnie tracą popularność i ustępują nowym elitom – pisze na Nowy Rok autor „Ludowej historii Polski”. Jak się zdobywa władzę w Polsce? W „Ludowej historii Polski” – książce, która ukazała się w listopadzie 2020 – zaproponowałem model, który, jak twierdzę, pozwala opisać kolejne przełomowe momenty w nowoczesnym polskim życiu politycznym (od powstania kościuszkowskiego w 1794 roku). Przedstawmy go w uproszczeniu.
Mamy dwie kategorie aktorów: „lud” (jeden) oraz „elity” (których może być wiele). Elity rywalizują o władzę, a więc także o zasoby, takie jak pieniądze i prestiż, które ta władza daje. Do zdobycia władzy potrzebują jednak ludowego poparcia. Może ono przyjmować różne formy: od głosowania w wyborach po masowy udział w powstaniu, wojnie czy rewolucji.
Podział na elity i lud
Osią podziału na elity i lud jest miejsce w podziale społecznie wypracowanych dóbr. Lud je wytwarza, elity w części konsumują, a w części zużywają na budowę różnorakich instytucji społecznych (np. państwowych, ale nie tylko). Elity są więc elitami nie dlatego, że są światlejsze, mądrejsze czy moralnie lepsze, ale dlatego, że to do nich płyną zasoby wypracowane przez lud i one nimi zarządzają.
Pamiętajmy, że to jest model. Zarówno warstwy ludowe, jak i elity to pojęcia nieostre; lud jest bardzo zróżnicowany, ma liczne wewnętrzne podziały (dodajmy dla porządku).
Historycy rzadko mówią o przeszłości w kategoriach modeli, zazwyczaj bowiem uważają, że przeszłość jest zbyt różnorodna i skomplikowana, żeby ją włożyć w proste ramy. Socjologowie zaś – na odwrót – niekiedy uważają historyków za szczegółarzy bez polotu, którzy widzą poszczególne drzewa, ale nie widzą lasu, czyli są w stanie pisać o drobiazgach, ale są ślepi na wielkie procesy społeczne.
Socjologia historyczna władzy
„Ludowa historia Polski” gatunkowo należy do socjologii historycznej – a więc jest próbą opisania i zrozumienia procesów społecznych w przeszłości. Książka nosi podtytuł „Historia wyzysku i oporu. Mitologia panowania”. Jej główny przedmiot to władza – nie w wymiarze politycznym, tylko ekonomicznym, na poziomie gospodarstwa czy fabryki.
Wróćmy do modelu: żeby zdobyć ludowe poparcie, elity składają ludowi polityczną propozycję. Ta propozycja ma dwa wymiary: wspólnotowy i emancypacyjny. W uproszczeniu – elita aspirująca do zdobycia władzy mówi warstwom ludowym: „zbudujemy nową wspólnotę, w której wasze życie będzie lepsze”.
„Złożenie propozycji” brzmi jak coś prostego, ale to oczywiście trudny, pracochłonny i skomplikowany proces. Może też przybierać różne formy. Kiedy socjaliści prowadzili agitację wśród robotników w Królestwie Polskim przed rewolucją 1905 roku, składali im taką propozycję. Kiedy „Solidarność” w 1980 roku obiecywała Polakom lepszy PRL (obalenie systemu nie wchodziło w grę), była to polityczna propozycja. Kiedy PiS wygrał wybory w 2015 roku, również złożył taką propozycję.
**Trzeba obiecać, żeby wygrać**
W ramach tego modelu można zinterpretować kluczowe momenty w polskiej polityce ostatnich dwóch stuleci z okładem.
W powstaniu kościuszkowskim 1794 roku powstańcy obiecywali ludowi – wówczas głównie byli to chłopi pańszczyźniani – wolność osobistą, wzięcie pod prawną opiekę państwa, niższe ciężary pańszczyźniane, oraz wspólnotę polityczną, w której nie tylko szlachta będzie miała głos.
W 1905 roku socjaliści obiecywali demokratyczną republikę polską, samorząd robotniczy, lepsze warunki pracy i płacy (w tym krótszy dzień roboczy).
Konkurujący z nimi narodowi demokraci – sprzymierzeni wówczas z rosyjskimi elitami imperialnymi – obiecywali wspólnotę narodową, wykluczającą Żydów, nowoczesną technicznie, ale też opartą na tradycji, a w wymiarze materialnym – solidaryzm społeczny, czyli wspólny dobrobyt budowany razem rękami fabrykantów, ziemian i robotników.
W 1989 roku opozycja obiecywała demokratyczną republikę i lepsze życie, które miał przynieść kapitalizm.
W podobny sposób można opisać inne przełomowe momenty w polskiej przeszłości: te z lat 1830, 1846, 1848, 1863, 1918-1920, 1944, 1956, 1968, 1970, 1980 – a także 2015.
**Co Polakom obiecał PiS?**
Na pewno wspólnotę wartości narodowych i konserwatywnych (dla tych, którym nie odpowiada uniwersalny projekt europejski), raczej zamkniętą niż otwartą, oraz większą troskę o najmniej zarabiających – 500 plus, podwyżkę płacy minimalnej, minimalnej stawki godzinowej i wreszcie – Mieszkanie plus.
„Chwileczkę” – powiecie. „Przecież PiS spełnił tylko część tych obietnic! Oszukiwał!”.
To prawda – i zachował się w zgodzie z polską historyczną regułą. Elity zawsze obiecują za dużo i nigdy nie dotrzymują słowa, albo dotrzymują je tylko częściowo.
**Elity nie dotrzymują słowa**
Co się dzieje wówczas, kiedy aspirująca elita zdobędzie władzę? (Najpierw musi wygrać: te projekty często kończyły się niepowodzeniem – Kościuszko
przegrał, podobnie jak kolejne pokolenia powstańców. Walka o władzę to ryzykowne przedsięwzięcie. Nagroda jest duża, ale ryzyko także).
Otóż po zdobyciu władzy zwycięskie elity wycofują się z dużej części składanych wcześniej ludowi obietnic. Nieuchronnym następstwem zwycięstwa jest więc rozczarowanie.
Dobrej ilustracji dostarcza tutaj historia II RP. Elity odrodzonego państwa składały się w dużej części z byłych socjalistów, rewolucjonistów z 1905 roku. Należał do nich także Józef Piłsudski.
Kiedy młode państwo walczyło o przetrwanie (w latach 1918-1920), obiecało m.in. robotnikom osmiogodzinny dzień pracy, płatne urlopy, ubezpieczenia chorobowe i szereg innych zdobyczys socjalnych; chłopom zaś – reformę rolną, czyli oddanie im części ziemi obszarników (słowo „obszarnik” nie wywodzi się z języka komunistycznego, używali go już socjaliści w 1905 roku). Reformę rolną uchwalcono w momencie, w którym Armia Czerwona podchodziła pod Warszawę i stawką było ocalenie niepodległości.
Kiedy jednak II RP okrzepła, wycofała się – otwarcie lub po kryjomu – z większości tych obietnic. Osmiogodzinny dzień pracy w większej części gospodarki nie był przestrzegany (po szczegóły odsyłam do książki). Płatne urlopy były fikcją dla większości pracowników. Reforma rolna najpierw okazała się niezgodna z uchwaloną w marcu 1921 roku konstytucją, potem ją przez kilka lat poprawiano (sprawiając, że stała się mniej korzystna), a jej wykonanie ślimaczyło się.
**Dlaczego elity wycofują się z obietnic?**
Ponieważ ich zrealizowanie naruszyłoby interesy wpływowych grup (z którymi trzeba się liczyć, kiedy już się władzę ma) i kosztowałoby zbyt dużo kapitału politycznego. Ziemiaństwo mogło być nieliczne w II RP – liczyło mniej niż 20 tys. rodzin – ale miało ogromne wpływy polityczne i społeczne. Skutecznie blokowało reformę rolną.
Obietnice łatwo składać, żeby zdobyć władzę, trudno zaś zrealizować, kiedy się już ją ma – nagle okazuje się, że rzeczywistość stawia opór. PiS mógł obiecać 100 tys. mieszkań w ramach programu Mieszkanie plus, potem jednak okazało się, że jest kłopot w zasadzie ze wszystkim – z gruntami, z pieniędzmi, z ustawodawstwem. Ze 100 tysięcy zrobiło się kilka tysięcy, w dodatku droższych dla najemców niż planowano.
**Koniec cyklu PiS**
Nowa elita szybko wpada więc w koleiny starej. Historia się nie powtarza, ale cykle są uderzająco podobne: obietnice – zdobycie władzy – rozczarowanie.
Wówczas cykl ulega domknięciu. Rozczarowanie stwarza możliwość dla nowej aspirującej do władzy elity – umożliwiając jej złożenie własnej propozycji. Warto przy tym dodać, że ze złożonych obietnic nigdy nie udało się wycofać w całości. Są zazwyczaj realizowane w części, a nowa elita nie jest w stanie ich odwołać (ale także jej się to nie opłaca).
Dlatego w „Ludowej historii Polski” pisałem o postępującej emancypacji: zakres ludowej wolności (i dobrobytu) per saldo się zwiększa. Raz złożone obietnice, także niespełnione, pozostają, by tak rzec, „na stole”. Nie sposób ich odwołać ani unieważyć.
Trajektoria rządów PiS (ale także postawy opozycji) to dobra ilustracja tego procesu. Jeszcze w 2015 roku opozycja krytykowała programy socjalne PiS za „rozdawnictwo”. Szybko jednak PO zmieniła zdanie i postanowiła PiS przeliczytować – zamiast ograniczania 500 plus, obiecała także wypłacać je na pierwsze dziecko.
Dziś politycy PO zarzekają się, że 500 plus nie zostanie po wygranej opozycji ograniczone czy zniesione.
Z drugiej strony, PiS wyraźnie zmienił retorykę w drugiej kadencji. Przestał obiecywać nowe programy socjalne, a zaczął odwoływać się do wartości konserwatywnych – mówić o „obronie polskości” przed zgnilizną moralną płynącą z Zachodu.
Jak pokazują badania Ipsos dla OKO.press z końca listopada 2020 roku, partia rządząca wyraźnie traci poparcie w warstwach, które ją wcześniej popierały – wśród gorzej wykształconych, gorzej zarabiających i mieszkających na wsi i w mniejszych miejscowościach.
Szczególnie dotyczy to przywódcy, który wbrew własnej propagandzie jest elitą elity obecnego państwa. Z opinią, że „nadszedł już czas na polityczną emeryturę Jarosława Kaczyńskiego” zgodziło się w tym samym sondażu: 78 proc. osób z wykształceniem podstawowym i zawodowym, 75 proc. mieszkańców wsi i 75 proc. najuboższych Polek i Polaków.
Lud ma prezesa dość, a prezes uwikłany w rywalizację z elitami we własnym obozie, w symboliczne wojny z Europą, w walkę z „nihilizmem” w imię oderwanych od życia wartości katolickich, nawet nie próbuje przekonać, że ma jakąś obietnicę poza dalszym trwaniem u władzy.
**Kto złoży ludowi nową propozycję?**
W tej sytuacji pytanie – nad którym powinna się zastanawiać opozycja – brzmi: kto złoży skutecznie nową propozycję polityczną polskiemu ludowi? I jak ona będzie wyglądać?
Na Nowy Rok 2021 życzę czytelnikom OKO.press, żebyśmy razem zobaczyli taką propozycję i żeby była ona dobra, nowoczesna, przemyślana. I żeby zaczęła następny polski cykl, nawet jeśli z góry wiemy, że nie wszystko się uda. Najlepiej już w nadchodzącym roku.
Adam Leszczyński Historyk i socjolog, profesor na Uniwersytecie SWPS, publicysta. Autor dwóch książek reporterskich o Afryce i kilku książek o historii.
"Szkalował" Polskę m.in. w „the Guardian”, „Le Monde”, „El Pais”, „Suddeutsche Zeitung”. Ostatnio wydał książkę o polskiej samoocenie – „No dno po prostu jest Polska. Dlaczego Polacy tak bardzo nie lubią swojego kraju i innych Polaków” (WAB 2017). W OKO.press pisze o polityce i historii.
Wyrok TK ws. aborcji. Politycy obozu władzy komentują: „Chore dzieci też mają prawo do życia”. Demonstracje Strajku Kobiet na ulicach miast.
W środę 27.01.br, Trybunał Konstytucyjny opublikował uzasadnienie wyroku, który zaostrza w Polsce prawo aborcyjne. Zdania odrębne do uzasadnienia wyroku TK zgłosiło trzech sędziów, a do samego orzeczenia wydanego jesienią - dwóch. Jesienią trybunał pod kierunkiem Julii Przyłębskiej orzekł, że przepis tak zwanej ustawy antyaborcyjnej z 1993 roku zezwalający na aborcję w przypadku ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu jest niezgodny z konstytucją. Po opublikowaniu wyroku TK - stracił moc dotychczas obowiązujący przepis.
Opozycja i wielu konstytucjonalistów twierdzi, że skład TK pod przewodnictwem Julii Przyłębskiej został obsadzony nieprawidłowo - zasiadali w nim między innymi tak zwani sędziowie dublerzy.
Decyzja TK spowodowała powrót protestów kobiet na ulice polskich miast. Prawa strona sceny politycznej jest natomiast zadowolona. „Nie możemy sobie wybrać, czyje życie chcemy chronić” - to wiceminister Barbara Socha.
Uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego pod przewodnictwem Julii Przyłębskiej opublikowano po ponad trzech miesiącach od wydania orzeczenia; spowodowało ostre reakcje polityków lewicy i spontaniczne protesty Strajku Kobiet. W dokumencie podkreślono, że „życie ludzkie jest wartością w każdej fazie rozwoju i jako wartość, której źródłem są przepisy konstytucyjne, winno być chronione przez ustawodawcę”. „Z przyrodzonej i niezbywalnej istoty godności przynależnej każdemu człowiekowi oraz jej jednakowości wynika zakaz różnicowania wartości danego człowieka, a zatem jego życia”.
Do decyzji Trybunału wstrzemięźliwie odniosła się rzeczniczka Prawa i Sprawiedliwości - Anita Czerwińska. - My się musimy z tym dokumentem, obszernym, zapoznać i dokonać bardzo rzetelnej, wnikiwej i poważnej analizy - zapowiedziała w TVP Info. Oświadczyła jednocześnie, że po analizie - partia Jarosława Kaczyńskiego przedstawi swoje stanowisko. Rzeczniczka PiS krytycznie oceniła natomiast odbywające się od wielu tygodni (i w środowy wieczór) protesty Ogólnopolskiego Strajku Kobiet.
Inni politycy prawicy bronią i chwalą Trybunał. M.in. wiceminister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Barbara Socha popiera decyzję TK. Nie można podchodzić kompromisowo do kwestii życia i dyskryminować dzieci ze względu na stan zdrowia. Chore dzieci też mają prawo do życia - stwierdziła w Polsat News pełnomocnik rządu ds. polityki demograficznej.
Wiceminister przekonywała, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie powoduje wprowadzenia w Polsce zakazu usuwania ciąży. - W przypadku jakiegokolwiek zagrożenia zdrowia i życia kobiety, nadal można w Polsce dokonywać zabiegu przerywania ciąży. W drugim przypadku, gdy ciąża jest wynikiem czynu zabronionego.
Decyzję Trybunału Julii Przyłębskiej skomentował także poseł Konfederacji Jakub Kulesza. - Mam wrażenie, że jest to próba przykrycia jednego niewygodnego dla PiS i rządu tematu drugim także niewygodnym dla rządu tematem tak, by przynajmniej na jeden z nich nie mówiło się choć przez chwilę publicznie - powiedział Kulesza w rozmowie z PAP. Zaznaczył, że publikacja uzasadnienia kilka miesięcy po ogłoszeniu wyroku „świaźczy o rozkładzie państwa polskiego i o tym, że decyzją polityczną jest się w stanie wpływać na stan prawny w Polsce”.
Z kolei poseł PiS Marek Suski stwierdził, że „treść uzasadnienia wyroku TK jest oparta o konstytucję uchwaloną jeszcze przez lewicę”. Jego zdaniem zagwarantowała ona ochronę życia ludzkiego, a więc „mówienie o tym, że jest to skandal zakrawa o kpinę” oraz „świaźczy o oderwaniu od rzeczywistości”.
Opozycja ma własne pomysły, co zrobić w zaistniałej sytuacji. Lewica swoją propozycję kieruje do wszystkich ugrupowań, ponad politycznymi podziałami, test to – „ustawa ratunkowa”, która dekryminalizuje aborcję, znosząc kary za pomoc w jej przeprowadzeniu. PSL - mówi o powrocie do kompromisu z trzema przesłankami, a zaraz po pandemii - referendum.
PO podkreśla, że dyskusja na tematy światopoglądowe służy obecnie PiS.
Kluczowe jest więc to, co z ustawą zrobi Sejm. Sam prezes PiS Jarosław Kaczyński przyznaje, że „w Klubie PiS są różne poglądy na sprawę aborcji. Ale to musiałaby być oczywiście decyzja „Nowogrodzkiej”.
W krótkim czasie przedstawicielki Ogólnopolskiego Strajku Kobiet zapowiedziały wieczorne wyjście na ulice. Manifestacje odbyły się w wielu polskich miastach. W stolicy protestujący zebrali się około 18.30 przed siedzibą TK. około godziny 19 wyruszyli w stronę placu Trzech Krzyży i ronda de Gaulle’a. Później pochód skręcił w Aleje Jerozolimskie i przeszedł przed siedzibę Prawa i Sprawiedliwości na Nowogrodzkiej. Po przemówieniach i krótkim postoju uczestnicy manifestacji ruszyli z powrotem przed TK.
Na transparentach można było przeczytać takie hasła jak: „Wolność wyboru zamiast terroru”, „Za całokształt w…ć”, czy „To jest wojna”. Niektórzy mieli ze sobą tęczowe flagi i emblematy Strajku Kobiet. Na czele zgromadzenia był duży baner z napisem „Strajk Kobiet”. Wznoszone były antyrządowe okrzyki, niektórzy odpalali race i świece dymne. Sam przemarsz przebiegł spokojnie.
M.Kolanko(rz), J.Kuraś(rz).
Oświadczenie 78 sędziów SN: Sprzeciwiamy się atakom na sędziów i prokuratorów
Z niepokojem obserwujemy i sprzeciwiamy się kolejnym działaniom władz wymierzonym przeciwko prokuratorom i sędziom, którzy zajmują krytyczne stanowisko wobec podporządkowywania prokuratury i sądów politykom - napisało w oświadczeniu 46 czynnych sędziów SN i kolejnych 32 w stanie spoczynku. Wydane w styczniu 2021 roku oświadczenie podpisało w sumie 78 sędziów Sądu Najwyższego.
Większość to czynni sędziowie, którzy obecnie orzekają w SN. Są wśród nich prezesi trzech „starych” izb SN: Michał Laskowski z Izby Karnej, Józef Iwulski z Izby Pracy i Dariusz Zawistowski z Izby Cywilnej.
Pod oświadczeniem widnieją podpisy wielu znanych sędziów, m.in. Krzysztofa Rączki i Włodzimierza Wróbla.
Z treścią stanowiska zgadza się także 32 sędziów SN w stanie spoczynku. To m.in. wszyscy żyjący pierwsi prezesi SN sprawujący urząd po upadku PRL: Adam Strzembosz, Lech Gardocki i Małgorzata Gersdorf.
„Większość z nas nie potrafi milczeć. Większość z nas uważa, że nie wolno milczeć" - komentuje na FB Stanisław Zabłocki, były prezes Izby Karnej na sędziowskiej emeryturze.
„Sprzeciwiamy się kolejnym działaniom władz wymierzonym przeciwko prokuratorom i sędziom" - napisali sędziowie.
Oświadczenie jest reakcją na represje, z którymi ostatnio spotkali się prawnicy. Prokurator krajowy Bogdan Święczkowski zesłał do odległych jednostek niezależnych prokuratorów, którzy podpadli władzy. Przeniesieni o blisko 200-300 km od domu - na Warmię, Podkarpacie czy Pomorze - dostali 48 godzin na przeprowadzkę.
„Jestem tylko prostym prokuratorem, małym trybikiem w maszynie wymiaru sprawiedliwości. Dlatego otrzymując wsparcie od tak wielkich prawników, mogę jedynie powiedzieć DZIĘKUJĘ. Wzruszenie ściska mi gardło" - napisała na Twitterze Katarzyna Szeska, prokurator z warszawskiej Woli zesłana do Jarosławia (324 km od domu).
Z problemami borykają się także sędziowie. Rzecznicy dyscyplinarni powołani przez ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobrę wszczęli postępowania wyjaśniające i dyscyplinarne wobec kilkudziesięciu sędziów upominających się o
praworządność. Troje - Igor Tuleya, Beata Morawiec i Paweł Juszczyszyn - zostało odsuniętych od orzekań. Tuleya i Morawiec stracili również immunitet.
Decyzje podjęła tzw. Izba Dyscyplinarna przy SN obsadzona z w całości z pomocą upolitycznionej KRS. - Izba nie jest niezależnym sądem, a jej orzeczenia obarczone są nieusuwalną wadą - orzekły przed rokiem trzy izby SN. Później działalność Izby zamroził unijny Trybunał Sprawiedliwości, ale ID cały czas rozpoznaje sprawy immunitetowe.
„Niezmienne podtrzymujemy stanowisko o braku podstaw do orzekań przez Izbę Dyscyplinarną, w tym także w sprawach immunitetowych sędziów” - czytamy w stanowisku.
Jego autorzy zaznaczają, że tylko w taki sposób mogą się wypowiedzieć, bo w SN od pół roku nie zwołano zgromadzenia sędziów SN. Pomimo wezwań sędziów nie chce tego zrobić nowa pierwsza prezes SN Małgorzata Manowska. Zasłania się epidemią, chociaż nie chce się zgodzić także na posiedzenie w formie zdalnej. Pomimo wprowadzenia do SN kilkudziesięciu nowych osób, wskazanych przez upolitycznioną Krajową Radę Sądownictwa, większość na zgromadzeniu stanowiliby „starzy sędziowie”.
Oświadczenie
Z niepokojem obserwujemy i sprzeciwiamy się kolejnym działaniom władz wymierzonym przeciwko prokuratorom i sędziom, którzy zajmują krytyczne stanowisko wobec systematycznego podporządkowywania prokuratury i sądów politykom.
W takich kategoriach trzeba traktować wysyłanie niektórych prokuratorów do miejscowości bardzo odległych od ich miejsc zamieszkania oraz wszczynanie postępowań w stosunku do sędziów, którzy rozpoznają odwołania od tego rodzaju decyzji.
Niezmiennie podtrzymujemy też stanowisko wyrażone w wielu orzeczeniach Sądu Najwyższego o braku podstaw do orzekań przez Izbę Dyscyplinarną, w tym także w sprawach immunitetowych sędziów.
W sytuacji, gdy od czerwca 2020 r. odmawia się zwołania Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego, niniejsze oświadczenie jest jedyną formą, w jakiej możemy wypowiedzieć się w tej istotnej społecznie kwestii.
Sędziowie Sądu Najwyższego: 46 czynnych i 32 w stanie spoczynku
Warszawa 21 stycznia 2021 roku
Tak PiS pompuje miliardy złotych w prorządowe media. Jest najnowszy raport
W latach 2015-20 spółki skarbu państwa wydały na reklamy 5 434 000 000 zł. Faworyzowały TVP, Polskie Radio, media Karnowskich czy "Gazetę Polską", a unikały mediów krytycznych wobec obozu PiSu.
Policja pod redakcją partyjno - rządowej TVP. Antypisowski protest, Warszawa 29.X.2020 rok Fot. Adam Stępień / Agencja Gazeta
„Struktura wydatków spółek skarbu państwa wskazuje na słabą zależność między poziomem wydatków na reklamy, a rynkową pozycją medium. To świadczy o innych niż rynkowe kryteria wydatkowania środków” – podkreśla prof. Tadeusz Kowalski z Wydziału Dziennikarstwa UW w nowym raporcie: „Analiza wydatków reklamowych spółek skarbu państwa w latach 2015-2020”. Profesor, od 2016 roku corocznie analizuje wydatki reklamowe firm kontrolowanych przez państwo i ministerstwa. I wykrył trend – państwowy strumień reklam PiS kieruje do mediów mu sprzyjających (publicznych i prywatnych) ograniczając wydatki reklamowe w mediach, które „dobrą zmianę” krytykują. Przykłady?
„Wyborcza” w 2020 roku dostała za takie reklamy 74 tys. złotych, a marginalna "Gazeta Polska Codziennie" – średnia sprzedaż to zaledwie 11 tys. egzemplarzy – prawie 8,4 mln zł. Tygodnik „Sieci” Braci Karnowskich zarobił ponad 20 mln zł, „Gazeta Polska” Tomasz Sakiewicza – blisko 13 mln zł, a „Do Rzeczy” Pawła
Lisickiego - prawie 14 mln. O wiele popularniejsze - „Newsweek” i „Polityka” - nie dostały nic.
**Szkodzenie „nie swoim”**
Prof. Kowalski wydatki reklamowe ocenia na podstawie oficjalnych cenników (bez wynegocjowanych potencjalnych rabatów), na podstawie monitoringu firmy Kantar Media, który sprawdzał 32 tytuły prasy codziennej, 24 czasopisma, 133 stacje radiowe (w tym wszystkie sieci radiowe, z wyjątkiem sieci Radia Maryja) oraz 35 programów telewizyjnych (bez TV Trwam, która nie może mieć reklam). I tak, wedle wyliczeń prof. Kowalskiego, w latach 2015-20 spółki skarbu państwa wydały na rynku reklamy 5,434 mld zł. W ostatnim raporcie medioznawca zliczył jeszcze wydatki reklamowe rządu i urzędów centralnych - w 2020 r. było to ok. 383 mln zł. Co zauważył prof. Kowalski?
Dwa trendy. **Pierwszy** - szkodzenie „nie swoim”. „Wydatki reklamowe spółek skarbu państwa charakteryzują spójność we wszystkich segmentach rynku polegającą na starannym unikaniu mediów, które nie są wyraźnie prorządowe” - pisze w raporcie.
**O jakie media chodzi?**
O wszystkie należące do Agory, wydawcy "Wyborczej", oraz do grupy TVN. „W tym także media, z którymi wymienione firmy - nie będąc właścicielami - są powiązane kapitałowo, np. widać znaczące obniżenie wydatków w Radiu ZET, gdzie Agora ma 40 proc. Udziałów” - zauważa prof. Kowalski. „Spółki skarbu państwa, a także ministerstwa i urzędy centralne, unikają wydatków w tych mediach niezależnie od ich pozycji rynkowej. Sytuacja wskazuje, że jest to działanie w pewnym stopniu skoordynowane, choć nie sformalizowane”.
**Drugi trend** to pomoc „swoim”. "Spółki skarbu państwa faworyzują media państwowe, o statusie publicznych, takie jak TVP i PR, co w efekcie jest formą zakamuflowanej pomocy publicznej" - pisze prof. Kowalski. - Wydatki reklamowe w mediach o statusie publicznym są w pewnym stopniu uzasadnione, także z powodów rynkowych, komercyjnych i kulturowych. Media o statusie publicznym mają licznych odbiorców, o zróżnicowanej charakterystyce społeczno-demograficznej i kulturowej i są atrakcyjnymi adresatami reklam. Nie sposób jednak nie dostrzec, że w praktyce wydatki spółek skarbu państwa, ministerstw i urzędów centralnych stanowią również finansowe wsparcie dla partyjno-rządowej propagandy”. Dlaczego profesor doszedł do takich wniosków? Bo „struktura wydatków spółek skarbu państwa wskazuje na słabą zależność między poziomem wydatków na cele reklamowe a rynkową pozycją medium. Taka sytuacja wyraźnie wskazuje na występowanie innych niż rynkowe kryteriów decyzji o wydatkowaniu środków”.
Orlen i Lotos nie dla TVN Turbo. Prof. Kowalski pisze wprost o tym, że spółki skarbu państwa nie kierowały się swoim interesem, a interesem popierających je mediów. „W warunkach pandemii można było oczekiwać, że ze względu na nadzwyczajne okoliczności władze publiczne i zależne od państwa podmioty gospodarcze będą kierować się w wydatkowaniu środków reklamowych kryteriami efektywności i… elementarnej sprawiedliwości - komentuje medioznawca. - Tak się nie stało. Związek poziomu wydatków z pozycją rynkową nie był silny, co sugeruje, że decyzje, w jakimś zakresie, podejmowano niemerytorycznie - z punktu efektywności marketingowej”.
Generalnie wydatki reklamowe spółek skarbu państwa w 2020 r. zmniejszyły się w stosunku do 2019 r. o 7 proc. To mniej niż cały rynek reklam, bo ten skurczył się o 9,3 proc. Prof. Kowalski zauważył, że „przedmiotem szczególnej ekspansji reklamowej spółek skarbu państwa stały się media drukowane, które najsilniej dotknięte zostały kryzysem”. W 2020 r. niemal co dziesiąta złotówka reklamowa w prasie codziennej pochodziła od spółek skarbu państwa, zaś w czasopismach - co siódma. Udział w radio pozostał na tym samym poziomie, wzrosło znaczenie wydatków reklamowych w telewizji.
92,6 proc. wydatków reklamowych spółek skarbu państwa skupiło się w trzech, a właściwie w dwóch grupach telewizyjnych - TVP i Polsacie. Prof. Kowalski: "Największym beneficjentem była telewizja o statusie publicznej TVP, aż 53 proc. środków trafiało do tego nadawcy. Spółki skarbu państwa najwyraźniej omijały grupę TVN (w tym TVN, TVN24, TVN7, TVN Style, TVN Turbo, HGTV i TTV), do której skierowano zaledwie 6,4 proc. wydatków na reklamę telewizyjną. Dość ciekawy wydaje się fakt, że np. w TVN Turbo, programie poświęconym motoryzacji, w ogóle nie odnotowano reklam największych reklamodawców - Orlena i Lotosu - które przecież są firmami paliwowo-energetycznymi".
Terlecki przyznaje: TVP nam sprzyja. Największymi reklamodawcami z grona spółek skarbu państwa w TVP są: Totalizator Sportowy (76 mln), Orlen (51 mln), Polfa Warszawa (28 mln), Pekao i PKO BP (po blisko 25 mln), Lotos (23 mln), Polski Fundusz Rozwoju (21 mln), PGNiG (19 mln), Tauron (13 mln).
W podsumowaniu prof. Kowalski pisze: „można sformułować hipotezę, że duże wydatki niektórych spółek skarbu państwa, ministerstw i urzędów centralnych służyły, choć w sposób niejawny, celom budowy marki osobistej menedżerów i polityków.
Nieefektywność merytoryczna części tych wydatków najwyraźniej nie ma znaczenia, wobec z jednej strony zasad nomenklatury w obsadzie stanowisk kierowniczych, z drugiej strony wobec spełniania oczekiwań politycznych i państwowych dysponentów”. TVP i Polskie Radio dostały też prawie 2 mld zł z budżetu państwa w 2020 r. i tyle znów dostaną w tym roku.
Agnieszka Kublik
Waloryzacja emerytur 2021. Spore zaskoczenie - rząd się pomylił
Rząd zapewniał, że chcąc poprawić los emerytów gwarantuje im najniższą podwyżkę o 50 zł brutto. Tymczasem, po ogłoszeniu danych przez GUS okazuje się, że „gwarancja” rządu nikomu do niczego nie jest potrzebna, bo PiS źle oszacował waloryzację. O wysokości waloryzacji świadczeń decydują dwa wskaźniki: inflacja w gospodarstwach emeryckich (czyli podwyżki cen towarów, które kupują emeryci) i nie mniej niż 20 proc. realnego wzrostu płac (czyli podwyżki, które dostają pracownicy) z poprzedniego roku.
Tyle, że we wrześniu 2019 roku Jarosław Kaczyński w ramach kampanii parlamentarnej ujawnił nowy program PiS. A tam czytamy: „Zmodyfikujemy system waloryzacji najniższych emerytur i rent. Emeryci i renciści o najniższych świadczeniach otrzymają waloryzację kwotową, żeby rośły jak najszybciej najniższe świadczenia. Minimalna coroczna procentowa waloryzacja emerytur i rent nie może być niższa niż 70 zł”.
Waloryzacja emerytur 2021. Nie będzie gwarantowanych 70 zł
Taka właśnie waloryzacja (procentowo-kwotowa) z gwarantowaną podwyżką o 70 zł brutto była w ubiegłym roku w marcu, czyli cztery miesiące przed wyborami prezydenckimi. Tak miało być i w tym roku. Ale nie będzie. Rząd postanowił że w tym roku w marcu też będzie waloryzacja procentowo-kwotowa, ale najniższa podwyżka nie wyniesie 70 zł – tylko 50 zł brutto.
Jaka więc ostatecznie będzie waloryzacja?
GUS już w styczniu podał, że inflacja emerycka brana pod uwagę przy wyliczaniu emerytury wyniosła 3,9 proc. - mówi dr Łukasz Wacławik z krakowskiej AGH. Z kolei 9 lutego br. GUS ogłosił, ile wynosił realny wzrost płac – 1,7 proc. Z tego 20 proc., czyli tyle przyjmujemy do waloryzacji to 0,34 proc. A razem 3,9 proc. plus 0,34 proc. razem daje 4,24 proc. O tyle więc wzrastają nasze świadczenia od marca. - dodaje Łukasz Wacławik.
W ZUS szykuje się rewolucja. Ale nie wszystkie zmiany na dobre
To oznacza, że najniższa emerytura 1200 zł brutto wzrośnie o 50,88 zł i będzie wynosić 1250,88 zł brutto. Z tego wynika, że rząd nie musiał gwarantować najniższej podwyżki o 50 zł. Bo dane makroekonomiczne i tak pozwolą na większą waloryzację. - mówi Wacławik.
Średnia emerytura w górę o 104,81 zł. Oczywiście 50,88 zł to będzie najniższa gwarantowana podwyżka. Ale niektórzy Polacy dostaną więcej. Skoro bowiem waloryzacja wyniesie 4,24 proc. to:
- świadczenie przedemerytalne, dziś 1210,99 zł - wzrośnie do 1262,34 zł;
- średnia renta – 1968 zł – wzrośnie do 2051,44 zł;
- średnia emerytura – 2472 zł – wzrośnie do 2576,81 zł;
- średnia renta rodzinna – 2214 zł – wzrośnie do 2307,87 zł;
- średnia emerytura pomostowa – 3084 zł – wzrośnie do 3214,76 zł;
- przeciętne świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli - 2385 zł - wzrośnie do 2486,12 zł. Wszystkie kwoty w tekście brutto.
Dodatki. Jaka waloryzacja w 2021?
Waloryzowane o 4,24 proc. będą wszystkie dodatki. I tak:
- dodatek pielęgnacyjny oraz za tajne nauczanie (229,91 zł) wzrośnie o 9,75 zł.
- dodatek pielęgnacyjny dla inwalidy wojennego całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji (344,87 zł) wzrośnie o 14,62 zł;
- dodatek dla sierot zupełnych (432,12 zł) wzrośnie o 18,32 zł;
- dodatek kombatancki (229,91 zł) wzrośnie o 9,75 zł. Również kwoty brutto.
Trzynasta i czternasta emerytura
Rząd postanowił, że w kwietniu 2021 r. będzie wypłacona 13 emerytura. To oznacza, że każdy z ok. 9,8 mln emerytów i rencistów oraz osób na świadczeniach przedemerytalnych dostanie, niezależnie od dochodu, dodatek w wysokości najniższej emerytury. W listopadzie 2021 r. mają być wypłacone 14 emerytury. PiS szacuje, że pełną czternastkę otrzymają ci, którzy w 2021 r. nie będą pobierać więcej niż 2900 zł brutto. Osoby, które przekroczą ten próg dostaną świadczenie, ale zmniejszone - na zasadzie „złotówka za złotówkę”. - To właśnie coroczna waloryzacja jest najlepszym i najbardziej sprawiedliwym z perspektywy systemu emerytalnego wskaźnikiem, który pozwala zwiększać w równy sposób każdemu emerytowi świadczenie - Oskar Sobolewski. I tutaj warto się zatrzymać. To doskonale pokazuje, czym jest waloryzacja. Jej zdecydowana większość to utrzymanie wartości tego, co emeryci i renciści już dostają. Mówiąc inaczej: to rekompensata za rosnące ceny w sklepach. I choć do emerytur i renty doliczane jest kilkadziesiąt lub kilkaset złotych więcej, to koszty w sklepie można wypełnić w takim samym stopniu.
L. Kostrzewski GW
Nowy sondaż. Polacy surowo ocenili drugą kadencję Andrzeja Dudy
Nie mamy dobrych wiadomości dla prezydenta Andrzeja Dudy. Z najnowszego sondażu United Surveys przeprowadzonego dla WP wynika, że Polacy w większości nie są zadowoleni ze sposobu, w jaki sprawuje II kadencję. Działania głowy państwa nie podobają się wyjątkowo mocno osobom przed 30 rokiem życia i niewierzącym. Druga kadencja Andrzeja Dudy jest oceniana „zdecydowanie dobrze” jedynie przez 6,7 proc. Badanych „raczej dobrze” oceniło urzędującą głowę państwa 23,2 proc. osób.
Ankietowanych, którym obecna kadencja prezydenta się nie podoba, jest znacznie więcej. „Raczej źle” ocenia Dudę obecnie 20,4 proc. osób. Aż 40,2 proc. badanych ma „bardzo złą” opinię o działaniach prezydenta. Nie jest zaskakujące, że pozytywną ocenę prezydentowi wystawiają głównie osoby identyfikujące się ze Zjednoczoną Prawicą (łącznie 88 proc. spośród nich), a negatywną - badani wspierający opozycję (łącznie 94 proc.).
Negatywnie (61 proc.) o pracy prezydenta wypowiedzieli się również mieszkańcy wsi oraz metropolii powyżej 500 tys. mieszkańców (71 proc.). Różnica między oceną drugiej kadencji Dudy jest widoczna również w kontekście podejścia do wiary. 50 proc. spośród osób wierzących i regularnie praktykujących ocenia Dudę pozytywnie. Wśród osób niewierzących oraz niepraktykujących ten odsetek wynosi jedynie 1 procent. Sondaż przeprowadzono 5 marca br. wśród 1000 osób metodą CATI.
Zofia - Wanda Bojczuk (1947 - 2020) Wspomnienie
Urodziła się 18 października 1947 roku w Kawce koło Krasienina w rodzinie robotniczo-chłopskiej. Ojciec Stanisław zajmował się budową domów, zaś matka Stefania prowadziła małe gospodarstwo rolne i dorabiała jako krawcowa. Ojciec, w czasie okupacji wstąpił do Batalionów Chłopskich, był dowódcą placówki BCh w Lasach Kozłowieckich - pseudonim Kukulka. Udzielał także pomocy osobom narodowości żydowskiej, za co, po wojnie otrzymał od władz Izraela medal „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Był także represjonowany przez okupanta w więzieniu na Zamku Lubelskim.
Wanda, jako najmłodsze, czwarte z rodzeństwa dziecko, rozpoczęła naukę w swojej gminie, zaś ukończyła lubelską Szkołę Podstawową nr 4, dzięki pomocy starszej siostry pracującej w MPK Lublin. Następnie podjęła naukę maszynopisania i stenografii w szkole zawodowej, a po jej ukończeniu rozpoczęła pracę w Związku Inwalidów Wojennych w Lublinie.
Po kilku latach rozpoczęła służbę w organach Milicji Obywatelskiej, jako funkcjonariuszka Wydziału Ruchu Drogowego KM MO w Lublinie. Pracując w MO ukończyła Liceum Ogólnokształcące Nr 2 im. Zamojskiego otrzymując świadectwo dojrzałości. W pracy, jako wyróżniający się funkcjonariusz, awansowała na zastępcę kierownika Sekcji Ogólnej KM MO. Równocześnie pełniła społeczną funkcję przewodniczącej Koła Rodzin Milicyjnych w KM MO organizując różnorodne imprezy dla dzieci - „choinki”, Dzień Dziecka, wyjazdy na kolonie oraz spotkania z okazji Dnia Kobiet. Organizowała też pomoc oraz wsparcie emerytom i rencistom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej.
Ze względu na pogarszający się stan zdrowia w 1992 roku odeszła ze służby w Policji w stopniu sierżanta sztabowego. Będąc na emeryturze działała w naszym Stowarzyszeniu „Pokolenia”, w kole w Lublinie, a w latach 2014-2016 pełniła funkcję skarbniczki Zarządu Wojewódzkiego Stowarzyszenia. Była także przez dwie kadencje ławnikiem w Sądzie Rejonowym w Lublinie.
Zamężna, mąż Marian był funkcjonariuszem MO, zmarł w roku 2000. Troskliwa matka dwóch córek Ewy i Agnieszki, babcia czwórki wnucząt - Krzysztofa, Bianki, Adama i Kai. Ostatnie lata życia spędziła u boku partnera - Krzysztofa Szyca.
Była osobą cieszącą się szacunkiem i sympatią naszego środowiska. Utrzymywała serdeczne kontakty rodzinne i towarzyskie. Zmarła po długiej i ciężkiej chorobie. Jej prochy spoczęły na cmentarzu na Majdanku. W ostatnim pożegnaniu towarzyszyło Jej, mimo pandemii, bardzo dużo przyjaciół.
Cześć Jej pamięci!
Przyjaciele z POKOLEŃ
Szymon Arasimowicz (1936 - 2020) Wspomnienie
W dniu 19 listopada 2020 roku, przeżywszy 84 lata, zmarł Szymon Arasimowicz. Przez 67 lat związany ze Świdnikiem, dokąd przybył w 1953 roku, po ukończeniu Szkoły Zawodowej we Włodawie, zachęcony przez przewodniczącego Rady Miejskiej w Świdniku Leona - Nazaruka. Gospodarz Świdnika przybył do włodawskiej szkoły na spotkanie i pozyskał grupę 68 absolwentów do pracy w tym mieście. Budowano jeden z największych zakładów pracy na Lubelszczyźnie - Wytwórnię Sprzętu Komunikacyjnego „PZL Świdnik” oraz budowano miasto. Wszyscy przybyli zostali tu zatrudnieni.
Kolega Szymon związał się z WSK na blisko 20 lat, łącząc pracę zawodową z działalnością społeczno - polityczną. Rozpoczął od ZMP, a od roku 1957 udzielał się w ZMS i blisko przez dekadę był przewodniczącym Zarządu Zakładowego tej organizacji w WSK. ZMS, pod Jego kierownictwem działał prężnie, wszechstronnie - prowadzone było współzawodnictwo pracy, młodzi uczyli się, zdobywali kwalifikacje zawodowe, organizowano wypoczynek. ZMS był uznanym partnerem zakładowej społeczności. Potwierdzeniem jest fakt, że skład władz kolektywów wydziałów WSK tworzyli ich kierownicy oraz przedstawiciele organizacji partyjnych, związkowych i kół ZMS-u. W roku 1972 został wybrany przewodniczącym prezydium Miejskiej Rady Narodowej, wtedy organu wykonawczo-zarządzającego miasta Świdnik. Funkcję tę pełnił przez dwie kadencje, a w roku 1973 roku został powołany na naczelnika miasta. Później został dyrektorem miejskiego przedsiębiorstwa komunalnego, odpowiadając za mieszkaniówkę i działanie służb miejskich.
Jak wspominał w roku 2014 - na jubileuszu 60-lecia praw miejskich: „najważniejszymi były wówczas sprawy komunalne i związane z infrastrukturą. Podstawową potrzebą, którą należało zaspokoić, było budownictwo mieszkaniowe. Sztandarową na owe czasy inwestycją była budowa wiaduktu kolejowego, który umożliwiał bezpieczne połączenie miasta z zakładem. Problem stanowił brak autobusowego połączenia Świdnika z Lublinem, bo do Świdnika można było dojść się tylko PKP. Brakowało placówek handlowych”. Swój dynamiczny rozwój zawdzięcza to miasto także konsekwentnym działaniom Szymona - jako lokalnego patriota i oddanego samorządowca.
Będąc na emeryturze do ostatnich swych dni aktywnie działał w „Pokoleniach”. Za swą działalność wielokrotnie honorowany i wyróżniany różnymi odznaczeniami regionalnymi, branżowymi, młodzieżowymi i państwowymi.
Urnę z Jego prochami złożono do grobu na cmentarzu w Świerszczowie.
Cześć Jego Pamięci !
Przyjaciele z „Pokoleń”
Dariusz Kortko
Litania do obdarzonego boska aurą Daniela Obajtka
Nadziejo dla Polski, Nadziejo wszystkich Polaków
Który chcesz po prostu dobra naszego narodu
Którego kapituła nagrody świetnie wybrała
Który masz ogromne możliwości, i niezwykłą determinację
I coś takiego, co daje Pan Bóg, Co trudno zdefiniować
Co pozwala Ci mobilizować ludzi
I jednoczyć ich wokół jakiegoś celu
Który działasz obecnie na terenie Międzymorza
Który potrafisz wszystko wszystkim załatwić
Który zacząłeś od folii
Który jesteś atakowany, i to takimi brudnymi sprawami
Uderzony odgrzewanym kotletem
Człowieku Wolności, Którego nikt nie zastraszy
Który nie zrobi ani kroku w tył, Który jest krystalicznie czysty
Który sam się wydałeś w ręce kontrolerów CBA
Który chcesz pokazać, jak bardzo nie masz nic do ukrycia
Który zostales dotknięty koprolalią
A nie objawem złej kultury osobistej
Który słyszysz na swój temat kłamstwa
I zmanipulowane informacje
Który naruszyłeś potężne interesy
Który nie masz nic do ukrycia, I odpierasz zmasowane ataki
Który uczynisz jeszcze dużo więcej dla Polski
Plany będą niedługo przedstawione
Naprawdę ambitne, daleko idące
W dalszym ciągu prospołeczne, I prorozwojowe
Nadziejo dla Polski, Nadziejo wszystkich Polaków
Człowieku Wolności, Wkurwia mnie to, wiesz?
Ale co mogę zrobić…
Wszystkie wersy pochodzą z wypowiedzi polityków PiS oraz Daniela Obajtka
Wydawca: Rada Wojewódzka Stowarzyszenia „Pokolenia” w Lublinie. Opracowanie i przygotowanie do druku: Zespół Wydawniczy Rady w składzie: Przewodniczący Zespolu, Redaktor Naczelny - Adam Olkowicz, Zastępca Przewodniczącego, Redaktor Naczelny Senior - Janusz Dwornicki oraz: Edmund Sak, Monika Siemion - Dudek, Mieczysław Kaleciak, Marcin Przech. Redaktor techniczny - Marcin Banaszek.
Adres: 20-045 Lublin, ul. Beliniaków 7, pok.12, tel. 501779568, e-mail: firstname.lastname@example.org
Oddano do druku 30.03.2021 | f0b9eb19-0ca6-4533-b315-7910da382522 | finepdfs | 2.605469 | CC-MAIN-2022-40 | https://www.pokolenia.eu/wp-content/uploads/2022/03/BIUL-168-marzec-2021.pdf | 2022-09-25T21:19:13+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-40/segments/1664030334596.27/warc/CC-MAIN-20220925193816-20220925223816-00057.warc.gz | 1,011,075,263 | 0.999886 | 0.999936 | 0.999936 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | true | [
2080,
5055,
7889,
10014,
12291,
14910,
17395,
19580,
22049,
24528,
27198,
28458,
30365,
31723,
34058,
35636,
38017,
40084,
42227,
44766,
47494,
49940,
52549,
55451,
57840,
60180,
62508,
65178,
67586,
70355,
73045,
75608,
78289,
80414,
82520,
8388... | 1 | 0 |
Protokół z wyboru ofert
dotyczy zapytania ofertowego
z dnia 18 listopada 2024 roku nr 01/11/24/BISTRO
1. Zamawiający:
Ideal Bistro Polska P.S.A. o/ Białystok
15-540 Białystok
ul. Żurawia 71
NIP: 5252937915
2. Przedmiot zamówienia:
"Przeprowadzenie prac badawczo-rozwojowych w celu opracowania nowego rodzaju urządzenia skrytkowego do dystrybucji żywności, umożliwiającego przechowywanie i wydawanie ciepłych dań gotowych oraz bieżącą kontrolę temperatury wewnątrz urządzenia (o cechach ograniczających wpływ na środowisko w porównaniu do rozwiązań dostępnych na rynku) wraz z kompletną dokumentacją techniczną."
3. Sposób upublicznienia zapytania ofertowego:
Zapytanie ofertowe zostało upublicznione na stronie Grantobiorcy, tj.:
https://idealbistro.com/
w dniu 18 listopada 2024r.
link bezpośredni:
https://idealbistro.com/wp-content/uploads/2024/11/Zapytanie_BADANIA_BISTRO_18.11.24.pdf
4. Wykaz ofert:
We wskazanym terminie składania ofert wpłynęła jedna oferta:
| Nazwa oferenta | Cena pln netto | Data wpływu oferty | Forma wpływu oferty |
|----------------|----------------|--------------------|---------------------|
| Centrum Badań i Rozwoju Vendingu sp. z o.o. | 176 300,00 pln netto | 26 listopada 2024 o 15:14 | Poczta elektroniczna na adres email: email@example.com |
5. Ocena ofert:
a) informacja o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu przez wykonawców,
o ile takie warunki były stawiane w zapytaniu ofertowym,
Oferent spełnił warunki udziału w postępowaniu, tj.:
1) Wykonawca przedstawił oświadczenie o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu dot. sytuacji ekonomicznej i finansowej - załącznik nr 2 do Zapytania Ofertowego;
2) Wykonawca przedstawił oświadczenie o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu dot. zdolności technicznej lub zawodowej - załącznik nr 3 do Zapytania Ofertowego,
3) Wykonawca przedstawił oświadczenie o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu dot. braku powiązań z Zamawiającym według druku stanowiącego - załącznik nr 4 do Zapytania Ofertowego.
b) informacja o złożeniu przez oferenta oświadczenia, iż posiada niezbędną wiedzę i doświadczenie w zakresie dostaw bądź usług objętych zapytaniem ofertowym oraz posiada faktyczną zdolność do wykonania zamówienia, w tym między innymi dysponuje prawami, potencjałem technicznym i osobowym koniecznym do wykonania tego zamówienia,
Oferent złożył oświadczenia, iż posiada niezbędną wiedzę i doświadczenie w zakresie dostaw bądź usług objętych zapytaniem ofertowym oraz posiada faktyczną zdolność do wykonania zamówienia, w tym między innymi dysponuje prawami, potencjałem technicznym i osobowym koniecznym do wykonania tego zamówienia.
c) informacja o zastosowanych kryteriach oceny ofert wraz z określeniem wag punktowych lub procentowych przypisanych do poszczególnych kryteriów oceny,
Dokonano oceny przedłożonych ofert, dokonując oceny kryteriów umieszczonych w zapytaniu ofertowym.
Kryterium: cena netto oferowanej usługi:
Cena netto – 100% (max. 100 pkt).
Przez kryterium „Cena netto” Zamawiający rozumie określoną przez Oferenta cenę całkowitą netto za wykonanie przedmiotu zamówienia. Ocena w ramach kryterium „Cena netto” (K) będzie obliczana na podstawie następującego wzoru:
\[ K = \frac{Cn}{Co} \times 100 \]
gdzie:
- Cn – najniższa zaproponowana cena netto
- Co – cena netto zaproponowana w badanej ofercie
- K – liczba punktów przyznana danej ofercie w kryterium „Cena netto”
d) informacja o sposobie przyznania punktacji poszczególnym wykonawcom za spełnienie danego kryterium,
W kryterium cena (Kc), ilość punktów osiągniętych przez oferty złożone w postępowaniu prezentuje się następująco:
| L.p. | Nazwa Wykonawcy | Ilość punktów zdobytych w kryterium cena (Kc) |
|------|-----------------------------------------------------|-----------------------------------------------|
| 1. | Centrum Badań i Rozwoju Vendingu sp. z o.o. | |
| | Ul. Żurawia 71 | |
| | 15-540 Białystok | |
| | NIP 966 210 02 25 | |
6. Wybrana oferta wraz z uzasadnieniem wyboru:
wskazanie wybranej oferty (nazwa wykonawcy) wraz z uzasadnieniem wyboru albo powodów, dla których zamawiający postanowił zrezygnować z udzielenia zamówienia w ramach prowadzonego postępowania
Oferta Centrum Badań i Rozwoju Vendingu sp. z o.o., ul. Żurawia 71, NIP: 966 210 02 25, na kwotę 176 300,00 zł netto, uzyskała największą liczbę punktów (100 pkt.), spełniła warunki udziału w postępowaniu i została wybrana do realizacji.
7. Uzasadnienie rezygnacji z dopuszczenia możliwości składania ofert częściowych:
Przedmiot zamówienia składa się z jednego elementu o jednorodnym rodzaju, jakim jest usługa badawcza w zakresie opracowywania nowego produktu, w której usługi nie można podzielić, m.in. ze względów technicznych (m.in. opracowanie koncepcji kształtu obudowy w oparciu o wcześniejsze opracowanie koncepcji urządzenia) oraz ze względów organizacyjnych (poważnym zagrożeniem właściwemu wykonaniu zamówienia wskutek potrzeby skoordynowania działań różnych wykonawców) jak również czasowych (zagrożeniem terminu oddania całego projektu).
8. Wykaz osób, które wykonywały czynności w postępowaniu wraz z informacją w zakresie konfliktu interesów
a) imiona i nazwiska osób, które wykonywały czynności związane z przygotowaniem oraz przeprowadzeniem postępowania, w tym biorące udział w procesie oceny ofert,
Tomasz Kurzynka
b) wykryte przypadki konfliktu interesów i podjęte w związku z tym środki albo informacja o braku występowania powiązań osobowych lub kapitałowych wyżej wymienionych osób z wykonawcami/dostawcami, którzy złożyli oferty.
Nie wykryto przypadków konfliktu interesów, w związku z tym nie podjęto żadnych środków. Istnieje brak występowania powiązań osobowych lub kapitałowych wyżej wymienionych osób z wykonawcami/dostawcami, którzy złożyli oferty.
IDEAL BISTRO POLSKA P.S.A.
ul. Twarda 18
00-105 Warszawa
NIP 5252937915
REGON 524082475
KRS 0001011011
Podpisy osób, które wykonywały czynności w postępowaniu /
Podpisy osób upoważnionych do reprezentacji Wnioskodawcy | <urn:uuid:3f104849-ab89-4da0-9980-0077ae24b899> | finepdfs | 1.083984 | CC-MAIN-2024-51 | https://idealbistro.com/wp-content/uploads/2024/11/Protokol-z-wyboru-ofert-IBP-PSA_BONY.pdf | 2024-12-09T21:51:58+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-51/segments/1733066053598.26/warc/CC-MAIN-20241209214559-20241210004559-00200.warc.gz | 280,310,420 | 0.999949 | 0.999996 | 0.999996 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
897,
2663,
4792,
6362
] | 1 | 0 |
## Rachunek Zysków i Strat Stowarzyszenia
| +/- | Poz. | Nazwa pozycji | Na koniec 2022-12 | Rok ubiegły | Różnica z początkiem roku |
|-----|------|-------------------------------------------------------------------------------|-------------------|-------------|---------------------------|
| - | A | Przychody z działalności statutowej (I+II+III) | 2.450.630,93 | 1.999.236,29| 451.394,64 |
| | I | Śląski określone statutem | 4.533,00 | 3.452,00 | 1.081,00 |
| | II | Przychody z działalności nieodpłatnej pożytku publicznego (1%) | 13.211,30 | 12.837,69 | 373,61 |
| | III | Inne przychody określone statutem w tym dotacje i subwencje | 2.432.886,63 | 1.982.946,60| 449.940,03 |
| - | B | Koszty realizacji zadań statutowej w tym: | 2.156.587,38 | 1.806.196,21| 350.391,17 |
| | - | koszty działalności pożytku publicznego (dot. 1%) | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| - | C | Wynik finansowy na działalności statutowej (A-B) | 294.043,55 | 193.040,08 | 101.003,47 |
| - | D | Koszty administracyjne (1-9) | 269.939,36 | 135.297,83 | 134.641,53 |
| | 1 | amortyzacja | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2 | zużycie materiałów | 4.713,89 | 1.288,59 | 3.425,30 |
| | 3 | zużycie energii | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 4 | usługi obce | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 5 | podatki i opłaty | 9.944,80 | 2.055,10 | 7.889,70 |
| | 6 | wynagrodzenia | 152.994,39 | 117.720,76 | 35.273,63 |
| | 7 | ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia | 13.230,80 | 11.252,64 | 1.978,16 |
| | 8 | podróże służbowe | 513,50 | 183,88 | 329,62 |
| | 9 | pozostałe koszty | 88.541,98 | 2.796,86 | 85.745,12 |
| E | | Pozostałe przychody (nie wymienione w poz. A i G) | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| F | | Pozostałe koszty (nie wymienione w poz. B, D i H) | 39.562,53 | 0,00 | 39.562,53 |
| G | | Przychody finansowe | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| H | | Koszty finansowe | 20,47 | 282,04 | -261,57 |
| I | | Zysk/ starta (netto)(C-D+E-F+G-H)(dla jednostek mikro, o których mowa w art.3 ust. 1a pkt. 1,3 i 4 oraz ust 1 | -15.478,81 | 57.460,21 | -72.939,02 |
| - | J | Wynik finansowy netto ogółem (C-D+E-F+G-H)(dla jednostek mikro, o których mowa w art. 3 ust. 1a pkt. 2 | -15.478,81 | 57.460,21 | -72.939,02 |
**SAMODzielNY KSięGOWY**
Karol Pleszko
**PRZEWODNICZĄCA ZARZĄDU KOŁA**
Dorota Szefer
**WICEPRZEWODNICZĄCA**
Danuta Gierek
**SKARBNIK**
Ewa Lipiec
**SEKRETARZ ZARZĄDU KOŁA**
mgr Elżbieta Komorowska
G. Toporowska | f7acc977-430d-49d2-99ec-25af39fcc384 | finepdfs | 1.493164 | CC-MAIN-2023-40 | https://psoni-slupsk.usermd.net/2022/3_Rachunek_zysk%C3%B3w_i_%20strat_2022.pdf | 2023-10-04T03:33:50+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233511351.18/warc/CC-MAIN-20231004020329-20231004050329-00633.warc.gz | 510,320,389 | 0.997899 | 0.997899 | 0.997899 | [
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
4217
] | 1 | 0 |
PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO
PROJEKTU ZMIANY MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY SKOKI NA OBSZARZE WSI REJOWIEC I SZCZODROCHOWO
ZESPÓŁ AUTORSKI:
KIEROWNIK ZESPOŁU:
mgr Sylwia Jambrożek
CZŁONEK ZESPOŁU:
mgr inż. Mateusz Wieczorek
Poznań, 27 października 2021 r.
Aktualizacja – styczeń 2022 r.
API
SPIS TREŚCI:
1. INFORMACJE O ZAWARTOŚCI, GŁÓWNYCH CELACH PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU ORAZ JEGO POWIAZANIACH Z INNYMI DOKUMENTAMI ................................................................. 3
2. INFORMACJE O METODACH ZASTOSOWANYCH PRZY SPORZĄDZENIU PROGNOZY ...........6
3. PROPOZYCJE DOTYCZĄCE PRZEWIDYWANYCH METOD ANALIZY SKUTKÓW REALIZACJI POSTANOWIEŃ PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU ORAZ CZĘSTOTLIWOŚCI JEJ PRZEPROWADZANIA .............................................................................................................8
4. INFORMACJE O MOŻLIWYM TRANSGRANICZNYM ODDZIAŁYWANIU NA ŚRODOWISKO ....8
5. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GMINY SKOKI ..................................................................................9
5.1. Położenie geograficzne ..................................................................................................................9
5.2. Charakterystyka środowiska przyrodniczego ..............................................................................9
6. CHARAKTERYSTYKA TERENU OBJĘTEGO OPCRAOWANIEM ..................................................22
6.1. Istniejący stan środowiska oraz potencjalne zmiany tego stanu w przypadku braku realizacji projektowanego dokumentu .........................................................................................22
6.2. Istniejące problemy ochrony środowiska istotne z punktu widzenia realizacji projektowanego dokumentu, w szczególności dotyczące obszarów podlegających ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ........................................................................................................................................................................28
7. PRZEWIDYWANE ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO I JEGO ELEMENTY .......................29
7.1. Wpływ na różnorodność biologiczną, faunę i florę ....................................................................29
7.2. Wpływ na ludzi ..............................................................................................................................30
7.3. Wpływ na wody powierzchniowe i podziemne ..........................................................................31
7.4. Wpływ na klimat i powietrze ........................................................................................................31
7.5. Wpływ na powierzchnię ziemi .....................................................................................................32
7.6. Wpływ na krajobraz ......................................................................................................................33
7.7. Wpływ na zasoby naturalne ........................................................................................................33
7.8. Wpływ na zabytki .........................................................................................................................34
7.9. Wpływ na dobra materialne ........................................................................................................34
8. WPŁYW NA CELE OCHRONY ŚRODOWISKA USTANOWIONE NA SZCZEBLU MIĘDZYNARODOWYM, WSPÓŁNOTOWYM I KRAJOWYM, ISTOTNE Z PUNKTU WIDZENIA PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU ORAZ SPOSÓBY, W JAKICH TE CELE I INNE PROBLEMY ŚRODOWISKA ZOSTAŁY UWZGLĘDNIONE PODCZAS OPCRAOWANIA DOKUMENTU ........................................................................................................................................................................34
9. PROPOZYCJE ROZWIĄZAŃ ZAPOBIEGAWCZYCH I KOMPENSACYJNYCH NEGATYWNYCH ODDZIAŁYWAŃ NA ŚRODOWISKO, MOGĄCYCH BYĆ REZULTATEM REALIZACJI PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU W SZCZEGÓŁOŚCI NA CELE I PRZEDMIOT OCHRONY OBSZARU NATURA 2000 ORAZ INTEGRALNOŚĆ TEGO OBSZARU ........................................................................................................................................................................36
10. ROZWIAZANIA ALTERNATYWNE DO ROZWIĄZAŃ ZAWARTYCH W PROJEKTOWANYM DOKUMENCIE BIORĄC POD UWAGĘ CELE I GEOGRAFICZNY ZASIĘG DOKUMENTU ORAZ CELE I PRZEDMIOT OCHRONY OBSZARU NATURA 2000 .................................................................................................................................37
11. STRESZCZENIE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM ........................................................................37
Załącznik 1: Lokalizacja obszaru objętego planem
Załącznik 2: Oświadczenie do prognozy oddziaływania na środowisko projektu Zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skoki na obszarze wsi Rejowiec i Szczodrochowo.
1. INFORMACJE O ZAWARTOŚCI, GŁÓWNYCH CELACH PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU ORAZ JEGO POWIĄZANIACH Z INNYMI DOKUMENTAMI
Przedmiotem oceny zawartej w niniejszej prognozie są ustalenia projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skoki na obszarze wsi Rejowiec i Szczodrochowo, zwaną dalej „planem”, której zakres został określony w Uchwale Nr XX/174/2020 Rady Miejskiej Gminy Skoki z dnia 24 lipca 2020 r. w sprawie przystąpienia do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skoki na obszarze wsi Rejowiec i Szczodrochowo. Omawiany projekt planu zawiera ustalenia, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 741 z późn. zm.).
Obszar objęty planem obejmuje powierzchnię około 0,09 ha (Ryc. 1).
W granicach obszaru objętego projektem planu aktualnie obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skoki na obszarze części wsi Rejowiec i Szczodrochowo, przyjętego uchwałą Rady Miejskiej Gminy Skoki nr XXXVIII/237/2005 z dnia 14 września 2005 r. Analizowany obszar przeznaczony został na teren pasa ochronnego wzdłuż złoża kruszywa, oznaczony na rysunku planu symbolem PO1.
Ryc. 1 Obszar objęty projektem planu na tle obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skoki na obszarze części wsi Rejowiec i Szczodrochowo
Źródło: skoki.e-mapa.net
Celem regulacji zawartych w ustaleniach planu jest m.in.:
– weryfikacja ustaleń obowiązującego planu poprzez wprowadzenie możliwości realizacji inwestycji celu publicznego (m.in. drogi rowerowej) wzdłuż drogi wojewódzkiej.
Proponowane rozwiązania zgodne są z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Skoki. Planowane przeznaczenia i kierunki użytkowania obszarów uwzględniają istniejące zagospodarowanie terenu.
Przedmiotem ustaleń planu jest:
- teren drogi wewnętrznej – drogi rowerowej, oznaczony na rysunku planu symbolem KDW-r.
Zgodnie z ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko prognoza oddziaływania na środowisko:
1) zawiera:
a) informacje o zawartości, głównych celach projektowanego dokumentu oraz jego powiązaniach z innymi dokumentami,
b) informacje o metodach zastosowanych przy sporządzaniu prognozy,
c) propozycje dotyczące przewidywanych metod analizy skutków realizacji postanowień projektowanego dokumentu oraz częstotliwości jej przeprowadzania,
d) informacje o możliwym transgranicznym oddziaływaniu na środowisko,
e) streszczenie sporządzone w języku niespecjalistycznym,
f) oświadczenie autora, a w przypadku gdy wykonawcą prognozy jest zespół autorów – kierującego tym zespołem, o spełnieniu wymagań, o których mowa w art. 74a ust. 2, stanowiące załącznik do prognozy,
g) datę sporządzenia prognozy, imię, nazwisko i podpis autora, a w przypadku gdy wykonawcą prognozy jest zespół autorów - imię, nazwisko i podpis kierującego tym zespołem oraz imiona, nazwiska i podpisy członków zespołu autorów;
2) określa, analizuje i ocenia:
a) istniejący stan środowiska oraz potencjalne zmiany tego stanu w przypadku braku realizacji projektowanego dokumentu,
b) stan środowiska na obszarach objętych przewidywanym znaczącym oddziaływaniem,
c) istniejące problemy ochrony środowiska istotne z punktu widzenia realizacji projektowanego dokumentu, w szczególności dotyczące obszarów podlegających ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,
d) cele ochrony środowiska ustanowione na szczeblu międzynarodowym, wspólnotowym i krajowym, istotne z punktu widzenia projektowanego dokumentu, oraz sposoby, w jakich te cele i inne problemy środowiska zostały uwzględnione podczas opracowywania dokumentu,
e) przewidywane znaczące oddziaływania, w tym oddziaływania bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe, stałe i chwilowe oraz pozytywne i negatywne, na cele i przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru, a także na środowisko, a w szczególności na: różnorodność biologiczną, ludzi, zwierzęta, rośliny, wodę, powietrze, powierzchnię ziemi, krajobraz, klimat, zasoby naturalne, zabytki, dobra materialne z uwzględnieniem zależności między tymi elementami środowiska i między oddziaływaniemi na te elementy;
3) przedstawia:
a) rozwiązania mające na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, mogących być rezultatem
realizacji projektowanego dokumentu, w szczególności na cele i przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru,
b) biorąc pod uwagę cele i geograficzny zasięg dokumentu oraz cele i przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru – rozwiązania alternatywne do rozwiązań zawartych w projektowanym dokumencie wraz z uzasadnieniem ich wyboru oraz opis metod dokonania oceny prowadzącej do tego wyboru albo wyjaśnienie braku rozwiązań alternatywnych, w tym wskazania napotkanych trudności wynikających z niedostatków techniki lub luk we współczesnej wiedzy.
Projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powiązany jest z obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Skoki - nie narusza on jego ustaleń. Ponadto w prognozie oddziaływania na środowisko uwzględnia się także informacje zawarte w prognozach oddziaływania na środowisko sporządzonych dla innych, przyjętych już, dokumentów powiązanych z projektem planu.
W Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego miasta i gminy Skoki obszar objęty planem zlokalizowany jest w granicach wyznaczonego układu komunikacyjnego (Ryc. 2).
Ryc. 2 Fragment obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Skoki
Źródło: opracowanie własne na podstawie „Kierunki zagospodarowania przestrzennego” pobranego z http://skoki.nowoczesnagmina.pl/
W projekcie planu zawarte zostały cele przedstawione w poniższych dokumentach:
a) Strategia Rozwoju Województwa Wielkopolskiego do 2030 roku za jeden z celów
strategicznych obiera rozwój infrastruktury z poszanowaniem środowiska przyrodniczego Wielkopolski. Oznacza to tworzenie przez Samorząd Województwa warunków swobodnego dostępu do podstawowych, jak i zaawansowanych dóbr i usług, swobodnego przemieszczania się mieszkańców, możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i wsparcia rozwoju gospodarki innowacyjnej, godnego życia obecnych i przyszłych pokoleń, mieszkania w czystym i bezpiecznym otoczeniu przyrodniczym. Rozwój infrastruktury powinien przebiegać zgodnie z zasadą unikania lub wyeliminowania wzrostu zagospodarowania na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią. Powyższy cel strategiczny może zostać osiągnięty przez realizację celów operacyjnych, m.in. poprawę dostępności i spójności komunikacyjnej województwa, w tym rozwój transportu drogowego i ekomobilności oraz poprawę stanu oraz ochronę środowiska przyrodniczego Wielkopolski, w tym poprawę jakości powietrza czy kształtowanie świadomości i postaw ekologicznych społeczeństwa, wzmacnianie bezpieczeństwa ekologicznego i środowiskowego.
Projekt planu, z uwagi na główny cel realizacji, jest zgodny z zapisami Strategii Rozwoju Województwa Wielkopolskiego do 2030 roku w tym zakresie.
b) Plan zagospodarowania przestrzennego województwa wielkopolskiego – do najważniejszych kwestii związanych z ochroną przyrody należą:
– ochrona przyrody i przywracanie walorów środowiskowych:
o w projekcie planu wprowadzono: „zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oraz potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, z dopuszczeniem inwestycji celu publicznego”;
– zachowanie, wzbogacanie lub odtwarzanie różnorodności biologicznej i krajobrazowej – nie dotyczy;
– racjonalne wykorzystanie zasobów środowiska przyrodniczego dla rozwoju energii ze źródeł odnawialnych – nie dotyczy;
– zagospodarowanie obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi – nie dotyczy.
2. INFORMACJE O METODACH ZASTOSOWANYCH PRZY SPORZĄDZENIU PROGNOZY
Procedura strategicznej oceny oddziaływania na środowisko przebiegała równolegle do toku tworzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego będącego przedmiotem opracowania. Sporządzono ją przy zastosowaniu metod opisowych, analiz jakościowych wykorzystujących dostępne informacje o stanie środowiska oraz oceny skutków przewidywanych zmian w środowisku, na podstawie których wyciągnięto określone wnioski. Pierwszym etapem planistycznym była inwentaryzacja urbanistyczna terenów objętych projektem planu. Dokonano wizji terenu oraz analizy materiałów przedstawiających stan istniejący obszaru (np. zdjęcia satelitarne, lotnicze, mapy), aby jak najbardziej szczegółowo scharakteryzować dany obszar oraz jego stan środowiska. Następnie zapoznano się z dokumentami strategicznymi przedstawiającymi uwarunkowania danego obszaru (także środowiskowe) oraz zalecany kierunek rozwoju przestrzennego. W celu scharakteryzowania i oceny stanu środowiska posłużyło się także innymi opracowaniami, raportami o stanie środowiska a także danymi odnoszącymi się bezpośrednio lub, w przypadku ich braku, pośrednio do danego terenu. Dzięki opisom środowiska wykraczającym poza granice opracowania można było uzyskać informacje o powiązaniach badanego obszaru z regionalnym i krajowym systemem środowiska przyrodniczego, co było pomocne w określeniu ponadlokalnego znaczenia danych elementów środowiska.
W przedstawionej prognozie wykorzystano między innymi następujące źródła oraz akty prawne:
- Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2373 z późn. zm.);
- Ustawa Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1973 z późn. zm.);
- Ustawa o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1098);
- Ustawa Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1420 z późn. zm.);
- Ustawa o odpadach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 779 z późn. zm.);
- Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 888 z późn. zm.);
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów halasu w środowiska (t.j. Dz. U. 2014 r. poz. 112);
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry (Dz. U. z 2016 r. poz. 1967);
- Dyrektywa 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko;
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839);
- Kondracki J., 1994: Geografia Polski. Mezoregiony fizyczno-geograficzne, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa;
- Stan środowiska w Województwie Wielkopolskim Raport 2020, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Departament Monitoringu Środowiska, Regionalny Wydział Monitoringu Środowiska w Poznaniu;
- Ocena jakości wód podziemnych w punktach pomiarowych w ramach monitoringu operacyjnego stanu chemicznego wód podziemnych /wg badań PIG/, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska;
- Roczna ocena jakości powietrza w województwie wielkopolskim. Raport za rok 2020 Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Departament Monitoringu Środowiska, Regionalny Wydział Monitoringu Środowiska w Poznaniu;
- Strategiczny plan adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030, Ministerstwo Środowiska;
- Program Ochrony Środowiska dla Miasta i Gminy Skoki na lata 2017-2020;
- Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Skoki;
- http://www.poznan.wios.gov.pl/ – Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu;
- https://www.gios.gov.pl/pl/ – Główny Inspektorat Ochrony Środowiska;
- http://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy/;
- http://www.psh.gov.pl/ – Państwowa Służba Hydrogeologiczna;
- http://geoportal.pgi.gov.pl/portal/page/portal/MIDASGIS – Państwowy Instytut Geologiczny – MIDAS;
- http://btsearch.pl/ – wyszukiwarka stacji bazowych telefonii komórkowej GSM i UMTS;
- http://www.geoportal.gov.pl/ – Geoportal;
- http://www.skoki.e-mapa.net/ – gminny portal mapowy;
- Główny Urząd Statystyczny – Bank Danych Lokalnych;
• Ewidencja gruntów i budynków gminy Skoki.
3. PROPOZYCJE DOTYCZĄCE PRZEWIDYWANYCH METOD ANALIZY SKUTKÓW REALIZACJI POSTANOWIEŃ PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU ORAZ CZĘSTOTLIWOŚCI JEJ PRZEPROWADZANIA
Według art. 10 ust. 2 Dyrektywy 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko państwa członkowskie Unii Europejskiej (w tym Polska) monitorują znaczący wpływ na środowisko, wynikający z realizacji planów i programów, aby między innymi, określić na wczesnym etapie nieprzewidziany niepożądany wpływ oraz aby mieć możliwość podjęcia odpowiedniego działania naprawczego.
Analiza skutków realizacji ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uwzględniać będzie w szczególności metody, wskaźniki i częstotliwość pomiarów przyjęte dla działań wykonywanych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska. Organem realizującym jego zadania jest Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Wyniki uzyskiwane w ramach systemu Państwowego Monitoringu Środowiska wykorzystane będą do określenia wpływu ustaleń projektu planu, który jest przedmiotem opracowania, na środowisko przyrodnicze, w odniesieniu do występujących długofalowych zmian jakości elementów przyrodniczych (stanu wód, stanu czystości powietrza atmosferycznego, klimatu akustycznego) i przyczyn tych zmian. Uzupełnieniem będą przyjęte w gminnych programach wskaźniki ilościowe i jakościowe monitorowania efektywności działań. Dokonując analizy i oceny stanu poszczególnych komponentów środowiska w oparciu o wyniki pomiarów uzyskanych w ramach państwowego monitoringu środowiska lub innych dostępnych źródeł należy pamiętać, że muszą się one odnosić do obszaru objętego projektem planu.
Analizę skutków realizacji postanowień projektu planu zaleca się prowadzić w cyklu 4-letnim – w odniesieniu do materiałów opracowywanych na potrzeby Gminnego Programu Ochrony Środowiska. Najistotniejsza z punktu widzenia projektowanego dokumentu jest kontrola stanu powietrza atmosferycznego oraz kontrola stanu jakościowego wód podziemnych.
Ustawa Prawo ochrony środowiska wskazuje, że badania monitoringowe prowadzi się z równoczesnym wykorzystaniem i rejestracją danych przestrzennych, dlatego ocena zmian zachodzących w środowisku omawianego obszaru może być oparta również na okresowym przeglądzie i rejestracji zmian w zagospodarowaniu przestrzennym tych terenów prowadzonych przez Gminę Skoki.
Po okresowym zebraniu danych, należy poddać je wnikiowej analizie i w przypadku stwierdzenia przejawów ewentualnych, niekorzystnych zmian środowiska przedsięwziąć stosowne działania zapobiegające, lub kompensujące niekorzystne tendencje.
4. INFORMACJE O MOŻLIWYM TRANSGRANICZNYM ODDZIAŁYWANIU NA ŚRODOWISKO
Obszar objęty planem położony jest w południowej części powiatu wągrowieckiego (w odległości ok. 170 km od najbliższej granicy państwa), więc nie ma podstaw do prognozowania dalekosiężnych, transgranicznych oddziaływań. Nie projektuje się tu też funkcji zmieniających warunki siedliskowe i gruntowo-wodne na tak dużą skalę. Wobec powyższego nie zachodzi prawdopodobieństwo wystąpienia transgranicznego oddziaływania na środowisko.
5. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GMINY SKOKI
5.1. Położenie geograficzne
Według regionalizacji fizycznogeograficznej Polski Kondrackiego (1994) gmina Skoki należy do podprowincji Pojezierze Południowobałtyckie, makroregionu Pojezierze Wielkopolskie oraz mezoregionów Pojezierze Gnieźnieńskie i Pojezierze Chodzieskie. Biorąc pod uwagę geobotaniczny podział Polski według Matuszkiewicza (1993) gmina Skoki należy do działu Brandenbursko-Wielkopolskiego, częściowo do krainy Notecko-Lubuskiej, okręgu Poznańskiego oraz podokręgów Goślinskiego i Zieloneckiego, a częściowo do krainy Środkowowielkopolskiej, okręgu Pojezierza Gnieźnieńskiego oraz podokręgów Wagrowieckiego i Kleckiego.
Zgodnie z Programem Ochrony Środowiska dla Miasta i Gminy Skoki na lata 2017-2020, gmina Skoki zajmuje obszar 19 852 ha, z czego miasto Skoki zajmuje 1 120 ha. Gmina leży w południowej części powiatu wągrowieckiego i od północy graniczy z gminami Rogoźno (powiat obornicki) oraz Wągrowiec i Mieścisko (powiat wągrowiecki), od wschodu z gminą Klecko (powiat gnieźnieński), od południa z gminą Kiszkowo (powiat gnieźnieński), a od zachodu z gminą Murowana Goślina (powiat poznański). W granicach gminy funkcjonuje 27 sołectw: Blizyce, Brzeźno, Budziszewice, Chociszewo, Glinno, Grzybowo, Jabłkowo, Jagniewice, Kakulin, Kuszewo, Lechlin, Lechlinek, Łosiniec, Niedźwiedziny, Pawłowo Skockie, Pomarzanki, Potrzanowo, Raczkowo, Rakojady, Rejowiec, Roszkowo, Roszkówko, Rościnno, Sława Wlkp., Sławica, Stawiany oraz Szczodrochowo.
Przez obszar Gminy nie przebiega żadna droga krajowa. Na terenie gminy Skoki zlokalizowane są dwie drogi wojewódzkie: nr 196 i nr 197 oraz linia kolejowa nr 356 relacji Poznań Wschód – Bydgoszcz Główna, a także nieczynna linia kolejowa nr 385 łącząca stację Janowiec Wielkopolski ze stacją Skoki.
5.2. Charakterystyka środowiska przyrodniczego
Warunki klimatyczne i stan powietrza atmosferycznego
Klimat gminy Skoki znajduje się pod przeważającymi wpływami mas powietrza polarno-morskiego napływającego znad Atlantyku oraz polarno-kontynentalnego znad Europy Wschodniej i Azji. Według regionalizacji rolniczo-klimatycznej R. Gumińskiego gmina Skoki położona jest w obrębie Dzielnicy Środkowej (VII).
Średnia roczna suma opadów w gminie Skoki dochodzi do 550 mm. Najwilgotniejszym miesiącem jest lipiec ze średnią sumą opadów wynoszącą około 70 mm. Do najbardziej suchych miesięcy zalicza się luty (opady poniżej 30 mm). W ciągu roku notuje się średnio od 140 – 160 dni z opadami deszczu poniżej 0,1 mm i średnio 35 dni z opadami śniegu.
Z danych meteorologicznych wynika, że średnia temperatura powietrza w ciągu roku wynosi 8,9°C. Najcieplejszym miesiącem, ze średnią temperaturą wynoszącą 19,1°C - jest lipiec. Najniższe temperatury wynoszące średnio -1,6°C odnotowuje się w styczniu. Zimy są na ogół łagodne, lata umiarkowanie ciepłe. Okres wegetacji trwa od 210 dni do 220 dni. Typowe cechy klimatu to duże wahania i zmienność typów pogody.
Pierwszy opad śniegu pojawia się zazwyczaj między 25.X a 25.XI, a ostatnie opady śniegu występują wiosną od 11.III do 21.IV. Pokrywa śnieżna w poszczególnych latach i miesiącach jest bardzo zmienna. Tylko styczeń i luty mają zwykle pokrywę śnieżną przez wszystkie dni.
Odnośnie oceny jakości powietrza atmosferycznego, zgodnie ze zmianami wprowadzonymi do ustawy Prawo ochrony środowiska obszar gminy Skoki przydzielono do strefy wielkopolskiej, obejmującej całe województwo poza aglomeracją poznańską i miastem Kalisz. Pełna ocena stanu czystości powietrza obejmuje następujące
zanieczyszczenia: dwutlenek azotu, dwutlenek siarki, benzen, ołów, arsen, nikiel, kadm, benzo(a)piren, pył PM 10, pył PM 2,5, ozon i tlenek węgla.
Wynikiem oceny jest zaliczenie strefy do jednej z poniższych klas:
- klasa A – jeżeli stężenia zanieczyszczenia na terenie strefy nie przekraczają odpowiednio poziomów dopuszczalnych lub poziomów docelowych;
- klasa B – jeżeli stężenia zanieczyszczeń na terenie strefy przekraczają poziomy dopuszczalne, lecz nie przekraczają poziomów dopuszczalnych powiększonych o margines tolerancji;
- klasa C – jeżeli stężenia zanieczyszczeń na terenie strefy przekraczają poziomy dopuszczalne lub poziomy docelowe powiększone o margines tolerancji, a w przypadku gdy margines tolerancji nie jest określony – poziomy dopuszczalne lub poziomy docelowe;
- klasa D1 – jeżeli poziom stężeń ozonu nie przekracza poziomu celu długoterminowego;
- klasa D2 – jeżeli poziom stężeń ozonu przekracza poziom celu długoterminowego.
W rocznej ocenie za rok 2020 dla poziomu dopuszczalnego dla pyłu zawieszonego PM10, dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, ołowiu, benzenu, tlenku węgla oraz poziomu docelowego ozonu, kadmu, arsenu, niklu wszystkie strefy zaliczono do klasy A. Dokonując oceny stref dla pyłu zawieszonego PM2,5 dla poziomu dopuszczalnego II fazy – wartości obowiązującej dla roku 2020 – strefy: Aglomeracja Poznańska i miasto Kalisz uzyskały klasę A1, natomiast strefa wielkopolska uzyskała klasę C1. W roku 2020 w strefach: Aglomeracja Poznańska, miasto Kalisz oraz w strefie wielkopolskiej stwierdzono przekroczenia poziomu docelowego dla bezno(a)pirenu - strefy zaliczono do klasy C.
Dokonując klasyfikacji dodatkowej:
- w przypadku ozonu odnosząc otrzymane wyniki do poziomu celu długoterminowego wszystkie strefy zaliczono do klasy D2;
- w przypadku pyłu PM2,5 dla poziomu dopuszczalnego I fazy – wszystkie strefy uzyskały klasę A.
Klasa strefy jest określana na podstawie stężeń występujących w rejonach potencjalnie najbardziej zanieczyszczonych daną substancją. W rezultacie, nawet niezbyt rozległy obszar przekroczeń wartości normalnych będzie miał wpływ na wynik klasyfikacji całej strefy o dużym obszarze. Z tego względu ważne jest podkreślenie faktu, że zaliczenie strefy do klasy C pod względem niektórych substancji nie oznacza złej jakości powietrza na całym jej terenie, a jest jedynie sygnałem, że w granicach strefy istnieją obszary wymagające podjęcia i prowadzenia działań na rzecz poprawy jakości powietrza.
Oprócz oceny pod kątem ochrony zdrowia badano również jakość powietrza z uwzględnieniem kryteriów dla ochrony roślin. Badania wykonano wyłącznie dla strefy wielkopolskiej, określając stężenie zanieczyszczeń: ozonem, dwutlenkiem siarki i tlenkami azotu. W przypadku zanieczyszczeń dwutlenkiem siarki, tlenków azotu oraz ozonu strefę wielkopolską zakwalifikowano do klasy A. W klasyfikacji dodatkowej dla ozonu z powodu przekroczenia poziomu celu długoterminowego, strefę wielkopolską zaliczono do klasy D2.
Z uwagi na rozległy obszar i uogólnienie wyników dla strefy wielkopolskiej, stan jakości powietrza atmosferycznego w gminie Skoki może być lepszy od przydzielonych klas.
**Geologia i geomorfologia**
Podstawę budowy geologicznej gminy stanowi tzw. platforma paleozoiczna, na której zalegają utwory mezozoiczne zbudowane z m.in. piaskowców, margli i wapieni triasu, jury
oraz kredy. Kolejną warstwę stanowią osady trzeciorządowe tworzone przez utwory oligocenu, miocenu i pliocenu (głównie piaski, węgle brunatne oraz ły) o miąższości łącznej do 220 m. Wierzchnią warstwę budowy geologicznej gminy stanowią utwory czwartorzędowe o łącznej miąższości wahającej się od 40 do 60 m. Podstawowy wpływ na kształtowanie się tych osadów miały czwartorzędowe procesy glacjalne, interstadialne i interglacjalne oraz procesy związane z tektoniką wgłębną. Utwory plejstoceńskie zbudowane są głównie z glin żwiałowych oraz osadów piaszczysto-mułkowych, a utwory holoceńskie stanowią głównie torfy, namuły, piaski oraz mady rzeczne. Warstwa przypowierzchniowa zbudowana jest z glin żwiałowych moreny dennej, piasków sandrowych oraz żwirów wodno-lodowcowych i lodowcowych.
Według podziału morfologicznego Wielkopolski B. Krygowskiego, północna część gminy leży na obszarze Równiny Wagrowieckiej, południowa i zachodnia znajduje się w obrębie tzw. Pagórków Poznańskich, a południowo-wschodnia część gminy wchodzi w skład Równiny Gnieźnieńskiej (Ryc. 3). Północna część gminy porozcinana jest rynnami glacjalnymi jezior o dnie płaskim. Rzędne wysokości oscylują w granicach 82 – 105 m n.p.m. Rzeźba pozostalej części terenu jest dość zróżnicowana, występują pagórki moreny czołowej (Pagórki Poznańskie), równiny sandrowe oraz drobne doliny rozcinające wysoczyznę (np. dolina rzeki Małej Wełny). W środkowej części gminy widocznie zaznacza się rynna glacjalna jezior (np. jezioro Włókna czy jezioro Brzeżno). Południowo-wschodni obszar gminy wzniesiony jest na wysokość 96-115 m n.p.m.
Ryc. 3 Fragment mapy geomorfologicznej niziny Wielkopolsko-Kujawskiej pod redakcją B. Krygowskiego dla obszaru gminy Skoki i okolic
Obszary narażone na osuwanie się mas ziemnych, obszary górnicze.
Na terenie gminy Skoki, zgodnie z „Rejestrem osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi”, zlokalizowano jedno osuwisko w miejscowości Potrzanowo oraz dwa tereny zagrożone ruchami masowymi (w miejscowości Budziszewice oraz mieście Skoki) – Ryc. 4.
Ryc. 4 Lokalizacja terenów zagrożonych ruchami masowymi oraz osuwisk na terenie powiatu wągrowieckiego
Źródło: Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy „Objaśnienia do mapy osuwisk i terenów”
Występują również złoża kopalin pospolitych – kruszywa naturalnego (piasków i żwirów) oraz złoża torfu (Ryc. 5). Zarejestrowanych jest 5 aktywnych obszarów górniczych objętych koncesją na podstawie decyzji Marszałka Województwa Wielkopolskiego:
- „Niedźwiedziny 1 Pole I” (nr w rejestrze 10-15/12/1182),
- „Niedźwiedziny I – Północ C” (nr w rejestrze 10-15/5/331a),
- „Niedźwiedziny KR/A” (nr w rejestrze 10-15/7/494/a),
- „Niedźwiedziny KR/B” (nr w rejestrze 10-15/7/494/b),
- „Rejowiec I” (nr w rejestrze 10-15/8/617/a).
**Ryc. 5 Obszary złoż na terenie gminy Skoki**
**Legenda**
Złoża, tereny i obszary górnicze
- Złoża
- Obszary górnicze
- Tereny górnicze
- Złoża wybilansowane
**Źródło:** http://m.bazagis.pgi.gov.pl/
**Wody powierzchniowe i podziemne**
Obszar gminy położony jest w zlewni rzeki Malej Wełny, która jest głównym ciekiem przepływającym przez teren gminy. Mała Wełna jest lewym dopływem rzeki Wełna i na obszarze gminy przebiega na długości ok. 25 km. Na terenie gminy jej podstawowymi
dopływami są: Kanał Roszkowo-Popowo, Kanał Dzwonowski oraz Kanał Pląskowo-Pomarzany. Większość z tych cieków zasilana jest przez wody z rowów melioracyjnych oraz sieci drenarskich znajdujących się na polach uprawnych.
Na terenie gminy Skoki występuje 12 zbiorników jeziornych, spośród których dominują jeziora rynnowe pochodzenia lodowcowego. Największym zbiornikiem jeziornym jest Jezioro Rościńskie (Skockie) zajmujące ok. 77 ha i maksymalnej głębokości 5,5 m. Kolejnym zbiornikiem wodnym, pod względem powierzchni jest Jezioro Włókna zajmujące ok. 74,4 ha i o maksymalnej głębokości 7,5 m. Najmniejszym zbiornikiem jeziornym jest Jezioro Liskówka o powierzchni 1,2 ha i maksymalnej głębokości 4,6 m. Na terenie gminy znajdują się również jeziora: Maciejak (ok. 62 ha), Lipka (ok. 12,5 ha), Jeziorko (ok. 6 ha), Brzeźno (ok. 24 ha), Borowe (ok. 2,7 ha), Czarne (ok. 11,6 ha), Lechlin Północny (ok. 3,7 ha), Lechlin Południowy (8,4 ha) oraz Antoniewskie (ok. 4 ha). Naturalne zbiorniki wód stojących reprezentowane są również przez liczne „oczka wodne” stanowiące wypełnienia obniżeń bezodpływowych. W kierunku wschodnim od miasta Skoki, wzdłuż rzeki Mała Wełna występują liczne sztuczne zbiorniki wód stojących.
Aktualizacja planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry (Dz. U. z 2016 r. poz. 1967) wskazuje Jednolite Części Wód Powierzchniowych, w których zasięgu znajduje się gmina Skoki (tab. 1). Jednolita Część Wód Powierzchniowych (JCWP) to jednolita część wód, które zostały zgrupowane na potrzeby planów gospodarowania wodami i ich aktualizacji. Aktualny podział obowiązuje do 2021 r. Obszar objęty opracowaniem planu znajduje się w zasięgu JCWP Mała Wełna od Dopł. z Rejowca do ujścia (PLRW600025186699). Celami środowiskowymi JCWP Mała Wełna od Dopł. z Rejowca do ujścia są: dobry potencjał ekologiczny oraz dobry stan chemiczny. Aktualny jej stan określono jako zły.
**Tabela 1. Wykaz Jednolitych Części Wód Powierzchniowych na terenie gminy Skoki**
| Nazwa jednolitej części wód [europejski kod JCW] | Aktualny stan JCW | Ocena ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych | Czynniki determinujące zagrożenie | Działania |
|--------------------------------------------------|-------------------|-----------------------------------------------|---------------------------------|-----------|
| Dopływ z jez. Staraskiego PLRW60001718656 | zły | niezagrożona | - | - |
| Trojanka (Struga Gośliniska) PLRW600017185969 | dobry | niezagrożona | - | - |
| Dopływ z Pomorzan PLRW600023186656 | dobry | niezagrożona | - | - |
| Dopływ z Michalczy PLRW600016186672 | zły | niezagrożona | - | - |
| Dopływ z Jaroszewa PLRW600016186674 | zły | niezagrożona | - | - |
| Mała Wełna od wypływu z Jez. Gorzuchowskiego do dopł. z Rejowca | zły | zagrożona | presja komunalna | - |
| Nazwa jednolitej części wód [europejski kod JCW] | Aktualny stan JCW | Ocena ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych | Czynniki determinujące zagrożenie | Działania |
|-------------------------------------------------|------------------|-----------------------------------------------|-----------------------------------|-----------|
| PLRW600024186675 | | | | przedsiebiorstw |
| Dopływ z Rejowca PLRW600017186676 | dobry | niezagrożona | - | – działania wynikające z konieczności porządkowania systemu gospodarki ściekowej
– opracowanie warunków korzystania z wód zlewni |
| Mała Welna od Dopl. z Rejowca do ujścia PLRW600025186699 | zły | zagrożona | presja komunalna | – działania wynikające z konieczności porządkowania systemu gospodarki ściekowej
– kontrola użytkowników prywatnych i przedsiebiorstw
– realizacja Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych
– opracowanie warunków korzystania z wód zlewni |
**Źródło:** Aktualizacja planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry
W roku 2020, wykonano ocenę stanu JCWP za rok 2019 uwzględniając zasadę dziedziczenia ocen z lat 2011–2018. Dziedziczenie oceny jest przeniesieniem wyników oceny JCWP (elementów biologicznych, fizykochemicznych, hydromorfologicznych i chemicznych) na kolejny rok, w przypadku gdy JCWP nie była objęta monitoringiem. Wyniki badań zostały przedstawione w tabeli 2.
**Tabela 2.** Wyniki i klasyfikacja wskaźników jakości wód powierzchniowych za rok 2019 dla JCWP w gminie Skoki
| Nazwa jednolitej części wód | klasa elementów biologicznych | klasa elementów hydro-morfologicznych | klasa elementów fizykochemicznych | stan/potencjał ekologiczny | stan chemiczny | aktualny stan JCW |
|-----------------------------|-------------------------------|---------------------------------------|-----------------------------------|---------------------------|----------------|------------------|
| Dopływ z jez. Starskiego PLRW60001718656 | II | >I | stan poniżej dobrego/potencjał poniżej dobrego | umiarkowany stan | - | zły |
| Trojanka (Struga Gośliniska) PLRW600017185969 | IV | >I | stan poniżej dobrego/potencjał poniżej dobrego | słaby stan | poniżej dobrego | zły |
| Dopływ z Pomorzan PLRW600023186656 | - | - | - | dobry potencjał | - | dobry |
| Dopływ z Michałczy PLRW600016186672 | - | - | - | umiarkowany potencjał | - | zły |
| Dopływ z Jaroszewa PLRW600016186674 | - | - | - | umiarkowany potencjał | - | zły |
| Mała Welna od wypływu z Jez. Gorzuchowskiego do dopł. z Rejowca PLRW60002418667 | III | >I | stan poniżej dobrego/potencjał poniżej dobrego | umiarkowany potencjał | poniżej dobrego | zły |
| Dopływ z Rejowca PLRW600017186676 | - | - | - | dobry potencjał | - | dobry |
Celem środowiskowym dla jednolitych części wód powierzchniowych niewyznaczonych jako sztuczne lub silnie zmienione, jest ochrona, poprawa oraz przywracanie stanu, tak aby osiągnąć dobry stan tych wód, a także zapobieganie pogorszeniu ich stanu. Celem środowiskowym dla sztucznych i silnie zmienionych jednolitych części wód powierzchniowych jest ochrona tych wód oraz poprawa ich potencjału ekologicznego i stanu chemicznego, tak aby osiągnąć dobry potencjał ekologiczny i dobry stan chemiczny wód powierzchniowych, a także zapobieganie pogorszeniu ich potencjału ekologicznego oraz stanu chemicznego. Cele te realizuje się przez podejmowanie działań zawartych w programie wodno-środowiskowym kraju, w szczególności działań polegających na:
- stopniowej redukcji zanieczyszczeń powodowanych przez substancje priorytetowe oraz substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, określone w przepisach,
- zaniechaniu lub stopniowym eliminowaniu emisji do wód powierzchniowych substancji priorytetowych oraz substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, określonych w przepisach.
Zgodnie z Rozporządzeniem Dyrektora RZGW w Poznaniu z dnia 28 lutego 2017 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 28 lutego 2017 r. poz. 1638) w sprawie określenia w regionie wodnym Warty wód powierzchniowych i podziemnych wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych oraz obszaru szczególnie narażonego, z którego odpływ azotu ze źródeł rolniczych do tych wód należy ograniczyć JCW „Dopływ z jez. Starskiego”, „Trojanka (Struga Goślińska)”, „Mała Wełna od wypływu z Jez. Gorzuchowskiego do dopł. z Rejowca” oraz „Mała Wełna od Dopł. z Rejowca do ujścia” zaliczone zostały do wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych. Cały region wodny Warty określony został jako obszar szczególnie narażony na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych.
Zgodnie z mapą hydrograficzną (Ryc. 6) podłoże na terenach zurbanizowanych stanowią przeważnie grunty o słabej i zróżnicowanej przepuszczalności. W centralnej części gminy przeważają piaski i skały lite silnie uszczelnione o średniej przepuszczalności. Główne wzdłuż cieków wodnych oraz w północnej części gminy zlokalizowane są grunty organiczne o zmiennej przepuszczalności. We wschodniej zaś części przeważają gliny i pyły o słabej przepuszczalności.
Ryc. 6 Warunki hydrograficzne na terenie gminy Skoki
| Kl | Przepuszczalność | Rodzaje gruntów |
|----|--------------------|--------------------------|
| 1 | łatwa | rumsze i żwiry |
| 2 | średnia | piaski i skały lite silnie uszczelnione |
| 3 | słaba | gliny i pyły |
| 4 | zmienna | grunty organiczne |
| 5 | zróżnicowana | grunty antropogeniczne |
| 6 | bardzo słaba | skały lite słabo uszczelnione i ily |
źródło: http://skoki.e-mapa.net/ •••••••• granica gminy
Zgodnie z Aktualizacją planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry (Dz. U. z 2016 r. poz. 1967) gmina Skoki położona jest częściowo w zasięgu Jednolitej Części Wód Podziemnych (JCWPd) nr 42 oraz częściowo w zasięgu Jednolitej Części Wód Podziemnych (JCWPd) nr 60 (Ryc. 7). Zgodnie z ustawą Prawo wodne przez jednolitą część wód podziemnych rozumie się określoną objętość wód podziemnych występującą w obrębie warstwy wodonośnej lub zespołu warstw wodonośnych. Cele środowiskowe dla JCWPd określone przez ustawę to:
- zapobieganie lub ograniczanie wprowadzania do nich zanieczyszczeń;
- zapobieganie pogorszeniu oraz poprawa ich stanu;
- ich ochrona i podejmowanie działań naprawczych, a także zapewnianie równowagi między poborem a zasilaniem tych wód, tak aby osiągnąć ich dobry stan.
Przez dobry stan wód podziemnych rozumie się taki stan jednolitych części wód podziemnych, w którym stan ilościowy wód podziemnych oraz stan chemiczny tych wód są określone co najmniej jako dobre. Zgodnie z wynikami badań przeprowadzonych w 2019 roku stan JCWPd nr 42 oraz JCWPd nr 60 zarówno ilościowy jak i chemiczny jest dobry, a części wód nie są zagrożone nieosiągnięciem celów środowiskowych.
Na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska zamieszczane są wyniki badań wód podziemnych prowadzonych w sieci krajowej w ramach monitoringu operacyjnego. Badania dla obszaru JCWPd nr 42 ostatni raz przeprowadzono w 2019 roku. Zgodnie z tą oceną na obszarze JCWPd nr 42 zlokalizowano 8 punktów kontrolnych. Wśród wszystkich wykonanych prób w okresie jesiennym wykorzystanych do oceny stanu chemicznego, wody dobrej jakości (II klasy) stwierdzono w 2 próbach, zadowalającej jakość wód (III klasa) w 5 próbach, złą jakość wód w 1 próbie, a wód o jakości bardzo dobrej (I klasa) oraz niezadowalającej (IV klasa) nie oznaczono. W gminie Skoki zlokalizowany był jeden punkt w miejscowości Miączynek, dla którego klasę końcową jakości wód określono jako zadowalającą (III klasa). Z kolei badania dla obszaru JCWPd nr 60 ostatni raz przeprowadzono w 2020 roku. Zgodnie z tą oceną na obszarze JCWPd nr 60 zlokalizowano 28 punktów kontrolnych. Wśród wszystkich wykonanych prób wykorzystanych do oceny stanu chemicznego, wody dobrej jakości (II klasy) stwierdzono w 10 próbach, wody zadowalającej jakości (III klasa) w 16 próbach, wody niezadowalającej jakości (IV klasa) w 2 próbach, a wód o jakości bardzo dobrej (I klasa) oraz złej (V klasa) nie oznaczono. Najbliżej zlokalizowanym punktem był punkt w miejscowości Głęboczek w gminie Murowana Goślina, dla którego klasę końcową jakości wód określono jako dobrą (II klasa).
Gmina Skoki położona jest częściowo w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 143 „Subzbiornik Inowrocław – Gniezno”. Lokalizację gminy na tle GZWP przedstawia rycina 8.
Ryc. 8 Lokalizacja gminy Skoki na tle Głównych Zbiorników Wód Podziemnych
Lasy
Zgodnie z danymi podanymi w Statystycznym Vademecum Samorządowca 2018, powierzchnia lasów ogółem w gminie Skoki wynosi 7 088 ha, a wskaźnik lesistości wynosi 35,7% (stan na rok 2018). Lasy publiczne stanowią 6 340 ha, a w tym własność gminy wynosi 51 ha. Przeważająca część kompleksów leśnych położona jest w centralnej części gminy, w kierunku południowo-wschodnim oraz wschodnim od miasta Skoki oraz w południowej części gminy w granicach Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka wraz z otuliną. Nieco mniejszy kompleks leśny znajduje się także w zachodniej części gminy w granicach obrębów Brzeźno oraz Potrzanowo.
Obszary i obiekty chronione na podstawie przepisów szczegółowych
Na terenie gminy Skoki znajdują się następujące formy ochrony przyrody:
**Park Krajobrazowy „Puszcza Zielonka” wraz z otulina** – położony jest w południowej części gminy. Został powołany na podstawie Rozporządzenia Wojewody Poznańskiego Nr 5/93 z dnia 20 września 1993 r. w sprawie utworzenia Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka. Powyższe rozporządzenie było aktem obowiązującym przez 20 lat, po czym utracił moc prawną wraz z uchwaleniem przez Sejmik Województwa Wielkopolskiego uchwały nr XXXVII/729/13 z dnia 30 września 2013 roku w sprawie utworzenia Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka. Zgodnie z powyższym aktem prawnym Park obejmuje obszar o powierzchni 12 202 ha (1097,8 ha na terenie gminy Skoki), a otulina zajmuje 9538,55 ha (857,83 ha na terenie gminy Skoki). Zgodnie z § 4. niniejszej uchwały do szczegółowych celów ochrony na terenie Parku należy:
1. ochrona i zachowanie jednego z najciekawszych fragmentów krajobrazu polodowcowego w środkowej Wielkopolsce;
2. zachowanie trwałości oraz różnorodności biologicznej ekosystemów leśnych wraz ze spontanicznymi procesami ich dynamiki;
3. zachowanie populacji rzadkich i chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów oraz ich siedlisk;
4. zachowanie cennych ekosystemów, w tym: bagiennych, leśnych, łąkowych, murawowych, wodnych i zaroślowych;
5. utrzymanie walorów kulturowych, w tym historycznych traktów: Annowskiego, Bednarskiego, Plawińskiego, Poznańskiego i Zielonkowskiego;
6. utrzymanie struktury przestrzennej terenów z uwzględnieniem swoistych cech miejscowego krajobrazu.
W strukturze powierzchniowej Parku wyróżnić należy wysoki udział gruntów leśnych i zadrzewionych, które stanowią ok. 78% powierzchni, w których odnaczyć można aż 12 typów siedliskowych lasu, oraz znaczną ilość zbiorników jeziornych, których łącznie na terenie Parku jest ok. 30. Największe jest jezioro Stęszewsko – Kołatkowskie zajmujące powierzchnię ok. 78 ha. We florze obszaru wyróżnić można lilię złoto głów, kokorycz pustą, sasankę łąkową czy czerniec gronkowy. Ze środowiska wodno-torfowego należy podkreślić, że na obszarze Parku występują m.in. grzybienie białe, grążel żółty, rosiczki czy kruszczyk błotny. Na terenie Parku i otulinie występuje ponad 200 pomników przyrody, w których wymienić można pojedyncze drzewa (przede wszystkim dęby, sosny, graby czy buki), aleje drzew oraz glaz narzutowy zlokalizowany w Zielonce. W związku z tym, że przeważającą powierzchnię Parku zajmują lasy, grupę kręgowców reprezentują głównie jelenie, danielie, sarny, dziki i lisy. Stwierdzono również występowanie będących pod ochroną bobrów i wydr. Rozpoznano występowanie 13 gatunków nietoperzy oraz 134 łęgowych gatunków ptaków. Najliczniej reprezentowaną grupą systematyczną są motyle większe. W Parku i otulinie stwierdzono obecność 541 gatunków, w tym czerwończyka nieparka. W granicach parku utworzonych jest 5 rezerwatów przyrody: „Jezioro Czarne” (rezerwat florystyczny utworzony w 1959 roku, powierzchnia: 17,75 ha), „Jezioro Pławno” (rezerwat krajobrazowy utworzony w 1978 roku, powierzchnia: 16,71 ha), „Klasztorne Modrzewie koło Dąbrówki Kościelnej” (rezerwat leśny utworzony w 1962 roku, powierzchnia: 5,81 ha), „Las mieszany w Nadleśnictwie Łopuchówko” (rezerwat leśny utworzony w 1962 roku, powierzchnia: 10,83 ha), „Żywiec dziewięciolistny” (rezerwat florystyczny utworzony w 1974 roku, powierzchnia: 10,51 ha).
**Obszar Natura 2000 „Stawy Kiszkowskie” [PLH 300050]** – jego niewielki fragment zlokalizowany jest we wschodniej części gminy Skoki w pobliżu miejscowości Jabłkowo. Został utworzony na mocy decyzji z dnia 10.01.2011 roku i obejmuje fragment doliny Małej Wełny oraz niewielkiego dopływu w okolicach Kiszkowa o powierzchni 477,49 ha. Głównym celem powstania tego obszaru jest ochrona jednej z najważniejszych w Wielkopolsce ostoi kumaka nizinnego Bombina bombina.
**Użytek ekologiczny „Uroczysko Pomarzanki”** – utworzony został na podstawie uchwały nr XXXII/196/05 Rady Miejskiej Gminy Skoki z dnia 9 lutego 2005 roku i zajmuje powierzchnię 0,74 ha. Wyznaczony jest na działce ewidencyjnej będącej własnością Skarbu Państwa, w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa Durowo. Głównym celem jest ochrona miejsca łęgowego ptactwa wodnego. Działka ta stanowi również ostoję drobnej fauny oraz dzikiej zwierzyny leśnej.
**Użytek ekologiczny „Uroczysko Smolarki”** – utworzony został na podstawie uchwały nr XXXII/196/05 Rady Miejskiej Gminy Skoki z dnia 9 lutego 2005 roku i zajmuje powierzchnię 4,52 ha. Cztery lata później podjęto uchwałę nr XXXII/221/2009
z dnia 16 czerwca w sprawie zmiany Uchwały Nr XXXII/196/05 Rady Miejskiej Gminy Skoki z dnia 9 lutego 2005 roku, w sprawie uznania obiektów przyrodniczych za użytki ekologiczne. Przedmiotem zmiany było rozszerzenie zakresu przestrzennego użytku ekologicznego „Uroczysko Smolarki” w wyniku czego obecnie obejmuje powierzchnię 6,43 ha. Wyznaczony jest na trzech działkach ewidencyjnych będących własnością Skarbu Państwa, w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa Łopuchówko. Głównym celem jest ochrona terenu trzcinowo – łąkowo – torfowego z kępami drzew o charakterze naturalnym z trwającymi procesami sukcesji.
Ponadto na terenie gminy zlokalizowane są 22 pomniki przyrody, z czego 16 stanowią pojedyncze drzewa (w większości są to dęby szypułkowe), 5 stanowią aleje lub grupy drzew oraz 1 pomnik stanowi głaz narzutowy (gnejs). Bezpośrednio przy zachodniej granicy gminy zlokalizowany jest Obszar chronionego krajobrazu „Dolina Wełny i Rynna Golaniecko – Wągrowiecka”, który powstał na podstawie uchwały nr IX/56/89 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Pile z dnia 31 maja 1989 roku w sprawie ustanowienia obszarów chronionego krajobrazu w województwie pilskim. Zajmuje on powierzchnię 22 640 ha.
Ryc. 9 Formy ochrony przyrody w gminie Skoki
Źródło: http://skoki.e-mapa.net
6. CHARAKTERYSTYKA TERENU OBJĘTEGO OPRACOWANIEM
6.1. Istniejący stan środowiska oraz potencjalne zmiany tego stanu w przypadku braku realizacji projektowanego dokumentu
Obszar projektu planu zlokalizowany jest w miejscowości Szczodrochowo, w południowej części gminy Skoki. Analizowany teren obejmuje dwie działki o numerach ewidencyjnych 12/5 i 12/7 w obrębie Szczodrochowo, na których przeważa zieleń niska wraz z pojedynczymi zadrzewieniami i zakrzewieniami. Na działce o nr ewid. 12/7 znajduje się stacja transformatorowa. Niewielka część działki o nr ewid. 12/5, w zachodniej części, użytkowana jest jako dojazd do terenów kopalni, stanowiący połączenie z drogą wojewódzką nr 197. Na obszarze objętym projektem planu występują grunty orne klasy VI oraz nieużytki. Za częścią południowej granicy obszaru opracowania zlokalizowana jest skarpa, w której różnice rzędnych wysokości n.p.m. dochodzą do ponad 4 m oraz obszar górniczy „Rejowiec I”, a także złoże kruszywa naturalnego „Rejowiec”. Na tych terenach znajduje się kopalnia odkrywkowa żwiru i piasku należąca do „KRUSZGEO” Wielkopolskie Kopalnie Sp. z o.o. W kierunku północnym od drogi wojewódzkiej nr 197 zlokalizowane są pola uprawne oraz grunty leśne. W kierunku południowo-zachodnim od obszaru projektu zmiany planu znajduje się siedziba spółki „Elewator. Wielkopolskie Zakłady Tłuszczowe ADM Szamotuły Sp. z o.o.”, a w kierunku wschodnim tereny pól uprawnych. Analizowany obszar położony jest w granicach terenu górniczego „Rejowiec I”, wyznaczonego w dniu 10.11.2010 r. na podstawie decyzji Marszałka Województwa Wielkopolskiego w związku z występowaniem na tym terenie złoża kruszywa naturalnego o nazwie „Rejowiec”.
Sieci infrastruktury technicznej na obszarze projektu planu, jak i w jego najbliższym sąsiedztwie są słabo rozwinięte. Przez obszar opracowania przebiega kablowa linia elektroenergetyczna niskiego napięcia.
Ryc. 10 Lokalizacja obszaru objętego miejscowym planem
Źródło: http://mapy.geoportal.gov.pl
Stan istniejący terenu objętego projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także jego najbliższego sąsiedztwa został przedstawiony na zdjęciach w tabeli 3.
Tabela 3. Użytkowanie terenów objętych miejscowym planem
| 1. Wschodnia część obszaru opracowania - widok w kierunku zachodnim | 2. Widok na teren sąsiadujący z obszarem opracowania |
|---|---|
|  |  |
| 3. Wschodnia część obszaru opracowania | 4. Wschodnia część obszaru opracowania |
|---|---|
|  |  |
| 5. Wschodnia część obszaru opracowania – widok w kierunku zachodnim | 6. Wschodnia część obszaru opracowania - widok na skarpę |
|---|---|
|  |  |
| 7. Wschodnia część obszaru opracowania – widok na drogę wojewódzką nr 197 | 8. Centralna część obszaru opracowania – widok na skarpę |
|---|---|
|  |  |
| 9. Zachodnia część obszaru opracowania – widok na część działki wykorzystywaną jako dojazd do kopalni | 10. Zachodnia część obszaru opracowania – widok w kierunku południowym na teren kopalni |
|---|---|
|  |  |
| 11. Zachodnia część obszaru opracowania – widok w kierunku wschodnim | 12. Zachodnia część obszaru opracowania – widok na stację transformatorową |
|---|---|
|  |  |
**Źródło:** opracowanie własne
Sposób zagospodarowania obszaru objętego planem poprzedzony został wykonaniem szczegółowych analiz w zakresie zainwestowania i użytkowania przedmiotowego obszaru, infrastruktury technicznej oraz własności analizowanych obszarów. Przystąpienie do opracowania planu umożliwiło określenie zasad zagospodarowania terenu, co przyczyni się do racjonalnego zagospodarowania nieruchomości z uwzględnieniem uwarunkowań przestrzennych w stosunku do zmieniających się uwarunkowań prawnych.
W roku 2020, wykonano ocenę stanu JCWP za rok 2019 uwzględniając zasadę dziedziczenia ocen z lat 2011–2018. Dziedziczenie oceny jest przeniesieniem wyników oceny JCWP (elementów biologicznych, fizykochemicznych, hydromorfologicznych i chemicznych) na kolejny rok, w przypadku gdy JCWP nie była objęta monitoringiem. Na terenie gminy Skoki znajduje się 8 jednolitych części wód, z czego dla sześciu ogólny stan wód określono jako zły, dla dwóch jako dobry. Stan chemiczny wód w przypadku jednej JCWP określono jako dobry, dla dwóch JCWP określono jako poniżej dobrego, a pozostałe pięć nie było objęte monitoringiem w tym zakresie.
Obszar objęty opracowaniem położony jest w granicach jednolitej części wód powierzchniowych Mała Wełna od Dopi. z Rejowca do ujścia. Aktualny stan chemiczny powyższej JCWP określono jako dobry. Celami środowiskowymi JCWP Mała Wełna od Dopi. z Rejowca do ujścia są: dobry potencjał ekologiczny oraz dobry stan chemiczny. Aktualny jej stan określono jako zły. Analizowany teren położony jest w granicach JCWPd nr 42. Aktualny stan JCWPd nr 42 zarówno ilościowy, jak i chemiczny określono jako dobry. Ocena ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych została określona jako niezagrożona. Celem środowiskowym dla JCWPd nr 42 jest utrzymanie dobrego stanu ilościowego i chemicznego.
Obszar objęty projektem planu położony jest poza strefami ochronnymi ujęć wód podziemnych.
Do działań zapobiegających dalszej degradacji zaliczono, m.in.: kontrolowanie postępowania w zakresie oczyszczania ścieków przez przedsiębiorstwa z częstotliwością co najmniej raz na 3 lata, regularny wywóz nieczystości płynnych, kontrola postępowania w zakresie gromadzenia ścieków przez użytkowników prywatnych i przedsiębiorców, przeprowadzenie pogłębionej analizy presji w celu zaplanowania działań ukierunkowanych na redukcję fosforu.
Analizowany teren położony jest poza:
- obszarem szczególnego zagrożenia powodzią, na którym prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest średnie i wynosi raz na 100 lat (p=1%),
- obszarem szczególnego zagrożenia powodzią, na którym prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest wysokie i wynosi raz na 10 lat (p=10%),
- obszarem, na którym prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest wysokie i wynosi raz na 500 lat (p=0,2%),
- obszarem narażonym na zalanie w przypadku zniszczenia lub uszkodzenia wału przeciwpowodziowego.
Obszar objęty planem znajduje się w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 143 „Subziornik Inowrocław – Gniezno” (Ryc. 11).
Ryc. 11 Lokalizacja obszaru objętego planem na tle Głównego Zbiornika Wód Podziemnych
- orientacyjna lokalizacja obszaru objętego planem
Źródło: https://geolog.pgi.gov.pl/#/main?config=id_dy5Itm4inr
Na obszarze objętym opracowaniem występują piaski i skały lite silnie uszczelnione o średniej przepuszczalności (Ryc. 12).
Ryc. 12 Obszar objęty projektem miejscowego planu na tle mapy hydrograficznej
granica obszaru objętego miejscowym planem
2 klasa – przepuszczalność średnia
źródło: http://skoki.e-mapa.net/
Grunty znajdujące się w granicach projektowanego planu nie zostały ujęte w „Rejestrze osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi” jako tereny potencjalnie zagrożone ruchami masowymi lub osuwiska. Na terenie objętym projektem planu nie występują złoża kopalin o zasobach ustalonych w dokumentacjach przyjętych/zatwierdzonych przez Starostę Wągrowieckiego.
Źródła emisji zanieczyszczeń do atmosfery na obszarze opracowania projektu planu mogą być związane z ruchem samochodowym na drodze wojewódzkiej znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie analizowanego terenu (spaliny samochodowe) oraz pracą maszyn rolniczych.
Z uwagi na rozległy obszar i uogólnienie wyników dla strefy wielkopolskiej, stan jakości powietrza atmosferycznego w pobliżu miejscowości Rejowiec oraz Szczodrochowo, w granicach opracowania planu może być lepszy od przydzielonych dla strefy wielkopolskiej klas – przekroczeń w zakresie BaP. Z kolei w klasyfikacji dla pyłu zawieszonego PM2,5 dla poziomu dopuszczalnego II fazy strefie wielkopolskiej przypisano klasę C1.
Na analizowanym terenie nie występują formy ochrony przyrody określone w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody. Najbliżej położonymi obszarami Natura 2000 są: Specjalny Obszar Ochrony Natura 2000 Uroczyska Puszczy Zielonki PLH300058 zlokalizowany w odległości ok. 6 km oraz Obszar Specjalnej Ochrony Natura 2000 Dolina Małej Wełny pod Kiszkowem PLB300006 zlokalizowany w odległości ok. 7 km. Najbliższą położoną powierzchniową formą ochrony przyrody jest Park Krajobrazowy Puszcza Zielonka wraz z otuliną znajdujący się w odległości ok. 1,2 km od obszaru opracowania (Ryc. 13).
Ryc. 13 Lokalizacja obszarów chronionych w sąsiedztwie obszaru objętego opracowaniem
W odległości około 300,0 m w kierunku zachodnim od obszaru objętego planem, znajdują się stacje telefonii komórkowej (Ryc. 14).
Miejskie plany zagospodarowania przestrzennego mają za zadanie kształtowanie zagospodarowania zgodnie z zasadami ładu przestrzennego i polityką przestrzenną gminy zawartą w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Skoki. Chronią one również poszczególne elementy środowiska przed szkodliwą działalnością człowieka, a także wartości kulturowe na danym terenie.
W przypadku braku realizacji projektowanego dokumentu na terenie objętym projektem planu obowiązywać będą nadal ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skoki na obszarze części wsi Rejowiec i Szczodrochowo (Uchwała Nr XXXVIII/237/2005 Rady Miejskiej Gminy Skoki z dnia 14.09.2005 r.). Zgodnie z powyższym, analizowany obszar przeznaczono jako teren pasa ochronnego wzdłuż złoża kruszywa, oznaczony na rysunku planu symbolem PO1. Zgodnie z definicją zawartą ww. uchwale – przez pas ochronny „należy rozumieć pas terenu położony między górnym, bezpiecznym obrzeżem wyrobiska, a linią ograniczającą obiekt lub teren chroniony od strony wyrobiska. W związku z czym analizowany teren pełni funkcję wyłącznie ochronną. Działki objęte obszarem planu stanowią własność Gminy Skoki, wobec czego zasadne jest sporządzenie przedmiotowego dokumentu, który zapewni możliwość realizacji inwestycji celu publicznego (m. in. drogi rowerowej).
6.2. Istniejące problemy ochrony środowiska istotne z punktu widzenia realizacji projektowanego dokumentu, w szczególności dotyczące obszarów podlegających ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie występują żadne formy ochrony przyrody powołane w oparciu o ustawę o ochronie przyrody. Najbliżej położonymi od obszaru opracowania obszarami Natura 2000 są: Specjalny Obszar Ochrony Natura 2000 Uroczycka Puszczyc Zielonki PLH300058 zlokalizowany w odległości
ok. 6 km oraz Obszar Specjalnej Ochrony Natura 2000 Dolina Małej Wełny pod Kiszkowem PLB300006 zlokalizowany w odległości ok. 7 km. Najbliżej położoną powierzchniową formą ochrony przyrody jest Park Krajobrazowy Puszczka Zielonka wraz z otuliną znajdujący się w odległości ok. 1,2 km od obszaru opracowania.
Ze względu na zakres planu oraz charakter wprowadzanych zmian nie prognozuje się wystąpienia negatywnego oddziaływania skutków realizacji planu na obszary chronione. Głównym założeniem projektu planu jest umożliwienie realizacji inwestycji celu publicznego (m.in. drogi rowerowej) wzdłuż drogi wojewódzkiej.
Przeprowadzona analiza uwarunkowań środowiska przyrodniczego pozwala na sformułowanie pozostałych problemów istotnych z punktu widzenia projektowanego dokumentu. Najistotniejsze z punktu widzenia projektowanego planu są:
- aktualny zły stan JCWP Mała Wełna od dopływu z Rejowca do ujścia (RW600025186699),
- położenie całości obszaru objętego planem w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 143 „Subzbiornik Inowrocław – Gniezno”.
7. PRZEWIDYWANE ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO I JEGO ELEMENTY
W poniższych podrozdziałach opisano wpływ projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na środowisko i jego poszczególne elementy. Z uwagi na charakter i zakres wprowadzonych zmian w stosunku do obowiązującego miejscowego planu, po pełnym wdrożeniu ustaleń planu nie prognozuje się znaczącego negatywnego oddziaływania na: bioróżnorodność oraz zubożenia istniejącej fauny i flory, zdrowie ludzi, wody powierzchniowe i podziemne, klimat i powietrze, powierzchnie ziemi, krajobraz, zasoby naturalne, zabytki oraz dobra materialne. Wprowadzone zmiany dotyczą jedynie weryfikacji ustaleń planu w związku z planowaną inwestycją na działkach należących do Gminy Skoki w odniesieniu do obowiązujących przepisów z zakresu planowania przestrzennego, a także dostosowania funkcji, struktury i intensywności zagospodarowania przestrzennego do polityki przestrzennej gminy zawartej w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz do uwarunkowań przyrodniczych z jednoczesnym uwzględnieniem zasad i obowiązujących przepisów z zakresu ochrony środowiska.
7.1. Wpływ na różnorodność biologiczną, faunę i florę
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody określa, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego muszą być uwzględnione cele ochrony przyrody. Wśród nich do najbardziej istotnych należą:
- utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów,
- zachowanie różnorodności biologicznej,
- zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin, zwierząt i grzybów, wraz z ich siedliskami, przez ich utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony.
Obszar objęty planem charakteryzuje się niską bioróżnorodnością. Zielień niska oprócz traw stanowią także pojedyncze zakrzewienia zlokalizowane przy drzewach, co nieznacznie wpływa na wzrost bioróżnorodności analizowanego terenu. Z uwagi jednak na charakter istniejącego zagospodarowania oraz projektowaną funkcję, która w stosunku do obowiązującego miejscowego planu zmienia przeznaczenie z terenu pasa ochronnego wzdłuż złoża kruszywa na teren drogi wewnętrznej – drogi rowerowej, skutki realizacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wpłyną negatywnie na różnorodność biologiczną, faunę i florę. W wyniku wprowadzonych ustaleń zmniejszeniu ulegnie powierzchnia biologicznie czynna. Należy jednak podkreślić, że obszar objęty
planem zajmuje niewielką powierzchnię oraz położony jest w bezpośrednim sąsiedztwie drogi wojewódzkiej. Obecnie na obszarze objętym planem znajduje się zieleń niska wraz z zadrzewieniami i zakrzewieniami oraz stacja transformatorowa. Ponadto część działki o nr ewid. 12/5 użytkowany jest jako dojazd do terenów kopalni, stanowiący połączenie z drogą wojewódzką. Z uwagi na istniejące już przekształcenie antropogeniczne części obszaru nie przewiduje się wystąpienia dodatkowych negatywnych oddziaływań w związku z planowanym zagospodarowaniem.
Na analizowanym terenie nie występują siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt, które wymagają ochrony w formie wyznaczenia obszaru Natura 2000, zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000. Najbliższe położonymi obszarami Natura 2000 są: Specjalny Obszar Ochrony Natura 2000 Uroczycka Puszczyc Zielonki PLH300058 zlokalizowany w odległości ok. 6 km oraz Obszar Specjalnej Ochrony Natura 2000 Dolina Małej Wełny pod Kiszkowem PLB300006 zlokalizowany w odległości ok. 7 km.
Wobec powyższego biorąc pod uwagę wszystkie uwarunkowania, nie przewiduje się znaczącego negatywnego oddziaływania na bioróżnorodność oraz zubożenia istniejącej fauny i flory.
7.2. Wpływ na ludzi
Głównym założeniem projektu planu jest umożliwienie realizacji inwestycji celu publicznego, m.in. drogi rowerowej na terenie działek o nr ewid. 12/5 i 12/7 obręb Szczodrochowo, będących własnością Gminy Skoki. Zapisy projektu planu nie dopuszczają możliwości wprowadzenia zabudowy kubaturowej na analizowany teren. Planowana inwestycja, z uwagi na lokalny charakter nie będzie stanowić zagrożenia dla środowiska oraz dla zdrowia ludzi. Nie przewiduje się bowiem lokalizacji żadnych inwestycji, które mogłyby wiązać się z uciażliwościami dla ludzi. Realizacja drogi rowerowej wpłynie na zwiększenie bezpieczeństwa ruchu dla użytkowników drogi. Plan zakazuje lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (z wyłączeniem inwestycji celu publicznego).
Przez obszar opracowania planu przebiega linia elektroenergetyczna niskiego napięcia, a zapisy planu dopuszczają budowę nowych sieci i urządzeń infrastruktury technicznej oraz budowli związanych z infrastrukturą techniczną, zgodnie z przepisami odrębnymi. Ponadto w ustaleniach planu zawarto nakaz uwzględnienia w zagospodarowaniu terenu ograniczeń wynikających z odległości technicznych od sieci i urządzeń infrastruktury technicznej, zgodnie z przepisami odrębnymi. Zagospodarowanie terenu, będące realizacją funkcji określonych w planie, w przypadku kolizji z istniejącymi bądź projektowanymi sieciami infrastruktury technicznej musi uwzględnić stanowisko poszczególnych gestorów odpowiednich sieci.
Nie przewiduje się, aby projektowane zagospodarowanie terenu zwiększyć mogło negatywne oddziaływanie na zdrowie ludzi (na terenie objętym projektem planu oraz na terenach pozostających w zasięgu oddziaływania wynikającego z realizacji ustaleń planu), pod warunkiem bezwzględnego wyegzekwowania wszystkich ustaleń zawartych w planie oraz obowiązujących przepisów. Potencjalnym źródłem zagrożenia może być zatem niepełna realizacja wytycznych planu, dotyczących zapewnienia odpowiednich standardów jakości środowiska na przedmiotowym terenie.
7.3. Wpływ na wody powierzchniowe i podziemne
W granicach planu oraz w jego najbliższym sąsiedztwie brak jest wód powierzchniowych oraz ujęć wód. Z uwagi na planowane przeznaczenie terenu nie prognozuje się negatywnego wpływu na zasoby wód podziemnych. Teren nie leży w zasięgu obszarów szczególnego zagrożenia powodzią. Obszar objęty projektem planu znajduje się w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 143 „Subzbiornik Inowrocław – Gniezno”. W zapisach uchwały nakazano ochronę wód podziemnych, ze względu na położenie w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 143 „Subzbiornik Inowrocław – Gniezno”, poprzez zachowanie przepisów odrębnych. Przepisami odrębnymi regulującymi powyższą kwestię są zapisy Ustawy Prawo Wodne z dnia 20 lipca 2017 r.
Dla ochrony oraz prawidłowego funkcjonowania wód podziemnych i powierzchniowych w zapisach projektu planu uwzględniono wytyczne Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu.
Obszar objęty opracowaniem położony jest w granicach jednolitej części wód powierzchniowych Mała Wełna od Dopl. z Rejowca do ujścia (PLRW60002418667). W zlewni tej występuje presja komunalna. W programie działań zaplanowano działania podstawowe, obejmujące uporządkowanie systemu gospodarki ściekowej, kontrolę użytkowników prywatnych i przedsiębiorstw, a także realizację Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych.
Obszar objęty opracowaniem miejscowego planu, wprowadza zakaz zabudowy oraz dopuszcza możliwość realizacji inwestycji celu publicznego. W zapisach uchwały ustalono także zagospodarowanie wód opadowych i rotopowych, zgodnie z przepisami odrębnymi. Przepisami regulującymi powyższą kwestię są zapisy Ustawy Prawo wodne. W związku z powyższym założenia planu powinny wspomóc pomniejszanie presji komunalnej w zlewni JCWP Mała Wełna od Dopl. z Rejowca do ujścia.
Nie prognozuje się negatywnego wpływu na zasoby wód podziemnych i powierzchniowych ze względu na uwzględnienie wymogów ochrony wód i celów środowiskowych dla nich ustanowionych. W projekcie planu nie dopuszcza się realizacji inwestycji mogących negatywnie wpływać na środowisko wodne. W związku z tym realizacja ustaleń planu nie będzie miała wpływu na nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w „Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry”, zatwierdzonym na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 18 października 2016 r., gdyż odbywa się w oparciu o przepisy odrębne uwzględniające te cele środowiskowe. W celu zminimalizowania oddziaływania na zasoby ilościowe wód podziemnych zaleca się, aby wprowadzane technologie cechowały wodooszczędność.
Można przyjąć, że realizacja założeń projektu planu nie będzie miała negatywnego wpływu na środowisko wodne. W związku z powyższym uznać się, że przyjęte zapisy są wystarczające dla ochrony wód powierzchniowych i podziemnych w świetle obowiązujących przepisów. Istotne jest jednak prowadzenie dalszych działań kontrolnych, w celu sprawdzenia, czy inwestorzy prawidłowo realizują swoje obowiązki wynikające z obowiązujących przepisów m.in. planowego i interwencyjnego monitoringu prowadzonego przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, w szczególności w zakresie prawidłowego zagospodarowania odpadów.
7.4. Wpływ na klimat i powietrze
Obecne tendencje zmian klimatu Polski wskazują na ocieplenie się klimatu, zwiększenie niedoborów wody oraz wzrost występowania groźnych zjawisk pogodowych. Długofalowe ocieplenie klimatu natomiast prowadzi do zmniejszania się bioróżnorodności i wymierania lub
zmiany zasięgów występowania poszczególnych gatunków. Wprowadzanie nowej zabudowy przyczynia się do zmniejszenia powierzchni biologicznie czynnych na rzecz przestrzeni stechnizowanych, co skutkować będzie dalszym ograniczaniem możliwości migracyjnych i adaptacyjnych związanych ze zmianami klimatycznymi.
Zgodnie z zapisami „Strategicznego planu adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030” głównym celem jest zapewnienie zrównoważonego rozwoju oraz efektywnego funkcjonowania gospodarki i społeczeństwa w warunkach zmian klimatu. Cel ten zostanie osiągnięty m.in. poprzez realizację celów szczegółowych i wskazanych w ramach tych celów kierunków działań. Do celów szczegółowych należą m.in.:
- zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego i dobrego stanu środowiska,
- skuteczna adaptacja do zmian klimatu w obszarach wiejskich,
- rozwój transportu w warunkach zmian klimatu,
- zapewnienie zrównoważonego rozwoju regionalnego i lokalnego z uwzględnieniem zmian klimatu,
- stymulowanie innowacji sprzyjających adaptacji do zmian klimatu,
- kształtowanie postaw społecznych sprzyjających adaptacji do zmian klimatu.
Zgodnie ze „Strategią planu adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030” wśród kluczowych działań o charakterze horyzontalnym, które powinny być realizowane we wszystkich województwach jest planowanie przestrzenne na poziomie regionalnym i lokalnym z uwzględnieniem zmian klimatu i adaptacji.
W związku z charakterem istniejącego zagospodarowania oraz planowanej funkcji nie prognozuje się istotnych zmian w zakresie kształtowania się warunków termicznych, anemometrycznych i wilgotnościowych. Na tereny zieleni niskiej, w tym zadrzewień i zakrzewień wprowadzony zostanie teren komunikacji, dopuszczający lokalizację drogi rowerowej, stąd też nie przewiduje się znaczącego oddziaływania na powietrze atmosferyczne, klimat i mikroklimat. Nie prognozuje się również istotnych zmian w zakresie kształtowania się warunków termicznych, anemometrycznych i wilgotnościowych.
Na obszarze opracowania planu nie wyznacza się nowych terenów przemysłowych gdzie mogłyby powstać przedsiębiorstwa emitujące znaczne zanieczyszczenia do atmosfery, co powodowałoby uciążliwości dla sąsiadujących terenów.
Nie przewiduje się, aby projektowane zagospodarowanie terenu zwiększyć mogło negatywne oddziaływanie na klimat i powietrze (na terenie objętym projektem planu oraz na terenach pozostających w zasięgu oddziaływania wynikającego z realizacji ustaleń planu), pod warunkiem bezwzględnego wyzegszkowania wszystkich ustaleń zawartych w planie oraz obowiązujących przepisów. Potencjalnym źródłem zagrożenia może być zatem niepełna realizacja wytycznych planu, dotyczących zapewnienia odpowiednich standardów jakości środowiska na przedmiotowym terenie.
7.5. **Wpływ na powierzchnię ziemi**
Obszar nie jest ujęty w rejestrze terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi oraz terenów, na których te ruchy występują. Z uwagi na ukształtowanie terenów, ich charakter oraz planowane zagospodarowanie, wpływ realizacji założeń projektu planu na powierzchnię ziemi nie będzie znaczący.
W zapisach projektu planu dopuszczone budowę nowych sieci i urządzeń infrastruktury technicznej oraz budowli związanych z infrastrukturą techniczną, a także rozbiórkę, przebudowę, rozbudowę i odbudowę istniejących sieci i urządzeń infrastruktury technicznej,
zgodnie z przepisami odrębnymi. Wobec powyższego przekształcenia powierzchni ziemi mogą nastąpić podczas prac ziemnych związanych z działaniami powiązanymi z infrastrukturą techniczną. Ponadto plan nie wprowadza możliwości lokalizacji nowych budynków. Plan ustala przeznaczenie obszaru jako terenu drogi wewnętrznej – drogi rowerowej, w związku z czym w wyniku prowadzonych prac związanych z budową drogi nastąpi przekształcenie powierzchni ziemi. Zasięg oddziaływania będzie miejscowy. Czas oddziaływania, a więc czas prowadzenia prac budowlanych należy uznać za krótkookresowy. Oddziaływania występować będą do momentu zakończenia prac budowlanych. Wtedy również zakończy się okres zwiększonego oddziaływania i ewentualnych uciążliwości związanych z ruchem pojazdów i maszyn wykorzystywanych do prowadzenia prac.
Biorąc pod uwagę powyższe należy zatem przyjąć, że realizacja założeń projektu planu nie będzie miała negatywnego wpływu na powierzchnię ziemi.
7.6. **Wpływ na krajobraz**
Według Europejskiej Konwencji Krajobrazowej (2000) krajobraz jest to znaczny obszar, postrzegany przez ludzi, którego charakter jest wynikiem działania i interakcji czynników przyrodniczych i/lub ludzkich.
Obszar opracowania zlokalizowany jest przy drodze wojewódzkiej nr 197. W jego otoczeniu zlokalizowany jest teren kopalni odkrywkowej z wyróżniającymi się w krajobrazie haldami oraz teren siedziby firmy *Elewator. Wielkopolskie Zakłady Tłuszczone ADM Szamotuły* Sp. z o.o., na którym zlokalizowanych jest 6 silosów, również odznaczających się w sąsiedztwie analizowanego terenu. W kierunku północnym oraz północno-wschodnim, za drogą wojewódzką oraz polami uprawnymi znajdują się grunty leśne.
Zapisy projektu planu pozwolą we właściwy sposób kształtować strefę wizualno-krajobrazową pozostawiając przestrzeń otwartą bez możliwości zabudowy. Projektowane funkcje zgodnie z założeniami uchwały o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu nie wpłyną negatywnie nakształtowany obecnie krajobraz ze względu na funkcjonalne powiązanie z sąsiadującymi obszarami oraz niewielką powierzchnię przedmiotowego terenu. Nie nastąpi degradacja obecnego krajobrazu, lecz jego jakościowa zmiana.
Po analizie sytuacji terenowej oraz przedstawionych dokumentów (ustalenia Studium, analiza urbanistyczna oraz fotograficzna) można przyjąć, że nie nastąpi żadna zmiana ani degradacja istniejącego krajobrazu.
7.7. **Wpływ na zasoby naturalne**
Zasoby naturalne są to powstałe w sposób naturalny elementy przyrody: surowce mineralne, gleby, wody, elementy przyrody ożywione (rośliny i zwierzęta). Badając wpływ skutków realizacji planu na zasoby naturalne trzeba przeanalizować każdy z powyższych elementów.
Surowce mineralne są to minerały lub skały użyteczne, tj. kopaliny wydobyte z litosfery i poddane obróbce dostosowanej do wymagań użytkowników. Na obszarze planu nie ma zewidencjonowanych złóż kopalin, dlatego skutki realizacji planu nie wpływają na zasoby naturalne w tym zakresie. Obszar objęty planem zlokalizowany jest w granicach terenu górniczego „Rejowiec I”, nr rej. 10-15/8/617/a ustanowionego dnia 10.11.2010 roku decyzją Marszałka Województwa Wielkopolskiego.
Otoczenie terenu stanowi m.in. teren kopalni odkrywkowej. Dla takich obszarów zmiany zachodzące w środowisku są znaczące, z uwagi na samą metodę wydobywania surowców – metoda odkrywkowa polega na zdarciu wierzchniej warstwy ziemi. W wyniku prowadzenia
prac wydobywczych powstają także liczne hałdy. Zgodnie z art. 3, ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych są to obiekty przeznaczone do składowania stałych odpadów wydobywczych na powierzchni ziemi. Składowane w ten sposób odpady wydobywcze mogą być skażone i stanowić zagrożenie dla okolicznych gleb i wód podziemnych. Projekt planu położony jest poza obszarem górniczym oraz obszarem złoża, lecz znajduje się w granicach terenu górniczego, który zgodnie z art. 6, ust. 1 pkt 15 Ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze stanowi przestrzeń objętą przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego. Z uwagi jednak na niewielką powierzchnię obszaru opracowania nie prognozuje się, by zmiany zachodzące w środowisku były znaczące.
Planowane przeznaczenie obszaru objętego opracowaniem pod tereny komunikacji związane będzie z przeksztalceniem powierzchni ziemi w wyniku realizacji utwardzenia terenów komunikacyjnych, a także realizacji sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Nie będzie to jednak miało wpływu na gospodarowanie przestrzenią rolniczą na terenie gminy.
7.8. Wpływ na zabytki
Obszar objęty planem nie znajduje się na terenie objętym ochroną konserwatorską w formie wpisu do rejestru zabytków. Na analizowanym terenie nie występują również zabytki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, obiekty ujęte w gminnej ewidencji zabytków oraz zewidencjonowane stanowiska archeologiczne. W związku z tym realizacja założeń projektu planu nie będzie miała żadnego wpływu na zabytki.
7.9. Wpływ na dobra materialne
Poprzez realizację założeń projektu planu obecna wartość terenu nie zostanie umniejszona. Zapisy projektu planu pozwolą we właściwy sposób kształtować sferę wizualno-krajobrazową omawianego obszaru.
8. WPŁYW NA CELE OCHRONY ŚRODOWISKA USTANOWIONE NA SZCZEBLU MIĘDZYNARODOWYM, WSPÓŁNOTOWYM I KRAJOWYM, ISTOTNE Z PUNKTU WIDZENIA PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU ORAZ SPOSOBY, W JAKICH TE CELE I INNE PROBLEMY ŚRODOWISKA ZOSTAŁY UWZGLĘDNIONE PODCZAS OPCROWANIA DOKUMENTU
W wyniku analizy zapisów w odniesieniu do środowiska przyrodniczo-kulturowego stwierdzono, że projekt miejscowego planu odpowiada celom ochrony środowiska na wszystkich szczeblach (międzynarodowym, wspólnotowym, krajowym). Wśród głównych celów odnoszących się do problematyki ochrony środowiska, ustanowionych przez Unię Europejską można wyróżnić m.in. przeciwdziałanie zmianom klimatu, ochronę różnorodności biologicznej, ograniczenie wpływu zanieczyszczeń na zdrowie oraz lepsze wykorzystanie zasobów naturalnych. Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego należy zapewnić warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska.
W projekcie planu zawarte zostały cele przedstawione w poniższych dokumentach:
1. Na szczeblu międzynarodowym:
a) Strategia Europa 2020 na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. Obejmuje trzy wzajemnie ze sobą powiązane priorytety:
- rozwój inteligentny, rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacji,
- rozwój zrównoważony: wspieranie gospodarki efektywniej korzystającej z zasobów, bardziej przyjaznej środowisku i bardziej konkurencyjnej,
– rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu: wspieranie gospodarki o wysokim poziomie zatrudnienia, zapewniającej spójność społeczną i terytorialną.
W projekcie planu zostały zawarte ustalenia, które zgodne są z wyznaczonymi priorytetami m.in. w zakresie ochrony środowiska.
b) Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, która zakłada:
– dążenie do większej ochrony i poprawy stanu środowiska wodnego między innymi poprzez szczególne przedsięwzięcia służące stopniowemu ograniczaniu zrzutów, emisji i strat priorytetowych substancji niebezpiecznych oraz zaprzestaniu lub stopniowemu eliminowaniu zrzutów, emisji i strat priorytetowych substancji niebezpiecznych,
– zapewnianie stopniowego ograniczenia zanieczyszczenia wód podziemnych i zapobieganiu ich dalszemu zanieczyszczaniu,
– dążenie do zmniejszenia skutków powodzi i suszy.
Projekt planu zakłada zagospodarowanie wód opadowych i roztopowych, zgodnie z przepisami odrębnymi oraz nakaz ochrony wód podziemnych, ze względu na położenie w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 143 „Subzbiornik Inowrocław – Gniezno”, poprzez zachowanie przepisów odrębnych.
c) Siódmy Unijny Program Działań w Zakresie Środowiska Naturalnego do roku 2020 „Dobrze żyć w granicach naszej planety” wprowadzony decyzją nr 1386/2013/EU i Rady z 20 listopada 2013 r., którego głównymi priorytetami są:
przekształcenie Unii w zasoboszczędną, zieloną i konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną
W zapisach projektu uchwały wprowadzono zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oraz potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko z dopuszczeniem inwestycji celu publicznego. Planowana inwestycja obejmuje budowę m.in. drogi rowerowej, wzdłuż istniejącego ciągu komunikacyjnego, co pozwala na rozwój infrastruktury uznać zasadę zrównoważonego rozwoju.
d) Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian Klimatu, Rio de Janeiro 1992 oraz Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian Klimatu, Kioto 1997 r.
Celem ww. Konwencji jest głównie zatrzymanie procesu niekorzystnych zmian klimatycznych. W projekcie planu uwzględniono to poprzez wprowadzenie przeznaczenia uniemożliwiającego lokalizację zabudowy oraz ustalenie terenu drogi wewnętrznej – drogi rowerowej, co umożliwi komunikację za pomocą ekologicznych środków transportu.
2. Na szczeblu krajowym:
a) Strategiczny plan adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030 tzw. SPA2020.
Łagodzenie skutków zmian klimatu i ich czynników antropogenicznych, w tym m.in. łagodzenia skutków miejskiej wyspy ciepła w okresie wysokich temperatur powietrza, zanieczyszczenia, wodnej i wietrznej erozji gruntu, łagodzenie skutków intensyfikacji opadów poprzez:
- zapewnienie efektywnej wentylacji miast poprzez wprowadzanie korytarzy i zielonych pierścieni wokół miast z kontynuacją w strefie pozamiejskiej, w szczególności terenów leśnych,
- zapobieganie podtopieniom i powodziom poprzez zwiększenie wyposażenia w sprawny system odwodnienia i ochronę przed zabudową obszarów pochłaniających nadmiar
wody, opóźniających odpływ/spowalniających przepływy i retencjonujących ją, jak: poldery, suche zbiorniki wodne, tereny zielone i grunty o dużej pojemności wodnej (głównie torfy, mursze),
- zmniejszenie negatywnego oddziaływania niedoborów wody (susz) poprzez zmniejszanie zużycia wody, m.in. wodochłonności produkcji, wprowadzanie mechanizmów finansowych sprzyjających oszczędności wody a także uszczelnienie systemów wodociągowych w celu ograniczenia strat w sieci.
W projekcie planu wprowadzono przeznaczenie uniemożliwiające lokalizację zabudowy oraz zapisy dotyczące odprowadzania wód opadowych i roztopowych.
b) Regionalny Program Operacyjny Województwa Wielkopolskiego, który w kwestiach przyrodniczych za cel stawia: poprawę stanu środowiska, zachowanie bioróżnorodności oraz zapobieganie degradacji środowiska naturalnego, wspieranie kompleksowych projektów z zakresu ochrony środowiska przyrodniczego (ekosystemów) na obszarach chronionych oraz zachowanie bioróżnorodności, gdzie wspierane będą działania mające na celu zachowanie zagrożonych wyginięciem gatunków oraz różnorodności genetycznej roślin, zwierząt i grzybów oraz przywracania drożności korytarzy ekologicznych, aby umożliwić prawidłowe funkcjonowanie sieci Natura 2000, a także kształtowanie postaw społecznych sprzyjających ochronie środowiska.
Założenia te mają odniesienie w zapisach planu mających za cel ochronę walorów środowiska.
9. PROPOZYCJE ROZWIAZAŃ ZAPOBIEGAWCZYCH I KOMPENSACYJNYCH NEGATYWNYCH ODDZIAŁYWAŃ NA ŚRODOWISKO, MOGĄCYCH BYĆ REZULTATEM REALIZACJI PROJEKTOWANEGO DOKUMENTU W SZCZEGÓŁOŚCI NA CELE I PRZEDMIOT OCHRONY OBSZARU NATURA 2000 ORAZ INTEGRALNOŚĆ TEGO OBSZARU
Obszar objęty planem położony jest poza granicami form ochrony przyrody w rozumieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz obszarów podlegających ochronie zgodnie z prawem międzynarodowym.
Najbliżej położonymi od obszaru opracowania obszarami Natura 2000 są: Specjalny Obszar Ochrony Natura 2000 Uroczycka Puszcza Zielonki PLH300058 zlokalizowany w odległości ok. 6 km oraz Obszar Specjalnej Ochrony Natura 2000 Dolina Małej Wełny pod Kiszkowem PLB300006 zlokalizowany w odległości ok. 7 km. Najbliższą powierzchniową formą ochrony przyrody jest Park Krajobrazowy Puszcza Zielonka wraz z otuliną znajdujące się w odległości ok. 1,2 km od obszaru opracowania.
Z uwagi na charakter planu oraz jego położenie względem obszarów chronionych nie przewiduje się negatywnego oddziaływania na ich cele i przedmiot ochrony. Nie przewiduje się kompensacji przyrodniczej negatywnych oddziaływań. W takiej sytuacji prognoza nie przedstawia rozwiązań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, mogących być rezultatem realizacji zapisów planu na cele i przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 i integralność tego obszaru.
W zapisach projektu planu wprowadzono następujące rozwiązania, mające na celu minimalizację negatywnych oddziaływań na środowisko, w tym na obszar Natura 2000:
- zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz potencjalnie znaczaco oddziaływać na środowisko z dopuszczeniem inwestycji celu publicznego - będzie to miało istotny wpływ na zachowanie norm jakości środowiska określonych w odpowiednich przepisach prawa;
- zagospodarowanie wód opadowych i roztopowych, zgodnie z przepisami odrębnymi.
Ponadto ochrona wód powinna być realizowana poprzez maksymalne ograniczenie zanieczyszczeń do gruntu.
10. ROZWIAZANIA ALTERNATYWNE DO ROZWIAZAN ZAWARTYCH W PROJEKTOWANYM DOKUMENCIE BIORĄC POD UWAGĘ CELE I GEOGRAFICZNY ZASIĘG DOKUMENTU ORAZ CELE I PRZEDMIOT OCHRONY OBSZARU NATURA 2000
Zgodnie z obowiązującymi przepisami gmina samodzielnie gospodarując przestrzenią, nie może czynić tego dowolnie. Według ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w toku procedury planistycznej organy gminy rozważają interesy wszystkich stron, a sytuacje konfliktowe rozstrzygane są zgodnie z obowiązującym prawem. Projekt planu opracowywany jest przy udziale organów rządowych i samorządowych, które zgodnie ze swoimi kompetencjami opiniują lub uwzględniają ustalenia projektu planu. Ponadto ustalenia planu nie mogą pozostawać w sprzeczności z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Skoki. Studium jako dokument określający politykę przestrzenną gminy wskazuje kierunki rozwoju dla poszczególnych terenów z uwzględnieniem wszystkich uwarunkowań. Tak więc stwierdzić można, że już na etapie opracowywania studium rozważane są alternatywne kierunki zagospodarowania, a plany miejscowe jedynie doprecyzowują i uszczegóławiają parametry zabudowy oraz zagospodarowania terenu. Ustawa przewiduje również udział społeczeństwa poprzez możliwość składania wniosków lub uwag do projektu. Tak więc ostateczna wersja planu stanowi kompromis pomiędzy interesem osób prywatnych oraz uwarunkowaniami przyrodniczymi i społeczno-gospodarczymi, które reprezentowane są przez organy rządowe i samorządowe.
Alternatywnym rozwiązaniem może być w tym przypadku – brak realizacji inwestycji, brak uchwalenia planu. W takim wypadku na analizowanym terenie nadal obowiązywałyby ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skoki na obszarze części wsi Rejowiec i Szczodrochowo (Uchwała Nr XXXVIII/237/2005 z dnia 14 września 2005 r.). Zgodnie z takim rozwiązaniem analizowany obszar pozostałaby przeznaczony jako teren pasa ochronnego wzdłuż złoża kruszywa, a zatem pozostały w dotychczasowym użytkowaniu. Przedmiotowe działki stanowią własność gminy Skoki, zatem dopuszczenie realizacji inwestycji celu publicznego, w zakresie drogi rowerowej, będzie miało wpływ na rozwój sieci komunikacyjnej w tym obszarze gminy.
Ocenia się, że przyjęta lokalizacja uwzględnia cele, przedmiot ochrony i integralność ustanowionych na terenie gminy Skoki obszarów chronionych.
11. STRESZCZENIE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM
Prognoza oddziaływania na środowisko jest częścią strategicznej oceny oddziaływania na środowisko. Sporządza się ją na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy, przeprowadzenie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko wymagane jest m.in. przy opracowywaniu projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego gmin wyznaczających ramy dla późniejszych realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz zgodnie z art. 46 ust. 2 projektów zmian takich dokumentów. Przedmiotem oceny zawartej w niniejszej prognozie są ustalenia projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skoki na obszarze wsi Rejowiec i Szczodrochowo, zwaną dalej „planem”, której zakres
został określony w Uchwale Nr XX/174/2020 Rady Miejskiej Gminy Skoki z dnia 24 lipca 2020 r. w sprawie przystąpienia do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skoki na obszarze wsi Rejowiec i Szczodrochowo. Omawiany projekt planu zawiera ustalenia, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Obszar objęty planem obejmuje powierzchnię około 0,09 ha.
W granicach obszaru objętego projektem planu aktualnie obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skoki na obszarze części wsi Rejowiec i Szczodrochowo, przyjętego uchwałą Rady Miejskiej Gminy Skoki nr XXXVIII/237/2005 z dnia 14 września 2005 r. Analizowany obszar przeznaczony został na teren pasa ochronnego wzdłuż złoża kruszywa, oznaczony na rysunku planu symbolem PO1.
Strategiczna ocena oddziaływania na środowisko przebiegała równocześnie z opracowywaniem projektu miejscowego planu. Wpierw dokonano wizji terenowej oraz analizy istniejących materiałów charakteryzujących obszar opracowania jak również jego stan środowiska.
Celem regulacji zawartych w ustaleniach planu jest m.in.:
- weryfikacja ustaleń obowiązującego planu poprzez wprowadzenie możliwości realizacji inwestycji celu publicznego (m.in. drogi rowerowej) wzdłuż drogi wojewódzkiej.
Dokonując analizy i oceny stanu poszczególnych komponentów środowiska w oparciu o wyniki pomiarów uzyskanych w ramach państwowego monitoringu środowiska lub innych dostępnych źródeł należy pamiętać, że muszą się one odnosić do obszaru objętego projektem planu. Analizę skutków realizacji postanowień projektu planu zaleca się prowadzić w cyklu 4-letnim – w odniesieniu do materiałów opracowywanych na potrzeby Gminnego Programu Ochrony Środowiska. Najistotniejsza z punktu widzenia projektowanego dokumentu jest kontrola stanu powietrza atmosferycznego oraz kontrola stanu jakościowego wód podziemnych.
Obszar objęty planem położony jest w południowej części powiatu wągrowieckiego (w odległości ok. 170 km od najbliższej granicy państwa), więc nie ma podstaw do prognozowania dalekosiężnych, transgranicznych oddziaływań. Nie projektuje się tu też funkcji zmieniających warunki siedliskowe i gruntowo-wodne na tak dużą skalę. Wobec powyższego nie zachodzi prawdopodobieństwo wystąpienia transgranicznego oddziaływania na środowisko.
Według regionalizacji fizycznogeograficznej Polski Kondrackiego (1994) gmina Skoki należy do podpruwincji Pojezierze Południowobałtyckie, makroregionu Pojezierze Wielkopolskie oraz mezoregionów Pojezierze Gnieźnieńskie i Pojezierze Chodzieskie. Zgodnie z Programem Ochrony Środowiska dla Miasta i Gminy Skoki na lata 2017-2020, gmina Skoki zajmuje obszar 19 852 ha, z czego miasto Skoki zajmuje 1 120 ha. Gmina leży w południowej części powiatu wągrowieckiego i od północy graniczy z gminami Rogoźno (powiat obornicki) oraz Wągrowiec i Mieścisko (powiat wągrowiecki), od wschodu z gminą Klecko (powiat gnieźnieński), od południa z gminą Kiszkowo (powiat gnieźnieński), a od zachodu z gminą Murowana Goślina (powiat poznański). Przez obszar Gminy nie przebiega żadna droga krajowa. Na terenie gminy Skoki zlokalizowane są dwie drogi wojewódzkie: nr 196 i nr 197 oraz linia kolejowa nr 356 relacji Poznań Wschód – Bydgoszcz Główna, a także nieczynna linia kolejowa nr 385 łącząca stację Janowiec Wielkopolski ze stacją Skoki.
Klimat gminy Skoki znajduje się pod przeważającymi wpływami mas powietrza polarnomorskiego napływającego znad Atlantyku oraz polarno-kontynentalnego znad Europy Wschodniej i Azji. Według regionalizacji rolniczo-klimatycznej R. Gumińskiego gmina Skoki położona jest w obrębie Dzielnicy Środkowej (VII).
Odnośnie oceny jakości powietrza atmosferycznego, zgodnie ze zmianami wprowadzonymi do ustawy Prawo ochrony środowiska obszar gminy Skoki przydzielono do strefy wielkopolskiej, obejmującej całe województwo poza aglomeracją poznańską i miastem Kalisz. Pełna ocena stanu czystości powietrza obejmuje następujące zanieczyszczenia: dwutlenek azotu, dwutlenek siarki, benzen, ołów, arsen, nikiel, kadm, benzo(a)piren, pył PM 10, pył PM 2,5, ozon i tlenek węgla.
W rocznej ocenie za rok 2020 dla poziomu dopuszczalnego dla pyłu zawieszonego PM10, dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, ołowiu, benzenu, tlenku węgla oraz poziomu docelowego ozonu, kadmu, arsenu, niklu wszystkie strefy zaliczono do klasy A. Dokonując oceny stref dla pyłu zawieszonego PM2,5 dla poziomu dopuszczalnego II fazy – wartości obowiązującej dla roku 2020 – strefy: Aglomeracja Poznańska i miasto Kalisz uzyskały klasę A1, natomiast strefa wielkopolska uzyskała klasę C1. W roku 2020 w strefach: Aglomeracja Poznańska, miasto Kalisz oraz w strefie wielkopolskiej stwierdzono przekroczenia poziomu docelowego dla bezno(a)pirenu - strefy zaliczono do klasy C.
Dokonując klasyfikacji dodatkowej:
- w przypadku ozonu odnosząc otrzymane wyniki do poziomu celu długoterminowego wszystkie strefy zaliczono do klasy D2;
- w przypadku pyłu PM2,5 dla poziomu dopuszczalnego I fazy – wszystkie strefy uzyskały klasę A.
Klasa strefy jest określana na podstawie stężeń występujących w rejonach potencjalnie najbardziej zanieczyszczonych daną substancją. W rezultacie, nawet niezbyt rozległy obszar przekroczeń wartości normatywnych będzie miał wpływ na wynik klasyfikacji całej strefy o dużym obszarze. Z tego względu ważne jest podkreślenie faktu, że zaliczenie strefy do klasy C pod względem niektórych substancji nie oznacza złej jakości powietrza na całym jej terenie, a jest jedynie sygnałem, że w granicach strefy istnieją obszary wymagające podjęcia i prowadzenia działań na rzecz poprawy jakości powietrza.
Oprócz oceny pod kątem ochrony zdrowia badano również jakość powietrza z uwzględnieniem kryteriów dla ochrony roślin. Badania wykonano wyłącznie dla strefy wielkopolskiej, określając stężenie zanieczyszczeń: ozonem, dwutlenkiem siarki i tlenkami azotu. W przypadku zanieczyszczeń dwutlenkiem siarki, tlenków azotu oraz ozonu strefę wielkopolską zakwalifikowano do klasy A. W klasyfikacji dodatkowej dla ozonu z powodu przekroczenia poziomu celu długoterminowego, strefę wielkopolską zaliczono do klasy D2.
Z uwagi na rozległy obszar i uogólnienie wyników dla strefy wielkopolskiej, stan jakości powietrza atmosferycznego w gminie Skoki może być lepszy od przydzielonych klas.
Na terenie gminy Skoki, zgodnie z „Rejestrem osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi”, zlokalizowano jedno osuwisko w miejscowości Potranowo oraz dwa tereny zagrożone ruchami masowymi (w miejscowości Budziszewice oraz mieście Skoki). Występują również złoża kopalin pospolitych – kruszywa naturalnego (piasków i żwirow) oraz złoża torfu.
Obszar gminy położony jest w zlewni rzeki Małej Wełny, która jest głównym ciekiem przepływającym przez teren gminy. Mała Wełna jest lewym dopływem rzeki Wełna i na obszarze gminy przebiega na długości ok. 25 km. Na terenie gminy jej podstawowymi dopływami są: Kanał Roszkowo-Popowo, Kanał Dzwonowski oraz Kanał Piąskowo-Pomarzany. Większość z tych cieków zasilana jest przez wody z rowów melioracyjnych oraz sieci drenarskich znajdujących się na polach uprawnych. Na terenie gminy Skoki występuje
12 zbiorników jeziornych, spośród których dominują jeziora rynnowe pochodzenia lodowcowego. Obszar objęty opracowaniem planu znajduje się w zasięgu JCWP Mała Wełna od Dopl. z Rejowca do ujścia (PLRW600025186699). Celami środowiskowymi JCWP Mała Wełna od Dopl. z Rejowca do ujścia są: dobry potencjał ekologiczny oraz dobry stan chemiczny. Aktualny jej stan określono jako zły.
Zgodnie z mapą hydrograficzną podłoże na terenach zurbanizowanych stanowią przeważnie grunty o słabej i zróżnicowanej przepuszczalności. W centralnej części gminy przeważają piaski i skały lite silnie uszczelnione o średniej przepuszczalności. Głównie wzdłuż cieków wodnych oraz w północnej części gminy zlokalizowane są grunty organiczne o zmiennej przepuszczalności. We wschodniej zaś części przeważają gliny i pyły o słabej przepuszczalności.
Zgodnie z Aktualizacją planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza gmina Skoki położona jest w częściowo w zasięgu Jednolitej Części Wód Podziemnych (JCWPd) nr 42 oraz częściowo w zasięgu Jednolitej Części Wód Podziemnych (JCWPd) nr 60.
Zgodnie z danymi podanymi w Statystycznym Vademecum Samorządowca 2018, powierzchnia lasów ogółem w gminie Skoki wynosi 7088 ha, a wskaźnik lesistości wynosi 35,7% (stan na rok 2018). Na terenie gminy Skoki znajdują się następujące formy ochrony przyrody:
a) Park Krajobrazowy „Puszcza Zielonka” wraz z otuliną,
b) Obszar Natura 2000 „Stawy Kiszkowskie” [PLH 300050]
c) Użytek ekologiczny „Uroczyzna Pomarzanki”
d) Użytek ekologiczny „Uroczyzna Smolarek”
Ponadto na terenie gminy zlokalizowane są 22 pomniki przyrody, z czego 16 stanowią pojedyncze drzewa (w większości są to dęby szypułkowe), 5 stanowią aleje lub grupy drzew oraz 1 pomnik stanowi głaz narzutowy (gnejs). Bezpośrednio przy zachodniej granicy gminy zlokalizowany jest Obszar chronionego krajobrazu „Dolina Wełny i Rynna Golaniecko – Wagrowiecka”, który powstał na podstawie uchwały nr IX/56/89 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Pile z dnia 31 maja 1989 roku w sprawie ustanowienia obszarów chronionego krajobrazu w województwie pilskim. Zajmuje on powierzchnię 22 640 ha.
Obszar projektu planu zlokalizowany jest w miejscowości Szczodrochowo, w południowej części gminy Skoki. Analizowany teren obejmuje dwie działki o numerach ewidencyjnych 12/5 i 12/7 w obrębie Szczodrochowo, na których przeważa zieleń niska wraz z pojedynczymi zadrzewieniami i zakrzewieniami. Na działce o nr ewid. 12/7 znajduje się stacja transformatorowa. Niewielka część działki o nr ewid. 12/5, w zachodniej części, użytkowana jest jako dojazd do terenów kopalni, stanowiący połączenie z drogą wojewódzką nr 197. Na obszarze objętym projektem planu występują grunty orne klasy VI oraz nieużytki. Za częścią południowej granicy obszaru opracowania zlokalizowana jest skarpa, w której różnice rzędnych wysokości n.p.m. dochodzą do ponad 4 m oraz obszar górniczy „Rejowiec I”, a także złoże kruszywa naturalnego „Rejowiec”. Na tych terenach znajduje się kopalnia odkrywkowa żwiru i piasku należąca do „KRUSZGEO” Wielkopolskie Kopalnie Sp. z o.o. W kierunku północnym od drogi wojewódzkiej nr 197 zlokalizowane są pola uprawne oraz grunty leśne. W kierunku południowo-zachodnim od obszaru projektu zmiany planu znajduje się siedziba spółki „Elewator. Wielkopolskie Zakłady Tłuszczowe ADM Szamotuły Sp. z o.o.”, a w kierunku wschodnim tereny pól uprawnych. Analizowany obszar położony jest w granicach terenu górniczego „Rejowiec I”, wyznaczonego w dniu 10.11.2010 r. na podstawie decyzji Marszałka Województwa Wielkopolskiego w związku z występowaniem na tym terenie złoża kruszywa naturalnego o nazwie „Rejowiec”.
Obszar objęty opracowaniem położony jest w granicach jednolitej części wód
powierzchniowych Mała Wełna od Dopł. z Rejowca do ujścia. Aktualny stan chemiczny powyższej JCWP określono jako dobry. Obszar objęty projektem planu położony jest poza strefami ochronnymi ujęć wód podziemnych. Obszar objęty planem znajduje się w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 143 „Subzbiornik Inowrocław – Gniezno”.
Grunty znajdujące się w granicach opracowania nie zostały ujęte w „Rejestrze osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi” jako tereny potencjalnie zagrożone ruchami masowymi lub osuwiska. Na terenie objętym projektem planu nie występują złoża kopalin o zasobach ustalonych w dokumentacjach przyjętych / zatwierdzonych przez Starostę Wągrowieckiego. Na obszarze objętym opracowaniem występują piaski i skały lite silnie uszczelnione o średniej przepuszczalności.
Źródła emisji zanieczyszczeń do atmosfery na obszarze opracowania projektu planu mogą być związane z ruchem samochodowym na drodze wojewódzkiej znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie analizowanego terenu (spaliny samochodowe) oraz pracą maszyn rolniczych.
Na analizowanym terenie nie występują formy ochrony przyrody określone w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody. Najbliżej położonymi od obszaru opracowania, obszarami Natura 2000 są: Specjalny Obszar Ochrony Natura 2000 Uroczyska Puszczy Zielonki PLH300058 zlokalizowany w odległości ok. 6 km oraz Obszar Specjalnej Ochrony Natura 2000 Dolina Małej Wełny pod Kiszkowem PLB300006 zlokalizowany w odległości ok. 7 km. Najbliższej położoną powierzchniową formą ochrony przyrody jest Park Krajobrazowy Puszcza Zielonka wraz z otuliną znajdujący się w odległości ok. 1,2 km od obszaru opracowania.
W odległości około 300,0 m w kierunku zachodnim od obszaru objętego planem, znajdują się stacje telefonii komórkowej.
W przypadku braku realizacji projektowanego dokumentu na terenie objętym projektem planu obowiązywać będą nadal ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skoki na obszarze części wsi Rejowiec i Szczodrochowo (Uchwała Nr XXXVIII/237/2005 Rady Miejskiej Gminy Skoki z dnia 14.09.2005 r.). Zgodnie z powyższym, analizowany obszar przeznaczono jako teren pasa ochronnego wzdłuż złoża kruszywa, oznaczony na rysunku planu symbolem PO1. Zgodnie z definicją zawartą ww. uchwale – przez pas ochronny „należy rozumieć pas terenu położony między górnym, bezpiecznym obrzeżem wyrobiska, a linią ograniczającą obiekt lub teren chroniony od strony wyrobiska. W związku z czym analizowany teren pełni funkcję wyłącznie ochronną. Działośc objęte obszarem planu stanowią własność Gminy Skoki, wobec czego zasadne jest sporządzenie przedmiotowego dokumentu, który zapewni możliwość realizacji inwestycji celu publicznego (m. in. drogi rowerowej).
Przeprowadzona analiza uwarunkowań środowiska przyrodniczego pozwala na sformułowanie pozostałych problemów istotnych z punktu widzenia projektowanego dokumentu. Najistotniejsze z punktu widzenia projektowanego planu są:
– aktualny zły stan JCWP Mała Wełna od dopływu z Rejowca do ujścia (RW600025186699),
– położenie całości obszaru objętego planem w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 143 „Subzbiornik Inowrocław – Gniezno”.
Z uwagi na charakter i zakres wprowadzonych zmian w stosunku do obowiązującego miejscowego planu, po pełnym wdrożeniu ustaleń planu nie prognozuje się znaczącego negatywnego oddziaływania na: bioróżnorodność oraz zubożenia istniejącej fauny i flory, zdrowie ludzi, wody powierzchniowe i podziemne, klimat i powietrze, powierzchnie ziemi, krajobraz, zasoby naturalne, zabytki oraz dobra materialne. Wprowadzone zmiany dotyczą
jedynie weryfikacji ustaleń planu w związku z planowaną inwestycją na działkach należących do Gminy Skoki w odniesieniu do obowiązujących przepisów z zakresu planowania przestrzennego, a także dostosowania funkcji, struktury i intensywności zagospodarowania przestrzennego do polityki przestrzennej gminy zawartej w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz do uwarunkowań przyrodniczych z jednoczesnym uwzględnieniem zasad i obowiązujących przepisów z zakresu ochrony środowiska.
Obszar objęty planem charakteryzuje się niską bioróżnorodnością. Zieleń niską oprócz traw stanowią także pojedyncze zakrzewienia zlokalizowane przy drzewach, co nieznacznie wpływa na wzrost bioróżnorodności analizowanego terenu. Z uwagi jednak na charakter istniejącego zagospodarowania oraz projektowaną funkcję, która w stosunku do obowiązującego miejscowego planu zmienia przeznaczenie z terenu pasa ochronnego wzdłuż złoża kruszywa na teren drogi wewnętrznej – drogi rowerowej, skutki realizacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wpłyną negatywnie na różnorodność biologiczną, faunę i florę.
Głównym założeniem projektu planu jest umożliwienie realizacji inwestycji celu publicznego, m.in. drogi rowerowej na terenie działek o nr ewid. 12/5 i 12/7 obręb Szczodrochowo, będących własnością Gminy Skoki. Zapisy projektu planu nie dopuszczają możliwości wprowadzenia zabudowy kubaturowej na analizowany teren. Planowana inwestycja, z uwagi na lokalny charakter nie będzie stanowić zagrożenia dla środowiska oraz dla zdrowia ludzi. Nie przewiduje się bowiem lokalizacji żadnych inwestycji, które mogłyby wiązać się z uciążliwościami dla ludzi. Realizacja drogi rowerowej wpłynie na zwiększenie bezpieczeństwa ruchu dla użytkowników drogi. Plan zakazuje lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (z wyłączeniem inwestycji celu publicznego).
Nie przewiduje się, aby projektowane zagospodarowanie terenu zwiększyć mogło negatywne oddziaływanie na zdrowie ludzi (na terenie objętym projektem planu oraz na terenach pozostających w zasięgu oddziaływania wynikającego z realizacji ustaleń planu), pod warunkiem bezwzględnego wyegzekwowania wszystkich ustaleń zawartych w planie oraz obowiązujących przepisów.
W granicach planu oraz w jego najbliższym sąsiedztwie brak jest wód powierzchniowych oraz ujęć wód. Z uwagi na planowane przeznaczenie terenu nie prognozuje się negatywnego wpływu na zasoby wód podziemnych. Teren nie leży w zasięgu obszarów szczególnego zagrożenia powodzią. Dla ochrony oraz prawidłowego funkcjonowania wód podziemnych i powierzchniowych w zapisach projektu planu uwzględniono wytyczne Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu. Można przyjąć, że realizacja założeń projektu planu nie będzie miała negatywnego wpływu na środowisko wodne. W związku z powyższym uznaje się, że przyjęte zapisy są wystarczające dla ochrony wód powierzchniowych i podziemnych w świetle obowiązujących przepisów.
W związku z charakterem istniejącego zagospodarowania oraz planowanej funkcji nie prognozuje się istotnych zmian w zakresie kształtowania się warunków termicznych, anemometrycznych i wilgotnościowych. Na tereny zieleni niskiej, w tym zadrzewień i zakrzewień wprowadzony zostanie teren komunikacji, dopuszczający lokalizację drogi rowerowej, stąd też nie przewiduje się znaczącego oddziaływania na powietrze atmosferyczne, klimat i mikroklimat. Nie prognozuje się również istotnych zmian w zakresie kształtowania się warunków termicznych, anemometrycznych i wilgotnościowych.
Na obszarze opracowania planu nie wyznacza się nowych terenów przemysłowych gdzie mogłyby powstać przedsiębiorstwa emitujące znaczne zanieczyszczenia do atmosfery,
co powodowałoby uciążliwości dla sąsiadujących terenów.
W zapisach projektu planu dopuszczono budowę nowych sieci i urządzeń infrastruktury technicznej oraz budowli związanych z infrastrukturą techniczną, a także rozbiórkę, przebudowę, rozbudowę i odbudowę istniejących sieci i urządzeń infrastruktury technicznej, zgodnie z przepisami odrębnymi. Wobec powyższego przekształcenia powierzchni ziemi mogą nastąpić podczas prac ziemnych związanych z działaniami powiązanymi z infrastrukturą techniczną. Ponadto plan nie wprowadza możliwości lokalizacji nowych budynków. Plan ustala przeznaczenie obszaru jako terenu drogi wewnętrznej – drogi rowerowej, w związku z czym w wyniku prowadzonych prac związanych z budową drogi nastąpi przekształcenie powierzchni ziemi. Zasięg oddziaływania będzie miejscowy. Czas oddziaływania, a więc czas prowadzenia prac budowlanych należy uznać za krótkookresowy. Oddziaływania występować będą do momentu zakończenia prac budowlanych. Wtedy również zakończy się okres zwiększonego oddziaływania i ewentualnych uciążliwości związanych z ruchem pojazdów i maszyn wykorzystywanych do prowadzenia prac.
Zapisy projektu planu pozwolą we właściwy sposób kształtować strefę wizualno-krajobrazową pozostawiając przestrzeń otwartą bez możliwości zabudowy. Projektowane funkcje zgodnie z założeniami uchwały o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu nie wpłyną negatywnie na ukształtowany obecnie krajobraz ze względu na funkcjonalne powiązanie z sąsiadującymi obszarami oraz niewielką powierzchnię przedmiotowego terenu. Nie nastąpi degradacja obecnego krajobrazu, lecz jego jakościowa zmiana. Po analizie sytuacji terenowej oraz przedstawionych dokumentów (ustalenia Studium, analiza urbanistyczna oraz fotograficzna) można przyjąć, że nie nastąpi żadna zmiana ani degradacja istniejącego krajobrazu.
Surowce mineralne są to minerały lub skały użyteczne, tj. kopaliny wydobyte z litosfery i poddane obróbce dostosowanej do wymagań użytkowników. Na obszarze planu nie ma zewidencjonowanych złóż kopalin, dlatego skutki realizacji planu nie wpływają na zasoby naturalne w tym zakresie. Obszar objęty planem zlokalizowany jest w granicach terenu górniczego „Rejowiec I”, nr rej. 10-15/8/617/a ustanowionego dnia 10.11.2010 roku decyzją Marszałka Województwa Wielkopolskiego.
Planowane przeznaczenie obszaru objętego opracowaniem pod tereny komunikacji związane będzie z przekształceniem powierzchni ziemi w wyniku realizacji utwardzenia terenów komunikacyjnych, a także realizacji sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Nie będzie to jednak miało wpływu na gospodarowanie przestrzenią rolniczą na terenie gminy.
Obszar objęty planem nie znajduje się na terenie objętym ochroną konserwatorską w formie wpisu do rejestru zabytków. Na analizowanym terenie nie występują również zabytki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, obiekty ujęte w gminnej ewidencji zabytków oraz zewidencjonowane stanowiska archeologiczne. W związku z tym realizacja założeń projektu planu nie będzie miała żadnego wpływu na zabytki.
Poprzez realizację założeń projektu planu obecna wartość terenu nie zostanie umniejszona, Zapisy projektu planu pozwolą we właściwy sposób kształtować sferę wizualno-krajobrazową omawianego obszaru.
W wyniku analizy zapisów w odniesieniu do środowiska przyrodniczo-kulturowego stwierdzono, że projekt miejscowego planu odpowiada celom ochrony środowiska na wszystkich szczeblach (międzynarodowym, wspólnotowym, krajowym). Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego należy zapewnić warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska. Z uwagi na charakter planu oraz jego położenie względem obszarów
chronionych nie przewiduje się negatywnego oddziaływania na ich cele i przedmiot ochrony. Nie przewiduje się kompensacji przyrodniczej negatywnych oddziaływań. W takiej sytuacji prognoza nie przedstawia rozwiązań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, mogących być rezultatem realizacji zapisów planu na cele i przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 i integralność tego obszaru.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami gmina samodzielnie gospodarując przestrzenią, nie może czynić tego dowolnie. Według ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w toku procedury planistycznej organy gminy rozważają interesy wszystkich stron, a sytuacje konfliktowe rozstrzygane są zgodnie z obowiązującym prawem. Projekt planu opracowywany jest przy udziale organów rządowych i samorządowych, które zgodnie ze swoimi kompetencjami opiniują lub uzgadniają ustalenia projektu planu. Ponadto ustalenia planu nie mogą pozostawać w sprzeczności z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Skoki. Studium jako dokument określający politykę przestrzenną gminy wskazuje kierunki rozwoju dla poszczególnych terenów z uwzględnieniem wszystkich uwarunkowań. Tak więc stwierdzić można, że już na etapie opracowywania studium rozważane są alternatywne kierunki zagospodarowania, a plany miejscowe jedynie doprecyzowują i uszczegółowiają parametry zabudowy oraz zagospodarowania terenu. Ustawa przewiduje również udział społeczeństwa poprzez możliwość składania wniosków lub uwag do projektu. Tak więc ostateczna wersja planu stanowi kompromis pomiędzy interesem osób prywatnych oraz uwarunkowaniami przyrodniczymi i społeczno-gospodarczymi, które reprezentowane są przez organy rządowe i samorządowe.
Alternatywnym rozwiązaniem może być w tym przypadku – brak realizacji inwestycji, brak uchwalenia planu. W takim wypadku na analizowanym terenie nadal obowiązywałyby ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skoki na obszarze części wsi Rejowiec i Szczodrochowo (Uchwała Nr XXXVIII/237/2005 z dnia 14 września 2005 r.). Zgodnie z takim rozwiązaniem analizowany obszar pozostałaby przeznaczony jako teren pasa ochronnego wzdłuż złoża kruszywa, a zatem pozostałyby w dotychczasowym użytkowaniu. Przedmiotowe działki stanowią własność gminy Skoki, zatem dopuszczenie realizacji inwestycji celu publicznego, w zakresie m.in. drogi rowerowej, będzie miało wpływ na rozwój sieci komunikacyjnej w tym obszarze gminy.
Ocenia się, że przyjęta lokalizacja uwzględnia cele, przedmiot ochrony i integralność ustanowionych na terenie gminy Skoki obszarów chronionych.
Podsumowując należy założyć, że przy stosowaniu się do wytycznych prognozy, a także przy kontroli przez odpowiednie służby prowadzonych inwestycji oraz przy przestrzeganiu zasad zagospodarowania wynikających z planów miejscowych, proponowane w planie sposoby zagospodarowania nie spowodują degradacji środowiska przyrodniczego. Projekt planu można więc uznać za zgodny z zasadami ochrony środowiska.
- orientacyjna lokalizacja terenu objętego planem
OŚWIADCZENIE
do prognozy oddziaływania na środowisko projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Skoki na obszarze wsi Rejowiec i Szczodrochowo.
Oświadczam, że spełniam wymagania zawarte w art. 74 a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2373 z późn. zm.) potrzebne do sporządzania prognoz oddziaływania na środowisko.
Jestem świadoma odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia. | d9e89605-e425-43a3-a14a-48cf52faf675 | finepdfs | 1.308594 | CC-MAIN-2022-27 | https://www.konsultacje.metropoliapoznan.pl/wsCMS/uploads/files/articles/816/pons_zmiana_mpzp_rejowiec-szczodrochowo.pdf | 2022-07-02T18:27:16+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656104189587.61/warc/CC-MAIN-20220702162147-20220702192147-00377.warc.gz | 906,928,434 | 0.999655 | 0.999956 | 0.999956 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | true | [
328,
4941,
6577,
9579,
11187,
14554,
17417,
20572,
24107,
27453,
29185,
29715,
30728,
34054,
37820,
40170,
41544,
43558,
45425,
48859,
50133,
52299,
52852,
53520,
56499,
57017,
58874,
60794,
64274,
67832,
71322,
74779,
78197,
81479,
84669,
88076,... | 1 | 0 |
Zarządzenie nr 148/2008
Wójta Gminy Chodzież
z dnia 27 sierpnia 2008 r.
w sprawie przyjęcia informacji o przebiegu wykonania budżetu za I półrocze 2008 roku
Na podstawie art. 198 ust.1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249, poz. 2104 z późn. zm.) Wójt Gminy Chodzież zarządza co następuje:
§ 1. Przyjmuje się informację z wykonania budżetu Gminy Chodzież za I półrocze 2008 roku, stanowiącą załącznik do niniejszego zarządzenia.
§ 2. Informacja o której mowa w § 1 podlega przekazaniu Radzie Gminy w Chodzieży oraz Regionalnej Izbie Obrachunkowej w Poznaniu.
§ 3. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podjęcia.
[Podpis]
INFORMACJA Z WYKONANIA BUDŻETU
GMINY CHODZIEŻ
ZA I PÓŁROCZE 2008 ROKU
SIERPIEŃ 2008
## Spis treści:
| Rozdział | Opis | Strona |
|----------|----------------------------------------------------------------------|--------|
| 1 | Informacja ogólna o budżecie Gminy | 4 |
| 2 | Zmiany budżetu gminy | 5 |
| 3 | Dochody według źródeł | 6 |
| | 3.1. Dochody własne gminy | 6 |
| | 3.1.1. Dochody bieżące | 6 |
| | 3.1.2. Dochody majątkowe | 8 |
| | 3.2. Subwencje | 8 |
| | 3.3. Dotacje celowe | 8 |
| 4 | Wydatki według grup | 8 |
| | 4.1. Wydatki bieżące | 9 |
| | 4.2. Wydatki majątkowe | 10 |
| | 4.3. Wydatki, które niewygasały z upływem roku budżetowego | 17 |
| 5 | Wydatki na programy i projekty realizowane z udziałem środków | 17 |
| | pochodzących z budżetu Unii Europejskiej | |
| 6 | Wieloletni Program Inwestycyjny | 18 |
| 7 | Dochody i wydatki na zadania z zakresu administracji rządowej | 19 |
| 8 | Przychody i rozchody budżetu gminy | 20 |
| 9 | Gminny Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej | 21 |
| 10 | Plany finansowe jednostek budżetowych | 21 |
| | 10.1. Dochody budżetu według działów klasyfikacji budżetowej | 21 |
| | 10.1.1 Rolnictwo i łowiectwo | 21 |
| | 10.1.2 Gospodarka mieszkaniowa | 22 |
| | 10.1.3 Działalność usługowa | 23 |
| | 10.1.4 Administracja publiczna | 23 |
| | 10.1.5 Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa | 24 |
| | 10.1.6 Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nie posiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem | 24 |
| | 10.1.7 Różne rozliczenia | 26 |
| | 10.1.8 Oświata i wychowanie | 28 |
| | 10.1.9 Pomoc społeczna | 28 |
| | 10.1.10 Edukacyjna opieka wychowawcza | 30 |
| | 10.1.11 Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 30 |
| | 10.1.12 Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 31 |
| | 10.1.13 Kultura fizyczna i sport | 31 |
| | 10.2. Wydatki budżetu według działów klasyfikacji budżetowej | 32 |
| | 10.2.1. Rolnictwo i łowiectwo | 32 |
| | 10.2.2. Leśnictwo | 32 |
| | 10.2.3. Transport i łączność | 33 |
| | 10.2.4. Gospodarka mieszkaniowa | 33 |
| | 10.2.5. Działalność usługowa | 34 |
| | 10.2.6. Administracja publiczna | 34 |
| | 10.2.7. Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa | 36 |
| | 10.2.8. Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 36 |
| | 10.2.9. Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nie posiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem | 37 |
| | 10.2.10. Obsługa długu publicznego | 37 |
| | 10.2.11. Różne rozliczenia | 37 |
10.2.12. Oświata i wychowanie .................................................. 38
10.2.13. Ochrona zdrowia ............................................................ 42
10.2.14. Pomoc społeczna ............................................................. 42
10.2.15. Edukacyjna opieka wychowawcza ................................... 45
10.2.16. Gospodarka komunalna i ochrona środowiska .................. 46
10.2.17. Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego ...................... 47
10.2.18. Kultura fizyczna i sport ..................................................... 48
Rozdział 11. Dochody, które podlegają przekazaniu do budżetu państwa, związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami ................................................................. 49
11.1. Administracja publiczna ......................................................... 49
11.2. Pomoc społeczna ................................................................. 49
Rozdział 12. Dochody z tytułu wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz wydatki na realizację zadań określonych w programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych i programie przeciwdziałania narkomanii na rok 2008 ................................................................. 49
12.1. Dochody z tytułu wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych na rok 2008 ................................................................. 49
12.2. Wydatki na realizację zadań określonych w programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych i programie przeciwdziałania narkomanii na rok 2008 ................................................................. 50
CZEŚĆ TABELARYCZNA:
Tabela nr 1 – Realizacja planu dochodów budżetu Gminy Chodzież za I półrocze 2008 roku
Tabela nr 2 – Realizacja planu wydatków budżetu Gminy Chodzież za I półrocze 2008 roku
Tabela nr 3 – Realizacja planu przychodów i rozchodów budżetu Gminy Chodzież za I półrocze 2008 roku
ROZDZIAŁ 1. INFORMACJA OGÓLNA O BUDŻECIE GMINY
Budżet Gminy Chodzież uchwalony został dnia 28 grudnia 2007 r. uchwałą nr XI/94/07 Rady Gminy w Chodzieży w następujących kwotach:
- po stronie dochodów: 11.447.277 zł;
- po stronie wydatków: 13.361.377 zł;
- po stronie przychodów: 2.858.830 zł;
- po stronie roszchodów: 944.730 zł.
Deficyt budżetowy ustalono w wysokości: 1.914.100 zł.
W ciągu roku budżet został zmieniony następującymi uchwałami i zarządzeniami:
- uchwałą nr I/8/08 Rady Gminy w Chodzieży z dnia 6 lutego 2008 r.;
- zarządzeniem nr 111/2008 Wójta Gminy Chodzież z dnia 29 lutego 2008 r.;
- uchwałą nr II/17/08 Rady Gminy w Chodzieży z dnia 27 marca 2008 r.;
- uchwałą nr III/23/08 Rady Gminy w Chodzieży z dnia 25 kwietnia 2008 r.;
- zarządzeniem nr 127/2008 Wójta Gminy Chodzież z dnia 19 maja 2008 r.;
- uchwałą nr IV/29/08 Rady Gminy w Chodzieży z dnia 30 maja 2008 r.;
- uchwałą nr V/35/08 Rady Gminy w Chodzieży z dnia 27 czerwca 2008 r..
Wprowadzone w ciągu I półrocza zmiany w budżecie Gminy spowodowały zwiększenie planu dochodów o 845.598 zł, zmniejszenie planu wydatków o 362.232 zł oraz zmniejszenie planu przychodów o kwotę: 1.137.830 zł. Plan roszchodów został zwiększony o 70.000 zł. Na dzień 30 czerwca 2008 roku planowane wielkości budżetu gminy przedstawiały się następująco:
- po stronie dochodów: 12.292.875 zł;
- po stronie wydatków: 12.999.145 zł;
- deficyt budżetowy: 706.270 zł;
- przychody: 1.721.000 zł;
- roszhody: 1.014.730 zł.
Zrealizowane dochody na dzień 30 czerwca 2008 roku wynosiły 6.747.525,97 zł, tj. 54,89% planu. Nie wszystkie należne dochody zostały wykonane w przewidywanej wielkości, na koniec czerwca jednak pojawiły się również dochody osiągające 100%. Zplanowane wydatki wykonane zostały w kwocie 5.171.934,55 zł, tj. 39,79% planu. W wyniku realizacji budżetu Gminy powstała nadwyżka w kwocie 1.575.591,42 zł. Zplanowane przychody budżetu, z przeznaczeniem na zaciągnięcie pożyczek i kredytów, w łącznej kwocie 1.721.000 zł, na dzień 30 czerwca 2008 roku nie zostały zrealizowane.
Rozchody zostały wykonane w wysokości: 445.940 zł i dotyczyły spłaty:
- pożyczki w wysokości 51.140 zł, zaciągniętej w WFOŚiGW, na realizację przedsięwzięcia pn. „Budowa kanalizacji sanitarnej we wsi Zacharzyn, Wymysław, Strzelce”;
- pożyczki w wysokości 38.800 zł, zaciągniętej w WFOŚiGW, na realizację przedsięwzięcia pn. „Budowa kanalizacji sanitarnej we wsi Rataje – V etap”;
- pożyczki w wysokości 128.000 zł, zaciągniętej w WFOŚiGW, na realizację przedsięwzięcia pn. „Budowa kanalizacji sanitarnej – Strózewo”;
- kredytu w wysokości 120.000 zł, zaciągniętego w BOŚ, na dofinansowanie przedsięwzięcia pn. „Rozbudowa Zespołu Szkół Licealno-Gimnazjalnych w Ratajach”;
- kredytu w wysokości 108.000 zł, zaciągniętego w BZWBK SA, na realizację przedsięwzięcia pn. „Rataje os. Dębowe – budowa drogi”.
Zadłużenie Gminy z tytułu zaciągnięcia kredytów i pożyczek na dzień 30 czerwca 2008 r. wynosiło 2.243.710 zł, co stanowi 33,25% wykonanych dochodów.
ROZDZIAŁ 2. ZMIANY BUDŻETU GMINY
Najważniejsze zmiany dokonane przez Wójta Gminy Chodzież oraz Radę Gminy w Chodzieży przedstawiają się następująco:
1) uchwałą nr I/ 8/08 Rady Gminy w Chodzieży z dnia 6 lutego 2008 r.; dokonano m.in. zmian, tj.:
- zwiększono plan dochodów o dotację celową z Powiatu Chodzieskiego oraz z Fundacji Wspomagania Wsi, z przeznaczeniem na realizację zadań w zakresie upowszechniania kultury organizowanych przez Gminę, w kwocie: 3.000 zł;
- uruchomiono rezerwę celową, w kwocie: 100.000 zł, z przeznaczeniem na wniesienie wkładu do spółki" również rezerwę oświatową, w kwocie: 44.700 zł, w związku z koniecznością przeprowadzenia remontów w szkołach oraz ogólną, w kwocie: 1.421 zł, z przeznaczeniem na bieżące wydatki;
- zwiększono dotację dla Miasta Chodzież na realizację zadań własnych Gminy dotyczących prowadzenia biblioteki gminnej, w kwocie: 6.225 zł;
2) zarządzeniem nr 111/2008 Wójta Gminy Chodzież z dnia 29 lutego 2008 r.; dokonano m.in. zmian, tj.:
- na podstawie pisma Krajowego Biura Wyborczego Nr DPL 3101-3/08 z dnia 25 lutego 2008 roku zmniejszono wielkość dotacji przeznaczonej na prowadzenie stałego rejestru wyborców w 2008 roku o kwotę: 134 zł;
- na podstawie pisma Ministra Finansów Nr ST3-4820/1/08 z dnia 12 lutego br. informującego o ostatecznej wysokości przyznanych kwot poszczególnych części subwencji ogólnej wynikającej z ustawy budżetowej na 2008 r. dokonano zmniejszenia części oświatowej subwencji ogólnej o kwotę: 1.253 zł (rozdz. 75801);
- na podstawie pisma Wojewody Wielkopolskiego Nr FB.I.-3.3010-3/08 z dnia 21 lutego br. dokonano: zmniejszenia dochodów rozdz. 85212 o kwotę: 5.000 zł, zwiększenia dochodów rozdz. 85214 o kwotę: 1.100 zł (zadania zlecone) oraz o kwotę: 1.500 zł (zadania własne);
3) uchwałą nr II/17/08 Rady Gminy w Chodzieży z dnia 27 marca 2008 r.; dokonano m.in. zmian, tj.:
- wprowadzono do budżetu kwotę niewykorzystanych środków z 2007 roku na realizację programu przeciwdziałania alkoholizmowi – w wysokości: 11.615 zł;
- uruchomiono rezerwę celową na zadania związane z zarządzaniem kryzysowym w kwocie: 840 zł, z przeznaczeniem na utrzymanie komunikacji;
- dokonano zmiany w Gminnym Funduszu Ochrony Środowiska – w związku z wyższym niż zaplanowano stanem funduszu na początek roku – zwiększono jego stan na początek i koniec okresu oraz wydatki na dofinansowanie przydomowych oczyszczalni, zakup pojemników do segregacji szkła i odpadów z tworzyw sztucznych;
4) uchwałą nr III/23/08 Rady Gminy w Chodzieży z dnia 25 kwietnia 2008 r.; dokonano m.in. zmian, tj.:
- na podstawie pisma Wojewody Wielkopolskiego Nr FB.I.-3.3011-148/08 z dnia 14 kwietnia 2008 r. dokonano zwiększenia dochodów – na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów – rozdz. 85415 o kwotę: 49.045 zł;
- zwiększono plan dochodów z podatków i opłat lokalnych o kwotę: 110.000 zł, po ustaleniu wymiaru podatków na rok 2008;
5) zarządzeniem nr 127/2008 Wójta Gminy Chodzież z dnia 19 maja 2008 r.; dokonano m.in. zmian, tj.:
- na podstawie pisma Wojewody Wielkopolskiego Nr FB.I.-3.3011-194/08 z dnia 12 maja 2008 r. dokonano zwiększenia dochodów – na zwrot części podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej przez producentów rolnych oraz kosztów postępowania w sprawie jego zwrotu – rozdz. 01095 o kwotę: 234.962 zł;
- na podstawie pisma Wojewody Wielkopolskiego Nr FB.I.-3.3011-170/08 z dnia 24 kwietnia 2008 roku dokonano zwiększenia dochodów – sfinansowanie kończącego się dwuletniego programu pilotażowego nauczania języka angielskiego od I klasy szkoły podstawowej w okresie styczeń – sierpień 2008 r. – o kwotę: 9.870 zł;
- na podstawie pisma Wojewody Wielkopolskiego Nr FB.I.-3.3011-177/08 z dnia 07 maja 2008 r. dokonano zwiększenia dochodów - na dofinansowanie realizacji programu „Pomoc państwa w zakresie dożywiania” – rozdz. 85295 o kwotę: 10.520zł;
6) uchwałą nr IV/29/08 Rady Gminy w Chodzieży z dnia 30 maja 2008 r.; dokonano m.in. zmian, tj.:
- zwiększono plan dochodów o kwotę: 109.000 zł, w związku z uzyskaniem w drodze przetargu wyższych kwot za zbywane działki budowlane oraz działki rolne;
7) uchwałą nr V/35/08 Rady Gminy w Chodzieży z dnia 27 czerwca 2008 r.; dokonano m.in. zmian, tj.:
- zmniejszono przychody o kwotę: 1.231.135 zł, z tytułu zaciągniętych pożyczek i kredytów oraz zwiększono roczniki, z przeznaczeniem na spłatę planowanego do zaciągnięcia w 2008 roku kredytu;
- na podstawie pisma Wojewody Wielkopolskiego Nr FB.I.-3.3011-216/08 z dnia 30 maja 2008 roku dokonano zwiększenia dotacji przeznaczonej na dofinansowanie pracodawcom kosztów przygotowania zawodowego młodocianych pracowników – I transza;
- na podstawie pisma Wojewody Wielkopolskiego Nr FB.I.-3.3011-76/08 z dnia 21 maja 2008 roku dokonano zwiększenia dotacji przeznaczonej na wypłatę dodatków w wysokości 250 zł miesięcznie na pracownika socjalnego zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy, realizującego pracę socjalną w środowisku w roku 2008;
- zwiększono plan dochodów o kwotę: 30.000 zł, w związku z uzyskaniem z PFOŚiGW dotacji z przeznaczeniem na realizację prac w ramach rekultywacji zamkniętego składowiska odpadów w Kamionce oraz na realizację zadania związanego z demontażem i utylizacją pokryć dachowych zawierających azbest;
- zmniejszono plan wydatków, które przeznaczone były na realizację projektu pn. „Budowa ogólnodostępnej rekreacji dziecięcej w Stróżewie wraz z organizacją zadań pozalekcyjnych” w związku brakiem dofinansowania w ramach Mechanizmu finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego – w kwocie: 1.294.593 zł;
ROZDZIAŁ 3. **DOCHODY WĘDŁUG ŹRÓDŁA**
Uchwalony przez Radę Gminy w Chodzieży budżet Gminy po uwzględnieniu zmian w ciągu roku przewidywał realizację dochodów w wysokości: 12.292.875 zł; dochody budżetowe wykonano w kwocie: 6.747.525,97 zł; co stanowi 54,89%.
### 3.1. Dochody własne Gminy
| Planowane dochody własne Gminy w wysokości | 6.091.872,00 zł |
|------------------------------------------|-----------------|
| wykonano w kwocie | 3.281.636,26 zł |
| co stanowi | 53,87% |
w tym:
#### 3.1.1. Dochody bieżące
Dochody bieżące zaplanowano w wysokości: 5.714.325 zł, zrealizowano w kwocie: 3.042.532,70 zł, tj. w 25,53%. Na dochody bieżące składają się:
a) **wpływy z podatków** zaplanowano w kwocie: 3.226.449 zł, wykonano w kwocie: 1.567.004,51 zł, co stanowi: 48,57%;
b) **wpływy z opłat** zaplanowano w kwocie: 75.463 zł, wykonano w kwocie: 58.598,25 zł, co stanowi: 77,65%;
Uzyskane dochody stanowią wpływy z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste, opłat od posiadania psów, opłaty skarbowej, opłat za zezwolenia na sprzedaż alkoholu oraz opłaty produktowej i innych opłat pobieranych na podstawie ustaw przez jednostki samorządu terytorialnego;
c) **dochody z najmu i dzierżawy** zaplanowano w kwocie: 113.556 zł, wykonano w kwocie: 60.092,07 zł, co stanowi: 52,92%;
Wykonane dochody to przede wszystkim wpływy z tytułu najmu i dzierżawy składników majątkowych: wynajem sal, czynsz mieszkaniowy, dzierżawa obwodów łowieckich, itp.
d) **darowizny na rzecz Gminy** zaplanowano w kwocie: 1.700 zł, wykonano w kwocie: 1.700 zł, co stanowi: 100,00%
Zrealizowane dochody stanowią darowizny przedsiębiorców z terenu Gminy Chodzież na organizację dnia dziecka;
c) **% dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami** zaplanowano w kwocie: 550 zł, wykonano w kwocie: 4.185,20 zł, co stanowi: 760,95%
d) **odsetki od nieterminowo przekazywanych należności** zaplanowano w kwocie: 13.960zł, wykonano w kwocie: 12.895,12 zł, co stanowi: 92,37%;
e) **odsetki od środków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych Gminy** zaplanowano w kwocie: 28.000 zł, wykonano w kwocie: 26.837,45 zł, co stanowi: 95,85%;
f) **środki z budżetów innych jst** zaplanowano w kwocie: 331.340 zł, wykonano w kwocie: 313.540 zł, co stanowi: 94,06%;
Zrealizowane dochody to kwota pomocy finansowej uzyskanej z Powiatu Chodzieskiego w wysokości 50% kosztów dowozu uczniów zamieszkałych na terenie Gminy a dowożonych do gimnazjum w Ratajach zgodnie z aneksem Nr 1 do porozumienia zawartego z Powiatem Chodzieskim w dniu 21 września 2000 r., dotacja na realizację zadań w zakresie upowszechniania kultury organizowanych przez Gminę Chodzież oraz wartość dofinansowania z Urzędu Marszałkowskiego realizacji projektów „Remont Gminnego Ośrodka Kultury w Ratajach” i „Ścieżka krajoznawczo – turystyczna – przebudowa chodnika w ciągu drogi wojewódzkiej nr 193 Chodzież – Margonin – Golańcz”;
g) **dotacje z funduszy celowych** zaplanowano w kwocie: 30.000 zł, wykonano w kwocie: 0,00 zł, co stanowi: 0,00%;
Planowane środki to dotacja z Powiatowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na dofinansowanie realizacji zadania wynikającego z gminnego programu usuwania azbestu, związanego z demontażem i utylizacją pokryć dachowych zawierających azbest oraz dotacja na dofinansowanie prac realizowanych przez gminę w ramach rekultywacji zamkniętego składowiska odpadów w Karnionce;
h) **pozostałe dochody** zaplanowano w kwocie: 257.878 zł, wykonano w kwocie: 201.609,90 zł, co stanowi: 78,07%;
Planowane dochody to m.in. jednorazowe odszkodowanie za ustanowienie służebności gruntowej, wpływy z tytułu administrowania cmentarzem komunalnym, wpłaty z tytułu zwrotu kosztów za media, odpłatności za przedszkole, z tytułu usług opiekunczych, rekompensata utraconych dochodów, dotacja z Fundacji Wspomagania Wsi, zwrot wydatków z lat ubiegłych, itp.
i) **udział w podatku dochodowym od osób fizycznych** zaplanowano w kwocie: 1.535.429 zł, wykonano w kwocie: 713.536,00 zł, co stanowi: 46,47%.
Otrzymane dochody stanowią udziały w wysokości 36,49% udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych, od podatników tego podatku zamieszkałych na obszarze Gminy;
j) **udział w podatku dochodowym od osób prawnych** zaplanowano w kwocie: 100.000 zł, wykonano w kwocie: 82.534,20 zł, co stanowi: 82,53%
Otrzymane dochody stanowią udziały w wysokości 6,71% udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób prawnych, od podatników tego podatku, posiadających siedzibę na obszarze Gminy;
### 3.1.2. Dochody majątkowe
Dochody majątkowe zaplanowano w wysokości: 377.547 zł, zrealizowano w kwocie: 239.103,56 zł, tj. 63,33% planu.
Zrealizowane wydatki majątkowe dotyczą głównie sprzedaży działek rolnych oraz działek budowlanych, a także wpłaty gmin na dofinansowanie zadania inwestycyjnego związanego z budową wspólnego międzygminnego składowiska odpadów komunalnych oraz wpłat na dokonanie przyłącza gazowego w Podaninie.
### 3.2. Subwencje
Planowaną subwencję ogólną w wysokości 3.469.601,00 zł wykonano w kwocie 2.024.668,00 zł, co stanowi 58,35%.
W tym:
a) **część oświatowa subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego** zaplanowano w kwocie: 2.512.214 zł, wykonano w kwocie: 1.545.976,00 zł, co stanowi: 61,54%;
b) **część wyrównawcza subwencji ogólnej dla gmin** zaplanowano w kwocie: 900.605 zł, wykonano w kwocie: 450.300 zł, co stanowi: 50,00%;
c) **część równoważąca subwencji ogólnej dla gmin** zaplanowano w kwocie: 56.782 zł, wykonano w kwocie: 28.392,00 zł, co stanowi: 50,00%.
### 3.3. Dotacje celowe
Dotacje celowe zaplanowano w wysokości 2.731.402,00 zł wykonano w kwocie 1.441.221,71 zł, co stanowi 52,76%.
W tym:
a) **dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin** zaplanowano w kwocie: 385.204 zł, wykonano w kwocie: 193.972,00 zł, co stanowi: 50,36%;
b) **dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie ustawami** zaplanowano w kwocie: 2.346.198 zł, wykonano w kwocie: 1.247.249,71 zł, co stanowi: 53,16%.
### Rozdział 4. Wydatki według grup
Uchwalony przez Radę Gminy w Chodzieży budżet Gminy po uwzględnieniu zmian w ciągu roku przewidywał realizację wydatków w wysokości: 12.999.145 zł; wydatki budżetowe wykonano w kwocie: 5.171.934,55 zł; co stanowi 39,79%. Wydatki budżetu Gminy zostały omówione w dwóch grupach: wydatki bieżące oraz wydatki majątkowe.
4.1. Wydatki bieżące
Na dzień 30 czerwca 2008 r. plan wydatków bieżących wynosił: 9.749.575 zł, wykonanie w tej grupie wydatków: 8.891.341,67 zł, co stanowi: 97,20%. Wydatki bieżące zostały omówione w poszczególnych podgrupach:
a) **wydatki na wynagrodzenia** – w uchwale budżetowej na rok 2008 wynagrodzenia zaplanowano w kwocie: 3.384.739 zł, co stanowi: 26,04% planowanych wydatków ogółem. Na wynagrodzenia wydatkowano łącznie: 1.691.268,56 zł, co stanowi: 49,97% w stosunku do planu.
Wydatki w tej podgrupie obejmują wynagrodzenia osobowe pracowników, dodatkowe wynagrodzenie roczne oraz wynagrodzenia bezosobowe wypłacane na podstawie umów zlecenia lub umów o dzieło a także wynagrodzenia agencyjno prowizyjne związane z poborem podatków przez sołtysów.
Na wynagrodzenia osobowe pracowników i bezosobowe zaplanowano: 3.148.626 zł, co stanowi: 93,02% planowanych wynagrodzeń ogółem, wydatkowano natomiast: 1.467.185,95 zł, tj. 46,60% planu.
b) **pochodne od wynagrodzeń** - na pochodne od wynagrodzeń osobowych pracowników oraz od wynagrodzeń bezosobowych w 2008 roku zaplanowano kwotę w wysokości: 635.552 zł, wydatkowano 307.409,67 zł, tj. 48,37% oraz zaplanowano kwotę: 14.800 zł na wydatki związane z opłaceniem składki na ubezpieczenie zdrowotne za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej, wydatkowano 4.914,41 zł, tj. 33,21% planu.
c) **wydatki na obsługę długu** – wydatki na opłacenie odsetek oraz prowizji od zaciągniętych kredytów i pożyczek zaplanowano w wysokości: 156.500 zł, co stanowi: 1,20% ogółu planowanych wydatków, wykonano w kwocie: 56.060,99 zł, tj. 35,82% planu.
d) **dotacje** – wysokość dotacji z budżetu Gminy na zadania bieżące zaplanowano w kwocie: 156.566 zł, co stanowi: 1,61% ogółu planowanych wydatków bieżących. W tym na dotacje na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji stowarzyszeniom: 48.000 zł oraz dotacje dla innych jednostek samorządu terytorialnego: 108.566 zł. W budżecie zaplanowano także **zwrot dotacji z 2007 roku**, w kwocie: 1.405 zł, wykonano: 1.070,61 zł tj. 76,20% planu.
Do dnia 30 czerwca 2008 roku przekazano z budżetu Gminy dotacje w wysokości: 71.209 zł, co stanowi: 45,48% planu.
Dotacje dla innych jednostek samorządu terytorialnego przekazano:
- Gminie Miejskiej w Chodzieży, w łącznej wysokości: 38.209 zł, w kwocie: 14.950 zł, tj. 25% planu - w zakresie realizacji zadań własnych Gminy dotyczących zaspakajania potrzeb mieszkańców Miasta i Gminy Chodzież w zakresie lokalnego transportu zbiorowego; w kwocie: 9.625 zł, tj. 50% planu - z przeznaczeniem na pokrycie kosztów dowozu i pobytu dzieci z terenu Gminy Chodzież w Ośrodku Dziennej Aktywności dla Dzieci Niepełnosprawnych; w kwocie: 13.634,00zł tj. 50,00% planu - w zakresie realizacji zadań własnych Gminy dotyczących prowadzenia biblioteki gminnej;
- Gminie Piła w kwocie: 0,00 zł, z przeznaczeniem na prowadzenie profilaktyki w Ośrodku Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Pile dla osób nietrzeźwych dowożonych z terenu Gminy Chodzież;
Dotacje na sfinansowanie zadań zleconych podmiotom niezaliczanym do sektora finansów publicznych i niedziałającym w celu osiągnięcia zysku przekazano:
- na dofinansowanie zadań z zakresu ochrony przeciwpożarowej dla OSP Milcz w kwocie: 10.000 zł; OSP Stróżewo w kwocie: 5.000 zł oraz OSP Zacharzyn w kwocie: 4.000 zł;
- na dofinansowanie zadań z zakresu kultury fizycznej i sportu
- zgodnie z przepisami ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie dla Stowarzyszenia Rozwoju Wsi „Zacharzyn 2004” – na realizację zadania pn.: "Przygotowanie i przeprowadzenie turniejów" w kwocie: 1.000 zł; zadania pn.: „Podajmy sobie ręce”, w kwocie: 1.400 zł oraz zadania pn.: „Bieg po zdrowie – II Gminne Biegi Przełajowe – Zacharzyn 2008”, w kwocie: 1.600 zł;
- zgodnie z uchwałą nr I/9/08 Rady Gminy w Chodzieży z dnia 6 lutego w sprawie określenia warunków i trybu wspierania, w tym finansowego, rozwoju sportu kwalifikowanego w Gminie Chodzież dla Klubu Sportowego „Korona” Stróżewo – na realizację zadania pn. "Dofinansowanie rozwoju sportu kwalifikowanego – piłki nożnej mężczyzn", w kwocie: 10.000 zł (kolejne transze zostaną przekazane w II półroczu, w wysokości: 15.000 zł);
e) pozostate wydatki – zaplanowano w wysokości: 5.400.013 zł, co stanowi 41,54% ogółu wydatków. Wydatki poniesiono w wysokości: 2.452.168,69 zł, co stanowi 45,41% w stosunku do planu. Na pozostałe wydatki bieżące nie wymienione w niniejszym rozdziale składają się m.in.: świadczenia społeczne, odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych, zakupy materiałów i wyposażenia, opłaty za energię, usługi zdrowotne, zakup pomocy naukowych, dydaktycznych i książek, podróże służbowe, zakup usług remontowych, różne opłaty i składki.
### 4.2. Wydatki majątkowe
Na dzień 30 czerwca 2008 r. plan wydatków inwestycyjnych wynosił: 3.249.570 zł, wykonanie w tej grupie wydatków: 587.832,62 zł, co stanowi: 18,09%.
#### Wykonanie wydatków majątkowych
**ZA I PÓŁROCZE 2008 ROKU**
| Dział | Rozdz | Nazwa | Plan | Wykonanie | % |
|-------|-------|-----------------------------------------------------------------------|--------|-----------|-------|
| .010 | | Rolnictwo i rolnictwo | 464.030| 192.378,21| 41,46%|
| | 01010 | Infrastruktura wodociągowa i sanitacyjna wsi | 464.030| 192.378,21| 41,46%|
| | | MWIK - wniesienie wkładu do spółki | 100.000| 100.000,00| 100,00%|
| | | Podanin - budowa kanalizacji deszczowej (droga nr 214) | 160.000| 78.350,00 | 78,35% |
| | | Rataje, os. Dębowe – budowa kanalizacji deszczowej | 120.000| 0,00 | 0,00% |
| | | Rataje, os. Wichrowe Wzgórze – budowa kanalizacji deszczowej | 50.000 | 0,00 | 0,00% |
| | | Rataje, ul. Skryta – odwodnienie (budowa kanalizacji deszczowej) | 70.000 | 0,00 | 0,00% |
| | | Stróżewo - budowa kanalizacji deszczowej | 10.000 | 0,00 | 0,00% |
| | | Stróżewo - budowa wodociągu (do bud. Nr 15, p. Maciejk) | 14.030 | 14.028,21 | 99,99% |
| 600 | | Transport i łączność | 2 168.600| 296.688,77| 13,68%|
| | 60016 | Drogi publiczne gminne | 2 168.600| 296.688,77| 13,68%|
| | | Oleśnica – przebudowa dróg | 362.200| 12.200,00 | 3,37% |
| | | Podanin – budowa chodnika | 15.200 | 2.100,00 | 13,82% |
| | | Podanin – budowa drogi nr 214 | 400.000| 2.500,00 | 0,63% |
| | | Rataje, os. Wichrowe Wzgórze – przebudowa drogi | 280.000| 0,00 | 0,00% |
| | | Rataje, os. Dębowe – budowa drogi | 231.100| 231.068,77| 100,0% |
| | | Stróżewo – budowa drogi | 5.000 | 0,00 | 0,00% |
| Kod | Opis | Kwota | Koszt | Procent |
|-----|------|-------|-------|---------|
| 684.160 | Strzelce – przebudowa dróg | 34.160,00 | 4,99% |
| 14.200 | Strzelce – Strzelęcin – poszerzenie drogi | 0,00 | 0,00% |
| 12.200 | Studzieniec – przebudowa drogi (700m) | 0,00 | 0,00% |
| 164.540 | Studzieniec Łęg – Strzelęcin – przebudowa drogi (1.400m) | 14.540,00 | 8,80% |
| 58.000 | Gospodarka mieszkaniowa | 0,00 | 0,00% |
| 58.000 | Gospodarka gruntami i nieruchomościami | 0,00 | 0,00% |
| 58.000 | Zakup gruntów | 0,00 | 0,00% |
| 49.650 | Administracja publiczna | 3.628,00 | 7,31% |
| 49.650 | Urzędy gmin | 3.628,00 | 7,31% |
| 10.000 | Modernizacja budynku UG | 0,00 | 0,00% |
| 8.000 | Zakup klimatyzatora | 0,00 | 0,00% |
| 30.000 | Zakup oprogramowania – elektroniczny obieg dokumentów; elektroniczna skrzynka podawcza | 0,00 | 0,00% |
| 3.650 | Zakup zestawu komputerowego | 3.628,00 | 99,40% |
| 38.000 | Oświata i wychowanie | 30.888,52 | 81,29% |
| 33.000 | Szkoły podstawowe | 30.888,52 | 93,60% |
| 33.000 | Stróżewo – budowa ogrodzenia i parkingu przy szkole podstawowej | 30.888,52 | 93,60% |
| 5.000 | Przedszkola | 0,00 | 0,00% |
| 5.000 | Zakup patelni elektrycznej | 0,00 | 0,00% |
| 5.450 | Pomoc społeczna | 0,00 | 0,00% |
| 5.450 | Ośrodki pomocy społecznej | 0,00 | 0,00% |
| 5.450 | Zakup serwera dla GOPS | 0,00 | 0,00% |
| 323.700,00 | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 19.294,00 | 5,98% |
| 94.000 | Oświetlenie ulic, placów i dróg | 8.344,00 | 6,75% |
| 30.000 | Nietuszkowo – budowa oświetlenia drogowego | 0,00 | 0,00% |
| 59.934 | Ratuje, Łazienki Chodzieżskie – budowa oświetlenia drogowego | 2.278,00 | 3,80% |
| 2.033 | Ratacje, os. Wicherowe Wzgórze – budowa oświetlenia drogowego | 2.033,00 | 100,00% |
| 2.033 | Ratacje, os. Zielone Wzgórze – budowa oświetlenia drogowego | 2.033,00 | 100,00% |
| 229.700,00 | Pozostała działalność | 12.950,00 | 5,64% |
| 135.000 | Budowa gazociągu w Podaninie | 0,00 | 0,00% |
| 12.200 | Nietuszkowo – ogrodzenie przy kaplicy | 12.200,00 | 100,0% |
| 80.000 | Stróżewo – budowa mieszkań socjalnych | 750,00 | 0,94% |
| 2.500 | Strzelęcin – kanalizacja | 0,00 | 0,00% |
| 142.140,00 | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 44.955,12 | 31,63% |
| 69.140,00 | Domy, ośrodki kultury, świetlice, kluby | 44.955,12 | 50,45% |
| 1.222 | Budowa wiejskiego klubu kultury w Pietronkach | 1.220,00 | 100,00% |
| 1.222 | Budowa wiejskiego klubu z remizą OSP w Miliczu | 1.220,00 | 100,00% |
| 6.700 | Budowa wiejskiego klubu kultury z remizą OSP w Stróżewie | 0,00 | 0,00% |
| 80.000 | Modernizacja GOK w Ratjacach | 42.515,12 | 53,14% |
| 53.000,00 | Pozostała działalność | 0,00 | 0,00% |
| | Kamionka – plac zabaw | 17,500 | 0,00 | 0,00% |
|----------------|-----------------------|--------|------|-------|
| Rataje | | 18,000 | 0,90 | 0,00% |
| Stróżewice | | 17,500 | 0,90 | 0,00% |
| **RAZEM** | | 3,249,570 | 587,832,82 | 18,09% |
**Dział 010 – Rolnictwo i łowiectwo**
**ROZDZIAŁ 01010 – INFRASTRUKTURA WODOCIĄGOWA I SANITACYJNA WSI**
**Plan** 464.030,00 zł
**Wykonanie** 192.378,21 zł co stanowi 41,46%
„MWIK – wniesienie wkładu do spółki” – plan w kwocie: 100.000,00 zł, zrealizowany został w 100%; wydatek majątkowy w tym zakresie dotyczy przekazania środków na zwiększenie udziałów w spółce prawa handlowego – Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o.
„Podanin – budowa kanalizacji deszczowej (droga nr 214)” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 100.000,00 zł, wykonana: 78.350,00 zł, tj. 78,35% w stosunku do planu. Planowany zakres prac obejmował m.in.: sporządzenie dokumentacji, budowę kanalizacji deszczowej o dł. 295 m, 6-ciu studni betonowych, wpustów deszczowych oraz osadnika piasku. Zadanie zostało zakończone. Środki niewykorzystane wynikają z niższych niż planowano kosztów inwestycji.
„Rataje, osiedle Dębowe – budowa kanalizacji deszczowej” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 120.000 zł, wykonana: 0,00 zł, tj. 0,00%. Planowany zakres prac obejmuje m.in: budowę kanalizacji o dł. 4m oraz wykonanie separatora piasku. Inwestycja zostanie wykonana w II półroczu.
„Rataje, os. Wichrowe Wzgórze – budowa kanalizacji deszczowej” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 50.000,00 zł, zrealizowana: 0,00 zł, tj. 0,00% – w ramach zaplanowanych środków przewiduje się wykonanie: kanału, 5-ciu studni rewizyjnych z kręgów betonowych z włączem żeliwnym oraz budowę wpustów ściekowych ulicznych. Inwestycja zostanie wykonana w II półroczu.
„Rataje, ul. Skryta – odwodnienie (budowa kanalizacji deszczowej)” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 70.000,00 zł, zrealizowana: 0,00 zł, tj. 0,00% – w ramach zaplanowanych środków przewiduje się wykonanie: kanału, studni rewizyjnej z kręgów betonowych z włączem żeliwnym (2szt), wpustów ściekowych, separatora piasku oraz zbiornika retencyjno-rozsączającego. Inwestycja zostanie wykonana w II półroczu.
„Stróżewo – budowa kanalizacji deszczowej” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 10.000 zł, zrealizowana: 0,00 zł, tj. 0,00%. Zaplanowane środki dotyczą wykonania dokumentacji technicznej. Zadanie przewidziane do realizacji w II półroczu.
„Stróżewo – budowa wodociągu (do bud. Nr 15, p. Maciołek)” – inwestycja została zaplanowana w wysokości: 14.030 zł, zrealizowana: 14.028,21 zł, tj. 99,99%. Zakres prac obejmował budowę przyłącza wodociągowego do budynku Nr 15 w Stróżewie.
**DZIAŁ 600 – TRANSPORT I ŁĄCZNOŚĆ**
**ROZDZIAŁ 60016 – DROGI PUBLICZNE GMINNE**
**Plan** 2.168.600,00 zł
**Wykonanie** 296.688,77 zł co stanowi 13,68%
„Oleśnica – przebudowa dróg” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 362.200,00 zł, wykonana: 12.200,00 zł, tj. 3,37%. Zaplanowane środki na to zadanie zostały przeznaczone na opracowanie dokumentacji. Zakres rzeczowy zadania obejmuje jeszcze w szczególności: wykonanie nawierzchni bitumicznej, korytowanie, profilowanie i zagęszczenie podłoża, podbudowę z kruszywa, wykonanie warstwy wiążącej z betonu asfaltowego oraz warstwy ścieralnej.
„Podanin – budowa chodnika” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 15.200,00 zł, wykonana: 2.100,00 zł, tj. 13,82%. W ramach zaplanowanych środków wykonano mapy do celów projektowych. Pozostałe środki wykorzystane zostaną na wykonanie dokumentacji technicznej oraz budowę chodnika z kostki betonowej. Realizacja zadania przewidziana jest w II półroczu br.
„Podanin – budowa drogi nr 214” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 400.000,00 zł, wykonana: 2.500,00 zł, tj. 0,63%. Pozostałe zaplanowane środki zostaną przeznaczone m.in. na: utwardzenie drogi kostką betonową (korytowanie, podbudowa z kruszywa, wykonanie nawierzchni z kostki) oraz ustawienie krawężnika. Na dzień 30 czerwca br. wykonano specyfikacje techniczną.
„Rataje, os. Wichrowe Wzgórze – przebudowa drogi” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 280.000,00 zł, wykonana: 0,00 zł, tj. 0,00%. Planowany zakres prac przewiduje m.in.: roboty ziemne związane z korytowaniem oraz wykonaniem nawierzchni z kostki betonowej, ustawienie krawężnika oraz wykonanie chodnika (290 m²). Zadanie zostanie zrealizowane w II półroczu.
„Rataje, os. Dębowe – budowa drogi” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 231.100 zł, wykonana: 231.088,77 zł, tj. 100,00%. Zadanie to przyjęto do realizacji z roku 2007, została podpisana umowa z wykonawcą jednak w związku z niesprzyjającymi warunkami pogodowymi nie rozpoczęto prac. W ramach zaplanowanych środków miała zostać rozpoczęta budowa drogi na odcinku 0,246 km. Planowany zakres rzeczowy prac obejmował: profilowanie i zagęszczanie mechaniczne podłoża; ustawienie krawężników betonowych, oporników drogowych, itp. Zadanie zostało poszerzone o niezbędne dodatkowe prace związane z wymianą gruntu. Realizację zadania przesunięto na rok 2008. Zadanie zostało zakończone.
„Stróżewo – budowa drogi” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 5.000,00 zł, wykonana: 0,00 zł, tj. 0,00%. W ramach zaplanowanych środków zostanie wykonana dokumentacja techniczno-kosztorysowa. Realizacja zadania przewidziana jest na II półrocze.
„Strzelce – przebudowa dróg” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 684.160,00 zł, wykonana: 34.160,00 zł, tj. 4,99%. Planowany zakres prac przewiduje przebudowę istniejących dróg, tj. m.in.: wykonanie nawierzchni bitumicznej na dł. 1,2 km (rozbiórka nawierzchni, profilowanie i zagęszczenie podłoża, podbudowa z kruszywa, wykonanie warstwy wiążącej z betonu asfaltowego oraz warstwy ścieralnej). Na 30 czerwca br. opracowana została dokumentacja budowlana. Pozostałe prace zostaną wykonane w II półroczu br..
„Strzelce – Strzelęcin – poszerzenie drogi” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 14.200,00 zł, wykonana: 0,00 zł, tj. 0,00%. W ramach zaplanowanych środków zostanie wykonana dokumentacja techniczno-kosztorysowa. Realizacja zadania przewidziana jest na II półrocze.
„Studzieniec – przebudowa drogi (700m)” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 12.200,00 zł, wykonana: 0,00 zł, tj. 0,00%. W ramach zaplanowanych środków zostanie
wykonana dokumentacja techniczno-kosztorysowa. Realizacja zadania przewidziana jest na II półrocze.
„Studzieniec Łęg – Strzelęcin – przebudowa drogi (1.400m)” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 164.540,00 zł, wykonana: 14.640,00 zł, tj. 8,90%. Planowany zakres prac obejmuje budowę drogi poprzez utwardzenie kruszywem (korytowanie, profilowanie i zagęszczenie podłoża, wykonanie nawierzchni z kruszywa łamanej oraz profilowanie i zagęszczenie pobocz). W ramach środków została opracowana dokumentacja. Wykonanie zadania przewiduje się na II półrocze br.
**DZIAŁ 700 – GOSPODARKA MIESZKANIOWA**
**ROZDZIAŁ 70005 – GOSPODARKA GRUNTAMI I NIERUCHOMOŚCIAMI**
| Plan | 58.000,00 zł |
|------|--------------|
| Wykonanie | 0,00 zł co stanowi 0,00% |
„Zakup gruntów” – Zaplanowane środki planuje się przeznaczyć na wydatki związane z wykupem gruntów pod przepompownię ścieków w Stróżewie i drogę w Ratajach. Realizacja planowana jest w II półroczu br. Obecnie przygotowywane są dokumenty niezbędne do zawarcia stosownych umów.
**DZIAŁ 750 – ADMINISTRACJA PUBLICZNA**
**ROZDZIAŁ 75023 – URZĘDY GMIN**
| Plan | 49.650,00 zł |
|------|--------------|
| Wykonanie | 3.628,00 zł co stanowi 7,31% |
„Modernizacja budynku UG” - zaplanowany wydatek majątkowy w kwocie: 10.000,00 zł dotyczy wykonania dodatkowego wejścia do budynku biurowca urzędu gminy. Zadanie nie zostało zrealizowane, rozpoczęcie prac przewiduje się w II półroczu.
„Zakup klimatyzatora” - zaplanowany wydatek majątkowy w kwocie: 6.000 zł związany jest z zakupem i montażem urządzenia klimatyzacyjnego w urzędzie gminy. Zadanie zostanie wykonane w II półroczu.
„Zakup oprogramowania – elektroniczny obieg dokumentów, elektroniczna skrzynka podawcza” - zaplanowany wydatek majątkowy w kwocie: 30.000,00 zł, na 30 czerwca br. nie został zrealizowany. Programy są testowane w celu dokonania odpowiedniego wyboru.
„Zakup zestawu komputerowego” - zaplanowany wydatek majątkowy w kwocie: 3.650,00 zł związany jest z zakupem zestawu komputerowego dla potrzeb stanowiska ds. obrony cywilnej. Wydatkowano na ten cel: 3.628,00 zł, tj. 99,40% planu.
**DZIAŁ 801 – OŚWIATA I WYCHOWANIE**
**ROZDZIAŁ 80101 – SZKOŁY PODSTAWOWE**
| Plan | 33.000,00 zł |
|------|--------------|
| Wykonanie | 30.888,52 zł co stanowi 93,60% |
„Stróżewo – budowa ogrodzenia i parkingu przy szkole podstawowej” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 33.000,00 zł, zrealizowana w wysokości: 30.888,52 zł, tj. 93,60% planu. Zakres rzeczowy zadania obejmował w szczególności: wykonanie parkingu z polbruku oraz budowę ogrodzenia. Zadanie jest realizowane przez Zespół Szkolno-Przedszkolny w Stróżewie.
ROZDZIAŁ 80104 – PRZEDSZKOLA
Plan 5.000,00 zł
Wykonanie 0,00 zł co stanowi 0,00%
„Zakup patelni elektrycznej” – zaplanowany wydatek majątkowy w kwocie: 5.000,00 zł zostanie zrealizowany w II półroczu. Zadanie jest realizowane przez Zespół Szkolno-Przedszkolny w Strózewie.
DZIAŁ 852 – POMOC SPOŁECZNA
ROZDZIAŁ 85219 – OŚRODKI POMOCY SPOŁECZNEJ
Plan 5.450,00 zł
Wykonanie 0,00 zł co stanowi 0,00%
„Zakup serwera dla GOPS” – zaplanowany zakup zostanie w kwocie: 5.450,00 zł zostanie zrealizowany w II półroczu. Zadanie jest realizowane przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Chodzieży.
DZIAŁ 900 – GOSPODARKA KOMUNALNA I OCHRONA ŚRODOWISKA
ROZDZIAŁ 90015 – OŚWIETLENIE ULIC, PLACÓW I DRÓG
Plan 94.000,00 zł
Wykonanie 6.344,00 zł co stanowi 6,75%
„Nietuszkowo – budowa oświetlenia drogowego” – inwestycja zaplanowana została w kwocie: 30.000,00 zł, wykonana: 0,00 zł, tj. 0,00% – dotyczy wykonania linii kablowej oświetleniowej, postawienia 2 słupów z 3 lampami. Realizację zadania przewiduje się na II półrocze br.
„Rataje Łazienki – budowa oświetlenia drogowego” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 59.934 zł, wykonana w wysokości: 2.278,00 zł, tj. 3,80%. Planowany zakres prac obejmuje m.in. budowę linii kablowej oświetleniowej i 11 lamp na słupach. Na 30 czerwca br. sporządzono dokumentację budowlano-wykonawczą.
„Rataje, osiedle Wichrowe Wzgórze – budowa oświetlenia drogowego” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 2.033,00 zł, wykonana w wysokości: 2.033,00 zł, tj. 100,00%. Opracowana została dokumentacja budowlano-wykonawcza.
„Rataje, osiedle Zielone Wzgórze – budowa oświetlenia drogowego” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 2.033,00 zł, wykonana w wysokości: 2.033,00 zł, tj. 100,00%. Opracowana została dokumentacja budowlano-wykonawcza.
ROZDZIAŁ 90095 – POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ
Plan 229.700,00 zł
Wykonanie 12.950,00 zł co stanowi 5,64%
„Budowa gazociągu w Podaniminie” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 135.000 zł, wykonana: 0,00 zł, tj. 0,00%. Zaplanowany zakres rzeczowy prac przewiduje wykonanie projektu budowlanego, budowę gazociągu oraz nadzór inwestorski, geodezyjny, archeologiczny.
„Nietuszkowo – ogrodzenie przy kaplicy” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 12.200 zł, została zrealizowana w kwocie: 12.200,00 zł, tj. 100%. Zostało wykonane ogrodzenie przy kaplicy w Nietuszkowie.
„Stróżewo – budowa mieszkań socjalnych” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 80.000 zł, zrealizowana w wysokości: 750,00 zł, co stanowi: 0,94%. Planowany zakres prac obejmuje przygotowanie dokumentacji budowlanej, tj. projektu budynku, map do celów projektowych. Wydatkowana kwota dotyczy wykonania map. Realizację zadania przewiduje się na II półrocze br.
„Strzelęcin – kanalizacja” – zadanie zostało zaplanowane w kwocie: 2.500 zł, wykonane w kwocie: 0,00 zł, tj. 0,00%. Planowany zakres inwestycji obejmuje koszty opłaty przyłączeniowej do projektowanej przepompowni ścieków w Strzelęcinie. Jest to zadanie kilku letnie – w roku 2006 wykonano mapy do celów projektowych oraz opracowano dokumentację techniczną w łącznej kwocie: 14.300 zł, natomiast w roku 2007 na przygotowanie dokumentacji, tj. wypis z rejestru gruntów, uzgodnienie trasy, wydanie decyzji - wydatkowano kwotę: 643,40 zł.
**DZIAŁ 921 – KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA NARODOWEGO**
**ROZDZIAŁ 92109 – DOMY I OŚRODKI KULTURY, ŚWIETLICE I KLUBY**
| Plan | 89.140,00 zł |
|------|--------------|
| Wykonanie | 44.955,12 zł |
co stanowi 50,43%
„Budowa wiejskiego klubu kultury w Pietronkach” – inwestycja została zaplanowana w wysokości: 1.222 zł, wykonana w kwocie: 1.222,00 zł, co stanowi: 100,00% – zakres rzeczowy prac obejmował opracowanie projektu technicznego na budowę przyłącza wodno-kanalizacyjnego do projektowanego budynku.
„Budowa wiejskiego klubu kultury z remizą OSP w Milczu” – inwestycja została zaplanowana w wysokości: 1.222 zł, wykonana w kwocie: 1.222,00 zł, co stanowi: 100,00% – zakres rzeczowy prac obejmował opracowanie projektu technicznego na budowę przyłącza wodno-kanalizacyjnego do projektowanego budynku.
„Budowa wiejskiego klubu kultury z remizą OSP w Stróżewie” – inwestycja została zaplanowana w wysokości: 6.700 zł wykonana w kwocie: 0,00 zł, tj. 0,00%. Zaplanowane środki zostaną przeznaczone na wykonanie przyłącza do sieci energetycznej projektowanego budynku. Zadanie zostanie zrealizowane w II półroczu br.
„Modernizacja GOK w Ratajach” – inwestycja została zaplanowana w kwocie: 80.000 zł, wykonana w wysokości: 42.515,12 zł, tj. 53,14% planu. Planowany zakres prac obejmował w szczególności wykonanie podwieszanego sufitu w sali widowiskowej, podjazdu dla osób niepełnosprawnych, adaptację pomieszczenia szatni na pomieszczenie zmywalni naczyń, wykonanie kanalizacji deszczowej, budowę przyłącza gazu, itp. Na dzień 30 czerwca br. pozostała do wykonania kanalizacja deszczowa, co przewiduje się w II półroczu.
**ROZDZIAŁ 92195 – POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ**
| Plan | 53.000,00 zł |
|------|--------------|
| Wykonanie | 0,00 zł |
co stanowi 0,00%
„Kamionka – plac zabaw” – inwestycja została zaplanowana w wysokości: 17.500 zł, zrealizowana w kwocie: 0,00 zł, co stanowi: 0,00% planu. Planowany zakres rzeczowy zadania obejmuje dostawę i montaż min.: zjeżdżalni, wieży głównej, pomostów drabinek, huśtawek, bramki z koszem, ławek itp. Realizacja zadania nastąpi w m-cu lipcu br.
„Rataje – plac zabaw” – inwestycja została zaplanowana w wysokości: 18.000 zł, zrealizowana w kwocie: 0,00 zł, co stanowi: 0,00% planu. Planowany zakres rzeczowy
zadania obejmuje dostawę i montaż min.: zjeżdżalni, wieży głównej, pomostów drabinek, huśtawek, bramki z koszem, ławek itp. Realizacja zadania nastąpi w m-cu lipcu br.
„Stróżewice – plac zabaw” – inwestycja została zaplanowana w wysokości: 17.500 zł, zrealizowana w kwocie: 0,00 zł, co stanowi: 0,00% planu. Planowany zakres rzeczowy zadania obejmuje dostawę i montaż min.: zjeżdżalni, wieży głównej, pomostów drabinek, huśtawek, bramki z koszem, ławek itp. Realizacja zadania nastąpi w m-cu lipcu br.
4.3. Wydatki, które niewygasały z upływem roku budżetowego.
Zgodnie z art. 191 ust. 1a ustawy o finansach publicznych – nie wygasają z upływem roku budżetowego wydatki budżetowe jednostki samorządu terytorialnego przeznaczone na programy i projekty realizowane przy udziale środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2-4.
Na dzień 30 czerwca 2008 r. zadania przyjęte do realizacji z ramach wydatków niewygasających z upływem roku 2007 zostały zakończone. Środki niewykorzystane zostały przyjęte na dochody gminy.
**DZIAŁ 921 – KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA NARODOWEGO**
**ROZDZIAŁ 92109 – DOMY I OŚRODKI KULTURY, ŚWIETLICE I KLUBY**
| Plan | 242.036,28 zł |
|------|---------------|
| Wykonanie | 223.516,29 zł |
co stanowi 92,35%
Inwestycja zgłoszona była do dofinansowania ze środków Unii Europejskiej (przeniesiona z 2006 r.). Planowany zakres rzeczowy prac obejmował: wymianę instalacji CO, instalacji elektrycznej, remont węzłów sanitarnych i kuchni, roboty malarskie, roboty posadzkarskie, wymiana stolarki drzwiowej, remont pokrycia dachu, remont nawierzchni parkingu, wymiana ogrodzenia.
W związku z informacją z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego – Departamentu Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich o uzyskaniu dofinansowania na realizację projektu dla Działania 2.3 „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego” w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego i Uzupełnienia Programu „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006”, w II półroczu 2007 roku wykonana została część zadania związana: z pracami ziemnymi przy wykonaniu parkingu z kostki brukowej, pracami elektrycznymi oraz remontem dachu, w kwocie: 67.963,72 zł, pozostałe prace zostały wykonane w roku 2008 w ramach wydatków, które nie wygasają z upływem roku 2007.
**ROZDZIAŁ 5. WYDATKI NA PROGRAMY I PROJEKTY REALIZOWANE Z UDZIAŁEM ŚRODKÓW POCHODZĄCYCH Z BUDŻETU UNII EUROPEJSKIEJ**
W 2007 roku zostały częściowo zrealizowane wydatki na programy i projekty przy udziale środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. Realizacja zaplanowanych w budżecie Gminy projektów rozpoczęła się w II półroczu 2007 r.
Gmina Chodzież w dniu 22-06-2007 roku podpisała umowy na dofinansowanie dwóch projektów w ramach Programu i Uzupełnienia Programu w zakresie: priorytetu „Zrównoważony rozwój obszarów wiejskich”, działania „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego.”
Umowy dotyczyły realizacji projektów:
- Ścieżka krajoznawczo – turystyczna – przebudowa chodnika w ciągu drogi wojewódzkiej nr 193 Chodzież – Margonin – Gołańcz, którego celem jest podniesienie atrakcyjności turystycznej (inwestycja pn. „Pietronki – Adolfowo (ścieżka rowerowa)”)
Planowane dofinansowanie realizacji projektu wynosi: 103.540 zł – nie może przekroczyć 80% wartości netto zadania.
- Remont Gminnego Ośrodka Kultury w Ratajach, którego celem jest zaspokojenie potrzeb społecznych i kulturalnych (inwestycja pn. „Rataje – modernizacja GOK”). Planowane dofinansowanie realizacji projektu wynosi: 187.200 zł – nie może przekroczyć 80% wartości netto zadania.
Zadanie pn.: „Pietronki – Adolfowo (ścieżka rowerowa)” zostało zakończone w całości w roku 2007, natomiast zadanie pn.: ”Rataje – modernizacja GOK” w I kwartale 2008 roku. Po realizacji inwestycji gmina wystąpiła z wnioskiem o płatność i uzyskała pozytywną opinię. W dniu 16 maja br. gmina otrzymała dofinansowanie w kwocie: 103.540 zł, dotyczące zadania pn.: „Pietronki – Adolfowo (ścieżka rowerowa)” oraz w kwocie: 187.200 zł, dotyczące zadania pn: ”Rataje – modernizacja GOK”.
ROZDZIAŁ 6. WIELOLETNI PROGRAM INWESTYCYJNY
Uchwała budżetowa na 2008 rok zawierała następujące wydatki związane z Wieloletnim Programem Inwestycyjnym:
- „Podanin – budowa kanalizacji deszczowej (droga nr 214)” – na realizację zadania przewiduje się łączne nakłady w wysokości 200.000 zł. Inwestycja planowana jest na lata 2008 – 2010. Na 30 czerwca br. poniesione koszty wynoszą: 78.350,00 zł, tj. 39,18% łącznych planowanych nakładów.
- „Rataje, os. Dębowe – budowa kanalizacji deszczowej” – na realizację zadania planuje się przeznaczyć kwotę: 300.000 zł. Inwestycja przewidziana do wykonania na lata 2008-2009. Na 30 czerwca br. nie zostały poniesione żadne nakłady;
- „Rataje, os. Wichrowe Wzgórze – budowa kanalizacji deszczowej”. Realizacja inwestycji przewidziana na lata 2007-2010 – łączne przewidywane nakłady na ten cel wynoszą: 152.577 zł. W roku 2007 wydatkowano: 2.577 zł, na opracowanie dokumentacji budowlano-wykonawczej. Na 30 czerwca br. nie zostały poniesione żadne nakłady;
- „Rataje – rozbudowa sieci” – na realizację zadania planuje się przeznaczyć kwotę: 70.000 zł. Inwestycja została przewidziana do wykonania na lata 2008-2009;
- „Rataje, ul. Skryta – odwodnienie (budowa kanalizacji deszczowej)”. Inwestycja realizowana w latach 2007-2008 – łączne przewidywane nakłady na ten cel wynoszą 73.500 zł. W roku 2007 wydatkowano: 3.500 zł, na opracowanie dokumentacji budowlano-wykonawczej;
- „Oleśnica – uzbrojenie terenów budowlanych” – na realizację zadania planuje się przeznaczyć kwotę: 300.000 zł; zadanie przewidziane do wykonania na rok 2009;
- „Rataje, os. Zielone Wzgórze – budowa kanalizacji deszczowej”. Realizacja inwestycji przewidziana na lata 2007–2012 – łączne nakłady na ten cel wynoszą: 411.000 zł. W roku 2007 wydatkowano: 10.206,34 zł, na opracowanie dokumentacji budowlano-wykonawczej;
- „Podanin – budowa drogi nr 214”, na zadanie planuje się przeznaczyć kwotę: 400.000 zł. Zadanie przewidziane do realizacji w roku 2008. Na 30 czerwca br. wydatkowano: 2.500 zł tj. 0,63% łącznych nakładów;
- „Podanin – budowa drogi”, na zadanie planuje się przeznaczyć kwotę: 250.000 zł. Zadanie przewidziane do realizacji w latach 2008-2011;
- „Rataje, os. Wichrowe Wzgórze – przebudowa drogi” – realizację inwestycji przewidziano na lata 2007-2011. Łączne nakłady na ten cel wynoszą: 288.540 zł. W roku 2007 wydatkowano: 8.540 zł, na opracowanie dokumentacji budowlano-wykonawczej;
- „Rataje, os. Zielone Wzgórze – budowa drogi”. Zadanie przewiduje się do realizacji w latach 2007-2012. Łączne nakłady finansowe na ten cel wynoszą: 818.700 zł. W roku
2007 wydatkowano kwotę: 18.883,33 zł, na wykonanie map do celów projektowych oraz opracowanie dokumentacji budowlano wykonawczej;
- „Rataje, os. Dębowe – budowa drogi”. Zadanie realizowane w latach 2007-2012. Łączne nakłady finansowe na ten cel przewiduje się w wysokości: 950.000 zł. W roku 2007 zadanie nie zostało zrealizowane. Na 30 czerwca br. wydatkowano: 231.088,77 zł, tj. 24,33% łącznych planowanych nakładów;
- „Przebudowa drogi Milcz-Ciszewo”, na zadanie planuje się przeznaczyć kwotę: 300.000 zł. Zadanie przewidziane do realizacji w 2012 roku.
- „Budowa drogi Konstantynowo-Zacharzyn”, na zadanie planuje się przeznaczyć kwotę: 750.000 zł. Zadanie przewidziane do realizacji w latach 2009-2010;
- „Budowa drogi Zacharzyn - Konstantynowo”, na zadanie planuje się przeznaczyć kwotę: 550.000 zł. Zadanie przewidziane do realizacji w latach 2010-2011;
- „Strzelce - Strzelęcin – poszerzenie drogi”, na zadania planuje się przeznaczyć 214.200 zł. Inwestycja została przewidziana do realizacji w latach 2008 - 2009;
- „Rataje, os. Wichrowe Wzgórze – budowa oświetlenia drogowego” – realizacja przewidziana na lata 2007-2009. Łączne przewidywane nakłady na ten cel wynoszą: 51.150 zł. W roku 2007 wydatkowano: 583,33 zł, na wykonanie mapy do celów projektowych. Na 30 czerwca br. wydatkowano kwotę: 2.616,33 zł, tj. 5,12% łącznych planowanych nakładów;
- „Rataje, os. Zielone Wzgórze – budowa oświetlenia drogowego” – realizacja zadania przewidziano na lata 2007-2009. Łączne przewidywane nakłady na ten cel wynoszą: 152.560 zł. W roku 2007 nie dokonano wydatków na to zadanie. Na 30 czerwca br. wydatkowano kwotę: 2.033 zł, tj. 1,33% łącznych planowanych nakładów;
- „Oleśnica – uzbrojenie terenów budowlanych (budowa kanalizacji + adaptacja oczyszczalni na przepompownię)”, na zadanie planuje się przeznaczyć 580.000 zł, zadanie przewidziane do realizacji w roku 2009;
- „Budowa wiejskiego klubu kultury z remizą OSP w Milczu” – realizacja przewidziana na lata 2007-2010. Łączne nakłady na ten cel wynoszą: 875.000 zł. W roku 2007 wydatkowano: 14.992,40 zł na przygotowanie dokumentacji budowlanej, tj. projektu budynku, map do celów projektowych, przeprowadzenia badań geologicznych, uzgodnień, itp. Na 30 czerwca br. wydatkowano kwotę: 16.212,40 zł, tj. 1,85% łącznych planowanych nakładów;
- „Budowa wiejskiego klubu kultury w Pietronkach” – realizacja przewidziana została na lata 2007-2010. Łączne nakłady na ten cel wynoszą: 874.000 zł. W roku 2007 wydatkowano: 13.664,45 zł na przygotowanie dokumentacji budowlanej, tj. projektu budynku, map do celów projektowych, przeprowadzenia badań geologicznych, uzgodnień, itp. Na 30 czerwca br. wydatkowano kwotę: 14.884,45 zł, tj. 1,70% łącznych planowanych nakładów;
- „Budowa wiejskiego klubu kultury z remizą OSP w Stróżewie” – realizacja inwestycji przewidziana została na lata 2007-2009. Łączne nakłady na ten cel wynoszą: 1.230.000 zł. W roku 2007 wydatkowano: 19.522,45 zł na przygotowanie dokumentacji budowlanej, tj. projektu budynku, map do celów projektowych, przeprowadzenia badań geologicznych, uzgodnień, itp.;
**ROZDZIAŁ 7. DOCHODY I WYDATKI NA ZADANIA Z ZAKRESU ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ**
Przyjęty w uchwale budżetowej na rok 2008 plan dochodów na zadania rządowe oraz inne zadania zlecone ustawami, na który składały się dotacje celowe z budżetu państwa oraz plan wydatków na te zadania wynosił na dzień 30 czerwca 2008 r.: 2.346.198 zł
W I półroczu 2008 roku do budżetu Gminy wpłynęły dotacje celowe na realizację zadań z zakresu administracji rządowej w wysokości: 1.247.249,71 zł, co stanowi: 53,16% w stosunku do planu.
Dotacje otrzymane od Wojewody Wielkopolskiego w kwocie: 1.246.859,71 zł, na zadania realizowane przez:
- Urząd Gminy w Chodzieży – plan 284.462 zł, wykonanie: 261.590,71 zł, tj. 91,96% w stosunku do planu, w tym na zadania w zakresie:
- działu 010 „Rolnictwo i łowiectwo” – pozostała działalność: 234.961,71 zł, tj. 100% planu;
- działu 750 „Administracja publiczna” – urzędy wojewódzkie: 26.629,00 zł, tj. 53,80% planu;
- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej – plan 2.061.000 zł, wykonanie: 985.269,00 zł, tj. 47,81% w stosunku do planu, w tym na zadania w zakresie działu 852 „Pomoc społeczna”:
- świadczenia rodzinne, zaliczka alimentacyjna oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego: 929.466 zł, tj. 47,56% planu;
- składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej oraz niektóre świadczenia rodzinne: 7.398,00 zł, tj. 49,99% planu;
- zasiłki i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe: 48.405,00 zł, tj. 52,61% planu.
Dotacje otrzymane z Krajowego Biura Wyborczego na zadania realizowane przez Urząd Gminy w Chodzieży – plan 736 zł, wykonanie: 390,00 zł, tj. 52,99% w stosunku do planu, w zakresie działu 751 „Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa” – urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa.
Realizacja zadań przez poszczególne jednostki została omówiona w rozdziale 10.1 i 10.2.
**ROZDZIAŁ 8. PRZYCHODY I ROZCHODY BUDŻETU GMINY**
Planowany budżet na koniec I półrocza 2008 roku po zmianach wykazywał deficyt stanowiący różnicę między planowanymi dochodami a planowanymi wydatkami w wysokości: 706.270 zł
W uchwale budżetowej na rok 2008 zaplanowano przychody z kredytów i pożyczek w łącznej wysokości: 1.721.000 zł. Na 30 czerwca 2008 roku nie zrealizowano przychodów tytułu pożyczek i kredytów.
W rozchodach natomiast zaplanowano spłatę kredytów i pożyczek w wysokości: 1.014.730 zł, wykonanie na 30 czerwca 2008 roku wynosi: 445.940 zł, co stanowi 43,95% planu.
Łączne zadłużenie na 30 czerwca br. wynosiło: 2.243.710 zł, z tego z tytułu kredytów w bankach komercyjnych: 1.089.000 zł, z tytułu pożyczek w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej: 1.154.710 zł.
Na koniec I półrocza 2008 roku pozostały do spłaty następujące kredyty i pożyczki:
- Kredyt zaciągnięty w BOŚ z 2006 r. na zadanie: „Budowa budynku gimnazjum w Ratajach w ramach rozbudowy ZSL-G” w kwocie: 980.000 zł
- Kredyt zaciągnięty w BZWBK SA z 2007 r. na zadanie: „Rataje, os. Dębowe – budowa drogi” w kwocie: 109.000 zł
- Pożyczka zaciągnięta w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z 2007 r. na zadanie: „Budowa kanalizacji sanitarnej – Stróżewo” w kwocie: 672.000 zł
- Pożyczka zaciągnięta w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z 2005 r. na zadanie: „Budowa kanalizacji sanitarnej we wsi Rataje – V etap” w kwocie: 90.650 zł
- Pożyczka zaciągnięta w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z 2004 r. na zadanie: „Budowa kanalizacji sanitarnej we wsi Zacharzyn, Wymysław, Strzelce” w kwocie: 392.060 zł
Relacja długu do dochodów wykonanych wynosi: 33,25% i jest o 26,75 punktu procentowego mniejsza od dopuszczalnego wskaźnika zadłużenia.
ROZDZIAŁ 9. **GMINNY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ**
| Plan | Wykonanie |
|------|-----------|
| 21.000 | 21.937,21 |
**I Stan środków pieniężnych na początku roku**
- środki pieniężne: 5.345,21
- zobowiązania: 16.592,00
**II Przychody za I półrocze 2008**
- § 0690 wpływy z opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska: 11.000, 16.545,59
**III Wydatki**
- § 2450 dotacje z funduszy celowych: 8.000, 4.000,00
- § 4210 zakup materiałów i wyposażenia: 11.000, 10.910,80
- § 4300 zakup usług pozostałych: 5.000, 1.464,00
**IV Stan funduszu na 30.06.2008**
- środki pieniężne: 22.108,00
- należności: 0,00
Przychody stanowią wpływy z opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, z tytułu opłaty produktowej z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (wysokość uzależniona jest od ilości odpadów opakowaniowych przekazanych do odzysku i recyklingu) oraz opłaty eksploatacyjnej, natomiast wydatki to między innymi: dofinansowanie zakupu muflonów, zakup nagrody na konkurs ekologiczny – 250 zł, wydatki związane z utrzymaniem czystości w gminie - zakup pojemników na odpady oraz do ich segregacji, dofinansowanie do budowy dwóch przydomowych oczyszczalni ścieków – 4.000 zł. Na stan funduszu składają się środki pieniężne na rachunku.
ROZDZIAŁ 10. **PLANY FINANSOWE JEDNOSTEK BUDŻETOWYCH**
10.1. **Dochody budżetu według działów klasyfikacji budżetowej**
Plan dochodów budżetowych wynosi: 12.292.875 zł i został wykonany na kwotę: 6.747.525,97 zł, co stanowi: 54,89% w stosunku do planu.
Na koniec okresu sprawozdawczego wystąpiły należności wymagalne w wysokości: 566.962,78 zł (*kwota: 2.452,32 zł - wymika ze sprawozdań urzędów skarbowych*), w tym: 18.492,83 zł dotyczy należności związanych z zapłatą za użytkowanie wieczyste, najem, media, itp. oraz nadpłaty w wysokości: 51.131,68 zł (*kwota: 46.949,85 zł - wymika ze sprawozdań urzędów skarbowych*).
Realizację dochodów budżetowych Gminy Chodzież w I półroczu 2008 roku przedstawia załączona tabela nr 1.
10.1.1. **DZIAŁ 010 – ROLNICTWO I ŁOWIECTWO**
Plan ogółem wynosi: 267.472 zł, wykonanie: 260.672,53 zł, tj. 97,46% planu.
Rozdział 01095 – Pozostała działalność
Urząd Gminy
Plan 267.472,00 zł
Wykonanie 260.672,53 zł co stanowi 97,46%
Zrealizowane dochody związane są z wpływami uzyskiwanymi z tytułu czynszu dzierżawnego za dzierżawę obwodów łowieckich polnych wydzierżawionych przez Starostę Chodzieskiego za rok łowiecki 2008/2009 (7.510,82 zł); wpływów ze sprzedaży działek rolnych w Strzelcach i Studzieńcu Łęg (18.200 zł) oraz dotację celową przeznaczoną na postępowanie w sprawie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej i jego wypłatę (234.962 zł). W II półroczu przewiduje się sprzedaż działek rolnych w Kamionce, Studzieńcu Łęg oraz Strzelęcinie.
10.1.2. Dział 700 – GOSPODARKA MIESZKANIOWA
Plan ogółem wynosi: 447.253 zł, wykonanie: 231.207,23 zł, tj. 51,69% planu.
Rozdział 70005 – Gospodarka Gruntami i Nieruchomościami
Urząd Gminy
Plan 447.253,00 zł
Wykonanie 231.207,23 zł co stanowi 51,69%
Zrealizowana kwota dochodów dotyczy wpływów z tytułu:
| Plan | Wykonanie | % |
|--------|-----------|------|
| 3.163 | 2.558,33 | 80,88|
| 102.100| 51.515,68 | 50,46|
| 307.090| 175.446,56| 57,13|
| 1.900 | 1.686,66 | 88,77|
| 33.000 | 0,00 | 0,00 |
Dochody z najmu i dzierżawy składników majątku obejmuje: dzierżawę gruntów rolnych i leśnych – 315,77 zł, w tym na 30.06. występuje zaległość w wysokości: 48,77 zł (wymagalna: 5,44 zł), nadpłata w kwocie: 0,45 zł; dzierżawę gruntów, obiektów i urządzeń Międzygminnego Składowiska Odpadów Komunalnych – 611,16 zł; dzierżawę majątku wodociągowego i kanalizacyjnego płaconego przez MWiK – 31.200 zł, w tym pozostaje do zapłaty: 6.344 zł (należność niewymagalna) oraz czynsz od sieci telekomunikacyjnej Polkomtel – 5.226,28 zł, w tym pozostaje do zapłaty: 1.076,77 zł (należność niewymagalna); czynsz mieszkaniowy – 13.425,87 zł, w tym pozostaje do zapłaty: 10.076,04 zł (10,076,04 zł należność wymagalna – dotyczy 19 działków), na występującą zaległośc wystawiono wezwania do zapłaty (14 szt.) oraz w 2 przypadkach skierowano wnioski egzekucyjne do komornika sądowego (na kwotę: 3.394,05 zł), na dzień 30.06 wystąpiła nadpłata w wysokości: 58,92 zł; ekwiwalent za tereny polne: 736,60 zł.
Wyższe wykonanie na koniec i półrocza br. z tytułu użytkowania wieczystego wynika z obowiązującego terminu płatności, tj. 30.03 – w terminie nie dokonało wpłaty 6 użytkowników wieczystych. Na występującą zaległośc w kwocie: 552,57 wysłano wezwania do zapłaty.
Na pozycję stanowiącą dochody ze sprzedaży majątku składają się:
- sprzedaż lokalu mieszkalnego – 1.795,56 zł;
- sprzedaż działek budowlanych – 167.411,00 zł.;
- splaty rat za zbyte w latach ubiegłych nieruchomości – 6.240,00 zł, w tym pozostaje do zapłaty 7.750 zł (w tym należność wymagalna: 5.850zł), na 30.06 występuje nadpłata w kwocie: 1.100 zł.
Sprzedaż działek budowlanych dotyczy 12 działek w Zacharzynie oraz 2 działek w Ratajach - wysokie wykonanie wynika z uzyskania w drodze przetargu większych niż planowano dochodów. W II półroczu przewiduje się także sprzedaż działek pod zabudowę mieszkaniową.
(4 działki) a także na cele przemysłowe (3 działki) w Zacharzynie oraz działek w Milczu i Ratajach.
Zaplanowane wpływy z różnych dochodów stanowią:
- bonifikata za sprzedany lokal mieszkalny w wysokości: 8.000 zł (właściciel lokalu mieszkalnego nabytego od gminy, w związku z jego zbyciem przed upływem ustalonego w umowie terminu, zobowiązany został do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji);
- jednorazowe odszkodowanie za udostępnienie nieruchomości w wysokości: 25.000 zł (zgodnie z zawartą umową o udostępnienie działek w związku z przebudową linii elektroenergetycznej przebiegającej przez teren gminy);
Wpływy planowane są w II półroczu.
Dochody z tytułu odsetek od nieterminowych płatności dotyczą należności z tytułu: użytkowania wieczystego nieruchomości w kwocie: 0,00 zł (pozostaje do zapłaty: 15,67 zł); czynszu mieszkaniowego: 897,33 zł (pozostaje do zapłaty: 1.985,08 zł); dochodów ze sprzedaży majątku: 789,33 zł (pozostaje do zapłaty: 8.092,22 zł).
Wysokie wykonanie wynika z trudności w oszacowaniu wielkości odsetek, gdyż uzależnione jest to od terminowego regulowania należności przez dłużników.
**10.1.3. Dział 710 – DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA**
Plan ogółem wynosi: 800,00 zł, wykonanie: 900,00 zł, tj. 112,50% planu.
**Rozdział 71095 – Pozostała działalność**
**Urząd Gminy**
| Plan | 800,00 zł |
|------------|-----------|
| Wykonanie | 900,00 zł |
| | co stanowi 112,50% |
Zrealizowane dochody stanowią wpływy z tytułu administrowania cmentarzem komunalnym (tzw. pokładne). Wysokie wykonanie wynika z trudności w oszacowaniu wielkości tych wpływów.
**10.1.4. Dział 750 – ADMINISTRACJA PUBLICZNA**
Plan ogółem wynosi: 55.796,00 zł, wykonanie: 31.797,11 zł, tj. 56,99% planu.
**Rozdział 75011 – Urzędy wojewódzkie**
**Urząd Gminy**
| Plan | 50.050,00 zł |
|------------|--------------|
| Wykonanie | 26.984,72 zł |
| | co stanowi 53,92% |
Zrealizowane dochody stanowią:
- dotację celową przeznaczoną na realizację zadań zleconych z zakresu spraw obywatelskich - związanych z ewidencją ludności;
- wpływy dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej w wysokości 5% wpływów z tytułu dowodów osobistych wykonano w 64,68% planu, co wynika z trudności w oszacowaniu wielkości wpłat.
**Rozdział 75023 – Urzędy Gmin**
**Urząd Gminy**
| Plan | 5.746,00 zł |
|------------|-------------|
| Wykonanie | 4.812,39 zł |
| | co stanowi 83,75% |
Na zrealizowane dochody składają się wpływy z usług, tj. wpływy za media oraz ksero; najem sali narad. Na dzień 30.06 pozostaje do zapłaty kwota: 2.008,78 zł (należność wymagalna). Do uregulowania pozostaje także kwota odsetek w wysokości: 153,76 zł.
10.1.5. Dział 751 – Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa
Plan ogółem wynosi: 736,00 zł, wykonanie: 390,00 zł, tj. 52,99% planu.
Rozdział 75101 – Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa
Urząd Gminy
| Plan | 736,00 zł |
|------------|-----------|
| Wykonanie | 390,00 zł |
| | co stanowi 52,99% |
Jest to dotacja celowa z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie przekazana z Krajowego Biura Wyborczego na zadania zlecone związane z prowadzeniem stałego rejestru wyborców w 2008 roku.
10.1.6. Dział 756 – Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem
Plan ogółem wynosi: 5.082.838,00 zł, wykonanie: 2.567.725,09 zł, tj. 50,52% planu.
Rozdział 75601 – Wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych
Urząd Gminy
| Plan | 100,00 zł |
|------------|-----------|
| Wykonanie | 9,92 zł |
| | co stanowi 9,92% |
Zrealizowane dochody stanowią wpływy z tytułu dochodów pobranych przez urzędy skarbowe w zakresie podatku od działalności gospodarczej osób fizycznych, opłacanego w formie karty podatkowej. Niskie wykonanie wynika z trudności przewidzenia wielkości wpływów. Na dzień 30 czerwca br. – zgodnie z Rb27 z urzędów skarbowych - pozostaje do zapłaty 3.200,08 zł (w tym: 2.424,08 zł – należność wymagalna); wystąpiła także nadpłata w kwocie: 1,06 zł.
Rozdział 75615 – Wpływy z podatku rolnego, podatku leśnego, podatku od czynności cywilnoprawnych, podatków i opłat lokalnych od osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych
Urząd Gminy
| Plan | 1.915.002,00 zł |
|------------|-----------------|
| Wykonanie | 955.116,80 zł |
| | co stanowi 49,88% |
Zrealizowana kwota dochodów dotyczy wpływów takich jak:
| Podatek | Plan | Wykonanie | % |
|----------------------------------------------|----------|--------------|-----|
| podatek od nieruchomości | 1.288.000| 571.085,05 | 44,34|
| podatek rolny | 237.000 | 122.802,65 | 51,82|
| podatek leśny | 234.082 | 117.560,10 | 50,22|
| podatek od środków transportowych | 7.900 | 4.710,00 | 59,62|
| podatek od czynności cywilnoprawnych | 10.600 | 1.557,00 | 14,69|
| odsetki od nieterminowych wpłat z tytułu podatków i opłat | 10,00 | 0,00 | 0,00 |
| rekompensaty utraconych dochodów w podatkach i opłatach lokalnych | 137.400 | 137.402,00 | 100,00|
Na dzień 30 czerwca 2008 roku pozostały do uregulowania łącznie należności w wysokości: 1.077.675,47 zł; w tym należności wymagalne: 178.031,27 zł (podatek od nieruchomości: 176.559,37 zł; rolny: 1.467,00 zł; leśny: 4,90 zł). Na podatników, którzy nie opłacili w terminie podatków wystawione zostało upomnienie, w niektórych przypadkach wystawiono tytuły wykonawcze (6 szt.) na kwotę: 6.682,50 zł oraz wartość: 103.256,80 zł - została
zabezpieczona hipoteką. Na koniec okresu sprawozdawczego wystąpiły nadpłaty w łącznej kwocie: 32.158,60 zł.
**Rozdział 75616 – Wpływy z podatku rolnego, podatku leśnego, podatku od spadków i darowizn, podatku od czynności cywilnoprawnych oraz podatków i opłat lokalnych od osób fizycznych**
**Urząd Gminy**
| Plan | Wykonanie | % |
|---------------|-------------|-------|
| 1.453.507,00 zł | 754.051,61 zł | 51,88% |
Zrealizowana kwota dochodów dotyczy wpływów takich jak:
- podatek od nieruchomości
- podatek rolny
- podatek leśny
- podatek od środków transportowych
- podatek od spadków i darowizn
- podatek od posiadania psów
- podatek od czynności cywilnoprawnych
- odsetki od nietermiinowych wpłat z tytułu
- podatków i opłat
| PLAN | WYKONANIE | % |
|------------|-----------|-------|
| 900.000 | 440.777,54 | 48,98 |
| 300.000 | 160.985,56 | 53,66 |
| 2.757 | 1.584,37 | 57,47 |
| 85.000 | 40.370,10 | 47,49 |
| 1.000 | 10.252,00 | 1025,20 |
| 4.700 | 4.722,00 | 100,47 |
| 160.000 | 95.310,22 | 59,57 |
| 50 | 49,82 | 99,64 |
Jeśli chodzi o podatek od spadków i darowizn (1025,20%), podatek od czynności cywilnoprawnych (59,57%) oraz odsetki od nietermiinowych wpłat (99,64%), są to wpływ pobierane przez urzędy skarbowe i dlatego trudna jest do oszacowania ich wysokość. Niskie wykonanie dochodów z tytułu podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych spowodowane jest występowaniem wysokich należności pozostających do zapłaty.
Łącznie do zapłaty z tytułu podatków pozostała kwota: 954.984,47 zł, w tym należności wymagalne: 357.767,87 zł (podatek: od nieruchomości: 269.328,55 zł; rolny: 53.684,24 zł; leśny: 547,14 zł; od środków transportowych: 34.179,70 zł; od czynności cywilnoprawnych 28,24 zł). Na podatników, którzy nie opłacili podatku wystawione zostały upomnienia (383 szt.), w niektórych przypadkach tytuły wykonawcze (86 szt. na kwote: 106.411,10 zł) oraz wartość: 207.706,60 zł została zabezpieczona hipoteką.
Na koniec okresu sprawozdawczego wystąpiły nadpłaty w łącznej kwocie: 16.529,90 zł.
**Rozdział 75618 – Wpływy z innych opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego na podstawie ustaw**
**Urząd Gminy**
| Plan | Wykonanie | % |
|---------------|-------------|-------|
| 66.800,00 zł | 52.103,68 zł | 78,00% |
Zrealizowana kwota dochodów dotyczy wpływów takich jak:
- wpływy z opłaty skarbowej
- wpływy z opłaty za zezwolenia na sprzedaż alkoholu
- wpływy z innych lokalnych opłat pobieranych przez jst na podstawie ustaw
- pozostałe odsetki
| PLAN | WYKONANIE | % |
|------------|-----------|-------|
| 10.000 | 4.183,00 | 41,83% |
| 48.800 | 36.341,40 | 74,47% |
| 8.000 | 10.793,52 | 134,92% |
| 0 | 785,76 | - % |
Jeśli chodzi o opłaty to plan dla nich sporządzany jest w oparciu o dane szacunkowe i trudno przewidzieć jak te opłaty będą realizowane w danym roku budżetowym. Wpływy z innych lokalnych opłat pobieranych przez jst na podstawie ustaw dotyczą: opłaty planistycznej, wpływów za zajęcie pasa drogowego oraz dokonanie wpisu (zmiany) w ewidencji działalności gospodarczej. Dane procentowe wskazują na zadawalający poziom wykonania tych opłat.
**Rozdział 75621 – Udziały gmin w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa**
**Urząd Gminy**
| Plan | 1.635.429,00 zł |
|---------------|-----------------|
| Wykonanie | 796.070,20 zł |
| | co stanowi 48,68% |
Zrealizowana kwota dochodów dotyczy wpływów takich jak:
- udziały w podatku dochodowym od osób fizycznych przekazane przez Ministerstwo Finansów na rachunek budżetu – plan: 1.535.429 zł; wykonanie: 713.536,00 zł, tj. 46,47% planu. Otrzymane dochody stanowią udziały w wysokości 36,46% udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych, od podatników tego podatku zamieszkałych na obszarze Gminy;
- udziały w podatku dochodowym od osób prawnych przekazywane przez urzędy skarbowe – plan: 100.000 zł; wykonanie: 82.534,20 zł, tj. 82,53%. Otrzymane dochody stanowią udziały w wysokości 6,71% udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób prawnych, od podatników tego podatku, posiadających siedzibę na obszarze Gminy – wysoki wskaźnik wykonania wynika z trudności w ustaleniu przewidywanej wysokości wpływów.
**Rozdział 75647 – Pobór podatków, opłat i niepodatkowych należności budżetowych**
**Urząd Gminy**
| Plan | 12.000,00 zł |
|---------------|--------------|
| Wykonanie | 10.372,88 zł |
| | co stanowi 86,44% |
Zrealizowane dochody stanowią odsetki od nieterminowych wpłat z tytułu podatków i opłat. Na dzień 30 czerwca br. pozostają do uregulowania odsetki w wysokości: 214.586,00 zł.
**10.1.7. Dział 758 – RÓŻNE ROZLICZENIA**
Plan ogółem wynosi: 3.518.001,00 zł, wykonanie: 2.073.853,19 zł, tj. 58,95% planu.
**Rozdział 75801 – Część oświatowa subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego**
**Urząd Gminy**
| Plan | 2.512.214,00 zł |
|---------------|-----------------|
| Wykonanie | 1.545.976,00 zł |
| | co stanowi 61,54% |
**Rozdział 75807 – Część wyrównawcza subwencji ogólnej dla gmin**
**Urząd Gminy**
| Plan | 900.605,00 zł |
|---------------|---------------|
| Wykonanie | 450.300,00 zł |
| | co stanowi 50,00% |
**Rozdział 75814 – Różne rozliczenia finansowe**
Plan ogółem wynosi: 48.400 zł, wykonanie: 49.185,19 zł, tj. 101,62% planu.
**Urząd Gminy**
| Plan | 42.870,00 zł |
|---------------|--------------|
| Wykonanie | 46.257,17 zł |
| | co stanowi 107,90% |
Zrealizowane dochody stanowią:
- odsetki od środków zgromadzonych na rachunkach bankowych – plan: 22.500 zł, wykonanie: 24.237,43 zł, tj. 107,72%; wysoki wskaźnik wykonania wynika ze wzrostu
oprocentowania wkładów terminowych oraz trudnościami ustalenia wielkości środków pozostających na rachunkach bankowych;
- wpływy z różnych dochodów m.in.: zwroty wydatków z lat ubiegłych, specyfikacje przetargowe, środki niewykorzystane z wydań niewygasających stanowiące dochód gminy, itp. – plan: 20.370 zł; wykonanie: 22.019,74 zł, tj. 108,10%. Niskie wykonanie wynika z przeszacowania planu.
**Gminny Zakład Oświaty**
| Plan | 2.000,00 zł |
|------------|-------------|
| Wykonanie | 758,22 zł |
| | co stanowi 37,91% |
Zrealizowane dochody stanowią:
- odsetki od środków zgromadzonych na rachunku bankowym – plan: 2.000 zł,
wykonanie: 748,22 zł, tj. 37,41% planu;
- wynagrodzenie dla płatnika z tytułu terminowego odprowadzania podatku – plan: 0 zł,
wykonanie: 10,00 zł, tj. - % planu.
**Szkoła Podstawowa w Strzelcach**
| Plan | 0,00 zł |
|------------|---------|
| Wykonanie | 103,00 zł |
| | co stanowi - % |
Zrealizowane dochody stanowi wynagrodzenie dla płatnika z tytułu terminowego odprowadzania podatku dochodowego.
**Szkoła Podstawowa w Oleśnicy**
| Plan | 0,00 zł |
|------------|---------|
| Wykonanie | 71,00 zł |
| | co stanowi - % |
Zrealizowane dochody stanowi wynagrodzenie dla płatnika z tytułu terminowego odprowadzania podatku dochodowego.
**Zespół Szkolno-Przedszkolny w Stróżewie**
| Plan | 0,00 zł |
|------------|---------|
| Wykonanie | 85,00 zł |
| | co stanowi - % |
Zrealizowane dochody stanowi wynagrodzenie dla płatnika z tytułu terminowego odprowadzania podatku dochodowego.
**Gminne Gimnazjum w Zacharzynie**
| Plan | 0,00 zł |
|------------|---------|
| Wykonanie | 34,00 zł |
| | co stanowi - % |
Zrealizowane dochody stanowi wynagrodzenie dla płatnika z tytułu terminowego odprowadzania podatku dochodowego.
**Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej**
| Plan | 3.530,00 zł |
|------------|-------------|
| Wykonanie | 1.876,80 zł |
| | co stanowi 53,17% |
Zrealizowane dochody stanowią:
- odsetki od środków zgromadzonych na rachunku bankowym – plan: 3.500 zł,
wykonanie: 1.851,80 zł, tj. 52,91% planu;
- wynagrodzenie dla płatnika z tytułu terminowego odprowadzania podatku – plan: 30 zł,
wykonanie: 25,00 zł, tj. 83,33% planu,
**Rozdział 75831 – Część równoważąca subwencji ogólnej dla gmin**
10.1.8. Dział 801 – OŚWIATA I WYCHOWANIE
Plan ogółem wynosi: 215.710 zł, wykonanie: 69.737,71 zł, tj. 32,33% planu.
Rozdział 80101 – Szkoły podstawowe
Urząd Gminy
| Plan | 9.870,00 zł |
|--------|-------------|
| Wykonanie | 8.635,00 zł |
| co stanowi | 87,49% |
Zrealizowane dochody stanowi dotacja celowa na realizację własnych zadań bieżących gmin przeznaczona na sfinansowanie kończącego się dwuletniego programu pilotażowego nauczania języka angielskiego od I klasy szkoły podstawowej w okresie styczeń – sierpień 2008 r. w kwocie: 9.870 zł. Wysokie wykonanie na I półrocze br. wynika z terminu realizacji zadania.
Rozdział 80104 – Przedszkola
Zespół Szkolno-Przedszkolny w Stróżewie
| Plan | 45.000,00 zł |
|--------|--------------|
| Wykonanie | 26.442,50 zł |
| co stanowi | 58,76% |
Są to dochody z opłat pobieranych od rodziców dzieci za wyżywienie oraz czesne. Na koniec okresu sprawozdawczego zaległości nie wystąpiły. Niskie wykonanie wynika z przeszacowania planu – wystąpiła mniejsza liczba dzieci przebywających w przedszkolu niż zakładano.
Rozdział 80110 – Gimnazja
Urząd Gminy
| Plan | 1.971,00 zł |
|--------|-------------|
| Wykonanie | 1.971,21 zł |
| co stanowi | 100,01% |
Są to wpływy z tytułu zwrotu części niewykorzystanej przez Starostwo Powiatowe w Chodzieży dotacji z 2007 roku.
Rozdział 80113 – Dowożenie uczniów do szkół
Urząd Gminy
| Plan | 39.600,00 zł |
|--------|--------------|
| Wykonanie | 19.800,00 zł |
| co stanowi | 50,00% |
Zrealizowane dochody stanowią pomoc finansową przekazaną przez Powiat Chodzieski na współudział w finansowaniu kosztów dowozu dzieci do szkoły w Ratajach zgodnie z aneksem do porozumienia zawartego z Powiatem Chodzieskim 21 września 2000 roku.
Rozdział 80195 – Pozostała działalność
Urząd Gminy
| Plan | 119.269,00 zł |
|--------|----------------|
| Wykonanie | 12.889,00 zł |
| co stanowi | 10,81% |
Zrealizowane dochody stanowią dotację celową z budżetu państwa na realizację zadań bieżących przeznaczoną na dofinansowanie pracodawcom kosztów przygotowania zawodowego młodocianych pracowników – 12.889,00 zł.
10.1.9. Dział 852 – POMOC SPOŁECZNA
Plan ogółem wynosi: 2.276.227 zł, wykonanie: 1.117.206,03 zł, tj. 49,08% planu.
Rozdział 85212 – Świadczenia rodzinne, zaliczka alimentacyjna oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego
Plan: 1.955.603 zł, wykonanie: 934.365,03 zł, tj. 47,78% planu.
Urząd Gminy
| Plan | 1.954.200,00 zł |
|------------|-----------------|
| Wykonanie | 933.295,48 zł |
| | co stanowi 47,76% |
Zrealizowane dochody stanowią:
- dotację celową z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie z przeznaczeniem na wypłatę świadczeń rodzinnych, zaliczki alimentacyjnej oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego – plan: 1.954.200 zł, wykonanie: 929.466,00 zł, tj. 47,56%
- wpływy dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej w wysokości 50% wpływów z tytułu zaliczek alimentacyjnych wykonano w kwocie: 3.829,48 zł. Brak planu wynika z trudności w oszacowaniu wielkości tych wpłat.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
| Plan | 1.403,00 zł |
|------------|-----------------|
| Wykonanie | 1.069,55 zł |
| | co stanowi 76,23% |
Zrealizowane dochody stanowią wpływy ze zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i pielęgnacyjnych wypłaconych przez gminę, a dokonanych po zakończeniu roku budżetowego, w którym została przyznana dotacja celowa.
Rozdział 85213 – Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej oraz niektóre świadczenia rodzinne
Urząd Gminy
| Plan | 14.800,00 zł |
|------------|-----------------|
| Wykonanie | 7.398,00 zł |
| | co stanowi 49,99% |
Zrealizowane dochody stanowią dotację celową z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie z przeznaczeniem na składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej oraz niektóre świadczenia rodzinne.
Rozdział 85214 – Zasiłki i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
Plan: 178.944,00 zł, wykonanie: 91.480,00 zł, tj. 51,12% planu.
Urząd Gminy
| Plan | 175.200,00 zł |
|------------|-----------------|
| Wykonanie | 88.984,00 zł |
| | co stanowi 50,79% |
Zrealizowane dochody stanowią dotację celową z budżetu państwa na realizację:
- zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie, w wysokości: 92.000 zł, wykonanie: 48.405,00 zł, tj. 52,61%;
- własnych zadań bieżących gmin, w wysokości: 83.200 zł, wykonanie: 40.579,00 zł, tj. 48,77%.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
| Plan | 3.744,00 zł |
|------------|-----------------|
| Wykonanie | 2.496,00 zł |
| | co stanowi 66,67% |
Zrealizowane dochody stanowią wpływy ze zwrotu zasiłku celowego zwrotny, wypłaconego w roku 2007. Wysoki wskaźnik wykonania wynika z ustalonego terminu zwrotu świadczenia.
Rozdział 85219 – Ośrodki pomocy społecznej
Plan ogółem wynosi: 91.800 zł, wykonanie: 50.804,00 zł, tj. 55,34% planu.
Urząd Gminy
| Plan | 91.800,00 zł |
|------------|-------------|
| Wykonanie | 50.804,00 zł|
| | co stanowi 55,34% |
Zrealizowane dochody stanowią dotację celową z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin z przeznaczeniem na utrzymanie ośrodka.
Rozdział 85228 – Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
| Plan | 3.060,00 zł |
|------------|-------------|
| Wykonanie | 1.139,00 zł |
| | co stanowi 37,22% |
Zrealizowane dochody stanowią wpływy z tytułu usług opiekuńczych.
Rozdział 85295 – Pozostała działalność
Urząd Gminy
| Plan | 32.020,00 zł |
|------------|--------------|
| Wykonanie | 32.020,00 zł |
| | co stanowi 100,00% |
Jest to dotacja celowa przekazana z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin z przeznaczeniem na dofinansowanie realizacji programu wieloletniego „Pomoc państwa w zakresie dożywiania”.
10.1.10. Dział 854 – EDUKACYJNA OPIEKA WYCHOWAWCZA
Rozdział 85415 – Pomoc materialna dla uczniów
Urząd Gminy
| Plan | 49.045,00 zł |
|------------|--------------|
| Wykonanie | 49.045,00 zł |
| | co stanowi 100,00% |
Zrealizowane dochody stanowią dotację celową z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących przeznaczoną na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym (stypendia szkolne).
10.1.11. Dział 900 – GOSPODARKA KOMUNALNA I OCHRONA ŚRODOWISKA
Plan ogółem wynosi: 76.257,00 zł, wykonanie: 45.457,00 zł, tj. 59,61% planu.
Rozdział 90001 – Gospodarka ściekowa i ochrona wód
Urząd Gminy
| Plan | 38.957,00 zł |
|------------|--------------|
| Wykonanie | 38.957,00 zł |
| | co stanowi 100,00% |
Zrealizowane dochody stanowią dofinansowanie zadania inwestycyjnego związanego z budową wspólnego międzygminnego składowiska odpadów komunalnych. Wysoki wskaźnik wykonania wynika z ustalonego terminu wpłaty w I półroczu br.
Rozdział 90002 – Gospodarka odpadami
Urząd Gminy
| Plan | 10.000,00 zł |
|------------|--------------|
| Wykonanie | 0,00 zł |
| | co stanowi 0,00% |
Zaplanowane dochody stanowią dotację z funduszy celowych, tj. Powiatowego Funduszu Ochrony środowiska i Gospodarki Wodnej na dofinansowanie realizacji zadania związanego z demontażem i utylizacją pokryć dachowych zawierających azbest.
Rozdział 90003 – Oczyszczanie miast i wsi
Urząd Gminy
Plan 20.000,00 zł
Wykonanie 0,00 zł co stanowi 0,00%
Zaplanowane dochody stanowią dotację z funduszy celowych, tj. Powiatowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na dofinansowanie prac realizowanych przez gminę w ramach rekultywacji zamkniętego składowiska odpadów w Kamionce.
Rozdział 90020 – Wpływy i wydatki związane z gromadzeniem środków z opłat produktowych
Urząd Gminy
Plan 800,00 zł
Wykonanie 0,00 zł co stanowi 0,00%
Zrealizowane dochody stanowią wpływy z opłaty produktowej przekazanej z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska. Wpływy te realizowane są przez Gminny Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Rozdział 90095 – Pozostała działalność
Urząd Gminy
Plan 6.500,00 zł
Wykonanie 6.500,00 zł co stanowi 0,00%
Zrealizowane dochody stanowią wpłaty dokonywane przez mieszkańców na dofinansowanie inwestycji pn. „Budowa gazociągu w Podaninie”.
10.1.12. Dział 921 – KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA NARODOWEGO
Plan ogółem wynosi: 199.200 zł, wykonanie: 195.995,08 zł, tj. 98,39% planu.
Rozdział 92105 – Pozostałe zadania w zakresie kultury
Urząd Gminy
Plan 4.700,00 zł
Wykonanie 4.700,00 zł co stanowi 100,00%
Zrealizowane dochody stanowią darowiznę otrzymaną na organizację Dnia Dziecka, dotację na realizację zadań w zakresie kultury uzyskaną z Powiatu Chodzieskiego w kwocie: 1.000 zł, na organizację koncertu koleż w roku 2008 oraz dotację z Fundacji Wspomagania Wsi w kwocie: 2.000 zł na dofinansowanie ferii dla 40 dzieci ze wsi Strzelce w ramach programu „Pożyteczne Ferie”.
Rozdział 92109 – Domy i ośrodki kultury, świetlice i kluby
Urząd Gminy
Plan 194.500,00 zł
Wykonanie 191.295,08 zł co stanowi 98,35%
Zrealizowane dochody stanowią wpływy z tytułu najmu sali w Gminnym Ośrodku Kultury w Ratajach (819,67 zł); zwrot kosztów za media z Fundacji Familijny Poznań (3.275,41 zł) oraz dofinansowanie z Urzędu Marszałkowskiego realizacji projektu Remont Gminnego Ośrodka Kultury w Ratajach, którego celem było zaspokojenie potrzeb społecznych i kulturalnych (inwestycja pn. „Rataje – modernizacja GOK”) – w kwocie: 187.200 zł.
10.1.13. Dział 926 – KULTURA FIZYCZNA I SPORT
Rozdział 92695 – Pozostała działalność
Urzędu Gminy
Plan 103.540,00 zł
Wykonanie 103.540,00 zł co stanowi 100,00%
Zrealizowane dochody stanowią dofinansowanie z Urzędu Marszałkowskiego realizacji projektu Ścieżka krajoznawczo – turystyczna – przebudowa chodnika w ciągu drogi wojewódzkiej nr 193 Chodzież – Margonin – Golańcz, którego celem było podniesienie atrakcyjności turystycznej (inwestycja pn. „Pietronki – Adolfowo (ścieżka rowerowa)”) – w kwocie: 103.540 zł.
10.2. Wydatki budżetu według działów klasyfikacji budżetowej
Plan wydatków budżetowych wynosi: 12.999.145 zł i został wykonany na kwotę: 5.171.934,55 zł, co stanowi: 39,79% w stosunku do planu.
Na koniec okresu sprawozdawczego nie wystąpiły zobowiązania.
Realizację wydatków budżetowych Gminy Chodzież w I półroczu 2008 roku przedstawia załączona tabela nr 2.
10.2.1. Dział 010 – ROLNICTWO I ŁOWIECTWO
Plan ogółem wynosi: 739.185 zł, wykonanie: 435.779,66 zł, tj. 58,95% planu.
Rozdział 01010 – Infrastruktura wodociągowa i sanitacyjna wsi
Urząd Gminy
Plan 491.230,00 zł
Wykonanie 194.250,58 zł co stanowi 39,54%
Zaplanowane środki to głównie wydatki majątkowe – ich plan i realizacja zostały szczegółowo opisane w rozdziale 4.2.
Zaplanowane wydatki bieżące to: opłata za dzierżawę gruntów kolejowych w Stróżewie a także środki na opracowanie dokumentacji techniczno-kosztorysowej na rozbiórkę nieczynnego kanału wodociągowego z rur żeliwnych (trasa Zacharzyn – Rataje).
Rozdział 01030 – Izby Rolnicze
Urząd Gminy
Plan 12.000,00 zł
Wykonanie 5.667,17 zł co stanowi 47,23%
Zrealizowane wydatki obejmują wpłaty gminy na rzecz izb rolniczych w wysokości 2% odpisu od uzyskanych wpływów z tytułu podatku rolnego pobieranego na obszarze działania izby.
Rozdział 01095 – Pozostała działalność
Urząd Gminy
Plan 235.955,00 zł
Wykonanie 235.861,91 zł co stanowi 99,96%
Zrealizowane wydatki obejmują wypłatę zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej oraz koszty tego postępowania (wynagrodzenie wraz z pochodnymi, zakup materiałów biurowych, papierniczych, akcesoriów komputerowych, koszty szkolenia pracownika, usług pocztowych).
10.2.2. Dział 020 – LEŚNICTWO
Rozdział 02001 – Gospodarka leśna
Urząd Gminy
Plan 1,000,00 zł
Wykonanie 0,00 zł co stanowi 0,00%
Zaplanowane środki związane są z realizacją zadania gminy dotyczącego ochrony środowiska i przyrody – ochrona zwierzyny leśnej. Zadanie to zostało zrealizowane w ramach środków z Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska.
10.2.3. Dział 600 – TRANSPORT I ŁĄCZNOŚĆ
Plan ogółem wynosi: 2.571.200 zł, wykonanie: 363.335,05 zł, tj. 14,13% planu.
Rozdział 60004 – Lokalny transport zbiorowy
Urząd Gminy
Plan 59.800,00 zł
Wykonanie 14.950,00 zł co stanowi 25,00%
Zaplanowane wydatki to dotacja przekazywana Gminie Miejskiej w Chodzieży, w zakresie realizacji zadań własnych Gminy dotyczących zaspakajania potrzeb mieszkańców Miasta i Gminy Chodzież w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. Dotacja została przekazana za I kwartał br.. Od kolejnego kwartału zgodnie z aneksem do porozumieniem dotacja na ten cel będzie uruchamiana na podstawie przedkładanych rozliczeń. Na 30 czerwca br. nie otrzymaliśmy żadnego rozliczenia.
Rozdział 60016 – Drogi publiczne gminne
Urząd Gminy
Plan 2.511.400,00 zł
Wykonanie 348.385,05 zł co stanowi 13,87%
Wydatki w tym rozdziale związane są w szczególności z: zakupem znaków drogowych (7.977,19 zł), farb, cementu do montażu znaków, materiałów m.in. tłucznia, kruszywa, gruzu (5.293,72 zł), kręgów, rur drenarskich, krawężników, itp. oraz napraw przystanków: 1.472 zł czy konserwacji rowów: 5.325,63 zł. Zrealizowane wydatki dotyczą także: zimowego utrzymania dróg (5.146,70 zł), wycinki drzew, wykonania dokumentacji, wznownienia znaków granicznych, itp. oraz opłaty rocznej za umieszczenie w jezdni i poboczu pasa drogowego urządzenia kanalizacji sanitarnej, w kwocie: 1.896,20 zł.
Niski wskaźnik wykonania wynika z realizacji remontów dróg oraz realizację zadań inwestycyjnych w II półroczu. Szczegóły zaplanowanych wydatków majątkowych dotyczących inwestycji drogowych zostały omówione w rozdziale 4.2.
10.2.4. Dział 700 – GOSPODARKA MIESZKANIOWA
Rozdział 70005 – Gospodarka Gruntami i Nieruchomościami
Urząd Gminy
Plan 105.700,00 zł
Wykonanie 34.206,68 zł co stanowi 32,36%
Zrealizowane wydatki związane są z gospodarowaniem mieniem Gminy, tj. zapłatą za media (energia elektryczna: 638,45 zł; woda: 5,46 zł); przeprowadzaniem remontu instalacji C.O. oraz docieplaniem budynku w Stróżewku, naprawą instalacji elektrycznej w Zacharzynie, remontem dachu w Stróżewie; przygotowaniem dokumentacji dotyczącej sprzedaży mienia – wyceny działek, wypisy z rejestru gruntów, ogłoszenia w prasie, itp.
Pozostałe wydatki związane m.in. z przygotowaniem operatów szacunkowych dla przewidzianych do sprzedaży działek w Milczu, Kamionce, Ratajach, Studzieńcu Łęg oraz publikacją ogłoszeń przetargowych w prasie zostaną zrealizowane w II półroczu.
Zaplanowane wydatki majątkowe dotyczące zakupów inwestycyjnych zostały omówione w rozdziale 4.2.
10.2.5. Dział 710 – DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA
Plan ogółem wynosi: 74.800 zł, wykonanie: 25.282,26 zł, tj. 33,80% planu.
Rozdział 71004 – Plany zagospodarowania przestrzennego
Urząd Gminy
| Plan | 51.300,00 zł |
|---------------|--------------|
| Wykonanie | 16.104,00 zł |
| co stanowi | 31,39% |
Zrealizowane wydatki dotyczą kosztów związanych z opracowaniem zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Chodzież (I rata 16.104zł) oraz wypłaty wynagrodzenia w formie diet dla członków komisji urbanistycznej uczestniczącej w opracowywaniu planu zagospodarowania przestrzennego. Niskie wykonanie wynika z terminu realizacji zadań, który przypada w II półroczu.
Rozdział 71014 – Opracowania geodezyjne i kartograficzne
Urząd Gminy
| Plan | 20.000,00 zł |
|---------------|--------------|
| Wykonanie | 7.365,00 zł |
| co stanowi | 36,83% |
Wydatki w tym rozdziale w całości dotyczą opłat związanych z przygotowaniem dokumentacji geodezyjnej na potrzeby urzędu. Zrealizowane wydatki dotyczyły: przygotowania dokumentacji dla terenu wysypiska w Kamionce (podział działki, wznowienie granic); przygotowanie map dla działek w Strzelcach i Oleśnicy (16 działek) wraz z przygotowaniem protokołów badania ksiąg wieczystych w związku z przejęciem na mienie gminy od Agencji Nieruchomości Rolnych działek stanowiących drogi; przeprowadzenia rozgraniczenia nieruchomości dla działek w Kamionce i Nietuszkowie. Pozostałe zaplanowane wydatki zostaną zrealizowane w II półroczu i związane są z przygotowaniem dokumentacji dla działek przewidzianych do sprzedaży w Milczu, Kamionce, Ratajach, Studzieńcu Łęg oraz nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi w Kamionce, Zacharzynie i Nietuszkowie.
Rozdział 71035 – Cmentarze
Urząd Gminy
| Plan | 3.500,00 zł |
|---------------|-------------|
| Wykonanie | 1.813,26 zł |
| co stanowi | 51,81% |
W rozdziale tym mieszczą się wydatki związane z utrzymania cmentarzy, gdzie główny koszt stanowi wywóz nieczystości (1.604,40 zł) oraz zakup materiałów min.: farb, paliwa do kosiarki, itp.
10.2.6. Dział 750 – ADMINISTRACJA PUBLICZNA
Plan ogółem wynosi: 1.563.006 zł, wykonanie: 711.171,01 zł, tj. 45,50% planu.
Rozdział 75011 – Urzędy wojewódzkie
Urząd Gminy
| Plan | 49.503,00 zł |
|---------------|--------------|
| Wykonanie | 23.415,76 zł |
| co stanowi | 47,30% |
Wydatki w tym rozdziale realizowane są z dotacji celowej (49.500 zł) oraz środków własnych gminy (3 zł), które dotyczą zadań zleconych z zakresu spraw obywatelskich - związanych z ewidencją ludności. Wydatki dotyczą kosztów związanych z zatrudnieniem pracownika tj. wynagrodzeń wraz z pochodnymi, odpisu na ZFŚS, zakupu artykułów biurowych, materiałów papiermierznych, akcesoriów komputerowych oraz szkoleń. Zrealizowane wydatki dotyczą także zwrotu dotacji niewykorzystanej w 2007 roku (1,06 zł).
Rozdział 75022 – Rady gmin
Urząd Gminy
Plan 85.700,00 zł
Wykonanie 34.925,32 zł co stanowi 40,75%
Zrealizowane wydatki dotyczą m.in.: wypłaty diet dla radnych (33.417,43 zł) a także zakupu art. spożywczych na potrzeby rady oraz dyktafonu (1.083,89zł), szkoleń (424,00zł).
Rozdział 75023 – Urzędy gmin
Urząd Gminy
Plan 1.371.348,00 zł
Wykonanie 633.354,53 zł co stanowi 46,18%
Zaplanowane wydatki związane są z bieżącym utrzymaniem Urzędu Gminy, dotyczą kosztów tj.: wynagrodzenia pracowników, wydatki rzeczowe, zakup materiałów biurowych i wyposażenia, akcesoriów komputerowych, kosztów podróży służbowych, opłat za media, telefon, remonty, konserwacje sprzętu, koszty szkoleń, itp. Na wykonanie składają się m.in.:
- wynagrodzenia osobowe 323.570,37 zł
- prenumerata prasy, czasopisma, wydania jednorazowe 1.964,11 zł
- środki czystości 853,30 zł
- energia elektryczna 6.594,09 zł
- gaz 11.001,51 zł
- zużycie wody 268,55 zł
- badania lekarskie 480,00 zł
- usługi pocztowe 13.469,53 zł
- monitoring budynku 497,76 zł
- konserwacje i remonty 6.310,12 zł
- wywóz nieczystości, ścieki 1.414,99 zł
- usługi telefoni komórkowej 3.446,10 zł
- usługi telefoni stacjonarnej 4.084,88 zł
- podróże służbowe krajowe (w tym ryczalt) 11.679,22 zł
- szkolenia pracowników 7.983,00 zł
- akcesoria komputerowe 26.456,89 zł
Wydatki związane z zakupami inwestycyjnymi zostały omówione w rozdziale 4.1.
Rozdział 75075 – Promocja jednostek samorządu terytorialnego
Urząd Gminy
Plan 31.500,00 zł
Wykonanie 11.517,40 zł co stanowi 36,56%
Zaplanowane wydatki w tym rozdziale związane są z promocją Gminy Chodzież. Gmina promowana jest poprzez m.in.: zakupy materiałów reklamowych (np. koszulek z nadrukiem), reklamy na plakatach, banerach, wykup strony reklamowej, udział w konkursach (np. „Gmina Fair Play”), ogłoszenia w prasie oraz wydruk Wieści Gminnych, itp.
Rozdział 75095 – Pozostała działalność
Urząd Gminy
Plan 24.955,00 zł
Wykonanie 7.958,00 zł co stanowi 31,89%
Zaplanowane wydatki związane z wypłatą diet dla sołtysów z tytułu pełnionych przez nich funkcji, za udział w posiedzeniu sesji rady gminy oraz za sprawowanie nadzoru nad pracownikami prac społecznie użytecznych (Uchwała Nr I/7/05 Rady Gminy w Chodzieży z dnia 25 lutego 2005 roku z późn. zm. oraz Uchwała Nr IV/29/06 rady Gminy w Chodzieży z
10.2.7. Dział 751 – URZĘDY NACZELNYCH ORGANÓW WŁADZY PAŃSTWOWEJ, KONTROLI I OCHRONY PRAWA ORAZ SĄDOWNICTWA
Rozdział 75101 – Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa
Urząd Gminy
| Plan | 736,00 zł |
|------------|-----------|
| Wykonanie | 0,00 zł |
co stanowi 0,00%
Zaplanowane środki przeznaczone są w całości na zadanie zlecone związane z prowadzeniem stałego rejestru wyborców w roku 2008 (dotacja celowa). Zaplanowane środki dotyczą wypłaty wynagrodzenia oraz zakupu materiałów papierniczych. Wydatek zostanie zrealizowany w II półroczu br.
10.2.8. Dział 754 – BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE I OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA
Plan ogółem wynosi: 51.200 zł, wykonanie: 30.266,22 zł, tj. 59,11% planu.
Rozdział 75403 – Jednostki terenowe Policji
Urząd Gminy
| Plan | 1.000,00 zł |
|------------|-------------|
| Wykonanie | 1.000,00 zł |
co stanowi 100,00%
Zaplanowane środki przeznaczono na zakup nagród na turniej wiedzy prewencyjnej (zakup książek). Wydatek został zrealizowany w całości w I półroczu br..
Rozdział 75412 – Ochotnicze straże pożarne
Urząd Gminy
| Plan | 46.360,00 zł |
|------------|--------------|
| Wykonanie | 29.105,14 zł |
co stanowi 62,78%
Zaplanowane środki związane są z utrzymaniem straży pożarnych na terenie Gminy. Z zaplanowanych środków została udzielona dotacja dla OSP Milcz na zakup wyposażenia i sprzętu przeciwpożarowego w kwocie: 19.000,00 zł; dla OSP Stróżewo (5.000,00 zł) oraz OSP Zacharzyn (4.000,00 zł).
Pozostałe środki wydatkowano m.in. na: badania lekarskie (210,00 zł), prenumeraty czasopism strażackich, nagrody na turnieje wiedzy pożarniczej, koszty związane z samym funkcjonowaniem straży (media, opłaty telefoniczne, itp.). Wykonanie z podziałem na poszczególne jednostki przedstawia się następująco:
| | MILCZ | ZACHARZYN | STRÓŻEWO |
|----------------|-----------|-----------|----------|
| - dotacja | 10.000,00 | 4.000,00 | 5.000,00 |
| - zakupy materiałów i wyposażenia | 1.651,88 | 30,00 | 1.319,80 |
| - wynagrodzenia bezosobowe | 900,00 | 540,00 | 540,00 |
| - energia elektryczna, woda | 2.291,82 | 289,74 | 0,00 |
| - zakup usług zdrowotnych | 110,00 | 0,00 | 100,00 |
| - usługi pozostałe | 673,40 | 0,00 | 149,00 |
| - usługi telekomunikacyjne | 206,12 | 0,00 | 0,00 |
| - opłaty i składki | 790,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 16.623,22 | 4.859,74 | 7.108,80 |
Rozdział 75414 – Obrona cywilna
Urząd Gminy
Plan 3.000,00 zł
Wykonanie 0,00 zł co stanowi 0,00%
Zaplanowane środki zostaną przeznaczone na wyposażenie magazynu OC oraz wypłatę ekwiwalentu za udział w ćwiczeniach z zakresu OC.
Rozdział 75421 – Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa
Urząd Gminy
Plan 840,00 zł
Wykonanie 161,08 zł co stanowi 19,18%
Zaplanowane środki związane są z realizacją zadań zarządzania kryzysowego, zostaną przeznaczone na opłacenie usług telefonii komórkowej w związku z koniecznością utrzymania komunikacji.
10.2.9. Dział 756 – DOCHODY OD OSÓB PRAWNYCH, OD OSÓB FIZYCZNYCH I OD INNYCH JEDNOSTEK NIEPOSIADAJĄCYCH OSOBOWOŚCI PRAWNEJ ORAZ WYDATKI ZWIĄZANE Z ICH POBOREM
Rozdział 75647 – Pobór podatków, opłat i niepodatkowych należności budżetowych
Urząd Gminy
Plan 29.500,00 zł
Wykonanie 14.518,71 zł co stanowi 49,22%
Zaplanowane środki dotyczą kosztów związanych z poborem podatków i opłat lokalnych. Zrealizowane wydatki obejmują wypłatę inkasa dla sołtysów (13.352,00 zł), zakup druków (35,38 zł), wniesienie opłat sądowych za wpis hipoteki do księgi wieczystej, koszty komornicze oraz opłata za przesyłkę (1.131,33 zł).
10.2.10. Dział 757 – OBSŁUGA DŁUGU PUBLICZNEGO
Rozdział 75702 – Obsługa papierów wartościowych, kredytów i pożyczek jednostek samorządu terytorialnego
Urząd Gminy
Plan 156.500,00 zł
Wykonanie 56.060,99 zł co stanowi 35,82%
Wydatki wykonane stanowią spłaty odsetek do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu z tytułu udzielonych pożyczek, odsetek do Banku Ochrony Środowiska w Poznaniu tytułu udzielonego kredytu oraz do Banku Zachodniego WBK SA, i tak:
- Strzelce – Zacharzyn (pożyczka) 5.962,87 zł
- Rataje – kanalizacja (pożyczka) 1.732,06 zł
- Rataje – budowa gminazjum (kredyt) 32.476,10 zł
- Stróżewo – kanalizacja (pożyczka) 10.908,82 zł
- Rataje, os. Dębowe – budowa drogi (kredyt) 4.981,14 zł
Środki zostały zaplanowane również na opłacenie prowizji od planowanego do zaciągnięcia kredytu. Realizacja przewidziana jest na II półrocze br.
10.2.11. Dział 758 – RÓŻNE ROZLICZENIA
Rozdział 75818 – Rezerwy ogólne i celowe
Urząd Gminy
Plan 17.871,00 zł
Wykonanie 0,00 zł co stanowi 0,00%
Zaplanowana kwota to środki stanowiące rezerwę ogólną w wysokości: 9.711,00 zł oraz rezerwę celową na realizację zadań własnych z zakresu zarządzania kryzysowego, w kwocie: 8.160,00 zł.
10.2.12. Dział 801 – OŚWIATA I WYCZOWANIE
Plan ogółem wynosi: 3.589.264 zł, wykonanie: 1.845.187,40 zł, tj. 51,41% planu.
Rozdział 80101 – Szkoły podstawowe
Plan wynosi: 2.152.226 zł, wykonanie: 1.151.367,00 zł, tj. 53,50% planu.
Szkoła Podstawowa w Oleśnicy
Plan 611.567,00 zł
Wykonanie 324.324,16 zł co stanowi 53,03%
Zaplanowana środki przeznaczone są na koszty utrzymania Szkoły Podstawowej w Oleśnicy, tj. wydatki związane z zatrudnieniem nauczycieli i obsługi, opłatami za media, zakupami materiałów i wyposażenia, akcesoriów komputerowych, itp.. Zrealizowane wydatki to w szczególności:
- wynagrodzenia dla nauczycieli 166.670,22 zł
- wynagrodzenia obsługi 27.207,28 zł
- pochodne od wynagrodzeń 40.613,08 zł
- energia elektryczna 3.837,29 zł
- woda 726,20 zł
- wywóz nieczystości, ścieki 850,59 zł
- akcesoria komputerowe, w tym tonery 412,98 zł
- podróże służbowe krajowe 267,45 zł
- usługi telekomunikacyjne 535,03 zł
- dostęp do sieci Internet 525,50 zł
- zakup węgla, drewna opałowego 7.436,70 zł
- środki czystości 564,65 zł
- usługi kominiarskie 500,00 zł
Szkoła Podstawowa w Strzelcach
Plan 913.140,00 zł
Wykonanie 485.912,33 zł co stanowi 53,21%
Zaplanowana środki przeznaczone są na koszty utrzymania Szkoły Podstawowej w Strzelcach, tj. wydatki związane z zatrudnieniem nauczycieli i obsługi, opłatami za media, zakupami materiałów i wyposażenia, akcesoriów komputerowych, itp.. Zrealizowane wydatki to w szczególności:
- wynagrodzenia dla nauczycieli 258.623,44 zł
- wynagrodzenia obsługi 22.522,31 zł
- pochodne od wynagrodzeń 59.888,64 zł
- energia elektryczna 3.290,71 zł
- woda 449,72 zł
- wywóz nieczystości, ścieki 1.038,47 zł
- akcesoria komputerowe, w tym tonery 384,00 zł
- podróże służbowe krajowe 117,84 zł
- usługi telekomunikacyjne 414,49 zł
- dostęp do sieci Internet 312,00 zł
- zakup oleju opałowego 18.449,99 zł
- środki czystości 365,91 zł
- wymiana okien 24.524,00 zł
**Zespół Szkolno-Przedszkolny w Stróżewie**
Plan 627.519,00 zł
Wykonanie 341.130,51 zł co stanowi 54,36%
Zaplanowana środki przeznaczone są na koszty utrzymania Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Stróżewie, tj. wydatki związane z zatrudnieniem nauczycieli i obsługi, opłatami za media, zakupami materiałów i wyposażenia, akcesoriami komputerowymi, itp.. Zrealizowane wydatki to w szczególności:
- wynagrodzenia dla nauczycieli 165.939,39 zł
- wynagrodzenia obsługi 25.238,77 zł
- pochodne od wynagrodzeń 39.634,66 zł
- energia elektryczna 2.133,70 zł
- woda 412,20 zł
- wywóz nieczystości, ścieki 154,50 zł
- akcesoria komputerowe, w tym tonery 368,28 zł
- materiały papiernicze 150,06 zł
- podróże służbowe krajowe 217,24 zł
- usługi telekomunikacyjne 555,37 zł
- dostęp do sieci Internet 831,04 zł
- zakup węgla 3.274,70 zł
- środki czystości 517,93 zł
- usługi kominiarskie 534,36 zł
Szczegóły zaplanowanych wydatków majątkowych zostały omówione w rozdziale 4.2.
**Rozdział 80103 – Oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych**
Plan wynosi: 250.273 zł, wykonanie: 134.595,04 zł, tj. 53,78% planu.
**Szkoła Podstawowa w Strzelcach**
Plan 185.487,00 zł
Wykonanie 98.490,47 zł co stanowi 53,10%
Realizacja planu wydatków obejmuje w szczególności:
- wynagrodzenia dla nauczycieli 42.527,96 zł
- wynagrodzenia obsługi 14.666,14 zł
- pochodne od wynagrodzeń 12.197,10 zł
- energia elektryczna 3.722,29 zł
- wywóz nieczystości, ścieki 210,76 zł
- środki czystości 408,79 zł
- wymiana okien 4.525,00 zł
- zakup węgla 1.180,00 zł
**Szkoła Podstawowa w Oleśnicy**
Plan 64.786,00 zł
Wykonanie 36.104,57 zł co stanowi 55,73%
Realizacja planu wydatków obejmuje w szczególności:
- wynagrodzenia dla nauczycieli 19.322,14 zł
- wynagrodzenia obsługi 3.650,40 zł
- pochodne od wynagrodzeń 5.024,44 zł
- energia elektryczna 364,94 zł
Rozdział 80104 – Przedszkola
Zespół Szkolno-Przedszkolny w Stróżewie
Plan 269.183,00 zł
Wykonanie 153.159,66 zł co stanowi 56,90%
Zaplanowane środki związane są z utrzymaniem przedszkola w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Stróżewie, tj. wydatki związane z zatrudnieniem nauczycieli i obsługi, opłatami za media, zakupami materiałów i wyposażenia, żywności, zapłatą funduszu remontowego do wspólnoty, itp.. Zrealizowane wydatki to w szczególności:
- wynagrodzenia dla nauczycieli 31.718,02 zł
- wynagrodzenia obsługi 26.136,35 zł
- pochodne od wynagrodzeń 12.343,72 zł
- zakup oleju opałowego 21.519,98 zł
- zakup środków czystości 685,11 zł
- energia elektryczna 2.807,63 zł
- zakup środków żywności 15.147,20 zł
- fundusz remontowy i koszty zarządu 19.324,24 zł
Rozdział 80110 – Gimnazja
Gminne Gimnazjum w Zacharzynie
Plan 354.445,00 zł
Wykonanie 192.142,19 zł co stanowi 54,21%
Zaplanowane środki dotyczą kosztów utrzymania Gminnego Gimnazjum w Zacharzynie, tj. wydatków związanych z zatrudnieniem nauczycieli i obsługi, opłatami za media, zakupami materiałów i wyposażenia, akcesoriów komputerowych, itp.. Zrealizowane wydatki to w szczególności:
- wynagrodzenia dla nauczycieli 93.658,25 zł
- wynagrodzenia obsługi 17.358,62 zł
- pochodne od wynagrodzeń 24.524,18 zł
- zakup węgla 4.442,73 zł
- energia elektryczna 1.916,66 zł
- wywóz nieczystości, ścieki 748,27 zł
- usługi telekomunikacyjne 391,92 zł
- akcesoria komputerowe, w tym tonery 1.092,02 zł
- zużycie wody 279,73 zł
Rozdział 80113 – Dowożenie uczniów do szkół
Plan wynosi: 323.095,00 zł, wykonanie: 149.359,43 zł, tj. 46,23% planu.
Gminny Zakład Oświaty
Plan 83.000,00 zł
Wykonanie 35.039,69 zł co stanowi 42,22%
Zaplanowane środki stanowią koszty dowozów szkolnych do Gimnazjum z Ratajach przez przewoźnika PKS.
Szkoła Podstawowa w Strzelcach
Plan 94.497,00 zł
Wykonanie 49.361,51 zł co stanowi 52,24%
Zaplanowane środki stanowią koszty dowozów szkolnych do Szkoły Podstawowej w Strzelcach. Wydatki obejmują w szczególności: wynagrodzenie kierowcy i opiekunów podczas dowozów (6.663,60 zł), utrzymanie autobusu tj. naprawy, olej napędowy (14.020,06 zł), badania techniczne, itp. W związku z awarią autobusu w I półroczu pojawiły się także wydatki na zakup usług od zewnętrznego przewoźnika (PKS).
Szkoła Podstawowa w Oleśnicy
Plan 72.540,00 zł
Wykonanie 25.077,54 zł co stanowi 50,93%
Zaplanowane środki stanowią koszty dowozów szkolnych do Szkoły Podstawowej w Oleśnicy. Wydatki obejmują w szczególności: wynagrodzenie obsługi (6.563,61 zł), utrzymanie autobusu tj. naprawy, olej napędowy (11.090,40 zł), badania techniczne, itp. W związku z awarią autobusu w I półroczu pojawiły się także wydatki na zakup usług od zewnętrznego przewoźnika (PKS).
Zespół Szkolno-Przedszkolny w Stróżewie
Plan 51.152,00 zł
Wykonanie 28.886,12 zł co stanowi 56,47%
Zaplanowane środki stanowią koszty dowozów szkolnych do Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Stróżewie. Wydatki obejmują w szczególności: wynagrodzenie obsługi (15.699,60 zł), utrzymanie autobusu tj. naprawy, olej napędowy (7.277,78 zł), badania techniczne, itp.
Gminne Gimnazjum w Zacharzynie
Plan 21.906,00 zł
Wykonanie 10.994,57 zł co stanowi 50,19%
Są to wydatki osobowe związane z zatrudnieniem pracowników w wielkości I etatu związanego ze sprawowaniem opieki podczas dowozów szkolnych.
Rozdział 80114 – Zespoły obsługi ekonomiczno-administracyjnej szkół
Gminny Zakład Oświaty
Plan 104.673,00 zł
Wykonanie 52.860,43 zł co stanowi 50,50%
Zaplanowane wydatki dotyczą kosztów utrzymania Gminnego Zakładu Oświaty.
Zrealizowane wydatki to przede wszystkim:
- wynagrodzenia osobowe 33.728 zł
- szkolenia pracowników 985,00 zł
- podróże służbowe krajowe 189,10 zł
- zakup artykułów papierniczych 362,65 zł
- zakup publikacji 2.527,12 zł
Rozdział 80146 – Doksztalcanie i doskonalenie nauczycieli
Plan wynosi: 16.100 zł, wykonanie: 3.622,65 zł, tj. 22,50% planu.
Szkoła Podstawowa w Strzelcach
Plan 6.300,00 zł
Wykonanie 2.130,95 zł co stanowi 33,82%
Zrealizowanie wydatki w tym rozdziale dotyczą zakupu literatury fachowej dla nauczycieli (479,45 zł), podróży służbowych (441,50 zł) oraz dofinansowania studiów podyplomowych, kursów (1.210,00 zł). Pozostałe środki przewiduje się wydatkować w II półroczu.
Szkoła Podstawowa w Oleśnicy
Plan 3.700,00 zł
Wykonanie 0,00 zł co stanowi 0,00%
Zaplanowane środki przewidziane zostały na zakup literatury fachowej dla nauczycieli, zwroty kosztów podróży oraz dofinansowanie studiów podyplomowych, kursów, szkoleń.
Zaplanowane środki przewiduje się wydatkować w II półroczu.
**Zespół Szkolno-Przedszkolny w Stróżewie**
Plan 4.200,00 zł
Wykonanie 1.406,38 zł co stanowi 33,49%
Zrealizowane wydatki w tym rozdziale dotyczą zakupu literatury fachowej dla nauczycieli (155,38 zł), zwrotu kosztów podróży (56,00 zł) oraz dofinansowania studiów podyplomowych, kursów, szkoleń (1.215,00 zł). Pozostałe środki przewiduje się wydatkować w II półroczu.
**Gminne Gimnazjum w Zacharzynie**
Plan 1.900,00 zł
Wykonanie 85,32 zł co stanowi 4,49%
Zaplanowane środki przewidziane zostały na zakup literatury fachowej dla nauczycieli, zwroty kosztów podróży oraz dofinansowanie studiów podyplomowych, kursów, szkoleń. Na 30 czerwca br. zakupiono książkę. Pozostałe środki przewiduje się wydatkować w II półroczu.
**Rozdział 80195 – Pozostała działalność**
**Gminny Zakład Oświaty**
Plan 119.269,00 zł
Wykonanie 8.081,00 zł co stanowi 6,78%
Zaplanowane środki to dotacja celowa z przeznaczeniem na dofinansowanie pracodawcom kosztów przygotowania zawodowego młodocianych pracowników. Realizacja planu przewidziana jest w II półroczu.
**10.2.13. Dział 851 – OCHRONA ZDROWIA**
Plan ogółem wynosi: 79.665,00 zł, wykonanie: 31.602,86 zł, tj. 39,67% planu.
**Rozdział 85117 – Zakłady opiekuńczo-lecznicze i pielęgnacyjno-opiekuńcze**
**Urząd Gminy**
Plan 19.250,00 zł
Wykonanie 9.625,00 zł co stanowi 50,00%
Zaplanowane wydatki to dotacja dla Miasta Chodzież przeznaczona na pokrycie kosztów dowozu i pobytu dzieci z terenu Gminy Chodzież w Ośrodku Dziennej Aktywności dla Dzieci Niepełnosprawnych.
**Rozdział 85153 – Zwalczanie narkomanii**
**Urząd Gminy**
Plan 2.500,00 zł
Wykonanie 0,00 zł co stanowi 0,00%
Zaplanowane wydatki i ich realizacja zostały szczegółowo omówione w rozdziale 12.2.
**Rozdział 85154 – Przeciwdziałanie alkoholizmowi**
**Urząd Gminy**
Plan 57.915,00 zł
Wykonanie 21.977,86 zł co stanowi 37,95%
Zaplanowane wydatki i ich realizacja zostały szczegółowo omówione w rozdziale 12.2.
**10.2.14. Dział 852 – POMOC SPOŁECZNA**
Plan ogółem wynosi: 2.725.698,00 zł, wykonanie: 1.232.049,57 zł, tj. 45,20% planu.
**Rozdział 85202 – Domy pomocy społecznej**
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
Plan 40.000,00 zł
Wykonanie 3.950,03 zł co stanowi 9,88%
Zaplanowane środki dotyczą opłat za pobyt mieszkańców gminy w domu pomocy społecznej. W I półroczu do domu pomocy społecznej skierowane zostały dwie osoby. Od marca br. GOPS płaci za pobyt 1 osoby (1.302 zł miesięcznie), od lipca opłata będzie ponoszona także za drugą osobę.
Rozdział 85212 – Świadczenia rodzinne, zaliczka alimentacyjna oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego
Plan wynosi: 1.955.603,00 zł, wykonanie: 907.717,27 zł, tj. 46,42% planu.
Urząd Gminy
Plan 1.403,00 zł
Wykonanie 1.069,55 zł co stanowi 76,23%
Zaplanowane środki związane są ze zwrotem kwoty świadczeń rodzinnych i zasiłków pielęgnacyjnych, które zostały niesłusznie wypłacone w roku ubiegłym.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
Plan 1.954.200,00 zł
Wykonanie 906.647,72 zł co stanowi 46,42%
Zaplanowane wydatki związane są z bieżącą wypłatą świadczeń rodzinnych, zaliczki alimentacyjnej oraz związaną z tym obsługą tj. wynagrodzeniami pracowników, zakupem materiałów i wyposażenia, szkoleniarni, zakupem papieru i akcesoriów komputerowych. Na dzień 30 czerwca br. na wykonanie składa się m.in.:
- zasiłki rodzinne z dodatkami 590.807,59 zł
- zasiłki pielęgnacyjne 167.688,00 zł
- świadczenia pielęgnacyjne 45.360,00 zł
- jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka 22.000,00 zł
- zaliczka alimentacyjna (wypłacona) 47.234,10 zł
- wynagrodzenia osobowe z dodatkowym wynagrodzeniem rocznym 16.348,75 zł
- pochodne od wynagrodzeń 13.103,70 zł
- zakup materiałów i wyposażenia 856,86 zł
- zakup usług pozostałych, w tym usług pocztowych 757,62 zł
- zakup akcesoriów komputerowych i licencji 1.499,60 zł
Rozdział 85213 – Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej oraz niektóre świadczenia rodzinne
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
Plan 14.800,00 zł
Wykonanie 4.914,41 zł co stanowi 33,21%
Zaplanowane środki są realizowane w całości z dotacji celowej z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie. Są to wydatki obejmujące składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej lub świadczenie opiekuńcze i nie mające ubezpieczenia z innego tytułu. Składki były opłacane za 22 osoby uprawnione do zasiłki stałego oraz za 4 osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne.
Rozdział 85214 – Zasiłki i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
Plan 261.000,00 zł
Wykonanie 111.018,90 zł co stanowi 42,54%
Zaplanowane środki związane są głównie z wypłatą zasiłków. Na wydatki w tym rozdziale składają się wypłaty następujących świadczeń:
- zasiłki stałe - plan 92.000 zł, zrealizowano w kwocie: 47.511 zł, tj. 51,64% - świadczenie przyznano 26 osobom, wypłacono 148 świadczeń, średni zasiłek wynosi 321 zł. Wydatki są w całości finansowane z dotacji celowej z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie.
- zasiłki okresowe – plan 103.200 zł (w tym: 83.200 to dotacja celowa, 20.000 zł to środki własne), zrealizowano w kwocie: 38.751 zł, tj. 37,55% - w I półroczu br. zasiłki okresowe przyznano 50 rodzinom, w tym:
- 38 z powodu bezrobocia,
- 9 z tytułu niepełnosprawności
- 5 z powodu długotrwałej choroby.
Wypłacono 126 świadczeń – średni zasiłek wynosił 307 zł. Niskie wykonanie wynika z tego iż w tym okresie więcej osób podejmuje prace dorywcze, sezonowe oraz społecznie użyteczne.
- zasiłki celowe – plan 64.500 zł, zrealizowano w kwocie: 23.758 zł, tj. 36,80%. Na plan składają się wypłaty na opłacenie schronienia osobom bezdomnym, zdarzenia losowe, sprawienie pogrzebu, które to środki nie zostały w tym półroczu wykorzystane, gdyż nie było takiej potrzeby. Pomocy w formie schronienia udzielono tylko jednej osobie na kwotę 392 zł. Zasiłki celowe przyznano 81 osobom. Pomoc przyznawana była najczęściej na zakup żywności, leków i opału.
Zaplanowane środki na ubezpieczenie społeczne w kwocie: 1.300 zł nie zostały zrealizowane w I półroczu br.
Rozdział 85215 – Dodatki mieszkaniowe
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
Plan 100.000,00 zł
Wykonanie 38.760,08 zł co stanowi 38,76%
Z zakresie przyznawania dodatków mieszkaniowych wydano 57 decyzji, w tym 5 odmownych.
Rozdział 85219 – Ośrodki pomocy społecznej
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
Plan 213.581,00 zł
Wykonanie 103.671,78 zł co stanowi 48,54%
Zaplanowane środki związane są z bieżącym utrzymaniem GOPS, obejmują wydatki tj.: wynagrodzenia pracowników, zakup materiałów biurowych i wyposażenia, koszty podróży służbowych, konserwacje sprzętu, szkolenia pracowników, itp. Na wykonanie składają się m.in.:
- wynagrodzenia pracowników wraz z pochodnymi oraz dodatkowym wynagrodzeniem rocznym 93.625,69 zł
- zakup materiałów i wyposażenia 180,50 zł
- podróże służbowe w tym rycaźt 2.025,00 zł
- szkolenia pracowników 888,00 zł
- zakup akcesoriów komputerowych 1.249,16 zł
- zakup usług pozostałych, w tym pocztowych 1.328,43 zł
Rozdział 85228 – Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
Plan 25.694,00 zł
Wykonanie 8.238,78 zł co stanowi 32,06%
Zaplanowane środki dotyczą wyplaty wynagrodzenia za świadczone usługi opiekuńcze. Niskie wykonanie planu wynika z tego, iż 2 z pośród 4 osób, które miały świadczone usługi zmarły.
Rozdział 85295 – Pozostała działalność
Plan wynosi: 115.020,00 zł, wykonanie: 53.778,32 zł, tj. 46,76% planu.
Urząd Gminy
Plan 43.000,00 zł
Wykonanie 14.716,80 zł co stanowi 34,23%
W rozdziale tym zaplanowane zostały wydatki na sfinansowanie: świadczeń wypłacanych bezrobotnym skierowanym do wykonywania prac społecznie użytecznych. Niskie wykonanie spowodowane jest refundacją 60% wypłaconych świadczeń przez urząd pracy oraz przyjęciem do prac społecznie użytecznych mniejszej niż zaplanowano liczby osób.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
Plan 72.020,00 zł
Wykonanie 39.061,52 zł co stanowi 54,24%
Zaplanowane środki w tym rozdziale związane są z realizacją wieloletniego programu „Pomoc w zakresie dożywiania”. Z tej formy pomocy skorzystało w I półroczu br. 189 osób, w tym 146 osób – 69 rodzin – w formie posiłku, a w formie zasiłku celowego na żywność 43 osoby – 12 rodzin. Dożywianie jest realizowane z dotacji celowej w kwocie: 32.020 zł oraz środków własnych gminy w kwocie: 40.000 zł. Wydatkowana kwota dotyczy także zakupu materiałów i wyposażenia, w kwocie: 403,61 zł.
10.2.15. Dział 854 – EDUKACYJNA OPIEKA WYCHOWAWCZA
Plan wynosi: 55.045,00 zł, wykonanie: 45.134,26 zł, tj. 82,00% planu.
Rozdział 85415 – Pomoc materialna dla uczniów
Urząd Gminy
Plan 49.045,00 zł
Wykonanie 40.526,26 zł co stanowi 82,63%
Zrealizowane wydatki w tym rozdziale to dotacja celowa na wypłatę stypendiów socjalnych dla uczniów.
Gminne Gimnazjum w Zacharzynic
Plan 1.500,00 zł
Wykonanie 1.408,00 zł co stanowi 93,87%
Zrealizowane wydatki obejmują wypłacone stypendia za szczególne osiągnięcia w nauce z w roku szkolnym 2007-2008. Stypendium otrzymało 11 uczniów.
Szkoła Podstawowa w Strzelcach
Plan 1.500,00 zł
Wykonanie 1.408,00 zł co stanowi 93,87%
Zrealizowane wydatki obejmują wypłacone stypendia za szczególne osiągnięcia w nauce z w roku szkolnym 2007-2008. Stypendium otrzymało 11 uczniów.
Szkoła Podstawowa w Oleśnicy
Plan 1.500,00 zł
Wykonanie 896,00 zł co stanowi 59,73%
Zrealizowane wydatki obejmują wypłacone stypendia za szczególne osiągnięcia w nauce z w roku szkolnym 2007-2008. Stypendium otrzymało 7 uczniów.
Zespół Szkolno-Przedszkolny w Stróżewie
Plan 1.500,00 zł
Wykonanie 896,00 zł co stanowi 59,73%
Zrealizowane wydatki obejmują wypłacone stypendia za szczególne osiągnięcia w nauce z w roku szkolnym 2007-2008. Stypendium otrzymało 7 uczniów.
10.2.16. Dział 900 – GOSPODARKA KOMUNALNA I OCHRONA ŚRODOWISKA
Plan ogółem wynosi: 881.907,00 zł, wykonanie: 215.191,72 zł, tj. 24,40% planu.
Rozdział 90001 – Gospodarka ściekowa i ochrona wód
Urząd Gminy
Plan 140.000,00 zł
Wykonanie 64.391,92 zł co stanowi 45,99%
Zrealizowane wydatki dotyczą przede wszystkim dopłaty w spółce MWiK z tytułu dostaw wody i odprowadzania ścieków.
Rozdział 90002 – Gospodarka odpadami
Urząd Gminy
Plan 42.000,00 zł
Wykonanie 14.639,55 zł co stanowi 34,86%
Zrealizowane wydatki dotyczą przede wszystkim wywozu nieczystości komunalnych, demontażu i utylizacji azbestu, itp. Pozostałe środki zostaną wydatkowane w II półroczu.
Rozdział 90003 – Oczyszczanie miast i wsi
Urząd Gminy
Plan 210.207,00 zł
Wykonanie 43.189,14 zł co stanowi 20,55%
Zaplanowane środki zostały przeznaczone w szczególności na: utrzymanie pracownika – kierowcy, ekwiwalent za odzież, zakup materiałów i narzędzi koniecznych do utrzymania czystości w gminie: 7.462,31 zł (m.in. zakup paliwa do kosiarki oraz samochodu, rękawic, środków czyszczących, kosy, części do samochodu, itp.), wywóz śmieci oraz prace związane z rekultywacją zamkniętego wysypiska śmieci w Kamionce (16.592,00 zł) oraz przeprowadzenie badań monitoringowych na wysypisku (4.528,99 zł). Realizację dalszych wydatków związanych z rekultywacją wysypiska przewiduje się w II półroczu.
Rozdział 90013 – Schroniska dla zwierząt
Urząd Gminy
Plan 3.000,00 zł
Wykonanie 1.098,62 zł co stanowi 36,62%
Wydatki związane są z opłatami za pobyt psów złapanych z terenu Gminy w schronisku. Niski wskaźnik wykonania wynika z trudności w oszacowaniu ilości psów jakie znajdą się w schronisku.
Rozdział 90015 – Oświetlenie ulic, placów i dróg
Urząd Gminy
Plan 245.000,00 zł
Wykonanie 72.212,49 zł co stanowi 29,47%
Zaplanowane wydatki dotyczą opłat za konserwację i zużycie energii elektrycznej na terenie gminy (dot. m.in. oświetlenia drogowego). Zrealizowane wydatki związane są m.in.: z zapłatą za energię elektryczną (28.780,93 zł); konserwację oświetlenia (19.424,00 zł), itp. Zaplanowane i wydatkowane środki związane z realizacją inwestycji zawiera rozdział 4.2.
Rozdział 90095 – Pozostała działalność
Urząd Gminy
Plan 241.700,00 zł
Wykonanie 19.660,00 zł co stanowi 8,13%
Zrealizowane wydatki związane są z przygotowaniem dokumentacji dotyczącej przeprowadzenia renowacji zabytkowego kościoła w Podanimie (6.710,00 zł). Pozostałe zaplanowane środki to wydatki majątkowe - ich plan i realizacja zostały szczegółowo opisane w rozdziale 4.2.
10.2.17. Dział 921 – KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA NARODOWEGO
Plan ogółem wynosi: 289.968 zł, wykonanie: 100.726,39 zł, tj. 34,74% planu.
W Gminie Chodzież nie utworzono instytucji kultury, zadania w tym zakresie realizowanie są na terenie wsi w ramach środków przyznanych na sołectwo oraz przez urząd gminy.
Rozdział 92105 – Pozostałe zadania w zakresie kultury
Urząd Gminy
Plan 61.370,00 zł
Wykonanie 20.392,29 zł co stanowi 33,23%
Zaplanowane środki dotyczą wydatków sołeckich związanych głównie z organizacją festynów, dożynek, spotkań oraz innych imprez okolicznościowych organizowanych na terenie poszczególnych wsi. W rozdziale tym występują również wydatki związane ze współfinansowaniem, organizacją imprez kulturalnych, przeprowadzaniem konkursów, przeglądami teatrzyków przedszkolnych (zakup nagród, art spożywczych, usługa muzyczna, opłata ZAiKS, itp.), usługa transportowa, wywozem nieczystości, praniem obrusów, itp.. Pozostałe środki zostaną wydatkowane w II półroczu.
Rozdział 92109 – Domy i ośrodki kultury, świetlice i kluby
Urząd Gminy
Plan 139.130,00 zł
Wykonanie 65.431,89 zł co stanowi 47,03%
Zaplanowane środki dotyczą utrzymania świetlic wiejskich, w tym zakupy materiałów i wyposażenia, media oraz wykonywane na ich rzecz usługi. Zakupiono m.in. wyposażenie dla GOK w Ratajach (karnisz, meble kuchenne, zlewozmywak) oraz gaśnice, termometr, itp. Na energię elektryczną wydatkowano: 3.791,29 zł (GOK 1.560,17 zł); wodę: 177,29 zł (GOK: 50,15 zł); gaz: 2.856,58 zł; przeprowadzono także remont instalacji CO w Podanimie (219,60 zł), schodów (2.635,16 zł), montaż drzwi w Stróżewicach; wywóz nieczystości 993,08 zł (GOK: 200,50 zł); wykonano usługi kominiarskie, itp..
Pozostałe zaplanowane środki to wydatki majątkowe – plan i ich realizacja zostały opisane w rozdziale 4.2.
Rozdział 92116 – Biblioteki
Urząd Gminy
Plan 27.268,00 zł
Wykonanie 13.634,00 zł co stanowi 50,00%
Zaplanowane wydatki dotyczą dotacji dla Miejskiej Biblioteki Publicznej – szczegóły opisane w rozdziale 4.1.
Rozdział 92195 – Pozostała działalność
Urząd Gminy
Plan 62.200,00 zł
Wykonanie 1.268,21 zł co stanowi 2,04%
Zaplanowane wydatki związane są z utrzymaniem placów zabaw na terenie gminy (m.in. materiały do remontu, koszty przeglądu oraz tworzenie nowych placów). Zakupy inwestycyjne zostały przedstawione w rozdziale 4.1. Na 30 czerwca br. wydatkowano środki na zakup materiałów konserwujących drewno, itp. Realizacja pozostałych wydatków nastąpi w II półroczu.
10.2.18. Dział 926 – KULTURA FIZYCZNA I SPORT
Plan ogółem wynosi: 66.900,00 zł, wykonanie: 31.421,77 zł, tj. 46,97% planu.
Rozdział 92601 – Obiekty sportowe
Urząd Gminy
Plan 15.400,00 zł
Wykonanie 6.065,80 zł co stanowi 39,39%
Zrealizowane wydatki związane są głównie z utrzymaniem boiska sportowego, m.in.: wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia dla osoby zajmującej się utrzymaniem płyty boiska sportowego w Stróżewie (1.650 zł) oraz materiały niezbędne do prawidłowego utrzymania płyty boiska (m.in.: zakup nawozu, farb, kredy, paliwa i części do kosiarki, itp.).
Rozdział 92605 – Zadania w zakresie kultury fizycznej i sportu
Urząd Gminy
Plan 29.000,00 zł
Wykonanie 14.000,00 zł co stanowi 48,28%
Zaplanowane i przekazane dotacje na dofinansowanie zadań z zakresu kultury fizycznej i sportu zostały opisane w rozdziale 4.1.
Rozdział 92695 – Pozostała działalność
Urząd Gminy
Plan 22.500,00 zł
Wykonanie 11.355,97 zł co stanowi 50,47%
Zrealizowane wydatki związane są głównie z organizacją lub współorganizacją imprez sportowych (zakup nagród, koszty organizacji), które odbywały się na terenie miasta i gminy Chodzież, w tym m.in. turniej piłki halowej, tenisa stołowego, turniej wędkowania spławikowego, zawody pływackie o puchar Wójta, itp. Wydatki dotyczą także wyplat wynagrodzeń dla sędziów w zawodach pływackich, zakupu papieru na dyplomy, plakaty.
ROZDZIAŁ 11. DOCHODY, KTÓRE PODLEGAJĄ PRZEKAZANIU DO BUDŻETU PAŃSTWA, ZWIĄZANE Z REALIZACJĄ ZADAŃ Z ZAKRESU ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ ORAZ INNYCH ZADAŃ ZLECONYCH USTAWAMI
11.1. Dział 750 – ADMINISTRACJA PUBLICZNA
Rozdział 75011 – Urzędy wojewódzkie
Urząd Gminy
Plan 11.000,00 zł
Wykonanie 7.297,63 zł co stanowi 66,34%
Źródłem dochodów są wpływy z tytułu opłat za wydanie dowodów osobistych, udostępnianie danych osobowych: 7.290,40 zł oraz odsetek od środków zgromadzonych na rachunku bankowym: 7,23 zł (5% kwoty stanowi dochód gminy). Plan z tytułu opłat został ustalony zgodnie z pismem Wojewody Wielkopolskiego Nr FB.I.-3.3010-3/08 z dnia 21 lutego 2008 roku.
11.2. Dział 852 – POMOC SPOŁECZNA
Rozdział 85212 – Świadczenia rodzinne, zaliczka alimentacyjna oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
Plan 0,00 zł
Wykonanie 7.664,81 zł co stanowi - %
Źródłem dochodów są wpływy z tytułu zwrotów wypłaconej zaliczki alimentacyjnej: 7.658,89 zł (dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu należności powiększonej o 5%, przy czym 50% tej kwoty stanowi dochód gminy, a 50% – dochód budżetu państwa) oraz odsetek od środków zgromadzonych na rachunku bankowym: 5,92 zł (5% kwoty stanowi dochód gminy).
ROZDZIAŁ 12. DOCHODY Z TYTUŁU WYDAWANIA ZEZWOLEŃ NA SPRZEDAŻ NAPJOJÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ WYDATKI NA REALIZACJE ZADAŃ OKREŚLONYCH W PROGRAMIE PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH I PROGRAMIE PRZECIWĐZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2008
12.1. Dochody z tytułu wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych na rok 2008
Dział 756 – DOCHODY OD OSÓB PRAWNYCH, OD OSÓB FIZYCZNYCH I OD INNYCH JEDNOSTEK NIEPOSIADAJĄCYCH OSOBOWOŚCI PRAWNEJ ORAZ WYDATKI ZWIĄZANE Z ICH POBOREM
Rozdział 75618 – Wpływy z innych opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego na podstawie ustaw
Urząd Gminy
Plan 48.800,00 zł
Wykonanie 36.341,40 zł co stanowi 74,47%
Zrealizowana kwota dochodów dotyczy wpływów z opłaty za zezwolenia na sprzedaż alkoholu.
12.2. Wydatki na realizację zadań określonych w programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych i programie przeciwdziałania narkomanii na rok 2008
Dział 851 – OCHRONA ZDROWIA
Rozdział 85153 – Zwalczanie narkomanii
Urząd Gminy
Plan 2.500,00 zł
Wykonanie 0,00 zł co stanowi 0,00%
Zaplanowane wydatki wynikają z realizacji ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii a także Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Chodzież na rok 2008. Środki zostały zaplanowane na bieżące funkcjonowanie świetlic opiekuńczo-wychowawczych w Oleśnicy, Nietuskowie, Milczu, Podaninie oraz świetlicy wiejskiej w Stróżewicach, tj. artykułów niezbędnych do prowadzenia zajęć (zakup środków czystości, art. szkolnych, edukacyjnych, podwieczorka, finansowanie imprez sportowych, kulturalnych dla dzieci i młodzieży oraz akcji profilaktycznych organizowanych przez GKRPA). Realizację planu przewiduje się w II półroczu br.
Rozdział 85154 – Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Urząd Gminy
Plan 57.915,00 zł
Wykonanie 21.977,86 zł co stanowi 37,95%
Zaplanowane wydatki wynikają z realizacji ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi a także Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Gminie Chodzież na rok 2008. Środki zostały przeznaczone m.in. na wypłatę wynagrodzenia (dla opiekunów świetlic: 8.846 zł, osób prowadzących pozalekcyjne zajęcia sportowe w szkołach z terenu Gminy Chodzież: 3.584 zł, palacza - świetlica w Milczu (800 zł) oraz dla członków GKRPA za posiedzenia komisji, wizje, wywiady środowiskowe: 3.963,32 zł), pochodne od wynagrodzeń, zakupy na potrzeby świetlic funkcjonujących na terenie gminy (środki czystości, gry, art. potrzebne do prowadzenia zajęć, podwieczorek, itp.), zakupy art. oraz usług związanych z organizacją imprez, konkursów profilaktycznych, itp. Wśród wydatków wystąpiły również koszty związane z uzyskiwaniem opinii biegłych w sprawach o przymusowe leczenie odwykowe w zakresie uzależnienia od alkoholu (360 zł). W rozdziale tym zaplanowana została także dotacja na pomoc finansową dla miasta Piły - dotacja zostanie przekazana w II półroczu (szczegóły dotyczące przyznanej dotacji opisane zostały w rozdziale 4.1.).
| Odział | Rozdział | § | Trzecią | Plan | Wykonanie | Należności pozostałe do zapłaty zaliczości | Nadpłaty | Procent wykonania N/N |
|--------|----------|---|---------|------|-----------|---------------------------------------------|----------|-----------------------|
| 701025 | 0760 | | Dochody z tytułu i dzierżawy składów i lokat majętkowych Banku Państwa, jednostek samorządu terytorialnego i innych jednostek zaliczanych do sektora finansowo-bankowego oraz innych unorodzonych podobnym charakterze | 389 472,00 | 280 672,93 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 67,46% |
| | | | Wypłaty z tytułu odbiorczej nabytego prawa własności oraz praw użytkowania nieruchomości | 7 510,00 | 7 510,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100,01% |
| | | | Wypłaty z tytułu odbiorczej nabytego prawa własności oraz praw użytkowania nieruchomości | 28 000,00 | 16 200,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 72,86% |
| 2010 | | | Dotacje otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zbiorowych gminy (załącznik gran) utworzony | 234 982,00 | 234 951,71 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
| 701025 | 0760 | | Dochody z tytułu i dzierżawy składów i lokat majętkowych Banku Państwa, jednostek samorządu terytorialnego i innych jednostek zaliczanych do sektora finansowo-bankowego oraz innych unorodzonych podobnym charakterze | 449 233,00 | 348 859,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 77,89% |
| | | | Wypłaty z tytułu odbiorczej nabytego prawa własności oraz praw użytkowania nieruchomości | 447 255,00 | 231 207,28 | 56 041,12 | 28 677,02 | -1 129,27 | 51,38% |
| | | | Wypłaty z tytułu odbiorczej nabytego prawa własności oraz praw użytkowania nieruchomości | 3 165,00 | 2 508,33 | 582,87 | 532,57 | 0,00 | 80,65% |
| | | | Dotacje z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zbiorowych gminy (załącznik gran) utworzony | 102 100,00 | 51 515,56 | 17 548,56 | 10 081,44 | 59,27 | 50,46% |
| | | | Wypłaty z tytułu odbiorczej nabytego prawa własności oraz praw użytkowania nieruchomości | 307 090,00 | 175 446,59 | 7 780,00 | 6 850,00 | 1 100,00 | 57,13% |
| | | | Pozostałe odsetki | 1 800,00 | 1 886,00 | 10 082,97 | 10 082,97 | 0,00 | 88,77% |
| | | | Wypłaty z różnych dochodów | 33 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 701025 | 0760 | | Dochody z tytułu i dzierżawy składów i lokat majętkowych Banku Państwa, jednostek samorządu terytorialnego i innych jednostek zaliczanych do sektora finansowo-bankowego oraz innych unorodzonych podobnym charakterze | 800,00 | 800,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
| | | | Wypłaty z tytułu odbiorczej nabytego prawa własności oraz praw użytkowania nieruchomości | 800,00 | 800,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
| 750111 | 2010 | | Dotacje otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zbiorowych gminy (załącznik gran) utworzony | 49 500,00 | 28 884,72 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 58,18% |
| | | | Dotacje otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zbiorowych gminy (załącznik gran) utworzony | 550,00 | 356,72 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 64,64% |
| 750225 | 0750 | | Dochody z tytułu i dzierżawy składów i lokat majętkowych Banku Państwa, jednostek samorządu terytorialnego i innych jednostek zaliczanych do sektora finansowo-bankowego oraz innych unorodzonych podobnym charakterze | 6 746,00 | 4 842,36 | 2 182,54 | 2 182,54 | 0,00 | 71,78% |
| | | | Wypłaty z tytułu odbiorczej nabytego prawa własności oraz praw użytkowania nieruchomości | 246,00 | 246,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
| | | | Wypłaty z tytułu odbiorczej nabytego prawa własności oraz praw użytkowania nieruchomości | 6 500,00 | 4 606,49 | 2 008,78 | 2 008,78 | 0,00 | 85,03% |
| | | | Pozostałe odsetki | 0,00 | 0,00 | 153,76 | 153,76 | 0,00 | #OZREKNI |
| 751011 | 2010 | | Dotacje otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zbiorowych gminy (załącznik gran) utworzony | 736,00 | 390,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 53,49% |
| 7566B1 | 0310 | | Wypłaty z podatku średnicowego na rzecz finansowych | 100,00 | 9,92 | 3 200,00 | 2 484,08 | 1,00 | 9,82% |
| | | | Podatek od działalności gospodarczej osób fizycznych, osłabiony w formie stawki podobnej | 100,00 | 9,92 | 3 200,00 | 2 424,08 | 1,00 | 9,82% |
| 756616 | 0310 | | Wypłaty z podatku rolnego, podatku celowego, podatku od czynności wykonywanych, podatków i opłat lokalnych odsetek przysięg i innych gromadzeń organizacyjnych | 1 918 022,00 | 904 116,00 | 1 017 475,47 | 178 081,27 | 32 168,80 | 48,88% |
| | | | Podatek od nieruchomości | 1 268 000,00 | 571 085,06 | 843 701,22 | 176 558,37 | 1,00 | 44,94% |
| | | | Podatek od rolnictwa | 837 000,00 | 122 802,56 | 112 728,36 | 1 487,00 | 0,00 | 51,82% |
| | | | Podatek od innych | 254 682,00 | 117 950,10 | 117 095,90 | 4,90 | 1,00 | 46,23% |
| | | | Podatek od czynności wykonywanych | 7 900,00 | 4 710,00 | 3 150,00 | 0,00 | 0,00 | 89,82% |
| | | | Podatek od czynności cywilnoprawnych | 10 000,00 | 1 567,00 | 0,00 | 0,00 | 32 180,00 | 14,69% |
| | | | Odpis od nieruchomości wraz z tytułu podatków i opłat | 10,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | | | Podatek od nieruchomości | 137 400,00 | 137 402,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 99,98% |
| | | | Wypłaty z podatku rolnego, podatku celowego, opłat lokalnych odsetek przysięg i innych gromadzeń organizacyjnych | 1 463 607,00 | 754 051,01 | 954 904,47 | 307 767,87 | 18 639,80 | 51,88% |
| | | | Podatek od nieruchomości | 900 000,00 | 440 777,54 | 581 940,45 | 269 325,65 | 1 608,26 | 48,98% |
| | | | Podatek rolny | 300 000,00 | 190 955,95 | 188 623,94 | 53 654,24 | 1 410,00 | 63,89% |
| | | | Podatek celowy | 2 757,00 | 1 584,57 | 1 709,14 | 543,14 | 2,00 | 57,47% |
| | | | Podatek od czynności wykonywanych | 85 000,00 | 40 370,70 | 81 712,70 | 34 178,70 | 0,00 | 47,49% |
| | | | Podatek od czynności cywilnoprawnych | 1 000,00 | 10 352,00 | 1 070,00 | 0,00 | 9 788,00 | 195,28% |
| | | | Odpis od nieruchomości wraz z tytułu podatków i opłat | 4 700,00 | 4 722,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 104,37% |
| | | | Podatek od czynności cywilnoprawnych | 980 000,00 | 85 318,72 | 28,24 | 28,24 | 3 713,44 | 46,87% |
| | | | Odpis od nieruchomości wraz z tytułu podatków i opłat | 50,00 | 49,62 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 99,24% |
| BOC03 | Oznaczenie rubryki i mety | 20 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 8,89% |
|-------|--------------------------|------------|------|------|------|------|-------|
| 2440 | Działanie odrębnego z funduszy celowych na realizację zadań bieżących jednostek sektorów finansów publicznych | 20 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 8,89% |
| 900220| Przysławy i wynagrodzenia związane z gromadzeniem dochodów i opłat gospodarczych | 800,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 8,89% |
| 0440 | Wypłaty z opłaty produkcyjnej | 800,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 8,89% |
| 900655| Zespoły aktywne: | 6 800,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 180,00% |
| 62290 | Środki przeznaczone przez powiatu jednostki zależne do sektora finansów publicznych na finansowanie lub działanie w ramach budżetów reaktywnych, ewentualnych i innych planów inwestycyjnych jednostek niezależnych do sektora finansów publicznych | 6 300,00 | 5 900,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 180,00% |
| 12102 | Powiatowe zestawy w zakresie budżetu | 4 700,00 | 4 700,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
| 0890 | Otrzymane środki, zapłaty i dotacje w ujęciu przedpłaców | 1 700,00 | 1 700,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
| 2320 | Dotacje celowe przeznaczone do powiatu na zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień / umów / umów jednostki samorządu terytorialnego | 1 000,00 | 1 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
| 2700 | Środki na dotarcie do zadań bieżących gran (zwierzęta grym), powiatów (zwierzęta powiatowe), samorządów województwa, pochylane z innych źródeł | 2 000,00 | 2 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
| 02108 | Dary i odrody kultury, nauki, sztuki i kultury | 194 800,00 | 181 295,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 98,58% |
| 0750 | Dochody z relacji i działalności składników najemnych Banku Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zależnych do sektora finansów publicznych oraz innych źródeł o podobnym charakterze | 3 700,00 | 619,57 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 22,18% |
| 0970 | Wypłaty z otrzytych dochodów | 3 800,00 | 3 275,41 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 86,58% |
| 2886 | Dotacje celowe przeznaczone jednostce samorządu terytorialnego przez inną jednostkę samorządu terytorialnego będącą instytucją wykonującą na zadanach bieżące realizowane na podstawie porozumień / umów | 167 200,00 | 167 200,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
| 622080| Zespoły aktywne: | 103 840,00 | 103 840,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
| 2080 | Dotacje celowe przeznaczone jednostce samorządu terytorialnego przez inną jednostkę samorządu terytorialnego będącą instytucją wykonującą na zadanach bieżących realizowanych na podstawie porozumień / umów | 163 540,00 | 163 540,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
Razem: 12 282 875,00 6 747 828,97 2 220 695,83 548 982,78 61 131,68 84,88%
Wójt
mgr Zbigniew Safwa
Strona 3 z 3
| Dział | Rozdział | Paragraf | Trawić | Plan | Wykonane | Zbliżenie | Procent wykonań |
|-------|----------|----------|--------|------|----------|----------|-----------------|
| 01002 | | | | | | | |
| 01010 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 6010 | | | | | | | |
| 6050 | | | | | | | |
| 01030 | | | | | | | |
| 2850 | | | | | | | |
| 81096 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 4430 | | | | | | | |
| 4700 | | | | | | | |
| 4740 | | | | | | | |
| 4750 | | | | | | | |
| 02001 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 80004 | | | | | | | |
| 2310 | | | | | | | |
| 80016 | | | | | | | |
| 4110 | | | | | | | |
| 4170 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 4270 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 4520 | | | | | | | |
| 8050 | | | | | | | |
| 70006 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 4280 | | | | | | | |
| 4270 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 6050 | | | | | | | |
| 71004 | | | | | | | |
| 4170 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 71014 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 71036 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 75011 | | | | | | | |
| 2910 | | | | | | | |
| 4010 | | | | | | | |
| 4040 | | | | | | | |
| 4110 | | | | | | | |
| 4120 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 4440 | | | | | | | |
| 4700 | | | | | | | |
| 4740 | | | | | | | |
| 4750 | | | | | | | |
| 75022 | | | | | | | |
| 3030 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 4410 | | | | | | | |
**Tabela nr 2**
Realizacja planu wydatków budżetu Gminy Chodzież za I półrocze 2008 roku
| Dział | Rozdział | Paragraf | Trawić | Plan | Wykonane | Zbliżenie | Procent wykonań |
|-------|----------|----------|--------|------|----------|----------|-----------------|
| 01002 | | | | | | | |
| 01010 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 6010 | | | | | | | |
| 6050 | | | | | | | |
| 01030 | | | | | | | |
| 2850 | | | | | | | |
| 81096 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 4430 | | | | | | | |
| 4700 | | | | | | | |
| 4740 | | | | | | | |
| 4750 | | | | | | | |
| 02001 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 80004 | | | | | | | |
| 2310 | | | | | | | |
| 80016 | | | | | | | |
| 4110 | | | | | | | |
| 4170 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 4270 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 4520 | | | | | | | |
| 8050 | | | | | | | |
| 70006 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 4280 | | | | | | | |
| 4270 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 6050 | | | | | | | |
| 71004 | | | | | | | |
| 4170 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 71014 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 71036 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 75011 | | | | | | | |
| 2910 | | | | | | | |
| 4010 | | | | | | | |
| 4040 | | | | | | | |
| 4110 | | | | | | | |
| 4120 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 4440 | | | | | | | |
| 4700 | | | | | | | |
| 4740 | | | | | | | |
| 4750 | | | | | | | |
| 75022 | | | | | | | |
| 3030 | | | | | | | |
| 4210 | | | | | | | |
| 4300 | | | | | | | |
| 4410 | | | | | | | |
| Kod | Opis | Kwota 1 | Kwota 2 | Kwota 3 | Kwota 4 | Kwota 5 |
|-----|------|---------|---------|---------|---------|---------|
| 76023 | Akunty gmin i jednostek podległych powiatowi | 1 371 349,00 | 833 354,83 | 6,50 | 0,00 | 44,18% |
| 3020 | Wysyłki osobowe nieuznawane do wynagrodzeń | 2 400,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 4010 | Wypłacanie pensji osobom pracowniczym | 708 171,00 | 349 870,37 | 0,00 | 0,00 | 42,79% |
| 4040 | Dodatkowe wynagrodzenie pracownika | 62 816,00 | 50 617,98 | 0,00 | 0,00 | 18,00% |
| 4110 | Ślady na ulotność i opłaty społeczne | 121 187,00 | 55 787,03 | 0,00 | 0,00 | 46,97% |
| 4120 | Ślady na Fundusz Pracy | 19 978,00 | 9 197,18 | 0,00 | 0,00 | 46,04% |
| 4140 | Wpływy na Pieniążny Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych | 8 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 4170 | Wypłacanie kosztów podróży | 8 700,00 | 8 775,20 | 0,00 | 0,00 | 77,88% |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 83 850,00 | 29 383,47 | 0,00 | 0,00 | 34,53% |
| 4250 | Zakup energii | 34 700,00 | 17 851,07 | 0,00 | 0,00 | 51,44% |
| 4270 | Zakup usług telekomunikacyjnych | 22 000,00 | 8 310,12 | 0,00 | 0,00 | 37,82% |
| 4290 | Zakup usług telewizyjnych | 1 000,00 | 480,00 | 0,00 | 0,00 | 48,00% |
| 4300 | Zakup usług przewozowych | 65 400,00 | 32 914,54 | 0,00 | 0,00 | 50,33% |
| 4350 | Zakup usług dostępu do sieci internet | 8 500,00 | 2 504,66 | 0,00 | 0,00 | 29,47% |
| 4360 | Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonia komórkowej | 9 000,00 | 3 448,10 | 0,00 | 0,00 | 38,28% |
| 4370 | Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonia stacjonarna | 12 000,00 | 4 084,88 | 0,00 | 0,00 | 34,04% |
| 4410 | Podróże służbowe krańcowe | 22 000,00 | 11 678,22 | 0,00 | 0,00 | 53,08% |
| 4420 | Podróże służbowe zagraniczne | 1 000,00 | 358,57 | 0,00 | 0,00 | 35,85% |
| 4430 | Różne opłaty i składki | 30 000,00 | 24 840,57 | 0,00 | 0,00 | 82,82% |
| 4440 | Opłaty za zakładowe fundusze świadczeń socjalnych | 20 000,00 | 15 073,00 | 0,00 | 0,00 | 75,00% |
| 4700 | Szczegółowe wypełnianie dokumentów dotyczących korpusu służby cywilnej | 13 000,00 | 7 983,00 | 0,00 | 0,00 | 61,41% |
| 4741 | Zakup materiałów i wyposażenia do sprzętu drukarskiego i urządzeń kserograficznych | 5 000,00 | 512,40 | 0,00 | 0,00 | 10,28% |
| 4750 | Zakup urządzeń komputerowych, w tym programów i licencji | 36 000,00 | 26 456,89 | 0,00 | 0,00 | 73,48% |
| 6050 | Wyciągi inwestycyjne jednostek budżetowych | 10 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 6060 | Wyciągi na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych | 39 850,00 | 3 828,00 | 0,00 | 0,00 | 9,18% |
| 76078 | Przenoszenie jednostek wewnętrznych | 31 500,00 | 11 617,40 | 0,00 | 0,00 | 36,68% |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 4 000,00 | 340,14 | 0,00 | 0,00 | 8,50% |
| 4300 | Zakup usług pozostałych | 27 500,00 | 11 177,20 | 0,00 | 0,00 | 40,64% |
| 75096 | Pozostała obsługa | 24 955,00 | 7 959,00 | 0,00 | 0,00 | 31,88% |
| 3020 | Różne wydatki na rzecz osób fizycznych | 24 955,00 | 7 959,00 | 0,00 | 0,00 | 31,88% |
| Kod | Opis | Kwota 1 | Kwota 2 | Kwota 3 | Kwota 4 | Kwota 5 |
|-----|------|---------|---------|---------|---------|---------|
| 76101 | Urzędu sądowych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa | 738,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 4170 | Wypłacanie bezuszkodowe | 850,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 4741 | Zakup materiałów i wyposażenia do sprzętu drukarskiego i urządzeń kserograficznych | 58,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 78403 | Jednostki samorządowe Policji | 1 000,00 | 1 000,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 1 000,00 | 1 000,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
| 78412 | Ochrona ciała podatne | 48 380,00 | 29 105,14 | 0,00 | 0,00 | 60,26% |
| 2820 | Dokładka całości z budżetu na finansowanie lub definiowanie zadań zleconych do realizacji obowiązującym | 19 000,00 | 19 000,00 | 0,00 | 0,00 | 100,00% |
| 3030 | Różne wydatki na rzecz osób fizycznych | 2 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 4170 | Wypłacanie bezuszkodowe | 3 500,00 | 1 985,00 | 0,00 | 0,00 | 56,09% |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 7 500,00 | 3 922,55 | 0,00 | 0,00 | 52,33% |
| 4260 | Zakup energii | 6 700,00 | 2 684,07 | 0,00 | 0,00 | 39,77% |
| 4280 | Zakup usług zdrojowych | 800,00 | 2 00,00 | 0,00 | 0,00 | 25,00% |
| 4300 | Zakup usług pozostałych | 1 500,00 | 622,40 | 0,00 | 0,00 | 41,48% |
| 4360 | Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonia komórkowa | 500,00 | 150,00 | 0,00 | 0,00 | 30,00% |
| 4370 | Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonia stacjonarna | 60,00 | 59,12 | 0,00 | 0,00 | 98,53% |
| 4430 | Różne opłaty i składki | 4 400,00 | 780,00 | 0,00 | 0,00 | 17,82% |
| 78414 | Obecna żywność | 31 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 3020 | Wydatki osobowe nieuznawane do wynagrodzeń | 2 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 1 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 78421 | Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przedpożarowa | 840,00 | 161,08 | 0,00 | 0,00 | 19,28% |
| 4380 | Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonia komórkowa | 840,00 | 161,08 | 0,00 | 0,00 | 19,28% |
| 75047 | Płatność pomocy, opłat i niepotrzebnych nadzwyczajnych | 28 500,00 | 14 946,71 | 0,00 | 0,00 | 48,22% |
| 4100 | Wypłacanie do agencji pośredniczących | 25 500,00 | 13 352,00 | 0,00 | 0,00 | 63,41% |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 500,00 | 33,38 | 0,00 | 0,00 | 7,00% |
| 4300 | Zakup usług pozostałych | 4 000,00 | 1 131,33 | 0,00 | 0,00 | 28,28% |
| 78702 | Oblicza papierów wartościowych, banknotów i podziękować jednostki samorządu terytorialnego | 105 900,00 | 56 060,99 | 0,00 | 0,00 | 36,63% |
| 8010 | Redukcja z bieżącej zaliczki z oblicza ciągu publicznego | 10 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 8070 | Odjęcie i systemu od krajowych oraz od krajowych podatków i kredytów | 146 500,00 | 55 080,59 | 0,00 | 0,00 | 38,27% |
| 4810 | Reserwy | 17 871,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 80101 | Schody podatkowe | 2 152 220,00 | 1 161 367,00 | 0,00 | 0,00 | 53,88% |
| 3020 | Wydatki osobowe nieuznawane do wynagrodzeń | 96 200,00 | 47 035,72 | 0,00 | 0,00 | 48,41% |
| Kod | Opis | Kwota | Kwota | Kwota | Kwota |
|-----|------|-------|-------|-------|-------|
| 4010 | Wyciągnięcia osobowe pracownika | 1 400,00 | 896,20 | 0,00 | 0,00 |
| 4040 | Dotacje osobowe wyznaczane rocznie | 84 230,00 | 94 238,28 | 0,00 | 0,00 |
| 4110 | Składki na ubezpieczenia społeczne | 2 427,00 | 126 865,01 | 0,00 | 0,00 |
| 4120 | Składki na Fundusz Pracy | 28 200,00 | 19 253,57 | 0,00 | 0,00 |
| 4170 | Wypłacalne bezrobotne | 3 100,00 | 2 230,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 50 000,00 | 41 807,11 | 0,00 | 0,00 |
| 4240 | Zakup pomocy naukowych, dydaktycznych i książek | 2 500,00 | 314,10 | 0,00 | 0,00 |
| 4260 | Zakup energii | 27 500,00 | 10 849,82 | 0,00 | 0,00 |
| 4270 | Zakup usług remontowych | 24 500,00 | 24 524,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4280 | Zakup usług zdrowotnych | 1 000,00 | 180,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4300 | Zakup usług pozostałych | 9 500,00 | 4 385,30 | 0,00 | 0,00 |
| 4350 | Zakup usług dostępu do sieci Internet | 4 500,00 | 1 717,26 | 0,00 | 0,00 |
| 4360 | Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii komórkowej | 1 800,00 | 545,78 | 0,00 | 0,00 |
| 4370 | Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii stacjonarnej | 1 500,00 | 970,37 | 0,00 | 0,00 |
| 4410 | Podróże służbowe krajowe | 1 500,00 | 602,58 | 0,00 | 0,00 |
| 4430 | Różne opłaty i składki | 1 500,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4440 | Odpisy na zakładkę fundusz świadczeń socjalnych | 111 518,00 | 83 489,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4740 | Zakup materiałów papierowych do sprzętu drukarskiego i urządzeń kserograficznych | 800,00 | 220,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4750 | Zakup oprogramowania komputerowego, w tym programów i licencji | 3 500,00 | 871,26 | 0,00 | 0,00 |
| 8050 | Wysokości inwestycyjne jednostki budżetowej | 251 278,00 | 36 985,32 | 0,00 | 0,00 |
| Kod | Opis | Kwota | Kwota | Kwota | Kwota |
|-----|------|-------|-------|-------|-------|
| 80103 | Dzień dobry przedstawicieli w urzędach przedsiębiorstw | 250 278,00 | 134 985,04 | 0,00 | 0,00 |
| 3020 | Wyciągi osobowe okazjonalne do wynagrodzeń | 10 850,00 | 5 819,62 | 0,00 | 0,00 |
| 4010 | Wypłacalne bezrobotne pracownika | 162 250,00 | 80 189,64 | 0,00 | 0,00 |
| 4040 | Dotacje osobowe wyznaczane rocznie | 10 850,00 | 10 882,27 | 0,00 | 0,00 |
| 4110 | Składki na ubezpieczenia społeczne | 28 250,00 | 14 857,32 | 0,00 | 0,00 |
| 4120 | Składki na Fundusz Pracy | 4 510,00 | 2 383,92 | 0,00 | 0,00 |
| 4170 | Wypłacalne bezrobotne | 500,00 | 400,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 5 500,00 | 1 641,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4240 | Zakup pomocy naukowych, dydaktycznych i książek | 1 500,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4280 | Zakup energii | 8 500,00 | 4 140,97 | 0,00 | 0,00 |
| 4270 | Zakup usług remontowych | 4 500,00 | 4 026,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4280 | Zakup usług zdrowotnych | 300,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4300 | Zakup usług pozostałych | 1 000,00 | 271,78 | 0,00 | 0,00 |
| 4370 | Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii stacjonarnej | 800,00 | 337,24 | 0,00 | 0,00 |
| 4410 | Podróże służbowe krajowe | 1 500,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4440 | Odpisy na zakładkę fundusz świadczeń socjalnych | 12 230,00 | 2 280,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4740 | Zakup materiałów papierowych do sprzętu drukarskiego i urządzeń kserograficznych | 100,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| Kod | Opis | Kwota | Kwota | Kwota | Kwota |
|-----|------|-------|-------|-------|-------|
| 80104 | Przedsiębiorstwa | 250 278,00 | 134 985,04 | 0,00 | 0,00 |
| 3020 | Wyciągi osobowe okazjonalne do wynagrodzeń | 5 500,00 | 2 685,90 | 0,00 | 0,00 |
| 4010 | Wypłacalne bezrobotne pracownika | 121 340,00 | 57 854,32 | 0,00 | 0,00 |
| 4040 | Dotacje osobowe wyznaczane rocznie | 8 500,00 | 8 585,59 | 0,00 | 0,00 |
| 4110 | Składki na ubezpieczenia społeczne | 19 500,00 | 10 853,59 | 0,00 | 0,00 |
| 4120 | Składki na Fundusz Pracy | 3 200,00 | 1 880,13 | 0,00 | 0,00 |
| 4170 | Wypłacalne bezrobotne | 1 100,00 | 1 035,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 26 400,00 | 24 063,64 | 0,00 | 0,00 |
| 4220 | Zakup środków hygienu | 32 000,00 | 15 147,20 | 0,00 | 0,00 |
| 4240 | Zakup pomocy naukowych, dydaktycznych i książek | 100,00 | 78,48 | 0,00 | 0,00 |
| 4260 | Zakup energii | 7 000,00 | 3 500,69 | 0,00 | 0,00 |
| 4270 | Zakup usług remontowych | 23 500,00 | 18 801,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4280 | Zakup usług zdrowotnych | 500,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4300 | Zakup usług pozostałych | 8 500,00 | 2 500,88 | 0,00 | 0,00 |
| 4350 | Zakup usług dostępu do sieci Internet | 500,00 | 7,11 | 0,00 | 0,00 |
| 4370 | Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii stacjonarnej | 800,00 | 259,72 | 0,00 | 0,00 |
| 4410 | Podróże służbowe krajowe | 1 500,00 | 628,05 | 0,00 | 0,00 |
| 4430 | Różne opłaty i składki | 200,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4440 | Odpisy na zakładkę fundusz świadczeń socjalnych | 7 255,00 | 5 485,00 | 0,00 | 0,00 |
| 8080 | Wysokości inwestycyjne jednostki budżetowej | 5 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| Kod | Opis | Kwota | Kwota | Kwota | Kwota |
|-----|------|-------|-------|-------|-------|
| 80110 | Główne | 354 448,00 | 192 142,19 | 0,00 | 0,00 |
| 3020 | Wyciągi osobowe okazjonalne do wynagrodzeń | 13 050,00 | 9 842,84 | 0,00 | 0,00 |
| 4010 | Wypłacalne bezrobotne pracownika | 222 230,00 | 111 016,87 | 0,00 | 0,00 |
| 4040 | Dotacje osobowe wyznaczane rocznie | 21 950,00 | 21 976,45 | 0,00 | 0,00 |
| 4110 | Składki na ubezpieczenia społeczne | 39 600,00 | 21 158,79 | 0,00 | 0,00 |
| 4120 | Składki na Fundusz Pracy | 8 300,00 | 3 385,39 | 0,00 | 0,00 |
| 4170 | Wypłacalne bezrobotne | 900,00 | 700,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 17 500,00 | 7 908,36 | 0,00 | 0,00 |
| 4240 | Zakup pomocy naukowych, dydaktycznych i książek | 1 000,00 | 168,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4260 | Zakup energii | 4 000,00 | 2 186,38 | 0,00 | 0,00 |
| 4280 | Zakup usług zdrowotnych | 500,00 | 390,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4300 | Zakup usług pozostałych | 3 500,00 | 987,87 | 0,00 | 0,00 |
| 4350 | Zakup usług dostępu do sieci Internet | 1 000,00 | 227,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4380 | Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii komórkowej | 800,00 | 144,89 | 0,00 | 0,00 |
| 4370 | Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii stacjonarnej | 1 000,00 | 247,22 | 0,00 | 0,00 |
| 4410 | Podróże służbowe krajowe | 500,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4430 | Różne opłaty i składki | 500,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4440 | Odpisy na zakładkę fundusz świadczeń socjalnych | 18 890,00 | 14 175,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4740 | Zakup materiałów papierowych do sprzętu drukarskiego i urządzeń kserograficznych | 328,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4750 | Zakup oprogramowania komputerowego, w tym programów i licencji | 1 000,00 | 852,30 | 0,00 | 0,00 |
| Kod | Opis | Kwota | Kwota | Kwota | Kwota |
|-----|------|-------|-------|-------|-------|
| 80113 | Przewidziane zyski na do osób | 322 069,00 | 144 850,48 | 0,00 | 0,00 | 48,85% |
| 3020 | Wydatki osobowe niezaliczona do wynagrodzeń | 300,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4010 | Wynagrodzenia osobowe pracowników | 71 329,00 | 37 531,67 | 0,00 | 0,00 | 53,14% |
| 4040 | Dodatkowe wynagrodzenie roczne | 2 800,00 | 2 747,78 | 0,00 | 0,00 | 98,10% |
| 4110 | Składki na ubezpieczenia społeczne | 9 569,00 | 4 784,74 | 0,00 | 0,00 | 49,88% |
| 4120 | Składki na Fundusz Pracy | 1 530,00 | 760,92 | 0,00 | 0,00 | 49,88% |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 75 569,00 | 38 235,25 | 0,00 | 0,00 | 48,37% |
| 4260 | Zakup energii | 200,00 | 12,64 | 0,00 | 0,00 | 6,32% |
| 4270 | Zakup usług teleinformatycznych | 48 000,00 | 10 162,27 | 0,00 | 0,00 | 21,46% |
| 4300 | Zakup usług pocztowych | 114 747,00 | 58 010,86 | 0,00 | 0,00 | 49,81% |
| 4360 | Opłaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefon komórkowej | 600,00 | 142,19 | 0,00 | 0,00 | 23,70% |
| 4410 | Podróże służbowe krajowe | 180,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4440 | Odpisy na zakładany fundusz świadczeń socjalnych | 2 948,00 | 2 210,00 | 0,00 | 0,00 | 75,03% |
| 80114 | Zyski od stacji teleinformatyczno-administracyjnych szkół | 104 679,00 | 62 885,43 | 0,00 | 0,00 | 60,09% |
| 4010 | Wynagrodzenia osobowe pracowników | 68 480,00 | 33 738,00 | 0,00 | 0,00 | 49,88% |
| 4040 | Dodatkowe wynagrodzenie roczne | 5 400,00 | 5 122,69 | 0,00 | 0,00 | 95,00% |
| 4110 | Składki na ubezpieczenia społeczne | 12 985,00 | 5 856,30 | 0,00 | 0,00 | 44,76% |
| 4120 | Składki na Fundusz Pracy | 1 840,00 | 852,14 | 0,00 | 0,00 | 46,71% |
| 4170 | Wynagrodzenie bezpłacowe | 1 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 4 500,00 | 2 836,14 | 0,00 | 0,00 | 63,14% |
| 4300 | Zakup usług pocztowych | 1 500,00 | 535,71 | 0,00 | 0,00 | 35,71% |
| 4410 | Podróże służbowe krajowe | 500,00 | 189,10 | 0,00 | 0,00 | 37,82% |
| 4440 | Odpisy na zakładany fundusz świadczeń socjalnych | 1 813,00 | 1 360,00 | 0,00 | 0,00 | 75,03% |
| 4700 | Szkoletanie pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej | 1 500,00 | 886,00 | 0,00 | 0,00 | 59,07% |
| 4740 | Zakup materiałów papierkowych do aparatów drukarskich i urządzeń kserograficznych | 700,00 | 367,60 | 0,00 | 0,00 | 52,89% |
| 4750 | Zakup akcesoriów komputerowych, w tym programów i licencji | 3 800,00 | 761,00 | 0,00 | 0,00 | 20,00% |
| 80148 | Dotacje i świadczenia niezaliczane | 18 108,00 | 3 622,86 | 0,00 | 0,00 | 20,00% |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 2 320,00 | 700,18 | 0,00 | 0,00 | 30,00% |
| 4410 | Podróże służbowe krajowe | 2 880,00 | 497,82 | 0,00 | 0,00 | 17,37% |
| 4700 | Szkoletanie pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej | 11 000,00 | 2 426,00 | 0,00 | 0,00 | 22,06% |
| 80195 | Pieniędze dla działalności | 110 289,00 | 8 889,00 | 0,00 | 0,00 | 8,00% |
| 4300 | Zakup usług pocztowych | 110 289,00 | 8 889,00 | 0,00 | 0,00 | 8,00% |
| 85117 | Zakupy opłatków- kosztów i płatności- odbiorców | 18 280,00 | 8 882,00 | 0,00 | 0,00 | 48,00% |
| 2310 | Dotacja celowa przeznaczona praktyce na zastawia bieżąca wykonawcze na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego | 19 260,00 | 8 826,00 | 0,00 | 0,00 | 45,00% |
| 85183 | Zwłaszcza, narzędzia | 2 800,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 2 800,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 85154 | Dotacje i świadczenia niezaliczane | 57 978,00 | 21 877,88 | 0,00 | 0,00 | 37,88% |
| 2710 | Dotacja celowa na pomoc finansową udzielana miejscu jednostkom samorządu terytorialnego na dofinansowanie własnych zadań budżetowych | 2 248,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 4110 | Składki na ubezpieczenia społeczne | 1 700,00 | 1 021,80 | 0,00 | 0,00 | 60,11% |
| 4120 | Składki na Fundusz Pracy | 500,00 | 102,80 | 0,00 | 0,00 | 20,56% |
| 4170 | Wynagrodzenie bezpłacowe | 34 780,00 | 17 183,52 | 0,00 | 0,00 | 49,81% |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 11 045,00 | 3 298,64 | 0,00 | 0,00 | 30,72% |
| 4300 | Zakup usług pocztowych | 4 452,00 | 383,60 | 0,00 | 0,00 | 8,60% |
| 4410 | Podróże służbowe krajowe | 1 200,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 4700 | Szkoletanie pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej | 3 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 85202 | Dotacje i świadczenia niezaliczane | 40 000,00 | 3 865,03 | 0,00 | 0,00 | 9,66% |
| 4430 | Rokom opłaty udekorów | 40 000,00 | 3 865,03 | 0,00 | 0,00 | 9,66% |
| 85212 | Świadczenia i dotacje, wydatki z tytułu wykonania obowiązków na obsługiwaniu stanu zdrowia i reakcji z budżetu zasobów społecznych | 1 059 003,00 | 907 217,27 | 0,00 | 0,00 | 85,85% |
| 2910 | Zawór cieplny wykorzystywany niezależnie z przesunięciem lub pobranych w nadal niezależne wykorzystanie | 1 408,00 | 1 068,65 | 0,00 | 0,00 | 76,23% |
| 3110 | Świadczenia społeczne | 1 865 374,00 | 873 089,69 | 0,00 | 0,00 | 47,05% |
| 4010 | Wynagrodzenia osobowe pracowników | 31 088,00 | 14 043,73 | 0,00 | 0,00 | 45,19% |
| 4040 | Dodatkowe wynagrodzenie roczne | 2 308,00 | 2 505,02 | 0,00 | 0,00 | 108,46% |
| 4110 | Składki na ubezpieczenia społeczne | 36 300,00 | 12 723,33 | 0,00 | 0,00 | 35,04% |
| 4120 | Składki na Fundusz Pracy | 1 106,00 | 340,37 | 0,00 | 0,00 | 30,43% |
| 4170 | Wynagrodzenie bezpłacowe | 3 900,00 | 300,00 | 0,00 | 0,00 | 7,69% |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 4 482,00 | 659,88 | 0,00 | 0,00 | 14,73% |
| 4300 | Zakup usług pocztowych | 4 340,00 | 757,82 | 0,00 | 0,00 | 17,57% |
| 4410 | Podróże służbowe krajowe | 400,00 | 11,80 | 0,00 | 0,00 | 2,95% |
| 4440 | Odpisy na zakładany fundusz świadczeń socjalnych | 907,00 | 680,00 | 0,00 | 0,00 | 75,03% |
| 4700 | Szkoletanie pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej | 2 300,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 4740 | Zakup materiałów papierkowych do aparatów drukarskich i urządzeń kserograficznych | 2 300,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| 4750 | Zakup akcesoriów komputerowych, w tym programów i licencji | 2 500,00 | 1 490,00 | 0,00 | 0,00 | 74,90% |
| 85213 | Świadectwo nie ubezpieczanie zdrowotne wydawane za potrzeby pobierania niezależnie świadczenia z gwarancji socjalnej oraz niezależnie świadczenia rodzinne | 14 800,00 | 4 914,41 | 0,00 | 0,00 | 33,21% |
| 4130 | Składki na ubezpieczenie zdrowotne | 14 800,00 | 4 914,41 | 0,00 | 0,00 | 33,21% |
| Kod | Opis | Kwota | Kwota | % |
|-----|------|-------|-------|---|
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 62 250,00 | 1 289,21 | 0,00 | 0,00 | 2,09% |
| 4300 | Zakup usług pozostałych | 7 000,00 | 1 289,21 | 0,00 | 0,00 | 18,18% |
| 4300 | Zakup usług pozostałych | 2 200,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 8,60% |
| 4300 | Zakup usług pozostałych | 43 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00% |
| Kod | Opis | Kwota | Kwota | % |
|-----|------|-------|-------|---|
| 4170 | Wymagodzanie bezzałogowe | 16 400,00 | 6 096,60 | 0,00 | 0,00 | 36,38% |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 4 400,00 | 1 652,00 | 0,00 | 0,00 | 37,54% |
| 4300 | Zakup usług pozostałych | 9 000,00 | 4 418,60 | 0,00 | 0,00 | 48,68% |
| 4300 | Zakup usług pozostałych | 2 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 8,60% |
| Kod | Opis | Kwota | Kwota | % |
|-----|------|-------|-------|---|
| 2820 | Dotacja oszczędne z budżetu na finansowanie lub cofinansowanie zadań zleconych do realizacji skarbcowczystenian | 28 000,00 | 14 000,00 | 0,00 | 0,00 | 48,28% |
| Kod | Opis | Kwota | Kwota | % |
|-----|------|-------|-------|---|
| 4170 | Wymagodzanie bezzałogowe | 23 600,00 | 11 366,97 | 0,00 | 0,00 | 48,43% |
| 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 3 000,00 | 1 250,00 | 0,00 | 0,00 | 41,67% |
| 4300 | Zakup usług pozostałych | 14 000,00 | 7 442,87 | 0,00 | 0,00 | 61,73% |
| 4740 | Zakup materiałów papierowych do sprzętu drukarskiego i urządzeń kserograficznych | 5 000,00 | 2 728,25 | 0,00 | 0,00 | 64,56% |
| 4740 | Zakup materiałów papierowych do sprzętu drukarskiego i urządzeń kserograficznych | 500,00 | 136,07 | 0,00 | 0,00 | 27,01% |
Razem: 12 986 146,00 8 171 934,55 0,85 0,85 36,78%
Wójt
mgr Zbigniew Skiba
| Paragraf | Temat | Plan | Wykonanie | Procent wykonania |
|----------|-------|------|-----------|------------------|
| 952 | przychody zaciągniętych pożyczek i kredytów na rynku krajowym | 1 721 000 | 0 | 0,00% |
| 957 | nadwyżki z lat ubiegłych | 0 | 0 | 0,00% |
| 992 | spłata otrzymanych krajowych pożyczek i kredytów | 1 014 730 | 445 940 | 43,95% |
TABELA nr 3
Realizacja planu przychodów i rozchodów budżetu Gminy Chodzież za I półrocze 2008 roku
Wójt
mgr Zbigniew Sliwa | 05107f91-31d4-42ff-af00-ef2361477614 | finepdfs | 1.125977 | CC-MAIN-2021-10 | https://bip.gminachodziez.pl/chodziezg/zasoby/files/archiwum/bip/organy-wladzy-publicznej/wojt-gminy-chodziez/rejestr-zarzadzen-spis/zarzadzenia-2008-rok/zarzadzenie-nr-1482008-wojta-gminy-chodziez-z-dnia-27082008-roku-w-sprawie-przyjecia-informacji-o-/148-2008.pdf | 2021-03-05T06:39:57+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-10/segments/1614178370239.72/warc/CC-MAIN-20210305060756-20210305090756-00168.warc.gz | 225,592,001 | 0.999844 | 0.999905 | 0.999905 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"... | pol_Latn | {} | true | [
670,
756,
5323,
7322,
10320,
13702,
16723,
20135,
22590,
26005,
29883,
32552,
35497,
38935,
41581,
43933,
47095,
50326,
53792,
57403,
60583,
62854,
65930,
68656,
71790,
74617,
77627,
79995,
82223,
85188,
87696,
89915,
92110,
94956,
97886,
100197,... | 1 | 0 |
Rozdział I. Interpretacja umów – uwagi o pojęciu
§ 1. Uwagi wprowadzające
Przy rozważaniu problematyki umownej jedną z najistotniejszych kwestii jest interpretacja umowy. We wszystkich aktach prawa jednolitego, zarówno o charakterze wiążącym , jak i niewiążącym , niezależnie od tego, czy mają one zasięg europejski , czy globalny zostały zamieszczone rozwiązania dotyczące interpretacji umów. Wybór tych rozwiązań poprzedzały badania prawnoporównawcze nad interpretacją umów (bądź szerzej, tj. interpretacją oświadczenia woli) w prawie prywatnym o zasięgu globalnym. Analiza branych pod uwagę rozwiązań normatywnych prowadzona przy opracowywaniu poszczególnych aktów była następnie uwzględniana i uzupełniana przez twórców kolejnych aktów prawa modelowego oraz CESL.
Pierwszą regulacją, która ma w rozważanym zakresie istotne znaczenie, gdy chodzi o prawo jednolite, jest Konwencja wiedeńska z 1980 r. o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów (CISG). Uzasadnione – jak sądzę – jest twierdzenie, że z konwencji tej można wywieść filozofię interpretacji umów w jednolitym prawie prywatnym znajdującym wyraz w analizowanych aktach prawa jednolitego. Na podstawie jej rozwiązań można również wnioskować o założeniach, celu, dyrektywach i metodzie interpretacji umów, które są akceptowane jako rozwiązania jednolite, i które często postrzega się jako tzw. best solutions. Ostatnim z opracowanych aktów odnoszącym się do umów i obejmującym reguły dotyczące ich interpretacji jest wspólne europejskie prawo sprzedaży (CESL) . Pierwszy i ostatni
Najistotniejsze znaczenie ma tu Konwencja wiedeńska z 1980 r. o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów (CISG).
Zasięg europejski mają PECL, DCFR, CESL.
Chodzi tu o: UPICC, PECL, DCFR, Zasady TRANS-LEX, a także CESL do chwili uzyskania przez ten instrument mocy wiążącej.
Aktami prawa jednolitego o zasięgu globalnym są: UPICC, Zasady TRANS-LEX oraz CISG.
Projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych europejskich przepisów dotyczących sprzedaży, KOM(2011)635 wersja ostateczna (dostępny na stronie: http://eurlex.europa.eu).
z opracowanych aktów prawa jednolitego odnosi się głównie do umów sprzedaży międzynarodowej . Można rzec, że gdy chodzi o opracowanie jednolitego prawa umów, podejmowany w tym zakresie wysiłek intelektualny zatoczył koło. Jak już wspomniano, punktem wyjścia były przepisy konwencyjne dotyczące sprzedaży. Następnie podejmowano próby w skali globalnej i lokalnej służące ujednoliceniu prawa umów w szerszym zakresie, aby znów powrócić do regulacji umowy sprzedaży w postaci bardziej formalnego dokumentu, tj. instrumentu opcjonalnego (Optional Instrument, dalej: OI), czyli projektu rozporządzenia obejmującego wspólne europejskie przepisy o umowie sprzedaży (CESL) . Należy w związku z tym zauważyć, że zakres przepisów o charakterze wiążącym , które jest w stanie zaakceptować międzynarodowa społeczność, oscyluje wokół umowy sprzedaży. W pozostałym zakresie można mówić głównie o aktach mających charakter soft law. Akty te mają znacznie szerszy zakres przedmiotowy, wykraczający nawet poza umowy, jako źródła stosunków prawnych .
Do najważniejszych regulacji o charakterze niewiążącym, w kolejności ich powstawania należy zaliczyć Reguły Międzynarodowych Umów Handlowych UNIDROIT (UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts, dalej: UPICC) 10 , Zasady Europejskiego Prawa Umów (Principles of European Contract Law, dalej: PECL) 11 , których pierwsza część została opublikowana w 1995 r. 12 ,
Warto zwrócić uwagę, że CISG – sądząc na podstawie art. 1 CISG określającego zakres jej stosowania – w zasadzie w całości odnosi się do umowy sprzedaży. Trzonem CESL również jest umowa sprzedaży, ale w większym zakresie niż w przypadku CISG, przepisy CESL znajdują zastosowanie także do innych umów określonych w art. 1 i 2(m) CESLR.
Konieczne jest w tym miejscu uczynienie zastrzeżenia, że moc wiążącą ma obecnie tylko CISG. Natomiast „bardziej formalny" charakter wspólnego europejskiego prawa sprzedaży (CESL) sprowadza się do tego, że na skutek woli politycznej w instytucjach UE, zbiór tych przepisów przyjął postać projektu rozporządzenia. W związku z tym obecnie, z pewnymi zastrzeżeniami, można traktować go jako soft law. Na przesądzenie losu tego aktu przyjdzie jeszcze poczekać. Zarówno jego zawartość merytoryczna, jak i zyskanie przez niego mocy wiążącej nie są jeszcze przesądzone.
Zob. przyp. 5.
Co do zakresu przedmiotowego poszczególnych aktów prawa modelowego zob. fragmenty dotyczące źródeł międzynarodowego prawa handlowego opracowane przez każdego z autorów: B. Fuchs, E. Rott-Pietrzyk, M. Zachariasiewicz, [w:] System Prawa Handlowego, t. 9, Międzynarodowe prawo handlowe, W. Popiołek (red.), Warszawa 2013, s. 17–98.
11 Gdy chodzi o PECL, także powstało kolejno kilka wersji: 1995 (część I), 2000 (część I i II), 2002 (część III). Polskie tłumaczenie PECL z 2000 r. z języka angielskiego i francuskiego autorstwa M.A. Zachariasiewicz i J. Bełdowskiego z wprowadzeniem J. Bełdowskiego ukazało się w KPP 2004, Nr 3, s. 801–881 i n.
10 Reguły UNIDROIT (UPICC) ukazały się w wersjach z 1994, 2004 oraz 2010 r. Polskie tłumaczenie UPICC 1994 z języka angielskiego i francuskiego autorstwa M. Jagielskej i M. Szpunara ukazało się w PPHZ 2000, t. 19–20, s. 304–359.
12 Zob. O. Lando, H. Beale (red.), The Principles of European Contract Law. Part I: Performance, Non-Performance and Remedies, Dordrecht 1995.
tj. rok po ogłoszeniu UPICC 13 . Następnie rozpoczęto tworzenie zasad transgranicznego prawa handlowego, tj. Zasad TRANS-LEX 14 , jako tzw. New Lex Mercatoria 15 . W przypadku TRANS-LEX Principles założeniem ich twórców jest ciągły proces tworzenia zasad 16 stosownie do rozwoju międzynarodowego prawa handlowego (tzw. creeping codification) 17 . Kolejnym aktem jest europejski Wspólny System Odniesienia (Draft Common Frame of Reference, DCFR) 18 . Ostatnim aktem poprzedzającym CESL jest tzw. Feasibility Study 19 , będący propozycją opracowaną przez Grupę Ekspertów na zlecenie Komisji UE, który odnosi się doprojektu instrumentu opcjonalnego, przygotowanego następnie jako wspomniane już wspólne europejskie prawo sprzedaży (Common European Sales Law, CESL).
Jak już zostało powiedziane, we wszystkich wymienionych aktach zamieszczono przepisy o interpretacji oświadczeń woli, innych zachowań strony 20 bądź umowy 21 . W żadnym z tych aktów nie zdefiniowano expressis verbis pojęcia, ani celu interpretacji. O pojęciu i celu interpretacji należy wnioskować na podstawie wszystkich przepisów określających ogólne i szczegółowe dyrektywy interpre-
13 Pierwsza wersja UPICC ukazała się w 1994 r., zob. UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts, Rome 1994. Druga wersja została opublikowana w 2004 r. Bliżej na temat genezy UPICC zob. S. Vogenauer, [w:] Commentary on the UPICC, s. 6 i n. Ostatnia wersja UPICC ukazała się w 2010 r. i jest dostępna na stronie: http://www.unidroit.org/english/principles/contracts/ principles2010/blackletter2010-english.pdf.
15 Baza TRANS-LEX i zamieszczone w niej zasady zostały opracowane na uniwersytecie w Kolonii pod kierunkiem K.P. Bergera, który jest ich inicjatorem. Jest ona następcą bazy „Transnational Law Digest & Bibliography" (Tldb) obejmującej tzw. Zasady CENTRAL. Baza Tldb działała na stronie www.tldb.net od 1.10.2001 r. do marca 2009 r.
14 Zasady TRANS-LEX są dostępne na stronie: http://trans-lex.org/.
16 Aktualna lista zasad znajduje się na stronie: http://www.trans-lex.org/principles (stan na 5.8.2013 r.).
18 DCFR Full Edition, Ch. von Bar, E. Clive (red.).
17 K.P. Berger wyjaśnił tę inicjatywę w monografii The Creeping Codification, s. 198 i n.; zob. również trzecie wydanie tej publikacji z 2010 r. odnoszące się już wprost do TRANS-LEX Principles (s. 12 i n.).
19 A European contract law for consumers and businesses: Publication of the results of the feasibility study carried out by the Expert Group on European contract law for stakeholders` and legal practitioners` feedback, dostępny na stronie: http://ec.europa.eu/justice/contract/files/feasibility_study_final. pdf.
21 W UPICC, PECL oraz TRANS-LEX Principles zamieszczono wyłącznie przepisy odnoszące się do interpretacji umów. Natomiast w DCFR zamieszczono regulację dotyczącą zarówno umów (art. II.-8:101–II.-8:107), jak i oświadczeń woli (art. II.-8:201–II.-8:202). W CESL również znalazły się przepisy odnoszące się do interpretacji umów (art. 58, 65) oraz jednostronnego oświadczenia woli (art. 12).
20 Interpretacji oświadczeń woli i innych zachowań stron dotyczy expressis verbis art. 8 CISG. Należy go jednak stosować odpowiednio do umów. Tak zamiast wielu M. Pazdan, [w:] Konwencja wiedeńska, s. 137. Zob. także Secretariat Commentary on Art. 7 of the 1978 Draft, Official Records, s. 18.
tacyjne. Wydaje się, że przepisy aktów prawa jednolitego dają interpretującemu funkcjonalne narzędzia służące interpretacji. O tym, że są to narzędzia sprawne, przekonuje m.in. efekt ich zastosowania zobrazowany przez dorobek judykatury. Dorobek ten z oczywistych względów dotyczy rozwiązań konwencyjnych przyjętych w CISG, a także UPICC oraz PECL. W przypadku dwóch ostatnich aktów, dotyczy to sytuacji, w których strony dokonały materialnoprawnego wskazania któregoś z nich, upoważniły sąd do orzekania na podstawie ogólnych zasad prawa, zasad słuszności (amiable compositeur) bądź sąd w ramach wypełniania luk, na podstawie art. 7 ust. 2 CISG, zastosował UPICC 22 bądź PECL 23 . Nie ma przeszkód, aby ten sam mechanizm był stosowany w odniesieniu do DCFR, Zasad TRANS-LEX, Feasibility Study czy CESL 24 zanim akt ten będzie miał moc wiążącą 25 . Od opublikowania tych aktów minął stosunkowo niedługi czas. Można się jednak spodziewać, że sądy, tak jak odwoływały się do przepisów o interpretacji umów w PECL czy UPICC, orzekając na podstawie Konwencji wiedeńskiej z 1980 r., będą to czyniły w stosunku do DCFR. Stosowanie zatem narzędzi w postaci przyjętych w różnych aktach prawa modelowego i CESL (bardzo zbliżonych do siebie pod względem merytorycznym) dyrektyw interpretacyjnych, służy w założeniu do osiągnięcia rozsądnego i słusznego wyniku interpretacji, a w konsekwencji czyniącej zadość tym kryteriom decyzji indywidualnej.
Jak już wspomniano, rozwiązania prawa jednolitego nie dają jednak odpowiedzi w postaci definicji, czym jest interpretacja i jaki jest jej cel. Poszukując odpowiedzi na to pytanie należy sięgnąć do dorobku doktryny prawa prywatnego oraz teorii prawa. W teorii prawa jednak przedmiotem rozważań jest przede wszystkim interpretacja norm prawnych. Można jednak przypuszczać, że istnieje „wspólny mianownik" rozważań nad pojęciem i celem interpretacji w prawie prywatnym, gdy chodzi o interpretacje umów oraz w teorii prawa, gdy chodzi o interpretację norm prawnych (ustaw i konstytucji). Odnalezienie wspólnego mianownika nie jest jednak zadaniem łatwym, zważywszy na ostatnie bada-
22 Na temat stosowania PECL przy wypełnianiu luk w zakresie interpretacji umów zob. bliżej J.M. Perillo, Remarks on the manner in which the UNIDROIT Principles may be used to interpret or supplement Article 8 CISG, dostępny na stronie: http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/text/annoart-08.html.
24 Warto zwrócić uwagę, że regulacje przyjęte w Feasibility Study (art. 56–63) i CESL (art. 58–65) są identyczne.
23 Na temat stosowania PECL przy wypełnianiu luk w zakresie interpretacji umów zob. bliżej M. Stanivukovic, Editorial remarks on the manner in which the Principles of European Contract Law may be used to interpret or supplement Article 8 CISG, dostępny na stronie: http://www.cisg.law.pace. edu/cisg/text/anno-art-08.html.
25 Moc wiążąca CESL jako instrumentu opcjonalnego przesądzi o innym charakterze aktu woli stron, zgodnie z którym CESL znajdzie zastosowanie do wiążącego je stosunku prawnego. Bliżej na ten temat M. Zachariasiewicz, [w:] System Prawa Handlowego, t. 9, Międzynarodowe prawo handlowe, W. Popiołek (red.), Warszawa 2013, s. 37 i n.
nia prowadzone przez teoretyków prawa 26 . Ujmując rzecz najprościej, twierdzą oni, że o interpretacji można mówić dopóty, dopóki poszukuje się intencji autora tekstu. Zatem w sytuacji, gdy przy interpretacji wykorzystuje się inne narzędzia normatywne (obiektywne) i nie poszukuje się już intencji autora tekstu, nie może być mowy o interpretacji. Interpretacja zatem ma polegać na odszukaniu intencji (ustawodawcy, stron umowy, składającego oświadczenie woli itd.). Jeśli „interpretator" zaprzestaje poszukiwania intencji, i podejmuje inne zabiegi, czyni cokolwiek innego, ale nie interpretuje. Oczywiście w ramach tego opracowania, nie sposób przedstawić wszystkich stanowisk zajmowanych przez przedstawicieli doktryny teorii prawa i konfrontować ich ze stanowiskami przyjmowanymi w prawie prywatnym. Nie taki jest bowiem cel tego opracowania.
Jednak konfrontacja stanowiska, zgodnie z którym interpretacja nie jest niczym innym, jak odszukaniem intencji autora tekstu z ostatnio przyjętymi rozwiązaniami dotyczącymi interpretacji umów w aktach prawa modelowego i CESL, skłania do postawienia kilku pytań: czy interpretacja umów jest dotknięta metodologicznym błędem powtarzanym co najmniej od czasu uchwalenia Konwencji wiedeńskiej o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów z 1980 r.? Czy rozwiązania przyjmowane kolejno w UPICC, PECL, Zasadach TRANS-LEX, DCFR, Feasibility Study, CESL są dotknięte tym samym błędem, który stanowi kalkę błędu pierwotnego 27 ? Czy „błądzą" również ustawodawcy krajowi, którzy przy opracowaniu nowych kodyfikacji wzorują się na rozwiązaniach modelowych 28 ? Czy „błądzi" Szkocka Komisja Prawa, która w raporcie dotyczącym interpretacji umów z 2011 r. 29 dokonała analizy własnego prawa w kontekście nowych rozwiązań modelowych (w szczególności DCFR) i nadal uważa interpretację obiektywną za interpretację funkcjonalną 30 ? To samo pytanie można zadać w odniesieniu do oświadczenia przygotowanego przez
26 Mam tu na myśli w szczególności monografię Z. Tobora, W poszukiwaniu, i cytowanych przez niego autorów (głównie amerykańskich), na których poglądy autor się powołuje dla uzasadnienia swojego stanowiska dotyczącego znaczenia „intencji" prawodawcy przy interpretacji ustawy; zob. także Z.Tobor, T. Pietrzykowski, Does Theory, s. 15 i n.
28 Por. np. rozwiązania przyjęte w art. 84–92 projektu I Księgi KC (opublikowanego w: Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego działająca przy Ministrze Sprawiedliwości, Księga I), a także rozwiązania przyjęte w nowym czeskim KC, który wejdzie w życie 1.1.2014 r.
27 Polemikę z poglądami odmawiającymi interpretacji polegającej na stosowaniu dyrektyw obiektywnych miana interpretacji podejmuję w opracowaniu: Introduction („Interpretation" in private law), [w:] Interpretation in Polish, German and European Private Law, B. Heiderhoff, G. Żmij (red.), Monachium 2011, s. 3 i n.
29 Scottish Law Commission, Review on Contract. Bliżej zob. P. Hellwege, Der DCFR als Grundlage für eine Revision und Kodifikation des schottishen Vertragsrechts? – Eine erste Bestandsaufnahme am Beispiel der Vertragsauslegung, ZeUP 2013, Nr 1, s. 88 i n.
30 Bliżej na ten temat P. Hellwege, Der DCFR, s. 100 i n.
Europejski Instytut Prawa (European Law Institute, dalej: ELI) 31 . Instytut ten w swym oświadczeniu odnoszącym się do interpretacji umów, w którym zamieszczono propozycje zmian regulacji przyjętej w CESL, nie zaproponował zmiany, polegającej na rezygnacji z kombinowanej metody interpretacji i obiektywnych kryteriów służących odczytaniu znaczenia postanowień umownych 32 . W zaproponowanych rozwiązaniach dotyczących interpretacji umów nie odstąpiono od rozwiązań wypracowanych w aktach prawa modelowego ani w CESL.
Opracowanie to nie predestynuje do teoretycznego studium dotyczącego interpretacji z perspektywy teorii i filozofii prawa. Uwagi dotyczące interpretacji są czynione z punktu widzenia osoby zaangażowanej w badania mające za przedmiot prawo prywatne. Stąd rozważania dotyczące podstawowych dla rozważanej problematyki pojęć nie mają z założenia charakteru wyczerpującego, gdy chodzi o teorię prawa. Wyjaśnienie pojęcia interpretacji czynione jest zatem z uwzględnieniem rozwiązań dotyczących interpretacji w aktach prawa modelowego, Konwencji wiedeńskiej z 1980 r. (CISG) oraz wspólnego europejskiego prawa sprzedaży (CESL). Innymi słowy, pojęcie to zostanie zdefiniowane z perspektywy rozwiązań przyjmowanych w prawie prywatnym.
Odpowiedzi na te pytania będą przewijały się w całym opracowaniu, w szczególności we fragmentach dotyczących metody kombinowanej (subiek tywno-obiektywnej), obiektywnej dyrektywy interpretacyjnej oraz szczegółowych dyrektyw interpretacyjnych. Uprzedzając już wnioski końcowe, przyjmuję założenie, że brzytwa Ockhama nie znajduje zastosowania do metody obiektywnej oraz obiektywnych dyrektyw interpretacyjnych, które postrzegam jako funkcjonalne narzędzia interpretacyjne, ułatwiające organowi orzekającemu interpretację umów w prawie prywatnym. Narzędzia te są niezwykle pomocne, ale nie zwalniają interpretatora z wysiłku intelektualnego, który powinien być podjęty dla uzasadnienia decyzji interpretacyjnej, w szczególności wtedy, gdy interpretujący wybiera jedno znaczenie postanowienia umownego z wielu możliwych.
31 European Law Institute, Statement of the European.
32 Por. art. 58–65 CESL oraz art. 56–60 CESLmodELI po zmianach zaproponowanych przez European Law Institute w oświadczeniu, o którym mowa w przypisie poprzednim.
§ 2. Dwa pojęcia dotyczące umów: interpretacja i konstrukcja – uwagi ogólne
Zarówno w doktrynie polskiej 33 , jak w i doktrynie państw Europy kontynentalnej (civil law systems) odnoszącej się do prawa prywatnego nie czyni się rozróżnienia na interpretację umów (interpretation of contracts) i konstrukcję umów (construction of contracts). Termin construction nie występuje również w aktach prawa jednolitego. Stąd jest on praktycznie niespotykany w piśmiennictwie dotyczącym europejskiego prawa umów 34 . Autorzy zgodnie posługują się terminem „interpretacja" (interpretation, interprétation, interpretazione, interpretación, Auslegung/Interpretation 35 , uitleg) 36 .
Pojęcie construction pojawia się natomiast w piśmiennictwie z zakresu teorii prawa 37 . Jeśli chodzi o prawo prywatne odnoszące się do umów, termin ten przyjmowany jest obok pojęcia interpretation głównie przez autorów z kręgu common law 38 . Nie jest jednak tak, że termin construction jest powszechnie przez nich używany 39 . Pojęcie construction nie jest też przez wszystkich autorów rozumiane jednolicie. Niektórzy autorzy widzą sens odróżniania obu terminów
33 Zob. w szczególności terminologię przyjmowaną w monografiach przez: Z. Radwańskiego, Wykładnia; J. Jędrzejewska, Koncepcja. Zob. także P. Machnikowski, Prawne instrumenty, s. 124 i n.; tenże, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz (2013), s. 164 i n. oraz M. Romanowski w opracowaniach dotyczących wykładni umów w PECL pt: Ogólne reguły wykładni kontraktów w świetle zasad europejskiego prawa kontraktów a reguły wykładni umów w prawie polskim, PPH 2004, Nr 8; Szczegółowe reguły wykładni kontraktów w świetle zasad europejskiego prawa kontraktów a reguły wykładni umów w prawie polskim, PPH 2004, Nr 9.
35 W języku niemieckim używane są zamiennie terminy Auslegung oraz Interpretation, przy czym ten drugi jest traktowany jako bardziej współczesny.
34 Por. jednak K. Zweigert, H. Kötz, Introduction to Comparative Law, wyd. 3, Oxford 1998, s. 400, którzy Rozdział 30 zatytułowali „The Construction of Contracts", rozumiejąc przez pojęcie konstrukcji: process of determining the meaning of ambiguous or incomplet expressions.
36 Zob. np. E. Clive, Interpretation, [w:] European Contract Law: Scots and South African Pers pectives, H.L. MacQueen, R. Zimmermann (red.), Edinburgh 2006, s. 176 i n.; J.H. Herbots, Inter pretation of Contract, [w:] Elgar Encyclopedia of Comparative Law, J.M. Smits (red.), Cheltenham– Northampton 2006, s. 236 i n.; N. Kornet, Contract 2006; C.W. Canaris, H.Ch. Grigoleit, Interpretation, s. 587 i n.
38 Tak np. w swojej monografii G. McMeel, The Construction of Contracts. Interpretation, Implication and Rectification, wyd. 2, Oxford 2011.
37 Zob. Z. Tobor, W poszukiwaniu, s. 16–19 i piśmiennictwo cytowane przez tego autora.
39 Por. np. K. Lewison, The Interpretation of Contracts, wyd. 5, London 2011, który posługuje się wyłącznie terminem interpretation. Podobnie K. Lewison wraz z D. Hughes`em w opracowaniu dotyczącym prawa australijskiego pt. The Interpretation of Contracts in Australia, Sydney 2012. Zob. także R.H. Warner, All Mixed Up About Contract: When Is Contract Interpretation A Legal Question And When Is It A Fact Question?, Virginia LBR 2010, t. 5, Nr 1, s. 83 i n.; A. Schwartz, J. Watson, Conceptualizing Contractual Interpretation, Journal of Legal Studies, January 2013, s. 1 i n.
i związanych z nimi pojęć 40 , inni nie widzą takiej potrzeby. Ci ostatni traktują je zamiennie 41 . Znamienne jest, że wśród autorów, którzy nie przywiązują wagi do różnicy znaczeniowej między interpretation a construction, są autorzy, którzy preferują pierwszy z tych terminów i nim się posługują w swoich opracowaniach 42 , oraz autorzy, którzy posługują się drugim z nich 43 .
W dalszej części opracowania posługuję się terminem „interpretacja" (interpretation). W związku z tym, czynności podejmowane w ramach tzw. construction (w rozumieniu autorów, którzy widzą sens rozróżniania obu pojęć) rozważam zasadniczo w ramach interpretacji bądź innych mechanizmów, które nie zawsze od interpretacji z łatwością można oddzielić. Mam tu na myśli np. uzupełnianie treści czynności prawnej o skutki wynikające z kryteriów określonych w przepisach prawa (tj. przez ustawę, zwyczaje lub różnie brzmiące klauzule generalne) 44 . Dotyczy to na przykład tzw. interpretacji uzupełniającej (constructive interpretation, ergänze Auslegung) czy instytucji przyjmowanej powszechnie w systemach common law oraz niektórych aktach prawa jednolitego, tj. implied terms 45 . Interpretacja uzupełniająca jest natomiast postrzegana przez niektórych jako interpretacja, przez innych zaś jako konstrukcja. Stosujący prawo w praktyce nie rozważają, czy dokonują interpretacji czy konstrukcji 46 . Wydają bowiem orzeczenie, podając podstawę prawną swojej decyzji. Dość powszechne jest stanowisko, zgodnie z którym nakreślenie wyraźnej granicy między obiema instytucjami nie jest proste. Nie wydaje się to zresztą niezbędne 47 . Interpretacja jest bowiem dość szczególną i subtelną aktywnością i trudno utrzymywać tezę o konieczności jej oddzielenia od innych aktywności
40 Tak np. E.W. Patterson, The Interpretation and Construction of Contracts, CLR 1964, t. 64, Nr 5, s. 833–865; K. Zweigert, H. Kötz, Introduction, s. 400 i n. Por. też D. Charny, Hypothetical Bargains: The Normative Structure of Contract Interpretation, Michigan LR 1990/1991, Nr 89, s. 1816.
42 Zob. piśmiennictwo z przyp. 39.
41 Tak np. posługiwanie się przez siebie tymi terminami wyjaśniają K. Lewison, D. Hughes, The Interpretation, s. 1, 135–136; G. McMeel, The Construction, s. 14 oraz C. Mitchell, Interpretation of Contracts, London–New York 2007, s. 26–27.
43 Zob. np. opracowanie K. Zweigert, H. Kötz, Introduction, s. 400 i n., w którym rozdział 30 zatytułowano „The Construction of Contracts".
45 Por. np. art. 4.8 UPICC.
44 Por. np. art. 56 polskiego KC, art. 1374 włoskiego KC, § 204 US Restatement, Contracts 2d. Bliżej zajmuję się tym w opracowaniu: Klauzule generalne a wykonanie zobowiązania (z uwzględnieniem koncepcji systemu klauzul generalnych w projekcie KC), [w:] Zaciąganie i wykonywanie zobowiązań, E. Gniewek, K. Górska, P. Machnikowski (red.), Warszawa 2010, s. 334–338.
46 Zwraca na to uwagę C. Mitchell, Interpretation, s. 27. Por. także sprawę Shogun Finance v. Hudson [2003] UKHL 62, w której z wypowiedzi Lorda Phillipsa wynika, że interpretacja polega na podjęciu czynności zmierzających do określenia znaczenia umowy będącej źródłem stosunku prawnego oraz jej skutków. Wybiega zatem znacznie poza ustalenie tego, co strony uzgodniły.
47 Tak słusznie K. Zweigert, H. Kötz, Introduction, s. 405, którzy zresztą posługują się terminem construction. Ujmują go jednak jednolicie. Podobnego zdania jest C. Mitchell, Interpretation, s. 27.
prowadzących do określenia skutków umowy w zakresie jej treści, tj. praw i obowiązków stron umownego stosunku prawnego 48 .
Konieczne jest również zastrzeżenie, że terminu „interpretacja" używam zamiennie z terminem „wykładnia". Nie dopatruję się różnicy znaczeniowej między nimi. Stanowisko to jest zresztą powszechnie przyjmowane w piśmiennictwie z zakresu prawa prywatnego 49 . Podobnie we współczesnym prawoznawstwie został ukształtowany i utrwalony pogląd o zamienności znaczeniowej obu terminów 50 . Również KKPC rozważała, który termin przyjąć w projekcie Księgi I KC w Tytule IV, Dziale II. W obowiązującym art. 65 KC nie występuje żaden z tych terminów. Ostatecznie przy opracowywaniu przepisów projektu Księgi I KC przeważyły głosy opowiadające się za posłużeniem się w projekcie terminem „interpretacja", jako pojęciem, które jest współcześnie częściej używane i powszechnie zrozumiałe. Przedstawiciele doktryny prawa zajmujący się interpretacją oświadczenia woli i innymi instytucjami prawa prywatnego (w zakresie analizy normujących je przepisów) posługują się również tymi terminami zamiennie 51 .
§ 3. Pojęcie, cel i przedmiot interpretacji (interpretation)
W prawoznawstwie termin „interpretacja" jest używany w dwóch różnych znaczeniach. Po pierwsze, interpretację rozumie się jako proces złożony z zespołu określonych czynności podejmowanych w celu osiągnięcia rezultatu, tj. przypisania danemu wyrażeniu, zwrotowi, postanowieniu umownemu określonego znaczenia 52 . W teorii prawa proces ten określa się mianem wykładni pragmatycznej. Po drugie, przyjmuje się, że termin „interpretacja" oznacza rezultat czynności interpretacyjnych i oznacza jakieś treści przypisywane interpretowanym wyrażeniom. W tym znaczeniu wykładnia jest kwalifikowana jako wykładnia apragmatyczna 53 .
48 Por. C. Mitchell, Interpretation, s. 27.
50 Tamże, s. 5.
49 Bliżej na temat relacji między terminami: wykładnia i interpretacja zob. M. Zieliński, Z. Radwański, Wykładnia prawa cywilnego, SPP 2006, Nr 1, s. 4–5.
51 W odniesieniu do art. 65 KC obu terminów używa zamiennie np.: M. Safjan, [w:] Kodeks cywilny, t. I, Komentarz do artykułów 1–449 11 , K. Pietrzykowski (red.), Warszawa 2005, s. 293–299; A. Janiak, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz LEX, t. I. Część ogólna, A. Kidyba (red.), Warszawa 2012, s. 420–435; P. Machnikowski, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz (2013), s. 164–168.
53 Tak M. Zieliński, Z. Radwański, Wykładnia, s. 5.
52 Por. J. Wróblewski, Pragmatyczna jasność prawa, PiP 1988, Nr 4, s. 3, 4.
W prawie prywatnym zaproponowano identyczne rozumienie pojęcia interpretacji. Obu jej rodzajów nie określono jednak w tym przypadku mianem pragmatycznej i apragmatycznej 54 . W odniesieniu do interpretacji oświadczenia woli, umowy bądź innego prawnie doniosłego zachowania się podmiotu prawa, można zatem rzec, że działanie interpretacyjne ma charakter działania skutkowego. Doniosłość ma zaś taki proces interpretacji, który skutecznie zakończony jest ustaleniem znaczenia interpretowanego zwrotu 55 . Innymi słowy, interpretacja oświadczenia woli, umowy bądź innego prawnie doniosłego zachowania się stanowi zespół czynności (ujmowanych jako proces) prowadzących do ustalenia znaczenia wypowiedzi (objętych tymże oświadczeniem woli bądź umową) albo innego zachowania się 56 . W piśmiennictwie europejskim przyjmowane jest również szersze rozumienie interpretacji w odniesieniu do umów. Otóż interpretacja nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia znaczenia postanowień umownych na podstawie tego, co strony oświadczyły. Obejmuje bowiem także określenie skutków prawnych umowy, wynikających z innych – niż oświadczenie woli – źródeł 57 .
Ponadto, jak już wspomniano, mianem interpretacji bywa również określany sam rezultat 58 , tj. znaczenie ustalone na podstawie zastosowania określonych w sposób normatywny reguł (dyrektyw) wykładni, które są powiązane z określonymi wartościami 59 . Najczęściej jednak interpretacja jest rozumiana jako proces obejmujący czynności zmierzające do ustalenia znaczenia umowy bądź oświadczenia woli lub innego zachowania się (interpretacja sensu stricto) 60 . Pojęcie to jest także w niektórych systemach prawnych rozpatrywane łącznie z określeniem skutków prawnych 61 , tj. praw i obowiązków stron wynikających
54 Tak Z. Radwański, Wykładnia, s. 13, 17–18.
56 Por. Z. Radwański, [w:] System Prawa Prywatnego, t. 2 (2008), s. 39–40; P. Machnikowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz (2013), s. 164.
55 Tak M. Zieliński, Z. Radwański, Wykładnia, s. 5.
,
57 Zwracają na to uwagę w prawnoporównawczych opracowaniach: J.H. Herbots, Interpretation, s. 325 oraz C.W. Canaris, H.Ch. Grigoleit, Interpretation, s. 594–595.
59 Por. T. Gizbert-Studnicki, Język prawny z perspektywy socjolingwistycznej, Warszawa–Kraków 1986, s. 116.
58 Zdaniem Z. Radwańskiego [Wykładnia, s. 17–18; tenże, [w:] System Prawa Prywatnego, t. 2 (2008), s. 37], postrzeganie wykładni jako rezultatu procesu wykładni „polegającego na wyjaśnieniu w postaci zwerbalizowanej interpretowanego przedmiotu" nie jest przydatne.
60 Stanowisko to znajduje normatywny wyraz w definicji interpretation przyjętej w § 200 Restatement, Contracts 2d, zgodnie z którą: Interpretation of a promise or agrement or a term thereof is the ascertaintment of its meaning. Zob. The American Law Institute, Restatement of Law, Second, Contracts 2d, St. Paul 1981, § 200.
61 Bliżej zajmuję się tym w Rozdziale IV. | <urn:uuid:2704939f-d17c-4bc3-b497-de8430dc5d48> | finepdfs | 4.179688 | CC-MAIN-2021-10 | https://www.ksiegarnia.beck.pl/media/product_custom_files/1/0/10544-interpretacja-umow-w-prawie-modelowym-i-wspolnym-europejskim-prawie-sprzedazy-cesl-ewa-rott-pietrzyk-darmowy-fragment.pdf | 2021-02-25T16:35:38+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-10/segments/1614178351374.10/warc/CC-MAIN-20210225153633-20210225183633-00171.warc.gz | 872,178,533 | 0.999862 | 0.999902 | 0.999902 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2117,
5468,
8815,
11994,
15168,
17456,
20833,
24259,
26775,
29671
] | 1 | 0 |
Kłopoty syjonistów.
Kongres syjonistyczny, urządzany co dwa lata w różnych miastach Europy, daje dość wierny obraz dążeń i nastrojów najpotężniejszym ośrodkiem żydowskim. Do tej pory dominował na tych zjazdach ton opłymkowy. Obecny kongres w Bazylii, na którym ważna rolę odgrywają żydzi z Polski, ujawnił głębokie rozczarowanie i przygniecenie, jakie w masach żydowskich wywołuje niepowodzenie akcji palestyńskiej. Zamieszanie się liczby imigrantów, ogromny wzrost czyty rejsmistrzów, bezrobocie panujące w polskich Palestynach to wszystko wywołało na twarzach mistrzów Opozycji, która występuowała już na poprzednim kongresie w Wiedniu (1925 r.), teraz wzrosła w siłę i ostro atakuje kierownictwo ruchu.
Kierownictwo, czyli t. zw. Egzekutywa Syjonistyczna, jest dobrą myślą, „chwilowo przejściowa odpływy nie są do omawiania” — mówił na inauguracyjnym posiedzeniu prof. Weizmann, prezydent światowej Organizacji syjonistycznej. Jego zwolennicy twierdzą, że kryzys jest tylko przejściowy, że zbyt łatwo wyobrażano sobie odbudowę państwa żydowskiego, zbyt mało liczyło się z trudów rzeczywistych i stąd pochodzi uznane zawodu i niepewność.
Innego zdania są opozycjonicy. Egzekutywa zarzuca, oni brak energii oraz ustępowanie i niepokój w stosunku do Anglii, która oskarża o wyrażanie niechęci do syjonizmu. Rabin Wise z Ameryki twierdzi, że zbyt niesprawiedliwie w budżecie nadwierzyski w kwotach i miliony funtów, które brakują syjonistom, są dla Anglików. Nawet i Weizmann uznaje się na niesprawiedliwą politykę podatkową władz angielskich. A delegat robotników palestyńskich Racensdon oświadczał, że aparat urzędniczy w Palestynie składa się w dużej mierze ze skrajnych antysemityzmów. Gdzież zatem niema antysemityzm? Być może, że po błazeniu zdeklarowali się z żydami synowie Albionu osiągły mierę w sympatiach dla Izraela, mówiąc, że wracą z domu Flindersa, Balfoura i H. Samuelu na urzędy Wysokiego Konduktora, zwrócili do Palestyny niedźwiedzi dla syjonistów ludzi, lewe nagrody okrzesania zmienne pod atrem Anglii w Bazylii są niesłużne. W stosunku Anglii do syjonizmu nie dokonan się żaden radykalny związek. Okazuje się tylko, że zbyt zbyt wielu osób obliczyły się po Angliku. Nie jest ona zdolna do poświęcenia i wielkich ofiar dla idei syjonistycznej, nie zamierza wypierać z Palestyny Arabów dla dobra żydów. To muszą zrobić sami syjonici.
Opozycja twierdzi jednak, że bez pomocy ze strony Anglii praca żydów w Palestynie będzie bezroczowa. Rozumie to wiernie i Weizmann, skoro mówią o potężnych sukcesach syjonizmu na pierwszym miejscu wymienili stworzenie w angielskiej Izbie Gmin międzypartyjnej grupy zwolenników syjonizmu. Niewątpliwie, duża pomoc Anglia ogromną utrudniają syjonistom lech pracy. Zabotyński, tworzący „legionu żydowskiego”, przestrzega się obawy o bezpieczeństwo żydów, gdyby, jak się tego domagał, do Palestyny niebiański przyjmowano więcej żydów, niż zmarłych Arabów. Również kolonizacja Palestyny powalała się w szybszym tempie, gdyby rząd angielski rozdzielił ziemie państwowe między innymi żydowskie.
Tych, którzy nie widzą przyszłości, czemu w 1925 roku z całej tylka Polski przybyło do Palestyny tylko 18 tysięcy żydów, a prasa syjonistyczna obliczała, że z całego świata będzie corazem przybywać przynajmniej 40 tysięcy żydów. Tymczasem w 1926 roku przybyło zaledwie kilka tysięcy, a w roku bieżącym więcej żydów z Palestyny wyjeżdża, niż przyjeżdża. W Palestynie bowiem jest już około 8 tysięcy bezrobotnych. Kolonie rolnicze rozciągają się, ale praca jest ciężka i droga, do tego dochodzi jeszcze nieuchronna ida do miast, których ludność prawdziwa przekroczyła ludność wsi. Ten niepokojący stan rzeczy był równo powodem stawek skierowanych przedsele Egzekutywy Syjonistycznej. Im mniej zatrzymy obecnie się dokola zagadnienia włączenia niesyjonistów do akcji odbudowy Palestyny.
Ponuro na kongresie również kwestia sowieckiej kolonizacji na Krymie, która na pewnego rodzaju konkurencję dla akcji syjonistycznej. Za pomocą akcji rządu sowieckiego wypracował się niezwykły szlag z Ameryką, ale Weizmann pełnił mu z nim, oświadczając, że raz w swojej odsłonił tysiące ludzi na ziemi, a grzbicie miliony pod ziemią.
Wyjątek z tej trudnej sytuacji widzą opozycjonicy w gruntownej reorganizacji narodowych władz syjonistycznych. Posel Grybowski, który z własnymi mu temparamentem krytykuje działalność Egzekutywy, oświadczył wyraźnie, że obecnie kwestia syjonistyczna jest niezwykle poważna i nie można jej zaprzepaszczać. Ale to niewątpliwie nie zmieniło oblicza rzeczy. Następy Weizmann i Sokołowski musieli kontynuować ich politykę wobec Anglii. Wniej niż o dwaj ośmiot i przewidujący politycy nie zdążyli zapewne w tych warunkach ani rabbi Wise, ani pos. Grybowski ani Zabotyński.
Obrońcy obecnego kierownictwa widzą lekarstwo na obecne niedogodzenia nie w zmianie osób, lecz w zwiększeniu ofiar i wysiłków. Jeżeli stawiają Egzekutywie zarzuty, to z tego powodu, że zbyt mały ich zdaniem wymaga od syjonistów ofiar, choćby bardzo poważnych, przez Egzekutywę idzie na miliony funtów. Wszystko nie widać depresji, lecz silną polepszoną tradycję i przyczynienia kryzysu Należy więc przypuszczać, że z obecnymi kłopotami syjonizm potrafi się uporać.
S. S.
Zabiegi polskie o Locarno Wschodnie.
„N. FREIE PRESSE” O TRESCI PROPOZYCJI POLSKICH.
Geneva. (PAT). „N. F. Presse” donosi z Genewy: Propozycje polskie, które w treści swych mają na celu pałki opłaty, który miałby przesądzać państwowym wzmożone bezpieczeństwo, stały w środę zainteresowania publicznego i były prawdopodobnie „pięće de resistance” osmiane zebrania paktu bezpieczeństwa dla Wschodu Przedłożenie wypracowanego projektu pokłóciło go do punktu niesięgniętego nie odpowiada w obecnej chwili faktom. Faktem jest jednak, że zamiar polski nie jest nowością, ale od pewnego czasu konferował z Briandem w sprawie całego kompleksu kwestii rządzących.
Inicjatywa polska zmierza w swoich głównych zarysach do zwiększenia bezpieczeństwa i umocnienia półkoni, szczególnie na wschodzie, przy tym stara się omać omawiać błędy dotyczące poprzednie i nie zakładając państwowego wehikułowego w rachunek dalszego łączenia zobowiązań. Jak styczeń nie jest planowane zagwarantowanie obowiązkowego arbitrażu dla państw zainteresowanych, a także nie są planowane sankcje.
Wynikające plany dla pałki o niesięgnięciu nie chciałby przeprowadzać definicji ataku tak, że można przyjąć, iż pakt będzie tak stosowany, aby rozwój państwowym światowym zgodzie. Powyższe plany mają wypełnić luki projektu Ligi Narodów. Jak zadomowi przewiduje projekt Ligi Narodów, po upływie pewnego czasu pod pewnymi warunkami możliwość wojny obowiązująca. Luka ta miałaby być o tym wypełniona, aby w przypadku wojny obowiązującej była nie czynić stytua z niejaznej wojny legalnej. Politycy w tym sposób proponowany swego stania przez Mac Donalda i Heriotta a poparły przez Benesza i Protulka protokół geneza.
Silne echo znajdują te plany w kołach M. Entera, który skontaktował się lorda Rothermora jest niemile dotkniętą i zaniechana dalszych gwarancji dla swego obecnego terytorialnego stanu posiadania.
Niemcy nie zgadzą się na gwarancje granic wschodnich.
Moskwa. (PAT) O obecnej sesji Ligii Narodów „Pravda” wyraża się ogromnie lekceważącą i pesymistyczną. Dziennik twierdzi, że jest ona wysiłkiem przedselecznej Ligii Narodów, która nie dała się zatrzymać.
Berlin. (PAT) Cuda życia berlińska oznacza sytuację w Genevie i zamieszkała informacje swoich korespondentów, gubiących się w domniemaniu co do treści i charakteru projektu polskiego.
Wszystkie enklawacje prasy niemieckiej podkreślają przedstawienia, że Niemcy nie zawsze gwarancje granic wschodnich nie znaczą na 1 i nie przestawiają się w warunkach zamkniętych, które drogę okrężną, w formie jakiegoś ogólnego paktu nie niezrozumiałe. Oto to niewątpliwie nie można zaprzepaszczać. Ale to niezwykle nie uzyskało obecnie trudności. Następy Weizmann i Sokołowski musieli kontynuować ich politykę wobec Anglii. Wniej niż o dwaj ośmiot i przewidujący politycy nie zdążyli zapewne w tych warunkach ani rabbi Wise, ani pos. Grybowski ani Zabotyński.
Obrońcy obecnego kierownictwa widzą lekarstwo na obecne niedogodzenia nie w zmianie osób, lecz w zwiększeniu ofiar i wysiłków. Jeżeli stawiają Egzekutywie zarzuty, to z tego powodu, że zbyt mały ich zdaniem wymaga od syjonistów ofiar, choćby bardzo poważnych, przez Egzekutywę idzie na miliony funtów. Wszystko nie widać depresji, lecz silną polepszoną tradycję i przyczynienia kryzysu Należy więc przypuszczać, że z obecnymi kłopotami syjonizm potrafi się uporać.
S. S.
W Genewie będziemy rokować z Litwą?
Berlin. (AW) „Kreuzzeitung” na podstawie informacji donosi z Genewy, że dzięki pośrednictwu dyplomacji francuskiej, w dniach najbliższych nastąpi spotkanie premiera Litwy Walde-marsza z delegatem Polski. Walde-marsz mał oświadczał, że moment obecny jest jedynym z najbardziej sprzyjających do przeprowadzenia porozumienia między Litwą a Polską.
W dalszym ciągu artykułu omawiając ten fakt „Kreuzzeitung” stwierdza, że państwa bałtyckie mają tendencję do wystąpienia w Genewie jako blok oparty o Polskę.
Briand ze Stressemannem mówi o rozbrojeniu.
Berlin. (PAT) Pisma donoszą o spotkaniu Brianda ze Stressemannem, które miało miejsce trawa 1 i pół godziny. „D. Allg. Ztg.” dowiaduje się z tej delegacji francuskiej, że dr. Stressemann obawia się, że wobec zjawiska, które się na przykładzie dzisiejszej turcjańskiej, mógłby specjalnie o okoliczności przeprowadzenia wyczerpującej dyskusji w sprawie rozbrojenia i że społeczni się w tej kwestii z zunęceniem zrozumieniem ze strony Brianda.
Drożyna w Rosji rośnie.
Moskwa. (AW) Miło okresu przygotowującego bezpieczeństwa na frontach i wewnętrznych działa się zauważa ceny brak produktów spożywczych nie wyłączają zboża. W związku z trysemyngowym stworzone są nowe magazyny, w których sprawdzane będą elementy, które obejmują produkty spożywcze. W dniach ostatnich się zauważa brak mleka i produktów mlecznych, na skutek którego podnoszą się wydatne ceny na te towary. Podwyżka się 20%.
Wiadomości i telegramy z ostatniej chwili
Otwarcie międzynarod. Kongresu chemików.
Warszawa, (Telef. w). Dzisiaj o godz. 11.00 odbyła się uroczystość otwarcia międzynarodowego Kongresu chemii cywilnej i stosowanej. Otwarcia dokonał prezes uniżnej chemii Kochen w obecności Pana Prezydenta Rzeczypospolitej.
Ponura tragedia w Zakopanem.
Zakopane, (Tel. w). KAP. W poniedziałek o godz. 8.30 rano na 20 km, na drodze do Morawskiego Oka rozegrała się krwawa tragedia. Między kapitana szlaków Jana Henryka Ofta z Wyżyny Tatrzańskiej, Władysławem Barlowielem po pewnej dawce, pani M., w której towarzyszyła się znajdował. Gdy straż obozu, a pani M. zaczęła uciekać, kapitan Otto wykonał jej ślepe strzelanie. W wyniku tego nie szczęścia, Dent znani przed przybyciem pomocy. Przyczyną zamachu była prawdopodobnie zawiedziona miłości.
Trzy dniem zmarłowała karła, w której całym majątek zapisała żonie.
POSEŁ WYSOCKI PRZYBYŁ DO STOLICY.
Warszawa, (Telef. w). Do Warszawy przybył poseł Rządowy w Szatolukach Wysoczy.
Podziękowanie ambasadora Larocha.
Warszawa, (PAT). Rada Ministrow na posiedzeniu w dniu 29 sierpnia b. r. powołała na "watość" ambasadora francuskiego, który w sprawie udzielił Polski w funduszu stądzie dla Chemie Julienne. M. Barthelotu w Targu. O powyższym uchwała Rady Ministrow p. wicepremier Daniel Rostowski istniejące ambasadora Larocha w Warszawie.
W odpowiedzi amb. Larochy przyjął na ręce p. wicepremiera Bartla pismo trzech następujących:
Panie Wicepremierze! Po powrocie z Paryża, otrzymałem pismo Wazny klasztornej, w którym laskowalić demisji mi Pan o dziesiąt razy polskiego wyznaczenia kwotę 50.000 złotych dla międzynarodowego koncernu chemii stosowanej w Paryżu w celu uczestnictwa sesji rocznej urzędu Barlowieła. Wysoki poziom wiedzy w dziedzinie chemii uczonych polskich, nadanie trzmi udzielenia ambasadorowi, zgodnie z planami chemicznymi, jakim Panie przysłużył, zajmująca się chemią stosowaną w celu kontaktu z Niemcami. Polska poza stanem formalnym usługiwała utworzyć stan faktyczny, zmieniając wojnę celnej przez jej lagodzenie. Niestety jednak nie osiągnął zamierzonych rezultatów. To też jednak się wprowadzamy w życie rozporządzenie z roku 1924 o celnym maksymalnym.
Sprawa gen Zagórskiego.
Warszawa, (Tel. w). Pożoło o pismie wszystkich sprawców, którzy z powodu zdarzeń w sprawie genera Zagórskiego, w którym przypomina mianożenie koła Jastrzębie Góry butelki z kartką rekomendują pochodzenia od gen. Zagórskiego (o czym dowiaduje się, Gdynia Przemyśl). Wspomniany gen. Zagórski, który wraz z żoną i synem przebywał w Warszawie, został zatrzymany 2 sierpnia przez robotników kartkę i wszedł alarom, Marszałek, znajdujący w Jastrzębiu Góra gen. Zagórski, rozważał odsiedel kartkę i wraz z synem Hallerem, co nie jest przyjętych, stwierdzając, że pismo ma kartkę nie ma genera Zagórskiego, a podpis jest podrobny.
W nocnej tępko dzisiaj przybył do generala Rozwadowskiego szef polityczny i oficer zastępczy. Dokonali ciu w jego miejscu, szukając mającego przebywać w Jastrzębiu Górze generała Zagórskiego. Przy tej sposobności zabrali od generała Rozwadowskiego odsiedel kartkę i wraz z synem Hallerem, co nie jest przyjętych, stwierdzając, że pismo ma kartkę nie ma genera Zagórskiego, a podpis jest podrobny.
Awanturę w poselswie wywołał Schlaetzer?
Sensacyjne zeznania naczelnego świadka.
Warszawa, (Telef. w). W toku śledztwa w sprawie Trajkowicza zeznał niejakiego Bogdanowskiego, który pracuje na brukarstwo w Warszawskim bez zajęcia. Był on w poselswie, dokąd postał po uzyskaniu wizy na wyjazd do Rzeczy. Widdal on awanturę z Trajkowicem i twierdzi, że awanturę tę wszczął Schlaetzer, a że tenże Schlaetzer, a nie Gustaw
został strzelany do Trajkowicza.
Bogdanowicz przerzucał wybieg z poselswa.
Warszawa, (Telef. w). Oficjalna Trajkowicza p. Kędzierska opowiedziała, że nie uważa, by Trajkowicz był zdany do popienienia w chwili rozstrzelania jakiejkolwiek zbrodni.
Min. Kwiatkowski o wojnie celnej z Niemcami.
Łódź, (Tel. w). Na wizyta przy gospodarce wydzielili przemówienie min. Kwiatkowski, Przedstawicielom pomieszczał kwotę emigracji z Polski. Rozwiązywanie tego problemu wymagał w pierwszej kolejności stworzenia struktur grupowych, sprawnego punktu obliczenia na rozwój rolnictwa. „Zagadnienie to jest zagadnieniem wielkich inwestycji, możliwych jedynie takiej czy innej polityki zagranicznej, ale przy ciągłej napięciu kapturze zagranicznej.
Drugi wielkim problemem jest zagadnienie obrotu towarowego. Stosunek robi się dużych trudnościach z niemieckim handlem. Rynek rosyjski komunikuje zawsze czerwieni tego, co komunikował przed wojną. Minister Kwiatkowski zwracał uwagę, że dążąc do konsumpcji, musimy zwrócić uwagę na stosunki z Rosją i niemal wszystkich tradycji musimy szukać możliwości uregulowania stosunków, których zrozumienie daje nadzieję na wzrost handlowych możliwości obu państw. Jeżeli miałbym mówić o stosunku z Niemcami, to nikt spokoju gospodarczego nie mógł się mieć przyczyn na tym, że Niemcy nie są w stanie zaoferować Polsce kontaktu z Niemcami. Polska poza stanem formalnym usługiwała utworzyć stan faktyczny, zmieniając wojnę celnej przez jej lagodzenie. Niestety jednak nie osiągnął zamierzonych rezultatów. To też jednak się wprowadzamy w życie rozporządzenie z roku 1924 o celnym maksymalnym.
Ignacy Gorączko
obywatel m. Wysokie, burmistrz i duchowny naczelnik straży pożarnej
przesyłaj 72, po egzaminie konsulatu, zmarł 6 września 1923 r.
Nabożeństwo żałobne
i pogrzeb odbyły się 7 sierpnia dnia 10 sierpnia godz. 10-tej rano, na które to mułne obory zapisują Krewnych, Przyjaciół i Wspomagających.
Struktura Dziel.
Rumunia stara się o pożyczkę na rozbudowę kolei.
Bukareszt, (Tel. w). Minister finansów Vintilă Brătianu, który wizytował w Europie za- chodniej, ma nadzieję na pomoc rumuńską. Sumy uzyskane z tej pożyczki mają być użyte na budowę silnika nowych kolei żelaznych i za- lewów wodnych w Rumunii. Przewiduje się, że linia Ghișea Voda—Galați i București—Urziceni—Faurul—Galați—Cetatea Alba zamieni na dwutorowe. Przewiduje się też budowę nowego mostu nad Dunajem (Mostul—Budapeszta).
Czechy arsenał bagnetów Rumunii, Jugosławia, jako też Czarno Morze z Adriałem, mają na domenie zasadnicze strategiczne. W ten sposób Rumunia uzyskać uzyskać do- jazd do portów Galiac i Konstantynopolu. Bez- beda. Będą słuchane dwa nowe linie dwutorowe, które połączą prowincję Ardeal z portami i z Bukaresztem. W razie powodzenia po- wstania, roboty rozpocznie się na linii (Grigorescu—Ghișea Voda—Galați—Cetatea Alba—Bukarești.
Sukcesy nacjonalistów chińskich.
Szeanghaj, (PAT). Według otrzymanych tu donień, 10.000 żołnierzy walczy do nowej armii chińskiej na zachodzie. W walce pod Nankeem, będzie oddziałów od Szeanghaju i Hu-Chia i weszłości do armii nacjonalistycznej.
Czechosłowackich generałów wojskowych zasiadło podobno rozstrzelanych przez nacjonalistów. Gen. Sun-Cuan-Fang miał podobno zgromadzić swoją wojska koło Tung-Cou, na północ od brzegu rzeki Yang Tse.
Zamach na jugosłowiańskiego ministra handlu.
Biologów, (PAT). „Prawa” donosi, że na konferencji politycznej w Sarajewo dokonano na ministra handlu Spaho zamachu przez oddziały wadzki w Druskienikach rzewu badania zniszczonego od sprawy generała Zagórskiego. (Przewrót, charakterystyczne sprawy, po- głębli podjętej z całem zniszczeniem jedynie z obowiązków drzewienników. Zgodnie z nowopowstałym wydawnictwem, komendant wydany przez władze niemieckie. — Red.)
Bolszewicy rozstrzeliwują.
Moskwa, (AW). Władze otrzymanych do- nieli, że rozstrzelany został w Wileńszczyźnie oksarowany o rzecznie zagrożenie na rzecz Polski.
Parzy, (PAT). „La Matin” donosi z Nancy, że aresztowano tam Niemca Deutschsa w chwili, gdy obserwował ruchy wojsk francuskich. Deutsch przyznał się, że działał z ramienia Schneidera z Kessel, jako szabry wywiadowczy.
METEOR PRZYKRYWA PRZESTRZEN 600 KILOMETROW. Specjalna okrępacja nalotu na Sferon gigantyczny meteor, który spadł jesienią 1908 r. Powierzchnia tego, rozległego w ziemiu giganta zajmuje parę kilometrów kwadratowych. Podczas spadku meteor przewalił pas ziemi na przestrzeni 600 kilome | c8d03107-443a-46be-b07b-181a2be0a773 | finepdfs | 2.509766 | CC-MAIN-2024-38 | https://www.jbc.bj.uj.edu.pl/Content/189968/PDF/NDIGCZAS000046_1927_242.pdf | 2024-09-17T09:08:36+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-38/segments/1725700651750.27/warc/CC-MAIN-20240917072424-20240917102424-00439.warc.gz | 753,153,050 | 0.9999 | 0.999906 | 0.999906 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
10038,
18156
] | 1 | 0 |
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Wydział Kontroli Płatników Składek w Zabrzu
Szczęść Boże 18
41-800 Zabrze
Dane identyfikacyjne płatnika:
NIP: 6312334122
REGON: 277691541
Znak pisma: 482016120036PRO001
Znak sprawy: 482016120036
Protokół kontroli
Płatnika składek: Gliwickie Centrum Organizacji Pozarządowych.
44-100 Gliwice ul. Zwycięstwa 1.
Kontrolę przeprowadził inspektor kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Jadwiga Kozioł, posiadający legitymację służbową nr 12229, na podstawie
upoważnienia nr 4820161200362, wystawionego w dniu 22 maja 2017r.
z upoważnienia Głównego Inspektora Kontroli Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych.
Kontrolę przeprowadzono w dniach od 12 czerwca 2017r. do 30 czerwca
2017r.
Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli doręczono w dniu 12 czerwca 2017r.
Dyrektorowi panu Andrzejowi Gillner.
Dyrektor GCOP upoważnił panią Barbarę Bywalec oraz panią Irenę Waniołek
do składania wyjaśnień oraz do przedkładania dokumentów w trakcie kontroli.
Dokonano wpisu do księgi kontroli pod pozycją nr 13.
Liczba ubezpieczonych wykazanych w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA
za listopad 2016r. - 51.
Zakresy kontroli
1. Prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek
na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania
zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych
i ubezpieczenia zdrowotnego.
2. Ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych
i wypłacanie tych świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu.
3. Prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia
emerytalne i rentowe.
4. Wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń
społecznych.
Ustalenia kontroli
Ustalenia kontroli zostały dokonane na podstawie dokumentów sporządzonych
przed dniem rozpoczęcia kontroli, z uwzględnieniem czasu przetworzenia
dokumentów rozliczeniowych w Kompleksowym Systemie Informatycznym Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych. Wykaz zbadanego materiału stanowi załącznik nr 1 do protokołu kontroli.
1. Prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.
Kontrola objęto okres: styczeń 2014r. – grudzień 2016r.
Kontrolę rozszerzono o okres od stycznia 2017r. do maja 2017r. – dotyczy ubezpieczonych:
- kod tytułu ubezpieczeń 121100 - osoba przebywająca na urlopie wychowawczym.
- kod tytułu ubezpieczeń 121100 - osoba przebywająca na urlopie wychowawczym.
1.1. Zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego
Zbadano:
Akta osobowe:
1. (Umowy o pracę zawarte na czas określony – 4.01.2011r. – 28.02.2011r.
– 1.03.2011r. – 31.12.2012r.
– 1.01.2013r. – 31.12.2013r.
Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony – 1.01.2014r. – nadal
Zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych,
chorobowego, wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego
od 4.01.2011r.
2. Umowa o pracę zawarta na okres próby – 17.09.2012r. – 30.11.2012r.
Umowa o pracę zawarta na czas określony – 1.12.2012r. – 30.06.2013r.
Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony – 1.07.2013r. – nadal
Zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych,
chorobowego, wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego
od 17.09.2012r.
3. Według świadectwa pracy ubezpieczona była zatrudniona w okresie
od 1.01.2013r. do 31.03.2015r.
Zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych,
chorobowego, wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego
od 1.01.2013r. oraz wyrejestrowana z ubezpieczeń z dniem 1.04.2015r.
4. (Według świadectwa pracy ubezpieczona była zatrudniona w okresie
od 19.09.2011r. do 31.12.2014r. oraz od 23.05.2016r. do 15.07.2016r.
Zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych,
chorobowego, wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego
od 19.09.2011r. i wyrejestrowana z ubezpieczeń z dniem 1.01.2015r. oraz
zgłoszona do ubezpieczeń od 23.05.2016r. i wyrejestrowana z ubezpieczeń
z dniem 16.07.2016r.
5. Umowy o pracę zawarte na czas określony – 1.05.2010r. – 31.07.2010r.
– 1.08.2010r. – 31.03.2012r.
– 13.01.2014r. – 28.02.2015r.
– 1.03.2015r. – 31.03.2015r.
– 1.10.2015r. – 30.04.2016r.
Zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, chorobowego, wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 1.05.2010r. i wyrejestrowana z ubezpieczeń z dniem 1.04.2012r.
Zgłoszona do ubezpieczeń od 13.01.2014r. i wyrejestrowana z ubezpieczeń z dniem 1.04.2015r.
Zgłoszona ponownie do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 1.10.2015r.
6. Według świadectwa pracy ubezpieczona była zatrudniona w okresie od 2.12.2013r. do 31.12.2014r.
Zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, chorobowego, wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 2.12.2013r. oraz wyrejestrowana z ubezpieczeń z dniem 1.01.2015r.
7. Umowa o pracę zawarta na czas zastępstwa od 1.12.2016r.- nadal
Zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, chorobowego, wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 1.12.2016r.
8. Według świadectwa pracy ubezpieczona była zatrudniona w okresie od 1.07.2014r. do 30.04.2015r.
Zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, chorobowego, wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 1.07.2014r. oraz wyrejestrowana z ubezpieczeń z dniem 1.05.2015r.
9. Umowa o pracę zawarta na okres próbny – 1.05.2015r. -31.07.2015r.
Umowa o pracę zawarta na czas określony – 1.08.2015r. – 31.07.2016r.
Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony – 1.08.2016r. – nadal
Zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, chorobowego, wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 1.05.2015r.
10. Według świadectwa pracy ubezpieczona była zatrudniona w okresie od 18.08.2014r. do 30.11.2016r.
Zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, chorobowego, wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 18.08.2014r. oraz wyrejestrowana z ubezpieczeń z dniem 1.12.2016r.
11. Według świadectw pracy ubezpieczony był zatrudniony w okresie od 1.03.2012r. do 31.08.2012r. oraz od 01.09.2012r. do 30.06.2016r.
Zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, chorobowego, wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 1.03.2012r. oraz wyrejestrowany z ubezpieczeń z dniem 1.07.2016r.
12. Według świadectwa pracy ubezpieczony był zatrudniony w okresie od 26.03.2012r. do 31.12.2014r.
Zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, chorobowego, wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 26.03.2012r. oraz wyrejestrowany z ubezpieczeń z dniem 1.01.2015r.
Umowy zlecenia:
1. - 04.06.2014r.
Przedmiot umowy:
- przeprowadzenie 30-minutowego, publicznego wywiadu z Gościem specjalnym – Ewą Biaśczyk.
2. ( ) 1 - 2.10.2014r.
Przedmiot umowy:
- poprowadzenie przemówienia nt. „Efektywne organizowanie procesów uczenia się – prezentacja wyników z badań”
3. ( ) 12.01.2015r. – 31.01.2015
Przedmiot umowy:
- prowadzenie 4 warsztatów aktorskich (w wymiarze 3 godzin jednorazowo) dla seniorów oraz przygotowanie spektaklu z ich udziałem
1.02.2015 – 30.06.2015,
Przedmiot umowy:
- prowadzenie 4 -6 warsztatów artystyczno-aktorskich (w wymiarze 3 godzin jednorazowo) dla seniorów oraz przygotowanie spektaklu z ich udziałem
15.10.2015 – 30.11.2015
Przedmiot umowy:
- prowadzenie warsztatów artystyczno-aktorskich dla seniorów oraz realizacja spektakli teatralnych, według harmonogramu i w miejscu wyznaczonym przez Zleceniodawcę w wymiarze 4 trzygodzinnych spotkań,
- przeprowadzenie 27 października 2015r. pięciogodzinnych warsztatów aktorskich dla młodzieży – laureatów konkursu z okazji Dnia Dobrych Uczynków.
1.01.2016r. – 30.06.2016r.
Przedmiot umowy:
- prowadzenie warsztatów artystyczno-aktorskich dla seniorów oraz realizacja spektakli teatralnych w wymiarze 3 godziny jednorazowo, 4-6 spotkań w miesiącu
27.10.2016r. – 23.12.2016r.
Przedmiot umowy:
- prowadzenie warsztatów artystyczno-aktorskich dla seniorów oraz realizacja spektakli teatralnych w łącznym wymiarze 12 spotkań warsztatowych, nie więcej niż 36 godzin łącznie.
4. ( ) – 28.02.2015
Przedmiot umowy:
- poprowadzenie Dnia Gliwickich Organizacji Pożytku Publicznego – OPP’a 2015.
1.04.2015
Przedmiot umowy:
- poprowadzenie konferencji prasowej
10.06.2015
Przedmiot umowy:
- poprowadzenie Gali “Liderzy Społeczni Gliwic 2014”
Ustalono:
Płatnik składek udzielił urlopu wychowawczego od 1 czerwca 2016r. do 30 kwietnia 2019r.
Płatnik za okres od 1 czerwca 2016r. do 31 maja 2017r. zgłosił ubezpieczoną z tego tytułu do ubezpieczenia emerytalnego, rentowych i ubezpieczenia zdrowotnego.
Ubezpieczona za okres od 1 czerwca 2016r. do 31 maja 2017r. posiadała inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
Dowód: kopie wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego oraz zgody na udzielenie urlopu wychowawczego – akta kontroli str.11-14
dane ubezpieczonej zaświadcjonowane w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS
Płatnik składek udzielił urlopu wychowawczego od 28 lipca 2016r. do 27 czerwca 2019r.
Płatnik za okres od 1 czerwca 2016r. do 31 maja 2017r. zgłosił ubezpieczoną z tego tytułu do ubezpieczenia emerytalnego, rentowych i ubezpieczenia zdrowotnego.
od 28 lipca 2016r. do 31 sierpnia 2016r. nie posiadała innych tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i nie posiadała uprawnień do emerytury i renty.
Ubezpieczona od 1 września 2016r. do 31 maja 2017r. posiadała inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
Dowód: kopie wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego oraz zgody na udzielenie urlopu wychowawczego – akta kontroli str.15-18
dane ubezpieczonej zaewidencjonowane w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS
Zgodnie z:
- art.6 ust.1 pkt 19 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016r. poz. 963 z późniejszymi zmianami) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami przebywającymi na urlopach wychowawczych lub pobierającymi zasiłek macierzyński, albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego.
- art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016r. poz. 963 z późniejszymi zmianami) osoby przebywające na urlopach wychowawczych podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty i nie mają innych tytułów rodzajowych obowiązek ubezpieczeń społecznych.
- art. 13 pkt.13 ustawy z 13 października 1998r.o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016r. poz. 963 z późniejszymi zmianami) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby pozostające na urlopach wychowawczych lub pobierające zasiłek macierzyński - od dnia spełnienia warunków, o których mowa w art. 9 ust. 6, do dnia zaprzestania spełniania tych warunków;
- art. 66.ust.1 pkt. 32 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015r. poz. 581 z późniejszymi zmianami) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby korzystające z urlopu wychowawczego nie podlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.
- art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015r. poz. 581 z późniejszymi zmianami) do ubezpieczenia zdrowotnego osób objętych ubezpieczeniami społecznymi stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zasad, trybu i terminu zgłaszania do ubezpieczeń społecznych.
Na powyższą okoliczność przyjęto wyjaśnienia.
Dowód: protokół przyjęcia wyjaśnień – akta kontroli str.47-48
1.2. Prawidłowość i rzetelność obliczania, opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład.
1.2.1. Ubezpieczenia społeczne
Ustalono:
Płatnik składek udzielił urlopu wychowawczego od 1 czerwca 2016r. do 30 kwietnia 2019r.
Ubezpieczona za okres od 1 czerwca 2016r. do 31 maja 2017r. posiadała inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
Płatnik za okres od 1 czerwca 2016r. do 31 grudnia 2016r. deklarował składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym od miesięcznej podstawy wymiaru po 1387,50zł.
Za okres od 1 stycznia 2017r. do 31 maja 2017r. deklarowano składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym od miesięcznej podstawy wymiaru po 1500zł.
Ustalona w trakcie kontroli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym za okres od 1 czerwca 2016r. do 31 maja 2017r. wynosi 0zł.
Dowód: kopie wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego oraz zgody na udzielenie urlopu wychowawczego - akt a kontroli str.11-14
deklaracje rozliczeniowe i imienne raporty miesięczne - Kompleksowy System Informatyczny ZUS
Płatnik składek udzielił: urlopu wychowawczego od 28 lipca 2016r. do 27 czerwca 2019r.
Od 28 lipca 2016r. do 31 sierpnia 2016r. nie posiadała innych tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i nie posiadała uprawnień do emerytury i renty.
Ubezpieczona za okres od 1 września 2016r. do 31 maja 2017r. posiadała inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
Ustalona w trakcie kontroli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z 12 miesięcy poprzedzających prawo do urlopu wychowawczego (tj. lipiec 2015r. – czerwiec 2016r.) wynosi 2210zł.
Płatnik za okres od 28 lipca 2016r. do 31 lipca 2016r. zadeklarował składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym od podstawy wymiaru 238,71zł.
Ustalona w trakcie kontroli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za okres od 28 lipca 2016r. do 31 lipca 2016r. wynosi 285,16zł (2210:31x4).
Płatnik za okres od 1 sierpnia 2016r. do 31 grudnia 2016r. deklarował składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym od miesięcznej podstawy wymiaru 1850zł.
Za okres od 1 stycznia 2017r. do 31 maja 2017r. deklarowano składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym od miesięcznej podstawy wymiaru 2000zł.
Ustalona w trakcie kontroli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym za miesiąc sierpień 2016r. wynosi 2210zł.
Ustalona w trakcie kontroli miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym za okres od 1 września 2016r. do 31 maja 2017r. wynosi po 0zł.
Dowód: kopie wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego oraz zgody na udzielenie urlopu wychowawczego, wydruki kart wynagrodzeń za lata 2015, 2016 - akt a kontroli str.15-22
deklaracje rozliczeniowe i imienne raporty miesięczne - Kompleksowy System Informatyczny ZUS
Płatnik składek udzielił: urlopu wychowawczego od 1 marca 2014r. do 31 maja 2015r.
Ubezpieczona od 1 marca 2014r. do 31 maja 2015r. nie posiadała innych tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i nie posiadała uprawnień do emerytury i renty.
Płatnik za okres od 1 października 2014r. do 31 października 2014r. zadeklarował składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym od podstawy wymiaru 1977,26zł.
Za okres od 1 listopada 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. deklarowano składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym od miesięcznej podstawy wymiaru po 1680 zł.
Za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 maja 2015 r. deklarowano składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym od miesięcznej podstawy wymiaru po 1750 zł.
Ustalona w trakcie kontroli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za okres od 1 marca 2014 r. do 31 maja 2015 r. z 12 miesięcy poprzedzających prawo do urlopu wychowawczego (tj. marzec 2013 r.-luty 2014 r.) jest wyższa od kwoty 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek tj. w 2014 r. - 2247,60 zł i w 2015 r. - 2375,40 zł.
Ustalona w trakcie kontroli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym za okres od 1 października 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. wynosi miesięcznie po 2247,60 zł.
Ustalona w trakcie kontroli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 maja 2015 r. wynosi miesięcznie po 2375,40 zł.
Dowód: kopie wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego oraz zgody na udzielenie urlopu wychowawczego, wydruki kart wynagrodzeń za lata 2013, 2014 – akta kontroli str. 23-30
deklaracje rozliczeniowe i imienne raporty miesięczne – Kompleksowy System Informatyczny ZUS
Zgodnie z:
- art. 18 ust. 5 b, 14 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 963 z późniejszymi zmianami) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym stanowi kwota 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym nie może być wyższa niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających urlop wychowawczy i nie może być niższa niż 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia.
- art. 18 ust. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 963 z późniejszymi zmianami) za miesiąc, w którym nastąpiło odpowiednio objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi lub ich ustanie i jeżeli trwały one tylko przez część miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniu.
Na powyższą okoliczność przyjęto wyjaśnienia.
Dowód: protokoł przyjęcia wyjaśnień – akta kontroli str. 47-48
Różnica w naliczeniu składek z tego tytułu wynosi:
Uznanie budżetu państwa - 9 413,52 zł
Obciążenie budżetu państwa - 1 247,35 zł
Zestawienie różnic stanowią załączniki nr 2, 3 do protokołu kontroli:
Zestawienie ustalonych w czasie kontroli podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i składek na ubezpieczenie zdrowotne
Zestawienie miesięcznych różnic w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne
1.2.2. Ubezpieczenie zdrowotne
Ustalono:
Płatnik składek udzielił urlopu wychowawczego od 1 czerwca 2016r. do 30 kwietnia 2019r.
Ubezpieczona za okres od 1 czerwca 2016r. do 31 maja 2017r. posiadała inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
Płatnik za okres od 1 czerwca 2016r. do 31 maja 2017r. deklarował miesięcznie składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym po 46,80zł od miesięcznej podstawy wymiaru 520zł
Ustalona w trakcie kontroli miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym za okres od 1 czerwca 2016r. do 31 maja 2017r., wynosi po 0zł.
Dowód: kopie wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego oraz zgody na udzielenie urlopu wychowawczego - akta kontroli str.11-14
deklaracje rozliczeniowe i imienne raporty miesięczne - Kompleksowy System Informatyczny ZUS
Płatnik składek udzielił urlopu wychowawczego od 28 lipca 2016r. do 27 czerwca 2019r.
od 28 lipca 2016r. do 31 sierpnia 2016r. nie posiadała innych tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i nie posiadała uprawnień do emerytury i renty.
Ubezpieczona za okres od 1 września 2016r. do 31 maja 2017r. posiadała inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
Płatnik za okres od 1 września 2016r. do 31 maja 2017r. deklarował miesięcznie składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym po 46,80zł od miesięcznej podstawy wymiaru 520zł
Ustalona w trakcie kontroli miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym za okres od 1 września 2016r. do 31 maja 2017r. wynosi po 0zł.
Dowód: kopie wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego oraz zgody na udzielenie urlopu wychowawczego, wydruki kart wynagrodzeń za lata 2015, 2016 - akta kontroli str.15-22
deklaracje rozliczeniowe i imienne raporty miesięczne - Kompleksowy System Informatyczny ZUS
Zgodnie z:
- art. 66 ust.1 pkt. 32 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015r. poz. 581 z późniejszymi zmianami) obowiązki ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby korzystające z urlopu wychowawczego nie podlegające obowiązki ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.
Na powyższą okoliczność przyjęto wyjaśnienia.
Dowód: protokół przyjęcia wyjaśnień - akta kontroli str.47-48
Różnica w naliczeniu składek z tego tytułu wynosi:
Uznanie budżetu państwa - 982,80zł
Zestawienie różnic stanowią załączniki nr 2, 3 do protokołu kontroli:
Zestawienie ustalonych w czasie kontroli podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i składek na ubezpieczenie zdrowotne
Zestawienie miesięcznych różnic w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne
1.2.3. Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
Płatnik składek nie podlega przepisom ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 272 z późniejszymi zmianami)
Ustalenia:
Płatnik nie deklarował składek na Fundusz Pracy od przychodów uzyskanych przez ubezpieczone:
1. 2015 r. - 1496,25 zł;
2. 2015 r. - 1496,25 zł;
4. 2015 r. - 1507,50 zł;
7. 2015 r. - 1507,50 zł;
10. 2015 r. - 1507,50 zł;
11. 2015 r. - 1507,50 zł;
2. 2016 r. - 1507,50 zł;
4. 2016 r. - 1518,75 zł;
7. 2016 r. - 1518,75 zł;
8. 2016 r. - 1518,75 zł;
12. 2016 r. - 1690,88 zł;
5. 2016 r. - 1706,25 zł;
6. 2016 r. - 1706,25 zł;
Wyżej wymienione ubezpieczone uzyskiwały łącznie w przeliczeniu na okres miesiąca co najmniej minimalne wynagrodzenie.
Dowód: wydruki kart wynagrodzeń – za lata 2015, 2016,
2016 r. – akta kontroli str. 31-36
dane ubezpieczonych zaewidencjonowane w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS
Zgodnie z:
– art. 104 ust. 1, 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 10.05.2016 r. poz. 645 i 691) obowiązkowe składy na Fundusz Pracy ustala się od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wynoszących w przeliczeniu na okres miesiąca, co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę.
W przypadku gdy kwoty, o których mowa w ust. 1, pochodzą z różnych źródeł, obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy powstaje wtedy, gdy łączna kwota stanowiąca podstawę wymiaru składek ustalona zgodnie z ust. 1 wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę.
– art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 10.05.2016 r. poz. 645 i 691) składy na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne.
Na powyższą okoliczność przyjęto wyjaśnienia.
Dowód: protokół przyjęcia wyjaśnień – akta kontroli str. 47-48
Różnica w naliczeniu składek z tego tytułu wynosi:
Przypis składek: 494,63zł
Zestawienie różnic stanowi załącznik nr 4 do protokołu kontroli:
Zestawienie miesięcznych różnic w zakresie składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
1.2.4. Fundusz Emerytur Pomostowych
Kontrola objęto okres: styczeń 2014r. – grudzień 2016r.
Płatnik składek w okresie kontrolowanym nie zatrudniał pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Dowód: protokół przyjęcia wyjaśnień – akta kontroli str.47-48
2. Ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacanie tych świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu.
Kontrolą objęto okres: styczeń 2014r. – grudzień 2016r.
2.1. Świadczenia z ubezpieczenia społecznego
Do badania kontrolnego wytypowano wszystkie świadczenia z ubezpieczenia społecznego wypłacone w miesiącu wrześniu 2014r.
Ponadto zbadano:
– zasiłek chorobowy wypłacony w miesiącu lutym 2016r. – ;
– zasiłek chorobowy wypłacony w miesiącu lipcu 2016r – ;
– zasiłek opiekuńczy wypłacony w miesiącu kwietniu 2016r. –
Ustalono:
Płatnik wypłacił ubezpieczonej zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego za okres od 6 kwietnia 2014r. do 1 września 2014r. Następnie decyzja ZUS zostało przyznane prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres od 2 września 2014r. do 30 listopada 2014r. w wysokości 90% podstawy wymiaru.
Płatnik ustalił podstawę wymiaru zasiłku chorobowego – 1267,63zł (3/4 etatu) i stawkę dzienną w wysokości 33,80zł (80%).
Dla celów obliczenia świadczenia rehabilitacyjnego podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przyjęta do obliczenia tego świadczenia nie została zwalczowana wskaźnikiem obowiązującym w kwartale, w którym przypada pierwszy dzień okresu świadczenia rehabilitacyjnego tj. 106,7%.
Ustalona w trakcie kontroli podstawa wymiaru świadczenia rehabilitacyjnego wynosi 1352,56zł (1267,63zł x 106,7%).
Kwota świadczenia za jeden dzień wynosi 40,58zł (1352,56zł:30x90%).
Dowód: kopia decyzji ZUS z 8.08.2014r., wydruk karty zasiłkowej, karty wynagrodzeń za 2014r. – akta kontroli str.37-46
Zgodnie z:
– art. 19 ust.1,2 pkt 3, ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jednolity: Dz. U. z 21.03.2016 r. poz. 372 i 960))
Świadczenie rehabilitacyjne wynosi 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego
za okres pierwszych trzech miesięcy, 75% tej podstawy za pozostały okres, a jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży – 100% tej podstawy.
Dla celów obliczenia świadczenia rehabilitacyjnego podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przyjęta do obliczenia tego świadczenia podlega waloryzacji według następujących zasad:
- jeżeli pierwszy dzień okresu, na który przyznano świadczenie rehabilitacyjne, przypada w III kwartale kalendarzowym danego roku, podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przyjęta do obliczenia tego świadczenia ulega podwyższeniu o procent wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego dla celów emerytalnych w I kwartale w stosunku do III kwartalu ubiegłego roku kalendarzowego;
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w terminie do ostatniego dnia każdego kwartału kalendarzowego, wskaźnik waloryzacji, obliczony według zasad określonych w ust. 2, obowiązujący w następnym kwartale.
- obwieszczeniem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 maja 2014r. (M. P. poz. 378) w sprawie wskaźnika waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przyjętej do obliczenia świadczenia rehabilitacyjnego w III kwartale 2014r. wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przyjętej do obliczenia świadczenia rehabilitacyjnego w III kwartale 2014r. wynosi 106,7%.
Na powyższą okoliczność przyjęto wyjaśnienia.
Dowód: protokół przyjęcia wyjaśnień – akta kontroli str.47-48
Różnica w naliczeniu świadczeń wynosi:
Niedopłata zasiłków wynosi 229,50zł.
Zestawienie różnic stanowi załącznik nr 5 do protokołu kontroli:
Zestawienie różnic pomiędzy kwotami wypłaconych a należnych świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
2.2. Prawidłowość dokonywania rozliczeń z tytułu wypłaconych świadczeń zasiłków
Ustalono:
Płatnik składek dokonał rozliczenia wypłaconych świadczeń z ubezpieczenia społecznego zgodnie z obowiązującymi zasadami.
3. Prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe.
Kontrolą objęto okres: styczeń 2014r. - grudzień 2016r.
Ustalono:
Płatnik składek nie opracowywał i nie kompletował wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe.
Na powyższą okoliczność przyjęto wyjaśnienia.
Dowód: protokół przyjęcia wyjaśnień – akta kontroli str.47-48
4. Wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń społecznych.
Kontrolą objęto okres: styczeń 2014r. - grudzień 2016r.
Zbadano:
- zaświadczenia o uzyskanych przychodach zatrudnionych świadczeniobiorców z dnia 11.02.2016r.
z dnia 4.02.2015r., 11.02.2016r., 7.02.2017r.
(swiadczenie przedemerytalne) z dnia 1.03.2016r.
- zaświadczenie płatnika składek ZUS Z-3 - z dnia 30.12.2014r.
- informacje ZUS IWA za 2014r, 2015r, 2016r.
Ustalono:
Płatnik składek wystawił zaświadczenia zgodnie z obowiązującymi zasadami. Płatnik składek złożył informacje ZUS IWA za lata 2014, 2015, 2016.
Dowód: protokół przyjęcia wyjaśnień, oświadczenie odnośnie danych wykazanych w złożonych dokumentach ZUS IWA -akta kontroli str. 47-50
Protokół sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden doręczono Dyrektorowi GCOP panu Andrzejowi Gillner.
Zgodnie z art. 91 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 963 z późn. zm.), płatnik składek ma prawo złożyć w terminie 14 dni od daty otrzymania protokołu pisemne zastrzeżenia do jego ustaleń, wskazując równocześnie stosowne środki dowodowe, na adres: Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Wydział Kontroli Płatników Składek w Zabrzu, Szczęść Boże 18, 41-800 Zabrze.
Zgodnie z art. 91 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.), protokół kontroli stanowi podstawę do wydania decyzji w zakresie i trybie określonym w art. 83 powołanej ustawy.
Kontrolę zakończono w dniu 30 czerwca 2017r. i fakt ten wpisano do księgi kontroli.
Gliwice, 30 czerwca 2017r.
[INSPEKTOR KONTROLI]
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
(podpis kontrolującego)
Jadwiga Kozioł
Protokół kontroli doręczono Dyrektorowi GCOP panu Andrzejowi Gillner.
DYREKTOR GCOP
Andrzej Gillner
30.06.2017
(data, pieczęć i podpis)
GLIWICKIE CENTRUM ORGANIZACJI POŻARZOWYCH
44-100 GLIWICE, ul. Zwycięstwa 1
NIP: 631-23-34-122, REGON: 277891581
Dokument zanotowany ze wzroku na ochronę domowych. | <urn:uuid:c3d3c9cd-a783-439d-b34d-3cff4e72da41> | finepdfs | 1.564453 | CC-MAIN-2023-06 | https://gods.bip.gliwice.eu/storage/dokumenty-jednostek/gcop/kontrola-zus-2017.pdf | 2023-01-29T23:05:44+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-06/segments/1674764499768.15/warc/CC-MAIN-20230129211612-20230130001612-00386.warc.gz | 317,098,139 | 0.999893 | 0.99993 | 0.99993 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1925,
4378,
6982,
9258,
12351,
15738,
18969,
21690,
24117,
26528,
29088,
30918
] | 1 | 0 |
Anna Bielawa
POSTRZEGANIE I ROZUMIENIE JAKOŚCI
– PRZEGLĄD DEFINICJI JAKOŚCI
Jakość jest terminem trudnym do jednoznacznego zdefiniowania głównie ze względu na swoją subiektywność. Problemy wynikają z następujących przesłanek:
a) ocena jakości jest uzależniona od między innymi doświadczenia, wiedzy, zapotrzebowania na wyrob;
b) pojęcie jakość ulega przemianom na skutek rozwoju ludzkości i zachodzących przemian jakościowych;
c) poziom świadomości pracowników i przełożonych oraz stopień wdrożenia koncepcji jakościowych w przedsiębiorstwie wpływają na ocenę jakości i praktyczne podejście do jakości wyrobów;
d) wymagania klientów determinują poziom jakości wyrobów;
e) jakość jest pojęciem wielowymiarowym i interdyscyplinarnym.
Pojęcie „jakość” wywodzi się z czasów starożytnych, z greckiego poiotes. Po raz pierwszy użył je Platon, uznając, że „jakość konkretnych rzeczy to stopień osiągniętych przez nie doskonałości”. Arystoteles rozumiał jakość jako „różnicę istoty”, umożliwiającą wraz z dziewięcioma innymi kategoriami podział wszystkich
---
1 M. Bugdol, Zarządzanie jakością w urzędach administracji publicznej. Teoria i praktyka, Difin, Warszawa 2008, s. 18.
pojęć na grupy logiczne\(^2\) (czas, miejsce, ilość, substancja, relacja, położenie, dyspo-
zycja, czynność, podleganie czynnościom i jakość\(^3\)).
Z języka greckiego (*poiotes*) na łaciński (*qualitas*\(^4\)) przetłumaczył Cyceron,
określając w ten sposób właściwość przedmiotu.
Definiowanie jakości w aspekcie filozoficznym jest rozumiane jako coś, co jest
transcendentalne, do czego dążymy intuicyjnie, ale praktycznie bez żadnej możli-
wości jednoznacznego jej zdefiniowania. Inne podejście dotyczy „sądu wartościo-
jącego wyrażonego przez użytkownika”\(^5\). Przegląd najważniejszych ujęć jakości
w filozofii przedstawiono w tabeli 1.
**Tabela 1. Jakość w ujęciu filozoficznym**
| Autor | Określenie | Treść określenia |
|-----------|------------|----------------------------------------------------------------------------------|
| Platon | *Poiotes* | Jakość jest sądem oceniającego, subiektywnie zależnym od doświadczenia |
| Stagiryta | *Teleion* | Jakość to doskonałość |
| Arystoteles | – | Jakością nazywam to, na mocy czego rzeczy są w pewien sposób określone |
| Cyiceron | *Qualitas* | Jakość to własność (właściwość) przedmiotu |
| Lao Tse | *Tao* | Jakość, którą możemy zdefiniować, nie jest jakością w sensie bezwzględnym |
| | *Kung fu* | Jakość to doskonałość, perfekcja wykonania |
| Kartezjusz | – | Dualistyczne ujęcie jakości: jakość pierwotna, tkwiąca w przedmiocie, i jakość wtórna emitowana przez przedmiot |
| Kant | – | Zbiór cech wyodrębnionego fragmentu subiektywnie postrzeganej obiektywnej rzeczywi-
| | | stości |
**Źródło:** opracowanie własne na podstawie D. Horbaczewski, *Filozoficzne źródła współczesnego pojmowania jakości*, „Problemy Jakości” 2006, nr 10, s. 10.
---
\(^2\) J. Fraś, *Zarządzanie jakością w instytucjach gospodarczych*, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2000, s. 10.
\(^3\) W. Prussak, *Zarządzanie jakością. Wybrane elementy*, Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej, Poznań 2006, s. 15.
\(^4\) Łacińskie tłumaczenie słowa „jakość” zostało zaadaptowane przez niektóre języki nowożytne, np. angielskie *quality*, niemieckie *das Qualität*, francuskie *qualité*.
\(^5\) L. Wasilewski, *Podstawy zarządzania jakością*, Wydawnictwo WSzKPiZ, Warszawa 1998, s. 20.
Pod względem socjologicznym jakość to ustosunkowanie się konsumentów do określonych cech jakości, w aspekcie humanistycznym jest rozumiana jako tworzenie odpowiedniej jakości życia i pracy podnoszącej poziom kultury w społeczeństwie. W ujęciu technicznym jakość jest określana z pominięciem odbiorcy. Wzorcem jest norma, standard, projekt. Według Z. Bosiakowskiego i A. Kostrzewy „jeżeli mówimy o wysokiej jakości technicznej, to rozumiemy przez to, że dany wyrob, czy też produkcja w niewielkim stopniu odbiegają od znanych w technice wzorców reprezentujących w tym przypadku osiągnięcie wiedzy technicznej”\(^6\). Rozszerzenie podejścia *stricte* technicznego o nabywcę pozwala na określenie jakości w rozumieniu techniczno-ekonomicznym jako „preferowanie określonych właściwości, które należy nadać produktom, aby spełniały oczekiwania użytkowników”\(^7\). Przegląd podstawowych definicji w ujęciu technicznym przedstawiono w tabeli 2.
**Tabela 2. Jakość w ujęciu technicznym**
| Autor | Treść definicji lub określenia |
|----------------|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|
| B.A. Dubowikow | Przez jakość wyrobu przemysłowego zwykle się rozumieć całokształt właściwości określających jego przydatność do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem |
| S. Dulski | Jedynym racjonalnym pojęciem jakości jest jakość techniczna wyrobu i produkcji, wyprowadzona z rzeczowych cech produktów |
| B. Oyrzanowski | Jakość to zespół cech fizycznych, chemicznych, biologicznych itp. charakteryzujących dany produkt i odróżniający go od innych produktów |
| W. Krencik | Jakość to zespół cech każdego towaru, dotyczących poziomu nowoczesności, niezawodności, użytkowej wydajności, sprawności, trwałości, kształtu, barwy, estetyki, gustów, mody itp. Wszystkie wymienione cechy towaru mogą być z kolei rozpatrywane z punktu widzenia konstrukcji wyrobu, technologii, zastosowanych surowców, materiałów, sposobów wykończenia itp. |
| R. Chwieduk | Techniczna jakość produktu jest więc określona jego właściwościami fizykochemicznymi, jest funkcją materialnych cech produktu |
| B. Miszewski | Jakość to zespół cech fizycznych, dzięki którym ma zaspokajać określone potrzeby ludzkie |
**Źródło:** D. Horbaczewski, *op.cit.*, s. 10.
---
\(^6\) Z. Bosiakowski, A. Kostrzewska, *Jakość produkcji jako problem ekonomiczny*, „Ekonomista” 1969, nr 3, s. 757.
\(^7\) W. Prussak, *op.cit.*, s. 16.
W ujęciu ekonomicznym jakość „jest to stopień zgodności produktu z wymaganiami odbiorcy, a te z kolei wynikają z jego potrzeb, dochodów i cen”\(^8\).
Ujęcie marketingowe eksponuje aspekt rynkowy i dotyczy, co ciekawe, tylko usług, które w tym kontekście są jedynym obiektem jakości. Jakość jest to poziom usatysfakcjonowania konsumenta. V.A. Zeithmal, A. Parasuraman i L.A. Berry określają jakość jako realizację spełniającą lub przekraczającą oczekiwania nabywcy\(^9\).
Z punktu widzenia podmiotu doznającego jakość to „zdolność produktu do zaspokajania ludzkich potrzeb”\(^{10}\). Konsument i producent będą postrzegali jakość w odmienny sposób. Wynika to z ich różnych oczekiwań w stosunku do określonego produktu. Dla użytkownika ważne będzie zaspokojenie potrzeb funkcjonalnych (komfort użytkowania, niezawodność, ekonomiczność) i niefunkcjonalnych (budowanie image'u, zaspokojenie potrzeb estetycznych). Dla dostawcy (producenta) produkt powinien być konkurencyjny, zyskowny oraz zaspokajać potrzebę technologiczności. Jakość z punktu widzenia producenta i konsumenta pod kątem ich potrzeb dokładnie przedstawiono na rysunkach 1 i 2.
Uwzględniając kryterium cyklu życia produktu, jakość jest definiowana jako spełnienie wymagań istotnych dla konkretnej fazy w cyklu życia produktu, którego etapy przedstawiono na rysunku 3.
Jakość projektowa produktu to spełnienie wymagań klientów zewnętrznych (użytkowników) i wewnętrznych (pracowników, handlowców, producentów, serwisantów), będących użytkownikami procesu realizacji projektu.
Jakość projektowa procesów realizacji odnosi się do skuteczności zrealizowania wymagań jakości projektowej.
Jakość wykonania, nazywana również jakością uzyskania, jakością produkcji, jakością zdolności, jest miarą zgodności gotowego produktu z wcześniej zaplanowaną i ustaloną normą, standardem, specyfikacją.
---
\(^8\) B. Oyrzanowski, *Ekonomiczne problemy jakości*, „Ekonomista” 1969, nr 2, s. 586.
\(^9\) K. Rogoziński, *Nowy marketing usług*, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań 2000, s. 205.
\(^{10}\) R. Karaszewski, *Zarządzanie jakością. Koncepcje, metody i narzędzia stosowane przez liderów światowego biznesu*, Dom Organizatora, Toruń 2005, s. 19.
Rysunek 1. Jakość z punktu widzenia użytkownika
Jakość z punktu widzenia użytkownika
Potrzeby funkcjonalne
- Cechy związane z użytkowaniem
- Komfort użytkowania
- Pełnienie funkcji użytkowych
- Ekonomiczność
Potrzeby niefunkcjonalne
- Cechy związane z dyspozycyjnością
- Niezawodność
- Komfort użytkowania
- Budowanie image'u
- Zaspokajanie potrzeb estetycznych
- Bezpieczeństwo i przyjazność dla środowiska
Źródło: J. Fraś, op.cit., s. 16.
Rysunek 2. Jakość z punktu widzenia producenta
Jakość z punktu widzenia producenta
Zyskowność
- Mierniki kształtujące zysk
- Cena
- Koszty
Parametry ilościowe
- Udział w rynku
- Wielkość w rynku
Konkurencyjność
- Image
- Przywództwo technologiczne
- Ciągłe doskonalenie procesu i produktu
B + R Marketing Wytwarzanie Serwis
Źródło: J. Fraś, op.cit., s. 17.
Rysunek 3. Jakość w cyklu życia produktu – łańcuch jakości
**Źródło:** A. Hamrol, *Zarządzanie jakością z przykładami*, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, s. 27.
Jakość eksploatacyjna, inaczej nazywana jakością użytkową produktu, „jest miarą satysfakcji, jakiej doznaje użytkownik w związku z jego posiadaniem i użytkowaniem”\(^{11}\). Jest „stopniem zgodności obsługi w sferze poprodukcyjnej wyrobu z wymaganiami projektu”\(^{12}\).
Jakość serwisowa to możliwość zachowania wszystkich cech produktu w stanie zapewniającym pełną jego użyteczność w dłuższym czasie.
D.A. Garvin, uwzględniając wielowymiarowość jakości, wyodrębnił pięć wymiarów, w których może być rozpatrywana\(^{13}\):
1. Jakość bezwzględna („wrodzona” doskonałość produktu) to „stan doskonałości pozwalający odróżnić świetną jakość od kiepskiej jakości; (...) jakość jest osiąganiem najwyższych standardów w przeciwieństwie do bycia zadowolonym z czegoś niechlujnego lub nieuczciwego”\(^{14}\).
2. Jakość odnosząca się do produktu, a dokładniej do „sumy ocenionych atrybutów produktu”\(^{15}\). Jest to więc zmienna mierzalna i precyzyjna.
---
\(^{11}\) A. Hamrol, *op.cit.*, s. 28.
\(^{12}\) M. Prozorowicz, *Ekonomiczne determinanty kształtowania jakości wyrobu w przedsiębiorstwie*, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2001, s. 25.
\(^{13}\) D.A. Garvin, *Managing Quality*, The Free Press, New York 1988, s. 40–41.
\(^{14}\) B.W. Tuchman, *The Decline of Quality*, „New York Times Magazine”, 2 November 1980, s. 38.
\(^{15}\) K.B. Leffler, *Ambiguous Changes in Product Quality*, „American Economic Review” 1982, December, s. 16.
3. Jakość odnosząca się do wytwarzania, rozumiana jako „stopień, w jakim określony produkt spełnia projekt albo specyfikację”\textsuperscript{16}, jako „zgodność z wymaganiami”\textsuperscript{17} sformułowanymi podczas projektowania produktu.
4. Jakość odnosząca się do użytkownika (opiera się na subiektywnej ocenie konsumenta przydatności do użytkowania wyrobu) to „zdolność użytkowania”\textsuperscript{18}, „właściwość charakteryzująca przydatność wyrobu do sprawnego spełniania funkcji oczekiwanych ze strony użytkowników”\textsuperscript{19}. Według W.E. Deminga, jakość jest to „przewidywany stopień jednorodności i niezawodności, przy możliwie niskich kosztach i dopasowaniu do wymagań rynku”\textsuperscript{20}.
5. Jakość odnosząca się do wartości\textsuperscript{21} to „stopień doskonałości przy akceptowalnej cenie i sterowanie zmiennością przy akceptowalnym koszcie”\textsuperscript{22}. Jakość jest więc tym, co „powoduje zmiany w wymaganiach klienta, przy akceptowalnym poziomie ceny lub koszcie nabycia czy użytkowania wyrobu”\textsuperscript{23}.
Japońskie Stowarzyszenie Norm Przemysłowych wyróżniło jakość wymaganą (oczekiwaną przez klientów), jakość docelową, czyli taką, jaką chciałaby wytworzyć kadra kierownicza danego przedsiębiorstwa, i jakość dostosowaną, czyli aktualnie dostarczaną\textsuperscript{24}. Uwzględniając kryterium różnic między interpretacjami jakości
\begin{footnotesize}
\begin{enumerate}
\item H.L. Gilmore, \textit{Product Conformance Cost}, „Quality Progress” 1974, June, s. 16.
\item P.B. Crosby, \textit{Quality is Free. The Art of Making Quality Certain}, McGraw-Hill, New York 1979, s. 15.
\item J.M. Juran, A.B. Godfrey, \textit{Yuran’s Quality Handbook}, 5 edit., McGraw-Hill, New York 1993, s. 4.
\item T. Olejnik, R. Wieczorek, \textit{Kontrola i sterowanie jakością}, PWN, Warszawa–Poznań 1982, s. 123.
\item W.E. Deming, \textit{Quality, Productivity and Competitive Position}, MIT, Cambridge 1982, s. 229.
\end{enumerate}
\end{footnotesize}
\begin{footnotesize}
\begin{enumerate}
\item Wartość to korzyść ekonomiczna, użyteczność oraz dostępność produktu, zarówno dla nabywcy, jak i dla producenta. Zob. M. Harry, R. Schroeder, \textit{Six Sigma. Wykorzystanie programu jakości do wyników finansowych}, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2001, s. 19.
\item R.A. Broh, \textit{Managing Quality for Higher Profits}, McGraw-Hill, New York 1982, s. 3.
\item K. Szczepańska, \textit{Koszty jakości dla inżynierów}, Placet, Warszawa 2009, s. 14–15.
\item K. Sato, \textit{Osiem podstawowych zasad japońskiego stylu zarządzania}, „Problemy Jakości” 1998, nr 7, s. 29.
\end{enumerate}
\end{footnotesize}
(tabela 3), wyróżnia się jakość ujmowaną wąsko – tak zwane q, oraz szeroko – Q. W wąskiej interpretacji jest to jakość produktu, a w szerokiej – jakość systemu.
Tabela 3. Wąska i szeroka interpretacja jakości
| Element | Podejście q | Podejście Q |
|--------------------------|--------------------------------------------------|----------------------------------------------------------------------------|
| Produkty | wyroby na sprzedaż | wszystkie produkty przeznaczone dla odbiorców wewnętrznych i zewnętrznych |
| Procesy | procesy bezpośrednio związane z wytwarzaniem wyrobów na sprzedaż | wszystkie procesy podstawowe, pomocnicze, usługowe i biznesowe |
| Służby organizacji | służby związane z procesami wytwarzania | wszystkie służby |
| Stanowiska pracy | stanowiska pracy w procesie podstawowym | wszystkie stanowiska pracy pełniące jednocześnie trzy funkcje: odbiorcy, twórcy (wartości dodanej) i dostawcy |
| Sektory gospodarki | przemysł | przemysł, usługi, administracja |
| Koszty związane z jakością | koszt wyrobów wadliwych | wszystkie koszty, których by nie było, gdyby wszystko było doskonałe |
Źródło: L. Wasilewski, op.cit., s. 23.
Analiza występujących w literaturze sposobów definiowania jakości pozwoliła na sklasyfikowanie tego pojęcia według różnych kategorii, co przedstawiono w tabeli 4.
Pojęcie jakość może być również rozpatrywane instytucjonalnie w standardach i przepisach prawa. Według normy ISO 9001, jakość jest to „stopień, w jakim zbiór inherentnych\(^{25}\) właściwości\(^{26}\) spełnia wymagania”\(^{27}\). Zakres definiowania jakości w normach serii ISO 9000 na przestrzeni lat ulegał rozszerzeniu, co przedstawiono w tabeli 5.
---
\(^{25}\) Przynależnych, przeciwnych do przypisanych, stałych.
\(^{26}\) Cecha wyróżniająca (Norma ISO 9000:2000, p. 3.5.1).
\(^{27}\) Potrzeba lub oczekiwanie, które zostało ustalone, przyjęte zwyczajowo lub jest obowiązkowe (ISO 9000:2000, p. 3.1.2).
Tabela 4. Klasyfikacja sposobów definiowania jakości
| Kryterium podziału | Wyróżnione definicje |
|--------------------|----------------------|
| Dziedzina wiedzy | - aspekt filozoficzny
| - aspekt socjologiczny
| - aspekt humanistyczny
| - aspekt techniczny
| - aspekt ekonomiczny
| - aspekt produkcyjny
| - aspekt marketingowy |
| Podmiot doznający | - jakość z punktu widzenia producenta
| - jakość z punktu widzenia konsumenta |
| Fazy cyklu życia produktu | - jakość projektowa produktu
| - jakość projektowa procesów realizacji
| - jakość wykonania
| - jakość eksploatacji i użytkowa
| - jakość serwisowa |
| Aspekt wielowymiarowości według D. Garvina | - jakość bezwzględna
| - jakość odnosząca się do produktu
| - jakość związana z wytwarzaniem
| - jakość z perspektywy użytkownika
| - jakość formułowana w odniesieniu do wartości |
| Transformacyjny charakter jakości | - jakość wymagana
| - jakość docelowa
| - jakość dostosowana |
| Różnice między interpretacjami jakości | - interpretacja wąska – tak zwana q (jakość produktu)
| - interpretacja szeroka – tak zwana big q – Q (jakość systemu) |
Źródło: opracowanie własne.
Tabela 5. Ewolucja definicji jakości według norm ISO 8402, ISO 9000
| Pierwsza definicja jakości według normy ISO 8402 z 1986 roku | Zespół właściwości i charakterystyk liczbowych wyrobów, które wpływają na ich zdolności do zaspokajania potrzeb |
|---------------------------------------------------------------|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|
| Definicja jakości według normy ISO 8402 z 1994 roku | Ogół cech i właściwości decydujących o ich zdolności do zaspokajania stwierdzonych i przewidywanych potrzeb |
| Definicja jakości według normy ISO 8402 z 1996 roku | Ogół właściwości obiektu wiążących się z jego zdolnością do zaspokajania stwierdzonych i oczekiwanych potrzeb |
| Definicja jakości według znowelizowanej normy ISO 9000 z 2000 roku | Stopień, w jakim zbiór inherentnych właściwości spełnia wymagania |
Źródło: J. Frąś, M. Gołębiowski, A. Bielawa, *Podstawy zarządzania jakością w przedsiębiorstwie*, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2006, s. 16, za J. Frąś, op.cit., s. 16; *Systemy zarządzania jakością. Podstawy i terminologia*. Norma PN-EN ISO 9000, PKN, Warszawa 2001, s. 23.
Współczesna nauka ma problemy z ustandaryzowaniem pojęcia jakość, wynikające w dużej mierze z jej abstrakcyjności, czyli „nie istnieje sama w sobie i dlatego można ją rozważać jedynie w powiązaniu z celem, jakiemu ma służyć”\textsuperscript{28}. Zaprezentowane możliwości definiowania jakości uzupełniają się wzajemnie i tworzą pewną spójną całość. Jakość łączy się bowiem praktycznie z każdym aspektem funkcjonowania przedsiębiorstwa i jest określana przez pryzmat zadań realizowanych przez poszczególne jego struktury. Można ją definiować w kontekście dziedzin wiedzy, faz życia produktu lub uwzględnić aspekt jej wielowymiarowości.
UNDERSTANDING AND PERCEPTION OF QUALITY-REVIEW OF THE QUALITY DEFINITION
Summary
Quality is a term difficult to clearly define mainly because of its subjectivity. The paper presents various possibilities for defining it including the various criteria, such as, areas of expertise, phase of the product life, aspect of multidimensionality by Garvin. Also describes the evolution of quality definition in ISO 9000.
Translated by Anna Bielawa
\textsuperscript{28} T. Olejnik, R. Wieczorek, \textit{op.cit.}, s. 124. | <urn:uuid:2297bc09-147e-4ed3-9c50-f4b33105ba39> | finepdfs | 2.664063 | CC-MAIN-2021-04 | http://www.wneiz.univ.szczecin.pl/nauka_wneiz/sip/sip21-2011/SiP-21-11.pdf | 2021-01-25T13:21:55+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-04/segments/1610703581888.64/warc/CC-MAIN-20210125123120-20210125153120-00421.warc.gz | 180,909,888 | 0.999562 | 0.999758 | 0.999758 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1176,
3784,
6643,
8866,
9695,
11355,
14009,
16354,
19379,
20533
] | 1 | 4 |
Poniżej znajdziecie kluczowe informacje dotyczące nowego komponentu kursu Brainy, jakim są ćwiczenia AR, tj. Augmented Reality (rozszerzone rzeczywistości).
**Czym są ćwiczenia AR?**
W ramach dodatkowych komponentów do kursu Brainy dla klasy 4 oferujemy uczniom ćwiczenia AR. Przygotowane przez nas zadania to krótka powtórka materiału w atrakcyjnej formie z wykorzystaniem prostej w obsłudze aplikacji, którą możecie pobrać bezpłatnie na swój telefon lub tablet.
Technologia AR w magiczny sposób ożywi Książkę ucznia. Zadania AR uruchamiają się poprzez zeskanowanie za pomocą smartfona lub tabletu ilustracji i zdjęć znajdujących się na stronach podręcznika.
**Jak przygotować się do korzystania z AR?**
Do korzystania z zadań potrzebna jest nasza bezpłatna aplikacja Brainy (Macmillan) dla klas 4–6.
Aplikację znajdziecie w Sklepie Play (dla użytkowników systemu Android) lub sklepie App Store (dla użytkowników systemu iOS).
Wystarczy pobrać aplikację na telefon – nie trzeba zakładać konta ani się logować. Po włączeniu aplikacji należy wybrać klasę 4.
**Jak to działa?**
- Upewnijcie się, że pomieszczenie klasy jest dobrze oświetlone. Położcie swoje książki na płaskiej powierzchni i otwórzcie je na wybranej stronie. Przygotujcie smartfony lub tablety z zainstalowaną aplikacją i sprawdźcie, czy jest w nich włączony głośnik.
- Aby wykonać zadanie AR, włączcie aplikację. Następnie manewrujcie ekranem telefonu lub tabletu nad stroną książki, aby znaleźć „marker”, czyli fragment ilustracji lub zdjęcia, który uruchomi ćwiczenie.
- Gdy odnajdziecie właściwą ilustrację, zobaczycie na smartfonie lub tablecie bohatera książki – Zaca. Następnie na ekranie pojawi się polecenie, a po nim uruchomi się interaktywne zadanie.
- Teraz można przejść do realizacji polecenia/zadania. Gdy zostanie ono wykonane poprawnie, usłyszycie charakterystyczny dźwięk i zobaczycie zielone podświetlenie. To znaczy, że udzieliście poprawnej odpowiedzi. Czerwone podświetlenie towarzyszące dźwiękowi będzie informacją o niepoprawnie wykonanym zadaniu. Na koniec, po poprawnym wykonaniu całego zadania rozlegną się brawa i pojawi się kolorowy napis „Super”.
- Szukajcie markerów samodzielnie – to może być ekscytująca zabawa! Gdybyście jednak nie mogli/mogły ich odnaleźć, przygotowaliśmy ich spis w dalszej części przewodnika.
**AR dla klasy 4**
W Książce ucznia Brainy dla klasy 4 umieściliśmy zadania AR w Lesson 1, Lesson 4 oraz Lesson 8 – razem 24 zadania w całym podręczniku.
Poniżej znajdują się przykładowe ilustracje-markery, które uruchamiają ćwiczenia AR.
Zadania AR są bardzo różnorodne – znajdziemy tam, m.in.: układanie fragmentów zdań w poprawnej kolejności, wpisywanie brakującego wyrazu czy też klikanie na poprawną odpowiedź. Niektóre zadania będą wymagały wysłuchania polecenia lub dialogu w aplikacji, dlatego jeżeli planujecie korzystać z zadań AR w klasie, należy się upewnić, że macie ze sobą słuchawki.
| Rozdział | Lekcja | Marker | Strona | Ćwiczenie |
|----------|--------|--------|--------|-----------|
| Unit 1 | Lesson 1 | ![Marker] | ![Strona] | Uwaga! Potrzebny dźwięk!
Sluchanie wymawianych głosek zapisanych literami lub literowanych wyrazów i wybieranie poprawnej odpowiedzi. |
| | Lesson 4 | ![Marker] | ![Strona] | Uzupełnianie zdań. |
| | Lesson 8 | ![Marker] | ![Strona] | Układanie elementów zdania w odpowiedniej kolejności. |
**Uwaga! Potrzebny dźwięk!**
Sluchanie wymawianych głosek zapisanych literami lub literowanych wyrazów i wybieranie poprawnej odpowiedzi.
Uzupełnianie zdań.
Układanie elementów zdania w odpowiedniej kolejności.
| Rozdział | Lekcja | Marker | Strona | Ćwiczenie |
|----------|--------|--------|--------|-----------|
| Unit 4 | Lesson 1 |  |  | Uzupełnianie wyrazów brakującymi literami. |
| | Lesson 4 |  |  | Dobieranie zdań do ilustracji – wybór wielokrotny. |
| | Lesson 8 |  |  | Uwaga! Potrzebny dźwięk! Słuchanie pytań i wybieranie poprawnej odpowiedzi. |
| Rozdział | Lekcja | Marker | Strona | Ćwiczenie |
|----------|--------|--------|--------|-----------|
| Unit 5 | Lesson 1 |  |  | Uwaga! Potrzebny dźwięk! Słuchanie tekstu i wybieranie odpowiednich ilustracji. |
| | Lesson 4 |  |  | Układanie elementów pytania w odpowiedniej kolejności. |
| | Lesson 8 |  |  | Uzupełnianie zdań. |
| Rozdział | Lekcja | Marker | Strona | Ćwiczenie |
|----------|--------|--------|--------|-----------|
| Unit 6 | Lesson 1 | ![Image] | ![Image] | Uzupełnianie zdań. |
| | Lesson 4 | ![Image] | ![Image] | Dobieranie zdań do ilustracji. |
| | Lesson 8 | ![Image] | ![Image] | Uzupełnianie zdań na podstawie ilustracji – wybór wielokrotny. |
| Rozdział | Lekcja | Marker | Strona | Ćwiczenie |
|----------|--------|--------|--------|-----------|
| Unit 7 | Lesson 1 | ![Marker] | ![Strona] | Wybieranie nazw czynności na podstawie ilustracji. |
| | Lesson 4 | ![Marker] | ![Strona] | Uzupełnianie zdań na podstawie ilustracji – wybór wielokrotny. |
| | Lesson 8 | ![Marker] | ![Strona] | Uzupełnianie zdań na podstawie filmików – wybór wielokrotny. |
| Rozdział | Lekcja | Marker | Strona | Ćwiczenie |
|----------|--------|--------|--------|-----------|
| Unit 8 | Lesson 1 | ![Image] | ![Image] | Układanie elementów zdania w odpowiedniej kolejności. |
| | Lesson 4 | ![Image] | ![Image] | Uzupełnianie zdań czasownikiem w odpowiedniej formie. |
| | Lesson 8 | ![Image] | ![Image] | Uzupełnianie zdań na podstawie ilustracji – wybór wielokrotny. |
KUPUJ TANIEJ
W SKLEPIE INTERNETOWYM
SKLEP.MACMILLAN.PL
ZAREJESTRUJ SIĘ NA WWW.MACMILLAN.PL,
ABY OTRZYMAĆ 15% RABATU NA ZAKUPY. | 672e22c2-aaef-4348-b54a-dd93f3c08451 | finepdfs | 2.089844 | CC-MAIN-2024-33 | https://www.macmillan.pl/strefa-ucznia/plik/2092 | 2024-08-08T01:51:31+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722640713903.39/warc/CC-MAIN-20240808000606-20240808030606-00611.warc.gz | 692,629,251 | 0.957717 | 0.999956 | 0.999956 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
2923,
3602,
4093,
4568,
4930,
5360,
5780,
5910
] | 1 | 0 |
Znak: ROA.271.20.2023
Łącko, dnia 11 stycznia 2023 r.
Zapytanie Ofertowe
dla postępowania ofertowego na świadczenie usługi o wartości szacunkowej do 130.000 PLN
I. Nazwa oraz adres zamawiającego
Gmina Łącko
Adres: 33-390 Łącko 445
NIP: 734-351-47-42, REGON: 491892423
telefon: 18 414-07-10, 18 414-07-11, fax: 18 414-07-40
e-mail: firstname.lastname@example.org
II. Tryb udzielenia zamówienia
Postępowanie prowadzone będzie w trybie postępowania ofertowego na udzielenie zamówienia publicznego o wartości poniżej 130 000 zł do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo Zamówień Publicznych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1710 ze zm.).
III. Opis przedmiotu zamówienia
1. Określenie przedmiotu oraz wielkości lub zakresu zamówienia:
Świadczenie usługi doradczej w zakresie dostępności w ramach przedsięwzięcia „Dostępny Urząd" realizowanego w ramach projektu „Dostępny samorząd – granty" finansowanego ze środków Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER) 2014-2020, Działanie 2.18 Wysokiej jakości usługi administracyjne.
Zakres zamówienia obejmuje świadczenie usługi doradczej w zakresie dostępności przez cały okres realizacji projektu, a w szczególności:
1) Weryfikację wprowadzonej w Urzędzie procedury obsługi osób ze szczególnymi potrzebami,
2) Weryfikację wprowadzonej w Urzędzie procedury ewakuacji osób ze
szczególnymi potrzebami,
3) Doradztwo w zakresie zapisów w opisie przedmiotu zamówienia,
4) Doradztwo w zakresie dostępności architektonicznej i komunikacyjno-informacyjnej,
5) Analizę poszczególnych barier wraz z określeniem powodowanych przez nie utrudnień dla użytkowników i użytkowniczek z niepełnosprawnością, seniorów, dzieci i ich opiekunów.
6) Określenie ogólnych i szczegółowe wytyczne dla usunięcia istniejących barier architektoniczno- infrastrukturalnych i informacyjno-komunikacyjnych;
7) Doradztwo techniczne w zakresie dostępności.
Szacuje się że realizacja usługi doradczej obejmować będzie: około 40 godzin pracy przy czym stawka godzinowa nie może być niższa od ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2207).
2. Wspólny Słownik Zamówień (CPV):
Kod CPV: 71317210-8 Usługi doradcze w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa.
3. Płatność:
1) W przypadku Wykonawców prowadzących działalność gospodarczą i zatrudniających pracowników / zleceniobiorców - jednorazowa po zrealizowaniu zamówienia.
2) W przypadku Wykonawców którzy nie prowadzą działalności gospodarczej lub prowadzą działalność gospodarczą, ale nie zatrudniają pracowników oraz nie mają zleceniobiorców - wynagrodzenie wypłacane będzie w okresach miesięcznych na podstawie rachunku / faktury wystawionej przez Wykonawcę.
IV. Termin wykonania zamówienia.
Planowany termin realizacji: od dnia 30 stycznia 2023 r. do 31 maja 2023 r.
V. Warunki udziału w postępowaniu oraz opis sposobu dokonywania oceny spełniania tych warunków
O udzielenie zamówienia ubiegać się mogą Wykonawcy, którzy spełniają warunki:
a) posiadają doświadczenie niezbędne do prawidłowego wykonywania przedmiotu zamówienia - liczba przeprowadzonych usług w zakresie działań na rzecz zapewniania dostępności (przeprowadzenie w ostatnich 2 latach kalendarzowych odpowiedniej ilości usług, poświadczone załączonymi do oferty referencjami).
Zamawiający wezwie Wykonawców, którzy w określonym terminie nie złożyli wymaganych oświadczeń lub dokumentów lub którzy nie złożyli pełnomocnictw, albo którzy złożyli wymagane przez Zamawiającego ww. oświadczenia i dokumenty zawierające błędy, lub którzy złożyli wadliwe pełnomocnictwa, do ich złożenia w wyznaczonym terminie, chyba że mimo ich złożenia oferta Wykonawcy podlega odrzuceniu albo konieczne byłoby unieważnienie postępowania. Złożone na wezwanie oświadczenia lub dokumenty powinny potwierdzać spełnienie przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu nie później niż w dniu w którym upłynął termin składania ofert. Uzupełnieniu nie podlega formularz oferty, jego niezłożenie lub niewypełnienie skutkuje odrzuceniem oferty.
VI. Wykaz oświadczeń i dokumentów, jakie mają dostarczyć wykonawcy wraz z ofertą w celu potwierdzenia spełnienia warunków ich udziału w postępowaniu.
Dokumenty wymagane:
1. Wykonawca ubiegający się o przedmiotowe zamówienie musi złożyć:
a) wypełniony i podpisany „formularz oferty" – załącznik nr 1 do niniejszego Zaproszenia - w formie elektronicznej na adres: email@example.com. Zamawiający informuje, że jego niezłożenie spowoduje odrzucenie oferty. Uwaga: Oryginał oferty wraz
z załącznikami Wykonawca, który zostanie zaproszony do podpisania umowy musi dostarczyć w formie papierowej do siedziby Zamawiającego najpóźniej w dniu podpisania umowy,
b) podpisane oświadczenie o niepodleganiu wykluczeniu oraz spełnianiu warunków udziału w postępowaniu – załącznik nr 2 do niniejszego
zaproszenia
c) podpisane oświadczenie o zapoznaniu się z klauzulą informacyjną – załącznik nr 3 do niniejszego zaproszenia.
d) podpisane oświadczenie dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej – załącznik nr 4 do niniejszego zaproszenia.
e) Kopie posiadanych referencji.
2. Ponadto do oferty należy załączyć:
Pełnomocnictwo – jeżeli ofertę składa osoba, której upoważnienie do reprezentacji Wykonawcy nie wynika z dokumentów rejestrowych. Pełnomocnictwo dla osoby podpisującej ofertę w imieniu Wykonawcy musi zostać dołączone w formie skanu do oferty. Wykonawca, którego oferta będzie najkorzystniejsza Pełnomocnictwo w formie oryginału bądź kserokopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem notarialnie lub przez osobę uprawnioną do reprezentowania Wykonawcy zgodnie z wpisami do akt rejestrowych musi dostarczyć Zamawiającemu najpóźniej w dniu podpisania umowy.
3. Oferent składając ofertę wraz z załącznikami jest świadomy odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń: zgodnie bowiem z art. 233 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny: kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawiania wolności do lat 3.
4. Zamawiający nie przewiduje zamówień uzupełniających.
5. Informacje w zakresie istotnych zmian w realizacji umowy zawiera załącznik nr 5 - wzór umowy.
VII. Miejsce oraz termin składania ofert.
1. Oferty należy złożyć w wersji elektronicznej na adres mailowy: firstname.lastname@example.org . W treści maila proszę wpisać: „Oferta na świadczenie usługi doradczej w zakresie dostępności w ramach projektu pn. Dostępny Samorząd - granty". Należy zeskanować wymagane dokumenty wraz z danymi, podpisami, pieczątkami itp. na nich umieszczonymi i przesłać na adres elektroniczny: email@example.com nie później niż do dnia 24 stycznia 2023 r. do godz. 10:00.
Potwierdzeniem otrzymania oferty będzie odpowiedź w formie e-maila zwrotnego potwierdzającego jej wpływ.
2. Wykonawca, którego oferta zostanie wybrana za najkorzystniejszą najpóźniej na dzień podpisania umowy musi dostarczyć oryginał oferty wraz z załącznikami do siedziby Zamawiającego.
3. Zamawiający dokona sprawdzenia spełnienia przez Oferentów wymogów pod względem kompletności ważnych oświadczeń i dokumentów wymaganych w niniejszym zapytaniu.
4. Termin związania ofertą: 30 dni.
5. Oferty złożone po terminie składania ofert, określonym w pkt. 1 nie będą uwzględniane.
6. Wykonawca może wprowadzić zmiany lub wycofać złożoną przez siebie ofertę pod warunkiem, że Zamawiający otrzyma powiadomienie o wprowadzeniu zmian lub wycofaniu przed terminem składania ofert. Powiadomienie o wprowadzeniu zmian zostanie przygotowane i przesłane drogę elektroniczną na adres: firstname.lastname@example.org. Wykonawca nie może wycofać oferty lub wprowadzić zmian w ofercie po upływie terminu składania ofert.
VIII. Wybór najkorzystniejszej oferty
1. Zamawiający otworzy koperty / odczyta oferty w dniu 24.01.2023 r. o godz. 11:00.
2. W toku dokonywania oceny złożonych ofert Zamawiający może żądać od wykonawców udzielenia wyjaśnień treści złożonych przez nich ofert.
IX. Kryteria oceny oferty.
1. Maksymalna liczba punktów, którą może otrzymać oferent - 100 pkt.
2. O wyborze oferty decydować będzie liczba otrzymanych punktów.
3. Zamówienie otrzyma oferent, który uzyska największą liczbę punktów.
4. Zamawiający dokona oceny ofert niepodlegających odrzuceniu, na podstawie osiągniętej liczby punktów, w oparciu o następujące kryteria i ustaloną punktację:
5. Zamawiający dokona oceny ofert przyznając punkty w ramach poszczególnych ofert, przyjmując zasadę, że 1% = 1 punkt
6. Punkty za kryterium „Cena" zostaną obliczone według wzoru:
gdzie:
C - ilość punktów za kryterium cena,
Cn - najniższa cena ofertowa spośród ofert nieodrzuconych,
Cb – cena oferty badanej.
W kryterium „Cena", oferta z najniższą ceną otrzyma 80 punktów, a pozostałe oferty po przeliczeniu wg wzoru w odniesieniu do najniższej ceny odpowiednio mniej.
Końcowy wynik powyższego działania zostanie zaokrąglony do dwóch miejsc po przecinku.
7. Kryterium „Doświadczenie" liczone w sztukach przeprowadzonych usług na rzecz zapewnienia dostępności: Zasady przyznania punktacji dla kryterium „Doświadczenie" - D:
Przeprowadzenie w ostatnich 2 latach kalendarzowych odpowiedniej ilości usług, poświadczone załączonymi do oferty referencjami:
- 0-2 usług = 0 pkt,
- 3–5 usług = 10 pkt,
- 6 i więcej usług = 20 pkt.
8. Za najkorzystniejszą ofertę zostanie uznana oferta, która otrzyma największą ilość punktów (O) obliczoną na podstawie wzoru:
O=C+D
gdzie:
O - łączna ilość punktów oferty ocenianej,
C - liczba punktów uzyskanych w kryterium „Cena",
D - liczba punktów uzyskanych w kryterium „Doświadczenie".
9. Zamówienie zostanie udzielone Wykonawcy, którego oferta uzyska najwyższą liczbę punktów spośród złożonych (nieodrzuconych) ofert, obliczonych zgodnie z formułą, przyznawania punktów o której mowa powyżej.
10. Zamawiający zastrzega sobie prawo do prowadzenia negocjacji ceny w przypadku, gdy cena najkorzystniejszej oferty przewyższy kwotę, którą Zamawiający może przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia.
X. Odrzucenie ofert / Unieważnienie postępowania
1. Odrzuceniu podlegają oferty:
a) których treść nie odpowiada treści zapytania ofertowego tj. opisu przedmiotu zamówienia;
b) złożone przez oferenta niespełniającego warunków, określonych w niniejszym zapytaniu.
2. Zamawiający może odrzucić oferty, które zawierają rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzi wątpliwości Zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez Zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów, w szczególności jest niższa o 30% od wartości zamówienia lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień. Zamawiający odrzuca ofertę wykonawcy, który nie złożył wyjaśnień lub jeżeli dokonana ocena wyjaśnień wraz z dostarczonymi dowodami potwierdza, że oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia.
3. Unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia może nastąpić w sytuacji, jeżeli:
a) nie złożono żadnej oferty,
b) cena najkorzystniejszej oferty przewyższa kwotę, którą Zamawiający może przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia,
c) Zamawiający podejmuje decyzję w sprawie unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia bez podania przyczyny.
XI. Wyniki postępowania
1. O wyborze najkorzystniejszej oferty Zamawiający zawiadomi poprzez przesłanie informacji do Wykonawców biorących udział w postępowaniu.
2. Zamawiający zastrzega możliwość zamknięcia niniejszego postępowania bez wyboru którejkolwiek oferty.
XII. Informacja o sposobie porozumiewania się:
Zamawiający dopuszcza sposób porozumiewania się z wykonawcami w sposób:
1. Pisemny za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 896 ze zm.) na adres: Urząd Gminy Łącko, 33-390 Łącko 445.
2. Za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres e-mail: email@example.com.
3. Wnioski, zawiadomienia, informacje oraz pytania przekazywane będą drogą elektroniczną.
4. Uprawnionymi do bezpośredniego kontaktowania się z oferentami są: Adrian Potoniec, firstname.lastname@example.org, 18 414-07-21; Marek Rychlec, m. email@example.com, tel. 18 414-07-21.
XIII. Informacje dodatkowe
1. Jeżeli Wykonawca, którego oferta została wybrana, uchyla się od zawarcia umowy, Zamawiający może wybrać ofertę najkorzystniejszą spośród pozostałych ofert bez przeprowadzenia ich ponownego badania i oceny.
2. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany niniejszego zapytania ofertowego w trakcie postępowania.
3. Treść oferty (formularza ofertowego) musi być zgodna z niniejszym zapytaniem i nie może zawierać modyfikacji w stosunku do Formularza ofertowego stanowiącego załącznik nr 1 do niniejszego Zapytania.
Łącko, dnia 11 stycznia 2023 r.
Zatwierdzam:
WÓJT GMINY ŁĄCKO
(-) mgr Jan Dziedzina
Załączniki:
1. Załącznik nr 1 – Formularz ofertowy
2. Załącznik nr 2 - Oświadczenie wykonawcy
3. Załącznik nr 3 - Oświadczenie dotyczące przetwarzania danych osobowych
4. Załącznik nr 4 – Oświadczenie dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej.
5. Załącznik nr 5 – Wzór umowy. | <urn:uuid:a10c441b-89a2-4f71-9502-00c196804491> | finepdfs | 1.066406 | CC-MAIN-2024-10 | https://www.lacko.pl/edc_media/Structure/Item-5710/TinyFiles/Tresc-zapytania-swiadczenie-uslugi-doradczej.pdf | 2024-02-21T02:25:25+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947473360.9/warc/CC-MAIN-20240221002544-20240221032544-00367.warc.gz | 901,085,198 | 0.999991 | 0.999998 | 0.999998 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1352,
2863,
4560,
6283,
7756,
8885,
10046,
11592,
13167
] | 1 | 0 |
Instytut Badawczy Dróg i Mostów (IBDiM) w Warszawie powstał 1 stycznia 1955r. pod nazwą Instytutu Budownictwa Drogowego (IBD) [Uchwała Rady Ministrów 1954]. Przemianowany w 1959 r. na Centralny Ośrodek Badań i Rozwoju Techniki Drogowej (COBiRTD) [Zarządzenie Ministra Komunikacji 1959], w 1974 r. otrzymał obecną nazwę IBDiM [Zarządzenie Prezesa Rady Ministrów 1973]. W swych początkach Instytut nawiązywał do przedwojennych tradycji działającego w latach 1929 - 1939 przy Politechnice Warszawskiej Drogowego Instytutu Badawczego. Prace naukowo-badawcze były prowadzone pod kierunkiem prof. Melchiora Nestorowicza (1888 - 1939), wybitnego specjalisty w dziedzinie budownictwa drogowego i organizatora administracji drogowej w okresie międzywojnia.
Instytut Budownictwa Drogowego został powołany do życia z inicjatywy i staraniem mgra inż. Aleksandra Gajkowicza (1897 - 1971), dyrektora Departamentu Dróg Kołowych Ministerstwa Komunikacji, później dyrektora generalnego Centralnego Zarządu Dróg Publicznych i wiceministra komunikacji. Gajkowicz, absolwent Politechniki Warszawskiej, jeszcze pracując w przedwojennym Ministerstwie Komunikacji, miał duży wpływ na modernizację dróg. Po wojnie potrafił zgromadzić wokół siebie najlepszych przedwojennych fachowców, stworzyć silną administrację drogową, która mogła być wzorem dla innych krajów. Z jego nazwiskiem wiąże się budowa 25000 km nowych dróg i modernizacja 32000 km istniejących dróg w latach 1945 65.
Nowo powstały Instytut został statutowo zobowiązany do kompleksowego zajęcia się rozwojem krajowej techniki drogowej. W początkowym okresie Instytut przyczynił się do rozwoju krajowej techniki mostowej i drogowej. Na uwagę zasługują jego prace badawcze i wdrożeniowe w dziedzinie stabilizacji gruntów i głębokiego fundamentowania, co zrewolucjonizowało metody budowy dróg i mostów w Polsce.
Można też mówić o zasługach Instytutu w poprawie stanu dróg lokalnych, w dziedzinie budowy nawierzchni asfaltowych, w poszukiwaniu nowych materiałów, uzdatnianiu materiałów odpadowych, unowocześnianiu konstrukcji maszyn drogowych. Dzięki Instytutowi powstały nowe rozwiązania i nowe technologie budowy dróg i mostów. Świadczyły o tym m. i n. nagrody za metody stabilizacji gruntów oraz wprowadzenie do budownictwa pali o dużych średnicach.
Na początku lat 70. pojawiły się nowe problemy związane z przygotowaniem budowy autostrad, wprowadzeniem konteneryzacji, budową dużych obiektów inżynierskich i przystosowaniem istniejących dróg do przenoszenia większych obciążeń. Instytut pracami naukowymi, badawczymi i konsultacjami wspierał wszystkie ważne inwestycje komunikacyjne w kraju. Przykładem może być budowa Trasy Łazienkowskiej w Warszawie, Centralnej Magistrali Kolejowej, modernizacja linii kolejowej na Śląsku, budowa autostrady Gliwice - Kraków, katowickiej drogi szybkiego ruchu.
Podstawowa działalność Instytutu obejmowała zagadnienia badań fizyko-chemicznych materiałów używanych w budownictwie drogowym i mostowym, warunków technicznych stosowania materiałów, zasad wykorzystywania materiałów zastępczych, zasad projektowania i
1 / 5
kontroli technicznej dróg i mostów, technologii budowy i utrzymania dróg, badania ruchu drogowego i dostosowania dróg do wymagań bezpieczeństwa i ochrony środowiska, prototypów aparatury laboratoryjnej i sprzętu badawczego, wdrażania nowych rozwiązań technicznych, opracowywania opinii i ekspertyz.
Coraz większą rolę odgrywała działalność wdrożeniowa. Instytut przeprowadzał badania dróg, mostów, fundamentów, maszyn do robót drogowych, określał technologie budów, pełnił nadzory naukowe, przeprowadzał konsultacje i udzielał porad, opracowywał ekspertyzy wskazujące kierunki projektowania oraz metody budowy i rekonstrukcji obiektów komunikacyjnych. Razem z biurami projektowymi i organizacjami wykonawstwa wprowadzał do praktyki budownictwa komunikacyjnego nowe konstrukcje, technologie, sprzęt oraz nowe zasady projektowania i kontroli. Poczynając od 1990 roku IBDiM przystąpił do systematycznego modernizowania laboratoriów i ich wyposażania w nowoczesny, unikatowy sprzęt. Od podstaw zostały zbudowane filie Instytutu w Żmigrodzie (Ośrodek Badań Mostów, Betonów i Kruszyw) i Kielcach (Ośrodek Badań Mostów). IBDiM posiada 14 laboratoriów posiadających akredytację Polskiego Centrum Akredytacji (PCA):
- Laboratorium Diagnostyki Nawierzchni - Numer certyfikatu AB 426
- Laboratorium Betonu - Numer certyfikatu AB 378
- Polowe Laboratorium Badań Pali - Numer certyfikatu AB 425
- Pracowni Lepiszczy Bitumicznych - Numer certyfikatu AB 422
- Laboratorium Geotechniki - Numer certyfikatu AB 421
- Pracowni Technologii Nawierzchni - Numer certyfikatu AB 423
- Pracowni Chemii i Ochrony Środowiska - Numer certyfikatu AB 424
- Laboratorium Badań Konstrukcji Mostowych - Numer certyfikatu AB 547
- Zespół Testów Zderzeniowych i Meteorologii Drogowej - Numer certyfikatu AB 1025
- Zespół Diagnostyki i Napraw Mostów - Numer certyfikatu AB 580
- Pracownia Mostów i Urządzeń Odwadniających - Numer certyfikatu AB 1106
- Zespól Zabezpieczeń Antykorozyjnych Mostów - Numer certyfikatu AB 1424
- Pracownia Betonów i Kruszyw - Numer certyfikatu AB 1107
- Laboratorium Badań Materiałów i Konstrukcji Mostowych TK-2 - Numer certyfikatu AB 1562
Od roku 1998, poprzez Dział Certyfikacji Wyrobów, Instytut prowadzi działalność certyfikacyjną wyrobów stosowanych w budownictwie drogowym i mostowym.
2 / 5
Certyfikat akredytacji PCA wg postanowień PN-EN 45011 „Wymagania ogólne dotyczące jednostek prowadzących systemy certyfikacji wyrobów", posiada Dział Certyfikacji Wyrobów IBDiM, numer certyfikatu AC 052.
Dnia 30 sierpnia 2010 r. Minister Infrastruktury Decyzją nr 10/AU/WB/10 rozszerzył zakres dotychczasowej autoryzacji IBDiM. Autoryzacja odnosiła się do działań z zakresu certyfikacji zgodności i certyfikacji zakładowej kontroli produkcji (pionowe znaki drogowe, systemy ograniczania ruchu pojazdów, mieszanki mineralno-asfaltowe).
- badania zgodnie z normą PN-EN 1317-5+A1:2009, obejmujące systemy ograniczenia ruchu pojazdów tj. bariery ochronne, liny, poręcze, poduszki przeciwuderzeniowe;
Rozszerzenie autoryzacji dotyczy dwóch obszarów działania Instytutu:
- certyfikacja zakładowej kontroli produkcji emulsji kationowych, spełniających wymagania normy PN-EN 13808:2010.
Decyzja o autoryzacji Instytutu Badawczego Dróg i Mostów została notyfikowana Komisji Europejskiej oraz Państwom Członkowskim Unii Europejskiej dnia 9 września 2010 r.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Decyzją Nr 2/JOT/WB/13 z dnia 20 listopada 2013 r. wyznaczył Instytut Badawczy Dróg i Mostów jako jednostkę oceny technicznej (JOT), upoważnioną do udzielania Europejskich Ocen Technicznych.
Od 1 lipca 2013 r. Europejskie Oceny Techniczne udzielane są zamiast Europejskich Aprobat Technicznych, zgodnie z rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305 z dnia 9 marca 2011 r., ustanawiającym zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającym dyrektywę Rady 89/106/EWG.
W ostatnich latach Instytut kładzie coraz większy nacisk na problemy praktyki inżynierskiej, o czym świadczy rosnąca liczba patentów i wdrożeń najnowszych technologii, zwłaszcza dotyczących nowych rodzajów nawierzchni asfaltowo-betonowych, budowy i remontów mostów, geotechniki, fundamentowania, wprowadzania nowoczesnych metod badania jakości materiałów i robót, stosowania nowoczesnych aparatów do pomiaru cech techniczno-eksploatacyjnych nawierzchni, itp.
Dzięki badaniom nad właściwościami lepiszcza i kruszywa, nad stosowaniem asfaltów modyfikowanych i emulsji asfaltowych możliwe stało się projektowanie nawierzchni odpornych na odkształcenia. Szczególnie przydatne stały się także opracowane przez Instytut katalogi, jak np. „Katalog typowych konstrukcji nawierzchni podatnych i półsztywnych", „Katalog typowych
3 / 5
konstrukcji nawierzchni sztywnych", „Katalog wzmocnień i remontów nawierzchni podatnych i półsztywnych". Instytut opracował i wprowadził również technologie nawierzchni i podbudów z wykorzystaniem materiałów odpadowych, popiołów, stalowniczych żużli granulowanych, itd.
W dziedzinie technologii budowy mostów wykazał się własnymi systemami sprężania konstrukcji kablobetonowych, posadowienia obiektów mostowych na palach dużej średnicy, stosowania nowych typów łożysk, dylatacji, izolacji i odwodnienia.
Mocną stroną działalności Instytutu stało się diagnozowanie stanu nawierzchni dróg. Stosując nowoczesną aparaturę pomiarową, ocenia się stan nawierzchni i tworzy modele zachowania się nawierzchni w czasie. System oceny nawierzchni odgrywa ważną rolę w razie zmniejszania nakładów budżetowych na drogi i ograniczania wydatków na inwestycje. Pozwala bowiem jak najlepiej spożytkować posiadane środki finansowe. Jest jednym z podstawowych narzędzi, które pomagają podjąć decyzję co do podziału środków, wyznaczenia lokalizacji robót i ustalenia listy priorytetów .
Narastający ruch drogowy wywołał nowe problemy badawcze i sprawił konieczność stosowania nowych materiałów, konstrukcji, technologii i systemów utrzymania zbliżonych do tych, które są w użyciu na Zachodzie.
W ostatnim okresie wykonano wiele prac badawczych, które w większości znalazły zastosowanie w praktyce. Rezultaty wielu tych prac były wynikiem współdziałania z krajowymi ośrodkami naukowymi: Polską Akademią Nauk, wyższymi uczelniami technicznymi i innymi instytutami badawczymi.
Zaawansowane są prace nad komputerowym systemem obsługi meteorologicznej dróg. Rozszerza się sieć stacji, które ostrzegają przed gołoledzią, dzięki czemu zmniejszają się zagrożenia i koszty zimowego utrzymania. Wykorzystuje się nowoczesne elektroniczne metody pomiarów, rejestracji i odczytów zebranych danych.
Instytut, koordynując działalność normalizacyjną drogownictwa, opracował większość norm dotyczących dróg i mostów , a także spójny system normalizacji mostowej, który obejmuje obciążenia, zasady projektowania i wykonania oraz badań konstrukcji.
Szczególnie ważna dla Instytutu jest współpraca z administracją państwową i drogową, przede wszystkim z Ministerstwem Infrastruktury oraz Generalną Dyrekcją Krajowych i Autostrad, a także zarządami i dyrekcjami dróg miejskich i zamiejskich. To wzajemne współdziałanie przynosi istotne korzyści drogownictwu.
Instytut jest otwarty na kontakty międzynarodowe. W 1994 r. jako pierwszy wśród instytutów krajów postkomunistycznych został stowarzyszony z drogowymi ośrodkami badawczymi 18 krajów EWG i EFTA zrzeszonymi w FEHRL (Forum Europejskich Laboratoriów Badawczych Drogownictwa). Ponadto pracownicy Instytutu biorą czynny udział w pracach takich organizacji zagranicznych jak: FERSI (Forum Europejskich Instytutów Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego), PIARC (Stałe Międzynarodowe Stowarzyszenie Kongresów Drogowych), IABSE (Międzynarodowe Stowarzyszenie Mostów i Konstrukcji), RILEM (Międzynarodowe
4 / 5
Stowarzyszenie Laboratoriów Badawczych i Materiałowych), FGSV (Stowarzyszenie Badawcze Drogownictwa - Niemcy), AAPT (Stowarzyszenie Technologów Nawierzchni Drogowych USA), OECD/JTRC (Międzynarodowe Forum Transportu). | <urn:uuid:06525c32-6ee4-4ae1-8596-18a097a95f78> | finepdfs | 2.908203 | CC-MAIN-2019-18 | https://www.ibdim.edu.pl/index.php/pl/instytut/historia/11-historia-instytutu-badawczego-drog-i-mostow?format=pdf | 2019-04-20T05:24:50Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-18/segments/1555578528523.35/warc/CC-MAIN-20190420040932-20190420062932-00510.warc.gz | 709,479,573 | 0.99972 | 0.999918 | 0.999918 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
3099,
5397,
7845,
10864,
11082
] | 3 | 0 |
REGULAMIN
Rady Rodziców
Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 14 w Gliwicach
Rozdział I
Postanowienia ogólne:
§ 1
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego określenia o:
1) Szkole - należy przez to rozumieć Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 14 w Gliwicach,
2) Statucie - należy przez to rozumieć Statut Szkoły,
3) Dyrektorze - należy przez to rozumieć Dyrektora Szkoły,
4) Radzie - należy przez to rozumieć Radę Rodziców Szkoły,
5) radzie klasowej - należy przez to rozumieć wewnętrzny organ wybierany przez rodziców uczniów poszczególnych oddziałów szkolnych,
6) zebraniu klasowym - należy przez to rozumieć zebranie Rodziców uczniów danego oddziału szkolnego,
7) Przewodniczącym, Wiceprzewodniczącym, Sekretarzu, Skarbniku - należy przez to rozumieć odpowiednio osoby pełniące te funkcje w Radzie,
8) Prezydium - należy przez to rozumieć Prezydium Rady,
9) Komisji rewizyjnej - należy przez to rozumieć Komisję rewizyjną Rady,
10) rodzicach - należy przez to rozumieć rodziców i prawnych opiekunów uczniów Szkoły,
11) Nauczycielu - należy przez to rozumieć także wychowawcę i innego pracownika pedagogicznego,
Rozdział II
Cele i zadania Rady:
§ 2
1. Podstawowym celem Rady jest reprezentowanie interesów rodziców uczniów Szkoły poprzez podejmowanie działań, jako organu Szkoły, wynikających z przepisów oświatowych, Statutu i niniejszego Regulaminu oraz wspieranie Dyrektora, nauczycieli i innych organów Szkoły w pracy na rzecz dobra uczniów.
2. Rada realizuje swoje cele w szczególności poprzez:
1) pobudzanie aktywności i organizowanie różnorodnych form działalności na rzecz rozwoju Szkoły,
2) zapewnienie rodzicom wpływu na działalność Szkoły poprzez wyrażanie i przekazywanie Dyrektorowi i innym organom Szkoły, organowi prowadzącemu i organowi sprawującemu nadzór pedagogiczny stanowisk i opinii w sprawach związanych z działalnością Szkoły,
3) formułowanie opinii w sprawach przewidzianych przepisami prawa oświatowego oraz Statutu,
4) finansowe i organizacyjne wspieranie działalności statutowej Szkoły,
5) wspieranie działalności samorządu uczniowskiego,
6) organizowanie współpracy z Dyrektorem i nauczycielami Szkoły w celu podniesienia jakości jej pracy
Rozdział III
Struktura i zasady wyborów Rady oraz jej organów wewnętrznych
§ 3
1. Podstawowym ogniwem organizacji ogółu rodziców Szkoły jest Zebranie Klasowe.
2. Rodzice uczniów danego oddziału, zgromadzeni na zebraniu, wybierają spośród siebie radę klasową, składającą się z co najmniej 3 osób.
3. Do udziału w wyborach uprawnieni są rodzice uczniów danego oddziału obecni na zebraniu. Jednego ucznia może reprezentować w wyborach tylko jeden rodzic.
4. Kandydatów do rady klasowej zgłaszają rodzice uczestniczący w Zebraniu Klasowym.
5. Dla przeprowadzenia wyborów Zebranie Klasowe wybiera, co najmniej dwuosobową Komisję Skrutacyjną, w skład której nie mogą wchodzić osoby kandydujące do rady klasowej. W celu przeprowadzenia tajnego głosowania Komisja Skrutacyjna sporządza karty do głosowania, rozdaje je rodzicom z zachowaniem zasady reprezentatywności rodziców, oblicza ilość głosów oddanych na poszczególnych kandydatów, sporządza protokół z przebiegu głosowania i ogłasza wyniki wyborów.
6. Wybór następuje zwykłą większością głosów. Głos jest ważny, jeśli na liście do głosowania głosujący wskazał nie więcej kandydatów niż liczba członków rady klasowej przewidzianych do wybrania.
7. Sprawy związane z procedurą wyborczą nieuregulowane w niniejszym Regulaminie rozstrzyga Zebranie Klasowe.
8.W skład Rady wchodzi po jednym przedstawicielu oddziału, wyłonionym w głosowaniu jawnym na Zebraniu Klasowym, nie musi to być osoba z rady klasowej.
9. W przypadku uzasadnionej nieobecności członka rady klasowej na zebraniu Rady może zastąpić go inna wyznaczona osoba z oddziału klasowego na tych samych prawach.
10.Odwołanie członka Rady może nastąpić w przypadku:
* zaniedbania powierzonych obowiązków wobec Rady lub Szkoły
* trzech nieuzasadnionych nieobecności na zebraniu Rady
* na uzasadniony wniosek członków Rady
* automatycznie w momencie zakończenia edukacji w Szkole ucznia będącego pod opieką prawną członka Rady.
11. W przypadku wygaśnięcia mandatu członka Rady przeprowadza się wybory uzupełniające w trybie określonym w ust. 2 - 8.
§ 4
1. Obwieszczenie wyników wyborów i podanie do wiadomości składu rad klasowych oraz zwołanie pierwszego posiedzenia Rady należy do obowiązków Dyrektora. Pierwsze posiedzenie Rady powinno odbyć się nie później niż 14 dni od terminu wyborów.
2. Na pierwszym zebraniu, w każdym roku szkolnym działająca Rada wybiera w
głosowaniu tajnym:
1) Prezydium
2) Komisję rewizyjną Rady
do nowej Rady Rodziców.
3. W skład Prezydium, którego liczebność Rada określa w uchwale, wchodzą:
1) Przewodniczący
2) Wiceprzewodniczący
3) Sekretarz
4) Skarbnik
4. W skład Komisji rewizyjnej, której liczebność Rada określa w uchwale, wchodzą:
1) przewodniczący
2) 2 członków.
5.Kadencja Rady trwa rok.
6.Jeśli w czasie kadencji ze składu Rady ubędzie więcej niż 1/3 członków, dopuszcza się zorganizowanie wyborów uzupełniających skład Rady.
§ 5
1. Rada działa poprzez zebrania plenarne oraz organy wewnętrzne, zgodnie z ich kompetencjami.
2. Zebrania zwyczajne Rady odbywają się co najmniej dwa razy w roku szkolnym. Zebranie Rady zwołuje Przewodniczący z własnej inicjatywy, na wniosek członków Rady oraz na wniosek Dyrektora.
3. O terminie, miejscu i proponowanym porządku zebrania zawiadamia się członków Rady w sposób określony przez każdego członka Rady, co najmniej 7 dni przed planowanym terminem zebrania.
4. W uzasadnionych przypadkach może być zwołane zebranie nadzwyczajne po zawiadomieniu członków Rady najpóźniej na dzień przed terminem zebrania.
5. Tryb zwoływania zebrań Prezydium, Komisji rewizyjnej i rad klasowych określają te organy.
6. Uchwały Rady, Prezydium, Komisji rewizyjnej i rad klasowych podejmowane są zwykłą większością głosów obecnych członków.
7. Zebrania Rady są protokołowane. Rady klasowe decydują samodzielnie o formie dokumentowania swoich decyzji.
8. W zebraniach Rady, Prezydium i Komisji rewizyjnej mogą brać udział, z głosem doradczym, Dyrektor oraz inne zaproszone osoby.
Rozdział IV
Kompetencje i zasady działania Rady oraz jej organów wewnętrznych
§ 6
1. Kompetencje Rady określają zapisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela i aktów wykonawczych do tych ustaw.
2. Rada jest niezależnym organem Szkoły, który reprezentuje ogół rodziców uczniów Szkoły.
3. Do kompetencji Rady należy w szczególności:
1) występowanie we wszystkich sprawach dotyczących Szkoły do Dyrektora oraz pozostałych organów Szkoły, a także do organu prowadzącego i organu sprawującego nadzór pedagogiczny,
2) uchwalanie w porozumieniu z Radą Pedagogiczną programu wychowawczego Szkoły i programu profilaktyki,
3) opiniowanie projektu planu finansowego Szkoły składanego przez Dyrektora,
4) opiniowanie programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania,
5) opiniowanie możliwości podjęcia w Szkole działalności przez stowarzyszenie lub inną organizację, w szczególności organizację harcerską,
6) opiniowanie dorobku zawodowego nauczycieli, w związku z ubieganiem się przez nich o awans na stopień zawodowy nauczyciela kontraktowego, mianowanego i dyplomowanego,
7) występowanie do Dyrektora z wnioskiem o wprowadzenie/ zniesienie obowiązku noszenia przez uczniów na terenie Szkoły jednolitego stroju oraz udział w określeniu wzoru tego stroju,
8.) występowanie z wnioskami o dokonanie oceny pracy Dyrektora i nauczycieli,
9) występowanie z wnioskiem o utworzenie Rady Szkoły,
10) wybór przedstawicieli rodziców do Rady Szkoły, komisji oraz innych ciał, których przepisy przewidują udział przedstawicieli rodziców uczniów Szkoły,
11) wybór przedstawiciela Rady do komisji konkursowej na stanowisko Dyrektora, 12) uchwalanie propozycji wysokości składek rodziców uczniów Szkoły.
§ 7
1. Prezydium wykonuje wszystkie zadania i kompetencje Rady pomiędzy jej zebraniami.
2. Do podstawowych zadań Prezydium należy:
1) bieżące kierowanie pracami Rady w okresie między zebraniami, w tym gospodarką finansową Rady,
2) wykonywanie uchwał Rady,
3) koordynowanie prac rad klasowych,
4) nadzór nad pracami komisji powołanych przez Radę,
3.Prezydium reprezentuje Radę i ogół rodziców uczniów Szkoły wobec Dyrektora i innych organów Szkoły oraz na zewnątrz.
4.W imieniu Rady dokumenty skutkujące zobowiązaniami finansowymi podpisują dwaj Członkowie Prezydium: Przewodniczący i Skarbnik.
§ 8
1. Komisja rewizyjna Rady jest organem sprawującym kontrolę nad działalnością Prezydium.
2. Do kompetencji Komisji rewizyjnej należy w szczególności:
1) kontrolowanie co najmniej raz w roku całokształtu działalności finansowej
Prezydium pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami,
2) przedstawianie Radzie informacji i wniosków wynikających z przeprowadzonych kontroli,
3) wykonywanie innych zadań kontrolnych zleconych przez Radę.
3. Po zakończeniu kontroli Komisja rewizyjna sporządza protokół, z którym zapoznaje Prezydium. W przypadku rażących uchybień w działalności Prezydium, Komisja rewizyjna może wystąpić do Rady z wnioskiem o podjęcie odpowiednich działań nadzorczych.
§ 9
1. Pracami Rady i Prezydium kieruje Przewodniczący, a w razie jego nieobecności Wiceprzewodniczący.
2. Szczegółowy zakres zadań i obowiązków członków Prezydium, na wniosek Przewodniczącego, określa uchwała Prezydium.
§ 10
1. Rada, Komisja rewizyjna i Prezydium dokumentują swoje zebrania i podejmowane podczas zebrań czynności w formie protokołu.
2. Protokół, zatwierdzony przez Radę na jej najbliższym zebraniu, podpisuje osoba protokołująca i Przewodniczący.
3. Uchwały Rady, Komisji rewizyjnej i Prezydium podpisuje osoba protokołująca i Przewodniczący.
4. Rada raz w roku składa ogółowi rodziców Szkoły pisemne sprawozdanie ze swojej działalności.
§ 11
1.Rada klasowa reprezentuje ogół rodziców uczniów oddziału szkolnego wobec Dyrektora i innych organów Szkoły.
2. do zadań rady klasowej należy w szczególności:
1) realizowanie celów Rady na terenie danego oddziału szkolnego,
2) prezentowanie opinii i wniosków formułowanych przez rodziców uczniów oddziału szkolnego wobec Dyrektora i nauczycieli,
3) występowanie z wnioskami, w tym dotyczącymi organizacji pracy Szkoły oraz oceny pracy dorobku zawodowego nauczycieli, do Rady i Prezydium.
3.Pracami rady klasowej kieruje jej przewodniczący, a w razie jego nieobecności inny członek rady klasowej.
Rozdział V
Zasady gospodarki finansowej i wydatkowania funduszy Rady
§ 12
1. Źródłem funduszy Rady są:
1) dobrowolne składki rodziców Szkoły, darowizny od osób fizycznych oraz osób prawnych,
2) dotacje,
3) dochody z innych źródeł.
2. Fundusze, o których mowa w ust. 1, mogą być wydatkowane na wspieranie
celów statutowych Szkoły, w tym szczególnie udzielanie Szkole pomocy materialnej w zakresie realizacji programu wychowawczego, programu profilaktyki i opieki nad uczniami.
3. Pisemne wnioski o przyznanie środków z funduszu Rady mogą składać:
1) Dyrektor
2) nauczyciele
3) rady klasowe
4) samorząd uczniowski
§ 13
1.Rada ma wydzielone konto bankowe.
2. Środkami zgromadzonymi na koncie dysponuje Rada poprzez dwie upoważnione osoby: Przewodniczącego i Skarbnika.
3. W działalności finansowej Rady obowiązują zasady celowego i oszczędnego gospodarowania.
4. W przypadku wydatkowania środków publicznych mają zastosowanie przepisy dotyczące finansów publicznych.
Rozdział VI
Zmiany Regulaminu i przepisy końcowe
§ 14
Sprawy nieuregulowane w Regulaminie rozstrzyga Rada w drodze uchwały, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
§ 15
Zmiana Regulaminu odbywa się w trybie i na zasadach właściwych dla jego uchwalenia.
§ 16
Traci moc dotychczasowy Regulamin przyjęty uchwałą Rady Szkoły.
§ 17
Regulamin wchodzi w życie z dniem 24.11.2014 r | <urn:uuid:a899839f-f75c-4fe2-963e-6dcc93f0fa38> | finepdfs | 1.834961 | CC-MAIN-2017-30 | http://zso14gliwice.pl/ZSO/user_files/files/REGULAMIN.pdf | 2017-07-24T00:36:23Z | crawl-data/CC-MAIN-2017-30/segments/1500549424645.77/warc/CC-MAIN-20170724002355-20170724022355-00442.warc.gz | 592,922,058 | 0.99998 | 0.999985 | 0.999985 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2088,
4568,
7564,
9214,
10786,
11831
] | 1 | 0 |
3
Analiza niezawodności zabezpieczenia
wykopu na podstawie pomiarów inklinometrycznych oraz analiz numerycznych
Karolina Gorska, Marek Wyjadłowski
W artykule przedstawiono procedurę określenia parametrów geotechnicznych gruntów nasypowych oraz obliczenia niezawodności palisady z pali wierconych. Wykorzystano wyniki pomiarów inklinometrycznych, analizę odwrotną [1], obliczenia numeryczne oraz metody szacowania niezawodności konstrukcji. Proponowana procedura pozwala na projektowanie obudowy wykopu metodą obserwacyjną oraz aktywną modyfikację projektu zabezpieczenia wykopu w trakcie wykonywania konstrukcji w celu osiągnięcia wymaganego współczynnika niezawodności..
Artykuł recenzowany zgodnie z wytycznymi MNiSW data zgłoszenia do redakcji: 14.01.2013
data akceptacji do druku: 22.02.2013
dr inż. Karolina Gorska Politechnika Wrocławska Instytut Geotechniki i Hydrotechniki firstname.lastname@example.org
Opis badanej konstrukcji
Przedmiotem badania jest obudowa wykopu - pionowa palisada z pali wierconych CFA o średnicy 500 mm i długości 9,0 m w układzie przenikającym się, zbrojonych co drugi kształtownikiem stalowym IPE330 (S355) o długości L = 8,0 m. W miejscu wykonania konstrukcji oporowej mamy do czynienia z uwarstwionym podłożem geotechnicznym. Pierwszą warstwę gruntu stanowią nasypy niekontrolowane o miąższości 2,0 m, które zawierają piaski, gliny piaszczyste, żwir, kamienie oraz gruz. Poniżej nasypu zalegają utwory rodzime (tabela 1).
dr inż. Marek Wyjadłowski Politechnika Wrocławska Instytut Geotechniki i Hydrotechniki email@example.com
4,0 m. Rurę inklinometryczną przyspawano do profilu zbrojenia palisady. Pomiary inklinometryczne zostały przeprowadzone w dwóch stanowiskach badawczych, które przygotowano w konstrukcji - obudowy wykopu. Rury inklinometryczne z profili 50x50x3 przyspawano odcinkowo do zbrojenia palisady - profili IPE330, a następnie wraz ze zbrojeniem zostały zawibrowane w palach. Rury inklinometryczne miały długość 8,0 m, co umożliwiło pomiar przemieszczeń do głębokości 4,0 m poniżej dna wykopu.
W celu oszacowania parametrów warstwy nasypu przeprowadzono pomiary inklinometryczne przemieszczeń wspornikowego zabezpieczenia wykopu o głębokości
Zasady pomiaru inklinometrycznego
Sonda inklinometryczna zbudowana jest z cylindrycznego korpusu wyposażonego w dwa stalowe wózki jezdne i zamonto-
Tab.1: Parametry geotechniczne
| Nazwa gruntu | Miąższość | I/I D L | γ | E | υ | c |
|---|---|---|---|---|---|---|
| | m | – | kN/m3 | MPa | – | kPa |
| Nasyp niekontrolowany | 2,0 | – | 18,0/21,0 | 10 | 0,3 | 0 |
| MSa/CSa | 2,0 | 0,60 | 18,5/19,5 | 94 | 0,25 | 0 |
| saCl | 1,0 | 0,29 | 20,5/20,5 | 21 | 0,3 | 26 |
| saCl | 1,0 | 0,10 | 22,0/22,0 | 50 | 0,3 | 44 |
| saCl | - | 0,09 | 21,5/21,5 | 50 | 0,3 | 50 |
2
p
rzegląd komunikacyjny wanego wewnątrz czujnika pomiarowego. Czujnik pomiarowy to dwuosiowy servoakcelerometr [4]. Sposób pomiaru przemieszczeń oparty jest o pomiar kąta wychylenia sondy inklinometrycznej. Przyrost przemieszczenia poziomego każdego odcinka oblicza się ze wzoru (1):
Δu ij = 500 mm × [sin(α ij ) - sin(α io )] (1)
gdzie:
α ij – kąt nachylenia sondy zmierzony na i-tym odcinku w j-tym pomiarze,
α io – kąt nachylenia sondy zmierzony na i-tym odcinku w pomiarze zerowym (odniesienia).
Aby uzyskać przyrost przemieszczenia na danej głębokości należy zsumować przyrosty przemieszczeń wszystkich odcinków pomiarowych poniżej tego punktu [3]. Pomiary prowadzi się w czterech prostopadłych kierunkach, zawsze zaczynając od „1-go" kierunku, a następnie zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Pozwala to na ustalenie przemieszczeń w dwóch założonych prostopadłych kierunkach oraz na ich podstawie przemieszczeń wypadkowych.
Każdy cykl pomiarów rozpoczyna się od pomiaru zerowego. Powinien być on wykonany przed rozpoczęciem odkopywania konstrukcji. Jest wykonywany w celu ustalania pierwotnego kształtu i orientacji punktu pomiarowego. Następnie prowadzi się kolejne pomiary w odstępach czasowych uwzględniających postęp prac na placu budowy.
Pomiar zerowy został przeprowadzony bezpośrednio po wykonaniu palisady. Pierwszy pomiar wykonano dla głębokości wykopu 2,0 m. Przemieszczenia korony palisady dla stanowiska badawczego I1 wynoszą 2,0 mm (rysunek 2 a), zaobserwować
3 / 2013
1. Schemat sposobu przeprowadzania pomiaru
można wygięcie ściany w okolicy dna wykopu. Wykop o tej głębokości utrzymywany był przez następny miesiąc w trakcie którego wykonano dodatkowe pomiary. Dla stanowiska pomiarowego I1 wyraźnie zaznacza się zamocowanie palisady w gruncie poniżej dna wykopu. Kolejny pomiar został wykonany po osiągnięciu projektowanej głębokości wykopu 4,0 m. Końcowe pomiary po wykonaniu płyty dennej wykazują stabilizację przemieszczeń palisady.
Na stanowisku I2 pomiary prowadzone były w tych samych dniach co na stanowisku I1. Zaobserwowano wartości przemieszczeń nieznacznie większe niż w stanowisku I1. Na pierwszym etapie odkopania palisada nie wykazała znacznego wygięcia w poziomie dna wykopu.
czenie podstawy konstrukcji oporowej. W pomiarach inklinometrycznych zakłada się utwierdzenie końca rury pomiarowej i wszystkie wykresy w podstawie wykazują zerowe przemieszczenia, co nie jest zgodne z rzeczywistym przemieszczeniem podstawy palisady w czasie. W punkcie pomiarowym położonym o 0,5 m powyżej podstawy palisady wykresy rozsuwają się. Świadczy to o wzrastającym przemieszczeniu podstawy palisady, co zostało potwierdzone w obliczeniach numerycznych (rysunek 3). Potwierdzeniem tego stwierdzenia byłyby pomiary geodezyjne wierzchu punktu pomiarowego, ale w tym przypadku nie zostały one prowadzone.
Charakterystyczne dla obu stanowisk badawczych jest wyraźne (1,5 mm) przemiesz-
3 / 2013
Wyniki pomiarów inklinometrycznych przemieszczeń palisady palowej przedstawiono na rysunku 2.
p
Analizy obliczeniowe obudowy wykopu
Analizy obliczeniowe przemieszczenia palisady z pali wierconych przeprowadzono na etapie projektowania oraz po wykonaniu konstrukcji jako analizę wsteczną.
W praktyce można wyróżnić trzy rodzaje analizy statycznej zabezpieczenia wykopu:
* metody klasyczne, gdzie obudowa jest modelowana jako ustrój prętowy, obciążony parciem i odporem gruntu,
* obliczenie obudowy wykopu jako ustroju statycznie niewyznaczalnego, poddanego obciążeniu parciem gruntu i nieznanej reakcji podłoża modelowanego za pomocą analogu sprężynowego,
* analiza statyczna płaskiego ustroju, złożonego ze konstrukcji oporowej oraz współdziałającego masywu gruntowego za pomocą metody elementów skończonych.
Ostatnia metoda pozwala obliczyć przemieszczenia obudowy wykopu oraz otaczającego ośrodka gruntowego, zaleca się ją stosować do wstecznej analizy konstrukcji. Podstawy analizy wstecznej opisane zostały w pracach [2] i [9].
Analiza wsteczna stanowi grupę metod numerycznych, które polegają na poszukiwania takich wartości parametrów geotechnicznych, aby obliczenia numeryczne dały wyniki odpowiadające przemieszczeniom lub naprężeniom, które są obserwowane na istniejących obiektach lub konstrukcjach. Kryterium zbieżności opisane jest założoną funkcją celu. W algorytmie poszukiwawczym następuje minimalizacja wartości tej funkcji. Najczęściej funkcję celu stanowi suma najmniejszych kwadratów różnic pomiędzy wartości zmierzonymi w doświadczeniu, a wartościami obliczeniowymi. Wartości obliczeniowe uzyskiwane są na podstawie analiz MES lub innych metod obliczeniowych przy zastosowaniu poszukiwanych parametrów materiałowych jako zmiennych modelu. Analiza wsteczna może być prowadzona jako deterministyczna oraz w powiązaniu z metodami probabilistycznymi [5].
Obliczenia numeryczne
W analizie teoretycznej przeprowadzono obliczenia dla modelu konstrukcji z zastosowaniem metody elementów skończonych. Symulacja komputerowa uwzględniała wykonanie palisady, wszystkich faz głębienia wykopu wraz z stopniowym obniżaniem zwierciadła wody w wykopie. Obliczenia wykonano w programie PLAXIS v. 7.2. [6]. Ośrodek gruntowy przyjęto uwzględniając wszystkie warstwy gruntu oraz stabilizujący się poziom zwierciadła wody gruntowej.
Obliczenia numeryczne przeprowadzono dla dwóch modeli podłoża gruntowego:
* modelu podłoża Coulomba-Mohra dla wszystkich warstw geotechnicznych,
rzegląd komunikacyjny
33
34
* modelu hardening soil dla nasypu niekontrolowanego oraz modelu CoulombaMohra dla pozostałych warstw geotechnicznych.
Izotropowe parametry do obliczeń sprężysto-plastycznych dla modelu Coulomba–Mohra i niestowarzyszonego prawa plastycznego płynięcia zawiera tabela 1. Parametry gruntu przyjęto zgodnie z dokumentacją geotechniczną. Do modelowania gruntu wykorzystano typowe trójkątne sześciowęzłowe elementy skończone.
Podstawowym założeniem sformułowania modelu hardening soil (HS) jest hipeboliczna zależność pomiędzy odkształceniem pionowym ε 1 oraz naprężeniem ścinającym w stanie trójosiowego pierwotnego obciążenia [8]. Zasadnicza różnica pomiędzy modelem hardening soil (HS) a modelem Coulomba-Mohra polega na zastosowaniu hiberbolicznej krzywej zależności naprężenia od odkształcenia zamiast krzywej złożonej z dwóch prostych oraz na wprowadzeniu zmiennych modułów sztywności. W modelu hardening soil stosuje się współczynniki sztywności odniesione do naprężenia porównawczego:
Eref 50 - moduł odkształcenia, odpowiadający 50% niszczącej wartości naprężenia dewiatorowego, q f z badania trójosiowego [kN/m 2 ],
Eref oed - moduł sztywności stycznej [kN/m 2 ], Eref ur - moduł odkształcenia przy odciążeniu – – obciążeniu wtórnym [kN/m 2 ].
niał się w zakresie od 24 do 36˚, natomiast moduł Young'a od 40 do 120 MPa.
Porównano kształt osi odkształconych palisady dla różnych głębokości wykopu. Istotne różnice wystąpiły dla fazy pośredniej głębokości 2,0 m. Oś odkształconą palisady przedstawiono na rysunku 3. Oś odkształcona dla modelu Coulomba-Mohra odbiega od osi krzywej uzyskanej w pomiarach inklinometrycznych ponieważ obliczone przemieszczenia podstawy palisady są większe od przemieszczeń korony. Dla nasypu o modelu HS przemieszczenia korony są większe od przemieszczeń podstawy palisady, co jest zgodne z wynikami pomiarów inklinometrycznych. Lepszą zgodność osi odkształconej w etapie pośrednim głębienia wykopu wykazuje model HS nasypu.
Analiza odwrotna
W rozpatrywanym przypadku przemieszczenie oczepu palisady stanowi odpowiedź układu, a parametry ośrodka gruntowego stanowią dane wejściowe. Parametrem szacowanym metodą analizy odwrotnej jest wartość kąta tarcia wewnętrznego oraz moduł Young'a warstwy nasypu. Istotne znaczenia ma również wybór modelu podłoża.
dla zestawu n danych:
(U , X) , i = 1,2 ... n, l = 1,2 ... m.
Argumentami funkcji U są kąt tarcia wewnętrznego oraz moduł Younga oznaczone jako wektor X. Jako wartość U i przyjęto przyrost przemieszczeń palisady pomiędzy rzędnymi: -0,5 ÷ -4,0 m na podstawie obliczeń numerycznych: U i = U i;0,5 – U i;4,0 . Celem analizy numerycznej jest obliczenie wartości U i dla każdego zestawu parametrów nasypu. Jako wartość U i przyjęto przyrost przemieszczeń palisady pomiędzy rzędnymi: -0,5 ÷ -4,0 m na podstawie pomiaru inklinometrycznego. −
i
il
Na rysunku 4 a) przedstawiono wartości funkcji Ψ dla różnych wartości argumentów kąta tarcia wewnętrznego oraz modułu Younga. Obliczenia wykonano dla kombinacji z trzynastu wartości kąta tarcia wewnętrznego i ośmiu wartości modułu odkształcenia oraz dla wyników z dwóch stanowisk inklinometrycznych.
Obliczenia powtórzono dla nasypu niekontrolowanego zamodelowanego przy pomocy modelu hardening soil [5], wartości funkcji Ψ przedstawiono na rysunku 4 b).
Zgodność wyników obliczeń numerycznych oraz rezultatów pomiarów inklinometrycznych oceniano zgodnie z równaniem funkcji:
Parametry geotechniczne obliczone na podstawie analizy odwrotnej zależą od przyjętego modelu gruntu dla nasypu niekontrolowanego. Dla modelu gruntu Coulomba-Mohra minimum funkcji celu w analizie
Pozostałe parametry gruntu przyjmuje się jak dla modelu Coulomba-Mohra, tj.: spójność, kąt tarcia wewnętrznego oraz kąt dylatancji.
Zależność pomiędzy modułami sztywności E oraz modułem odkształcalności postaciowej wyraża się wzorem E = 2(1+ν) G. Jeżeli moduł E ur jest rzeczywistą sztywnością sprężystą to można zapisać E ur = 2(1+ν) G ur . W przeciwieństwie do E ur moduł E 50 nie jest używany w zakresie sprężystości. Stąd nie istnieje prosta zależność pomiędzy E 50 a G 50 . Model sprężysto-plastyczny HS nie zawiera zależności pomiędzy E 50 a edometrycznym modułem sztywności E oed . Sztywności te powinny być podawane niezależnie.
Wartości modułów E 50 , E ur mają tendencję do wzrostu wraz z naprężeniem poziomym, czyli moduł E rośnie wraz z głębokością. Wartość modułu E zależy też od ścieżki naprężeń w gruncie, wzrasta po odciążeniu i wtórnym obciążeniu.
Palisadę palową zamodelowano jako element belkowy o parametrach wytrzymałościowych: EA = 14,53 GN/m, EI = 875 MNm 2 /m. Założono, że nie ma przepływu wody gruntowej pod palisadą.
Wykonano ponad 200 serii obliczeń, w których zmieniano parametry gruntu nasypowego: kąt tarcia wewnętrznego oraz moduł Young'a. Kąt tarcia wewnętrznego zmie-
przegląd komunikacyjny
b) Wartości funkcji celu - model hardening soil
4. Funkcja dopasowania parametrów wytrzymałościowych dla warstwy nasypu
3 / 2013
odwrotnej wystąpiło dla wartości φ = 27˚ oraz E = 60 MPa, natomiast dla modelu nasypu hardening soil dla wartości φ = 33˚ oraz E 50 = 40 MPa. Wpływ modułu Younga na uzyskane wyniki jest minimalny.
Analiza niezawodności palisady
W metodach probabilistycznych analizy niezawodności konstrukcji miarą bezpieczeństwa jest prawdopodobieństwo niezawodności p f przy założonym stanie granicznym nośności lub użytkowalności. Wartości dopuszczalne u o ze względu na rozpatrywany stan graniczny porównuje się z wartością docelową u. Jako dopuszczalne przemieszczenie palisady przyjęto u o = 0,01 m. Zadanie polega na znalezieniu następującego prawdopodobieństwa:
gdzie U(X) jest przemieszczeniem głowicy palisady zależnym od wektora parametrów X, zawierającego zarówno losowe jak i nielosowe komponenty. Jako równoważną miarę stosuje się wskaźnik niezawodności β, związany z prawdopodobieństwem (3) zależnością:
w której Φ 0 jest dystrybuantą standardowego rozkładu normalnego.
Do obliczenia miar (3) oraz (4) zastosowano metody FORM i SORM rozpowszechnione w ramach teorii niezawodności konstrukcji [5].
W celu określenia funkcji U(X) opisującej w sposób jawny przemieszczenie głowicy palisady w zależności od zmiennych stałych materiałowych (zmiennych losowych) zastosowano metodę powierzchni odpowiedzi. W podejściu probabilistycznym przemieszczenie głowicy palisady stanowi odpowiedź układu, a parametry ośrodka gruntowego są danymi wejściowymi. Jako zmienne losowe przyjęto moduł E 50 oraz kąt tarcia wewnętrznego φ. Zmienne losowe są o rozkładzie log normalnym. Powierzchnie odpowiedzi wyznaczano w postaci wyrażenia (5) zgodnie z procedurą przedstawioną w pracy [7]. Przyjęto powierzchnię odpowiedzi w postaci wielomianu:
Parametry wielomianu B i wyznaczono za pomocą regresji nieliniowej. W tabeli 2 zamieszczono współczynniki B i uzyskane w drugim kroku iteracyjnym.
W celu określenia wrażliwości wskaźnika niezawodności na wahania poszczególnych zmiennych losowych przeprowadzono obliczenia probabilistyczne dla podłoża o parametrach φ = 38˚ oraz E50 = 60 MPa. Wyniki obliczeń dla nieskorelowanych zmiennych losowych przedstawiono w tabeli 3.
3 / 2013
Zimowa szkoła mechaniki górotworu i geoinżynierii
Tab.2: Wartości współczynników B i powierzchni odpowiedzi oraz odchylenia standardowego błędu
| Iteracja | B 1 | B 2 | B 3 | B 4 | B 5 | B 6 | σ err |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| I | 2,502 | -7,159E-2 | 1,407E- | 8,715e-4 | 1,904E-5 | -8,609E-5 | 3,548E-3 |
| II | 2,483 | -6,964e-2 | 2,556E-4 | 8,482E-4 | 2,432E-5 | -9,248E-5 | 3,604E-3 |
Tab.3: Analiza wrażliwości układu dla zmiennych nieskorelowanych
| η φ | η E50 | | | φ* | E * 50 | α φ | α E50 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 5% | 5% | 2,853 | 2,17E-3 | 32,94 | 59,61 | 0,993 | 0,038 |
| 5% | 10% | 2,843 | 2,24E-3 | 32,97 | 58,26 | 0,990 | 0,086 |
| 10% | 5% | 1,399 | 8,09E-2 | 32,89 | 59,85 | 0,980 | 0,018 |
| 10% | 10% | 1,397 | 8,12E-2 | 32,90 | 59,39 | 0,980 | 0,038 |
Współczynnik wrażliwości dla kąta tarcia wewnętrznego α φ jest bliski jedności, co oznacza, że związek funkcyjny pomiędzy kątem tarcia wewnętrznego, a granicznym przemieszczeniem głowicy palisady charakteryzuje się bardzo dużą wrażliwością na zmiany wartości kąta φ. Współczynnik wrażliwości modułu sztywności α E50 jest bardzo mały, moduł E 50 nie ma istotnego wpływu na niezawodność konstrukcji. Współczynnik wrażliwości dla błędu wykazuje również małą wartość, co oznacza, że zmienna losowa błędu nie wprowadza istotnej zmienności stochastycznej do analizowanego modelu palisady.
Podsumowanie
Praca przedstawia procedurę wyznaczania nieznanych parametrów geotechnicznych warstwy nasypu oraz rezultaty probabilistycznego modelowania przemieszczenia palisady z pali wierconych. Nieznane parametry gruntu nasypowego wyznaczono stosując analizę odwrotną z wykorzystaniem wyników pomiarów inklinometrycznych. Wybór modelu podłoża w obliczeniach numerycznych został dokonany na podstawie zgodności osi odkształconej palisady z osią określoną na podstawie pomiarów inklinometrycznych.
Palisada umieszczona jest w ośrodku uwarstwionym. Cechy losowe przyjęto dla warstwy nasypu niekontrolowanego. W zadaniu połączono obliczenia metodą klasyczną z metodą powierzchni odpowiedzi oraz metodami FORM i SORM wyznaczania wskaźników niezawodności. Analiza wrażliwości wskazuje, że o prawdopodobieństwie przekroczenia dopuszczalnej wartości przemieszczenia korony palisady decyduje przede wszystkim zmienność losowa kąta tarcia wewnętrznego warstwy nasypu.
p
Materiały źródłowe
[1] Bui H.D., Tanaka M.: Inverse problems in engineering mechanics, Balkema, Paris, France 1994
[2] Calvello M. and Finno R. J.: (2002) Calibration of soil models by inverse analysis. Proc. Int. Symposium on Numerical Models in Geo mechanics, NUMOG VIII, Balkema, Rotterdam, The Netherlands, 107–116.
[3] Dunnicliff J.: Geotechnical Instrumentation for Monitoring Field Performance, Wiley, 2004
[4] Inclinometers. Instruction manual. (09/05-Rev.4)
[5] Ledesma A., Gens A., Alonso E.E.: Estimation of parameters in geotechnical back analysis- I. Maximum likelihood approach, Computers and Geotechnics 18, 1(1996) 7
[6] Vermeer P.A.: Plaxis. Delft University of Technology, A.A.Balkema, 1994
[7] Puła W.: Zastosowania teorii niezawodności konstrukcji do oceny bezpieczeństwa fundamentów. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław, 2004
[8] Shantz, T., Vermeer, P. A., Bonnier P.G.: The hardening soil model: Formulation and verification, Beyond 2000 Computational Geotechnics – 10 Years PLAXIS s. 1–16. Balkema, Rotterdam 1999
[9] Srokosz P.E., Bartoszewicz A.: Zastosowanie analizy wstecznej do wyznaczania parametrów gruntu niespoistego na podstawie wyników badań modelowych Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, seria: Budownictwo z. 97, 2003
rzegląd komunikacyjny
35 | <urn:uuid:4fbdf91f-13db-4691-a02c-0f006dcd22ec> | finepdfs | 1.710938 | CC-MAIN-2024-30 | https://transportation.overview.pwr.edu.pl/UPLOAD/BAZA-ARTYKULOW/PL/2013/03/A_PL_13_03_05.pdf | 2024-07-19T14:15:02+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-30/segments/1720763514908.1/warc/CC-MAIN-20240719135636-20240719165636-00686.warc.gz | 516,080,769 | 0.999946 | 0.99996 | 0.99996 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
4288,
8236,
13223,
19050
] | 1 | 0 |
UCHWAŁA NR XXXII/256/2014 RADY GMINY SOCHOCIN
z dnia 22 września 2014 r.
w sprawie zmiany uchwały budżetowej Gminy Sochocin na 2014 rok
Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4, pkt 9 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2013 r. poz.594 z późn. zm.) oraz art. 211, art. 212, art. 214, art. 215, art. 217, art. 235, art. 236, art. 237 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.) Rada Gminy Sochocin uchwala, co następuje :
§ 1. Dochody budżetu gminy na 2014 rok zwiększyć o kwotę 347 271,21 zł. Dochody po zmianach wynoszą 17 766 171,52 zł., w tym:
1) dochody bieżące po zmianach 16 303 665,18 zł.;
2) dochody majątkowe po zmianach 1 462 506,34 zł.;
- zgodnie z załącznikiem nr 1 do uchwały.
§ 2. Wydatki budżetu gminy na 2014 rok zmniejszyć o kwotę 44 117,98 zł. oraz zwiększyć o kwotę 391 389,47 zł. Wydatki po zmianach wynoszą 18 600 209,64 zł., w tym:
1) wydatki bieżące 15 880 438,29 zł.;
2) wydatki majątkowe 2 719 771,35 zł.;
- zgodnie z załącznikiem nr 2 do uchwały.
§ 3. 1. Różnica między dochodami a wydatkami stanowi deficyt budżetu w kwocie 834 038,12 zł, który zostanie pokryty przychodami pochodzącymi z:
1) pożyczek w kwocie 212 551,28 zł,
2) wolnych środków w kwocie 621 486,84 zł.
2. Przychody budżetu w wysokości 125 000,00 zł. ( wolne środki) przeznacza się na rozchody w wysokości 125 000,00 zł. ( spłata wcześniej zaciągniętego kredytu ).
3. Przychody budżetu w wysokości 959 038,12 zł, rozchody w wysokości 125 000,00 zł, zgodnie z załącznikiem nr 3.
§ 4. Dochody i wydatki związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych odrębnymi ustawami, zgodnie z załącznikiem nr 4 .
§ 5. Wydatki na zadania inwestycyjne na 2014 rok nieobjęte Wieloletnią Prognozą Finansową, zgodnie z załącznikiem nr 5 do niniejszej uchwały.
§ 6. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy.
§ 7. 1. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia i obowiązuje w roku budżetowym 2014.
2. Uchwała podlega ogłoszeniu.
Przewodniczący Rady
Dariusz Świercz
z dnia 22 września 2014 r.
ZMIANY W DOCHODACH BUDŻETU
Strona 1 z 2
(* kol 2 do wykorzystania fakultatywnego)
Strona 2 z 2
Dział
1
010
600
801
Załącznik nr 2
do UCHWAŁY Nr XXXII/256/2014
RADY GMINY SOCHOCIN
z dnia 22 września 2014 r.
ZMIANY W WYDATKACH BUDŻETU
zakup i objęcie akcji i
udziałów oraz wniesienie
wkładów do spółek prawa
handlowego.
18
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Dział
1
900
921
Z tego z tego:
z tego:
z tego:
w tym:
Id: DBFBE-MTUGF-AQCZN-HKOEU-KBNZM. Podpisany
Strona 2
zakup i objęcie akcji i
udziałów oraz wniesienie
wkładów do spółek prawa
handlowego.
18
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Dział
1
Id: DBFBE-MTUGF-AQCZN-HKOEU-KBNZM. Podpisany
Strona 3
zakup i objęcie akcji i
udziałów oraz wniesienie
wkładów do spółek prawa
handlowego.
18
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Załacznik nr 3
do UCHWAŁY Nr XXXII/256/2014
RADY GMINY SOCHOCIN
z dnia 22 września 2014 r.
Przychody i rozchody budżetu w 2014 r.
Załącznik nr 4 do UCHWAŁY Nr XXXII/256/2014 RADY GMINY SOCHOCIN
z dnia 22 września 2014r.
w 2014 roku Dochody i wydatki związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych odrębnymi ustawami
Wydatki na zadania inwestycyjne na 2014 rok nieobjęte WPF
Lp.
Ogółem
* Wybrać odpowiednie oznaczenie źródła finansowania:
A. Dotacje i środki z budżetu państwa (np. od wojewody, MEN, …)
B. Środki i dotacje otrzymane od innych jst oraz innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych
C. Inne źródła
………………………
………………………
……………………… | <urn:uuid:261a1639-1480-49d5-bbc7-d7cfe159b282> | finepdfs | 1.139648 | CC-MAIN-2024-46 | http://bip.sochocin.pl/bsjo8q2l8q7f2btir5.file.pdf | 2024-11-12T19:03:52+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-46/segments/1730477028279.73/warc/CC-MAIN-20241112180608-20241112210608-00292.warc.gz | 3,171,726 | 0.99992 | 0.999983 | 0.999983 | [
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown"
] | pol_Latn | {} | false | [
2056,
2126,
2183,
2556,
2911,
3106,
3241,
3472,
3802,
3824
] | 1 | 0 |
KOMUNIKAT nr 8 / 2017
Warmińsko-Mazurski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 4 ust. 1, pkt. 1, art. 12 a ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1261), art. 156 ust. 1 pkt. 8 i ust. 2 oraz art. 163 ust 1. pkt. 1a ustawy Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1121), rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 kwietnia 2011 r. w sprawie prowadzenia nadzoru nad jakością wody w kąpielisku i miejscu wykorzystywanym do kąpieli (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1602) uwzględniając wyniki badań wody z kąpielisk.
informuje:
w sezonie kąpielowym 2017 na terenie województwa warmińsko – mazurskiego wyznaczonych zostało 11 kąpielisk.
KĄPIELISKA
| Powiat | Nazwa kąpieliska | Nazwa akwenu | Adres kąpieliska | Ocena jakości wody |
|---|---|---|---|---|
| działdowski | Kąpielisko przy plaży miejskiej | jezioro Lidzbarskie | ul. Leśniczówka 4 w Lidzbarku | |
| giżycki | Kąpielisko miejskie | jezioro Niegocin | ul. Kolejowa w Giżycku | |
| lidzbarski | Kąpielisko miejskie | jezioro Wielochowskie | Wielochowo | |
| m. Olsztyn | Kąpielisko nr 1 plaża miejska | jezioro Ukiel | ul. Kapitańska 23 w Olsztynie | |
| | Kąpielisko nr 2 plaża miejska | jezioro Ukiel | ul. Kapitańska 23 w Olsztynie |
|---|---|---|---|
| | Kąpielisko nr 3 plaża miejska | jezioro Ukiel | ul. Kapitańska 23 w Olsztynie |
| | Kąpielisko Słoneczna Polana | jezioro Ukiel | ul. Sielska 38 w Olsztynie |
| | Kąpielisko Skanda | jezioro Skanda | ul. Plażowa w Olsztynie |
| ostródzki | Kąpielisko nr 2 | jezioro Sajmino | ul. Piaskowa w Ostródzie |
| | Kąpielisko nr 1 | jezioro Drwęckie | ul. Turystyczna w Ostródzie |
| szczycieński | "Domowe" | jezioro Domowe Duże | ul. Spacerowa w Szczytnie |
MIEJSCA WYKORZYSTYWANE DO KĄPIELI:
z informacji uzyskanych z Powiatowych Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych wynika, że do dnia 10 sierpnia br. zostało zgłoszonych 128 miejsc wykorzystywanych do kąpieli.
W odniesieniu do 128 miejsc zostały wydane oceny PPIS o przydatności wody do kąpieli.
| Powiat | Nazwa akwenu | | Nazwa miejsca | | Adres miejsca | Ocena |
|---|---|---|---|---|---|---|
| | | | wykorzystywanego | | wykorzystywanego do | jakości |
| | | | do kąpieli | | kąpieli | wody |
| ełcki | j. Ełckie | Ełk MOSiR | | Ełk, Parkowa | | |
| ełcki | j. Sunowo | Bartosze A 26 | | Bartosze | | |
| ełcki | j. Selment Wielki | Szeligi NEPTUN | | Szeligi | | |
| ełcki | j. Laśmiady | Malinówka OSW | | Malinówka | | |
| ełcki | j. Jędzelewo | Stare Juchy UG | | Stare Juchy | | |
ełcki
| ełcki | j. Zawadzkie | Zawady Ełckie UG | Zawady Ełckie |
|---|---|---|---|
| ełcki | j. Białe | Skrzypki UG | Skrzypki |
| ełcki | j. Sunowo | Bartosze UG | Bartosze |
| ełcki | j. Druglin Duży | Rożyńsk UG | Rożyńsk |
| ełcki | Rzeka Ełk | Straduny Rzeka UG | Straduny |
| ełcki | j. Straduńskie | Straduny UG | Straduny |
| ełcki | j. Sunowo | Siedliska UG | Siedliska |
| ełcki | j. Łaśmiady | Sajzy UG | Sajzy |
| ełcki | j. Selment Wielki | Mrozy Wielkie UG | Mrozy Wielkie |
| ełcki | j. Regielskie | Regielnica UG | Regielnica |
| ełcki | j. Regielskie | Regiel UG | Regiel |
| ełcki | j. Szarek | Chruściele UG | Chruściele |
| ełcki | j. Selment Wielki | Sędki UG | Sędki |
| giżycki | j. Kisajno | COS Ośrodek Przygotowań Olimpijskich w Giżycku | Giżycko, Moniuszki 22 |
| giżycki | j. Ołów | plaża miejska | Ryn, Cicha |
| giżycki | j. Dejguny | Obóz młodzieżowy | Kronowo 3 |
| giżycki | j. Gołdopiwo | Ośrodek Wypoczynkowo- Edukacyjny Chris Kruklanki Camp Junior | Kruklanki, Wczasowa 54 |
|---|---|---|---|
| giżycki | j. Niegocin | Wioska Turystyczna | Wilkasy, Niegocińska 7 |
| giżycki | j. Tajty | Ośrodek Wypoczynkowy "Gwarek" | Piękna Góra 7 |
| giżycki | j. Kisajno | Stanica wodna Stranda | Pierkunowo 36 |
| giżycki | j. Gołdopiwo | Ośrodek Wczasowy "Helena" | Jeziorowskie 31 |
| giżycki | j. Kisajno | Ośrodek Szkolenia Wodnego JW. 3797 | Giżycko |
| giżycki | j. Kisajno | Elixir Hotelik Caravan Camping mwdk -L | Guty 9 |
| giżycki | j. Brożówka | Ośrodek "Jarzębinka" | Brożówka 53 |
| giżycki | j. Kisajno | AWF Ośrodek Dydaktyczno- Sportowy w Pięknej Górze | Piękna Góra 9 |
| iławski | j. Jeziorak Duży | Iława-Kajki | Iława, Kajki |
| iławski | j. Jeziorak Duży | Iława- Chodkiewicza | Iława, Chodkiewicza |
| iławski | j. Gil | Kaletka | Kaletka |
| iławski | j. Jeziorak Duży | Sarnówek przy O.W. TVP S.A. | Sarnówek |
| iławski | j. Suskie | Suskie | Susz, Wybickiego |
iławski
| iławski | j. Trupel | Trupel | Trupel |
|---|---|---|---|
| iławski | j. Witoszewskie | Witoszewskie | Witoszewo |
| iławski | j. Jeziorak Duży | Siemiany, ZHP Kwidzyn | Siemiany |
| iławski | j. Jeziorak Duży | Siemiany, Na skarpie | Siemiany |
| iławski | j. Jeziorak Duży | Siemiany, Obóz Żeglarski Promyk | Siemiany |
| iławski | j. Goryńskie | Goryń | Goryń |
| iławski | j. Jeziorak Duży | Siemiany, Dom Dziecka Kłodzko | Siemiany |
| iławski | j. Płaskie | Siemiany, Obóz ZHP Czechowice- Dziedzice | Siemiany pole namiotowe Krupówka |
| kętrzyński | j. Dejnowa | ośrodek szkoleniowo wypoczynkowy CEDOZ nad jeziorem Dejnowa w Świętej Lipce | Święta Lipka |
| mrągowski | j. Czos | mwdk ul. Jaszczurcza Góra | Mrągowo, Jaszczurcza Góra 6 |
| mrągowski | j. Czos | mwdk os. Grunwaldzkie | Mrągowo, Osiedle Grunwaldzie |
| mrągowski | j. Mikołajskie | gminne mwdk | Mikołajki, Okrężna |
| mrągowski | j. Wągiel | mwdk OW PWPW | Wierzbowo 1 |
| mrągowski | j. Wągiel | mwdk OW Ostrów Pieckowski | Ostrów Pieckowski 7 |
| mrągowski | j. Probark | mwdk Ośrodka Kondycyjno- Wczasowego | Jakubowo 29 |
| mrągowski | j. Mokre | mwdk Stanicy Wodnej | Cierzpięty 50 |
mrągowski
| mrągowski | j. Gieland | mwdk Ośrodka Wypoczynkowego | Młynik 8 |
|---|---|---|---|
| mrągowski | j. Wągiel | gminne mwdk | Ostrów Pieckowski |
| mrągowski | j. Wągiel | mwdk - OW PHU MILAN | Piecki, Zwycięstwa 60 |
| mrągowski | j. Kuchenka | mwdk Hotelu Mikołajki Resort & SPA | Jora Wielka 54 C |
| nowomiejski | j. Małe Dębno | Gaj | Gaj |
| nowomiejski | j. Hartowieckie | Hartek | Ostaszewo |
| nowomiejski | j. Kiełpińskie | Perła | Rynek |
| nowomiejski | j. Partęczyny Wielkie | Cedrob | Tereszewo |
| nowomiejski | j. Skarlińskie | Wawrowice | Wawrowice |
| olecki | j. Oleckie Wielkie | Skocznia | Olecko |
| olecki | j. Oleckie Wielkie | Szyjka | Olecko |
| nidzicki | j. Omulew | Jabłonka | Jabłonka |
| nidzicki | j. Szkotowskie | Szkotowo | Szkotowo |
| nidzicki | Kownatki, Januszkowo 27 | Sport Resort Januszkowo 27 13- 124 Kozłowo | Kownatki |
| ostródzki | j. Szeląg Mały | przy Hotelu Anders | Stare Jabłonki, Spacerowa 2 |
| ostródzki | j. Drwęckie | przy OW Bajka | Wałdowo 48 |
ostródzki
| ostródzki | j. Perskie | przy Ośrodku Katechetyczno- Misyjnym | Ostróda, Plebiscytowa 46 |
|---|---|---|---|
| ostródzki | j. Wukśniki | Mysłaki | Mysłaki |
| ostródzki | j. Narie | Kretowiny | Kretowiny |
| ostródzki | j. Narie | Bogaczewo | Bogaczewo |
| ostródzki | j. Ilińskie | Przy obozie ZHP Winiec | Winiec |
| ostródzki | j. Szeląg Mały | Przy OW Stanica Wodna | Turystyczna 5 |
| ostródzki | j. Ruda Woda | Przy obozie ZHP Wenecja | Wenecja |
| ostródzki | j. Kocioł | Przy OW Karnity | Karnity 10 |
| ostródzki | j. Dąbrowa Wielka | Dąbrówno | Dąbrówno |
| ostródzki | j. Ilińskie | miejsko-gminne | Ilińska |
| ostródzki | j. Pauzeńskie | przy OM | Czerwona Karczma |
| piski | j. Roś | Plaża Miejska | Pisz, ul. Turystów |
| piski | j. Orzysz | Orzysz Stowarzyszenie | Orzysz, ul. Leśna |
| piski | j. Nidzkie | OW Wodnik | Ruciane Nida, Wczasów 13 |
| szczycieński | j. Łęsk | Ośrodek Kolonijny w Kulce | Kulka 9 |
| szczycieński | j. Kalwa | OW "Kalwa" w Pasymiu | Pasym, Polna 83 |
| szczycieński | j. Brajnickie | OW " Dolomity" w Nowym Dworze | Nowy Dwór 13 A |
|---|---|---|---|
| szczycieński | j. Sasek Wielki | Camp Osada w Kobyłosze | Kobyłocha 11 K |
| szczycieński | j. Świętajno | OW "Rusałka" w Warchałach | Warchały, Brajnicka 10 |
| gołdapski | j. Gołdap | Miejsce wykorzystywane do kąpieli przy Plaży Miejskiej | Gołdap, Promenada Zdrojowa 14 |
| węgorzewski | j. Gołdopiwo | Ośrodek kolonijny Żabinka | Przerwanki |
| węgorzewski | j. Święcajty | Hotel OGNISTY PTAK | Ogonki, Sztynorcka 6 |
| węgorzewski | j. Dargin | Ośrodek Warszawskiego Pałacu Młodzieży | Pieczarki |
| węgorzewski | j. Święcajty | Plaża Kal | Kal |
| węgorzewski | j. Mamry | Plaża Mamry | Kal |
| węgorzewski | j. Gołdopiwo | Obóz ZHP Olsztyn | Przerwanki |
| węgorzewski | j. Mamry | Ośrodek Wypoczynkowy Kętrzyńska Przystań | Przystań |
| węgorzewski | j. Gołdopiwo | Obóz ZHP Otwock | Przerwanki |
| węgorzewski | j. Stręgiel | Międzyszkolny Ośrodek Sportowo- Szkoleniowy OMEGA | Stręgielek |
| węgorzewski | j. Gołdopiwo | Ośrodek Wypoczynkowy ŚWIERKOWA SKARPA | Przerwanki |
| elbląski | Zbiornik na rzece Wąska | Jeziorko | Pasłęk |
elbląski
Zalew Wiślany
| elbląski | Zalew Wiślany | Plaża Srebrna Riwiera | Kadyny 31 |
|---|---|---|---|
| elbląski | Zalew Wiślany | Stanica Wodna Nadbrzeże | Nadbrzeże, obręb Suchacz |
| elbląski | Zalew Wiślany | Suchacz | Suchacz |
| olsztyński | j. Ring | Tłokowo, plaża gminna | Tłokowo |
| olsztyński | j. Luterskie | Kikity, plaża wiejska | Kikity |
| olsztyński | j. Klebark | Wojtkowizna, OW Leśne Wrota | Wojtkowizna 1A/1 |
| olsztyński | j. Giłwa | Woryty, plaża gminna | Woryty plaża gminna dz. 432 |
| olsztyński | j. Wulpińskie | Barwiny, plaża gminna | Barwiny plaża gminna dz. 1/23 |
| olsztyński | j. Kortowskie | Olsztyn, UWM Kortowo | Olsztyn |
| olsztyński | j. Dadaj | Rukławki, Hotel "Słoneczny Brzeg" | Rukławki 100 |
| olsztyński | j. Orzyc | Zalesie, plaża gminna | Zalesie |
| olsztyński | j. Gim | Bałdy, ZHP | Bałdy ZHP |
| olsztyński | j. Pluszne | Waszeta, OW Waszeta | OW Waszeta 6 |
| olsztyński | j. Pluszne | Waszeta, O.W. Mierki | Waszeta 4 |
| olsztyński | j. Jemiołowskie | Olsztynek, plaża miejska | Olsztynek |
| olsztyński | j. Luteckie | Lutek, plaża gminna | Lutek 5 |
| olsztyński | j. Bęskie | Bęsia, OW-S "Bęsia" | Bęsia 21, OW-S "Bęsia" |
| olsztyński | j. Dadaj | Dadaj, OW Star Dadaj 1 | Star Dadaj 1 |
|---|---|---|---|
| olsztyński | j. Dadaj | Wilimy, OW Leśna Przygoda | Wilimy, OW Leśna Przygoda |
| olsztyński | j. Limajno | Swobodna, plaża miejska | Swobodna 11 |
| olsztyński | j. Żbik | Olsztyn, Hotel Manor | Olsztyn ul. Kanarkowa 47 Hotel Manor |
| olsztyński | j. Maróz | Maróz, OW Rewita | Maróz 2 OW Rewita |
Bieżący komunikat dotyczący jakości wody w kąpieliskach i miejscach wykorzystywanych do kąpieli na terenie województwa warmińsko-mazurskiego znajduje się na stronie internetowej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Olsztynie: http://www.wsse.olsztyn.pl
Aktualne informacje o kąpieliskach oraz miejscach wykorzystywanych do kąpieli można uzyskać bezpośrednio u organizatorów kąpielisk lub miejsc wykorzystywanych do kąpieli.
Informacje na temat wszystkich kąpielisk w Polsce, nadzorowanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, znajdują się na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Sanitarnego https://sk.gis.gov.pl/?go=content&id=7
Otrzymują :
1. Wojewoda Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
2. Rzecznik Prasowy WSSE w Olsztynie | <urn:uuid:4d5b02a7-10bb-435e-897e-cd8dd9ad93dc> | finepdfs | 1.628906 | CC-MAIN-2020-40 | https://www.wsse.olsztyn.pl/pliki/hk/komunikaty/2017/Komunikat8.pdf | 2020-09-25T02:40:40+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600400221980.49/warc/CC-MAIN-20200925021647-20200925051647-00250.warc.gz | 1,125,350,320 | 0.999881 | 0.999828 | 0.999828 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1202,
2579,
3478,
4496,
5671,
6686,
7698,
8844,
10034,
11176
] | 1 | 0 |
LEOPOLD LIS-KULA
Jacek Magdoń
BOHATEROWIE NIEPODLEGŁEJ
Leopold Lis-Kula w Legionach Polskich (Narodowe Archiwum Cyfrowe [dalej: NAC])
LEOPOLD LIS-KULA
1896–1919
„Ponad zwykłą miarę uzdolniony i wartościowy oficer, znamomity, niezwykłą obdarzony intuicją bojową dowódca, świetny instruktor, doskonale opanowujący ducha i formę wojskową. Bogaty, rycerski charakter, bezgranicznym zaufaniem i przywiązaniem cieszący się u wszystkich podkomendnych. Świetlana postać, promieniująca siłą charakteru, zacnością duszy i bogactwem talentów” – odnotowano w teczce personalnej najmłodszego w armii II Rzeczypospolitej pułkownika. Jego talent dostrzegł już w okresie strzeleckim Józef Piłsudski, zaliczając nastoletniego gimnazjalistę do grona tych, którzy „buławę marszałkowską noszą w tornistrze”. W szeregach I Brygady Legionów Polskich dowodził trafnością tych ocen, wyróżniając się w ciężkich walkach frontowych, podczas których znalazł jeszcze czas, aby zdać „wojenną” maturę. Umiejętność podjęcia najtrudniejszych wyzwań zaowocowała misją na Ukrainie w szeregach Polskiej Organizacji Wojskowej. Wywiad i dywersja okazały się żywiołem Leopolda Lisa-Kuli, ale konspiracja była też polem jego porażek. Kiedy znów w mundurze Wojska Polskiego ruszył na front ukraiński, po serii błyskotliwych zwycięstw poległ w ostatniej, wygranej przez siebie bitwie...
„Otwórzcie złotą księgę, gdzie bohaterów spis...”
Leopold Kula urodził się 11 listopada 1896 r. w Kosinie – wsi położonej koło Łańcuta, w zaborze austriackim. Był czwartym z ośmiorga dzieci Tomasza i Elżbiety Kulów. Po mieczu wywodził się z rycerskiego rodu Kulów-Niemstów herbu Jastrzębiec, rozgałęzionego na ziemi krakowskiej. Ojciec był urzędnikiem kolejowym. Matka, z domu Czajkowska, córka powstańca styczniowego i sybiraka, całkowicie poświęciła się prowadzeniu domu i wychowaniu dzieci.
Kulowie pragnęli, by dzieci zdobyły wykształcenie – w tym celu przeprowadzili się do Rzeszowa. Stało się to możliwe m.in. dzięki dzierżawie, a następnie sprzedaży niewielkiego, odziedziczonego po przodkach majątku Buczyny w powiecie sieniawskim. Rodzina kilkakrotnie zmieniała miejsce zamieszkania, gdyż rozrastała się i potrzebowała większego lokum. Ostatecznie Kulowie zamieszkali w piętrowym domu przy ul. Towarnickiego.
W tym polskim domu dzieci wychowane były w duchu patriotycznym i kulcie bohaterskich przodków. Wedle tradycji rodzinnej ojciec Leopolda, pragnąc rozeznać przyszłość syna, podał dziecku do wyboru szablę i kropidło. Niemowlę sięgnęło po szablę, co uznano za zapowiedź wyboru rycerskiej drogi życiowej.
Leopold uczęszczał do szkoły od 6 roku życia. Edukację rozpoczął w Kosinie. Po skończeniu szkoły powszechnej trafił do rzeszowskiego II Gimnazjum, niedawno wydzielonego ze starego I Gimnazjum – szkoły pamiętającej czasy I Rzeczypospolitej i wykładowcę ks. Stanisława Konarskiego. Chłopiec przejawiał różne zdolności, bardzo dużo czytał, pochłaniały go historia i geografia. Ambitnemu uczniowi obowiązkowy program nauczania cesarsko-królewskiego gimnazjum nie wystarczał. Leopold z czasem zaangażował się w działalność młodzieżowej organizacji „Promienistych”. Ruch ten, skupiony wokół lwowskiego czasopisma
II Gimnazjum w Rzeszowie (zbiory II Liceum Ogólnokształcącego im. płk. Leopolda Lisa-Kuli w Rzeszowie)
"Promień", zakładał samokształcenie, w ramach którego kładziono nacisk na znajomość literatury narodowej, historii Polski. W programie był też postulat zajęcia się losem warstwy chłopskiej.
Ważnym etapem w życiu Leopolda była przynależność do skautingu – ruchu dopiero rodzącego się na świecie. Od 1910 r. działał w siedmioosobowym patrolu "Lisów". Wraz kolegą z klasy Józefem Kretem, przyszłym wybitnym działaczem harcerskim, społecznikiem i pedagogiem, czytali "Skauta". Ich pasją były wyprawy w teren, marsze z mapą i kompasem, biwaki. W listopadzie 1911 r. rzeszowskich skautów wizytował sam Andrzej Małkowski. Podczas zbiórki w Olszynkach nad Wisłokiem opowiedział gawędę, która zrobiła na chłopcach ogromne wrażenie. Jak zanotował Aleksander Kamiński, "Lis" w rozmowie Julianem
Woińskim, drużynowym rzeszowskich skautów i członkiem tutejszych władz Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, stwierdził:
Druhu Julku, [...] to wszystko, o czym mówił druh Andrzej, jest wielkie, porywające. Wszyscy w naszym zastępie „Lisów” kształcimy siebie zgodnie z tym, co nam mówił. Ale ja chciałbym czegoś więcej. Skauting daje nam fundamenty, daje nam zrozumienie, jacy powinniśmy być w wolnej Polsce, ale dlaczego nie uczy walki o Nią?
Leopold, wychowany w tradycji powstańczej, dojrzewał powoli do wyzwań, jakie postawiła przed nim historia. Wątpliwości targające ostatnim pokoleniem urodzonym podczas zaborów skutkowały gotowością do czynu. Wiosną 1912 r. wraz kolegami zawiązał tajną organizację wojskową. Uczestnicy sprzysiężenia ćwiczyli w mieście i w polu. „Lis” stopniowo oddalał się od skautingu, ale skautowy pseudonim przylgnął już do niego na całe życie.
„... jeden z tych, co noszą buławę marszałkowską w tornistrze”
Rozterki Leopolda zbiegły się w czasie z legalizacją działalności paramilitarnej propagowanej przez Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego. Funkcjonujący w Rzeszowie od 1911 r. konspiracyjny Związek Walki Czynnej (ZWC) już w roku następnym rozwinął także jawną działalność, tworząc lokalne struktury Związku Strzeleckiego (ZS). Komendantem struktur strzeleckich został Władysław Wilk „Rudolf”. W pracy szkoleniowej wspierali go dwaj wybitni, pochodzący z Rzeszowszczyzny strzelcy: Tadeusz Furgalski „Wyrwa” i Albin Fleszar „Satyr”, którzy już w 1912 r. zorganizowali w Rzeszowie szkołę podoficerską. Jednym z pierwszych jej absolwentów był młody Leopold Kula.
Ten 16-letni gimnazjalista, używający pseudonimu „Lis”, wyróżniał się wybitnymi zdolnościami wojskowymi. Już w lutym 1913 r. został dowódcą plutonu, a od maja 1913 r. pracował w Okręgu jako instruktor. Często wyjeżdżał w teren do istniejących lub powstających organizacji strzeleckich. Podczas działań w polu w pełni objawił się jego talent dowódczy. W czasie inspekcji szybko zwrócił uwagę szefa sztabu ZS Kazimierza Sosnkowskiego. Kolejnym razem, na ćwiczeniach nocnych, w obecności ówczesnego komendanta głównego Józefa Piłsudskiego jako dowódca kompanii strzeleckiej dokonał trudnego zadania okrążenia pododdziału Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Następnie podczas ćwiczeń obwodu Krosno–Jasło, pełniąc wówczas funkcję adiutanta komendanta Okręgu, doskonale wywiązał się z zadania – otrzymał za to pochwałę komendanta głównego ZS przed frontem pododdziału strzeleckiego. Wówczas to Józef Piłsudski powiedział o tym młodym strzelcu, że to „jeden z tych, co noszą buławę marszałkowską w tornistrze”. Latem „Lis” ukończył strzelecką szkołę oficerską, zyskując prawo noszenia odznaki „Parasol”, po czym otrzymał nominację na zastępcę komendanta Okręgu III (Rzeszowskiego) Związku Strzeleckiego. Nominacja ta okazała się niezwykle trafna, o czym świadczy rozkaz dzienny komendanta Okręgu Rzeszowskiego ZS z 16 sierpnia 1913 r., zawierający pochwałę wytężonej pracy jego młodych podwładnych w terenie:
Udzielam pochwały w imieniu służby ob. Lisowi i ob. Gotowemu za ich nader owocną, pełną poświęcenia pracę nad zorganizowaniem oddziałów w Rudniku i Dębicy. Szczególnie ob. Lisa stawiam za wzór pełnego poświęcenia się służbie, który na każde wezwanie staje do wyjazdu na ochotnika, pomimo że jako uczeń ma tyle zajętego pracą szkolną czasu, a mimo to czas ten dzieli i oddaje nadzwyczaj ochotnie służbie naszej.
Zadziwiająca była skuteczność działań werbunkowych młodego Kuli – miał cechy przywódcze oraz umiejętność zapalania rówieśników do czynu i potrafił to wykorzystać w sprawie niepodległości. Znaczącą grupą w ruchu strzeleckim była młodzież gimnazjalna, rzemieślnicza i kupiecka, pozostająca pod wpływami „Promienistych”. Związek Strzelecki przeniknął do „Promienia”, angażując najlepsze jednostki. Dyskusje teoretyczne i spory ideowe, a nawet polityka musiały zejść na dalszy plan – liczyła się „sprawa wojskowa”.
Cel wieloletniej pracy – uświadomienie młodzieży na temat konieczności walki o niepodległy byt państwowaty – został osiągnięty. Polska młodzież zamieniła czytanie literatury pięknej na studiowanie regulaminów strzeleckich i wojskowych. Sprzyjała temu w pewnym stopniu polityka władz austriackich, które wprowadziły do edukacji szkolenie dla przedpoborowych. Gimnazjalisci mieli raz w tygodniu zajęcia z podoficerami miejscowego pułku piechoty, nadzorowanymi przez oficera. Dzięki temu w przyszłości, jako absolwenci, zyskiwali przywilej odbycia skróconej, rocznej służby wojskowej. Szkolenie obejmowało musztrę formalną i strzelanie. Umiejętności Leopolda Kuli i jego kolegów przerosły wszelkie oczekiwania. Jak pisali Franciszek Demel i Wacław Lipiński:
[…] pewnego dnia, gdy w czasie jednej z urzędowych lekcji wojskowych w gimnazjum instruktor – podoficer austriacki – pokazywał zasady szermierki na bagnety i chciał zaimponować uczniom swoją zręcznością w zadawaniu ciosów, wystąpiło spośród nich czterech członków Związku Strzeleckiego: Kiszka, Magda, Zacharski i Kula, i taki dali koncert szermierki, że wszyscy austriaccy instruktorzy zaniemówili z podziwu. Innym znów razem, gdy władze gimnazjalne zarządziły ćwiczenia polowe dla uczniów i gdy podzielono ich na dwie partie, prowadzone przez wojskowego instruktora gimnazjum – porucznika, i drugą przez profesora Kralisza, oficera rezerwowego – Lis w czasie akcji, widząc, że jego partii grozi przegrana, chwyci dowództwo w swoje ręce i całą akcję tak zgrabnie przeprowadza, że osiąga triumf nad przeciwną stroną.
Strzelcy zdobywali autorytet i zaufanie także w środowisku nauczycielskim, aczkolwiek władze szkół z reguły bez entuzjazmu odnosili się do działalności młodzieży w organizacjach paramilitarnych czy wojskowych. Mimo to niektórzy nauczyciele wspierali niejawnie tę działalność. Przykładem jest wspomniany wyżej zastępca nauczyciela Władysław Kralisz – od lutego 1913 r. gospodarz klasy VI a, do której uczęszczał Leopold. Uczył on historii i geografii, prowadził kurs nauki strzelania, był także kuratorem czytelni szkolnej, której zarząd (złożony z uczniów) opanowany był przez członków Związku Strzeleckiego. Tam pod pozorem zajęć pozalekcyjnych „Lis” często prowadził wykłady z wojskowości.
Oddział Związku Strzeleckiego w marszu podczas ćwiczeń w Zakopanem w 1913 r. Na czele kompanii Mieczysław Ryś-Trojanowski (pierwszy z prawej). Na przedzie kolumny czwórkowej (z karabinem) Leopold Lis-Kula (NAC)
„Gdy ruszył na wojenkę, miał siedemnaście lat…”
Do chlubnej historii rzeszowskiego „Strzelca” przeszła niezapowiedziana kontrola z 1914 r., kiedy to Piłsudski w drodze ze Lwowa do Krakowa dokonał inspekcji w siedzibie III Okręgu Rzeszowskiego, gdzie zarządził zbiórkę alarmową. Ponieważ strzelcy uzyskali bardzo dobry wynik, stawiając się na miejsce zbiórki w ciągu zaledwie dwóch godzin, komendant główny, podejrzewając jakiś „przeciek”, ponownie zarządził zbiórkę w drodze powrotnej. Rzeszowscy strzelcy ponownie osiągnęli znakomity czas. Taka sprawność przyniosła efekty po wybuchu wielkiej
Kolumna strzelecka w czasie przemarszu przez Zakopane w 1913 r. Na czele kolumny idą: Józef Piłsudski (z lewej) i Kazimierz Sosnkowski (z prawej), kompanię prowadzi Mieczysław Ryś-Trojanowski. W pierwszej czwórce Leopold Lis-Kula (NAC)
wojny, gdy Komenda Główna ZS wydała rozkaz powszechnej mobilizacji organizacji strzeleckich oraz innych zgłaszających się ochotników. Wtedy to na rozkaz Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego z 2 sierpnia 1914 r. „Rudolf” i „Lis” natychmiast rozpoczęli mobilizację strzelców w swoim okręgu. Jak potwierdza Antoni Żuliński, „Lis” na czele 240 strzelców wyruszył do Krakowa już 4 sierpnia. Tadeusz Münnich, komendant Związku Walki Czynnej w gimnazjum w Dębicy, wspominał:
Nadszedł właśnie rozkaz Komendanta Głównego o ogólnej mobilizacji strzeleckiej. Rozkaz był krótki i stanowczy. Nakazywał w ciągu 6 godzin od chwili otrzymania go wyruszyć do Krakowa wyznaczonego jako miejsce koncentracji. Miał to być pierwszy eszelon zmobilizowanych. Nieobecni w organizacji i ci, którzy z ważnych przyczyn nie mogli zaraz wyruszyć, mieli tworzyć drugi eszelon i czekać dalszych rozkazów. Powróciliśmy więc najbliższym pociągiem do Dębicy, by zaalarmować tamtejszych członków. Czasu było niewiele, gdyż o 19.00 wieczorem odchodził ostatni odpowiedni pociąg do Krakowa. Te kilka godzin wystarczyć musiało na przygotowanie się, powiadomienie obecnych na miejscu, skompletowanie ekwipunku i wydanie zarządzeń dla drugiego eszelonu. Wieczorem stawił się do odjazdu pod dowództwem Kruka-Jurczyńskiego pierwszy eszelon strzelców z Dębicy w liczbie kilkunastu. Odjazd musiał nastąpić skrycie. Mimo to zebrała się przy pociągu liczna rzesza obywateli i rodzin, żegnając nas pieśnią Boże, coś Polskę. Tak więc na miejsce zbiorne do Krakowa danym mi było wyruszać razem z moimi pierwszymi podkomendnymi z czasów szkolnych i wspólnej pracy strzeleckiej w Dębicy. W pociągu spotkaliśmy eszelon rzeszowskich strzelców, który wiódł śp. Lis-Kula [...].
Młode polskie orły wzbijały się do lotu. Po latach ks. Stanisław Żytkiewicz, kapelan III Okręgu Strzeleckiego i Legionów Polskich, podsumowywał okres strzelecki w życiu „Lisa”:
Miłość Ojczyzny – to ona przejęła go żywo już w zaraniu młodo-cianych lat zadaniami strzeleckiego ruchu zapoczątkowanego i rozwijającego się wśród obojętności ogółu, niewiary w jego celowość i ogólnego lekceważenia. Nie przeczuwano wówczas, że przecież przydać się może na coś ta robota i tak wiele na biegu wydarzeń zaważyć, nie przypuszczano, że z tych szarych szeregów strzeleckich wyjdą orły!
Szlak bojowy Lis-Kula rozpoczął 7 sierpnia 1914 r. na czele swojej kompanii, maszerując wraz z kompanią Mieczysława Rysia-Trojanowskiego na Kielce – było to zaledwie jeden dzień po tym, jak do walki ruszyła złożona ze strzelców i drużyniaków 1. Kompania Kadrowa. W Rzeszowie trwała mobilizacja strzelców i sokołów, za „Lisem” podążył „Szatan” – Jan Kotowicz, starszy kolega, towarzysz strzelecki i przyszły dowódca legendarnej 27. Wołyńskiej Dywizji AK. Zgodnie z celem założonym przez Józefa Piłsudskiego do zaboru rosyjskiego wkroczyły, jeszcze przed wojskami austriackimi, oddziały strzeleckie – pierwsze regularne oddziały wojska polskiego od zakończenia powstania styczniowego. Ogłoszono powstanie Rządu Narodowego w Warszawie z nadzieją na wybuch kolejnego antyrosyjskiego powstania. Niestety, wspomnienie strasznych represji spowodowało ostrożność Polaków w Kongresówce. Gorzkie przyjęcie strzelców w Kielcach dopełniło czary goryczy. Na przełom w sercach rodaków trzeba było jeszcze poczekać, ale wraz z powołaniem Legionów Polskich i przystąpieniem do nich oddziałów strzeleckich idea powstańcza zamieniła się w czyn legionowy.
16 sierpnia 1914 r. Leopold Lis-Kula został mianowany dowódcą kompanii 1. pp Legionów. Wśród forsownych marszów, podczas kampanii kieleckiej, w ogniu walk z rosyjskim zaborcą okrężły szeregi strzeleckie. Jesienią, wraz z wypieraniem armii carskiej z terenów Królestwa Kongresowego zaistniała potrzeba werbunku nowych ochotników do przerzedzonych w bojach szeregów legionowych. 9 października Lis-Kula awansował na stopień podporucznika, ale otrzymał też nowe zadanie, które oderwało go na jakiś czas od walk frontowych. W gronie oficerów-instruktorów wyruszył z zadaniem werbunku rekruta. Zainstalował się w Łodzi, w budynku gimnazjum przy ul. Mikołajewskiej. W mieście skompletował nową kompanię i po krótkim, dwutygodniowym, acz intensywnym szkoleniu wyruszył na jej czele na front. Wśród nowych legionistów byli zarówno rówieśnicy „Lisa” – gimnazjaliści i skauci, młodzież robotnicza, jak też doświadczeni bojowcy z dawnych Oddziałów Bojowych PPS, weterani rewolucji 1905 r.
Kontrofensywa rosyjska wymusiła wymarsz nowych kompanii legionowych z Łodzi do Częstochowy, skąd wraz ze sformowanymi tam i w Zagłębiu Dąbrowskim ochotnikami, już w sile dwóch batalionów, wyruszyli do walczących oddziałów Piłsudskiego. Pod dowództwem Albina Fleszara „Satyra”, starszego kolegi z czasów rzeszowskich, marszem ubezpieczonym przemieszczał się w rejon Wolbromia. Młode wojsko, rozmaicie umundurowane, wyposażone niekompletnie, musiało znosić pogardliwe spojrzenia niemieckich sojuszników, perfekcyjnie przygotowanych do wojny. Jednak sprytni legioniści, wykorzystując chaos w austriackich oddziałach tyłowych, szybko uzbroili się w nowe manlichery wraz z amunicją. Zapłacili za tę broń tanio – papierosami. Wreszcie też udało się pod Krzywopłotami dogonić bratnie oddziały legionowe. W tym czasie komendant Piłsudski rozpoczął już swój słynny listopadowy marsz głównymi siłami przez Ulinę Małą do Krakowa, tutaj pozostały dwa bataliony. Ku radości „Lisa” były to baony IV i VI – ten ostatni złożony ze szkolonych i mobilizowanych przez niego rzeszowiaków. Teraz kolejna jego kompania, „łódzka”, wzmocniła
VI batalion. 17 listopada w obliczu nadchodzącej bitwy rekruci „Lisa” okopali się na stoku góry, u podnóża ruin średniowiecznego zamku. Żołnierze, w oczekiwaniu na chrzest bojowy pod Krzywopłotami, byli w dobrych nastrojach. Zadbał o to młody dowódca, żartując z ich pobladłych z emocji i zimna twarzy. O zmroku odwiedził ich jeszcze i pobłogosławił kapelan ks. Żytkiewicz.
Rano rozpoczęł się bój VI batalionu pod Krzywopłotami. Pod osłoną skromnej i przestarzałej artylerii Ottokara Brzozy-Brzeziny ruszyli do natarcia na wieś Załęże, pokonując ponad kilometrowy dystans na otwartej i zaśnieżonej po nocnych opadach przestrzeni. Legioniści, bez karabinów maszynowych, dostali się pod ogień rosyjski z dwóch stron (od wsi i lasu). Na śniegu stanowili doskonale widoczny cel. Mimo ciężkich strat batalion dotarł do wsi i wyparł z niej Rosjan. Ewakuację rannych z pola bitwy przerwał zmasowany ogień nieprzyjacielskiej artylerii oraz karabinów maszynowych z lasu. Zawiedli Austriacy, którzy mieli nacierać równocześnie z polskim baonem. Zagłada VI batalionu w płonącym Załężu wydawała się przesądzona.
W tej rozpaczliwej sytuacji „Satyr” postanowił przeprowadzić pozorny atak na lasek, a na odsiecz do Załęża wysłać Lisa-Kulę. Młoda kompania w brawurowym ataku przedarła się do wsi – trzech żołnierzy zostało zabitych i kilkunastu rannych. Na tle nacierających żołnierzy doskonale widoczny był dyrygujący szablą dowódca. Chwile grozy przeżyli podkomendni „Lisa”, kiedy zobaczyli go padającego podczas ataku. Widoczna z daleka sylwetka nagle zniknęła. Na szczęście przyczyną upadku nie była nieprzyjacielska kula, ale pochwa od szabli, o którą się potknął. Po chwili znów się poderwał i w kilku susach dogonił swoich żołnierzy. Manewr z odsieczą okazał się skuteczny. Wzmocniono główne siły i zyskano czas na ewakuację rannych. Następnie batalion wycofał się na pozycje wyjściowe, a młodzi rekruci zyskali uznanie doświadczonych w bojach starszych kolegów.
Przygoda Lisa-Kuli podczas ataku miała jednak dalsze konsekwencje. Wieść o jego rzekomej śmierci nie tylko rozeszła się błyskawicznie w Legionach, ale dotarła nawet do najbliższej rodziny, stąd przez szereg dni matka miała go za zmarłego...
Sytuacja na froncie była ciężka, Rosjanie nie tylko zajęli Lwów, Rzeszów, Tarnów, ale również otoczyli twierdzę Przemyśl i podeszli pod Kraków. Legiony, przerzucone na Podhale, miały zaprzestać działań odwrotowych, aby na tym skrawku polskiej ziemi przejść – w myśl zamierzeń Piłsudskiego – do działań partyzanckich. Forpoczta sił głównych były przybyłe w polskie góry dwa bataliony „Satyra”, a wśród nich kompania Lisa-Kuli. Przyjęci serdecznie wśród polskich górali, trochę się podleczyli i odpoczęli.
Tymczasem na froncie odwróciły się losy. Wygrana przez wojska austro-węgierskie bitwa pod Limanową spowodowała, że legioniści kolejnym rozkazem zostali skierowani na odpoczynek w rejon Nowego Sącza. Tam zastała ich reorganizacja związana z powstaniem I Brygady Legionów Polskich. Najmłodsza kompania Lisa-Kuli, jako nadprogramowa, została rozdzielona pomiędzy trzy pozostałe, wchodzące w skład VI batalionu 3. pp mjr. Mieczysława Rysia-Trojanowskiego. Dowódcą baonu został kpt. Albin Fleszar, a ppor. Lis-Kula objął dowództwo rzeszowskiej 3. kompanii, wzmacnionej nowymi ochotnikami, stąd nazywanej też rzeszowsko-zagłębiowską (faktycznie złożona była wówczas z legionistów z Rzeszowa i Krosna, Zagłębia Dąbrowskiego, Łodzi, a nawet Wiednia).
Nadchodziły ich pierwsze święta Bożego Narodzenia. Niespodziewanie Legiony otrzymały jedno z najtrudniejszych zadań – zatrzymanie rosyjskiej kontrofensywy na Pogórzu Rożnowskim, na południe od Tarnowa. Dlatego końcówkę grudnia przyszło im spędzić w okopach pod Łowczówkiem, gdzie dotarli 23 grudnia 1914 r. Nocy wigilijnej towarzyszyły rosyjskie ataki i tak było przez kolejne świąteczne dni. Pośród huku
armat, terkotu broni ręcznej, pojedynczych strzałów karabinowych 17-letni dowódca kompanii i 25-letni kapelan ks. Żytkiewicz nie pozwolili zapomnieć żołnierzom o tych wyjątkowych dniach – przyszli do nich z życzeniami i oplatkiem. W mroźne dni i noce linie okopów przechodziły z rąk do rąk, dochodziło do walk na bagnety. Śmierć zbierała krwawe żniwo.
Wreszcie 26 grudnia cała I Brygada wycofała się spod Łowczówka na zasłużony odpoczynek. 1 stycznia 1915 r. „Lis” został awansowany przez Piłsudskiego na stopień porucznika. Ten kolejny awans zmotywował go do dalszej ciężkiej pracy. Podczas odpoczynku w Lipnicy Górnej, a później w Kobiernicach koło Kęt organizował szkolenia i wykłady o broni, taktyce, regulaminach, służbie polowej, wprowadził gimnastykę, musztrę, ćwiczenia w polu. Część zajęć prowadził sam. Nie zapomniał też o przerwanej przez wojnę nauce. Zebrawszy grupę gimnazjalistów starszych klas, w dużej mierze kolegów szkolnych, zarządził przygotowania do matury. W swojej kompanii, składającej się w około 70 proc. z inteligencji, znalazł też kompetentnych wykładowców i korepetytorów. Kiedy byli już gotowi, przyjęto ich do gimnazjum w Wadowicach. Staraniom nastoletnich żołnierzy patronował profesor Władysław Klisiewicz – filolog klasyczny, stary znajomy jeszcze z gimnazjum rzeszowskiego. Tzw. wojskową maturę udało się zdać przed powrotem na front. Otrzymane świadectwa i uroczysta kolacja stanowiły oficjalne potwierdzenie „dojrzałości” młodych legionistów. Co charakterystyczne, w wypadku Leopolda zdobywane w boju nominacje oficerskie wyprzedziły o wiele miesięcy formalnie niezbędny do ich otrzymania egzamin maturalny.
Pokonanie tych wszystkich wyzwań, pogodzenie ról, wymagało od Lisa-Kuli niezwykłych umiejętności organizacyjnych i inteligencji. Jak podkreślali uczestnicy tych wydarzeń, w niezwykły sposób, nie przestając być koleżeński, zapalał otoczenie do działania i wyrabiał sobie autorytet jako dowódca. A że nie było to łatwe, szczególnie wśród podwładnych,
szkolnych kolegów, rówieśników, a nawet starszych wiekiem, pokazały tradycyjne, obchodzone hucznie „ostatki” w Kętach. Rozochocona wiara – z różnych kompanii – urządziła taką strzelaninę na wiwat, jakby w spokojnym dotąd miasteczku toczyły się walki frontowe. Nocny alarm i karne ćwiczenia w pełnym rynsztunku z plecakami, na rozkaz dowódcy wypełnionymi dodatkowo kamieniami, zakończyły ten wojenny karnawał.
Po kilkutygodniowym odpoczynku, jeszcze w lutym 1915 r. „Lis” trafił ze swą kompanią nad Nidę, gdzie trwając w okopach, wśród drobnych potyczek prowadzili, typową w tym okresie, wojnę pozycyjną. Ciężkie życie w ziemiankach urozmaiciło Lis-Kula wypadem na pozycje rosyjskie. Rozpoznawszy nieprzyjacielską redutę, ze swoimi strzelcami zorganizował „wycieczkę”, która dała łup w postaci kilkudziesięciu jeńców. Te drobne sukcesy osładały gorycz faktu, że rodzinny Rzeszów był wciąż pod okupacją rosyjską, a załoga ufortyfikowanego Przemyśla musiała skapitulować.
W pierwszych dniach maja ruszyła wreszcie ofensywa pod Gorlicami, w związku z czym w drugiej połowie miesiąca I Brygada toczyła ciężkie walki m.in. pod Konarami. Na tle austriackich oddziałów Legiony Polskie prezentowały się coraz lepiej. Okrzałe w ogniu walk wojsko nierzadko ratowało sytuację, kiedy jednostki c.k. armii, najczęściej złożone z Czechów, się poddawały. Nie dziwi też fakt, że batalion VI wraz z kompanią „Lisa” trafił w rejon Opatowa na bardzo trudny odcinek, gdzie kawaleria nieprzyjacielska przerwała front. W walkach pod Łagowem, Wszachowem i Żernikami skutecznie Rosjan powstrzymano. Najtrudniejsze zadanie otrzymała kompania Lisa-Kuli. Atak pod Żernikami młody porucznik poprowadził tak perfekcyjnie, że wyparł siły rosyjskie bez strat własnych. Na zdobytych pozycjach trwali jeszcze miesiąc. Po czym wsparli inne oddziały Piłsudskiego w walkach pod Konarami. W czerwcu 1915 r. „Lis” został udekorowany austriackim Medalem Załugi Wojskowej „Signum Laudis” w dowód uznania cesarskiego dla oficera.
Był to okres, kiedy Państwa Centralne wypierały z ziemi dawnej Rzeczypospolitej wojska rosyjskie. Wolne od Rosjan były wreszcie Warszawa i Wilno. Podczas kolejnej, letniej ofensywy I Brygada przekroczyła Wisłę i znalazła się na Lubelszczyźnie.
Później na wiele miesięcy Legiony zajęły pozycje na Polesiu, a następnie na Wołyniu. Latem 1915 r., maszerując na Wołyń, „Lis” ze swymi żołnierzami pokonał 250 km. W tym czasie dołączył do I Brygady batalion warszawski POW. W okolicach Kowla VI batalion wspierał działania kawalerii legionowej por. Władysława Prażmowskiego „Beliny”. „Lis” wyróżnił się podczas forsowania rzeki Stochód oraz w walkach pod Podwórskiem, Zajączkówką, Jeziornem i Hulewiczami. Podczas
Oficerowie VI batalionu I Brygady Legionów Polskich w okopach nad Nidą w 1915 r. Na pierwszym planie od lewej: por. Edward Zinth „Rzecki”, por. Stanisław Machowicz „Sawa”, mjr Albin Fleszar „Satyr”, kpt. Franciszek Pększyc „Grudziński” (na dole), por. Kazimierz Młodzianowski „Dąbrowa” (z brodą), por. Leopold Kula „Lis” (NAC)
szturmu wsi Sobieszycze batalion „Satyra” został otoczony przez nieprzyjaciela. Przytomny dowódca, niczym podczas wojen napoleońskich, uformował czworobok, powierzając „Lisowi” i jego kompanii czoło ugrupowania oraz jego osłonę. Sprawna akcja uchroniła batalion wraz z taborami, a nawet wziętymi do niewoli jeńcami.
„to jedno ogniwo nierozerwalne mężczyzn i doskonałego dowodzenia...”
Jesienią 1915 r. nastąpiła reorganizacja I Brygady Legionów Polskich. VI batalion, wraz z bratnim V baonem kpt. Józefa Olszyny-Wilczyńskiego, utworzył 7. pp Legionów, który jeszcze w październiku wziął udział w ciężkich walkach nad Styrem. „Lis” ze swoją kompanią znów się zasłużył, tym razem w walkach o wieś Jabłonkę. Satysfakcja ze zwycięstwa była podwójna, gdyż do niewoli wzięto żołnierzy „żelaznej” odeskiej brygady rosyjskiej. Po zdobyciu Jabłonki dziewiętnastoletni Lis-Kula objął dowództwo VI baonu w zastępstwie urlopowanego dowódcy mjr. Albina Fleszara. Następnego dnia batalion wziął udział w dwudniowej bitwie pod Kuklami, gdzie żołnierze „Lisa” starli się po raz drugi z żołnierzami elitarnej odeskiej brygady. Mimo początkowego załamania się sąsiednich oddziałów austriackich, w walce na bagnety pokonano Rosjan, kilkuset dostało się do niewoli, uwolniono żołnierzy austro-węgierskich oraz zdobyto znaczną ilość sprzętu. W toku dalszych walk w związku z nagłą chorobą dowódcy 7. pp LP tymczasowo dowództwo objął wciąż nastoletni por. Leopold Lis-Kula. W ostatnich dniach października wycieńczone walką pułki I Brygady wciąż były w boju. 7. pułk zluzował zdziesiątkowane jednostki niemieckie pod Kamieniuchą. Zdobycie Kamieniuchy okupiono dużymi stratami, w tym w walkach na bagnety. Październikowe boje zostały bardzo wysoko ocenione przez dowództwo niemieckie. Legioniści zyskali wówczas szereg odznaczeń bojowych.
Sztab VI batalionu I Brygady Legionów na froncie wschodnim nad Stochodem, w Jeziornie k. Kowla w 1916 r. Widoczni: por. Edward Zinth „Rzecki”, por. Leopold Kula „Lis”, ppor. Józef Fela (z brodą), ppor. Stefan Boguszewski, kpt. Marian Kukiel, por. Wilhelm Wyrwiński „Wilk” (NAC)
W listopadzie „Lis” na czele dwóch kompanii (półbatalion) współdziałał z niemiecką brygadą w rejonie wsi Podhacie. Polacy weszli do walki, kiedy Rosjanie przerwali niemieckie pozycje. Kontratak legionistów odrzucił rosyjskie natarcie. 6 listopada półbatalion „Lisa” odszedł na krótki odpoczynek, ale już w połowie miesiąca wraz z III Brygadą Legionów Polskich stoczył pierwszą bitwę pod Kostiuchnówką. 23 listopada, po wielu staraniach, utworzono w Kołkach zgrupowanie trzech legionowych brygad na wspólnym odcinku frontu, co zaowocowało doniosłymi dla sprawy polskiej wydarzeniami.
Z pewnym opóźnieniem, 9 grudnia 1915 r., Lis-Kula otrzymał Krzyż Żelazny II klasy. Kolejne trzy tygodnie spędził na pierwszym urlopie w Rzeszowie, dokąd powróciła z wojennej tułaczki także
jego rodzina. Po świętach Bożego Narodzenia wrócił na front. Jego kompania wciąż budowała kwatery polowe, co w zimowych warunkach nie było łatwe. Podczas zastoju działań frontowych zorganizował kursy dla analfabetów i ogólnokształcące. Pod koniec stycznia 1916 r. powierzono mu służbę patrolową pod Serechowem. Przez zamarznięte bagna kompania robiła „wycieczki” na pozycje rosyjskie i brała jeńców. Wiosną powrócili do Karasina, ale już pod koniec kwietnia wymaszerowali nad Styr, aby zastąpić II Brygadę w rejonie Kostiuchnówki. Kolejne tygodnie upływały na umacnianiu pozycji i nerwowym oczekiwaniu.
W obliczu letniej ofensywy rosyjskiej na Wołyniu wszelkie sprawy osobiste zeszły na plan dalszy. Generał Aleksiej Brusiłow, dowódca Frontu Południowo-Zachodniego, po rozbiciu austriackiej 4. Armii zaplanował rozszerzenie frontu natarcia również na odcinek legionowy. Wojska rosyjskie miały tu trzykrotną przewagę nad polskimi. 4 lipca główne uderzenie wojsk rosyjskich zostało skierowane na odcinek frontu o długości 10 km – od Kostiuchnówki do Optowej.
O roli Lisa-Kuli w tej ostatniej bitwie pisał w raportach Marian Kukiel: „Porucznik Leopold Kula nadzwyczajnym męstwem i świetną inicjatywą bojową przyczynił się we wszystkie trzy dni bitwy do ocalenia batalionu, nawet całego 7. pułku, od zagłady”. Nie było w tych słowach przesady. Tylko 4 lipca, dowodząc wysuniętą przed okopy batalionu pozycją, załamał dwa szturmów rosyjskie zagrażające sąsiedniemu batalionowi 5. pp LP, a następnie, po zdobyciu tej pozycji przez Rosjan od strony Polskiej Góry, z użyciem karabinów maszynowych obronił zagrożone pozycje własnego batalionu i brawurowo kontratakował, odrzucając nieprzyjaciela – jak pisał w raporcie przełożony: „złamał dziesięciokrotną przewagę wroga”. Kolejnego dnia, systematycznie kontratakując, umożliwił uporządkowany odwrót, zadając przeciwnikowi ciężkie straty. Trzeciego dnia perfekcyjnym ogniem
piechoty walnie przyczynił się do uratowania drogi odwrotowej batalionu przez wieś Wołczeck, zagrożonej atakami kawalerii rosyjskiej. Straty przeciwnika, poniesione tego dnia w wyniku działań oddziału pod komendą Lisa, oceniano na 11 szwadronów jazdy. W kolejnych
dniach Legiony wycofały się za rzekę Stochód, po czym odeszły na krótki odpoczynek.
Druga bitwa pod Kostiuchnówką była największym bojem Legionów podczas wojny światowej – kosztowała ok. 2 tys. zabitych i rannych żołnierzy. Największe straty poniosła I Brygada, której 5. pp „Zuchowatych” stracił połowę stanu osobowego. Postawa legionistów pod Kostiuchnówką wzbudziła uznanie najwyższych czynników austriackich i niemieckich. Odwrót odbył się pod naciskiem przeważających sił przeciwnika, ale w przeciwieństwie do sojuszników – w twardej walce i bez paniki. Do tego walnie przyczyniła się doskonała kadra oficerska i osobiście Lis-Kula, odznaczony przez Austriaków Krzyżem Zasługi z dekoracją wojenną i mieczami.
Po Kostiuchnówce żądania płynące z Legionów nie mogły być ignorowane. W licytacyjnej rozgrywce Piłsudskiego nadszedł czas na podniesienie stawki. Wspólne walki scementowały legionistów wszystkich trzech brygad, a poniesione straty zradykalizowały nastroje. Rodziły się pytania o sens dalszej walki z Rosją. Józef Piłsudski, nie mogąc dojść do porozumienia z austriackim sojusznikiem w sprawie polskiej, złożył w lipcu 1916 r. dymisję, która została ostatecznie przyjęta we wrześniu tr. Austriacy zdecydowali o przeksztalceniu Legionów w Polski Korpus Posiłkowy (PKP). Zarządzona reorganizacja pogłębiła tylko gorycz i kryzys związany z odejściem Komendanta. Podczas tej wojny nerwów Niemcy postanowili przejąć inicjatywę i pchnąć na nowe tory sprawę polską, aby w zamian za obietnice pozyskać polskiego żołnierza. Trzy brygady wycofano na zaplecze frontu w rejon Baranowicz.
Lis-Kula został skierowany na kurs szturmowy. Dużo czytał, szlifował języki obce oraz w miarę możliwości zwiedzał Kresy – znane mu tylko z literatury.
Nie wszyscy potrafili dojść do siebie po krwawych walkach frontowych i politycznych bojach o sprawę polską. Ciosem dla I Brygady była
Kapitan Leopold Lis-Kula (w środku) z grupą oficerów I Brygady Legionów po wycofaniu Legionów z linii frontu do Baranowicz w 1916 r. (NAC)
tragiczna samobójcza śmierć dotkniętego depresją mjr. Albina Fleszara „Satyra”. W listopadzie 1916 r. Lis-Kula objął po nim dowództwo VI baonu w 1. pp Legionów, a w następnym miesiącu został awansowany do stopnia kapitana. Kryzys w szeregach zażegnała deklaracja dwóch cesarzy, zwana aktem 5 listopada. Franciszek Józef I i Wilhelm II obiecali utworzyć z ziem zaboru rosyjskiego państwo polskie.
Zwrot w sprawie polskiej zdecydował o powrocie Józefa Piłsudskiego, który w tych nowych okolicznościach stanął na czele Departamentu Wojskowego Tymczasowej Rady Stanu w Warszawie. W tym czasie jako faktyczny przywódca obozu niepodległościowego skierował kpt. Lisa-Kulę do prac w konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej, istniejącej od 1914 r. Na przełomie 1916 i 1917 r. „Lis” przebywał w Warszawie, gdzie wykładał taktykę ogólną i szturmową na kursie oficerskim.
POW. Wiosną 1917 r. na krótko został skierowany do 1. pułku artylerii Legionów, aby latem powrócić do macierzystego 1. pp LP. W związku z kolejnym kryzysem, jaki nastąpił w wyniku podziału Legionów i przekazania ich części pod dowództwo niemieckie, na polecenie Piłsudskiego Lis-Kula został jednym z organizatorów akcji odmowy złożenia przysięgi na wierność cesarzom Austro-Węgier i Niemiec. Skutkiem tzw. kryzysu przysięgowego było aresztowanie przez władze niemieckie Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego, a wierni im legioniści zostali skierowani do obozów odosobnienia lub wcieleni do c.k. armii.
"Imponując siłą woli i charakteru oraz zdecydowaniem czynu..."
Kryzys przysięgowy zakończył epopeję legionową Lisa-Kuli. We wrześniu 1917 r., tak jak inni żołnierze z rozformowanych pułków I i III Brygady Legionów, trafił do 12. Infanterietruppendivision, czyli austriackiej 12. Dywizji Piechoty, walczącej na froncie włoskim, złożonej głównie ze Słowian: Polaków, Czechów i Rusinów, przeważnie już niemłodych i zmęczonych wojną. Zdegradowany został do stopnia feldfebla, czyli sierżanta. Adnotacja: politisch verdächtig (politycznie podejrzany), powodowała, że wraz z innymi zdegradowanymi polskimi oficerami był wciąż na cenzurowanym. Austriackie dowództwo, wśród którego byli także oficerowie narodowości polskiej, pochodzący z Galicji, pozwoliło mu jednak ukończyć krótki kurs wojsenny w szkole oficerów rezerwy w Basowicy pod Triestem. Jesienią 1917 r. trafił na front, do 12. batalionu szturmowego 12. Dywizji Piechoty, gdzie po pewnych staraniach został dowódcą plutonu szturmowego w 100. kompanii. Żołnierze byli tam traktowani źle, co Lis-Kula zmienił całkowicie. W plutonie złożonym z żołnierzy ze Śląska Cieszyńskiego – polskich kresów południowych, przed wiekami oderwanych od macierzy, zaprowadził stosunki
przypominające te w Legionach. Z natury skromny, w stosunku do c.k. oficerów zachowywał się z dumą i rezerwą. Na piersi nosił teraz wszystkie otrzymane odznaczenia, w tym te przysługujące oficerom. Takiej sytuacji nie przewidywały austriackie przepisy wojskowe.
„Lis”, mimo że bacznie obserwowany, rozwinał skuteczną działalność konspiracyjną. Utrzymywał stały kontakt z innymi oficerami I i III Brygady oraz ze swoimi żołnierzami z Legionów, umyślnie odeawanymi od swych oficerów i rozproszonymi po całej dywizji. Jego rangę w konspiracji ilustrują wspomnienia Kazimierza Iranka-Osmeckiego:
[...] front włoski opuściłem nielegalnie […]. Zrobiłem to na rozkaz kpt. Leopolda Lisa-Kuli, który nadawał kierunek postawie i zachowaniu legionistów, rozrzuconych po jednostkach austriackiej 12. dyw. piech. Na jego rozkaz wraz z sierżantem 1. pp leg. Kazimierzem Kublinem, legitymując się sfabrykowanymi ad hoc rozkazami wyjazdu, przemykając się przez kilka kolejnych austriackich zapór żandarmerii, udaliśmy się z frontu znad rzeki Piawy do Krakowa do gen. Rydza-Śmigłego z raportem o losie 1. pp leg.
W istocie Rydz-Śmigły w zastępstwie internowanego Komendanta kierował Polską Organizacją Wojskową, za pośrednictwem Lisa-Kuli ściągając z ziemi włoskiej do Polski legionistów, niezbędnych w konspiracyjnej pracy w POW. Z tymi, których nie można było wydostać, „Lis” utrzymywał kontakt i podnosił ich na duchu, bo częste były przypadki szykanowania opornych legionistów, prowadzące nawet do osobistych tragedii. Misternie budowana siatka kontaktów pozwoliła „Lisowi” wywiązać się z tego zadania. Inną ważną pracą wykonywaną wśród prostych żołnierzy było budzenie świadomości narodowej.
Nieugięta postawa Lisa-Kuli powodowała też reakcję otoczenia, szczególnie oficerów austriackich, wśród których podoficer z wysokimi
Leopold Lis-Kula (stoi trzeci od lewej) na froncie włoskim w jednostce szturmowej armii austro-węgierskiej (Wojskowe Biuro Historyczne, Centralne Archiwum Wojskowe)
odznaczeniami bojowymi budził pewną zazdrość. Okazją do utarcia mu nosa było powierzenie niewykonalnego, jak się zadawało, zadania zdobycia reduty włoskich marynarzy – umocnionej fermy Cordelazzo. Miejsce to, leżące nad Morzem Adriatyckim, panowało nad deltą rzeki Piawy, umożliwiając operowanie włoskiej marynarki na tych wodach i bezkarny ostrzał pozycji 12. Dywizji. Na rozkaz dowódcy 100. pp zadanie to miał wykonać batalion szturmowy, a ostatecznie pluton „Lisa”. Zagrała ambicja polskiego oficera. W biały dzień na czele plutonu przeprawił się przez słone bagna i uderzył na pozycje włoskie. Podczas brawurowego ataku na redutę odpalił w okopie granat – miał na nodze jedenaście ran! Z powodu poważnych obrażeń został wysłany na tyły frontu i umieszczony kolejno w szpitalach w San Stino di Livenza.
oraz w Szombathely na Węgrzech. Zdobycie reduty Cordelazzo odbiło się szerokim echem w prasie austriackiej i galicyjskiej. W szeregach c.k. 12. Dywizji legioniści zyskali zasłużony respekt.
W pierwszych tygodniach 1918 r. doszło do istotnych wydarzeń na ziemiach polskich. Państwa Centralne zawarły pokój z Rosją i powołały do życia państwo ukraińskie. W traktacie brzeskim z 9 lutego 1918 r. Niemcy i Austria oddały Chełmszczyznę i część Podlasia Ukrainie. Ostatnie złudzenia, związane z nadzieją na odbudowę państwa polskiego przy wsparciu tronu Habsburgów, upadły.
Wskutek likwidacji caratu i wrzenia rewolucyjnego w Imperium Rosyjskim powstały oddziały wojskowe złożone z Polaków. Były to trzy korpusy, stacjonujące na Białorusi, Ukrainie i w Besarabii. Wysiłek konspiracyjnej POW, kierowanej z Wawelu przez Edwarda Rydza-Śmigłego, skoncentrowany został na Wschodzie, aby tamtejsze siły skierować do walki z Państwami Centralnymi. W tym czasie zameldował się w Krakowie, jeszcze jako rekonwalescent, rważąc się do działania Lis-Kula. Komendant POW z trudem naklonił go do objęcia komendy rzeszowskiego Okręgu POW, ale już w lutym 1918 r. „Lis” wziął udział w misji na Ukrainie. W gronie emisariuszy dotarł do Winnicy na Podolu, a następnie do Odessy nad Morzem Czarnym. Kolejna misja czekała go w białoruskim Bobrujsku, gdzie dwudziestotysięczny I Korpus Polski zagrożony był likwidacją. Na opanowanych przez Niemców terenach po traktacie brzeskim nakazano demobilizację polskich jednostek. Dowódca korpusu gen. Józef Dowbor-Muśnicki, mając pod rozkazami Polaków z zaboru rosyjskiego, skłaniał się do złożenia broni. Zadaniem kpt. Lisa-Kuli było niedopuszczenie do kapitulacji. Pokonawszy blisko tysiąc kilometrów (głównie pieszo), skrywając się pod pseudonimami „Kortyna” i „Malewski”, dotarł do Bobrujska. W korpusie został instruktorem taktyki szturmowej Legii Oficerskiej, a faktycznie stanął na czele organizacji spiskowej – Związku Broni, przekształconego później.
w Związek Walki Czynnej, będący w istocie oddziałem POW. W gronie konspiracyjnych towarzyszy kapitana „Kortyny” byli m.in. Henryk Bagiński – przed wielką wojną komendant naczelny Polskich Drużyn Strzeleckich, czy Melchior Wańkowicz – po latach jeden z najwybitniejszych reportażystów w dziejach literatury polskiej. Atmosferę tamtych dni po latach wspominał właśnie Wańkowicz: „Lis miał najwyższy przymiot dowódcy, że podbijał osobiście każdego, a przy tym robił wszystko radośnie”. W korpusie wrzała robota konspiracyjna. Organizowano przerzut broni i amunicji dla POW, a także drukowano prasę, m.in. tytuły: „Wiadomości Wojskowe” i „Żołnierz Polski”.
Dzięki nawiązanej z Krakowem łączności organizacja była w ścisłym kontakcie z komendantem głównym POW. Kiedy w połowie maja 1918 r. nadeszła wiadomość o bitwie II Korpusu Polskiego pod Kaniowem, wydawało się, że zbrojna rozprawa z Niemcami jest nieunikniona. Jednak po kilku dniach wobec nieustępliwej postawy gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego, zamierzającego jednak poddać się Niemcom, kpt. Lis-Kula zaplanował przejęcie władzy nad korpusem, odparcie niemieckiego ataku i przebiecie się w kierunku Dniepru i dalej na południe. Podpisanie porozumienia z Niemcami o kapitulacji i likwidacji I Korpusu stało się sygnałem do buntu. „Lis” planował powierzenie dowództwa nad całością sił polskich cieszącemu się autorytetem płk. Lucjanowi Żeligowskiemu, lecz na dwa dni przed akcją przybył wyznaczony do tego zadania z ramienia POW płk Przemysław Barthel de Weydenthal „Barta”. Cała operacja, zwana też buntem młodych oficerów, mimo aresztowania nawet gen. Dowbora-Muśnickiego, zakończyła się fiaskiem. Większość oficerów była niezdecydowana, na co wpłynęła także konieczność podporządkowania się nieznanemu im pułkownikowi. Ostatecznie I Korpus uległ likwidacji w lipcu 1918 r. Strata była ogromna: zdemobilizowano 23 tys. żołnierzy, oddano Niemcom twierdzę Bobrujsk, 10 tys. koni oraz ogromne zapasy broni.
Działacze Polskiej Organizacji Wojskowej w Kijowie, 1918 r. Od lewej: Leopold Lis-Kula, Stefan Hubicki, Hanna Hubicka, Bogusław Miedziński (NAC)
Fiasko operacji nie złamało „Lisa”, mimo że z powodu przepracowania podupadł na zdrowiu. Jeszcze w lipcu dotarł do Kijowa, gdzie pod pseudonimem „Jeleński” stanął na czele Komendy Naczelnej nr 3 POW. Nie zwolnił jednak tempa. Wciąż utrzymując kontakt z resztkami korpusów (w tym okresie rozpadowi uległ także III Korpus Polski), ratował jak najwięcej broni, amunicji i materiałów wybuchowych na potrzeby tajnego wojska. Najwierniejszych ludzi angażował w konspiracji na miejscu, innych wysyłał do kraju. Na ziemi kijowskiej zorganizował oddział lotny POW, a za nim następne, które skutecznie prowadziły bojowe działania antyniemieckie. Były one jednak tylko jedną z form działalności. Pozostałe to: wywiad wojskowy, wywiad polityczny i dyplomatyczny, działalność agitacyjno-organizacyjna. Obszar wpływów był ogromny – podzielony na 7 okręgów, obejmowało: Ukrainę prawobrzeżną (12 placówek), Ukrainę lewobrzeżną (6), pas czarnomorski i Krym (6), ziemie kozackie nad Donem i Kaukaz (5). Aby wykonać tak wiele zadań, niezbędna stała się również rozbudowa Komendy Naczelnej nr 3. W nowej strukturze organizacyjnej KN-3 oprócz Komendanta był jego zastępca z dwoma adiutantami i sztab składający się z 8 wydziałów: organizacyjnego, wyszkolenia, mobilizacyjnego, łączności, wywiadowczego, finansowego, broni i materiałów wybuchowych, prasowego oraz samodzielnego referatu spraw morskich.
Lis-Kula, stojąc na gruncie walki z Państwami Centralnymi, nie tylko dążył do porozumienia z różnymi polskimi stronnictwami politycznymi na Ukrainie, ale również doprowadził do współpracy z rosyjskimi organizacjami bojowymi celem walki z Niemcami i bolszewikami. Było to konieczne ze względu na ścisłą współpracę niemiecko-bolszewicką w tym okresie. Gros ciężkich zadań Lis-Kula powierzył kobietom, w tym Marii Wittekównie – przyszłej generał Wojska Polskiego. Na nich oparła się łączność kurierska od Odessy po Warszawę i od Lwowa po Moskwę. We wrześniu POW na Ukrainie wizytował komendant główny Edward Rydz-Śmigły. Nadchodziła decydująca rozgrywka. W związku z wyczerpywaniem się sił państw uczestniczących w wojnie nastąpiło nasilenie akcji bojowych oddziałów lotnych POW, uderzających w linie kolejowe, mosty, oddziały rekwizycyjne. Aktywizacja służb niemieckich i ukraińskich zmusiła „Lisa” do wzmożonego kamuflowania swojej działalności w Kijowie. Częste zmiany mieszkań i lokali, przestrzeganie zasad konspiracji były jego codziennością, przerywaną od czasu do czasu udziałem w akcjach dywersyjnych. Nie zaniedbał też nauki – samodzielnie
studiował dzieła z zakresu wojskowości, a także uczył się kolejnych języków obcych: francuskiego i rosyjskiego.
Jesienią 1918 r. sytuacja stawała się coraz trudniejsza. Przez Ukrainę przejeżdżały liczne transporty wojsk niemieckich i austriackich. Wraz z zakończeniem wojny i rozpadem Austro-Węgier do akcji przystąpili galicyjscy Ukraińcy, wspomagani przez Austriaków. Z początkiem listopada 1918 r. rozgorzały walki o Lwów. Wybuchł konflikt polsko-ukraiński, który dla strony polskiej był zaskoczeniem. Urwała się łączność Komendy Naczelnej nr 3 z Komendą Główną POW. 5 listopada „Lis” wydał rozkaz mobilizacyjny dla części oddziałów POW, po czym – pod pseudonimem „Czajkowski” – udał się do Brodów. Koncentrujące się w rejonie Radziwiłłowa i Brodów oddziały skierowały na odsiecz Lwowa. Plan przebicia się do Lwowa polskich jednostek zakończył się niepowodzeniem. Ogromna przewaga sił ukraińskich była widoczna podczas nierównych walk i potyczek. Po utracie transportu broni dalsza akcja groziła rozbiciem oddziału. Lis-Kula, obawiając się o życie żołnierzy, zarządził rozproszenie oddziału i przebijanie się małymi grupami przez Równe do Lublina. Nadzorując wykonanie rozkazu, 12 listopada w Brodach dostał się do niewoli. Uwięziony, ale na szczęście nierozpoznany, zdołał jeszcze wysłać komendantowi POW raport o sytuacji pod Brodami. Po kilku dniach starania o uwolnienie „Lisa”, prowadzone przez Stanisława Prawdzica-Sicińskiego, zakończyły się powodzeniem. „Lis”, przedostawszy się w końcu do Lublina, złożył sprawozdanie z działalności w KN 3 POW gen. Rydzowi-Śmigłemu. Jeszcze w listopadzie awansował na stopień majora Wojska Polskiego.
W pierwszej połowie listopada 1918 r. Józef Piłsudski powrócił z internowania i stanął na czele odrodzonego państwa polskiego. Trwały walki o granice Rzeczypospolitej. Lis-Kula po krótkim, zaledwie dwudniowym urlopie w rodzinnym Rzeszowie powrócił do Lublina,
gdzie objął dowództwo II batalionu 23. pp. Rozpoczęły się gorączkowe prace organizacyjne. Do swojego batalionu ściągnął wielu sprawdzonych towarzyszy broni z Legionów i POW, ale gros wojska stanowili młodzi rekruci, którzy przechodzili intensywnie szkolenie. W grudniu batalion był już bliski osiągnięcia gotowości bojowej i przygotowywał się do wymarszu na front ukraiński.
Jednak w trakcie świąt Bożego Narodzenia otrzymał inne zadanie – stłumienie rewolty bolszewickiej w Zamościu. Zamieszki wywołane przez komunistów skupiły się na polskim garnizonie wojskowym. Oblężonym w koszarach żołnierzom przyszędł z odsieczą mjr „Lis” ze swym batalionem. Szybka akcja skończyła się bezkrwawym wyzwoleniem miasta oraz wyłapaniem komunistycznych agentów. Załoga Zamościa, w tym aresztowany przez zrewoltowanych żołnierzy dowódca kpt. Stanisław Tessaro „Zosik”, została uratowana. Niestety nie było czasu na świętowanie, gdyż już 2 stycznia 1919 r. „Lis” ze swoimi żołnierzami wyruszył na front, z misją przebiecicia się do wciąż zagrożonego przez wojska ukraińskie Lwowa – najpierw w składzie grupy mjr. Wacława Wieczorkiewicza, a następnie grupy „Bug” gen. Jana Romera. Powierzano mu coraz trudniejsze zadania: osłonę grupy, ochronę strategicznego odcinka linii kolejowej Rawa Ruska – Bełżec. Po tym, jak uzyskał przewagę na powierzonym mu froncie, w grupie „Bug” zlecono mu dowództwo nad siłami złożonymi z kilku batalionów piechoty, dwóch baterii armat i szwadronu kawalerii. Szlak bojowy „Lisa” wiódł przez Bełżec, Machnów, Rawę Ruską, Rudę Żurawiecką, Uhnów. Zwycięstwa, odnoszone w trudnych zimowych warunkach, miały też swoją cenę. W bitwie pod Machowem został ranny przyjaciel „Lisa” i dowódca plutonu w jego batalionie Kazimierz Iranek-Osmecki. Młody mjr Lis-Kula często wymieniany był w komunikatach sztabowych informujących o jego sukcesach, wziętych do niewoli jeńcach oraz zdobyczy wojennej. Pod koniec stycznia powrócił
ze swoimi żołnierzami do Lublina na odpoczynek. Podczas krótkiego, czterodniowego urlopu odwiedził rannego przyjaciela. Wtedy to oświadczył się jednej z jego siostr – Helenie. Zaręczyny zaplanowano na czas kolejnego urlopu.
„Mojemu dzielnemu chłopcu – Józef Piłsudski”
Według rodzinnych wspomnień powrót Leopolda Lisa-Kuli w szeregi wojska pozbawiony był towarzyszącego mu zazwyczaj optymizmu. Z Rzeszowa udał się do Warszawy, gdzie zameldował się u Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego. Przyjęty niezwykle serdecznie, otrzymał żartobliwą repremendę od dawnego komendanta, że najpierw wybrał się w odwiedziny do matki, a nie do Wodza Naczelnego. Piłsudski postanowił zatrzymać go w stolicy. 10 lutego 1919 r. „Lis” jako adiutant Naczelnika Państwa wziął udział w otwarciu pierwszego posiedzenia Sejmu Ustawodawczego. Otrzymał też propozycję organizacji i objęcia dowództwa 1. pp Legionów, odtwarzanego w Jabłonnie pod Warszawą. Perspektywa awansu na dowódcę pułku nie przesłoniła młodemu oficerowi faktu, że na Wschodzie pozostali jego podwładni. Poprosił o przeniesienie na front wołyński. Na krótko powrócił do swojego batalionu w Lublinie, a pod koniec lutego stawił się we Włodzimierzu Wołyńskim. Zastąpił tam urlopowanego dowódcę grupy mjr. Władysława Bońcę-Uzdowskiego z zadaniem utrzymania tego ważnego węzła kolejowego oraz linii do Kowla. Dysponując mniejszymi siłami, wobec spodziewanej ofensywy ukraińskiej postanowił uderzyć pierwszy. W nocy z 1 na 2 marca zaatakował liczne ugrupowanie przeciwnika w miasteczku Poryck. W toku zaciętych kilkugodzinnych walk odniósł jedno z najbłyskotliwszych swoich zwycięstw. Do niewoli dostał się wówczas sztab ukraińskiej grupy, na czele z dowódcą w stopniu atamana, a także około 100 żołnierzy, zdobyto 80 koni, 3 działa, 7 karabinów
maszynowych oraz wiele różnego sprzętu wojskowego; przy stratach własnych 2 poległych i 8 rannych.
O sukcesie „Lis” zameldował w Kowlu bezpośredniemu przełożonemu Edwardowi Rydzowi-Śmigłemu. Na odprawie zapadła również decyzja o ataku na zgrupowanie ukraińskie w rejonie Torczyna. Było to najsilniejsze z dwóch pozostałych ugrupowań ukraińskich, kilkakrotnie przewyższające siły polskie. I tym razem „Lis” postanowił wykorzystać ulubiony element zaskoczenia, stąd wymarsz odbył się o zmroku 6 marca 1919 r. Atak na Torczyn został zaplanowany z kilku kierunków. Padał deszcz ze śniegiem. Marsz odbywał się po błotnistych drogach, podczas roztopów. Główna kolumna ruszyła na Progonów, gdzie dotarła już późnym wieczorem. Tutaj rozdzieliła się, w pobliskim lesie pozostawiając baterię, a kompania z 35. pp pod dowództwem por. Franciszka Tomsy-Zapolskiego rozwinięła się do ataku frontowego. Major Lis-Kula z 31. pp zaszedł przeciwnika od tyłu, okrążając go od północy. Działania piechoty osłaniał dywizjon kawalerii, który zajął wieś Bojany. Planowany około północy atak został przyspieszony, ponieważ Ukraińcy odkryli ruchy polskich wojsk. Zmasowany ostrzał z broni ręcznej, maszynowej i dział zmusił siły polskie (pododdział 35. pp) do natychmiastowego ataku, co wyeliminowało z boju ukraińską artylerię, ale też uniemożliwiło użycie polskiej. Atak sił „Lisa” nastąpił więc bez wsparcia artylerii, ale element zaskoczenia zdecydował o zwycięstwie. Walki dogasały, a rozgrzany bojem pułkownik szybko przemierzał ulice miasteczka. Na przedmieściu, przy budynku, gdzie stacjonowało dowództwo grupy ukraińskiej, wyprzedził o kilka kroków swojego adiutanta i przyjaciela Kazimierza Iranka-Osmeckiego. Według jego relacji „Lis”, wychodząc zza węgla domu, prawie zderzył się z zabłąkanym żołnierzem ukraińskim. Ukrainiec niósł karabin, wprawdzie opuszczony, ale gotowy do strzału – wypalił. Rannego w pachwinę dowódcę adiutant wraz z ordynansem winiśni do budynku, w którym schroniło się kilku oficerów
i żołnierzy ukraińskich oraz sanitariuszka. To ona opatrzyła rannego, stwierdzając przerwanie tętnicy. Oficera w ciężkim stanie przeniesiono do pobliskiego ukraińskiego szpitala polowego, gdzie około godz. 3.00 lekarz przeprowadził operację. Wyjęto kulę z rany. Do szpitala przybyli lekarz i sanitariuszka wezwani z polskiego punktu sanitarnego. Ranny był nieprzytomny. Stwierdzono poprawność wykonanej operacji, ale nie dawano mu szans na przeżycie ze względu na zbyt duży upływ krwi.
W tym czasie bitwa się zakończyła. Przeciwnik wycofał się z miasta. Wzięto do niewoli licznych jeńców oraz zdobyto wiele koni, broni i sprzętu wojskowego. 7 marca, ok. 6.00 nad ranem Leopold Lis-Kula zmarł. O awansie na stopień podpułkownika, który w tych dniach otrzymało, już się nie dowiedział...
Ciało „Lisa” przewieziono z Torczyna, przez Włodzimierz Wołyński i Lublin, do Warszawy. 13 marca 1919 r. w stołecznym kościele garnizonowym na ul. Długiej została odprawiona uroczysta msza św. za duszę bohatera. Na placu Saskim trumnę z jego ciałem mieszkańcy stolicy powitali w patriotycznej manifestacji. General Tadeusz Alf-Tarczyński wspominał:
Pamiętam dzień jego pogrzebu. Byłem wtedy kapitanem i z batalionem szkoły podchorążych oddawałem na Saskim Placu honory trumnie, gdy ukazała się niesiona na barkach kolegów. W pamięci został mi taki, jakim go widziałem przed bitwą pod Kostiuchnówką: piękny, tryskający radością młodzieniec. I myślałem sobie, że to do takich jak on, pułkownik Leopold Lis-Kula, mówił Wyspiański: „Z martwych wstaniecie młodzi”.
Przemawiali przedstawiciele władz II Rzeczypospolitej i Wojska Polskiego. Dębową trumnę złożono na lawecie armatniej. Orszak pogrzebowy wyruszył w kierunku Dworca Wiedeńskiego. Na czele poTrumna z ciałem płk. Leopolda Lisa-Kuli na lawecie na placu Saskim w Warszawie, 13 marca 1919 r. (NAC)
chodu kroczyły dwa szwadrony ułanów i dwie kompanie piechoty, dalej orkiestra wojskowa; przed trumną duchowieństwo na czele z biskupem polowym WP ks. Stanisławem Gallem. Za lawetą rodzina, oficerowie różnych szarż. Pochód zamykały dwie baterie artylerii. Wśród wielu wieńców i wiązanek kwiatów trumnę zdobił także ten od Naczelnika Państwa z napisem na szarfie: „Memu dzielnemu chłopcu – Józef Piłsudski”.
Nazajutrz, 14 marca 1919 r., specjalny pociąg odjechał do Rzeszowa przez Kraków. Na krakowskim dworcu oddano bohaterowi honory wojskowe oraz odprawiono modły żałobne. Jeszcze tego dnia Leopold Lis-Kula powrócił do rodzinnego Rzeszowa. Ostatnie pożegnanie, na które przybył prawdopodobnie cały Rzeszów, odbyło się 16 marca po południu. Po mszy św. pogrzebowej w kościele studenckim pw. Świętego Krzyża ks. kapelan Stanisław Żytkiewicz poprowadził orszak żałobny na cmentarz Pobitno.
Kondukt pogrzebowy, złożony z różnych formacji wojskowych, duchowieństwa, przedstawicieli władz i urzędów, nauczycieli, uczniów i społeczności Rzeszowa był wielką manifestacją patriotyczną. Skromna mogiła tonęła w wieńcach i kwiatach, na jednej z szarf towarzysze z Komendy Naczelnej nr 3 POW napisali: „Temu, którego nikt nie zwyciężył”.
Grobowiec śp. płk. Leopolda Lisa-Kuli na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie (NAC)
„Lis-Kula jest tu z nami, Lis-Kula jest wśród nas!”
Aleksandra Piłsudska w przedmowie do biografii Leopolda Lisa-Kuli (wówczas lektury szkolnej) pisała ze wzruszeniem:
Tak jak z bajki cudowną marą z ostatnich lat naszych dziejów jest postać młodziutkiego pułkownika Lisa-Kuli. Ile entuzjazmu, trudu, pracy dał dla zdobycia Niepodległości […]. Życie jego i praca to zaprzeczenie przysłowia: „głową muru nie przebijesz”.
Niepodległa II Rzeczpospolita uhonorowała wiernego żołnierza pośmiertnym awansem na stopień pułkownika, krzyżem Virtuti Militari (1922), Krzyżem Niepodległości z Mieczami (1930) i Krzyżem Wołyńia (ok. 1932). Już 5 kwietnia 1919 r. minister spraw wojskowych dla uczczenia pamięci poległego na polu chwały ppłk. Lisa-Kuli przejmował Pociąg Pancerny Nr 3 (“Pepetrójkę”) na „Podpułkownik Lis-Kula”; jego załoga zasłynęła na frontach wojen polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej.
W księdze „Geniusz Niepodległości” dodano: „Pułkownik Lis-Kula jest pierwszym legionistą, któremu po śmierci społeczeństwo polskie stawia pomniki”. Pierwszy, skromniejszy stanął w 1929 r. w Torczynie, a drugi – niezwykle okazały – w 1932 r. w rodzinnym Rzeszowie. Podczas odsłonięcia rzeszowskiego monumentu autorstwa artysty rzeźbiarza Edwarda Wittiga, gen. Edward Rydz-Śmigły powiedział: „Oto został wybrany jeden z nas, jako łącznik między nami a przyszłymi pokoleniami, kiedy nas już nie będzie. Został wybrany jeden z wielu”. W obecności Prezydenta RP Ignacego Mościckiego, Aleksandry Piłsudskiej, Elżbiety Kulowej i tysięcy uczestników uroczystości z ust byłego komendanta
Polskiej Organizacji Wojskowej padły kolejne słowa: „Polska wybrała postać płk. Lisa-Kuli, aby pokazać przyszłym pokoleniom, jakich miała żołnierzy”.
Melchior Wańkowicz przy okazji wizyty w powstającym Centralnym Okręgu Przemysłowym, odwiedzając Rzeszów pisał: „W cieniu zalegają olbrzymie zakłady silników. W pełgach ogni latarnianych, jak znak, wysoko na cokole tkwi idący do ataku Lis”. Tak jak kiedyś było w tym miejscu serce niepodległości, tak już w niepodległej II Rzeczypospolitej Rzeszów stawał się sercem polskiego przemysłu zbrojeniowego. Oba te ważne dla dziejów Polski zjawiska symbolizował „Lis”.
Postać młodego żołnierza szybko przeszła do legendy, która otaczała go jeszcze za życia. Po latach Ryszard Kaczorowski, ostatni Prezydent II RP, przyznał, że Lis-Kula był dla jego pokolenia jednym z najważniejszych wzorców osobowych, a pierwsza dama Karolina Kaczorowska wspominała, iż dla polskich dzieci – jej samej i rówieśników, Lis-Kula był taką postacią jak dla dzieci angielskich Robin Hood.
W czasach zimnej wojny, kiedy ideę niepodległości, z dala od ojczyzny, przechowali przedstawiciele Drugiej Wielkiej Emigracji, Tadeusz Alf-Tarczyński na łamach polskiej prasy w Londynie i Nowym Jorku pisał:
Za Lisem-Kulą przepastne bramy śmierci zamknęły się nieszczelnie. Przeszedł przez nie w nieśmiertelność, stając się dla potomnych zjawą przejrzystą, żywą, młodą. Zjawą 22-letniego pułkownika, który dokładnie 50 lat temu, 7 marca 1919 roku, zginął na froncie wołyńskim.
Podczas II wojny światowej, w nocy z 10 na 11 kwietnia 1940 r., rzeszowski pomnik został zniszczony przez okupantów niemieckich. Polska ludowa skazała bohatera na zapomnienie.
Prezydent Ignacy Mościcki odsłania pomnik Leopolda Lisa-Kuli w Rzeszowie, 18 września 1932 r. (NAC)
W PRL pamięć o pułkowniku przetrwała dzięki środowiskom niepodległościowym w szeroko pojętym ruchu solidarnościowym i Konfederacji Polski Niepodległej. Mogiłę bohatera odwiedzali harcerze. W drugim obiegu ukazały się znaczki pocztowe z wizerunkiem pułkownika. W Rzeszowie odbudowę pomnika poprzedziła (o kilka lat) skromna, ale jakże ważna uroczystość zorganizowana przez członków
Zespołu Charytatywno-Społecznego działającego przy klasztorze oo. Bernardynów. Staraniem tego środowiska, popularyzującego w ostatniej dekadzie PRL wiedzę o płk. Lisie-Kuli, w 1985 r. na frontonie kościoła farnego w Rzeszowie umieszczona została nielegalnie (ale za zgodą proboszcza) tablica poświęcona bohaterowi, co z wrogością przyjęły ówczesne reżimowe media. Tablicę odsłoniła siostra bohatera Amalia Zaniewska.
Odbudowa pomnika stała się możliwa dopiero po 1989 r. Nowy monument, autorstwa Jana Wilczyńskiego i Bogusza Salwińskiego, został uroczyście odsłonięty w 1992 r. Uroczystości tej doczekało jeszcze kilku towarzyszy broni płk. Lisa-Kuli.
Odbudowanie pomnika w Rzeszowie zbiegło się z przywróceniem tradycji uroczystych obchodów 7 marca rocznicy śmierci bohatera. Zadbało o to środowisko Związku Strzeleckiego „Strzelec”, a w szczególności Jednostki Strzeleckiej 2021 im. płk. L. Lisa-Kuli w Rzeszowie, gromadząc na corocznych obchodach do kilku tysięcy uczestników, w tym rodzinę bohatera na czele z bratankiem – Leopoldem Kulą.
W Kosinie – rodzinnej miejscowości Lisa-Kuli, już w 1936 r. społeczeństwo postanowiło uczcić rodaka i wybudować szkołę jego imienia. Powołano Komitet Budowy Szkoły z udziałem Elżbiety Kulowej – matki śp. „Lisa”. Przygotował on cegiełki na „Szkołę – Pomnik żołnierza bez trwogi i skazy ku pożytkowi ojczyzny i oświecieniu młodego pokolenia”. Wojna i okupacja przerwała chlubne dzieło na kilkadziesiąt lat. Dopiero 11 listopada 1989 r., w rocznicę urodzin pułkownika, dokończono je – uroczyście nadano szkole podstawowej imię Leopolda Lisa-Kuli.
10 listopada 1990 r. odbyła się uroczystość przywrócenia historycznego imienia przedwojennego patrona XIII Liceum Ogólnokształcącemu w Warszawie. Przedsięwzięciu zorganizowanemu staraniem
Stowarzyszenia Wychowanków i Przyjaciół Gimnazjum i Liceum im. płk. Leopolda Lisa-Kuli towarzyszyło także ponowne poświęcenie przedwojennego sztandaru szkoły. Kolejna uroczystość miała miejsce 7 marca 1991 r. w Rzeszowie. II Liceum Ogólnokształcące przyjęło imię swojego absolwenta. W listopadzie 1995 r. imię pułkownika nadano Szkołę Podstawowej w Pruszyńcu koło Siedlec (w istocie placówka przywróciła patrona nadanego w II RP).
Kolejna ważna inicjatywa miała miejsce 7 marca 2002 r. – otwarto Szlak Turystyczno-Historyczny im. płk. Leopolda Lisa-Kuli z Kosiny do Rzeszowa (39 km). W uroczystości uczestniczył ostatni Prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski, który odsłonił także tablicę pamiątkową. Pomysłodawcą i organizatorem imprezy był Podkarpacki Związek Piłsudczyków i Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Oddział w Rzeszowie. W cyklicznych rajdach uczestniczy młodzież strzelecka, harcerska, uczniowie i turyści.
Legendę Lisa-Kuli i pamięć o nim utrwaliły utwory muzyczne. Najbardziej znanym jest powstały już w 1919 r. *Rapsod o pułkowniku Lisie-Kuli* (także jako *Ballada o płk. Leopoldzie Lisie-Kuli*), autorstwa Adama Kowalskiego, zaczynający się od słów: „Gdy ruszył na wojenkę, miał siedemnaście lat…”. W 2018 r. zespół Horytnica na płycie zatytułowanej *Szlakiem przelanej krwi* zamieścił rockowy utwór *Lis–Kula*.
Najnowsza inicjatywa zrodziła się w rodzinnym regionie bohatera, w związku ze 100-leciem jego śmierci. Sejmik Województwa Podkarpackiego, na wniosek Związku Strzeleckiego „Strzelec”, ogłosił rok 2019 Rokiem Pułkownika Leopolda Lisa-Kuli.
Bibliografia
Źródła archiwalne:
Wojskowe Biuro Historyczne, Centralne Archiwum Wojskowe:
Kolekcja Akt Personalnych i Odznaczeniowych, Leopold Lis-Kula
Zbiory fotograficzne, Leopold Lis-Kula, kolekcja nr 71
Literatura:
Alf-Tarczyński T., Pułkownik Leopold Lis-Kula, „Nowy Świat” 1969, nr 13.
Bogalecki T., Polskie Związki Strzeleckie w latach 1910–1914, „Wojskowy Przegląd Historyczny” 1996, nr 2.
Cisek J., Jędrzejewicz J., Kalendarium życia Józefa Piłsudskiego, t. 1, Warszawa 1998.
Demel F., Lipiński W., Pułkownik Leopold Lis-Kula, przedm. A. Piłsudska, Warszawa 1932.
Gałęzowski M., Pułkownik „Żegota”. Życie i pisma pułkownika dypl. Tadeusza Münnicha, Warszawa 2009.
Iranek-Osmecki K., Powołanie i przeznaczenie. Wspomnienia oficera Komendy Głównej AK, Warszawa 1998.
Kaden-Bandrowski J., Leopold Lis-Kula Pułkownik, Warszawa 1937.
Kasprzyk J.J., „Miał sławę bohatera i moc, i dumę łwa…”. Pułkownik Leopold Lis-Kula. Szkic do portretu [w:] Bohaterowie i duma. 100-lecie Związku Strzeleckiego w Rzeszowie, red. G. Ostasz, W. Paruch, J. Magdoń, Rzeszów 2014.
Ludwik [Piskor T.], Ćwiczenia Okręgowe Rzeszowskie, „Strzelec” 1914, nr 4–5.
Magdoń J., „Sława Wilka”. Major Władysław Rudolf Wilk – Komendant Okręgu III (Rzeszowskiego) Związku Strzeleckiego [w:] Bohaterowie i duma. 100-lecie Związku Strzeleckiego w Rzeszowie, red. G. Ostasz, W. Paruch, J. Magdoń, Rzeszów 2014.
Majka J., *Z dziejów Związku Strzeleckiego w Rzeszowie*, Rzeszów 2006.
Nowak J.T., *Droga życiowa pułkownika Lisa–Kuli*, Przemyśl 1985.
Piątek A., *Leopold Lis–Kula – dzieje pomnika w Rzeszowie*, Rzeszów 1996.
Piątek A., *Powiew legendy*, Rzeszów 2004.
Sarjusz-Wolski M., *Czy wiecie kto był on?* [w:] Suplement Rapsodyczny Tygodnika „Polska Zbrojna” 2008.
Śpiewnik. *Pieśni legionowe i żołnierskie*, wybór i oprac. J.J. Kasprzyk, Warszawa 20111.
Wańkowicz M., *Strzępy epopei*, Warszawa 1936.
Wańkowicz M., *Sztafeta. Książka o polskim pochodzie gospodarczym*, Warszawa 1939.
Zaniewski B., *Wspomnienie o Leopoldzie Lisie–Kuli żołnierzu legionowej legendy*, Wrocław 1992.
Zielecki A., *Życie polityczne i ruch niepodległościowy w przededniu I wojny światowej* [w:] *Dzieje Rzeszowa*, t. 2, Rzeszów 1998.
Żuliński A., *Przysposobienie do walki o wolność na terenie powiatu rzeszowskiego*, „Zew Rzeszowa” 1935, nr 16–19.
Żytkiewicz S., *Kwiaty na mogiłę*, „Panteon Polski” 1928, nr 43.
Koncepcja merytoryczna serii „Bohaterowie Niepodległej”:
dr hab. Marek Gałęzowski
Konsultacja naukowa: dr hab. Marek Gałęzowski
Projekt graficzny: Sylwia Szafrańska
Redakcja: Katarzyna Ziębik
Korekta: Zofia Krzywicka-Vauthier
Skład i łamanie: Iwona Kuśmirowska
Fotografia na okładce: Leopold Lis-Kula
(Narodowe Archiwum Cyfrowe)
Druk:
Pasaż Sp. z o.o.
ul. Rydlówka 24, 30-363 Kraków
© Copyright by Instytut Pamięci Narodowej
Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2019
ISBN 978-83-8098-626-8
Zapraszamy:
www.ipn.gov.pl
www.ipn.poczytaj.pl
#MojaNiepodległa. | 84d95afc-6cc2-46a5-9bc5-ef6421b83ded | finepdfs | 3.208984 | CC-MAIN-2024-22 | https://przystanekhistoria.pl/download/166/109102/LisKuladruk.pdf | 2024-05-26T17:31:19+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971058972.57/warc/CC-MAIN-20240526170211-20240526200211-00093.warc.gz | 395,629,707 | 0.995801 | 0.99986 | 0.99986 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | true | [
56,
136,
1349,
3179,
4069,
5686,
7501,
9354,
10492,
11325,
13060,
14901,
16872,
18829,
20726,
22723,
24714,
25752,
27571,
28624,
30542,
30807,
32686,
33694,
35528,
37345,
38318,
40296,
42253,
42883,
44929,
46839,
48768,
50557,
52554,
54295,
552... | 2 | 0 |
UCHWAŁA NR XXXIII / 327 / 2005
RADY GMINY ROKIETNICA
z dnia 29 sierpnia 2005 roku
w sprawie: zmian w budżecie gminy na 2005 rok
Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4, 9 lit. d, ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku Nr 142 poz. 1591 ze zmianami) oraz art. 110, art. 116 ust. 1 i art. 128 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o finansach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2003 roku Nr 15 poz. 148 ze zmianami)
Rada Gminy Rokietnica uchwala, co następuje:
§ 1. W uchwale Rady Gminy Nr XXV/254/2004 z dnia 30 grudnia 2004 roku w sprawie budżetu gminy na 2005 rok zmienionej:
uchwałą Nr XXVI/269/2005 z dnia 7 lutego 2005 r. Rady Gminy Rokietnica
zarządzeniem Nr 15/2005 z dnia 7 marca 2005 r. Wójt Gminy Rokietnica
uchwałą Nr XXIX/292/2005 z dnia 25 kwietnia 2005 r. Rady Gminy Rokietnica
zarządzeniem Nr 37/2005 z dnia 17 maja 2005 r. Wójt Gminy Rokietnica
uchwałą Nr XXXI/319/2005 z dnia 27 czerwca 2005 r. Rady Gminy Rokietnica
uchwałą Nr XXXII/321/2005 z dnia 13 lipca 2005 r. Rady Gminy Rokietnica
zarządzeniem Nr 54/2005 z dnia 14 lipca 2005 r. Wójt Gminy Rokietnica
zarządzeniem Nr 55/2005 z dnia 20 lipca 2005 r. Wójt Gminy Rokietnica
zarządzeniem Nr 56/2005 z dnia 29 lipca 2005 r. Wójt Gminy Rokietnica
zarządzeniem Nr 59/2005 z dnia 11 sierpnia 2005 r. Wójt Gminy Rokietnica
wprowadza się następujące zmiany:
1. Dochody określone w § 1, ust. 1 zwiększa się ogółem o kwotę 127.855 zł zgodnie z załącznikiem Nr 1 do niniejszej uchwały. Ogółem planowane dochody po uwzględnieniu zmian wynoszą 18.706.567 zł w tym:
- dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej w kwocie 1.229.272 zł (zgodnie z załącznikami Nr 1 i 5 do uchwały)
2. Wydatki określone w § 1, ust. 2 zwiększa się o kwotę 1.027.855 zł zgodnie z załącznikiem Nr 2 do niniejszej uchwały. Ogółem planowane wydatki po uwzględnieniu zmian wynoszą 21.853.755 zł w tym:
- wydatki na realizację zleconych zadań bieżących z zakresu administracji rządowej w kwocie 1.229.272 zł (zgodnie z załącznikami Nr 2 i 5 do uchwały)
3. W wydatkach ustalonych w § 1 ust. 2 wyodrębnia się:
a) wydatki bieżące w kwocie 12.463.255 zł w tym, na:
- wynagrodzenia osobowe w kwocie 4.856.578 zł
- pochodne od wynagrodzeń w kwocie 1.004.930 zł
- dotacje z budżetu w kwocie 466.000 zł
- wydatki na obsługę długu w kwocie 264.076 zł
- wydatki na obsługę długu na prefinansowanie 35.000 zł
b) wydatki majątkowe w kwocie 9.390.500 zł
(zgodnie z załącznikiem Nr 2 do uchwały)
4. Deficyt budżetu zwiększa się i po zmianach wynosi 3.147.188 zł
5. W § 3 zmienia się
- kwotę rezerwy inwestycyjnej na drogi, która po zmianie wynosi 0 zł
- kwotę rezerwy ogólnej, która po zmianie wynosi 45.843 zł
- kwotę rezerwy na policję, która po zmianie wynosi 0 zł
Tworzy się rezerwę na wydatki bieżące na drogi w kwocie: 9.300 zł
6. Ustala się kwotę w wysokości 500.000 zł., do której Wójt może samodzielnie zaciągać kredyty i pożyczki na pokrycie deficytu występującego w ciągu roku budżetowego.
§ 2. W zakresie określonym uchwałą zmienia się treść załączników Nr 1. 2. 3. 4. 4a.
§ 3. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy.
§ 4. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia i ma zastosowanie do roku budżetowego 2005.
Przewodniczący Rady Gminy
mgr inż. Witold Bajerlein
RADA GMINY
mgr inż. Jan Kobaczyński
w sprawie: zmian w budżecie gminy na 2005 rok
Dochody w rozdziałach 75023, 75095, 75601, 75616, 75618, 90095 zwiększono do wysokości wykonania dochodów, których plan został przekroczony.
W rozdz. 60016 zwiększony został plan dochodów zgodnie z umową o dofinansowanie z Urzędu Marszałkowskiego budowy drogi w Krzyszkowie.
W rozdz. 80104 zwiększono dochody o refundację kosztów pobytu dzieci, które nie są zameldowane na terenie naszej gminy i uczęszczają do przedszkola w Rokietnicy.
Zmniejszono plan dochodów z czynszów mieszkaniowych w budynkach oświaty, w związku ze sprzedażą mieszkań w tych budynkach.
Wydatki zwiększono:
- w rozdziale 01010 – na budowę kanalizacji w m. Kobylniki. Wydatki zwiększono o kwotę 900.000 zł. Kwota ta stanowi wielkość umorzonych w sierpniu pożyczek ale zgodnie z zaleceniem Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska powinna być przeznaczona na realizację inwestycji proekologicznych.
- w rozdziale 60016 – na budowę drogi w Krzyszkowie oraz bieżące wydatki na drogach gminnych.
- w rozdziale 75403 – na dofinansowanie zakupu samochodu dla policji.
- w rozdziale 75702 – na zapłatę odsetek od kredytu zaciągniętego na(prefinansowanie środków z Unii Europejskiej.
- w rozdziale 80101 – na remont biblioteki w Szkole Podstawowej w Rokietnicy.
- w rozdziale 80114 – na wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń w związku z zatrudnieniem pracownika do obsługi stypendiów dla uczniów, na zakup materiałów potrzebnych do obsługi stypendiów oraz na refundację kosztów dozoru budynku szkoły w Żydowie.
- w rozdziale 85415 – na dofinansowanie z budżetu gminy brakującej kwoty na wypłatę stypendiów.
- W rozdziale 92109 – na remont amfiteatru w Rokietnicy.
W rozdziale 80195 zmniejszono wydatki na budynki oświaty o kwotę zmniejszenia dochodów w związku ze sprzedażą mieszkań.
W zakresie planowanych przychodów (zał.nr 3) zostały zmienione kwoty planowanych do zaciągnięcia pożyczek i kredytów. Kwoty pożyczek zostały zwiększone ponieważ od 31 maja 2005 r. zmieniły się zasady udzielania i umarzania pożyczek ze środków WFOŚ i GW. Zwiększono udział pożyczki z 50% na 70% kosztów przedsięwzięcia. Pożyczki mogą być umorzone w 25%. Oprocentowanie pożyczek wynosi 0,5 stopy redyskonta weksli w stosunku rocznym, liczonym od niesplaconych rat kapitału (obecnie 0,5 x 5,25%= 2,62%). W związku z powyższym zasadne jest zwiększenie kwot pożyczek a zmniejszenie planowanych do zaciągnięcia kredytów.
Rozchody zostały zmniejszone o kwotę 900.000 zł. tj. o kwotę umorzonych pożyczek. Zmiana ta spowodowała obniżenie wskaźnika obsługi długu do wysokości 9,21%. Umożliwia to ewentualne zaciągnięcie kredytu w rachunku bieżącym na pokrycie niedoborów w ciągu roku budżetowego. Proponowana kwota do której Wójt mógłby samodzielnie zaciągnąć taki kredyt to 500.000 zł.
| Dział | Rozdział | Paragraf | Treść | Stan na dzień: 11-08-05 | Stan na dzień: 29-08-05 | Zmiana |
|-------|----------|----------|-----------------------------------------------------------------------|-------------------------|-------------------------|--------|
| | | | **Rolnictwo i łowiectwo** | 2 260 372,00 | 2 296 372,00 | 36 000,00 |
| 010 | | 01010 | Infrastruktura wodociągowa i sanitaracyjna wsi | 2 260 372,00 | 2 296 372,00 | 36 000,00 |
| | | 0920 | Pozostałe odsztki | 1 500,00 | 37 500,00 | 36 000,00 |
| 600 | | | **Transport i łączność** | 605 000,00 | 576 000,00 | 70 000,00 |
| | | 60016 | Drogi publiczne gminne | 105 000,00 | 175 000,00 | 70 000,00 |
| | | 6290 | Środki na dofinansowanie własnych inwestycji gmin (związków gmin), powiatów (związków powiatów), samorządów województw, pozyskane z innych źródeł | 0,00 | 70 000,00 | 70 000,00 |
| 750 | | | **Administracja publiczna** | 87 877,00 | 92 377,00 | 4 500,00 |
| | | 75023 | Urzędy gmin (miast i miast na prawach powiatu) | 28 737,00 | 32 237,00 | 3 500,00 |
| | | 0970 | Wpływy z różnych dochodów | 5 000,00 | 8 500,00 | 3 500,00 |
| | | 75095 | Pozostała działalność | 2 440,00 | 3 440,00 | 1 000,00 |
| | | 0970 | Wpływy z różnych dochodów | 0,00 | 1 000,00 | 1 000,00 |
| 756 | | | **Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem** | 7 358 399,00 | 7 370 219,00 | 11 820,00 |
| | | 75601 | Wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych | 50 000,00 | 50 300,00 | 300,00 |
| | | 0910 | Odsztki od nietermiwnych wpłat z tytułu podatków i opłat | 0,00 | 300,00 | 300,00 |
| | | 75616 | Wpływy z podatku rolnego, podatku leśnego, podatku od spadków i darowizn, podatku od czynności cywilnoprawnych oraz podatków i opłat lokalnych od osób fizycznych | 2 571 495,00 | 2 577 495,00 | 6 000,00 |
| | | 0360 | Podatek od spadków i darowizn | 15 000,00 | 21 000,00 | 6 000,00 |
| | | 75618 | Wpływy z innych opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego na podstawie ustaw | 295 000,00 | 300 520,00 | 5 520,00 |
| | | 0590 | Wpływy z opłat za koncesje i licencje | 0,00 | 5 520,00 | 5 520,00 |
| 801 | | | **Oświata i wychowanie** | 381 830,00 | 385 165,00 | 3 335,00 |
| | | 80104 | Przedszkola | 312 900,00 | 322 900,00 | 10 000,00 |
| | | 2310 | Dotacje celowe otrzymane z gminy na zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego | 0,00 | 10 000,00 | 10 000,00 |
| | | 80195 | Pozostała działalność | 38 500,00 | 31 835,00 | -6 665,00 |
| Dział | Rozdział | Paragraf | Treść | Stan na dzień:11-08-05 | Stan na dzień:29-08-05 | Zmiana |
|-------|----------|----------|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------------------------|------------------------|--------|
| | | 0750 | Dochody z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz innych umów o podobnym charakterze | 38 500,00 | 31 835,00 | -6 665,00 |
| 900 | | | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 10 000,00 | 12 200,00 | 2 200,00 |
| | | 90095 | Pozostała działalność | 0,00 | 2 200,00 | 2 200,00 |
| | | 6290 | Środki na dofinansowanie własnych inwestycji gmin (związków gmin), powiatów (związków powiatów), samorządów województw, pozyskane z innych źródeł | 0,00 | 2 200,00 | 2 200,00 |
Razem 18 578 712,00 18 706 567,00 127 855,00
Przewodniczący Rady Gminy
mgr inż. Witold Bajerlein
Strona: 2
Raport sporządzono w programie Budzet Pro 2002, www.nowoczesnagmina.pl
| Dział | Rozdział | Paragraf | Treść | Stan na dzień:11-08-05 | Stan na dzień:29-08-05 | Zmiana |
|-------|----------|----------|-----------------------------------------------------------------------|------------------------|------------------------|--------|
| | | | **Rolnictwo i łowiectwo** | 5 363 056,00 | 6 263 055,00 | 900 000,00 |
| | | 01010 | Infrastruktura wodociągowa i sanitaryczna wsi | 5 320 630,00 | 6 220 630,00 | 900 000,00 |
| | | 6050 | Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych | 3 885 000,00 | 4 785 000,00 | 900 000,00 |
| | | | **Transport i łączność** | 3 930 200,00 | 3 978 500,00 | 48 300,00 |
| | | 60016 | Drogi publiczne gminne | 2 808 000,00 | 2 856 300,00 | 48 300,00 |
| | | 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 10 000,00 | 14 000,00 | 4 000,00 |
| | | 4270 | Zakup usług remontowych | 112 000,00 | 127 000,00 | 15 000,00 |
| | | 4300 | Zakup usług pozostałych | 130 000,00 | 150 000,00 | 20 000,00 |
| | | 4810 | Rezerwy | 0,00 | 9 300,00 | 9 300,00 |
| | | 6050 | Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych | 50 000,00 | 270 000,00 | 220 000,00 |
| | | 6800 | Rezerwy na inwestycje i zakupy inwestycyjne | 220 000,00 | 0,00 | -220 000,00 |
| | | | **Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa** | 59 340,00 | 74 340,00 | 15 000,00 |
| | | 75403 | Jednostki terenowe Policji | 18 000,00 | 33 000,00 | 15 000,00 |
| | | 4810 | Rezerwy | 15 000,00 | 0,00 | -15 000,00 |
| | | 6150 | Wpłaty jednostek na rzecz środków specjalnych na finansowanie lub dofinansowanie zadań inwestycyjnych | 0,00 | 30 000,00 | 30 000,00 |
| | | | **Obsługa długu publicznego** | 264 076,00 | 299 076,00 | 35 000,00 |
| | | 75702 | Obsługa papierów wartościowych, kredytów i pożyczek jednostek samorządu terytorialnego | 264 076,00 | 299 076,00 | 35 000,00 |
| | | 8078 | Odsztki i dyskontu od krajowych skarbowych papierów wartościowych oraz od krajowych pożyczek i kredytów | 0,00 | 35 000,00 | 35 000,00 |
| | | | **Różne rozliczenia** | 36 343,00 | 45 843,00 | 9 500,00 |
| | | 75818 | Rezerwy ogólne i celowe | 36 343,00 | 45 843,00 | 9 500,00 |
| | | 4810 | Rezerwy | 36 343,00 | 45 843,00 | 9 500,00 |
| | | | **Oświata i wychowanie** | 5 230 669,00 | 5 245 424,00 | 14 755,00 |
| | | 80101 | Szkoły podstawowe | 2 142 967,00 | 2 149 467,00 | 6 500,00 |
| | | 4270 | Zakup usług remontowych | 34 700,00 | 41 200,00 | 6 500,00 |
| | | 80114 | Zespoły obsługi ekonomiczno-administracyjnej szkół | 208 165,00 | 223 085,00 | 14 920,00 |
| | | 4010 | Wynagrodzenia osobowe pracowników | 138 060,00 | 146 060,00 | 8 000,00 |
| | | 4110 | Składki na ubezpieczenia społeczne | 26 400,00 | 28 070,00 | 1 670,00 |
| | | 4120 | Składki na Fundusz Pracy | 3 600,00 | 3 850,00 | 250,00 |
| Dział | Rozdział | Paragraf | Treść | Stan na dzień: 11-08-05 | Stan na dzień: 29-08-05 | Zmiana |
|-------|----------|----------|--------------------------------------------|-------------------------|-------------------------|--------|
| | | 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 10 500,00 | 12 500,00 | 2 000,00 |
| | | 4300 | Zakup usług pozostałych | 11 000,00 | 14 000,00 | 3 000,00 |
| 80195 | | | Pozostała działalność | 38 500,00 | 31 835,00 | -6 665,00 |
| | | 4010 | Wynagrodzenia osobowe pracowników | 12 500,00 | 8 800,00 | -3 700,00 |
| | | 4110 | Składki na ubezpieczenia społeczne | 2 430,00 | 2 030,00 | -400,00 |
| | | 4210 | Zakup materiałów i wyposażenia | 14 540,00 | 12 975,00 | -1 565,00 |
| | | 4260 | Zakup energii | 3 500,00 | 2 500,00 | -1 000,00 |
| 854 | | | **Edukacyjna opieka wychowawcza** | **101 998,00** | **102 298,00** | **300,00** |
| | | 85415 | Pomoc materialna dla uczniów | 19 763,00 | 20 063,00 | 300,00 |
| | | 3240 | Stypendia dla uczniów | 19 763,00 | 20 063,00 | 300,00 |
| 921 | | | **Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego** | **379 750,00** | **384 750,00** | **5 000,00** |
| | | 92109 | Domy i ośrodki kultury, świetlice i kluby | 206 750,00 | 211 750,00 | 5 000,00 |
| | | 4270 | Zakup usług remontowych | 5 250,00 | 10 250,00 | 5 000,00 |
Razem 20 825 900,00 21 853 755,00 1 027 855,00
Przewodniczący Rady Gminy
mgr inż. Witold Bajerlein
### Źródła sfinansowania deficytu budżetu na 2005 rok
#### Przychody i rozchody związane z finansowaniem niedoboru i rozdzysponowania nadwyżki budżetowej.
| § | PRZYCHODY | Kwota |
|---|---------------------------------------------------------------------------|---------|
| 952 | pożyczka z WFOŚiGW – kanalizacja m. Pawłowice | 450 000 |
| 952 | pożyczka z WFOŚiGW – kanalizacja m.Kobylniki | 700 000 |
| 952 | kredyt | 1 400 000|
| | **Razem przychody** | **2 550 000**|
| § | ROZCHODY | Kwota |
|---|--------------------------------------------------------------------------|---------|
| 992 | SBL - splata kredytu zaciągniętego w 2003 roku na kanalizację (2 x 70.000 zł) | 140 000 |
| 992 | BOŚ - splata kredytu na kanalizację - m. Rokietnica (4 x 27.778 zł) | 111 112 |
| 992 | BOŚ - splata kredytu na kanalizację - Obszar Chr. Krajobrazu (4 x 29.400 zł) | 117 600 |
| 992 | BOŚ - splata kredytu na kanalizację – m. Kobylniki (4 x 29.400 zł) | 117 600 |
| 992 | WFOŚiGW - splata pożyczki z 2001 roku na kanalizację (2 x 85.000 zł, 420.000 do umorzenia) | 170 000 |
| 992 | WFOŚiGW - splata pożyczki z 2001 roku na kanalizację (4 x 72.500 zł) | 290 000 |
| 992 | NFOŚ - splata pożyczki na kanalizację (4 x 50.000 zł) | 200 000 |
| 992 | EFRWP - splata kredytu na kanalizację (4 x 30.000 zł) | 120 000 |
| 992 | SBL - splata kredytu na kanalizację z 2002 r. (2 x 50.000 zł) | 100 000 |
| 992 | BOŚ - splata kredytu na kanalizację | 50 000 |
| 992 | WFOŚiGW - splata pożyczki na kanalizację z 2004 | 10 000 |
| 992 | WFOŚiGW - splata pożyczki na kanalizację z 2004 | 15 000 |
| 992 | WFOŚiGW - splata pożyczki na kanalizację z 2004 | 15 000 |
| | **Razem rozchody** | **1 456 312** |
Przewodniczący Rady Gminy
mgr inż. Witold Bajerlein
## PLANOWANE W RAMACH BUDŻETU ŚRODKI NA INWESTYCJE W ROKU 2005
### I. Inwestycje
| L.p. | Określenie zadania | Dział | Przewidziane z budżetu środki |
|------|-----------------------------------------------------------------------------------|-------|------------------------------|
| 1 | Kanalizacja gminy Rokietnica | 010 | 6 184 000 |
| | w tym: | | |
| | Budowa sieci kanalizacyjnej w miejscowości Pawłowice | | 1 601 000 |
| | Budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości Kiekrz ul. Kierska i Podjazdowa | | 1 434 000 |
| | Budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości Kobylniki | | 2 220 000 |
| | Budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości Mrowino - rejon ul. Leśnej | | 260 000 |
| | Budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości Kiekrz, Bytkowo, Rogierówko | | 624 000 |
| | Dokumentacja budowlana kanalizacji | | 45 000 |
| 3 | Modernizacja gminnej oczyszczalni ścieków w Bytkowie - Etap III | 010 | 35 000 |
| 2 | Budowa ul. Krętej w miejscowości Rokietnica | 600 | 50 000 |
| 3 | Budowa dróg na terenie osiedla przy ul. Koszycy w Rokietnicy | 600 | 2 278 000 |
| 4 | Budowa drogi w Kszyszkwie | 600 | 220 000 |
| 5 | Zakup gruntów | 700 | 20 000 |
| 6 | Komputeryzacja Urzędu Gminy | 750 | 50 000 |
| 7 | Wymiana okien w budynku Urzędu Gminy | 750 | 22 000 |
| 8 | Dofinansowanie zakupu samochodu dla policji | 754 | 30 000 |
| 9 | Budowa ogrodzenia terenów usług oświatowych i innych publicznych w Mrowinie | 801 | 35 000 |
| 10 | Rozbudowa Gimnazjum w Napachaniu | 801 | 420 000 |
| 11 | Budowa świetlicy wiejskiej w Krzyszkowie | 921 | 1 500 |
| 11 | Budowa ogrodzenia boiska w Żydowie | 926 | 15 000 |
| 12 | Hala sportowa - dokumentacja | 926 | 20 000 |
| 13 | Modernizacja kotłowni | 926 | 10 000 |
**RAZEM**
| | 9 390 500 |
Stanowi to 42,96% wydatków ogółem.
Przewodniczący Rady Gminy
mgr inż. Witold Bajerlein
| L.p. | Nazwa zadania | Lata realizacji | Całkowita wartość kosztorysowa | Dotychczas poniesione nakłady | Planowane lata | Jednostka realizująca |
|------|------------------------------------------------------------------------------|------------------|-------------------------------|------------------------------|----------------|-----------------------|
| | | | | | 2005 | 2006 | 2007 |
| 1 | Kanalizacja Gminy Rokietnica | 1996-2013 | 57 611 | 25 622 | 6 184 | 1 170 | 2 995 |
| | Budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości Pawłowice - ETAP II | 2005 | 1 601 | 0 | 1 601 | 0 | 0 |
| | Budowa kanalizacji w miejscowości Kiekrz ul. Kierska i Podjazdowa | 2004-2005 | 2 185 | 751 | 1 434 | 0 | 0 |
| | Budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości Kobylinki | 2004-2005 | 1 332 | 12 | 2 220 | 0 | 0 |
| | Budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości Mrowino rejon ulicy Leśnej | 2004-2005 | 773 | 513 | 260 | 0 | 0 |
| | Budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości Kiekrz, Bytkowo, Rogierówko | 2003-2005 | 1 463 | 839 | 624 | 0 | 0 |
| | Opracowanie dokumentacji i budowa kanalizacji sanitarnej dla miejscowości: | 2006-2013 | 19 036 | 0 | 45 | 280 | 0 |
| | Kobylinki Wielkie, Napachanie, Mrowino, Cerekwica, Krzyszkowo, Żydowo, | | | | | | |
| | Rostworowo | | | | | | |
| | Modernizacja oczyszczalni ścieków w Żydowie wraz z budową kanalizacji sanitarnej w ul. Przećawskiej | 2006 | 250 | 0 | 0 | 250 | 0 |
| | Budowa kanalizacji sanitarnej w gminie Rokietnica rurociąg tranzytowy Kobylinki-Napachanie | 2006 | 640 | 0 | 0 | 640 | 0 |
| | Budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości Napachanie | 2007 | 1 192 | 0 | 0 | 0 | 1 192 |
| | Budowa kanalizacji sanitarnej w gminie Rokietnica w miejscowości Mrowino, przepompownia próżniowo-tłoczna wraz z rurociągami tłocznymi | 2007 | 1 803 | 0 | 0 | 0 | 1 803 |
| 2 | Modernizacja gminnej oczyszczalni ścieków Etap 3 | 1999-2006 | 3 020 | 785 | 35 | 2 200 | 0 |
| 3 | Budowa dróg na terenie osiedla przy ulicy Koszycy w Rokietnicy | 2005-2006 | 3 673 | 0 | 2 278 | 1 395 | 0 |
| 4 | Budowa hali sportowej w miejscowości Rokietnica | 2004-2006 | 4 370 | 0 | 20 | 4 350 | 0 |
| 5 | Budowa ulicy Krętej w miejscowości Rokietnica | 2005-2006 | 1 394 | 0 | 50 | 1 344 | 0 |
| 6 | Przebudowa kotłowni gm. Napachanie | 2006 | 85 | 0 | 0 | 85 | 0 |
| 7 | Budowa świetlicy wiejskiej w Krzyszkowie | 2005-2006 | 121 | 0 | 1,5 | 119,5 | 0 |
| 8 | Budowa ulicy Poznańskiej w miejscowości Kiekrz, Starzyny, Rokietnica | 2006-2009 | 6 000 | 0 | 0 | 300 | 2 000 |
| | | | | | 8 568,5 | 10 963,5 | 4 995 |
| | | | | | | | |
| | | | | | 76 274 | X | |
Przewodniczący Rady Gminy
mgr inż. Witold Bajerlein | b10e15fd-5142-4354-9e84-9be69b1bccd9 | finepdfs | 1.18457 | CC-MAIN-2023-14 | https://bip.rokietnica.pl/public/get_file.php?id=153807 | 2023-03-28T11:19:09+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-14/segments/1679296948858.7/warc/CC-MAIN-20230328104523-20230328134523-00587.warc.gz | 163,438,989 | 0.996144 | 0.999913 | 0.999913 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown"
] | pol_Latn | {} | true | [
2303,
3373,
5185,
6164,
10815,
12757,
18155,
20358,
22677,
26036,
32158
] | 1 | 0 |
Sprawozdanie roczne z wykonania budżetu Miasta Wałbrzycha za 2015 rok oraz sprawozdania roczne z wykonania planów finansowych instytucji kultury za 2015 rok
Wałbrzych, marzec 2016 roku
ZARZĄDZENIE NR 248/2016
PREZYDENTA MIASTA WAŁBRZYCHA
z dnia 30 marca 2016 r.
w sprawie przedstawienia Radzie Miejskiej Wałbrzycha i Regionalnej Izbie Obrachunkowej sprawozdania rocznego z wykonania budżetu Miasta Wałbrzycha za 2015 rok oraz sprawozdań rocznych z wykonania planów finansowych instytucji kultury za 2015 rok, dla których Miasto Wałbrzych jest organem założycielskim.
Na podstawie art. 267 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.) zarządzam, co następuje:
§ 1. Przedstawić Radzie Miejskiej Wałbrzycha i Regionalnej Izbie Obrachunkowej sprawozdanie roczne z wykonania budżetu Miasta Wałbrzycha za 2015 rok oraz sprawozdania roczne z wykonania planów finansowych instytucji kultury za 2015 rok, dla których Miasto Wałbrzych jest organem założycielskim.
§ 2. Wykonanie zarządzenia powierzam Skarbnikowi Miasta Wałbrzycha.
§ 3. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania i podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Wałbrzychu.
1. Wykonanie budżetu Miasta Wałbrzycha za 2015 rok
1.1 Wykonanie dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów budżetu Miasta Wałbrzycha za 2015 roku
- Załącznik Nr 1 .................................................................................................................. 1
1.2 Wykonanie dochodów budżetu Miasta Wałbrzycha za 2015 roku
- Załącznik Nr 2 .................................................................................................................. 3
1.3 Wykonanie wydatków budżetu Miasta Wałbrzycha za 2015 roku
- Załącznik Nr 3 .................................................................................................................. 12
1.4 Wykonanie wydatków inwestycyjnych za 2015 rok
- Załącznik Nr 4 .................................................................................................................. 45
1.5 Wykonanie wydatków na programy i projekty realizowane ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielonej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o wolnym handlu (EFTA) czy innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych, niepodlegających zwrotowi za 2015 rok
- Załącznik Nr 5 .................................................................................................................. 62
1.6 Zestawienie dotacji udzielanych z budżetu Miasta Wałbrzycha w 2015 roku
- Załącznik Nr 6 .................................................................................................................. 66
1.7 Dochody z tytułu wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych i wydatki związane z realizacją zadań wynikających z programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych za 2015 rok
- Załącznik Nr 7 .................................................................................................................. 70
1.8 Wykonanie dochodów związanych z gromadzeniem środków z opłat i kar za korzystanie ze środowiska oraz wykonanie wydatków na finansowanie zadań z zakresu ochrony środowiska i gospodarki wodnej za 2015 rok
- Załącznik Nr 8 .................................................................................................................. 71
1.9 Wykonanie dochodów uzyskiwanych z grzywien nałożonych za naruszenie przepisów ruchu drogowego ujawnione za pomocą urządzeń rejestrujących oraz wydatków nimi sfinansowanych za 2015 rok
- Załącznik Nr 9 .................................................................................................................. 73
1.10 Wykonanie dochodów uzyskiwanych z opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych oraz wydatków nimi sfinansowanych za 2015 rok
- Załącznik Nr 10 ................................................................................................................. 74
1.11 Wykonanie dochodów związanych z gromadzeniem środków z opłat za gospodarowanie odpadami oraz wydatków na finansowanie zadań z zakresu gospodarowania odpadami za 2015 rok
- Załącznik Nr 11 ................................................................................................................. 75
1.12 Wykonanie dochodów i wydatków związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej, innych zadań zleconych gminie oraz zadań realizowanych na podstawie porozumień z organami administracji rządowej za 2015 rok - Gmina
- Załącznik Nr 12 ................................................................................................................. 76
1.13 Wykonanie dochodów i wydatków związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej, innych zadań zleconych gminie oraz zadań realizowanych na podstawie porozumień z organami administracji rządowej za 2015 rok - Powiat
- Załącznik Nr 13 ................................................................................................................. 78
1.14 Wykonanie dochodów i wydatków związanych z realizacją dotacji otrzymanych z budżetu państwa na realizację zadań własnych za 2015 rok - Gmina
- Załącznik Nr 14.................................................................80
1.15 Wykonanie dochodów i wydatków związanych z realizacją dotacji otrzymanych z budżetu państwa na realizację zadań własnych za 2015 rok - Powiat
- Załącznik Nr 15.................................................................81
1.16 Wykonanie dochodów związanych z realizacją zadań realizowanych w drodze porozumień i umów z innymi jednostkami samorządu terytorialnego za 2015 rok - Gmina
- Załącznik Nr 16.................................................................82
1.17 Wykonanie dochodów związanych z realizacją zadań realizowanych w drodze porozumień i umów z innymi jednostkami samorządu terytorialnego za 2015 rok - Powiat
- Załącznik Nr 17.................................................................84
1.18 Sprawozdanie o stanie zobowiązań Miasta Wałbrzycha według tytułów dłużnych oraz gwarancji i poręczeń za 2015 rok
- Załącznik Nr 18.................................................................85
1.19 Wykonanie dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami za 2015 rok
- Załącznik Nr 19 .................................................................86
1.20 Wykonanie dochodów rachunku dochodów jednostek budżetowych prowadzących działalność określoną w ustawie o systemie oświaty oraz wydatków nimi finansowanych za 2015 rok
- Załącznik Nr 20 .................................................................89
1.21 Wykonanie przychodów i kosztów samorządowych zakładów budżetowych za 2015 rok
- Załącznik Nr 20 .................................................................90
2. Część opisowa do realizacji budżetu Miasta Wałbrzycha za 2015 rok
2.1 Dane ogólne.................................................................91
2.2 Dochody.................................................................112
2.3 Wydatki.................................................................173
2.4 Zadania inwestycyjne..................................................275
2.5 Wydzielone rachunki dochodów ..................................322
2.6 Samorządowe zakłady budżetowe ..................................324
3. Podsumowanie.................................................................326
4. Informacja o przebiegu wykonania planu finansowego instytucji kultury, dla których Miasto Wałbrzych jest organem założycielskim za 2015 rok
| Dz. | Nazwa | Plan dochodów na 2015 | Wykonanie dochodów na 2015-12-31 | Dochody Bieżące | Dochody Majątkowe | Plan wydatków na 2015 | Wykonanie wydatków na 2015-12-31 |
|-----|-----------------------------------------------------------------------|-----------------------|----------------------------------|----------------|-------------------|-----------------------|----------------------------------|
| | | | | w tym | | | |
| | | | | gmina | powiat | | |
| 1 | | | | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 010 | ROLNICTWO I ŁOWIENIEC | 100 497,24 | 98 213,85 | 47 407,85 | 50 743,00 | 0,00 | 217 657,24 |
| 600 | TRANSPORT I ŁĄCZNOŚĆ | 26 122 673,00 | 22 276 696,57 | 15 369 726,20 | 450,00 | 6 907 170,37 | 559 898,70 |
| 630 | TURYSTYKA | 0,00 | 21 746,28 | 21 746,28 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 700 | GOSPODARKA MIESZKANIOWA | 123 418 668,00 | 62 694 609,22 | 50 217 479,86 | 42 400 897,22 | 8 176 582,64 | 12 477 329,36 |
| 710 | DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA | 1 803 682,00 | 1 636 910,72 | 1 628 972,32 | 572 920,16 | 1 054 052,16 | 9 938,40 |
| 750 | ADMINISTRACJA PUBLICZNA | 8 731 225,00 | 6 873 336,58 | 4 901 719,93 | 4 535 531,22 | 366 188,71 | 1 971 516,65 |
| 751 | URZĘDY NACZELNYCH ORGANÓW WŁADZY PАНSTWOWEJ, KONTROLI I OCHRONY PRAWA ORAZ PRYWATNICTWA | 772 283,00 | 742 923,53 | 742 923,53 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 752 | OBRONA NARODOWA | 1 000,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 754 | BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE I OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA | 12 760 391,00 | 12 167 894,85 | 10 897 939,85 | 1 124 444,85 | 9 773 494,80 | 1 289 955,00 |
| 756 | DOCHODY OD OSOB PRAWNYCH, OD OSÓB FIZYCZNYCH I INNYCH JEDNOSTEK NIEPOSIADAJĄCYCH OSOBOWIŚCI PRAWNEJ ORAZ WYDATKI ZWIĄŻANE Z ICH POBIERANEM | 178 395 080,00 | 180 320 744,42 | 180 320 744,42 | 155 147 134,19 | 25 173 610,23 | 0,00 |
| 757 | OBSŁUGA DŁUGU PUBLICZNEGO | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 758 | RÓŻNE ROZLICZENIA | 118 327 514,00 | 118 290 871,72 | 110 368 538,72 | 57 598 410,45 | 52 770 129,27 | 7 922 332,00 |
| 801 | OŚWIATY I WYCHOWANIE | 7 243 038,54 | 8 257 284,40 | 7 735 094,59 | 6 174 934,50 | 1 560 160,09 | 522 189,61 |
| 851 | OCHRONA ZDROWIA | 688 308,00 | 687 211,43 | 109 322,75 | 43 661,95 | 65 660,80 | 577 888,68 |
| 852 | POMOC SPOŁECZNA | 54 921 160,00 | 54 819 435,57 | 54 817 745,69 | 50 788 688,09 | 4 029 057,60 | 1 689,88 |
| 853 | POZOSTAŁE ZADANIA W ZAKRESIE POLITYKI SPOŁECZNEJ | 6 048 137,00 | 5 715 859,56 | 2 202 796,24 | 1 337 968,43 | 864 827,81 | 3 513 063,32 |
| 854 | EDUKACYJNA OPIEKA WYCHOWAWCZA | 1 627 463,00 | 1 603 228,71 | 1 603 228,71 | 1 550 614,11 | 52 614,60 | 0,00 |
| 900 | GOSPODARKA KOMUNALNA I OCHRONA ŚRODOWISKA | 52 461 099,00 | 34 062 616,60 | 16 932 611,48 | 16 673 059,62 | 259 551,86 | 17 130 005,12 |
| 921 | KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA NARODOWEGO | 61 663 332,00 | 45 565 142,09 | 33 848 483,48 | 33 848 483,48 | 0,00 | 11 716 658,61 |
| 926 | KULTURA FIZYCZNA | 280 000,00 | 1 287 247,57 | 682 396,72 | 682 396,72 | 0,00 | 604 850,85 |
---
**Załącznik Nr 1**
**WYKONANIE DOCHODÓW I WYDATKÓW ORAZ PRZYCHODÓW I ROZCHODÓW BUDŻETU MIASTA WAŁBRZYCHA ZA 2015 ROK**
| Dz. | Nazwa | Plan dochodów na 2015 | Wykonanie dochodów na dzień 2015-12-31 |
|-----|----------------|-----------------------|----------------------------------------|
| | | | Dochody Bieżące |
| | | | w tym |
| | | | gmina | powiat |
| 1 | Ogółem: | 655 345 550,78 | 557 143 273,47 |
| | gmina łącznie | 528 352 778,39 | 433 346 839,04 |
| | powiat łącznie | 126 992 772,39 | 123 796 434,43 |
| | | | Dochody Majątkowe |
| | | | w tym |
| | | | gmina | powiat |
| | | | 492 498 685,42 | 388 301 561,85 | 104 197 123,57 | 64 644 588,05 |
| | | | 45 045 277,19 | 19 599 310,86 |
| | | | 717 302 604,78 | 618 057 192,70 |
| | | | 566 969 771,39 | 490 526 333,29 |
| | | | 150 332 833,39 | 127 530 859,41 |
| | | | Plan wydatków na 2015 |
| | | | Wykonanie wydatków na dzień 2015-12-31 |
| | | | Wydatki Bieżące |
| | | | w tym |
| | | | gmina | powiat |
| | | | 442 212 553,95 | 356 159 721,14 |
| | | | 86 052 832,81 | 175 844 638,75 |
| | | | 134 366 612,15 | 41 478 026,60 |
| | | | Wydatki Majątkowe |
| | | | w tym |
| | | | gmina | powiat |
| | | | | |
| | | | | |
**Treść**
Plan po zmianach na 2015
Wykonanie na dzień 2015-12-31
Wynik: (+) nadwyżka / (-) deficyt
-61 957 054,00
-60 913 919,23
| Treść | Przychody |
|---------------|-----------------|
| Opolem, w tym:| 78 598 012,00 |
| Kredyty | 0,00 |
| Kredyty UE | 0,00 |
| Obligacje | 76 000 000,00 |
| Pożyczki | 2 598 012,00 |
| Dochody | 16 640 658,00 |
|---------------|-----------------|
| Kredyty | 18 075 732,00 |
| Kredyty UE | 565 226,00 |
| Obligacje | 0,00 |
| Pożyczki | 0,00 |
| Dochody | 17 371 243,12 |
|---------------|-----------------|
| Kredyty | 16 806 017,12 |
| Kredyty UE | 565 226 |
| Obligacje | 0,00 |
| Pożyczki | 0,00 |
| Lp. | Źródła dochodów | Dział | § | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | Dochody Gminy | Dochody Powiatu | % 7:5 | % 7:6 | Udział % w dochod. ogółem |
|-----|-----------------|-------|---|------------------------------------------|----------------------------|----------------------|---------------|----------------|--------|--------|-------------------------|
| | | | | | | | | | | | |
| I. | DOCHODY WŁASNE | | | | | | | | | | |
| 1. | Wpływy z podatków ustalonych odrębnymi ustawami | | | | | | | | | | |
| 1/ | podatek od nieruchomości | 756 | 0310 | 55 600 000,00 | 55 600 000,00 | 56 464 490,22 | 56 464 490,22 | - | - | - | 101,55 |
| 2/ | podatek rolny | 756 | 0320 | 138 000,00 | 138 000,00 | 103 247,68 | 103 247,68 | - | - | - | 74,82 |
| 3/ | podatek krajny | 756 | 0330 | 43 310,00 | 43 310,00 | 49 547,75 | 49 547,75 | - | - | - | 114,40 |
| 4/ | podatek od środków transportowych | 756 | 0340 | 2 040 000,00 | 2 040 000,00 | 2 207 361,62 | 2 207 361,62 | - | - | - | 108,20 |
| 5/ | podatek od działalności gospodarczej osób fizycznych, opłacany w formie karty podatkowej | 756 | 0350 | 250 000,00 | 250 000,00 | 207 413,85 | 207 413,85 | - | - | - | 82,97 |
| 6/ | podatek od spadków i darowizn | 756 | 0360 | 300 000,00 | 300 000,00 | 460 057,16 | 460 057,16 | - | - | - | 153,35 |
| 7/ | podatek od czynności cywilnoprawnych | 756 | 0500 | 4 350 000,00 | 4 350 000,00 | 3 624 151,98 | 3 624 151,98 | - | - | - | 83,31 |
| 2. | Wpływy z opłat pobieranych na podstawie odrębnych ustaw | | | | | | | | | | |
| 1/ | produktowa | 900 | 0400 | - | - | 7 584,23 | 7 584,23 | - | - | - | - |
| 2/ | skarbowa | 756 | 0410 | 2 000 000,00 | 2 000 000,00 | 1 397 629,29 | 1 397 629,29 | - | - | - | 69,88 |
| 3/ | komunikacyjna | 756 | 0420 | 2 303 500,00 | 2 303 500,00 | 2 009 322,93 | 2 009 322,93 | - | - | - | 87,23 |
| 4/ | targowa | 756 | 0430 | 140 000,00 | 140 000,00 | 130 117,00 | 130 117,00 | - | - | - | 92,94 |
| 5/ | za zarząd, użytkowanie, służebności i użytkowanie wierczonej nieruchomości | 700 | 0470 | 1 850 000,00 | 1 850 000,00 | 1 866 743,33 | 1 866 730,99 | 12,34 | - | - | 100,91 |
| 6/ | za zezwolenie na sprzedaż alkoholu | 756 | 0480 | 2 200 000,00 | 2 200 000,00 | 2 215 527,16 | 2 215 527,16 | - | - | - | 100,71 |
| 7/ | wpływy z innych lokalnych opłat pobieranych na podstawie odrębnych ustaw | | | | | | | | | | |
| | - Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem | | | | | | | | | | |
| | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 900 | 0490 | - | - | 14 700 903,59 | 14 700 903,59 | - | - | - | - |
| 8/ | zmniejszenie (od posiadania psów) | 756 | 0560 | 2 000,00 | 2 000,00 | 896,40 | 896,40 | - | - | - | 44,82 |
| 9/ | koncesje i licencje | 756 | 0590 | 25 500,00 | 25 500,00 | 42 426,54 | 11 639,29 | 30 787,25 | - | - | 166,38 |
| 10/ | wpływy od rodziców | 852 | 0680 | 4 000,00 | 4 000,00 | 8 227,80 | 8 227,80 | - | - | - | 205,70 |
| 11/ | wpływy z różnych opłat | | | | | | | | | | |
| | Gospodarka mieszkaniowa | 700 | 0690 | 90 000,00 | 90 000,00 | 48 663,15 | 48 663,15 | - | - | - | 54,07 |
| | Działalność usługowa | 710 | 0690 | - | - | 11,60 | 11,60 | - | - | - | - |
| | Administracja publiczna | 750 | 0690 | 496 500,00 | 496 500,00 | 498 507,39 | 498 507,39 | - | - | - | 109,06 |
| | Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 754 | 0690 | - | - | 5 568,10 | 5 568,10 | - | - | - | - |
| | Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem | | | | | | | | | | |
| | 756 | 0690 | - | - | 10 000,00 | 10 000,00 | - | - | - | - |
| Lp. | Źródła dochodów | Dział | § | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | Dochody Gminy | Dochody w tym: | Dochody w tym: | % 7/5 | % 7/6 | Udział % w dochodach ogółem |
|-----|-----------------|-------|---|------------------------------------------|----------------------------|----------------------|----------------|----------------|----------------|--------|--------|-------------------------|
| | | | | | | | | Dochody majątkowe | Dochody bieżące | Dochody majątkowe | Dochody bieżące | |
| 1 | | | | | | | | | | | | |
| - | Oświata i wychowanie | 801 | 0690 | 5 092,00 | 5 092,00 | 25 579,42 | 20 450,42 | 5 129,00 | 5 129,00 | 502,35 | 502,35 | |
| - | Pomoc społeczna | 852 | 0690 | 798 000,00 | 798 000,00 | 636 688,33 | 1 356,57 | 635 331,76 | 635 331,76 | 79,79 | 79,79 | |
| - | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 900 | 0690 | 27 324 900,00 | 1 837 000,00 | 869 953,83 | 610 977,45 | 258 976,38 | 258 976,38 | 3,18 | 47,36 | |
| 3. | Udziały w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa | | | | | | | | | | | |
| 1/ | podatek dochodowy od osób fizycznych | 756 | 0010 | 100 399 988,00 | 100 399 988,00 | 101 271 400,00 | 79 609 397,00 | 21 662 003,00 | 21 662 003,00 | 100,87 | 100,87 | |
| 2/ | podatek dochodowy od osób prawnych | 756 | 0020 | 5 500 000,00 | 5 500 000,00 | 6 271 044,11 | 5 212 660,87 | 1 058 383,24 | 1 058 383,24 | 114,02 | 114,02 | |
| 4. | Dochody uzyskiwane przez jednostki budżetowe | | | | | | | | | | | |
| 1/ | Grzywny, mandaty i inne kary pieniężne od osób fizycznych | | | | | | | | | | | |
| | Transport i łączność | 600 | 0570 | 1 307 000,00 | 1 307 000,00 | 1 213 750,50 | 1 200 692,20 | 1 200 692,20 | 13 058,30 | 92,87 | 92,87 | |
| | Administracja publiczna | 750 | 0570 | 122 005,48 | 122 005,48 | 3 434,87 | 3 434,87 | 3 434,87 | 3 434,87 | | | |
| | Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 754 | 0570 | 945 906,91 | 945 906,91 | 945 906,91 | 945 906,91 | 945 906,91 | 945 906,91 | | | |
| | Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej | 756 | 0570 | 104 419,40 | 104 419,40 | 91 361,10 | 91 361,10 | 91 361,10 | 91 361,10 | | | |
| | Oświata i wychowanie | 801 | 0570 | 7 000,00 | 7 000,00 | 8 047,84 | 8 047,84 | 8 047,84 | 8 047,84 | | | |
| | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 900 | 0570 | 29 936,00 | 29 936,00 | 29 936,00 | 29 936,00 | 29 936,00 | 29 936,00 | | | |
| 2/ | Grzywny i inne kary pieniężne od osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych | | | | | | | | | | | |
| | Transport i łączność | 600 | 0580 | 5 229,00 | 5 229,00 | 5 229,00 | 5 229,00 | 5 229,00 | 5 229,00 | | | |
| | Administracja publiczna | 750 | 0580 | 600,00 | 600,00 | 600,00 | 600,00 | 600,00 | 600,00 | | | |
| | Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 754 | 0580 | 600,00 | 600,00 | 600,00 | 600,00 | 600,00 | 600,00 | | | |
| | Oświata i wychowanie | 801 | 0580 | 4 703,80 | 4 703,80 | 4 703,80 | 4 703,80 | 4 703,80 | 4 703,80 | | | |
| | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 900 | 0580 | 334 812,53 | 334 812,53 | 334 812,53 | 334 812,53 | 334 812,53 | 334 812,53 | | | |
| | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 921 | 0580 | 1 049,56 | 1 049,56 | 1 049,56 | 1 049,56 | 1 049,56 | 1 049,56 | | | |
| | Kultura fizyczna | 926 | 0580 | 700,00 | 700,00 | 700,00 | 700,00 | 700,00 | 700,00 | | | |
| 3/ | Wpływy z usług | | | | | | | | | | | |
| | Transport i łączność | 600 | 0830 | 14 000 000,00 | 14 182 000,00 | 12 786 892,54 | 12 786 892,54 | 12 786 892,54 | 12 786 892,54 | | | |
| | Działalność usługowa | 710 | 0830 | 1 075 000,00 | 1 075 000,00 | 916 103,15 | 540 715,93 | 540 715,93 | 540 715,93 | | | |
| | Administracja publiczna | 750 | 0830 | 26 000,00 | 26 000,00 | 36 286,45 | 4 104,24 | 4 104,24 | 4 104,24 | | | |
| | Oświata i wychowanie | 801 | 0830 | 235 974,00 | 235 974,00 | 335 817,57 | 75 026,42 | 75 026,42 | 75 026,42 | | | |
| | Pomoc społeczna | 852 | 0830 | 2 318 272,00 | 2 361 772,00 | 2 261 821,16 | 492 626,67 | 492 626,67 | 492 626,67 | | | |
| | Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej | 853 | 0830 | 986 030,00 | 986 030,00 | 637 902,01 | 637 902,01 | 637 902,01 | 637 902,01 | | | |
| | Edukacyjna opieka wychowawcza | 854 | 0830 | 30 100,00 | 30 100,00 | 43 231,35 | 43 231,35 | 43 231,35 | 43 231,35 | | | |
| Lp. | Źródła dochodów | Dział | § | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | Dochody Gminy | Dochody majątkowe | Dochody bieżące | Dochody Powiatu | Dochody majątkowe | Dochody bieżące | % 7:5 | % 7:6 | Udział % w dochod. ogółem |
|-----|---------------------------------------------------|-------|----|---------------------------------------------|----------------------------|----------------------|---------------|------------------|----------------|-----------------|------------------|-----------------|------|------|--------------------------|
| | | | | | | | | | | | | | | | |
| 1 | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 900 | 0830| 169 000,00 | 186 710,00 | 70 393,49 | 70 393,49 | - | - | - | - | - | 41,65| 37,70| |
| | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 921 | 0830| 781 000,00 | 781 000,00 | 810 240,09 | 810 240,09 | - | - | - | - | - | 103,74| 103,74| |
| | Kultura fizyczna | 926 | 0830| - | - | 367 615,88 | 367 615,88 | - | - | - | - | - | - | - | |
| | Pozostałe udziały | | | | | | | | | | | | | | |
| | Transport i łączność | 680 | 0920| 300,00 | 300,00 | 47 024,25 | 47 024,25 | - | - | - | - | - | 15 674,75| 15 674,75| |
| | Gospodarka mieszkaniowa | 700 | 0920| 1 774 500,00 | 1 774 500,00 | 1 694 499,00 | 1 694 410,72 | - | - | - | - | - | 95,49| 95,49| |
| | Administracja publiczna | 750 | 0920| 27 000,00 | 27 000,00 | 30 643,45 | 30 206,79 | - | - | - | - | - | 113,49| 113,49| |
| | Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem | | | | | | | | | | | | | | |
| | Oświata i wychowanie | 801 | 0900| - | - | 141,00 | - | - | - | - | - | - | - | - | |
| | Oświata i wychowanie | 851 | 0920| 251,00 | 251,00 | 3 752,28 | 3 094,49 | - | - | - | - | - | 657,79| 1 494,93| 1 494,93 |
| | Ochrona zdrowia | 851 | 0920| - | - | 62,72 | 62,72 | - | - | - | - | - | - | - | |
| | Pomoc społeczna | 852 | 0920| 7 500,00 | 7 500,00 | 3 954,60 | 3 629,90 | - | - | - | - | - | 52,73| 52,73| |
| | Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej | 853 | 0920| 1 300,00 | 1 300,00 | 153,14 | 153,14 | - | - | - | - | - | 11,78| 11,78| |
| | Edukacyjna opieka wychowawcza | 854 | 0920| 280,00 | 280,00 | 211,01 | - | - | - | - | - | - | - | - | |
| | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 900 | 0920| - | - | 1 943,66 | 1 368,18 | - | - | - | - | - | - | - | |
| | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 921 | 0920| - | - | 492,38 | 492,38 | - | - | - | - | - | - | - | |
| | Kultura fizyczna | 926 | 0920| - | - | 4 309,38 | 4 309,38 | - | - | - | - | - | - | - | |
| 5/ | wpływy z różnych dochodów | | | | | | | | | | | | | | |
| | Transport i łączność | 680 | 0970| 1 950 000,00 | 2 517 000,00 | 2 335 817,74 | 36 068 807,47 | - | - | - | - | - | 6 775 510,27| 478,35| 91,74| |
| | Gospodarka mieszkaniowa | 700 | 0970| 6 100 000,00 | 9 299 586,00 | 7 866 368,91 | 560 420,27 | - | - | - | - | - | 6 505 840,64| 115,84| 75,98| |
| | Działalność usługowa | 710 | 0970| - | 2 176,00 | 7 054,23 | 7 054,23 | - | - | - | - | - | - | - | |
| | Administracja publiczna | 750 | 0970| 120 000,00 | 122 062,00 | 405 487,38 | 405 487,38 | - | - | - | - | - | 337,91| 332,20| |
| | Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przestrzenna | 754 | 0970| - | - | 369,84 | 369,84 | - | - | - | - | - | - | - | |
| | Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem | | | | | | | | | | | | | | |
| | Oświata i wychowanie | 801 | 0971| 344 600,00 | 479 107,00 | 665 594,47 | 503 719,94 | - | - | - | - | - | 161 874,13| 193,15| 138,92| |
| | Ochrona zdrowia | 851 | 0970| - | - | 235,00 | 235,00 | - | - | - | - | - | - | - | |
| | Pomoc społeczna | 852 | 0970| 45 000,00 | 45 000,00 | 169 563,58 | 82 143,72 | - | - | - | - | - | 376,81| 376,81| |
| | Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej | 853 | 0970| 489,00 | 489,00 | 10 881,44 | 4 538,04 | - | - | - | - | - | - | - | |
| | Edukacyjna opieka wychowawcza | 854 | 0970| 3 000,00 | 7 347,00 | 5 477,84 | 54,80 | - | - | - | - | - | 182,57| 182,57| |
| | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 900 | 0970| 384 070,00 | 629 280,00 | 811 382,75 | 811 382,75 | - | - | - | - | - | 211,26| 128,94| |
| | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 921 | 0970| - | 33 589 210,00 | 31 231 384,09 | 31 231 384,09 | - | - | - | - | - | - | - | |
| | Kultura fizyczna | 926 | 0970| 2 000,00 | 126 196,82 | 126 196,82 | - | - | - | - | - | - | 6 309,84| 6 309,84| |
| Lp. | Źródła dochodów | Dział | § | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | w tym: | % 7/5 | % 7/6 | Udział % w dochod. ogółem |
|-----|-----------------|-------|---|------------------------------------------|----------------------------|----------------------|--------|------|------|-------------------------|
| | | | | | | | | | | |
| 5. | Udziały w dochodach uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami | - | Gospodarka mieszkaniowa | 700 | 2360 | 701 000,00 | 701 000,00 | 741 513,52 | - | - | 741 513,52 | 105,78 |
| | | | | Działalność usługowa | 710 | 2360 | - | - | 120,09 | - | - | 120,09 | - |
| | | | | Administracja publiczna | 750 | 2360 | 842,00 | 842,00 | 903,90 | 903,90 | - | 107,35 |
| | | | | Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 754 | 2360 | 8 000,00 | 8 000,00 | 8 190,17 | - | - | 8 190,17 | 102,38 |
| | | | | Pomoc społeczna | 852 | 2360 | 394 894,00 | 394 894,00 | 474 480,36 | 474 480,36 | - | 120,15 |
| | | | | Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej | 853 | 2360 | 1 100,00 | 1 100,00 | 1 927,10 | - | - | 1 927,10 | 175,19 |
| | | | | 1 105 836,00 | 1 105 836,00 | 1 227 135,14 | 475 384,26 | 475 384,26 | 751 750,88 | 751 750,88 | 110,97 | 110,97 | 0,22 |
| 6. | Dochody z majątku | 1/ | Wpływy z najmu, dzierżawy i leasingu | 40 827 343,00 | 42 060 843,00 | 41 165 778,00 | 40 265 064,07 | 40 265 064,07 | 900 713,93 | 900 713,93 | 50,69 | 49,01 | 11,34 |
| | | | | Transport i łączność | 680 | 0750 | 44 700,00 | 44 700,00 | 72 304,24 | 72 304,24 | - | 161,75 |
| | | | | Gospodarka mieszkaniowa | 700 | 0750 | 38 737 242,00 | 38 737 242,00 | 38 077 776,63 | 37 870 672,09 | 37 870 672,09 | 207 104,54 | 98,30 | 98,30 |
| | | | | Administracja publiczna | 750 | 0750 | 340 000,00 | 340 000,00 | 419 065,53 | 166 530,17 | 166 530,17 | 252 535,36 | 123,25 | 123,25 |
| | | | | Oświata i wychowanie | 801 | 0750 | 496 626,00 | 506 926,00 | 739 478,93 | 302 154,90 | 302 154,90 | 437 324,03 | 148,90 | 145,88 |
| | | | | Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej | 853 | 0750 | 250,00 | 250,00 | 247,10 | 247,10 | - | - | 98,84 | 98,84 |
| | | | | Edukacyjna opieka wychowawcza | 854 | 0750 | - | - | 3 750,00 | - | - | 3 750,00 | - | - |
| | | | | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 900 | 0750 | 14 760,00 | 14 760,00 | 12 000,00 | 12 000,00 | - | 81,30 | 81,30 |
| | | | | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 921 | 0750 | 935 765,00 | 2 158 965,00 | 1 787 760,36 | 1 787 760,36 | 1 787 760,36 | 191,05 | 82,81 |
| | | | | Kultura fizyczna | 926 | 0750 | 258 000,00 | 258 000,00 | 53 395,11 | 53 395,11 | 53 395,11 | - | 20,70 | 20,70 |
| 2/ | Wpływy z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wszystkiego w prawo własności | 475 695,00 | 735 695,00 | 873 288,02 | 873 288,02 | 873 288,02 | - | - | 183,58 | 118,70 |
| 3/ | Wpłyty z tytułu odpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości | 76 650 211,00 | 62 379 390,00 | 4 570 321,29 | 4 570 321,29 | 4 570 321,29 | - | - | 5,96 | 7,33 |
| 4/ | Wpływy ze sprzedaży składekników majątkowych | 200 000,00 | 664 906,00 | -5 243,93 | -5 243,93 | -5 243,93 | - | - | -2,62 | -0,79 |
| | | | | Gospodarka mieszkaniowa | 700 | 0870 | - | - | 5 735,00 | 5 735,00 | 5 735,00 | - | - |
| | | | | Administracja publiczna | 750 | 0870 | - | - | 3 079,90 | 3 079,90 | 3 079,90 | - | - |
| | | | | Oświata i wychowanie | 801 | 0870 | - | - | 5 439,34 | 5 439,34 | 5 439,34 | - | - |
| | | | | Pomoc społeczna | 852 | 0870 | - | - | 1 689,88 | 1 689,88 | 1 689,88 | - | - |
| | | | | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 900 | 0870 | 200 000,00 | 200 000,00 | 31 996,27 | 31 996,27 | 31 996,27 | 16,00 | 16,00 |
| | | | | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 921 | 0870 | - | - | -58 035,17 | -58 035,17 | -58 035,17 | - | -12,48 |
| | | | | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 926 | 0870 | - | - | 4 850,85 | 4 850,85 | 4 850,85 | - | - |
| 5/ | Dochody ze zbycia praw majątkowych | 6 500 000,00 | 23 082 417,00 | 16 582 417,32 | 16 582 417,32 | 16 582 417,32 | - | - | 255,11 | 71,84 |
| | | | | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 900 | 0780 | 6 500 000,00 | 23 082 417,00 | 16 582 417,32 | 16 582 417,32 | 16 582 417,32 | - | - | 255,11 | 71,84 |
| Lp. | Źródła dochodów | Dział | § | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | Dochody Gminy | Dochody majątkowe | Dochody bieżące | Dochody Powiatu | Dochody majątkowe | Dochody bieżące | % 7:5 | % 7:6 | Udział % w dochod. ogółem |
|-----|---------------------------------------------------------------------------------|-------|----|---------------------------------------------|-------------------------------|----------------------|---------------|------------------|----------------|----------------|------------------|----------------|-------|-------|--------------------------|
| 1 | | | | | | | | | | | | | | | |
| 7. | Odszki od zaległości podatkowych oraz za nieterminowe rozliczenia, płaczone przez urzędy obsługujące organy podatkowe | | | 460 000,00 | 460 000,00 | 865 669,57 | 865 669,57 | - | 865 669,57 | - | - | - | 188,19 | 188,19 | 0,16 |
| 8. | Dotacje celowe otrzymane od jst na zadania realizowane na podstawie porozumień (umów) oraz wpłwy z tytułu pomocy finansowej udzielanej między jst | 756 | 0910 | 460 000,00 | 460 000,00 | 831 714,42 | 831 714,42 | - | 831 714,42 | - | - | - | 180,81 | 180,81 | |
| | | 900 | 0910 | - | - | 33 955,15 | 33 955,15 | - | 33 955,15 | - | - | - | - | - | |
| 8. | Dotacje celowe otrzymane od jst na zadania realizowane na podstawie porozumień (umów) oraz wpłwy z tytułu pomocy finansowej udzielanej między jst | | | 8 590 739,00 | 10 174 934,00 | 7 874 846,79 | 1 020 773,35 | -1 095,15 | 1 021 868,50 | 6 854 073,44 | 6 809 996,12 | 44 077,32 | 91,67 | 77,39 | 1,41 |
| I. | Na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | | |
| 1/ | Dotacje od gmin | 710 | 2310 | 796 947,00 | 928 824,00 | 1 065 945,82 | 1 021 868,50 | - | 1 021 868,50 | 44 077,32 | - | - | 133,75 | 115,76 | |
| | Działalność usługowa | | | 718 685,00 | 768 484,00 | 945 802,95 | 945 802,95 | - | 945 802,95 | - | - | - | 131,60 | 123,07 | |
| | Administracja publiczna | 750 | 2310 | 62 050,00 | 75 690,00 | 72 962,00 | 72 962,00 | - | 72 962,00 | - | - | - | 117,59 | 96,40 | |
| | Administracja publiczna | 750 | 2319 | 175 300,00 | 178 215,00 | 200 209,65 | 200 209,65 | - | 200 209,65 | - | - | - | 114,21 | 112,34 | |
| | Oświata i wychowanie | 801 | 2310 | 481 355,00 | 486 263,00 | 654 481,30 | 654 481,30 | - | 654 481,30 | - | - | - | 135,97 | 134,59 | |
| 2/ | Dotacje od powiatów | | | 10 000,00 | 50 789,00 | 54 077,32 | 10 000,00 | - | 10 000,00 | - | - | - | 44 077,32 | 100,00 | |
| | Pomoc społeczna | 852 | 2320 | - | 44 077,32 | - | - | - | - | - | - | - | 44 077,32 | 100,00 | |
| | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 921 | 2320 | 10 000,00 | 10 000,00 | 10 000,00 | 10 000,00 | - | 10 000,00 | - | - | - | - | - | |
| 3/ | Dotacje od samorządu województwa | | | 68 262,00 | 98 262,00 | 66 065,55 | 66 065,55 | - | 66 065,55 | - | - | - | 96,78 | 67,23 | |
| | Rolnictwo i łowiectwo | 010 | 2710 | - | 15 000,00 | 15 000,00 | 15 000,00 | - | 15 000,00 | - | - | - | - | - | |
| | Administracja publiczna | 750 | 2330 | 68 262,00 | 83 326,00 | 51 065,55 | 51 065,55 | - | 51 065,55 | - | - | - | 74,81 | 61,33 | |
| II. | Na zadania inwestycyjne | | | | | | | | | | | | | | |
| 1/ | Dotacje od gmin | 600 | 6610 | 150 000,00 | 78 622,00 | 71 880,75 | 4 716,60 | - | 4 716,60 | - | - | - | 67 164,15 | 47,92 | 91,43 |
| | Transport i łączność | | | 150 000,00 | 68 622,00 | 67 164,15 | - | - | - | - | - | - | 67 164,15 | 44,78 | 97,88 |
| | Administracja publiczna | 750 | 6617 | - | - | -5 283,40 | -5 283,40 | - | -5 283,40 | - | - | - | - | - | |
| | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 921 | 6300 | - | 10 000,00 | 10 000,00 | 10 000,00 | - | 10 000,00 | - | - | - | - | - | |
| 2/ | Dotacje od samorządu województwa | | | 7 643 792,00 | 9 175 488,00 | 6 737 020,22 | -5 811,75 | - | -5 811,75 | - | - | - | 6 742 831,97 | 88,14 | 73,42 |
| | Transport i łączność | 600 | 6300 | 3 076 668,00 | 3 127 938,00 | 1 745 068,41 | - | - | -1 745 068,41 | - | - | - | 1 484 700,24 | 32,51 | 58,62 |
| | Administracja publiczna | 750 | 6637 | - | - | -5 811,75 | -5 811,75 | - | -5 811,75 | - | - | - | - | - | |
| | Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej | 853 | 6300 | - | 3 514 670,00 | 3 513 063,32 | - | - | -3 513 063,32 | - | - | - | - | - | |
| 9. | Dotacje otrzymane z funduszy celowych oraz pozostałych jednostek załączonych do sektora finansów publicznych | | | 6 726 051,00 | 5 384 317,00 | 5 548 228,78 | 4 170 741,28 | 3 949 964,44 | 220 776,84 | 1 377 487,50 | 1 289 955,00 | 87 532,50 | 82,49 | 103,04 | 1,00 |
| 1/ | Na zadania bieżące | 750 | 2440 | 160 000,00 | 316 447,00 | 308 309,34 | 220 776,84 | - | 220 776,84 | 87 532,50 | - | - | 192,69 | 97,43 | |
| | Administracja publiczna | | | - | - | 824,84 | 824,84 | - | 824,84 | - | - | - | - | - | |
| | Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przecipożarowa | 754 | 2460 | 160 000,00 | 167 000,00 | 167 000,00 | 167 000,00 | - | 167 000,00 | - | - | - | 104,38 | 100,00 | |
| Lp. | Źródła dochodów | Dział | § | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | Dochody Gminy | Dochody majątkowe | Dochody bieżące | Dochody Powiatu | Dochody majątkowe | Dochody bieżące | % 7:5 | % 7:6 | Udział % w dochod. ogółem |
|-----|-----------------|-------|---|------------------------------------------|----------------------------|----------------------|---------------|------------------|----------------|----------------|------------------|----------------|------|------|------------------------|
| 1 | Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej | 853 | 2440 | - | 84 351,00 | 87 532,50 | - | - | - | - | - | - | - | - | 103,77 |
| | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 900 | 2460 | - | 65 096,00 | 50 123,00 | 50 123,00 | - | - | - | - | - | - | - | 77,00 |
| | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 921 | 2460 | - | - | 2 829,00 | 2 829,00 | - | - | - | - | - | - | - | 103,39 |
| 2/ | Na zadania inwestycyjne | - | - | 6 566 051,00 | 5 067 870,00 | 5 239 919,44 | 3 949 964,44 | 3 949 964,44 | - | 1 289 955,00 | 1 289 955,00 | - | - | - | 79,80 |
| | Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 754 | 6280 | - | 1 515 074,00 | 1 289 955,00 | - | - | - | - | - | - | - | - | 85,14 |
| | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 900 | 6280 | 359 355,00 | 515 592,00 | 515 591,53 | 515 591,53 | - | - | - | - | - | - | - | 100,00 |
| | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 921 | 6260 | - | 2 500 000,00 | 1 989 389,55 | 1 989 389,55 | - | - | - | - | - | - | - | 79,58 |
| | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 921 | 6280 | 37 204,00 | 37 204,00 | 344 983,36 | 344 983,36 | - | - | - | - | - | - | - | 927,27 |
| | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 921 | 6560 | - | 500 000,00 | 500 000,00 | 500 000,00 | - | - | - | - | - | - | - | 100,00 |
| | Kultura fizyczna | 926 | 6260 | 6 169 492,00 | - | 600 000,00 | 600 000,00 | - | - | - | - | - | - | - | 9,73 |
| 10. | Środki pozyskiwane z innych źródeł | - | - | 21 021 359,00 | 6 323 816,00 | 6 296 249,14 | 6 291 209,14 | 5 040,00 | - | - | - | - | - | - | 29,95 |
| 1/ | Na zadania bieżące | - | - | - | 5 040,00 | 5 040,00 | 5 040,00 | - | - | - | - | - | - | - | 100,00 |
| | Oświata i wychowanie | 801 | 2700 | - | 5 040,00 | 5 040,00 | 5 040,00 | - | - | - | - | - | - | - | 100,00 |
| 2/ | Na zadania inwestycyjne | - | - | 21 021 359,00 | 6 318 776,00 | 6 291 209,14 | 6 291 209,14 | - | - | - | - | - | - | - | 29,93 |
| | Transport i łączność | 680 | 6290 | 17 706 850,00 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 100,00 |
| | Gospodarka mieszkaniowa | 700 | 6290 | - | 4 101 267,00 | 4 101 269,34 | 4 101 269,34 | - | - | - | - | - | - | - | 100,00 |
| | Administracja publiczna | 750 | 6293 | 1 639 509,00 | 1 639 509,00 | 1 612 051,12 | 1 612 051,12 | - | - | - | - | - | - | - | 98,33 |
| | Ochrona zdrowia | 851 | 6290 | - | 578 000,00 | 577 888,68 | 577 888,68 | - | - | - | - | - | - | - | 99,98 |
| | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 921 | 6290 | 1 675 000,00 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 11. | Dotacje celowe w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi lub płatności w ramach budżetu środków europejskich | - | - | 15 474 040,00 | 28 918 235,00 | 14 741 332,76 | 9 876 835,42 | 7 580 919,35 | 2 295 916,07 | 4 864 497,34 | 3 567 089,34 | 1 297 408,00 | 95,26 | 50,98 | 2,65 |
| 1/ | Na zadania bieżące | - | - | 3 473 937,00 | 5 618 572,00 | 3 593 324,97 | 2 295 916,07 | - | - | - | - | - | - | - | 103,44 |
| | Turystyka | 630 | 2007 | - | - | 21 746,28 | 21 746,28 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| | Administracja publiczna | 750 | 2007 | - | - | 215,28 | 215,28 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| | Administracja publiczna | 750 | 2008 | 1 716 298,00 | 1 730 779,00 | 527 735,35 | 527 735,35 | - | - | - | - | - | - | - | 30,75 |
| | Administracja publiczna | 750 | 2009 | 302 876,00 | 302 431,00 | 7 787,06 | 7 787,06 | - | - | - | - | - | - | - | 2,57 |
| | Administracja publiczna | 750 | 2038 | - | 1 230 367,00 | 1 281 756,17 | 1 281 756,17 | - | - | - | - | - | - | - | 79,06 |
| | Oświata i wychowanie | 801 | 2001 | - | 425 335,00 | 425 334,22 | - | - | - | - | - | - | - | - | 100,00 |
| | Oświata i wychowanie | 801 | 2007 | 343 283,00 | 343 283,00 | 228 452,37 | 228 452,37 | - | - | - | - | - | - | - | 66,55 |
| | Oświata i wychowanie | 801 | 2008 | 114 180,00 | 114 180,00 | 79 446,23 | 79 446,23 | - | - | - | - | - | - | - | 69,58 |
| | Oświata i wychowanie | 801 | 2009 | 74 012,00 | 74 012,00 | 97 837,07 | 97 837,07 | - | - | - | - | - | - | - | 132,19 |
| | Pomoc społeczna | 852 | 2007 | 862 259,00 | 936 888,00 | 905 045,61 | 32 971,83 | - | - | - | - | - | - | - | 104,96 |
| | Pomoc społeczna | 852 | 2009 | 3 517,00 | 3 915,00 | 7 457,29 | 7 457,29 | - | - | - | - | - | - | - | 212,84 |
| Lp. | Źródła dochodów | Dział | § | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | Dochody Gminy | Dochody w tym: | Dochody w tym: | % 7/5 | % 7/6 | Udział % w dochod. ogółem |
|-----|-----------------|-------|---|------------------------------------------|----------------------------|----------------------|---------------|----------------|----------------|--------|--------|-------------------------|
| | | | | | | | | Dochody majątkowe | Dochody bieżące | | | |
| | | | | | | | | Dochody Powiatu | Dochody majątkowe | Dochody bieżące | | | |
| 1 | DOTACJE CELOWE Z BUDŻETU PAŃSTWA | | | | | | | | | | | |
| 1. | Dotacje na zadania zlecone, z tego: | | | | | | | | | | | |
| 1/ | na zadania bieżące | | | | | | | | | | | |
| | - Bezpieczeństwo i bezpieczeństwo | 010 | 2010 | 42 678 234,00 | 47 846 020,56 | 47 245 884,79 | 34 806 639,48 | 34 806 639,48 | 12 429 306,91 | 110,68 | 98,72 | |
| | - Rolnictwo i łowiectwo | 010 | 2110 | 50 182,00 | 50 182,00 | 50 182,00 | - | - | 50 182,00 | 100,00 | 100,00 | |
| | - Transport i łączność | 600 | 2110 | 450,00 | 450,00 | 450,00 | - | - | 450,00 | 100,00 | 100,00 | |
| | - Gospodarka mieszkaniowa | 700 | 2110 | 234 033,00 | 749 978,00 | 722 023,32 | - | - | 722 023,32 | 308,51 | 96,27 | |
| | - Działalność usługowa | 710 | 2110 | 618 120,00 | 632 972,00 | 630 160,61 | - | - | 630 160,61 | 101,95 | 99,56 | |
| | - Administracja publiczna | 750 | 2010 | 1 661 000,00 | 1 782 550,00 | 1 283 750,58 | - | - | 1 283 750,58 | 77,29 | 72,04 | |
| | - Administracja publiczna | 750 | 2110 | 42 000,00 | 38 077,00 | 38 077,00 | - | - | 38 077,00 | 90,66 | 100,00 | |
| | - Urzędy narodowe, organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa | 751 | 2010 | 20 190,00 | 772 283,00 | 742 923,53 | - | - | 742 923,53 | 3 679,66 | 96,20 | |
| | - Obrona narodowa | 752 | 2010 | 1 000,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | - | - | 1 000,00 | 100,00 | 100,00 | |
| | - Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 754 | 2010 | 5 000,00 | 5 000,00 | 5 000,00 | - | - | 5 000,00 | 100,00 | 100,00 | |
| | - Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 754 | 2110 | 9 626 779,00 | 9 747 935,00 | 9 747 922,63 | - | - | 9 747 922,63 | 9 747 922,63 | 101,26 | 100,00 | |
| | - Oświata i wychowanie | 801 | 2010 | 557 908,35 | 533 701,05 | 533 701,05 | - | - | 533 701,05 | - | 95,66 | |
| | - Oświata i wychowanie | 801 | 2011 | 48 137,97 | 45 796,23 | 45 796,23 | - | - | 45 796,23 | - | 95,14 | |
| | - Ochrona zdrowia | 851 | 2010 | 40 763,00 | 39 656,49 | 39 656,49 | - | - | 39 656,49 | - | 97,29 | |
| | - Ochrona zdrowia | 851 | 2110 | 52 420,00 | 65 660,80 | 65 660,80 | - | - | 65 660,80 | - | 125,26 | 94,41 |
| | - Pomoc społeczna | 852 | 2010 | 29 422 700,00 | 32 185 952,00 | 32 168 136,98 | - | - | 32 168 136,98 | - | 109,33 | 99,94 |
| | - Pomoc społeczna | 852 | 2110 | 348 000,00 | 359 448,51 | 359 448,51 | - | - | 359 448,51 | - | 103,29 | 100,00 | |
| | - Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej | 853 | 2110 | 596 460,00 | 769 030,00 | 769 024,81 | - | - | 769 024,81 | - | 128,93 | 100,00 | |
| 2/ | na zadania inwestycyjne | | | 10 000,00 | 10 000,00 | 9 938,40 | - | - | 9 938,40 | 9 938,40 | 99,38 | 99,38 | |
| | - Działalność usługowa | 710 | 6410 | 10 000,00 | 10 000,00 | 9 938,40 | - | - | 9 938,40 | 9 938,40 | 99,38 | 99,38 | |
| 2. | Dotacje na zadania realizowane na podstawie porozumień z organami administracji rządowej, z tego: | | | 7 000,00 | 14 500,00 | 14 500,00 | - | - | 14 500,00 | - | 207,14 | 100,00 | 0,00 |
| 1/ | na zadania bieżące | | | 7 000,00 | 14 500,00 | 14 500,00 | - | - | 14 500,00 | - | 207,14 | 100,00 | |
| | - Działalność usługowa | 710 | 2020 | 7 000,00 | 7 000,00 | 7 000,00 | - | - | 7 000,00 | - | 100,00 | 100,00 | |
| | - Oświata i wychowanie | 801 | 2020 | 7 500,00 | 7 500,00 | 7 500,00 | - | - | 7 500,00 | - | 100,00 | 100,00 | |
| 3. | Dotacje na zadania własne, z tego: | | | 13 007 529,00 | 28 963 791,22 | 28 832 186,77 | 28 576 610,30 | 5 203 496,71 | 23 373 113,59 | 255 576,47 | - | 255 576,47 | 221,66 | 99,55 | 5,18 |
| 1/ | na zadania bieżące | | | 13 007 529,00 | 23 687 010,22 | 23 628 690,06 | 23 373 113,59 | 23 373 113,59 | 255 576,47 | - | 255 576,47 | 181,65 | 99,75 | |
| | - Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 754 | 2130 | 17 382,00 | 17 382,00 | - | - | - | 17 382,00 | - | 100,00 | |
| | - Oświata i wychowanie | 801 | 2030 | 3 625 630,80 | 3 625 630,80 | 3 625 630,80 | - | - | 3 625 630,80 | - | 100,00 | |
| | - Oświata i wychowanie | 801 | 2130 | 2 176,42 | 2 176,42 | - | - | - | 2 176,42 | - | 100,00 | |
| | - Pomoc społeczna | 852 | 2030 | 17 531 503,00 | 17 514 549,98 | 17 514 549,98 | - | - | 17 514 549,98 | - | 136,19 | 99,90 | |
| | - Pomoc społeczna | 852 | 2130 | 238 208,00 | 236 018,05 | - | - | - | 236 018,05 | - | 160,20 | 99,08 | |
| | - Pozostałe zadania z zakresu pomocy społecznej | 853 | 2030 | 684 617,00 | 684 617,00 | - | - | - | 684 617,00 | - | 100,00 | |
| | - Edukacyjna opieka wychowawcza | 854 | 2030 | 1 415 573,60 | 1 415 573,60 | - | - | - | 1 415 573,60 | - | 100,00 | |
| | - Edukacyjna opieka wychowawcza | 854 | 2040 | 132 742,71 | 132 742,71 | - | - | - | 132 742,71 | - | 98,05 | |
| | - Edukacyjna opieka wychowawcza | 854 | 2040 | 132 742,71 | 132 742,71 | - | - | - | 132 742,71 | - | 92,31 | |
| Lp. | Źródła dochodów | Dział | § | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | Dochody Gminy | Dochody Powiatu | % 7:5 | % 7:6 | Udział % w dochod. ogółem |
|-----|-----------------|-------|---|------------------------------------------|----------------------------|----------------------|---------------|---------------|------|------|-------------------------|
| | | | | w tym: | | | | | | | |
| | | | | Dochody majątkowe | Dochody bieżące | Dochody majątkowe | Dochody bieżące | | | |
| 1 | | | | 5 276 781,00 | 5 303 496,71 | 5 276 781,00 | 5 303 496,71 | - | - | - |
| 2/ | na zadania inwestycyjne | 700 | 6330 | - | 3 000 000,00 | 2 926 715,71 | - | - | - | - | - | 98,61 |
| - | Gospodarka mieszkaniowa | 921 | 6330 | - | 2 276 781,00 | 2 276 781,00 | - | - | - | - | - | 97,56 |
| - | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | | | - | 2 276 781,00 | 2 276 781,00 | - | - | - | - | - | 100,00 |
| | OGOŁEM | | | 584 054 526,00 | 655 345 550,78 | 557 143 273,47 | 433 346 839,04 | 45 045 277,10 | 388 301 561,85 | 123 796 434,43 | 19 599 310,86 | 104 197 123,57 | 95,39 | 85,02 | 100,00 |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Gmina | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Powiat | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|-----------------------------------------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|-----------------------------------------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|
| WYDATKI OGÓŁEM | | | 646 112 751,00 | 717 302 604,78 | 618 057 192,70 | 95,66 | 86,16 | Gmina | 566 969 771,39 | 490 526 333,29 | 86,52 | Powiat | 150 332 833,39 | 127 530 859,41 | 84,83 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 444 281 157,00 | 480 775 731,78 | 442 212 553,95 | 99,53 | 91,98 | | 389 605 844,39 | 356 159 721,14 | 91,42 | | 91 169 887,39 | 86 052 832,81 | 94,39 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 330 205 149,00 | 351 886 443,56 | 317 164 494,99 | 96,05 | 90,13 | | 280 403 827,17 | 250 434 531,70 | 89,31 | | 71 482 616,39 | 66 729 963,29 | 93,35 |
| - - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 136 528 666,00 | 147 892 415,06 | 141 462 212,95 | 103,61 | 95,65 | | 100 027 680,46 | 94 408 214,47 | 94,38 | | 47 864 734,60 | 47 053 998,48 | 98,31 |
| - - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 193 676 483,00 | 203 994 028,50 | 175 702 282,04 | 90,72 | 86,13 | | 180 376 146,71 | 156 026 317,23 | 86,50 | | 23 617 881,79 | 19 675 964,81 | 83,31 |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 33 685 168,00 | 41 090 719,22 | 40 179 620,24 | 119,28 | 97,78 | | 27 883 569,22 | 27 288 466,16 | 97,87 | | 13 207 150,00 | 12 891 154,08 | 97,61 |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 52 547 496,00 | 61 079 138,00 | 60 707 075,80 | 115,53 | 99,39 | | 56 054 242,00 | 55 703 468,37 | 99,37 | | 5 024 896,00 | 5 003 607,43 | 99,58 |
| - Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 | | | 3 919 199,00 | 6 237 307,00 | 3 730 029,73 | 95,17 | 59,80 | | 5 102 524,00 | 2 622 198,69 | 51,39 | | 1 134 783,00 | 1 107 831,04 | 97,62 |
| - Wypłaty z tytułu poręczeń i gwarancji | | | 5 800 007,00 | 4 257 396,00 | 4 257 395,83 | 73,40 | 100,00 | | 4 257 396,00 | 0,00 | 0,00 | | 0,00 | X | |
| - Obsługa długu | | | 18 124 138,00 | 16 224 728,00 | 16 173 937,36 | 89,24 | 99,69 | | 15 904 286,00 | 15 853 660,39 | 99,68 | | 320 442,00 | 320 276,97 | 99,95 |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 201 831 594,00 | 236 526 873,00 | 175 844 638,75 | 87,12 | 74,34 | | 177 363 927,00 | 134 366 612,15 | 75,76 | | 59 162 946,00 | 41 478 026,60 | 70,11 |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 201 831 594,00 | 235 526 873,00 | 174 844 638,75 | 86,63 | 74,24 | | 176 363 927,00 | 133 366 612,15 | 75,62 | | 59 162 946,00 | 41 478 026,60 | 70,11 |
| - - na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 | | | 31 743 274,00 | 62 069 633,00 | 61 871 660,46 | 194,91 | 99,68 | | 61 568 034,00 | 61 448 781,19 | 99,81 | | 501 599,00 | 422 879,27 | 84,31 |
| - Zakup i objęcie akcji i udziałów oraz wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego | | | 0,00 | 1 000 000,00 | 1 000 000,00 | X | 100,00 | | 1 000 000,00 | 1 000 000,00 | 100,00 | | 0,00 | X | |
| ROLNICTWO I ŁOWIECTWO | 010 | | 155 342,00 | 217 657,24 | 143 210,56 | 55,40 | 65,80 | | 166 914,24 | 92 467,56 | 55,40 | | 50 743,00 | 50 743,00 | 100,00 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 155 342,00 | 217 657,24 | 143 210,56 | 92,19 | 65,80 | | 166 914,24 | 92 467,56 | 55,40 | | 50 743,00 | 50 743,00 | 100,00 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 147 582,00 | 209 897,24 | 139 096,03 | 94,25 | 66,27 | | 159 154,24 | 88 353,03 | 55,51 | | 50 743,00 | 50 743,00 | 100,00 |
| - - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 80 682,00 | 83 924,46 | 57 894,87 | 71,76 | 68,98 | | 33 181,46 | 7 151,87 | 21,55 | | 50 743,00 | 50 743,00 | 100,00 |
| - - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 66 900,00 | 125 972,78 | 81 201,16 | 121,38 | 64,46 | | 125 972,78 | 81 201,16 | 64,46 | | 0,00 | X | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 2 760,00 | 2 760,00 | 2 088,87 | 75,68 | 75,68 | | 2 760,00 | 2 088,87 | 75,68 | | 0,00 | X | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 5 000,00 | 5 000,00 | 2 025,66 | 40,51 | 40,51 | | 5 000,00 | 2 025,66 | 40,51 | | 0,00 | X | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|--------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| MELIORACJE WODNE | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| IZBY ROLNICZE | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| TRANSPORT I ŁĄCZNOŚĆ | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| LOKALNY TRANSPORT ZBIOROWY | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| . Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 18 000,00 | 18 000,00 | 196 074,30 | 64,26 | 39,21 | 18 000,00 | 196 074,30 | 39,21 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 1 200 000,00 | 500 000,00 | 196 074,30 | 16,34 | 39,21 | 500 000,00 | 196 074,30 | 39,21 | 0,00 | 0,00 | X |
| . Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 1 200 000,00 | 500 000,00 | 196 074,30 | 16,34 | 39,21 | 500 000,00 | 196 074,30 | 39,21 | 0,00 | 0,00 | X |
| DROGI PUBLICZNE WOJEWÓDZKIE | 60013| | 4 567 124,00 | 2 532 880,00 | 1 440 300,14 | 31,54 | 56,86 | 0,00 | 0,00 | X | 2 532 880,00 | 1 440 300,14 | 56,86 |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 4 567 124,00 | 2 532 880,00 | 1 440 300,14 | X | 56,86 | 0,00 | 0,00 | X | 2 532 880,00 | 1 440 300,14 | 56,86 |
| . Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 4 567 124,00 | 2 532 880,00 | 1 440 300,14 | X | 56,86 | 0,00 | 0,00 | X | 2 532 880,00 | 1 440 300,14 | 56,86 |
| DROGI PUBLICZNE POWIATOWE | 60014| | 0,00 | 100 000,00 | 100 000,00 | X | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 100 000,00 | 100 000,00 | 100,00 |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 0,00 | 100 000,00 | 100 000,00 | X | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 100 000,00 | 100 000,00 | 100,00 |
| . Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 0,00 | 100 000,00 | 100 000,00 | X | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 100 000,00 | 100 000,00 | 100,00 |
| DROGI PUBLICZNE W MIASTACH NA PRAWACH POWIATU | 60015| | 51 918 669,00 | 49 576 648,00 | 34 606 681,39 | 66,66 | 69,80 | 0,00 | 0,00 | X | 49 576 648,00 | 34 606 681,39 | 69,80 |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 6 455 147,00 | 6 887 500,00 | 4 997 768,90 | X | 72,56 | 0,00 | 0,00 | X | 6 887 500,00 | 4 997 768,90 | 72,56 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 6 455 147,00 | 6 887 500,00 | 4 997 768,90 | 77,42 | 72,56 | 0,00 | 0,00 | X | 6 887 500,00 | 4 997 768,90 | 72,56 |
| . - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 44 000,00 | 44 000,00 | 13 256,50 | 30,13 | 30,13 | 0,00 | 0,00 | X | 44 000,00 | 13 256,50 | 30,13 |
| . - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 6 411 147,00 | 6 843 500,00 | 4 984 512,40 | 77,75 | 72,84 | 0,00 | 0,00 | X | 6 843 500,00 | 4 984 512,40 | 72,84 |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 45 463 522,00 | 42 689 148,00 | 29 608 912,49 | X | 69,36 | 0,00 | 0,00 | X | 42 689 148,00 | 29 608 912,49 | 69,36 |
| . Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 45 463 522,00 | 42 689 148,00 | 29 608 912,49 | X | 69,36 | 0,00 | 0,00 | X | 42 689 148,00 | 29 608 912,49 | 69,36 |
| DROGI PUBLICZNE GMINNE | 60016| | 15 646 679,00 | 16 866 748,00 | 11 026 127,68 | 70,47 | 65,37 | 16 866 748,00 | 11 026 127,68 | 65,37 | 0,00 | 0,00 | X |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 5 513 500,00 | 5 957 000,00 | 4 875 110,09 | 81,84 | 81,84 | 5 957 000,00 | 4 875 110,09 | 81,84 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 5 513 500,00 | 5 957 000,00 | 4 875 110,09 | 88,42 | 81,84 | 5 957 000,00 | 4 875 110,09 | 81,84 | 0,00 | 0,00 | X |
| . - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 47 000,00 | 47 000,00 | 2 556,00 | 5,44 | 5,44 | 47 000,00 | 2 556,00 | 5,44 | 0,00 | 0,00 | X |
| . - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 5 466 500,00 | 5 910 000,00 | 4 872 554,09 | 89,13 | 82,45 | 5 910 000,00 | 4 872 554,09 | 82,45 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 10 133 179,00 | 10 909 748,00 | 6 151 017,59 | 56,38 | 56,38 | 10 909 748,00 | 6 151 017,59 | 56,38 | 0,00 | 0,00 | X |
| . Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 10 133 179,00 | 10 909 748,00 | 6 151 017,59 | 60,70 | 56,38 | 10 909 748,00 | 6 151 017,59 | 56,38 | 0,00 | 0,00 | X |
| DROGI WEWNĘTRZNE | 60017| | 3 864 830,00 | 745 331,00 | 485 778,93 | 12,57 | 65,18 | 745 331,00 | 485 778,93 | 65,18 | 0,00 | 0,00 | X |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 755 000,00 | 730 000,00 | 470 448,48 | 64,44 | 64,44 | 730 000,00 | 470 448,48 | 64,44 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 755 000,00 | 730 000,00 | 470 448,48 | 62,31 | 64,44 | 730 000,00 | 470 448,48 | 64,44 | 0,00 | 0,00 | X |
| . - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 755 000,00 | 730 000,00 | 470 448,48 | 62,31 | 64,44 | 730 000,00 | 470 448,48 | 64,44 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 3 109 830,00 | 15 331,00 | 15 330,45 | 100,00 | 100,00 | 15 331,00 | 15 330,45 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| TURYSTYKA | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| OŚRODKI INFORMACJI TURYSTYCZNEJ | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| ZADANIA W ZAKRESIE UPOWSZECHNIANIA TURYSTYKI | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Gmina | Wykonanie na 2015 po zmianach | % (10:9) | Powiat | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|-------|-------------------------------|-----------|--------|----------------------------|-----------|
| GOSPODARKA MIESZKANIOWA | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| RÓŻNE JEDNOSTKI OBSŁUGI GOSPODARKI MIESZKANIOWEJ | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| GOSPODARKA GRUNTAMI I NIERUCHOMOŚCIAMI | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|---------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| **DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA** | | | | | | | | | | | | | |
| **w tym** | | | | | | | | | | | | | |
| **WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM:** | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| **WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM:** | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| **PLANY ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO** | | | | | | | | | | | | | |
| **w tym** | | | | | | | | | | | | | |
| **WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM:** | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| **OSRODKI DOKUMENTACJI GEODEZYJNEJ I KARTOGRAFICZNEJ** | | | | | | | | | | | | | |
| **w tym** | | | | | | | | | | | | | |
| **WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM:** | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| **PRACE GEODEZYJNE I KARTOGRAFICZNE (NIEINWESTYCYJNE)** | | | | | | | | | | | | | |
| **w tym** | | | | | | | | | | | | | |
| **WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM:** | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| **OPRACOWANIA GEODEZYJNE I KARTOGRAFICZNE** | | | | | | | | | | | | | |
| **w tym** | | | | | | | | | | | | | |
| **WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM:** | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Gmina | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Powiat | Wykonanie na 2015 po zmianach | % (13:12) |
|--------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|-------|-------------------------|-----------|--------|--------------------------------|-----------|
| NADZÓR BUDOWLANY | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| CMENTARZE | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| ADMINISTRACJA PUBLICZNA | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 pkt 1 pkt 2 i 3 | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| - na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 | | | | | | | | | | | | | |
| URZĘDY WOJEWÓDZKIE | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|---------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| EGZEKUCJA ADMINISTRACYJNA NALEŻNOŚCI PLENIEŻNYCH w tym | 75014| | 196 331,00 | 163 931,00 | 148 991,35 | 75,89 | 90,89 | 163 931,00 | 148 991,35 | 90,89 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| RADY GMIN (MIAST I MIAST NA PRAWACH POWIATU) w tym | 75022| | 562 017,00 | 603 446,00 | 579 470,05 | 103,11 | 96,03 | 603 446,00 | 579 470,05 | 96,03 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| URZĘDY GMIN (MIAST I MIAST NA PRAWACH POWIATU) w tym | 75023| | 33 691 916,00 | 37 032 275,00 | 29 924 603,94 | 88,82 | 80,81 | 36 041 339,00 | 28 996 852,16 | 80,45 | 990 936,00 | 927 751,78 | 93,62 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| KWALIFIKACJA WOJSKOWA w tym | 75045| | 42 000,00 | 38 077,00 | 38 077,00 | 90,66 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 38 077,00 | 38 077,00 | 100,00 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 13 100,00 | 12 070,60 | 12 070,60 | 92,14 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 12 070,60 | 12 070,60 | 100,00 |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 22 400,00 | 20 006,40 | 20 006,40 | 89,31 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 20 006,40 | 20 006,40 | 100,00 |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 6 500,00 | 6 000,00 | 6 000,00 | 92,31 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 6 000,00 | 6 000,00 | 100,00 |
| PROMOCJA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO w tym | 75075 | | 1 421 524,00 | 2 150 528,00 | 2 022 318,77 | 142,26 | 94,04 | 2 150 528,00 | 2 022 318,77 | 94,04 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 1 421 524,00 | 1 710 528,00 | 1 585 668,77 | 92,70 | 92,70 | 1 710 528,00 | 1 585 668,77 | 92,70 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 1 021 524,00 | 1 315 528,00 | 1 190 668,77 | 116,56 | 90,51 | 1 315 528,00 | 1 190 668,77 | 90,51 | 0,00 | 0,00 | X |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 22 200,00 | 69 700,00 | 58 832,14 | 265,01 | 84,41 | 69 700,00 | 58 832,14 | 84,41 | 0,00 | 0,00 | X |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 999 324,00 | 1 245 828,00 | 1 131 836,63 | 113,26 | 90,85 | 1 245 828,00 | 1 131 836,63 | 90,85 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 400 000,00 | 395 000,00 | 395 000,00 | 98,75 | 100,00 | 395 000,00 | 395 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 0,00 | 440 000,00 | 436 650,00 | 99,24 | 99,24 | 440 000,00 | 436 650,00 | 99,24 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 0,00 | 440 000,00 | 436 650,00 | X | 99,24 | 440 000,00 | 436 650,00 | 99,24 | 0,00 | 0,00 | X |
| POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ w tym | 75095 | | 738 000,00 | 10 652 593,00 | 1 669 697,80 | 226,25 | 15,67 | 10 652 593,00 | 1 669 697,80 | 15,67 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 738 000,00 | 2 213 472,00 | 1 365 461,00 | 61,69 | 61,69 | 2 213 472,00 | 1 365 461,00 | 61,69 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 663 000,00 | 231 134,00 | 104 541,37 | 15,77 | 45,23 | 231 134,00 | 104 541,37 | 45,23 | 0,00 | 0,00 | X |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 0,00 | 20 200,00 | 12 000,00 | X | 59,41 | 20 200,00 | 12 000,00 | 59,41 | 0,00 | 0,00 | X |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 663 000,00 | 210 934,00 | 92 541,37 | 13,96 | 43,87 | 210 934,00 | 92 541,37 | 43,87 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 75 000,00 | 75 000,00 | 57 193,65 | 76,26 | 76,26 | 75 000,00 | 57 193,65 | 76,26 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 | | | 0,00 | 1 907 338,00 | 1 203 725,98 | X | 63,11 | 1 907 338,00 | 1 203 725,98 | 63,11 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 0,00 | 8 439 121,00 | 304 236,80 | 3,61 | 3,61 | 8 439 121,00 | 304 236,80 | 3,61 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 0,00 | 8 439 121,00 | 304 236,80 | X | 3,61 | 8 439 121,00 | 304 236,80 | 3,61 | 0,00 | 0,00 | X |
| - na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 | | | 0,00 | 311 260,00 | 304 236,80 | X | 97,74 | 311 260,00 | 304 236,80 | 97,74 | 0,00 | 0,00 | X |
| URZĘDY NACZELNYCH ORGANÓW WAŁDZY PAŃSTWOWEJ, KONTROLI I OCHRONY PRAWA ORAZ SĄDOWNICTWA | 751 | | 20 190,00 | 772 283,00 | 742 923,53 | 96,20 | 96,20 | 772 283,00 | 742 923,53 | 96,20 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 20 190,00 | 772 283,00 | 742 923,53 | 96,20 | 96,20 | 772 283,00 | 742 923,53 | 96,20 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 20 190,00 | 364 603,00 | 350 623,53 | 96,17 | 96,17 | 364 603,00 | 350 623,53 | 96,17 | 0,00 | 0,00 | X |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 11 719,00 | 238 971,00 | 238 863,65 | 2038,2 | 99,96 | 238 971,00 | 238 863,65 | 99,96 | 0,00 | 0,00 | X |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 8 471,00 | 125 632,00 | 111 759,88 | 1319,3 | 88,96 | 125 632,00 | 111 759,88 | 88,96 | 0,00 | 0,00 | X |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| .Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| URZĘDY NACZELNYCH ORGANÓW WŁADZY PAŃSTWOWEJ, KONTROLI I OCHRONY PRAWA | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| WYBORY PREZYDENTA RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| WYBORY DO SEJMU I SENATU | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| REFERENDA OGÓLNOKRAJOWE I KONSTYTUCYJNE | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| OBRONA NARODOWA | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
Gmina
| Plan na 2015 | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) |
|--------------|-------------------------|----------|
Powiat
| Plan na 2015 | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|--------------|-------------------------|------------|
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|---------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 1 000,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 100,00 | 100,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| POZOSTAŁE WYDATKI OBRONNE | | | 1 000,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 100,00 | 100,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 1 000,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 100,00 | 100,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 1 000,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 100,00 | 100,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 1 000,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 100,00 | 100,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE I OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA | | | 14 623 186,00 | 16 889 398,00 | 14 935 909,48 | 69,19 | 88,43 | 5 609 007,00 | 3 880 649,85 | 69,19 | 11 280 391,00 | 11 055 259,63 | 98,00 |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 13 383 186,00 | 13 634 324,00 | 13 494 629,69 | 100,83 | 98,98 | 3 869 007,00 | 3 729 325,06 | 96,39 | 9 765 317,00 | 9 765 304,63 | 100,00 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 12 735 166,00 | 13 188 569,00 | 13 082 885,94 | 102,73 | 99,20 | 3 749 451,00 | 3 643 779,57 | 97,18 | 9 439 118,00 | 9 439 106,37 | 100,00 |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 11 168 971,00 | 10 985 429,00 | 10 981 767,90 | 98,32 | 99,97 | 2 820 510,00 | 2 816 854,88 | 99,87 | 8 164 919,00 | 8 164 913,02 | 100,00 |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 1 566 195,00 | 2 203 140,00 | 2 101 118,04 | 134,15 | 95,37 | 928 941,00 | 826 924,69 | 89,02 | 1 274 199,00 | 1 274 193,35 | 100,00 |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 39 000,00 | 39 000,00 | 14 000,00 | 35,90 | 35,90 | 39 000,00 | 14 000,00 | 35,90 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 609 020,00 | 406 755,00 | 397 743,75 | 65,31 | 97,78 | 80 556,00 | 71 545,49 | 88,81 | 326 199,00 | 326 198,26 | 100,00 |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 1 240 000,00 | 3 255 074,00 | 1 441 279,79 | 116,23 | 44,28 | 1 740 000,00 | 151 324,79 | 8,70 | 1 515 074,00 | 1 289 955,00 | 85,14 |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 1 240 000,00 | 3 255 074,00 | 1 441 279,79 | 116,23 | 44,28 | 1 740 000,00 | 151 324,79 | 8,70 | 1 515 074,00 | 1 289 955,00 | 85,14 |
| KOMENDY WOJEWÓDZKIE POLICJI | | | 25 000,00 | 1 025 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 1 025 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 25 000,00 | 25 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 25 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 25 000,00 | 25 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 25 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 0,00 | 1 000 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 1 000 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 0,00 | 1 000 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 1 000 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| KOMENDY POWIATOWE PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ | | | 9 620 351,00 | 11 254 875,00 | 11 029 743,63 | 114,65 | 98,00 | 0,00 | 0,00 | X | 11 254 875,00 | 11 029 743,63 | 98,00 |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 9 620 351,00 | 9 739 801,00 | 9 739 788,63 | X | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 9 739 801,00 | 9 739 788,63 | 100,00 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 9 150 591,00 | 9 413 602,00 | 9 413 590,37 | 102,87 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 9 413 602,00 | 9 413 590,37 | 100,00 |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 8 423 263,00 | 8 156 785,00 | 8 156 779,02 | 96,84 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 8 156 785,00 | 8 156 779,02 | 100,00 |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 727 328,00 | 1 256 817,00 | 1 256 811,35 | 172,80 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 1 256 817,00 | 1 256 811,35 | 100,00 |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 469 760,00 | 326 199,00 | 326 198,26 | 69,44 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 326 199,00 | 326 198,26 | 100,00 |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Gmina | Wykonanie na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Powiat | Wykonanie na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|-------|--------------------------------|-------------------------|----------|--------|--------------------------------|-------------------------|----------|
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| OBRONA CYWILNA | 75414| | 9 000,00 | 9 000,00 | 6 032,99 | 67,03 | 67,03 | 9 000,00 | 6 032,99 | 67,03 | | 0,00 | 0,00 | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| STRAŻ GMINNA (MIEJSKA) | 75416| | 3 255 507,00 | 3 271 317,00 | 3 240 050,65 | 99,53 | 99,04 | 3 271 317,00 | 3 240 050,65 | 99,04 | | 0,00 | 0,00 | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| ZARZĄDZANIE KRYZYSOWE | 75421| | 130 000,00 | 162 122,00 | 112 646,19 | 86,65 | 69,48 | 144 740,00 | 95 264,19 | 65,82 | | 17 382,00 | 17 382,00 | 100,00 | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ | 75495| | 1 583 328,00 | 1 167 084,00 | 547 436,02 | 34,58 | 46,91 | 1 158 950,00 | 539 302,02 | 46,53 | | 8 134,00 | 8 134,00 | 100,00 | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| OBSŁUGA DŁUGU PUBLICZNEGO | 757 | | 23 926 145,00 | 20 482 124,00 | 20 431 333,19 | 99,75 | 99,75 | 20 161 682,00 | 20 111 056,22 | 99,75 | | 320 442,00 | 320 276,97 | 99,95 | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wypłaty z tytułu poręczeń i gwarancji | | | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wyk. na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Gmina | Wyk. na 2015-12-31 | % (10:9) | Powiat | Wyk. na 2015 po zmianach | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|---------------------------------------|--------------------------|-------------------|--------|--------|-------|-------------------|---------|--------|----------------------------|-----------|
| OBSŁUGA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH, KREDYTÓW I POŻYCZEK JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO w tym | | | 18 124 138,00 | 16 224 728,00 | 16 173 937,36 | 89,24 | 99,69 | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Obsługa długu | | | | | | | | | | | | | |
| ROZLICZENIA Z TYTUŁU PORĘCZEŃ I GWARANCJI UDZIELONYCH PRZEZ SKARB PANSTWA LUB JEDNOSTKĘ SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO w tym | | | 5 800 007,00 | 4 257 396,00 | 4 257 395,83 | 73,40 | 100,00 | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wyplaty z tytułu poręczeń i gwarancji | | | | | | | | | | | | | |
| RÓŻNE ROZLICZENIA w tym | | | 20 643 050,00 | 4 990 853,00 | 80 324,96 | 4,23 | 1,61 | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 17 706 850,00 | 3 091 149,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| RÓŻNE ROZLICZENIA FINANSOWE w tym | | | 0,00 | 2 500,00 | 1 529,96 | X | 61,20 | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| REZERWY OGÓLNE I CELOWE w tym | | | 20 556 850,00 | 4 909 558,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 17 706 850,00 | 3 091 149,00 | 0,00 | X | 0,00 | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|--------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| PRYWATYZACJA | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| EUROREGIONY | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| OŚWIATA I WYCHOWANIE | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 | | | | | | | | | | | | | |
| SZKOŁY PODSTAWOWE | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| Gmina | | | | | | | | | | | | | |
|--------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| PRYWATYZACJA | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| EUROREGIONY | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| OŚWIATA I WYCHOWANIE | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 | | | | | | | | | | | | | |
| SZKOŁY PODSTAWOWE | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Gmina | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Powiat | Wykonanie na 2015 po zmianach | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|-------|-------------------------|-----------|--------|--------------------------------|------------|
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| SZKOŁY PODSTAWOWE SPECJALNE | 80102 | | 3 499 498,00 | 4 122 759,97 | 4 004 346,02 | 114,43 | 97,13 | X | 10 450,00 | 97,14 | X | 4 122 759,97 | 97,13 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| ODDZIAŁY PRZEDSZKOLNE W SZKOŁACH PODSTAWOWYCH | 80103 | | 1 464 117,00 | 1 842 676,00 | 1 770 705,67 | 120,94 | 96,09 | X | 1 842 676,00 | 96,09 | X | 1 770 705,67 | 96,09 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| PRZEDSZKOLA | 80104 | | 11 691 535,00 | 14 433 530,00 | 14 166 092,88 | 121,17 | 98,15 | X | 14 433 530,00 | 98,15 | X | 14 166 092,88 | 98,15 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| INNE FORMY WYCZOWANIA PRZEDSZKOLNEGO | 80106 | | 186 766,00 | 142 992,00 | 115 108,34 | 61,63 | 80,50 | X | 142 992,00 | 80,50 | X | 115 108,34 | 80,50 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|---------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X | X | 0,00 | 0,00 | X | 0,00 | 0,00 | X |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 186 766,00 | 142 992,00 | 115 108,34 | 61,63 | 80,50 | 142 992,00 | 115 108,34 | 80,50 | 0,00 | 0,00 | X |
| GIMNAZJA | 80110| | 19 654 942,00 | 18 636 983,05 | 17 973 817,15 | 91,45 | 96,44 | 18 636 983,05 | 17 973 817,15 | 96,44 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 19 654 942,00 | 18 636 983,05 | 17 973 817,15 | 96,44 | 96,44 | 18 636 983,05 | 17 973 817,15 | 96,44 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 18 543 967,00 | 17 567 281,23 | 16 920 967,40 | 91,25 | 96,32 | 17 567 281,23 | 16 920 967,40 | 96,32 | 0,00 | 0,00 | X |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 14 485 133,00 | 13 827 209,00 | 13 615 741,08 | 94,00 | 98,47 | 13 827 209,00 | 13 615 741,08 | 98,47 | 0,00 | 0,00 | X |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 4 058 834,00 | 3 740 072,23 | 3 305 226,32 | 81,43 | 88,37 | 3 740 072,23 | 3 305 226,32 | 88,37 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 1 015 571,00 | 907 577,82 | 903 967,44 | 89,01 | 99,60 | 907 577,82 | 903 967,44 | 99,60 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 95 404,00 | 162 124,00 | 148 882,31 | 156,05 | 91,83 | 162 124,00 | 148 882,31 | 91,83 | 0,00 | 0,00 | X |
| GIMNAZJA SPECJALNE | 80111| | 4 189 242,00 | 4 763 021,42 | 4 671 475,98 | 111,51 | 98,08 | 0,00 | 0,00 | X | 4 763 021,42 | 4 671 475,98 | 98,08 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 4 189 242,00 | 4 763 021,42 | 4 671 475,98 | X | 98,08 | 0,00 | 0,00 | X | 4 763 021,42 | 4 671 475,98 | 98,08 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 4 149 014,00 | 4 687 128,42 | 4 596 241,91 | 110,78 | 98,06 | 0,00 | 0,00 | X | 4 687 128,42 | 4 596 241,91 | 98,06 |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 3 629 914,00 | 4 136 020,00 | 4 110 665,24 | 113,24 | 99,39 | 0,00 | 0,00 | X | 4 136 020,00 | 4 110 665,24 | 99,39 |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 519 100,00 | 551 108,42 | 485 576,67 | 93,54 | 88,11 | 0,00 | 0,00 | X | 551 108,42 | 485 576,67 | 88,11 |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 40 228,00 | 75 893,00 | 75 234,07 | 187,02 | 99,13 | 0,00 | 0,00 | X | 75 893,00 | 75 234,07 | 99,13 |
| DOWOŻENIE UCZNIÓW DO SZKÓŁ | 80113| | 215 512,00 | 385 550,00 | 348 083,96 | 161,51 | 90,28 | 385 550,00 | 348 083,96 | 90,28 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 215 512,00 | 385 550,00 | 348 083,96 | 90,28 | 90,28 | 385 550,00 | 348 083,96 | 90,28 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 215 512,00 | 385 550,00 | 348 083,96 | 161,51 | 90,28 | 385 550,00 | 348 083,96 | 90,28 | 0,00 | 0,00 | X |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 215 512,00 | 385 550,00 | 348 083,96 | 161,51 | 90,28 | 385 550,00 | 348 083,96 | 90,28 | 0,00 | 0,00 | X |
| ZESPOŁY OBSŁUGI EKONOMICZNO-ADMINISTRACYJNEJ SZKÓŁ | 80114| | 1 766 713,00 | 1 857 093,00 | 1 702 081,20 | 96,34 | 91,65 | 1 857 093,00 | 1 702 081,20 | 91,65 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 1 766 713,00 | 1 857 093,00 | 1 702 081,20 | 96,34 | 91,65 | 1 857 093,00 | 1 702 081,20 | 91,65 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 1 764 613,00 | 1 853 193,00 | 1 698 695,15 | 96,26 | 91,66 | 1 853 193,00 | 1 698 695,15 | 91,66 | 0,00 | 0,00 | X |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 1 605 267,00 | 1 699 301,00 | 1 570 831,45 | 97,85 | 92,44 | 1 699 301,00 | 1 570 831,45 | 92,44 | 0,00 | 0,00 | X |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 159 346,00 | 153 892,00 | 127 863,70 | 80,24 | 83,09 | 153 892,00 | 127 863,70 | 83,09 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 2 100,00 | 3 900,00 | 3 386,05 | 161,24 | 86,82 | 3 900,00 | 3 386,05 | 86,82 | 0,00 | 0,00 | X |
| LICEA OGÓLNOKSZTAŁCĄCE | 80120| | 12 775 299,00 | 12 368 230,00 | 11 798 996,90 | 92,36 | 95,40 | 0,00 | 0,00 | X | 12 368 230,00 | 11 798 996,90 | 95,40 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 12 775 299,00 | 12 328 080,00 | 11 760 246,27 | X | 95,39 | 0,00 | 0,00 | X | 12 328 080,00 | 11 760 246,27 | 95,39 |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 11 173 941,00 | 11 035 063,00 | 10 567 911,94 | 94,58 | 95,77 | 0,00 | 0,00 | X | 11 035 063,00 | 10 567 911,94 | 95,77 |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 8 262 760,00 | 8 236 698,00 | 8 153 485,47 | 98,68 | 98,99 | 0,00 | 0,00 | X | 8 236 698,00 | 8 153 485,47 | 98,99 |
| - dotacje na zadania bieżące | | | 2 911 181,00 | 2 798 365,00 | 2 414 426,47 | 82,94 | 86,28 | 0,00 | 0,00 | X | 2 798 365,00 | 2 414 426,47 | 86,28 |
| - świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 1 463 747,00 | 1 211 083,00 | 1 122 374,11 | 76,68 | 92,68 | 0,00 | 0,00 | X | 1 211 083,00 | 1 122 374,11 | 92,68 |
| - wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 | | | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| LICEA OGÓLNOKSZTAŁCĄCE SPECJALNE w tym | 80121 | | 674 173,00 | 638 854,00 | 628 977,59 | 93,30 | 98,45 | 0,00 | 0,00 | X | 638 854,00 | 628 977,59 | 98,45 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 674 173,00 | 638 854,00 | 628 977,59 | 93,30 | 98,45 | 0,00 | 0,00 | X | 638 854,00 | 628 977,59 | 98,45 |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 662 452,00 | 628 168,00 | 618 352,32 | 93,34 | 98,44 | 0,00 | 0,00 | X | 628 168,00 | 618 352,32 | 98,44 |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 556 099,00 | 559 470,00 | 554 595,30 | 99,73 | 99,13 | 0,00 | 0,00 | X | 559 470,00 | 554 595,30 | 99,13 |
| - świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 106 353,00 | 68 698,00 | 63 757,02 | 59,95 | 92,81 | 0,00 | 0,00 | X | 68 698,00 | 63 757,02 | 92,81 |
| SZKOŁY ZAWODOWE w tym | 80130 | | 16 989 250,00 | 17 286 247,00 | 16 292 157,43 | 95,90 | 94,25 | 7 000,00 | 2 098,46 | 29,98 | 17 279 247,00 | 16 290 058,97 | 94,28 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 16 989 250,00 | 17 286 247,00 | 16 292 157,43 | 95,90 | 94,25 | 7 000,00 | 2 098,46 | 29,98 | 17 279 247,00 | 16 290 058,97 | 94,28 |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 13 729 654,00 | 14 350 722,00 | 13 453 886,26 | 97,99 | 93,75 | 7 000,00 | 2 098,46 | 29,98 | 14 343 722,00 | 13 451 787,80 | 93,78 |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 11 385 854,00 | 11 830 077,00 | 11 517 007,67 | 101,15 | 97,35 | 0,00 | 0,00 | X | 11 830 077,00 | 11 517 007,67 | 97,35 |
| - dotacje na zadania bieżące | | | 2 343 800,00 | 2 520 645,00 | 1 936 878,59 | 82,64 | 76,84 | 7 000,00 | 2 098,46 | 29,98 | 2 513 645,00 | 1 934 780,13 | 76,97 |
| - świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 2 925 789,00 | 2 413 113,00 | 2 335 263,48 | 79,82 | 96,77 | 0,00 | 0,00 | X | 2 413 113,00 | 2 335 263,48 | 96,77 |
| - wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 | | | 79 730,00 | 268 335,00 | 267 250,43 | 335,19 | 99,60 | 0,00 | 0,00 | X | 268 335,00 | 267 250,43 | 99,60 |
| SZKOŁY ZAWODOWE SPECJALNE w tym | 80134 | | 4 350 154,00 | 5 223 951,00 | 5 003 671,25 | 115,02 | 95,78 | 0,00 | 0,00 | X | 5 223 951,00 | 5 003 671,25 | 95,78 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 1 350 154,00 | 1 697 724,00 | 1 586 445,11 | X | 93,45 | 0,00 | 0,00 | X | 1 697 724,00 | 1 586 445,11 | 93,45 |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 1 349 054,00 | 1 697 024,00 | 1 585 853,91 | 117,55 | 93,45 | 0,00 | 0,00 | X | 1 697 024,00 | 1 585 853,91 | 93,45 |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 1 152 174,00 | 1 468 464,00 | 1 436 412,38 | 124,67 | 97,82 | 0,00 | 0,00 | X | 1 468 464,00 | 1 436 412,38 | 97,82 |
| - świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 196 880,00 | 228 560,00 | 149 441,53 | 75,90 | 65,38 | 0,00 | 0,00 | X | 228 560,00 | 149 441,53 | 65,38 |
| - wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 | | | 1 100,00 | 700,00 | 591,20 | 53,75 | 84,46 | 0,00 | 0,00 | X | 700,00 | 591,20 | 84,46 |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Gmina | Wykonanie na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Powiat | Wykonanie na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|-------|--------------------------------|-------------------------|----------|--------|--------------------------------|-------------------------|----------|
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 3 000 000,00 | 3 526 227,00 | 3 417 226,14 | 113,91 | 96,91 | | 0,00 | 0,00 | X | | 3 526 227,00 | 3 417 226,14 | 96,91 |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| CENTRA KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO I PRAKTYCZNEGO ORAZ OŚRODKI DOKSZTAŁCANIA ZAWODOWEGO | 80140 | | 2 162 737,00 | 1 933 931,00 | 1 765 294,58 | 81,62 | 91,28 | | 0,00 | 0,00 | X | | 1 933 931,00 | 1 765 294,58 | 91,28 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 2 162 737,00 | 1 933 931,00 | 1 765 294,58 | X | 91,28 | | 0,00 | 0,00 | X | | 1 933 931,00 | 1 765 294,58 | 91,28 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 2 157 839,00 | 1 929 033,00 | 1 762 878,75 | 81,70 | 91,39 | | 0,00 | 0,00 | X | | 1 929 033,00 | 1 762 878,75 | 91,39 |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 1 468 402,00 | 1 382 913,00 | 1 305 179,62 | 88,88 | 94,38 | | 0,00 | 0,00 | X | | 1 382 913,00 | 1 305 179,62 | 94,38 |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 689 437,00 | 546 120,00 | 457 699,13 | 66,39 | 83,81 | | 0,00 | 0,00 | X | | 546 120,00 | 457 699,13 | 83,81 |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 4 898,00 | 4 898,00 | 2 415,83 | 49,32 | 49,32 | | 0,00 | 0,00 | X | | 4 898,00 | 2 415,83 | 49,32 |
| DOKSZTAŁCANIE I DOSKONALENIE NAUCZYCIELI w tym | 80146 | | 646 653,00 | 567 456,00 | 535 778,91 | 82,85 | 94,42 | | 426 670,00 | 408 079,95 | 95,64 | | 140 786,00 | 127 698,96 | 90,70 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 646 653,00 | 567 456,00 | 535 778,91 | 95,64 | 94,42 | | 426 670,00 | 408 079,95 | 95,64 | | 140 786,00 | 127 698,96 | 90,70 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 633 222,00 | 554 025,00 | 522 347,91 | 82,49 | 94,28 | | 413 239,00 | 394 648,95 | 95,50 | | 140 786,00 | 127 698,96 | 90,70 |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 304 511,00 | 241 824,00 | 240 291,80 | 78,91 | 99,37 | | 241 824,00 | 240 291,80 | 99,37 | | 0,00 | 0,00 | X |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 328 711,00 | 312 201,00 | 282 056,11 | 85,81 | 90,34 | | 171 415,00 | 154 357,15 | 90,05 | | 140 786,00 | 127 698,96 | 90,70 |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 13 431,00 | 13 431,00 | 13 431,00 | 100,00 | 100,00 | | 13 431,00 | 13 431,00 | 100,00 | | 0,00 | 0,00 | X |
| REALIZACJA ZADAŃ WYMAGAJĄCYCH STOSOWANIA SPECJALNEJ ORGANIZACJI NAUKI I METOD PRACY DLA DZIECI W PRZEDSZKOLACH, ODDZIAŁACH PRZEDSZKOLNYCH W SZKOŁACH PODSTAWOWYCH I INNYCH FORMACH WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO w tym | 80149 | | 0,00 | 1 436 194,00 | 1 337 584,94 | X | 93,13 | | 1 436 194,00 | 1 337 584,94 | 93,13 | | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 0,00 | 1 436 194,00 | 1 337 584,94 | 93,13 | 93,13 | | 1 436 194,00 | 1 337 584,94 | 93,13 | | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 0,00 | 1 275 369,00 | 1 200 964,94 | X | 94,17 | | 1 275 369,00 | 1 200 964,94 | 94,17 | | 0,00 | 0,00 | X |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 0,00 | 1 186 468,00 | 1 139 539,28 | X | 96,04 | | 1 186 468,00 | 1 139 539,28 | 96,04 | | 0,00 | 0,00 | X |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 0,00 | 88 901,00 | 61 425,66 | X | 69,09 | | 88 901,00 | 61 425,66 | 69,09 | | 0,00 | 0,00 | X |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 0,00 | 160 825,00 | 136 620,00 | X | 84,95 | | 160 825,00 | 136 620,00 | 84,95 | | 0,00 | 0,00 | X |
| REALIZACJA ZADAŃ WYMAGAJĄCYCH STOSOWANIA SPECJALNEJ ORGANIZACJI NAUKI I METOD PRACY DLA DZIECI I MŁODZIEŻY W SZKOŁACH PODSTAWOWYCH, GIMNAZJACH, LICEACH OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH, LICEACH PROFILOWANYCH I SZKOŁACH ZAWODOWYCH ORAZ SZKOŁACH ARTYSTYCZNYCH | 80150 | | 0,00 | 5 952 328,02 | 5 896 260,12 | X | 99,06 | | 5 351 281,02 | 5 302 803,96 | 99,09 | | 601 047,00 | 593 456,16 | 98,74 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 0,00 | 5 952 328,02 | 5 896 260,12 | 99,09 | 99,06 | | 5 351 281,02 | 5 302 803,96 | 99,09 | | 601 047,00 | 593 456,16 | 98,74 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 0,00 | 5 930 593,02 | 5 874 841,68 | X | 99,06 | | 5 329 546,02 | 5 281 385,52 | 99,10 | | 601 047,00 | 593 456,16 | 98,74 |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 0,00 | 5 633 500,00 | 5 593 609,42 | X | 99,29 | 5 058 880,00 | 5 024 898,58 | 99,33 | 574 620,00 | 568 710,84 | 98,97 |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 0,00 | 297 093,02 | 281 232,26 | X | 94,66 | 270 666,02 | 256 486,94 | 94,76 | 26 427,00 | 24 745,32 | 93,64 |
| Dotacje na zadania bieżące | | | 0,00 | 21 735,00 | 21 418,44 | X | 98,54 | 21 735,00 | 21 418,44 | 98,54 | 0,00 | 0,00 | X |
| POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ w tym | | | 80195 | 9 774 888,00 | 16 965 038,00 | | | 16 354 619,89 | 11 830 698,97 | 72,41 | 626 111,00 | 523 920,92 | 83,68 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM | | | 1 673 840,00 | 1 988 591,00 | 1 571 858,50 | 78,90 | 79,04 | 1 864 079,00 | 1 470 816,85 | 78,90 | 124 512,00 | 101 041,65 | 81,15 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym | | | 1 094 478,00 | 1 099 133,00 | 813 376,31 | 74,32 | 74,00 | 1 015 321,00 | 752 884,66 | 74,15 | 83 812,00 | 60 491,65 | 72,18 |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 160 143,00 | 18 179,00 | 15 111,32 | 9,44 | 83,13 | 8 542,00 | 7 660,33 | 89,68 | 9 637,00 | 7 450,99 | 77,32 |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 934 335,00 | 1 080 954,00 | 798 264,99 | 85,44 | 73,85 | 1 006 779,00 | 745 224,33 | 74,02 | 74 175,00 | 53 040,66 | 71,51 |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 20 000,00 | 47 364,00 | 47 282,43 | 236,41 | 99,83 | 47 364,00 | 47 282,43 | 99,83 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 155 500,00 | 118 700,00 | 112 250,00 | 72,19 | 94,57 | 78 000,00 | 71 700,00 | 91,92 | 40 700,00 | 40 550,00 | 99,63 |
| - Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 | | | 403 862,00 | 723 394,00 | 598 949,76 | 148,31 | 82,80 | 723 394,00 | 598 949,76 | 82,80 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM | | | 8 101 048,00 | 14 976 447,00 | 10 782 761,39 | 71,57 | 72,00 | 14 474 848,00 | 10 359 882,12 | 71,57 | 501 599,00 | 422 879,27 | 84,31 |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym | | | 8 101 048,00 | 14 976 447,00 | 10 782 761,39 | 133,10 | 72,00 | 14 474 848,00 | 10 359 882,12 | 71,57 | 501 599,00 | 422 879,27 | 84,31 |
| - na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 | | | 615 000,00 | 501 599,00 | 422 879,27 | 68,76 | 84,31 | 0,00 | 0,00 | X | 501 599,00 | 422 879,27 | 84,31 |
| OCHRONA ZDROWIA w tym | | | 851 | 5 403 702,00 | 5 762 045,00 | | | 4 938 378,87 | 5 692 500,00 | 85,60 | 69 545,00 | 65 660,80 | 94,41 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM | | | 2 653 702,00 | 2 934 045,00 | 2 520 078,21 | 94,96 | 85,89 | 2 864 500,00 | 2 454 417,41 | 85,68 | 69 545,00 | 65 660,80 | 94,41 |
| .Wydatki jednostek budżetowych, w tym | | | 1 715 501,00 | 2 003 594,00 | 1 594 116,17 | 92,92 | 79,56 | 1 934 049,00 | 1 528 455,37 | 79,03 | 69 545,00 | 65 660,80 | 94,41 |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 702 019,00 | 1 047 845,00 | 889 604,13 | 126,72 | 84,90 | 1 047 845,00 | 889 604,13 | 84,90 | 0,00 | 0,00 | X |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 1 013 482,00 | 955 749,00 | 704 512,04 | 69,51 | 73,71 | 886 204,00 | 638 851,24 | 72,09 | 69 545,00 | 65 660,80 | 94,41 |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 932 611,00 | 922 861,00 | 920 588,92 | 98,71 | 99,75 | 922 861,00 | 920 588,92 | 99,75 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 5 590,00 | 7 590,00 | 5 373,12 | 96,12 | 70,79 | 7 590,00 | 5 373,12 | 70,79 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM | | | 2 750 000,00 | 2 828 000,00 | 2 418 300,66 | 87,94 | 85,51 | 2 828 000,00 | 2 418 300,66 | 85,51 | 0,00 | 0,00 | X |
| .Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym | | | 2 750 000,00 | 2 828 000,00 | 2 418 300,66 | 87,94 | 85,51 | 2 828 000,00 | 2 418 300,66 | 85,51 | 0,00 | 0,00 | X |
| LECZNICTWO STOMATOLOGICZNE w tym | | | 85131 | 750 000,00 | 980 000,00 | | | 346 225,51 | 980 000,00 | 35,33 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM | | | 0,00 | 230 000,00 | 5 813,53 | 2,53 | 2,53 | 230 000,00 | 5 813,53 | 2,53 | 0,00 | 0,00 | X |
| .Wydatki jednostek budżetowych, w tym | | | 0,00 | 228 000,00 | 5 813,53 | X | 2,55 | 228 000,00 | 5 813,53 | 2,55 | 0,00 | 0,00 | X |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|---------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 0,00 | 122 517,00 | 4 265,05 | X | 3,48 | 122 517,00 | 4 265,05 | 3,48 | 0,00 | 0,00 | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 0,00 | 105 483,00 | 1 548,48 | X | 1,47 | 105 483,00 | 1 548,48 | 1,47 | 0,00 | 0,00 | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 0,00 | 2 000,00 | 0,00 | X | 0,00 | 2 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 750 000,00 | 750 000,00 | 340 411,98 | 45,39 | 45,39 | 750 000,00 | 340 411,98 | 45,39 | 0,00 | 0,00 | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 750 000,00 | 750 000,00 | 340 411,98 | 45,39 | 45,39 | 750 000,00 | 340 411,98 | 45,39 | 0,00 | 0,00 | |
| PROGRAMY POLITYKI ZDROWOTNEJ w tym | 85149| | 395 692,00 | 395 692,00 | 291 577,00 | 73,69 | 73,69 | 395 692,00 | 291 577,00 | 73,69 | 0,00 | 0,00 | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 395 692,00 | 395 692,00 | 291 577,00 | 73,69 | 73,69 | 395 692,00 | 291 577,00 | 73,69 | 0,00 | 0,00 | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 295 692,00 | 295 692,00 | 191 577,00 | 64,79 | 64,79 | 295 692,00 | 191 577,00 | 64,79 | 0,00 | 0,00 | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 295 692,00 | 295 692,00 | 191 577,00 | 64,79 | 64,79 | 295 692,00 | 191 577,00 | 64,79 | 0,00 | 0,00 | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 100 000,00 | 100 000,00 | 100 000,00 | 100,00 | 100,00 | 100 000,00 | 100 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | |
| ZWALCZANIE NARKOMANII w tym | 85153| | 27 000,00 | 27 000,00 | 24 381,47 | 90,30 | 90,30 | 27 000,00 | 24 381,47 | 90,30 | 0,00 | 0,00 | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 27 000,00 | 27 000,00 | 24 381,47 | 90,30 | 90,30 | 27 000,00 | 24 381,47 | 90,30 | 0,00 | 0,00 | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 27 000,00 | 27 000,00 | 24 381,47 | 90,30 | 90,30 | 27 000,00 | 24 381,47 | 90,30 | 0,00 | 0,00 | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 0,00 | 16 189,00 | 14 466,47 | X | 89,36 | 16 189,00 | 14 466,47 | 89,36 | 0,00 | 0,00 | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 27 000,00 | 10 811,00 | 9 915,00 | 36,72 | 91,71 | 10 811,00 | 9 915,00 | 91,71 | 0,00 | 0,00 | |
| PRZECIWDZIAŁANIE ALKOHOLIZMOWI w tym | 85154| | 2 173 000,00 | 2 173 000,00 | 2 095 160,80 | 96,42 | 96,42 | 2 173 000,00 | 2 095 160,80 | 96,42 | 0,00 | 0,00 | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 2 173 000,00 | 2 173 000,00 | 2 095 160,80 | 96,42 | 96,42 | 2 173 000,00 | 2 095 160,80 | 96,42 | 0,00 | 0,00 | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 1 340 389,00 | 1 350 139,00 | 1 274 571,88 | 95,09 | 94,40 | 1 350 139,00 | 1 274 571,88 | 94,40 | 0,00 | 0,00 | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 702 019,00 | 877 975,00 | 840 746,93 | 119,76 | 95,76 | 877 975,00 | 840 746,93 | 95,76 | 0,00 | 0,00 | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 638 370,00 | 472 164,00 | 433 824,95 | 67,96 | 91,88 | 472 164,00 | 433 824,95 | 91,88 | 0,00 | 0,00 | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 832 611,00 | 822 861,00 | 820 588,92 | 98,56 | 99,72 | 822 861,00 | 820 588,92 | 99,72 | 0,00 | 0,00 | |
| SKŁADKI NA UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE ORAZ ŚWIADCZENIA DLA OSÓB NIEOBJĘTYCH OBOWIĄZKIEM UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO w tym | 85156| | 52 420,00 | 69 545,00 | 65 660,80 | 125,26 | 94,41 | 0,00 | 0,00 | X | 69 545,00 | 65 660,80 | 94,41 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 52 420,00 | 69 545,00 | 65 660,80 | X | 94,41 | 0,00 | 0,00 | X | 69 545,00 | 65 660,80 | 94,41 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 52 420,00 | 69 545,00 | 65 660,80 | 125,26 | 94,41 | 0,00 | 0,00 | X | 69 545,00 | 65 660,80 | 94,41 |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 52 420,00 | 69 545,00 | 65 660,80 | 125,26 | 94,41 | 0,00 | 0,00 | X | 69 545,00 | 65 660,80 | 94,41 |
| POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ w tym | 85195| | 2 005 590,00 | 2 116 808,00 | 2 115 373,29 | 105,47 | 99,93 | 2 116 808,00 | 2 115 373,29 | 99,93 | 0,00 | 0,00 | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| POMOC SPOŁECZNA | 852 | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| PLACÓWKI OPIEKUŃCZO-WYCHOWAWCZE | 85201 | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| DOMY POMOCY SPOŁECZNEJ | 85202 | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Gmina | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Powiat | Wykonanie na 2015 po zmianach | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|-------|-------------------------|----------|--------|--------------------------------|-----------|
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 5 379 905,00 | 6 515 329,00 | 6 464 468,33 | 120,16 | 99,22 | | | | | 547 329,00 | 92,23 |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 147 329,00 | 141 997,00 | 139 927,00 | 94,98 | 98,54 | | | | | 141 997,00 | 98,54 |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 2 800,00 | 300,00 | 30,00 | 1,07 | 10,00 | | | | | 300,00 | 10,00 |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 7 000,00 | 407 000,00 | 271 521,09 | 66,71 | 66,71 | | | | | 0,00 | X |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 7 000,00 | 407 000,00 | 271 521,09 | 3878,8 | 66,71 | | | | | 0,00 | X |
| OŚRODKI WSPARCIA | 85203| | 1 176 220,00 | 1 599 842,00 | 1 521 108,60 | 129,32 | 95,08 | | | | | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 1 176 220,00 | 1 599 842,00 | 1 521 108,60 | 95,08 | 95,08 | | | | | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 1 176 220,00 | 1 599 842,00 | 1 521 108,60 | 129,32 | 95,08 | | | | | 0,00 | X |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 596 463,00 | 776 031,00 | 747 439,21 | 125,31 | 96,32 | | | | | 0,00 | X |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 579 757,00 | 823 811,00 | 773 669,39 | 133,45 | 93,91 | | | | | 0,00 | X |
| RODZINY ZASTĘPCZE | 85204| | 6 199 861,00 | 6 363 851,00 | 6 278 814,16 | 101,27 | 98,66 | | | | | 5 819 109,00 | 98,57 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 6 199 861,00 | 6 277 113,00 | 6 192 504,77 | 99,69 | 98,65 | | | | | 5 732 371,00 | 98,55 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 1 777 118,00 | 1 923 668,00 | 1 839 098,85 | 103,49 | 95,60 | | | | | 1 865 068,00 | 95,56 |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 765 452,00 | 890 863,00 | 853 890,53 | 111,55 | 95,85 | | | | | 890 863,00 | 95,85 |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 1 011 666,00 | 1 032 805,00 | 985 208,32 | 97,38 | 95,39 | | | | | 974 205,00 | 95,29 |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 4 422 743,00 | 4 353 445,00 | 4 353 405,92 | 98,43 | 100,00 | | | | | 3 867 264,00 | 100,00 |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 0,00 | 86 738,00 | 86 309,39 | X | 99,51 | | | | | 86 738,00 | 99,51 |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 0,00 | 86 738,00 | 86 309,39 | X | 99,51 | | | | | 86 738,00 | 99,51 |
| ZADANIA W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE | 85205| | 406 548,00 | 417 998,00 | 415 676,87 | 102,25 | 99,44 | | | | | 359 450,00 | 100,00 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 406 548,00 | 417 998,00 | 415 676,87 | 96,04 | 99,44 | | | | | 359 450,00 | 100,00 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 406 548,00 | 417 998,00 | 415 676,87 | 102,25 | 99,44 | | | | | 359 450,00 | 100,00 |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 309 396,00 | 330 808,00 | 328 487,72 | 106,17 | 99,30 | | | | | 273 354,00 | 100,00 |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 97 152,00 | 87 190,00 | 87 189,15 | 89,75 | 100,00 | | | | | 86 096,00 | 100,00 |
| WSPIERANIE RODZINY | 85206| | 362 919,00 | 623 786,00 | 538 855,16 | 148,48 | 86,38 | | | | | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 362 919,00 | 623 786,00 | 538 855,16 | 86,38 | 86,38 | | | | | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 362 919,00 | 623 786,00 | 538 855,16 | 148,48 | 86,38 | | | | | 0,00 | X |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 349 792,00 | 600 883,00 | 515 952,16 | 147,50 | 85,87 | | | | | 0,00 | X |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Gmina | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Powiat | Wykonanie na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|-------|----------------------------|-------------------------|----------|--------|--------------------------------|-------------------------|----------|
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| ŚWIADCZENIA RODZINNE, ŚWIADCZENIE Z FUNDUSZU ALIMENTACYJNEGO ORAZ SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA EMERYTALNE I RENTOWE Z UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO w tym | 85212 | | 13 127,00 | 22 903,00 | 22 903,00 | 174,47 | 100,00 | 22 903,00 | 22 903,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | | | |
| SKŁADKI NA UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE OPLACANE ZA OSOBY POBIERAJĄCE NIEKTÓRE ŚWIADCZENIA Z POMOCY SPOŁECZNEJ, NIEKTÓRE ŚWIADCZENIA RODZINNE ORAZ ZA OSOBY UCZESTNICZĄCE W ZAJĘCIACH W CENTRUM INTEGRACJI SPOŁECZNEJ | 85213 | | 565 700,00 | 824 397,00 | 824 391,90 | 145,73 | 100,00 | 824 397,00 | 824 391,90 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| ZASIŁKI I POMOC W NATURZE ORAZ SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA EMERYTALNE I RENTOWE w tym | 85214 | | 6 148 754,00 | 7 753 754,00 | 7 719 475,88 | 125,55 | 99,56 | 7 753 754,00 | 7 719 475,88 | 99,56 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 | | | | | | | | | | | | | | | |
| DODATKИ MIESZKANIOWE w tym | 85215 | | 4 405 000,00 | 4 973 794,00 | 4 964 072,76 | 112,69 | 99,80 | 4 973 794,00 | 4 964 072,76 | 99,80 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| ZASIŁKI STALE | | | 4 400 000,00 | 4 967 027,00 | 4 957 960,29 | 112,68 | 99,82 | 4 967 027,00 | 4 957 960,29 | 99,92 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 4 061 000,00 | 6 457 981,00 | 6 452 876,29 | 158,90 | 99,92 | 6 457 981,00 | 6 452 876,29 | 99,92 | 0,00 | 0,00 | X |
| POWIATOWE CENTRA POMOCY RODZINIE | | | 842 327,00 | 880 706,00 | 872 073,78 | 103,53 | 99,02 | 0,00 | 0,00 | X | 880 706,00 | 872 073,78 | 99,02 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 842 327,00 | 880 706,00 | 872 073,78 | X | 99,02 | 0,00 | 0,00 | X | 880 706,00 | 872 073,78 | 99,02 |
| OŚRODKI POMOCY SPOŁECZNEJ | | | 13 470 311,00 | 7 391 877,00 | 7 200 318,67 | 53,45 | 97,41 | 6 722 571,00 | 6 536 015,30 | 97,22 | 669 306,00 | 664 303,37 | 99,25 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 6 970 311,00 | 7 291 877,00 | 7 200 318,67 | 98,69 | 98,74 | 6 622 571,00 | 6 536 015,30 | 98,69 | 669 306,00 | 664 303,37 | 99,25 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 6 931 811,00 | 7 226 924,00 | 7 135 652,47 | 102,94 | 98,74 | 6 557 618,00 | 6 471 349,10 | 98,68 | 669 306,00 | 664 303,37 | 99,25 |
| - - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 5 924 727,00 | 6 038 826,00 | 6 010 211,21 | 101,44 | 99,53 | 5 383 521,00 | 5 359 726,63 | 99,56 | 655 305,00 | 650 484,58 | 99,26 |
| - - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 1 007 084,00 | 1 188 098,00 | 1 125 441,26 | 111,75 | 94,73 | 1 174 097,00 | 1 111 622,47 | 94,68 | 14 001,00 | 13 818,79 | 98,70 |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 38 500,00 | 64 953,00 | 64 666,20 | 167,96 | 99,56 | 64 953,00 | 64 666,20 | 99,56 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 6 500 000,00 | 100 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 6 500 000,00 | 100 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 100 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| JEDNOSTKI SPECJALISTYCZNEGO PORADNICTWA, MIESZKANIA CHRONIONE I OŚRODKI INTERWENCJI KRYZYSOWEJ | | | 180 000,00 | 229 078,00 | 224 911,17 | 124,95 | 98,18 | 0,00 | 0,00 | X | 229 078,00 | 224 911,17 | 98,18 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 180 000,00 | 229 078,00 | 224 911,17 | X | 98,18 | 0,00 | 0,00 | X | 229 078,00 | 224 911,17 | 98,18 |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 180 000,00 | 229 078,00 | 224 911,17 | 124,95 | 98,18 | 0,00 | 0,00 | X | 229 078,00 | 224 911,17 | 98,18 |
| - - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 108 719,00 | 137 178,00 | 136 870,73 | 125,89 | 99,78 | 0,00 | 0,00 | X | 137 178,00 | 136 870,73 | 99,78 |
| - - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 71 281,00 | 91 900,00 | 88 040,44 | 123,51 | 95,80 | 0,00 | 0,00 | X | 91 900,00 | 88 040,44 | 95,80 |
| USŁUGI OPIEKUŃCZE I SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE | | | 1 524 000,00 | 1 252 000,00 | 1 251 904,00 | 82,15 | 99,99 | 1 252 000,00 | 1 251 904,00 | 99,99 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 1 524 000,00 | 1 252 000,00 | 1 251 904,00 | 99,99 | 99,99 | 1 252 000,00 | 1 251 904,00 | 99,99 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 1 524 000,00 | 1 252 000,00 | 1 251 904,00 | 82,15 | 99,99 | 1 252 000,00 | 1 251 904,00 | 99,99 | 0,00 | 0,00 | X |
| - - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 1 524 000,00 | 1 252 000,00 | 1 251 904,00 | 82,15 | 99,99 | 1 252 000,00 | 1 251 904,00 | 99,99 | 0,00 | 0,00 | X |
| POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ | | | 4 645 920,00 | 4 844 079,00 | 4 777 748,76 | 102,84 | 98,63 | 3 877 745,00 | 3 815 235,44 | 98,39 | 966 334,00 | 962 513,32 | 99,60 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 3 645 920,00 | 3 759 164,00 | 3 696 522,49 | 98,34 | 98,33 | 3 757 630,00 | 3 695 120,85 | 98,34 | 1 534,00 | 1 401,64 | 91,37 |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| POZOSTAŁE ZADANIA W ZAKRESIE POLITYKI SPOŁECZNEJ | 853 | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| ŹŁOBIKI | 85305| | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| REHABILITACJA ZAWODOWA I SPOŁECZNA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH | 85311| | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| ZESPOŁY DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI | 85321| | 596 460,00 | 769 030,00 | 769 024,81 | 128,93 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 769 030,00 | 769 024,81 | 100,00 |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| PAŃSTWOWY FUNDUSZ REHABILITACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH | 85324| | 0,00 | 0,00 | 0,00 | X | X | 0,00 | 0,00 | X | 0,00 | 0,00 | X |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| POWIATOWE URZĘDY PRACY | 85333| | 1 920 955,00 | 2 288 818,00 | 2 288 818,00 | 119,15 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 2 288 818,00 | 2 288 818,00 | 100,00 |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ | 85395| | 35 987,00 | 40 637,00 | 34 307,88 | 95,33 | 84,43 | 40 637,00 | 34 307,88 | 84,43 | 0,00 | 0,00 | X |
| w tym | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| EDUKACYJNA OPIEKA WYCHOWAWCZA | 854 | | 6 305 070,00 | 9 145 374,00 | 8 752 990,25 | 96,82 | 95,71 | 4 843 253,00 | 4 689 230,96 | 96,82 | 4 302 121,00 | 4 063 759,29 | 94,46 |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Gmina | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Powiat | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|---------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|-------|--------------------------|-------------------------|----------|--------|--------------------------|-------------------------|----------|
| .Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -] - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | | | |
| -] - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| .Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | | | |
| .Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | | | |
| ŚWIETLICE SZKOLNE | 85401| | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -] - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | | | |
| -] - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| .Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | | | |
| WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA | 85404| | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -] - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | | | |
| PORADNIE PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNE, W TYM | 85406| | | | | | | | | | | | | | |
| PORADNIE SPECJALISTYCZNE w tym | | | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -] - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | | | |
| -] - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| .Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | | | |
| .Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | | | |
| INTERNATY I BURSY SZKOLNE | 85410| | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | | | |
| POMOC MATERIALNA DLA UCZNIÓW | 85415| | | | | | | | | | | | | | |
| w tym | | | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Gmina | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Powiat | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|-------|--------------------------|-------------------------|----------|--------|--------------------------|-------------------------|----------|
| MŁODZIEŻOWE OŚRODKI SOCJOTERAPII w tym | | | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | | | |
| DOKSZTAŁCANIE I DOSKONALENIE NAUCZYCIELI w tym | | | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ w tym | | | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| GOSPODARKA KOMUNALNA I OCHRONA ŚRODOWISKA w tym | | | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | | | |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| GOSPODARKA ODPADAMI w tym | | | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|----------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA NARODOWEGO w tym | 921 | | 65 683 383,00 | 100 281 056,00 | 96 289 632,20 | 95,96 | 96,02 | 98 905 256,00 | 94 913 832,20 | 95,96 | 1 375 800,00 | 1 375 800,00 | 100,00 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | |
| -) - na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 | | | | | | | | | | | | | |
| TEATRY w tym | 92106 | | 1 105 000,00 | 1 375 800,00 | 1 375 800,00 | 124,51 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X | 1 375 800,00 | 1 375 800,00 | 100,00 |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| FILHARMONIE, ORKIESTRY, CHÓRY I KAPELE w tym | 92108 | | 0,00 | 35 059,00 | 35 000,00 | X | 99,83 | 35 059,00 | 35 000,00 | 99,83 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| DOMY I OŚRODKI KULTURY, ŚWIETLICE I KLUBY w tym | 92109 | | 2 771 000,00 | 2 237 459,00 | 2 194 947,93 | 79,21 | 98,10 | 2 237 459,00 | 2 194 947,93 | 98,10 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|---------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 1 800 000,00 | 960 841,00 | 918 329,93 | 51,02 | 95,58 | 960 841,00 | 918 329,93 | 95,58 | 0,00 | 0,00 | X |
| GALERIE I BIURA WYSTAŁ ARTYSTYCZNYCH | 92110 | | 376 000,00 | 491 200,00 | 491 200,00 | 130,64 | 100,00 | 491 200,00 | 491 200,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 376 000,00 | 491 200,00 | 491 200,00 | 130,64 | 100,00 | 491 200,00 | 491 200,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 376 000,00 | 491 200,00 | 491 200,00 | 130,64 | 100,00 | 491 200,00 | 491 200,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| POZOSTAŁE INSTYTUCJE KULTURY | 92114 | | 3 800 000,00 | 4 976 959,00 | 4 529 203,90 | 119,19 | 91,00 | 4 976 959,00 | 4 529 203,90 | 91,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 3 800 000,00 | 4 939 559,00 | 4 491 803,90 | 90,94 | 90,94 | 4 939 559,00 | 4 491 803,90 | 90,94 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 3 800 000,00 | 4 939 559,00 | 4 491 803,90 | 118,21 | 90,94 | 4 939 559,00 | 4 491 803,90 | 90,94 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 0,00 | 37 400,00 | 37 400,00 | 100,00 | 100,00 | 37 400,00 | 37 400,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 0,00 | 37 400,00 | 37 400,00 | 100,00 | 100,00 | 37 400,00 | 37 400,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| BIBLIOTEKI | 92116 | | 3 831 200,00 | 5 230 854,00 | 5 229 970,17 | 136,51 | 99,98 | 5 230 854,00 | 5 229 970,17 | 99,98 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 2 410 000,00 | 2 648 765,00 | 2 647 881,57 | 99,97 | 99,97 | 2 648 765,00 | 2 647 881,57 | 99,97 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 0,00 | 10 265,00 | 9 381,57 | X | 91,39 | 10 265,00 | 9 381,57 | 91,39 | 0,00 | 0,00 | X |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 0,00 | 10 265,00 | 9 381,57 | X | 91,39 | 10 265,00 | 9 381,57 | 91,39 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 2 410 000,00 | 2 638 500,00 | 2 638 500,00 | 109,48 | 100,00 | 2 638 500,00 | 2 638 500,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 1 421 200,00 | 2 582 089,00 | 2 582 088,60 | 100,00 | 100,00 | 2 582 089,00 | 2 582 088,60 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 1 421 200,00 | 2 582 089,00 | 2 582 088,60 | 181,68 | 100,00 | 2 582 089,00 | 2 582 088,60 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| MUZEA | 92118 | | 661 000,00 | 686 000,00 | 686 000,00 | 103,78 | 100,00 | 686 000,00 | 686 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 661 000,00 | 686 000,00 | 686 000,00 | 100,00 | 100,00 | 686 000,00 | 686 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 661 000,00 | 686 000,00 | 686 000,00 | 103,78 | 100,00 | 686 000,00 | 686 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| OCHRONA ZABYTKÓW I OPIEKA NAD ZABYTKAMI | 92120 | | 1 077 000,00 | 2 453 906,00 | 2 236 146,27 | 207,63 | 91,13 | 2 453 906,00 | 2 236 146,27 | 91,13 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 1 077 000,00 | 2 453 906,00 | 2 236 146,27 | 91,13 | 91,13 | 2 453 906,00 | 2 236 146,27 | 91,13 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 1 077 000,00 | 2 453 906,00 | 2 236 146,27 | 91,13 | 91,13 | 2 453 906,00 | 2 236 146,27 | 91,13 | 0,00 | 0,00 | X |
| POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ | 92195 | | 52 062 183,00 | 82 793 819,00 | 79 511 363,93 | 152,72 | 96,04 | 82 793 819,00 | 79 511 363,93 | 96,04 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 1 856 409,00 | 3 195 329,00 | 2 828 822,12 | 88,53 | 88,53 | 3 195 329,00 | 2 828 822,12 | 88,53 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 1 681 500,00 | 2 948 420,00 | 2 584 462,96 | 153,70 | 87,66 | 2 948 420,00 | 2 584 462,96 | 87,66 | 0,00 | 0,00 | X |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 0,00 | 5 000,00 | 3 100,00 | X | 62,00 | 5 000,00 | 3 100,00 | 62,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 1 681 500,00 | 2 943 420,00 | 2 581 362,96 | 153,52 | 87,70 | 2 943 420,00 | 2 581 362,96 | 87,70 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 110 000,00 | 207 000,00 | 207 000,00 | 100,00 | 100,00 | 207 000,00 | 207 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|---------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|--------------------------|-------------------------|--------|
| . Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 62 000,00 | 37 000,00 | 37 000,00 | 59,68 | 100,00 | 37 000,00 | 37 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 | | | 2 909,00 | 2 909,00 | 359,16 | 12,35 | 12,35 | 2 909,00 | 359,16 | 12,35 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 50 205 774,00 | 79 598 490,00 | 76 682 541,81 | 96,34 | 96,34 | 79 598 490,00 | 76 682 541,81 | 96,34 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 50 205 774,00 | 79 598 490,00 | 76 682 541,81 | 152,74 | 96,34 | 79 598 490,00 | 76 682 541,81 | 96,34 | 0,00 | 0,00 | X |
| -1 - na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 | | | 31 128 274,00 | 61 256 774,00 | 61 144 544,39 | 196,43 | 99,82 | 61 256 774,00 | 61 144 544,39 | 99,82 | 0,00 | 0,00 | X |
| KULTURA FIZYCZNA | 926 | | 23 553 156,00 | 19 771 036,00 | 12 204 865,03 | 61,73 | 61,73 | 19 771 036,00 | 12 204 865,03 | 61,73 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 5 619 267,00 | 7 661 150,00 | 5 771 556,65 | 75,34 | 75,34 | 7 661 150,00 | 5 771 556,65 | 75,34 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 3 791 267,00 | 5 790 650,00 | 3 912 106,65 | 103,19 | 67,56 | 5 790 650,00 | 3 912 106,65 | 67,56 | 0,00 | 0,00 | X |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 7 000,00 | 7 500,00 | 5 887,77 | 84,11 | 78,50 | 7 500,00 | 5 887,77 | 78,50 | 0,00 | 0,00 | X |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 3 784 267,00 | 5 783 150,00 | 3 906 218,88 | 103,22 | 67,54 | 5 783 150,00 | 3 906 218,88 | 67,54 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 1 575 000,00 | 1 585 000,00 | 1 581 900,00 | 100,44 | 99,80 | 1 585 000,00 | 1 581 900,00 | 99,80 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 253 000,00 | 285 500,00 | 277 550,00 | 109,70 | 97,22 | 285 500,00 | 277 550,00 | 97,22 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 17 933 889,00 | 12 109 886,00 | 6 433 308,38 | 35,87 | 53,12 | 12 109 886,00 | 6 433 308,38 | 53,12 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 17 933 889,00 | 11 109 886,00 | 5 433 308,38 | 30,30 | 48,91 | 11 109 886,00 | 5 433 308,38 | 48,91 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Zakup i objęcie akcji i udziałów oraz wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego | | | 0,00 | 1 000 000,00 | X | 100,00 | 100,00 | 1 000 000,00 | 1 000 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| OBIEKTY SPORTOWE | 92601 | | 18 948 919,00 | 17 002 933,00 | 9 639 241,54 | 50,87 | 56,69 | 17 002 933,00 | 9 639 241,54 | 56,69 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 3 183 030,00 | 5 193 247,00 | 3 356 001,32 | 64,62 | 64,62 | 5 193 247,00 | 3 356 001,32 | 64,62 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 3 183 030,00 | 5 193 247,00 | 3 356 001,32 | 105,43 | 64,62 | 5 193 247,00 | 3 356 001,32 | 64,62 | 0,00 | 0,00 | X |
| -1 - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 3 183 030,00 | 5 193 247,00 | 3 356 001,32 | 105,43 | 64,62 | 5 193 247,00 | 3 356 001,32 | 64,62 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | 15 765 889,00 | 11 809 686,00 | 6 283 240,22 | 53,20 | 53,20 | 11 809 686,00 | 6 283 240,22 | 53,20 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | 15 765 889,00 | 10 809 686,00 | 5 283 240,22 | 33,51 | 48,88 | 10 809 686,00 | 5 283 240,22 | 48,88 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Zakup i objęcie akcji i udziałów oraz wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego | | | 0,00 | 1 000 000,00 | X | 100,00 | 100,00 | 1 000 000,00 | 1 000 000,00 | 100,00 | 0,00 | 0,00 | X |
| ZADANIA W ZAKRESIE KULTURY FIZYCZNEJ | 92605 | | 2 421 237,00 | 2 459 237,00 | 2 407 075,95 | 99,42 | 97,88 | 2 459 237,00 | 2 407 075,95 | 97,88 | 0,00 | 0,00 | X |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | 2 421 237,00 | 2 459 237,00 | 2 407 075,95 | 97,88 | 97,88 | 2 459 237,00 | 2 407 075,95 | 97,88 | 0,00 | 0,00 | X |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | 593 237,00 | 588 737,00 | 547 625,95 | 92,31 | 93,02 | 588 737,00 | 547 625,95 | 93,02 | 0,00 | 0,00 | X |
| -1 - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | | 7 000,00 | 7 500,00 | 5 887,77 | 84,11 | 78,50 | 7 500,00 | 5 887,77 | 78,50 | 0,00 | 0,00 | X |
| Nazwa | Dz. | Roz. | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | wykonanie na 2015-12-31 | % (6:4) | % (6:5) | Gmina | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (10:9) | Powiat | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie na 2015-12-31 | % (13:12) |
|----------------------------------------------------------------------|-----|------|---------------------------------------|--------------------------|-------------------------|--------|--------|-------|--------------------------|-------------------------|----------|--------|--------------------------|-------------------------|----------|
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | 586 237,00 | 581 237,00 | 541 738,18 | 92,41 | 93,20 | | | | | | | | |
| - Dotacje na zadania bieżące | | | 1 575 000,00 | 1 585 000,00 | 1 581 900,00 | 100,44 | 99,80 | | | | | | | | |
| - Świadczenia na rzecz osób fizycznych | | | 253 000,00 | 285 500,00 | 277 550,00 | 109,70 | 97,22 | | | | | | | | |
| POZOSTAŁA DZIAŁALNOŚĆ w tym | | | 92695 | 2 183 000,00 | 308 866,00 | 158 547,54 | 51,33 | | | | | | | | |
| WYDATKI BIEŻĄCE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Wydatki jednostek budżetowych, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| -) - wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań | | | | | | | | | | | | | | | |
| WYDATKI MAJĄTKOWE, W TYM: | | | | | | | | | | | | | | | |
| - Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | | | | | | | | | | | | | | | |
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|---------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | Termin rozpoczęcia | Termin zakończenia | | | | | | |
| 1 | 60004 | Modernizacja infrastruktury transportu publicznego w Wałbrzychu poprzez modernizację infrastruktury towarzyszącej i zakup urządzeń | Zadanie obejmuje przebudowę zatok autobusowych, peronów, montaż wiąt, systemu informacji pasażerskiej oraz automatów do doładowan biletów elektronicznych
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2013 | 2016 | 3 949 876,00 | 2 949 876,00 | 1 200 000,00 | 500 000,00 | 196 074,30 | 196 074,30 | - | 16,34 | 39,21 |
| 2 | 60013 | "Przebudowa drogi wojewódzkiej nr 379 od ronda Łącznik w Uczennicku do skrzyżowania ulic Strzegomska-Swidnicka-Noworudzka-11 Listopada w m. Wałbrzych i na terenie gminy Walim" na terenie gminy Walim | Zadanie obejmuje przebudowę i modernizację infrastruktury drogowej w celu poprawienia komunikacji Aglomeracji Wałbrzyskiej z Aglomeracją Świdnicką
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2013 | 2016 | 6 554 677,00 | 2 971 797,00 | 4 567 124,00 | 2 532 880,00 | 1 440 300,14 | 1 440 300,14 | - | 31,54 | 56,86 |
| 3 | 60014 | Przebudowa drogi powiatowej nr 3360/D na odcinku od drogi wojewódzkiej nr 381 do drogi gminnej nr 116391/D | Przebudowa drogi powiatowej nr 3360/D na odcinku od drogi wojewódzkiej nr 381 do drogi gminnej nr 116391/D
**Realizator - URZĄD MIEJSKI W WAŁBRZYCHU** | 2015 | 2015 | 100 000,00 | - | - | 100 000,00 | 100 000,00 | 100 000,00 | - | - | 100,00 |
| 4 | 60015 | Budowa chodnika wzdłuż ul. Moniuszki w Wałbrzychu | Zadanie obejmuje wykonanie dokumentacji projektowej oraz realizację prac zewnętrznych wraz z towarzyszącą infrastrukturą Drogową
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2015 | 2016 | 1 028 512,00 | - | - | 28 512,00 | 28 511,40 | 28 511,40 | - | - | 100,00 |
| 5 | 60015 | Budowa ciągu ścieżki rowerowej wzdłuż ulicy Świdnickiej w ciągu drogi wojewódzkiej nr 379 - Etap I | Zadanie obejmuje wybudowanie ciągu pieszo-rowerowego w obrębie skrzyżowania Noworudzka-Strzegomska-11 Listopada
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2015 | 2015 | 200 000,00 | - | - | 200 000,00 | - | - | - | - | - |
| 6 | 60015 | Budowa przystanku autobusowego przy ul. Piłsudskiego | Zadanie obejmuje budowę nowego przystanku autobusowego z jednoczesną likwidacją istniejącego przy skrzyżowaniu ul. Piłsudskiego Piotr Pole
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2015 | 2016 | 315 000,00 | - | - | 7 828,00 | - | - | - | - | - |
| 7 | 60015 | Poprawa bezpieczeństwa i przepustowości ruchu w ciągu "Trasy Sudeckiej" | Zadanie obejmuje opracowanie koncepcji oraz uzyskanie decyzji środowiskowej dla budowy obwodnicy Beguszowa i Sobocina
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2014 | 2018 | 61 500 000,00 | - | 300 000,00 | 137 245,00 | 134 328,30 | 67 164,15 | 67 164,15 | 44,78 | 97,87 |
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|-------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | Termin rozpoczęcia | Termin zakończenia | | | | | | |
| 8 | 60015 | Przebudowa mostu nad rzeką Pekną w ciągu ulicy Wrocławskiej w Wałbrzychu wraz z przebudową odcinków drogi krajowej nr 35 umożliwiających racjonalne korzystanie z mostu na granicach administracyjnych miasta Wałbrzycha | Zadanie obejmuje wykonane dokumentację projektową oraz realizację trzeciznow zadania wraz z infrastrukturą drogową | 2015 | 2016 | 16 777 332,00 | - | 17 706 850,00 | 16 077 332,00 | 8 455 196,66 | 532 864,66 | 7 922 332,00 | 47,75 | 52,59 |
| 9 | 60015 | Przebudowa drogi powiatowej nr 3360D w granicach administracyjnych Miasta Wałbrzycha | Przebudowa drogi powiatowej nr 3360D w granicach administracyjnych Miasta Wałbrzycha | 2015 | 2015 | 150 000,00 | - | 150 000,00 | 103 903,22 | 103 903,22 | - | - | 69,27 | |
| 10 | 60015 | Przebudowa drogi wojewódzkiej nr 379 od ronda lecznic ul. Uczniowska do skrzyżowania ulic Strzegomska- Świdnicka-Noworudzka- 11 Listopada w m. Wałbrzych i na terenie gminy Walim" w granicach administracyjnych miasta Wałbrzycha | Zadanie obejmuje przebudowę i modernizację infrastruktury drogowej w celu poprawienia komunikacji aglomeracji Wałbrzyskiej z Aglomeracją Świdnicką | 2013 | 2016 | 9 879 840,00 | 2 506 412,00 | 5 172 158,00 | 5 673 428,00 | 1 867 515,42 | 122 447,01 | 1 745 068,41 | 36,11 | 32,92 |
| 11 | 60015 | Przebudowa i remont ul. Orkana - droga powiatowa nr 3396D w Wałbrzychu | Zadanie obejmuje przebudowę i remont ulicy Orkana na odcinku od ul. Uczniowskiej do wjazdu do Ronał Polska (uryskane decyzji ZRID) oraz na odcinku od wjazdu do Ronał Polska na dł. ok. 750 mb. (zgłoszenie wykonania Robot budowlanych) wg wykonanej w 2013 roku dokumentacji | 2013 | 2016 | 4 161 138,00 | 75 338,00 | 1 924 662,00 | 85 800,00 | 85 800,00 | - | - | 4,46 | 100,00 |
| 12 | 60015 | Przebudowa i rozbudowa Placu Grunwaldzkiego wraz z przyległąm do niego ulicami w Wałbrzychu | Zadanie obejmuje wykonane dokumentację projektową oraz realizację trzeciznow zadania wraz z towarzyszącą infrastrukturą Drogową | 2014 | 2015 | 250 000,00 | - | 1 000 000,00 | 250 000,00 | - | - | - | - | - |
| 13 | 60015 | Przebudowa ulicy Kamieneckiej w Wałbrzychu | Zadanie obejmuje wykonane dokumentację projektową oraz realizację trzeciznow zadania wraz z towarzyszącą infrastrukturą Drogową | 2014 | 2015 | 30 135,00 | - | 300 000,00 | 30 135,00 | 30 135,00 | - | - | 10,05 | 100,00 |
| 14 | 60015 | Przebudowa wiaduktów na ul. Sikorskiego w ciągu drogi krajowej nr 35 wraz z przebudową odcinków drogi krajowej nr 35 umożliwiających racjonalne korzystanie z wiaduktów w granicach administracyjnych miasta Wałbrzycha | Zadanie obejmuje wykonane dokumentację projektową oraz realizację trzeciznow zadania wraz z towarzyszącą infrastrukturą Drogową | 2012 | 2016 | 68 184 768,00 | 50 867 068,00 | 15 700 000,00 | 17 190 000,00 | 16 643 217,17 | 16 643 217,17 | - | 106,01 | 96,82 |
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|-------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | Termin rozpoczęcia | Termin zakończenia | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 24 | 60016 | Przebudowa ulic Lelewela i Gagarina w Wałbrzychu | Zadanie obejmuje realizację rzeczowej zadania wraz z towarzyszącą infrastrukturą drogową wg wykonanej w 2013 roku Dokumentacji
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2013 | 2016 | 10 209 154,00 | 8 980 454,00 | 100 000,00 | 1 143 700,00 | 1 143 619,21 | 1 143 619,21 | - | 1 143,62 | 99,99 |
| 25 | 60016 | Przebudowa ulicy Hirschfelda w Wałbrzychu | Zadanie obejmuje przygotowanie dokumentacji oraz przebudowę ulicy Hirschfelda wraz z towarzyszącą infrastrukturą drogową
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2015 | 2015 | 90 000,00 | - | - | 90 000,00 | - | - | - | - | - |
| 26 | 60016 | Przebudowa ulicy Nalkowskiej w Wałbrzychu | Zadanie obejmuje przygotowanie dokumentacji oraz przebudowę ulicy wraz z towarzyszącą infrastrukturą drogową
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2015 | 2015 | 200 000,00 | - | - | 200 000,00 | - | - | - | - | - |
| 27 | 60016 | Przebudowa ulicy Paderewskiego na odcinku od al. Żwirki i Wigury do ul. Piłsudskiego wraz z przebudową skweru przy ul. Piłsudskiego | Zadanie obejmuje przebudowę układu drogowego ul. Piłsudskiego wraz z zagospodarowaniem terenu skweru przy ul. Piłsudskiego
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2014 | 2015 | 2 556 495,00 | 37 147,00 | 2 529 600,00 | 2 519 348,00 | 2 519 347,65 | 2 519 347,65 | - | 99,59 | 100,00 |
| 28 | 60016 | Przebudowa ulicy Zielonej i Wiśniowej w Wałbrzychu | Zadanie obejmuje przebudowę ulic Zielonej i Wiśniowej wraz z towarzyszącą infrastrukturą drogową
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2015 | 2015 | 900 000,00 | - | 700 000,00 | 900 000,00 | 18 450,00 | 18 450,00 | - | 2,64 | 2,05 |
| 29 | 60016 | Przygotowanie dokumentacji technicznych, analiz, ocen i badań pod przyszłe inwestycje oraz przygotowanie niezbędnych opracowań i zlecenie czynności koniecznych do prawidłowej realizacji zadań inwestycyjnych | Zadanie obejmuje przygotowanie dokumentacji technicznych; analiz, ocen oraz badań pod przyszłe inwestycje oraz przygotowanie niezbędnych opracowań i zlecenie czynności niezbędnych do prawidłowej realizacji zadań inwestycyjnych
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2015 | 2017 | 452 355,00 | - | 150 000,00 | 79 955,00 | 8 610,00 | 8 610,00 | - | 5,74 | 10,77 |
| 30 | 60017 | Budowa nowego odcinka ul. Katowej | Zadanie obejmuje wykonane dokumentację projektową oraz realizację rzeczowej zadania wraz z towarzyszącą infrastrukturą drogową
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2012 | 2017 | 4 858 604,00 | 327 808,00 | 3 109 830,00 | 9 796,00 | 9 795,45 | 9 795,45 | - | 0,31 | 99,99 |
| 31 | 60017 | Przebudowa drogi wewnętrznej na terenie zespołu zabudowy wielorodzinnej przy ul. Wiejskiej w Wałbrzychu | Przebudowa drogi wewnętrznej na terenie zespołu zabudowy wielorodzinnej przy ul. Wiejskiej w Wałbrzychu
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2015 | 2015 | 5 535,00 | - | - | 5 535,00 | 5 535,00 | 5 535,00 | - | - | - |
| 32 | 60095 | Zakupy inwestycyjne na potrzeby ZDKiUM | Zadanie obejmuje zakup sprzętu komputerowego oraz oprogramowania
**Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2015 | 2015 | 5 000,00 | - | - | 5 000,00 | 4 643,25 | 4 643,25 | - | - | - |
**RAZEM: TRANSPORT I ŁACZNOŚĆ**
| 209 385 107,00 | 73 667 094,00 | 63 863 803,00 | 56 752 107,00 | 37 516 278,22 | 26 341 413,52 | 11 174 864,70 | 58,74 | 66,11 |
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|-------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | | | | | | | | |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| | | | | | | | | | | | |
| **DZIAŁ 700** | | | | | | | | | | | |
| 33 | 70004 | Modernizacja budynków komunalnych | Wykonanie przez remontowych o charakterze inwestycyjnym realizowane w oparciu o sporządzony przez MZB Sp. z o. o. Plan Remontów. | 2014 | 2016 | 22 163 580,00 | 5 913 580,00 | 4 000 000,00 | 12 250 000,00 | 5 570 639,48 | 5 570 639,48 | - | 139,27 | 45,47 |
| | | | **Realizator - URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | | | | | | | | |
| 34 | 70005 | Modernizacja pomieszczeń na potrzeby Rady Wspólnoty Samorządowej "Sobiącin" | Modernizacja pomieszczeń na potrzeby Rady Wspólnoty Samorządowej "Sobiącin". | 2015 | 2015 | 80 300,00 | - | - | 80 300,00 | 80 290,21 | 80 290,21 | - | - | 99,99 |
| | | | **Realizator - URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | | | | | | | | |
| 35 | 70005 | Zakup nieruchomości | Nabycie na rzecz Gminy Walbrzych działki nr 11/29 (droga) położonej w Walbrzychu od WSSE 'Inwest – Park", nabycie nieruchomości położonej w Walbrzychu przy ul. Makowej dz. 120/29, nabycie nieruchomości położonej w Walbrzychu przy ul. 11 Listopada dz. 377/4. | 2015 | 2015 | 161 211,00 | - | - | 161 211,00 | 161 211,00 | 161 211,00 | - | - | 100,00 |
| | | | **Realizator - URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | | | | | | | | |
| 36 | 70005 | Nabycie prawa własności nieruchomości położonych w Walbrzychu przy ul. Uczniowskiej i ul. Orkana | Nabycie prawa własności nieruchomości położonych w Walbrzychu przy ul. Uczniowskiej i ul. Orkana | 2011 | 2015 | 564 310,00 | 467 620,00 | 96 690,00 | 96 690,00 | - | - | - | - | - |
| | | | **Realizator - URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | | | | | | | | |
| 37 | 70095 | Modernizacja budynków komunalnych w zakresie elewacji i wymiany okien wraz z małą architekturą | Zadanie obejmuje modernizację budynków komunalnych w zakresie elewacji, wymiany okien oraz z małą architekturą. | 2014 | 2015 | 573 029,00 | 454 199,00 | - | 118 830,00 | 118 829,38 | 118 829,38 | - | - | 100,00 |
| | | | **Realizator - URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | | | | | | | | |
| 38 | 70095 | Rewitalizacja komunalnych budynków mieszkalnych położonych w Walbrzychu w dzielnicy Nowe Miasto | Rewitalizacja komunalnych budynków mieszkalnych położonych w Walbrzychu w dzielnicy Nowe Miasto | 2015 | 2015 | 4 350 000,00 | - | - | 4 350 000,00 | 3 948 085,41 | 1 021 369,70 | 2 926 715,71 | 241,15 | 57,92 |
| | | | **Realizator - URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | | | | | | | | |
| | | | **RAZEM DZIAŁ 700 - GOSPODARKA MIESZKAŃOWA** | | | 27 892 430,00 | 6 835 399,00 | 4 096 690,00 | 17 057 031,00 | 9 879 055,48 | 6 952 339,77 | 2 926 715,71 | | |
| | | | | | | | | | | | |
| **DZIAŁ 710** | | | | | | | | | | | |
| 39 | 71015 | Zakup zintegrowanego oprogramowania informatycznego dla potrzeb PINB | Pakiet informatyczny o zawartości modułów: moduł elektroniczny "Urząd", "Księgowość, kadry, płace", "Dochody niepodatkowe". | 2015 | 2015 | 10 000,00 | - | 10 000,00 | 10 000,00 | 9 938,40 | - | 9 938,40 | 99,38 | 99,38 |
| | | | **Realizator - POWIATOWY INSPEKTORAT NADZORU BUDOWLANEGO** | | | | | | | | |
| 40 | 71035 | Zakup oprogramowania komputerowego do obsługi administracyjno-informacyjnej cmentarzy komunalnych | Zakup oprogramowania komputerowego do obsługi administracyjno-informacyjnej cmentarzy komunalnych | 2014 | 2015 | 90 708,00 | 90 000,00 | - | 708,00 | 707,49 | 707,49 | - | - | 99,93 |
| | | | **Realizator - URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | | | | | | | | |
| | | | **RAZEM DZIAŁ 710 - DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA** | | | 100 708,00 | 90 000,00 | 10 000,00 | 10 708,00 | 10 645,89 | 707,49 | 9 938,40 | 106,46 | 99,42 |
| | | | | | | | | | | | |
| **DZIAŁ 750** | | | | | | | | | | | |
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|-------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | Termin rozpoczęcia | Termin zakończenia | | | | | | |
| 51 | 80101 | Zakup automatu srorującego dla PSP nr 21 | Zakup automatu srorującego dla PSP nr 21 | 2015 | 2015 | 8 351,00 | - | 8 351,00 | 8 351,00 | - | - |
| 52 | 80102 | Remont instalacji deszczowej przy budynku PSPS 10 | Remont instalacji deszczowej przy budynku PSPS 10 | 2015 | 2015 | 56 211,00 | - | 56 211,00 | 56 000,00 | - | - |
| 53 | 80104 | Zakup huśtawki na płuc zabaw przy ul. Sosnowej 25a | Zakup huśtawki na płuc zabaw przy ul. Sosnowej 25a | 2015 | 2015 | 6 100,00 | - | 6 100,00 | 6 100,00 | - | - |
| 54 | 80120 | Modernizacja krytej pływalni wraz z zapleczem technicznym i wszelkimi instalacjami przy Zespole Szkół Nr 4 w ramach "Programu Rozwoju Bazy Sportowej Województwa Dolnośląskiego na lata 2012-2014" wraz z termomodernizacją obiektu | Modernizacja krytej pływalni wraz z zapleczem technicznym i wszelkimi instalacjami przy Zespole Szkół Nr 4 w ramach "Programu Rozwoju Bazy Sportowej Województwa Dolnośląskiego na lata 2012-2014" wraz z termomodernizacją obiektu | 2012 | 2015 | 5 453 357,00 | 5 434 907,00 | 18 450,00 | 18 450,00 | - | - |
| 55 | 80120 | Odbudowa betonowego kanalu odprowadzającego wodę deszczową z posesji Zespołu Szkół Nr 4 do głównego kolektora | Odbudowa betonowego kanalu odprowadzającego wodę deszczową z posesji Zespołu Szkół Nr 4 do głównego kolektora | 2015 | 2015 | 21 700,00 | - | 21 700,00 | 20 300,63 | - | - |
| 56 | 80134 | Zagospodarowanie obiektu przy ul. Mickiewicza 24 na potrzeby Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej z Zakładem Aktywności Zawodowej dla osób niepełnosprawnych | Wykonanie dokumentacji projektowej oraz zagospodarowanie obiektu przy ul. Mickiewicza 24 na potrzeby Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej z Zakładem Aktywności Zawodowej dla osób niepełnosprawnych | 2014 | 2015 | 4 992 498,00 | 1 473 271,00 | 3 000 000,00 | 3 519 227,00 | 3 410 893,79 | 96,92 |
| 57 | 80134 | Zakup centrali alarmowej dla Zespołu Szkół Zawodowych Specjalnych | Zakup centrali alarmowej dla Zespołu Szkół Zawodowych Specjalnych | 2015 | 2015 | 7 000,00 | - | 7 000,00 | 6 332,35 | - | - |
| 58 | 80195 | Adaptacja pomieszczeń budynku byłego V Liceum Ogólnokształcącego w Wałbrzychu na Przedszkole, Multimedialną Filię Bibliotecznej oraz świetlicę środowiskową | Adaptacja pomieszczeń budynku byłego V Liceum Ogólnokształcącego w Wałbrzychu na Przedszkole, Multimedialną Filię Bibliotecznej oraz świetlicę środowiskową | 2013 | 2015 | 6 431 842,00 | 6 018 442,00 | 400 000,00 | 413 400,00 | 410 180,45 | 99,22 |
| 59 | 80195 | Budowa boiska wielofunkcyjnego - ul. Królewska 7 | Budowa boiska wielofunkcyjnego - ul. Królewska 7 | 2015 | 2016 | 240 000,00 | - | 160 000,00 | 5 192,51 | - | 3,25 |
| 60 | 80195 | Budowa boiska wielofunkcyjnego przy Publicznej Szkole Podstawowej Nr 23 w Wałbrzychu | Budowa boiska wielofunkcyjnego przy Publicznej Szkole Podstawowej Nr 23 w Wałbrzychu | 2015 | 2016 | 460 000,00 | - | 270 000,00 | 6 289,79 | - | 2,33 |
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|-------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | Termine rozpoczęcia | Termine zakończenia | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 61 | 80195 | Budowa Sportowego Parku Malucha PSP Nr 21 | Budowa Sportowego Parku Malucha - PSP Nr 21 | 2014 | 2015 | 449 620,00 | 8 520,00 | 446 000,00 | 441 100,00 | 438 701,50 | 438 701,50 | - | 98,36 | 99,46 |
| 62 | 80195 | Centrum Sportowo- Informacyjne przy Publicznej Szkole Podstawowej Nr 6 w Walbrzychu | Centrum Sportowo- Informacyjne przy Publicznej Szkole Podstawowej Nr 6 w Walbrzychu | 2015 | 2016 | 260 000,00 | - | 140 000,00 | 140 000,00 | 4 243,50 | 4 243,50 | - | 3,03 | 3,03 |
| 63 | 80195 | Modernizacja boisk znajdujących się na terenie byłej Szkoły Podstawowej Nr 19 oraz doposażenie w/w terenu w elementy sławni zewnętrznej – ul. Sosnowa 25a | Modernizacja boisk znajdujących się na terenie byłej Szkoły Podstawowej Nr 19 oraz doposażenie w/w terenu w elementy sławni zewnętrznej – ul. Sosnowa 25a | 2015 | 2016 | 182 200,00 | - | 60 000,00 | 93 200,00 | 4 599,00 | 4 599,00 | - | 7,67 | 4,93 |
| 64 | 80195 | Multimedialna pracownia językowa w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 30 | Multimedialna pracownia językowa w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 30 | 2015 | 2015 | 100 000,00 | - | 100 000,00 | 100 000,00 | 99 995,56 | 99 995,56 | - | 100,00 | 100,00 |
| 65 | 80195 | "Od juniora do seniura" - budowa boiska rekreacyjnego oraz szachów plemierowych przy Publicznej Szkole Podstawowej Nr 28 im. Jana Pawła II w Walbrzychu | Od juniora do seniura" - budowa boiska rekreacyjnego oraz szachów plemierowych przy Publicznej Szkole Podstawowej Nr 28 im. Jana Pawła II w Walbrzychu | 2015 | 2016 | 254 000,00 | - | 160 000,00 | 127 000,00 | 4 648,99 | 4 648,99 | - | 2,91 | 3,66 |
| 66 | 80195 | Ograniczenie zamieczyszczeń powietrza poprzez termomodernizację obiektów szkolnych w Walbrzychu. Utworzenie tzw. Funduszu Utrzymania Projektu | Ograniczenie zamieczyszczeń powietrza poprzez termomodernizację obiektów szkolnych w Walbrzychu. Utworzenie tzw. Funduszu Utrzymania Projektu | 2007 | 2015 | 7 229 111,00 | 7 149 063,00 | 80 048,00 | 80 048,00 | - | - | - | - | - |
| 67 | 80195 | Modernizacja substancji szkolnej w ramach programu "Szkoła od nowa" | Modernizacja placówek szkolnych i przedszkolnych w ramach programu "Szkoła od nowa" | 2013 | 2016 | 21 197 371,00 | 9 792 971,00 | 5 000 000,00 | 10 404 400,00 | 8 190 836,51 | 8 190 836,51 | - | 163,82 | 78,72 |
| 68 | 80195 | Termomodernizacja gminnych i powiatowych obiektów użyteczności publicznej w Walbrzychu | Termomodernizacja gminnych i powiatowych obiektów użyteczności publicznej w Walbrzychu | 2007 | 2015 | 13 013 023,00 | 12 980 523,00 | - | 32 500,00 | 32 496,30 | 32 496,30 | - | - | 99,99 |
| 69 | 80195 | Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w Walbrzychu w ramach VI edycji konkursu Systema Zielonych Inwestycji GIS | Wykonanie dokumentacji projektowej i termomodernizacja, Publicznej Szkoły Podstawowej Specjalnej Nr 10 i Publicznego Gimnazjum Specjalnego Nr 10 przy ul. Ogrodowej 5a. Projekt obejmie również przebudowę w 2015 roku termomodernizację Przedszkola Samorządowego Nr 17 przy ul. Hiezelska 15 w Walbrzychu | 2012 | 2015 | 2 582 018,00 | 1 418 818,00 | 670 000,00 | 1 163 200,00 | 1 162 698,01 | 1 162 698,01 | - | 173,54 | 99,96 |
| 70 | 80195 | Termomodernizacja PSP nr 17 przy ul. 1 Maja 105 w ramach RPO WD ZIT AW | Termomodernizacja PSP nr 17 przy ul. 1 Maja 105 w ramach RPO WD ZIT AW | 2014 | 2016 | 2 800 000,00 | - | - | 1 050 000,00 | - | - | - | - | - |
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|-------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | Termin rozpoczęcia | Termin zakończenia | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 71 | 80195 | Termomodernizacja Zespołu Szkół Nr 5 im. T. Hubera w Walbrzychu w celu zwiększenia efektywności energetycznej budynku | Termomodernizacja Zespołu Szkół Nr 5 im. M. T. Hubera w Walbrzychu w celu zwiększenia efektywności energetycznej budynku | 2014 | 2015 | 1 695 659,00 | 1 194 060,00 | 615 000,00 | 501 599,00 | 422 879,27 | 313 213,70 | 109 665,57 | 68,76 | 84,31 |
| | | | | | | 67 442 160,00 | 45 470 575,00 | 11 101 048,00 | 18 615 585,00 | 14 310 989,15 | 14 201 323,58 | 109 665,57 | 128,92 | 76,88 |
| | | | | | | 4 328 000,00 | - | 2 750 000,00 | 2 828 000,00 | 2 418 300,66 | 1 840 411,98 | 577 888,68 | 87,94 | 85,51 |
| 72 | 85131 | Program profilaktyki stomatologicznej dla dzieci przedszkolnych i szkolnych miasta Walbrzycha | Remont i adaptacja pomieszczeń szkolnych na gabinety stomatologiczne. Zadanie obejmuje również wykonanie dokumentacji i wyposażenia gabinetów. | 2015 | 2017 | 2 250 000,00 | - | 750 000,00 | 750 000,00 | 340 411,98 | 340 411,98 | - | 45,39 | 45,39 |
| 73 | 85195 | Rozbudowa Hospicjum Stacjonarnego - podniesienie jakości opieki nad chorymi i ich rodzinami | Rozbudowa Hospicjum Stacjonarnego - podniesienie jakości opieki nad chorymi i ich rodzinami | 2014 | 2015 | 2 078 000,00 | - | 2 000 000,00 | 2 078 000,00 | 2 077 888,68 | 1 500 000,00 | 577 888,68 | 103,89 | 99,99 |
| | | | | | | 4 328 000,00 | - | 2 750 000,00 | 2 828 000,00 | 2 418 300,66 | 1 840 411,98 | 577 888,68 | 87,94 | 85,51 |
| 74 | 85202 | Osuszenie budynku Domu Pomocy Społecznej przy ul. Zachodniej 17 w Walbrzychu | Osuszanie budynku Domu Pomocy Społecznej prowadzonego przez Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek przy ul. Zachodniej 17 w Walbrzychu | 2014 | 2015 | 414 949,00 | 7 949,00 | 7 000,00 | 407 000,00 | 271 521,09 | 271 521,09 | - | 3 878,87 | 66,71 |
| 75 | 85204 | Zakup pierwszego wyposażenia do budynku przy ul. Św. Kingi 7 na potrzeby Rodzinnego Domu Dziecka | Zakup pierwszego wyposażenia do budynku przy ul. Św. Kingi 7 na potrzeby Rodzinnego Domu Dziecka | 2015 | 2015 | 38 000,00 | - | - | 38 000,00 | 37 738,31 | 37 738,31 | - | - | 99,31 |
| 76 | 85204 | Zakupy inwestycyjne na potrzeby Rodzinnego Domu Dziecka pokolenego w lokalu przy ul. Buczka 5/8+8a w Walbrzychu | Zadanie polegać będzie na wyposażeniu 4 pokoi, kuchni, łazienki i przystosowaniu w małże oraz niezbędny sprzęt gospodarstwa domowego w celu przystosowania lokalu do warunków spełniających wymogi zasiedlenia lokalu | 2015 | 2015 | 48 738,00 | - | - | 48 738,00 | 48 571,08 | 48 571,08 | - | - | 99,66 |
| 77 | 85219 | Remont budynku na potrzeby MOPS | Wykonanie dokumentacji projektowo - kosztorysowej wraz z modernizacją budynku przy ul. Kilińskiego 1 na potrzeby MOPS. Planowane dofinansowanie ze NFOSiGW w ramach Systemu Zielonych Inwestycji GIS | 2013 | 2017 | 6 741 126,00 | 141 126,00 | 6 500 000,00 | 100 000,00 | - | - | - | - | - |
| 78 | 85295 | Przystosowanie budynku przy ul. Mickiewicza 7 na Bank Żywności | Przystosowanie budynku przy ul. Mickiewicza 7 na Bank Żywności | 2015 | 2015 | 120 115,00 | - | - | 120 115,00 | 120 114,59 | 120 114,59 | - | - | 100,00 |
| 79 | 85295 | Termomodernizacja budynku użyteczności publicznej przy ul. Ogrodowej 2a | Termomodernizacja budynku użyteczności publicznej przy ul. Ogrodowej 2a przeznaczonego na Centrum Wsparcia Socjalnego, Powiatowy Środowiskowy Dom Samopomocy, Ośrodek dla Ofiar Przemocy i Interwencji Kryzysowej oraz Integracyjny Dom dla Bezdomnych | 2014 | 2015 | 1 014 288,00 | 49 488,00 | 1 000 000,00 | 964 800,00 | 961 111,68 | 961 111,68 | - | 96,11 | 99,62 |
| | | | | | | 8 377 216,00 | 198 563,00 | 7 507 000,00 | 1 678 653,00 | 1 439 056,75 | 1 439 056,75 | - | 19,17 | 85,73 |
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|-------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | Termin rozpoczęcia | Termin zakończenia | | | | | | |
| 80 | 85311 | Przystosowanie budynku gminnego przy ul. I-go Maja 112 na potrzeby utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej | Przystosowanie budynku gminnego przy ul. I-go Maja 112 na potrzeby utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej **Realizator - URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | 2015 | 2016 | 5 537 708,00 | - | 4 048 970,00 | 4 046 643,46, 533 580,14, 3 513 063,32 | - | 99,94 |
| | | | | | | | | | | | |
| | | | **RAZEM POZOSTAŁE ZADANIA W ZAKRESIE POLITYKI SOŁECTWNEJ** | | | 5 537 708,00 | - | 4 048 970,00 | 4 046 643,46, 533 580,14, 3 513 063,32 | - | 99,94 |
| | | | | | | | | | | | |
| | | | **Dział 900** | | | | | | | | |
| 81 | 90002 | Utworzenie dwóch punktów dobowowego gromadzenia odpadów problemowych na terenie Miasta Wałbrzycha | Zadanie polega na opracowaniu dokumentacji projektowej, a następnie na wykonaniu Punktu Selekcyjnej Zbiórki Odpadów Komunalnych położonego przy ul. Borhovana w Walbrzychu **Realizator - URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | 2013 | 2016 | 1 339 565,00 | 30 135,00 | 1 069 800,00 | 1 142 053,00, 627 309,72, 627 309,72 | - | 58,64 | 54,93 |
| 82 | 90015 | Budowa oświetlenia ulicznego ul. Starachowickiej w Wałbrzychu | Zadanie obejmuje wykonanie projektu, ułożenie kabla, posadowienie słupów oraz wzięcie opraw energooszczędnych oraz zahamowanej szafki z urządzeniami **Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2014 | 2016 | 96 708,00 | - | 99 000,00 | 11 708,00, 11 707,09, 11 707,09 | - | 11,83 | 99,99 |
| 83 | 90015 | Przebudowa oświetlenia ul. Proletariackiej w Wałbrzychu | Zadanie obejmuje wykonanie projektu, wymianę kabla, słupów i energooszczędnych opraw **Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2014 | 2015 | 11 000,00 | - | 99 000,00 | 11 000,00, 10 744,05, 10 744,05 | - | 10,85 | 97,67 |
| 84 | 90015 | Wykonanie oświetlenia ul. Zagórzańskiej | Zadanie obejmuje wykonanie projektu, ułożenie kabla, posadowienie słupów wraz z oprawami **Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2014 | 2016 | 55 830,00 | - | 99 000,00 | 8 110,00, 8 109,39, 8 109,39 | - | 8,19 | 99,99 |
| 85 | 90015 | Wykonanie oświetlenia ul. Krzczakowskiego - droga wewnętrzna | Zadanie obejmuje wykonanie projektu, ułożenie kabla, posadowienie słupów wraz z oprawami **Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2013 | 2015 | 95 132,00 | 13 487,00 | 63 513,00 | 81 645,00, 81 644,43, 81 644,43 | - | 128,55 | 100,00 |
| 86 | 90015 | Wymiana opraw na energooszczędne oraz ze zmniejszonym poborem mocy w godzinach nocnych | Zadanie obejmuje wymianę opraw na energooszczędne **Realizator - ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2013 | 2015 | 6 898 598,00 | 2 698 598,00 | 4 500 000,00 | 4 200 000,00, 3 939 679,93, 867 476,32, 3 072 203,61 | - | 87,55 | 93,80 |
| 87 | 90095 | Bezpieczny dojazd i dojście do cmentarza oraz porządek i bezpieczeństwo na miejscach poświęconych przy cmentarzu na Podgórzu - ul. Internatowa i ul. Poznańska | Bezpieczny dojazd i dojście do cmentarza oraz porządek i bezpieczeństwo na miejscach poświęconych przy cmentarzu na Podgórzu - ul. Internatowa i ul. Poznańska **Realizator - URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | 2015 | 2016 | 450 000,00 | - | 300 000,00 | 200 000,00, 13 753,50, 13 753,50 | - | 4,58 | 6,88 |
| 88 | 90095 | Budowa kanalizacji deszczowej, odprowadzanie wody z ul. Antka Kochanka oraz terenów pokopalnianych | Budowa kanalizacji deszczowej, odprowadzanie wody z ul. Antka Kochanka oraz terenów pokopalnianych **Realizator - URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | 2014 | 2015 | 2 473 401,00 | 244 927,00 | 1 763 200,00 | 2 228 474,00, 2 224 048,17, 2 224 048,17 | - | 126,14 | 99,80 |
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|-------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | Termin rozpoczęcia | Termin zakończenia | | | | | | |
| 89 | 90095 | Budowa parkingu i naprawa nawierzchni pieszych ciągów komunikacyjnych - ul. Kosteckiego od nr 17a do 27 | Budowa parkingu i naprawa nawierzchni pieszych ciągów komunikacyjnych - ul. Kosteckiego od nr 17a do 27 | 2015 | 2015 | 174 700,00 | - | 180 000,00 | 174 700,00 | 16 752,35 | 16 752,35 |
| 90 | 90095 | Budowa parkingu wraz z drogą manewrową przy ul. Armii Krajowej w Wałbrzychu | Budowa parkingu wraz z drogą manewrową przy ul. Armii Krajowej w Wałbrzychu | 2015 | 2015 | 500 000,00 | - | 500 000,00 | 500 000,00 | - | - |
| 91 | 90095 | Budowa przyczepy kanalizacyjnych w budynkach komunalnych | Zadanie obejmuje budowę przyczepy kanalizacyjnych w budynkach komunalnych | 2014 | 2015 | 954 857,00 | 320 157,00 | 720 000,00 | 634 700,00 | 124 353,20 | 103 653,20 |
| 92 | 90095 | Dotacje celowe na zadania związane z ograniczeniem niskiej emisji na terenie miasta Wałbrzycha | Dotacje celowe na zadania związane z ograniczeniem niskiej emisji na terenie miasta Wałbrzycha | 2015 | 2015 | 500 000,00 | - | - | 500 000,00 | 475 562,28 | 475 562,28 |
| 93 | 90095 | Dotacje celowe na zadania związane z porządkowaniem gospodarki ściekowej na terenie miasta Wałbrzycha | Dotacje celowe na zadania związane z porządkowaniem gospodarki ściekowej na terenie miasta Wałbrzycha | 2015 | 2015 | 100 000,00 | - | - | 100 000,00 | 93 483,87 | 93 483,87 |
| 94 | 90095 | Familia' plac rekreacyjno - zabawowy - etap II - Osiedle Górnice, części działki nr 127/32, obręb 36 | Familia' plac rekreacyjno - zabawowy - etap II - Osiedle Górnice, części działki nr 127/32, obręb 36 | 2015 | 2016 | 100 000,00 | - | 50 000,00 | 50 000,00 | 1 845,00 | 1 845,00 |
| 95 | 90095 | Im bezpieczniejsze boisko - Tym mniej dzieci w bramach ul. Jagiełłowska | Im bezpieczniejsze boisko - Tym mniej dzieci w bramach ul. Jagiełłowska | 2014 | 2015 | 297 150,00 | 6 150,00 | 197 000,00 | 291 000,00 | 290 341,55 | 290 341,55 |
| 96 | 90095 | Modernizacja i remontacja placów w obrębie śródmieścia w Wałbrzychu | Wykonanie dokumentacji oraz realizacja robót związanych z modernizacją i remontacją placów w obrębie Śródmieścia Wałbrzycha | 2013 | 2015 | 13 322 898,00 | 11 974 868,00 | 144 000,00 | 1 348 030,00 | 1 277 750,78 | 1 277 750,78 |
| 97 | 90095 | Nasz zielony i bezpieczny plac zabaw - między ul. Przemyskową a ul. 1 Maja | Nasz zielony i bezpieczny plac zabaw - między ul. Przemyskową a ul. 1 Maja | 2014 | 2015 | 300 594,00 | 50 594,00 | 250 000,00 | 250 000,00 | - | - |
| 98 | 90095 | Nasze zielone i bezpieczne podwórko - między ul. Wysockiego a ul. Chrobrego | Nasze zielone i bezpieczne podwórko - między ul. Wysockiego a ul. Chrobrego | 2014 | 2015 | 204 530,00 | 13 530,00 | 191 000,00 | 191 000,00 | 190 584,79 | 190 584,79 |
| 99 | 90095 | Nowomiejski Ekośroód - centrum spotkań mieszkańców - realizowany przez RWS Nowe Miasto | Nowomiejski Ekośroód - centrum spotkań mieszkańców - realizowany przez RWS Nowe Miasto | 2014 | 2015 | 125 867,00 | 41 367,00 | 83 500,00 | 84 500,00 | 83 727,13 | 83 727,13 |
| 100 | 90095 | Odnowienie schodów w dzielnicy Pomiatów zejście z ul. Burczyńskich do ul. Pietrowskiego | Odnowienie schodów w dzielnicy Pomiatów zejście z ul. Burczyńskich do ul. Pietrowskiego | 2014 | 2015 | 119 300,00 | 6 765,00 | 106 235,00 | 112 535,00 | 112 493,49 | 112 493,49 |
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|-------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | Termin rozpoczęcia | Termin zakończenia | | | | | | |
| 101 | 90095 | Ogródek Jordanowski - reaktywacja - etap I integracja Raz Dwa Trzy! - dzieci, młodzież oraz my - ul. Dunikowskiego | Ogródek Jordanowski - reaktywacja - etap I integracja Raz Dwa Trzy! - dzieci, młodzież oraz my - ul. Dunikowskiego **Realizator** - **URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | 2014 | 2015 | 544 950,00 | 24 645,00 | 520 000,00 | 520 305,00 | 518 832,21 | 518 832,21 | - | 99,78 | 99,72 |
| 102 | 90095 | Otwarta siłowna zewnętrzna i rozbudowa placu zabaw - miejsce rekreacyjne dla mieszkańców dzielnicy Stary Zdrój i uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej Nr 30 | Otwarta siłowna zewnętrzna i rozbudowa placu zabaw - miejsce rekreacyjne dla mieszkańców dzielnicy Stary Zdrój i uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej Nr 30 **Realizator** - **URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | 2015 | 2016 | 240 000,00 | - | 120 000,00 | 120 000,00 | 3 250,00 | 3 250,00 | - | 2,71 | 2,71 |
| 103 | 90095 | Modernizacja Parku im. J. Sobieskiego II etap | Wykonanie drugiego etapu modernizacji Parku Sobieskiego **Realizator** - **URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | 2013 | 2015 | 4 030 538,00 | 3 194 538,00 | 650 000,00 | 836 000,00 | 835 245,22 | 835 245,22 | - | 128,50 | 99,91 |
| 104 | 90095 | Plac Magistracki - zabezpieczenie słupkami separacyjnymi | Plac Magistracki - zabezpieczenie słupkami separacyjnymi **Realizator** - **URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | 2015 | 2015 | 36 129,00 | - | - | 36 129,00 | 36 039,00 | 36 039,00 | - | - | 99,75 |
| 105 | 90095 | Plac rekreacyjny "Kozia Wyspa" - Kozice, działki nr 15/13, 15/11, 15/12, 15/10, otręb 3 | Plac rekreacyjny "Kozia Wyspa" - Kozice, działki nr 15/13, 15/11, 15/12, 15/10, otręb 3 **Realizator** - **URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | 2015 | 2015 | 35 300,00 | - | 30 000,00 | 35 300,00 | 32 257,94 | 32 257,94 | - | 107,53 | 91,38 |
| 106 | 90095 | Plac zabaw dla dzieci w dzielnicy Szczażawienko przy ul. Makowej | Plac zabaw dla dzieci w dzielnicy Szczażawienko przy ul. Makowej **Realizator** - **URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | 2015 | 2016 | 190 000,00 | - | 120 000,00 | 120 000,00 | 2 800,00 | 2 800,00 | - | 2,33 | 2,33 |
| 107 | 90095 | Plac zabaw pomiędzy ul. Źródlaną a ul. Daszyńskiego w Walbrzychu | Plac zabaw pomiędzy ul. Źródlaną a ul. Daszyńskiego w Walbrzychu **Realizator** - **URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | 2014 | 2015 | 61 000,00 | - | 65 000,00 | 61 000,00 | 60 970,12 | 60 970,12 | - | 93,80 | 99,95 |
| 108 | 90095 | Przebudowa kanalizacji deszczowej na terenie Specjalistycznego Szpitala im. dra Alfreda Sokołowskiego w rejonie ul. Batorego w Walbrzychu | Zadanie obejmuje przebudowę opracowanie dokumentacji oraz przebudowę odcinka kanalizacji deszczowej na terenie Szpitala w rejonie ul. Batorego (kanalizacja deszczowa odprowadza wody ściekowe m.in. z ul. Batorego, Zielonej, Łotników) **Realizator** - **ZARZĄD DRÓG, KOMUNIKACJI I UTRZYMANIA MIASTA** | 2014 | 2015 | 359 997,00 | 8 487,00 | 426 510,00 | 351 510,00 | 369,00 | 369,00 | - | 0,09 | 0,10 |
| 109 | 90095 | Przygotowanie dokumentacji technicznych, analiz, ocen oraz badań pod przyszłe inwestycje | Przygotowanie dokumentacji technicznych, analiz, ocen i badań pod przyszłe inwestycje oraz przygotowanie niezbędnych opracowań i decernie czynności koniecznych do prawidłowej realizacji zadań inwestycyjnych **Realizator** - **URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | 2015 | 2015 | 700 000,00 | - | 600 000,00 | 700 000,00 | 147 625,09 | 147 625,09 | - | 24,60 | 21,09 |
| 110 | 90095 | Radość dla malucha - plac zabaw przy ul. Bocznej; doposażenie placu zabaw przy ul. Baczynskiego | Radość dla malucha - plac zabaw przy ul. Bocznej; doposażenie placu zabaw przy ul. Baczynskiego **Realizator** - **URZĄD MIEJSKI W WALBRZYCHU** | 2015 | 2016 | 191 000,00 | - | 91 000,00 | 91 000,00 | 1 968,00 | 1 968,00 | - | 2,16 | 2,16 |
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|-------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | Termin rozpoczęcia | Termin zakończenia | | | | | | |
| 111 | 90095 | Rekultywacja gruntów na terenach zdegradowanych działalnością wydobycza z osadnikiem połotoczym zlokalizowanym przy ul. 1 Maja w Walbrzychu | Rekultywacja gruntów na terenach zdegradowanych działalnością wydobycza z osadnikiem połotoczym zlokalizowanym przy ul. 1 Maja w Walbrzychu | 2015 | 2015 | 100 000,00 | - | - | 100 000,00 | - | - | - | - |
| 112 | 90095 | Relaks - centrum sportu i zabawy - ul. Andersa 121a | Relaks - centrum sportu i zabawy - ul. Andersa 121a | 2015 | 2016 | 258 000,00 | - | 129 000,00 | 129 000,00 | 1 845,00 | 1 845,00 | - | 1,43 | 1,43 |
| 113 | 90095 | Rewitalizacja alejki między Hospicjum, a Gimnazjum nr 6 łączącej ul. Główną i Piastostolecia nowym miejscem dla Ciebie i Twójnej rodziny. Nowe ścieżki dla pieszych i rowerów, oświetlenie, sprzęt sportowy i fitness, plac zabaw, ławki. Każdy znajdzie coś dla siebie, dlatego liczymy na Ciebie!! | Rewitalizacja alejki między Hospicjum, a Gimnazjum nr 6 łączącej ul. Główną i Piastostolecia nowym miejscem dla Ciebie i Twójnej rodziny. Nowe ścieżki dla pieszych i rowerów, oświetlenie, sprzęt sportowy i fitness, plac zabaw, ławki. Każdy znajdzie coś dla siebie, dlatego liczymy na Ciebie!! | 2015 | 2016 | 798 100,00 | - | 498 100,00 | 498 100,00 | 12 645,00 | 12 645,00 | - | 2,54 | 2,54 |
| 114 | 90095 | Ścieżka zdrowia w Parku im. Tadeusza Kościuszki przy ul. Jordana | Ścieżka zdrowia w Parku im. Tadeusza Kościuszki przy ul. Jordana | 2014 | 2015 | 139 859,00 | 4 859,00 | 135 000,00 | 135 000,00 | 134 147,77 | 134 147,77 | - | 99,37 | 99,37 |
| 115 | 90095 | Toaleta publiczna przy ul. Piłsudskiego 60a w Walbrzychu | Wykonanie dokumentacji technicznej modernizacji budynku przy ul. Piłsudskiego 60a przeznaczonego na punkt usługowy i szatel publiczny | 2014 | 2016 | 458 610,00 | 8 610,00 | 450 000,00 | 350 000,00 | 1 694,74 | 1 694,74 | - | 0,38 | 0,48 |
| 116 | 90095 | Ubezpieczenie infrastrukturalne WSSE | Założenie odszkodowani w przypadającego WSSE oraz odszkodowanie od WSSE robót budowlano - montażowych związanych z wykonaniem dróg wraz z kanalizacją deszczową, chodnikami i oświetleniem ulicznym wewnątrz obszaru podstrefy Walbrzych | 2005 | 2018 | 10 909 507,00 | 8 252 302,00 | 1 019 080,00 | 1 019 080,00 | 835 922,57 | 835 922,57 | - | 82,03 | 82,03 |
| 117 | 90095 | Zagospodarowanie terenu wraz z wydzieleniem miejsc postojowych z części działki przy ul. Poselskiej nr 13-17 w Walbrzychu | Zagospodarowanie terenu wraz z wydzieleniem miejsc postojowych z części działki przy ul. Poselskiej nr 13-17 w Walbrzychu | 2014 | 2015 | 145 134,00 | 9 594,00 | 250 000,00 | 135 540,00 | 135 511,58 | 135 511,58 | - | 54,20 | 99,98 |
| 118 | 90095 | Zagospodarowanie terenu wraz z utworzeniem placu zabaw przy ul. Gagarina w Walbrzychu | Zagospodarowanie terenu wraz z utworzeniem placu zabaw przy ul. Gagarina w Walbrzychu | 2014 | 2015 | 154 900,00 | 1 900,00 | 153 000,00 | 153 000,00 | 152 807,21 | 152 807,21 | - | 99,87 | 99,87 |
| 119 | 90095 | Zielona altownia – miejsce rekreacyjne dla uczniów Zespołu Szkół Techniczno-Budowlanych i mieszkanców Starego Zdroju | Zielona altownia - miejsce rekreacyjne dla uczniów Zespołu Szkół Techniczno-Budowlanych i mieszkanców Starego Zdroju | 2014 | 2015 | 105 000,00 | 3 700,00 | 105 000,00 | 101 300,00 | 101 292,96 | 101 292,96 | - | 96,47 | 99,99 |
**RAZEM GOSPODARKA KOMUNALNA I OCHRONA ŚRODOWISKA**
| | 47 578 154,00 | 26 909 213,00 | 15 776 938,00 | 17 611 719,00 | 12 599 114,13 | 9 506 210,52 | 3 092 903,61 | 79,86 | 71,54 |
**Dział 921**
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|-------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | Termin rozpoczęcia | Termin zakończenia | | | | | | |
| 120 | 92109 | Duży format WOK - zakup wyposażenia na potrzeby prowadzenia edukacji kulturalnej | Duży format WOK - zakup wyposażenia na potrzeby prowadzenia edukacji kulturalnej | 2015 | 2015 | 32 541,00 | - | 32 541,00 | 32 541,00 | - | 100,00 |
| 121 | 92114 | Termomodernizacja budynku Walbrzyskiego Ośrodka Kultury przy ul. Broniewskiego 65a | Termomodernizacja budynku Walbrzyskiego Ośrodka Kultury przy ul. Broniewskiego 65a | 2013 | 2015 | 950 563,00 | 22 263,00 | 1 800 000,00 | 928 300,00 | 885 788,93 | 49,21 | 95,42 |
| 122 | 92114 | Zakup wyposażenia na potrzeby instytucji kultury Gminy Wałbrzych pn. Zespół Pieśni i Tańca "Wałbrzych" | Zakup wyposażenia na potrzeby instytucji kultury Gminy Wałbrzych pn. Zespół Pieśni i Tańca "Wałbrzych" | 2015 | 2015 | 37 400,00 | - | 37 400,00 | 37 400,00 | - | 100,00 |
| 123 | 92116 | Wykonanie dokumentacji projektowej i termomodernizacji budynku głównego Biblioteki w Wałbrzychu | Wykonanie dokumentacji projektowej i termomodernizacji budynku głównego Biblioteki w Wałbrzychu | 2013 | 2015 | 2 986 757,00 | 404 668,00 | 1 421 200,00 | 2 582 089,00 | 2 582 088,60 | 181,68 | 100,00 |
| 124 | 92120 | Dotacje celowe na dofinansowanie prac konserwatorskich obiektów zabytkowych | Dotacje celowe na dofinansowanie prac konserwatorskich obiektów zabytkowych | 2015 | 2015 | 1 077 000,00 | - | 1 077 000,00 | 998 966,20 | 998 966,20 | 92,75 | 92,75 |
| 125 | 92120 | Wałbrzych, Zamek Książ w Wałbrzychu (XV, XVIII, XX): roboty remontowe pokrycia dachowego skrzydła południowego i zachodniego | Wałbrzych, Zamek Książ w Wałbrzychu (XV, XVIII, XX): roboty remontowe pokrycia dachowego skrzydła południowego i zachodniego | 2015 | 2015 | 1 376 906,00 | - | 1 376 906,00 | 1 237 180,07 | 737 180,07 | 500 000,00 | 89,85 |
| 126 | 92195 | Boisko do piłki nożnej przy ul. Baczyskiego | Boisko do piłki nożnej przy ul. Baczyskiego | 2015 | 2015 | 55 000,00 | - | 55 000,00 | 1 230,00 | 1 230,00 | - | 2,24 |
| 127 | 92195 | Rewitalizacja dziedzictwa kulturowego regionu wałbrzyskiego poprzez przebudowę i adaptację budynku poprzemysłowego nr 2 (silowni) na potrzeby instytucji kultury – Parku Wielokulturowego Stara Kopanina w Wałbrzychu | Rewitalizacja dziedzictwa kulturowego regionu wałbrzyskiego poprzez przebudowę i adaptację budynku poprzemysłowego nr 2 (silowni) na potrzeby instytucji kultury – Parku Wielokulturowego Stara Kopanina w Wałbrzychu | 2014 | 2015 | 3 042 562,00 | 1 657 557,00 | - | 1 385 005,00 | 1 161 431,82 | - | 83,86 |
| 128 | 92195 | Budowa Centrum Kultury im. Wałbrzyskich Górników (grace projektowe, usługi nadzoru - sprawdzenie dokumentacji | Budowa Centrum Kultury im. Wałbrzyskich Górników (grace projektowe, usługi nadzoru - sprawdzenie dokumentacji | 2013 | 2015 | 4 926 046,00 | 4 186 696,00 | 727 500,00 | 739 350,00 | 739 298,63 | - | 101,62 | 99,99 |
| 129 | 92195 | Dopuszczenie w sprzęt informatyczny instytucji kultury Park Wielokulturowy Stara Kopanina | Dopuszczenie w sprzęt informatyczny instytucji kultury Park Wielokulturowy Stara Kopanina | 2013 | 2015 | 3 238 353,00 | 1 572 962,00 | 1 628 274,00 | 1 665 391,00 | 1 653 273,68 | 510 901,90 | 101,54 | 99,27 |
| 130 | 92195 | Dostawa i montaż baterii UPS do dwóch dźwigów windowych na terenie Parku Wielokulturowego "Stara Kopanina" | Dostawa i montaż baterii UPS do dwóch dźwigów windowych na terenie Parku Wielokulturowego "Stara Kopanina" | 2015 | 2015 | 141 450,00 | - | - | 141 450,00 | - | - | - | - |
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|-------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | Termin rozpoczęcia | Termin zakończenia | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 131 | 92195 | Odbudowa dachu po pożarze na Zamku Książ | Zadanie obejmuje odbudowę dachu po pożarze na Zamku Książ | 2015 | 2015 | 511 410,00 | - | - | 511 410,00 | 407 600,00 | 397 600,00 | 10 000,00 | - | 79,70 |
| 132 | 92195 | Modernizacja i renowacja 'Palmiarni Lubiechów' w Walbrzychu - etap I | Przebudowa instalacji grzewczej i kominowej oraz modernizacja zespołu szklarni ekspozycyjno - edukacyjnych, usytuowanych w obiekcie Palmiarni Walbrzych wraz z specjalistycznym ogrodniczym wyposażeniem technicznym i technologicznym oraz zagospodarowaniem terenu | 2013 | 2015 | 5 806 675,00 | 4 436 915,00 | 1 200 000,00 | 1 369 760,00 | 1 353 094,98 | 1 353 094,98 | - | 112,76 | 98,78 |
| 133 | 92195 | Przebudowa i modernizacja III piętra na cele wystawnicze i konferencyjne 'Centrum Kongresowo - Kulturalne Zamk' Książ - instalacje elektryczne - usunięcie wad | Przebudowa i modernizacja III piętra na cele wystawnicze i konferencyjne 'Centrum Kongresowo - Kulturalne Zamk' Książ - instalacje elektryczne - usunięcie wad | 2015 | 2015 | 5 905,00 | - | - | 5 905,00 | 5 850,00 | 5 850,00 | - | 99,07 |
| 134 | 92195 | Remont części pomieszczeń Centrum Kongresowo - Kulturalnego Zamk Książ zniszczonych w wyniku pożaru dachu Zamku Książ | Remont części pomieszczeń Centrum Kongresowo - Kulturalnego Zamk Książ zniszczonych w wyniku pożaru dachu Zamku Książ | 2015 | 2015 | 150 000,00 | - | - | 150 000,00 | - | - | - | - | - |
| 135 | 92195 | Rewaloryzacja części zabytkowego parku w kompleksie zamkowo-parkowym Zamk Książ w Walbrzychu - etap II | Rewaloryzacja części zabytkowego parku w kompleksie zamkowo-parkowym Zamk Książ w Walbrzychu - etap II | 2015 | 2016 | 2 450 000,00 | - | - | 2 000 000,00 | 678 211,46 | 678 211,46 | - | 33,91 |
| 136 | 92195 | Rewaloryzacja części zabytkowego parku w kompleksie zamkowo-parkowym Zamk Książ w Walbrzychu - etap I (Ogród Idy, Taras Widokowy z naturalizacją zbiornika wodnego) | Rewaloryzacja części zabytkowego parku w kompleksie zamkowo-parkowym Zamk Książ w Walbrzychu - etap I (Ogród Idy, Taras Widokowy z naturalizacją zbiornika wodnego) | 2013 | 2015 | 3 376 332,00 | 676 332,00 | 4 700 000,00 | 2 700 000,00 | 2 673 800,65 | 2 673 800,65 | - | 56,89 | 99,03 |
| 137 | 92195 | Rewitalizacja i adaptacja na cele kulturalne byłej KWK Julia - zadanie 1 projektu PW Stara Kopalnia | Rewitalizacja i adaptacja na cele kulturalne byłej KWK Julia - Zadanie 1 projektu PW Stara Kopalnia. Zadanie ma na celu rewitalizację 11 zabytkowych obiektów oraz zagospodarowanie terenu. | 2008 | 2015 | 177 252 416,00 | 117 661 033,00 | 29 500 000,00 | 59 591 383,00 | 59 491 270,71 | 54 391 383,55 | 5 099 887,16 | 201,67 | 99,83 |
| 138 | 92195 | Robót remontowe budowlano-konservatorskie wojewódzkiego Muzeumskiego Hochbergów wraz z wymianą stolarki okiennej i drzwiowej w Zamku Książ w Walbrzychu - udział Gminy Walbrzych | Zadanie obejmuje wkład Gminy Walbrzych do zadania obejmującego na robótach remontowych budowlano-konservatorskich wojewódzkiego Muzeumskiego Hochbergów wraz z wymianą stolarki okiennej i drzwiowej w Zamku Książ w Walbrzychu | 2014 | 2015 | 99 508,00 | - | - | 99 508,00 | 99 507,59 | 99 507,59 | - | 100,00 |
| 139 | 92195 | Szczelka dydaktyczna na terenie Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia | Szczelka dydaktyczna na terenie Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia | 2015 | 2015 | 2 935 777,00 | - | - | 2 935 777,00 | 2 340 458,29 | 351 068,74 | 1 989 389,55 | - | 79,72 |
| 140 | 92195 | Wydatki inwestycyjne związane z utrzymaniem nieruchomości Grannych | Wydatki inwestycyjne związane z utrzymaniem nieruchomości Grannych | 2015 | 2015 | 90 145,00 | - | - | 90 145,00 | 90 144,24 | 90 144,24 | - | 100,00 |
| L.p. | Dział Rozdział | Nazwa zadania | Opis zadania/ Podmiot realizujący zadanie | Okres realizacji | Wartość kosztorysowa | Środki poniesione do dnia 31.12.2014r. | Plan na 2015 rok wg uchwały | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie zadań inwestycyjnych za 2015 rok | % 11:9 | % 11:10 |
|------|----------------|---------------|------------------------------------------|-----------------|---------------------|----------------------------------------|-------------------------------|-------------------------------|---------------------------------------------|-------|---------|
| | | | | Termín rozpoczęcia | Termín zakończenia | | | | | | |
| 150 | 92695 | | Sport nie nie kosztuje a kto go uprawia wiele zyskuje - modernizacja obiektu sportowego klubu piłkarskiego "Podgórze" - ul. Nowy Dom | 2014 | 2015 | 84 178,00 | 10 178,00 | 80 000,00 | 74 000,00 | 73 944,79 | 73 944,79 | - | 92,43 | 99,93 |
| | | | RAZEM KULTURA FIZYCZNA | | | 69 327 283,00 | 4 161 397,00 | 17 933 889,00 | 11 109 886,00 | 5 433 308,38 | 5 433 308,38 | - | 30,30 | 48,91 |
| | | | OGÓŁEM WYDATKI INWESTYCYJNE PO ZMIANACH | | | 694 390 394,00 | 301 540 804,00 | 182 693 342,00 | 232 435 724,00 | 174 844 638,75 | 140 872 613,00 | 33 972 025,75 | 95,70 | 75,22 |
* Załącznik nie zawiera zadań z których zrezygnowano w trakcie roku budżetowego
| Lp | Nazwa zadania | Okres realizacji | Kategoria interwencji funduszy strukturalnych | Jednostka realizująca | Źródła finansowania | Oznaczenie źródeł finansowania | Plan na 2015 rok | Wykonanie za 2015 r. | % 10:9 |
|----|------------------------------------------------------------------------------|-----------------|-----------------------------------------------|-----------------------|----------------------------------------------------------|-------------------------------|-----------------|---------------------|--------|
| | | Termin rozpoczęcia | Termin zakończenia | XV.81 | UM | 1) budżet własny*** | 853/85395 | 487,00 | 486,43 | 99,88 |
| | | | | | 2) środki UE | POKL.Priorytet 5, Działanie 5.4 | 5 355,00 | 4 866,32 | 90,87 | |
| | | | | | 3) inne | Budżet państwa | 945,00 | 858,76 | 90,87 | |
| | | | | | **Razem** | | 6 787,00 | 6 211,51 | 91,52 | |
| | Walbrzyska Akademia Konsultacji Społecznej | 2014 | 2015 | | | | | | |
| | | | | | 1) budżet własny | 921/92195 | 899,00 | 110,99 | 12,35 | |
| | | | | | 2) środki UE | RPO Priorytet 9 Działanie 9.1 | 2 010,00 | 248,17 | 12,35 | |
| | | | | | 3) inne | | - | - | - | |
| | | | | | **Razem** | | 2 909,00 | 359,16 | 12,35 | |
| | Doposażenie w sprzęt informatyczny instytucji kultury Gminy Wałbrzych - Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia | 2013 | 2015 | 61 | UM | | | | |
| | | | | | 1) budżet własny | | 55 429 541,00 | 55 252 856,69 | 99,68 | |
| | | | | | 2) środki UE | | 6 631 814,00 | 6 610 525,78 | 99,68 | |
| | | | | | 3) inne | | 8 278,00 | 8 277,99 | 100,00 | |
| | | | | | **Razem** | | 62 069 633,00 | 61 871 660,46 | 99,68 | |
| II.| Wydatki majątkowe razem | | | | | | | | |
| | | | | | 1) budżet własny | | 38 411,00 | 37 357,54 | 97,26 | |
| | | | | | 2) środki UE | RPO WD 2014-2020 Priorytet 11 | 264 571,00 | 258 601,27 | 97,74 | |
| | | | | | 3) inne | Wkład 22 gmin partnerskich | 8 278,00 | 8 277,99 | 100,00 | |
| | | | | | **Razem** | | 311 260,00 | 304 236,80 | 97,74 | |
| | Koszty wdrażania zadań powierzonych ZIT Aglomeracji Wałbrzyskiej realizowanych przez IPAW w ramach RPO WD w roku 2015 | 2015 | 2015 | 85 | IPAW | | | | |
| Lp | Nazwa zadania | Okres realizacji | Kategoria interwencji funduszy strukturalnych | Jednostka realizująca | Źródła finansowania | Oznaczenie źródeł finansowania | Plan na 2015 rok | Wykonanie za 2015 r. | % 10:9 |
|----|-------------------------------------------------------------------------------|------------------|-----------------------------------------------|-----------------------|----------------------------------------------------------|-------------------------------|-----------------|---------------------|--------|
| | | Termin rozpo- | Termin zakon- | | | | | | |
| | | częcia | kończenia | | | | | | |
| 1 | | | | | | | | | |
| 2 | Teromodernizacja Zespołu Szkół Nr 5 im. M. T. Hubera w Wałbrzychu w celu zwiększenia efektywności energetycznej budynku | 2014 | 2015 | 43 | UM | 1) budżet własny | 801/80195 | 376 616,00 | 313 213,70 | 83,17 |
| | | | | | | 2) środki UE | RPO Priorytet 5 Działanie 5.4 | 124 983,00 | 109 665,57 | 87,74 |
| | | | | | | 3) inne | | - | - | - |
| | | | | | | Razem | 501 599,00 | 422 879,27 | - | 84,31 |
| 3 | Rewitalizacja i adaptacja na cele kulturalne bylej KWK Julia - Zadanie 1 projektu PW Stara Kopalnia | 2008 | 2015 | 58 | UM | 1) budżet własny | 921/92195 | 54 491 495,00 | 54 391 383,55 | 99,82 |
| | | | | | | 2) środki UE | PO Infrastruktura i Środowisko Priorytet 11 Działanie 11.1 | 5 099 888,00 | 5 099 887,16 | 100,00 |
| | | | | | | 3) inne | | - | - | - |
| | | | | | | Razem | 59 591 383,00 | 59 491 270,71 | - | 99,83 |
| 4 | Doposażenie w sprzęt informatyczny instytucji kultury Gminy Wałbrzych - Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia | 2013 | 2015 | 61 | UM | 1) budżet własny | 921/92195 | 523 019,00 | 510 901,90 | 97,68 |
| | | | | | | 2) środki UE | RPO Priorytet 9 Działanie 9.1 | 1 142 372,00 | 1 142 371,78 | 100,00 |
| | | | | | | 3) inne | | - | - | - |
| | | | | | | Razem | 1 665 391,00 | 1 653 273,68 | - | 99,27 |
| | **Wydatki ogółem** | | | | | 1) budżet własny | | 55 755 275,00 | 55 483 285,85 | 99,51 |
| | | | | | | 2) środki UE | | 11 780 044,00 | 9 762 709,98 | 82,87 |
| | | | | | | 3) inne | | 835 020,00 | 383 400,42 | 45,92 |
| | | | | | | **Razem** | | 68 370 339,00 | 65 629 396,25 | 95,99 |
* w kwocie środków własnych na realizację zadania pn. "Koszty wdrażania powierzonych IPAW zadań w ramach RPO WD" zaplanowane zostały wydatki niekwalifikowane bieżące w wysokości 60.200,00 zł; w 2015 roku zrealizowano niekwalifikowane wydatki bieżące w wysokości 24.509,30 zł
** w kwocie środków własnych na realizację zadania pn. "Zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli i wspomagania szkół oraz przedszkoli w powiecie m. Wałbrzych" zaplanowane zostały wydatki niekwalifikowane w wysokości 2.712,00 zł; w 2015 r. zrealizowano niekwalifikowane wydatki w wysokości 2.710,33 zł
*** w kwocie środków własnych na realizację zadania pn. "Wałbrzyska Akademia Konsultacji Społecznej" zaplanowane zostały wydatki niekwalifikowane w wysokości 487,00 zł; w 2015 r. zrealizowano wydatki niekwalifikowane w wysokości 486,43 zł
| Dział | Rozdział | Wyszczególnienie Nazwa instytucji (zadania) | Plan dotacji na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan dotacji na 2015 rok po zmianach | Wykonanie dotacji za 2015 rok | w tym | dotacje dla jednostek sektora finansów publicznych | dotacje dla jednostek spoza sektora finansów publicznych |
|-------|----------|---------------------------------------------|-------------------------------------------------|----------------------------------|-----------------------------|-------|-------------------------------------------------|-------------------------------------------------|
| | | | | | | | podmiotowe | przedmiotowe | celowe | podmiotowe | przedmiotowe | celowe |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 010 | | ROLNICTWO I ŁOWIECTWO | 2 760,00 | 2 760,00 | 2 088,87 | - | - | - | - | - | - |
| | 01030 | Izby rolnicze | 2 760,00 | 2 760,00 | 2 088,87 | 2 088,87 | - | - | - | - | - |
| | | Dolnośląska Izba Rolnicza | 2 760,00 | 2 760,00 | 2 088,87 | 2 088,87 | - | - | - | - | - |
| 630 | | TURYSTYKA | 20 000,00 | 20 000,00 | 19 544,00 | - | - | - | - | - | 19 544,00 |
| | 63003 | Zadania w zakresie upowszechniania turystyki | 20 000,00 | 20 000,00 | 19 544,00 | - | - | - | - | - | 19 544,00 |
| | | Wydatki bieżące | 20 000,00 | 20 000,00 | 19 544,00 | - | - | - | - | - | 19 544,00 |
| 710 | | DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA | - | 48 374,00 | 48 372,64 | 48 372,64 | - | - | - | - | - |
| | 71015 | Nadzór budowlany | - | 48 374,00 | 48 372,64 | 48 372,64 | - | - | - | - | - |
| | | Dolnośląski Urząd Wojewódzki - zwrot dotacji | - | 48 374,00 | 48 372,64 | 48 372,64 | - | - | - | - | - |
| 750 | | ADMINISTRACJA PUBLICZNA | 456 275,00 | 458 067,00 | 458 066,30 | 6 791,30 | - | - | 56 275,00 | - | 395 000,00 |
| | 75023 | Urzędy gmin (miast i miast na prawach powiatu) | 56 275,00 | 63 067,00 | 63 066,30 | 6 791,30 | - | - | 56 275,00 | - | - |
| | | Starostwo Powiatowe w Wałbrzychu | 56 275,00 | 56 275,00 | 56 275,00 | - | - | - | - | - | - |
| | | Dolnośląski Urząd Wojewódzki - zwrot dotacji | - | 6 792,00 | 6 791,30 | 6 791,30 | - | - | - | - | - |
| | 75075 | Promocja jednostek samorządu terytorialnego | 400 000,00 | 395 000,00 | 395 000,00 | - | - | - | - | - | 395 000,00 |
| | | Wydatki bieżące | 400 000,00 | 395 000,00 | 395 000,00 | - | - | - | - | - | 395 000,00 |
| 754 | | BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE I OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA | 39 000,00 | 39 000,00 | 14 000,00 | - | - | - | 2 000,00 | - | 12 000,00 |
| | 75404 | Komendy wojewódzkie Policji | 25 000,00 | 25 000,00 | - | - | - | - | - | - | - |
| | | Komenda Miejska Policji w Wałbrzychu | 25 000,00 | 25 000,00 | - | - | - | - | - | - | - |
| | 75495 | Pozostała działalność | 14 000,00 | 14 000,00 | 14 000,00 | - | - | - | 2 000,00 | - | 12 000,00 |
| | | GOPR | 10 000,00 | 10 000,00 | 10 000,00 | - | - | - | - | - | 10 000,00 |
| | | WOPR | 2 000,00 | 2 000,00 | 2 000,00 | - | - | - | - | - | 2 000,00 |
| | | Nadodrzański Oddział Straży Granicznej | 2 000,00 | 2 000,00 | 2 000,00 | - | - | - | - | - | - |
| 801 | | OŚWIATA I WYCHOWANIE | 13 964 482,00 | 17 999 116,22 | 17 717 198,90 | 90 207,26 | - | 88 911,53 | 17 511 739,04 | - | 26 341,07 |
| | 80101 | Szkoły podstawowe | 842 786,00 | 1 663 512,40 | 1 660 385,19 | - | - | - | 1 644 267,76 | - | 16 117,43 |
| | | Dotacje dla niepublicznych szkół podstawowych | 842 786,00 | 1 663 512,40 | 1 660 385,19 | - | - | - | 1 644 267,76 | - | 16 117,43 |
| | 80103 | Oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych | - | 13 135,00 | 13 135,00 | 13 135,00 | - | - | - | - | - |
| | | Dolnośląski Urząd Wojewódzki - zwrot dotacji | - | 13 135,00 | 13 135,00 | 13 135,00 | - | - | - | - | - |
| | | | | Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie za 2015 rok | GMINA | POWIAT |
|---|---|---|---|-------------------------------|----------------------|-------|--------|
| | | | | | | w tym:| w tym: |
| | | | | | | wydatki bieżące | wydatki majątkowe | Ogółem | wydatki bieżące | wydatki majątkowe |
| 801 | OŚWIATA I WYCHOWANIE | | | 376 616,00 | 313 213,70 | - | - | 313 213,70 | - | 313 213,70 | 83,17 |
| 80195 | Pozostała działalność | | | 376 616,00 | 313 213,70 | - | - | 313 213,70 | - | 313 213,70 | 83,17 |
| | Termomodernizacja Zespołu Szkół Nr 5 im. M. T. Huberta w Wałbrzychu w celu zwiększenia efektywności energetycznej budynku | ZDIKUM | | 376 616,00 | 313 213,70 | - | - | 313 213,70 | - | 313 213,70 | 83,17 |
| 900 | GOSPODARKA KOMUNALNA I OCHRONA ŚRODOWISKA | | | 2 798 100,00 | 2 509 219,94 | 2 509 219,94 | 1 940 173,79 | 569 046,15 | - | - | - | 89,68 |
| 90002 | Gospodarka odpadami | | | 5 000,00 | 5 367,00 | 5 367,00 | 5 367,00 | 5 367,00 | - | - | - | 107,34 |
| | Program usuwanie wyrobów zawierających azbest z terenu miasta Wałbrzycha | UM/BIN | | 5 000,00 | 5 367,00 | 5 367,00 | 5 367,00 | 5 367,00 | - | - | - | 107,34 |
| 90004 | Utrzymanie zieleni w miastach i gminach | | | 2 141 100,00 | 1 928 078,14 | 1 928 078,14 | 1 928 078,14 | - | - | - | - | 90,05 |
| | Utrzymanie lasów komunalnych na terenie Gminy Wałbrzych i zieleni | UM/BIN | | 2 141 100,00 | 1 928 078,14 | 1 928 078,14 | 1 928 078,14 | - | - | - | - | 90,05 |
| 90095 | Pozostała działalność | | | 652 000,00 | 575 774,80 | 575 774,80 | 6 728,65 | 569 046,15 | - | - | - | 88,31 |
| | Akcja "Smietanie Świata" | UM/BIN | | 7 000,00 | 6 728,65 | 6 728,65 | 6 728,65 | - | - | - | - | 96,12 |
| | Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska | UM/BOŚ | | 20 000,00 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| | Opracowanie projektu założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe | UM/BOŚ | | 25 000,00 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| | Dotacje celowe na zadania związane z porządkowaniem gospodarki ściekowej na terenie miasta Wałbrzycha | UM/BOŚ | | 100 000,00 | 93 483,87 | 93 483,87 | - | 93 483,87 | - | - | - | 93,48 |
| | Dotacje celowe na zadania związane z ograniczeniem niskiej emisji na terenie miasta | UM/BOŚ | | 500 000,00 | 475 562,28 | 475 562,28 | - | 475 562,28 | - | - | - | 95,11 |
| | OGÓŁEM | | | 3 784 716,00 | 3 364 374,75 | 2 863 597,25 | 2 294 551,10 | 569 046,15 | 500 777,50 | 187 563,80 | 313 213,70 | 88,89 |
| Dz. | Roz. | Nazwa | Jednostka realizująca | DOCHODY | WYDATKI |
|-----|------|--------------------------------------------|------------------------|--------------------------------------------------------------------------|-------------------------------------------------------------------------|
| | | | | Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie za 2015 rok | Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie za 2015 rok | z tego: |
| | | | | § 80 - Wpływy z innych źródeł niż opłat pobieranych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie odrębnych ustaw | wydatki bieżące, z tego: |
| | | | | 4 | 5 | 6 | 7 | wynagrodzenia i składki od nich naliczane | dotacje na zadania bieżące | świadczenia na rzecz osób fizycznych | pozostałe wydatki bieżące | wydatki majątkowe |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 5 | 6 | 7 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 900 | | GOSPODARKA KOMUNALNA I OCHRONA ŚRODOWISKA | | 25 487 900,00 | 14 700 903,59 | 14 700 903,59 | 25 487 900,00 | 19 632 379,12 | 502 390,74 | - | - | 18 502 678,66 | 627 309,72 |
| 90002 | | Gospodarka odpadami | | 25 487 900,00 | 14 700 903,59 | 14 700 903,59 | 25 487 900,00 | 19 632 379,12 | 502 390,74 | - | - | 18 502 678,66 | 627 309,72 |
| | | Wpływy z opłat | | 25 487 900,00 | 14 700 903,59 | 14 700 903,59 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| | | System gospodarowania odpadami | UM/BIN | - | - | - | 23 664 247,00 | 18 462 688,22 | - | - | - | - | - | - |
| | | Kampania edukacyjno-informacyjna | UM/BPR | - | - | - | 639 100,00 | 502 390,74 | 502 390,74 | - | - | - | - | - |
| | | Utworzenie dwóch punktów dobrowolnego gromadzenia odpadów problemowych na terenie Miasta Wałbrzycha | UM/BIN | - | - | - | 42 500,00 | 39 990,44 | - | - | - | - | - | - |
| | | OGÓŁEM | | 25 487 900,00 | 14 700 903,59 | 14 700 903,59 | 25 487 900,00 | 19 632 379,12 | 502 390,74 | - | - | 18 502 678,66 | 627 309,72 |
| Dz. Roz. | Nazwa | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | z tego | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | z tego |
|---------|-------|------------------------------------------|-----------------------------|----------------------|--------|------------------------------------------|-----------------------------|----------------------|--------|
| | | | | | | | | | |
| 010 | ROLNICTWO I ŁOWIECTWO | - | 34 754,24 | 32 470,85 | - | - | 93,43 | - | 34 754,24 | 32 470,85 | 636,69 | - | 31 834,16 | - | 93,43 |
| 01095 | Puszczalne działalność | - | 34 754,24 | 32 470,85 | - | - | 93,43 | - | 34 754,24 | 32 470,85 | 636,69 | - | 31 834,16 | - | 93,43 |
| 710 | DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA | 7 000,00 | 7 000,00 | 7 000,00 | - | 100,00 | 100,00 | 7 000,00 | 7 000,00 | 7 000,00 | - | 7 000,00 | - | 100,00 | 100,00 |
| 71035 | Cmentarze | 7 000,00 | 7 000,00 | 7 000,00 | - | 100,00 | 100,00 | 7 000,00 | 7 000,00 | 7 000,00 | - | 7 000,00 | - | 100,00 | 100,00 |
| 750 | ADMINISTRACJA TERYTORYJNA | 1 661 000,00 | 1 782 050,00 | 1 283 750,58 | - | 77,29 | 72,04 | 1 661 000,00 | 1 782 050,00 | 1 283 750,58 | 1 139 260,75 | - | 144 489,83 | - | 77,29 | 72,04 |
| 75011 | Urzędy wojewódzkie | 1 661 000,00 | 1 782 050,00 | 1 283 750,58 | - | 77,29 | 72,04 | 1 661 000,00 | 1 782 050,00 | 1 283 750,58 | 1 139 260,75 | - | 144 489,83 | - | 77,29 | 72,04 |
| 751 | URZĘDY NACZELNYCH ORGANÓW WŁADZY PAŃSTWOWEJ, KONTROLI I OCHRONY PRAWA ORAZ SĄDOWIWCY | 20 190,00 | 772 283,00 | 742 923,53 | 742 923,53 | - | 3 679,66 | 96,20 | 20 190,00 | 772 283,00 | 742 923,53 | 238 863,65 | - | 392 300,00 | 111 759,88 | 3 679,66 | 96,20 |
| 75101 | Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa | 20 190,00 | 20 190,00 | 20 076,91 | 20 076,91 | - | 99,44 | 99,44 | 20 190,00 | 20 076,91 | 12 422,15 | - | 7 654,76 | - | 99,44 | 99,44 |
| 75107 | Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej | - | 361 872,00 | 347 387,14 | 347 387,14 | - | 96,00 | - | 361 872,00 | 347 387,14 | 92 183,24 | - | 197 920,00 | - | 96,00 | 96,00 |
| 75108 | Wybory do Sejmu i Senatu | - | 210 474,00 | 198 976,55 | 198 976,55 | - | 94,54 | - | 210 474,00 | 198 976,55 | 76 147,48 | - | 102 560,00 | 20 269,87 | 94,54 | 94,54 |
| 75110 | Referenda sejmikokrajowe i konstytucyjne | - | 179 747,00 | 176 482,93 | 176 482,93 | - | 98,18 | - | 179 747,00 | 176 482,93 | 58 119,78 | - | 91 828,00 | 26 552,15 | 98,18 | 98,18 |
| 752 | OBRONA NARODOWA | 1 000,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | - | 100,00 | 100,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | - | 1 000,00 | - | 100,00 | 100,00 |
| 75212 | Pozostałe wydatki | 1 000,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | - | 100,00 | 100,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | 1 000,00 | - | 1 000,00 | - | 100,00 | 100,00 |
| 754 | BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE, OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA | 5 000,00 | 5 000,00 | 5 000,00 | 5 000,00 | - | 100,00 | 100,00 | 5 000,00 | 5 000,00 | 5 000,00 | - | 5 000,00 | - | 100,00 | 100,00 |
| 75414 | Obrona cywilna | 5 000,00 | 5 000,00 | 5 000,00 | 5 000,00 | - | 100,00 | 100,00 | 5 000,00 | 5 000,00 | 5 000,00 | - | 5 000,00 | - | 100,00 | 100,00 |
| 801 | OSWIATY I WYCZOWANIE | - | 565 400,35 | 541 201,05 | 533 701,05 | 7 500,00 | - | - | 565 400,35 | 541 201,05 | 26 341,07 | - | 514 859,98 | - | 95,72 | 95,72 |
| 80101 | Szkoły podstawowe | - | 322 131,28 | 313 798,77 | 313 798,77 | - | 97,41 | - | 322 131,28 | 313 798,77 | 16 117,43 | - | 297 681,34 | - | 97,41 | 97,41 |
| 80110 | Gimnazja | - | 226 119,05 | 211 529,28 | 211 529,28 | - | 93,55 | - | 226 119,05 | 211 529,28 | 10 223,64 | - | 201 305,64 | - | 93,55 | 93,55 |
| Dz. Roz. | Nazwa | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | z tego | § 301H – Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań budżetowych administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminom i innymi ustanowieniami | § 301G – Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżące w ramach gminy na podstawie porozumień z administracją rządową | § 631H – Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na inwestycje i cele uwzględnione w zakresie administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminom i innymi ustanowieniami | % 6:4 | % 6:5 | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | wydatki bieżące, z tego: | wydatki bieżące | dotacje na zadania bieżące | świadczenia na rzecz osób fizycznych | pozostałe wydatki bieżące | wydatki majątkowe | % 14:12 | % 14:13 |
|---------|-----------------------------------------------------------------------|---------------------------------------------|-----------------------------|----------------------|--------|---------------------------------------------------------------------------------|---------------------------------------------------------------------------------|---------------------------------------------------------------------------------|--------|--------|---------------------------------------------|-----------------------------|----------------------|-------------------------------------------------|---------------------------------|---------------------|------------------|------------------|
| 80119 | Puszczata działalność* | - | 7 500,00 | 7 500,00 | - | - | - | - | 100,00 | - | - | 7 500,00 | 7 500,00 | - | - | - | - | - |
| 851 | OCHRONA ZDROWIA | - | 40 763,00 | 39 656,49 | 39 656,49 | - | - | - | 97,28 | - | - | 33 218,00 | 32 111,49 | - | 1 985,81 | - | - | - |
| 85105 | Puszczata działalność* | - | 40 763,00 | 39 656,49 | 39 656,49 | - | - | - | 97,28 | - | - | 33 218,00 | 32 111,49 | - | 1 985,81 | - | - | - |
| 852 | POMOC SPOŁECZNA | 29 422 700,00 | 32 185 952,00 | 32 168 136,98 | 32 168 136,98 | - | - | - | 109,33 | 99,94 | - | 29 422 700,00 | 32 185 952,00 | 32 168 136,98 | 2 446 524,13 | 584 353,62 | 109,33 | 99,94 |
| 85203 | Ośrodki wogorza | 381 600,00 | 511 500,00 | 511 093,00 | 511 093,00 | - | - | - | 133,93 | 99,92 | - | 381 600,00 | 511 500,00 | 511 093,00 | 329 931,78 | - | 133,93 | 133,93 |
| 85212 | Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające usługi w ramach pomocy społecznej, niektóre świadczenia oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego | 167 100,00 | 292 627,00 | 292 627,00 | 292 627,00 | - | - | - | 175,12 | 100,00 | - | 167 100,00 | 292 627,00 | 292 627,00 | - | - | 175,12 | 100,00 |
| 85215 | Dodatki mieszkaniowe | - | 88 794,00 | 80 167,09 | 80 167,09 | - | - | - | 90,28 | - | - | 88 794,00 | 80 167,09 | 1 231,27 | - | - | 90,28 | - |
| 85219 | Ośrodki pomocy społecznej | - | 34 841,00 | 34 839,67 | 34 839,67 | - | - | - | 100,00 | - | - | 34 841,00 | 34 839,67 | - | 34 451,67 | - | 388,00 | - |
| 85205 | Puszczata działalność* | - | 20 690,00 | 15 433,24 | 15 433,24 | - | - | - | 74,59 | - | - | 20 690,00 | 15 433,24 | 2 106,52 | - | - | 74,59 | - |
| OGÓŁEM | 31 116 890,00 | 35 394 202,59 | 34 821 139,48 | 34 806 639,48 | 14 500,00 | - | - | - | 111,90 | 98,38 | - | 31 116 890,00 | 35 386 657,59 | 34 813 594,48 | 3 855 410,90 | 26 341,07 | 1 402 283,28 | 111,88 | 98,38 |
* plan dochodów po zmianach jest wyższy od planu wydatków o kwotę 7 545,00 zł w dziale 851 – Ochrona zdrowia, rozdz. 851/95 – Puszczata działalność w związku z otrzymaną dotacją przeznaczoną na refundację kosztów wydania przez gminę w 2014 roku decyzji o sprawach świadczeń/obowiązków innych niż ubezpieczenia społeczne, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej.
| Dz. Roz. | Nazwa | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | DOCHODY z tego: | WYDATKI z tego: |
|----------|-------|------------------------------------------|-----------------------------|----------------------|-----------------|-----------------|
| | | | | | § 2110 - Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej oraz inne zlecenie ustawami realizowane przez powiat | § 2120 - Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżące realizowane przez powiat na podstawie porozumień z administracją rządową | § 6410 - Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na inwestycje i zakupy inwestycyjne z zakresu administracji rządowej oraz inne zlecenie ustawami realizowane przez powiat | % 6:4 | % 6:5 | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | wynagrodzenia i składki od nich naliczane | dotacje na zadania bieżące | świadczenia na rzecz osób fizycznych | pozostałe wydatki bieżące | wydatki majątkowe | % 14:12 | % 14:13 |
| 010 | ROLNICTWO I ŁOWIECTWO | 50 182,00 | 50 743,00 | 50 743,00 | 50 743,00 | - | - | 101,12 | 100,00 | 50 182,00 | 50 743,00 | 50 743,00 | 50 743,00 | - | - | - | - | 101,12 | 100,00 |
| 01095 | Pozostala działalność | 50 182,00 | 50 743,00 | 50 743,00 | 50 743,00 | - | - | 101,12 | 100,00 | 50 182,00 | 50 743,00 | 50 743,00 | 50 743,00 | - | - | - | - | 101,12 | 100,00 |
| 600 | TRANSPORT I ŁĄCZNOŚĆ | 450,00 | 450,00 | 450,00 | 450,00 | - | - | 100,00 | 100,00 | 450,00 | 450,00 | 450,00 | 450,00 | - | - | - | - | 100,00 | 100,00 |
| 60095 | Pozostala działalność | 450,00 | 450,00 | 450,00 | 450,00 | - | - | 100,00 | 100,00 | 450,00 | 450,00 | 450,00 | 450,00 | - | - | - | - | 100,00 | 100,00 |
| 700 | OŚWIADCZENIA MIESZKANIOWA | 234 033,00 | 749 978,00 | 722 023,32 | 722 023,32 | - | - | 308,51 | 96,27 | 234 033,00 | 749 978,00 | 722 023,32 | 89 360,40 | - | - | - | - | 632 662,92 | 308,51 | 89,78 |
| 7009 | GOSPODARKA GRUNTEM I NERUCHOMOŚCIAMI | 234 033,00 | 749 978,00 | 722 023,32 | 722 023,32 | - | - | 308,51 | 96,27 | 234 033,00 | 749 978,00 | 722 023,32 | 89 360,40 | - | - | - | - | 632 662,92 | 308,51 | 89,87 |
| 710 | DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA | 628 120,00 | 642 972,00 | 640 099,01 | 630 160,61 | - | - | 9 938,40 | 101,91 | 99,55 | 628 120,00 | 642 972,00 | 640 099,01 | 560 604,67 | - | - | - | - | 194,86 | 69 361,08 | 9 938,40 | 101,91 | 99,55 |
| 71012 | Ośrodki dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej | 87 000,00 | 87 000,00 | 87 000,00 | 87 000,00 | - | - | 100,00 | 100,00 | 87 000,00 | 87 000,00 | 87 000,00 | 87 000,00 | - | - | - | - | 100,00 | 100,00 |
| 71013 | Prace geodezyjne i kartograficzne (nieinwentaryzne) | 25 000,00 | 25 000,00 | 25 000,00 | 25 000,00 | - | - | 100,00 | 100,00 | 25 000,00 | 25 000,00 | 25 000,00 | 25 000,00 | - | - | - | - | 100,00 | 100,00 |
| 71014 | Opracowania geodezyjne i kartograficzne | 17 321,00 | 7 000,00 | 4 217,60 | 4 217,60 | - | - | 24,35 | 60,25 | 17 321,00 | 7 000,00 | 4 217,60 | - | - | - | - | 4 217,60 | 24,35 | 60,25 |
| 71015 | Nadzór budowlany | 498 799,00 | 523 972,00 | 523 881,41 | 513 943,01 | - | - | 9 938,40 | 105,03 | 99,98 | 498 799,00 | 523 972,00 | 523 881,41 | 473 604,67 | - | - | - | - | 194,86 | 40 143,48 | 9 938,40 | 105,03 | 99,98 |
| 750 | ADMINISTRACJA PUBLICZNA | 42 000,00 | 38 077,00 | 38 077,00 | 38 077,00 | - | - | 90,66 | 100,00 | 42 000,00 | 38 077,00 | 38 077,00 | 12 070,60 | - | - | - | - | 6 000,00 | 20 086,40 | - | 90,66 | 100,00 |
| 75045 | Kwalifikacja wojskowa | 42 000,00 | 38 077,00 | 38 077,00 | 38 077,00 | - | - | 90,66 | 100,00 | 42 000,00 | 38 077,00 | 38 077,00 | 12 070,60 | - | - | - | - | 6 000,00 | 20 086,40 | - | 90,66 | 100,00 |
| 754 | BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE I OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA | 9 626 679,00 | 9 747 935,00 | 9 747 922,63 | 9 747 922,63 | - | - | 101,26 | 100,00 | 9 626 679,00 | 9 747 935,00 | 9 747 922,63 | 8 164 913,02 | - | - | - | - | 326 198,26 | 1 256 811,35 | - | 101,26 | 100,00 |
| 75411 | Komendy powiatowe Państwowej Straży Pożarnej | 9 620 351,00 | 9 739 801,00 | 9 739 788,63 | 9 739 788,63 | - | - | 101,24 | 100,00 | 9 620 351,00 | 9 739 801,00 | 9 739 788,63 | 8 156 779,02 | - | - | - | - | 326 198,26 | 1 256 811,35 | - | 101,24 | 100,00 |
| 75495 | Pozostała działalność | 6 328,00 | 8 134,00 | 8 134,00 | 8 134,00 | - | - | 128,54 | 100,00 | 6 328,00 | 8 134,00 | 8 134,00 | 8 134,00 | - | - | - | - | 128,54 | 100,00 |
| Dz. Roz. | Nazwa | DOCHODY z tego | WYDATKI z tego |
|---------|-----------------------------------------------------------------------|----------------|----------------|
| | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | % | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | % | wydatki bieżące, w tym: | % | wydatki majątkowe | % |
| 700 | GOSPODARKA MIESZKANIOWA | - | 3 000 000,00 | 2 926 715,71 | - | 2 926 715,71 | - | 2 926 715,71 | - | 2 926 715,71 | - | 2 926 715,71 | - | 97,56 |
| 70995 | Pozostała działalność | - | 3 000 000,00 | 2 926 715,71 | - | 2 926 715,71 | - | 2 926 715,71 | - | 2 926 715,71 | - | 2 926 715,71 | - | 97,56 |
| 801 | OSWIATA I WYCHOWANIE | - | 3 625 630,80 | 3 625 630,30 | - | 3 625 630,30 | - | 3 625 630,30 | - | 3 625 630,30 | - | 3 156 993,00 | - | 100,00 |
| 80101 | Szkoły podstawowe | - | 28 132,80 | 28 132,30 | - | 28 132,30 | - | 28 132,30 | - | 28 132,30 | - | 100,00 | - | 100,00 |
| 80103 | Oddziały przedszkolne w lokalach przedszkolnych | - | 1 359 433,00 | 1 359 433,00 | - | 1 359 433,00 | - | 1 359 433,00 | - | 1 359 433,00 | - | 1 297 395,00 | - | 100,00 |
| 80104 | Przedszkola | - | 2 238 065,00 | 2 238 065,00 | - | 2 238 065,00 | - | 2 238 065,00 | - | 2 238 065,00 | - | 1 859 598,00 | - | 100,00 |
| 852 | POMOC SOCIALNE | 12 860 200,00 | 17 531 503,00 | 17 514 549,98 | - | 17 514 549,98 | - | 17 514 549,98 | - | 17 514 549,98 | - | 1 775 820,98 | - | 136,19 |
| 85206 | Wspieranie rodzin | - | 309 833,00 | 302 507,76 | - | 302 507,76 | - | 302 507,76 | - | 302 507,76 | - | 97,64 | - | 97,64 |
| 85211 | Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane ze osoby podnoszącej niektóre świadczenia z pomocy społecznej, niektóre świadczenia rodzinne oraz za modyfikacje w zakresie zajęć w centrum integracji społecznej | - | 398 600,00 | 529 600,00 | - | 529 600,00 | - | 529 600,00 | - | 529 600,00 | - | 132,87 | - | 100,00 |
| 85214 | Zasiłki w formie w naturze oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe | - | 4 641 000,00 | 6 266 000,00 | - | 6 266 000,00 | - | 6 266 000,00 | - | 6 266 000,00 | - | 135,01 | - | 100,00 |
| 85216 | Zasiłki stałe | - | 6 407 981,00 | 6 407 981,00 | - | 6 407 981,00 | - | 6 407 981,00 | - | 6 407 981,00 | - | 157,79 | - | 100,00 |
| 85217 | Zasiłki w formie społecznej | - | 1 473 313,22 | 1 492 461,22 | - | 1 492 461,22 | - | 1 492 461,22 | - | 1 473 313,22 | - | 111,16 | - | 99,45 |
| 85295 | Pozostała działalność | - | 2 237 000,00 | 2 316 000,00 | - | 2 316 000,00 | - | 2 316 000,00 | - | 2 316 000,00 | - | 103,53 | - | 100,00 |
| 853 | POZOSTAŁE ZADANIA W ZAKRESIE POLITYKI SPOŁECZNEJ | - | 684 617,00 | 684 617,00 | - | 684 617,00 | - | 684 617,00 | - | 684 617,00 | - | 665 957,00 | - | 19 560,00 | - | 100,00 |
| 85305 | Źleński | - | 684 617,00 | 684 617,00 | - | 684 617,00 | - | 684 617,00 | - | 684 617,00 | - | 665 957,00 | - | 19 560,00 | - | 100,00 |
| 854 | EDUKACYJNA OPIEKA WYCHOWAWCZA | - | 1 587 493,00 | 1 548 316,31 | - | 1 548 316,31 | - | 1 548 316,31 | - | 1 548 316,31 | - | 1 548 316,31 | - | 97,53 | - | 97,53 |
| 85415 | Pomoc materialna dla uczniów | - | 1 587 493,00 | 1 548 316,31 | - | 1 548 316,31 | - | 1 548 316,31 | - | 1 548 316,31 | - | 1 548 316,31 | - | 97,53 | - | 97,53 |
| 921 | KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA NARODOWEGO | - | 2 276 781,00 | 2 276 781,00 | - | 2 276 781,00 | - | 2 276 781,00 | - | 2 276 781,00 | - | 2 276 781,00 | - | 100,00 | - | 100,00 |
| 92195 | Pozostała działalność | - | 2 276 781,00 | 2 276 781,00 | - | 2 276 781,00 | - | 2 276 781,00 | - | 2 276 781,00 | - | 2 276 781,00 | - | 100,00 | - | 100,00 |
| OGÓŁEM | 12 860 200,00 | 28 706 024,80 | 28 576 610,30 | 23 240 370,88 | 132 742,71 | 5 203 496,71 | 222,21 | 99,55 | 12 860 200,00 | 28 706 024,80 | 28 576 610,30 | 5 597 870,98 | 16 336 297,31 | 1 236 945,30 | 5 203 496,71 | 222,21 | 99,55 |
**Załącznik Nr 14**
| Dz. | Roz. | Nazwa | Plan na 2015 według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | DOCHODY z tego | WYDATKI z tego |
|-----|------|--------------------------------------------|----------------------------------------|-----------------------------|----------------------|----------------|----------------|
| | | | | | | § 2130 – Dotacje otrzymane z budżetu państwa na realizację bieżących zadań własnych powiata | § 6430 – Dotacje otrzymane z budżetu państwa na realizację inwestycji i (lub) inwestycyjnych własnych powiata | % 6:4 | % 6:5 | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | wydatki bieżące, w tym | wydatki majątkowe | % 13:11 | % 13:12 |
| 754 | | BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE I OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA | - | 17 382,00 | 17 382,00 | - | - | 100,00 | - | - | 17 382,00 | 17 382,00 | - | - | 17 382,00 | - | 100,00 |
| 75421 | | Zarządzanie kryzysowe | - | 17 382,00 | 17 382,00 | - | - | 100,00 | - | - | 17 382,00 | 17 382,00 | - | - | 17 382,00 | - | 100,00 |
| 801 | | OSWIATA I WYCHOWANIE | - | 2 176,42 | 2 176,42 | - | - | 100,00 | - | - | 2 176,42 | 2 176,42 | - | - | 2 176,42 | - | 100,00 |
| 80102 | | Szkoły podstawowe specjalne | - | 2 176,42 | 2 176,42 | - | - | 100,00 | - | - | 2 176,42 | 2 176,42 | - | - | 2 176,42 | - | 100,00 |
| 852 | | POMOC SPOŁECZNA | 147 329,00 | 238 208,00 | 236 018,05 | - | 160,20 | 99,08 | 147 329,00 | 238 208,00 | 236 018,05 | 96 091,05 | 139 927,00 | - | - | 160,20 | 99,08 |
| 85202 | | Domy pomocy społecznej | 147 329,00 | 141 997,00 | 139 927,00 | - | 94,98 | 98,54 | 147 329,00 | 141 997,00 | 139 927,00 | - | - | 94,98 | 98,54 |
| 85204 | | Rodziny zastępcze | - | 96 211,00 | 96 091,05 | - | 99,88 | - | - | 96 211,00 | 96 091,05 | - | - | - | - | 99,88 |
| | | OGÓŁEM | 147 329,00 | 257 766,42 | 255 576,47 | - | 173,47 | 99,15 | 147 329,00 | 257 766,42 | 255 576,47 | 96 091,05 | 139 927,00 | - | - | 173,47 | 99,15 |
## WYKONANIE DOCHODÓW I WYDATKÓW ZWIĄZANYCH Z REALIZACJĄ ZADAŃ REALIZOWANYCH W DRODZE POROZUMIEŃ I UMÓW Z INNYMI JEDNOSTKAMI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO ZA 2015 ROK - GMINA
### I. DOCHODY
| Dz. Roz. | Nazwa | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok |
|----------|-------|---------------------------------------------|------------------------------|----------------------|
| | | § 231 – Dotacje celowe otrzymane z gminy na zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego | § 232 – Dotacje celowe otrzymane z powiatu na zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego | § 233 – Dotacje celowe otrzymane od samorządu województwa na zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego | § 274 – Dotacja celowa otrzymana z tytułu pomocy finansowej udzielanej między jednostkami samorządu terytorialnego na dofinansowanie wykonanych zadań inwestycyjnych i zakupów inwestycyjnych | § 630 – Wpływy z tytułu pomocy finansowej udzielanej między jednostkami samorządu terytorialnego na dofinansowanie wykonanych zadań inwestycyjnych i zakupów inwestycyjnych | § 661 – Dotacje celowe otrzymane z gminy na inwestycje i zakupy inwestycyjne realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego | § 663 – Dotacje celowe otrzymane z samorządu województwa na inwestycje i zakupy inwestycyjne | % 6:4 | % 6:5 |
| 010 | ROLNICTWO I ŁOWIECTWO | - | 15 000,00 | 15 000,00 | - | - | - | 15 000,00 | - | - | - | 100,00 |
| 01088 | Melioracje wodne | - | 15 000,00 | 15 000,00 | - | - | - | 15 000,00 | - | - | - | 100,00 |
| 710 | DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA | 28 316,00 | 18 150,00 | 18 150,00 | - | - | - | - | - | - | - | 64,10 |
| 71004 | Plany zagospodarowania przestrzennego¹) | 28 316,00 | 18 150,00 | 18 150,00 | - | - | - | - | - | - | - | 64,10 |
| 750 | ADMINISTRACJA PUBLICZNA | 305 612,00 | 337 167,00 | 313 142,05 | 273 171,65 | - | 51 065,55 | - | -5 283,40 | -5 811,75 | 102,46 | 92,87 |
| 75023 | Urzędy gmin (miast i miast na prawach powiatu)²) | 175 300,00 | 178 215,00 | 97 043,66 | 97 043,66 | - | - | - | - | - | - | - | 54,45 |
| 75075 | Promocja jednostek samorządu terytorialnego³) | 130 312,00 | 158 952,00 | 112 932,40 | 72 962,00 | - | 51 065,55 | - | -5 283,40 | -5 811,75 | 86,66 | 71,05 |
| 75095 | Pozostała działalność⁴) | - | 103 165,99 | 103 165,99 | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 801 | OSWIATA I WYCHOWANIE | 481 335,00 | 486 263,00 | 654 481,30 | 654 481,30 | - | - | - | - | - | - | - | 135,97 | 134,59 |
| 80104 | Przedszkola⁵) | 479 823,00 | 479 823,00 | 647 487,15 | 647 487,15 | - | - | - | - | - | - | - | 134,94 | 134,94 |
| 80106 | Inne formy wychowania przedszkolnego | - | 3 000,00 | 3 554,15 | 3 554,15 | - | - | - | - | - | - | - | 118,47 | - |
| 80113 | Dowożenia uczenni do szkół⁶) | 1 512,00 | 3 440,00 | 3 440,00 | 3 440,00 | - | - | - | - | - | - | - | 227,51 | 100,00 |
| 921 | KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA NARODOWEGO | 10 000,00 | 20 000,00 | 20 000,00 | - | 10 000,00 | - | - | - | - | - | - | 200,00 | 100,00 |
| 92116 | Biblioteki | 10 000,00 | 10 000,00 | 10 000,00 | - | 10 000,00 | - | - | - | - | - | - | 100,00 | 100,00 |
| 92195 | Pozostała działalność | - | 10 000,00 | 10 000,00 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 100,00 | - |
| | OGÓŁEM | 796 947,00 | 886 746,00 | 1 020 773,35 | 945 802,95 | 10 000,00 | 51 065,55 | 15 000,00 | 10 000,00 | -5 283,40 | -5 811,75 | 128,09 | 115,11 |
¹) w rozdz. 71004 zostały ujęte środki dotyczące refundacji ponięć kosztów w latach ubiegłych posiadają Miejskiej Komisji Urbanistyczno-Archeologicznej zgodnie z zawartym porozumieniem z Gminą Jedlińsk Zdjęrz
²) w rozdz. 75023 zostały ujęte środki stanowiące wkład własny partnerów na realizację w latach 2014-2015 projektu pn. "Rozwój Obrządku Funkcjonalnego Aglomeracji Wałbrzyskiej poprzez opracowanie dokumentów strategicznych wspierających integrację 16 jst: Strategia ZIT, Program Gospodarki Niskoemisyjnej i Zintegrowanego Programu Transportu Publicznego"
³) w rozdz. 75075 ujęte zostały środki dotyczące zawartych porozumień z jednostkami jst. na utrzymanie trwałości projektu pn. "TELEBIMT - nowoczesne e-usługi w dziedzinie turystyki i kultury w dolnośląskich gminach"
⁴) w rozdz. 75095 zostały ujęte środki stanowiące refundację poniesionych kosztów na realizację projektu pn. "Koszty wdrażania zadań powierzonych ZIT Aglomeracji Wałbrzyskiej realizowanych przez IPAW w ramach RPO WD w roku 2015" realizacja zadań dofinansowana jest ze środków UE na które przeznaczane są zaliczki bądź refundacja
⁵) w rozdz. 80104 i rozdz. 80106 wynikają z różniczeń z tytułu obciążenia kosztami gminy z terenów których dzieci uczęszczają do przedszkoli i punktów przedszkolnych na terenie miasta Wałbrzycha
### II. WYDATKI
| Dz. Roz. | Nazwa | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok |
|----------|-------|---------------------------------------------|------------------------------|----------------------|
| | | wydatki bieżące, w tym | wydatki majątkowe | % 6:4 | % 6:5 |
| | | wynagrodzenia i składki od nich naliczane | dotacje na zadania bieżące | świadczenia na rzecz osób fizycznych | pozostałe wydatki bieżące | |
| 010 | ROLICTWO I ŁOWIECTWO | - | 15 000,00 | 15 000,00 | - | - | 15 000,00 | - | - | 100,00 |
| 01088 | Melioracje wodne | - | 15 000,00 | 15 000,00 | - | - | 15 000,00 | - | - | 100,00 |
| Dz. | Roz. | Nazwa | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | WYDATKI z tego | % 6:4 | % 6:5 |
|-----|------|--------------------------------------------|---------------------------------------------|--------------------------|-----------------------|----------------|-------|-------|
| | | | | | | wydatki bieżące, w tym | | |
| | | | | | | wynagrodzenia i składki od nich naliczane | | |
| | | | | | | dotacje na zadania bieżące | | |
| | | | | | | świadczenia na rzecz osób fizycznych | | |
| | | | | | | pozostałe wydatki bieżące | | |
| | | | | | | wydatki majątkowe | | |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 710 | | DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| | 71084| Plany zagospodarowania przestrzennego* | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 750 | | ADMINISTRACJA PUBLICZNA | 305 612,00 | 572 171,00 | 349 515,82 | 124 371,20 | - | - | - | 216 866,63 | 8 277,99 | 114,37 | 61,89 |
| | 75023| (trzedy gmin (miast i miast na prawach powiatu)) | 175 300,00 | 178 215,00 | 52 032,85 | - | - | - | - | 52 032,85 | - | 29,68 | 29,20 |
| | 75075| Promocja jednostek samorządu terytorialnego | 130 312,00 | 158 952,00 | 146 283,05 | - | - | - | - | 146 283,05 | - | 112,26 | 92,03 |
| | 75095| Pozostała działalność | - | 235 004,00 | 151 199,92 | 124 371,20 | - | - | - | 18 550,73 | 8 277,99 | - | 64,34 |
| 801 | | OŚWIATA I WYCHOWANIE | 481 335,00 | 567 303,00 | 542 060,57 | - | 538 620,57 | - | - | 3 440,00 | - | 112,62 | 95,55 |
| | 80104| Przedszkola | 479 823,00 | 559 823,00 | 534 827,02 | - | 534 827,02 | - | - | - | - | 111,46 | 95,54 |
| | 80106| Inne formy wychowania przedszkolnego | - | 4 040,00 | 3 793,55 | - | 3 793,55 | - | - | - | - | 93,90 | - |
| | 80113| Dowożenie uczniów do szkół | 1 512,00 | 3 440,00 | 3 440,00 | - | - | - | - | 3 440,00 | - | 227,51 | 100,00 |
| 921 | | KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA KRAJOWEGO | 10 000,00 | 20 000,00 | 20 000,00 | - | 10 000,00 | - | - | - | 10 000,00 | 200,00 | 100,00 |
| | 92116| Biblioteki | 10 000,00 | 10 000,00 | 10 000,00 | - | 10 000,00 | - | - | - | - | 100,00 | 100,00 |
| | 92195| Pozostała działalność | - | 10 000,00 | 10 000,00 | - | - | - | - | - | 10 000,00 | - | 100,00 |
| | | OGÓŁEM | 796 947,00 | 1 174 474,00 | 926 576,39 | 124 371,20 | 548 620,57 | - | 235 306,63 | 18 277,99 | 116,27 | 78,89 |
## WYKONANIE DOCHODÓW I WYDATKÓW ZWIĄZANYCH Z REALIZACJĄ ZADAŃ REALIZOWANYCH W DRODZE POROZUMIEŃ I UMÓW Z INNYMI JEDNOSTKAMI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO ZA 2015 ROK - POWIAT
### I. DOCHODY
| Dz. | Roz. | Nazwa | Plan na 2015 rok według schwalby budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie za 2015 rok |
|-----|------|-------|---------------------------------------------|--------------------------|----------------------|
| | | | § 231 – Dotacje celowe otrzymane z gminy na zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego | § 232 – Dotacje celowe otrzymane z powiatu na zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego | § 233 – Dotacje celowe otrzymane od województwa na zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego na dofinansowanie własnych zadań inwestycyjnych i zakupów inwestycyjnych | § 271 – Dotacje celowe otrzymane z rządowego budżetu finansowej udzielanej między jednostkami samorządu terytorialnego na dofinansowanie własnych zadań inwestycyjnych i zakupów inwestycyjnych | § 630 – Wpływy z tytułu pomocy z tytułu udzielanej przez województwo na inwestycje i zakupy inwestycyjne realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego | § 661 – Dotacje celowe otrzymane z województwa na inwestycje i zakupy inwestycyjne realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego | § 663 – Dotacje celowe otrzymane z województwa na inwestycje i zakupy inwestycyjne realizowane na podstawie porozumień (umów) między jednostkami samorządu terytorialnego |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 600 | TRANSPORT I ŁACZNOSĆ | 7 793 792,00 | 5 729 440,00 | 3 296 932,80 | - | - | - | - | - | 1 745 068,41 | 67 164,15 | 1 484 700,24 | 42,30 | 57,54 |
| 60013 | Drogi publiczne wojewódzkie | 4 567 124,00 | 2 532 880,00 | 1 484 700,24 | - | - | - | - | - | - | - | 1 484 700,24 | 32,51 | 58,62 |
| 60011 | Drogi publiczne w miastach na prawach powiatu | 3 226 668,00 | 3 196 560,00 | 1 812 232,56 | - | - | - | - | - | 1 745 068,41 | 67 164,15 | - | 56,16 | 56,69 |
| 852 | POMOC SPOŁECZNA | - | 44 078,00 | 44 077,32 | - | - | 44 077,32 | - | - | - | - | - | - | - | 100,00 |
| 85220 | Jednostki specjalistycznego poradnictwa, mieszkania chronione i ośrodki interwencji kryzysowej | - | 44 078,00 | 44 077,32 | - | - | 44 077,32 | - | - | - | - | - | - | - | 100,00 |
| 853 | POZOSTAŁE ZADANIA W ZAKRESIE POLITYKI SPOŁECZNEJ | - | 3 514 670,00 | 3 513 063,32 | - | - | - | - | - | 3 513 063,32 | - | - | - | 99,95 |
| 85311 | Rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych | - | 3 514 670,00 | 3 513 063,32 | - | - | - | - | - | 3 513 063,32 | - | - | - | 99,95 |
| | OГОЛЕМ | 7 793 792,00 | 9 288 188,00 | 6 854 933,44 | - | - | 44 077,32 | - | - | 5 258 131,73 | 67 164,15 | 1 484 700,24 | 87,94 | 73,79 |
---
2) wyższa kwota zrealizowanych dochodów dotyczy refundacji poniesionych kosztów pn. "Przebudowa drogi wojewódzkiej nr 379 od ronda Łącznik ul. Uczniowska do skrzyżowania ulic Strzeżomka-Swidnicka-Noworudzka-11 Listopada w m. Walbrzych i na terenie gminy Walim" na terenie gminy Walim"
### II. WYDATKI
| Dz. | Roz. | Nazwa | Plan na 2015 rok według schwalby budżetowej | Plan na 2015 po zmianach | Wykonanie za 2015 rok |
|-----|------|-------|---------------------------------------------|--------------------------|----------------------|
| | | | wydatki bieżące, w tym | z tego | wydatki majątkowe |
| | | | wynagrodzenia i składki od nich należane | dotacje na zadania bieżące | świadczenia na rzecz osób fizycznych | pozostałe wydatki bieżące | % 6:4 | % 6:5 |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 600 | TRANSPORT I ŁACZNOSĆ | 7 793 792,00 | 5 729 440,00 | 3 252 532,70 | - | - | - | - | - | 3 252 532,70 | 41,73 | 56,77 |
| 60013 | Drogi publiczne wojewódzkie | 4 567 124,00 | 2 532 880,00 | 1 440 300,14 | - | - | - | - | - | 1 440 300,14 | - | 56,86 |
| 60011 | Drogi publiczne w miastach na prawach powiatu | 3 226 668,00 | 3 196 560,00 | 1 812 232,56 | - | - | - | - | - | 1 812 232,56 | 56,16 | 56,69 |
| 852 | POMOC SPOŁECZNA | - | 44 078,00 | 44 077,32 | 32 484,00 | - | - | 11 593,32 | - | - | 100,00 |
| 85220 | Jednostki specjalistycznego poradnictwa, mieszkania chronione i ośrodki interwencji kryzysowej | - | 44 078,00 | 44 077,32 | 32 484,00 | - | - | 11 593,32 | - | - | 100,00 |
| 853 | POZOSTAŁE ZADANIA W ZAKRESIE POLITYKI SPOŁECZNEJ | - | 3 514 670,00 | 3 513 063,32 | - | - | - | - | - | 3 513 063,32 | - | 99,95 |
| 85311 | Rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych | - | 3 514 670,00 | 3 513 063,32 | - | - | - | - | - | 3 513 063,32 | - | 99,95 |
| | OГОЛЕМ | 7 793 792,00 | 9 288 188,00 | 6 809 673,34 | 32 484,00 | - | - | 11 593,32 | 6 765 596,02 | 87,37 | 73,32 |
| Dz. | Rozdz. | § | Nazwa | Plan dochodów na 2015 rok po zmianach | Dochody wykonane za 2015 rok | Dochody przekazane w 2015 roku |
|-----|--------|---|-----------------------------------------------------------------------|--------------------------------------|-----------------------------|-------------------------------|
| | | | | ogółem w tym: | ogółem w tym: | |
| | | | | potrącone przez jednostkę samorządu terytorialnego | podlegające przekazaniu do budżetu państwa | potrącone przez jednostkę samorządu terytorialnego |
| 700 | | | GOSPODARKA KOMUNALNA | 2 804 000,00 | 2 988 860,97 | 2 247 347,45 |
| 70005 | | | Gospodarka gruntami i nieruchomościami | 2 804 000,00 | 2 988 860,97 | 2 247 347,45 |
| 0470 | | | Wpływy z opłat za zarząd, użytkowanie i użytkowanie wieczyste nieruchomości | 2 492 000,00 | 2 112 615,60 | 1 589 586,91 |
| 0690 | | | Wpływy z różnych opłat | - | 258,54 | 12,93 |
| 0750 | | | Dochody z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz innych umów o podobnym charakterze | 97 000,00 | 82 607,63 | 61 955,72 |
| 0760 | | | Wpływy z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności | 50 000,00 | 733 561,66 | 550 171,25 |
| 0770 | | | Wpływy z tytułu odpłatnego nabycia prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości | 150 000,00 | 500,00 | 375,00 |
| 0920 | | | Pozostałe odsetki | 15 000,00 | 56 693,54 | 42 520,16 |
| 0970 | | | Wpływy z różnych dochodów | - | 2 624,00 | 2 492,80 |
| Dz. | Rozdz. | § | Nazwa | Plan dochodów na 2015 rok po zmianach | Dochody wykonane za 2015 rok | Dochody przekazane w 2015 roku |
|-----|--------|---|-------|--------------------------------------|-----------------------------|-------------------------------|
| | | | | ogółem w tym: | ogółem w tym: | |
| | | | | potrącone przez jednostkę samorządu terytorialnego | podlegające przekazaniu do budżetu państwa | potrącone przez jednostkę samorządu terytorialnego |
| 710 | | | DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA | - | - | - | 2 401,90 | 120,09 | 2 281,81 |
| 71015 | | | Nadzór budowlany | - | - | - | 2 401,90 | 120,09 | 2 281,81 |
| | 0570 | | Grzywny, mandaty i inne kary pieniężne od osób fizycznych | - | - | - | 1 034,84 | 51,74 | 983,10 |
| | 0920 | | Pozostałe odsetki | - | - | - | 1 367,06 | 68,35 | 1 298,71 |
| 750 | | | ADMINISTRACJA PUBLICZNA | 16 842,00 | 842,00 | 16 000,00 | 18 078,00 | 903,90 | 17 174,10 |
| 75011 | | | Urzędy wojewódzkie | 16 842,00 | 842,00 | 16 000,00 | 18 078,00 | 903,90 | 17 174,10 |
| | 0690 | | Wpływy z różnych opłat | 16 842,00 | 842,00 | 16 000,00 | 18 078,00 | 903,90 | 17 174,10 |
| 754 | | | BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE I OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA | 32 000,00 | 8 000,00 | 24 000,00 | 34 353,50 | 8 190,17 | 26 163,33 |
| 75411 | | | Komendy powiatowe Państwowej Straży Pożarnej | 32 000,00 | 8 000,00 | 24 000,00 | 34 353,50 | 8 190,17 | 26 163,33 |
| | 0750 | | Dochody z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz innych umów o podobnym charakterze | 32 000,00 | 8 000,00 | 24 000,00 | 32 362,49 | 8 090,62 | 24 271,87 |
| | 0970 | | Wpływy z różnych dochodów | - | - | - | 1 991,01 | 99,55 | 1 891,46 |
| 852 | | | POMOC SPOŁECZNA | 1 291 894,00 | 394 894,00 | 897 000,00 | 1 608 552,45 | 472 867,76 | 1 135 684,69 |
| 85203 | | | Ośrodki wsparcia | 17 894,00 | 894,00 | 17 000,00 | 16 652,80 | 832,64 | 15 820,16 |
| | 0830 | | Wpływy z usług | 17 894,00 | 894,00 | 17 000,00 | 16 652,80 | 832,64 | 15 820,16 |
| Dz. | Rozdz. | § | Nazwa | Plan dochodów na 2015 rok po zmianach | Dochody wykonane za 2015 rok | Dochody przekazane w 2015 roku |
|-----|--------|---|-----------------------------------------------------------------------|--------------------------------------|-----------------------------|-------------------------------|
| | | | | ogółem w tym: | ogółem w tym: | |
| | | | | potrącone przez jednostkę samorządu terytorialnego | podlegające przekazaniu do budżetu państwa | potrącone przez jednostkę samorządu terytorialnego |
| 1 | 2 | 3 | | | | |
| 85212 | | | Świadczenia rodzinne, zaliczka alimentacyjna oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego | 1 274 000,00 | 394 000,00 | 880 000,00 | 1 591 816,77 | 472 030,98 | 1 119 785,79 |
| | 0920 | | Pozostałe odsetki | 170 000,00 | - | 170 000,00 | 444 946,19 | - | 444 946,19 |
| | 0970 | | Wpływy z różnych dochodów | 100 000,00 | 50 000,00 | 50 000,00 | 193 045,02 | 96 522,51 | 96 522,51 |
| | 0980 | | Wpływy z tytułu zwrotów wyplaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego | 1 004 000,00 | 344 000,00 | 660 000,00 | 953 825,56 | 375 508,47 | 578 317,09 |
| 85295 | | | Pozostała działalność | - | - | - | 82,88 | 4,14 | 78,74 |
| | 0690 | | Wpływy z różnych opłat | - | - | - | 82,88 | 4,14 | 78,74 |
| 853 | | | POZOSTAŁE ZADANIA Z ZAKRESU POLITYKI SPOŁECZNEJ | 32 100,00 | 1 100,00 | 31 000,00 | 38 542,00 | 1 927,10 | 36 614,90 |
| 85321 | | | Zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności | 32 100,00 | 1 100,00 | 31 000,00 | 38 542,00 | 1 927,10 | 36 614,90 |
| | 0690 | | Wpływy z różnych opłat | 32 100,00 | 1 100,00 | 31 000,00 | 38 542,00 | 1 927,10 | 36 614,90 |
| | | | OGÓŁEM | 4 176 836,00 | 1 105 836,00 | 3 071 000,00 | 4 690 788,82 | 1 225 522,54 | 3 465 266,28 |
## WYKONANIE DOCHODÓW RACHUNKU DOCHODÓW JEDNOSTEK BUDŻETOWYCH
## PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ OKREŚLONĄ W USTAWIE O SYSTEMIE OŚWIATY ORAZ
## WYDATKÓW NIMI FINANSOWANYCH ZA 2015 ROK
**Nazwa jednostki:** Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 2 w Wałbrzychu (Przedszkole Samorządowe Nr 22),
Przedszkole Samorządowe Nr 14 w Wałbrzychu,
Przedszkole Samorządowe Nr 17 im. Jana Brzechwy z Oddziałami Integracyjnymi i Specjalnymi
w Wałbrzychu
**Dział: 801 - Oświata i wychowanie**
**Rozdział: 80104 - Przedszkola**
| Lp. | Wyszczególnienie | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | % 4:3 |
|-----|------------------------------------------------------|------------------------------|-----------------------|------|
| 1 | Stan środków pieniężnych na początek okresu sprawozdawczego | - | - | - |
| 2 | Dochody | 138 552,00 | 116 333,47 | 83,96|
| | **Ogółem (1+2)** | 138 552,00 | 116 333,47 | 83,96|
| 3 | Wydatki | 138 552,00 | 116 333,47 | 83,96|
| 4 | Stan środków pieniężnych na koniec okresu sprawozdawczego | - | - | - |
| | **Ogółem (3+4)** | 138 552,00 | 116 333,47 | 83,96|
**Nazwa jednostki:** Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 2 w Wałbrzychu (Przedszkole Samorządowe Nr 22),
Przedszkole Samorządowe Nr 14 w Wałbrzychu,
Przedszkole Samorządowe Nr 17 im. Jana Brzechwy z Oddziałami Integracyjnymi i Specjalnymi
w Wałbrzychu
**Dział: 801 - Oświata i wychowanie**
**Rozdział: 80148 - Stołówki szkolne i przedszkolne**
| Lp. | Wyszczególnienie | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | % 4:3 |
|-----|------------------------------------------------------|------------------------------|-----------------------|------|
| 1 | Stan środków pieniężnych na początek roku | - | - | - |
| 2 | Dochody | 260 730,00 | 222 025,90 | 85,16|
| | **Ogółem (1+2)** | 260 730,00 | 222 025,90 | 85,16|
| 3 | Wydatki | 260 730,00 | 222 025,90 | 85,16|
| 4 | Stan środków pieniężnych na koniec roku | - | - | - |
| | **Ogółem (3+4)** | 260 730,00 | 222 025,90 | 85,16|
| Lp | Nazwa jednostki | Dział, rozdział | Stan środków obrotowych na początek okresu sprawozdawczego | Plan po zmianach | Wykonanie | % 5:4 | w tym: plan dotacji z budżetu | Wykonanie dotacji | % 8:7 | Plan po zmianach | Wykonanie | % 11:10 | Wypłata do budżetu nadwyżki środków obrotowych | Stan środków obrotowych na koniec okresu sprawozdawczego |
|----|-----------------|-----------------|-------------------------------------------------------------|-----------------|----------|------|--------------------------------|-----------------|------|-----------------|----------|------|-----------------------------------------------|--------------------------------------------------|
| 1 | Zakład Aktywności Zawodowej "Victoria" dział 853, rozdz. 85311 | - | 70 000,00 | 70 000,00 | 100,00 | | 70 000,00 | 70 000,00 | 100,00 | 70 000,00 | 58 543,90 | 83,63 | 20 715,65 | -9 259,55 |
| | OGOŁEM | - | 70 000,00 | 70 000,00 | 100,00 | | 70 000,00 | 70 000,00 | 100,00 | 70 000,00 | 58 543,90 | 83,63 | 20 715,65 | -9 259,55 |
DANE OGÓLNE
Na podstawie art. 267 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.) Prezydent Miasta przedstawia w terminie do dnia 31 marca następującego po roku budżetowym sprawozdanie roczne z wykonania budżetu.
I. Plan budżetu Miasta Wałbrzycha na 2015 rok według uchwał Rady Miejskiej Wałbrzycha oraz Zarządzeń Prezydenta
Budżet Miasta Wałbrzycha na 2015 rok został przyjęty Uchwałą Nr II/19/2014 Rady Miejskiej Wałbrzycha dnia 18 grudnia 2014 r. Uchwała budżetowa Miasta Wałbrzycha na 2015 rok W trakcie realizacji budżetu dokonywane były zmiany w planie dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów w oparciu o Uchwały Rady Miejskiej oraz Zarządzenia Prezydenta, według poniższego zestawienia:
Tabela Nr 1.1 Zestawienie zmian w planie dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów w 2015 roku
| Lp. | Treść | Plan według uchwały na 2015 rok | Zmiany dochodów i wydatków dokonane Uchwalami RM i Zarządzeniami PM | Zmiany przychodów i rozchodów dokonane Uchwalami RM | Plan po zmianach na 2015 rok |
|-----|------------------------|---------------------------------|------------------------------------------------------------------|----------------------------------------------------|-------------------------------|
| 1 | PLANOWANE DOCHODY | 584 054 526,00 | 71 291 024,78 | - | 655 345 550,78 |
| 2 | PRZYCHODY | 87 619 704,00 | - | -9 021 692,00 | 78 598 012,00 |
| | Kredyty | 85 512 094,00 | - | -85 512 094,00 | 0,00 |
| | Pożyczki | 2 107 610,00 | - | 490 402,00 | 2 598 012,00 |
| | Obligacje | - | - | 76 000 000,00 | 76 000 000,00 |
| 3 | DOCHODY + PRZYCHODY | 671 674 230,00 | 71 291 024,78 | -9 021 692,00 | 733 943 562,78 |
| 4 | WYDATKI + ROZCHODY | 671 674 230,00 | 71 189 853,78 | - | 733 943 562,78 |
| 5 | PLANOWANE WYDATKI | 646 112 751,00 | 71 189 853,78 | - | 717 302 604,78 |
| 6 | ROZCHODY | 25 561 479,00 | - | 8 944 413,00 | 16 640 958,00 |
| | Kredyty | 25 379 067,00 | - | -8 944 413,00 | 16 434 654,00 |
| | Pożyczki | 182 412,00 | - | 23 892,00 | 206 304,00 |
Szczegółowe zmiany dokonane w 2015 roku w zakresie planu dochodów (Tabela Nr 1.2) i wydatków (Tabela Nr 1.3) według działów klasyfikacji budżetowej:
| Dz. | Nazwa działu | Plan według uchwały na 2015 rok | Zmniejszenia (-) | Zwiększenia (+) | Plan po zmianach na 2015 rok |
|-----|------------------------------------------------------------------------------|---------------------------------|-----------------|----------------|-------------------------------|
| 010 | Rolnictwo i łowiectwo | 50 182,00 | - | 50 315,24 | 100 497,24 |
| 600 | Transport i łączność | 44 584 976,00 | -22 187 448,00 | 3 725 145,00 | 26 122 673,00 |
| 700 | Gospodarka mieszkaniowa | 126 612 681,00 | -20 359 821,00 | 17 165 808,00 | 123 418 668,00 |
| 710 | Działalność usługowa | 1 710 120,00 | -10 321,00 | 103 883,00 | 1 803 682,00 |
| 750 | Administracja publiczna | 6 677 637,00 | -3 923,00 | 2 057 511,00 | 8 731 225,00 |
| 751 | Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa | 20 190,00 | - | 752 093,00 | 772 283,00 |
| 752 | Obrona narodowa | 1 000,00 | - | - | 1 000,00 |
| 754 | Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 11 099 679,00 | - | 1 660 712,00 | 12 760 391,00 |
| 756 | Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem | 178 395 080,00 | -25 487 900,00 | 25 487 900,00 | 178 395 080,00 |
| 758 | Różne rozliczenia | 110 210 217,00 | -713 884,00 | 8 831 181,00 | 118 327 514,00 |
| 801 | Oświata i wychowanie | 2 207 131,00 | -11 584,62 | 5 047 492,16 | 7 243 038,54 |
| 851 | Ochrona zdrowia | 52 420,00 | - | 635 888,00 | 688 308,00 |
| 852 | Pomoc społeczna | 47 031 671,00 | -1 053 954,00 | 8 943 443,00 | 54 921 160,00 |
| 853 | Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej | 1 591 929,00 | - | 4 456 208,00 | 6 048 137,00 |
| 854 | Edukacyjna opieka wychowawcza | 33 380,00 | - | 1 594 083,00 | 1 627 463,00 |
| 900 | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 35 052 085,00 | -51 061 100,00 | 68 470 114,00 | 52 461 099,00 |
| 921 | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 12 294 656,00 | -5 139 906,00 | 54 508 582,00 | 61 663 332,00 |
| 926 | Kultura fizyczna | 6 429 492,00 | -6 169 492,00 | - | 260 000,00 |
| | Ogółem | 584 054 526,00 | -132 199 333,62 | 203 490 358,40 | 655 345 550,78 |
### Tabela Nr 1.3 Zestawienie zmian w zakresie planu wydatków w 2015 roku
| Dz. | Nazwa działu | Plan według uchwały na 2015 rok | Zmniejszenia (-) | Zwiększenia (+) | Plan po zmianach na 2015 rok |
|-----|--------------------------------------------------|---------------------------------|-----------------|----------------|-------------------------------|
| 010 | Rolnictwo i łowiecictwo | 155 342,00 | -31 367,00 | 93 682,24 | 217 657,24 |
| 600 | Transport i łączność | 112 243 690,00 | -31 217 860,00 | 26 135 165,00 | 107 160 995,00 |
| 630 | Turystyka | 107 768,00 | -34 600,00 | 4 600,00 | 77 768,00 |
| 700 | Gospodarka mieszkaniowa | 56 942 843,00 | -3 412 723,00 | 18 436 848,00 | 71 966 968,00 |
| 710 | Działalność usługowa | 3 105 037,00 | -508 689,00 | 788 361,00 | 3 384 709,00 |
| 750 | Administracja publiczna | 38 312 788,00 | -17 088 371,00 | 31 198 483,00 | 52 422 900,00 |
| 751 | Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa | 20 190,00 | -64 074,00 | 816 167,00 | 772 283,00 |
| 752 | Obrona narodowa | 1 000,00 | - | - | 1 000,00 |
| 754 | Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 14 623 186,00 | -1 861 502,00 | 4 127 714,00 | 16 889 398,00 |
| 757 | Obsługa długu publicznego | 23 926 145,00 | -4 646 811,00 | 1 202 790,00 | 20 482 124,00 |
| 758 | Różne rozliczenia | 20 643 050,00 | -15 654 697,00 | 2 500,00 | 4 990 853,00 |
| 801 | Oświata i wychowanie | 124 165 825,00 | -26 696 721,72 | 45 033 128,26 | 142 502 231,54 |
| 851 | Ochrona zdrowia | 5 403 702,00 | -1 055 672,00 | 1 414 015,00 | 5 762 045,00 |
| 852 | Pomoc społeczna | 88 412 537,00 | -11 447 182,00 | 14 380 209,00 | 91 345 564,00 |
| 853 | Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej | 7 945 544,00 | -3 087 929,00 | 7 810 123,00 | 12 667 738,00 |
| 854 | Edukacyjna opieka wychowawcza | 6 305 070,00 | -1 215 743,00 | 4 056 047,00 | 9 145 374,00 |
| 900 | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 54 562 495,00 | -3 189 430,00 | 6 087 840,00 | 57 460 905,00 |
| 921 | Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 65 683 383,00 | -17 096 861,00 | 51 694 534,00 | 100 281 056,00 |
| 926 | Kultura fizyczna | 23 553 156,00 | -21 027 421,00 | 17 245 301,00 | 19 771 036,00 |
| | Ogółem | 646 112 751,00 | -159 337 653,72 | 230 527 507,50| 717 302 604,78 |
### II. Zmiany w planie wydatków na realizację programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, dokonane w trakcie 2015 roku
Uchwałą budżetową na 2015 rok przyjęto w planie wydatków środki na realizację programów finansowanych z udziałem środków o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych w wysokości 35.665.672,00 zł, w tym 3.922.398,00 zł na realizację zadań bieżących (w tym 3.199,00 zł wydatki niekwalifikowane) i 31.743.274,00 zł na zadania inwestycyjne.
Na koniec 2015 roku wskutek dokonanych zmian budżetu Uchwałami Rady Miejskiej Wałbrzycha plan ten został zwiększony do kwoty 68.370.339,00 zł, w tym wydatki bieżące 6.300.706,00 zł (w tym 63.399,00 zł wydatki niekwalifikowane) i wydatki inwestycyjne 62.069.633,00 zł.
Zmiany wynikają ze zmniejszeń bądź zwiększeń planu wydatków na poszczególne projekty przyjęte w uchwale budżetowej oraz z wprowadzenia nowego projektu pn. „Koszty wdrażania powierzonych IPAW zadań w ramach RPO WD”.
Szczegółowe zmiany dokonane w 2015 roku w zakresie wydatków na realizację programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust.1 pkt 2 i 3, przedstawia poniższa tabela.
| Lp. | Nazwa zadania | Plan według uchwały na 2015 rok | Zmniejszenia (-) | Zwiększenia (+) | Plan po zmianach na 2015 rok |
|-----|-------------------------------------------------------------------------------|---------------------------------|------------------|-----------------|------------------------------|
| 1 | Rozwój Obszaru Funkcjonalnego Aglomeracji Wałbrzyskiej poprzez opracowanie dokumentów strategicznych wspierających integrację 23 jst: Strategii ZIT, Programu Gospodarki Niskoemisyjnej i Zintegrowanego Programu Transportu Publicznego | 2 237 454,00 | - | 10 209,00 | 2 247 663,00 |
| 2 | Koszty wdrażania zadań powierzonych ZIT Aglomeracji Wałbrzyskiej realizowanych przez IPAW w ramach RPO WD w roku 2015 | - | - | 2 278 798,00 | 2 278 798,00 |
| 3 | Mobilni zawodowo - zagraniczne praktyki szansą na dobrą pracę II | 254 077,00 | - | - | 254 077,00 |
| 4 | Zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli i wspomagania szkół oraz przedszkoli w powiecie m. Wałbrzych | 406 574,00 | - | 319 532,00 | 726 106,00 |
| 5 | Projekt systemowy MOPS w Wałbrzychu "Od bierności do aktywności" | 991 147,00 | - | 38 382,00 | 1 029 529,00 |
| 6 | Projekt konkursowy MOPS w Wałbrzychu "Powrót do aktywności" | 23 450,00 | - | 42 647,00 | 66 097,00 |
| 7 | Wałbrzyska Akademia Konsultacji Społecznej | 6 787,00 | - | - | 6 787,00 |
| 8 | Doposażenie w sprzęt informatyczny instytucji kultury Gminy Wałbrzych - Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia | 1 631 183,00 | - | 37 117,00 | 1 668 300,00 |
| 9 | Termomodernizacja Zespołu Szkół Nr 5 im. M. T. Hubera w Wałbrzychu w celu zwiększenia efektywności energetycznej budynku | 615 000,00 | -113 401,00 | - | 501 599,00 |
| 10 | Rewitalizacja i adaptacja na cele kulturalne byłej KWK Julia - Zadanie 1 projektu PW Stara Kopalnia | 29 500 000,00 | - | 30 091 383,00 | 59 591 383,00 |
| | Razem | 35 665 672,00 | -113 401,00 | 32 818 068,00 | 68 370 339,00 |
III. Analiza wykonania budżetu Miasta Wałbrzycha za 2015 rok
Stopień realizacji budżetu za 2015 roku w porównaniu do 2014 roku oraz w stosunku do założonego planu przedstawia poniższe zestawienie:
Tabela Nr 3.1 Realizacja budżetu Miasta Wałbrzycha w latach 2014-2015
| Nazwa | Wykonanie za 2014 rok | Plan według uchwały na 2015 rok | Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie za 2015 r. | % 6:2 | % 6:3 | % 6:4 |
|----------------|-----------------------|---------------------------------|------------------------------|---------------------|------|------|------|
| Dochody, w tym | | | | | | | |
| - gmina | 387 529 574,22 | 459 101 393,00 | 528 352 778,39 | 433 346 839,04 | 111,82 | 94,39 | 82,02 |
| - powiat | 140 317 561,20 | 124 953 133,00 | 126 992 772,39 | 123 796 434,43 | 88,23 | 99,07 | 97,48 |
| Wydatki, w tym | 705 048 606,04 | 646 112 751,00 | 717 302 604,78 | 618 057 192,70 | 87,66 | 95,66 | 86,16 |
| - gmina | 548 058 590,07 | 486 855 524,00 | 566 969 771,39 | 490 526 333,29 | 89,50 | 100,75 | 86,52 |
| - powiat | 156 990 015,97 | 159 257 227,00 | 150 332 833,39 | 127 530 859,41 | 81,24 | 80,08 | 84,83 |
| Przychody | 181 851 597,59 | 87 619 704,00 | 78 598 012,00 | 78 598 012,00 | 43,22 | 89,70 | 100,00 |
| Rozchody | 8 104 307,95 | 25 561 479,00 | 16 640 958,00 | 17 371 243,12 | 214,35 | 67,96 | 104,39 |
Nominalnie wykonanie dochodów za 2015 rok w porównaniu do roku poprzedniego jest wyższe o 29.296.138,05 zł, co wynika głównie z uzyskania w 2015 roku wyższej kwoty udziałów w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa, uzyskania odszkodowań z GDDKIA oraz wyższych dochodów z majątku w związku ze sprzedażą udziałów Gminy Wałbrzych w spółce pod nazwą Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna „INVEST-PARK” Sp. z o. o.
Natomiast po stronie wydatków wykonanie za 2015 rok w porównaniu do roku poprzedniego jest nominalnie niższe o 86.991.413,34 zł, co wynika z realizacji wyższych wydatków inwestycyjnych w roku 2014. Przedstawia to poniższy wykres.
Wyk. 3.1 Wykonanie budżetu Miasta Wałbrzycha w latach 2014-2015
Wykonanie dochodów w 2015 roku w porównaniu z wykonaniem za 2014 rok przedstawia poniższy wykres.
Wyk. 3.2 Wykonanie dochodów Miasta Wałbrzycha w latach 2014-2015
W 2015 roku zrealizowano dochody ogółem w wysokości 557.143.273,47 zł, tj. na poziomie 85,02% planu dochodów po zmianach, w tym:
- dochody własne - 362.723.187,91 zł
- subwencja ogólna - 118.327.514,00 zł
- dotacje celowe z budżetu państwa - 76.092.571,56 zł
Strukturę dochodów według ważniejszych źródeł przedstawia poniższy wykres.
**Wyk. 3.3 Struktura dochodów Miasta Wałbrzycha za 2015 rok według ważniejszych źródeł dochodów**
W 2015 roku zrealizowano wydatki ogółem w wysokości 618.057.192,70 zł, tj. na poziomie 86,16% planu wydatków po zmianach, w tym:
- wydatki bieżące - 442.212.553,95 zł
- wydatki majątkowe - 175.844.638,75 zł
Porównanie wykonania wydatków w 2014 roku i w 2015 roku przedstawia poniższy wykres.
Wyk. 3.4 Wykonanie wydatków Miasta Wałbrzycha w latach 2014-2015
Największy udział w realizacji wydatków w 2015 roku miały następujące działy:
- Oświata i wychowanie - 133.443.886,83 zł
- Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego - 96.289.632,20 zł
- Pomoc społeczna - 90.208.543,01 zł
- Transport i łączność - 83.051.984,24 zł
- Gospodarka mieszkaniowa - 58.085.253,80 zł
Strukturę wydatków według ważniejszych działów przedstawia poniższy wykres.
Wyk. 3.5 Struktura wydatków Miasta Wałbrzycha za rok 2015 według działów klasyfikacji budżetowej
W 2014 roku budżet Miasta Wałbrzycha zamknął się deficytem w wysokości 177.201.470,62 zł. W okresie tym Miasto Wałbrzych uzyskało przychody na kwotę 181.851.597,59 zł i spłaciło zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek w wysokości 8.104.307,95 zł.
Natomiast w 2015 roku budżet Miasta Wałbrzycha zamknął się deficytem w wysokości 60.913.919,23 zł. W okresie tym Miasto Wałbrzych uzyskało przychody na kwotę 78.598.012,00 zł i spłaciło zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek w wysokości 17.371.243,12 zł, w tym 3.395.838,00 zł dotyczy kredytów przejętych z powiatu.
Na koniec 2014 roku należności i wybrane aktywa finansowe Miasta Wałbrzycha wyniosły:
- pożyczki (sprzedaż na raty) - 4.183.523,18 zł
- należności wymagalne - 174.679.597,80 zł
- w tym z tytułu dostaw towarów i usług – 122.746.375,70 zł
- pozostałe należności - 7.002.241,75 zł
- w tym z tytułu dostaw towarów i usług – 2.346.158,50 zł
- gotówka i depozyty - 4.015.835,84 zł
- należności z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji - 4.382.644,32 zł
Natomiast na koniec 2015 roku należności i wybrane aktywa finansowe Miasta Wałbrzycha wyniosły:
- pożyczki (sprzedaż na raty) - 3.900.663,27 zł
- należności wymagalne - 185.140.723,90 zł
- w tym z tytułu dostaw towarów i usług – 131.526.507,94 zł
- pozostałe należności - 7.974.209,92 zł
- w tym z tytułu dostaw towarów i usług – 2.895.537,27 zł.
- gotówka i depozyty - 5.904.592,62 zł
- należności z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji - 8.640.040,15 zł.
Wzrost należności wymagalnych na koniec 2015 roku w stosunku do roku poprzedniego dotyczy w szczególności należności od dłużników alimentacyjnych z tytułu zaliczki alimentacyjnej w wysokości należnej Gminie i z tytułu funduszu alimentacyjnego (2014 r. – 18.554.971,21 zł, 2015 r. – 22.719.348,89 zł), należności z tytułu czynszu najmu lokali mieszkalnych i użytkowych będących w administrowaniu MZB Sp. z o.o. (2014 r. - 119.482.186,53 zł, 2015 r. – 129.096.819,54 zł).
Zobowiązania na koniec 2014 roku zamknęły się kwotą 470.570.264,39 zł, z tego:
- papiery wartościowe - dot. obligacji komunalnych dopuszczonych do obrotu zorganizowanego, dla których istnieje płynny rynek wtórny - 97.000.000,00 zł
- obligacje komunalne, dla których nie istnieje płynny rynek wtórny - 34.050.000,00 zł
- kredyty - 325.614.303,59 zł
- pożyczki - 1.824.126,00 zł
- zobowiązania wynikające z umów zawartych na okres dłuższy niż 6-m-cy o terminie płatności przypadającym w latach następnych - 12.081.834,80 zł
- zobowiązania wymagalne - 0,00 zł
Wartość nominalna niewymagalnych zobowiązań z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji na koniec 2014 roku wyniosła 100.939.978,82 zł.
Natomiast na koniec 2015 roku zobowiązania zamknęły się kwotą 529.869.590,98 zł, z tego:
- papiery wartościowe - dot. obligacji komunalnych dopuszczonych do obrotu zorganizowanego, dla których istnieje płynny rynek wtórny - 97.000.000,00 zł
- obligacje komunalne, dla których nie istnieje płynny rynek wtórny - 72.050.000,00 zł
- obligacje przychodowe, dla których nie istnieje płynny rynek wtórny - 38.000.000,00 zł
- kredyty - 308.449.364,47 zł
- pożyczki - 4.215.834,00 zł
- zobowiązania wynikające z umów zawartych na okres dłuższy niż 6-m-cy o terminie płatności przypadającym w latach następnych - 10.148.357,84 zł
- zobowiązania wymagalne - 6.034,67 zł
w tym:
-/ z tytułu dostaw towarów i usług – 6.034,67 zł
Wartość nominalna niewymagalnych zobowiązań z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji na koniec 2015 roku wyniosła 93.341.524,25 zł.
IV. Stopień zaawansowania programów wieloletnich
Uchwałą Nr II/18/2014 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 18 grudnia 2014 roku została przyjęta Wieloletnia Prognoza Finansowa Miasta Wałbrzycha na lata 2015-2031 określająca m. in. wykaz przedsięwzięć planowanych do realizacji w latach 2015-2031, które w ciągu 2015 roku były korygowane Uchwałami Rady Miejskiej Wałbrzycha.
Stopień zaawansowania realizacji w/w programów na dzień 31.12.2015 roku przedstawia poniższe zestawienie:
Tabela 4.1. Stopień zaawansowania programów wieloletnich
1. Przedsięwzięcia związane z programami realizowanymi z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 uofp
| Lp. | Nazwa przedsięwzięcia | Jednostka odpowiedzialna lub koordynująca | Okres realizacji | Planowane nakłady finansowe (bieżące i majątkowe) | Stopień zaawansowania finansowego % |
|-----|--------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------------------------|-------------------|--------------------------------------------------|------------------------------------|
| 1 | Projekt systemowy MOPS „Od bierności do aktywności” | MOPS | 2013-2015 | 4 529 218 | 99,81 |
| | - wydatki bieżące | | | 4 529 218 | 99,81 |
| 2 | Rewitalizacja i adaptacja na cele kulturalne bylej KWK Julia - Zadanie I projektu PW Stara Kopalnia | UM Wałbrzych | 2008-2015 | 177 252 416 | 99,94 |
| | - wydatki majątkowe | | | 177 252 416 | 99,94 |
| 3 | Projekt konkursowy MOPS w Wałbrzychu "Powrót do aktywności" | MOPS | 2012-2015 | 384 139 | 95,74 |
| | - wydatki bieżące | | | 384 139 | 95,74 |
| 4 | Doposażenie w sprzęt informatyczny instytucji kultury Gminy Wałbrzych - Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia | UM Wałbrzych | 2013-2015 | 3 241 262 | 99,55 |
| | - wydatki bieżące | | | 2 909 | 12,35 |
| | - wydatki majątkowe | | | 3 238 353 | 99,63 |
| Lp. | Nazwa przedsięwzięcia | Jednostka odpowiedzialna lub koordynująca | Okres realizacji | Planowane nakłady finansowe (bieżące i majątkowe) | Stopień zaawansowania finansowego |
|-----|--------------------------------------------------------------------------------------|------------------------------------------|-----------------|--------------------------------------------------|----------------------------------|
| 5 | Zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli i wspomagania szkół oraz przedszkoli w powiecie m. Wałbrzych | UM Wałbrzych | 2013-2015 | 1 859 679 | 93,31 |
| | -wydatki bieżące | | | 1 859 679 | 93,31 |
| 6 | Rozwój Obszaru Funkcjonalnego Aglomeracji Wałbrzyskiej poprzez opracowanie dokumentów strategicznych wspierających integrację 23 jst.: Strategii ZIT, Programu Gospodarki Niskoemisyjnej i Zintegrowanego Programu Transportu Publicznego | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 2 950 062 | 44,65 |
| | -wydatki bieżące | | | 2 950 062 | 44,65 |
| 7 | Wałbrzyska Akademia Konsultacji Społecznych - | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 14 756 | 96,10 |
| | -wydatki bieżące | | | 14 756 | 96,10 |
| 8 | Mobilni zawodowo - zagraniczne praktyki szansą na dobrą pracę II | ZSP "Energetyk" | 2014-2015 | 428 034 | 95,72 |
| | -wydatki bieżące | | | 428 034 | 95,72 |
| 9 | Termomodernizacja Zespołu Szkół Nr 5 im. M. T. Hubera w Wałbrzychu w celu zwiększenia efektywności energetycznej budynku | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 1 695 659 | 95,36 |
| | - wydatki majątkowe | | | 1 695 659 | 95,36 |
| | **RAZEM** | | | **192 355 225** | **98,96** |
| | **bieżące** | | | **10 168 797** | **82,26** |
| | **majątkowe** | | | **182 186 428** | **99,90** |
| Lp. | Nazwa przedsięwzięcia | Jednostka odpowiedzialna lub koordynująca | Okres realizacji | Planowane nakłady finansowe (bieżące i majątkowe) | Stopień zaawansowania finansowego % |
|-----|--------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------------------------|-------------------|--------------------------------------------------|------------------------------------|
| 1 | **I. Zadania bieżące** | | | | |
| 1 | Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego oraz studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego | UM Wałbrzych | 2014-2019 | 2 544 588 | 12,02 |
| 2 | Wdrażanie międzynarodowych Programów MYP i DP | UM Wałbrzych/ZS Nr 1 | 2011-2020 | 1 667 215 | 42,43 |
| 3 | Zakup oprogramowania do zarządzania nieruchomościami gminy | UM Wałbrzych | 2009-2017 | 338 570 | 63,67 |
| 4 | Realizacja programów profilaktyki zakażeń brodawczaka ludzkiego HPV na lata 2014-2018 | UM Wałbrzych | 2014-2018 | 886 146 | 27,32 |
| 5 | Telebimy - nowoczesne e-usługi w dziedzinie turystyki i kultury w dolnośląskich gminach | UM Wałbrzych | 2014-2019 | 836 446 | 22,10 |
| 6 | Umowa koncesji na usługi zawarte z Operatorem (Koncesjonariuszem) Centrum Kongresowo-Kulturalnego Zamek Książ | UM Wałbrzych | 2013-2018 | 4 904 131 | 39,92 |
| 7 | Określenie stanu aktywności powierzchni terenu na obszarze poeksploatacyjnym byłych wałbrzyskich kopalni węgla kamiennego | UM Wałbrzych | 2014-2017 | 484 000 | 60,33 |
| 8 | Prowadzenie placówek wsparcia dziennego dla dzieci i młodzieży z terenu miasta Wałbrzycha | UM Wałbrzych | 2015-2017 | 311 051 | 34,74 |
| Lp. | Nazwa przedsięwzięcia | Jednostka odpowiedzialna lub koordynująca | Okres realizacji | Planowane nakłady finansowe (bieżące i majątkowe) | Stopień zaawansowania finansowego |
|-----|--------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------------------------|-------------------|--------------------------------------------------|----------------------------------|
| II. | **Zadania inwestycyjne** | | | | |
| 1 | Modernizacja infrastruktury transportu publicznego w Wałbrzychu poprzez modernizację infrastruktury towarzyszącej i zakup urządzeń | ZDKiUM | 2013-2016 | 3 949 876 | 79,65 |
| 2 | Odnowienie schodów w dzielnicy Poniatów zejście z ul. Burczykowskiego do ul. Piotrowskiego | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 119 300 | 99,97 |
| 3 | Przebudowa wiaduktów na ul. Sikorskiego w ciągu drogi krajowej nr 35 wraz z przebudową odcinków drogi krajowej nr 35 umożliwiających racjonalne korzystanie z wiaduktów w granicach administracyjnych miasta Wałbrzycha | ZDKiUM | 2012-2016 | 68 184 768 | 99,01 |
| 4 | "Przebudowa drogi wojewódzkich nr 379 od ronda łącznik ul. Uczniowskiej do skrzyżowania ulic Strzegomska - Świdnicka - Noworudzka - 11 Listopada w m. Wałbrzych i na terenie Gminy Walim" w granicach administracyjnych miasta Wałbrzycha | ZDKiUM | 2013-2016 | 9 879 840 | 44,27 |
| 5 | "Przebudowa drogi wojewódzkich nr 379 od ronda łącznik ul. Uczniowskiej do skrzyżowania ulic Strzegomska - Świdnicka - Noworudzka - 11 Listopada w m. Wałbrzych i na terenie Gminy Walim" na terenie gminy Walim | ZDKiUM | 2013-2016 | 6 554 677 | 67,31 |
| 6 | Przebudowa i remont ul. Orkana - droga powiatowa nr 3396D w Wałbrzychu | ZDKiUM | 2013-2016 | 4 161 138 | 3,87 |
| 7 | Zagospodarowanie terenu Placu na Rozdrożu wraz z przyległymi do niego ulicami w Wałbrzychu | ZDKiUM | 2013-2015 | 2 330 342 | 99,61 |
| 8 | Przebudowa drogi - ul. Duracza w Wałbrzychu | ZDKiUM | 2014-2016 | 2 160 452 | 39,71 |
| 9 | Przebudowa ulic Lelewela i Gagarina w Wałbrzychu | ZDKiUM | 2013-2016 | 10 209 154 | 99,17 |
| 10 | Budowa nowego odcinka ul. Kątowej | ZDKiUM | 2012-2017 | 4 858 604 | 6,95 |
| 11 | Nabycie prawy własności nieruchomości położonych w Wałbrzychu przy ul. Uczniowskiej i ul. Orkana | UM Wałbrzych | 2011-2015 | 564 310 | 82,87 |
| Lp. | Nazwa przedsięwzięcia | Jednostka odpowiedzialna lub koordynująca | Okres realizacji | Planowane nakłady finansowe (bieżące i majątkowe) | Stopień zaawansowania finansowego |
|-----|--------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------------------------|-------------------|--------------------------------------------------|----------------------------------|
| 12 | Nabycie budynku administracyjnego przy ul. Kopernika 2 na potrzeby Urzędu Miejskiego w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2011-2019 | 6 457 000 | 38,83 |
| 13 | Przebudowa pawilonu "D" przy Zespole Szkół z Oddziałami Integracyjnymi na potrzeby Ośrodka Rehabilitacji | UM Wałbrzych | 2013-2018 | 8 899 137 | 1,80 |
| 14 | Modernizacja substancji szkolnej w ramach programu "Szkoła od nowa" | UM Wałbrzych | 2013-2016 | 21 197 371 | 84,84 |
| 15 | Przebudowa budynku przy ul. Andersa 162A na potrzeby Domu Pomocy Społecznej | UM Wałbrzych | 2013-2018 | 3 990 015 | 2,01 |
| 16 | Remont budynku na potrzeby MOPS | UM Wałbrzych | 2013-2017 | 6 741 126 | 2,09 |
| 17 | Utworzenie dwóch punktów dobrowolnego gromadzenia odpadów problemowych na terenie miasta Wałbrzycha | UM Wałbrzych | 2013-2016 | 1 339 565 | 49,08 |
| 18 | Wykonanie oświetlenia ul. Kruczkowskiego - droga wewnętrzna | ZDKiUM | 2013-2015 | 95 132 | 100,00 |
| 19 | Wymiana opraw na energooszczędne oraz ze zmniejszonym poborem mocy w godzinach nocnych | ZDKiUM | 2013-2015 | 6 898 598 | 96,23 |
| 20 | Modernizacja i renowacja placów w obrębie Śródmieścia w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2013-2015 | 13 322 898 | 99,47 |
| 21 | Przebudowa kanalizacji deszczowej na terenie Specjalistycznego Szpitala im. Dra Alfreda Sokołowskiego w rejonie ul. Batorego w Wałbrzychu | ZDKiUM | 2014-2015 | 359 997 | 2,46 |
| 22 | Uzbrojenie infrastrukturalne WSSE | UM Wałbrzych | 2005-2018 | 10 909 507 | 83,31 |
| 23 | Termomodernizacja budynku Wałbrzyskiego Ośrodka Kultury przy ul. Broniewskiego 65a | UM Wałbrzych | 2013-2015 | 950 563 | 95,53 |
| 24 | Termomodernizacja budynku głównego Biblioteki w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2013-2015 | 2 986 757 | 100,00 |
| 25 | Budowa Centrum Kultury im. Wałbrzyskich Górników | UM Wałbrzych | 2013-2015 | 4 926 046 | 100,00 |
| 26 | Modernizacja i renowacja "Palmiarni Lubiechów" w Wałbrzychu - etap I | UM Wałbrzych | 2013-2015 | 5 806 645 | 99,71 |
| Lp. | Nazwa przedsięwzięcia | Jednostka odpowiedzialna lub koordynująca | Okres realizacji | Planowane nakłady finansowe (bieżące i majątkowe) | Stopień zaawansowania finansowego |
|-----|--------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------------------------|-------------------|--------------------------------------------------|----------------------------------|
| 27 | Rewaloryzacja części zabytkowego parku w kompleksie zamkowo-parkowym Zamek Książ w Wałbrzychu - etap I (Ogród Idy, Taras Widokowy z naturalizacją zbiornika wodnego) | UM Wałbrzych | 2013-2015 | 3 376 332 | 99,22 |
| 28 | Wykonanie ścieżki dydaktycznej oraz rewitalizacja budynku szygarówki na terenie PW Stara Kopalnia | UM Wałbrzych | 2013-2015 | 14 859 146 | 98,98 |
| 29 | Termomodernizacja budynku OSiR przy ul. Wysockiego 11a | UM Wałbrzych | 2013-2016 | 10 991 806 | 48,42 |
| 30 | Budowa kompleksu sportowego przy Publicznej Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi Nr 26 w Zespole Szkół z Oddziałami Integracyjnymi im. Komisji Edukacji Narodowej | UM Wałbrzych | 2013-2015 | 4 085 159 | 99,34 |
| 31 | Budowa kanalizacji deszczowej, odprowadzenie wody z ul. Antka Kochanka oraz terenów pokopalnianych | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 2 473 401 | 99,82 |
| 32 | Toaleta publiczna przy u. Piłsudskiego 60a w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2014-2016 | 458 610 | 2,25 |
| 33 | Poprawa bezpieczeństwa i przepustowości ruchu w ciągu "Trasy Sudeckiej" | ZDIKUM | 2014-2018 | 61 500 000 | 0,22 |
| 34 | Przebudowa ulicy Kamienieckiej w Wałbrzychu | ZDIKUM | 2014-2015 | 30 135 | 100,00 |
| 35 | Modernizacja Stadionu Sportowego "Nowe Miasto" w Wałbrzychu przy ul. Chopina 1 w celu utworzenia Regionalnego Centrum Lekkoatletycznego | UM Wałbrzych | 2014-2017 | 51 745 500 | 0,04 |
| 36 | Przebudowa skrzyżowania ulicy Kasztelańskiej i Jana Pawła II w Wałbrzychu | ZDIKUM | 2014-2015 | 1 403 740 | 0,27 |
| 37 | Przebudowa mostu nad rzeką Pełcznicą w ciągu ulicy Wrocławskiej w Wałbrzychu wraz z przebudową odcinków drogi krajowej nr 35 umożliwiających racjonalne korzystanie z mostu w granicach administracyjnych miasta Wałbrzychu | ZDIKUM | 2015-2016 | 16 777 332 | 50,40 |
| 38 | Remonty budynków administracyjnych UM w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2014-2016 | 6 170 180 | 66,31 |
| 39 | Budowa oświetlenia ulicznego ul. Starachowickiej w Wałbrzychu | ZDIKUM | 2014-2016 | 96 708 | 12,11 |
| 40 | Przebudowa oświetlenia ul. Proletariackiej w Wałbrzychu | ZDIKUM | 2014-2015 | 11 000 | 97,67 |
| 41 | Termomodernizacja budynku użyteczności publicznej przy ul. Ogrodowej 2a | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 1 014 288 | 99,64 |
| Lp. | Nazwa przedsięwzięcia | Jednostka odpowiedzialna lub koordynująca | Okres realizacji | Planowane nakłady finansowe (bieżące i majątkowe) | Stopień zaawansowania finansowego |
|-----|--------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------------------------|-------------------|--------------------------------------------------|----------------------------------|
| 42 | Zagospodarowanie obiektu przy ul. Mickiewicza 24 na potrzeby Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej z Zakładem Aktywności dla osób niepełnosprawnych | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 4 992 498 | 97,83 |
| 43 | Modernizacja budynków komunalnych | UM Wałbrzych | 2014-2016 | 22 163 580 | 51,82 |
| 44 | Wykonanie oświetlenia ul. Zagórzańskiej | ZDIKUM | 2014-2016 | 55 830 | 14,53 |
| 45 | Ogródek Jordanowski reaktywacja - etap I Integracja Raz Dwa Trzy! Dzieci, młodzież oraz my - ul. Dunikowskiego | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 544 950 | 99,73 |
| 46 | Przebudowa i rozbudowa Placu Grunwaldzkiego wraz z przyległymi do niego ulicami w Wałbrzychu | ZDIKUM | 2014-2015 | 250 000 | - |
| 47 | Zagospodarowanie terenu wraz z utworzeniem placu zabaw przy ul. Gagarina w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 154 900 | 99,88 |
| 48 | Przebudowa ul. Kusocińskiego wraz z infrastrukturą drogową | ZDKiUM | 2013-2015 | 4 383 284 | 100,00 |
| 49 | Modernizacja Parku im. J. Sobieskiego II etap | UM Wałbrzych | 2013-2015 | 4 030 538 | 99,98 |
| 50 | Przebudowa ulicy Paderewskiego na odcinku od ul. Żwirki i Wigury do ulicy Pietrusińskiego wraz z przebudową skweru przy ul Pitsudskiego | ZDIKUM | 2014-2015 | 2 556 495 | 100,00 |
| 51 | Zagospodarowanie terenu wraz z wydzieleniem miejsce postojowych z części działki przy ul. Poselskiej nr 13-17 w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 145 134 | 99,98 |
| 52 | Budowa ulicy 34KD wg MPZP pomiędzy Nową i Wilczą w Wałbrzychu | ZDKiUM | 2013-2016 | 1 828 812 | 70,55 |
| 53 | Adaptacja pomieszczeń budynku byłego V Liceum Ogólnokształcącego w Wałbrzychu na Przedszkole, Multimedialną Filię Biblioteczną oraz świetlicę środowiskową | UM Wałbrzych | 2013-2015 | 6 431 842 | 99,95 |
| 54 | Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w ramach VI edycji konkursu Systemu Zielonych Inwestycji GIS | UM Wałbrzych | 2012-2015 | 2 582 018 | 99,98 |
| 55 | Zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców i turystów poprzez rozbudowę systemu Monitoringu Wizyjnego Miasta Wałbrzycha | UM Wałbrzych | 2014-2016 | 1 953 151 | 16,61 |
| 56 | Budowa Sportowego Parku Malucha PSP Nr 21 | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 449 620 | 99,47 |
| 57 | Rozbudowa Hospicjum Stacjonarnego - podniesienie jakości opieki nad chorymi i ich rodzinami | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 2 078 000 | 99,99 |
| Lp. | Nazwa przedsięwzięcia | Jednostka odpowiedzialna lub koordynująca | Okres realizacji | Planowane nakłady finansowe (bieżące i majątkowe) | Stopień zaawansowania finansowego |
|-----|--------------------------------------------------------------------------------------|------------------------------------------|-------------------|--------------------------------------------------|----------------------------------|
| 58 | Im bezpieczniejsze boisko - Tym mniej dzieci w bramach ul Jagiellońska | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 297 150 | 99,78 |
| 59 | Plac zabaw pomiędzy ul. Źródlaną a ul. Daszyńskiego w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 61 000 | 99,95 |
| 60 | Nasze zielone i bezpieczne podwórko między ul. Wysockiego a ul. Chrobrego | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 204 530 | 99,80 |
| 61 | Ścieżka zdrowia w Parku im. Tadeusza Kościuszki przy ul. Jordana | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 139 859 | 99,39 |
| 62 | Budowa przyłączy kanalizacyjnych w budynkach komunalnych | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 954 857 | 46,55 |
| 63 | Nowomiejski Ekogrod - centrum spotkań mieszkańców - realizowany przez RWS Nowe Miasto | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 125 867 | 99,39 |
| 64 | Zielona siłownia - miejsce rekreacyjne dla uczniów Zespołu Szkół Techniczno-Budowlanych i mieszkańców Starego Zdroju | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 105 000 | 99,99 |
| 65 | Program profilaktyki stomatologicznej dla dzieci przedszkolnych i szkolnych miasta Wałbrzycha | UM Wałbrzych | 2015-2017 | 2 250 000 | 15,13 |
| 66 | Sport nic nie kosztuje, a kto go uprawia wiele zyskuje - modernizacja obiektu sportowego klubu piłkarskiego Podgórze - ul. Nowy Dom | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 84 178 | 99,93 |
| 67 | Bądź sprawny bez względu na wiek, czyli międzypokoleniowa integracja przez sport ul. Wrocławska | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 87 885 | 99,91 |
| 68 | Osuszanie budynku Domu Pomocy Społecznej przy ul. Zachodniej 17 w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 414 949 | 67,35 |
| 69 | Nasz zielony i bezpieczny plac zabaw - między Przemysłową a ul. 1 Maja | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 300 594 | 16,83 |
| 70 | Budowa ul. Zakole w Wałbrzychu | ZDIKUM | 2014-2015 | 590 057 | 100,00 |
| 71 | Modernizacja budynków komunalnych w zakresie elewacji i wymiany stolarki okiennej wraz z małą architekturą | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 573 029 | 100,00 |
| 72 | Modernizacja krytej pływalni wraz z zapleczem technicznym i wszelkimi instalacjami przy Zespole Szkół Nr 4 w ramach "Programu Rozwoju Bazy Sportowej Województwa Dolnośląskiego na lata 2012-2014" wraz z termomodernizacja obiektu | UM Wałbrzych | 2012-2015 | 5 453 357 | 100,00 |
| Lp. | Nazwa przedsięwzięcia | Jednostka odpowiedzialna lub koordynująca | Okres realizacji | Planowane nakłady finansowe (bieżące i majątkowe) | Stopień zaawansowania finansowego |
|-----|--------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------------------------|-------------------|--------------------------------------------------|----------------------------------|
| 73 | Termomodernizacja gminnych i powiatowych obiektów użyteczności publicznej w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2007-2015 | 13 013 023 | 100,00 |
| 74 | Wymiana pokrycia dachowego budynku głównego Zamku Książ w Wałbrzychu - skrzydło północne i środkowe - udział gminy Wałbrzych | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 98 766 | 100,00 |
| 75 | Roboty remontowe budowlano-konservatorskie wnętrza Mauzoleum Hochbergów wraz z wymianą stolarki okiennej i drzwiowej w Zamku Książ w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 99 508 | 100,00 |
| 76 | Rewitalizacja dziedzictwa kulturowego regionu wałbrzyskiego poprzez przebudowę i adaptację budynku poprzemysłowego nr 2 (silowni) na potrzeby instytucji kultury | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 3 042 562 | 92,65 |
| 77 | Zakup oprogramowania komputerowego do obsługi administracyjno-informacyjnej cmentarzy komunalnych | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 90 708 | 100,00 |
| 78 | Rozbudowa infrastruktury stadionu przy ul. Sportowej | UM Wałbrzych | 2014-2015 | 182 755 | 12,45 |
| 79 | Przygotowanie dokumentacji technicznych, analiz, ocen i badań pod przyszłe inwestycje oraz przygotowanie niezbędnych opracowań i zlecenie czynności koniecznych do prawidłowej realizacji zadań inwestycyjnych | ZDiKUM | 2015-2017 | 3 182 355 | 4,69 |
| 80 | Ośrodek doskonalenia techniki bezpiecznej jazdy oraz sportów motorowych - Motopark Wałbrzych - ul. Wysockiego | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 2 150 000 | - |
| 81 | Budowa Komisariatu I Miejskiej Policji w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 2 000 000 | - |
| 82 | Budowa chodnika wzdłuż ul. Moniuszki w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 1 028 512 | 2,77 |
| 83 | Przystosowanie budynku gminnego przy ul. 1-go Maja 112 na potrzeby utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 5 537 708 | 73,07 |
| 84 | Bezpieczny dojazd i dojście do cmentarza oraz porządek i bezpieczeństwo na miejscach postojowych przy cmentarzu na Podgórzu - ul. Internatowa i ul. Poznanska | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 450 000 | 3,06 |
| 85 | Budowa boiska wielofunkcyjnego - ul. Królewiecka 7 | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 240 000 | 2,16 |
| 86 | Budowa boiska wielofunkcyjnego przy Publicznej Szkole Podstawowej Nr 23 w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 460 000 | 1,37 |
| 87 | Plac zabaw dla dzieci w dzielnicy Szczawienko przy ul. Makowej | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 190 000 | 1,47 |
| 88 | Centrum Sportowo-Informatyczne przy Publicznej Szkole Podstawowej nr 6 w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 260 000 | 1,63 |
| Lp. | Nazwa przedsięwzięcia | Jednostka odpowiedzialna lub koordynująca | Okres realizacji | Planowane nakłady finansowe (bieżące i majątkowe) | Stopień zaawansowania finansowego |
|-----|--------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------------------------|-----------------|--------------------------------------------------|----------------------------------|
| 89 | Modernizacji boisk znajdujących się na terenie bylej Szkoły Podstawowej nr 19 oraz doposażenie w/w terenu w elementy siłowni zewnętrznej - ul. Sosnowa 25a | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 182 200 | 2,52 |
| 90 | Familia plac rekreacyjno-zabawowy etap II Osiedle Górnicze, część działki nr 127/32, obręb 36 | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 100 000 | 1,85 |
| 91 | Otwarta siłownia zewnętrzna i rozbudowa placu zabaw - miejsce rekreacyjne dla mieszkańców dzielnicy Star Zdrój i uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej Nr 30 | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 240 000 | 1,35 |
| 92 | "Radość dla malucha" plac zabaw przy ul. Bocznej, doposażenie placu zabaw przy ul. Baczynskiego | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 191 000 | 1,03 |
| 93 | Relaks - centrum sportu i zabawy ul. Andersa 121 A | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 258 000 | 0,72 |
| 94 | Rewitalizacja alejki między Hospicjum a Gimnazjum nr 6 łączącej ul. Główną i Piętnastolecia nowym miejscem dla Ciebie i Twojej rodziny. Nowe ścieżki dla pieszych i rowerów, oświetlenie, sprzęt sportowy i fitness, plac zabaw, ławki. Każdy znajdzie coś dla siebie, dlatego liczymy dla Ciebie! | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 798 100 | 1,58 |
| 95 | Budowa przystanku autobusowego przy ul. Piłsudskiego | ZDKiUM | 2015-2016 | 315 000 | - |
| 96 | "Od Juniora do Seniora" - budowa boiska rekreacyjnego oraz szachów plenerowych przy Publicznej Szkole Podstawowej Nr 28 im. Jana Pawła II w Wałbrzychu | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 254 000 | 1,83 |
| 97 | Termomodernizacja PSP Nr 17 przy ul. 1 Maja 105 w ramach RPO WD ZIT AW | UM Wałbrzych | 2014-2016 | 2 800 000 | - |
| 98 | Rewaloryzacja części zabytkowego parku w kompleksie zamkowo-parkowym Zamek Książ w Wałbrzychu - Etap II | UM Wałbrzych | 2015-2016 | 2 450 000 | 27,68 |
**Razem**
| | | | | 500 675 463 | 55,53 |
DOCHODY
Plan dochodów ogółem na 2015 rok według uchwały budżetowej stanowił kwotę 584.054.526,00 zł, z tego 131.217.211,00 zł to dochody majątkowe. Po zmianach dokonywanych Uchwałami Rady Miejskiej i Zarządzeniami Prezydenta według stanu na 31.12.2015 roku planowane dochody ogółem to kwota 655.345.550,78 zł, z tego 144.011.940,00 zł to dochody majątkowe.
W 2015 roku dochody ogółem zostały wykonane w wysokości 557.143.273,47 zł, w tym dochody majątkowe 64.644.588,05 zł. Najistotniejsze źródła dochodów ogółem oraz dochodów majątkowych przedstawiają poniższe zestawienia:
| Źródła dochodów ogółem | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | w tym: | % 4:2 | % 4:3 |
|------------------------|------------------------------------------|-------------------------------|----------------------|--------|-------|-------|
| | | | | Gmina | Powiat| |
| 1 | | | | | | |
| Dochody własne | 418 141 546,00 | 460 183 725,00 | 362 723 187,91 | 312 318 488,26 | 50 404 699,65 | 86,75 | 78,82 |
| Subwencja ogólna | 110 210 217,00 | 118 327 514,00 | 118 327 514,00 | 57 630 601,00 | 60 696 913,00 | 107,37 | 100,00 |
| Dotacje celowe z budżetu państwa | 55 702 763,00 | 76 834 311,78 | 76 092 571,56 | 63 397 749,78 | 12 694 821,78 | 136,60 | 99,03 |
| Ogółem | 584 054 526,00 | 655 345 550,78 | 557 143 273,47 | 433 346 839,04 | 123 796 434,43 | 95,39 | 85,02 |
| Źródła dochodów majątkowych | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie za 2015 rok | w tym: | % 4:2 | % 4:3 |
|-----------------------------|------------------------------------------|-------------------------------|----------------------|--------|-------|-------|
| | | | | Gmina | Powiat| |
| 1 | | | | | | |
| Dotacje i środki otrzymane na inwestycje | 47 391 305,00 | 57 149 532,00 | 42 623 805,35 | 23 024 494,49 | 19 599 310,86 | 89,94 | 74,58 |
| Dochody z majątku | 83 825 906,00 | 86 862 408,00 | 22 020 782,70 | 22 020 782,70 | - | 26,27 | 25,35 |
| Ogółem | 131 217 211,00 | 144 011 940,00 | 64 644 588,05 | 45 045 277,19 | 19 599 310,86 | 49,27 | 44,89 |
Poszczególne źródła dochodów wykazane w załączniku Nr 2 kształtują się następująco:
A. DOCHODY WŁASNE
| Plan według uchwały budżetowej | 418 141 546,00 zł |
|--------------------------------|-------------------|
| Plan po zmianach | 460 183 725,00 zł |
| Wykonanie, w tym | 362 723 187,91 zł |
| Gmina | 312 318 488,26 zł |
| Powiat | 50 404 699,65 zł |
| % wykonania | 78,82 |
I. Wpływy z podatków ustalonych odrębnymi ustawami
| Plan według uchwały budżetowej | 62 721 310,00 zł |
|--------------------------------|-----------------|
| Plan po zmianach | 62 721 310,00 zł |
| Wykonanie, w tym | 63 116 270,26 zł |
| Gmina | 63 116 270,26 zł |
| Powiat | - |
| % wykonania | 100,63 |
1/ Podatek od nieruchomości – Dział 756 § 0310
| Plan | 55 600 000,00 zł |
|-------------------------------|-----------------|
| Wykonanie | 56 464 490,22 zł |
| % wykonania | 101,55 |
- wpływy z podatku od nieruchomości od osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych
| Plan | 44 500 000,00 zł |
|-------------------------------|-----------------|
| Wykonanie | 44 780 475,69 zł |
| % wykonania | 100,63 |
- wpływy z podatku od nieruchomości od osób fizycznych
| Plan | 11 100 000,00 zł |
|-------------------------------|-----------------|
| Wykonanie | 11 684 014,53 zł |
| % wykonania | 105,26 |
Podatek od nieruchomości jest podstawowym źródłem dochodów własnych gminy i stanowi największą część wpływów wśród podatków ustalonych odrębnymi ustawami.
Plan dochodów z tytułu podatku od nieruchomości w 2015 r. został zrealizowany w ponad 101 %. Przekroczenie kwoty planowanego dochodu w podatku od nieruchomości od osób fizycznych (105,26%) może być spowodowane między innymi uregulowaniem podatku przez podatników w związku z zakończeniem postępowań wymiarowych dotyczących lat ubiegłych.
Stawki podatku od nieruchomości obowiązujące w 2015 roku określone zostały Uchwałą Rady Miejskiej Wałbrzycha z 2013 roku, w związku z czym nie były to stawki maksymalne. Obniżenie tych stawek w stosunku do stawki maksymalnej spowodowało
zmniejszenie wpływów z tytułu podatku od nieruchomości o kwotę 440.877,83 zł. Na wykonanie podatku od nieruchomości w analizowanym okresie miały także wpływ ulgi preferencyjne udzielane na podstawie Uchwały Nr XLV/29/02 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 31 stycznia 2002 r. w sprawie zwolnienia przedsiębiorców z podatku od nieruchomości (w 2015 r. skorzystało z tego tytułu 3 podatników na łączną kwotę 7.884.437,27 zł), Uchwały Nr XIII/127/07 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 27 września 2007 r. w sprawie zwolnień z podatku od nieruchomości przeznaczonych na prowadzenie działalności gospodarczej dla przedsiębiorców na terenie Gminy Wałbrzych – skorzystało 1 podmiot (zwolnienie w wysokości 85.368,62 zł), Uchwały nr XLVII/418/10 RM Wałbrzycha z dnia 18 lutego 2010 r. w sprawie udzielania przez Gminę Wałbrzych zwolnień od podatku od nieruchomości, stanowiących regionalną pomoc inwestycyjną dla przedsiębiorców prowadzących i podejmujących działalność gospodarczą na terenie Gminy Wałbrzych – skorzystały 2 podmioty - zwolnienie w wysokości 2.809.804,69 zł. Ponadto Prezydent Miasta w 2015 roku umorzył na wnioski podatników zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 29.919,03 zł. Natomiast na podstawie art. 67d ordynacji podatkowej z urzędu umorzone zostały zaległości podatkowe w 39 przypadkach na łączną kwotę 3.556.049,39 zł. Umorzenia związane były z zakończonymi postępowaniami upadłościowymi oraz ze zgonami podatników.
Należności na koniec analizowanego okresu wyniosły 19.495.512,81 zł, w tym zaległości 18.257.907,79 zł i były niższe od zaległości na dzień 31.12.2014 r. o 2.608.504,55 zł. W analizowanym okresie wystawiono 8.572 upomnienia na łączną kwotę 11.201.883,27 zł oraz skierowano do egzekucji 5.621 sztuk tytułów wykonawczych na kwotę 11.297.746,26 zł.
2/ Podatek rolny – Dział 756 § 0320
| Plan | 138 000,00 zł |
|------|---------------|
| Wykonanie | 103 247,68 zł |
| % wykonania | 74,82 |
Dochody z tytułu podatku rolnego stanowią niewielki procent wykonanych dochodów podatkowych ustalonych odrębnymi ustawami. Wynika to z faktu, iż opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, a Gmina Wałbrzych jest gminą miejską.
W badanym okresie plan został zrealizowany w 74 %. W stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego wpływy z tego tytułu są niższe o 14.798,53 zł. Należności na dzień 31.12.2015 r. wyniosły 48.846,13 zł, w tym zaległości 48.561,56 zł, które były niższe w stosunku do zaległości roku ubiegłego wynoszących 48.603,57 zł. W 2015 r. wystawiono 107 upomnień na kwotę 46.994,14 zł oraz 99 sztuk tytułów wykonawczych na kwotę 33.144,40 zł. Dwukrotnie umorzono z urzędu kwotę 19,83 zł (zgon podatnika).
3/ Podatek leśny – Dział 756 § 0330
| Plan | 43 310,00 zł |
|------|---------------|
| Wykonanie | 49 547,75 zł |
| % wykonania | 114,40 |
Podatek leśny podobnie jak podatek rolny ma stosunkowo małe znaczenie dla budżetu gminy. Wpływy z tego tytułu są wyższe w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego o 6.355,44 zł. Należności na dzień 31.12.2015 r. wyniosły 579,47 zł, w tym zaległości to kwota 579,47 zł.
4/ Podatek od środków transportowych – Dział 756 § 0340
| Plan | 2 040 000,00 zł |
|---------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 207 361,62 zł |
| % wykonania | 108,20 |
- wpływy z podatku od środków transportowych od osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych
| Plan | 1 240 000,00 zł |
|---------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 380 609,44 zł |
| % wykonania | 111,34 |
- wpływy z podatku od środków transportowych od osób fizycznych
| Plan | 800 000,00 zł |
|---------------|----------------|
| Wykonanie | 826 752,18 zł |
| % wykonania | 103,34 |
Plan dochodów z tego tytułu zrealizowany został w badanym okresie w ponad 100 %. Wpływy z tego tytułu kształtują się na niższym poziomie niż w 2014 roku kiedy to wpływy wyniosły 2.247.883,86 zł.
Skutki obniżenia stawek w stosunku do stawek maksymalnych spowodowały uszczuplenie wpływów z analizowanego podatku o kwotę 188.365,60 zł. Do dnia 31.12.2015 r. Prezydent Miasta Wałbrzycha umorzył jednemu podatnikowi zaległośc podatkową na kwotę 8.143,00 zł. Ponadto działając na podstawie art. 67d § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa umorzono zaległości podatkowe na kwotę 45.372,50 zł jednemu podatnikowi będącemu osobą prawną.
Należności na koniec analizowanego okresu wyniosły 2.012.794,73 zł, w tym zaległości 2.006.345,90 i były wyższe od zaległości na dzień 31.12.2014 r. o 213.965,86 zł. Podatnikom zalegającym z zapłatą podatku wysłano 267 upomnień na kwotę 825.230,14 zł, oraz wystawiono 189 tytułów wykonawczych łącznie na kwotę 651.363,15 zł.
5/ Podatek od działalności gospodarczej osób fizycznych opłacany w formie karty podatkowej – Dział 756 § 0350
| Plan po zmianach | 250 000,00 zł |
|-------------------|----------------|
| Wykonanie | 207 413,85 zł |
| % wykonania | 82,97 |
Karta podatkowa jako zryczaltowany podatek dochodowy opłacany na zasadach uproszczonych jest dochodem własnym gminy, którego wymiar, pobór i egzekucję prowadzi Urząd Skarbowy w Wałbrzychu.
Wpływy z tego tytułu były niższe od wpływów w analogicznym okresie roku ubiegłego o 832,89 zł.
6/ Podatek od spadków i darowizn – Dział 756 § 0360
| Plan po zmianach | 300 000,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 460 057,16 zł |
| % wykonania | 153,35 |
Podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie własności rzeczy i praw majątkowych w drodze spadku lub darowizny przez osoby fizyczne na terenie kraju, natomiast za granicą – w sytuacji, gdy nabywca jest obywatelem polskim, bądź miał miejsce zamieszkania w Polsce. Wymiar, pobór i egzekucję prowadzi Urząd Skarbowy w Wałbrzychu.
Wpływy z tego tytułu były wyższe od wpływów w analogicznym okresie roku ubiegłego o 43.318,34 zł. Należności na dzień 31.12.2015 r. wyniosły 47.884,11 zł, w tym zaległości 1.083,31 zł.
7/ Podatek od czynności cywilnoprawnych – Dział 756 § 0500
| Plan po zmianach | 4 350 000,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 3 624 151,98 zł |
| % wykonania | 83,31 |
Wymiar, pobór i egzekucja podatku od czynności cywilnoprawnych prowadzona jest przez urzędy skarbowe, a informacja o wysokości wykonania wpływa do gmin w okresach kwartalnych.
Wpływy z tego tytułu były niższe od wpływów w analogicznym okresie roku ubiegłego o 426.426,17 zł. Należności na dzień 31.12.2015 r. wyniosły 65.308,45 zł, w tym zaległości 9.457,14 zł.
II. Wpływy z opłat
| Plan według uchwały budżetowej | 39 874 774,00 zł |
|--------------------------------|-----------------|
| Plan po zmianach | 39 874 774,00 zł|
| Wykonanie, w tym | 27 179 663,16 zł|
| Gmina | 23 797 523,89 zł|
| Powiat | 3 382 139,27 zł |
| % wykonania | 68,16 |
DOCHODY GMINY - 23.797.523,89 zł
1/ Oplata produktowa – Dział 900 § 0400
| Plan | - |
|------|----|
| Wykonanie | 7 584,23 zł |
| % wykonania | - |
Zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jednym ze źródeł dochodów gminy jest opłata produktowa ustalana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 roku o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami
oraz o opłacie produktowej (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1413 z późn. zm.). W 2015 roku do budżetu Miasta z tytułu opłaty produktowej wpłynęła kwota w wysokości 7.584,23 zł.
2/ Oplata skarbowa – Dział 756 § 0410
| Plan | 2 000 000,00 zł |
|------|-----------------|
| Wykonanie | 1 397 629,29 zł |
| % wykonania | 69,88 |
Oplacie skarbowej podlega:
• w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej:
➢ dokonanie czynności urzędowej na podstawie zgłoszenia lub na wniosek,
➢ wydanie zaświadczenia na wniosek,
➢ wydanie zezwolenia (pozwolenia, koncesji),
• złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopi – w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym.
Wpływy z opłaty skarbowej są niższe w porównaniu do stanu na dzień 31.12.2014 r. o 640.612,65 zł, plan wykonano w prawie 70%.
3/ Oplata targowa – Dział 756 § 0430
| Plan | 140 000,00 zł |
|------|----------------|
| Wykonanie | 130 117,00 zł |
| % wykonania | 92,94 |
Oplatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. Targowiskami, w myśl zmienionej definicji, są wszelkie miejsca, w których jest prowadzony handel, za wyjątkiem sytuacji, gdy sprzedaż dokonywana jest w budynkach lub częściach budynków. Oplatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych oraz za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko.
Wpływy z przedmiotowej opłaty kształtują się na niższym poziomie w stosunku do 2014 r. o 11.645,00 zł. Należności na koniec analizowanego okresu z tyt. opłaty targowej wyniosły 11.658,30 zł w tym zaległości 11.576,30 zł.
4/ Wpływy z opłat za zarząd, użytkowanie, służebności i użytkowanie wieczyste nieruchomości Dział 700, § 0470
| Plan po zmianach | 1 850 000,00 zł |
|-------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 866 730,99 zł |
| % wykonania | 100,90 |
Wpływy z tytułu wieczystego użytkowania gruntu dotyczą opłat z tytułu użytkowania wieczystego lokali mieszkalnych, użytkowych, garaży, działek niezabudowanych i zabudowanych, trwałego zarządu, pierwszych opłat rocznych za użytkowanie wieczyste oraz opłat za ustanowienie służebności.
Wykonanie na 31.12.2015 r. wyniosło **1.866.730,99 zł**. Na należności z tytułu wieczystego użytkowania gruntu (obejmujące należności główne oraz odsetki za zwłokę) według stanu na 31.12.2015 roku, które wynoszą 1.640.530,38 zł wystawiono 4.430 wezwań do zapłaty. W 2015 r. na drogę postępowania sądowego skierowano 165 wniosków na łączną kwotę 142.743,15 zł. Łącznie prowadzonych jest 498 postępowań sądowych i egzekucyjnych na kwotę 1.513.104,44 zł obejmujących należności główne i odsetki. W stosunku do 112 spraw stwierdzono bezskuteczność egzekucji na kwotę 900.397,17 zł. Na kwotę 14.742,72 zł zgłoszono wierzytelność. W 2015 r. wystawiono 1 wezwanie do zapłaty na zaległośc z tytułu ustanowienia służebności drogowej.
5/ Oplata za zezwolenie na sprzedaż alkoholu – Dział 756 § 0480
| Plan po zmianach | 2 200 000,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 215 527,16 zł |
| % wykonania | 100,71 |
Opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych pobierane są na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tj. Dz. U. 2015 r. poz. 1286 z późn. zm.). Ustawa zakłada możliwość dokonywania opłat za zezwolenia w trzech równych ratach, w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września, a przedsiębiorcy, których zezwolenia nie obejmują całego roku kalendarzowego dokonują opłat proporcjonalnie do okresu ważności zezwolenia. W 2015 r. uzyskano wpływy na kwotę **2.215.527,16 zł**. Przyjęto 948 szt. oświadczeń o wysokości sprzedaży napojów alkoholowych od 356 przedsiębiorców. W 2015 r. wydano łącznie 563 zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, z czego:
- w detalu 458 zezwoleń, w tym:
- 158 na sprzedaż piwa,
- 153 na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu od 4,5% do 18%,
- 147 na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 18%,
- w gastronomii 68 zezwoleń, w tym:
- 39 na sprzedaż piwa,
- 14 na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu od 4,5% do 18%,
- 15 na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18%.
Wydano również 37 jednorazowych zezwoleń, w tym:
- 17 na sprzedaż piwa,
- 14 na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu od 4,5% do 18%,
- 6 na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 18%.
Stan wykorzystania limitu punktów sprzedaży napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży i poza miejscem sprzedaży na dzień 31.12.2015 r. wyniósł 314 punktów sprzedaży (limit 500 punktów sprzedaży, w tym sprzedaż detaliczna 390 i gastronomia 110).
6/ Wpływy z innych lokalnych opłat pobieranych przez jst. na podstawie odrębnych ustaw (opłata za zajęcie pasa działki, adiacencka, za gospodarowanie odpadami komunalnymi i inne opłaty) – Dział 756, 900, § 0490
| Plan po zmianach | 27 743 182,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 16 971 876,45 zł|
| % wykonania | 61,17 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- wpływy z opłat za czasowe zajęcie nieruchomości - stanowiących własność Gminy Wałbrzych (z wyłączeniem dróg), i opłaty adiacenckiej.
- opłaty uzyskiwane przez Zarząd Dróg Komunikacji i Utrzymania Miasta, w tym opłaty za:
- zajęcie pasa drogowego na drogach gminnych - 662.610,29 zł
- korzystanie z płatnych miejsc parkingowych dróg gminnych – 841.696,58 zł
- korzystanie z przystanków wynikające z ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz zezwolenia wynikające z ustawy o transporcie drogowym – 697.684,96 zł,
- opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi - 14.700.903,59 zł
Z dniem 1 lipca 2013 roku Gmina przejęła obowiązek odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na których zamieszkują mieszkańcy oraz właścicieli nieruchomości w części niezamieszkałych na których powstają odpady komunalne. Opłata ta jest podstawowym instrumentem finansowania gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi.
W 2015 roku wysłano 2.905 upomnień na łączną kwotę 375.956,20 zł. Wystawionych zostało 1.945 sztuk tytułów wykonawczych na łączną kwotę 154.182,88 zł. W siedmiu przypadkach wydane zostały decyzje umarzające z urzędu zaległość podatkową w związku ze zgonem podatnika na łączną kwotę 155,20 zł. Prezydent Miasta rozłożył na raty spłatę należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla dwóch podatników. Należności na dzień 31.12.2015 roku wyniosły 1.292.825,02 zł w tym zaległości na kwotę 225.513,51 zł.
7/ Oplaty zniesione (od posiadania psów) – Dział 756 § 0560
| Plan | 2 000,00 zł |
|------|-------------|
| Wykonanie | 896,40 zł |
| % wykonania | 44,82 |
Wykonanie tej opłaty kształtuję się na niższym poziomie w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego (1.767,92 zł) i wynika z faktu zniesienia obowiązku uiszczania opłaty od posiadania psów przez Radę Miejską Wałbrzycha Uchwałą nr
XLIII/391/09 z dnia 12 listopada 2009 r. Obecnie realizowane dochody wynikają z wpływów za lata ubiegłe.
W przypadku tej opłaty tendencja jest i będzie spadkowa, albowiem wszelkie dochody z nią związane wynikają z zaległości, które dotyczą lat ubiegłych. Wszelkie czynności księgowe mogące doprowadzić do podjęcia egzekucji administracyjnej zostały dokonane w roku 2011 (pełne postępowania podatkowe zakończone wydaniem decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej i wystawieniem tytułu wykonawczego).
Zarówno należności jak i zaległości na koniec analizowanego okresu wyniosły 12.926,96 zł i były niższe od zaległości na dzień 31.12.2014 r. o kwotę 12.736,45 zł.
Prezydent Miasta umorzył jednemu podatnikowi zaległośc podatkową na kwotę 100,00 zł. Na koniec 2015 roku ilość kartotek na których widnieją zaległości do wyegzekwowania wynosi 208.
8/ Oplata za koncesje i licencje – Dział 756 § 0590
| Plan po zmianach | 8 500,00 zł |
|------------------|-------------|
| Wykonanie | 11 639,29 zł |
| % wykonania | 136,93 |
Dochoły Gminy stanowią opłaty za licencje na wykonywanie transportu drogowego taksówką, które pobiera się na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 z późn. zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 sierpnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 916) opłata za wydanie licencji zależy od obszaru prowadzonej działalności oraz okresu ważności licencji i wynosi:
Obszar Gminy Wałbrzych
- od 2 do 15 lat - 200 zł
- od 15 do 30 lat - 250 zł
- od 30 do 50 lat - 300 zł
Obszar Gminy Wałbrzych i Uzdrowiskowej Gminy Miejskiej Szczawno Zdrój oraz Gminy Miejskiej Boguszów - Gorce
- od 2 do 15 lat - 280 zł
- od 15 do 30 lat - 350 zł
- od 30 do 50 lat - 400 zł
Opłata za zmianę licencji dla w/w przedsiębiorców wynosi 10% opłaty za udzielenie licencji.
W 2015 roku udzielono 39 nowych licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką oraz dokonano 59 zmian do już udzielonych licencji. W tym samym okresie wygaszono (z uwagi na likwidację przedsiębiorcy lub zrzeczenie się z licencji) 26 licencji i cofnięto 3. Na dzień 31.12.2015 r. ważnych było 333 licencje.
Ponadto od 25 lipca 2000 r., po podjęciu stosownych uchwał przez Rady Miejskie Wałbrzycha i Szczawna Zdroju, obowiązuje porozumienie zawarte pomiędzy Gminą Wałbrzych i Uzdrowiskową Gminą Miejską Szczawno Zdrój. Na mocy tego porozumienia Gmina Wałbrzych przejęła do kompetencji udzielanie licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką dla przedsiębiorców z Gminy Szczawno Zdrój.
Od dnia 19 stycznia 2007 r. po podjęciu stosownych uchwał przez Rady Miejskie Wałbrzycha i Boguszowa - Gorce obowiązuje również porozumienie zawarte pomiędzy Gminą Wałbrzych a Gminą Boguszów - Gorce w sprawie przejęcia przez Gminę Wałbrzych
kompetencji do udzielania licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką dla przedsiębiorców z Gminy Boguszów - Gorce.
Łącznie w analizowanym okresie wpływy z opłat za udzielenie licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką osobową wyniosły 11.639,29 zł, w tym 209,27 zł z tytułu realizacji porozumienia z Gminą Szczawno Zdrój oraz 1.043,00 zł z tytułu realizacji porozumienia z Gminą Boguszów - Gorce.
9/ Pozostałe opłaty – Dział 700, 750, 801, 852, 900, § 0690
| Plan po zmianach | 2 081 592,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 195 523,08 zł |
| % wykonania | 57,43 |
Wpływy z różnych opłat realizowane były przez:
- **Urząd Miejski w Wałbrzychu** - 1.191.036,61 zł
- wpływ z opłat za sporządzenie dokumentacji niezbędnej do wykupienia lokali mieszkalnych, użytkowych, garaży.
Na dzień 31.12.2015r. należności wynoszą 1.942,85 zł z czego zaległości 1.942,85 zł. Łącznie na drogę postępowania sądowego i egzekucyjnego skierowano 2 sprawy na kwotę 1.942,85 zł.
- wpływ z różnych opłat, m. in. wpłaty z tytułu kosztów postępowania sądowego, koszty upomnienia, koszty wydania postanowienia.
Należności wraz z odsetkami na dzień 31.12.2015r. wynoszą 104.218,53 zł, z czego zaległości wynoszą 100.680,99 zł. W 2015r. na należności wysłano 3 wezwania do zapłaty. Na kwotę 100.530,93 zł skierowano sprawy na drogę postępowania sądowego i egzekucyjnego. Na kwotę 132,04 zł wystawiono tytuły wykonawcze.
- dochody z gmin osiennych z tytułu uczęszczania dzieci na zajęcia z katechezy adwentystycznej. Należności na 31.12.2015 r. wynoszą 419,14 zł i stanowią należności niewymagalne.
- koszty upomnienia z tytułu grzywien nałożonych w celu przynuszenia. Zaległości na dzień 31.12.2015r. Wynoszą 11.429,14 zł,
- koszty upomnienia z tytułu mandatów karnych nałożonych przez Straż Miejską w Wałbrzychu. Zaległości na 31.12.2015 r. wynoszą 9.824,90 zł
- dochody z tytułu opłaty dodatkowej za ślub poza urzędem - 10.000,00 zł
- koszty związane z organizacją oraz przeprowadzeniem edycji regionalnej Dolnośląskiego Festiwalu Nauki w Wałbrzychu - 8.200,00 zł
- wpływy za dokonane czynności egzekucyjne w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi - w administracji 157.541,89 zł
do dochodów dotyczące ochrony środowiska stanowiące udziały w opłatach i karach za gospodarcze korzystanie ze środowiska
- dochody z tytułu opłaty za udzielenie informacji o środowisku - 56,55 zł
- wpływy z tytułu korzystania z toalet miejskich - 12.867,67 zł
Gminne jednostki oświatowe - 3.129,90 zł
w tym:
- opłaty za wydanie duplikatu legitymacji szkolnych, odpisów - 3.129,90 zł świadectw,
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej - 1.356,57 zł
w tym:
- dochody z tytułu kosztów upomnienia i opłat egzekucyjnych - 1.356,57 zł dotyczących windykacji należności
DOCHODY POWIATU - 3.382.139,27 zł
1/ Oplata komunikacyjna – Dział 756 § 0420
| Plan po zmianach | 2 303 500,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 009 322,93 zł |
| % wykonania | 87,23 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- opłaty związane z rejestracją pojazdów,
- opłaty związane z wydawaniem uprawnień do kierowania pojazdami,
- opłaty związane z dokonaniem wpisu do ewidencji przedsiębiorców prowadzących ośrodki szkolenia kierowców,
- opłaty związane z wydaniem legitymacji instruktora nauki jazdy;
opłaty te stanowią w całości dochód Powiatu.
Szczegółowy wykaz opłat pobranych w 2015 r. przedstawia się następująco:
1. Oplaty związane z rejestracją pojazdów:
- dowód rejestracyjny – 54,00 zł, do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 11.110 sztuk dowodów rejestracyjnych;
- znaki legalizacyjne – 12,50 zł, do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 10.645 sztuk nalepek legalizacyjnych;
- pozwolenie czasowe – 13,50 zł, do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 11.714 pozwoleń czasowych;
- nalepka kontrolna na szybę pojazdu – 19,00 zł, do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 6.326 sztuk nalepek kontrolnych;
- karta pojazdu – 75,00 zł, do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 2.188 kart pojazdu.
Oplata za tablice rejestracyjne:
- tablice rejestracyjne samochodowe – komplet 80,00 zł,
- tablica rejestracyjna motocyklowa lub ciągnikowa – 40,00 zł,
- tablice rejestracyjne indywidualne – komplet 1.000,00 zł,
- zabytkowe tablice samochodowe – komplet 100,00 zł,
1. Oplaty związane z wydawaniem tablic rejestracyjnych:
- tymczasowe tablice samochodowe – komplet 60,00 zł,
- tymczasowa tablica motocyklowa – 12,00 zł
do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 13.276 sztuk tablic rejestracyjnych.
2. Oplaty związane z wydawanym uprawnień do kierowania pojazdami:
- prawo jazdy – 100,00 zł; do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 2.525 praw jazdy,
- międzynarodowe prawo jazdy – 30,00 zł, do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 44 międzynarodowe prawa jazdy,
3. Oplaty związane z wydawaniem legitymacji instruktora nauki jazdy:
- legitymacja instruktora nauki jazdy/ wpis do ewidencji – 50,00 zł; do dnia 31 grudnia 2015 roku r. wydano 16 legitymacji.
4. Oplaty związane z dokonaniem wpisu do ewidencji przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców:
- wpis do ewidencji przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców – 500,00 zł, w roku 2015 nie wpisano żadnego nowego ośrodka szkolenia kierowców,
5. Oplaty związane z wydawaniem zezwoleń na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym:
- wydanie zezwolenia na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym lub pojazdem przewożącym wartości pieniężne – 50,00 zł, do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 27 zezwoleń.
2/ Wpływy z opłat za zarząd, użytkowanie i użytkowanie wieczyste nieruchomości
Dział 700, § 0470
| Plan po zmianach | - |
|------------------|---|
| Wykonanie | 12,34 zł |
| % wykonania | - |
Zrealizowane dochody stanowią wpływy z tytułu wieczystego użytkowania gruntu przekazane przez Powiatową i Miejską Bibliotekę Publiczną „Biblioteka pod Atlantami” – 12,34 zł.
3/ Wpływy z innych lokalnych opłat pobieranych przez jst. na podstawie odrębnych ustaw – Dział 756 § 0490
| Plan po zmianach | 380 000,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 391 382,73 zł |
| % wykonania | 103,00 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- opłaty uzyskiwane przez Zarząd Dróg Komunikacji i Utrzymania Miasta za zajęcie pasa drogowego na drogach powiatowych, krajowych i wojewódzkich – 253.598,23 zł
- opłaty uzyskiwane przez Zarząd Dróg Komunikacji i Utrzymania Miasta za nieuiszczenie pełnej należności na płatnych miejscach postojowych dróg powiatowych – 137.784,50 zł
W związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10.07.2012 r. w sprawie przywrócenia miasta Wałbrzych statusu miasta na prawach powiatu oraz ustalenia granic powiatu wałbrzyskiego (Dz. U. z 2012 r., poz. 853), Prezydent Miasta pełni funkcję Starosty i jest organem właściwym w sprawach udzielenia/zmiany licencji w zakresie transportu drogowego osób i rzeczy, udzielania zezwoleń na wykonywanie przewozów regularnych i regularnych specjalnych na obszarze gminy, powiatu i gminy oraz sąsiadującego powiatu, jak również udzielenia zaświadczeń na transport na potrzeby własne.
Od 15.08.2013 r. w związku z nowelizacją ustawy o transporcie drogowym wprowadzone zostały nowe rodzaje uprawnień przewozowych tj.:
- zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie przewozu osób,
- zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie przewozu rzeczy,
- licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym,
- licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,
- licencji na wykonywanie pośrednictwa przy przewozie rzeczy.
Zgodnie z art. 5 ust. 9 ustawy z dnia 5 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2013 r., poz. 567):
"przedsiębiorców posiadających licencje na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób i rzeczy uznaje się za posiadającego zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego".
Oplaty za wydanie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą oraz licencji na wykonywanie pośrednictwa przy przewozie rzeczy pobiera się na podstawie § 2 ust. rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 sierpnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 916) w sprawie wysokości opłat za czynności administracyjne związane z wykonywaniem przewozu drogowego oraz za egzaminowanie i wydawanie certyfikatu kompetencji zawodowych i wynoszą:
1. Licencje na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób na okres:
- od 2 do 15 lat - 700 zł
- powyżej 15 do 30 lat - 800 zł
- powyżej 30 do 50 lat - 900 zł
2. Licencje na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy:
od 2 do 15 lat - 800 zł
powyżej 15 do 30 lat - 900 zł
powyżej 30 do 50 lat – 1.000 zł
W 2015 roku:
- udzielono 7 nowych zezwoleń oraz 15 wypisów na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie przewozu rzeczy,
- zmieniono 3 licencje w zakresie przewozu rzeczy, wydano 107 wypisów z tych licencji,
- wydano 3 wypisy na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie przewozu osób,
- zmieniono 3 licencje w zakresie przewozu osób i wydano 30 wypisów z tych licencji.
Oplaty za wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych i regularnych specjalnych, pobiera się na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 z późn. zm.). Zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 sierpnia 2013r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 916) opłata za wydanie zezwolenia zależy od obszaru oraz okresu na jaki ma być wydane i wynosi:
1) dla przewozu regularnego:
| Okres ważności zezwolenia | Oplata w zł |
|---------------------------|-------------|
| | obszar gminy | obszar powiatu | obszar wykraczający poza granice co najmniej jednego powiatu, jednakże niewykraczający poza obszar województwa |
| do 1 roku | 100 | 250 | 350 |
| do 2 lat | 150 | 300 | 400 |
| do 3 lat | 200 | 350 | 450 |
| do 4 lat | 250 | 450 | 550 |
| do 5 lat | 300 | 550 | 600 |
2) za wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych pobiera się opłatę w wysokości 50 % w/w. opłat.
Z zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych i regularnych specjalnych na każdy pojazd wydaje się wypisy. Za wydanie wypisu z zezwolenia na każdy pojazd zgłoszony we wniosku o udzielenie zezwolenia pobiera się opłatę w wysokości 1 % opłaty za wydanie zezwolenia. Za wydanie wypisu z zezwolenia na każdy pojazd niezgłoszony we wniosku o udzielenie zezwolenia pobiera się opłatę w wysokości 11 % opłaty jak za wydanie zezwolenia. Opłata za zmianę zezwolenia wynosi 10 % opłaty za udzielenie zezwolenia. Za wydanie wypisu z zezwolenia w przypadku zmiany zezwolenia pobiera się opłatę w wysokości 5 % opłaty za wydanie zezwolenia. Za wydanie wtórnika zezwolenia w przypadku utraty na skutek okoliczności niezależnych od przedsiębiorcy pobiera się opłatę w wysokości 10 % opłaty za wydanie zezwolenia w innych okolicznościach utraty w wysokości 25 % opłaty za wydanie zezwolenia. Za wydanie wtórnika wypisu z zezwolenia pobiera się opłatę w wysokości 1 % opłaty za wydanie zezwolenia.
W 2015 roku:
- wydano 4 zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych oraz 18 wypisów do tych zezwoleń
- zmieniono 20 zezwoleń ze względu na zmianę rozkładu jazdy i wydano 51 wypisów z tych zezwoleń,
- wydano 5 zezwoleń na przewozy regularne specjalne i 6 wypisów do tych zezwoleń,
- zmieniono 2 zezwolenia oraz 3 wypisy.
5/ Wpływy od rodziców – Dział 852 § 0680
| Plan po zmianach | 4 000,00 zł |
|------------------|-------------|
| Wykonanie | 8 227,80 zł |
| % wykonania | 205,70 |
Dochody pobierane są przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej i stanowią:
- dochody z tytułu wniejonej opłaty od rodziców - biologicznych za ich dzieci umieszczone w rodzinach zastępczych
6/ Wpływy z różnych opłat – Dział 710, 750, 801, 852, 900, § 0690
| Plan po zmianach | 1 145 000,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 942 406,22 zł |
| % wykonania | 82,31 |
Wpływy z różnych opłat realizowane były przez:
- **Urząd Miejski w Wałbrzychu** - 301.945,46 zł
- wpływy z opracowań geodezyjnych stanowiące koszty - upomnienia. Zaległości na dzień 31.12.2015 r. wynoszą 20,40 zł.
- wpływy z tytułu opłat za dzienniki budowy - 16.297,09 zł
- wpływy za wydanie kart wędkarskich - 2.080,00 zł
- wpływy z tytułu kosztów postępowania sądowego i egzekucyjnego dot. należności Skarbu Państwa. Należności na dzień 31.12.2015 r. wynoszą 193.593,03 zł
- dochody dotyczące ochrony środowiska stanowiące udziały w opłatach i karach za gospodarcze korzystanie ze środowiska - 258.976,38 zł
- **Powiatowe jednostki oświatowe** - 5.129,00 zł
- opłaty za duplikaty legitymacji szkolnych i odpisy świadectw - 5.129,000 zł
- **Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej** - 635.331,76 zł
- w tym:
o dochody z tytułu opłat wnoszonych przez powiaty za dzieci przebywające w placówkach opiekuńczo-wychowawczych na terenie Miasta Wałbrzycha – 357.022,74 zł
o dochody z tytułu opłat wnoszonych przez powiaty za dzieci przebywające w rodzinach zastępczych na terenie Miasta Wałbrzycha – 278.309,02 zł
III. Udziały w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa
| Plan według uchwały budżetowej | 105 899 988,00 zł |
|--------------------------------|------------------|
| Plan po zmianach | 105 899 988,00 zł|
| Wykonanie, w tym | 107 542 444,11 zł|
| Gmina | 84 822 057,87 zł |
| Powiat | 22 720 386,24 zł |
| % wykonania | 101,55 |
Zgodnie z ustawą z dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, dochodami własnymi jednostek samorządu terytorialnego są udziały we wpływach z podatku dochodowego (PIT) od osób fizycznych oraz z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT).
Poziom dochodów zrealizowanych przez budżet jednostki samorządu terytorialnego z tytułu udziału w podatkach dochodowych PIT i CIT jest uzależniony od ogólnej sytuacji gospodarczej w kraju.
1/ wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych – Dział 756 § 0010
| Plan po zmianach | 100 399 988,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie, w tym | 101 271 400,00 zł|
| Gmina | 79 609 397,00 zł |
| Powiat | 21 662 003,00 zł |
| % wykonania | 100,87 |
Zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego udział we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) na 2015 rok wynosił:
- dla gmin – 37,67% i był wyższy od wskaźnika za 2014 rok o 0,14 punktu %,
- dla powiatów – 10,25%.
W 2015 roku zrealizowano ponad 100% zakładanego planu w oparciu o zawiadomienie Ministerstwa Finansów, a wpływy były wyższe w stosunku do roku ubiegłego o 7.689.587,00 zł.
2/ wpływy z podatku dochodowego od osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej – Dział 756 § 0020
Zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego udział Gminy we wpływach budżetu państwa z podatku dochodowego CIT, osiągniętych od podatkowików tego podatku z obszaru Gminy, wynosi – 6,71%. Natomiast udział Powiatu we wpływach z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych, uzyskanych przez budżet państwa od podatkowików, których siedziba znajduje się na terenie Powiatu wynosi - 1,40%.
Plan z tego tytułu w 2015 r. został zrealizowany w ponad 114%, a wpływy uzyskane były wyższe od wpływów uzyskanych w analogicznym okresie roku ubiegłego o 1.771.263,59 zł.
IV. Dochody uzyskiwane przez jednostki budżetowe
| Plan według uchwały budżetowej | 31 614 200,00 zł |
|---------------------------------|------------------|
| Plan po zmianach | 70 117 282,00 zł |
| Wykonanie, w tym | 64 482 026,77 zł |
| Gmina | 55 209 001,67 zł |
| Powiat | 9 273 025,10 zł |
| % wykonania | 91,96 |
Dochody uzyskiwane przez poszczególne jednostki budżetowe w 2015 roku sklasyfikowane w § 057, 058, 083, 092 i 097 przedstawiają się następująco:
**DOCHODY GMINY**
- 55.209.001,67 zł
**Zarząd Dróg, Komunikacji i Utrzymania Miasta w Wałbrzychu**
| Plan po zmianach | 17 083 300,00 zł |
|-------------------|------------------|
| Wykonanie | 15 924 022,04 zł |
| % wykonania | 93,21 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- **grzywny, mandaty i inne kary pieniężne od osób fizycznych**, w tym:
- 243.302,58 zł
- dochody z tytułu opłaty dodatkowej za jazdę bez biletu - 122.005,48 zł
- opłaty za nieuiszczenie pełnej należności na płatnych miejscach postojowych dróg gminnych - 91.361,10 zł
- opłaty dodatkowe na placach ul. Rycerska, Al. Wyzwolenia, ul. Kasztanowa - 29.936,00 zł
- **grzywny i inne kary pieniężne od osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych**, w tym: 5.229,00 zł
o opłaty karne z tytułu nieprawidłowości z wykonywania usług komunikacji miejskiej - 5.229,00 zł
wpływy z usług, w tym:
- dochody uzyskiwane ze sprzedaży biletów obowiązujących w środkach transportu zbiorowego organizowanego przez Gminę Wałbrzych i usług komunikacyjnych, - 12.786.892,54 zł
odsetki, w tym:
- odsetki m. in. od należności przeterminowanych z tytułu sprzedaży biletów, opłat dodatkowych, od należności za korzystanie z pasa drogowego dróg wewnętrznych i gminnych oraz odsetki od należności za sprzedaż drewna, - 48.688,64 zł
wpływy z różnych dochodów, w tym:
- dochody uzyskane za świadczenie usług przewozowych na rzecz gminy Szczawno Zdrój, Jedlina Zdrój, Boguszów – Gorce, Mieroszów, Walim, Głuszyca oraz z tytułu przewozu osób środkami komunikacji miejskiej (linia A) do Centrum Handlowego Auchan i do Galerii Victoria (linia nr 2) oraz linią nr 18 realizowaną przez GUAVA Sp. z o. o. - 1.110.717,95 zł
- zwrot podatku VAT, - 983.138,00 zł
- pozostałe dochody z działalności, w tym zwroty opłaty sądowej, odszkodowania wypłacone przez ubezpieczycieli, - 241.964,64 zł
- wpływy z opłat za parkingi przy ul. Rycerskiej, Kasztanowej i Al. Wyzwolenia, - 455.105,40 zł
- opłaty z parkometru WC,
o opłaty za usuwanie pojazdów z dróg gminnych - 5.256,04 zł
- 43.727,25 zł
Urząd Miejski w Wałbrzychu
| Plan po zmianach | 41 083 411,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 37 485 073,41 zł |
| % wykonania | 91,24 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- Grzywny, mandaty i inne kary pieniężne od osób fizycznych, w tym: - 957.389,62 zł
• kary porządkowe oraz inne kary i grzywny nakładane na rzecz Gminy Wałbrzych.
Na dzień 31.12.2015 r. należności wynoszą 116.982,70 zł, z czego należności wymagalne 32.077,64 zł. Łącznie na drogę postępowania sądowego i egzekucyjnego skierowano 17 spraw na kwotę 23.752,64 zł. Dodatkowo w egzekucji administracyjnej znajdują się tytuły wykonawcze na kwotę 6.875,00 zł z tytułu nałożonych kar porządkowych. W stosunku do 3 spraw stwierdzono bezskuteczność egzekucji na kwotę 6.817,50 zł
• mandaty karne nałożone przez Straż Miejską w Wałbrzychu. Należności ogółem wynoszą 647.910,74 zł, w tym zaległości 645.678,44 zł. W 2015 r. wystawiono 5.045 tytułów wykonawczych na kwotę 637.103,20 zł,
• grzywny nakładane w celu wykonania obowiązku szkolnego. Na dzień 31.12.2015 r. zaległości wyniosły 257.285,97 zł.
• Grzywny i inne kary pieniężne od osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych, w tym: 341.865,89 zł
• kary umowne nałożone za niedotrzymanie warunków podpisanych umów.
Należności z w/w tytułu na dzień 31.12.2015 r. wynoszą wraz z odsetkami 57.585,76 zł, w tym zaległości 54.285,76 zł. Należności w kwocie 54.284,53 zł zostały skierowane na drogę postępowania sądowego, jednakże w toku egzekucji na kwotę 43.985,60 zł stwierdzona została bezskuteczność. Na należności z w/w tytułu wysłano w 2015 r. 2 wezwania do zapłaty.
• Wpływy z usług, w tym: 1.780.259,63 zł
• dochody z usług wykonywanych na cmentarzach komunalnych przy ul. Żeromskiego, Moniuszki, Cmentarnej. Należności na dzień 31.12.2015 r. wynoszą 12.131,00 zł.
• dochody dotyczące sprzedaży drewna z lasów komunalnych – MZUK.
o dochody za usuwanie drzew i krzewów. Zaległoś wraz z odsetkami na dzień 31.12.2015 r. wynosi 1.597,18 zł. Na należności w 2015 r. wysłano 3 wezwania do zapłaty. Na drogę postępowania sądowego skierowano 1 sprawę na kwotę 1.597,18 zł.
o dochody z tytułu wystawionych przez Gminę Wałbrzych refaktur za usługi telekomunikacyjne zgodnie z podpisanymi porozumieniami i umową o świadczenie usług telekomunikacyjnych.
Należności wraz z odsetkami na dzień 31.12.2015 r. wynoszą 194,11 zł, w tym zaległości 30,63 zł. Na należności w 2015 r. wysłano 4 wezwania do zapłaty. Na drogę postępowania sądowego skierowano 1 sprawę.
• wpływy ze sprzedaży biletów wstępu do Palmiarni - 810.240,09 zł
Należności na 31.12.2015 r. wynoszą 6.912,50 zł
• wpływy z tytułu usług zgodnie z podpisana umową o zarządzanie obiektami sportowymi ze Spółką Celową „AQUA-ZDRÓJ”. Należności na 31.12.2015 r. wynoszą 30.200,50 zł w tym zaległości 12.408,28 zł.
• Pozostałe odsetki, w tym:
• odsetki od nieterminowych wpłat z tytułu czynszów za lokale będące w zarządzie MZB. Należności na dzień 31.12.2015 r. wynoszą 101.006.428,88 zł, w tym należności niewymagalne 1.356.581,73 zł
• naliczone oprocentowanie od rat za lokale użytkowe i mieszkalne,
• naliczone oprocentowanie od rat za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności,
• naliczone oprocentowanie od rat z tytułu opłaty adiacenckiej - 199,18 zł
• odsetki od nieterminowych wpłat: z tytułu wieczystego użytkowania gruntu, splaty lokal, czynszów najmu i dzierżawy, kosztów sporządzenia dokumentacji, opłat za zajęcie pasa działki stanowiącego własność gminy i od pozostałych dochodów
• odsetki od środków na rachunkach bankowych gminy i od nieterminowych wpłat za kary umowne w związku z realizowanymi projektami z udziałem środków europejskich,
• odsetki od nieterminowych wpłat należności z tytułu sprzedaży składników majątkowych
• odsetki od nieterminowych wpłat dot. zwrotu udzielonych dotacji
• odsetki od nieterminowych wpłat dot. zwrotu stypendium 721,97 zł
• do dochody dotyczące ochrony środowiska stanowiące odsetki bankowe przekazywane przez Urząd Marszałkowski
• odsetki – dot. zawartych umów o zarządzanie obiektami sportowymi ze Spółką Celową „AQUA-ZDRÓJ”
• odsetki z tyt. należności, dot. zlikwidowanej jednostki budżetowej
• odsetki od nieterminowych wpłat z tytułu należności za uczęszczanie dzieci spoza Wałbrzycha do wałbrzyskich przedszkoli
• odsetki od otrzymanego ze Spółki Restrukturyzacji Kopalń - odszkodowania
• odsetki z tytułu lokat bankowych - 30.090,41 zł
• Wpływy z różnych dochodów, w tym:
• wpływy z tytułu odszkodowań zgodnie z umowami zawartymi z ubezpieczycielami na kompleksowe ubezpieczenie mienia Gminy Wałbrzych,
32.672.327,47 zł
411.414,56 zł
- wpływy z tytułu odszkodowań za uszkodzone pojemniki do segregacji odpadów - 18.278,74 zł
- wpływy z tytułu odszkodowania za zerwane dachówki z kaplicy cmentarnej - 2.175,23 zł
- wpływy z tytułu odszkodowania za zniszczenie ekranu w Infokiosku umieszczonego na ścianie kaplicy cmentarnej na cmentarzu przy ul. Moniuszki w Wałbrzychu” - 3.705,00 zł
- wpływy z tytułu potrącenia za zajęcie pasa drogowego - 648,00 zł
- wpływy z tytułu odszkodowania za uszkodzony dach Zamku Książ - 261.695,45 zł
- wpływy z tytułu zwrotu przez Zamek Książ na rzecz Gminy Wałbrzych składki ubezpieczeniowej płatnej przez Gminę - 3.016,64 zł
- zwrot z tytułu niezastosowania przez Partnera zasady konkurencyjności przy wyborze trenerów/ekspertów zaangażowanych do projektu „Zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli i wspomagania szkół oraz przedszkoli w powiecie m. Wałbrzych” - 1.047,16 zł
- dochody z odzyskanego podatku VAT – projekt Stara Kopalnia - 30.960.672,00 zł
- dochody z odzyskanego podatku VAT - 435.779,00 zł
- wpływy z różnych dochodów, w tym zaległości za lata ubiegłe - 439.300,14 zł
- wpływy z lat ubiegłych (zwroty stypendiów) - 6.480,00 zł
- wpływy za usługi związane z realizacją zadania polegającego na usunięciu zatorów w korycie rzeki Pełcznica oraz potoku Szczawnika - 20.000,00 zł
- wpływy z tytułu refaktur dot. zasilania fontanny oraz oświetlenia Placu Magistrackiego - 18.023,19 zł
- wpływy z tytułu zwrotu rozliczonej zaliczki za 2014 na remonty bieżące AQUA-ZDRÓJ - 50.585,02 zł
- wpływy z tytu. należności i różnych rozliczeń, dot. zlikwidowanej jednostki budżetowej OSIR. Należności wraz z odsetkami na dzień 31.12.2015 r. wynoszą 72.195,14 zł. Na drogę postępowania sądowego oddano 7 spraw na kwotę 71.515,15 zł. W stosunku do 5 spraw stwierdzono bezskuteczność egzekucji na kwotę 68.224,35 zł. Na w/w należności w 2015 roku wysłano 1 wezwanie do zapłaty. - 1.780,22 zł
- wpływy należności po zlikwidowanych jednostkach oświaty. Należności na 31.12.2015 r. wynoszą 291.506,77 zł, w tym zaległości 103.810,54 zł. W roku 2015 na w/w należności wysłano 7 wezwań do zapłaty. Na drogę postępowania sądowego skierowano 4 sprawy na kwotę 103.734,18 zł. W stosunku do 1 sprawy stwierdzono bezskuteczność egzekucji na kwotę 96.233,80 zł. Pozostałe należności spłacane są w miesięcznych ratach. - 17.204,56 zł
- wpływy należności po zlikwidowanej jednostce oświaty - ZSTB. Należności na 31.12.2015 r. wynoszą 147.976,43 i stanowią należności niewymagalne. - 14.804,06 zł
- wpływy z tytułu opłaty za wyrejestrowanie auta - 480,00 zł
• wpływy należności po zlikwidowanej jednostce WCZS oraz MZBK. Należności na 31.12.2015 r. wynoszą 22.599,48 zł. Na drogę postępowania sądowego oddano 9 spraw na kwotę 25.599,48 zł. W stosunku do 3 spraw stwierdzono bezskuteczność egzekucji na kwotę 6.314,57 zł.
**Gminne jednostki oświatowe**
(publiczne szkoły podstawowe, publiczne gimnazja, zespoły szkół)
| Plan po zmianach | 148 978,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 266 057,36 zł |
| % wykonania | 178,59 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- wpływy z usług w tym zwrot za media, dochody z tytułu udostępnienia lokali na wybory - 70.142,75 zł
- odsetki od nieterminowo zapłaconych należności - 1.207,34 zł
- wpływy z różnych dochodów w tym m. in. z tytułu wynagrodzenia płatnika ZUS i podatku dochodowego, partycypacji pracownika oddelegowanego do NSZZ Solidarność oraz do ZNP, odszkodowania
**Przedszkola Samorządowe w Wałbrzychu**
| Plan po zmianach | 7 900,00 zł |
|------------------|-------------|
| Wykonanie | 9 063,76 zł |
| % wykonania | 114,73 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- wpływy z różnych dochodów, w tym m. in. z tytułu wynagrodzenia płatnika z ZUS i Urzędu Skarbowego, odszkodowanie od ubezpieczycieli - 4.180,09 zł
- wpływy z usług, w tym odsprzedaż energii elektrycznej, wody - gazu oraz dochody z tytułu udostępnienia lokali na wybory, odpłatności za przedszkole - 4.883,67 zł
**Biuro Obsługi Jednostek Gminy Wałbrzych**
| Plan po zmianach | 250 000,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 270 648,80 zł |
| % wykonania | 108,26 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- pozostałe dochody z tytułu partycypacji w kosztach funkcjonowania BOJG, do ponoszenia której zobowiązane są wszystkie placówki oświatowe spóza Gminy Wałbrzych oraz inne jednostki organizacyjne z terenu Gminy Wałbrzych, które podpisały z Biurem umowę na zarządzanie scentralizowanym funduszem mieszkaniowym.
### Placówka Wsparcia Dzinnego
| Plan po zmianach | - |
|------------------|---|
| Wykonanie | 34,00 zł |
| % wykonania | - |
Zrealizowane dochody obejmują:
- wpływy z tytułu wynagrodzenia płatnika składek - 34,00 zł
### Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia i Interwencji Kryzysowej
| Plan po zmianach | - |
|------------------|---|
| Wykonanie, w tym | 81,00 zł |
| % wykonania | - |
Zrealizowane dochody obejmują:
- wpływy z tytułu wynagrodzenia płatnika składek - 81,00 zł
### Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Wałbrzychu
| Plan po zmianach | 399 500,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 473 203,12 zł |
| % wykonania | 118,45% |
Zrealizowane dochody obejmują:
- dochody z tytułu opłat wnoszonych przez rodzinę za pobyt podopiecznych w domu pomocy społecznej - 117.631,94 zł
- dochody związane z funkcjonowaniem Integracyjnego Domu dla Bezdomnych, w tym m. in. z tytułu uiszczanych przez zobowiązanych opłat za pobyt w Integracyjnym Domu dla Bezdomnych - 50.738,19 zł
- zwrot zasiłków nienależnie pobranych przez świadczeniobiorców - 5.412,89 zł
- zwrot dodatków mieszkaniowych z powodu nie uiszczenia opłat w części dotyczącej lokatorów wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi - 21.264,96 zł
- dochody uzyskane z windykacji należności za pobyt osób w zlikwidowanej izbie wytrzeźwień, wnoszone przez zobowiązanych - 12.630,87 zł
- odpłatności za usługi opiekuńcze - 255.110,98 zł
- pozostałe wpływy, w tym w szczególności: odsetki z oprocentowania rachunku bankowego, rozliczenia z lat ubiegłych, spłata kosztów poniesionych na kształcenie pracowników, wynagrodzenie płatnika za terminowe wpłaty podatku dochodowego - 10.293,29 zł
- dochody z tytułu korekty faktury z Profilaktyki uzależnień - 120,00 zł
### Dom Seniora Rusinowa
| Plan po zmianach | 127 500,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 105 351,99 zł |
| % wykonania | 82,63 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- wpłaty za pobyt w Dziennym Domu Pomocy - 33.476,28 zł
- zwrot kosztów z tytułu zakupu energii i innych usług w ramach umowy użyczenia przez PIMBP „Biblioteka pod Atlantami” i Placówkę Wsparcia Dziennego - 70.840,71 zł
- pozostałe dochody - 1.035,00 zł
### Żłobki Samorządowe w Wałbrzychu
| Plan po zmianach | 987 819,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 642 593,19 zł |
| % wykonania | 65,05 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- wpływy z tytułu partycypacji w kosztach utrzymania i - 637.902,01 zł
- wpływy za żywienie,
- odsetki od nieterminowych wpłat, - 153,14 zł
- wpływy z różnych dochodów i opłat, w tym m. in. z tytułu - 4.538,04 zł
- wynagrodzenia należnego płatnikowi za terminowe odprowadzanie podatku dochodowego, zwrot kosztów za media.
### Schronisko dla Zwierząt w Wałbrzychu
| Plan po zmianach | 26 780,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 32 873,00 zł |
| % wykonania | 122,75 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- wpływy z usług, w tym. m. in. za zwrot zwierząt - 32.810,00 zł
- właścicielowi oraz za przechowywanie zwierząt,
- wpływy z różnych dochodów, w tym z tytułu - 63,00 zł
- wynagrodzenia płatnika za terminowe odprowadzanie podatku dochodowego
**DOCHODY POWIATU** - 9.273.025,10 zł
Zarząd Dróg, Komunikacji i Urzędzenia Miasta w Wałbrzychu
| Plan po zmianach | - |
|------------------|---|
| Wykonanie, w tym | 13 121,08 zł |
| % wykonania | - |
Zrealizowane dochody obejmują:
- **Grzywny, mandaty i inne kary pieniężne od osób fizycznych,**
w tym:
- opłaty za korzystanie z płatnych miejsc parkingowych na drogach powiatowych, krajowych i wojewódzkich
- 13.058,30 zł
- **Pozostałe odsetki,**
w tym:
- odsetki od należności za zajęcie pasa drogowego na drogach powiatowych, krajowych i wojewódzkich
- 62,78 zł
Urząd Miejski w Wałbrzychu
| Plan po zmianach | 7 782 500,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 6 929 756,28 zł |
| % wykonania | 89,04 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- **Wpływy z usług,**
w tym:
- wpływy ze sprzedaży materiałów geodezyjno-kartograficznych z Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego oraz z operatu ewidencji gruntów i budynków
Należności na dzień 31.12.2015 r. wynoszą 55,80 zł. Na należności w kwocie 43,20 zł wystawiono tytuł wykonawczy.
- 375.387,22 zł
- wpływy za ogrzewanie zgodnie z umową zawartą z Bankiem - Zachodnim
- 32.182,21 zł
- **Pozostałe odsetki,**
w tym:
- dohody dotyczące ochrony środowiska stanowiące odsetki bankowe przekazywane przez Urząd Marszałkowski
- 575,48 zł
- odsetki od nieterminowych wpłat z tytułu najmu i dzierżawy
- 524,94 zł
- pozostałe odsetki w tym odsetki od zwrotu dotacji
- 292,39 zł
• Wpływy z różnych dochodów, w tym: - 6.520.794,04 zł
o opłaty za wydanie zaświadczenia na wykonywanie transportu na potrzeby własne - 8.610,00 zł
W 2015 roku wydano:
- 10 zaświadczeń na transport na potrzeby własne,
- 26 wypisów z tych zaświadczeń
- zmieniono 2 zaświadczenia i 4 wypisy.
o wpływy z tytułu odszkodowań wpłacanych przez GDDKIA i ZDIKUM - 6.505.840,64 zł
o podatek odzyskany – odwrotne obciążenie - 6.343,40 zł
**Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii**
| Plan po zmianach | 35 067,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 48 222,37 zł |
| % wykonania | 137,51 |
Zrealizowane dochody obejmują:
o wpływy z usług z tytułu wyżywienia - 43.231,35 zł
o odsetki od nieterminowych wpłat za posiłki - 211,01 zł
o wpływy z różnych dochodów w tym wynagrodzenie płatnika, sponsoring na realizację zadania „Z techniką za pan brat”, odszkodowania
**Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna**
| Plan po zmianach | 3 000,00 zł |
|------------------|-------------|
| Wykonanie | 982,23 zł |
| % wykonania | 32,74 |
Zrealizowane dochody obejmują:
o zwrot z lat ubiegłych niesłusznie wypłaconego wynagrodzenia - 982,23 zł
**Powiatowe Placówki Oświatowe (Publiczna Szkoła Podstawowa Specjalna Nr 10, Publiczne Gimnazjum Specjalne Nr 10, III LO, Zespoły Szkół)**
| Plan po zmianach | 294 114,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie, w tym | 424 004,09 zł |
| % wykonania | 144,16 |
Zrealizowane dochody obejmują:
o kary umowne w związku z przeprowadzonym remontem korytarza w PSPS NR 10 i PGS Nr 10 - 1.313,61 zł
o odsetki od nieterminowo regulowanych należności - 365,40 zł
- wpływy z usług (w tym: przeglądy techniczne, kursy, szkolenia, usługi samochodowe, budowlane, śluzarskie, stolarski, standaryzacja zadań OKE, wpływy ze sprzedaży biletów wstępu na basen, wpływy z tytułu obciążeń za media) - 260.790,95 zł
- wpływy z różnych dochodów w tym: wpływy z lat ubiegłych, wynagrodzenie płatnika ZUS, odszkodowania, dochody z tytułu partycypacji pracownika oddelegowanego do związków zawodowych i podatku dochodowego, wpływy z Warsztatów Terapii Zajęciowej przy ZSzs, wpływ z Kuratorium Oświaty na nagrody - 161.534,13 zł
**Dom Seniora - Rusinowa**
| Plan po zmianach | 1 842 272,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 770 095,57 zł |
| % wykonania | 96,08 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- wpłaty za pobyt mieszkańców w Domu Seniora - 1.769.194,49 zł
- pozostałe dochody w tym: opłata za wynajem sali na wybory, opata za terminową opłatę podatku dochodowego - 901,08 zł
**Centrum Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych**
| Plan po zmianach | - |
|------------------|---|
| Wykonanie | 101,00 zł |
| % wykonania | - |
Zrealizowane dochody obejmują:
- wpłaty z tytułu wynagrodzenia płatnika za terminową wpłatę podatku - 101,00 zł
**Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Wałbrzychu**
| Plan po zmianach | 45 000,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 86 742,48 zł |
| % wykonania | 192,76 |
Zrealizowane dochody obejmują:
- odsetki od wpłaconych po terminie opłat wnoszonych przez powiaty za dzieci przebywające w placówkach opiekuńczo-wychowawczych na naszym terenie - 103,78 zł
- odsetki od opłaty wniesionej przez rodziców biologicznych za ich dzieci umieszczone w rodzinach zastępczych na terenie Miasta Wałbrzycha - 220,92 zł
- nienależnie pobrane świadczenie za dzieci w rodzinach zastępczych - 82.456,74 zł
- nienależnie pobrane świadczenie z tytułu rozliczenia kosztów utrzymania mieszkań chronionych - 2.978,90 zł
o niemalcznie pobrane świadczenia z tytułu kontynuowania - nauki przez wychowanka opuszczającego placówkę
V. Udział w dochodach uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami
| Plan według uchwały budżetowej | 1 105 836,00 zł |
|---------------------------------|-----------------|
| Plan po zmianach | 1 105 836,00 zł |
| Wykonanie, w tym | 1 227 135,14 zł |
| Gmina | 475 384,26 zł |
| Powiat | 751 750,88 zł |
| % wykonania | 110,97 |
✧ DOCHODY GMINY - 475.384,26 zł
Zrealizowane środki stanowią:
– 5% dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami m. in. z udostępniania danych adresowych, z tytułu dochodów uzyskiwanych przez Środowiskowy Dom Samopomocy,
– 50% zwrotów należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych zgodnie z ustawą z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 1228 z późn. zm.),
– 20% zwrotów należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego gdy gmina jest organem właściwym wierzyciela, 20% zwrotów należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdy jest organem właściwym dłużnika, zgodnie z art. 27 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 1228 z późn. zm.) do 18.09.2015 r.,
– 40% zwrotów należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 18.09.2016 r. zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2016, poz. 169 z późn. zm.).
✧ DOCHODY POWIATU - 751.750,88 zł
– 5% dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami m. in. dochody uzyskiwane przez Komendę Miejską Państwowej Straży Pożarnej i Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla Miasta Wałbrzycha,
– 25% wpływów osiąganych ze sprzedaży, opłat z tytułu trwałego zarządu, użytkowania, użytkowania wieczystego, czynszu dzierżawnego i najmu – nieruchomości Skarbu Państwa oraz od odsetek za nieterminowe wnoszenie tych należności zgodnie z art. 23, ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz.1774, z późn. zm.),
– 5% dochodów uzyskiwanych z tytułu opłaty za wydanie karty parkingowej.
VI. Dochody z majątku
| Plan według uchwały budżetowej | 124 653 249,00 zł |
|--------------------------------|------------------|
| Plan po zmianach | 128 923 251,00 zł|
| Wykonanie, w tym | 63 186 560,70 zł |
| Gmina | 62 285 846,77 zł |
| Powiat | 900 713,93 zł |
| % wykonania | 49,01 |
1/ Wpływy z najmu, dzierżawy i leasingu – Dział 600, 700, 750, 801, 853, 900, 921, 926 § 0750
| Plan po zmianach | 42 060 843,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie, w tym | 41 165 778,00 zł|
| Gmina | 40 265 064,07 zł|
| Powiat | 900 713,93 zł |
| % wykonania | 97,87 |
DOCHODY GMINY - 40.265.064,07 zł
Na wykonanie wpływów z w/w tytułów składają się:
- opłaty za korzystanie z pasa drogowego dróg wewnętrznych - Zarząd Dróg, Komunikacji i Utrzymania Miasta, 72.304,34 zł
- wpływy z czynszów oraz opłaty za dostawę mediów od najemców lokali komunalnych zarządzanych przez MZB Sp. z o. o. Na dzień 31.12.2015 r. należności wynoszą 129.096.819,54 zł, w tym należności niewymagalne 1.902.318,69 zł,
- dochody z tytułu dzierżawy rolnej, czynszu najmu, bezumownego korzystania z gruntu, dzierżawy gruntów zabudowanych budynkami, dzierżawy środków trwałych i pojemników do gromadzenia odpadów
Należności obejmujące kwotę główną i odsetki z w/w tytułu na dzień 31.12.2015 roku wyniosły 537.638,00 zł, z czego kwota 3.059,70 zł to należności niewymagalne w związku z terminem płatności przypadającym na późniejszy termin bądź rozłożone na raty Zarządzeniem Prezydenta Miasta Wałbrzych, natomiast zaległości wynoszą 534.578,30 zł. W analizowanym okresie na w/w zaległości wysłano 599 wezwań do zapłaty.
W 2015 roku skierowano 24 wnioski do Biura Prawnego celem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego i egzekucyjnego na kwotę 106.009,08 zł. Łącznie na drogę postępowania sądowego skierowano 75 spraw na kwotę 449.424,50 zł (należności główne oraz odsetki za zwłokę). W stosunku do 15 spraw stwierdzono bezskuteczność egzekucji na kwotę 46.802,15 zł.
dochody z najmu i dzierżawy lokali należących do UM - w Wałbrzychu. Należności z w/w tytułu na dzień 31.12.2015 rok wyniosły 2.260,99 zł i są to należności niewymagalne w związku z terminem płatności przypadających na późniejszy okres.
dochody z czynszu dzierżawnego zgodnie z umową dzierżawy nr 1/2013 zawartą w dniu 27.12.2013 r. pomiędzy Gminą Wałbrzych a MZUK Sp. z o. o.
dochody z umowy koncesji zawartej pomiędzy Gminą - Wałbrzych a Zamkiem Książ, wpływy z najmu i dzierżawy zgodnie z umową o zarządzanie nieruchomościami Palmiarni oraz wpływy dzierżawy nieruchomości położonej w Wałbrzychu przy ul. Wysockiego 29 zgodnie z umową podpisana z Parkiem Wielokulturowym „Stara Kopalnia”. Należności na dzień 31.12.2015 r. wynoszą 3.302,53 zł i stanowią należności niewymagalne.
dochody z tytułu najmu i dzierżawy obiektów sportowych. - Należności na 31.12.2015 r. wynoszą 21.891,65 zł, w tym zaległości 18.316,65 zł
czynsz za wynajem pomieszczeń szkolnych oraz wpływy z tytułu najmu lokalu mieszkalnego – publiczne szkoły - podstawowe,
czynsz za wynajem pomieszczeń szkolnych – publiczne gimnazja,
dochody z najmu pomieszczeń oraz powierzchni reklamowej – przedszkola samorządowe,
dochody z najmu – żłobki samorządowe,
**DOCHODY POWIATU**
- 900.713,93 zł
wpływy z tytułu najmu i dzierżawy nieruchomości stanowiących własność miasta Wałbrzycha na prawach powiatu Należności na dzień 31.12.2015 r. wyniosły 698,87 zł.
wpływy z tytułu umów najmu i dzierżawy oraz umów użyczenia nieruchomości położonych w Wałbrzychu przy ul. Słowackiego i ul. Limanowskiego Należności obejmujące kwotę główną i odsetki z w/w tytułu na dzień 31.12.2015 rok wyniosły 7.256,79 zł z czego kwota 2.159,90 zł to należności niewymagalne w związku z terminem płatności przypadającym na późniejszy okres. - 252.535,36 zł
W analizowanym okresie na w/w zaległości wysłano 2 wezwania do zapłaty. Na drogę postępowania sądowego skierowano 2 sprawy na kwotę 4.462,67 zł (należność główna oraz odsetki za zwłokę). W stosunku do 1 sprawy stwierdzona została bezzakuteczność egzekucji na kwotę 2.862,75 zł.
dochody z najmu pomieszczeń szkolnych, Sali gimnastycznej oraz basenu - Publiczna Szkoła - Podstawowa Specjalna Nr 10,
dochody z najmu pomieszczeń (wynajem szkolnych, lokali mieszkalnych, basenu) – licea ogólnokształcące, 187.560,04 zł
dochody z najmu pomieszczeń (wynajem pomieszczeń szkolnych, hali, placu manewrowego) – szkoły zawodowe, 121.701,40 zł
dochody z najmu hali na kursy – ZS Nr 5 (CKP), 46.650,46 zł
dochody z najmu i dzierżawy (zwrot kosztów CIZ) - ZSZS 300,00 zł
dochody z najmu i dzierżawy – Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna 3.750,00 zł
2/ Wpływy z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności – Dział 700, § 0760
| Plan po zmianach | 735 695,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie (gmina) | 873 288,02 zł |
| % wykonania | 118,70 |
Na wykonanie w kwocie 873.288,02 zł składają się wpływy z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania przysługującego osobom fizycznym w prawo własności oraz zwrotu udzielonej przy przekształceniu gruntu bonifikaty. Należności z w/w tytułu wraz z odsetkami na dzień 31.12.2015 roku wyniosły 17.025,10 zł. W analizowanym okresie na w/w zaległości wystawionych zostało 20 upomnień. W 2015 r. wystawiono 1 tytuł wykonawczy Na 31.12.2015 r. kwota należności objętych postępowaniami sądowymi i egzekucyjnymi wyniosła 16.787,22 zł.
3/ Wpłaty z tytułu odpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości Dział 700, § 0770
| Plan po zmianach | 62 379 390,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie (gmina) | 4 570 321,29 zł |
| % wykonania | 7,33 |
Na wykonanie w wysokości 4.570.321,29 zł składają się wpływy z bieżącej sprzedaży lokali użytkowych i mieszkalnych, działek gruntu, splaty udzielonej przy wykupie lokali bonifikaty, splaty rat z tytułu ich wykupu w latach poprzednich.
Zrealizowane w 2015 roku środki stanowiły wpływy ze sprzedaży:
- 217 lokali mieszkalnych, 6 lokali użytkowych, 10 garaży dotychczasowym najemcom w drodze bezprzetargowej
- gruntów, budynków i lokali mieszkalnych w drodze przetargu, w tym:
- 39 lokali mieszkalnych,
- 1 budynku innego niż mieszkalny,
- 3 lokale użytkowe,
- 9 pomieszczeń gospodarczych,
- 7 działek pod budowę garaży,
- 2 budynki użytkowe,
- 1 działki pod budowę budynku użytkowego,
- 1 działki na uzupełnienie nieruchomości przyległych,
- 1 działki pod zabudowę jednorodzinną
- gruntów w celu polepszenia zagospodarowania posiadanych już nieruchomości w drodze bezprzetargowej (12 działek),
- roszczenie wspólnoty mieszkaniowej o sprzedaż nieruchomości przyległej – 2 działki,
- sprzedaż w trybie art. 231 kc – 1 działka.
W 2015 roku przygotowano do sprzedaży 107 nieruchomości. W wyniku przeprowadzonych 188 przetargów i 59 rokowań, wyłoniono 63 nabywców nieruchomości.
W odniesieniu do roku poprzedniego nie odnotowano znacznego wzrostu zainteresowania nieruchomościami lokalowymi. Brak zainteresowania potencjalnych inwestorów nieruchomościami niezabudowanymi i zabudowanymi oferowanymi przez Gminę, jak również spora konkurencja wśród ofert proponowanych na rynku wtórnym wpłynęła na niski poziom wykonania zaplanowanych dochodów.
W planie na 2015 r. przyjęto również wpływy z tytułu leasingu nieruchomości, który w wyniku ogłoszonych przetargów nie został rozstrzygnięty.
Należności na 31.12.2015 roku obejmujące należności główne, należne oprocentowanie oraz odsetki za zwłokę wyniosły 2.495.817,01 zł, w tym należności niewymagalne to kwota 475.803,92 zł, a zaległości 2.020.013,09 zł.
Na należności składają się:
1) niespłacone raty za wykup na raty lokali sprzedanych – 1.217.414,16 zł,
2) zwrot bonifikat udzielonych przy wykupie lokali mieszkalnych – 1.278.402,85 zł.
Należności wymienione w pkt 1 są zabezpieczone hipotecznie. W 2015 r. wysłano 43 wezwania do zapłaty. Do sądu skierowano 8 nowych wniosków.
Łącznie na drogę postępowania sądowego skierowano 74 wniosków na kwotę 2.183.980,01 zł (należności główne, należne oprocentowanie oraz odsetki za zwłokę). 6 spraw na kwotę 261.038,80 zł jest płacanych w ratach i stanowi należności niewymagalne.
W stosunku do 7 spraw stwierdzono bezskuteczność egzekucji na kwotę 104.379,00 zł.
Z należności nie skierowanych na drogę postępowania sądowego w wysokości 311.837,00 zł:
- kwota 304.768,39 zł płacana jest w ratach zgodnie z podpisanymi Zarządzeniami Prezydenta Miasta Wałbrzycha,
- kwota 7.050,00 zł obejmuje należność której termin płatności przypada po 31.12.2015 r.,
- kwota 18,61 zł obejmuje należności których wysokość nie pozwala na skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego, na które wystawiono wezwania do zapłaty.
4/ wpływy ze sprzedaży składników majątkowych Dział 700, 750, 801, 852, 900, 921, 926 § 0870
| Plan po zmianach | 664 906,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie, w tym | -5 243,93 zł |
| Gmina | -5 243,93 zł |
| Powiat | - |
| % wykonania | -0,79 |
**DOCHODY GMINY**
- - 5.243,93 zł
Dochody z tytułu sprzedaży składników majątkowych w 2015 roku uzyskały następujące jednostki:
- Zarząd Dróg Komunikacji i Utrzymania Miasta:
- dochody ze sprzedaży drewna – **20.617,70 zł**,
- Urząd Miejski w Wałbrzychu
- dochody uzyskane z wycinki drewna – **11.058,57 zł**
- wpływy z tyt. demontażu wodomierzy - MZB – **5.735,00 zł**
- wpływy z tyt. sprzedaży złomu – **27.887,32 zł**
Na dzień 31.12.2015 r. należności wyniosły 97,75 zł.
W 2015 r. na należności wysłano 4 wezwania do zapłaty.
- zwrot wpływów za sprzedaż złomu w związku z wystawioną korektą faktury VAT – **70.786,32 zł**
- PSP Nr 37
- dochody uzyskane za złomowanie zlikwidowanego sprzętu – **243,80 zł**
5/ dochody ze zbicia praw majątkowych Dział 900, § 0780
| Plan po zmianach | 23 082 414,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie, w tym | 16 582 417,32 zł |
| Gmina | 16 582 417,32 zł |
| Powiat | - |
| % wykonania | 71,84 |
Zrealizowane dochody dotyczą otrzymanych środków za sprzedaży 1.029 udziałów Gminy Wałbrzych w spółce pod firmą Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna „INVEST-PARK” Sp. z o. o.
Zaplanowane dochody z tytułu sprzedaży akcji PEC S. A. nie zostały uzyskane z powodu trwającej procedury zbicia akcji zgodnie z Zarządzeniem Nr 571/2015 Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 9 lipca 2015 roku zmieniającym Zarządzenie Prezydenta nr 177/2015 z dnia 6 marca 2015 roku w sprawie zbicia akcji spółki pod firmą Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka Akcyjna w Wałbrzychu z siedzibą w Wałbrzychu przez Gminę Wałbrzych. Dochód planowany jest na 2016 rok.
VII. Odsetki od zaległości podatkowych
| Plan według uchwały budżetowej | 460 000,00 zł |
|--------------------------------|---------------|
| Plan po zmianach | 460 000,00 zł |
| Wykonanie, w tym | 865 669,57 zł |
| Gmina | 865 669,57 zł |
| Powiat | - |
| % wykonania | 188,19 |
DOCHODY GMINY - 865.669,57 zł
Odsetki z tytułu podatków i opłat wiążą się z nieteterminowymi wpłatami podatkowymi oraz realizacją skierowanych do organów egzekucyjnych tytułów wykonawczych. Wpływy w analizowanym okresie z tego tytułu kształtują się na wyższym poziomie w odniesieniu do 2014 r. o kwotę 358.638,49 zł. Wysokie wykonanie związane jest z większymi od spodziewanych kwotami wyegzekwowanymi przez Urzędy Skarbowe. Prezydent Miasta umorzył podatnikom odsetki w wysokości 73.925,00 zł.
VIII. Dotacje celowe otrzymane od jednostek samorządu terytorialnego na zadania realizowane na podstawie porozumień (umów) oraz wpływy z tytułu pomocy finansowej udzielanej między jst.
| Plan według uchwały budżetowej | 8 590 739,00 zł |
|---------------------------------|----------------|
| Plan po zmianach | 10 174 934,00 zł |
| Wykonanie, w tym | 7 874 846,79 zł |
| Gmina | 1 020 773,35 zł |
| Powiat | 6 854 073,44 zł |
| % wykonania | 77,39 |
1/ na zadania bieżące – Dział 710, 750, 801, 852, 921 § 231, § 232, § 233, § 271
| Plan po zmianach | 920 824,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie, w tym | 1 065 945,82 zł |
| Gmina | 1 021 868,50 zł |
| Powiat | 44 077,32 zł |
| % wykonania | 115,76 |
**DOCHODY GMINY**
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|-------------------------|--------------------------|-------------------------------|---|
| Rolnictwo i łowiectwo | 15.000,00 zł | 15.000,00 zł | 100,00 |
| - | | | |
| środki otrzymane z tytułu pomocy finansowej z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego na realizację zadania pn. „Konserwacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych na terenie dzielnicy Piaskowa Góra oraz Rusinowa w Wałbrzychu” | 15.000,00 zł | 15.000,00 zł | 100,00 |
| - | | | |
| Działalność usługowa | 28.316,00 zł | 18.150,00 zł | 64,10 |
| - | | | |
| środki otrzymane na podstawie porozumienia pomiędzy Gminą Wałbrzych a Gminą Jedlina Zdrój w sprawie powołania Miejskiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej. Uzyskane dochody dotyczą refundacji kosztów z tytułu odbytych komisji w latach 2013-2014 | 28.316,00 zł | 18.150,00 zł | 64,10 |
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|------------------------|-------------------------|-------------------------------|---|
| Pomoc społeczna | 44.078,00 zł | 44.077,32 zł | 100,00 |
| - | | | |
| - | | | |
| - | | | |
2/ na zadania inwestycyjne – Dział 600, 750, 853, 921, § 630, § 661, § 663
| Plan po zmianach | 9 254 110,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie, w tym | 6 808 900,97 zł |
| Gmina | -1 095,15 zł |
| Powiat | 6 809 996,12 zł |
| % wykonania | 73,58 |
**DOCHODY GMINY**
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|------------------------|-------------------------|-------------------------------|---|
| Administracja publiczna| x | -11.095,15 zł | x |
| - | x | -11.095,15 zł | x |
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|------------------------|-------------------------|-------------------------------|---|
| Transport i łączność | 5.729.440,00 zł | 3.296.932,80 zł | 57,54 |
| dotacja celowa z tytułu pomocy finansowej od Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego na realizację zadania pn. „Przebudowa drogi wojewódzkiej nr 379 od ronda łącznik ul. Uczniowskiej do skrzyżowania ulic Strzegomska-Świdnicka-Noworudzka-11 Listopada w m. Wałbrzych i na terenie Gminy Walim” w granicach administracyjnych Miasta Wałbrzycha | 3.127.938,00 zł | 1.745.068,41 zł | 55,79 |
| dotacja celowa z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego na realizację zadania pn. „Przebudowa drogi wojewódzkiej nr 379 od ronda łącznik ul. Uczniowskiej do skrzyżowania ulic Strzegomska-Świdnicka-Noworudzka-11 Listopada w m. Wałbrzych i na terenie Gminy Walim” na terenie Gminy Walim | 2.532.880,00 zł | 1.484.700,24 zł | 58,62 |
| dotacja celowa w związku z porozumieniem pomiędzy Gminą Boguszów – Gorce oraz Gminą Wałbrzych na realizację zadania inwestycyjnego pn. „Poprawa bezpieczeństwa przepustowości ruchu w ciągu „Trasy Sudeckiej” poprzez budowę obwodnicy Boguszowa w Gminie Boguszów-Gorce oraz obwodnicy Sobięcina w Gminie Wałbrzych” | 68.622,00 zł | 67.164,15 zł | 97,86 |
**DOCHODY POWIATU**
- 6.809.996,12 zł
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej | 3.514.670,00 zł | 3.513.063,32 zł | 99,95 |
|-------------------------------------------------|----------------|----------------|-------|
| dotacja celowa z tytułu pomocy finansowej od Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego na wydatki inwestycyjne związane z tworzeniem nowego zakładu aktywności zawodowej | 3.514.670,00 zł | 3.513.063,32 zł | 99,95 |
IX. Dotacje otrzymane z funduszy celowych oraz pozostałych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych
| Plan według uchwały budżetowej | 6 726 051,00 zł |
|--------------------------------|-----------------|
| Plan po zmianach | 5 384 317,00 zł |
| Wykonanie, w tym | 5 548 228,78 zł |
| Gmina | 4 170 741,28 zł |
| Powiat | 1 377 487,50 zł |
| % wykonania | 103,04 |
Dotacje na zadania bieżące – Dział 754, 750, 853, 900, 921, § 244, § 246
| Plan po zmianach | 316 447,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie, w tym | 308 309,34 zł |
| Gmina | 220 776,84 zł |
| Powiat | 87 532,50 zł |
| % wykonania | 97,43 |
DOCHODY GMINY 220.776,84 zł
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|-------------------------|--------------------------|-------------------------------|---|
| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 167.000,00 zł | 167.000,00 zł | 100,00 |
| dotacja z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na dofinansowanie przedsięwzięcia pn. „Określenie stanu aktywności powierzchni terenu na obszarze poeksploatacyjnym byłych wałbrzyskich kopalń węgla kamiennego” | 167.000,00 zł | 167.000,00 zł | 100,00 |
| Administracja publiczna | x | 824,84 zł | x |
| wpływy z Krajowego Funduszu Szkoleniowego z przeznaczeniem na szkolenia pracowników | x | 824,84 zł | x |
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|------------------------|-------------------------|-------------------------------|---|
| **Gospodarka komunalna i ochrona środowiska** | | | |
| - dotacja z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na sfinansowanie zadania pn. „Usuwanie wyrobów zawierających azbest z terenu Gminy Wałbrzych – etap 1” | 65.096,00 zł | 50.123,00 zł | 77,00 |
| - dotacja z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na sfinansowanie zadania pn. „Akcja edukacyjna mieszkańców Miasta Wałbrzycha ‘Wiem więcej, śmieć mniej’” | 34.690,00 zł | 19.717,00 zł | 56,84 |
| **Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego** | x | 2.829,00 zł | x |
| - dotacja ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w związku z realizacją zadania inwestycyjnego pn. „Rewaloryzacja części zabytkowej parku w kompleksie zamkowo-parkowym Zamek Książ w Wałbrzychu – etap I (ogrod Idy, Taras Widokowy z naturalizacją zbiornika wodnego)” na wykonanie ozdobnych tabliczek do identyfikacji roślin | x | 2.829,00 zł | x |
**DOCHODY POWIATU** - 87.532,50 zł
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|------------------------|-------------------------|-------------------------------|---|
| **Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej** | | | |
| - dotacja z PFRON na pokrycie 2,5% kosztów obsługi PFRON | 84.351,00 zł | 87.532,50 zł | 103,77 |
| - dotacja z PFRON na obsługę 5% kosztów obsługi programu pn. “Aktywny Samorząd” | 84.026,00 zł | 82.145,00 zł | 97,76 |
| | 325,00 zł | 5.387,50 zł | 1.657,69 |
**Dotacje na zadania inwestycyjne – Dział 754, 900, 921, 926, § 626, § 628**
| Plan po zmianach | 5 067 870,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie, w tym | 5 239 919,44 zł |
| Gmina | 3 949 964,44 zł |
| Powiat | - |
| % wykonania | 103,39 |
**DOCHODY GMINY** - 3.949.964,44 zł
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|-------------------------|--------------------------|------------------------------|---|
| **Gospodarka komunalna i ochrona środowiska** | 515.592,00 zł | 515.591,53 zł | 100,00 |
| - dotacja ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w związku z realizacją zadania inwestycyjnego pn. „Wymiana opraw na energooszczędne wraz ze zmniejszonym poborem mocy w godzinach nocnych” w ramach programu „Sowa” | 494.892,00 zł | 494.891,53 zł | 100,00 |
| - dotacja ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w związku z otrzymaniem dofinansowania na zadanie pn. „Budowa przyłączy kanalizacyjnych w budynkach komunalnych Etap I” | 20.700,00 zł | 20.700,00 zł | 100,00 |
| **Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego** | 3.037.204,00 zł | 2.834.372,91 zł | 93,32 |
| - dotacja otrzymana od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na realizację zadania pn. „Wałbrzych, Zamek Książ w Wałbrzychu (XV.XVII.XX): roboty remontowe pokrycia dachowego skrzydła południowego i zachodniego” | 500.000,00 zł | 500.000,00 zł | 100,00 |
| - dotacja otrzymana od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Funduszu Promocji Kultury na realizację zadania pn. „Ścieżka dydaktyczna w budynkach nr 5, 7 i 9, 11 na terenie Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia” | 2.500.000,00 zł | 1.989.389,55 zł | 927,27 |
| - dotacja ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w związku z realizacją zadania inwestycyjnego pn. „Rewaloryzacja części zabytkowej parku w kompleksie zamkowo-parkowym Zamek Książ w Wałbrzychu – etap I (ogród Idy, Taras Widokowy z naturalizacją zbiornika wodnego)” | 37.204,00 zł | 344.983,36 zł | 927,27 |
| **Kultura fizyczna** | x | 600.000,00 zł | x |
| - dotacja z Ministerstwa Sportu i Turystyki dotycząca refundacji wydatków na zadanie inwestycyjne pn. „Termomodernizacja budynku OSiR przy ul. Wysockiego 11a” | x | 600.000,00 zł | x |
**DOCHODY POWIATU**
1.289.955,00 zł
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|------------------------|-------------------------|-------------------------------|---|
| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 1.515.074,00 zł | 1.289.955,00 zł | 85,14 |
| - dotacja ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w związku z dofinansowaniem zadania pn. „Termomodernizacja strażnicy Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej nr 1 Państwowej Straży Pożarnej w Wałbrzychu przy ul. Przemysłowej 1” | 1.515.074,00 zł | 1.289.955,00 zł | 85,14 |
**X. Środki pozyskane z innych źródeł**
| Plan według uchwały budżetowej | 21 021 359,00 zł |
|---------------------------------|------------------|
| Plan po zmianach | 6 323 816,00 zł |
| Wykonanie, w tym | 6 296 249,14 zł |
| Gmina | 6 296 249,14 zł |
| Powiat | - |
| % wykonania | 99,56 |
Środki na zadania bieżące – Dział 801 § 270
| Plan po zmianach | 5 040,00 zł |
|------------------|-------------|
| Wykonanie, w tym | 5 040,00 zł |
| Gmina | 5 040,00 zł |
| Powiat | - |
| % wykonania | 100,00 |
**DOCHODY GMINY**
5.040,00 zł
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|------------------------|-------------------------|-------------------------------|---|
| Oświata i wychowanie | 5.040,00 zł | 5.040,00 zł | 100,00 |
| - środki z Powiatowego Urzędu Pracy w ramach Krajowego Funduszu Szkoleniowego na działania obejmujące kształcenie pracowników z języka angielskiego | 5.040,00 zł | 5.040,00 zł | 100,00 |
Środki na zadania inwestycyjne – Dział 600, 700, 750, 851, § 629
| Plan po zmianach | 6 318 776,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie, w tym | 6 291 209,14 zł |
| Gmina | 6 291 209,14 zł |
| Powiat | - |
| % wykonania | 99,56 |
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|-------------------------|--------------------------|------------------------------|---|
| **Gospodarka mieszkaniowa** | 4.101.267,00 zł | 4.101.269,34 zł | 100,00 |
| - środki z Banku Gospodarstwa Krajowego na realizację zadań inwestycyjnych związanych z budownictwem mieszkań komunalnych | 4.101.267,00 zł | 4.101.269,34 zł | 100,00 |
| **Administracja publiczna** | 1.639.509,00 zł | 1.612.051,12 zł | 98,33 |
| - środki z tytułu premii termomodernizacyjnej z Banku Kreditanstalt Fur Wiederaufbau oraz Banku Rozwoju Rady Europy za realizację zadań inwestycyjnych w ramach programu finansowania poprawy efektywności energetycznej w jednostkach samorządu terytorialnego | 1.639.509,00 zł | 1.612.051,12 zł | 98,33 |
| **Ochrona zdrowia** | 578.000,00 zł | 577.888,68 zł | 99,98 |
| - środki pozyskane na zadanie inwestycyjne pn. „Rozbudowa Hospicjum Stacjonarnego – podniesienie jakości opieki nad chorymi i ich rodzinami” | 578.000,00 zł | 577.888,68 zł | 99,98 |
XI. Dotacje celowe w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi lub płatności w ramach budżetu środków europejskich
| Plan według uchwały budżetowej | 15 474 040,00 zł |
|---------------------------------|------------------|
| Plan po zmianach | 28 918 235,00 zł |
| Wykonanie, w tym | 14 741 332,76 zł |
| Gmina | 9 876 835,42 zł |
| Powiat | 4 864 497,34 zł |
| % wykonania | 50,98 |
1/ Środki pozyskiwane na zadania bieżące – Dział 630, 750, 801, 852, 853, 921, 2007, 2008, 2009, 2058
| Plan po zmianach | 5 618 572,00 zł |
|-------------------|-----------------|
| Wykonanie, w tym | 3 593 324,07 zł |
| Gmina | 2 295 916,07 zł |
| Powiat | 1 297 408,00 zł |
| % wykonania | 63,95 |
Wykonanie i zakres rzeczowy zaplanowanych środków przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|-------------------------|--------------------------|------------------------------|---|
| **Turystyka** | | | |
| środki z Unii Europejskiej w związku z refundacją zadania pn. „Promocja turystyki aktywnej i produktów kulturowych Centrum Wałbrzycha w tym projekt realizowany przez Muzeum w Wałbrzychu i Biuro Promocji na placu Kościelnym „Porcelanowe Święta Wałbrzycha” | x | 21.746,28 zł | x |
| **Administracja publiczna** | 3.657.447,00 zł | 1.817.493,86 zł | 49,69 |
| środki z Unii Europejskiej i budżetu państwa dotyczące zadania pn. „Usługi publiczne jako istotny czynnik rozwoju lokalnego w gminach Aglomeracji Wałbrzyskiej”. Beneficjentem i Liderem projektu jest Gmina Wałbrzych. W projekcie uczestniczyło dodatkowo 9 partnerów – gminy będące członkami Aglomeracji Wałbrzyskiej. Projekt był realizowany w latach 2013-2014. Środki stanowią zwrot niewykorzystanej dotacji w roku 2014. | 20.000,00 zł | - 11.205,21 zł | -56,03 |
| środki z Unii Europejskiej i budżetu państwa dotyczące zadania pn. „Rozwój obszaru funkcjonalnego Aglomeracji Wałbrzyskiej poprzez opracowanie dokumentów strategicznych wspierających integrację 23 jst: Strategii ZIT, Programu Gospodarki Niskoemisyjnej i Zintegrowanego Programu Transportu Publicznego”. Beneficjentem i Liderem projektu jest Gmina Wałbrzych. W projekcie uczestniczy dodatkowo 21 partnerów – gminy będące członkami Aglomeracji Wałbrzyskiej. | 2.016.210,00 zł | 546.727,62 zł | 27,12 |
| środki z tytułu refundacji z Unii Europejskiej dotyczące zadania pn. „TELEBIMY – nowoczesne e-usługi w dziedzinie turystyki i kultury w dolnośląskich gminach” realizowanego w ramach dotacji z programu RPO WD. Projekt realizowany był w formie partnerstwa, które tworzyło 11 gmin i Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego. Gmina Wałbrzych jest liderem przedsięwzięcia. | x | 215,28 zł | x |
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|------------------------|-------------------------|-------------------------------|---|
| Oświata i wychowanie | 425.335,00 zł | 425.334,22 zł | 100,00 |
| - | | | |
| - | | | |
**DOCHODY POWIATU**
- **1.297.408,00 zł**
Wykonanie i zakres rzeczowy zaplanowanych środków przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|------------------------|-------------------------|-------------------------------|---|
| Oświata i wychowanie | 425.335,00 zł | 425.334,22 zł | 100,00 |
| - | | | |
| - | | | |
| Zakres | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|--------|-------------------------|-------------------------------|---|
| Transport i łączność | 559.899,00 zł | 559.898,70 zł | 100,00 |
| - środki z Unii Europejskiej na realizację zadania pn. „Przebudowa i modernizacja ul. Uczniowskiej w Wałbrzychu wraz z budową drugiej jedni w celu poprawy jakości połączeń z systemem dróg krajowych i wojewódzkich” | 559.899,00 zł | 559.898,70 zł | 100,00 |
| Administracja publiczna | 264.571,00 zł | 367.480,78 zł | 138,90 |
| - środki z Unii Europejskiej i partnerów dotyczące zadania pn. „TELEBIMY – nowoczesne e-usługi w dziedzinie turystyki i kultury w dolnośląskich gminach” | x | 367.480,78 zł | x |
| - środki z Unii Europejskiej na pomoc techniczną w związku z realizacją zadania pn. „Koszty wdrażania powierzonych IPAW zadań w ramach RPO WD” | 264.571,00 zł | x | x |
| Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego | 19.279.565,00 zł | 6.653.539,87 zł | 34,51 |
| - środki z Unii Europejskiej pozyskane w związku z realizacją projektu pn. „Rewitalizacja i adaptacja na cele kulturalne bylej KWK Julia – Zadanie I projektu PW Stara Kopalnia” | 17.940.315,00 zł | 5.432.453,79 zł | 30,28 |
| - środki z Unii Europejskiej na realizację zadania pn. „Doposażenie w sprzęt” | 1.339.250,00 zł | 1.221.086,08 zł | 91,18 |
**DOCHODY GMINY**
- 7.580.919,35 zł
Wykonanie i zakres rzeczowy zaplanowanych środków przedstawia się następująco:
informatyczny instytucji kultury gminy Wałbrzych – Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia”
**DOCHODY POWIATU**
- 3.567.089,34 zł
Wykonanie i zakres rzeczowy zaplanowanych środków przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|-------------------------|--------------------------|------------------------------|---|
| **Transport i łączność** | | | |
| Środki z Unii Europejskiej na realizację zadania pn. „Przebudowa i modernizacja drogi powiatowej Nr 3402D ul. Wysockiego na odcinku od drogi krajowej nr 35 do ul. Antka Kochanka wraz ze skrzyżowaniem w celu umożliwienia wjazdu na teren Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia” | 3.088.884,00 zł | 3.050.338,87 zł | 98,75 |
| **Oświata i wychowanie** | 106.744,00 zł | 516.750,47 zł | 484,11 |
| Środki z Unii Europejskiej na realizację zadania pn. „Termomodernizacja Zespołu Szkół Nr 5 im. M. T. Hubera w Wałbrzychu w celu zwiększenia efektywności energetycznej budynku” | 106.744,00 zł | 516.750,47 zł | 484,11 |
**XII. Dywidendy**
| Plan według uchwały budżetowej | - |
|--------------------------------|---|
| Plan po zmianach | - |
| Wykonanie, w tym | 246 810,65 zł |
| Gmina | 246 810,65 zł |
| Powiat | - |
| % wykonania | - |
Środki stanowią dochód otrzymany tytułem wypłaconej dywidendy przez Spółkę Miejski Zarząd Budynków Sp. z o. o., zgodnie z Uchwałą Nr 3/2015 z dnia 10.06.2015 r. Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki pod firmą Miejski Zarząd Budynków Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w sprawie podziału zysku za rok obrotowy od 01.01.2014 r. do 31.12.2014 r.
XIII. Darowizny i spadki
| Plan według uchwały budżetowej | - |
|---------------------------------|---|
| Plan po zmianach | 143 697,00 zł |
| Wykonanie, w tym | 156 661,62 zł |
| Gmina | 42 052,62 zł |
| Powiat | 114 609,00 zł |
| % wykonania | 109,02 |
**DOCHODY GMINY** - 42.052,62 zł
Na wykonanie w kwocie 42.052,62 zł składają się darowizny i spadki otrzymane przez:
- Urząd Miejski w Wałbrzychu (wpływy z tytułu spadku – 50 zł, darowizny na budowę Ogródka Jordanowskiego od osoby fizycznej – 300,00 zł oraz darowizna z Fundacji Księżnej Daisy von Pless na realizację zadania inwestycyjnego pn. „Wałbrzych, Zamek Książ w Wałbrzychu (XV, XVIII, XX: roboty remontowe pokrycia dachowego skrzydła południowego i zachodniego)” – 4.488,00 zł) – 4.838,00 zł
- publiczne szkoły podstawowe i publiczne gimnazja (w tym darowizny od Toyota Motor Manufacturing Poland, Rady Rodziców, Fundacji KGHM Polska Miedź) – 27.891,37 zł,
- Schronisko dla Zwierząt (wpływy z tytułu darowizn z przeznaczeniem na zwierzęta od dobroczyńców) – 9.323,25 zł.
**DOCHODY POWIATU** - 114.609,00 zł
Na wykonanie w kwocie 114.609,00 zł składają się darowizny otrzymane przez:
- Publiczną Szkołę Podstawową Specjalną Nr 10 (pozyskano wpływy z tytułu darowizn z przeznaczeniem na zakup nagród na konkurs „Moja Mama”, na zakup urządzeń rehabilitacyjnych oraz na organizację VII Dolnośląskiego Mityngu w Biegach Przelajowych Olimpiad Specjalnych) – 17.400,00 zł,
- Zespół Szkół Nr 1 (darowizna od Fundacji Polska Miedź w Lublinie z przeznaczeniem na zakup sprzętu do organizacji zajęć z zakresu teatru, filmu i fotografii) – 15.000,00 zł,
- Zespół Szkół Nr 2 (darowizna z Tauron Dystrybucja na pomoce dydaktyczne) – 15.000,00 zł,
- Zespół Szkół Politechnicznych „Energetyk” (darowizna z Fundacji Tauron na wsparcie działań edukacyjnych i zakup pomocy dydaktycznych oraz darowizna z Inwest Park na zakup materiałów do budowy drona) – 55.000,00 zł.
- Zespół Szkół Nr 7 (darowizna od Fundacji Światowego Tygodnika Przedsiębiorczości na realizację konkursu „Przedsiębiorcza Szkoła” oraz darowizna na zakup materiałów i nagród dla uczestników organizowanych przez szkołę) – 7.209,00 zł,
- Urząd Miejski w Wałbrzychu (darowizna od NSK Steering Systems Europe Polska Sp. z o. o. i od Fundacji Amicus Wronki z przeznaczeniem dla wychowanków Domu Dwójka i Domu Jedynka) – 5.000,00 zł
XIV. Wpływy do wyjaśnienia
| Plan według uchwały budżetowej | - |
|--------------------------------|---|
| Plan po zmianach | - |
| Wykonanie, w tym | -36 642,28 zł |
| Gmina | -32 190,55 zł |
| Powiat | -4 451,73 zł |
| % wykonania | - |
Wpływy do wyjaśnienia stanowią zwrot mylnych wpływów z lat ubiegłych.
XV. Zwroty dotacji
| Plan według uchwały budżetowej | - |
|--------------------------------|---|
| Plan po zmianach | 136 285,00 zł |
| Wykonanie, w tym | 295 930,74 zł |
| Gmina | 125 462,06 zł |
| Powiat | 170 468,68 zł |
| % wykonania | 217,14 |
Środki stanowią zwroty niewykorzystanych dotacji celowych udzielonych organizacjom prowadzącym działalność pożytku publicznego oraz dotacji podmiotowych udzielonych jednostką spoza sektora finansów publicznych na realizację zadań:
- gminnych z zakresu:
- przeciwdziałania alkoholizmowi – 3.707,74 zł,
- pomocy społecznej – 11.334,79 zł,
- kultury i ochrony dziedzictwa narodowego – 240,00 zł,
- kultury fizycznej – 110.179,53 zł.
- powiatowych z zakresu:
- nadzoru budowlanego – 48.372,64 zł,
- oświaty – 110.154,71 zł,
- pomocy społecznej – 11.941,33 zł.
B. Subwencja ogólna
| Plan według uchwały budżetowej | 110 210 217,00 zł |
|--------------------------------|------------------|
| Plan po zmianach | 118 327 514,00 zł |
| Wykonanie, w tym | 118 327 514,00 zł |
| Gmina | 57 630 601,00 zł |
| Powiat | 60 696 913,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
I. Część oświatowa subwencji ogólnej
| Plan po zmianach | 92 707 752,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie, w tym | 92 707 752,00 zł |
| Gmina | 50 184 061,00 zł |
| Powiat | 42 523 691,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
Plan dochodów Miasta z tytułu części oświatowej subwencji ogólnej w 2015 r. został zrealizowany w 2015 r. w wysokości 92.707.752,00 zł, co stanowi 100,00% planu po zmianach, w tym:
- dla Gminy – 50.184.061,00 zł,
- dla Powiatu – 42.523.691,00 zł,
Kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na 2015 r. dla poszczególnych gmin, powiatów i województw naliczone zostały na podstawie projektu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2015 i dla Miasta Wałbrzycha wyniosła 92.784.945,00 zł.
W trakcie roku budżetowego część oświatowa subwencji ogólnej została:
- zmniejszona zgodnie z zasadami przyjętymi w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2015 (Dz. U. z dnia 2014 r., poz. 1977) o kwotę – 338.510,00 zł,
- zwiększona na dofinansowanie w zakresie wyposażenia stołówek w szkołach podstawowych i gimnazjach o kwotę – 84.000,00 zł,
- zwiększona na dofinansowanie w zakresie wyposażenia w sprzęt szkolny i pomocy dydaktyczne szkół podstawowych ogólnodostępnych prowadzących edukację włączącą o kwotę – 45.000,00 zł,
- zwiększona na dofinansowanie w zakresie wyposażenia gabinetów profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarckiej w tych szkołach/placówkach, które mają zagwarantowane godziny płatne przez NFZ dla pielęgniarek bądź lekarzy o kwotę – 110.000,00 zł,
- zwiększona na dofinansowanie innych zadań o jednorazowym charakterze, nie uwzględnionych w części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2015 o kwotę – 22.317,00 zł.
Środki przekazane Miastu przez Ministerstwo Finansów w ramach części oświatowej subwencji ogólnej zostały przeznaczone na finansowanie zadań z zakresu oświaty i wychowania oraz edukacyjnej opieki wychowawczej, realizowanych przez wałbrzyskie szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze.
II. Część wyrównawcza subwencji ogólnej
| Plan po zmianach | 7 845 095,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie, w tym | 7 845 095,00 zł |
| Gmina | 5 785 214,00 zł |
| Powiat | 2 059 881,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
Plan dochodów Miasta z tytułu części wyrównawczej subwencji ogólnej w 2015 r. został zrealizowany w 2015 r. w wysokości 7.845.095,00 zł, co stanowi 100,00% planu po zmianach, w tym:
- **DLA GMINY**
| Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie za 2015 r. | % |
|-----------------------------|---------------------|---|
| 5.785.214,00 zł | 5.785.214,00 zł | 100,00 |
Część wyrównawcza subwencji ogólnej dla gmin składa się z kwoty podstawowej i kwoty uzupełniającej. Gmina Wałbrzych w 2015 roku otrzymała kwotę podstawową, którą oblicza się zgodnie z art. 20 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Kwotę podstawową otrzymują gminy, w których wskaźnik dochodów podatkowych na 1 mieszkańca jest niższy od 92% wskaźnika dochodów podatkowych dla wszystkich gmin na 1 mieszkańca kraju. Jest ustalana na podstawie dochodów podatkowych i przyjmując, że gmina mogłaby uzyskać dochody według maksymalnych stawek. Podstawą do określenia bazy są sprawozdania z wykonania dochodów podatkowych gminy oraz liczba mieszkańców.
- **DLA POWIATU**
| Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie za 2015 r. | % |
|-----------------------------|---------------------|---|
| 2.059.881,00 zł | 2.059.881,00 zł | 100,00 |
Zgodnie z art. 22 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego część wyrównawcza subwencji ogólnej składa się z kwoty podstawowej i kwoty uzupełniającej.
Kwotę podstawową otrzymują powiaty, w których wskaźnik dochodów podatkowych z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) i udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) na jednego mieszkańca w powiecie (P) jest mniejszy niż wskaźnik dochodów podatkowych dla wszystkich powiatów (Pp).
Wysokość należnej powiatowi kwoty podstawowej obliczono mnożąc liczbę mieszkańców powiatu przez liczbę stanowiącą 90% różnicy między wskaźnikiem Pp, a wskaźnikiem P.
Kwotę uzupełniającą otrzymują powiaty, w których wskaźnik bezrobocia w powiecie, obliczony jako iloraz stopy bezrobocia w powiecie i stopy bezrobocia w kraju, zwany wskaźnikiem B, jest wyższy od 1,10. Im wyższy jest wskaźnik bezrobocia w powiecie, tym wyższa jest kwota uzupełniająca.
Przy wyliczaniu kwoty uzupełniającej powinna być uwzględniona stopa bezrobocia, ustalona przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok bazowy, tj. na dzień 31 grudnia 2013 r.
### III. Część równoważąca subwencji ogólnej
| Plan po zmianach | 9 580 177,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie, w tym | 9 580 177,00 zł |
| Gmina | 1 389 168,00 zł |
| Powiat | 8 191 009,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
Plan dochodów Miasta z tytułu części równoważącej subwencji ogólnej w 2015 r. został zrealizowany w wysokości 9.580.177,00 zł, co stanowi 100,00% planu po zmianach, w tym:
- **DLA GMINY**
| Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie za 2015 r. | % |
|-----------------------------|---------------------|---|
| 1.389.168,00 zł | 1.389.168,00 zł | 100,00 |
Część równoważąca subwencji ogólnej dla gmin na 2015 r. została rozdzielona między gminy według zasad określonych w art. 21a ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, tj. z uwzględnieniem wydatków gmin na dodatki mieszkaniowe wykonane w roku poprzedzającym rok bazowy (2013 r.), w przeliczeniu na jednego mieszkańca gminy. Celem jej jest pokrycie utraconych dochodów.
- **DLA POWIATU**
| Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie za 2015 r. | % |
|-----------------------------|---------------------|---|
| 8.191.009,00 zł | 8.191.009,00 zł | 100,00 |
Część równoważąca subwencji ogólnej powinna być rozdzielana między powiaty według kryteriów określonych w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego:
- 9% - między powiaty, które w roku poprzedzającym rok bazowy, nie dokonywały wpłat do budżetu państwa i powiaty, które dokonały wpłat do budżetu państwa w kwocie niższej niż 1.000.000 zł, w zależności od wysokości wydatków na rodziny zastępcze wykonanych w roku poprzedzającym rok bazowy,
- 7% - między powiaty, wskazane przez ministra właściwego do spraw pracy, w których nie działa powiatowy urząd pracy, zadania tej jednostki realizowane są przez inny powiat,
- 30% - między powiaty, w których długość dróg powiatowych w przeliczeniu na jednego mieszkańca powiatu jest wyższa od średniej długości dróg powiatowych w kraju w przeliczeniu na jednego mieszkańca kraju,
- 30% – miasta na prawach powiatu w zależności od długości dróg wojewódzkich i krajowych, znajdujących się w granicach miast na prawach powiatu,
- 24% - między powiaty, w których kwota planowanych dochodów powiatu na 2015 r., jest niższa od kwoty planowanych dochodów powiatu na 2014 r.
**IV. Część rekompensująca subwencji ogólnej**
| Plan po zmianach | 272 158,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie, w tym | 272 158,00 zł |
| Gmina | 272 158,00 zł |
| Powiat | - |
| % wykonania | 100,00 |
Plan dochodów Miasta z tytułu części rekompensującej subwencji ogólnej w 2015 r. został zrealizowany w wysokości 272.158,00 zł, co stanowi 100,00% planu po zmianach, w tym:
• **DLA GMINY**
| Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie za 2015 r. | % |
|-----------------------------|---------------------|---|
| 272.158,00 zł | 272.158,00 zł | 100,00 |
Część rekompensująca subwencji ogólnej dla gmin na 2015 r. została obliczona zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 13 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobu ustalania i trybu przekazywania gminom części rekompensującej subwencji ogólnej na wyrównanie ubytku dochodów w specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. Nr 65, poz. 599 i z 2005 r. Nr 86, poz. 737)
V. **Uzupełnienie subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego**
| Plan po zmianach | 7 922 332,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie, w tym | 7 922 332,00 zł |
| Gmina | - |
| Powiat | 7 922 332,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
Zgodnie z pismem z Ministerstwa Finansów z dnia 20 maja 2015 roku dla Miasta Wałbrzych ze środków rezerwy subwencji ogólnej przyznano środki na dofinansowanie inwestycji przebudowa mostu n/rz Pelcznicą w ciągu ul. Wrocławskiej w Wałbrzychu wraz z przebudową odc. DK nr 35 umożliwiających racjonalne korzystanie z mostu w granicach administracyjnych miasta Wałbrzycha. Środki zostaną przekazane w całości w wysokości 7.922.332,00 zł.
**C. Dotacje celowe z budżetu państwa**
| Plan według uchwały budżetowej | 55 702 763,00 zł |
|--------------------------------|-----------------|
| Plan po zmianach | 76 834 311,78 zł|
| Wykonanie, w tym | 76 092 571,56 zł|
| Gmina | 63 397 749,78 zł|
| Powiat | 12 694 821,78 zł|
| % wykonania | 99,03 |
I. **Dotacje celowe z budżetu państwa na zadania zlecone**
| Plan po zmianach | 47 856 020,56 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie, w tym | 47 245 884,79 zł|
| Gmina | 34 806 639,48 zł|
| Powiat | 12 439 245,31 zł|
| % wykonania | 98,73 |
- **na zadania bieżące**
Plan dotacji za 2015 r. został zrealizowany w wysokości 34.806.639,48 zł, co stanowi 98,73% planu po zmianach, w tym:
**- DLA GMINY**
| Plan | 35 379 702,59 zł |
|------|------------------|
| Wykonanie | 34 806 639,48 zł |
| % wykonania | 98,38 |
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|-------------------------|--------------------------|-------------------------------|---|
| **Rolnictwo i łowiecztwo** | 34.754,24 zł | 32.470,85 zł | 93,43 |
| - dotacja celowa z przeznaczeniem na zwrot części podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej przez producentów rolnych z województwa dolnośląskiego oraz pokrycie kosztów postępowania w sprawie jego zwrotu poniesionych przez gminę, w pierwszym i w drugim okresie płatniczym 2015 r. | 34.754,24 zł | 32.470,85 zł | 93,43 |
| **Administracja publiczna** | 1.782.050,00 zł | 1.283.750,58 zł | 72,04 |
| - dotacja na wynagrodzenia, pochodne i wydatki rzeczowe dla pracowników wykonujących zadania zlecone administracji rządowej z zakresu spraw obywatelskich, a także weryfikacji statystyki realizacji zadań z zakresu ustaw o powszechnym obowiązku obrony i ustawy prawo o zgromadzeniach | 1.782.050,00 zł | 1.283.750,58 zł | 72,04 |
| **Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa** | 772.283,00 zł | 742.923,53 zł | 96,20 |
| - dotacja na prowadzenie i aktualizację stałego rejestru wyborców | 20.190,00 zł | 20.076,91 zł | 99,44 |
| - dotacja na sfinansowanie wydatków związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 10 maja 2015 r. (I tura) i na dzień 24 maja 2015 r. (II tura) | 361.872,00 zł | 347.387,14 zł | 96,00 |
| - dotacja na sfinansowanie wydatków związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 25 października 2015 r. | 210.474,00 zł | 198.976,55 zł | 94,54 |
| - dotacja na sfinansowanie wydatków związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem referendum | 179.747,00 zł | 176.482,93 zł | 98,18 |
| Kategoria | Nazwa | Dotacja celowa | Dotacja celowa | Procent |
|-----------|-------|----------------|----------------|---------|
| Obrona narodowa | 1,000,00 zł | 1,000,00 zł | 100,00 |
| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 5,000,00 zł | 5,000,00 zł | 100,00 |
| Oświata i wychowanie | 557,900,35 zł | 533,701,05 zł | 95,66 |
| Ochrona zdrowia | 40,763,00 zł | 39,656,49 zł | 97,29 |
| Pomoc społeczna | 32,185,952,00 zł | 32,168,136,98 zł | 99,94 |
| | 511,500,00 zł | 511,093,00 zł | 99,92 |
| | 31,237,500,00 zł | 31,233,976,98 zł | 99,99 |
| | 292,627,00 zł | 292,627,00 zł | 100,00 |
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|------------------------|-------------------------|-------------------------------|---|
| **Rolnictwo i łowiecztwo** | 50.743,00 zł | 50.743,00 zł | 100,00 |
| - dotacja celowa na utrzymanie stanowisk pracy powiatowych pracowników samorządowych realizujących zadania z zakresu prawa wodnego, łowieckiego, geologicznego i górniczego oraz ustawy o lasach | 50.743,00 zł | 50.743,00 zł | 100,00 |
| **Transport i łączność** | 450,00 zł | 450,00 zł | 10000 |
| - dotacja celowa na zadania zlecone z zakresu transportu | 450,00 zł | 450,00 zł | 100,00 |
| **Gospodarka mieszkaniowa** | 749.978,00 zł | 722.023,32 zł | 96,27 |
| - dotacja celowa na zarządzanie nieruchomościami położonymi na terenie miasta Wałbrzycha stanowiących własność Skarbu Państwa oraz na | 749.978,00 zł | 722.023,32 zł | 96,27 |
**Dla powiatu**
| Plan | 12 466 317,97 zł |
|------|------------------|
| Wykonanie | 12 429 306,91 zł |
| % wykonania | 99,70 |
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Działalność usługowa | 642.972,00 zł | 630.160,61 zł | 98,01 |
|----------------------|--------------|--------------|-------|
| dotacja celowa na wynagrodzenia i pochodne pracowników powiatowego ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej | 87.000,00 zł | 87.000,00 zł | 100,00 |
| dotacja celowa na pokrycie kosztów zleceń i opracowań geodezyjno-kartograficznych, w tym na dofinansowanie wykonania numerycznego opracowania mapy zasadniczej dla części miasta Wałbrzycha | 25.000,00 zł | 25.000,00 zł | 100,00 |
| dotacja na opracowania geodezyjne i kartograficzne niezbędne do sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa i regulacji stanów prawnych nieruchomości, odszkodowań wynikających z przepisu prawa w tym: wypisów i wyrysów, podziałów nieruchomości. | 7.000,00 zł | 4.217,60 zł | 60,25 |
| dotacja celowa na działalność Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego | 513.972,00 zł | 513.943,01 zł | 99,99 |
| Administracja publiczna | 38.077,00 zł | 38.077,00 zł | 100,00 |
|------------------------|--------------|--------------|-------|
| dotacja celowa na kwalifikację wojskową | 38.077,00 zł | 38.077,00 zł | 100,00 |
| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 9.747.935,00 zł | 9.747.922,63 zł | 100,00 |
|---------------------------------------------------|-----------------|-----------------|-------|
| dotacja na działalność Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej, | 9.739.801,00 zł | 9.739.788,63 zł | 100,00 |
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|------------------------|-------------------------|-------------------------------|---|
| **Ochrona zdrowia** | | | |
| - dotacja celowa na sfinansowanie składek na ubezpieczenie zdrowotne za osoby wymienione w art. 86 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), tj. dzieci przebywające w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, uczniów oraz słuchaczy zakładów kształcenia nauczycieli – nie pozostających na wyłącznym utrzymaniu osoby podlegającej ubezpieczeniu | 69.545,00 zł | 65.660,80 zł | 94,41 |
| **Pomoc społeczna** | | | |
| - dotacja na prowadzenie Specjalistycznego Ośrodka Wsparcia dla Ofiar Przemocy w rodzinie oraz na programy korekcyjno-edukacyjne dla osób stosujących przemoc w rodzinie | 359.450,00 zł | 359.448,51 zł | 100,00 |
| **Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej** | | | |
| - dotacja celowa na dofinansowanie działalności zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych | 769.030,00 zł | 769.024,81 zł | 100,00 |
- **na zadania inwestycyjne**
**DLA POWIATU**
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|------------------------|-------------------------|-------------------------------|---|
| **Działalność usługowa** | | | |
| - dotacja na zakupy inwestycyjne na potrzeby PINB dla Miasta Wałbrzycha (zakup zintegrowanego oprogramowania informatycznego) | 10.000,00 zł | 9.938,40 zł | 99,38 |
II. Dotacje celowe z budżetu państwa na zadania realizowane na podstawie porozumień z organami administracji rządowej
| Plan po zmianach | 14 500,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie, w tym | 14 500,00 zł |
| Gmina | 14 500,00 zł |
| Powiat | - |
| % wykonania | 100,00 |
Plan dotacji w 2015 r. został zrealizowany w wysokości 14.500,00 zł, co stanowi 100,00% planu po zmianach, w tym:
- **DLA GMINY**
| Plan | 14 500,00 zł |
|------|--------------|
| Wykonanie | 14 500,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|-------------------------|--------------------------|------------------------------|---|
| Działalność usługowa | 7.000,00 zł | 7.000,00 zł | 100,00 |
| - dotacja na utrzymanie grobów i cmentarzy wojennych | 7.000,00 zł | 7.000,00 zł | 100,00 |
| Oświata i wychowanie | 7.500,00 zł | 7.500,00 zł | 100,00 |
| - dotacja na sfinansowanie zadań realizowanych w ramach Rządowego programu na lata 2014-2015 „Bezpieczna i przyjazna szkoła” | 7.500,00 zł | 7.500,00 zł | 100,00 |
III. Dotacje celowe z budżetu państwa na zadania własne
| Plan po zmianach | 28 963 791,22 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie, w tym | 28 832 186,77 zł |
| Gmina | 28 576 610,30 zł |
| Powiat | 255 576,47 zł |
| % wykonania | 99,55 |
- **na zadania bieżące**
Plan dotacji w 2015 r. został zrealizowany w wysokości 23.628.690,06 zł, co stanowi 99,75% planu po zmianach, w tym:
**- DLA GMINY**
| Plan | 23 429 243,80 zł |
|------|------------------|
| Wykonanie | 23 373 113,59 zł |
| % wykonania | 99,76 |
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|-------------------------|--------------------------|-------------------------------|---|
| **Oświata i wychowanie** | 3.625.630,80 zł | 3.625.630,30 zł | 100,00 |
| - dotacja na dofinansowanie zakupu książek niezbędnych podręcznikami do bibliotek szkolnych - zgodnie z Rządowym programem wspierania w 2015 r. organów prowadzących szkoły podstawowe i szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej w obszarze rozwijania zainteresowań uczniów przez promocję czytelnictwa wśród dzieci i młodzieży - "Książki naszych marzeń" | 28.132,80 zł | 28.132,30 zł | 100,00 |
| - dotacja na realizację zadań własnych w zakresie wychowanie przedszkolnego w 2015 r. | 3.597.498,00 zł | 3.597.498,00 zł | 100,00 |
| **Pomoc społeczna** | 17.531.503,00 zł | 17.514.549,98 zł | 99,90 |
| - dotacja na dofinansowanie zadań własnych gminy tj. zatrudnienie przez gminy asystentów rodziny w ramach realizacji Programu asystent rodziny i koordynator rodzinnej pieczy zastępczej na rok 2015, wprowadzonego zgodnie z art. 247 ustawy o wspieraniu i systemie pieczy zastępczej | 309.833,00 zł | 302.507,76 zł | 97,64 |
| - dotacja na pokrycie składek ubezpieczenia zdrowotnego opłacanych za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej, niektóre świadczenia rodzinne oraz za osoby uczestniczące w zajęciach w centrum integracji społecznej, | 529.600,00 zł | 529.600,00 zł | 100,00 |
| - dotacja na zasiłki i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, | 6.266.000,00 zł | 6.266.000,00 zł | 100,00 |
| - dotacja na zasiłki stałe | 6.407.981,00 zł | 6.407.981,00 zł | 100,00 |
| - dotacja na utrzymanie ośrodka pomocy społecznej | 1.702.089,00 zł | 1.692.461,22 zł | 99,43 |
| - dotacja na dofinansowanie realizacji programu wieloletniego „Pomoc państwa w zakresie dożywiania” | 2.316.000,00 zł | 2.316.000,00 zł | 100,00 |
| Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej | 684.617,00 zł | 684.617,00 zł | 100,00 |
|-------------------------------------------------|--------------|--------------|--------|
| dotacja na dofinansowanie zadań własnych gmin, o których mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 roku o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 - w zakresie ustalonym w resortowym programie rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 „Maluch” – edycja 2015 – moduł 2 | 684.617,00 zł | 684.617,00 zł | 100,00 |
| Edukacyjna opieka wychowawcza | 1.587.493,00 zł | 1.548.316,31 zł | 97,53 |
|--------------------------------|----------------|----------------|-------|
| dotacja na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym. | 1.443.688,00 zł | 1.415.573,60 zł | 98,05 |
| dotacja na dofinansowanie zakupu podręczników i materiałów edukacyjnych dla uczniów w ramach Rządowego programu pomocy uczniom w 2015 r. „Wyprawka szkolna” | 143.805,00 zł | 132.742,71 zł | 92,31 |
**DLA POWIATU**
| Plan | 257 766,42 zł |
|------|---------------|
| Wykonanie | 255 576,47 zł |
| % wykonania | 99,15 |
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|-------------------------|--------------------------|-------------------------------|--|
| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 17.382,00 zł | 17.382,00 zł | 100,00 |
| dotacja na dofinansowanie zadania własnego Miasta na prawach powiatu Wałbrzycha w zakresie zadania polegającego na rozpoznaniu powierzchniowym terenu zlokalizowanego na działce Nr 217/3 w Wałbrzychu pod względem saperskim, chemicznym i radiacyjnym oraz oczyszczania z przedmiotów niebezpiecznych przez Jednostkę Wojskową Nr 2697 w Brzegu | 17.382,00 zł | 17.382,00 zł | 100,00 |
| Oświata i wychowanie | 2.176,42 zł | 2.176,42 zł | 100,00 |
| dotacja na dofinansowanie zakupu książek niebędących podręcznikami do bibliotek szkolnych - zgodnie z Rządowym programem wspierania w 2015 r. organów prowadzących szkoły podstawowe i szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej w obszarze rozwijania zainteresowań uczniów przez promocję czytelnictwa wśród dzieci i młodzieży - "Książki naszych marzeń" | 2.176,42 zł | 2.176,42 zł | 100,00 |
| Pomoc społeczna | 238.208,00 zł | 236.018,05 zł | 99,08 |
|-----------------|--------------|--------------|------|
| - dotacja na prowadzenie Domu Pomocy Społecznej w Wałbrzychu przy ul. Zachodniej 17 | 141.997,00 zł | 139.927,00 zł | 98,54 |
| - dotacja na dofinansowanie zadań własnych powiatów, tj. zatrudnienie przez powiaty koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej w ramach realizacji Programu asystent rodziny i koordynator rodzinnej pieczy zastępczej na rok 2015, wprowadzonego zgodnie z art. 247 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej | 96.211,00 zł | 96.091,05 zł | 99,88 |
**o na zadania inwestycyjne**
Plan dotacji w 2015 r. został zrealizowany w wysokości 5.203.496,71 zł, co stanowi 98,61% planu po zmianach, w tym:
**- DLA GMINY**
| Plan | 5 276 781,00 zł |
|------|-----------------|
| Wykonanie | 5 203 496,71 zł |
| % wykonania | 98,61 |
Wykonanie i zakres rzeczowy przedstawia się następująco:
| Zakres rzeczowy dotacji | Plan dotacji na 2015 rok | Wykonanie dotacji za 2015 rok | % |
|-------------------------|--------------------------|-------------------------------|---|
| **Gospodarka mieszkaniowa** | 3.000.000,00 zł | 2.926.715,71 zł | 97,56 |
| - dotacja na dofinansowanie zadania pn. „Rewitalizacja komunalnych budynków mieszkalnych położonych w Wałbrzychu w dzielnicy Nowe Miasto” | 3.000.000,00 zł | 2.926.715,71 zł | 97,56 |
| **Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego** | 2.276.781,00 zł | 2.276.781,00 zł | 100,00 |
| - dotacja na dofinansowanie zadania pn. „Wykonanie ścieżki dydaktycznej oraz rewitalizacja budynku sztygarówki na terenie Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia – kompleksowa rewitalizacja terenu Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia” | 2.276.781,00 zł | 2.276.781,00 zł | 100,00 |
**WYDATKI**
Plan wydatków ogółem na 2015 rok według Uchwały budżetowej wynosił 646.112.751,00 zł, z tego 201.831.594,00 zł stanowiły wydatki majątkowe. Natomiast po zmianach dokonywanych Uchwałami Rady Miejskiej i Zarządzeniami Prezydenta według stanu na 31.12.2015 roku planowane wydatki ogółem to kwota 717.302.604,78 zł, z tego 236.526.873,00 zł to wydatki majątkowe.
W 2015 roku wydatki ogółem zostały wykonane na kwotę 618.057.192,70 zł, w tym wydatki majątkowe – 175.844.638,75 zł. Najistotniejsze grupy wydatków bieżących i majątkowych przedstawiają poniższe zestawienia:
/w zł i w gr/
| Wydatki bieżące | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie 2015 rok ogółem | Wykonanie 2015 rok Gmina | Wykonanie 2015 rok Powiat | % 4:2 | % 4:3 |
|-----------------|---------------------------------------------|-------------------------------|---------------------------|--------------------------|--------------------------|------|------|
| 1 | | | | | | | |
| Wydatki jednostek budżetowych, z tego: | 330.205.149,00 | 351.886.443,56 | 317.164.494,99 | 250.434.531,70 | 66.729.963,29 | 96,05 | 90,13 |
| - wynagrodzenia i składki od nich naliczane | 136.528.666,00 | 147.892.415,06 | 141.462.212,95 | 94.408.214,47 | 47.053.998,48 | 103,61 | 95,65 |
| - wydatki związane z realizacją ich zadań statutowych | 193.676.483,00 | 203.994.028,50 | 175.702.282,04 | 156.026.317,23 | 19.675.964,81 | 90,72 | 86,13 |
| Dotacje na zadania bieżące | 33.685.168,00 | 41.090.719,22 | 40.179.620,24 | 27.288.466,16 | 12.891.154,08 | 119,28 | 97,78 |
| Świadczenia na rzecz osób fizycznych | 52.547.496,00 | 61.079.138,00 | 60.707.075,80 | 55.703.468,37 | 5.003.607,43 | 115,53 | 99,39 |
| Wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustp | 3.919.199,00 | 6.237.307,00 | 3.730.029,73 | 2.622.198,69 | 1.107.831,04 | 95,17 | 59,80 |
| Wypłaty z tytułu poręczeń i gwarancji | 5.800.007,00 | 4.257.396,00 | 4.257.395,83 | 4.257.395,83 | - | 73,40 | 100,00 |
| Obsługa długu | 18.124.138,00 | 16.224.728,00 | 16.173.937,36 | 15.853.660,39 | 320.276,97 | 89,24 | 99,69 |
| Ogółem wydatki bieżące | 444.281.157,00 | 480.775.731,78 | 442.212.553,95 | 356.159.721,14 | 86.052.832,81 | 99,53 | 91,98 |
| Wydatki majątkowe | Plan na 2015 rok według uchwały budżetowej | Plan na 2015 rok po zmianach | Wykonanie 2015 rok ogółem | Wykonanie 2015 rok Gmina | Wykonanie 2015 rok Powiat | % 4:2 | % 4:3 |
|------------------|------------------------------------------|-------------------------------|---------------------------|-------------------------|--------------------------|------|------|
| Inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym: | 201.831.594,00 | 235.526.873,00 | 174.844.638,75 | 133.366.612,15 | 41.478.026,60 | 86,63 | 74,24 |
| -- na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 udfp | 31.743.274,00 | 62.069.633,00 | 61.871.660,46 | 61.448.781,19 | 422.879,27 | 194,91 | 99,68 |
| Zakup i objęcie akcji i udziałów oraz wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego | - | 1.000.000,00 | 1.000.000,00 | 1.000.000,00 | - | - | 100,00 |
| Ogółem | 201.831.594,00 | 236.526.873,00 | 175.844.638,75 | 134.366.612,15 | 41.478.026,60 | 87,12 | 74,34 |
Wydatki w poszczególnych działach i rozdziałach klasyfikacji budżetowej wykazane w Załączniku Nr 3 kształtują się następująco:
**DZIAŁ 010 – ROLNICTWO I ŁOWIECTWO**
*Plan po zmianach* 217 657,24 zł
*Wykonanie* 143 210,56 zł
*% wykonania* 65,80
**Rozdział 01008 – Melioracje wodne**
*Plan po zmianach* 129 400,00 zł
*Wykonanie* 57 907,84 zł
*% wykonania* 44,75
Wydatki w 2015 r. w ramach rozdziału dotyczyły:
- poniesionych nie refundowanych wydatków związanych z realizacją robót publicznych zgodnie z zawartą umową nr 11/15 z dnia 20.04.2015r. 10.465,84 zł
- prowadzonych prac utrzymaniowych rowów melioracyjnych prac konserwacyjnych oraz usuwania awarii, w tym realizacja zadania pn. *Konserwacja urządzeń melioracji wodnych na terenie dzielnicy Piaskowa Góra oraz Rusinowa w Wałbrzychu* na którą otrzymano dotację z tytułu pomocy finansowej z Urzędu Marszałkowskiego z Województwa Dolnośląskiego - 47.442,00 zł - 15.000,00 zł
Rozdział 01030 – Izby rolnicze
| Plan po zmianach | 2 760,00 zł |
|------------------|-------------|
| Wykonanie | 2 088,87 zł |
| % wykonania | 75,68 |
Wydatkowana kwota w wysokości **2.088,87 zł** stanowi obowiązkowy odpis podatku rolnego na rzecz Dolnośląskiej Izby Rolniczej. Odpis ten ustala się w wysokości 2% od uzyskanych wpływów z tytułu podatku rolnego, pobieranego na obszarze działania izby. Wpłaty na rzecz izb rolniczych dokonywane są przez Gminę cztery razy w roku, 21 dni po terminie płatności podatku. Podstawą do dokonywania przez Gminę Wałbrzych odpisu jest art. 35 ust. 2 ustawy o izbach rolniczych.
Rozdział 01095 – Pozostała działalność
| Plan po zmianach | 85 497,24 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 83 213,85 zł |
| % wykonania | 97,33 |
W ramach niniejszego rozdziału Gmina Wałbrzych w 2015 r. wydatkowała środki w wysokości **31.834,16 zł** z przeznaczeniem na zwrot części podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej oraz na pokrycie kosztów postępowania w sprawie zwrotu części podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej poniesionych przez Gminę – **636,69 zł**. Środki na ten cel pochodziły w całości z dotacji z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie.
Ponadto poniesiono wydatki na obsługę zadań powiatowych z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami - **50.743,00 zł**. Dotacja dotyczy utrzymania stanowisk pracy pracowników realizujących zadania z zakresu prawa wodnego, łowieckiego geologicznego, górniczego oraz ustawy o lasach.
DZIAŁ 600 – TRANSPORT I ŁĄCZNOŚĆ
| Plan po zmianach | 107 160 995,00 zł |
|------------------|--------------------|
| Wykonanie | 83 051 984,24 zł |
| % wykonania | 77,50 |
Rozdział 60004 – Lokalny transport zbiorowy
| Plan po zmianach | 31 389 214,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 30 878 043,95 zł |
| % wykonania | 98,37 |
W roku w ramach rozdz. 60004 – Lokalny transport zbiorowy poniesiono wydatki na:
- zakup usług transportowych - **27.446.504,11 zł**
Usługi komunikacyjne kupowane były zgodnie z zawartą umową z Śląskim Konsorcjum Autobusowym. W 2015 r. komunikacje obsługiwało średnio 54 autobusów zaś długość linii komunikacyjnych wynosiła 200,36 km na terenie Wałbrzycha oraz 3,93 km na trencie Gminy.
Szczawna- Zdroju, 6,69 km na trasie Gminy Boguszów- Gorce, 7,89 km na trasie Gminy Jedlina Zdrój, 23,45 na trasie Gminy Mieroszów, 10,70 km na trasie Gminy Walim oraz 5,80 km na trasie Gminy Głuszyca. Zakupiono 4.223.700 wozokilometrów. Ponadto w ramach realizowanych zadań przewozowych komunikacji miejskiej wykonywane były usługi na trasie Gminy Szczawno Zdrój (linia nr 18), Gminy Boguszów- Gorce (linia nr 2), Gminy Jedlina Zdrój (linia nr 5), Gminy Mieroszów (linie nr 12 i 15), Gminy Walim (linia nr 5), Gmina Głuszyca (linia nr 5), które partycypowały w kosztach utrzymania tych linii.
- **przewóz osób niepełnosprawnych** - 1.332.227,48 zł
Przewóz osób niepełnosprawnych wykonywany był przez Dolnośląskie Linie Komunikacyjne. Zgodnie z zawartą umową usługi przewozu dzieci niepełnosprawnych wykonywane były specjalnie do tego celu przystosowanymi autobusami.
Dzieci i młodzież przewożono do Zespołu Szkół nr 26 z Oddziałami Integracyjnymi, Publicznej Szkoły Podstawowej Specjalnej Nr 10, Gimnazjum Nr 10 i Integracyjnego Przedszkola Samorządowego Nr 17 w Wałbrzychu z Oddziałami Specjalnymi z filią w dzielnicy Poniatów w Wałbrzychu. Wykonywane były również przewozy dzieci niepełnosprawnych do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego w Świdnicy. Łącznie wykonano 198.857 wozokilometrów.
- **utrzymanie infrastruktury przystankowej** - 562.224,73 zł
Wydatki związane z realizacją zadania z zakresu powiatu obejmują techniczne utrzymanie przystanków oraz utrzymanie czystości i porządku. Na terenie Wałbrzycha znajduje się 286 przystanków w tym 140 z wiatami. W ramach technicznego utrzymania przystanków wykonano następujące prace utrzymaniowe:
- naprawiono 12 wiat,
- naprawiono 13 koszy na śmieci,
- wymieniono 29 wybitych szyb w wiatach,
- wymieniono 22 tabliczki informacyjne,
- wymieniono 18 zniszczonych znaków przystankowych D15,
- naklejono 2640 sztuk zniszczonych rozkładów jazdy oraz ogłoszeń i informacji dla pasażerów,
- zdemontowano 15 wiat,
- zamontowano 3 kosze.
- **zakup blankietów biletów papierowych i zakup e-kart do systemu sprzedaży biletów elektronicznych** - 48.370,10 zł
- **zatrudnienie konduktorów**
- **Inwestycje** - 196.074,30 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji
**Rozdział 60013 – Drogi publiczne wojewódzkie**
| Plan po zmianach | 2 532 880,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 440 300,14 zł |
| % wykonania | 56,86 |
• Inwestycje - 1.440.300,14 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji
Rozdział 60014 – Drogi publiczne powiatowe
| Plan po zmianach | 100 000,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 100 000,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
• Inwestycje - 100.000,00 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji
Rozdział 60015 – Drogi publiczne w miastach na prawach powiatu
| Plan po zmianach | 49 576 648,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 34 606 681,39 zł |
| % wykonania | 69,80 |
Zadanie z zakresu utrzymania dróg publicznych w miastach na prawach powiatu realizowane jest przez ZDKiUM.
W ramach rozdziału środki wydatkowano na:
• Roboty remontowe dotyczące dróg powiatowych w tym: - 1.867.147,60 zł
– naprawy częstokowe, bieżące oraz konserwacyjne nawierzchni jezdni i chodników przy użyciu masy bitumicznej o łącznej nawierzchni 3.610 mkw. na ulicach Pilsudskiego, Wysockiego, Mickiewicza, Al. Niepodległości, Wańkowicza, Żeromskiego, II Armii, Andersa, Wałbrzyskiej, Niepodległości, Sikorskiego, Wrocławskiej, Wyszyńskiego, Wyzwolenia, Moniuszki, 11 Listopada, de Gaulle’a,
– zabezpieczenie występujących ubytków w okresie zimowym i wiosennym poprzez wyrównanie masą butmizną w ilości 154 ton,
– naprawa powierzchni drogi powiatowej ul. Moniuszki o powierzchni 4.174 m².
– wykonanie ścieku betonowego z kratą separacyjną 10 mb – ul. Moniuszki,
– wykonanie remontu o powierzchni 2.700 mkw - ul. Moniuszki,
– tymczasowe zabezpieczenie elementów barier siatką 50 mb – Pl. Grunwaldzki,
– naprawa podłużnych oraz poprzecznych pęknięć nawierzchni bitumicznych za pomocą mas zalewowych - około 1.491 mb,
– wykonanie ścieków z prefabrykatów 30 mb,
– zabezpieczenie skarpy przy ul. Wałbrzyskiej 30 m²,
– wykonanie nasypu przy ul. Niepodległości 12,4 m²,
– naprawa poboczy 120 m²,
– naprawa chodników z płytek betonowych 12,95m²,
– naprawa nawierzchni z kostki betonowej 7,5 m²,
– naprawa i montaż obrzeży betonowych 19,90 mb,
– ustawienie nowych znaków drogowych 41 sztuk,
– montaż tablicy reklamowej przy ul. Niepodległości,
– wykonanie nawierzchni hodników z kruszywa kamiennego 280 m²,
– ścianie poboczy i inne prace ziemne 172 m²,
– montaż barierek stalowych 35,65 mb – na ul Świdnickiej wymieniono stalową barierkę, udrożniono przepust ramowy 50 m$^3$ żelbetowy 15,6 m$^3$, na ul Piotrowskiego wykonano chodniki asfaltowe, zużyto 35 mb kątownika, 2 tony betonu asfaltowego,
– wykonanie koryt żelbetowych i betonowych 235 mb,
– odmulenie i wyrównanie rowu mechanicznie i ręcznie, usunięto 531m$^2$ mułu – odmulono przepusty 2szt.
– uszczelnienie i profilowanie nawierzchni na moście asfaltem lanym i betonem a asfaltowym na powierzchni 30m$^2$, zużyto 2 tony asfaltu,
– malowanie balustrad stalowych – 48 mb,
– wykonanie bariery energochłonnej na moście 41mb, na ul Moniuszki wykonanie ścieku betonowego z kratą separacyjną 10 mb, rynienek ziemnych, na Placu Grunwaldzkim tymczasowo zabezpieczono elementy barier siatką 50mb, na ul Wyzwolenia naprawienie i ścinka fundamentów rzeki Pelcznicy,
– ustawienie nowych znaków drogowych 98 sztuk,
– montaż nowego słupka znaku drogowego z materiałem 106 szt,
– poprawienie znaków w terenie 112 sztuk,
– ustawienie lustra drogowego 2szt.
- Zakup energii do sygnalizacji świetlnej - 96.292,19 zł
- Nadzór inwestorski - 13.256,50 zł
- Remont urządzeń sygnalizacji świetlnej - 24.798,07 zł
- Oczyszczenie zimowe dróg powiatowych - 1.738.648,40 zł
Wydatki zgodnie z zawartymi umowami obejmowały szczególnie usługi z zakresu odśnieżania i likwidacji śliskości na drogach, w tym:
– odśnieżono ogółem 103 km dróg,
– posypano ogółem 7.049 km dróg gminnych,
– zamiatano jezdnie w okresie bezśnieżnym - 265 km,
– realizowano stałą obsługę z zakresu wykonywania ręcznego i mechanicznego prac polegających na codziennym utrzymaniu w czystości, odśnieżeniu i likwidacji śliskości na chodnikach, placach i schodach terenowych w ciągach dróg, wykonywane one były codziennie wg potrzeb na powierzchni ogółem 109.507 mkw.
- Oczyszczanie letnie dróg powiatowych - 917.201,46 zł
W ramach wykonywanych usług:
– mechanicznie zamiatano drogi wzdłuż krawędzi na długości 4.464,47 km,
– mechanicznie zamiatano drogi w ramach prac interwencyjnych zamiatarką elewatorową 67 godz.,
– realizowano stałą obsługę z zakresu wykonywania ręcznego i mechanicznego prac polegających na codziennym utrzymaniu czystości, na chodnikach, placach i schodach terenowych w ciągach dróg. Prace wykonywane były 2 razy w tygodniu na powierzchni ogółem 104.308 mkw.
- Gospodarowanie parkingami na drogach na prawach powiatu - 103.024,00 zł
- Utrzymanie zieleni w pasie drogowym dróg w miastach na prawach powiatu - 187.563,80 zł
W zakresie utrzymania zieleni w pasie dróg powiatowych: wycięto 40 szt drzew, dokonano koszenia na powierzchni 82,7ha, usunięto skrajnie drogową o długości 177mb, zbierano nieczystości z terenów zielonych pasa drogowego na powierzchni 15ha.
• **Pozostałe usługi w zakresie utrzymania dróg** - 49.836,88 zł
Wydatki dotyczą opracowania map geodezyjnych i innych prac pomocniczych niezbędnych do realizacji remontów na drogach gminnych i wewnętrznych. Wydatek z tytułu analiz i ekspertyz związany jest z prowadzonymi robotami remontowymi.
• **Inwestycje** - 29.608.912,49 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**Rozdział 60016 – Drogi publiczne gminne**
| Plan po zmianach | 16 866 748,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 11 026 127,68 zł|
| % wykonania | 65,37 |
W ramach rozdziału w 2015 wydatkowano środki na:
• **Roboty remontowe dotyczące dróg gminnych** - 1.747.952,32 zł
w tym:
– dokonano napraw cząstkowych, bieżących oraz konserwacyjnych nawierzchni jezdni i chodników przy użyciu masy bitumicznej o łącznej nawierzchni ok. 1.068,99 m²,
– zabezpieczono występujące ubytki w okresie zimowym i wiosennym poprzez wyrównanie masą bitumiczną w ilości 190,17 ton,
– dokonano naprawy podłużnych i poprzecznych pęknięć nawierzchni bitumicznych za pomocą mas zalewowych 20 mb,
– naprawiono nawierzchnię chodników min. na ul. Wiejskiej, Wolności, Piasta, Chopina z kostki kamiennej, betonowej oraz płytek betonowych o łącznej powierzchni 1440 m²
– naprawiono nawierzchnie dróg gruntowych: ul. Lisia, Zakole, Wilcza o łącznej powierzchni 4.454,80 m²,
– przebudowano odcinek ul. Okrężnej z kostki kamiennej o łącznej powierzchni 181,12 m²,
– uzupełniono wolne przestrzenie w nawierzchni z płyt ażurowych piaskiem granitowym o/5 na parkingu i zatokach postojowych przy ul. Sokołowskiego o łącznej powierzchni 2.623,21 mkw,
– dokonano ścinki poboczy ul. rodziny Burczykowskich w ilości 1.596 mkw, regulacja kratek ściekowych, studni kanalizacyjnych 6 szt., remont nawierzchni z mas bitumicznych po awarii ul. Piotra Skargi o powierzchni 88 mkw,
– wymieniono 7 elementów stalowych balustrad po awarii na ul. Gagarina,
– dokonano naprawy podłużnych oraz poprzecznych pęknięć nawierzchni bitumicznych za pomocą mas zalewowych 20 mb, uzupełniono nierówności i ubytki asfaltem lanym 4,48 Mg oraz dokonano regulacji i montażu krawężników 386,84 mb,
– odtworzono przyłącza z wpustami i studnią - wykonano prace ziemne 47 m³, Ścinka poboczy 30 mkw, naprawa rurociągu 33 mb na ul. Skłodowskiej,
– dokonano naprawy przepustu muru fundamentów - ul. Szarych Szeregów,
– udrożniono i usunięto awarię 5 szt. przepustów i rowu, wykonano prace ziemne 10 m³, 5mb nowego przepustu, naprawiono komorę wlotową, po awarii, mur z kostki brukowej 4,7 m³, udrożniono 7 sztuk przepustów, 10 mb korytek betonowych, 5 szt. rynien ziemnych – ul. Wilcza,
– uszczelniono 3 mosty asfaltem lanym 182 mkw, przeprowadzono badania ugięcia mostu pod obciążeniem dynamicznym 15t, odkuto płytę mostową w celu sprawdzenia korozji belek stalowych obetonowanych – ul. Głogowska,
ustawiono nowe znaki drogowe – 327 szt.,
zamontowano nowe słupki znaku drogowego z materiałem 225 szt.,
zamontowano tarcze znaku drogowego 549 szt.,
poprawiono znaki w terenie 106 szt.,
ustawiono lustra drogowe 7 szt.,
wykonano 58,05 mkw oznakowania poziomego cienkowarstwowego.
- **Utrzymanie sygnalizacji świetlnej** - 7.380,00 zł
- **Nadzór inwestorski** - 2.556,00 zł
- **Zakup energii do sygnalizacji świetlnej** - 27.286,45 zł
- **Oczyszczenie zimowe dróg gminnych** - 1.606.226,29 zł
Wydatki zgodnie z zawartymi umowami obejmowały w szczególności usługi z zakresu odśnieżania i likwidacji śliskości na drogach w tym:
- posypano ogółem 7.724 km dróg gminnych,
- zamiatano jezdnie w okresie bezśnieżnym na długości 129 km,
- realizowano stałą obsługę z zakresu wykonywania ręcznego i mechanicznego prac polegających na codziennym utrzymaniu w czystości, odśnieżeniu i likwidacji śliskości na chodnikach, placach i schodach terenowych w ciągach dróg, wykonywane były codziennie wg potrzeb na powierzchni ogółem 96.463 m².
- **Oczyszczanie letnie dróg gminnych** - 683.917,66 zł
w tym:
- mechaniczne zamiatanie dróg wzduł krawędzi na długości 1.808,7 km,
- oczyszczanie mechaniczne w ramach prac interwencyjnych zamiatką elewatorową 29 godz.,
- stała obsługa z zakresu wykonywania ręcznego i mechanicznego prac polegających na codziennym utrzymaniu czystości na chodnikach, placach i schodach terenowych w ciągach dróg, wykonywane one były 2 razy w tygodniu na powierzchni ogółem 102.105 m²,
- wywieziono 16 t darni z powierzchni oczyszczonych.
- **Gospodarowanie parkingami** - 458.639,78 zł
- **Utrzymanie zieleni w pasie drogowym dróg gminnych** - 331.904,54 zł
W zakresie utrzymania zieleni w pasie dróg gminnych:
- wycięto 58 sztuk drzew,
- przeprowadzono cięcia sanitarno-techniczne 13 sztuk drzew,
- odsłonięto skrajnie drogową o długości 773 mb,
- zgrabiono liście w okresie wiosennym na powierzchni 85.475 mkw,
- skoszono 122 ha traw,
- zbierano nieczystości z terenów zielonych pasa drogowego na powierzchni 186.659 mkw.
- **Pozostałe wydatki w zakresie utrzymania dróg gminnych** - 9.247,05 zł
Wydatki dotyczą opracowania map geodezyjnych i innych prac pomocniczych niezbędnych do realizacji remontów na drogach gminnych i wewnętrznych.
• **Inwestycje** 6.151.017,59 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**Rozdział 60017 – Drogi wewnętrzne**
| Plan po zmianach | 745 331,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 485 778,93 zł |
| % wykonania | 65,18 |
W ramach rozdziału w 2015 roku wydatkowano środki na:
- **Roboty remontowe dotyczące dróg wewnętrznych** - 387.472,13 zł
w tym:
- dokonano napraw cząstkowych, bieżących oraz konserwacyjnych nawierzchni jezdni, chodników i parkingów przy użyciu masy bitumicznej o łącznej powierzchni 405,28 mkw,
- zabezpieczono występujące ubytki w okresie zimowym i wiosennym poprzez wyrównanie masą bitumiczną w ilości 53 tony,
- naprawiono nawierzchnię dróg gruntowych ul. Sygietyńskiego, Długosza, Lubiechowską, Topolową, Odlewniczą, Nowy Dom o łącznej nawierzchni 1.862,7 mkw,
- wykonano łapacz wody i drenaż francuski około 18 m ul. Nowy Dwór oraz miejsca przełomowe 60 mkw na ul. Świdnickiej,
- dokonano naprawy nawierzchni chodników z kostki kamiennej i betonowej 12 mkw,
- umocniono drogi gruntowe przy ul. Wyszyńskiego płytnami ażurowymi 51,67 mkw, oraz kostką betonową 202,23 mkw,
- dokonał regulacji i montażu obrzeży betonowych 110,31 mb,
- dokonano regulacji wlażów 6 sztuk oraz zaworów 18 sztuk,
- wykonano sączki drenażowe przy ul. Topolowej 35 mb,
- wykonano roboty ziemne i udrożniono rury kanalizacyjne omijające podpory mostu 18m³, 119 mb, odkopano studnię pośrednią – ul. Rzeczna – de Gaulle ‘a,
- odtworzono rowy i oczyszczono dreny ze studni i rynny 30,36 m³ naprawiono przepust 2 mb, wykonano 4 wykopów w miejscu awarii poza drogą – ul. Wilcza,
- ustawiono 21 znaków drogowych,
- odtworzono odpływ wody z rowu poza pasem drogowym, wykonano wykop 96m³ i rurociąg 34 mb – ul. Kurpiowska,
- zamontowano 21 sztuk tarcz znaku drogowego,
- zamontowano 7 sztuk słupków znaku drogowego.
- **Oczyszczenie zimowe dróg wewnętrznych** - 40.451,61 zł
Wydatki zgodnie z zawartymi umowami obejmowały szczególnie usługi z zakresu odśnieżania i likwidacji śliskości na drogach, w tym: posypano i odśnieżono ogółem 8 km dróg wewnętrznych, oraz realizowano stałą obsługę z zakresu wykonywania ręcznego i mechanicznego prac polegających na codziennym utrzymaniu w czystości, odśnieżeniu i likwidacji śliskości na chodnikach, placach i schodach terenowych w ciągach dróg, wykonywane one były codziennie wg potrzeb na powierzchni ogółem 14.066 m².
• **Oczyszczanie letnie dróg wewnętrznych** - 17.616,57 zł
W ramach stałej obsługi z zakresu wykonywanych ręcznie i mechanicznie prac polegających na utrzymaniu w czystości oraz odśnieżaniu i likwidacji śliskości na chodnikach, placach i schodach terenowych w ciągach dróg wewnętrznych wykonywane były prace codziennie wg potrzeb na powierzchni 7.006 mkw.
• **Utrzymanie zieleni w pasie drogowym** - 22.472,77 zł
W zakresie utrzymania zieleni w pasie dróg wewnętrznych:
– dokonano wycinku 8 szt. drzew,
– przeprowadzono cięcia sanitarno-techniczne 6 szt. drzew,
– skoszono trawę na powierzchni 23,2 ha,
– grabiono liście na powierzchni 3.546 mkw,
– usunięto skrajnie na długości 1.054 mb.
• **Pozostałe usługi w zakresie utrzymania dróg** - 2.435,40 zł
Wydatki dotyczą opracowania map geodezyjnych i innych prac pomocniczych niezbędnych do realizacji remontów na drogach wewnętrznych.
• **Inwestycje** 15.330,45 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**Rozdział 60095 – Pozostała działalność**
| Plan po zmianach | 5 950 174,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 4 515 052,15 zł |
| % wykonania | 75,88 |
W ramach rozdziału poniesiono wydatki na utrzymanie Zarządu Dróg Komunikacji i Utrzymania Miasta w Wałbrzychu, który realizuje m.in. zadania związane z organizowaniem gminnego transportu zbiorowego oraz zadania z zakresu utrzymania dróg publicznych i wewnętrznych.
W celu prowadzenia działalności statutowej ZDKiUM w 2015 roku poniósł wydatki bieżące w kwocie 4.509.958,90 zł. Największą grupę wydatków w ramach rozdziału stanowią:
a) wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń - 3.331.064,82 zł
b) świadczenia na rzecz osób fizycznych - 8.141,13 zł
c) wydatki pozostałe - 1.170.752,95 zł
W strukturze wydatków ogółem 73,86% to wydatki na wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń, natomiast 26,14% stanowią wydatki pozostałe.
W ramach wydatków poniesiono wydatek z tytułu odsetek na kwotę 13.948,57 zł zgodnie z umową factoringową.
• dotacja celowa z budżetu państwa na realizację zadań zleconych powiatowi z zakresu administracji rządowej na zadania związane z nadzorem nad bezpieczeństwem transportu drogowego - 450,00 zł.
**Inwestycje** 4.643,25 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
DZIAŁ 630 – TURYSTYKA
| Plan po zmianach | 77 768,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 61 093,21 zł |
| % wykonania | 78,56 |
Rozdział 63001 – Ośrodki informacji turystycznej
| Plan po zmianach | 41 500,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 29 403,32 zł |
| % wykonania | 70,85 |
W 2015 roku poniesione w tym rozdziale wydatki w wysokości **29.403,32 zł** zostały przeznaczone na:
- dostawę internetu i energii do multimedialnych kiosków - **2.707,12 zł**
- aktualizację serwisów internetowych [www.turystyka.walbrzych.pl](http://www.turystyka.walbrzych.pl) oraz [www.cit.walbrzych.pl](http://www.cit.walbrzych.pl), utrzymanie serwerów dla tych domen,
- czynsz za wynajem pomieszczenia od Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej „Biblioteki pod Atlantami” na prowadzenie Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej,
- polisę ubezpieczeniową sprzętu komputerowego - **41,01 zł**
- wykonanie i zakup materiałów promocyjnych i informacyjnych (map przewodników) na potrzeby Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej.
Rozdział 63003 – Zadania w zakresie upowszechniania turystyki
| Plan po zmianach | 25 268,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 20 689,89 zł |
| % wykonania | 81,88 |
W ramach zadań w zakresie upowszechniania turystyki w 2015 roku poniesiono wydatki w wysokości **19.544,00 zł**, które przeznaczono na udzielenie dotacji zadań zleconych do realizacji wałbrzyskim stowarzyszeniom działającym w zakresie turystyki i krajoznawstwa.
Dotację otrzymało:
- Miejskie TKKF - VIII Letni Rajd Pieszy „Korona Gór - Wałbrzyskich” - Nordic Walking,
- Kolarski Uczniowski Klub Sportowy „Biały Kamień” - XII Międzynarodowy Rajd Rowerowy „Szlakiem Gmin Książańskich”,
- Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Oddział Ziemi Wałbrzyskiej, - wycieczki piesze i autokarowe w ramach cykli „W niedzielę nie ma nas w domu” i „Nie zmarnuj wolnej soboty”,
- Fundacja Edukacyjna im. siostry Wandy Garczyńskiej - „Powrót do źródeł”,
- Fundacja „Z całego serca” - Konkurs wiedzy historycznej i miejsc atrakcyjnych w dzielnicy Stary Zdrój,
- ZHP Hufiec Ziemi Wałbrzyskiej – „Turystą być każdemu wypada” - 1.800,00 zł
- Polskie Towarzystwo Turystyczno – Krajoznawcze Oddział Ziemi Wałbrzyskiej – Eliminacje wojewódzkie ogólnopolskiego konkursu krasomówczego dla dzieci szkół podstawowych, gimnazjalnych i szkół ponadgimnazjalnych.
Pozostałe wydatki związane z upowszechnianiem turystyki:
- zakup nagród dla uczestników współorganizowanego przez Gminę Wałbrzych V Akademickiego Rajdu Wiosennego Chehmiec 2015 – 996,57 zł,
- zakup wydawnictwa – 149,32 zł.
**Rozdział 63095 – Pozostała działalność**
| Plan po zmianach | 11 000,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 11 000,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
W ramach rozdziału poniesiono wydatki w wysokości 11.000,00 zł na składkę członkowską dla Dolnośląskiej Organizacji Turystycznej, do której Gmina Wałbrzych przystąpiła z dniem 1 stycznia 2006 roku zgodnie z Uchwałą Nr XLV/292/05 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 28 października 2005 roku.
**DZIAŁ 700 – GOSPODARKA MIESZKANIOWA**
| Plan po zmianach | 71 966 968,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 58 085 253,80 zł |
| % wykonania | 80,71 |
**Rozdział 70004 – Różne jednostki obsługi gospodarki mieszkaniowej**
| Plan po zmianach | 61 965 534,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 49 428 872,62 zł |
| % wykonania | 79,77 |
W ramach rozdziału poniesiono wydatki na:
- opłaty za media (tj. zakup usług, energii elektrycznej, energii cieplnej, usuwanie odpadów, koszty dostarczania wody i odprowadzania ścieków oraz zakup gazu, opłaty abonamentowe, oraz koszty eksploatacyjne) związane z utrzymaniem gminnego zasobu lokalowego administrowanego przez MZB Sp. z o. o. 4.266.864,95 zł
- opłaty dotyczące utrzymania gminnego zasobu lokalowego związane z usuwaniem odpadów komunalnych, 1.519.719,20 zł
- odsetki od nieterminowych wpłat w związku z korektą deklaracji - za gospodarowanie odpadami komunalnymi, 2.246,00 zł
- remonty gminnego zasobu lokalowego administrowanego przez - MZB Sp. z o. o. 5.316.653,00 zł
– wynagrodzenie za zarządzanie zasobem komunalnym Gminy – Wałbrzych w ramach umowy o zarządzanie Nr 924/2004 z dnia 22 września 2004 roku zawartej pomiędzy Gminą Wałbrzych a Miejskim Zarządem Budynków Sp. z o. o. – 4.452.341,64 zł
– koszty eksploatacji – 2.569.531,53 zł
Poniesiono również wydatki na realizację przez Miejski Zarząd Budynków Sp. z o.o. nadzoru nad utrzymaniem gminnego zasobu lokalowego we wspólnotach mieszkaniowych:
– wpłaty zaliczek związanych z udziałem Gminy Wałbrzych – 24.722.911,11 zł
we wspólnotach mieszkaniowych, na podstawie not przekazywanych przez Miejski Zarząd Budynków Sp. z o. o. z tytułu:
➢ mediów – 9.634.324,19 zł
➢ funduszu remontowego – 8.327.733,45 zł
➢ kosztów zarządu – 6.760.853,47 zł
W ramach zadania poniesiono wydatki na utrzymanie powierzchni terenów stanowiących załącznik nr 3 do Umowy nr 924/04 zawartej z MZB Sp. z o.o. dnia 22 września 2004r. o zarządzanie zasobem komunalnym Gminy Wałbrzych – 998.570,76 zł
Zarządca zobowiązany jest m.in. do:
1. Utrzymania w należytym stanie sanitarno – porządkowym nieruchomości gruntowych przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców - codzienne sprzątanie polegające odpowiednio na zamiataniu, zbieraniu odpadów, grabieniu liści itp.
2. Utrzymania czystości na terenach zielonych i na nieruchomościach gruntowych.
3. Utrzymania w okresie zimowym ciągów komunikacji pieszej poprzez odśnieżanie chodników, przejść, prześwitów, dojść do pojemników na śmieci i innych ciągów komunikacji pieszej oraz posypywanie materiałami szorstkimi w razie występowania śliskości, wywóz zwiałów śniegu i lodu z przejść.
W ramach rozdziału poniesiono również wydatki na:
– uregulowanie należności wynikającej z postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu w sprawie wniosku wspólnoty mieszkaniowej nieruchomości przy ul. Andersa 163 w Wałbrzychu przy udziale MZB spółka zo.o. o ustanowienie drogi koniecznej – 457,39 zł,
– opłaty eksploatacyjne za lokale mieszkalne nabyte przez Gminę w drodze spadku, które Gmina jako spadkobierca ustawowy zobowiązana jest ponosić zanim nieruchomości zostaną zadysponowane np. włączone do stałego zasobu, sprzedane – 8.937,56 zł,
• Inwestycje 5.570.639,48 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
Rozdział 70005 – Gospodarka gruntami i nieruchomościami
| Plan po zmianach | 4 280 361,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 3 661 680,46 zł |
| % wykonania | 85,55 |
W 2015 roku na wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości Skarbu Państwa poniesiono na kwotę **775.523,89 zł** w tym: w ramach dotacji celowej z zakresu administracji rządowej na kwotę **447.547,32 zł** m.in. na: wynagrodzenia pracowników i wynagrodzenia bezosobowe oraz składki na ubezpieczenia społeczne i fundusz pracy, zakup energii, usługi remontowe przy ul. Lotników - sprzątanie chodników oraz nadzór i konserwację kotłowni, opłaty eksploatacyjne, wykonanie operatów, ubezpieczenie nieruchomości, podatek od nieruchomości, podatek leśny, opłaty oraz koszty postępowania komorniczego.
W ramach dotacji celowej z budżetu państwa ZDKIUM poniósł wydatki dotyczące rozbiórki i budynków pokopalnianych na ul. Beethovena na kwotę **274.476,00 zł**.
Ponadto w ramach rozdziału wydatkowano środki na:
- zwrot wypłaconego na rzecz Gminy Wałbrzych odszkodowania jej nienależnego – odszkodowanie zostało zwrócone osobie fizycznej, która poniosła szkodę. Ponieważ szkody w mieniu są zdarzeniami losowymi i trudnymi do przewidzenia oraz oszacowania stąd też wykonanie kształtuje się na niskim poziomie, **862,99 zł**
- pozwy o eksmisję osób bezprawnie zajmujących lokale gminne, - a następnie koszty postępowania egzekucyjnego związane z wykonaniem wyroku eksmisyjnego oraz koszty postępowań prowadzonych przez PINB dla Miasta Wałbrzycha, **170.130,85 zł**
- opłaty sądowe ponoszone przy składaniu wniosków o wydanie - odpisów z księgi wieczystej, zakładaniu i zamykaniu księgi wieczystej, **24.780,00 zł**
- opłaty notarialne ponoszone przez Gminę Wałbrzych - w Kancelarii Notarialnej przy prostowaniu udziałów w nieruchomości wspólnej, opłaty notarialne i sądowe za sporządzanie umów, **25.629,77 zł**
- spłatę zobowiązań wynikających z ugody sądowej - syg. akt I Co 6530/09 zawartej w dniu 23.02.2010r. pomiędzy Gminą Wałbrzych a Agencją Nieruchomości Rolnych w Warszawie, **885.256,40 zł**
- odsetki i oprocentowania z tytułu rozłożenia na raty należności - wynikających z ugody sądowej z Agencją Nieruchomości Rolnych w Warszawie, **448.168,98 zł**
- opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego gruntu - stanowiącego własność Skarbu Państwa, którego użytkownikiem wieczystym jest Gmina Wałbrzych, **4.067,28 zł**
- nabycie przez Gminę prawa użytkowania wieczystego - nieruchomości niezabudowanej położonej w Wałbrzychu przy ul. Poznańskiej **4.740,00 zł**
- zwrot nakładów za trwałe ulepszenie lokali oraz wydatki dotyczące roszczeń od osób fizycznych, które wniosły do Gminy Wałbrzych zadanie zapewnienia lokalu socjalnego na podstawie wyroku eksmisyjnego, 57.490,59 zł
- odsetki od prawomocnych nakazów zapłaty w sprawach o odszkodowania z tytułu nie wskazania lokalu socjalnego na realizację wyroku sądowego o eksmisję z lokali będących własnością osób fizycznych i prawnych 3.740,77 zł
- wydatki dotyczące koniecznych do poniesienia kosztów - w związku z zawartymi z Nadleśnictwem Wałbrzych umowami najmu gruntu leśnego, 5.158,02 zł
- opłaty za gospodarowanie odpadami za lokal mieszkalny ustwoany przy ul. Internatowej 1 w Wałbrzychu – zadanie powiatu 432,00 zł
- wydatki związane z odtworzeniem dokumentacji technicznej na podstawie not przedstawionych przez Wspólnoty Mieszkaniowe 144.616,00 zł
- realizację składek ubezpieczeniowych za rok polisowy 2014/2015, w związku z ubezpieczeniem Gminy Wałbrzych 782.629,82 zł w tym ubezpieczenie mienia Miasta Wałbrzych na prawach powiatu, - 8.974,88 zł,
- wypłacone odszkodowania z tytułu niezapewnienia lokali socjalnych na realizację wyroków eksmisyjnych, koszty postępowan prowadzonych przez PINB dla Miasta Wałbrzych oraz na roszczenia byłych najemców gminnych lokali użytkowych o zwrot nakładów za trwałe ulepszenie lokali, 31.427,63 zł
- zatrudnienie osób na umowy zlecenia i udzielenie im pełnomocnictw do reprezentowania Gminy Wałbrzych na zebraniach rocznych wspólnot mieszkaniowych, 28.797,38 zł
- obsługę prawną Urzędu przez Kancelarię Radcy Prawnego (w tym realizacja wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu sygn. Akt IC 3259/14 oraz zapłata odsetek 480,00 zł).
**Inwestycje** 241.501,21 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**Rozdział 70095 – Pozostała działalność**
| Plan po zmianach | 5 721 073,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 4 994 700,72 zł |
| % wykonania | 87,30 |
W ramach wydatków bieżących poniesiono wydatki na:
- opłatę komorniczą, 503,53 zł
- koszty zastępstwa procesowego w postępowaniach przed Sądami i w sprawach windykacji należności wniosków m.in. MZB Sp.z o.o., 43.305,97 zł
- refundację kosztów egzekucyjnych, 98,09 zł
- usunięcie usterki przepompowni ścieków dla Zespołu Zabudowy 2.537,32 zł
Wielorodzinnej przy ul. Wiejskiej i Andersa w Wałbrzychu.
Usterka nie podlegała gwarancji,
– opłaty sądowe związane z kierowaniem wniosków do Sądu Rejonowego o nakaz zapłaty oraz kierowaniem spraw do komornika sądowego, 821.274,59 zł
– uwierzytelnienie odpisów dokumentów przez notariuszy, – 191,88 zł
– zwrot kaucji mieszkaniowych dla najemców lokali mieszkalnych Gminy Wałbrzych, którzy opróżnili lub nabyli zajmowany lokal, – 2.917,75 zł
– zwrot kosztów przekwaterowania dla najemców lokali mieszkalnych Gminy Wałbrzych z budynków przeznaczonych do rozbiórki, – 28.350,00 zł
– opłaty za rezerwację i wynajem pomieszczeń tymczasowych dla osób eksmitowanych z lokali mieszkalnych, którym sąd w wyroku eksmisyjnym nie przyznał uprawnień do otrzymania lokalu socjalnego, – 12.400,00 zł
– opłaty sądawe ponoszone w wyniku postępowania spadkowego między innymi opłaty sądowe do wniosków o wydanie postanowień o nabyciu spadku, odpisy postanowień i opłaty za czynności komornicze, – 10.803,52 zł
– realizację budżetu partycypacyjnego, – 3.872,00 zł
– odsetki zgodnie z umową factoringową – 1.531,28 zł
• Inwestycje - 4.066.914,79 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji
DZIAŁ 710 – DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA
| Plan po zmianach | 3 384 709,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 895 523,71 zł |
| % wykonania | 85,55 |
Rozdział 71004 – Plany zagospodarowania przestrzennego
| Plan po zmianach | 458 077,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 310 248,54 zł |
| % wykonania | 67,73 |
W ramach rozdziału zrealizowano następujące zadania:
• Miejska Komisja Urbanistyczno-Architektoniczna - 12.650,00 zł
Zgodnie z regulaminem organizacji i działania Miejskiej Komisji Urbanistyczno – Architektonicznej, członkowie Komisji, którzy mają prawo głosu na posiedzeniach MKU-A, za uczestnictwo w posiedzeniach i przygotowanie opinii otrzymują zryczaltowaną dietę w wysokości 550 zł brutto za każde posiedzenie MKU-A, wypłacane na podstawie podpisanej listy obecności.
W 2015 roku odbyły się trzy komisje MKU-A tj:
– 13 stycznia 2015 roku w której uczestniczyło 8 osób,
– 11 lutego 2015 roku w której uczestniczyło 7 osób,
– 16 kwietnia 2015 roku w której uczestniczyło 8 osób.
• **Plany przestrzenne** - 263.845,95 zł
W ramach zadania wydatki poniesiono na kwotę 263.845,95 zł z czego:
- 43.050,00 zł – to kwota należna za etap I, II, III i IV umowy za sporządzenie projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie ulic Uczniowskiej - Orkana w Wałbrzychu,
- 19.680,00 zł – to kwota należna za etap I, II, III, IV umowy za sporządzenie projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie ulicy Wysockiego w Wałbrzychu,
- 21.033,00 zł – to kwota należna za etap I, II i III umowy za sporządzenie projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie ulicy Świętego Józefa w Wałbrzychu,
- 12.010,95 zł – to kwota należna za etap III i IV umowy za sporządzenie projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru ulic Bolesława Chrobrego - Kolejowej w Wałbrzychu,
- 41.820,00 zł – to kwota należna za etap I i II umowy za sporządzenie Koncepcji zagospodarowania południowej części śródmieścia Wałbrzycha,
- 34.440,00 zł – to kwota należna za etap I, II, III i IV umowy za sporządzenie projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie ulicy Ludowej w Wałbrzychu,
- 34.440,00 zł – to kwota należna za etap I, II, III i IV umowy za sporządzenie projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie ulic Świdnickiej - 11-go Listopada w Wałbrzychu,
- 12.300,00 zł – to kwota należna za etap II umowy za sporządzenie Koncepcji zagospodarowania obszaru ograniczonego ulicami Sikorskiego, Kolejowej, Szmidta, al. Wyzwolenia, Kopernika, Zajączka i Lewartowskiego w Wałbrzychu,
- 300,00 zł – to koszty dojazdu do Warszawy na rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dot. postępowania w sprawie uchwalenia mpzp obszaru pokopalnianego w rejonie ulic Piotra Wysockiego Antka Kochanka w Wałbrzychu oraz postępowania w sprawie uchwalenia mpzp obszaru pokopalnianego w rejonie ulic Piotra Wysockiego - Marcina Kasprzaka w Wałbrzychu. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy przedmiotowe plany,
- 28.782,00 zł – to kwota należna za I, II, III i IV etap umowy za sporządzenie projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Wałbrzyskiej Specjalnej strefy Ekonomicznej ETAP I,
- 15.990,00 zł - to kwota należna za I etap umowy za sporządzenie projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w rejonie ulicy Lubelskiej - Piotra Wysockiego w Wałbrzychu).
Ponadto w ramach rozdziału poniesiono wydatki na realizację umów zlecenie wraz z pochodnymi dotyczących Miejskiej Komisji Urbanistycznej – 33.752,59 zł.
**Rozdział 71012 – Ośrodki dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej**
| Plan po zmianach | 87 000,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 87 000,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
Zadanie powiatowe, wykonywane przez Biuro Geodezji, Kartografii i Katastru Nieruchomości.
W ramach rozdziału poniesiono wydatki w kwocie **87.000,00 zł** związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej, na wynagrodzenia pracowników Biura Geodezji, Kartografii i Katastru Nieruchomości zajmujących się zadaniami powiatowymi w zakresie:
- gromadzenia powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego,
- aktualizacji powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym bazy ewidencji gruntów i budynków,
- udostępniania powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym bazy ewidencji gruntów i budynków.
**Rozdział 71013 – Prace geodezyjne i kartograficzne (nieinwestycyjne)**
| Plan po zmianach | 173 000,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 172 805,16 zł |
| % wykonania | 99,89 |
Na opracowania geodezyjne i kartograficzne w 2015 roku poniesiono środki na łączną kwotę 172.805,16 zł. Za modernizację osnowy zapłacono kwotę **147.600,00 zł**, w tym kwota **25.000,00 zł** stanowiła dotację na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej.
Ponadto zrealizowano wydatek w wysokości **25.205,16 zł** za wektoryzację map analogowych.
**Rozdział 71014 – Opracowania geodezyjne i kartograficzne**
| Plan po zmianach | 487 000,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 430 796,50 zł |
| % wykonania | 88,46 |
Wojewoda Dolnośląski przyznał w 2015 r. dotację celową na opracowania geodezyjne i kartograficzne na kwotę 7.000,00 zł. Dotację wykonano na kwotę **4.217,60 zł**. Wydatki poniesiono na dokumentację geodezyjną i kartograficzną niezbędną do sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa i regulacji stanów prawnych nieruchomości, odszkodowań wynikających z przepisów prawa w tym: wypisów i wyrysów, podziałów nieruchomości.
W ramach rozdziału w 2015 roku ze środków własnych poniesiono wydatki na:
- wykonanie ekspertyz, analiz i opinii niezbędnych do sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości (operaty szacunkowe, dokumentacja niezbędna do uzyskania zaświadczenia o samodzielności lokali, inwentaryzacja szkicowa budynków), **380.004,30 zł**
- wykonanie prac geodezyjno-kartograficznych niezbędnych do sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiących własność Gminy Wałbrzych (podziały nieruchomości, wznowienia znaków granicznych, aktualizacja użytku gruntowego działek z aktualizacją mapy). **46.574,60 zł**
Rozdział 71015 – Nadzór budowlany
| Plan po zmianach | 702 496,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 701 577,90 zł |
| % wykonania | 99,87 |
Zadanie wykonywane przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla Miasta Wałbrzycha poprzez realizację ustawowych zadań z zakresu nadzoru budowlanego polegających na kontroli przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, w tym w szczególności z zakresu utrzymania obiektów oraz budowy i oddawania obiektów do użytkowania oraz badania przyczyn powstawania katastrof budowlanych.
Na powyższe zadanie ze środków własnych poniesiono wydatki na kwotę - 129.323,85 zł
W ramach dotacji celowej z budżetu państwa na realizację zadań z zakresu administracji rządowej poniesiono wydatki na kwotę - 513.943,01 zł
Ponadto poniesiono wydatek dotyczący zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, poniesionej na usuwanie skutków katastrofy budowlanej - 48.372,64 zł.
- **Inwestycje** - 9.938,40 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji
Rozdział 71035 – Cmentarze
| Plan po zmianach | 1 477 136,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 193 095,61 zł |
| % wykonania | 80,77 |
W ramach rozdziału środki w wysokości 1.185.388,12 zł przeznaczono na:
- pokrycie kosztów dostarczania do cmentarzy energii elektrycznej w tym: energia elektryczna, składnik zmienny stawki sieciowej, stawka jakościowa, oraz umowy kompleksowe na dostawę energii elektrycznej zawarte z firmą Tauron Polska Energia - 32.203,66 zł,
- wydatki związane z pokryciem kosztów naprawy dachu kaplicy na cmentarzu przy ul. Moniuszki - 22.430,89 zł,
- wydatki związane z dostawą usług - 1.130.753,57 zł, w tym:
- pokrycie kosztów związanych z odprowadzeniem ścieków - umowy zawarte z WPWiK na dostawę wody i odprowadzenie ścieków.
- pokrycie kosztów związanych z umową UM/BIN/I/172/9/147-W/2015 z dnia 05.01.2015 r. zawartą pomiędzy Gminą Wałbrzych a TOI TOI Polska Sp. z o. o. polegającej na oddaniu w najem 3 kabin sanitarnych wraz z ich serwisowaniem,
- koszty dot. umowy UM/BIK/I/894/17/789-W/2013 o wykonanie zadania publicznego należącego do zadań własnych Gminy Wałbrzych zawartej z MZUK Sp. z o. o. w dniu 25.04.2013 r. na czas nieokreślony w ramach administrowania i utrzymania cmentarzy komunalnych tj. cmentarz komunalny położony przy ul. Moniuszki + parking, cmentarz komunalny położony przy ul. Żeromskiego + parking oraz cmentarz komunalny położony przy ul. Cmentarnej + parking.
Ponadto w ramach realizacji zadań zleconych z zakresu administracji rządowej poniesiono wydatki z budżetu państwa na podstawie porozumienia z Wojewodą Dolnośląskim w wysokości 7.000,00 zł na utrzymanie Cmentarza Wojennego Żołnierzy Armii Radzieckiej w Wałbrzychu.
- **Inwestycje** - 707,49 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji
**DZIAŁ 750 – ADMINISTRACJA PUBLICZNA**
| Plan po zmianach | 52 422 900,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 35 666 909,49 zł |
| % wykonania | 68,04 |
**Rozdział 75011 – Urzędy wojewódzkie**
| Plan po zmianach | 1 782 050,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 283 750,58 zł |
| % wykonania | 72,04 |
W 2015 roku wydatki w ramach tego rozdziału zamknęły się kwotą 1.283.750,58 zł, która obejmowała:
a) wynagrodzenia, dodatkowe wynagrodzenie roczne oraz pochodne - 1.139.260,75 zł
b) pozostałe wydatki - 144.489,83 zł
W ramach rozdziału, podobnie jak w latach poprzednich realizowano wydatki w zakresie zadań zleconych z budżetu państwa, wynikających z szeregu ustaw, obejmujących między innymi sprawy z zakresu ewidencji ludności oraz zadania realizowane przez Urząd Stanu Cywilnego, polegające na rejestracji zdarzeń z zakresu stanu cywilnego w formie aktów urodzenia, mażeństwa i zgonu, przyjmowaniu oświadczeń, zmiany imion i nazwisk, celebrowaniu jubileuszy długoletniego pożycia małżeńskiego oraz urodzin stu i ponad stu latków, wydawaniu odpisów aktów stanu cywilnego oraz zaświadczeń.
Wydatki bieżące przeznaczono m. in.: zakup druków, kwiatów i słodyczy dla jubilatów (w ramach prezentów dla stulatków), zakup kwiatów na salę ślubów, opłatę abonamentową za opiekę autorską nad programem ESO-USC, oprawę i naprawę książek stanu cywilnego i skorowidzów alfabetycznych oraz przeprowadzenie uroczystości wręczenia medali za długoletnie pożycie małżeńskie.
**Rozdział 75014 – Egzekucja administracyjna należności pieniężnych**
| Plan po zmianach | 163 931,00 zł |
|------------------|----------------|
| Wykonanie | 148 991,35 zł |
| % wykonania | 90,89 |
Wydatki poniesione w 2015 roku w tym rozdziale dotyczyły:
– opłat z tytułu wynagrodzenia prowizyjnego wraz ze składek na ubezpieczenie społeczne i fundusz pracy - 135.960,55 zł,
– refundacji kosztów postępowania egzekucyjnego od ściągniętych przez inne organy egzekucyjne zaległości podatkowych – **8.617,49 zł**,
– opłat sądowych za dokonanie wpisów hipotek przynusowych – **4.413,31 zł**.
**Rozdział 75022 – Rady gmin (miast i miast na prawach powiatu)**
| Plan po zmianach | 603 446,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 579 470,05 zł |
| % wykonania | 96,03 |
Wydatki poniesione w 2015 roku na obsługę Rady Miejskiej Wałbrzycha obejmowały:
– diety radnych oraz delegacje krajowe Radnych Rady Miejskiej Wałbrzycha – **569.971,12 zł**
– wydatki rzeczowe m.in. zakup materiałów, ogłoszenia prasowe oraz usługi związane z wynajmem autobusu na wyjazdowe posiedzenia komisji Rady, usługi drukarskie i introligatorskie, opinie i ekspertyzy na potrzeby Rady Miejskiej.
**Rozdział 75023 – Urzędy gmin (miast i miast na prawach powiatu)**
| Plan po zmianach | 37 032 275,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 29 924 603,94 zł |
| % wykonania | 80,81 |
Wydatki poniesione w 2015 roku dotyczą w szczególności wynagrodzeń dla pracowników Urzędu Miejskiego i pochodnych od tych wynagrodzeń, wydatków związanych z utrzymaniem Urzędu, opłat pocztowych, prowizji bankowych, szkoleń pracowników, publikacji ogłoszeń oraz utrzymania siedzib Rad Wspólnot Samorządowych.
Poniesiono również wydatki w kwocie 927.751,78 zł na zadania realizowane w zakresie powiatu.
W ramach wydatków bieżących środki w wysokości **26.757.129,69 zł** wydatkowano na:
a) wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń – **17.254.503,79 zł**
b) świadczenia na rzecz osób fizycznych – **90.749,96 zł**
c) pozostałe wydatki – **9.348.809,64 zł**
d) dotacje z budżetu – **63.066,30 zł**
W strukturze wydatków bieżących **64,49%** to wydatki na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń. Natomiast **35,51%** stanowią pozostałe wydatki, w tym m. in.:
– podatek od nieruchomości stanowiących własność Gminy Wałbrzych – **3.847.119,00 zł**,
– podatek od lasów stanowiących własność Gminy Wałbrzych – **8.779,00 zł**,
– podatek od środków transportu pojazdów będących w posiadaniu Gminy – **54.564,00 zł**,
– zwrot dotacji w związku ze zwrotem kosztów poniesionych na usuwanie skutków katastrofy budowlanej oraz zwróconych składek z ubezpieczenia społecznego – **96,65 zł**,
– pokrycie odsetek dotyczy faktury – **262,98 zł**,
– pokrycie odsetek za nieterninową wplatę podatku od nieruchomości – **41,00 zł**,
– pokrycie odsetek od wyroków sądowych – **282,82 zł**,
– pokrycie odsetek zgodnie z umową factoringową – **33.606,75 zł**,
– zakup oprogramowania i sprzętu komputerowego oraz jego naprawy – **60.408,61 zł**,
– opieka autorska do systemów min. Rekord, Otago, Wasco, Geomatyka, Radix – 870.286,50 zł,
– utrzymanie obiektów, samochodów służbowych oraz Rad Wspólnot Samorządowych – 2.143.970,77 zł,
• obsługa Biura Klienta – 243.336,35 zł w tym: koszty operatora pocztowego (227.857,35 zł) oraz posiłki regeneracyjne dla pracowników obsługi (15.479,00 zł)
• obsługa prawna Urzędu w zakresie egzekwowania należności Gminy – 102.818,37 zł,
• obsługa klientów Biura Komunikacji w zakresie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami oraz rejestracji pojazdów – 802.504,95 zł,
Przeważająca część wydatków to:
– koszt druków resortowych 631.065,31 w tym:
– karty pojazdu – do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 2.188 kart pojazdu, koszt jednej karty to kwota 14,94 zł brutto,
– prawa jazdy – do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 2.525 praw jazdy, koszt jednego prawa jazdy to kwota 56,08 zł brutto,
– międzynarodowe prawa jazdy – do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 44 międzynarodowe prawa jazdy, koszt jednego druku MPJ to kwota 9,14 zł brutto,
– legitymacje instruktora nauki jazdy – do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 16 legitymacji, koszt jednej legitymacji instruktora nauki jazdy to kwota 8,61 zł brutto,
– zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym lub pojazdem przewożącym wartości pieniężne – do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 27 zezwoleń, koszt jednego zezwolenia z okładką foliową: 2,21 zł brutto.
Koszt tablic rejestracyjnych 169.151,84 zł w tym:
– tablice rejestracyjne jednorzędowe lub dwurzędowe zwyczajne, tymczasowe – koszt zakupu przez Gminę jednej sztuki to kwota 5,23 zł brutto,
– tablice dla przyczep jednorzędowe lub dwurzędowe zwyczajne, tymczasowe – koszt jednej sztuki to 5,23 zł brutto,
– tablice motocyklowe i ciągnikowe zwyczajne – koszt jednej sztuki to 2,46 zł brutto,
– tablice motorowerowe – koszt jednej sztuki to 3,08 zł brutto,
– tablice indywidualne i zabytkowe samochodowe – koszt jednej sztuki to 5,23 zł brutto,
– tablice indywidualne i zabytkowe motocyklowe – koszt jednej sztuki to 3,69 zł brutto,
– nalepki kontrolne z nadrukiem (dostarczane przez PWPW S.A.) – do dnia 31 grudnia 2015 r. wydano 6.326 sztuk nalepek kontrolnych, koszt zakupu jednej sztuki nalepki kontrolnej to kwota 15,69 zł brutto,
Wykonanie i dostawa tablic rejestracyjnych następuje na podstawie umowy zawartej przez "ROB" Sp. z o.o. we Wrocławiu z Gminą Wałbrzych.
Od 1 października 2014 r. została uruchomiona usługa powiadomienia SMS oraz e-mail dla klientów chcących otrzymać informację (po złożeniu wniosku o prawo jazdy/ po złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu) o możliwości odbioru prawa jazdy oraz dowodu rejestracyjnego; za jeden SMS Gmina płaci 0,25 zł brutto, natomiast za powiadomienie e-mail – 0,07 zł brutto.
W ramach wydatków na kwotę 270.805,74 zł zrealizowano również: ogłoszenia Prezydenta Miasta Wałbrzycha tj.:
1. ogłoszenia o otwartych konkursach ofert wynikających z ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie w tym:
- ogłoszenia o wywieszeniu do publicznej wiadomości wykazu nieruchomości przeznaczonych do wydzierżawienia, wynajęcia bądź na sprzedaż,
- ogłoszenia o przetargach na sprzedaż nieruchomości,
- ogłoszenia o wywieszeniu do publicznej wiadomości miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,
- ogłoszenia informacyjne o wałbrzyskich wydarzeniach i kampaniach społecznych
2. Obsługę imprez i działań objętych patronatem Prezydenta Miasta Wałbrzycha:
- wyprawka dla pierwszego mieszkańca Wałbrzycha urodzonego w 2015r.,
- spotkania noworoczne Prezydenta z przedsiębiorcami, zasłużonymi i honorowymi obywatelami Wałbrzycha,
- nagrody, puchary, medale okolicznościowe Prezydenta Wałbrzycha.
3. Wydanie cykliczne informatora samorządowego „Życie Aglomeracji Wałbrzyskiej”.
- Dotacja dla Powiatu Wałbrzyskiego w związku z podpisanym porozumieniem w sprawie przekazania od 1.08.2014 r. zadań z zakresu ochrony interesów konsumentów – 56.275,00 zł.
- Zwrot dotacji na kwotę 6.791,30 zł w tym odsetki na kwotę 156,00 zł w związku z pomniejszeniem przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju zatwierdzonej kwoty wydatków kwalifikowanych poniesionych ze środków dotacji.
**Projekt „Rozwój obszaru Funkcjonalnego Aglomeracji Wałbrzyskiej poprzez opracowanie dokumentów strategicznych wspierających integrację 23 jst: Strategii ZIT Program Gospodarki Niskoemisyjnej i Zintegrowanego Programu Transportu Publicznego z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych**
**614.900,82 zł**
Projekt „Rozwój Obszaru Funkcjonalnego Aglomeracji Wałbrzyskiej poprzez opracowanie dokumentów strategicznych wspierających integrację 23 jst: Strategii ZIT, Programu Gospodarki Niskoemisyjnej i Zintegrowanego Programu Transportu Publicznego” jest realizowany w ramach „Konkursu dotacji na działania wspierające jednostki samorządu terytorialnego w zakresie planowania współpracy w ramach miejskich obszarów funkcjonalnych”, ogłoszonego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna.
Beneficjentem i Liderem projektu jest Gmina Wałbrzych. W projekcie uczestniczy dodatkowo 21 partnerów - gminy będące członkami Aglomeracji Wałbrzyskiej. Projekt realizowany w latach 2014-2015. Dofinansowanie wyniesie 90% wartości projektu, wkład własny 10% wartości projektu z rozbiciem na Gminę Wałbrzych i partnerów projektu.
Celem projektu jest wzrost spójności i integralności terytorialnej Aglomeracji Wałbrzyskiej, poprzez m.in. opracowanie dokumentów strategicznych (zgodnie z tytułem projektu), przeprowadzenie konsultacji społecznych, przygotowanie do realizacji wspólnych projektów, opracowanie dokumentów technicznych.
W 2015 r. na wynagrodzenia dla personelu projektu wydano 46 243,66 zł. Ponadto w ramach projektu poniesiono wydatki na:
- opracowanie Strategicznej Oceny Oddziaływania na Środowisko ZIT AW - 9 840,00 zł,
- opracowanie Zintegrowanego Programu Transportu Publicznego - II etap - 171 892,50 zł,
- opracowanie Programu Gospodarki Niskoemisyjnej - etap III i IV - 95 000,00 zł,
- emisję ogłoszeń i kolportaż ulotek – 3 363,96 zł,
- organizację konferencji – 8 182,20 zł,
- przeprowadzenie konsultacji społecznych oraz opracowanie analizy z konsultacji i wprowadzenie ewentualnych zmian do "Zintegrowanego Program Transportu Publicznego dla Aglomeracji Wałbrzyskiej" – 34 378,50 zł,
- wykonanie usługi opracowanie dokumentacji projektowo – kosztorysowej przystanków komunikacji publicznej na obszarze Aglomeracji Wałbrzyskiej pod uzyskanie pozwolenia na budowę – 246 000,00 zł.
**Inwestycje**
- **2.552.573,43 zł**
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji
**Rozdział 75045 – Kwalifikacja wojskowa**
| Plan po zmianach | 38 077,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 38 077,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
Środki finansowe na zadanie przejęte z powiatu pochodzące z dotacji budżetu państwa na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej przeznaczone zostały na organizację komisji lekarskiej i przeprowadzenie kwalifikacji wojskowej.
Poniesiono wydatki: na wynagrodzenie dla członków komisji lekarskiej (6.000,00 zł), refundację wynagrodzeń lekarzy (3.979,00 zł), ochronę obiektu, wywóz śmieci, malowanie pomieszczeń (8.266,96 zł), wynagrodzenie osób wykonujących prace w komisji kwalifikacji wojskowej wraz z pochodnymi (12.070,60 zł), zakup usług zdrowotnych - badanie u okulisty osób skierowanych przez lekarzy z komisji lekarskiej (644,00 zł), zakup leków (100,00 zł), energii elektrycznej i wody (1.616,00 zł), zakup materiałów i wyposażenia dla potrzeb komisji wojskowej i lekarskiej (materiały biurowe, ciśnieniomierz, czajniki elektryczne, książki orzeczeń lekarskich, telewizor, grzejniki elektryczne, tusze do drukarki (5.400,44 zł).
**Rozdział 75075 – Promocja jednostek samorządu terytorialnego**
| Plan po zmianach | 2 150 528,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 022 318,77 zł |
| % wykonania | 94,04 |
W zakresie promocji Miasta Wałbrzycha w 2015 r. w ramach rozdziału 75075 poniesiono wydatki na:
- **wydawnictwa i materiały promocyjne** 170.557,77 zł
1. Wydawnictwa:
- Kalendarze promujące Wałbrzych na 2015r. - dodruk; ulotki: Ferie Zimowe, Wakacje w mieście – 6 tys.szt.; „Instytucja dla dobra górników kopalń książątkskich” 100szt; Wydawnictwo dla dzieci z Moofie- dodruk 3 rodzajów – 3 tys. szt.; „Spotkanie raz jeszcze” Sz. Weiss – 50szt.; „Tropiciel Wałbrzyskich Tajemnic” – 3 tys. szt.; „Zamek Książ” J. Moniatowicza – 2 tys. szt.; Przewodnik 1 tys. szt. + plan miasta Wałbrzych – 1 tys.szt.; Album Wałbrzych na dawnych pocztówkach – 100 szt.; składanki „Explore Wałbrzych” – 10 tys. szt.; Mapa „Explore Wałbrzych” – 2,5 tys. szt.; teczki „Wałbrzych” – 2 tys. szt.
2. Akcesoria promocyjne m.in:
- akcesoria z autorskim projektem grafiki promującej Wałbrzych tj.: kubki porcelanowe, koszulki, torby eko, magnesy, pinsy „Zasłużony dla miasta Wałbrzycha”, pendrivy z logiem i stroną internetową miasta, torby z herbem Wałbrzycha, zestawy porcelany wałbrzyskiej, akcesoria z grafiką „Explore Wałbrzych” tj. tshirty, kubli, długopisy, torby, breloki, czyściki z microfibry, długopisy, podkładki.
• pozostałe zadania mające na celu promocję miasta – 1.143.993,88 zł
W ramach tego zadania zrealizowano wszechstronne działania promocyjno – informacyjne Wałbrzycha zarówno na terenie miasta jak i poza nim między innymi:
– Sylwester na Rynku; XXIII Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, Spotkania Noworoczne z honorowymi, zasłużonymi oraz przedsiębiorcami, II Miejski Polonez Maturzystów, Bal Sportu, otwarcie Centrum Ceramiki Unikatowej na Starej Kopalni, Mistrzostwa Wałbrzycha w Szachach, Mistrzostwa Polski w Tańcach, Msza Papieska, mistrzostwa Polski w Tenisie Stołowym, Mistrzostwa Europy w Zapasach, Koncert zespołu Dżem, Mistrzowie Baroku w zamku Książ, 70-lecie polskiego Wałbrzycha, otwarcie Welcom Center, Otwarcie Sezonu Rowerowego, krajowe Mistrzostwa w Tańcu Hip Hop, jubileusz Zespołu Pieśni i Tańca Wałbrzych, festiwal Kwiatów i Sztuki, międzynarodowa Wystawa Monastyckzm, Mozart na Wiosnę, Majówka Rodzinna w Parku, Juwenalia, Noc Muzeów, plebiscyt gospodarczy „Gwiazdy Biznesu”, Bike Maraton, Biennale Fotografii, Dzień Dziecka, II Ogólnopolski Turniej Tenisa na Wózkach, cykl imprez rowerowych „Górale na Start”, Joga w Parku Sobieskiego, piknik Ekopraktyczny, Turniej Aglomeracji Wałbrzyskiej, Festiwal Podwórek,
– okolicznościowe ulotki, plakaty, zaproszenia, dyplomy, banery, citylighty promujące wałbrzyskie imprezy, wydarzenia, kampanie społeczne np: Czysty Wałbrzych, Wałbrzyski Budżet Partycypacyjny, Giełda Staroci, Bal Charytatywny, akcja „Zbiórka Krwi”, Podwórkowa Liga Mistrzów, Noc Świętojańska itp.,
– inne wydatki związane z promocją oraz kreowaniem wizerunku miasta np. Kompasy – samorządowy lider roku, zakup energii elektrycznej do iluminacji kościoła św Aniołów Stróżów, tablica – projekt obwodnicy wałbrzyskiej, film „Solidarność wg kobiet”, promocja poprzez realizację zespołu Trzeci Wymiar, Architektour 2015 – warsztaty, Climathon, znakowanie szlaków rowerowych.
W ramach zadania z dotacji z budżetu Miasta przeznaczono kwotę 395.000,00 zł na promocję Gminy Wałbrzych poprzez kluby sportowe: Stowarzyszenie „Górnik Wałbrzych 2010” – 150.000,00 zł, Klub Sportowy Victoria PWSZ – 100.000,00 zł oraz Klub Piłkarski „Górnik Wałbrzych” 145.000,00 zł.
• Imprezy 43.050,00 zł
W ramach zadania wydatkowano środki na imprezę rowerową „Bike Maraton Wałbrzych 2015”.
• **Współpraca z miastami partnerskimi** 27.569,00 zł
W ramach zadania w 2015 r. sfinansowano wizytę delegacji z Borysławia oraz transport wałbrzyskich uczniów do Freiberga, transport wałbrzyskich górników na Święto Górnicze do Freiberga, wakacyjny pobyt 50-osobowej grupy z Borysławia, pobyt uczniów z Freiberga w ramach wymiany szkół, spotkanie przedstawicieli Komitetu Prtnerskiego Wałbrzych – Freiberg, pobyt górników z Freiberga podczas obchodów Święta Górniczego Barbórka w Wałbrzychu.
• **Promocję w mediach** 47.246,25 zł
W ramach zadania PROMOCJA W MEDIACH w 2015r poniesiono wydatki na: XXIII Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy - promocja w TV, Bike Maraton reportaż z edycji na antenie TV Wrocław, promocja Wałbrzycha w Informatorze Samorządów Dolnego Śląska, „The Warsaw Voice”, w dodatku turystycznym na terenie Ziemi Kłodzkiej i prasie opolskiej, Rajd Pojazdów Zabytkowych i Dni Wałbrzycha w Gazecie Wrocławskiej, kampania medialna Toyota Półmaraton Wałbrzych.
• **Utrzymanie trwałości projektu:** "TELEBIMY- nowoczesne e-usługi w dziedzinie turystyki i kultury w dolnośląskich gminach" było realizowane w ramach dotacji z programu RPO WD. Projekt realizowano w formie partnerstwa, które tworzyło 11 gmin i Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego.
W ramach utrzymania trwałości projektu zrealizowano wydatki na kwotę – 153.251,87 zł w tym wkład partnerów 146.283,05 zł. Wydatki poniesiono na:
- operatora ekranów LED (73 820,71 zł),
- abonament na usługę internetową (4 861,92 zł),
- dostarczanie energii elektrycznej do telebimów w lokalizacjach: Wałbrzych, Wrocław, Długołęka i Kobierzyce (73 121,77 zł),
- ubezpieczenie ekranów (1 421,47 zł),
- podatek od nieruchomości (26 zł).
Wydatki są ponoszone solidarnie przez partnerów projektu z własnych budżetów.
— **Inwestycje** - 436.650,00 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji
**Rozdział 75095 – Pozostała działalność**
| Plan po zmianach | 10 652 593,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 1 669 697,80 zł |
| % wykonania | 15,67 |
W 2015 roku w ramach rozdziału 75095 – Pozostała działalność wydatkowano środki na:
• **Wydatki na wypłatę prowizji inkasentom opłaty targowej** - 57.193,65 zł
• **Przygotowanie i realizację projektów dofinansowywanych przez UE oraz programy krajowe i zagraniczne** - 42.382,29 zł
W ramach zadania zrealizowano wydatki w tym:
– usługa tłumaczenia pisemnego z języka polskiego na język czeski – 83,64 zł,
– wynajem sali konferencyjnej wraz z wyżywieniem i noclegiem na konferencję „I co dalej? Wyzwania i szanse stojące przed przedsiębiorstwami w perspektywie budżetowej UE na lata 2014-2020” – 4 854,99 zł,
– usługa noclegowa wraz z wyżywieniem dla dwóch przedstawicieli samorządu z Ukrainy – 1 240,00 zł,
– przewóz uczniów wałbrzyskich szkół w związku utrzymaniem trwałości projektu „Kultura łączy narody” – 1 800,00 zł,
– opłata za utrzymanie domeny www.czpl.eu, w związku z utrzymaniem trwałości projektu „Przedsiębiorczość bez granic” – 86,10 zł,
– organizacja spotkania dot. realizacji programu pn. „Energetyka prosumencka jako źródło transformacji obywatelskiej w gminach AW” – 950,00 zł,
– opracowanie aktualizacji Strategii ZIT AW – II etap umowy – 2 152,50 zł,
– usługi doradcze dot. wsparcia w tworzeniu i funkcjonowaniu IPAW – 18 450,00 zł,
– usługi doradcze w zakresie przygotowania AW do realizacji projektu wykorzystania OZE i wykonania opracowania pn. „Projekt wykorzystania OZE w AW w latach 2015-2020” – 10 000 zł,
– przerwa kawowa w ramach spotkania informacyjnego dla przedsiębiorców – 1 068,75 zł,
– publikacja zaproszenia do negocjacji w sprawie zbycia akcji PEC – 1 388,81 zł,
– projekt plakatu na spotkania z mieszkańcami w sprawie rewitalizacji – 307,50 zł.
• Wydatki związane z rewitalizacją Miasta - 2.210,00 zł
– zorganizowano poczęstunek dla przedstawicieli MlIR na spotkaniu dot. rewitalizacji miasta Wałbrzycha – 210,00 zł,
– zakupiono usługę doradztwa merytorycznego w zakresie prac związanych z opracowaniem Gminnego Programu Rewitalizacji Wałbrzycha na lata 2015-2025 – 2 000,00 zł.
• Składka do Związku Miast Polskich - 35.439,78 zł
W ramach tego zadania przekazano składki członkowskie dla Związku Miast Polskich oraz Lokalnej Organizacji Turystycznej Aglomeracji Wałbrzyskiej.
Projekt „Koszty wdrażania zadań powierzonych ZIT Aglomeracji Wałbrzyskiej realizowanych przez IPAW w ramach RPO WD w roku 2015 - 1.228.235,28 zł
w tym wydatki niekwalifikowane: 24.509,30 zł
Instytucja Pośrednicząca Aglomeracji Wałbrzyskiej jest gminną jednostką organizacyjną powołaną na podstawie Uchwały NR III/21/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha w z dnia 22.01.2015 r. w sprawie utworzenia gminnej jednostki organizacyjnej pod nazwą: Instytucja Pośrednicząca Aglomeracji Wałbrzyskiej (zwana dalej „IPAW”) i utworzoną w celu wykonywania zadań Instytucji Pośredniczącej dla jednostek samorządu terytorialnego, tworzących obszar funkcjonalny Aglomeracji Wałbrzyskiej, wspólnie wdrażających zadania w ramach Instrumentu Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego 2014-2020.
Gmina Wałbrzych jest Beneficjentem Osi Priorytetowej Pomoc Techniczna i za pośrednictwem w tym celu powołanej gminnej jednostki organizacyjnej pn. IPAW, realizuje projekt oraz ponosi wydatki zgodnie z umową o dofinansowanie w ramach Pomocy
Technicznej. Kwalifikowalne koszty wdrażania powierzonych IPA W zadani w ramach RPO WD 2014-2020 są pokrywane w 85% ze środków Pomocy Technicznej na mocy Porozumienia z dnia 12 czerwca 2015 r. zawartego z Zarządem Województwa Dolnośląskiego oraz w 15% z wkładu własnego Gmin tworzące Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Aglomeracji Wałbrzyskiej - 142.921,93 zł.
W roku 2015 Jednostka poniosła koszty na finansowanie wydatków administracyjnych i organizacyjnych związanych ze stworzeniem i utrzymaniem warunków pracy umożliwiających sprawną realizację procesów związanych z realizacją RPO WD 2014-2020 na które składają się m.in. na:
- wynagrodzenia pracowników wraz z pochodnymi, - 1.032.703,87 zł
- podnoszenie kwalifikacji pracowników (szkolenia, delegacje), - 7.805,00 zł
- wsparcie eksperckie i prawne (analizy, ekspertyzy, doradztwo), - 26.004,15 zł
- organizacja procesu naboru i oceny wniosków o dofinansowanie, koszty organizacji - 16.407,70 zł
- promocja ZIT AW: zakup, opracowanie, druk, dystrybucja materiałów informacyjnych i promocyjnych, wyposażenie pomocnicze do przeprowadzenia akcji promocyjnych, materiały promocyjne, - 19.818,25 zł
- niezbędnych materiałów biurowych i eksploatacyjnych do urządzeń wielofunkcyjnych, adaptacja, remont i modernizacja służące utrzymaniu stanu pomieszczeń biurowych, konferencyjnych w standardzie umożliwiającym efektywne wykonanie zadań, opłaty za czynsz, ubezpieczenie majątku, opłaty za usługi telekomunikacyjne, koszty usług zdrowotnych, BHP i p/poż, usługi pocztowe. - 100.987,01 zł
Ponadto poniesiono wydatki niekwalifikowalne na kwotę 24.509,30 zł z Pomocy Technicznej pokrywane przez jednostkę: koszty na finansowanie wydatków administracyjnych i organizacyjnych związanych ze stworzeniem i utrzymaniem warunków pracy umożliwiających sprawną realizację procesów związanych z realizacją RPO WD 2014-2020 w tym: koszty zatrudnienia pracownika, które nie podlegają refundacji z pomocy technicznej, a wynikają z przepisów prawa pracy i innych aktów np. odpis na ZFŚŚ, wpłaty z tytułu PFRON, zakup wyposażenia oraz usługi remontowe.
- **Inwestycje** 304.236,80 zł
w tym projekt:
- **Projekt „Koszty wdrażania zadań powierzonych ZIT Aglomeracji Wałbrzyskiej realizowanych w ramach PRO WD w 2015 r.”** - 304.236,80 zł
w tym: wydatki na podstawie porozumień -8.277,99 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
DZIAŁ 751 – URZĘDY NACZELNYCH ORGANÓW WŁADY PAŃSTWOWEJ, KONTROLI I OCHRONY PRAWA ORAZ SĄDOWNICTWA
| Plan po zmianach | 772 283,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 742 923,53 zł |
| % wykonania | 96,20 |
Rozdział 75101 – Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa
| Plan po zmianach | 20 190,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 20 076,91 zł |
| % wykonania | 99,44 |
Wydatkowane w ramach rozdziału środki w kwocie **20 076,91 zł** pochodzą z dotacji z budżetu państwa na realizację zadań zleconych z przeznaczeniem na prowadzenie i aktualizację stałego rejestru wyborców. Środki te przeznaczono na zakup wyposażenia i materiałów niezbędnych w pracy związanej z ewidencją ludności oraz na umowy zlecenia dla przedstawiciela osoby nieobecnej w sądzie, podczas toczących się postępowań administracyjnych.
Rozdział 75107 – Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
| Plan po zmianach | 361 872,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 347 387,14 zł |
| % wykonania | 96,00 |
Wydatki w tym rozdziale poniesiono w całości w ramach dotacji z budżetu państwa na realizację zadań zleconych ustawą w związku przygotowaniem i przeprowadzeniem wyborów Prezydenta RP zarządzonych na dzień 10 maja – I tura i 24 maja 2015 r. – II tura oraz diety dla członków obwodowych komisji wyborczych.
Rozdział 75108 – Wybory do Sejmu i Senatu
| Plan po zmianach | 210 474,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 198 976,55 zł |
| % wykonania | 94,54 |
Wydatki w tym rozdziale w całości zrealizowano w ramach dotacji z budżetu państwa na realizację zadań zleconych ustawą w związku z przygotowaniem i przeprowadzeniem Wyborów do Sejmu i Senatu zarządzonych na dzień 25 października 2015 r. z uwzględnieniem diet dla członków obwodowych komisji wyborczych.
Rozdział 75110 – Referenda Ogólnokrajowe i Konstytucyjne
| Plan po zmianach | 179 747,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 176 482,93 zł |
| % wykonania | 98,18 |
Wydatki w tym rozdziale w całości zrealizowano w ramach dotacji z budżetu państwa na realizację zadań zleconych ustawą w związku z przygotowaniem i przeprowadzeniem Referendum ogólnokrajowego zarządzonego na dzień 6 września 2015 r. w tym na diety dla członków obwodowych komisji referendalnych.
**DZIAŁ 752 – OBRONA NARODOWA**
| Plan po zmianach | 1 000,00 zł |
|------------------|-------------|
| Wykonanie | 1 000,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
**Rozdział 75212 – Pozostałe wydatki obronne**
| Plan po zmianach | 1 000,00 zł |
|------------------|-------------|
| Wykonanie | 1 000,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
W ramach tego rozdziału poniesiono wydatki w kwocie 1.000,00 zł na realizację zadań zleconych przez administrację rządową w zakresie obrony narodowej. Zakupiono urządzenie GPS Map78S przeznaczone do realizacji zadań obronnych na terenie miasta Wałbrzycha.
**DZIAŁ 754 – BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE I OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA**
| Plan po zmianach | 16 889 398,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 14 935 909,48 zł |
| % wykonania | 88,43 |
**Rozdział 75404 – Komendy wojewódzkie Policji**
| Plan po zmianach | 1 025 000,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 0,00 zł |
| % wykonania | - |
Zaplanowana w ramach dotacji na zadania bieżące kwota 25.000,00 zł nie została wydatkowana w związku z brakiem wykonywania dodatkowych ponadnormatywnych godzin przez policjantów. Ponadto realizacja zadania pn.”Budowa komisariatu I Miejskiej Policji w Wałbrzychu” z uwagi na przedłużające się wylonienie wykonawcy i otwarcie ofert została przesunięta na 2016 rok.
**Rozdział 75411 – Komendy powiatowe państwowej straży pożarnej**
| Plan po zmianach | 11 254 875,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 11 029 743,63 zł |
| % wykonania | 98,00 |
Zadanie realizowane jest przez Komendę Miejską Państwowej Straży Pożarnej, której celem jest zapewnienie bezpieczeństwa przeciw-pożarowego i sprawności reagowania w sytuacjach kryzysowych i klęsk żywiołowych.
W 2015 roku poniesione wydatki finansowane z dotacji celowej z budżetu państwa na zadania zlecone z zakresu administracji rządowej związane z utrzymaniem jednostki w wysokości – **9.739.788,63 zł** kształtują się następująco:
a) wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń - 8.156.779,02 zł
b) wydatki osobowe nie zaliczane do uposażeń - 326.198,26 zł (świadczenia na rzecz osób fizycznych)
c) wydatki pozostałe - 1.256.811,35 zł
W ramach rozdziału wydatki zostały przeznaczone na: wynagrodzenia 135 funkcjonariuszy mundurowych, wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń 7 pracowników cywilnych. W 2015 roku na zaopatrzenie emerytalne odeszło 2 strażaków. W 2015 straż pożarna interweniowała 2.190 razy w tym: do pożarów wyjeżdżała 1.132 razy, do innych miejscowych zagrożeń 940 razy, natomiast pozostałe 118 wyjazdy to alarmy fałszywe.
- **Inwestycje** 1.289.955,00 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji
**Rozdział 75414 – Obrona cywilna**
| Plan po zmianach | 9 000,00 zł |
|------------------|-------------|
| Wykonanie | 6 032,99 zł |
| % wykonania | 67,03 |
Zadania w zakresie obrony cywilnej realizowane są przez Biuro Zarządzania Kryzysowego:
Dotacja celowa z DUW we Wrocławiu w wysokości **5.000,00 zł** z przeznaczeniem na Obronę Cywilną została 2015 roku wykorzystana w 100% z przeznaczeniem na: zakup nagród rzeczowych dla dzieci i młodzieży, które wzięły udział w konkursie z wiedzy o obronie cywilnej, konkursy plastyczne – 2.000 zł, przeglądy syren alarmowych oraz przegląd i konserwację osuszaczy – 2.000 zł, naprawę urządzenia sterującego syreną alarmową oraz osuszaczy do osuszania pomieszczeń – 1.000 zł.
Z własnych środków finansowych przeznaczonych na obronę cywilną zakupiono paliwo i olej do pompy p.powodziowej oraz środki czyszczące i konservujące do magazynu obrony cywilnej i magazynu p.powodziowego – **450,00 zł**, naprawiono uszkodzone osuszacze – **333,32 zł** oraz przeprowadzono ich konserwację – **249,67 zł**.
**Rozdział 75416 – Straż gminna (miejska)**
| Plan po zmianach | 3 271 317,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 3 240 050,65 zł |
| % wykonania | 99,04 |
W rozdziale tym zrealizowano wydatki bieżące w wysokości 3.240.050,65 zł związane z utrzymaniem Straży Miejskiej w Wałbrzychu.
Wydatki te można pogrupować w następujących kategoriach:
a) wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń - 2.816.854,88 zł
b) świadczenia na rzecz osób fizycznych - 71.545,49 zł
c) wydatki pozostałe - 351.650,28 zł
W strukturze wydatków 86,94% to wydatki na wynagrodzenia strażników miejskich i pochodne od tych wynagrodzeń, 13,06% to pozostałe wydatki.
Katalog zadań realizowanych przez Straż Miejską jest obszerny i systematycznie się powiększa. Zdecydowana większość zadań dotyczy spraw związanych z utrzymaniem czystości i porządku w szerokim tego słowa znaczeniu. Wśród tych, które mają znaczący wpływ na poczucie bezpieczeństwa mieszkańców należy wymienić:
- ochronę spokoju i porządku w miejscach publicznych,
- czuwanie nad porządkiem i kontrola ruchu drogowego,
- współdziałanie z właściwymi podmiotami w zakresie ratowania życia i zdrowia obywateli, pomocy w usuwaniu awarii technicznych i skutków klęsk żywiołowych oraz innych miejscowych zagrożeń,
- współdziałanie z organizatorami i innymi służbami w ochronie porządku podczas zgromadzeń i imprez publicznych,
- doprowadzanie osób nietrzeźwych do izby wytrzeźwień lub ich miejsca zamieszkania,
- informowanie społeczności lokalnej o stanie i rodzajach zagrożeń, a także inicjowanie i uczestnictwo w działaniach mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminalnym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi.
Główne kategorie wykroczeń ujawnianych przez strażników to:
- wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji w tym: ujawnione przez urządzenia rejestrujące – 8 890 oraz pozostałe naruszenia – 2 259,
- wykroczenia przeciwko obyczajowości publicznej – 286,
- wykroczenia przeciwko urządzeniom użytku publicznego – 368,
- ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – 916,
- ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach – 1 760.
Za ujawnione wykroczenia strażnicy nałożyli 8 854 mandaty karne na kwotę 1 018 765,00 zł. Poczęli 8 854 sprawców wykroczeń. W 1 150 sprawach decyzję o ukaraniu podejmie sąd.
W roku 2015 w dalszym ciągu pełnił służbę patrolową – patrol konny Straży Miejskiej. Do jego zadań należały w szczególności kontrolę Książańskiego Parku Krajobrazowego i terenów przyległych.
W działaniach prewencyjnych skutecznie wspomagali strażników koledzy z patroli rowerowych.
W początkach grudnia został utworzony EKO PATROL – Misja Eko-Patrolu Straży Miejskiej jest ochrona otaczającego nas naturalnego środowiska na terenie Miasta Wałbrzycha.
W roku 2015 kontynuowano prace związane z rozbudową monitoringu wizyjnego, który powiększony został o pięć kamer. Założenia rozbudowy przewidują takie rozwiązania, które pozwolą na obserwacje przy pomocy kamer większości newralgicznych miejsc praktycznie we wszystkich dzielnicach miasta. Dotychczasowe jak i planowane działania wpłyną na wzrost poczucia bezpieczeństwa oraz w zapewnianie porządku publicznego w naszym mieście. Stale wzrastająca liczba zgłoszeń z prośbą o interwencję kierowanych
przez mieszkańców bezpośrednio do dyżurnego Straży Miejskiej to także dowód na zaufanie oraz skuteczność naszych interwencji.
**Rozdział 75421 - Zarządzanie kryzysowe**
| Plan po zmianach | 162 122,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 112 646,19 zł |
| % wykonania | 69,48 |
W 2015 roku w ramach niniejszego rozdziału poniesiono wydatki w kwocie **112.646,19 zł**. Środki finansowe w ramach tego zadania zostały wydatkowane na:
- zakup środków odstraszających dziki, sorbentu i piaseku do usuwania zagrożeń na drogach, plandek ochronnych, taśm ostrzegawczych, latarek i baterii oraz tunelu nadmuchowego wraz z wentylatorem do wykorzystania w prowadzonych akcjach ratunkowych – 13.864,44 zł,
- naprawę 2 urządzeń włączających RUW-2000 – 762,60 zł,
- usługi związane z wywózką i zaladunkiem węgla z "biedaszybów", usługi związane z obsługą odłowni oraz odłowem dzików, wynajęciem autobusu do ewakuacji osób zagrożonych, zabezpieczeniem i wycinką drzew zagrażających – 75.835,15 zł,
- opłacenie polis ubezpieczeniowych związanych z wykonywaniem zadania dotyczącego złotego pociągu – 3.102,00 zł,
- szkolenie kadry jednostek biorących udział w akcjach ratowniczych – 1.700,00 zł,
- wydatki dotyczące złotego pociągu w tym na (zakwaterowanie i wyżywienie wojska, wynajem kabin TOI-TOI, udział żołnierzy w oczyszczaniu działki, wynajem ogrodzenia) realizowane w ramach dotacji z budżetu państwa na realizację bieżących zadań własnych powiatu – 17.382,00 zł.
**Rozdział 75495 – Pozostała działalność**
| Plan po zmianach | 1 167 084,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 547 436,02 zł |
| % wykonania | 46,91 |
W 2015 roku w ramach rozdziału na Zarządzanie Kryzysowe wydatkowano środki bieżące w wysokości **396.111,23 zł** na:
- **Monitoring wizyjny** 128.748,80 zł
Poniesiono wydatki na: opłaty za dzierżawę kanalizacji kablowej, dzierżawę łącza analogowego, dzierżawę światłowodów do kamer monitoringu wizyjnego oraz naprawę konsoli sterującej w centrum monitoringu, zakup energii elektrycznej wykorzystywanej do obsługi monitoringu miejskiego i zasilania kamer, zakup monitora i rejestratora do centrum monitoringu oraz remonty.
- **Poprawę bezpieczeństwa** 78.228,43 zł
Wydatki związane z poprawą bezpieczeństwa i porządku publicznego na terenie gminy zostały wydatkowane na zakup wody do celów ratowniczych, inwentaryzację piezometrów, opłaty abonamentowe i wysyłanie SMS.
- **Realizacja zadań zleconych z zakresu administracji rządowej na realizację obsługi w ramach zadania obrony narodowej.** 8.134,00 zł
Środki zostały przeznaczone na utrzymanie stanowisk pracy realizujących zadania z zakresu administracji rządowej (zadań obrony cywilnej i spraw obronnych).
- **Dotację celową** 14.000,00 zł
W ramach poprawy bezpieczeństwa udzielono dotację celową z budżetu ustawy o finansach publicznych na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych organizacjom prowadzącym działalność pożytku publicznego na zakup odzieży specjalistycznej dla ratowników zawodowych i ratowników ochotników Grupy Regionalnej GOPR Grupa Wałbrzysko – Kłodzka oraz na zakup przyczepki holowniczej - 12.000,00 zł dla WOPR. Dla Straży Granicznej na zakup paliwa przydzielono dotację na kwotę - 2.000,00 zł.
- **Zadanie realizowane w ramach środków z NFOŚiGW w Warszawie** 167.000,00 zł
Określenie stanu aktywności powierzchni terenów na obszarze poeksploatacyjnym. W ramach tego zadania został zrealizowany 4 etap prac badawczych. Wykonano pomiary niwelacyjne sieci i opracowano wyniki.
- **Inwestycje** 151.324,79 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji
**DZIAŁ 757 – OBSŁUGA DŁUGU PUBLICZNEGO**
| Plan po zmianach | 20 482 124,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 20 431 333,19 zł |
| % wykonania | 99,75 |
**Rozdział 75702 – Obsługa papierów wartościowych, kredytów i pożyczek jednostek samorządu terytorialnego**
| Plan po zmianach | 16 224 728,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 16 173 937,36 zł |
| % wykonania | 99,69 |
W 2015 roku z tytułu obsługi papierów wartościowych i kredytów wydatkowano środki w wysokości 16.173.937,36 zł, w tym:
- Obsługa kredytów i obligacji gminnych 15.853.660,39 zł w tym:
- odsetki od kredytów, pożyczek i obligacji w tym: - 15.387.520,39 zł
- na zadania współfinansowane ze środków pochodzących z budżetu UE - 5.097.404,17 zł
- koszty emisji obligacji komunalnych - 10.140,00 zł
- prowizja za wyemitowanie obligacji komunalnych - 456.000,00 zł
- Obsługa kredytów powiatowych - spłata odsetek 320.276,97 zł
Rozdział 75704 – Rozliczenia z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego
| Plan po zmianach | 4 257 396,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 4 257 395,83 zł |
| % wykonania | 100,00 |
W 2015 roku poniesiono wydatki w kwocie 4 257 395,83 zł związane z udzielonym poręczeniem kredytu Spółki Celowej Wałbrzyskie Centrum Sportowo-Rekreacyjne „AQUAZDRÓJ” Sp. z o. o. w Wałbrzychu, dotyczące sploty rat i odsetek za kredytobiorcę. Dokonane przez Gminę spłaty kredytu stanowią należność Gminy, która na podstawie podpisanego porozumienia pomiędzy Spółką a Gminą spłacona będzie w wyznaczonym terminie.
DZIAŁ 758 – RÓŻNE ROZLICZENIA
| Plan po zmianach | 4 990 853,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 80 324,96 zł |
| % wykonania | 1,61 |
Rozdział 75814 – Różne rozliczenia finansowe
| Plan po zmianach | 2 500,00 zł |
|------------------|-------------|
| Wykonanie | 1 529,96 zł |
| % wykonania | 61,20 |
Wydatek poniesiony w ramach rozdziału dotyczył świadczenia rekompenrującego utracone wynagrodzenie żołnierza odbywającego ćwiczenia wojskowe.
Rozdział 75818 – Rezerwy ogólne i celowe
| Plan po zmianach | 4 909 558,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | - |
| % wykonania | - |
W uchwale budżetowej na 2015 rok zaplanowano:
– **rezerwę ogólną** - 1 000 000,00 zł
– **rezerwy celowe** z przeznaczeniem na finansowanie wydatków bieżących, z tego:
➢ rezerwa na realizację zadań własnych z zakresu zarządzania - 1 500 000,00 zł
➢ rezerwa na wkład własny do projektów realizowanych przez instytucje kultury w ramach programów Unii Europejskiej oraz z innych zagranicznych i krajowych środków bezzwrotnych a także na organizację prestiżowych imprez
– **rezerwy celowe** z przeznaczeniem na finansowanie wydatków inwestycyjnych, z tego:
➢ rezerwa na wkład własny do projektów realizowanych ze środków krajowych i zewnętrznych, 17 706 850,00 zł
W 2015 roku rozwiązano rezerwę ogólną w następujący sposób:
**Rezerwa ogólna zaplanowana na kwotę:** - **1.000.000,00 zł**
**została rozdysponowana w następujący sposób:**
a) Uchwałą Nr VI/82/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 30 kwietnia 2015 r. przeniesiono środków: - **570.056,00 zł**
-/ do działu 921 - Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, rozdz. 92195 - Pozostała działalność na sfinansowanie zadań związanych z wzbogacaniem oferty kulturalnej miasta - impreza prestiżowa z zakresu kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego poprzez ogłoszenie otwartego konkursu ofert - **100.000,00 zł**
-/do działu 750 - Administracja publiczna, rozdz. 75023 - Urzędy gmin (miast i miast na prawach powiatu) na podatek od nieruchomości stanowiących własność Gminy Wałbrzych - **200.000,00 zł**,
-/ do działu 853 - Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej, rozdz. 85333 - Powiatowe Urzędy Pracy na dotację celową dla starostwa Powiatowego w Wałbrzychu na działalność Powiatowego Urzędu Pracy - **270.056,00 zł**
b) Zarządzeniem Nr 578/2015 Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 10 lipca 2015 r. przeniesiono środki do działu 852 - Pomoc społeczna, rozdz. 85214 - Zasłinki i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z przeznaczeniem na wypłatę świadczenia dla osób ewakuowanych z terenu Ukrainy - **6.000,00 zł**
c) Uchwałą Nr XIV/170/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 29 października 2015 r. przeniesiono środki do działu 921 - Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, rozdz. 92116 - Biblioteki na dotację podmiotową dla Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej "Biblioteka pod Atlantami" w związku z obchodami jubileuszu 70-lecia Biblioteki - **40.000,00 zł**
Po zmianach na rezerwie ogólnej na dzień 31 grudnia 2015 roku pozostała kwota **383.944,00 zł**.
Natomiast rezerwy celowe rozwiązano w następujący sposób:
**Rezerwa celowa na realizację zadań własnych z zakresu zarządzania kryzysowego:** - **1.500.000,00 zł**
a) Zarządzeniem Nr 558/2015 Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 30 czerwca 2015 roku przeniesiono środki do działu 758 - Różne rozliczenia, rozdz. 75814 - Różne rozliczenia finansowe z przeznaczeniem na wypłatę świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie żołnierza odbywającego ćwiczenia wojskowe - **1.000,00 zł**
b) Zarządzeniem Nr 878/2015 Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 30 października 2015 roku - **88.000,00 zł**
przeniesiono środki do działu 754 - Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa, rozdz. 75421 - Zarządzanie kryzysowe i rozdz. 75495 - Pozostała działalność w związku z zaistniałą sytuacją kryzysową - pożar w MOBRUK oraz badanie terenu wokół znaleziska pod nazwą "złoty pociąg" dotyczące ewentualnego zagrożenia (niewybuchy)
Po zmianach na rezerwie na dzień 31 grudnia 2015 roku pozostała kwota 1.411.000,00 zł.
Rezerwa celowa na wkład własny do projektów realizowanych przez instytucje kultury w ramach programów Unii Europejskiej oraz z innych zagranicznych i krajowych środków bezzwrotnych a także na organizację prestiżowych imprez została rozdysponowana następująco:
- Rezerwa celowa na wkład własny do projektów realizowanych przez instytucje kultury w ramach programów Unii Europejskiej oraz z innych zagranicznych i krajowych środków bezzwrotnych a także na organizację prestiżowych imprez została rozdysponowana następująco: 350.000,00 zł
a) Uchwałą Nr VI/82/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 30 kwietnia 2015 roku przeniesiono środki do działu 921 - Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego:
- do rozdz. 92106 - Teatry na dotację celową dla Teatru Lalki i Aktora na dofinansowanie projektu pn. "Festiwal Małych Form" i na spektakle "Bramaturgia", "Sachem", "Szanghaj", "Między miejscami" - 160.000,00 zł,
- do rozdz. 92108 - Filharmonie, orkiestry, chóry i kapelle na dotację dla Dolnośląskiego Urzędu Marszałkowskiego na organizację koncertu muzyki poważnej "Letnia Serenada" - 35.059,00 zł,
- do rozdz. 92109 - Domy i ośrodki kultury, świetlice i kluby na zadanie inwestycyjne pn. "Duży format WOK - zakup wyposażenia na potrzeby prowadzenia edukacji kulturalnej" - 32.541,00 zł
- do rozdz. 92114 - Pozostałe instytucje kultury na zadanie inwestycyjne pn. "Zakup wyposażenia na potrzeby instytucji kultury Gminy Wałbrzych pn. Zespół Pieśni i Tańca Wałbrzych" - 37.400,00 zł
- do rozdz. 92116 - Biblioteki na dotacje celową dla Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej "Biblioteka pod Atlantami" na uzupełnienie zbiorów bibliotecznych i projekt pn. "Magia czytania" - 27.000,00 zł
b) Uchwałą Nr X/137/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 27 sierpnia 2015 r. przeniesiono środki do działu 921 - Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, rozdz. 92118 - Muzea na dotację celową dla Muzeum Porcelany w Wałbrzychu na realizację programu ogłoszonego przez Narodowe Centrum Kultury pn. "Kultura - Interwencja"
c) Uchwałą Nr XII/162/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 15 października 2015 r. przeniesiono środki do działu 921 - Kultura i ochrona dziedzictwa kulturowego, rozdz. 92106 - Teatry na dotację celową dla Teatru Lalki i Aktora w Wałbrzychu na realizację projektu pn. Artystyczne "CO NIECO" dla dzieci i gimnazjalistów z regionu wałbrzyskiego (projekt dofinansowywany z
d) Uchwałą Nr XIV/170/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 29 października 2015 r. przeniesiono środki do działu 921 - Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, rozdz. 92109 - Domy i ośrodki kultury, świetlice i kluby na dotację celową dla Wałbrzyskiego Ośrodka Kultury na realizację projektu pn. TEATRazem, który będzie dofinansowany z Narodowego Centrum Kultury
Po zmianach na rezerwie na dzień 31 grudnia 2015 roku pozostała kwota 23.465,00 zł.
Rezerwa celowa na wkład własny do projektów realizowanych ze środków krajowych i zewnętrznych: - 17.706.850,00 zł
a) Uchwałą Nr IX/116/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 25 czerwca 2015 roku przeniesiono środki na zadania inwestycyjne.
b) Uchwałą Nr X/137/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 27 sierpnia 2015 roku przeniesiono środki na zadania inwestycyjne.
Po zmianach na rezerwie na dzień 31 grudnia 2015 roku pozostała kwota 3.091.149,00 zł.
Rozdział 75820 - Prywatyzacja
| Plan po zmianach | 32 595,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 32 595,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
- Opracowanie dokumentów strategicznych dotyczących rozwoju i rewitalizacji miasta
W ramach zadania zrealizowano:
- wykonanie wyceny udziałów Gminy Wałbrzych w spółce pod firmą Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna „INVEST-PARK” Sp. z o.o. metodą aktywów netto według wartości księgowej wynikającej z ostatniego zatwierdzonego i zbadanego przez biegłego rewidenta bilansu rocznego – 3 075,00 zł,
- sporządzenie oszacowania wartości PEC S.A. w Wałbrzychu oraz przygotowanie memorandum informacyjnego – 29 520,00 zł.
Rozdział 75860 – Euroregiony
| Plan po zmianach | 46 200,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 46 200,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
Zgodnie z Uchwałą Nr XV/162/2003 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 29 października 2003 roku Gmina Miejska Wałbrzych przystąpiła od dnia 1 listopada 2003 roku jako członek zwyczajny do Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu Glacensis.
W ramach uczestnictwa w Stowarzyszeniu przekazano składkę w 2015 roku w kwocie 46.200,00 zł.
**DZIAŁ 801 – OŚWIATA I WYCHOWANIE**
| Plan po zmianach | 142 502 231,54 zł |
|------------------|-------------------|
| Wykonanie | 133 443 886,83 zł |
| % wykonania | 93,64 |
**Rozdział 80101 – Szkoły podstawowe**
| Plan po zmianach | 33 945 397,08 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 33 078 834,02 zł |
| % wykonania | 97,45 |
W 2015 roku wydatkowano środki na finansowanie 13 Publicznych Szkół Podstawowych. Przekazano również dotację dla Niepublicznej Szkoły Podstawowej Zespołu Szkół Fundacji „Szkoła Gminna Menadżersko-Księgowa” oraz Szkoły Podstawowej Eureka "Szkoła z klasą".
Na realizację budżetu w rozdziale 80101 – Szkoły podstawowe składają się następujące pozycje:
- **Finansowanie publicznych placówek oświatowych** - 31.408.297,84 zł
Wydatki poniesione przez szkoły podstawowe to w szczególności:
a) wydatki na wynagrodzenia wraz z pochodnymi,
b) wydatki związane z utrzymaniem obiektów (energia, ogrzewanie, woda, ubezpieczenie mienia, wywóz nieczystości, remonty itp.),
c) zakup pomocy naukowych, dydaktycznych, środków czystości i materiałów,
d) świadczenia.
Główną grupę wydatków stanowią środki w kwocie 25.233.239,73 zł na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń wynoszące 80,34%, pozostałe 19,66% to wydatki rzeczowe – 6.175.058,11 zł (w tym świadczenia na rzecz osób fizycznych).
W ramach poniesionych wydatków zapłacono odsetki na kwotę 560,68 zł w tym: w PSP Nr 17 – 536,00 zł (kontrola ZUS za 2014 rok), GZS Nr 2 – 24,68 zł (faktura za dostawę gazu).
Poniesiono również wydatki w ramach dotacji z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu książek niebędących podręcznikami do bibliotek szkolnych - zgodnie z rządowym programem wspierania w 2015 r. organów prowadzących szkoły podstawowe i szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej w obszarze rozwijania zainteresowań uczniów przez promocję czytelnictwa wśród dzieci i młodzieży - "Książki naszych marzeń" - 28.132,30 zł.
- **Dotacja dla szkół niepublicznych** - 1.644.267,76 zł
Dotacje dla szkół niepublicznych dotyczą Szkoły Podstawowej Zespołu Szkół Fundacji „Szkoła Gminna Menadżersko-Księgowa” oraz Szkoły Podstawowej Eureka "Szkoła z klasą".
- **Dotacje celowe** 313.798,77 zł
W ramach dotacji celowej poniesiono wydatki na wyposażenie szkół w podręczniki, materiały edukacyjne lub ćwiczeniowe oraz na sfinansowanie kosztu zakupu podręczników, materiałów edukacyjnych lub materiałów ćwiczeniowych. W przypadku szkół publicznych gmina wydatkowała dotację na kwotę 297.681,34 zł.
Kwota **16.117,43 zł** to wydatek poniesiony z tytułu realizacji dotacji przez niepubliczne szkoły podstawowe. Dotacja została wykorzystana przez Zespół Szkół Fundacji "Szkoła Gminna Menadżersko-Księgowa" Szkoła Podstawowa w wysokości 5.004,68 zł, Szkołę Podstawową Eureka "Szkoła z klasą" w wysokości 9.652,50 zł oraz Niepubliczną Językową Szkołę Podstawową „Młody Kopernik” - 1.460,25 zł.
- **Inwestycje** 10.150,99 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji
**Rozdział 80102 – Szkoły podstawowe specjalne**
| Plan po zmianach | 4 122 759,97 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 4 004 346,02 zł |
| % wykonania | 97,13 |
W ramach rozdziału finansowano 2 szkoły podstawowe specjalne w tym: Publiczna Szkoła Podstawowa Specjalna Nr 10 oraz Szkoła Podstawowa Nr 41 przy MOS – **3.948.346,02 zł**.
Główną grupę wydatków stanowią środki w kwocie 3.323.767,92 zł na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń wynoszące 84,18%, pozostałe wydatki dotyczą realizacji zadań statutowych na kwotę 619.729,93 zł to 15,82% ogółem wydatków oraz 4.848,17 zł świadczenia na rzecz osób fizycznych.
W ramach poniesionych wydatków zapłacono odsetki na kwotę 111,95 zł w tym: z tytułu nieterminowej zapłaty składek ZUS w kwocie (19,00 zł), nieterminowej zapłaty za dostawę gazu (40,52 zł) i energii (52,43 zł) przez Publiczną Szkołę Podstawową Specjalną Nr 10.
W ramach rozdziału poniesiono wydatki w ramach dotacji celowej z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami realizowane przez powiat z przeznaczeniem na wyposażenie szkół w podręczniki, materiały edukacyjne lub ćwiczeniowe oraz na sfinansowanie kosztu zakupu podręczników, materiałów edukacyjnych lub materiałów ćwiczeniowych. W przypadku szkół publicznych gmina wydatkowała dotację na kwotę - 8.220,70 zł.
Poniesiono również wydatki w ramach dotacji z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu książek niebędących podręcznikami do bibliotek szkolnych - zgodnie z rządowym programem wspierania w 2015 r. organów prowadzących szkoły podstawowe i szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej w obszarze rozwijania zainteresowań uczniów przez promocję czytelnictwa wśród dzieci i młodzieży - "Książki naszych marzeń" - 2.176,42 zł.
- **Inwestycje** 56.000,00 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji
Rozdział 80103 – Oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych
| Plan po zmianach | 1 842 676,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 770 705,67 zł |
| % wykonania | 96,09 |
W ramach rozdziału zaplanowano finansowanie 20 oddziałów przedszkolnych funkcjonujących przy 12 szkołach podstawowych. Na finansowanie „oddziałów zerowych” w 2015 roku zostały rozdysponowane środki w wysokości **1.757.570,67 zł**. Wydatki ponoszone przez oddziały przedszkolne to w szczególności wydatki na wynagrodzenia, pochodne od tych wynagrodzeń oraz odpisy na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych, a także wydatki związane z utrzymaniem oddziałów.
Wydatki były realizowane w ramach dotacji celowej otrzymanej z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin z przeznaczeniem na upowszechnianie wychowania przedszkolnego i wczesnej edukacji dzieci do podjęcia obowiązku szkolnego na kwotę **1.359.433,00 zł**.
W ramach zadania dokonano zwrotu dotacji celowej na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego za 2014 rok. Zwrot wynika z faktu, że średnioroczna liczba dzieci uwzględniona do obliczenia dotacji na 2014 rok była większa niż średnioroczna liczba dzieci korzystająca z wychowania przedszkolnego. W takim przypadku część dotacji pobrana w nadmiarnej wysokości podlega zwrotowi do budżetu państwa, zwrotu dokonano na kwotę **13.135,00 zł** wraz z odsetkami od dotacji 57,58 zł.
Rozdział 80104 – Przedszkola
| Plan po zmianach | 14 433 530,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 14 166 092,88 zł |
| % wykonania | 98,15 |
Poniesione wydatki dotyczą finansowania 4 przedszkoli publicznych będących jednostkami budżetowymi: Przedszkola Samorządowego Nr 22 wchodzącego w skład Zespołu Szkolno - Przedszkolnego Nr 2, Przedszkola Samorządowego Nr 4, Przedszkola Samorządowego Nr 14 i Przedszkola Samorządowego Nr 17 imienia J. Brzechwy z Oddziałami Integracyjnymi i Specjalnymi w Wałbrzychu przy ul. Hirschfelda 15 i Sosnowej 25 A oraz 22 przedszkoli niepublicznych.
W 2015 roku środki rozdysponowano w następujący sposób:
- **Finansowanie przedszkoli publicznych** - **2.798.348,41 zł**
Wydatki poniesione przez przedszkola publiczne w szczególności dotyczyły:
a) wydatków na wynagrodzenia wraz z pochodnymi,
b) wydatków związanych z utrzymaniem obiektów (energia, ogrzewanie, woda, ubezpieczenie mienia, wywóz nieczystości itp.),
c) zakup pomocy naukowych, dydaktycznych, środków czystości i materiałów,
d) Świadczeń na rzecz osób fizycznych.
Glówną grupę wydatków stanowią środki na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń w kwocie 2.174.464,08 zł, wynoszące 77,71%, pozostałe 22,29% to wydatki rzeczowe oraz świadczenia na rzecz osób fizycznych.
W ramach zadania zapłacono odsetki na kwotę 76,06 zł od nienależnie wypłaconej dotacji w placówkach niepublicznych.
Wydatki były realizowane w ramach dotacji celowej otrzymanej z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin z przeznaczeniem na upowszechnianie wychowania przedszkolnego i wczesnej edukacji dzieci do podjęcia obowiązku szkolnego na kwotę 2.238.065,00 zł.
- **Zwrot dotacji do budżetu państwa** - 29.789,83 zł
W ramach zadania dokonano zwrotu dotacji celowej na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego za 2014 rok. Zwrot wynika z faktu, że średnioroczna liczba dzieci uwzględniona do obliczenia dotacji na 2014 rok jest większa niż średnioroczna liczba dzieci korzystająca z wychowania przedszkolnego. W takim przypadku część dotacji pobrana w nadmiernej wysokości podlega zwrotowi do budżetu państwa, zwrotu dokonano na kwotę 29.789,83 zł wraz z odsetkami od dotacji na kwotę 130,59 zł.
- **Dotacje dla przedszkoli niepublicznych** - 11.250.928,71 zł
w tym: dotacja na podstawie porozumień między jst. 534.827,02 zł
Szczegółowe zestawienie udzielonych dotacji dla poszczególnych przedszkoli niepublicznych przedstawiono w załączniku Nr 6 dotyczącym przekazanych dotacji z budżetu Miasta Wałbrzycha.
- **Dotacje celowe realizowane na podstawie porozumień dla gmin sąsiednich** - 80.925,93 zł
W ramach niniejszego zadania Gmina Wałbrzych poniosła wydatki związane z realizacją zapisów wynikających z art. 90 ust. 2c ustawy o systemie oświaty w sprawie finansowania wydatków przez Gminę Wałbrzych, z terenu której dzieci uczęszczają do:
- Niepublicznego Przedszkola ZGROMADZENIA SIÓSTR ŚW. ELŻBIETY w Jedlinie-Zdroju,
- Niepublicznego Przedszkola Językowego „ABRACADABRA” w Świdnicy,
- Niepublicznego Przedszkola Językowego „Michalek” w Strzelinie.
- Niepublicznego Przedszkola „Koniczynka II” w Boguszowie-Gorcach.
- **Inwestycje** - 6.100,00 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji
**Rozdział 80106 – Inne formy wychowania przedszkolnego**
| Plan po zmianach | 142 992,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 115 108,34 zł |
| % wykonania | 80,50 |
W 2015 roku w ramach rozdziału przekazano dotację podmiotową na finansowanie Integracyjnego Punktu Przedszkolnego „Romano drom pe fedyr dzipen” oraz Niepublicznego Punktu Przedszkolnego „Akademia Przedszkolaka” – 107.122,74 zł
w tym: dotacja na podstawie porozumień między jst. 3.793,55 zł
Szczegółowe zestawienie udzielonych dotacji dla poszczególnych jednostek niepublicznych przedstawiono w załączniku Nr 6 dotyczącym przekazanych dotacji z budżetu Miasta Wałbrzycha.
W ramach niniejszego zadania Gmina Wałbrzych poniosła wydatki związane z realizacją zapisów wynikających z art. 90 ust. 2e ustawy o systemie oświaty w sprawie finansowania wydatków przez Gminę Wałbrzych, z terenu której dzieci uczęszczają do Niepublicznego Punktu Przedszkolnego „Małe Misie” w Szczawnie-Zdroju. Wydatek poniesiony przez gminę w związku z realizacją omawianego zadania zamknął się kwotą 7.985,60 zł stanowi dotację celową z budżetu na zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień.
**Rozdział 80110 – Gimnazja**
| Plan po zmianach | 18 636 983,05 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 17 973 817,15 zł|
| % wykonania | 96,44 |
W 2015 roku w ramach rozdziału wydatkowano środki na finansowanie 8 gimnazjów publicznych oraz dofinansowano w formie dotacji 4 gimnazja niepubliczne.
Na realizację budżetu w rozdziale 80110 – Gimnazja składają się następujące pozycje:
- **Finansowanie publicznych placówek oświatowych** - 17.069.849,71 zł
Wydatki poniesione przez gimnazja publiczne to w szczególności:
a) wydatki na wynagrodzenia wraz z pochodnymi,
b) wydatki związane z utrzymaniem obiektów (energia, ogrzewanie, woda, ubezpieczenie mienia, wywóz nieczystości itp.),
c) zakup pomocy naukowych, dydaktycznych, środków czystości, materiałów itp.,
d) zakup usług remontowych.
e) świadczenia na rzecz osób fizycznych.
Wydatki na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń na kwotę 13.615.741,08 zł stanowią 79,76% natomiast pozostałe 20,24% to wydatki rzeczowe związane z bieżącym utrzymaniem szkół.
Ponadto w ramach wydatków Zespół Szkół nr 1 im. Ignacego Paderewskiego w Wałbrzychu realizuje program nauczania, który kończy się Międzynarodową Maturą Internationale Baccalaureate IB. Okres realizacji zadania 22.08.2011r.-31.12.2017 r. Planowana wartość przedsięwzięcia w 2015 roku 290.000 zł, natomiast zaawansowanie rzeczowe przedsięwzięcia 2015 r. – 289.162,18 zł. Środki zostały wdatkowane na zakup: materiałów – 40.839,86 zł, pomocy dydaktycznych – 31.957,20 zł, usług – 4.443,72 zł, poniesiono również wydatki na szkolenia – 57.942,52 zł, delegacje krajowe i zagraniczne – 14.026,18 zł, remonty – 68.502,53 zł oraz inne opłaty – 71.450,17 zł.
- **Dotacje dla niepublicznych gimnazjów** - 893.743,80 zł
Szczegółowe zestawienie udzielonych dotacji dla poszczególnych gimnazjów niepublicznych przedstawiono w załączniku Nr 6 dotyczącym przekazanych dotacji z budżetu Miasta Wałbrzycha.
• Dotacje celowe z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie
Wydatki w ramach dotacji celowej przeznaczono na wyposażenie szkół publicznych w podręczniki, materiały edukacyjne lub ćwiczeniowe oraz na sfinansowanie kosztu zakupu podręczników, materiałów edukacyjnych lub materiałów ćwiczeniowych – 201.305,64 zł, a w przypadku szkół prowadzonych przez osoby prawne inne niż jednostki samorządu terytorialnego lub osoby fizyczne – zgodnie z postanowieniami art. 22ae ust.3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, gmina zrealizowała wydatek na kwotę 10.223,64 zł. Dotacja została wykorzystana przez Zespół Szkół Fundacji "Szkoła Gminna Menadżersko-Księgowa" Gimnazjum w wysokości 4.283,20 zł, Prywatne Gimnazjum Żeńskie Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP w wysokości 2.970,22 zł oraz Zespół Szkół Społecznych Nr 1, Społeczne Gimnazjum – 2.970,22 zł.
W ramach rozdziału poniesiono wydatek z tytułu zobowiązań po likwidacji Publicznego Gimnazjum Nr 3.
Rozdział 80111 – Gimnazja specjalne
| Plan po zmianach | 4 763 021,42 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 4 671 475,98 zł |
| % wykonania | 98,08 |
W 2015 roku w ramach rozdziału finansowano 3 gimnazja specjalne w tym: Publiczne Gimnazjum Specjalne nr 10, Publiczne Gimnazjum Sportowe Nr 11 przy Zespole Szkół Nr 4, Publiczne Gimnazjum Nr 14 przy MOS.
Na realizację budżetu w rozdziale 80111 – Gimnazja specjalne składają się następujące pozycje:
• Finansowanie publicznych placówek oświatowych – 4.671.475,98 zł
Wydatki poniesione przez szkoły podstawowe to w szczególności:
a) wydatki na wynagrodzenia wraz z pochodnymi,
b) świadczenia na rzecz osób fizycznych
c) wydatki związane z utrzymaniem obiektów (energia, ogrzewanie, woda, ubezpieczenie mienia, wywóz nieczystości, remonty itp.),
d) zakup środków czystości i materiałów.
Główną grupę wydatków stanowią środki w kwocie 4.110.665,24 zł na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń wynoszące 88%, pozostałe 12% to wydatki rzeczowe i świadczenia na rzecz osób fizycznych.
W ramach rozdziału poniesiono wydatki w ramach dotacji celowej z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami realizowane przez powiat na kwotę – 37.575,53 zł z przeznaczeniem na wyposażenie szkół publicznych w podręczniki, materiały edukacyjne lub ćwiczeniowe oraz na sfinansowanie kosztu zakupu podręczników, materiałów edukacyjnych lub materiałów ćwiczeniowych. Ponadto zapłacono odsetki na kwotę 10,00 zł za zobowiązania wobec ZUS.
Rozdział 80113 – Dowożenie uczniów do szkół
| Plan po zmianach | 385 550,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 348 083,96 zł |
| % wykonania | 90,28 |
Ustawa o systemie oświaty nakłada na gminy obowiązek zagwarantowania dowozu do szkół uczniom, których droga z domu do placówki przekracza następujące odległości:
– w przypadku dzieci objętych rocznym, obowiązkowym wychowaniem przedszkolnym oraz uczniów klas I-IV szkoły podstawowej – 3 km,
– w przypadku uczniów klas V-VI szkoły podstawowej oraz uczniów gimnazjów – 4 km.
• **Dowóz realizowany przez jednostki oświatowe w tym przez:** 70.652,48 zł
Gminny Zespół Szkół Nr 2 zl, PG NR 1 PG Nr 7, PSP Nr 21, PSP Nr 37, PSP Nr 5.
• **Dowóz realizowany przez Urząd Miejski:** 277.431,48 zł
W celu realizacji zadania Gmina Wałbrzych zawarła cztery umowy na dowóz dzieci i młodzieży do szkół, są to:
Umowę nr UM/BEW/I/81/3/68-W/2015 z dnia 12.01.2015 r. z Przedsiębiorstwem Transportowym „TRAVELWORLD” z Wałbrzycha na świadczenie usług przewozowych dotyczących przewozu dzieci i młodzieży szkolnej najkrótszą trasą i własnymi środkami transportu obsługiwanymi przez własnych kierowców, do Gminnego Zespołu Szkół nr 2 w Wałbrzychu. Umowa jest realizowana od dnia 10.01.2015 r. Łącznie wydatki poniesione z tytułu realizacji powyższej umowy w 2015 roku zamknęły się kwotą 49.766,75 zł.
Umowę nr UM/BEW/I/82/4/69-W/2015 z dnia 12.01.2015 r. z Przedsiębiorstwem Transportowym „TRAVELWORLD” z Wałbrzycha na świadczenie usług przewozowych dotyczących przewozu dzieci i młodzieży szkolnej najkrótszą trasą i własnymi środkami transportu obsługiwanymi przez własnych kierowców, do Publicznej Szkoły Podstawowej nr 37 w Wałbrzychu. Umowa jest realizowana od dnia 12.01.2015 r. Łącznie wydatki poniesione z tytułu realizacji powyższej umowy w 2015 roku zamknęły się kwotą 82.336,14 zł.
Umowę nr UM/BEW/I/80/2/67-W/2015 z dnia 12.01.2015 r. z Przedsiębiorstwem Handlowo – Usługowym Kubuś z Marcinowic na świadczenie usług przewozowych dotyczących przewozu dzieci i młodzieży szkolnej najkrótszą trasą i własnymi środkami transportu obsługiwanymi przez własnych kierowców, do Publicznej Szkoły Podstawowej nr 21 w Wałbrzychu. Umowa jest realizowana od dnia 12.01.2015 r. Łącznie wydatki poniesione z tytułu realizacji powyższej umowy w 2015 roku zamknęły się kwotą 74.169,43 zł.
Umowę nr UM/BEW/I/84/5/71-W/2015 z dnia 12.01.2015 r. z Firmą Transportową s.c. „Wujda” z Mieroszowa na świadczenie usług przewozowych dotyczących przewozu dzieci i młodzieży szkolnej najkrótszą trasą i własnymi środkami transportu obsługiwanymi przez własnych kierowców, do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Nowym Siole. Umowa jest realizowana od dnia 12.01.2015 r. Łącznie wydatki poniesione z tytułu realizacji powyższej umowy w 2015 roku zamknęły się kwotą 52.648,40 zł w tym kwota 3.440,00 zł dotyczy partycypacji Gminy Walim w kosztach przejazdu dziecka zamieszkałego na terenie Gminy Walim, zgodnie z zawartymi porozumieniami: Nr UM/BEW/INNE/52/14/46-G/2014 z dnia 09.12.2014 roku, Nr UM/BEW/INNE/53/15/47-G/2014 z dnia 09.12.2014 roku i Nr UM/BEW/INNE/39/6/34-G/2014 z dnia 15.09.2014 roku.
Od początku roku do czasu podpisania umowy zadanie było realizowane na podstawie zamówienia nr 1/BEW/2015 z 05.01.2015r. z Firmą Transportową s.c. „Wujda” na świadczenie usług przewozowych dotyczących przewozu dzieci niepełnosprawnych na trasie Wałbrzych – Nowe Siodło – Wałbrzych. Zamówienie było realizowane od dnia 07.01.2015r. do 09.01.2015r. Wydatki poniesione z tytułu realizacji powyższego zamówienia w 2015 roku zamknęły się kwotą 930,90 zł.
W omawianym zadaniu realizowana jest również umowa UM/WEISS/I/368/14/362-W/2007 dotycząca zwrotu ponoszonych kosztów dowozu dziecka do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych i Slabowidzących im. Ks. Prymasa Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Radomiu. Obowiązkiem gminy zgodnie z art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym – także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21 roku życia. W 2015 roku wydatkowano na ten cel środki w kwocie 1 600,00 zł.
Ponadto kwoty pochodzące z bilansu otwarcia to:
- 7.294,86 zł kwota faktury wystawionej przez P.H.U. „KUBUŚ” za zadanie pod nazwą „Przewóz młodzieży szkolnej na zajęcia lekcyjne i po zajęciach do szkół położonych na terenie Wałbrzycha i Nowego Siodła w 2014 roku”. Faktura dotyczy przewozu uczniów najkrótszą trasą do Publicznej Szkoły Podstawowej Nr 21 w Wałbrzychu w grudniu 2014 roku, płatna w styczniu 2015 roku
- 8.685,00 zł kwota faktury wystawionej przez PKS Kamienna Góra za zadanie pod nazwą „Przewóz młodzieży szkolnej na zajęcia lekcyjne i po zajęciach do szkół położonych na terenie Wałbrzycha i Nowego Siodła w 2014 roku”. Faktura dotyczy przewozu uczniów najkrótszą trasą do Publicznej Szkoły Podstawowej Nr 37 w Wałbrzychu w grudniu 2014 roku, płatna w styczniu 2015 roku.
**Rozdział 80114 – Zespoły obsługi ekonomiczno-administracyjnej szkół**
| Plan po zmianach | 1 857 093,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 702 081,20 zł |
| % wykonania | 91,65 |
W 2015 roku wydatki na funkcjonowanie Biura Obsługi Jednostek Gminy Wałbrzych zamknęły się kwotą 1.702.081,20 zł i dotyczyły:
a) wynagrodzeń i pochodnych od wynagrodzeń - 1.570.831,45 zł
b) świadczeń na rzecz osób fizycznych - 3.386,05 zł
c) wydatków pozostałych - 127.863,70 zł
Zaplanowane w ramach rozdziału środki dotyczą wydatków Biura Obsługi Jednostek Gminy Wałbrzych powołanego Uchwałą Nr XIX/164/11 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 27 października 2011 roku.
W ramach wykonywania tego zadania Biuro prowadziło obsługę finansowo - księgową jednostek oświatowych, dla których organem założycielskim jest Gmina Wałbrzych. Ponadto jednostka zarządzała środkami Wspólnego Funduszu Mieszkaniowego placówek oświatowych i samorządowych z terenu pięciu powiatów oraz środkami centralizowanego funduszu świadczeń socjalnych emerytów i rencistów nauczycieli Gminy Wałbrzych, a także prowadziła obsługę Międzyzakładowej Pracowniczej Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej.
W celu realizacji powyższych zadań poniesione zostały wydatki na zakup środków czystości na kwotę 1 359,60 zł, zakup czajników bezprzewodowych na kwotę 201,57 zł, krzeseł biurowych na kwotę 715,56 zł, zakup 2 komputerów wraz z oprogramowaniem na kwotę 4 233,60 zł, zakup niszczarki na kwotę 1 008,00 zł, kserokopiarki na kwotę 2 016,00 zł, zakup 2 szt UPS na kwotę 432,00 zł, oprogramowania dla służb BHP na kwotę 662,43 zł oraz dalmierza na kwotę 279,16 zł i drobnego wyposażenia na kwotę 168,42 zł. Materiały biurowe zakupione zostały na kwotę 2 169,43 zł, tonery do drukarek na kwotę 7 845,18 zł, papier do ksero na kwotę 5 675,76 zł, prenumeraty i wydawnictwa specjalistyczne na kwotę 1 096,09 zł i pozostałe materiały na kwotę 499,88 zł.
Ponadto poniesione wydatki obejmują m.in. usługi pocztowe – 14 772,64 zł, usługi informatyczne – 6 151,78 zł, ubezpieczenie mienia – 290,90 zł, monitoring pomieszczeń Biura – 1 539,96 zł; usługi remontowe – 1 026,66 zł, przewóz mebli – 1 298,88 zł, odnowienie certyfikatów kwalifikowanych – 1 934,18 i pozostałe usługi (wyrób pieczątek itp.) – 767,08 zł. Oplaty za usługi telefoniczne wyniosły 6 639,81 zł, a za obsługę prawną Biura – 17 712,00 zł.
Koszty badań okresowych pracowników wyniosły 1 079,00 zł, dofinansowano również zakup szkieł korekcyjnych na kwotę 3 300,00 zł. Koszty szkoleń pracowników wyniosły 8 123,10 zł, a podróży służbowych – 6 579,62 zł (w tym ryczały za używanie samochodów prywatnych do celów służbowych dla pracowników służb BHP). Odpis na ZFŚŚ pracowników Biura wyniósł 31 671,46 zł.
**Rozdział 80120 – Licea ogólnokształcące**
| Plan po zmianach | 12 368 230,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 11 798 996,90 zł|
| % wykonania | 95,40 |
Poniesione wydatki dotyczą finansowania 4 Liceów ogólnokształcących w tym: I Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi, II Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół nr 2, III Liceum Ogólnokształcące, IV Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Integracyjnymi oraz 7 niepublicznych liceów działających na terenie Miasta.
W 2015 roku środki rozdzysponowano w następujący sposób:
- **Dotacja podmiotowa z budżetu dla liceów - 1.122.374,11 zł ogólnokształcących niepublicznych**
Szczegółowe zestawienie udzielonych dotacji dla poszczególnych liceów niepublicznych przedstawiono w załączniku Nr 6 dotyczącym przekazanych dotacji z budżetu Miasta Wałbrzycha.
- **Finansowanie liceów ogólnokształcących - 10.637.872,16 zł**
Wydatki poniesione przez licea w szczególności dotyczyły:
a) wydatków na wynagrodzenia wraz z pochodnymi,
b) wydatków związanych z utrzymaniem obiektów (energia, ogrzewanie, woda, ubezpieczenie mienia, wywóz nieczystości itp.),
c) zakup pomocy naukowych, dydaktycznych, środków czystości i materiałów,
d) świadczenie na rzecz osób fizycznych.
Główną grupę wydatków stanowią środki na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń w kwocie 8.153.485,47 zł, wynoszące 76,65%, pozostałe 23,35% to wydatki rzeczowe oraz świadczenia na rzecz osób fizycznych.
W ramach rozdziału zapłacono odsetki w kwocie 394,93 zł (za nieterminową zapłatę za dostawę energii i gazu) w ZS NR 4 – 80,17 zł, ZS nr 1 – 52,30 zł, ZS Nr 2 - 17,55 zł oraz odsetki na kwotę 244,91 zł Urząd Miejski związał z wykupem wierzytelności w związku z realizacją zadań inwestycyjnych.
- **Inwestycje** - 38.750,63 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**Rozdział 80121– Licea ogólnokształcące specjalne**
| Plan po zmianach | 638 854,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 628 977,59 zł |
| % wykonania | 98,45 |
Poniesione wydatki w wysokości 628.977,59 zł dotyczą finansowania Liceum Sportowego przy Zespole Szkół Nr 4, w tym:
a) wynagrodzeń i pochodnych od wynagrodzeń - 554.595,30 zł
b) świadczeń na rzecz osób fizycznych - 10.625,27 zł
c) wydatków pozostałych - 63.757,02 zł
Główną grupę wydatków stanowią środki na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń w kwocie 554.595,30 zł, wynoszące 88,17%, pozostałe 11,83% to wydatki rzeczowe związane z bieżącym utrzymaniem jednostki.
**Rozdział 80130 – Szkoły zawodowe**
| Plan po zmianach | 17 286 247,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 16 292 157,43 zł |
| % wykonania | 94,25 |
W 2015 roku w ramach rozdziału wydatkowano środki na finansowanie szkół zawodowych, które mieszczą się w zespołach: Zespole Szkół Nr 5, Zespole Szkół Nr 7, Zespole Szkół Politechnicznych ”Energetyk”, Zespole Szkół Techniczno – Budowlanych, który funkcjonował do 31.08.2015 r. oraz dofinansowano w formie dotacji 8 zawodowych szkół niepublicznych.
Na realizację budżetu w rozdziale 80130 – Szkoły zawodowe składają się następujące pozycje:
- **Finansowanie publicznych placówek oświatowych** - 13.721.136,69 zł
Wydatki poniesione przez gimnazja publiczne to w szczególności:
a) wydatki na wynagrodzenia wraz z pochodnymi,
b) wydatki związane z utrzymaniem obiektów (energia, ogrzewanie, woda, ubezpieczenie mienia, wywóz nieczystości itp.),
c) zakup pomocy naukowych, dydaktycznych, środków czystości, materiałów itp.,
d) zakup usług remontowych,
e) świadczenia na rzecz osób fizycznych.
Glówną grupę stanowią wydatki na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń w kwocie 11.517.007,67 zł wynoszące 83,94% ogółem wydatków. Pozostałe 16,06% to wydatki rzeczowe związane z bieżącym utrzymaniem szkół oraz świadczenia na rzecz osób fizycznych.
W ramach wydatków bieżących poniesiono koszty związane z zapłatą odsetek za neterminową zapłatę za dostawę energii elektrycznej oraz gazu na łączną kwotę 103,01 zł w tym: (ZS Nr 5 – 39,69 zł), (ZS Nr 7 – 17,88 zł) oraz (ZSPE - 45,44 zł).
Poniesiono także wydatek z tytułu zobowiązań po likwidacji – 2.098,46 zł Zespołu Szkół Teczniczo – Budowlanego.
- **Dotacje dla szkół niepublicznych** – 2.335.263,48 zł
Szczegółowe zestawienie udzielonych dotacji dla poszczególnych liceów niepublicznych przedstawiono w załączniku Nr 6 dotyczącym przekazanych dotacji z budżetu Miasta Wałbrzycha.
**Projekt „Mobilni zawodowo – zagraniczne praktyki – szansa na dobrą pracę”** – 235.757,26 zł
z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych
Celem projektu jest zdobycie doświadczenia zawodowego w dziedzinie informatyki, elektryki i elektroniki poprzez organizację praktyk zawodowych dla uczniów we Włoszech.
Środki wydatkowano na wypłaty wynagrodzeń z tyt. umowy zlecenia i pochodnych od wynagrodzeń w kwocie 9.448,54 zł. Na pozostałe wydatki bieżące składa się zakup materiałów i usług tj. catering, transport do Boloonii młodzieży i opiekunów, opłata za hotel i utrzymanie w Bolonii uczniów i nauczycieli w kwocie 211.595,58 zł, delegacje krajowe i zagraniczne 909,34 zł oraz pozostałe usługi 13.803,80 zł.
**Rozdział 80134 – Szkoły zawodowe specjalne**
| Plan po zmianach | 5 223 951,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 5 003 671,25 zł |
| % wykonania | 95,78 |
Poniesione wydatki dotyczą finansowania Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy.
W 2015 roku środki rozdysponowano w następujący sposób:
- **Finansowanie Szkoły Zawodowej Specjalnej** – 1.586.445,11 zł
Wydatki poniesione przez szkołę w szczególności dotyczyły:
– wydatków na wynagrodzenia wraz z pochodnymi,
– wydatków związanych z utrzymaniem obiektów (energia, ogrzewanie, woda, wywóz nieczystości oraz zakup środków czystości, materiałów itp.),
– wydatków na odpis ZFŚS.
Główną grupę wydatków stanowią środki na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń na kwotę 1.436.412,38 zł, wynoszące 90,54%, pozostałe 9,46% to wydatki rzeczowe związane z bieżącym utrzymaniem jednostki (w tym świadczenia na rzecz osób fizycznych 591,20 zł).
- **Inwestycje** - 3.417.226,14 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**Rozdział 80140 – Centra kształcenia ustawicznego i praktycznego oraz ośrodki dokształcania zawodowego**
| Plan po zmianach | 1 933 931,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 765 294,58 zł |
| % wykonania | 91,28 |
W 2015 roku w ramach rozdziału wydatkowano środki na finansowanie Centrum Kształcenia Ustawicznego oraz Centrum Kształcenia Praktycznego przy ZS Nr 5.
Na realizację budżetu w rozdziale 80140 – CKU składają się 1.765.294,58 zł następujące pozycje:
a) wydatki na wynagrodzenia wraz z pochodnymi,
b) wydatki związane z utrzymaniem obiektów (energia, ogrzewanie, woda, ubezpieczenie mienia, wywóz nieczystości itp.),
c) środków czystości, materiałów itp.,
d) wydatki na odpis ZFSS,
e) świadczenia na rzecz osób fizycznych.
Główną grupę stanowią wydatki na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń wynoszące 1.305.179,62 zł, co stanowi 73,94% poniesionych wydatków. Pozostałe 26,06% to wydatki rzeczowe związane z bieżącym utrzymaniem szkół oraz wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń.
W ramach rozdziału zapłacono odsetki na kwotę 188,00 zł z tytułu korekty deklaracji - vat odwrócony.
**Rozdział 80146 – Dokształcanie i doskonalenie nauczycieli**
| Plan po zmianach | 567 456,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 535 778,91 zł |
| % wykonania | 94,42 |
W omawianym rozdziale poniesiono wydatki na kwotę 282.056,11 zł w związku z organizacją szkoleń dla nauczycieli zatrudnionych w walbrzyskich placówkach oświatowych a także na wspieranie form doskonalenia nauczycieli w tym m.in.: na dopłatę do czesnego, opłaty za kursy kwalifikacyjne, koszty przejazdu nauczycieli studiujących oraz dokształcających się na kursach i szkoleniach. Ponadto poniesiono wydatki na kwotę 253.722,80 zł związane z zatrudnieniem doradców metodycznych. W ramach zadań powiatu poniesiono wydatki na kwotę 127.698,96 zł.
Rozdział 80149 – Realizacja zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego
| Plan po zmianach | 1 436 194,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 337 584,94 zł |
| % wykonania | 93,13 |
W rozdziale 80149 zaplanowano wydatki na realizację zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży w oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i przedszkolach ogólnodostępnych oraz z oddziałami integracyjnymi i innych formach wychowania przedszkolnego ujęte w art. 71b ustawy z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.) w celu wypełnienia dyspozycji art. 32 ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1877).
W ramach zadania przydzielono dotację z budżetu na zadania bieżące dla placówek niepublicznych na kwotę 136.620,00 zł.
Rozdział 80150 – Realizacja zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci w szkołach podstawowych, gimnazjach, liceach ogólnokształcących, liceach profilowanych i szkołach zawodowych oraz szkolach artystycznych
| Plan po zmianach | 5 952 328,02 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 5 896 260,12 zł |
| % wykonania | 99,06 |
W rozdziale 80150 zaplanowano wydatki na realizację zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży w szkołach ogólnodostępnych oraz z oddziałami integracyjnymi ujęte w art. 71b ustawy z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.) w celu wypełnienia dyspozycji art. 32 ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1877) z czego na zadania powiatowe przeznaczono kwotę 593.456,16 zł natomiast na zadania gminne 5.302.803,96 zł.
Na wyposażenie szkół w podręczniki, materiały edukacyjne lub ćwiczeniowe oraz na sfinansowanie kosztu zakupu podręczników, materiałów edukacyjnych lub materiałów ćwiczeniowych w ramach dotacji celowej otrzymanej z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie poniesiono wydatek na kwotę – 8.373,00 zł.
W ramach zadania przydzielono dotację z budżetu na zadania bieżące dla placówek niepublicznych na kwotę 21.418,44 zł.
Rozdział 80195 – Pozostała działalność
| Plan po zmianach | 16 965 038,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 12 354 619,89 zł |
| % wykonania | 72,82 |
W ramach rozdziału na zadania powiatowe przeznaczono środki w kwocie 523.920,92 zł, a na zadania gminne 11.830.698,97 zł.
W 2015 roku w ramach rozdziału zrealizowano następujące zadania:
- **Imprezy i uroczystości** - 43.336,92 zł
W zadaniu tym zaplanowano środki finansowe na współorganizowanie jubileuszy szkół oraz uroczystych obchodów rocznicowych. Dokonywanie zakupu nagród rzeczowych wręczanych przez Prezydenta lub zakupu usług uświetniających obchody rocznicowe. W omawianym okresie Prezydent ufundował nagrody z okazji 60-lecia Zespołu Szkół Nr 4 w Wałbrzychu i 30-lecia Publicznej Szkoły Podstawowej Nr 28 w Wałbrzychu. W tym celu środki finansowe zostały przekazane do planów szkół.
Poniesiono również wydatki na zakup nagród oraz na organizację znaczących uroczystości. W 2015 roku Biuro Edukacji i Wychowania zakupiło nagrody dla laureatów konkursów oraz zorganizowało uroczystości:
- Międzygimnazjalny Turniej „Razem przeciw zagrożeniom” – 2.999,72 zł,
- Edycja miejska wojewódzkiego konkursu „Uczę się bezpiecznie żyć” – 1.800,00 zł,
- Ogólnopolski Konkurs Nastolatków „Ośmiu Wspaniałych” – 7.916,00 zł,
- Prymus 2015 – 3.173,40 zł,
- Dolnośląski festiwal Nauki – 17.965,80 zł,
- Obchody Dnia Edukacji Narodowej – 5.000,00 zł,
- Organizacja Konferencji Miast Polskich – 1.482,00 zł,
- spotkaniem Prezydenta Miasta ze stypendystami wałbrzyskich szkół i uczelni wyższych – 3.000,00 zł.
- **Pomoc zdrowotna dla nauczycieli** - 112.250,00 zł
W ramach zadania przyznano 312 świadczeń o pomoc zdrowotną dla nauczycieli na łączną kwotę 110.800,00 zł. W tym celu sporządzono wnioski o zmianę do planu budżetu i przekazano środki finansowe do planu poszczególnych szkół, oraz dokonano wypłaty 5 zapomóg w kwocie 1.450,00 zł przez Urząd Miejski.
- **Młodzieżowa Rada Miasta** - 689,46 zł
W ramach zadania dla Młodzieżowej Rady Miasta ufundowano puchary na festyn na kwotę 599,99 zł oraz sfinansowano zakup biletów kolejowych dla przedstawicieli Młodzieżowej Rady Miasta Wałbrzycha na przejazd do Wrocławia na II Kongres Rad Młodzieżowych na kwotę 89,47 zł.
- **Udostępnienie krytej pływalni** - 631.200,58 zł
W ramach zadania Gmina Wałbrzych zawarła umowę:
- na okres luty–grudzień br. z Spółką Celową Wałbrzyskie Centrum Sportowo-Rekreacyjne „AQUA-ZDROJ” w Wałbrzychu (UM/BEW/I/85/6/72-W/2015) na wykonanie zadania pn. „Prowadzenie zajęć nauki pływania dla uczniów klas II i III wałbrzyskich szkół podstawowych na obiekcie/obiektach krytej pływalni, zlokalizowanych na terenie Wałbrzycha”. Łącznie wydatki poniesione z tytułu realizacji powyższej umowy w 2015 roku zamknęły się kwotą 555.967,60 zł,
- od marca do grudnia br. z Przedsiębiorstwem Wielobranżowym MAXPOL na wykonanie zadania pn. „Przewóz uczniów klas II i III wałbrzyskich szkół podstawowych z opiekunami na zajęcia nauki pływania, do obiektu/obiektów krytej pływalni, wraz z odwiezieniem po zajęciach do szkoły, w roku 2015”. Łącznie wydatki poniesione z tytułu realizacji powyższej umowy w 2015 roku zamknęły się kwotą 75.232,98 zł.
Ponadto w ramach zadania zrealizowano wydatki na kwotę – 182.721,45 zł w tym:
– dokonano opłaty rejestracyjnej dotyczącej Zespołu Szkół Nr 1 w Wałbrzychu i jej udziału w konkursie „Dolnośląski Klucz sukcesu” na kwotę 300,00 zł oraz wykonano ekspertyzę techniczną sprzętu zgromadzonego w budynku po zlikwidowanej Publicznej Szkoły Podstawowej nr 12 w Wałbrzychu na kwotę 61,50 zł,
– zapłacono również odsetki od wykupu wierzytelności w związku z realizacją zadań inwestycyjnych na kwotę 14.909,46 zł,
– dokonano zwrotu dotacji w związku z decyzją Nr 7/2015 Instytucji Pośredniczącej II Stopnia z dnia 22 maja 2015 r. w sprawie zwrotu niewłaściwie wydatkowanej dotacji, otrzymanej w ramach projektu „Zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli oraz wspomagania szkół i przedszkoli w powiecie m. Wałbrzych na kwotę 47.282,43 zł wraz z odsetkami na kwotę 6.955,00 zł,
– poniesiono wydatki na podstawie umów jednostek oświatowych z Centrum Informacji Zawodowej na „Modernizację Systemu Nauczania na Dolnym Śląsku” – 60.491,65 zł,
– sfinansowano zadanie realizowane w ramach rządowego programu na lata 2014-2015 "Bezpieczna i przyjazna szkoła" -7.500,00 zł,
– zapłacono za fakturę wystawaną przez AQUA-ZDRÓJ za wykonanie zadania pn. „Udostępnienie krytej pływalni (z zapleczem i wyposażeniem) wraz z obsługą instruktorską na potrzeby przeprowadzenia zajęć nauki pływania dla uczniów klas II i III wałbrzyskich szkół podstawowych w grudniu, płatna w styczniu 2015 roku – 36.672,00 zł,
– zawarto z Powszechnym Zakładem Ubezpieczeń umowę w ramach, której wszystkie dzieci pochodzenia romskiego uczęszczające do wałbrzyskich szkół, zostały objęte ubezpieczeniem od następstw nieszczęśliwych wypadków. Polisa opiewa na kwotę 3.599,41 zł,
– przeprowadzono 17 postępowań egzaminacyjnych w celu uzyskania awansu na stopień nauczyciela mianowanego. Wydatkowano łącznie 4.950,00 zł, na wynagrodzenia dla ekspertów biorących udział w postępowaniach.
**Projekt „Zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli i wspomagania szkół oraz przedszkoli w powiecie m. Wałbrzych”** - **601.660,09 zł** w tym: wydatki niekwalifikowane 2.710,33 zł
Projekt jest realizowany w partnerstwie z Biurem Rozwoju Aktywności Społecznej w Wałbrzychu. W projekcie uczestniczy 18 szkół i 9 przedszkoli z terenu Wałbrzycha. W zadaniu tym zaplanowano i wydatkowano środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z:
– wynagrodzeniem personelu projektu po stronie Lidera (24.142,14 zł),
– obsługą zadania przez Partnera, w tym wynagrodzenia personelu projektu,
– wynagrodzenia osób prowadzących szkolenia nauczycieli i dyrektorów (Biuro Rozwoju Aktywności Społecznej), zakupem materiałów, wyposażenia i usług (574.494,09 zł),
– zakupem materiałów biurowych przez Lidera (313,53 zł),
– wynagrodzeniem asystenta-koordynatora projektu (2015 rok 2.710,33 zł).
• **Inwestycje w tym projekt:** - **10.782.761,39 zł**
Projekt „Termodernizacja Zespołu Szkół Nr 5 M.T. Huberta w Wałbrzychu w celu zwiększenia efektywności energetycznej budynku” – 422.879,27 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**DZIAŁ 851 – OCHRONA ZDROWIA**
| Plan po zmianach | 5 762 045,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 4 938 378,87 zł |
| % wykonania | 85,71 |
**Rozdział 85131 – Lecznictwo stomatologiczne**
| Plan po zmianach | 980 000,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 346 225,51 zł |
| % wykonania | 35,33 |
Lecznictwo stomatologiczne - zadanie realizowane w oparciu o Uchwałę Nr VII/103/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 21 maja 2015 roku w sprawie przyjęcia programu „Wałbrzyskiego programu profilaktycznej opieki stomatologicznej, zapobiegający rozwojowi próchnicy zębów i chorób przyzębia u dzieci i młodzieży z wałbrzyskich szkół podstawowych i gimnazjalnych na lata 2015-2017”. W ramach tego programu w okresie wakacji dokonano adaptacji oraz przeprowadzono remont pomieszczeń na gabinety stomatologiczne w pięciu wybranych szkołach na terenie Wałbrzycha. Na prowadzenie i utrzymanie szkolnych gabinetów dentystycznych w 2015 r. poniesiono wydatek na kwotę 5.813,53 zł, który został zrealizowany przez utworzoną jednostkę budżetową pn. „Centrum Stomatologii Szkolnej w Wałbrzychu” powołaną Uchwałą Nr X/134/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 27 sierpnia 2015 r..
- Inwestycje - 340.411,98 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**Rozdział 85149 – Programy polityki zdrowotnej**
| Plan po zmianach | 395 692,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 291 577,00 zł |
| % wykonania | 73,69 |
W 2015 roku wydatkowano środki na realizację następujących programów z zakresu polityki zdrowotnej:
- **Efektywna profilaktyka i promocja zdrowia mieszkańców gminy w tym:**
191.577,00 zł
W ramach zadania sfinansowano szczepienia dziewcząt w ramach „Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV na lata 2014-2018”. Odbiorcami programu w zakresie szczepień profilaktycznych HPV były dziewczęta 12 letnie, uczennice szkół
podstawowych, zamieszkałe i zameldowane na pobyt stały na terenie Wałbrzycha. Wykonano 1.318 szczepień oraz sfinansowano kampanię informacyjno-edukacyjną o programie na kwotę 190.962,00 zł.
W ramach akcji profilaktycznej „Zbadaj swoje dziecko – to takie proste mieć plecy proste”, sfinansowano projekt i druk materiałów promocyjnych w kwocie – 615,00 zł.
- **Dotacja celowa z budżetu jest udzielona w trybie art. 221 ustawy na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji organizacjom prowadzącym działalność pożytku publicznego**
W 2015 roku ogłoszony został otwarty konkurs ofert pn. „Udzielanie pomocy chorym na choroby nowotworowe w zakresie paliatywnej opieki domowej ”, w wyniku którego został wyłoniony podmiot realizujący to zadanie tj: Polskie Towarzystwo Opieki Paliatywnej Oddział w Wałbrzychu. Rrealizowane było: nauczanie rodziny chorego umiejętnego udzielania pomocy w zakresie zachowania czynności życiowych, utrzymywania sprawności ruchowej, nauki chodzenia, żywienia a także rehabilitacji chorego w podstawowym zakresie, zapobiegania problemom psychicznym związanym z długotrwałym życiem w stresie, dostarczanie motywacji do dalszego życia zarówno samego chorego jak i członków rodziny, udzielanie wsparcia psychologicznego rodzinie chorego w ostatnich chwilach życia chorego i po jego śmierci.
**Rozdział 85153 – Zwalczanie narkomanii**
| Plan po zmianach | 27 000,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 24 381,47 zł |
| % wykonania | 90,30 |
W 2015 roku, wydatki zrealizowano na kwotę 24.381,47 zł. W ramach realizacji zadań z zakresu przeciwdziałania narkomanii środki finansowe wydatkowano na:
- Punkt Konsultacyjny dla Rodziców Dzieci Uzależnionych i Sięgających po Środki Odurzające.
- Grupę motywacyjną dla osób z problemem uzależnienia od narkotyków.
- Wynagrodzenie osobowe pracownika zajmującego się obsługą zadania.
Działania profilaktyczne:
1) Kampania Zachowaj Trzeźwy Umysł,
2) Kampania Narkotyki? Mnie to nie kręci,
3) Szkolenie dla rodziców na temat środków psychoaktywnych,
4) Szkolenie dla pracowników socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na temat dopalaczyc i innych środków psychoaktywnych,
5) Szkolenie dla pracowników Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej pod Atlantami, Filia nr 6 na temat substancji psychoaktywnych ze szczególnym uwzględnieniem dopalaczyc,
6) Szkolenie dla pracowników socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na temat dopalaczyc i innych środków psychoaktywnych,
7) Szkolenie dla pracowników Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej pod Atlantami,
8) Działania profilaktyczne - szkolenie dla asystentów rodzin MOPS Wałbrzych,
9) „Uzależnienia od substancji psychoaktywnych. Metody i techniki leczenia ze szczególnym uwzględnieniem redukcji szkód”.
**Rozdział 85154 – Przeciwdziałanie alkoholizmowi**
| Plan po zmianach | 2 173 000,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 095 160,80 zł |
| % wykonania | 96,42 |
W ramach rozdziału środki były wydatkowane na:
**Zadania realizowane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej**
- **Działania profilaktyczne o charakterze edukacyjnym** - 428.350,33 zł
W 2015 roku środki finansowe wydatkowane na to zadanie wynosiły łącznie 428.350,33 zł. Przeznaczone były głównie na wynagrodzenia pracowników Działu Profilaktyki Uzależnień i Interwencji Kryzysowej w wysokości - 346.839,92 zł (w tym dodatkowe wynagrodzenie roczne), oraz pozostałe drobne opłaty związane z bierzącym utrzymaniem - 81.510,41 zł (opłaty za telefony, Internet, ubezpieczenie budynku, zakupy materiałów biurowych i doposażenie w drobny sprzęt pracowników działu).
Główne podjęte działania w ramach posiadanych środków to:
– prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii, a w szczególności dla dzieci i młodzieży,
– kampania, proponuje jedną z najskuteczniejszych strategii profilaktycznych - Strategię Rozwijania Umiejętności Wychowawczych, rekomendowanych przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, „Ciąża bez alkoholu”,
– kampania Przeciw Pijanym Kierowcom w tym: grupy motywacyjne dla osób nadużywających alkoholu, grupa dla młodzieży,
– trening umiejętności wychowawczych dla rodziców i Grupa Edukacyjna dla Rodziców – „Nielatwo być rodzicem”,
– inne działania Działu Profilaktyki Uzależnień i Interwencji Kryzysowej: Konkurs „Kolorowe Podwórko”, „Festiwal Podwórek”.
- **Miejska Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych** - 121.832,16 zł
W 2015 roku odbyły się 3 posiedzenia wspólne Członków Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz 25 posiedzeń roboczych zespołu ds. opiniowania wniosków o leczenie odwykowe oraz motywowania lub kierowania na leczenie odwykowe. Przeprowadzono rozmowy z osobami motywując ich do leczenia odwykowego, 19 osób skierowano do terapeuty uzależnień. 252 osoby skierowano na badania biegłych sądowych (psychiatria i psycholog). Skierowano 148 wniosków do Sądu Rejonowego w Wałbrzychu o zobowiązanie osób uzależnionych od alkoholu do podjęcia leczenia odwykowego. Przeprowadzono 48 kontroli punktów sprzedaży napojów alkoholowych, zaopiniowano 225 wniosków przedsiębiorców o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.
- **Klub Integracji Społecznej** - 28.790,69 zł
Wydatki w 2015 roku poniesiono głównie wynagrodzenia osobowe pracownika obsługującego to zadanie.
Klub Integracji Społecznej to jednostka, której celem jest realizacja działań umożliwiających udzielenie indywidualnym osobom oraz ich rodzinom pomocy:
- w podtrzymywaniu umiejętności uczestnictwa w życiu społeczności lokalnej,
- w powrocie do pełnienia ról społecznych w ich miejscu zamieszkania, miejscu pobytu i miejscu pracy,
- w podniesieniu kwalifikacji zawodowych, jako wartości na rynku pracy.
| Prowadzenia świetlic i klubów młodzieżowych | - | 404.091,34 zł |
|---------------------------------------------|---|----------------|
| w Placówce Wsparcia Dziennego w Wałbrzychu |
Placówkę Wsparcia Dziennego w Wałbrzychu prowadzoną przez Gminę powołano 1 stycznia 2013 r. na podstawie Uchwały Nr XL/344/2012 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 29 listopada 2012 r. z oddziałami przy ul. Mickiewicza 26 i ul. Grota Roweckiego 3, w których działają:
w Centrum Aktywności Lokalnej przy ul. Mickiewicza 26
- Świetlica dla dzieci „CALineczka”
- Klub młodzieżowy „oCALeni”
w Centrum Integracji Rodziny przy ul. Grota Roweckiego 3
- Świetlica dla dzieci „Atomówki”
- Klub młodzieżowy „Nie ma mocnych”
Od 01.10.2014 r., zgodnie z uchwałą nr LXV/663/2014 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 29.08.2014 r., otwarto nową świetlicę w dzielnicy Podzamcze, przy ul. Kasztelańskiej 7.
Celem działania Świetlic i Klubów jest wspieranie rodziny przeżywającej trudności w pełnieniu funkcji opiekuńczo – wychowawczej poprzez zapewnienie dzieciom z tych rodzin miejsc pobytu w Placówce, zapewnienie opieki i wychowania w czasie wolnym od zajęć szkolnych, stwarzanie optymalnych warunków do fizycznego, psychicznego i poznawczego rozwoju dziecka, udzielanie pomocy w pokonywaniu i rozwijywaniu trudnych sytuacji szkolnych, rówieśniczych, osobistych i rodzinnych dziecka, promowanie zdrowego stylu życia, minimalizowanie niedostatków wychowawczych, zaniedbań środowiskowych, kształtowanie prawidłowych kontaktów dziecka z jego rodziną i środowiskiem.
Do zadań Świetlic i Klubów należy, przede wszystkim zapewnienie dziecku okresowej opieki i wychowania, rozpoznanie trudności i problemów wychowawczych dziecka, pomoc w nauce, organizacja czasu wolnego, zabaw, zajęć sportowych oraz rozwój zainteresowań, organizowanie zajęć stałych, okresowych, okazjonalnych wynikających z potrzeb dzieci, zapewnienie wyposażenia w przedmioty niezbędne do prowadzenia zajęć, współpraca z podmiotami, instytucjami i organizacjami, których działalność ma na celu przeciwdziałanie alkoholizmowi i jego skutkom, a w szczególności: Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Wałbrzychu, Sądem Rejonowym, Policją, szkołami podstawowymi, gimnazjalnymi i szkołami średnimi, realizowanie zadań Placówki wynikających z uchwałonych przez Radę Miasta programów, tworzenie naturalnej sieci wsparcia poprzez angażowanie do współpracy najbliższego otoczenia, dokumentowanie podjętych działań, przygotowywanie danych statystycznych i analiz z zakresu swojego działania oraz sporządzanie sprawozdań, przygotowywanie zapotrzebowania na sprzęt komputerowy i oprogramowanie. Do zadań pedagoga należy m.in. pomoc i wspieranie dzieci i ich rodzin w sytuacjach trudnych, kryzysowych dla nich, w tym konsultacje indywidualne, prowadzenie działań diagnostycznych, badanie predyspozycji osobowościowych, tworzenie i wdrażanie
programów wychowawczo – profilaktycznych, ochrona dzieci i młodzieży przed demoralizacją i uzależnieniem poprzez prowadzenie zajęć profilaktycznych. Placówka w ramach zadań ponosi koszty związane z dokształcaniem pracowników.
Pod opieką jednego wychowawcy, w tym samym czasie, w Placówce nie przebywa więcej niż 15 dzieci. Pobyt w Placówce jest dobrowolny i nieodpłatny, a przyjęcie do placówki następuje na pisemny wniosek rodziców, opiekunów prawnych dziecka, lub na wniosek sądu.
W ramach zadań w roku 2015 placówka zorganizowała szereg zajęć rozwijających zainteresowania dzieci i młodzieży tj. zajęcia komputerowe, plastyczne, sportowe, czytelnicze, profilaktyczne; odbyło się kilka wycieczek pieszych. Zorganizowano ferie, dzień dziecka dla podopiecznych.
Podopieczni Placówki brali udział w różnorodnych konkursach. Organizowano wyjścia na basen, kręgielnię, kina, teatr. W 2015 r. bardzo aktywnie współpracowano z różnorodnymi instytucjami, Placówka jest członkiem partnerstwa lokalnego „EπCentrum” oraz Dolnośląskiego Forum Pomocy Społecznej, promując m.in. swoją działalność.
**Zadania realizowane przez Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia i Interwencji Kryzysowej**
Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia i Interwencji Kryzysowej w Wałbrzychu został utworzony z dniem 01 maja 2013 r. Uchwałą Nr XLVI/437/2013 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 28 marca 2013 r. W strukturach Specjalistycznego Ośrodka Wsparcia i Interwencji Kryzysowej w Wałbrzychu znajdują się dwa Ośrodki: Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie oraz Ośrodek Interwencji Kryzysowej. W 2015 r. zagwarantowano całodobowe schronienie 30 mieszkańcom Wałbrzycha, osobom dotkniętym przemocą w rodzinie oraz udzielono im wszechstronnej pomocy psychologicznej, terapeutycznej, medycznej i prawnej. Wspierano osoby znajdujące się w kryzysie wynikającym z nadużywania alkoholu przez członka rodziny. Formy udzielanej pomocy oraz metody dostosowane były indywidualnie do każdego klienta, po przeprowadzeniu diagnozy.
**Zadania realizowane przez świetlice socjoterapeutyczne**
W ramach zadania prowadzono świetlice socjoterapeutyczne dla dzieci i młodzieży z rodzin z problemem alkoholowym przy szkołach: PSP Nr 2, PSP Nr 21, PSP Nr 28, PSP Nr 30, PSP Nr 37, ZSP Nr 2.
**Zadania realizowane przez Urząd Miejski w Wałbrzychu**
W 2015 roku środki przeznaczono na:
- **Dotacje celowe z budżetu gminy udzielone w trybie art. 221 ustawy o finansach publicznych, na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji organizacjom prowadzącym działalność pozysku publicznego.**
W ramach tego zadania zrealizowano:
• otwarty konkurs ofert, w wyniku którego zadanie "Organizowanie czasu wolnego dzieci i młodzieży w formie stanowiącej alternatywę wobec używania alkoholu i narkotyków" zostało powierzone Związkiowi Harcerstwa Polskiego Chorągiew Dolnośląska Hufiec Ziemi Wałbrzyskiej,
• otwarty konkurs ofert w wyniku którego, wyłonione zostały organizacje pozarządowe realizujące w różnych formach środowiskowe programy m.in: wspieranie szkolnych i pozaszkolnych działań profilaktyczno-edukacyjnych, promujących zdrowy styl życia, prowadzenie pozalekcyjnych zajęć sportowo-rekreacyjnych,
• otwarty konkurs ofert w wyniku którego wyłonione zostały 4 organizacje pozarządowe tj: Stowarzyszenie Monar Markot, Stowarzyszenie Krzewienia Trzeźwości w Rodzinie "Odnowa", Wałbrzyskie Towarzystwo Oświatowe, Stowarzyszenie Ludzie Jana Pawła II promujące abstynencję i zdrowy styl życia,
• 2 otwarte konkursy ofert, w wyniku których wyłonione zostały organizacje pozarządowe prowadzące placówki wsparcia dziennego i zajęcia opiekuńczo-wychowawcze na terenie miasta Wałbrzycha,
➢ Pozostałe zadania bieżące realizowane przez Urząd w tym:
- realizacja ponadpodstawowego programu terapeutycznego dla osób uzależnionych od alkoholu i współuzależnionych na podstawie umowy z Niepublicznym Zakładem Opieki - Zdrowotnej Przychodni Zdrowia Psychicznego i Terapii Uzależnień S.C. "Anima"
- prowadzenie Punktu Konsultacyjnego dla osób eksperymentujących ze środkami psychoaktywnymi i ich rodzin
- realizacja programu profilaktyczno-edukacyjnego z "Nami Bezpiecznie" we współpracy ze Strażą Miejską
- organizacja zajęć profilaktyczno-edukacyjnych z uwzględnieniem wypoczynku dla dzieci i młodzieży pozostającej w domu w okresie wakacji
- szkolenie pracowników NZOZ Przychodni Zdrowia Psychicznego i Terapii Uzależnień S.C. "Anima"
Rozdział 85156 – Składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz świadczenia dla osób nieobjętych obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego
| Plan po zmianach | 69 545,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 65 660,80 zł |
| % wykonania | 94,41 |
Zadanie jest w całości finansowane z dotacji z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych. Zostało przejęte z powiatu w związku z uzyskaniem przez miasto Wałbrzych statusu miasta na prawach powiatu.
W ramach rozdziału Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej opłacił składkę na ubezpieczenie zdrowotne za dzieci przebywające w rodzinach zastępczych. W 2015 roku poniesiono wydatki na ten cel na kwotę **50.404,00 zł** za średnio w miesiącu 106 dzieci.
Ponadto domy dziecka i jednostki oświatowe za uczniów szkół opłaciły składkę w tym:
- PGS Nr 10 – **327,60 zł**, ZS Nr 5 – **234,00 zł**, ZS Nr 7 – **842,40 zł**, ZSTB – **374,40 zł**, ZSZS – **561,60 zł**, ZSPE – **140,40 zł**, Dom Dwójka – **7.300,80 zł**, Dom Jedynka – **5.475,60 zł**.
**Rozdział 85195 – Pozostała działalność**
| Plan po zmianach | 2 116 808,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 115 373,29 zł |
| % wykonania | 99,93 |
W ramach zadania „Pozostałe zadania z pomocy społecznej” Gminie przyznano dotację na realizację zadania zleconego administracji rządowej, polegającego na wydawaniu decyzji w sprawie świadczeniobiorców innych niż ubezpieczeni spełniających kryterium dochodowe zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Łącznie wydano 349 decyzji na kwotę **32.111,49 zł**.
Ponadto poniesiono wydatek, który był przejętym zobowiązaniem Gminy Wałbrzych po zlikwidowanym Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej na podstawie obowiązujących ugód dotyczących wypłacania renty miesięcznej prawnym opiekunkom na rzecz ubezwłasnowolnionej córki, zasadzonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Wałbrzychu z/s w Świdnicy z dnia 10 lipca 1990 roku i wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Wałbrzychu z/s w Świdnicy z dnia 25 stycznia 1993 roku. W 2015 roku wypłacono rentę w kwocie **5.373,12 zł**.
- **Inwestycje** - **2.077.888,68 zł**
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**DZIAŁ 852 – POMOC SPOŁECZNA**
| Plan po zmianach | 91 345 564,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 90 208 543,01 zł |
| % wykonania | 98,76 |
**Rozdział 85201 – Placówki opiekuńczo-wychowawcze**
| Plan po zmianach | 8 118 097,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 7 793 384,13 zł |
| % wykonania | 96,00 |
Zgodnie z art. 191 ust. 10 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi wydatki w wysokości 10% średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w w/w placówkach. W drugim roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej opłata ta wynosi 30% wymienionych wyżej kosztów a w trzecim roku i następnych latach 50% kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej.
- **Wspieranie rodziny i sprawowanie pieczy zastępczej** - 2.097.000,21 zł
Zadanie realizowane jest przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Na zadania z zakresu powiatu wydatkowano kwotę – 1.961.880,09 zł, Ze środków gminy kwotę – 135.120,12 zł,
Platność za dzieci z terenu naszej gminy do obcych powiatów wyniosła – 1 852 256,23 zł,
Usamodzielnienie – wychowankowie, którzy opuścili placówki opiekuńczo-wychowawcze skorzystali ze wsparcia finansowego w wysokości:
– kontynuowanie nauki – 186.107,01 zł,
– zagospodarowanie – 17 378,97 zł,
– usamodzielnienie – 41 258,00 zł
- **Centrum Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych w Wałbrzychu** - 704.083,18 zł
Centrum zostało powołane 23 stycznia 2014 r. na podstawie Uchwały Nr L VI/570/2014 Rady Miejskiej Wałbrzycha. Prowadzi obsługę ekonomiczno-administracyjną i organizacyjną placówek opiekuńczo-wychowawczych w Wałbrzychu zwanych „Domami” tj. Domu Jedynka z siedzibą w Wałbrzychu przy ul. Bema 101, Domu Dwójka z siedzibą w Wałbrzychu przy ul. Witosa 35.
Centrum zatrudniało na dzień 31.12.2015 r. 15 pracowników w tym 10 wychowawców, 1 pedagoga, 1 psychologa n wymiarze ½ etatu. Pracownicy administracyjny to Dyrektor, Gł. Księgowy oraz administrator.
- **Dom Jedynka** - 174.829,96 zł
- **Dom Dwójka** - 177.142,78 zł
Domy są placówkami opiekuńczo-wychowawczymi typu socjalizacyjnego przeznaczonymi dla nie więcej niż 14 wychowanków. Domy dziecka zapewniają całodobową opiekę oraz wychowanie dzieciom zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
- **Dotacja z budżetu gminy na prowadzenie domów dziecka** - 4.640.328,00 zł
w tym:
- prowadzenie całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej – Dom Małego Dziecka przy ul. Asnyka 13 – prowadzony przez Fundację Pomocy Dzieciom i Młodzieży „SALVATOR” – 1.325.808,00 zł,
- prowadzenie całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej – Niepubliczny Dom Dziecka przy ul. Moniuszki 118 – prowadzony przez Terenowy Komitet Ochrony Praw Dziecka – 3.314.520,00 zł.
Rozdział 85202 – Domy pomocy społecznej
| Plan po zmianach | 8 361 132,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 8 127 236,20 zł |
| % wykonania | 97,20 |
W 2015 roku wydatki poniesiono na:
- **Prowadzenie Domu Pomocy Społecznej** - 139.927,00 zł
Gmina Wałbrzych w ramach dotacji budżetu państwa realizuje powiatowe zadanie publiczne z zakresu pomocy społecznej pod nazwą: „Prowadzenie Domu Pomocy Społecznej przy ul. Zachodniej 17 w Wałbrzychu, w terminie od 1 czerwca 2012 roku do 31 maja 2017 roku”. Placówka w 2015 roku zapewniała całodobowe schronienie dla 48 osób miesięcznie, świadcząc usługi opiekuńcze, pielęgnacyjne dostosowane do indywidualnych potrzeb mieszkańców, mając na uwadze ich stan zdrowia i zakres własnych możliwości.
- **Zakup usług w domach pomocy społecznej** - 5.959.644,50 zł
W ramach rozdziału wydatkowano środki na opłaty za pobyt mieszkańców Gminy Wałbrzych w domach pomocy społecznej. Do domów tych kierowane były osoby, które z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności nie mogły funkcjonować samodzielnie w codziennym życiu i nie można im było zapewnić pomocy w formie usług opiekuńczych. W okresie sprawozdawczym w domach pomocy społecznej, umieszczono 51 nowych osób, 41 osób zmarło, 7 osób zrezygnowało z pobytu. Aktualnie w DPS przebywa 222 osoby. Do Domu Pomocy Społecznej kierowane są jedynie osoby wymagające całodobowej opieki oraz skierowane postanowieniem Sądu.
- **Dom Seniora Rusinowa** - 1.756.143,61 zł
- **Funkcjonowanie jednostki** - 316.004,34 zł
Dom Seniora – Rusinowa w Wałbrzychu został powołany Uchwałą Nr LIV/541/2013 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 5 grudnia 2013 roku. Siedziba domu mieści się w Wałbrzychu przy ul. Osiedle Górnicze 19a. Wydatki obejmują zarządzanie nadzór i obsługę finansowo księgową Domu Seniora Rusinowa.
- **Zapewnienie całodobowej opieki z powodu wieku** - 1.440.139,27 zł
Dom jest placówką koedukacyjną o zasięgu ponadgminnym, przeznaczoną dla 49 osób w podeszłym wieku i przewlekle somatycznie chorych. Celem działalności domu jest zapewnienie całodobowej opieki z powodu wieku, choroby osobom, które nie mogą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i którym nie można zapewnić niezbędnej pomocy i opieki w miejscu zamieszkania. Dom świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, rehabilitacyjne, zdrowotne, kulturalno-oświatowe. Mieszkańcy Domu mają zapewnione warunki do korzystania z potrzeb religijnych.
- **Inwestycje** - 271.521,09 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
Rozdział 85203 – Ośrodki wsparcia
| Plan po zmianach | 1 599 842,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 521 108,60 zł |
| % wykonania | 95,08 |
W 2015 roku w ramach rozdziału poniesiono wydatki na:
- **Prowadzenie Środowiskowego Domu Samopomocy** - 574.682,58 zł
w tym:
a) wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń - 329.931,78 zł
b) wydatki pozostałe - 244.750,80 zł
Zadanie było realizowane w ramach dotacji celowej z budżetu państwa na realizację zadań zleconych gminie na kwotę 511.093,00 zł oraz ze środków własnych na kwotę 63.589,58 zł.
W Środowiskowym Domu Samopomocy pracuje młodzież w 6 pracowniach terapeutycznych: plastycznej, krawieckiej, majsterkowiczów, rękozidelniczej, bukieciarsko – ogrodniczej, gospodarstwa domowego oraz w 5 klubach zainteresowań: socjoterapeutycznym, teatralnym – biblioterapia, filmowym, komputerowym, tanecznym.
Postępowanie wspierająco – rehabilitacyjne odbywa się wg indywidualnych planów dostosowanych do potrzeb i możliwości psychofizycznych użytkowników.
Wśród wydatków rzeczowych przeznaczono środki na: zakupy do zajęć kulinarnych, zakup środków czystości, materiałów do terapii, materiałów biurowych doposażenie w kubki, baterie, śruby, kołki, naczynia jednorazowego użytku, psychoterapię, dowóz uczestników na zajęcia i rozwóz po zajęciach.
Zajęcia w Środowiskowym Domu Samopomocy odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach od 7.00 do 15.00. Prowadzone są przez instruktorów terapii zajęciowej, terapeutów, psychologa oraz rehabilitanta. Podstawową metodą pracy z niepełnosprawnymi uczestnikami Domu jest wzmocnienie pozytywne, przywracanie wiary we własne siły, eksponowanie twórczości, umiejętne dostrzeganie mocnych stron i wykorzystanie ich podczas wspólnych zajęć. Objętych opieką jest 30 osób.
W 2015 roku w ramach zadań realizowanych przez MOPS poniesiono wydatki na:
- **Prowadzenie Integracyjnego Domu dla Bezdomnych** - 489.986,80 zł
przy ul. Poczтовej
Integracyjny Dom dla Bezdomnych zapewnia schronienie, poprzez przyznanie tymczasowego miejsca noclegowego, osobom bezdomnym, samotnym z terenu miasta Wałbrzych na podstawie decyzji administracyjnej dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.
W 2015 r. z pobytu w schronisku przy ul. Poczтовej 22 skorzystało 204 osoby.
W ramach zadania ponoszone są koszty na wynagrodzenia dla czterech opiekunów zajmujących się opieką i nadzorem osób przebywających w schronisku zatrudnianych na umowę o pracę w systemie zmianowym, oraz dwóch pracowników zatrudnionych na umowy zlecenie, którzy w ramach powierzonych zadań zajmują się także nadzorem i opieką osób przebywających w placówce a także utrzymaniem czystości i porządku na terenie placówki.
Wydatki w ramach realizowanego zadania dotyczą również kosztów związanych z eksploatacją budynku tj. opłat za energię, gaz wodę i ścieki, ogrzewanie centralne, ponadto
opłat za korzystanie z pralni oraz wszelkich przeprowadzanych drobnych napraw oraz remontów wynikających z usterek.
- **Budynek przy ul. Ogrodowej 2A** - 149.273,26 zł
W 2015 r. z pobytu w schronisku przy ul.Ogrodowej przebywało 105 osób. Wydatki ponoszone w ramach realizowanego zadania dotyczą wynagrodzenia dla czterech opiekunów zajmujących się opieką i nadzorem osób przebywających w schronisku zatrudnianych na umowę o pracę w systemie zmianowym oraz kosztów związanych z eksploatacją budynku tj. opłat za energię, gaz, wodę i ścieki, ogrzewanie centralne, ponadto opłat w związku z przeprowadzeniem drobnych napraw oraz remontów wynikających z usterek.
- **Oplaty za utrzymanie mieszkań przejściowych dla rodzin - bezdomnych** - 26.178,07 zł
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej dysponował pięcioma mieszkańami przejściowymi, które znajdują się przy ul. Niepodległości 25 i 47, Piotra Skargi oraz przy ul. Pocztowej 5. Mieszkania stanowią filię IDdB na ul. Pocztowej, przebywają w nich bezdomne rodziny z dziećmi oczekujące na przydział lokalu socjalnego.
Wydatki ponoszone w ramach realizowanego zadania dotyczą opłat związanych z utrzymaniem lokali tj. energię elektryczną, wywóz nieczystości, wodę ścieki, gaz oraz drobne remonty wykonane w sytuacji zmiany lokatorów w mieszkaniu przejściowym.
- **Zapewnienie opieki z powodu wieku w formie dziennego pobytu** - 280.987,89 zł
Dzienny Dom Pomocy, który funkcjonuje w strukturze Domu Seniora Rusinowa przy ul. Kasztelańskiej 7 został powołany Uchwałą Nr LXVI/675/2014 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 25 września 2014 r. Placówka jest ośrodkiem wsparcia służącym utrzymaniu osób starszych w naturalnym środowisku, a jednocześnie oferująca tym osobom opiekę wykwalifikowanej kadry, w zakresie świadczeń opiekuńczo – terapeutycznych oraz ciekawe formy wspólnego spędzania czasu. Dzienny Dom Pomocy przeznaczony jest dla 20 osób. Na terenie placówki oferowane są 2 posiłki dziennie (śniadanie i obiad).
**Rozdział 85204 – Rodziny zastępcze**
| Plan po zmianach | 6 363 851,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 6 278 814,16 zł |
| % wykonania | 98,66 zł |
W ramach rozdziału Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej realizuje swoje zadania poprzez:
- **Pomoc dla osób usamodzielnianych - wychowankowie z rodzin zastępczych**
- **Koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej**
W ramach wykonywanych zadań w 2015 środki w kwocie 6.192.504,77 zł w tym na zadania realizowane z zakresu powiatu - 5.649.475,10 zł wydatkowano na:
– wynagrodzenia koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej łącznie wydatkowano kwotę 306.909,91 zł, w tym ze środków gminy - 210.818,86 zł, a ze środków budżetu państwa w ramach realizowanego programu resortowego – 96.091,05 zł,
– wynagrodzenia rodzin zastępczych zawodowych zatrudnionych na umowę zlecenie przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej kwotę 379.864,70 zł,
– płatności na podstawie not obciążeniowych za wynagrodzenia rodzin zastępczych na obcych powiatach, opiekujące się naszymi dziećmi wydatkowano 167.115,92 zł,
– świadczenie dla rodzin zastępczych na kwotę – 4.353.405,92 zł,
– noty obciążeniowe z tytułu płatności za nasze dzieci przebywające w rodzinach zastępczych na terenie obcych powiatów – 945.001,68 zł,
– koszty utrzymania mieszkań rodzin zastępczych – 33.018,64 zł,
– Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych – 7.188,00 zł.
• Inwestycje - 86.309,39 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
Rozdział 85205 – Działania w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie
| Plan po zmianach | 417 998,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 415 676,87 zł |
| % wykonania | 99,44 |
• Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia i Interwencji Kryzysowej 347.998,51 zł
Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia i Interwencji Kryzysowej w Wałbrzychu został utworzony z dniem 01 maja 2013 r. Uchwałą Nr XLVI/437/2013 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 28 marca 2013 r. W strukturach Specjalistycznego Ośrodka Wsparcia i Interwencji Kryzysowej w Wałbrzychu znajdują się dwa Ośrodki: Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie oraz Ośrodek Interwencji Kryzysowej.
W 2015 roku Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w ramach dotacji celowej z budżetu państwa w kwocie 347.998,51 zł świadczył specjalistyczne poradnictwo dla ofiar przemocy w rodzinie w sytuacji zagrożenia zdrowia i życia zapewniał schronienie w hostelu dla 70 osób. Pomoc udzielana była dla mieszkańców województwa dolnośląskiego. Ponadto specjaliści udzielali porad ambulatoryjnych obejmujących zakres poradnictwa medycznego, psychologicznego, prawnego i socjalnego z których skorzystało 8 osób.
Ośrodek udzielał swym podopiecznym pomocy, w szczególności poprzez:
– zapewnienie schronienia ofiarom przemocy w rodzinie oraz dzieciom, pozostającym pod jej opieką,
– ochronę ofiary przemocy przed osobą ją stosującą,
– udzielanie natychmiastowej pomocy psychologicznej i prawnej oraz zorganizowanie natychmiastowego dostępu do pomocy medycznej, w uzasadnionych sytuacjach,
– diagnozowanie problemu przemocy w rodzinie,
– opracowanie indywidualnego programu pomocy ofierze przemocy w rodzinie,
– udzielanie poradnictwa medycznego, psychologicznego, prawnego i socjalnego,
– prowadzenie grup wsparcia lub grup terapeutycznych dla ofiar przemocy w rodzinie,
– prowadzenie terapii indywidualnej ukierunkowanej na wsparcie ofiary przemocy w rodzinie,
ocenę sytuacji dzieci na podstawie wywiadu środowiskowego i udzielanie im wsparcia psychologicznego, terapeutycznego, socjoterapeutycznego,
udzielanie konsultacji wychowawczych.
Ponadto w ramach zadania zrealizowano program korekcyjno-edukacyjny dla sprawców przemocy w ramach dotacji celowej z budżetu państwa
W 2015 r. 16 osób stosujących przemoc w rodzinie uczestniczyło w „Programie korekcyjno-edukacyjnym dla osób stosujących przemoc w rodzinie”. Odbyło się 45 godzin zajęć grupowych i 2 godziny zajęć indywidualnych. Tematyka zajęć obejmowała:
– powstrzymanie osoby stosującej przemoc w rodzinie przed dalszym stosowaniem tej przemocy,
– rozwijanie umiejętności samokontroli i współżycia w rodzinie,
– kształtowanie umiejętności w zakresie wychowywania dzieci bez używania przemocy w rodzinie,
– uznanie przez osobę stosującą przemoc w rodzinie faktu stosowania tej przemocy,
– zdobycie i poszerzenie wiedzy na temat mechanizmów powstawania przemocy w rodzinie,
– zdobycie umiejętności komunikowania się i rozwiązywania konfliktów w rodzinie bez stosowania przemocy,
Program prowadzony był w formie indywidualnych i grupowych oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych, które rozpoczęły proces zmian postaw i zachowań przemocowych.
• **Przeciwdziałanie Przemocy w Rodzinie** 56.228,36 zł
Zadanie realizowane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. W ramach zadania Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oplacono wynagrodzenie psychologa współpracującego z rodzinami dotkniętymi przemocą w rodzinie.
**Rozdział 85206 – Wspieranie rodziny**
| Plan po zmianach | 623 786,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 538 855,16 zł |
| % wykonania | 86,38 |
• Zadanie realizowanie przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej 534.855,16 zł
W celu zapewnienia wsparcia rodzinie przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych, na wniosek pracownika socjalnego, kierownik ośrodka pomocy społecznej przydziela asystenta rodziny. Asystenci rodziny wspierają rodziny z problemami opiekuńczo wychowawczymi. Zatrudnionych jest 19 asystentów, każdy obejmuje wsparciem po 15 rodzin. Zadaniem asystenta jest prowadzenie pracy z rodziną w celu wyjścia rodziny z problemów, aby uniknąć zabrania dzieci z rodziny.
Na realizację zadania Gmina wydatkowała w 2015 r ze środków własnych kwotę - 232.347,40 zł, natomiast w ramach Resortowego programu Wspierania Rodziny i Systemu Pieczy Zastępczej – „Asystent 2015”, Gmina otrzymała dofinansowanie w kwocie - 302.507,76 zł.
• Zadanie realizowane przez Placówkę Wsparcia Dziennego 4.000,00 zł
Do Placówki uczęszczają dzieci, które nie pochodzą z rodzin z problemem alkoholowym, a jednocześnie wymagają wsparcia w opiece. Niewłaściwym byłoby odmawianie przyjęcia dzieci, których rodzice nie nadużywają alkoholu. Przyjmowanie do świetlic i klubów tylko takich dzieci jest ich powtórnym wykluczaniem. Mimo, iż rodzice tych dzieci nie nadużywają alkoholu indywidualnie poszukują wsparcia w wychowywaniu i opiece swoich dzieci. Mając na uwadze nasilające się różnice poziomów życia naszego lokalnego społeczeństwa, wyznaczanych celów i wartości przekazywanych swoim dzieciom bezdyskusyjnym wydaje się przyjęcie do świetlic/klubów wszystkich dzieci pochodzących z rodzin wymagających wsparcia a nie jedynie dzieci spełniających kryterium dzieci z rodzin dotkniętych problemem alkoholowym. Działalność podejmowana przez Gminę dla dobra rodziny, która jest podstawową komórką społeczeństwa oraz naturalnym środowiskiem rozwoju i dobra wszystkich jej członków, w szczególności dzieci, skutecznej pomocy dla rodziny przeżywającej trudności w opiekowaniu i wychowywaniu dzieci nie można podejmować tylko z określonymi rodzinami, w tym wypadku z rodzinami z problemem alkoholowym. W związku z powyższym działalność podejmowana przez Placówkę jaką jest organizacja dożywiania dzieci w świetlicach i klubach jest w części finansowana ze środków Gminy Wałbrzych. Wydatki poniesione zostały na art. spożywcze (dożywianie dzieci tj. bułka i owoc 3x w tygodniu) – 4.000,00 zł
**Rozdział 85212 – Świadczenia rodzinne, świadczenie z funduszu alimentacyjnego oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego**
| Plan po zmianach | 31 253 192,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 31 245 694,68 zł|
| % wykonania | 99,98 |
– **Świadczenia rodzinne, oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego** - 23.675.265,76 zł
W ramach zadania sklasyfikowano wydatki związane z realizacją zadań wynikających z Ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 114 z późn. zm.) oraz z Ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U z 2014r. poz. 567). Wydatki obejmujące realizację w/w zadań obejmowały wypłatę świadczeń rodzinnych i zasiłków dla opiekunów w kwocie – 21.672.522,92 zł, zapłatę składek na ubezpieczenie społeczne świadczeniobiorców w kwocie - 1.313.171,99 zł, oraz koszty obsługi wypłaty świadczeń w tym koszty funkcjonowania Działu Świadczeń Rodzinnych 689.570,85 zł. Na kwotę tę składają się:
– wynagrodzenia wraz z pochodnymi pracowników Działu Świadczeń Rodzinnych wykonujących zadania związane z przyznaniem i realizacją wypłat świadczeń w wys. 599.687,77 zł,
– wydatki bieżące, w tym głównie koszty usługi pocztowej (przekazy zasiłków pielęgnacyjnych dla obłożnie chorych), zakup materiałów biurowych i opłaty związane z funkcjonowaniem Działu Świadczeń Rodzinnych w wys. 89.883,08 zł
Zadanie w całości finansowane jest z dotacji z budżetu państwa. Wykonanie na dzień 31.12.2015 roku wyniosło 23.675.265,76 zł co stanowi 99,99 % dotacji przeznaczonej na ten cel.
– **Fundusz alimentacyjny** - 7.558.711,22 zł
W ramach tego zadania sklasyfikowano wydatki związane z realizacją zadań wynikających ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 859 z późn. zm.). Zadanie w całości finansowane jest z dotacji z budżetu państwa. Wykonanie na dzień 31.12.2015 roku wyniosło 7.558.711,22 zł co stanowi 99,98 % dotacji przeznaczonej na ten cel. Wydatki na to zadanie obejmowały wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 7.338.948,82 zł oraz koszty obsługi (w tym koszty funkcjonowania Działu Świadczeń Rodzinnych) i koszty postępowania wobec dłużników alimentacyjnych w kwocie 219.762,40 zł w szczególności na:
- wynagrodzenia wraz z pochodnymi pracowników Działu Świadczeń Rodzinnych wykonujących zadania związane z przyznaniem i realizacją wypłat świadczeń z FA oraz potępowaniem wobec dłużników alimentacyjnych w wysokości 200.394,80 zł
- wydatki bieżące, w tym głównie koszty usługi pocztowej, zakup materiałów biurowych i opłaty związane z funkcjonowaniem Działu Świadczeń Rodzinnych oraz koszty postępowania wobec dłużników alimentacyjnych w wysokości 19.367,60 zł.
W ramach zadania gmina dofinansowała do wynagrodzeń pracowników Działu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego kwotę 11.717,70 zł.
**Rozdział 85213 – Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacone za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej, niektóre świadczenia rodzinne oraz za osoby uczestniczące w zajęciach w centrum integracji społecznej**
| Plan po zmianach | 824 397,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 824 391,90 zł |
| % wykonania | 100,00 |
W ramach rozdziału realizowane są następujące zadania:
- **Zadania zlecone finansowane z budżetu państwa** - 292.627,00 zł
W ramach rozdziału otrzymano dotację na opłacenie składek na ubezpieczenie zdrowotne za świadczeniobiorców uprawnionych do świadczenia pielegnacyjnego i członków ich rodzin. Środki w całości stanowiły dotację z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie.
- **Zadania własne gminy dofinansowane z budżetu państwa** - 531.764,90 zł
W ramach niniejszego zadania Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej zgłaszał do ubezpieczenia zdrowotnego oraz opłacał składki zdrowotne za osoby nie mające uprawnień do ubezpieczenia zdrowotnego z innych źródeł, a pobierające zasiłki stałe. W 2015 roku opłacono składki za 1261 osób ze środków budżetu państwa w kwocie 529.600,00 zł oraz ze środków własnych gminy w kwocie – 2.164,90 zł.
Rozdział 85214 – Zasłki i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
| Plan po zmianach | 7 753 754,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 7 719 475,88 zł |
| % wykonania | 99,56 |
W ramach niniejszego rozdziału wydatki ponosił Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, który realizował:
• **Zadania własne gminy dofinansowane z dotacji z budżetu państwa - zasłki okresowe**
| Plan po zmianach | 6.277.178,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 6.277.177,65 zł |
| w % wykonania | 100,00 |
• **Zadania własne finansowane z budżetu gminy**
| Plan po zmianach | 1.476.576,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1.442.298,23 zł |
| % wykonania | 97,47 |
Na zasłki okresowe z dotacji wykorzystano kwotę 6.266.000,00 zł natomiast ze środków własnych 11.177,65 zł.
Zasłki z budżetu gminy przyznano na:
• **Zasłki celowe przyznano w 2015 r. na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, w tym m.in.:**
– 2.026 rodzinom dofinansowano koszty ogrzewania mieszkania na kwotę 633.000,00 zł,
– 780 rodzinom dofinansowano koszty zakupu leków na kwotę 142.678,00 zł,
– 569 rodzinom udzielono pomocy na takie potrzeby jak: zakup łóżek dla dzieci, pościeli itp. Na kwotę 236.893,00 zł,
– pozostałe potrzeby – 112.088,04 zł,
– wypłatę świadczenia dla kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej – 2.496,58 zł,
– zasłki celowe i celowe specjalne na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych dla uczestników projektu „Od bierności do aktywności”, które były finansowane ze środków jednostki samorządu terytorialnego (wkład własny Gminy do projektu - 148.822,61 zł).
• **Pogrzeby**
| | 166.320,00 zł |
|------------------|---------------|
Sprawiono 70 osobom (w tym 13 osobom bezdomnym) podopiecznym, którzy nie posiadali uprawnień do zasłku pogrzebowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Rozdział 85215 – Dodatki mieszkaniowe
| Plan po zmianach | 4 973 794,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 4 964 072,76 zł |
| % wykonania | 99,80 |
Wyplata dodatków mieszkaniowych należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. Dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem publicznoprawnym przysługującym osobie spełniającej określone prawem warunki, którego celem jest pokrycie z funduszy publicznych części wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania.
W 2015 roku wydatki z tytułu wypłaconych świadczeń wyniosły **4.879.024,47 zł** oraz opłaty pocztowe – **4.881,20 zł**.
Ponadto poniesiono wydatki w kwocie **1.231,27 zł** jako koszty obsługi dodatków energertycznych.
Zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 wraz z późniejszymi zmianami) dodatek mieszkaniowy przysługuje:
– najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,
– osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielowi samodzielnego lokalu mieszkalnych,
– innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem,
– osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny lub socjalny.
Wykonanie wydatków przeznaczonych na dodatki mieszkaniowe w 2015 r. w porównaniu do 2014 r. ilustruje poniższa tabela:
| Rodzaj mieszkań | Ilość wypłaconych dodatków mieszkaniowych | Kwota wypłaconych dodatków mieszkaniowych | Średni wypłacony dodatek mieszkaniowy |
|-----------------|------------------------------------------|------------------------------------------|-------------------------------------|
| | 2014 r. | 2015 r. | 2014 r. | 2015 r. | 2014 r. | 2015 r. |
| Komunalne | 18987 | 16993 | 3.344.472,26 | 3.078.702,8 | 171,18 | 181,17 |
| Spółdzielcze | 4324 | 3928 | 660.895,24 | 639.055,54 | 152,84 | 162,69 |
| Inne | 6712 | 6229 | 1.246.895,45 | 1.161.266,13 | 185,77 | 186,43 |
| Razem | 30023 | 27150 | 5.252.262,95 | 4.879.024,47 | 174,94 | 179,71 |
Od 1 stycznia 2014 r. zgodnie z delegacją ustawy Prawo energetyczne (Dz.U z 2013 r., poz. 984), osoby otrzymujące dodatek mieszkaniowy mają prawo do zryczałtowanego dodatku energetycznego. Dodatek energetyczny przyznaje się w drodze decyzji, na wniosek odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, przez którego rozumie się osobę, której przyznano dodatek mieszkaniowy, która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. W 2015 roku wydatkowano z tego tytułu - 78.935,82 zł (łącznie z 2% kosztów obsługi zadania). Zadanie w całości finansowane z dotacji budżetu państwa.
| L.p | Stawka dodatków energetycznych i I półrocza 2014 r. | Ilość osób w gospodarstwie domowym | Liczba dodatków energetycznych (pełnych świadczeń) wypłaconych na podstawie wydanych decyzji w 2015 r. | Kwota pełnych świadczeń dodatków energetycznych wypłaconych w 2015 r. |
|-----|--------------------------------------------------|-----------------------------------|-------------------------------------------------------------------------------------------------|------------------------------------------------------------------------|
| 1 | 11,09 | 1 osoba | 1511 | 16.756,99 |
| 2 | 11,36 | | 970 | 11.019,2 |
| 3 | 15,4 | od 2 do 4 | 1722 | 26.518,8 |
| 4 | 15,77 | | 1146 | 18.072,42 |
| 5 | 18,48 | 5 i więcej | 211 | 3.899,28 |
| 6 | 18,93 | | 141 | 2.669,13 |
| 7 | x | x | 5701 | 78935,82 |
**Rozdział 85216 – Zasiłki stałe**
| Plan po zmianach | 6 457 981,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 6 452 876,29 zł |
| % wykonania | 99,92 |
Zasiłki stałe realizowane z dotacji budżetu państwa wypłacane były osobom niezdolnym do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kryterium dochodowym, a dochodem danej osoby lub rodziny. W okresie sprawozdawczym zasiłki stałe otrzymywało 1 538 osób, w średniej wysokości 422 zł miesięcznie.
Ze środków dotacji budżetu państwa wypłacono zasiłki stałe w kwocie 6.407.981,00 zł i ze środków własnych gminy w kwocie 44.895,29 zł.
**Rozdział 85218– Powiatowe centra pomocy rodzinie**
| Plan po zmianach | 880 706,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 872 073,78 zł |
| % wykonania | 99,02 |
Projekt systemowy pn. „Od bierności do aktywności”
realizowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej - 872.073,78 zł
W ramach realizowanego projektu poniesiono następujące rodzaje wydatków:
1. Aktywna integracja: - 588.353,74 zł
W 2015 r. w ramach projektu do realizacji zadań było zatrudnionych na cały etat:
5 asystentów rodziny, psycholog, terapeuta, pedagog i radca prawny, dla których pokryto koszt abonamentu za Internet i rozmowy telefoniczne, koszt doładowań e-kart na przejazdy komunikacją miejską lub wypłacono ryczałty samochodowe. Animator lokalny realizujący Program Aktywności Lokalnej otrzymywał dodatek specjalny.
Uczestnicy projektu (274 osoby) brali udział w indywidualnych konsultacjach z w/w specjalistami oraz uczestniczyli w warsztatach pedagogicznych „Moje dziecko”, warsztatach terapeutycznych „Poznaj siebie”, warsztatach „Akademia rodzica”, a także w 5 różnych kursach zawodowych (zadanie zlecone) i stażach zawodowych. Wszystkie działania konsultacyjne i „miękkie” były prowadzone samodzielnie – finansowanie z Europejskiego Funduszu Społecznego.
2. Praca socjalna: - 81.946,23 zł
Doradca ds. osób niepełnosprawnych przeprowadzał wywiady środowiskowe, rekrutację, wnioskował o przyznanie pomocy finansowej, kierował na staż zawodowy, prowadził pracę socjalną, działania środowiskowe oraz udzielał informacji o ulgach i uprawnieniach przysługujących osobom niepełnosprawnym (78 uczestników). Pokryto koszt doładowań e-karty na przejazdy komunikacją miejską. 53 pracowników socjalnych podpisało 261 kontraktów socjalnych, monitorowało udział uczestników projektu w szkoleniach, przeprowadzało uzupełniające wywiady środowiskowe, wnioskowało o pomoc materialną, modyfikowało lub oceniano kontrakty socjalne, współorganizowało działania środowiskowe. Za tę dodatkową pracę otrzymali dodatki specjalne. Zadanie w całości finansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego.
3. Działania o charakterze środowiskowym: - 31.224,60 zł
Uczestnicy projektu, przy współudziale pracowników socjalnych, asystentów rodziny oraz animatora lokalnego organizowali różnorodne działania mające na celu m.in. poprawienie estetyki miejsca zamieszkania, uporządkowanie podwórek, boisk i skwerków przydomowych, wzmocnienie pozytywnych więzi międzysąsiedzkich poprzez spotkania, festyny, rajdy i wyjazdy integracyjno-krajoznawcze oraz współzawodnictwo sportowe. Nadrzędną przesłanką tych działań była integracja ze społeczeństwem. Przeprowadzono 74 działania środowiskowe – finansowanie z Europejskiego Funduszu Społecznego.
4. Zarządzanie projektem: - 143.157,79 zł
Obsługa projektu – wynagrodzenie pięcioosobowego zespołu obsługującego projekt wraz z odpisem na ZFŚS – finansowanie z Europejskiego Funduszu Społecznego
5. Koszty pośrednie: - 27.391,42 zł
Refundacja części wynagrodzeń: dyrektora, kadrowej i specjalisty ds. płac za dodatkową pracę przy projekcie, dodatek specjalny dla głównego księgowego za nadzór i kontrolę nad finansami projektu, zakup materiałów biurowych, tonerów do drukarek i kserokopiarek, koszty rozmów telefonicznych – finansowanie z Europejskiego Funduszu Społecznego.
Rozdział 85219 – Ośrodki pomocy społecznej
| Plan po zmianach | 7 391 877,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 7 200 318,67 zł |
| % wykonania | 97,41 |
Na realizację budżetu w rozdziale 85219 – Ośrodki pomocy społecznej w 2015 roku składają się następujące pozycje:
- Utrzymanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej - 7.200.318,67 zł w Wałbrzychu
Zrealizowane wydatki obejmowały dotację z budżetu państwa na realizację zadań własnych z administracji rządowej przeznaczoną na wypłatę wynagrodzenia za sprawowanie opieki, zgodnie z art. 18 ust.1 pkt 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 poz. 182 z późn. zm.) i na obsługę tego zadania zgodnie z art. 18 ust. 2 i 3 w/w ustawy.
Wydatki te pogrupować można w następujących kategoriach:
a) wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń - 6.010.211,21 zł
b) świadczenia na rzecz osób fizycznych - 64.666,20 zł
c) wydatki pozostałe - 1.125.441,26 zł
W strukturze wydatków 83,20% to wydatki na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń.
W ramach wydatków zrealizowano wydatki z zakresu zadań powiatu na kwotę 664.303,37 zł.
Z dotacji celowej przekazanej z budżetu państwa na realizację zadań bieżących poniesiono wydatki na wypłatę wynagrodzeń dwóm opiekunom prawnym oraz zakup materiałów – 34.839,67 zł oraz z dotacji budżetu państwa poniesiono wydatki głównie na wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń pracowników socjalnych działu organizacyjnego, radców prawnych oraz na bieżące utrzymanie jednostki – 1.692.461,22 zł.
**Wynagrodzenia w Ośrodku Pomocy Społecznej wyплачиваć są:**
- dla 13 osób Działu Pieczy Zastępczej finansowanych ze środków powiatowych,
- dla 4 osób Działu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych finansowanych ze środków powiatowych,
- dla 119 osób Zespołów pracy Socjalnej, Administracja oraz Dział Dodatków Mieszkaniowych finansowanych ze środków własnych gminy, oraz z dotacji celowej.
**Pozostałe wydatki w kwocie 1.125.441,26 zł przeznaczone są na:**
- utrzymanie budynków przy ul. Beethovena 1-2 - 314.150,11 zł,
- utrzymanie budynku przy ul. Grota Roweckiego - 44.184,80 zł,
- utrzymanie budynku przy ul. Mickiewicza - 32.125,11 zł,
- koszty zakupu materiałów biurowych oraz doposażenie stanowisk pracy pracowników MOPS - 126.224,74 zł,
- szkolenia pracowników - 30.643,00 zł,
- koszty postępowań sądowych i koszty komornicze - 42.013,48 zł,
- podatek od nieruchomości - 24.128,20 zł,
- różne opłaty i składki w tym ubezpieczenie mienia - 27.916,51 zł,
- koszty ryczałtów samochodowych pracowników socjalnych i bilety komunikacji miejskiej - 98.781,36 zł,
- koszty rozmów telefonii stacjonarnej, komórkowej i internet - 100.835,13 zł,
- Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych - 172.153,92 zł,
– koszty druków – 12.696,37 zł,
– remonty, naprawy i konserwacje – 31.271,39 zł,
– pozostałe wydatki (badania lekarskie pracowników, opłaty pocztowe, drobne usługi) – 68.317,14 zł.
**Rozdział 85220 – Jednostki specjalistycznego poradnictwa, mieszkania chronione i ośrodki interwencji kryzysowej**
| Plan po zmianach | 229 078,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 224 911,17 zł |
| % wykonania | 98,18 |
W ramach rozdziału zadania realizowane są przez:
– **Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia i Interwencji Kryzysowej** 161.563,85 zł
Ośrodek realizuje zadania dotyczące przeciwdziałania przemocy w rodzinie zarówno dla osób doznających przemocy jak i stosujących przemoc w rodzinie. Pomoc jest udzielana w formie zapewnienia miejsc noclegowych jaki i formie porad i konsultacji ambulatoryjnych. Wydatki dotyczą wynagrodzeń, pochodnych od wynagrodzeń oraz odpisu na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych.
W 2015 r. z całodobowego hostelu OIK skorzystało 41 mieszkańców miasta Wałbrzycha będących w kryzysie, z porad ambulatoryjnych skorzystało 21 osób. W ramach działalności Ośrodka udzielana była natychmiastowa specjalistyczna pomoc psychologiczna, a w zależności od potrzeb: poradnictwo socjalne, rodzinne, zawodowe lub prawne oraz schronienie w hostelu. Udzielana była także pomoc osobom, które znalazły się w trudnych emocjonalnie sytuacjach, wywołanych kryzysami rodzinnymi, trudnościami wychowawczymi, trudnościami psychospołecznymi, np. kłopotami emocjonalnymi, lękami itp. Formy pomocy udzielanej przez Ośrodek Interwencji Kryzysowej były zróżnicowane, a ich zakres zależał m.in. od fazy kryzysu. Były to: rozmowa wspierająca, określająca stan psychiczny klienta, poradnictwo, konsultacje, praca terapeutyczna, psychoedukacja.
W ramach zadania zrealizowano wydatki na zapewnienie mieszkań dla rodzin powiatu wałbrzyskiego dotkniętych przemocą w rodzinie zgodnie z zawartym porozumieniem na kwotę 32.484,00 zł.
• **Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej – „Mieszkania chronione”** 63.347,32 zł
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Wałbrzychu realizuje zadanie polegające na prowadzeniu oraz zapewnieniu miejsca w mieszkaniach chronionych. Ośrodek dysponuje obecnie czterema mieszkańami chronionymi przy ul. Świdnickiej 101 (trzy mieszkania) oraz przy ul. Szkolnej 3 (jedno mieszkanie).
Na wykonanie wydatków w mieszkaniach chronionych w 2015 roku składają się:
– zakup materiałów – 680,24 zł,
– zakup energii, ogrzewania, wody – 34.945,81 zł,
– pozostałe usługi – 10.322,21 zł,
– podatek od nieruchomości – 111,83 zł,
- czynsze - 17.284,20 zł,
- wieczyste użytkowanie – 3,03 zł.
W ramach poniesionych wydatków Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Wałbrzychu zgodnie z porozumieniem realizował również prowadzenie mieszkań chronionych dla osób z terenu Powiatu Wałbrzyskiego opuszczających pieczę zastępczą – 11.593,32 zł. Pobyt w mieszkaniu chronionym jest przyznawany na podstawie wydanej decyzji administracyjnej. W ciągu całego roku z mieszkań skorzystało łącznie 19 osób.
**Rozdział 85228 – Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze**
| Plan po zmianach | 1 252 000,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 251 904,00 zł |
| % wykonania | 99,99 |
Realizowane w 2015 roku wydatki w ramach niniejszego rozdziału obejmowały:
- **zadania własne finansowane z budżetu gminy**
| Plan po zmianach | 1.252.000,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1.251.904,00 zł |
| % wykonania | 99,99 |
Usługi opiekuńcze jako zadanie o charakterze obowiązkowym finansowane ze środków własnych gminy, świadczone są osobom, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione z powodu samotności lub niemożliwości jej zapewnienia przez rodzinę. Usługi obejmują pomoc w zaspokojeniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zalecaną przez lekarza pielęgnację oraz zapewnienie kontaktów z otoczeniem.
Ogółem w 2015 roku pomocą objęto 361 osób, które w zależności od swojej sytuacji materialnej wnosili częściową odpłatność za usługi, według zasad ustalonych Uchwałą Rady Miejskiej Wałbrzycha.
**Rozdział 85295 – Pozostała działalność**
| Plan po zmianach | 4 844 079,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 4 777 748,76 zł |
| % wykonania | 98,63 |
Poniesione środki w tym na realizację zadań z zakresu powiatu na kwotę 962.513,32 zł w 2015 roku wydatkowano na:
- **Zadania realizowane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, z tego:**
| Prace społeczno – użyteczne | - 82.070,82 zł |
W okresie II – XII 2015 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Wałbrzychu realizował: Porozumienie Nr 5/15 i Porozumienie Nr 17/15 – PAI z Powiatowym Urzędem Pracy.
Zabezpieczenie społeczne - 12.772,00 zł
W ramach środków otrzymanych z budżetu państwa na zadania z zakresu administracji rządowej realizowany był program wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne.
W ramach realizacji tego zadania w 2015 roku Dział Świadczeń Rodzinnych wydał mieszkańcom Wałbrzycha pomoc rządową na łączną kwotę 12.400,00 zł. Pozostałe środki w kwocie 372,00 zł były przeznaczone na wydatki związanych z obsługą w/w zadania w 2015 roku.
Pomoc w zakresie dożywiania - 3.351.294,76 zł
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej realizuje rządowy program „Pomoc państwa w zakresie dożywiania” celem, którego jest ograniczenie zjawiska niedożywienia. Pomoc jest realizowana w formie posilku oraz świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności.
Zasiłki wypłacono dla 3 448 rodzin (w których żyje 7 445 osób) na kwotę 430.034,49 zł ze środków własnych, oraz 1.226.080,84 zł z dotacji.
Posiłki w ramach realizacji programu rządowego „Pomoc Państwa w zakresie dożywiania” otrzymało 2 722 osób (w tym 704 dzieci w wieku do 7 lat oraz 1 050 uczniów) na kwotę 605.260,27 zł ze środków własnych gminy, oraz 1.089.919,16 zł z dotacji.
Dożywianie dorosłych prowadzone było w 7 dzielnicach Wałbrzycha:
- Śródmieście – przy ul. Buczka 11,
- Sobięcin – przy ul. I-go Maja 150,
- Nowe Miasto – przy ul. Paderewskiego 27,
- Podgórze – przy ul. Niepodległości 182,
- Stary Zdrój – przy ul. Pocztowej 7,
- Piaskowa Góra – przy ul. Broniewskiego 81,
- Biały Kamień – przy ul. Andersa 72.
Projekt pn. „Powrót do aktywności” - 49.715,28 zł
Kompleksowa aktywizacja 30 osób (22K i 8M w tym 12 osób 50+) zagrożonych wykluczeniem społecznym w wieku aktywności zawodowej z terenu Wałbrzycha oraz podjęcie zatrudnienia przez co najmniej 20% (6 osób) do 31.03.2015r., w ramach wsparcia Klubu Integracji Społecznej. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytetu VII Promocja Integracji Społecznej. Działanie 7.2 Przeciwdziałanie wykluczeniu i wzmocnieniu sektora ekonomii społecznej.
W ramach realizowanego projektu poniesiono następujące rodzaje wydatków:
grupa rozwoju osobistego – wyjazdowe warsztaty psychotherapeutyczne, konsultacje ze specjalistami (pedagogzy, psycholodzy, terapeuci) których celem jest wsparcie psychoedukacyjne uczestników projektu, ukierunkowanie ich na wprowadzenie konstruktywnych zmian w ich funkcjonowaniu społecznym. Wydatki poniesione w ramach zadania to:
- koszt wyjazdu oraz wynagrodzenie terapeutów - 45.586,87 zł
- koszty pośrednie tj. obsługa księgowa, koszty zarządu - 3.205,41 zł
- zakup materiałów biurowych niezbędnych do obsługi projektu - 923,00 zł
**Zadania realizowane przez Urząd Miejski**
| Zadania realizowane przez Urząd Miejski | - |
|----------------------------------------|---|
| z tego: | 200.669,63 zł |
Dotacje celowe z budżetu jst, udzielone w trybie Art.221 ustawy, na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji organizacjom prowadzącym działalność pożytku publicznego.
W ramach tego zadania został ogłoszony otwarty konkurs ofert na zadania:
1) „Zapewnienie jednego gorącego posiłku dziennie osobom tego pozbawionym z terenu miasta Wałbrzycha w okresie od 02.01.2015 roku do 31.12.2015 roku z uwzględnieniem zorganizowania uroczystych posiłków w formie śniadania wielkanocnego i kolacji wigilijnej” oraz udzielenie pomocy rzeczowej dla osób dotkniętych zdarzeniami losowymi i sytuacją kryzysową - prowadzenie magazynu żywnościowego.
W wyniku konkursu dotację przyznano dotację:
- Caritasowi Diecezji Świdnickiej w Świdnicy w wysokości – 85.000,00 zł.
- Rejonowemu Polskiemu Komitetetowi Pomocy Społecznej w Wałbrzychu – 42.000,00 zł.
2) Wspieranie działań na rzecz integracji osób i rodzin z grup szczególnego ryzyka, w tym osób niepełnosprawnych. Na realizację zadania przyznano dotację dla 13 podmiotów w ramach otwartego konkursu ofert pn.:
- poradnictwo specjalistyczne i społeczne – 6.500,00 zł,
- aktywizację społeczną - 6.400,00 zł,
- działania o charakterze integracyjnym – 30.400,00 zł,
W ramach rozdziału zrealizowano również wydatki na zakup usług pozostałych z przeznaczeniem na: 19.736,85 zł
- wydruk ulotek w ramach kampanii 1% podatku na rzecz Wałbrzyskich Organizacji Pozarządowych w kwocie 920,00 zł,
- dofinansowanie poczęstunku dla Klubu Stowarzyszenia Honorowych Dawców Krwi Rzeczypospolitej Polskiej „DAR” przy Wałbrzyskich Zakładach Koksowniczych „Victoria” S.A. W Wałbrzychu w kwocie 400,00 zł,
- dofinansowanie poczęstunku dla Związku Kombatantów z okazji uroczystości 3 maja w kwocie 400,00 zł,
- zakup artykułów spożywczych w związku z przyjazdem do Polski rodziny z Donbasu z wschodniej Ukrainy – 149,45 zł,
- zakup usługi gastronomicznej i transportowej w związku z organizacją spotkania wigilijnego Prezydenta Miasta Wałbrzycha z mieszkańcami w Rynku – 2.800,00 zł,
– zakup artykułów jednorazowego użytku, dekoracji oraz słodyczy w związku z organizacją spotkania wigilijnego Prezydenta Miasta Wałbrzycha w Rynku – 2.139,98 zł,
– zakup akcesoriów z okazji Świętego Mikołaja dla dzieci z Domu Małego Dziecka w Wałbrzychu przy ul. Asnyka 13 – 11.525,78 zł.
– odsetki od umowy factoringu w wysokości 1.401,64 zł.
**Karta dużej rodziny** - **5.164,20 zł**
Zadanie częściowo realizowane jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej na kwotę 2.661,24 zł, natomiast z budżetu Gminy poniesiono wydatki na kwotę 2.502,96 zł. Realizacja programu w zakresie wynikającym z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 maja 2014 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu dla rodzin wielodzietnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 755). W ramach tego programu Prezydent wydaje osobom uprawnionym zamieszkałującym Gminę Wałbrzych „Kartę Dużej Rodziny” uprawniającą do korzystania z szeregu ulg na terenie całej Polski.
**Realizacja programu „Rodzina 3+”** - **5.468,58 zł**
Zadanie realizowane w oparciu o Uchwałę Nr LIX/602/2014 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 27 marca 2014 roku w sprawie przyjęcia programu „Wałbrzyska Karta Rodzina 3 Plus” i Zarządzenia Nr 275/2014 Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 31 marca 2014 roku w sprawie ustalenia regulaminu wydawania i użytkowania karty pn.: „Wałbrzyska Karta Rodzina 3 Plus”, wzoru karty, wzoru wniosku o wydanie / przedłużenie karty oraz wzoru porozumienia z Partnerem Programu „Wałbrzyska Karta Rodzina 3 Plus”. W ramach tego programu Prezydent wydaje osobom uprawnionym zamieszkałującym Gminę Wałbrzych „Kartę Rodzina 3 Plus” uprawniającą do korzystania z szeregu ulg na terenie Miasta Wałbrzycha, zaoferowanych przez Gminę Wałbrzych, jednostki organizacyjne i partnerów programu tj. dopłaty do: przejazdów w komunikacji miejskiej, wstępów do muzeum, Filharmonii Sudeckiej, Wałbrzyskiego Centrum Sportowo-Rekreacyjnego Aqua-Zdrój. Ponadto dopłaty za pobyt dziecka w żłobkach samorządowych. do na terenie Miasta Wałbrzycha, zaoferowanych przez Gminę Wałbrzych, jednostki organizacyjne i partnerów programu.
**Inwestycje** - **1.081.226,27 zł**
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**DZIAŁ 853 – POZOSTAŁE ZADANIA W ZAKRESIE POLITYKI SPOŁECZNEJ**
| Plan po zmianach | 12 667 738,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 11 568 983,31 zł|
| % wykonania | 91,33 |
**Rozdział 85305 – Żłobki**
| Plan po zmianach | 5 293 502,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 4 205 160,91 zł |
| % wykonania | 79,44 |
W ramach niniejszego rozdziału zaplanowano finansowanie 4 żłobków samorządowych działających w formie jednostek budżetowych.
W 2015 roku poniesiono wydatki z tego tytułu w wysokości **4.205.160,91 zł** w tym na:
a) wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń - 3.168.155,98 zł
b) świadczenia na rzecz osób fizycznych - 10.339,27 zł
c) wydatki rzeczowe - 1.026.665,66 zł
W strukturze wydatków 75,34% to wydatki na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń. Natomiast wydatki pozostałe stanowią 24,66% wydatków ogółem, w tym środki związane z zakupem materiałów, środków czystości, usług, artykułów żywnościowych, pomocy naukowych i dydaktycznych.
Ponadto w ramach dotacji na kwotę 684.617,00 zł dofinansowano zadanie własne gminy o którym mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 roku o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 – w zakresie ustalonym w resortowym programie rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 – „Maluch” – edycja 2015 – modół 2.
Wszystkie żłobki dysponują obecnie 225 miejscami w tym:
1. Integracyjny Żłobek Samorządowy Nr 2, ul. Kasztelańska 7, 58-316 Wałbrzych (75 miejsc),
2. Żłobek Samorządowy Nr 3, ul. Niepodległości 15, 58-303 Wałbrzych (50 miejsc),
3. Żłobek Samorządowy Nr 4, ul. Giserskiej 7, 58-302 Wałbrzych (50 miejsc),
4. Żłobek Samorządowy Nr 5, ul. Nalkowskiej 4a, 58-309 Wałbrzych (50 miejsc).
Żłobki wykonują świadczenia, które swoim zakresem obejmują działalność pielęgnacyjną, wychowawczą i edukacyjną.
Uczęszczają do nich dzieci od 20 tygodnia życia do 3 roku życia. Żłobki są jednostkami budżetowymi w tym:
– Żłobek Samorządowy Nr 1 i Żłobek Samorządowy Nr 3 wchodzą w skład Zespołu Żłobków Samorządowych Nr 1,
– Żłobek Samorządowy Nr 2 i Żłobek Samorządowy Nr 5 wchodzą w skład Zespołu Żłobków Samorządowych Nr 2.
**Rozdział 85311 – Rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych**
| Plan po zmianach | 4 275 751,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 4 271 671,71 zł |
| % wykonania | 99,90 |
W ramach rozdziału zrealizowano wydatki na:
- **Wsparcie działalności Warsztatów Terapii Zajęciowej** 102.640,00 zł
W ramach tego zadania Gmina Wałbrzych przekazała w 2015 r., dotację w kwocie 102.640,00 zł. Dotacja została przekazana na działalność dwóch Warsztatów Terapii Zajęciowej działających w Wałbrzychu. Dotację przeznaczono na pokrycie kosztów zakupu materiałów do terapii zajęciowej, energię, usługi materialne i niematerialne, dowóz uczestników, koszty wycieczek, koszty związane z treningiem ekonomicznym, zgodnie z preliminarzami stanowiącymi załącznik do Umów sporządzonych na działalność Warsztatów w 2015 r.
• **Dotacja na pierwsze wyposażenie** 70.000,00 zł
W ramach dotacji wyposażono w środki obrotowe Zakład Aktywności Zawodowej VICTORIA – 70.000,00 zł.
Ponadto opłacono dowody rejestracyjne dwóch samochodów zakupionych dla potrzeb ZAS VICTORIA na kwotę 361,00 zł.
• **Rehabilitację zawodową i społeczną osób niepełnosprawnych** 51.320,00 zł
Zadanie realizuje Publiczna Szkoła Podstawowa Specjalna Nr 10 w Wałbrzychu. Poniesiono wydatki na:
– trening ekonomiczny dla uczestników – 20.900,00 zł,
– zakup paliwa do samochodu, części samochodowe, materiały do terapii – 22.884,00 zł,
– naprawy samochodu, partycypacja w kosztach wynagrodzenia obsługi kadrowej – 6.351,00 zł
– ubezpieczenia mienia – 1.185,00 zł.
W ramach rozdziału poniesiono również wydatki związane z przechowywaniem materiałów budowlanych przeniesionych z budynku przy ul. 1-go Maja do magazynu Starej Kopalni – 707,25 zł.
• **Inwestycje** - 4.046.643,46 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**Rozdział 85321 – Zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności**
| Plan po zmianach | 769 030,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 769 024,81 zł |
| % wykonania | 100,00 |
Zadanie z zakresu z Powiatu finansowane z dotacji budżetu państwa w kwocie 769.024,81 zł związanej z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej, które realizuje Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności.
Na wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń poniesiono wydatki w kwocie 554.839,39 zł co stanowi 72,15% ogółem poniesionych wydatków, natomiast pozostałe wydatki zrealizowano na kwotę 214.185,42 zł.
Kwoty przeznaczone na realizację podzadania związane były z zatrudnieniem 9 osób na 8 etatach /w tym 0,5 etatu sprzątanie.
Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wałbrzychu swoim zasięgiem działania obejmuje obszar Miasta Wałbrzycha oraz Gmin Powiatu Wałbrzyskiego. Zadania były realizowane przez cały rok w siedzibie zespołu przy u. Limanowskiego 9 w Wałbrzychu. W 2015 roku przyjęto 5319 wniosków o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla osób powyżej 16 roku życia i 410 wniosków o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności dla osób poniżej 16-tego roku życia. W 2015r rozpatrzone i wydano łącznie 5396 orzeczeń o niepełnosprawności, stopniu niepełnosprawności i orzeczeń do ulg i uprawnień.
W 2015r wydano 1862 kart parkingowych dla mieszkańców Wałbrzycha i Powiatu Wałbrzyskiego.
Na podstawie orzeczeń wydanych przez zespół w 2015r wydano 244 legitymacji osób niepełnosprawnych.
Mieszkańcy miasta i powiatu za wydanie karty wnosili opłatę w wysokości 21 zł, która to opłata na podstawie art. 1 e pkt. 6a ustawą z dnia 23 października 2013r o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym stanowiła dochód budżetu państwa.
Na realizację w/w zadań łącznie otrzymano dotację od Wojewody Dolnośląskiego w wysokości 769 030,00 zł, z tego wydatkowano 769 024,81 zł. Kwotę 5,19 zł z dotacji zwrócono Wojewodzie.
**Rozdział 85333 – Powiatowe urzędy pracy**
| Plan po zmianach | 2 288 818,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 288 818,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
W związku z realizacją zadania z zakresu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zostały zawarte porozumienia:
1. Porozumienie Nr 2.OR.031.1.2014 UM/BKS/I/9/6/9-B/2015 z dnia 22 kwietnia 2015 roku pomiędzy Gminą Wałbrzych a Powiatem Wałbrzyskim na realizację zadań określonych w art.9 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 11, art.12a, art.26e ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
2. Porozumienie Nr UM/BKS/I/669/139/604-W/2015 w sprawie wysokości, terminów i zasad przekazywania przez Miasto Wałbrzych dotacji celowej na realizację przez Powiat Wałbrzyski zadań z zakresu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w 2015 roku oraz Aneks Nr UM/BKS/I/669/139/604-W/2015-AN-1.
Na realizację tych zadań w 2015 roku Gmina Wałbrzych przekazała dotację w kwocie 2.288.818,00 zł.
**Rozdział 85395 – Pozostała działalność**
| Plan po zmianach | 40 637,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 34 307,88 zł |
| % wykonania | 84,43 |
W ramach rozdziału poniesiono wydatki na:
- **dotację z budżetu** - 5.569,86 zł
Dotacja została przyznana dla Stowarzyszenia „Bez Barier” na Ogólnopolski konkurs plastyczno – literacki „Świat bez barier”. Kwota przyznanej dotacji została przeznaczona na zakup nagród dla dzieci, młodzieży i dorosłych osób biorących udział w ogólnopolskim konkursie. Zakupione zostały nagrody książkowe, pokryto koszty noclegów oraz wyżywienia dla uczestników konkursu, którzy przyjechali do Wałbrzycha z całej Polski,
• zapłatę za usługę związaną z opracowaniem wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON kosztów utworzenia i działania Zakładu Aktywności Zawodowej dla osób niepełnosprawnych w Wałbrzychu przy ul. 1-go Maja 112, w tym również kosztów działań związanych z przygotowaniem dokumentów niezbędnych do uzyskania statusu zakładu aktywności zawodowej, - **21.029,03 zł**
• realizację konkursu plastycznego dla uczniów klas III szkół podstawowych z terenu miasta Wałbrzycha pn.: „Mamo ,Tato nie parkuj na kopercie”. Konkurs stanowił element Kampanii Parkingowej na rzecz nie zajmowania miejsc parkingowych przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych przez osoby nie uprawnione. Konkurs zorganizowany został, w ramach społecznej kampanii parkingowej, która przebiegała w Wałbrzychu od października do grudnia 2015 r. pod hasłem „Czy naprawdę chciałbym być na naszym miejscu?”. Program kampanii realizowany był w ramach podejmowanych działań na rzecz praw osób niepełnosprawnych. W ramach wydatków zakupiono nagrody dla dzieci, aparaty fotograficzne, gry edukacyjne, książki, zestawy z przyborami do pisania - **1.497,48 zł**.
**Projekt "Wałbrzyska Akademia Konsultacji Społecznej"** - **6.211,51 zł**
w tym wydatki niekwalifikowane: 486,43 zł.
Celem projektu jest zwiększenie jakości konsultacji społecznych, w szczególności prowadzonych pomiędzy JST a NGO na obszarze gmin powiatów projektowych wałbrzyskich, świdnickiego, kłodzkiego i dzierżoniowskiego (poza miastem Dzierżoniów) w okresie 1.01.2014 r. do 31.03.2015 r.
Cele szczegółowe:
Podniesienie poziomu kompetencji przedstawicieli JST i NGO Miasta Wałbrzych w obszarze wspólnego budowania lokalnych dokumentów. Zbudowanie praktycznych doświadczeń w obszarze modelowej realizacji konsultacji społecznych na obszarze miasta Wałbrzycha oraz ich upowszechnienie na terenie powiatów projektowych. Wzrost zaangażowania społeczności powiatów projektowych w proces tworzenia lokalnych aktów prawa.
Grupę docelową stanowiły przedstawiciele/ki JST i NGO, w sumie 56 osób (40 kobiet, 16 mężczyzn) z terenu Dolnego Śląska, w tym subregionu wałbrzyskiego.
W ramach projektu poniesione zostały wydatki związane z wynagrodzeniem zastępcy koordynatora, oraz składniki wynagrodzenia tj. ZUS i podatek. Przygotowywano dokumentację, spotkania animacyjne, prowadzono promocję projektu, udział w spotkaniach animacyjnych.
W ramach zadań projektowych zakupione zostały materiały do promocji konsultacji społecznych, które zostały rozdawane podczas spotkań animacyjnych, konsultacyjnych.
W ramach zadania z-ca koordynator zarządzał wraz z koordynatorem zespołem projektowym, nadzorował wszystkie zadania w projekcie, monitorował wydatki, brał udział w spotkaniach animacyjnych, dbał o dokumentację projektową. Koordynator i zastępca koordynatora ze strony Partnera, ściśle współpracowali, planowali pracę w ramach wspólnych zadań.
Przygotowywano dokumentację, spotkania animacyjne, prowadzono promocję projektu, udział w spotkaniach animacyjnych i szkoleniach.
DZIAŁ 854 – EDUKACYJNA OPIEKA WYCHOWAWCZA
| Plan po zmianach | 9 145 374,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 8 752 990,25 zł |
| % wykonania | 95,71 |
Rozdział 85401 – Świetlice szkolne
| Plan po zmianach | 3 082 307,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 966 880,10 zł |
| % wykonania | 96,26 |
W ramach rozdziału wydatkowano środki na utrzymanie 14 świetlic działających przy szkołach, w tym: 11 przy szkołach podstawowych i przy 3 zespołach szkół.
Świetlicę przy Podstawowej Szkole Specjalnej Nr 10 Gmina przejęła do realizacji na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lipca 2012 roku w sprawie przywrócenia miastu Wałbrzych statusu miasta na prawach powiatu oraz ustalenia granic powiatu wałbrzyskiego, na co przeznaczyła kwotę 226.658,85 zł.
Wydatki poniesione w 2015 roku w ramach niniejszego rozdziału w szczególności dotyczyły wynagrodzeń oraz pochodnych od tych wynagrodzeń, które stanowiły łącznie 2.740.220,94 zł to jest 92,36% wszystkich środków poniesionych na utrzymanie świetlic, pozostałe wydatki w wysokości 226.659,16 zł (stanowiące 7,34% wszystkich wydatków).
Rozdział 85404 – Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka
| Plan po zmianach | 9 355,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 6 025,63 zł |
| % wykonania | 64,41 |
Zadanie realizowane przez Publiczną Szkołę Podstawową Specjalną w zakresie wczesnego wspomagania rozwoju dzieci z różnego rodzaju niepełnosprawnościami poprzez pbudzanie psychoruchowe oraz społeczne a także wsparcie rodziców poprzez psychoedukację z naciskiem na wzmacnianie więzi emocjonalnych między rodzicami a dziećmi.
Wydatki zostały przeznaczone na wynagrodzenia i pochodne w tym na umowy zawarte na rehabilitację dzieci oraz zajęcia logopedyczne.
Rozdział 85406 – Poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne
| Plan po zmianach | 2 266 298,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 099 505,27 zł |
| % wykonania | 92,64 |
W 2015 roku ramach rozdziału finansowano Poradnię Psychologiczno – Pedagogiczną w Wałbrzychu.
Na realizację zadania poniesiono wydatki w wysokości 1.532.864,16 zł w tym na:
a) wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń - 1.355.427,33 zł
b) świadczenia na rzecz osób fizycznych - 337,36 zł
c) wydatki rzeczowe - 177.099,47 zł
Główną grupę stanowią wydatki na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń 88,42%, pozostałe 11,58% to wydatki rzeczowe związane z bieżącym utrzymaniem jednostki.
Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Wałbrzychu wykonuje zadania w zakresie pomocy pedagogicznej, psychologicznej i logopedycznej dla dzieci i młodzieży od urodzenia do ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, rodziców (opiekunów) oraz nauczycieli z terenu miasta Wałbrzycha. Ogółem opieką psychologiczno-pedagogiczną objętych jest 18.099 dzieci i młodzieży w wieku od 0-19 roku życia oraz 2.400 dzieci od 0-6 roku życia nie objętych opieką placówek oświatowych. Poradnia zatrudniała 25 osób na 23,2 etatach z tego 18 pracowników pedagogicznych na 18 etatach, 5,2 pracowników administracyjno-ekonomicznych na 3,35 etatu, 2 pracowników obsługi na 1,35 etatu oraz 3 lekarzy konsultantów na 0,58 etatu.
- Dotację podmiotową z budżetu dla niepublicznej jednostki systemu oświaty - 566.641,11 zł
**Rozdział 85410 – Internaty i bursy szkolne**
| Plan po zmianach | 214 724,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 214 714,74 zł |
| % wykonania | 100,00 |
W ramach rozdziału realizowano zadanie publiczne z zakresu finansowania Internatu przy Niepublicznej Szkole Sióstr Niepokalanek.
W ramach rozdziału przydzielono:
- Dotację podmiotową z budżetu dla niepublicznej jednostki systemu oświaty 214.714,74 zł
**Rozdział 85415 – Pomoc materialna dla uczniów**
| Plan po zmianach | 2 046 393,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 999 109,71 zł |
| % wykonania | 97,69 |
W zadaniu tym zaplanowane zostały środki finansowe na stypendia I i II stopnia Prezydenta Miasta Wałbrzycha, które przyznawane są dla szczególnie uzdolnionych uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych oraz dla studentów wałbrzyskich uczelni wyższych. W 2015 roku na stypendia II stopnia wydatki poniesiono w szkołach na kwotę 62.100,00 zł w tym: szkołach powiatowych 50.100,00 zł łącznie dla 45 uczniów.
W ramach współpracy z wyższymi uczelniami Prezydent Miasta Wałbrzycha Zarządzeniem Nr 1091/2014 z dnia 03 grudnia 2014 roku w sprawie przyznania stypendiów Prezydenta Miasta Wałbrzycha za osiąganie wysokich wyników w nauce dla studentów wyższych uczelni przyznał stypendia dla 8 najlepszych studentów. Wypłacone stypendia w 2015 roku zamknęły się kwotą 34.800,00 zł.
- Dotacja z zakresu administracji rządowej „Wyprawka szkolna” - 132.742,71 zł
Środki zostały przeznaczone na dofinansowanie zakupu podręczników i materiałów edukacyjnych dla uczniów w ramach rządowego programu pomocy uczniom w 2015 roku „Wyprawka szkolana”.
- Zadanie realizowane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej – 1.769.467,00 zł
W 2015 roku przyznano edukacyjną pomoc materialną o charakterze socjalnym dla 1.827 uczniów, w tym dla 1.243 uczniów szkół podstawowych 402 dla uczniów szkół gimnazjalnych i 350 dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Łącznie wypłacono 1.815 stypendiów szkolnych oraz 9 zasiłków szkolnych. Na pomoc materialną z dotacji z budżetu państwa wydatkowano kwotę 1.415.573,60 zł natomiast ze środków własnych kwotę 353.893,40 zł.
**Rozdział 85421 – Młodzieżowe ośrodki socjoterapii**
| Plan po zmianach | 1 508 897,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 449 577,03 zł |
| % wykonania | 96,07 |
Zadaniem MOS jest zapewnienie całodobowej opieki psychoedukacyjnej nad młodzieżą zagrożoną niedostosowaniem społecznym poprzez prowadzenie zajęć programowych, kół zainteresowań, organizowanie wyjazdów na wycieczki, wypoczynku letniego i zimowego, zawodów sportowych oraz przygotowywanie posiłków dla wychowanków przebywających w ośrodku.
W 2015 roku poniesiono wydatki z tego tytułu w wysokości 1.449.577,03 zł w tym na:
a) wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń - 1.215.035,19 zł
b) świadczenia na rzecz osób fizycznych - 1.203,04 zł
c) wydatki rzeczowe - 233.338,80 zł
W ramach wydatków związanych z realizacją zadań statutowych 83,82% stanowią wydatki na wynagrodzenia osobowe oraz pochodne od wynagrodzeń natomiast 16,18% stanowią pozostałe wydatki.
**Rozdział 85446 – Dokszałcanie i doskonalenie nauczycieli**
| Plan po zmianach | 17 400,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 17 177,77 zł |
| % wykonania | 98,72 |
Zaplanowane w ramach rozdziału środki placówki oświatowe przeznaczyły na wspieranie form doskonalenia nauczycieli w tym m.in.: na dopłatę do czesnego dla nauczycieli, opłaty za kursy kwalifikacyjne, koszty przejazdu nauczycieli studiujących oraz dokszałcających się na kursach i szkoleniach.
W ramach zadania kwotę 17.177,77 zł zrealizowały jednostki oświatowe przejęte z Powiatu Wałbrzyskiego.
DZIAŁ 900 – GOSPODARKA KOMUNALNA I OCHRONA ŚRODOWISKA
| Plan po zmianach | 57 460 905,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 44 554 447,03 zł|
| % wykonania | 77,54 |
Rozdział 90002 – Gospodarka odpadami
| Plan po zmianach | 27 386 947,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 21 287 091,19 zł|
| % wykonania | 77,73 |
W ramach rozdziału poniesione wydatki w 2015 roku zostały przeznaczone na:
- Utrzymanie składowiska odpadów - **1.584.280,58 zł**
w tym na: wydatki w ramach umowy z dnia 6 marca 2014 r. o wykonywanie zadania publicznego polegającego na gospodarowaniu odpadami na gminnych instalacjach do sortowania i składowania, położonych przy ul. Beethovena w Wałbrzychu wraz z rozbudową instalacji do sortowania odpadów do uzyskania statusu regionalnej instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz administrowaniu zrekultywowanym wysypiskiem odpadów komunalnych położonym przy ul. Stacyjnej w Wałbrzychu.
- Wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń pracowników zajmujących się systemem dotyczącym gospodarki odpadami w Gminie Wałbrzych - **502.390,74 zł**
- Wydatki bieżące, związane z gospodarką odpadami - **18.462.688,22 zł**
Wydatki wykonane w ramach zadania dotyczą realizacji umów na odbieranie i zagospodarowanie odpadów komunalnych zawartych ze Spółką Alba Dolny Śląsk Sp. z o.o. w tym:
- realizacji umowy nr UM/BIN/I/83/7/70-W/2015 z dnia 16.12.2014 r. na bieżącą obsługę 28 pojemników do selektywnej zbiórki leków przeterminowanych lub niepotrzebnych zebranych przez mieszkańców Wałbrzycha faktury Bimart,
- realizacji umowy nr UM/BIN/I/2082/42/1573-w/2014r na bieżącą utrzymanie Punktów Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych położonych przy ul. Beethovena i przy ul. Stacyjnej,
- opłaty za wydanie bazy podmiotów prowadzących działalność wpisanych do KRS.
- Kampanię edukacyjno informacyjną - **74.649,20 zł**
W ramach zadania związanego z działalnością informacyjno edukacyjną pn. „Akcja edukacyjna mieszkańców miasta Wałbrzycha „Więcej wiem, śmieję mniej” poniesiono wydatki na zakup materiałów – 53.125,00 zł oraz zakup usług – 21.524,20 zł.
- Program usuwania wyrobów zawierających azbest z terenu - **35.772,73 zł**
miasta Wałbrzycha na lata 2010-2012 z uwzględnieniem perspektywy na 2032
- Inwestycje - **627.309,72 zł**
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
Rozdział 90003 – Oczyszczanie miast i wsi
| Plan po zmianach | 35 000,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 28 997,25 zł |
| % wykonania | 82,85 |
Środki zrealizowane przez Zarząd Dróg Komunikacji i Utrzymania Miasta w tym rozdziale dotyczyły wydatków na utrzymanie porządku i czystości na terenie miasta. W ramach tego zadania wykonywano prace porządkowe i sanitarne związane z usuwaniem śmieci i nieczystości z zarządzanych obiektów komunalnych na kwotę 28.997,25 zł.
Rozdział 90004 – Utrzymanie zieleni w miastach i gminach
| Plan po zmianach | 2 506 100,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 236 469,37 zł |
| % wykonania | 89,24 |
W ramach rozdziału w 2015 roku zadania realizowane przez:
- Zarząd Dróg Komunikacji i Utrzymania Miasta 308.391,23 zł
Poniesiono wydatki na zakup energii elektrycznej, wody i niezbędnych materiałów do funkcjonowania obiektów w tym: fontann miejskich, zakup usług w zakresie ukwiecienia i pielęgnacji drzew, zakup sadzonek kwiatów i materiałów do pielęgnacji.
- Zadania realizowane przez Urząd Miejski: 1.928.078,14 zł
Realizacja umowy na wykonanie zadania publicznego zawartej z MZUK Sp. z o.o. w Wałbrzychu z dnia 16.05.2013 r., która obejmuje administrowanie i utrzymanie parków miejskich i lasów komunalnych (LASY: hodowla, użytkowanie i ochrona lasu, a także zagospodarowanie turystyczne; PARKI: pielęgnacja trawników i kwietników sezonowych; pielęgnacja różanek i rabat bylinowych; utrzymanie alejek ziemnych, żwirowych i utwardzonych; pielęgnacja krzewów i żywopłotów oraz nowych nasadzeń; melioracje agrotechniczne; utrzymanie terenu w czystości; bieżące utrzymanie cieków wodnych oraz małej architektury; przygotowanie terenów zielonych pod imprezy masowe i wykonanie prac porządkowych po ich przeprowadzeniu; PLACE ZABAW i SIŁOWNIE: kontrola, bieżące utrzymanie naprawa i konserwacja wyposażenia).
W ramach zadania poniesiono wydatki na:
- pokrycie kosztów dostarczania energii elektrycznej do parku im. Jana II Sobieskiego - 6.589,18 zł,
- dopłata do zaliczki związanego z trwałym nasadzeniem na kwotę - 9.982,78 zł,
- pokrycie kosztów związanych z umową UM/BIK/I/980/30/864-W/2013 o wykonanie zadania publicznego należącego do zadań własnych Gminy Wałbrzych zawartej z MZUK Sp. z o. o. w dniu 16.05.2013 r. na czas nieokreślony w ramach administrowania i utrzymania lasów, parków komunalnych oraz bieżące utrzymanie placów zabaw i siłowni zewnętrznych znajdujących się w parkach miejskich - 1.910.206,07 zł,
- zakup preparatu do usuwania graffiti - 1.300,11 zł.
Rozdział 90013 – Schroniska dla zwierząt
| Plan po zmianach | 745 818,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 704 904,38 zł |
| % wykonania | 94,51 |
Głównym celem działalności Schroniska dla Zwierząt w Wałbrzychu jest opieka nad bezdomnymi i niechcianymi zwierzętami. Trafiają do niego zwierzęta oddane przez dotychczasowych właścicieli, przywiezione przez pracowników schroniska ze zgłoszeń interwencyjnych (zwierzęta zabłąkane lub potrącone przez samochód) oraz doprowadzone przez mieszkańców miasta tzw. bezpańskie.
Z budżetu Miasta Wałbrzycha na utrzymanie Schroniska dla Zwierząt w Wałbrzychu w 2015 roku wydatkowano środki w wysokości 704.904,38 zł w tym na:
a) wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń - 437.824,25 zł
b) świadczenia na rzecz osób fizycznych - 2.467,50 zł
c) wydatki rzeczowe - 264.612,63 zł
Wydatki poniesione na funkcjonowanie jednostki to min. zakup: środków czystości, części samochodowych, paliwa, energii elektrycznej, dostawy wody oraz usługi. Ponadto poniesiono wydatki na zatrudnienie pracowników bezpośrednio zajmujących się zwierzętami, zakup, przygotowanie pożywienia dla zwierząt, realizację metod i środków w stopniu zaspakajającym potrzeby zwierząt min. budowa bud, podestop w boksach, budowa wybiegów dla zwierząt przebywających na kwarantannie oraz remont istniejących wybiegów, objęcie stałym nadzorem weterynaryjnym podopiecznych psów i kotów. Schronisko nie zatrudnia weterynarza, lekarz przyjeżdża do zwierząt w ramach umowy z Lecznicą.
W strukturze wydatków 62,11 % to wydatki na wynagrodzenia i pochodne od tych wynagrodzeń. Pozostałe wydatki stanowią 37,89 % wydatków ogółem.
Rozdział 90015 – Oświetlenie ulic, placów i dróg
| Plan po zmianach | 9 258 007,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 8 334 007,59 zł |
| % wykonania | 90,02 |
Wykonane w ramach rozdziału wydatki obejmowały:
zakup energii w ilości 3 938 821 kWh
w tym: taryfa dzienna 1 293 415 kWh
taryfa nocna 2 645 406 kWh
sygnalizacja 38 484 kWh
Ponadto w ramach czynności kontrolnych przeprowadzono analizę odczytów liczników energii, a w ramach robót związanych z eksploatacją oświetlenia prowadzone były remonty i konserwacje urządzeń oświetlenia drogowego także raz w tygodniu dokonywano objazdu ulic w celu dokonania przeglądu stanu technicznego oraz kontroli realizacji zleceń. Roboty remontowe oświetlenia ulicznego prowadzone były przez firmy wyłonione w drodze przetargów:
- PHU TEL-BUD Jakub Pachacz w dzielnicach Piaskowa Góra, Podzamcze, Szczawienek, Lubiechów.
- TAURON DYSTRYBUCJA S.A. Oddział Wałbrzych w pozostałych dzielnicach Wałbrzycha.
- zakup energii - 1.908.914,98 zł
- roboty remontowe infrastruktury oświetleniowej - 2.356.207,72 zł
W ramach remontów infrastruktury oświetlenia ulicznego w 2015 r.:
- wymieniono 640 szt. źródeł światła,
- wymieniono 60 szt. opraw oświetleniowych,
- wymieniono 17 szt. słupów oświetleniowych,
- naprawiono 32 szt. uszkodzeń mułkablowych,
- naprawiono 147 szt. uszkodzeń sieci napowietrznej,
- zabezpieczono 40 szt. wnęk słupów oświetleniowych,
- wyremontowano 127 szt. opraw oświetleniowych,
- wymieniono 16 szt. tabliczek bezpiecznikowych,
- wymieniono 1 szt. sieci napowietrznej,
- wymieniono 576 szt. wkładek topikowych,
- wymieniono szawki sterujące 19 szt.
W ramach rozdziału poniesiono wydatki związane z udzieleniem dotacji celowej na realizację zadań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia terenów budownictwa mieszkalnego w energię elektryczną, w tym zakup kabla w celu położenia linii energetycznej usuwającej kolikcję z napowietrznym odcinkiem linii średniego napięcia **17.000,00 zł**.
- Inwestycje - **4.051.884,89 zł**
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**Rozdział 90095 – Pozostała działalność**
| Plan po zmianach | 17 529 033,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 11 962 977,25 zł|
| % wykonania | 68,25 |
- **Zarząd Dróg Komunikacji i Utrzymania Miasta** - **3.889.938,34**
zrealizował wydatki na:
- **Współorganizację i współfinansowanie robót** - **85.923,00 zł**
publicznych
Ponoszone wydatki dotyczą realizacji umów zawartych z Powiatowym Urzędem Pracy na realizację robót, które dotyczą zatrudnienia 44 bezrobotnych w okresie od 23.03.2015 r. do 21.08.2015 r. i 20 bezrobotnych w okresie od 01.06.2015 do 30.10.2015 przy sprzątaniu miasta.
- **Utrzymanie placów zabaw** - **38.191,33 zł**
Zrealizowane wydatki dotyczyły zakupów: związanych z bieżącym utrzymaniem 40 placów zabaw, dostaw piasku, tablic informacyjnych, narzędzi i farb do remontów placów zabaw, części zamiennych do urządzeń.
- **Utrzymanie urządzeń gospodarki wodno-ściekowej** - **85.978,13 zł**
W ramach realizowanego zadania poniesiono wydatki przeznaczone na;
- usługi utrzymania 15 studni zlokalizowanych przy ulicach: Sadowa, Wiśniowa, i Świerkowa,
- usługi związane z obsługą i konserwacją przepompowni ścieków przy ul. Andersa,
- usługi związane z opłatami dotyczącymi dostawy energii i wody do obiektów /przepompownia, studnie głębinowe/,
– opłaty za media związane z utrzymanie obiektów gospodarki wodno-ściekowej,
• **Utrzymanie potoków** - 44.528,50 zł
• **Utrzymanie obiektów komunalnych** - 2.933.071,38 zł
Poniesione wydatki związane były z utrzymaniem obiektów znajdujących się w zarządzie Zarządu Dróg, Komunikacji i Utrzymania Miasta i dotyczyły:
– płac i pochodnych osób zatrudnionych przy realizacji robót związanych z utrzymaniem obiektów się w zarządzie ZDKiUM,
– ochrony 25 obiektów,
– obsługi szaletu publicznego znajdującego się przy ul. Rycerskiej,
– opłat za dostawy energii, wody i odbioru ścieków z utrzymywanych obiektów,
– rozbiórkę obiektów gminnych (wykonanie ekspertyz technicznych wraz inwentaryzacją opracowanie dokumentacji rozbiórki wynajem pojazdów do realizacji prac, zapewnienie nadzoru nad rozbiórkami).
– wykonanie napraw instalacji elektrycznej w nadzorowanych budynkach komunalnych oraz oświetlenia Parku Sobieskiego oraz fontanny w Rynku,
– zakup usług związanych z obsługą parkometrów poza pasem drogowym,
– zakup materiałów i sprzętu, części zamiennych do pojazdów.
• **Remonty bieżące kanalizacji deszczowej**, - 350.724,97 zł
w ramach których:
– oczyszczono 5.992 szt. wpustów ulicznych,
– oczyszczono 76 szt. koszy od wpustów ulicznych,
– oczyszczono 20 szt. studni,
– wymieniono i wyregulowano 43 szt. wpustów ulicznych,
– wymieniono i wyregulowano 18 szt. wlażów kanałów,
– zabezpieczono 99 szt. wpustów kratą żelbetową,
– zamontowano 20 szt. płyt żelbetowych,
– udrożniono i częściowo wymieniono 483 mb odcinłów sieci deszczowej.
• **Pozostałe zadania w zakresie gospodarki komunalnej, w tym:**
– opłaty za odprowadzanie ścieków z dróg
kanalizacja WPWiK
– opłaty za ochronę środowiska z tytułu odprowadzanych ścieków z dróg, oraz ekspertyzy.
• **Usuwanie pojazdów** - 133.269,39 zł
• **Wydatki zrealizowane przez Urząd Miejski poniesiono na:**
– zasądzone renty, - 3.264,00 zł
– program zapobiegania bezdomności zwierząt, - 12.281,30 zł
– koszty utrzymania infrastruktury technicznej i wodno-sanitarnej w tym media oraz opłaty roczne za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej oraz koszty w związku z zawartą z WPWiK Sp. z o. o. umową UM/BIN/D-W/2/2/2-DW/2015 z 1.06.2015 r. w tym odsetki za nieterminowe za opłacenie faktury dotyczącej opłaty
abonamentowej za dostawę wody i odbiór ścieków nieruchomości, która została przejęta z dniem 1 stycznia 2013 od Powiatu Wałbrzyskiego – 48,02 zł. W dniu przejęcia nieruchomość była przedmiotem użyczenia i nie był uregulowany trub rozwiązań umów z dostawcami mediów w razie rozwiązania umowy użyczenia,
- wymianę uszkodzonego elektroniczno – automatycznego słupka drogowego znajdującego się na wjeździe z ul. Słowackiego na Plac Magistracki w Wałbrzychu oraz poniesiono koszty opłat abonamentowych na wodę ścieki dla fontanny przy Pl. Magistrackim i za pielęgnację zieleni na parkingu przy ul. Rycerskiej,
- odsetki związane z umową factoringu,
- akcję „Sprzątanie świata”.
- Inwestycje w tym: 7.919.919,52 zł
dotacja celowa z budżetu 569.046,15 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
DZIAŁ 921 – KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA NARODOWEGO
| Plan po zmianach | 100 281 056,00 zł |
|------------------|-------------------|
| Wykonanie | 96 289 632,20 zł |
| % wykonania | 96,02 |
Rozdział 92106 – Teatry
| Plan po zmianach | 1 375 800,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 1 375 800,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
W ramach rozdziału poniesiono wydatki na:
- Dotację podmiotową z budżetu dla Teatru Lalki i Aktora 1.215.800,00 zł
- Dotację celową z przeznaczeniem na wkład własny do projektu z Ministerstwa Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego na spektakle: 160.000,00 zł
- Międzynarodowy Festiwal Teatrów dla Dzieci w Szanghaju-2015” – 16.000,00 zł,
- Bramaturgia-inscenizowanie opowieści z bram i podwórek wałbrzyskich kamienic - 14.000,00 zł,
- Festiwal Małych Premier Wałbrzych 2015 - 120.000,00 zł,
- Artystyczne Co Nieco – 10.000,00 zł.
Rozdział 92108 – Filharmonie, orkiestry, chóry i kapele
| Plan po zmianach | 35 059,00 zł |
|------------------|--------------|
| Wykonanie | 35 000,00 zł |
| % wykonania | 99,83 |
Dotacja celowa przeznaczona dla Województwu Dolnośląskiemu z przeznaczeniem na realizację wydarzenia artystycznego – koncertu „Letnia Serenada”, zrealizowana przez Filharmonię Sudecką w Wałbrzychu w sierpniu br. na kwotę **35.000,00 zł**.
Rozdział 92109 – Domy i ośrodki kultury, świetlice i kluby
| Plan po zmianach | 2 237 459,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 194 947,93 zł |
| % wykonania | 98,10 |
Zrealizowane w 2015 roku środki dotyczą dotacji dla Wałbrzyskiego Ośrodka Kultury, w tym:
– dotacja podmiotowa **1.259.083,00 zł**,
– dotacja celowa na wkład własny do projektu Ministerstwa Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego na zadanie pn. „TEATRE-azem – **17.535,00 zł**.
• Inwestycje w tym: **918.329,93 zł**
– dotacja celowa dla WOK na zadanie inwestycyjne pn. „Duży format WOK – zakup wyposażenia na potrzeby prowadzenia edukacji kulturalnej”.
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
Rozdział 92110 – Galerie i biura wystaw artystycznych
| Plan po zmianach | 491 200,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 491 200,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
Zrealizowane w 2015 roku środki w wysokości **491.200,00 zł** stanowią dotację podmiotową dla samorządowej instytucji kultury – Wałbrzyskiej Galerii Sztuki Biuro Wystaw Artystycznych.
Rozdział 92114 – Pozostałe instytucje kultury
| Plan po zmianach | 4 976 959,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 4 529 203,90 zł |
| % wykonania | 91,00 |
Zrealizowane wydatki w ramach rozdziału stanowią dotację podmiotową dla samorządowych instytucji kultury, w tym dla:
• Zespołu Pieśni i Tańca „Wałbrzych” **450.359,00 zł**
• Parku Wielokulturowego „Stara Kopalnia” - 4.041.444,90 zł
• Inwestycje 37.400,00 zł
**Rozdział 92116 – Biblioteki**
| Plan po zmianach | 5 230 854,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 5 229 970,17 zł |
| % wykonania | 99,98 |
Wydatki stanowią dotację dla Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej „Biblioteka pod Atlantami” w tym:
– dotacja podmiotowa w wysokości 2.603.500,00 zł w tym dotacja otrzymana z Powiatu Wałbrzyskiego w wysokości 10.000,00 zł,
– dotacja celowa na wkład własny do projektu z Ministerstwa Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego na realizację zadania pn.: „Magia Czytania” – 7.000,00 zł,
– dotacja celowa wkład własny do projektu z Biblioteki Narodowej z przeznaczeniem na „Zakup nowości wydawniczych do bibliotek” – 28.000,00 zł.
Poniesiono również koszty (odsetki) związane z umową factoringu – 9.381,57 zł.
• **Inwestycje** 2.582.088,60 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**Rozdział 92118 – Muzea**
| Plan po zmianach | 686 000,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 686 000,00 zł |
| % wykonania | 100,00 |
W ramach rozdziału przekazano:
• dotację podmiotową dla Muzeum w Wałbrzychu w wysokości 679.000,00 zł,
• dotację celową z przeznaczeniem na wkład własny do projektu z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pn.:”Biennale mistrzów ceramiki” – 7.000,00 zł.
**Rozdział 92120 – Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami**
| Plan po zmianach | 2 453 906,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 236 146,27 zł |
| % wykonania | 91,13 |
Zaplanowane wydatki dotyczą dotacji celowych na prace remontowe, konserwatorskie i roboty budowlane przy obiektach wpisanych do rejestru zabytków i znajdujących się na terenie Miasta Wałbrzycha. Dotacje przyznawane są w drodze uchwał Rady Miejskiej Wałbrzycha.
• **Inwestycje w tym:** 2.236.146,27 zł
– dotacje celowe na dofinansowanie prac konserwatorskich – 998.966,20 zł
W ramach zadania wydatkowano środki na dofinansowanie:
- 458.394,00 zł to kwota dotacji celowej dla Active Travel sp. z o. o. na prace konserwatorskie przy zabytkowym budynku mieszkalnym przy ulicy Moniuszki 43 w Wałbrzychu,
- 223.889,72 zł to kwota dotacji celowej dla Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Wałbrzychu na prace konserwatorskie przy zabytkowym kościele Zbawiciela w Wałbrzychu,
- 117.650,84 zł to kwota dotacji celowej dla Wspólnoty Mieszkaniowej Limanowskiego 7 w Wałbrzychu na prace konserwatorskie przy zabytkowym budynku mieszkalnym przy ul. Limanowskiego 7 w Wałbrzychu,
- 50.000,00 zł to kwota dotacji celowej dla Wspólnoty Mieszkaniowej Rynek 22 w Wałbrzychu na prace konserwatorskie przy zabytkowej kamienicy przy ul. Rynek 22,
- 149.031,64 zł to kwota dotacji celowej dla Wspólnoty Mieszkaniowej Sienkiewicza 1,1a w Wałbrzychu na prace konserwatorskie przy zabytkowym budynku mieszkalnym przy ul. Sienkiewicza 1,1a.
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
**Rozdział 92195 – Pozostała działalność**
| Plan po zmianach | 82 793 819,00 zł |
|------------------|------------------|
| Wykonanie | 79 511 363,93 zł |
| % wykonania | 96,04 |
W ramach zaplanowanych środków na kwotę **207.000,00 zł** na dotacje celowe z budżetu jednostki samorządu terytorialnego na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji organizacjom pożytku publicznego zawarto w 2015 roku 22 umowy z:
1) Civitasem Christiana O/Wałbrzych, „Wieczory Wałbrzyskie” – 3.500,00 zł,
2) Stowarzyszeniem Przyjaciół III Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika „COPERNICUS” III Festiwal Wizualny „Dźwięki Miasta” – 2.000,00 zł,
3) Fundacją „Z Calego Serca”, „I Przegląd Małych Teatrów- klas I-III „ - 2.500,00 zł,
4) Fundacja im. Elżbiety Marii Urbańskiej, „Brave Kids 2015 Wałbrzych” – 25.000,00 zł,
5) PTTK Oddział Ziemi Wałbrzyskiej „Plenery i wystawy fotograficzne poplenerowe Komisji Fotografii Krajoznawczej” – 1.500,00 zł,
6) PTTK Oddział Ziemi Wałbrzyskiej „Forum Fotografii Krajoznawczej Wałbrzych 2015” – 1.000,00 zł,
7) Rzymskokatolicką Parafią pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Wałbrzychu „Wałbrzyskie Spotkania Muzyczne” – 2.000,00 zł,
8) Stowarzyszeniem Gwarków KWK i Kopalń Wałbrzyskich – „Kultywowanie tradycji górniczej w powiecie wałbrzyskim” – 1.500,00 zł,
9) Wałbrzyskim Towarzystwem Oświatowym „Seniorzy opowiadają dzieciom wałbrzskie legendy” – 900,00 zł,
10) ZHP Chorągiew Dolnośląska „ IV Międzynarodowy Przegląd Twórczości Artystycznej pn.,„70 Lat Harcerstwa w Wałbrzychu” – 1.500,00 zł,
11) Stowarzyszeniem WOK „Plener Malarski Waldenburgiensis VIII” – 2.000,00 zł,
12) Stowarzyszenie WOK „Wałbrzyski Przegląd Filmów Niekonwencjonalnych WAPIN” – 4.500,00 zł,
13) Stowarzyszeniem „Nasza Jedynka” „Z naszą Jedynką poznamy historię Wałbrzycha” – 6.500,00 zł
14) Stowarzyszenie Współpracy Polska Wschód Wysocki-Kaczmarski Koncert z Okazji 35 Rocznicy Śmierci Włodzimierza Wysockiego – 3.100,00 zł,
15) Polskie Stowarzyszenie Perkusyjne Cykl wydarzeń w ramach XXIV Międzynarodowego Festiwalu DRUM FEST – 10.000,00 zł
16) Fundacja Museion Rocznik „Nowa Kronika Wałbrzyska” Tom 3 – 10.000,00 zł,
17) Stowarzyszenie TE-ART „Władysław i Annabella – historia pewnego misia i lalki „ – 15.000,00 zł,
18) Stowarzyszenie Teatralne Szaniawskiego Wałbrzyski POMOST Teatralny – X edycja – 5.000,00 zł,
19) Stowarzyszenie Teatralne Szaniawskiego Wałbrzyska Scena Festiwalu WROSTJA – 14 ODSLONA – 3.000,00 zł,
20) Stowarzyszenie WOK – Plener Malarski Waldenburgiensis VIII – 2.000,00 zł,
21) Stowarzyszenie WOK – Wałbrzyski Przegląd Filmów Niekonwencjonalnych WAPFIN – 4.500,00 zł.
22) Stowarzyszenie Rozwój w Biały Dzień – „XI Międzynarodowy Festiwal Kameralistyki Ensemble im. Księżnej Daisy w Wałbrzychu – 100.000,00 zł.
Poniesiono również koszty związane z pielęgnacją zieleni oraz jej nawadnianiem w okresie zmniejszonych opadów przy Zamku Książ, dodatkowo wykonano tabliczki informacyjne – 39.958,92 zł.
Na zadania z zakresu kultury realizowane przez Rady Wspólnot Samorządowych wydatkowano łącznie kwotę 23.389,58 zł.
Na zadania z zakresu upowszechniania kultury realizowane przez Urząd Miejski wydatkowano łącznie kwotę 146.439,98 zł w ramach, której zrealizowano:
– prace redakcyjne, druk, dystrybucję Wałbrzyskiego Informatora Kulturalnego – 49.077,00 zł,
– dofinansowano udział ZHP Hufiec Ziemi Wałbrzyskiej w Ogólnopolskim harcerskim Rajdzie „Arsenal” w Warszawie – 2.000,00 zł,
– dofinansowano spotkania członków Światowego Związku Żołnierzy AK z okazji 73 rocznicy powstania Armii Krajowej – 400,00 zł,
– dofinansowano spotkania członków Związku Sybiraków z okazji 75 rocznicy masowych zsyłek na Sybir - 400,00 zł,
– dofinansowano wystawy fotograficznej pn.”Monastyczym” - 1.500,00 zł,
– opracowano materiał do II części „ Wałbrzyskich Szkiców” – 1.000,00 zł,
– dokonano opłaty za koncert w związku ze spotkaniem Prezydenta Miasta Wałbrzycha z Honorowymi Obywatelami Miasta – 1.500,00 zł,
– zorganizowano imprezę z okazji Świąt Wielkanocnych dla dzieci i młodzieży szkół wałbrzyskich pn. „Malowanie jaja”- 1.408,00 zł,
– zakupiono wydawnictwa „Instytucja dla dobra górników, kopalń książątkich” – 1.000,00 zł,
– usługę transportową – wyjazd szkolnych grup teatralnych do Łodzi – 1.500,01 zł,
– 60-lecie ZPiT „Wałbrzych” - 492,00 zł,
– pobyt dzieci z Borysławia – 36.400,00 zł,
– usługę transportową dla członków Armii Krajowej – 498,96 zł,
– organizację imprezy pn. :”Gitara wśród wałbrzyskich wzgórz”- 2.613,40 zł,
– usługę transportową dla ZPiT w związku z występu na festiwalu podczas Tygodnia Kultury Beskidzkiej – 4.000,00 zł,
– konserwację rzeźb plenerowych – 3.000,00 zł,
– współorganizację wystawy Grupy Kontrast – 4.500,00 zł,
– 70-lecie TliA – zakup statuetki – 553,50 zł,
– druk II tomu książki pn.”Szkice Wałbrzyskie” - 20.235,60 zł,
– 70- lecie Biblioteki pod Atlantami , zakup statuetki – 553,50 zł,
– współorganizację gali pn.”Taneczna Niepodległość” - 5.000,01 zł,
– druk książki pt.”Ostatnia Szychta” – 5.000,00 zł,
– organizację akcji świątecznej w BWA – 1.400,00 zł,
– zabezpieczenie medyczne uroczystości pn. Barbórka” – 350,00 zł,
– wynajęcie sali dla NGO w ramach porozumienia z PW „Stara Kopalnia” - 450,00 zł,
– organizację Dnia Wałbrzyskiego Twórcy- 600,00 zł,
– wydanie publikacji pn. :” Powrót Ludzkości” – 1.008,00 zł.
• Organizacja imprez i świąt państwowych w tym: - 32.099,90 zł
– organizacja „Dnia Wałbrzyskiego Twórcy” - 6.462,60 zł,
– organizacja obchodów 224. Rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja – 7.932,30 zł,
– środki przeznaczone na obchody 97 Rocznicy Odzyskania Niepodległości – 7.105,00 zł,
– organizacja Barbórki – 3.000,00 zł,
– organizacja spotkania Związek Kombatantów „Piaskowa Góra” w związku z Obchodami Wybuchu II Wojny Światowej – 600,00 zł,
– organizacja imprezy pn. „Kopalniak” – 7.000,00 zł
Ponadto poniesiono wydatki w wysokości 234.783,54 zł na:
– nagrody Rady Miejskiej Wałbrzycha dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury, laureatami nagród Rady Miejskiej zostali: Leszek Solarek 5.000,00 zł, Cyryl Bartkowiak 5.000,00 zł,
– stypendia twórcze Prezydenta Miasta Wałbrzycha. Stypendystami zostało 5 osób rekomendowanych przez Komisję Kultury i Edukacji Rady Miejskiej Wałbrzycha, otrzymali: Stanisław Moździeń – 3.000,00 zł, Kacper Piekarski - 3.000,00 zł, Halina Jasionowska - 4.000,00 zł, Krzysztof Trefon - 2.500,00 zł, Paulina Wójcik - 2.500,00 zł, Elżbieta Rosicka – 2.500,00 zł, Agnieszka Zalotyńska – 2.500,00 zł,
– opłatę składki członkowskiej dla stowarzyszenia Dom Bretanii w Wałbrzychu – 18.000,00 zł,
– ubezpieczenie dzieci z Borysławia -1.148,00 zł,
– konkurs „Ladny dom” – 25.000,00 zł,
– koszty(odsetki) zapłacone i wykup wierzytelności – 160.635,54 zł.
• Zarządzanie Palmiarnią oraz realizacja umowy z Zamkiem Książ – 2.090.816,04 zł
Wydatki poniesione w ramach zadania dotyczą realizacji umowy Nr UM/BNM/D-W/1/1/1-DW/2012 zawartej z Zamkiem Książ dnia 27 listopada 2012 roku o zarządzanie nieruchomościami „PALMIARNI”. Poniesiono wydatki na: wynagrodzenie dla Zarządcy, dostawę energii elektrycznej, gazu, wody i odprowadzania ścieków, wywóz nieczystości i inne media, utrzymanie zieleni, porządku i czystości, dozór i ochronę oraz prace remontowe i awarie w obiekcie Palmiarnina kwotę 1.299.150,09 zł.
W ramach zadania poniesiono także wydatki na realizację Umowy koncesji na usługi zawartej z Operatorem / Koncesjonariuszem Centrum Kongresowo - Kulturalnego Zamek Książ, tj. ze Spółką: Zamek Książ w Wałbrzychu Sp. z o.o. Wydatki Gminy Wałbrzych dotyczące tej Umowy obejmują płatność Koncesjodawcy (Gminy Wałbrzych) oraz wartość świadczenia niepieniężnego (płatnego potrąceniem). Wydatki dotyczące Umowy koncesji: 791.448,95 zł brutto.
W ramach przedmiotowego zadania poniesiono również wydatek w wysokości 217,00 zł z tytułu wykonania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wałbrzychu kontroli sanitarnych na terenie Parku Wielokulturowego „Stara Kopalnia”.
W ramach rozdziału poniesiono wydatki na wykonanie usługi nasadzenia drzew na terenie PW Stara Kopalnia – 38.600,00 zł
Ponadto wykonano aktualizacje luki finansowej projektu „Rewitalizacja i adaptacja na cele kulturalne bylej KWK Julia – zadanie I projektu PW Stara Kopalnia” – 12.300,00 zł oraz korzystano z usług prawnych na kwotę 3.075,00 zł.
• Doposażenie w sprzęt informatyczny instytucji kultury Gminy Wałbrzych – Park Wielokulturowy Stara Kopalnia – 359,16 zł
W ramach projektu poniesiono wydatki na wykonanie tablicy pamiątkowej.
• Inwestycje w tym:
projekty 76.682.541,81 zł
61.144.544,39 zł
• Rewitalizacja i adaptacja na cele kulturalne bylej KWK Julia – zadanie I projektu PW Stara Kopalnia – 59.491.270,71 zł
• Doposażenie w sprzęt informatyczny instytucji kultury Gminy Wałbrzych - Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia – 1.653.273,68 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
DZIAŁ 926 – KULTURA FIZYCZNA
| Plan po zmianach | 19 771 036,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 12 204 865,03 zł|
| % wykonania | 61,73 |
Rozdział 92601 – Obiekty sportowe
| Plan po zmianach | 17 002 933,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 9 639 241,54 zł |
| % wykonania | 56,69 |
W ramach rozdziału poniesiono wydatki na:
Realizację umowy zawartej ze Spółką Celową Walbrzyskie Centrum Sportowo – Rekreacyjne „AQUA – ZDRÓJ” Sp. z o.o. dnia 2 stycznia 2014 r., w tym:
– wynagrodzenie dla zarządcy obiektu oraz na koszty ochrony obiektu, dostawy energii elektrycznej, dostawy wody i odprowadzania ścieków – **2.220.154,01 zł**,
– koszty (odsetki) dotyczące wykupu wierzytelności – **197,31 zł**
– wydatki na zaliczkę na poczet realizowanych w 2015 r. remontów bieżących obiektów sportowych, zgodnie z Umową o zarządzanie nieruchomościami (obiektami sportowo – rekreacyjnymi Gminy Wałbrzych) Nr UM/BIK/D-W/I/1/1-I-DW/2014 zawartej ze Spółką Celową Walbrzyskie Centrum Sportowo – Rekreacyjne „AQUA – ZDRÓJ” Sp. z o.o. dnia 2 stycznia 2014 r. W ramach realizacji zadania wykonano prace remontowe i konserwacyjne obiektów sportowych m.in. malowanie i odświeżanie pomieszczeń, przeglądy instalacji, naprawa oświetlenia na obiektach, naprawa i wymiana instalacji wodnej i sanitarnej, naprawa i wymiana uszkodzonych płytek, naprawa kontenera na boisku sportowym, naprawa trybun i remont siedzisk na widowni, montaż świetlówek na zewnątrz hali przy ul. Chopina oraz wymiana drzwi wejściowych na hali, malowanie barierek ochronnych i stolarki, renowacja leżaków na saunie i barierek gimnastycznych na hali, remont kawiarni – **135.650,00 zł**,
– wydatek związany z podwyższeniem kapitału zakładowego Spółki Celowej Walbrzyskie Centrum Sportowo-Rekreacyjne Aqua-Zdrój Sp. z o.o. na finansowanie realizowanych usług publicznych świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym polegającym na wykonywaniu zadań własnych gminy z zakresu kultury fizycznej oraz tworzenia organizacji warunków sprzyjających rozwijowi sportu – **1.000.000,00 zł**,
– pierwsza transza dopłaty na pokrycie straty Spółki “AQUA-ZDRÓJ” (Uchwała Nr 15/2015 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 5 sierpnia 2015 roku w sprawie udzielenia dopłaty na pokrycie straty zmieniona Uchwałą Nr 18/2015 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 31.12.2015 r.) – **1.000.000,00 zł**.
Inwestycje
5.283.240,22 zł
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
Rozdział 92605 – Zadania w zakresie kultury fizycznej i sportu
| Plan po zmianach | 2 459 237,00 zł |
|------------------|-----------------|
| Wykonanie | 2 407 075,95 zł |
| % wykonania | 97,88 |
W 2015 roku na zadania w zakresie kultury fizycznej i sportu przekazano środki na:
- Dotacje celowe z budżetu gminy udzielone w trybie art. 221 - **861.900,00 zł** ustawy o finansach publicznych, na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji organizacjom prowadzącym działalność pożytku publicznego
W ramach przeprowadzonego konkursu ofert z zakresu kultury fizycznej i sportu rozdysponowano środki w wysokości dla podmiotów kultury fizycznej i uczniowskich klubów sportowych na organizację imprez propagujących współzawodnictwo sportowe oraz na szkolenie dzieci i młodzieży.
Dotację otrzymali:
- Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Angelusa Silesiusa Finał Akademickich Mistrzostw Polski w koszykówce mężczyzn – 5 000,00 zł,
- WSM Chełmiec Puchar Polski i Mistrzostwa Polski w Enduro – 5 000,00 zł,
- Zapaśniczy Ludowy Klub Sportowy „Zagłębie” Wałbrzych – XXIII Międzynarodowy Turniej Zapaśniczy Dzieci i Młodzików – Styl Klasyczny „Powitanie Wiosny” – 1 000,00 zł,
- Kolarski Uczniowski Klub Sportowy „Biały Kamień” – Wałbrzyska Akademia Rowerowa Duathlon – 1 000,00 zł,
- Miejskie TKKF – TKKF dla Mieszkańców Wałbrzycha Strefa Aktywności i Zdrowia – 1 000,00 zł,
- Miejskie TKKF - XII Biegowy Turniej Rycerski „Szlakiem Zamków Piastowskich” – 1 000,00 zł,
- Lekkoatletyczny Klub Sportowy „Górnik”-Halowe Zimowe Piątki Lekkoatletyczne 3 500,00 zł,
- Stowarzyszenie „Biegaj-Zapobiegaj” „Sobieski w czterech porach” – 2 000,00 zł,
- Klub Piłkarski „Podgórze” Wałbrzych - Szkolenie dzieci i młodzieży w dyscyplinie piłka nożna „Daj Dzieciom pograć” – 7 000,00 zł,
- Stowarzyszenie GKS „Zagłębie” Wałbrzych - Szkolenie dzieci i młodzieży w dyscyplinie piłka nożna – 20 000,00 zł,
- Towarzystwo Sportowe „Victoria PWSZ” Wałbrzych - Szkolenie dzieci i młodzieży w dyscyplinie siatkówka – 99 400,00 zł,
- Stowarzyszenie „Górnik Wałbrzych 2010” Szkolenie dzieci i młodzieży w dyscyplinie koszykówka – 95 000,00 zł,
- Klub Sportowy „Górnik Nowe Miasto” Szkolenie dzieci i młodzieży w dyscyplinie piłka nożna – 16 000,00 zł,
- KP Gwarek - Szkolenie dzieci i młodzieży w dyscyplinie piłka nożna – 14 000,00 zł,
- Młodzieżowy Klub Sportowy „Chełmiec” Szkolenie dzieci i młodzieży w dyscyplinie siatkówka 15 000,00 zł,
- Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu Organizacja szkolenia dziewcząt w zakresie piłki nożnej - 20 000,00 zł,
- Stowarzyszenie Sportowe „Ares” Szkolenie dzieci i młodzieży w dyscyplinie zapasy w stylu klasycznym i w stylu wolnym – 3 000,00 zł,
- Lekkoatletyczny Klub Sportowy „Górnik” Szkolenie dzieci i młodzieży w dysc. lekka atletyka - 80 000,00 zł,
- Zapaśniczy Ludowy Klub Sportowy „Zagłębie Wałbrzych” Szkolenie dzieci i młodzieży w dysc. zapasy – 80 000,00 zł,
- Ludowy Kolarski Klub Sportowy „Górnik Wałbrzych” Szkolenie dzieci i młodzieży w dyscyplinie kolarstwo górskie MTB, szosowe i torowe 41 000,00 zł,
- WSM Chełmiec Szkołka żużlowo – motocrosowa – 11 000,00 zł,
- Klub Kolarstwa „Wałbrzych” Szkolenie dzieci i młodzieży w dyscyplinie kolarstwo
górskie i szosowe – 40 000,00 zł,
– Wałbrzyski Klub Karate Kyokushinkai Szkolenie dzieci i młodzieży w dyscyplinie karate kyokushinkai 8 000,00 zł,
– UKS „Baszta” Trening czyni mistrza 5 000,00 zł,
– PUKS „Victoria” Organizacja szkolenia dzieci i młodzieży, rozwój i doskonalenie posiadanych umiejętności piłkarskich. (5-6 lat) 15 000,00 zł,
– UKS Akademia Piłkarska „Victoria” Organizacja szkolenia dzieci i młodzieży, rozwój i doskonalenie posiadanych umiejętności piłkarskich (4-5,6-7,8-9,10-11 lat) 2 000,00 zł,
– UKS „Olimpijczyk” Szkolenie dzieci w wieku 5-11 lat z obszaru Podzamcze, Szczawienko, Książ, Lubiechów, Poniatów, Piaskowa Góra, mającego na celu rozwój umiejętności sportowych z piłki nożnej 3 500,00 zł,
– Ciężarowy Klub Sportowy "Zagłębie" Organizacja szkolenia dzieci imłodzieży w dyscyplinie podnoszenie ciężarów 5 000,00 zł,
– Stowarzyszenie Integracja dla Wałbrzycha "Kinder Volleyball" 4 000,00 zł,
– Zapaśniczy Ludowy Klub Sportowy „Zagłębie Wałbrzych” Mistrzostwa Europy w zapasach U23 – 10 000,00 zł,
– Oddział Regionalny Olimpiady Specjalne Polska Dolnośląskie- VII Dolnośląski Mityng w Biegach Przelajowych – 2 500,00 zł,
– KP Górnik Wałbrzych Szkolenie dzieci i młodzieży w dyscyplinie piłka nożna- 215 000,00 zł,
– Zapaśniczy Ludowy Klub Sportowy „Zagłębie Wałbrzych” Międzynarodowy Puchar Polski Juniorów – Styl Klasyczny XIII Memorial Bogusława Dąbrowskiego – 3 000,00 zł,
– Klub Kolarstwa Wałbrzych - „Górale na Start” - 6 000,00 zł,
– KS „Górnik Nowe Miasto” szkolenie dzieci i młodzieży w zakresie piłki nożnej – 10 000,00 zł,
– UKS Szafir – Szkolenie Młodych Mistrzów w pływaniu – 3 500,00 zł,
– Fundacja „Z całego serca” - Turniej siatkówki „Podwórkowa Liga Światowa” - 1 500,00 zł,
– Stowarzyszenie Kaczor Boks Team- szkolenie dzieci i młodzieży – 7 000,00 zł.
• Dotacje celowe zlecone do realizacji wałbrzyskich klubom sportowym zgodnie z Uchwałą Nr LVIII/578/2014 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 20 lutego 2014 r. w sprawie określenia warunków trybu finansowania rozwoju sportu na terenie Gminy Wałbrzych:
720.000,00 zł
– Lekkoatletyczny Klub Sportowy „Górnik” Organizacja szkolenia, mającego na celu rozwój umiejętności sportowych w dyscyplinach indywidualnych, a w szczególności organizacji treningów, zawodów, rajdów, spotkań, meczów, imprez o charakterze sportowo – rekreacyjnych, przygotowanie i udział we współzawodnictwie sportowym na każdym szczeblu rozgrywek/rywalizacji 8 500,00 zł,
– Klub Piłkarski „Górnik” Wałbrzych Organizacja szkolenia mającego na celu rozwój umiejętności sportowych w dyscyplinach zespołowych: piłka nożna, siatkówka, koszykówka, a w szczególności organizacja treningów, meczów i imprez sportowo – rekreacyjnych, przygotowanie i udział we współzawodnictwie sportowym na każdym szczeblu rozgrywek 405 000,00 zł,
– Towarzystwo Sportowe „Victoria PWSZ”Organizacja szkolenia mającego na celu rozwój umiejętności sportowych w dyscyplinach zespołowych: piłka nożna, siatkówka, koszykówka, a w szczególności organizacja treningów, meczów i imprez sportowo – rekreacyjnych, przygotowanie i udział we współzawodnictwie sportowym na każdym szczeblu rozgrywek 101 000,00 zł,
– Stowarzyszenie Górnik 2010 organizacja szkolenia mającego na celu rozwój umiejętności sportowych w dyscyplinie koszykówka, a w szczególności organizacja treningów,
meczów i imprez sportowo – rekreacyjnych, przygotowanie i udział we współzawodnictwie sportowym na każdym szczeblu rozgrywek klubu koszykówki Górnik Wałbrzych 130 000,00 zł,
– Młodzieżowy Klub Sportowy „Chelmiec”- rozwój siatkówki żeńskiej na terenie Wałbrzycha poprzez poprawę organizacji szkolenia, mającego na celu rozwój umiejętności sportowych dziewcząt, zrzeszonych w MKS Chelmiec Wałbrzych oraz udział we współzawodnictwie sportowym 20 000,00 zł,
– Klub Sportowy pn. Akademicki Zespół Sportowy PWSZ Wałbrzych organizacja szkolenia mającego na celu rozwój umiejętności w dyscyplinie piłka nożna kobiet a w szczególności organizacja treningów, mecze i imprez sportowo – rekreacyjnych, przygotowanie i udział we współzawodnictwie sportowym – rozgrywki ligowe I liga kobiet i III liga kobiet PZPN 50 000,00 zł,
– Uczniowski Klub Tańca Sportowego CORDEX Organizacja szkolenia, mającego na celu rozwój umiejętności sportowych w dyscyplinach indywidualnych, a w szczególności organizacji treningów, zawodów, rajdów, spotkań, mecze, imprez o charakterze sportowo – rekreacyjnych, przygotowanie i udział we współzawodnictwie sportowym na każdym szczeblu rozgrywek/ rywalizacji 5 500,00 zł.
• Wydatki związane z organizacją (współorganizacją) imprez: - 825.175,95 zł
– zakup zegarów i szachów na Mistrzostwa Wałbrzycha w szachach 1 900,00 zł,
– zakup pucharów na turniej Tenisa Zieminego dla KS Atri – 500,00 zł,
– usługa hotelowa dla zawodników Stowarzyszenie Górnik Wałbrzych 2010 podczas MP Juniorów – 3 000,00 zł.
– zakup sprzętu sportowego dla wałbrzyskich zawodników -867,51 zł,
– udział w zgrupowaniu zawodników – 800,00 zł,
– catering na inaugurujące II kadencję posiedzenie Rady Sportu- 675,00 zł,
– ufundowanie nagród finansowych dla dwóch zawodników niepełnosprawnych - 1 000,00 zł,
– zakup piłki meczowej dla AZS PWSZ Wałbrzych – 389,00 zł,
– transport na zawody dla „Klubu Kolarstwa Wałbrzych” oraz dla „KP Gwarek” – 2 460,00 zł,
– wydatki związane ze stypendiami Prezydenta Miasta Wałbrzycha dla zawodników wyróżniających się szczególnymi osiągnięciami sportowymi. W 2015 roku ufundowano w ramach zadania łącznie 67 stypendiów na kwotę 276.550,00 zł, natomiast kwota 5 887,77 zł stanowi składki od umów stypendialnych,
– wydatki związane z organizacją imprez sportowych realizowanych przez Spółkę Celową Wałbrzyskie Centrum Sportowo – Rekreacyjne „Aqua – Zdrój” Sp. z o. o. zgodnie z podpisaną umową i wykazem imprez stanowiącym załącznik do tej umowy – 500 000,00 zł,
– wydatki związane z zapłatą za polisę PTU OPTIMA NNW uczestników zajęć sportowych 28 146,68 zł oraz zakup pucharów i medali na Mistrzostwa Polski w tańcach 2 999,99 zł.
Rozdział 92695 – Pozostała działalność
| Plan po zmianach | 308 866,00 zł |
|------------------|---------------|
| Wykonanie | 158 547,54 zł |
| % wykonania | 51,33 |
Zaplanowane w niniejszym rozdziale środki poniesiono na dofinansowanie działalności Rad Wspólnot Samorządowych w zakresie organizacji imprez sportowo – rekreacyjnych w wysokości **6.597,62 zł**.
Poniesiono również odsetki związane z wykupem wierzytelności **1.881,76 zł**.
**Inwestycje**
**150.068,16 zł**
Zakres rzeczowy i finansowy przedstawiono w załączniku i części opisowej do inwestycji.
1. **Modernizacja infrastruktury transportu publicznego w Wałbrzychu poprzez modernizację infrastruktury towarzyszącej i zakup urządzeń.**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 500 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 196 074,30 |
| własne | 196 074,30 |
Zadanie polegało na dostarczeniu i wdrożeniu systemu komputerowego, pod nazwą „Upgrade system biletowy do aktualnej najnowszej wersji systemu MUNICOM PREMIUM 1.92.24”, umożliwiającego obsługę nowej taryfy biletowej obowiązującej od dnia 01.06.2015 r. Realizację zadania zakończono 22.05.2015 r. Ponadto dostarczono i zamontowano 6 szt. nowych wiat przystankowych na przystankach komunikacji zbiorowej na terenie miasta Wałbrzycha. Prace zostały zakończone i odebrane w dniu 19.08.2015 r.
2. **Przebudowa drogi wojewódzkiej nr 379 od ronda Łącznik ul. Uczniowska do skrzyżowania ulic Strzegomska – Świdnicka – Noworudzka – 11 Listopada w m. Wałbrzych i na terenie Gminy Walim na terenie Gminy Walim.**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 2 532 880,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 440 300,14 |
| środki zewnętrzne | 1 440 300,14 |
Inwestycja finansowana ze środków Urzędu Marszałkowskiego. W ramach Porozumienia powierzono Gminie Wałbrzych realizację przebudowy drogi wojewódzkiej nr 379 w systemie zaprojektuj wybuduj. Kontynuowane są prace budowlane rozpoczęte w 2014 roku. Urząd Wojewódzki w wyniku konsultacji z właścicielami działek sąsiednich oraz planowanych do przejęcia pod pas drogowy, nakazał dokonanie zmian w przygotowanym projekcie. Po dokonaniu ich przez Projektanta, w dniu 10.09.2015 r. Dolnośląski Urząd Wojewódzki wydał decyzję ZRID na część dotyczącą przebiegu drogi na terenie Gminy Walim.
3. **Przebudowa drogi powiatowej nr 3360D na odcinku od drogi wojewódzkiej nr 381 do drogi gminnej nr 116391D**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 100 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 100 000,00 |
| własne | 100 000,00 |
Gmina Wałbrzych przekazała powiatowi wałbrzyskiemu kwotę dotacji na realizację przebudowy drogi nr 3360D na odcinku od drogi wojewódzkiej nr 381 do drogi gminnej nr 116391D.
4. **Budowa chodnika wzdłuż ul. Moniuszki w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 28 512,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 28 511,40 |
| własne | 28 511,40 |
W ramach zadania planuje się wyremontować odcinek chodnika o długości ok. 700 m – od wiaduktu przy ul. Królewieckiej do przystanku autobusowego przy dawnym Szpitalu nr 10. Dnia 15.09.2015 r. została odebrana dokumentacja projektowa. Realizację rzeczową przewidziano na 2016 rok.
5. **Budowa ciągu ścieżki rowerowej wzdłuż ulicy Świdnickiej w ciągu drogi wojewódzkiej nr 379 – Etap I**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 200 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
Dla zadania została opracowana dokumentacja projektowa. Oferty składane w ogłaszanych przetargach na wyłonienie Wykonawcy robót przekraczały planowany budżet. Zrezygnowano z realizacji powyższej inwestycji w 2015 roku.
6. **Budowa przystanku autobusowego przy ul. Piłsudskiego**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 7 828,00 |
|-------------------------------|----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
Dnia 31.08.2015 roku została odebrana dokumentacja techniczna związana z realizacją zadania, na podstawie której został sporządzony SIWZ. W oparciu o posiadaną dokumentacją przeprowadzono postępowanie przetargowe na wybór wykonawcy robót budowlanych. W związku z tym, że złożone oferty przekraczały kwotę przeznaczoną na realizację tego zadania, przetarg został unieważniony. W wyniku braku możliwości wyboru wykonawcy robót pomimo dwukrotnie przeprowadzonej procedury przetargowej, realizacja zadania została przeniesiona na 2016 r.
7. **Poprawa bezpieczeństwa i przepustowości ruchu w ciągu „Trasy Sudeckiej”**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 137 245,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 134 328,30 |
| własne | 67 164,15 |
| zewnętrzne | 67 164,15 |
W ramach zadania zlecone zostało opracowanie koncepcji wraz z uzyskaniem decyzji środowiskowej. Planowany termin zakończenia prac przedprojektowych przypada na 2016 r.
Wykonane zostały również badania geotechniczne oraz mapy do celów projektowych dla zakresu całego przedsięwzięcia.
8. Przebudowa mostu nad rzeką Pełcznicą w ciągu ulicy Wrocławskiej w Wałbrzychu wraz z przebudową odcinków drogi krajowej nr 35 umożliwiających racjonalne korzystanie z mostu w granicach administracyjnych miasta Wałbrzycha
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 16 077 332,00 |
|-------------------------------|----------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 8 455 196,66 |
| własne | 532 864,66 |
| zewnętrzne | 7 922 332,00 |
a) Ulica Wrocławska na odcinku od ul. Pogodnej do ul. Stacyjnej wraz ze skrzyżowaniem i zagospodarowaniem Placu Lelewela
Zadanie zostało podzielone na dwa etapy ze względu na inne tryby uzyskiwania pozwolenia na budowę.
Wykonano cały przewidziany projektem zakres robót etapu I tj. nawierzchnię jezdni, chodników, ścieżek rowerowych, przebudowano kolizyjne odcinki sieci uzbrojenia podziemnego, kanalizację deszczową, oświetlenie uliczne, oznakowanie, zamontowano elementy małej architektury.
Etap I zadania zakończono 23.12.2015 r.
Etap II – odcinek od pl. Lelewela i ul. Lelewela do ul. Pogodnej – realizacja na podstawie ZRID, ze względu na konieczność ingerencji w tereny obce, polegające m.in. na rozbiórce budynków.
Wykonanie etapu II planowane w 2016 roku.
b) Ulica Wrocławska na odcinku od ul. Ogrodowej do ul. Stacyjnej
Zadanie realizowane w systemie zaprojektuj-wybuduj. W ramach zadania wykonano remont obiektu mostowego nad rzeką Pełcznicą, wykonano nawierzchnię chodników, ścieżek rowerowych, przebudowano kolizyjne odcinki sieci uzbrojenia podziemnego, wykonano kanalizację deszczową, oświetlenie uliczne, oznakowanie, zamontowano elementy małej architektury.
Zadanie zakończono 14.12.2015 r.
c) Przebudowa ul. Sikorskiego od ul. Kaszubskiej (ze skrzyżowaniem) do ul. Moniuszki (bez skrzyżowania) w Wałbrzychu – etap I
Zakres etapu I obejmował wymianę konstrukcji nawierzchni, remont kanalizacji deszczowej, oświetlenia drogowego oraz wykonanie nowego oznakowania. Prace zostały zakończone 06.11.2015 r. i odebrane dnia 08.12.2015 r.
d) Przebudowa ul. Sikorskiego od ul. Moniuszki (bez skrzyżowania) do ul. Beethovena (bez skrzyżowania) w Wałbrzychu
Zakres wykonanych prac obejmował wymianę konstrukcji nawierzchni, remont kanalizacji deszczowej, oświetlenia drogowego oraz wykonanie nowego oznakowania. Prace zostały zakończone 04.12.2015 r. i odebrane dnia 17.12.2015 r.
9. Przebudowa drogi powiatowej nr 3360D w granicach administracyjnych Miasta Wałbrzycha
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 150 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 103 903,22 |
| własne | 103 903,22 |
Gmina Wałbrzych przekazała zarządzenie drogą powiatową nr 3360D powiatowi wałbrzyskiemu wraz z kwotą przeznaczoną na realizację zadania inwestycyjnego.
10. Przebudowa drogi wojewódzkiej nr 379 od ronda łącznik ul. Uczniowska do skrzyżowania ulic Strzegomska – Świdnicka – Noworudzka – 11 Listopada w m. Wałbrzych i na terenie gminy Walim w granicach administracyjnych miasta Wałbrzycha
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 5 673 428,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 867 515,42 |
| własne | 122 447,01 |
| zewnętrzne | 1 745 068,41 |
Inwestycja dofinansowana ze środków Urzędu Marszałkowskiego. W ramach Porozumienia powierzono Gminie Wałbrzych realizację przebudowy drogi wojewódzkiej nr 379 w systemie zaprojektuj-wybuduj. Został wyłoniony wykonawca robót oraz inwestor zastępczy. W dniu 08.06.2015 r. Urząd Wojewódzki wydał decyzję ZRID. Po dokonaniu niezbędnej wycinki drzew oraz przygotowaniu terenu pod dalszą inwestycję, rozpoczęto prace budowlane. WZWIK wykonał sieć kanalizacji sanitarnej w rejonie dzielnicy Kozice. W obecnej chwili trwa procedura przejęcia terenu od WZWIK przez Wykonawcę. Ze względu na nieprzewidziane wydłużenie czasu wykonywania robót przez WZWIK, trwa ustalanie terminu zakończenia zadania.
11. Przebudowa i remont ul. Orkana - droga powiatowa nr 3396D w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 85 800,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 85 800,00 |
| własne | 85 800,00 |
Dla zadania sporządzona została dokumentacja projektowa. Protokół odbioru z dnia 13.02.2014 r. Realizacja rzeczowa inwestycji przewidziana na 2016 rok. W 2015 r. zostało zapłacone odszkodowanie za przejęte pod inwestycję nieruchomości.
12. Przebudowa i rozbudowa Placu Grunwaldzkiego wraz z przyległymi do niego ulicami w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 250 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
W ramach zadania wyłoniono Projektanta na wykonanie kompleksowej dokumentacji technicznej. Zakres projektu obejmuje przebudowę ciągów komunikacyjnych w ulicach Szmidta, Chrobrego, Nowy Świat, Słowackiego, Al. Wyzwolenia oraz ul. Wysockiego. Dodatkowo zostanie kompleksowo przebudowana infrastruktura podziemna na odcinku Pl. Grunwaldzki ul. Wysockiego, zostanie dokonana naprawa koryta rzeki Pelcznicy. Plac targowy stoisk indywidualnych na ul. Nowy Świat zostanie zlikwidowany i w jego miejsce
zaprojektowane będą miejsca postojowe dla samochodów osobowych.
Po uzyskaniu wszystkich opinii i uzgodnień, Projektant w dniu 23.12.2015 r. złożył wniosek o wydanie decyzji ZRID. W obecnej chwili organ administracyjny dokonuje sprawdzenia wniosku i weryfikacji dołączonych do niego załączników w celu wydania decyzji ZRID.
13. **Przebudowa ulicy Kamienieckiej w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 30 135,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 30 135,00 |
| własne | 30 135,00 |
Dla zadania została przygotowana wstępna koncepcja projektowa dotycząca przebudowy ulicy Kamienieckiej wraz ze skrzyżowaniem ulic Kamieniecka/Noworudzka/Głuzycka. Dokumentacja koncepcyjna została odebrana 8.06.2015 r.
14. **Przebudowa wiaduktów na ul. Sikorskiego w ciągu drogi krajowej nr 35 wraz z przebudową odcinków drogi krajowej nr 35 umożliwiających racjonalne korzystanie z wiaduktów w granicach administracyjnych miasta Wałbrzycha**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 17 190 000,00 |
|-------------------------------|----------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 16 643 217,17 |
| własne | 16 643 217,17 |
a) **Przebudowa wiaduktów wraz ze zjazdami oraz ul. Sikorskiego na odcinku od ul. Przemysłowej (wraz ze skrzyżowaniem) do ul. Wysockiego (bez skrzyżowania).**
Wykonano: roboty przygotowawcze, roboty rozbiórkowe, kanalizację deszczową, sieć teletechniczną, sieć NN i SN, oświetlenie, roboty ziemne, stabilizację gruntu, krawężniki i ścieki, podbudowę z kruszywa, podbudowę bitumiczną, warstwę wiążącą, chodnik, mury oporowe. Wymiana łożysk płyty pomostu, odtworzenie żelbetowych elementów wiaduktu, wykonanie izolacji głównej płyty pomostu wraz z konstrukcją nawierzchni jezdni, wykonanie odwodnienie wiaduktu. Pozostało do wykonania zagospodarowanie terenu (mała architektura, zieleń drogowa).
Zadanie zostało zrealizowane i odebrane w dniu 14.07.2015 r.
b) **Ulica Niepodległości na odcinku od ul. Świdnickiej do ul. Sikorskiego**
Zadanie realizowane w systemie zaprojektuj-wybuduj. Dla zadania został opracowany Program Funkcjonalno - Użytkowy oraz dokumentacja projektowa. Wykonano roboty rozbiórkowe na I odcinku oraz wymianę sieci uzbrojenia podziemnego. Wykonano warstwę ścieralną jezdni, nawierzchnie chodników i ścieżek rowerowych, zagospodarowano teren (mała architektura, zieleń drogowa).
Zadanie zostało zrealizowane i odebrane 25.05.2015 r.
c) **Przebudowa drogi krajowej nr 35 od ul. Wilczej do ul. Pogodnej wraz ze skrzyżowaniem Wrocławska – Uczniowska – De Gaulle’a)**
Zadanie zostało zrealizowane i odebrane w dniu 24.07.2015 r. Wybudowano dwujezdniowy odcinek ulicy Wrocławskiej wraz odwodnieniem, oświetleniem ulicznym oraz elementami małej architektury. Ponadto zmodyfikowano teren przyległy do Palmiarni poprzez budowę parkingu, chodników wraz z zagospodarowaniem terenu przyległego (zamontowano elementy małej architektury i stylowe oświetlenie).
15. Przygotowanie dokumentacji technicznych, analiz, ocen i badań pod przyszłe inwestycje oraz przygotowanie niezbędnych opracowań i zlecenie czynności koniecznych do prawidłowej realizacji zadań inwestycyjnych – 60015
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 730 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 140 512,62 |
| własne | 140 512,62 |
W ramach zadania zostało wykonane:
– studium wykonalności obwodnicy zachodniej Wałbrzycha,
– dokumentacja projektowa ul. Bystrzyckiej,
– opracowanie wskaźników skwantyfikowanych dla projektu dotyczącego przebudowy ul. Wysockiego, realizowanego w ramach środków UE,
– dokumentację projektową ścieżki rowerowej na ul. Świdnickiej.
16. Zagospodarowanie terenu Placu na Rozdrożu wraz z przyległymi do niego ulicami w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 2 128 868,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 2 119 792,70 |
| własne | 2 119 792,70 |
W ramach zadania wykonano projekt budowlany oraz uzyskano prawomocną decyzję ZRID. Wykonano roboty budowlane dla etapu I dot. ul. Kościelnej i ul. Straży Pożarnej. Zakres inwestycji obejmował wymianę konstrukcji nawierzchni, oświetlenia drogowego, kanalizacji deszczowej oraz usunięcie kolizji z infrastrukturą podziemną. Roboty budowlane zostały odebrane 03.08.2015 r.
17. Budowa ul. Zakole w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 368 863,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 368 862,10 |
| własne | 368 862,10 |
Realizacja rzeczowa zadania została zakończona w 2014 roku. Zakres robót obejmował budowę nowej drogi o nawierzchni z kostki granitowej wraz z siecią kanalizacji deszczowej, budowę nowego oświetlenia ulicznego oraz zagospodarowaniem terenów zielonych. W 2015 roku zostało zakończone rozliczenie finansowe inwestycji.
18. Budowa ulicy 34KD wg MPZP pomiędzy ulicami Nowa i Wilcza w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 204 900,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 204 862,13 |
| własne | 204 862,13 |
Zadanie zostało zrealizowane i odebrane w czerwcu 2015 roku. Zlikwidowano kolizję z istniejącymi sieciami energetyczną i teletechniczną. Wykonano kanalizację deszczową
i zakończono układanie krawężnika wzdłuż nowej jezdni. Ułożono warstwę ściernalną na nowym odcinku jezdni. Zakończono układanie sieci kablowej oświetlenia ulicznego.
19. **Przebudowa ul. Kusocińskiego wraz z infrastrukturą drogową**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 004 672,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 004 671,77 |
| własne | 1 004 671,77 |
Zadanie zrealizowane w 2014 r. Wykonano renowację kanalizacji deszczowej oraz oświetlenia ulicznego. Prace drogowe prowadzone były w dwóch etapach z podziałem na pasy ruchu. Zostały wymienione warstwy konstrukcyjne nawierzchni wraz z ułożeniem warstwy ściernalnej oraz oznakowanie poziome i pionowe. W roku 2015 zostało zakończone rozliczenie finansowe inwestycji.
20. **Przebudowa drogi - ul. Duracza w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 906 690,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 797 071,67 |
| własne | 797 071,67 |
W ramach zadania wykonano kompletną przebudowę drogi wraz z wymianą podziemnej infrastruktury technicznej, wykonano obustronne miejsca postojowe dla samochodów osobowych, chodniki wraz z terenami zielonymi. Zadanie zakończenie i odebrane – 15.07.2015 r. Realizację finansową zadania zaplanowano w 2016 r.
21. **Przebudowa parkingu przy Al. Jana Pawła II w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 100 000,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 82 755,56 |
| własne | 82 755,56 |
W ramach wykonanego zadania powstało 11 miejsc parkingowych dla samochodów osobowych, w tym jedno miejsce dla osób niepełnosprawnych oraz 3 miejsca parkingowe dla autobusów. Zadanie zakończono 15.10.2015 r.
22. **Przebudowa skrzyżowania ulicy Kasztelańskiej i Jana Pawła II w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 891 620,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
W dniu 15.10.2015 r. została podpisana umowa na roboty budowlane. W dniu 23.12.2015 r. Wykonawca zgłosił zakończenie wszystkich prac. Trwają prace komisji odbiorowej. Zakończenie finansowe inwestycji zaplanowano na 2016 rok.
23. Przebudowa ul. Gen. Grota Roweckiego w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 500 000,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 2 767,50 |
| własne | 2 767,50 |
Zakres wykonanych prac obejmował wymianę konstrukcji nawierzchni drogowej, wymianę oświetlenia drogowego, remont kanalizacji deszczowej oraz wykonanie oznakowania poziomego i pionowego. Roboty budowlane zostały zakończone w dniu 10.11.2015 r. i odebrane w dniu 10.12.2015 r. Płatność w 2016 roku.
24. Przebudowa ulic Lelewela i Gagarina w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 143 700,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 143 619,21 |
| własne | 1 143 619,21 |
Zadanie realizowane w dwóch etapach. Etap I zadania zrealizowany został w 2014 r. Prace dla etapu II rozpoczęto w II kwartale 2015 r. Zadanie obejmowało wymianę konstrukcji drogowej, budowę oświetlenia drogowego, kanalizacji deszczowej, wymianę infrastruktury podziemnej oraz wykonanie oznakowania drogowego. Prace zakończono 31.07.2015 r. i odebrano 28.08.2015 r.
25. Przebudowa ulicy Hirschfelda w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 90 000,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
Dla zadania opracowana została dokumentacja przetargowa w celu zlecenia prac projektowych. Planowany termin zakończenia opracowania i uzyskania decyzji ZRID – kwiecień 2016 r. Planuje się wymienić konstrukcję nawierzchni, przebudowę chodników, budowę i przebudowę miejsc parkingowych, wymianę oświetlenia oraz remont kanalizacji deszczowej.
26. Przebudowa ulicy Nalkowskiej w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 200 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
Dla zadania opracowana jest dokumentacja przetargowa w celu zlecenia prac projektowych. Planowany termin zakończenia opracowania i uzyskania decyzji ZRID – kwiecień 2016 r. Planuje się wymienić konstrukcję nawierzchni, przebudowę chodników, budowę ścieżki rowerowej, budowę i przebudowę miejsc parkingowych, wymianę oświetlenia oraz remont kanalizacji deszczowej.
27. Przebudowa ulicy Paderewskiego na odcinku od ul. Żwirki i Wigury do ul. Pietrusińskiego wraz z przebudową skweru przy ul. Piłsudskiego
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 2 519 348,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 2 519 347,65 |
| własne | 2 519 347,65 |
Zadanie zrealizowane w 2014 r. Zakres prac obejmował wymianę konstrukcji i nawierzchni jezdni oraz chodników, wymianę oświetlenia ulicznego, remont kanalizacji deszczowej, wycięcie starych i nasadzenie nowych drzew i krzewów na terenie skweru przy ul. Piłsudskiego, montaż małej architektury oraz tablicy dynamicznej informacji pasażerskiej. Prace zakończono 07.11.2014 roku. W 2015 roku zostało zakończone rozliczenie finansowe inwestycji.
28. Przebudowa ulicy Zielonej i Wiśniowej w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 900 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 18 450,00 |
| własne | 18 450,00 |
Zadanie polega na odtworzeniu konstrukcji drogi wraz z nawierzchnią asfaltową po wykonaniu przez Wałbrzyski Związek Wodociągów i Kanalizacji robót wodno-kanalizacyjnych. W dniu 15.09.2015 r. została podpisana umowa na wykonanie robót budowlanych. Wszystkie prace zostały zakończone. W dniu 10.12.2015 r. Wykonawca zgłosił gotowość do odbioru. W obecnej chwili trwają prace komisji odbiorowej. Realizację finansową zadania zaplanowano na 2016 r.
29. Przygotowanie dokumentacji technicznych, analiz, ocen i badań pod przyszłe inwestycje oraz przygotowanie niezbędnych opracowań i zlecenie czynności koniecznych do prawidłowej realizacji zadań inwestycyjnych – 60016
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 79 955,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 8 610,00 |
| własne | 8 610,00 |
W ramach zadania opracowano wskaźniki dla projektów UE mające na celu pomiar natężenia ruchu. Wskaźniki dotyczą:
– projektu ul. Główna i ul. Kusocińskiego,
– projektu ul. Pluga,
– projektu ul. Uczniowska II jezdnia,
– projektu ul. Lewartowskiego, ul. Moniuszki, ul. Kościuszki, ul. Zajączka, ul. Sienkiewicza,
– projektu ul. Piastów Śląskich i ul. Jeździecka.
30. Budowa nowego odcinka ul. Katowei
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 9 796,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 9 795,45 |
| własne | 9 795,45 |
Dla zadania została wykonana w 2013 roku dokumentacja projektowa. Obecnie trwa proces wyplacania odszkodowań za przejęte nieruchomości gruntowe, niezbędne do prawidłowej realizacji zadania. Projekt obejmuje budowę pełnej konstrukcji drogowej oraz chodników, budowę miejsc parkingowych, budowę i remont kanalizacji deszczowej, budowę i renowację oświetlenia drogowego, usunięcie kolizji sieci branżowych, montaż małej architektury. W 2015 roku dokonano płatności za przejęcie nieruchomości. Planowany termin rozpoczęcia realizacji rzeczowej zadania to 2016 r.
31. Przebudowa drogi wewnętrznej na terenie zespołu zabudowy wielorodzinnej przy ul. Wiejskiej w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 5 535,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 5 535,00 |
| własne | 5 535,00 |
Dla zadania została wykonana dokumentacja. Z realizacji zadania zrezygnowano ze względu na odłączenie oczyszczalni ścieków, do której miała prowadzić droga wewnętrzna.
32. Zakupy inwestycyjne na potrzeby ZDKIUM
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 5 000,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 4 643,25 |
| własne | 4 643,25 |
W ramach zadania zakupiono sprzęt do archiwizacji danych (Synology RF 815+ WD RED TB (3,5 prim: 6TB SATA 600)).
Dział 700
33. Modernizacja budynków komunalnych
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 12 250 000,00 |
|-------------------------------|----------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 5 570 639,48 |
| własne | 5 570 639,48 |
Modernizacja lokali mieszkalnych realizowana w oparciu o sporządzony przez MZB Sp. z o.o. i zatwierdzony przez Prezydenta Miasta Wałbrzycha Plan Remontów na rok 2015. Wykonano prace budowlane obejmujące m.in.: remonty dachów, elewacje klatek schodowych, instalacje elektryczne, budowy nowych instalacji c.o.
34. **Modernizacja pomieszczeń na potrzeby Rady Wspólnoty Samorządowej 'Sobiecin'**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 80 300,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 80 290,21 |
| własne | 80 290,21 |
W ramach zadania w budynku przy ul. 1 Maja 149 wyremontowano pomieszczenia na potrzeby nowej siedziby Rady Wspólnoty Samorządowej „Sobiecin, Gaj”. Prace obejmowały m.in.: wykonanie instalacji c.o., malowanie ścian i sufitów, szklenie okien, montaż oświetlenia, remont sanitariatów, częściową rozbiórkę komina zewnętrznego, wykonanie podłóg z wykładziny PCV, wstawienie drzwi wewnętrznych. Zakończenie robót nastąpiło w lutym 2015 roku.
35. **Zakup nieruchomości**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 161 211,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 161 211,00 |
| własne | 161 211,00 |
Zadanie polega na nabyciu przez Gminę Wałbrzych:
– działki nr 11/29 – drogi; umowa zamiany zgodnie z aktem notarialnym Rep. A nr 1024/2015 z dnia 15.04.2015 r.,
– nieruchomości położonej w Wałbrzychu przy ul. Makowej – dz. 120/29 w związku z realizacją inwestycji drogowej,
– nieruchomości położonej w Wałbrzychu przy ul. 11 Listopada – dz. 377/4 w celu regulacji stanu prawnego,
– nieruchomości przy ul. 11 Listopada 116 – zgodnie z aktem notarialnym Rep. A nr 4095/2015 z dnia 04.08.2015 r. i Rep. A nr 3917/2015 z dnia 24.08.2015 r.
36. **Nabycie prawa własności nieruchomości położonych w Wałbrzychu przy ul. Uczniowskiej i ul. Orkana**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 96 690,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
Zadanie ma na celu uregulowanie stanu prawnego działek położonych pod drogami publicznymi. Nabycie w drodze umowy odpłatnie na rzecz Gminy Wałbrzych od firmy „INWEST-PARK DEVELOPMENT„, Sp. z o.o. działek w obr. Poniatów 24, Piaskowa Góra 7. Ostatnia płatność zrealizowana w styczniu 2016 r.
37. **Modernizacja budynków komunalnych w zakresie elewacji i wymiany okien wraz z małą architekturą**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 118 830,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 118 829,38 |
| własne | 118 829,38 |
Zadanie zakończone i odebrane w 2014 roku. W roku 2015 nastąpiło rozliczenie finansowe zadania.
38. Rewitalizacja komunalnych budynków mieszkalnych położonych w Wałbrzychu w dzielnicy Nowe Miasto
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 4 350 000,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 3 948 085,41 |
| własne | 1 021 369,70 |
| zewnętrze | 2 926 715,71 |
Rewitalizacja komunalnych budynków mieszkalnych położonych w Wałbrzychu w dzielnicy Nowe Miasto – realizowana z dotacji z budżetu państwa przy współpracy Gminy Wałbrzych z MZB Sp. z o.o. polegająca na remontach dachów, elewacji z ociepleniem, wymiany stolarki okiennej i drzwiowej, remoncie klatek schodowych, piwnic i strychów, instalacji elektrycznej, budowie nowego c. o. itp.
Dział 710
39. Zakup zintegrowanego oprogramowania informatycznego dla potrzeb PINB
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 10 000,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 9 938,40 |
| zewnętrzne | 9 938,40 |
W ramach zadania zakupiono w dniu 16.11.2015 r. "Licencje na oprogramowanie użytkowe systemu informatycznego: Asystent i Resak". Pakiet oprogramowania (licencji) zakupiono do obsługi kancelarii, obiegu dokumentów oraz organizacji pracy w zakładowym archiwum w PINB dla Miasta Wałbrzycha.
40. Zakup oprogramowania komputerowego do obsługi administracyjno-informatycznej cmentarzy komunalnych
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 708,00 |
|-------------------------------|--------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 707,49 |
| własne | 707,49 |
Zadanie polega na zakupie i wdrożeniu oprogramowania komputerowego do obsługi administracyjno-informacyjnej wszystkich cmentarzy komunalnych i utworzenia kompleksowej bazy danych o pochowanych, grobach i ich opiekunach. Rozliczenie kosztów zakupu i wdrożenia oprogramowania komputerowego nastąpiło w dniu 27.02.2015 roku na podstawie wystawionej przez MZUK Sp. z o.o. faktury.
Dział 750
41. Nabycie budynku administracyjnego przy ul. Kopernika 2 na potrzeby Urzędu Miejskiego w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 950 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
W ramach zadania dokonywane są płatności związane z nabyciem budynku administracyjnego przy ul. Kopernika 2. W styczniu 2016 roku nastąpiła płatność V raty.
42. Remonty budynków administracyjnych Urzędu Miejskiego w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 2 159 700,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 2 080 682,20 |
| własne | 2 080 682,20 |
W ramach zadania wykonano remonty następujących obiektów:
- Termomodernizacja budynku przy ul. Matejki 3:
- docieplenie ścian zewnętrznych,
- docieplenie stropodachu,
- wymiana pokrycia dachu ceramicznego,
- wymiana stolarki drzwiowej i okiennej,
- wymiana instalacji c. o..
Roboty wykonano od dnia 05.03.2015 r. do 04.08.2015 r.
- Termomodernizacja budynku przy ul. Matejki 2:
- remont pokrycia dachu,
- remont więźby dachowej z impregnacją,
- remont konstrukcji belek stropowych pod poddaszem nieużytkowym,
- remont elewacji budynku,
- docieplenie stropu ostatniej kondygnacji,
- docieplenie dachu nad pomieszczeniami ogrzewanymi,
- docieplenie ścian wewnętrznych klatki schodowej,
- modernizacja instalacji centralnego ogrzewania,
- remont instalacji elektrycznej,
- budowa podjazdu dla osób niepełnosprawnych.
Roboty zostały wykonane w okresie od 19.03.2015 r. do 30.07.2015 r. Roboty odebrane w dniu 04 sierpnia 2015 r.
- Termomodernizacja budynku przy ul. Sienkiewicza 9/pl. Magistracki 9 (w części Gminy Wałbrzych),
- docieplenie budynku,
- obróbka blacharska,
- remont klatki schodowej,
- wymiana stolarki okiennej.
Roboty zakończone w maju 2015 r.
- Termomodernizacja budynku administracyjnego przy ul. Limanowskiego 9 wraz z przebudową kotłowni.
Zadanie zakończone w grudniu 2014 r. Rozliczenie finansowe zadania nastąpiło w styczniu 2015 r.
43. Zakupy inwestycyjne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania Urzędu Miejskiego
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 846 444,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 471 891,23 |
| własne | 471 891,23 |
W ramach zadania dokonano modernizacji systemu licencjonowania systemu OTAGO oraz wykonano dostawę licencji modułów: Kadry, Place, GRIP (rejestr pracowników). Zakupiono sprzęt komputerowy (10 zestawów komputerowych, 2 laptopy). Instalacja sieci komputerowej i elektrycznej w budynkach UM w tym zakup i montaż klimatyzacji w pomieszczeniu serwerowni. Zakup licencji wieczystej Oracle.
44. Budowa zewnętrznych nośników informacji wizualnej na terenie miasta Wałbrzycha
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 440 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 436 650,00 |
| własne | 436 650,00 |
Zadanie inwestycyjne nr 1: wykonanie i montaż słupów ogłoszeniowych (11 sztuk) i gablot informacyjnych (21 sztuk).
Zadanie inwestycyjne nr 2: wykonanie i montaż bilbordów (11 sztuk).
Data odbioru: 13.11.2015 r.
45. Koszty wdrażania zadań powierzonych ZIT Aglomeracji Wałbrzyskiej realizowanych przez IPAW w ramach RPO WD w 2015
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 311 260,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 304 236,80 |
| własne | 45 635,53 |
| zewnętrzne | 258 601,27 |
W ramach zadania zakupiono meble biurowe, drobny sprzęt elektroniczny, licencje Office Buisness 2013, Microsoft – dostęp do serwera, komputery, notebooki, monitory, drukarki, kserokopiarki, niszczaarki.
Wykonano roboty budowlane w zakresie remontu pomieszczeń biurowych przeznaczonych dla pracowników IPAW w budynku przy ul. Słowackiego 23a. Zakres robót obejmował: malowanie ścian i sufitów, malowanie grzejników, drzwi metalowych, naprawa uszkodzonych powierzchni ścian, demontaż i montaż nowego sufitu podwieszanego, wymiana źródeł światła, montaż rolet okiennych, wykonanie renowacji drzwi, demontaż wykładzin, renowacja parkietu, montaż listew podłogowych, montaż paneli, montaż przegrody przeszklonnej z drzwiami, demontaż instalacji teletechnicznej.
46. Wkład własny do projektów realizowanych w ramach strategii ZIT Aglomeracji Wałbrzyskiej
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 8.127.861,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
W 2015 roku nie było ogłoszonego żadnego naboru, w którym Gmina Wałbrzych mogłaby aplikować o środki z UE.
47. Budowa komisariatu i Miejskiej Policji w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 000 000,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
Z uwagi na przedłużające się wyłonienie wykonawcy i otwarcie ofert realizacja zadania została przesunięta na 2016 r.
48. Termomodernizacja Strażnicy Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej Nr 1 Państwowej Straży Pożarnej w Wałbrzychu przy ul. Przemysłowej 1
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 515 074,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 289 955,00 |
| własne | 0,00 |
| zewnętrzne | 1 289 955,00 |
Zadanie dofinansowane z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Wykonano roboty budowlane polegające na:
- termomodernizacji budynków A i C KM PSP w Wałbrzychu przy ul. Przemysłowej 1,
- budowie kotłowni o mocy 200kW opalanej gazem dla bud. A i C,
- budowie instalacji solarnej dla bud. A oraz przyłącza cieplnego do bud. C,
- budowie instalacji ogrzewczej i solarnej w bud. C.
49. Zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców i turystów przez rozbudowę systemu Monitoringu Wiżywnego miasta Wałbrzycha
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 740 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 151 324,79 |
| własne | 151 324,79 |
Zadanie polega na rozbudowie systemu monitoringu w parku Sobieskiego od ul. Inwalidów Wojennych do ul. Kunickiego. Zamontowano 6 kamer i 4 głośniki aktywne, wciągnięto światłowody w kanalizację teletechniczną, uruchomiono monitoring w centrali (Straż Miejska). Zadanie zakończono i odebrane w dniu 17.02.2015 r. Ponadto w dzielnicy Podzamcze planuje się wykonać 8 kamer monitoringu oraz modernizację Centrum Monitoringu przy ul. Matejki 1. W 2015 roku sporządzono program funkcjonalno – użytkowy. Realizacja zadania przewidziana w 2016 roku.
Dział 801
50. Ogrodzenie PSP 5 – usunięcie wad
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 2 099,00 |
|-------------------------------|----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 799,99 |
| własne | 1 799,99 |
W ramach zadania zrealizowano roboty naprawcze w zakresie wykonania wykopów i stóp fundamentowych przy słupkach istniejącego ogrodzenia - 5 szt.
Roboty zakończono 25.09.2015 r., natomiast w dniu 06.10.2015 r. dokonano odbioru końcowego.
**51. Zakup automatu szorującego dla PSP nr 21**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 8 351,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 8 351,00 |
| własne | 8 351,00 |
W ramach zadania zakupiono Automat szorujący wraz z oprzyrządowaniem. Data dostawy 11.08.2015 r.
**52. Remont instalacji deszczowej przy budynku PSPS 10**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 56 211,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 56 000,00 |
| własne | 56 000,00 |
W ramach zadania wykonano:
– wymianę przyłącza deszczowego z dn 200 na nowy PCV dn 300 wraz z wymianą nawierzchni betonowej oraz asfaltobetonu na trasie robót zewnętrznych oraz wymianą płytek posadzkowych i podłoża betonowego wewnątrz budynku z wykonaniem robót ziemnych, podsypek, obsypiek i niezbędnej wymiany gruntu.
– wymianę wewnętrznych pionów kanalizacyjnych z żeliwnych na PCV na odcinku od wpustów nad aulą do posadzki w części przyziemia z niezbędnymi przekluciami, rozbiórką częściową elementów obudowy z płyt gipsowo-kartonowych, zamruowaniem, pomalowaniem oraz odtworzeniem tych elementów.
**53. Zakup huśtawki na plac zabaw przy ul. Sosnowej 25a**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 6 100,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 6 100,00 |
| własne | 6 100,00 |
W ramach zadania zakupiono zestaw zabawowy (huśtawka) na plac zabaw przy Integracyjnym Przedszkolu Samorządowym nr 17 w Wałbrzychu.
**54. Modernizacja krytej pływalni wraz z zapleczem technicznym i wszelkimi instalacjami przy Zespole Szkół Nr 4 w ramach „Programu Rozwoju Bazy Danych Sportowej Województwa Dolnośląskiego na lata 2012-2014” wraz z termomodernizacją obiektu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 18 450,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 18 450,00 |
| własne | 18 450,00 |
Zadanie zakończone i odebrane w 2014 roku. W roku 2015 nastąpiło rozliczenie finansowe zadania.
55. **Odbudowa betonowego kanalu odprowadzającego wodę deszczową z posesji Zespołu Szkół Nr 4 do głównego kolektora**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 21 700,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 20 300,63 |
| własne | 20 300,63 |
W ramach zadania oczyszczono kanalizację deszczową oraz dokonano przeglądu przy pomocy kamery termowizyjnej, położono nowe rury PVC o średnicy 500 mm na długości 6 mb oraz zamontowano studnie rewizyjne. Roboty zakończono 18.12.2015 r.
56. **Zagospodarowanie obiektu przy ul. Mickiewicza 24 na potrzeby Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej z Zakładem Aktywności zawodowej dla osób niepełnosprawnych**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 3 519 227,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 3 410 893,79 |
| własne | 3 410 893,79 |
W ramach zadania wykonano roboty rozbiorkowe i demontażowe, murowe, betonowe, remont dachu (ceramicznego i papowego), wewnętrzną windę, demontaż istniejącej oraz wykonanie nowej instalacji c.o. oraz wod.-kan., wewnętrzną instalację przeciwpożarową hydrantową, zamontowano klapy dymowe, wymieniono i rozbudowano instalację elektryczną (m. in. instalacja gniazd, oświetlenie, instalacja komputerowa), docieplono strop oraz dach, wymieniono stolarkę okienną, odrestaurowano istniejącą wewnętrzną stolarkę drzwi i częściowo wymieniono, wyremontowano elewację, zmodernizowano sieć gazową, wykonano instalację solarną, wykonano roboty tynkarskie okładzinowe, podłogowe i malarskie.
Zadanie zakończone i odebrane 29.09.2015 r.
57. **Zakup centrali alarmowej dla Zespołu Szkół Zawodowych Specjalnych**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 7 000,00 |
|-------------------------------|----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 6 332,35 |
| własne | 6 332,35 |
W ramach zadania zakupiono centralę alarmową. Zadanie zrealizowane i odebrane protokołem z dnia 16 listopada 2015 r.
58. **Adaptacja pomieszczeń budynku byłego V Liceum Ogólnokształcącego w Wałbrzychu na Przedszkole, Multimedialną Filię Biblioteczna oraz świetlicę środowiskową**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 413 400,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 410 180,45 |
| własne | 410 180,45 |
W 2015 roku doposażono budynek multimedialnej filii bibliotecznej w rolety zaciemniające do projekcji multimedialnych. Dostawa zakończona i odebrana 04.08.2015 r.
59. **Budowa boiska wielofunkcyjnego – ul. Królewiecka 7**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 160 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 5 192,51 |
| własne | 5 192,51 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Gaj, polega na wykonaniu wielofunkcyjnego boiska do gier zespołowych (m.in. do piłki ręcznej, siatkówki i koszykówki). Wykonano podbudowę pod nawierzchnię poliuretanową. Planowany termin zakończenia 31.05.2016 r.
60. **Budowa boiska wielofunkcyjnego przy Publicznej Szkole Podstawowej nr 23 w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 270 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 6 289,79 |
| własne | 6 289,79 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Nowe Miasto, polega na wykonaniu wielofunkcyjnego boiska do gier zespołowych (m.in. do piłki ręcznej, siatkówki i koszykówki) wraz z ogrodzeniem. Wykonano podbudowę pod nawierzchnię poliuretanową oraz ogrodzenie boiska. Planowany termin zakończenia to 31.05.2016 r.
61. **Budowa sportowego Parku Malucha – PSP nr 21**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 441 100,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 438 701,50 |
| własne | 438 701,50 |
Zadanie zrealizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2014 w dzielnicy Podzamcze. Polegało na wykonaniu ogrodzonego wielofunkcyjnego boiska do gier zespołowych ze sztuczną nawierzchnią oraz na wykonaniu placu zabaw wraz z ogrodzeniem. Zadanie było realizowane w terminie od 02 października 2014 r. do 04 marca 2015 r. Roboty zostały zakończone i odebrane w marcu 2015 roku.
62. **Centrum Sportowo-Informatyczne przy Publicznej Szkole Podstawowej Nr 6 w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 140 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 4 243,50 |
| własne | 4 243,50 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Biały Kamień. Polega na wykonaniu wielofunkcyjnego boiska do gier zespołowych ze sztuczną nawierzchnią. Wykonano podbudowę pod nawierzchnię poliuretanową. Planowany termin zakończenia to 31.05.2016 r.
63. **Modernizacja boisk znajdujących się na terenie byłej Szkoły Podstawowej Nr 19 oraz doposażenie w/w terenu w elementy siłowni zewnętrznej – ul. Sosnowa 25a**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 93 200,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 4 599,00 |
| własne | 4 599,00 |
Zadanie zrealizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Poniatów. W ramach zadania wykonano boisko do koszykówki z nawierzchnią polipropylenową oraz zamontowano kosze do gry w koszykówkę (istniejące z demontażu). Zadanie zakończone i odebrane 14.12.2015r. Płatność w 2016 roku.
64. **Multimedialna pracownia językowa w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 30**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 100 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 99 995,56 |
| własne | 99 995,56 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Stary Zdrój. Zadanie obejmuje wykonanie remontu ścian, podłóg, instalacji elektrycznej, sieci LAN, wymianę opraw oświetleniowych, wyposażenie w meble (biurka, krzesła dla uczniów i nauczyciela) oraz zakup Cyfrowej Pracowni Językowej (laptop dla każdego ucznia, dla nauczyciela, słuchawki głośniki oraz programy komputerowe do nauki języka obcego). Prace trwały od 04.05.2015 r. do 02.07.2015 r.
65. **Od juniora do seniora budowa boiska rekreacyjnego oraz szachów plenerowych przy Publicznej Szkole Podstawowej Nr 28 im. Jana Pawła II w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 127 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 4 648,99 |
| własne | 4 648,99 |
Zadanie zrealizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Śródmieście. Zadanie polegało na budowie wielofunkcyjnego boiska do gier zespołowych oraz wykonaniu pola do gry w szachy. W ramach inwestycji wykonano ogrodzone boisko z nawierzchnią polipropylenową oraz zamontowano urządzenia do gry w koszykówkę i siatkówkę. Ponadto wykonano pole do gry w szachy plenerowe oraz wiatę do przechowywania figur. Zadanie zakończone i odebrane w dniu 21.12.2015 r. Rozliczenie finansowe zaplanowano w 2016 roku.
66. **Ograniczenie zanieczyszczeń powietrza poprzez termomodernizację obiektów szkolnych w Wałbrzychu. Utworzenie tzw. funduszu utrzymania projektu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 80 048,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
Zadanie polegające na utworzeniu funduszu utrzymania projektu zgodnie z wymogami umowy o dofinansowanie ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego, w ramach
którego termomodernizowane były następujące obiekty:
- Gminny Zespół Szkół nr 2,
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 28,
- Zespół Szkolno – Przedszkolny nr 2.
Od roku 2011 dokonywane są coroczne wpłaty przez okres 5 lat. W 2015 roku nie korzystano ze środków zgromadzonych na funduszu.
67. Modernizacja substancji szkolnej w ramach programu 'Szkoła od nowa'
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 10 404 400,00 |
|-------------------------------|----------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 8 190 836,51 |
| własne | 8 190 836,51 |
Zadanie dotyczy następujących szkół:
**ENERGETYK**
W ramach zadania wykonano wymianę pokrycia dachowego z częściową wymianą i wzmocnieniem konstrukcji dachu, rekonstrukcję kominów, wymianę obróbek blacharskich, rynien i rur spustowych z wykonaniem instalacji podgrzewania rynien, wymianę instalacji odgromowej, docieplenie ścian zewnętrznych, stropu ostatniej kondygnacji, remont elewacji (w tym: balkonów, portfenetrów, gzymsów i podokienników – z obróbkami blacharskimi), remont pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, modernizację instalacji c.o. i c.w.u., wymieniono stolarkę okienną i drzwiałą, parapety wewnętrzne, instalację elektryczną, uzupełniono ogrodzenie terenu szkoły, zabezpieczono ściany zewnętrzne sali gimnastycznej przed przenikaniem wód od strony rzeki Pełcznicy, wykonano instalację monitoringu zewnętrznego (6 kamer z rejestratorem cyfrowym i monitorem) oraz modernizację instalacji oświetlenia zewnętrznego budynku (6 opraw).
Zadanie zakończono i odebrano 18.08.2015 r.
**III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE**
W ramach zadania wykonano wymianę pokrycia dachowego ceramicznego, papowego i z blachy wraz z wymianą zniszczonych elementów więźby dachowej i impregnacją lat dachowych, wymieniono obróbki blacharskie, rynny i instalację odgromową, przemurowano kominy z wykonaniem nowych czap kominowych, wykonano kanalizację deszczową oraz opaskę z kostki betonowej wzdłuż ścian budynku od strony dziedzińca, wykonano izolację poziomą oraz remont pomieszczenia siłowni.
Zadanie zakończono i odebrano 01.09.2015 r.
**ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 2**
W ramach inwestycji wykonano: wymianę stolarki okiennej, wymianę/renowację stolarki drzwiowej zewnętrznej, remont ogrodzenia frontowego, wymianę/renowację krat okiennych. Roboty zostały odebrane protokołem z dnia 23.02.2015 r.
Dla zadania zostały przygotowane dokumentacje na osuszenie i ogrodzenie oraz na monitoring, oświetlenie terenu szkoły i iluminację budynku wraz z pozwoleniami na budowę.
**PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA NR 21**
W ramach inwestycji zdemontowano stare ogrodzenie szkoły i wykonano nowe, a także wykonano chodnik z kostki brukowej. Postawiono również elementy małej architektury, takie jak ławki i kosze na śmieci. Roboty zakończono i odebrano 18.02.2015 r.
**PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA NR 6**
W ramach zadania wykonywana jest wymiana ogrodzenia terenu szkoły. Zadanie w trakcie realizacji. Planowany termin zakończenia 31.05.2016 r.
PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5
W ramach zadania wykonano dokumentację projektowo-kosztorysową zagospodarowania terenu przy szkole w podziale na trzy zakresy:
a) **Zakres A** (boisko wielofunkcyjne):
- boisko do gry w piłkę nożną,
- boisko do gry w koszykówkę,
- boisko do gry w piłkę siatkową,
- boisko do gry w badminton.
b) **Zakres B**:
remont nawierzchni wokół szkoły z jej utwardzeniem, remont zjazdu, schodów betonowych, schodów i muru oporowego przy boisku, zagospodarowanie miejsca na śmietniki, mała architektura (rozmieszczenie ławek i koszy na śmieci).
c) **Zakres C**:
remont nawierzchni wokół szkoły z jej utwardzeniem, mała architektura (rozmieszczenie ławek i koszy na śmieci), elementy rekreacyjne oraz dydaktyczne, np. wykonanie zielenika itp.
W ramach każdego zakresu przewidziano: odwodnienie terenu wraz z modernizacją kanalizacji deszczowej, oświetlenie terenu, przełożenie sieci kolidujących.
Termin zakończenia realizacji dokumentacji: grudzień 2015 r.
**ZAPewnienie ochrony ppoż. budynku zespołu szkół nr 1 przy ul. Paderewskiego 17 w Wałbrzychu**
W ramach zadania przewiduje się wyposażenie budynku I LO w Wałbrzychu w instalację hydrantową, oświetlenie ewakuacyjne, wydzielenie klatek schodowych oraz montaż systemów oddymiania.
**Termomodernizacja publicznej Szkoły Podstawowej Nr 17 w Wałbrzychu.**
W ramach inwestycji wykonano wymianę pokrycia dachowego wraz z dociepleniem stropodachu, wymieniono obróbki blacharskie, rynnę i instalację odgromową, wykonano na trzech ścianach docieplenie elewacji, demontaż starego ogrodzenia, wymieniono stolarkę okienną wraz z parapetami wewnętrznymi i zewnętrznymi, częściowo co., wyremontowano część toalet w szkole, rozebrano stare ogrodzenie przy wejściu do szkoły.
Planowany termin zakończenia robót to 31.05.2016 r.
### 68. Termomodernizacja gminnych i powiatowych obiektów użyteczności publicznej w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 32 500,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 32 496,30 |
| własne | 32 496,30 |
Zadanie polegało na modernizacji pomieszczeń budynku sali gimnastycznej w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 21. Zadanie zakończone i odebrane w 2014 roku. Rozliczenie finansowe nastąpiło w 2015 r.
### 69. Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w Wałbrzychu w ramach VI edycji konkursu System Zielonych Inwestycji GIS
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 163 200,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 162 698,01 |
| własne | 1 162 698,01 |
W ramach zadania wykonano w 2014 r. termomodernizacją Publicznej Szkoły Podstawowej Specjalnej Nr 10 i Publicznego Gimnazjum Specjalnego Nr 10. W roku 2015 rozliczono finansowo zadanie.
70. **Termomodernizacja PSP 17 przy ul. 1 Maja 105 w ramach RPO WD ZIT AW**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 050 000,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
Zadanie planowane do zgłoszenia do dofinansowania ze środków RPO WD 2014-2020. W 2015 r. nie ogłoszono naboru.
71. **Termomodernizacja Zespołu Szkół nr 5 im. M. T. Hubera w Wałbrzychu w celu zwiększenia efektywności energetycznej budynku**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 501 599,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 422 879,27 |
| własne | 313 213,70 |
| zewnętrzne | 109 665,57 |
W ramach zadania wykonano termomodernizację Zespołu Szkół Nr 5 im. M. T. Hubera w Wałbrzychu. Zadanie dofinansowane ze środków UE, w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego 2007-2013 r.
Zakres wykonanych prac:
– ocieplenie ścian BSO,
– wymiana stolarki okiennej i drzwiowej,
– pokrycie i docieplenie stropodachu,
– wymiana instalacji odgromowej,
– wymiana instalacji c.o.,
– roboty uzupełniające,
– wymiana kanalizacji,
– wymiana instalacji wodnej i hydrantowej,
– roboty wykończeniowe po wykonaniu robót podstawowych.
Zadanie zakończono w grudniu 2014 roku. W styczniu 2015 usunięto ujawnione podczas odbioru wady oraz rozliczono finansowo zadanie.
**Dział 851**
72. **Program profilaktyki stomatologicznej dla dzieci przedszkolnych i szkolnych miasta Wałbrzycha**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 750 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 340 411,98 |
| własne | 340 411,98 |
W ramach zadania inwestycyjnego wykonano 5 gabinetów stomatologicznych w następujących lokalizacjach:
a) Publicznej Szkole Podstawowej nr 21, ul. Grodzka 71, 58-316 Wałbrzych,
b) Publicznej Szkole Podstawowej nr 5, ul. Poznańska 8, 58-303 Wałbrzych,
c) Publicznej Szkole Podstawowej nr 15, ul. Hirschfelda 1, 58-309 Wałbrzych,
d) Publicznej Szkole Podstawowej nr 17, ul. 1 Maja 105, 58-305 Wałbrzych,
e) II Liceum Ogólnokształcącym, al. Wyzwolenia 34, 58-300 Wałbrzych.
Wykonano roboty budowlane i instalacyjne, każdy gabinet został dodatkowo wyposażony w meble, urządzenia stomatologiczne oraz przenośny komputer wraz ze specjalistycznym oprogramowaniem. Termin wykonywania robót: 22.07.2015 r. – 02.10.2015 r.
**73. Rozbudowa Hospicjum Stacjonarnego – podniesienie jakości opieki nad chorymi i ich rodzinami**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 2 078 000,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 2 077 888,68 |
| własne | 1 500 000,00 |
| zewnętrzne | 577 888,68 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2014. Zadanie współfinansowane przez Polskie Towarzystwo Opieki Paliatywnej Oddział w Wałbrzychu.
W ramach zadania do istniejącego obiektu hospicjum dobudowano nowy segment wraz z łącznikiem wyposażony w instalacje: monitoringu z 15 kamerami, wody zimnej i ciepłej, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, klimatyzacji miejscowej – 1 klimatyzator, centralnego ogrzewania (38 grzejników), instalację hydrantową ppoż. z zestawem hydroforowym – 3 szt. hydrantów + zestaw hydroforowy, elektryczną oświetlenia i gniazdową, zabezpieczenia p.poż. z czujkami i centralą, oraz dźwig osobowy o napędzie hydraulicznym przystosowany do przewozu łóżek oraz osób niepełnosprawnych. W istniejcej części obiektu wykonano remont adaptacyjny części pomieszczeń. Wykonano nowe zagospodarowanie terenu z atrium, pochylniami dla osób niepełnosprawnych, miejscami postojowymi, wiatą śmietnikową i nowymi nasadzeniami.
Zadanie zakończono i odebrano w dniu 19.08.2015 r.
**Dział 852**
**74. Osuszenie budynku Domu Pomocy Społecznej przy ul. Zachodniej 17 w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 407 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 271 521,09 |
| własne | 271 521,09 |
W ramach zadania wykonano następujące roboty:
– izolację przeciwwilgociową pionową i poziomą ścian,
– remont pomieszczeń na parterze (wymieniono posadzki oraz tynki),
– uporządkowano gospodarkę wodną w rejonie budynków,
– remont nawierzchni terenu przy budynkach, odwodniono teren, wyprofilowano spadki.
Wszystkie roboty zostały zrealizowane w terminie od 09 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r., a odbioru robót dokonano w dniu 12 października 2015 r.
75. Zakup pierwszego wyposażenia do budynku przy ul. Św. Kingi 7 na potrzeby Rodzinnego Domu Dziecka
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 38 000,00 |
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 37 738,31 |
| własne | 37 738,31 |
W ramach zadania umeblowano Rodzinny Dom Dziecka oraz wyposażono go w sprzęt gospodarstwa domowego. Zakupy inwestycyjne zakończono w lipcu 2015 r.
76. Zakupy inwestycyjne na potrzeby Rodzinnego Domu Dziecka położonego przy ul. Buczka 5/8+8A
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 48 738,00 |
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 48 571,08 |
| własne | 48 571,08 |
W ramach zadania umeblowano mieszkanie przy ul. Buczka przeznaczone na rodzinny Dom Dziecka oraz zakupiono pierwsze wyposażenie do pokoi dla dzieci, kuchni oraz urządzenia sanitarne do łazienki. Zadanie zakończone w maju 2015 r.
77. Remont budynku na potrzeby MOPS
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 100 000,00 |
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
W roku 2014 dla zadania została sporządzona dokumentacja projektowo-kosztorysowa. Realizacja przewidziana w roku 2016.
78. Przystosowanie budynku przy ul. Mickiewicza 7 na Bank Żywności
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 120 115,00 |
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 120 114 59 |
| własne | 120 114,59 |
W ramach zadania usunięto zagrzybienia i pleśń z powierzchni ścian i sufitów, pomalowano tynki wewnętrzne ścian i sufitów, zamontowano kurtyny z pasów z PCV w otworach drzwiowych, wyremontowano istniejącą instalację elektryczną, pomieszczenie sanitarne, zamontowano piec na paliwo stałe wraz z montażem wkładu kominowego, wymurowano nową ścianę, obsadzono bramę uchylną oraz obsadzono drzwi wejściowe, rozebrano stalową konstrukcję daszku szklonego szkłem zbrojonym nad schodami do piwnicy, wymurowano nowe schody zewnętrzne z wykonaniem nowej balustrady schodowej, wyremontowano fragment stropu WPS nad piwnicą, skuto betonową posadzkę na rampie rozładunkowej oraz wykonano nową, wykonano tynk zewnętrzny wraz z pomalowaniem, wyremontowano dach budynku z wykonaniem nowego pokrycia z papy termozgrzewalnej.
Roboty zostały odebrane w dniu 11.05.2015 r.
79. Termomodernizacja budynku użyteczności publicznej przy ul. Ogrodowej 2A
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 964 800,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 961 111,68 |
| własne | 961 111,68 |
W ramach zadania dokończono remont elewacji obiektu o łącznej powierzchni 1 697,85 m². Odnowiono malaturę pomieszczeń, korytarzy i klatki schodowej, wymieniono rynnę i rury spustowe oraz wykonano obróbki blacharskie, wymieniono instalację odgromową, instalację oświetlenia oraz wykonano izolację przeciwwilgociową ścian piwnic.
Zadanie zostało zakończone i odebrane w dniu 17 czerwca 2015 r.
Dział 853
80. Przystosowanie budynku gminnego przy ul. 1-go Maja 112 na potrzeby utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 4 048 970,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 4 046 643,46 |
| własne | 533 580,14 |
| zewnętrzne | 3 513 063,32 |
Zadanie polega na remoncie budynku z wymianą wszystkich instalacji wewnętrznych oraz na wykonaniu zagospodarowania terenu.
W ramach zadania Fundacja im. De Gaulle’a wykonała na budynku przy ul. 1-go Maja 112 część robót budowlanych przystosowujących budynek do zaprojektowanej funkcji. W maju Fundacja zdała protokolarnie Gminie Wałbrzych roboty budowlane wykonane na obiekcie.
W dniu 03.06.2015 Województwo Dolnośląskie przekazało Gminie dotację celową na wydatki inwestycyjne związane z utworzeniem nowego zakładu aktywności zawodowej. Dotacja została rozliczona w lipcu br. w kwocie 1.204.669,85 zł.
Przeprowadzono procedury przetargowe na wybór nowych wykonawców zadania. 29.10.2015 r. podpisano umowę na wykonanie robót budowlanych i instalacyjnych, natomiast 17.12.2015 r. – na wykonanie robót elektrycznych. Trwają prace w zakresie rozbiorók, wymiany stropów, budowy szybu windowego, wymiany pokrycia dachowego, robót tynkarskich, stolarki okiennej i drzwiowej.
Umowny termin zakończenia robót – 30.03.2016 r.
Zadanie dofinansowane ze środków PFRON w kwocie 2.308.393,47 zł.
Dział 900
81. Utworzenie dwóch punktów dobrowolnego gromadzenia odpadów problemowych na terenie Miasta Wałbrzycha
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 142 053,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 627 309,72 |
| własne | 627 309,72 |
Zadanie polega na utworzeniu dwóch punktów selektywnej zbiórki odpadów komunalnych na terenie miasta Wałbrzycha. Zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Wałbrzycha wykonanie
przedmiotowego zadania gmina zleciła umową wykonawcą Miejskiemu Zakładowi Usług Komunalnych Sp. z o. o. w Wałbrzychu.
– Roboty dotyczące utworzenia PSZOK-u przy ul. Stacyjnej zostały zakończone i odebrane 02.11.2015 r.
– Utworzenie punktu przy ul. Beethovena planuje się równocześnie z budową Zakładu Segregacji i Zagospodarowania Odpadów Komunalnych w 2016 r.
82. **Budowa oświetlenia ulicznego ul. Starachowickiej w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 11 708,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 11 707,09 |
| własne | 11 707,09 |
Dla zadania została opracowana w 2015 roku dokumentacja projektowa. Zadanie polegające na wykonaniu energooszczędnego oświetlenia ulicznego jest w trakcie realizacji.
83. **Przebudowa oświetlenia ul. Proletariackiej w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 11 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 10 744,05 |
| własne | 10 744,05 |
Dla zadania została opracowana w 2015 roku dokumentacja projektowa. Realizację rzeczową polegającą na wymianie starego oraz wykonanie nowego, energooszczędnego oświetlenia ulicznego przewidziano w 2016 roku.
84. **Wykonanie oświetlenia ul. Zagórzańskiej**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 8 110,00 |
|-------------------------------|----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 8 109,39 |
| własne | 8 109,39 |
Dla zadania została opracowana w 2015 roku dokumentacja projektowa. Zadanie jest w trakcie realizacji. W ramach zadania zostanie posadowionych 5 szt. słupów oświetleniowych wraz z oprawami oświetleniowymi oraz ułożony kabel zasilający w ilości 150 m.
85. **Wykonanie oświetlenia ul. Kruczkowskiego – droga wewnętrzna**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 81 645,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 81 644,43 |
| własne | 81 644,43 |
Zadanie zrealizowane w 2015 roku. W ramach zadania zostało posadowionych 6 szt. słupów oświetleniowych wraz z oprawami oświetleniowymi, ułożony kabel zasilający w ilości 200 m oraz zabudowano szafkę zasilającą.
86. Wymiana opraw na energooszczędne oraz ze zmniejszonym poborem mocy w godzinach nocnych
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 4 200 000,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 3 939 679,93 |
| własne | 867 476,32 |
| zewnętrzne | 3 072 203,61 |
Zadanie zrealizowane w 2015 r. W ramach zadania została wykonana dokumentacja projektowa. Inwestycja obejmowała wymianę opraw oświetleniowych w ilości 4 021 szt. oraz wymianę słupów oświetleniowych w ilości 3 000 szt. Inwestycja dofinansowana jest z NFOŚiGW w ramach programu – SOWA.
87. Bezpieczny dojazd i dojście do cmentarza oraz porządek i bezpieczeństwo na miejscach postojowych przy cmentarzu na Podgórzu – ul. Internatowa i ul. Poznańska
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 200 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 13 753,50 |
| własne | 13 753,50 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015. Dla zadania została opracowana dokumentacja projektowo-kosztorysowa. Zadanie polega na zagospodarowaniu terenu zlokalizowanego przy cmentarzu w dzielnicy Podgórze. W ramach inwestycji planuje się budowę parkingu dla samochodów osobowych, wykonanie ciągów pieszych, remont drogi dojazdowej do bramy głównej cmentarza oraz oświetlenie i odwodnienie terenu, a także remont schodów terenowych. Planowany termin zakończenia zadania 21.05.2016 r.
88. Budowa kanalizacji deszczowej, odprowadzanie wody z ul. Antka Kochanka oraz terenów pokopalnianych
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 2 228 474,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 2 224 048,17 |
| własne | 2 224 048,17 |
W ramach zadania wybudowano kanalizację deszczową i odprowadzono wody deszczowe z terenu ul. A. Kochanka i ul. P. Wysockiego. Protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 29.05.2015 r.
89. Budowa parkingu i naprawa nawierzchni pieszych ciągów komunikacyjnych ul. Kosteckiego od 17a do 27
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 174 700,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 16 752,35 |
| własne | 16 752,35 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Sobięcin. Zadanie polegało na budowie parkingu dla samochodów i remoncie ciągów pieszych zlokalizowanych przy ul. Kosteckiego wraz ze zjazdem, odwodnieniem oraz wyremontowano
chodniki. Zadanie zakończone i odebrane 04.11.2015 r.
Płatność w 2016 r.
90. Budowa parkingu wraz z drogą manewrową przy ul. Armii Krajowej w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 500 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
Zadanie polega na wykonaniu parkingu dla samochodów osobowych przy ul. Armii Krajowej w Wałbrzychu. Realizacja zadania przeniesiona na 2016 r. z Biura Inwestycji Urzędu Miejskiego do Zarządu Dróg, Komunikacji i Utrzymania Miasta ze względu na posiadanie przez tę jednostkę ważnej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
91. Budowa przylączy kanalizacyjnych w budynkach komunalnych
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 634 700,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 124 353,20 |
| własne | 103 653,20 |
| zewnętrzne | 20 700,00 |
Zadanie współfinansowane przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu.
W 2015 r. w dwóch etapach wykonano łącznie 23 przylącza sanitarne do budynków komunalnych
**etap I:**
ul. Orkana 10, ul. Podgórskia 8, ul. Mieroszowska 1, ul. Mieroszowska 7, ul. Mieroszowska 9, ul. Mieroszowska 12, ul. Mieroszowska 13, ul. Mieroszowska 14, 15, ul. Mieroszowska 17, ul. Szytygarska 1, ul. Głuszycka 25, 29, ul. Kamieniecka 3, ul. Noworudzka 9, ul. Noworudzka16, ul. Strzegomska 16, ul. Strzegomska 21, ul. Podgórskia 44, ul. Świdnicka 74, ul. Andersa 177,
Zadanie zostało zakończone i odebrane protokołem odbioru robót z dnia 23.10.2015 r.
**etap II:**
ul. Niepodległości 57, ul. Niepodległości 71, ul. Wrocławska 122, ul. Mieroszowska 8.
Zadanie zostało zakończone i odebrane w dniu 04 stycznia 2016 r.
92. Dotacje celowe na zadania związane z ograniczeniem niskiej emisji na terenie miasta Wałbrzycha
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 500 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 475 562,28 |
| własne | 475 562,28 |
W ramach zadania zawarto 110 umów dotacji celowych związanych ze zmianą systemu ogrzewania. Zadanie zrealizowane.
93. Dotacja celowa na zadania związane z porządkowaniem gospodarki ściekowej na terenie miasta Wałbrzycha
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 100 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 93 483,87 |
| własne | 93 483,87 |
W ramach zadania zawarto 38 umów dotacji celowych związanych z porządkowaniem gospodarki ściekowej:
- osoby fizyczne:
- 29 umów na wykonanie przyłączy kanalizacyjnych,
- 4 umowy na wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków
- wspólnoty mieszkaniowe:
- 5 umów na wykonanie przyłączy kanalizacyjnych.
94. Familia plac rekreacyjno-zabawowy – etap II – Osiedle Górnicze, część działki nr 127/32, obręb 36
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 50 000,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 845,00 |
| własne | 1 845,00 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Rusinowa.
Zadanie polega na wykonaniu zagospodarowania terenu oraz doposażenia o elementy zabawowe istniejącego placu zabaw przy ul. Osiedle Górnicze w Wałbrzychu. Planowany termin wykonania zadania to 2016 r.
95. Im bezpieczniejsze boisko – tym mniej dzieci w bramach ul. Jagiellońska
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 291 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 290 341,55 |
| własne | 290 341,55 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2014 w dzielnicy Podgórze.
W ramach zadania wykonano remont płyty boiska wraz z wyprofilowaniem dna koryta, nadaniem odpowiednich spadków, dostarczeniem i rozłożeniem humusu, zasianiem trawy. Roboty zostały odebrane protokołem z dnia 15.06.2015 r.
96. Modernizacja i renowacja placów w obrębie śródmieścia w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 348 030,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 277 750,78 |
| własne | 1 277 750,78 |
Zadanie polegało na modernizacji Placu Magistackiego w Wałbrzychu. Zadanie zakończone i odebrane w 2014 roku. Rozliczenie finansowe nastąpiło w 2015 r.
97. Nasz zielony i bezpieczny plac zabaw – między ul. Przemysłowa a ul. 1 Maja
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 250 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
Realizacja zadania została przeniesiona na 2016 rok i realizowana będzie w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2016.
98. Nasze zielone i bezpieczne podwórko – między ul. Wysockiego a ul. Chrobrego
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 191 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 190 584,79 |
| własne | 190 584,79 |
Zadanie zakończone i odebrane w 2014 roku. Rozliczenie finansowe nastąpiło w 2015 roku.
99. Nowomiejski Ekoogród – centrum spotkań mieszkańców – realizowany przez RWS Nowe Miasto
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 84 500,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 83 727,13 |
| własne | 83 727,13 |
Zadanie zrealizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2014 w dzielnicy Nowe Miasto.
W ramach zadania rozebrano dwie altany drewniane, wymieniono pokrycie i uzupełniono okładziny ścienne istniejącej altany, uzupełniono nawierzchnię istniejących ścieżek i wykonano nowe, wykonano schody terenowe, scenę kamienną, murek oporowy zwieńczony drewnianym siedziskiem, tor do gry w boule, budynek gospodarczy oraz nasadzenia zieleni – 23 szt. tuji oraz 1 szt. grabu, wyprofilowano skarpę, pokryto ją agrowłókniną, wymieniono ogrodzenie terenu (wraz z dwiema furtkami wejściowymi i bramą wjazdową), zamontowano 5 szt. słupków stalowych ocynkowanych wys. 4m wraz z naświetlaczami ledowymi w ilości 6 szt. (o mocy 50 W), zamontowano elementy małej architektury, w tym m.in.: 15 szt. ławek z drewnianym siedziskiem, 4 szt. koszy na śmieci, 1 szt. grilla, doprowadzono zasilanie do sceny oraz punktów oświetleniowych.
Roboty zostały odebrane protokołem z dnia 15.06.2015 r.
100. Odnowienie schodów w dzielnicy Poniatów zejście z ul. Burczykowskich do ul. Piotrowskiego
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 112 535,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 112 493,49 |
| własne | 112 493,49 |
Zadanie zrealizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2014 w dzielnicy Poniatów.
W ramach przedmiotu Umowy został wykonany remont schodów terenowych wraz z chodnikiem oraz zamontowano nowe lampy parkowe wraz z niezbędnym okablowaniem.
Zadanie zakończone i odebrane w dniu 30.09.2015 r.
101. Ogródek Jordanowski – reaktywacja – etap I integracja Raz Dwa Trzy! – dzieci, młodzież oraz my – ul. Dunikowskiego
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 520 305,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 518 832,21 |
| własne | 518 832,21 |
Zadanie zrealizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2014 w dzielnicy Paskowa Góra.
Zakres rzeczowy zadania obejmował:
– wycinka drzew i krzewów wraz z karczowaniem pni,
– wykonanie i wyposażenie placu zabaw w urządzenia oraz wykonanie ogrodzenia wewnętrznego,
– wykonani nawierzchni (brukowa, bezpieczna z płyt, żwirowa),
– wykonanie trawników, obrzęzy i palisady,
– wykonanie małej architektury (lawki, donice, stojaki na rowery, altana, pergola, stoliki szachowe, stół do tenisa, fontanna, schody terenowe itp.),
– nasadzenie drzew i wykonanie zieleni,
– wykonanie oświetlenia terenu.
Zadanie zakończono i odebrano protokołem odbioru z dnia 16 czerwca 2015 r.
102. Otwarta siłownia zewnętrzna i rozbudowa placu zabaw – miejsce rekreacyjne dla mieszkańców dzielnicy Stary Zdrój i uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej Nr 30
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 120 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 3 250,00 |
| własne | 3 250,00 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Stary Zdrój.
W ramach niniejszego zadania wykonane zostanie zagospodarowanie terenu w zakresie budowy nowej siłowni plenerowej oraz rozbudowy istniejącego placu zabaw na terenie Publicznej Szkoły Podstawowej Nr 30 w Wałbrzychu.
Zadanie obejmuje:
– wykonanie nawierzchni na terenie placu zabaw i siłowni,
– wykonanie nawierzchni przeznaczonych na alejkę,
– montaż urządzeń rekreacyjno-zabawowych.
Rozstrzygnięto postępowanie przetargowe na wybór wykonawcy robót.
Planowany termin wykonania zadania to 2016 r.
103. Modernizacja Parku im. J. Sobieskiego II etap
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 836 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 835 245,22 |
| własne | 835 245,22 |
W ramach zadania wymieniono w rejonie od ul. Inwalidów do ul. Piłsudskiego nawierzchnię na kostkę granitową, wykonano renowację fontanny oraz linowy plac zabaw, wyremontowano schody terenowe, wykonano oświetlenie i monitoring, wybudowano kanalizację deszczową.
Zadanie zakończono i odebrano 09.12.2014 r. W 2015 r. rozliczono zadanie finansowo.
104. **Plac Magistracki – zabezpieczenie słupkami separacyjnymi**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 36 129,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 36 039,00 |
| własne | 36 039,00 |
Zadanie miało na celu zwiększenie bezpieczeństwa dla ruchu pieszego przez ograniczenie niezgodnego z przepisami ruchu drogowego parkowania pojazdów. W ramach zadania zamontowano 20 szt. słupków drogowych wys. 70 cm w obrębie pl. Magistrackiego. Dostawa i montaż został odebrany protokołem z dnia 25.06.2015 r.
105. **Plac rekreacyjny „Kozia Wyspa” – Kozice, działki nr 15/13, 15/11, 15/12, 15/10, obręb 36**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 35 300,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 32 257,94 |
| własne | 32 257,94 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Kozice w Wałbrzychu.
Zadanie polegało na zagospodarowaniu terenu zlokalizowanego przy ul. Zagórzańskiej w dzielnicy Kozice. W ramach inwestycji wykonano utwardzone ścieżki piesze, uporządkowano teren, nasadzono zieleń oraz zamontowano elementy małej architektury (ławki, kosze na śmieci, tablica informacyjna). Zadanie zakończono i odebrano protokołem w dniu 04.11.2015 r.
106. **Plac zabaw dla dzieci w dzielnicy Szczawienko przy ul. Makowej**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 120 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 2 800,00 |
| własne | 2 800,00 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Szczawienko w Wałbrzychu.
W ramach robót zamontowano:
- huśtawkę typu bocianie gniazdo,
- zestaw zabawowy wielofunkcyjny,
- piaskownicę zamykaną,
- huśtawkę typu ważka,
- bujaki sprężynowe,
- ławki parkowe z oparciem,
- kosze na śmieci.
107. **Plac zabaw pomiędzy ul. Żródlaną a ul. Daszyńskiego w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 61 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 60 970,12 |
| własne | 60 970,12 |
Zadanie zakończone i wykonane w 2014 roku. Realizacja finansowa nastąpiła w 2015 roku.
108. Przebudowa kanalizacji deszczowej na terenie Specjalistycznego Szpitala im. dra Alfreda Sokołowskiego w rejonie ul. Batorego w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 351.510 |
|-------------------------------|---------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 369,00 |
| własne | 369,00 |
W ramach zadania wykonano:
– wymianę sieci kanalizacji deszczowej na długości 200 mb, montaż rur PVC o średnicy 600 mm,
– montaż studni rewizyjnych z kręgów betonowych o średnicy 1200 mm w ilości 5 szt.,
– umocnienie skarpy kostką kamienną w miejscu wylotu sieci deszczowej.
Zakończenie rzeczowej realizacji zadania nastąpiło w dniu 12.11.2015 r. Realizację finansową zaplanowano na rok 2016.
109. Przygotowanie dokumentacji technicznej, analiz i ocen oraz badań pod przyszłe inwestycje
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 700 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 147 625,09 |
| własne | 147 625,09 |
W ramach zadania przygotowano dokumentację dla następujących obiektów:
– PSP 2 przy ul. Wańkowicza 13
Zakres dokumentacji obejmuje budowę boiska wielofunkcyjnego i skoczni w dal na terenie Publicznej Szkoły Podstawowej nr 2 im. Orła Białego w Wałbrzychu, zagospodarowanie terenu szkoły polegające na wymianie ogrodzenia na nowe, remonty ciągów komunikacyjnych, remont strefy wejściowej do szkoły, oświetlenie i monitoring boiska. Dokumentacja została przekazana Zamawiającemu 30.11.2015 r. Uzyskano pozwolenie na wycinkę drzew i krzewów (wycinka jest niezbędna do wymiany ogrodzenia szkoły).
– budynek zlokalizowany przy ul. 1 Maja 112 w Wałbrzychu na potrzeby Zakładu Aktywności Zawodowej
Zakres dokumentacji obejmuje wykonanie przebudowy wnętrza budynku, budowę windy osobowej i termomodernizację budynku, ogrodzenie i zagospodarowanie terenu polegające na budowie podjazdu dla osób niepełnosprawnych, nasadzeniu zieleni, zamontowaniu małej architektury i wykonaniu ciągu pieszego. Termin wykonania dokumentacji 17.11.2015 r.
– Domy dziecka przy ul. Wrocławskiej i ul. Asnyka
W ramach zadania wykonano inwentaryzację budowlaną budynku domu dziecka przy ul. Wrocławskiej 115, data protokołu odbioru 20.10.2015 r. Trwa realizacja dokumentacji projektowo – kosztorysowej podziału budynku przy ul. Asnyka 13 na dwie odrębne placówki dla 14 dzieci każda. Planowany termin zakończenia realizacji dokumentacji: marzec 2016 r.
– Przebudowa budynku przy ul. Moniuszki 38 na potrzeby Domu Dziecka z Placówką Wsparcia Dziennego
Zakres dokumentacji obejmuje przebudowę budynku (roboty wielobranżowe) z pracami termomodernizacyjnymi wraz z zagospodarowaniem terenu przyległego, remontem istniejącego garażu i remontem ogrodzenia. Planuje się utworzyć w budynku dom dziecka dla 14 dzieci oraz Placówkę Dziennego Wsparcia dla 15 osób. Budynek zostanie udostępniony z zewnątrz dla osób niepełnosprawnych. W ramach zagospodarowania terenu przewidziano ciągi piesze, zjazd z drogi publicznej, zagospodarowanie placu zabaw wyposażonego w huśtawki, sprzęt sportowy, mini kosz do koszykówki. Przewidywany termin wykonania dokumentacji i uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę: maj 2016 r.
– Budynek przy ul. 1 Maja 105 na potrzeby przedszkola i szkoły podstawowej
W ramach zadania zlecono wykonanie dokumentacji projektowo-kosztorysowej przebudowy budynku na potrzeby przedszkola (4 oddziały) i szkoły podstawowej wraz z kuchnią przygotowującą posiłki na potrzeby przedszkola i szkoły. Umowny termin realizacji dokumentacji: 04.03.2016 r. – projekt budowlany, maj 2016 r. – uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.
– **Budynek przy ul. Broniewskiego 65 a na potrzeby biblioteki z oddziałem dziecięcym i WOK**
W ramach zadania wykonano dokumentację obejmującą zagospodarowanie parteru budynku na potrzeby Filii nr 7 z oddziałem dziecięcym Biblioteki Pod Atlantami oraz piętra budynku na potrzeby Wałbrzyskiego Ośrodka Kultury wraz z dostosowaniem go do potrzeb osób niepełnosprawnych (zabudowa windy osobowej). Na parterze powstanie sala biblioteki, sala biblioteki oddziału dziecięcego, pomieszczenie biurowe, socjalne, serwerownia i toalety. Na pierwszym piętrze zostaną zagospodarowane pomieszczenia WOK: cztery sale, w tym jedna taneczna, pracownia plastyczna, pomieszczenie biurowe, toalety. Termin uzyskania decyzji pozwoleniu na budowę – 2016 r. Termin wykonania dokumentacji projektowej – 2016 r.
– **Budynek likwidowanej szkoły przy ul. Przywodnej 1**
W ramach zadania przewiduje się utworzenie na parterze dziennego domu pomocy społecznej wraz z miejscem spotkań dla osób starszych oraz utworzenie mieszkań na wyższych kondygnacjach. Przewiduje się również zagospodarowanie terenu przyległego wraz z ogrodzeniem terenu. Dokumentacja na Dzienny Dom Pomocy Społecznej oraz Klub Seniora odebrana w dniu 27.10.2015 r., uzyskano pozwolenie na budowę w dniu 27.10.2015 r. Dokumentacja na mieszkania komunalne 2 i 3-pokojowe zostanie zakończona w I kwartale 2016 r.
– **Adaptacja lokalu przy ul. Rynek 2a w Wałbrzychu na Klubu Środowisk Twórczych**
W ramach zadania przewiduje się remont lokalu na potrzeby wałbrzyskiego KŚT, w tym: roboty ogólnobudowlane (roboty wykończeniowe: tynkowanie, ułożenie płytek ceramicznych w sali wystaw i toalecie, dostosowanie toalety dla osób niepełnosprawnych, roboty elektryczne (oświetlenie), sanitarne, wentylacja pomieszczenia, ogrzewanie podłogowe itp. Terminy odbioru dokumentacji: projekt budowlany – 24.02.2016 r., projekt wykonawczy – 24.03.2016 r.
– **Rewitalizacja skweru im. Sybiraków w Wałbrzychu przy ul. Głównej i Wrocławskiej**
W ramach zadania przewiduje się: uregulowanie stosunków wodnych w parku, ograniczenie hałasu z ulicy poprzez utworzenie naturalnych ekranów dźwiękochłonnych w postaci pasów zieleni wysokiej, likwidację starych nawierzchni asfaltowych i betonowych, w tym ze środkowego placu z płyt betonowych, boiska, itp., wykonanie utwardzonych nawierzchni ciągów pieszych, stworzenie terenów rekreacyjnych ogólnodostępnych, uporządkowanie zieleni, wykonanie oświetlenia terenu, utworzenie przestrzeni wypoczynkowej dla dzieci, młodzieży i osób starszych, matek z małymi dziećmi poprzez m.in.: powiększenie powierzchni biologicznie czynnej, utworzenie placu zabaw i siłowni terenowej, montaż elementów małej architektury, m. in. ławek, stolów szachowych itp., koszy na śmieci, stojaków dla rowerów, etc., utworzenie przejścia dla pieszych wraz z droga rowerowa pomiędzy częściami parku znajdującymi się po obu stronach ul. Głównej. W dniu 15.12.2015 r. odebrano koncepcję projektową, planowany termin odbioru dokumentacji to marzec 2016 r.
– **Budynek przy ul. Niepodległości 64 w Wałbrzychu na potrzeby Domu dziecka oraz Placówki Dziennego Wsparcia wraz z zagospodarowaniem terenu przyległego**
W ramach zadania przewiduje się utworzenie w budynku placówki dziennego wsparcia dla 15 dzieci (parter), a na kolejnych kondygnacjach – domu dziecka dla 14 osób, oraz zagospodarowanie terenu przyległego: nasadzenia zieleni, utworzenie miejsca wypoczynku, boiska wielofunkcyjnego. Projektuje się kompleksowy remont budynku celem dostosowania go do powyższego przeznaczenia. Planowany termin wykonania dokumentacji – 25.04.2016 r.
– **Budynek przy ul. 1 Maja 149 w Wałbrzychu na potrzeby: oddziału bibliotecznego (parter), siedziby Rady Wspólnoty Samorządowej Sobiecin (I piętro), mieszkań komunalnych (II i III piętro) wraz z zagospodarowaniem terenu przyległego.**
W ramach zadania przewiduje się: wymianę pokrycia dachowego, termomodernizację budynku w zakresie: wymiany zewnętrznej stolarki okiennej i drzwiowej, docieplenie ścian zewnętrznych, wymianę instalacji c.w.u., użycie dodatkowych źródeł ciepła – paneli fotowoltaicznych, przebudowy istniejącej kotłowni i wymiany wszystkich niezbędnych instalacji. Ponadto wykonana zostanie izolacja przeciwwilgociowa, wymiana ogrodzenia, monitoring zewnętrzny i wewnętrzny (dla pomieszczeń biblioteki), wyposażenie obiektu (dla biblioteki: meble, sprzęt multimedialny, system zabezpieczenia zbiorów bibliotecznych przed kradzieżami itp., dla siedziby RWS i mieszkań podstawowe konieczne). Termin wykonania dokumentacji – czerwiec 2016 r.
– Budowa VII-kondygnacyjnych budynków mieszkalnych (około 320 mieszkań) wraz z zagospodarowaniem terenu, niezbędną infrastrukturą techniczną, ciągami pieszo-rowerowymi, drogami wewnętrznymi, zjazdami z dróg, miejscami postojowymi oraz przebudowa drogi publicznej – ul. Husarskiej, a także budowa kładki pieszo-rowerowej nad Aleją Podwale w Wałbrzychu (dz. nr ewid. 205/4, 206, 209, 217, 219/2 obr. 47 Podzamcze).
W ramach zadania przewiduje się budowę bloków mieszkalnych dla młodych rodzin oraz osób starszych oraz utworzenie dróg dojazdowych i chodników, miejsce parkingowych, uzbrojenia terenu w media. W dniu 09.02.2016 r. wydano decyzję o pozwoleniu na budowę na część inwestycji. Termin opracowania dokumentacji wykonawczej – maj 2016 r.
– Kompleksowy remont, termomodernizacja i przebudowa budynku zlokalizowanego w Wałbrzychu przy ul. Jana Matejki 5 wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem przyległego terenu na potrzeby Centrum Sterowania Ruchem oraz siedzibę Straży Miejskiej na dz. nr ewid. 755/8 obr. 27 Śródmieście.
W ramach działania przewiduje się między innymi: kompleksowy remont budynku z dopuszczeniem przebudowy (elewacja, dach, pomieszczenia, instalacje, etc.), kompleksowy remont i utwardzenie nawierzchni nieruchomości, renowację ogrodzenia, renowację stolarki z jej częściową wymianą, dostosowanie pomieszczeń do odpowiednich funkcji, wyposażenie terenu w elementy małej architektury, dostosowanie obiektu do potrzeb osób niepełnosprawnych, wymianę i wykonanie instalacji (wod-kan, c.o., klimatyzacja, monitoring, teletechniczne, elektryczne w tym niskoprądowe, p.poż.), wyposażenie obiektu (meble, sprzętę etc.), wykonanie „sali operatorów”, termomodernizację budynku, wykonanie kotłowni, wykonanie niezbędnej infrastruktury technicznej (w tym oświetlenie terenu, przeniesienie „centrum monitoringu” z budynku przy ul. Matejki 1, etc.), renowację detali architektonicznych.
Termin wykonania dokumentacji: projekt budowlany: 07.03.2016 r., projekt wykonawczy – 21.03.2016 r.
### 110. Radość dla malucha – plac zabaw przy ul. Bocznej; doposażenie placu zabaw przy ul. Baczyńskiego
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 91 000,00 |
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 968,00 |
| własne | 1 968,00 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Biały Kamień.
W ramach zadania planuje się wykonać ogrodzony plac zabaw przy ul. Bocznej w Wałbrzychu. Zamontowane zostaną urządzenia zabawowe oraz elementy małej architektury. Ponadto nasadzone będą rośliny oraz zabezpieczone masy ziemne przed osunięciem.
W 2015 roku rozstrzygnięto procedurę przetargową na wybór wykonawcy robót.
Planowany termin wykonania zadania to 31 maj 2016 r.
111. **Rekultywacja gruntów na terenach zdegradowanych działalności wydobywcza z osadnikiem połotacyjnym zlokalizowanym przy 1 Maja w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 100 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
W wyniku nie uzyskania decyzji rekultywacyjnej oraz w związku z przedłużającym się przygotowaniem niezbędnych dokumentów do złożenia wniosku o dotację do NFOŚiGW realizacja zadania została wstrzymana.
112. **Relaks – centrum sportu i zabawy – ul. Andersa 121a**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 129 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 845,00 |
| własne | 1 845,00 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Biały Kamięń.
W ramach zadania wykonany zostanie ogrodzony plac zabaw połączony z siłownią zewnętrzną. Zamontowane zostaną urządzenia zabawowe i siłowe oraz elementy małej architektury.
W 2015 roku rozstrzygnięto procedurę przetargową na wybór wykonawcy robót. Planowany termin wykonania zadania to 2016 r.
113. **Rewitalizacja alejki między Hospicjum, a Gimnazjum nr 6 łączącej ul. Główną i Pietnastolecia nowym miejscem dla Ciebie i Twojej rodziny. Nowe ścieżki dla pieszych i rowerów, oświetlenie, sprzęt sportowy i fitness, plac zabaw, ławki. Każdy znajdzie coś dla siebie, dlatego liczymy na Ciebie!**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 498 100,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 12 645,00 |
| własne | 12 645,00 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015 w dzielnicy Piaskowa Góra.
Trwa procedura przygotowania przetargu na wyłonienie wykonawcy robót.
114. **Ścieżka zdrowia w parku im. Tadeusza Kościuszki przy ul. Jordana**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 135 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 134 147,77 |
| własne | 134 147,77 |
Zadanie zrealizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2014. W ramach zadania wykonano siłownię zewnętrzną, wyposażono teren w urządzenia placu zabaw, a także ławki i kosze na śmieci oraz utwardzono teren tworzący ścieżkę i zamontowano lampy solarne. Zadanie zakończono i odebrano w dniu 12.02.2015 r.
115. Toaleta publiczna przy ul. Piłsudskiego 60a w Walbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 350 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 694,74 |
| własne | 1 694,74 |
W ramach zadania przystosowano budynek przy ul. Piłsudskiego 60a na toaletę publiczną.
Wykonano:
- remont pokrycia dachowego,
- wymianę stolarki okiennej i drzwiowej,
- remont elewacji,
- wymianę instalacji wod-kan,
- instalację wentylacji, ogrzewania, instalację elektryczną,
- roboty ogólnobudowlane.
Roboty zrealizowano do dnia 22.12.2015 r.
Płatność w 2016 r.
116. Uzbrojenie infrastrukturalne WSSE
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 019 080,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 835 922,57 |
| własne | 835 922,57 |
W ramach zadania zapłacono raty od niespłaconej kwoty przysługującej WSSE za część robót budowlano-montażowych związanych z wykonaniem dróg wewnętrznych podstrefy Wałbrzych zgodnie z umową nr 1006/2002 z dnia 10 czerwca 2002 r. oraz odsetki i raty od niespłaconej kwoty odszkodowania przysługującego WSSE na podstawie umowy nr 1606/06 z dnia 31 marca 2006 r.
117. Zagospodarowanie terenu wraz z wydzieleniem miejsc postojowych z części działki przy ul. Poselskiej nr 13-17 w Walbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 135 540,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 135 511,58 |
| własne | 135 511,58 |
Zadanie zostało zrealizowane i odebrane w dniu 18.03.2015 r. W ramach zadania wykonano nawierzchnię z płyt ażurowych – 401 m², nawierzchnię z kostki brukowej betonowej – 389,5 m² oraz krawężniki na lawie betonowej – 250 mb.
118. Zagospodarowanie terenu wraz z utworzeniem placu zabaw przy ul. Gagarina w Walbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 153 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 152 807,21 |
| własne | 152 807,21 |
W ramach zadania zagospodarowano teren poprzez wykonanie chodnika z kostki granitowej, montaż elementów małej architektury (lawki, kosze na śmieci), nasadzenie grabu pospolitego oraz nawierzchni trawiastej, zamontowanie ogrodzenia systemowego z furtkami.
wejściowymi. Ponadto urządzono wewnętrzny plac zabaw, w którym zamontowano urządzenia: zestaw zabawowy, huśtawka „bocianie gniazdo”, huśtawka wagowa, gra „kółko i krzyżyk”.
Zadanie zakończone i odebrane w dniu 23.01.2015 r.
**119. Zielona siłownia – miejsce rekreacyjne dla uczniów Zespołu Szkół Techniczno-Budowlanych i mieszkańców Starego Zdroju**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 101 300,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 101 292,96 |
| własne | 101 292,96 |
Zadanie polegało na wykonaniu zewnętrznej siłowni przy Zespole Szkół Techniczno-Budowlanych przy ul. Przywodnej. Wykonano ogrodzenie siłowni i zadaszenie urządzeń do ćwiczeń. Zadanie zakończono i odebrano w dniu 23.01.2015 r.
**Dział 921**
**120. Duży format WOK – zakup wyposażenia na potrzeby prowadzenia edukacji kulturalnej**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 32 541,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 32 541,00 |
| własne | 32 541,00 |
W ramach zadania Gmina Wałbrzych przekazała dotację celową dla Wałbrzyskiego Ośrodka Kultury w Wałbrzychu. Zakupiono: ramy do podwieszania RCF flybar do HDL 10A szt. 2; RCF HDL 10A modul linearny głośniki szt. 6; Atletic Box-4 statyw kolumnowy szt. 6.
**121. Termomodernizacja budynku Wałbrzyskiego Ośrodka Kultury przy ul. Broniewskiego 65a**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 928 300,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 885 788,93 |
| własne | 885 788,93 |
Inwestycja polegała na wykonaniu robót termomodernizacyjnych, w zakresie których było m.in.: docieplenie ścian zewnętrznych, docieplenie stropodachu wentylowanego, remont pokrycia dachowego, remont tarasów na piętrze, wymiana stolarki okiennej i drzwiowej, przebudowa klatki schodowej, przebudowa pomieszczeń WC, wykonanie instalacji zimnej i ciepłej wody użytkowej, instalacji kanalizacji sanitarnej, instalacji centralnego ogrzewania i ciepła technologicznego, instalacji wentylacji mechanicznej, instalacji klimatyzacji sali wystawowej, instalacji oświetlenia awaryjnego w ciągach komunikacyjnych oraz zabudowy głównego wyłącznika prądu ppoż.
Roboty zostały odebrane protokołem z dnia 17.06.2015 r.
122. **Zakup wyposażenia na potrzeby instytucji kultury Gminy Wałbrzych pn.: „Zespół Pieśni i Tańca Wałbrzych”**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 37 400,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 37 400,00 |
| własne | 37 400,00 |
Celem zakupu było doposażenie „Zespołu Pieśni i Tańca Wałbrzych” w sprzęt służący realizacji rozwoju instytucji kultury w działalności kulturalnej i edukacyjnej: akordeon oraz projektor multimedialny.
123. **Termomodernizacja budynku głównego Biblioteki w Wałbrzychu**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 2 582 089,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 2 582 088,60 |
| własne | 2 582 088,60 |
Zadanie polegające na termomodernizacji budynku głównego Biblioteki w Wałbrzychu zostało zakończone i odebrane w dniu 20.03.2015 r. Dodatkowo zostało zlecone wykonanie iluminacji elewacji frontowej. W ramach zamówienia zamontowano 16 opraw do podświetlenia Atlantów i filarów nad Atlantami i 5 opraw do podświetlenia podcienia oraz zaprogramowano zegary regulujące pracę lamp. Montaż iluminacji został odebrany w dniu 17.06.2015 r.
124. **Dotacje celowe na dofinansowanie prac konserwatorskich obiektów zabytkowych**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 077 000,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 998 966,20 |
| własne | 998 966,20 |
W ramach zadania udzielono dofinansowania na prace konserwatorskie przy:
- zabytkowym budynku mieszkalnym przy ulicy Moniuszki 43 w Wałbrzychu,
- zabytkowym kościele Zbawiciela w Wałbrzychu dla Parafii Ewangelicko-Augsburskiej,
- zabytkowym budynku mieszkalnym przy ul. Limanowskiego 7 dla Wspólnoty Mieszkaniowej Limanowskiego 7 w Wałbrzychu,
- zabytkowej kamienicy przy ul. Rynek 22 dla Wspólnoty Mieszkaniowej Rynek 22 w Wałbrzychu,
- zabytkowym budynku mieszkalnym przy ul. Sienkiewicza 1, 1a dla Wspólnoty Mieszkaniowej Sienkiewicza 1, 1a w Wałbrzychu.
125. **Wałbrzych, Zamek Książ w Wałbrzychu (XV, XVIII, XX): roboty remontowe pokrycia dachowego skrzydła południowego i zachodniego**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 376 906,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 237 180,07 |
| własne | 737 180,07 |
| zewnętrzne | 500 000,00 |
Zadanie dofinansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wykonano I etap polegający na wymianie pokrycia dachowego skrzydła południowego z blachy miedzianej na dachówkę wraz z wymianą i naprawą elementów konstrukcyjnych wieżby dachowej, wymianą wszystkich obróbek blacharskich, rynien i rur spustowych z blachy miedzianej oraz remontem kominów. Dokonano wymiany pokrycia z blachy miedzianej latarni wieży głównej, kopułki wieżyczki narożnej, wykuszu przy tarasie czerwonym. Odtworzono instalację odgromową na wymienionych polacjach dachowych. Dokonano renowacji wieńczących elementów ozdobnych i sztyc oraz powierzchni kamiennych kominów, szczyców i facjat skrzydła południowego. Przeprowadzono remont konserwatorski elewacji szachulcowej skrzydła południowego. Wymieniono stolarkę okienną w obrębie prowadzonych robót na IV i V piętro. Zamontowano instalację przeciwoblodzeniową na dachu skrzydła wschodniego.
Roboty I etapu zakończono i odebrano 12.11.2015 r.
### 126. Boisko do piłki nożnej przy ul. Baczyńskiego
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 55 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 230,00 |
| własne | 1 230,00 |
W ramach zadania wykonano aktualizację dokumentacji. Ze względu na zbyt wysoki koszt realizacji zadania zrezygnowano z jego wykonania.
### 127. Rewitalizacja dziedzictwa kulturowego regionu wałbrzyskiego poprzez przebudowę i adaptację budynku poprzemysłowego nr 2 (siłowni) na potrzeby instytucji kultury – Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia w Wałbrzychu
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 385 005,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 161 431,82 |
| własne | 1 161 431,82 |
W ramach realizacji zadania:
- wymieniono stolarkę okienną i drzwiową zewnętrzną,
- wykonano skucia tynków oraz ocieplono ściany zewnętrzne budynku wraz z wykonaniem elewacyjnego tynku silikatowego,
- wykonano remont konstrukcji dachu,
- wykonano dach budynku wraz z kominami,
- wykonano instalację odgromową,
- wykonano obróbki blacharskie włącznie z rynnami i rurami spustowymi wraz z podłączeniem do sieci kanalizacji deszczowej,
- wykonano parapety zewnętrzne,
- wykonano prace wyburzeniowe wewnątrz budynku,
- wykonano prace wyburzeniowe obiektów przyległych do budynku, a przeznaczonych do wyburzenia,
- wykonano prace konstrukcyjne nowych stropów oraz ścian.
128. **Budowa Centrum Kultury im. Walbrzyskich Górników**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 739 350,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 739 298,63 |
| własne | 739 298,63 |
W ramach zadania wykonano projekt wykonawczy budynku Centrum oraz parkingu wzdłuż Alei Wyzwolenia. Dokonano opłaty przyłączeniowej budynków do sieci dystrybucyjnej Tauron.
129. **Doposażenie w sprzęt informatyczny instytucji kultury Gminy Walbrzych – Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 665 391,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 653 273,68 zł |
| własne | 510 901,90 zł |
| zewnętrzne | 1 142 371,78 zł |
Zadanie realizowane ze środków dotacji Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013. W ramach realizacji projektu w 2015 r. zakupiono sprzęt wraz z oprogramowaniem. Zadanie zakończone i odebrane w dniu 27.02.2015 r.
130. **Dostawa i montaż baterii UPS do dwóch dźwigów windowowych na terenie Parku Wielokulturowego „Stara Kopalnia”**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 141 450,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
W ramach zadania zamontowano baterie UPS w budynku nr 1 w ilości 1 szt. oraz w obiekcie nr 17 (wieży widokowej) w ilości 1 szt. Planowany termin zapłaty to I kwartał 2016 roku.
131. **Odbudowa dachu po pożarze na Zamku Książ**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 511 410,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 407 600,00 |
| własne | 397 600,00 |
| zewnętrzne | 10 000,00 |
Zadanie otrzymało pomoc finansową z Gminy Pszczyna w wysokości 10.000,00 zł. W ramach zadania odbudowano zniszczoną w pożarze część barokową dachu budynku głównego Zamku Książ. Roboty zakończono i odebrane 21.04.2015 r.
132. **Modernizacja i renowacja "Palmiarni Lubiechów" w Walbrzychu – etap I**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 369 760,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 1 353 094,98 |
| własne | 1 353 094,98 |
Zakończono roboty polegające na przebudowie instalacji grzewczej oraz kotłowni. W 2015 roku usunięto wady ujawnione podczas odbioru końcowego zadania oraz rozliczono finansowo zadanie.
**133. Przebudowa i modernizacja III piętra na cele wystawiennicze i konferencyjne – Centrum Kongresowo-Kulturalne Zamek Książ – instalacje elektryczne – usunięcie wad**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 5 905,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 5 850,00 |
| własne | 5 850,00 |
W ramach zadania wykonano roboty naprawcze: naprawa działania wyłączników klawiszowych w salach: 3.14, 3.1 – 3.2, 3.86 i 3.46; naprawa działania systemu instalacji wyłączników oświetleniowych (w 9 salach); naprawa złej synchronizacji działania wentylacji mechanicznej w poszczególnych pomieszczeniach sanitarnych toaleta męska i damska – (pom.: 3.4 - 3.11).
Roboty zakończono 23.11.2015 r., W dniu 26.11.2015 r. dokonano odbioru końcowego robót.
**134. Remont części pomieszczeń Centrum Kongresowo-Kulturalnego Zamek Książ zniszczonych w wyniku pożaru dachu Zamku Książ**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 150 000,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
Zadanie dotyczyło remontu części pomieszczeń Centrum Kongresowo-Kulturalnego Zamek Książ zniszczonych w wyniku pożaru dachu Zamku Książ.
Zadanie nie zostało zrealizowane w 2015 roku z uwagi na stopień zawilgocenia uszkodzonych fragmentów ścian i sufitów. Nie pozwoliło to na jednoznaczną i w pełni wiarygodną ocenę stopnia tych uszkodzeń, a co za tym idzie na określenie niezbędnego zakresu naprawczych robót konserwatorskich. Szczegółowe badania stopnia uszkodzenia i opracowanie konserwatorskiego programu robót naprawczych przeprowadzone zostaną w 2016 roku.
**135. Rewaloryzacja części zabytkowego parku w kompleksie zamkowo-parkowym Zamek Książ w Walbrzychu - Etap II**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 2 000 000,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 678 211,46 |
| własne | 678 211,46 |
W ramach zadania wykonano instalację oświetlenia i monitoringu na terenie kompleksu zamkowo-parkowego. Roboty zakończono 14.09.2015 r. Dodatkowo w ramach zadania doposażono park przy Zamku Książ w elementy malej architektury – ławki. Obecnie trwa doposażanie parku w pozostałe elementy malej architektury.
136. Rewaloryzacja części zabytkowego parku w kompleksie zamkowo-parkowym Zamek Książ w Wałbrzychu – etap I (Ogród Idy, Taras Widokowy z naturalizacją zbiornika wodnego)
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 2 700 000,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 2 673 800,65 |
| własne | 2 673 800,65 |
W ramach zadania wykonano prace polegające na:
- przebudowie i remoncie ciągów komunikacyjnych na terenie Przedzamcza oraz ciągów spacerowych na terenie Ogrodów Idy i Tarasu widokowego,
- wykonaniu kanalizacji kablowej oświetlenia terenu,
- wykonaniu kanalizacji kablowej teletechnicznej,
- montażu instalacji sanitarnych, elektrycznych i wyposażenia fontanny,
- wykonaniu i remoncie murków oporowych,
- wykonaniu robót agrotechnicznych,
- wykonaniu nowych nasadzeń,
- wykonaniu trawników.
Roboty zostały zakończone i odebrane 11.06.2015 r.
137. Rewitalizacja i adaptacja na cele kulturalne bylej KWK Julia – zadanie 1 projektu PW Stara Kopalnia
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 59 591 383,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 59 491 270,71 |
| własne | 54 391 383,55 |
| zewnętrzne | 5 099 887,16 |
W ramach zadania wykonano prace remontowo-budowlane prowadzone w budynkach nr 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 17 oraz w obiekcie nr 18 - chodniki podziemne. Ponadto wykonano prace związane z zagospodarowaniem terenu i odprowadzeniem wód deszczowych z obszaru PWSK. W dniu 31.12.2014 r. zakończono roboty we wszystkich obiektach.
Rozliczenie finansowe zadania nastąpiło w 2015 roku.
138. Roboty remontowe budowlano-konservatorskie wnętrza Mauzoleum Hochbergów wraz z wymianą stolarki okiennej i drzwiowej w Zamku Książ w Wałbrzychu – udział Gminy Wałbrzych
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 99 508,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 99 507,59 |
| własne | 99 507,59 |
Zadanie obejmowało wkład Gminy Wałbrzych do zadania polegającego na robotach remontowych budowlano-konservatorskich wnętrza Mauzoleum Hochbergów wraz z wymianą stolarki okiennej i drzwiowej w Zamku Książ w Wałbrzychu.
Zadanie zrealizowane w całości.
139. Ścieżka dydaktyczna na terenie Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 2 935 777,00 |
|-------------------------------|---------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 2 340 458,29 |
| własne | 351 068,74 |
| zewnętrzne | 1 989 389,55 |
W ramach zadania wykonano:
– instalację audiowizualną ścieżki dydaktycznej,
– instalację elektryczną ścieżki dydaktycznej,
– ekspozycję stałą oraz multimedialną przebiegu ścieżki dydaktycznej,
– roboty budowlane niezbędne do wykonania ścieżki dydaktycznej.
Zakończenie i odebranie robót nastąpiło w dniu 02.11.2015 r.
140. Wydatki inwestycyjne związane z utrzymaniem nieruchomości Gminnych
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 90 145,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 90 144,24 |
| własne | 90 144,24 |
Zadanie polega na wykonaniu ogrodzenia systemowego wokół obiektów Sortowni i Pluczki, graniczących z terenem Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia przy ul. Wysockiego 29 w Wałbrzychu.
Zadanie zakończone i odebrane 29.06.2015 r.
141. Wykonanie ścieżki dydaktycznej oraz rewitalizacja budynku Szttygarówki na terenie PW Stara Kopalnia
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 5 959 640,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 5 807 537,81 |
| własne | 3 530 756,81 |
| zewnętrzne | 2 276 781,00 |
W ramach zadania wykonano:
– porządkowanie obiektu poprzez wyniesienie mebli, eksponatów, muzealiów, oraz innych dotychczasowych elementów wyposażenia,
– rozbiórkę dachu oraz ścian wewnętrznych budynku,
– izolację pionową i poziomą istniejących murów,
– odtworzenie elewacji,
– instalację elektryczną,
– instalację sanitarną (kotłowni, wody zimnej, ciepłej i cyrkulacji, C.O. kanalizacji, wentylacji oraz klimatyzacji),
– roboty budowlane oraz wykończeniowe wewnątrz budynku.
142. **Wymiana pokrycia dachowego budynku głównego Zamku Książ w Wałbrzychu – skrzydło północne i środkowe – udział gminy Wałbrzych**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 98 766,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 98 765,77 |
| własne | 98 765,77 |
Zadanie obejmowało wkład Gminy Wałbrzych do remontu pokrycia dachowego budynku głównego Zamku Książ w Wałbrzychu – skrzydło północne i środkowe. Zadanie zrealizowane w całości.
143. **Wymiana pokrycia dachowego i części więźby dachowej ze stropem pośrednim mansardy oficyny południowej (budynek nr 3 kompleksu zamkowo-parkowego Książ w Wałbrzychu) – udział Gminy Wałbrzych**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 100 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 81 066,18 |
| własne | 81 066,18 |
Zadanie obejmowało wkład Gminy Wałbrzych do wymiany pokrycia dachowego i części więźby dachowej ze stropem pośrednim mansardy oficyny południowej (budynek nr 3 kompleksu zamkowo – parkowego Książ w Wałbrzychu). Zadanie zrealizowane w całości.
**Dział 926**
144. **Budowa kompleksu sportowego przy Publicznej Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi Nr 26 w Zespole Szkół z Oddziałami Integracyjnymi im. Komisji Edukacji Narodowej**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 32 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 5 054,73 |
| własne | 5 054,73 |
W ramach zadania polegającego na budowie kompleksu sportowego wykonano w roku 2014 m.in. zagospodarowanie terenu wraz z nasadzeniem zieleni, którą Wykonawca ma pielęgnować zgodnie z zawartą umową przez okres rękojmi.
145. **Modernizacja Stadionu Sportowego "Nowe Miasto" w Wałbrzychu przy ul. Chopina 1 w celu utworzenia Regionalnego Centrum Lekkoatletycznego**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 1 670 000,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
Dla zadania zostało przyznane dofinansowanie z Ministerstwa Sportu i Turystyki w wysokości 11 mln. Realizacja przesunięta na 2017 r.
146. **Rozbudowa infrastruktury stadionu przy ul. Sportowej**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 177 220,00 |
|-------------------------------|-------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 17 220,00 |
| własne | 17 220,00 |
W ramach zadania sporządzono dokumentację projektową w zakresie przebudowy istniejącego stadionu przy ul. Sportowej. Dokumentację odebrano 13.02.2015 r.
147. **Termomodernizacja budynku OSiR przy ul. Wysockiego 11a**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 8 930 466,00 |
|-------------------------------|--------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 5 260 965,49 |
| własne | 5 260 965,49 |
W ramach zadania wykonano:
- docieplenie dachu, stropodachu, ścian piwnic,
- wymianę c.o.,
- wymianę instalacji w budynku,
- częściową wymianę stolarki drzwiowej,
- remont przyłącza wodociągowego,
- zagospodarowanie terenu.
Trwają roboty związane z remontem hali sportowej oraz z przebudową pomieszczeń biurowych.
148. **Badź sprawny bez względu na wiek, czyli międzypokoleniowa integracja przez sport – ul. Wrocławska**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 76 200,00 |
|-------------------------------|-----------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 76 123,37 |
| własne | 76 123,37 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2014 zostało zakończone i odebrane w 05.12.2014 r. Rozliczenie finansowe nastąpiło w 2015 r.
149. **Ośrodek doskonalenia techniki bezpiecznej jazdy oraz sportów motorowych – Motopark Wałbrzych – ul. Wysockiego**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 150 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 0,00 |
| własne | 0,00 |
Inwestycja realizowana w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2015, polega na wykonaniu toru do sportów motorowych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną oraz zagospodarowaniem przyległego terenu w tym budową budynku stanowiącego zaplecze socjalno-szatniowe. W 2015 roku rozpoczęto procedurę przetargową na wyłonienie Projektanta.
150. **Sport nic nie kosztuje a kto go uprawia wiele zyskuje - modernizacja obiektu sportowego klubu piłkarskiego "Podgórze" - ul. Nowy Dom**
| Plan budżetowy na 2015 rok: | 74 000,00 |
|-------------------------------|------------|
| Wykonanie wg źródeł finansowania: | |
| ogółem | 73 944,79 |
| własne | 73 944,79 |
Zadanie realizowane w ramach Wałbrzyskiego Budżetu Partycypacyjnego 2014 zakończono i odebrano 17.12.2014 r. Rozliczenie finansowe nastąpiło w 2015 r.
WYDZIELONE RACHUNKI DOCHODÓW
DZIAŁ 801 - OŚWIATA I WYCHOWANIE
ROZDZIAŁ 80104 – PRZEDSZKOLA
ROZDZIAŁ 80148 – STOŁÓWKI SZKOLNE I PRZEDSZKOLNE
W Uchwale Nr LIX/502/10 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 10 listopada 2010 roku z późniejszymi zmianami zostały określone oświatowe jednostki budżetowe, w których tworzy się wydzielony rachunek dochodów, o którym mowa w art. 223 ust. 1 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 roku (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.).
W 2015 roku wydzielony rachunek dochodów posiadały:
1. Przedszkole Samorządowe Nr 14, ul. Wieniawskiego 31, 58-306 Wałbrzych,
2. Przedszkole Samorządowe Nr 17 im. Jana Brzechwy z Oddziałami Integracyjnymi i Specjalnymi w Wałbrzychu przy ul. Hirschfelda 15 i Sosnowej 25A 58-309 Wałbrzych,
3. Zespół Szkolno – Przedszkolny Nr 2, ul. Królewiecka 7, 58-300 Wałbrzych
DOCHODY
Zgodnie z ww. Uchwałą źródłem dochodów gromadzonych na wydzielonym rachunku dochodów mogą być:
1. wpływy za żywienie dzieci
2. wpłaty od opiekunów dzieci uczęszczających do przedszkoli za godziny pobytu dzieci w przedszkolu ponad podstawę programową,
3. odsetki od środków finansowych zgromadzonych na rachunku bankowym,
4. wpływy z darowizn w postaci pieniężnej na rzecz jednostki budżetowej.
WYKONANIE WYDZIELONYCH RACHUNKÓW DOCHODÓW - DOCHODY
| Lp. | Dział | Rozdział | Wykonanie za 2014 rok | Plan po zmianach za 2015 rok | Wykonanie za 2015 rok | % 6:5 | % 6:4 |
|-----|-------|----------|----------------------|-------------------------------|----------------------|-------|-------|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 1. | 801 | 80104 | 117.365,04 | 138.552,00 | 116.333,47 | 83,96 | 99,12 |
| 2. | 801 | 80148 | 219.940,00 | 260.730,00 | 222.025,90 | 85,16 | 100,95|
| | | | **RAZEM** | **337.305,04** | **338.359,37** | **84,74** | **100,31** |
W 2015 roku w/w jednostki uzyskały na wydzielonym rachunku dochodów łącznie 338.359,37 zł co stanowi 84,74% planu rocznego. Dochody w kwocie 222.025,90 zł stanowiły wpływy za żywienie dzieci w przedszkolu, kwota 116.333,47 zł to wpłaty z tytułu partycypacji w kosztach utrzymania dzieci w przedszkolu (w tym 39,40zł stanowiły odsetki z tytułu nieterminowych wpłat).
Ponadto Przedszkole Samorządowe nr 14 otrzymało darowizny pieniężne o łącznej kwocie 4.000,00 zł.
**WYDATKI**
Dochody wraz z odsetkami gromadzone na wydzielonym rachunku dochodów mogą być przeznaczone na:
1) zakup produktów żywnościowych potrzebnych do przygotowania posiłków,
2) zakup usług dotyczących żywienia,
3) finansowanie działalności jednostki za wyjątkiem wydatków ponoszonych na wynagrodzenia osobowe,
4) cele wskazane przez darczyńcę.
**WYKONANIE WYDZIELONYCH RACHUNKÓW DOCHODÓW - WYDATKI**
| Lp. | Dział | Rozdział | Wykonanie za 2014 rok | Plan po zmianach za 2015 rok | Wykonanie za 2015 rok | % 6:5 | % 6:4 |
|-----|-------|----------|----------------------|-------------------------------|----------------------|------|------|
| 1. | 801 | 80104 | 117.365,04 | 138.552,00 | 116.333,47 | 83,96| 99,12|
| 2. | 801 | 80148 | 219.940,00 | 260.730,00 | 222.025,90 | 85,16| 100,95|
| | | | **RAZEM** | | **338.359,37** | **84,74**| **100,31**|
W 2015 roku jednostki wykorzystały łącznie 338.359,37zł uzyskanych dochodów, co stanowi 84,74% planu rocznego. W kwocie tej 222.025,90 zł stanowią wydatki na zakup żywności i usług cateringowych związanych z żywieniem, kwota 112.333,47 zł została wykorzystana na zakup m.in.: środków czystości, zakup materiałów i wyposażenia (zakupiono m.in. artykuły kuchenne, szafki do sal, małą lodówkę, rolety, kuchenkę mikrofalową), zakup usług dydaktycznych (prowadzono m.in. zabawy z językiem angielskim, warsztaty muzyczne, warsztaty teatralne, zajęcia logarytmiczne, zajęcia basenowe z nauki pływania). Darowizna pieniężna w wysokości 4.000zł została wykorzystana na wyposażenie placu zabaw 3.000,00zł oraz organizację przeglądu kolęd i pastorałek 1.000,00zł.
W związku ze zmniejszoną ilością dochodów jakie jednostki pozyskały na wydzielonym rachunku dochodów, w rozdziale 80104 w stosunku do analogicznego okresu 2014 roku jednostki wydatkowały mniejsze środki na zakup m.in. materiałów i wyposażenia. Z powodu większej liczby dzieci uczęszczających do przedszkoli w rozdziale 80148 poniesiono większe wydatki na zakup żywności i usług związanych z żywieniem dzieci w stosunku do 2014 roku.
Stan należności na koniec analizowanego okresu wyniósł łącznie 4.167,40 zł, w tym należności wymagalne 2.366,88 zł z tytułu godzin pobytu dzieci w przedszkolu przekraczających realizację podstawy programowej oraz żywienia dzieci w przedszkolu.
W 2015 roku na terenie Gminy Wałbrzych powstał jeden samorządowy zakład budżetowy pod nazwą Zakład Aktywności Zawodowej „Victoria” utworzony z dniem 01 września 2015 roku na podstawie Uchwały Nr X/143/2015 roku Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 27 sierpnia 2015 roku. Zakład rozpocznie działalność po nadaniu statusu Zakładu Aktywności Zawodowej.
Przedmiotem działania jest zatrudnienie osób niepełnosprawnych o znacznym i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, rehabilitacja zawodowa i społeczna zatrudnionych osób niepełnosprawnych, pomoc w realizacji pełnego, niezależnego, samodzielnego i aktywnego życia oraz przygotowanie zatrudnionych i rehabilitowanych osób do znalezienia pracy na otwartym rynku pracy.
**PRZYCHODY:**
**Plan 70.000 zł Wykonanie 70.000 zł**
Dotacja otrzymana z budżetu jednostki samorządu terytorialnego przez samorządowy zakład budżetowy na pierwsze wyposażenie w środki obrotowe.
**KOSZTY**
| DZIAŁ | ROZDZIAŁ | WYSZCZE-GÓLNIEŃIE | PLAN NA DZIEŃ 31.12.2015 roku | WYKONANIE NA DZIEŃ 31.12.2015 roku | % WYKONANIA |
|-------|----------|-------------------|-------------------------------|----------------------------------|-------------|
| 853 | 85311 | Koszty ogółem w tym: | 70 000,00 | 58 543,90 | 83,63 |
| | | Koszty wynagrodzeń i pochodne | 54 625,00 | 54 619,11 | 99,99 |
| | | pozostałe koszty bieżące | 15 375,00 | 3 924,79 | 25,53 |
| | | koszty majątkowe | | | |
**Opis wykonanych w ramach zadania kosztów:**
W kosztach wynagrodzeń ujęte są koszty na wynagrodzenia, pochodne od wynagrodzeń oraz naliczone dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2015 rok.
Na pozostałe koszty bieżące w kwocie 3.924,79 zł składają się min.in. wydatki na delegacje, szkolenia, badania lekarskie, zakup materiałów bieżących, zakup pieczątek, certyfikatów do podpisu elektronicznego oraz przesyłek pocztowych.
Na koniec okresu sprawozdawczego pozostały zobowiązania w kwocie 30.355,54 zł w tym:
1/ZUS 6.014,88 zł
2/Urząd Skarbowy 1.022,00 zł
3/Dodatkowe wynagrodzenie roczne 2.582,01 zł
4/Zakup usług –przesyłki pocztowe 21,00 zł
5/Dotacja niewykorzystana na 31.12.2015 20.715,65 zł
Na koniec okresu sprawozdawczego występują należności w kwocie 380,34 zł z tytułu podatku VAT naliczonego wykazanego do odliczenia w miesiącach następnych.
Środki na rachunku bankowym na 31.12.2015 roku wynoszą 20.715,65 zł.
Dotacja niewykorzystana na 31.12.2015 roku została zwrócona w dniu 26.01.2016 roku w kwocie 20.715,65 zł.
PODSUMOWANIE
Budżet Miasta Wałbrzycha na 2015 rok został przyjęty dnia 18 grudnia 2014 roku przez Radę Miejską Wałbrzycha Uchwałą budżetową Nr II/19/2014 i obejmował następujące kwoty:
| Dochody | Wydatki | Deficyt |
|---------------|------------------|-----------------|
| 584.054.526,00 zł | 646.112.751,00 zł | 62.058.225,00 zł |
W trakcie 2015 roku realizacja budżetu przebiegała w trybie wynikającym z przepisów ustawy o finansach publicznych i polegała na:
- realizowaniu zapisów wynikających z uchwały budżetowej,
- bieżącej analizie wykonania budżetu,
- dostosowywaniu budżetu do aktualnych potrzeb w zakresie zadań bieżących oraz inwestycyjnych,
- korekcje środków przyznanych i otrzymanych z budżetu państwa na zadania własne i zlecone, a także dostosowaniu wydatków do wielkości tych środków.
W wyniku wyżej wymienionych działań plan budżetu na koniec 2015 roku w głównych pozycjach przyjął następujące wartości:
| Dochody | Wydatki | Deficyt |
|---------------|------------------|-----------------|
| 655.345.550,78 zł | 717.302.604,78 zł | 61.957.054,00 zł |
Ponadto założono spłatę kredytów w wysokości 16.640.958,00 zł i uzyskanie przychodów w kwocie 78.598.012,00 zł.
Wykonanie budżetu za 2015 rok przedstawia się następująco:
| Dochody | Wydatki | Deficyt |
|---------------|------------------|-----------------|
| 557.143.273,47 zł | 618.057.192,70 zł | 60.913.919,23 zł |
W wykonanej kwocie dochodów, bieżące dochody stanowią środki w wysokości 492.498.685,42 zł. Kwota ta jest wyższa o 50.286.131,47 zł od wydatków bieżących wykonanych w 2015 roku (zrealizowanych na kwotę 442.212.553,95 zł), co oznacza nadwyżkę operacyjną, czyli sytuację w której dochody bieżące przewyższyły wydatki bieżące. Tym samym został zachowany przepis art. 242 ust. 1 ustawy o finansach publicznych.
Wykonanie dochodów ogółem za 2015 roku osiągnęło poziom ponad 85% planu po zmianach. W stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego realizacja dochodów była wyższa o ponad 6% i wynikała głównie ze wzrostu udziału w podatkach stanowiących dochody budżetu państwa, otrzymania odszkodowania z GDDKIA w związku z inwestycjami drogowymi oraz wyższych dochodów z majątku w związku ze sprzedażą udziałów Gminy Wałbrzych w spółce pod firmą Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna „INVEST-PARK” Sp. z o. o.
Wykonanie wydatków za 2015 rok osiągnęło poziom ponad 86% planu po zmianach. Wydatki w 2015 roku były realizowane zgodnie z przepisami przyjętymi w budżecie zabezpieczając w pierwszej kolejności realizację zadań zleconych i własnych Miasta Wałbrzycha. Wydatki majątkowe zostały wykonane w wysokości ponad 74% planu po zmianach.
Zadłużenie Gminy Wałbrzych na koniec 2015 roku wyniosło 529.869.590,98 zł tego kredyty i pożyczki stanowią 312.665.198,47 zł, obligacje komunalne 169.050.000,00 zł i zobowiązania wynikające z umów zawartych na okres dłuższy niż 6 m-cy o terminie płatności przypadającym w latach następnych 10.148.357,84 zł oraz zobowiązania wymagalne 6.034,67 zł.
Realizując upoważnienia zawarte w § 20 Uchwały budżetowej Miasta Wałbrzycha na 2015 rok Nr II/19/2014 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 18 grudnia 2014 roku Prezydent Miasta Wałbrzycha m.in.:
1. Zarządzeniem Nr 2/2015 z dnia 2 stycznia 2015 roku zaciągnął kredyt krótkoterminowy w wysokości 15.000.000,00 zł na pokrycie występującego w ciągu roku przejściowego deficytu w budżecie Miasta Wałbrzycha.
2. Zarządzeniem Nr 97/2015 z dnia 30 stycznia 2015 roku zaciągnął kredyt krótkoterminowy w wysokości 25.000.000 zł na pokrycie występującego w ciągu roku przejściowego deficytu w budżecie Miasta Wałbrzycha.
3. Na podstawie Uchwały Nr VI/84//2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 30 kwietnia 2015 r. z późn. zm. wyemitował obligacje komunalne w łącznej wysokości 38.000.000 zł,
4. Na podstawie Uchwały Nr VIII/112/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 25 maja 2015 roku z późn. zm. wyemitował obligacje przychodowe w łącznej wysokości 38.000.000,00 zł.
5. Zaciągnął pożyczkę w NFOŚiGW na realizację przedsięwzięcia „Wymiana opraw oświetlenia ulicznego w Wałbrzychu” w wysokości 2.577.312,00 zł,
6. Na podstawie Uchwały Nr IX/118/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 25 czerwca 2015 roku zaciągnął pożyczkę w WFOŚiGW na realizację przedsięwzięcia „Budowa przyłączy kanalizacyjnych w budynkach komunalnych Etap I” w wysokości 20.700,00 zł,
7. Stosownymi zarządzeniami dokonywał zmian w planie wydatków w granicach działu klasyfikacji budżetowej zwiększeń i zmniejszeń środków na uposażenia i wynagrodzenia ze stosunku pracy oraz zmniejszeń i zwiększeń jednorazowo do kwoty 500.000,00 zł na zadanie inwestycyjne.
Ponadto Prezydent Miasta w 2015 roku dokonywał splaty zaciągniętych kredytów.
| Lp. | Wyszczególnienie | Plan po zmianach 2015 | Wykonanie za 2015 rok | % 4:3 |
|-----|----------------------------------------------------------------------------------|-----------------------|-----------------------|------|
| 1 | **PRZYCHODY OGÓŁEM** | | | |
| | 1. Przychody z prowadzonej działalności, z tego: | | | |
| | Wpływy ze sprzedaży składników majątku ruchomego | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych | 2 120,00 | 2 119,51 | 99,98|
| | Środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych | 47 553,00 | 47 553,32 | 100,00|
| | Pozostałe wpływy z prowadzonej działalności | 920 985,00 | 920 984,86 | 100,00|
| | 2. DOTACJA Z BUDŻETU MIASTA, z tego: | 1 375 800,00 | 1 375 800,00 | 100,00|
| | Dotacja podmiotowa na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizowanych zadań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów | 1 215 800,00 | 1 215 800,00 | 100,00|
| | Dotacja celowa na realizację wskazanych zadań i program. | 160 000,00 | 160 000,00 | 100,00|
| | Dotacja celowa na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| II. | **KOSZTY OGÓŁEM**, | 2 300 420,00 | 2 300 419,85 | 100,00|
| | 1. Koszty wynagrodzeń, z tego: | | | |
| | wynagrodzenia | 1 588 601,00 | 1 588 601,13 | 100,00|
| | składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy | 1 368 664,00 | 1 368 663,66 | 100,00|
| | 2. Płatności odsetkowe z zaciągniętych zobowiązań | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 3. Zakup towarów i usług | 422 827,00 | 422 826,50 | 100,00|
| | 4. Środki przyznane innym podmiotom | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 5. Wydatki majątkowe | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 6. Pozostałe koszty | 288 992,00 | 288 992,22 | 100,00|
| III.| **WYNIK FINANSOWY** | 46 038,00 | 46 037,84 | 100,00|
| IV. | **ZOBOWIĄZANIA** | X | X | X |
| | 1. Stan zobowiązań na początek roku | 166 979,00 | 166 978,75 | 100,00|
| | w tym zobowiązania wymagalne | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2. Stan zobowiązań na koniec roku | 187 073,00 | 187 072,84 | 100,00|
| | w tym zobowiązania wymagalne | 880,00 | 879,75 | 99,97|
| V. | **NALEŻNOŚCI** | X | X | X |
| | 1. Stan należności na początek roku, w tym: | | | |
| | gotówka i depozyty | 202 791,00 | 202 790,46 | 100,00|
| | należności wymagalne | 193 077,00 | 193 076,60 | 100,00|
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | 6 300,00 | 6 300,00 | 100,00|
| | 2. Stan należności na koniec roku, w tym: | 291 843,00 | 291 843,10 | 100,00|
| | gotówka i depozyty | 253 770,00 | 253 770,28 | 100,00|
| | należności wymagalne | 34 022,00 | 34 021,63 | 100,00|
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | 4 051,00 | 4 051,19 | 100,00|
| | 3. stan środków pieniężnych na początek roku | 193 077,00 | 193 076,60 | 100,00|
| | 4. stan środków pieniężnych na koniec roku | 253 770,00 | 253 770,28 | 100,00|
Wałbrzych, dnia 30 marca 2016
Główny Księgowy
sporządził: Urszula Ciesielska
tel. 74 666 73 46
Ciesielska
GŁÓWNY KSIĘGOWY
Urszula Ciesielska
Sprawozdanie finansowe
z działalności Teatru Lalki i Aktora w Wałbrzychu
za rok 2015
W okresie sprawozdawczym Przychody ogółem wyniosły 2 346 457,69 zł natomiast Koszty ogółem 2 300 419,85 zł, co przekłada się na dodatni wynik finansowy w wysokości 46 037,84 zł.
| L.p | Wyszczególnienie | Wykonanie za 2015 rok |
|-----|----------------------------------------------------------------------------------|-----------------------|
| I + II | Przychody ogółem | 2 346 457,69 |
| I | Przychody z prowadzonej działalności, w tym: | |
| | 1. wpływy z najmu składników majątkowych: | |
| | - wynajem sali | 2 119,51 |
| | 2. środki od osób fizycznych i prawnych : | |
| | - działania promocyjno-reklamowe | 47 553,32 |
| | 3. pozostałe wpływy z prowadzonej działalności: | |
| | - środki na realizację umowy o współpracy z Instytutem Teatralnym im. Z. Raszewskiego w Warszawie | 40 000,00 |
| | - dotacja celowa MKiDN – na realizację zadań | 243 000,00 |
| | - przedstawienia | 518 803,93 |
| | - przedstawienia FmP | 10 489,82 |
| | - lekcje, warsztaty | 2 070,00 |
| | - współorganizacja koncertów | 27 614,83 |
| | - zabawy mikolajowe | 2 720,33 |
| | - urodziny | 940,80 |
| | - programy, plakaty, tantiemy | 450,53 |
| | - odpłatność pracowników za media od wynajmowanego lokalu | 6 551,79 |
| | - sprzedaż lalek teatralnych | 1 248,00 |
| | - wykonania scenografii na zlecenie | 3 100,00 |
| | - obsługa techniczna akcji „Śыта zima” | 500,00 |
| | - odsetki bankowe | 1 649,28 |
| | - inne przychody finansowe (różnice kursowe) | 357,22 |
| | - odpisy z tytułu równoległego do amortyzacji ŚT zaliczenia dotacji na nabycie środków trwałych z 2013 roku | 9 034,37 |
| | - odpisy z tytułu równoległego do amortyzacji ŚT zaliczenia dotacji na nabycie środków trwałych z 2014 r. | 23 015,55 |
| | - odpisy z tytułu równoległego do amortyzacji ŚT zaliczenia dotacji na nabycie środków trwałych otrzymanych przed 1 stycznia 2012 roku. | 26 316,40 |
| | - grosze VAT | 1,10 |
| | - odszkodowanie | 3 120,91 |
| II | OTACJE Z BUDŻETU MIASTA, z tego: | 1 375 800,00 |
| | - Dotacja podmiotowa na dofinansowanie działalności bieżącej oraz utrzymanie i remont obiektów | 1 215 800,00 |
| | - Dotacje celowe na realizację zadań | 160 000,00 |
1. **Opis ważniejszych źródeł przychodów**
W okresie sprawozdawczym Teatr otrzymał środki od Organizatora w wysokości 1 375 800 złotych, w tym:
1. dotację podmiotową na dofinansowanie działalności bieżącej oraz utrzymanie i remont obiektów n a kwotę 1 215 800,00 zł;
2. dotację celową Gminy Wałbrzych na realizację zadania pn. "Bramaturgia - inscenizowane opowieści z bram i podwórek wałbrzyskich kamienic", w kwocie 14 000,00 zł. brutto , na podstawie umowy nr UM/BKS//I/965/172/881-w/2015 z dnia 11.05.2015 roku;
3. dotację celową Gminy Wałbrzych na sfinansowanie kosztów realizacji zadania pn. "Wałbrzyski Teatr Lalki i Aktora na 9.Międzynarodowym Festiwalu Teatrów dla Dzieci w Szanghaju - 2015", w wysokości 16 000,00 zł. brutto, na podstawie umowy nr UM/BKS//I/1053/185/958-w/2015 z dnia 30.04.2015 r.
4. dotację celową na sfinansowanie kosztów, odbywającego się w dniach 13-18 IX 2015, Festiwalu małych Prapremier – Wałbrzych 2015 w wysokości 120 000,00 złotych, zgodnie z umową nr UM/BKS/1/1204/203 /1089-w /2015 z dnia 14.07.2015.
5. dotację celową Gminy Wałbrzych na realizację zadania pn.: „Artystyczne „CO NIECO” z przeznaczeniem na sfinansowanie wkładu własnego do projektu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w wysokości 10 000,00 złotych, zgodnie z umową UM/BKS//I/1904/266/1615-w/2015 z dnia 19.10.2015 r.
W roku 2015 Teatr otrzymał również dotacje celowe na realizację zadań od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w kwocie 243 000 złotych:
1. w ramach programu/priorytetu: Teatr 2015 – Promesa/250-lecie teatru publicznego w Polsce. Edukacja teatralna i promocja teatru na dofinansowanie zadania pn. „Bramaturgia – inscenizowane opowieści z bram i podwórek wałbrzyskich kamienic”, realizowanego na podstawie zawartej Umowy nr 00233/15/FFK/IT z dnia 12.05.2015 roku w wysokości 30 000 złotych netto.
2. w ramach programu Wydarzenia artystyczne /Promocja kultury polskiej za granicą na realizację zadania pn. Wałbrzyski Teatr Lalki i Aktora na 9. Międzynarodowym Festiwalu dla Dzieci w Szanghaju -2015 w wysokości 40 000 złotych, na podstawie umowy nr 020261/15/DWZ z 11.06.2015 r.
3. na realizację zadania pn. “Festiwal małych Prapremier – Wałbrzych 2015” w kwocie 105 000 złotych na podstawie umowy nr 03433/15/DEK z dnia 10.06.2015 r.
4. w ramach programu „Kultura Dostępna” na realizację zadania Artystyczne „CO NIECO” dla dzieci i gimnazjalistów z regionu wałbrzyskiego, w wysokości 68 000 złotych na podstawie umowy 10931/15/FPK/NCK z dnia 22.09.2015
Teatr otrzymał również wsparcie finansowe decyzją Komisji Artystycznej Konkursu na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej „Klasyka Żywa” z dnia 27.03.2014r. w wysokości 40 000 zł dla projektu artystyczno-edukacyjnego pn. „SACHEM. Wódz Czarnych Węży” wg Henryka Sienkiewicza w reżyserii Martyny Majewskiej, realizowanego od 15.11.2014 do 30.03.2015.
Teatr kontynuował w okresie sprawozdawczym działania reklamowe i promocyjne prowadzone na rzecz firm: Śnieżka-Invest ze Świebodzic, Gminy Wałbrzych, Yureco SA z siedzibą w Oleśnicy, Zamku Książ Sp. z o.o w Wałbrzychu, grupy Tauron Dystrybucja SA z siedzibą w Krakowie, Wałbrzyska Strefa Ekonomiczna „INVEST-PARK” Sp.z o.o z/s w Wałbrzychu, RONAL POLSKA Sp. z o.o z/s w Wałbrzychu, Wałbrzyskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. oraz Zakładów Koksoowniczych „Victoria” w Wałbrzychu i Kanalizacji, pozyskując w ten sposób dodatkowe środki na realizację zadań programowych - 47 553,32
Jednak głównym źródłem przychodów własnych są przede wszystkim wpływy ze sprzedaży biletów wstępu i sprzedaży ryczałtowej spektakli teatralnych własnych 518 803,93 złotych, jak również wpływy z przedstawień granych w ramach II Festiwalu małych Prapremier 10 489,82 złotych.
Korzystną pozycję w strukturze przychodów z prowadzonej działalności stanowią wpływy ze współorganizacji imprez takich jak: koncert Katarzyny Groniec „ZOO”, Dean Brown Group oraz spektakli przeznaczonych dla starszej publiczności "Andropauza II" - 27 614,83.
Ponadto Teatr pozyskał dodatkowe środki z:
- realizacji zamówienia na wykonanie scenografii do sztuki dla zagranicznego kontrahenta - 3 100,00 zł.
- oraz obsługi technicznej wydarzenia w ramach akcji charytatywnej „Syta zima” – 500 zł.
- Mikołaja, który wpisał się w działalność grudniową teatru – 2 720,33 zł.
Na wykonanie przychodów za 2015 rok wpływają również odpisy z tytułu równoległego do amortyzacji środków trwałych:
- zaliczenia dotacji z 2013 roku, otrzymanej na realizację zadania inwestycyjnego pn. Podwyższenie standardu funkcjonowania wałbrzyskiego Teatru Lalek w ramach programu MKiDN „Rozwój infrastruktury kultury” dofinansowanego środkami Gminy w kwocie 9 034,37 zł,
- zakup niezbędnego wyposażenia w 2014 roku w ramach zadania inwestycyjnego pn. „Zakup niezbędnego wyposażenia na potrzeby działalności Teatru Lalki i Aktora w Wałbrzychu” – 23 015,55 zł.
- wykssięgowanie na pozostałe przychody operacyjne wartości amortyzacji za rok 2015 środków trwałych pokrytych z dotacji otrzymanych do 1 stycznia 2012 roku w kwocie 26 316,40 zł.
II. Szczegółowe wykonanie kosztów:
| L.p | K.to | Wyszczególnienie | Wykonanie za rok 2015 |
|-----|------|------------------|-----------------------|
| 1 | | Koszty ogółem: | 2 300 419,85 |
| 1. | | Koszty wynagrodzeń z tego: | |
| | 430 | Wynagrodzenia ogółem: | 1 588 601,13 |
| | | osobowe | 1 368 663,66 |
| | | nagrody (70-lecie teatru) | 1 016 507,49 |
| | | honoraria | 32 800,00 |
| | | bezosobowe | 239 338,09 |
| | | | 80 018,08 |
| | 445 | Ubezpieczenia społeczne | 219 937,47 |
| 2 | | Zakup towarów i usług w tym: | 422 826,50 |
| | 411 | Zużycie materiałów | 70 518,32 |
| | 419 | Energia, woda, gaz | 35 064,08 |
| | 425 | Usługi bankowe | 97,95 |
| | 426 | Usługi transportowe | 17 916,36 |
| | 427 | Usługi remontowe | 9 449,63 |
| | 429 | Pozostałe usługi | 289 780,16 |
| 3 | | Pozostałe koszty w tym : | 288 992,22 |
| | 401 | Amortyzacja | 85 579,76 |
| | 446 | Odpis ZFŚŚ | 34 797,91 |
| | 447 | Świadczenia dla pracowników | 6 272,06 |
| | 451 | Podatki, opłaty ogółem | 12 752,50 |
| | 452 | Podatek VAT w koszty | 20 623,06 |
| | 463 | Podróże służbowe | 54 490,48 |
| | 465 | Koszty reprezentacji i reklamy | 20 134,72 |
| | 469 | Pozostałe koszty | 18 145,14 |
| | 756 | Koszty finansowe (odsetki) | 1,89 |
| | 759 | Inne koszty finansowe (różnice kursowe) | 494,30 |
| | 769 | Pozostałe koszty operacyjne | 35 700,40 |
| II. | | Wydatki majątkowe | 0,00 |
| III | | Razem I + II | 2 300 419,85 |
II. Opis ważniejszych źródeł kosztów
Na ogólne poziom kosztów roku 2015, duży wpływ miała realizacja projektów w wysokości 484 347,82 zł:
1. Bramaturgia 45 906,42
2. Sachem 40 780,56
3. Festiwal Szanghaj 68 116,83
4. Festiwal małych Prapremier 249 110,12
5. Kultura Dostępna 80 433,89
Największą pozycję w strukturze kosztów stanowią wynagrodzenia wraz z pochodnymi, w wysokości 1 588 601,13 na którą składają się:
1. wynagrodzenia, w tym: 1 368 663,66
wynagrodzenia osobowe, w tym:
- dodatki za rolę- premiera w ramach projektu FMP 555,00
- nagrody jubileuszowe 17 405,75
- nagrody na 70-lecie Teatru 32 800,00
- wynagrodzenia stałe oraz dodatki za przedstawienia 998 546,74
honoraria, w tym: 239 338,09
- honoraria realizatorów - premiery 21 740,00
- honoraria tantiemowe 21 537,39
- honoraria realizatorów innych działań kulturalnych 17 305,00
- występy gościnne 9 937,21
- realizacja zadania Bramaturgia 24 350,00
- realizacja zadania Sachem 36 900,00
- realizacja zadania Festiwal Szanghaj 5 254,49
- Festiwal małych Prapremier 55 750,00
- realizacja zadania Kultura Dostępna 40 994,00
- inne honoraria 5 570,00
bezosobowy fundusz płac: 80 018,08
- inspicyjenci, statysti 4 525,00
- obsługa kasy biletowej 5 380,00
- bileterka, szatniarka, inspektor p.poż 10 833,00
- pracownicy gospodarczy 20 826,08
- prowadzenie lekcji i warsztatów 350,00
- inne 2 070,00
- obsługa techniczna zadania Bramaturgia 3 000,00
- obsługa techniczna zadania Sachem 660,00
- obsługa techniczna zadania Kultura Dostępna 14 750,00
- Festiwal Szanghaj 1 200,00
- Festiwal małych Prapremier 16 424,00
2. Składki na ubezpieczenia społeczne 219 937,47
- emerytalne, rentowe, wypadkowe 178 367,91
- emerytalne, rentowe, wypadkowe od nagrody 5 638,32
- 70-lecie TLiA
- emerytalne, rentowe, wypadkowe od realizacji zadań: 13 207,22
1. Bramaturgia 1 366,61
2. Sachem 1 248,04
3. Festiwal Szanghaj 811,36
4. Festiwal małych Prappremier 1 804,96
5. Kultura Dostępna 7 976,25
- Fundusz Pracy 20 394,43
- Fundusz pracy od nagrody 70-lecie TLiA 639,45
- Fundusz Pracy od realizacji zadania w tym:
1. Bramaturgia 1 690,14
2. Sachem 140,91
3. Festiwal Szanghaj 177,88
4. Festiwal małych Prappremier 115,64
5. Kultura Dostępna 198,46
6. 1 057,25
Znaczące wykonanie kosztów wystąpiło w pozycji Zakup towarów i usług, które stanowi 422 826,50 zł.
i tak odpowiednio:
1. zużycie materiałów 70 518,32
wyposażenie 2 225,26
paliwo 10 685,70
paliwo projekt Festiwal małych Prappremier 107,04
koszty naprawy autobusu 7 779,46
koszty administracyjno-gospodarcze 5 189,65
koszty administracyjno-biurowe 3 545,65
koszty eksploatacji sztuk 3 786,44
koszty materiałów do produkcji sztuk 11 697,00
koszty materiałów do produkcji spektaklu w ramach projektu Festiwal małych Prappremier 3 795,43
niskocenne środki trwałe 2 834,75
pozostałe 1 476,31
materiały do realizacji zadania: Sachem 1 596,11
materiały do realizacji zadania: Bramaturgia 9 786,33
materiały – Festiwal małych Prappremier 3 233,41
materiały Festiwal Chiny 1 187,22
materiały Jubileusz 70-lecia Teatru 1 592,56
2. zużycie energii 35 064,08
energia 12 334,59
gaz 19 175,32
woda 3 554,17
3. usługi bankowe 97,95
opłata za kartę 60,00
prowizje za przelewy zagraniczne 37,95
4. usługi transportowe 17 916,36
usługi kurierskie 401,55
usługi do realizacji zadania
Bramaturgia 74,53
usługi do realizacji zadania:
Sachem 15,45
Usługi do realizacji zadania:
Festiwal Szanghaj 1 155,13
Usługi do realizacji zadania:
Festiwal małych Prappremier 2 012,31
Usługi do realizacji zadania:
Kultura Dostępna 4 581,36
wypożyczenie przyczepy 740,00
przewóz aktorów i dekoracji 8 613,06
przejazdy służbowe 297,97
przejazdy służbowe -projekt Festiwal małych Prappremier 25,00
5. **usługi remontowe**
9 449,63
- naprawa autobusu
5 130,08
- naprawa pozostałych środków trwałych
1 760,20
- konserwacje i przeglądy
2 559,35
6. **pozostałe usługi**
289 780,16
- usługi telekomunikacyjne, opłaty pocztowe
7 805,66
- usługi kominiarskie
260,00
- usługi oczyszczania
3 226,50
- usługi poligraficzne
7 520,20
- usługi poligraficzne Festiwal małych Prapremier
2 651,00
- usługi informatyczne
4 614,55
- usługi ochrony mienia
25 501,05
- czynsz (Buczka15, Wrocławska)
14 017,29
- koszty zarządu, fund. remont. Buczka 15/2
4 919,54
- czynsz za wynajem mieszkania
20 476,52
- nadzór kotłowni gazowej
2 100,00
- składki członkowskie
350,00
- usługi związane z organizacją koncertów
5 075,25
- pozostałe usługi
1 315,72
- usługi bhp
3 414,60
- usługi do produkcji sztuk
899,30
- usługi do realizacji zadania: Bramaturgia
6 484,00
- usługi do realizacji zadania: Festiwal Szanghaj
37 801,31
- usługi do Jubileusz 70-lecia
2 047,97
- II Festiwal małych Prapremier
127 397,16
- usługi Kultura Dostępna
9 638,00
- usługi autobus
2 264,54
Na **Pozostałe koszty** w kwocie 288 992,22 zł złożyły się:
1. **Amortyzacja środków trwałych**
85 579,76
2. **Odpis na ZFŚŚ za 2015 rok**
34 797,91
3. **Świadczenia dla pracowników**
6 272,06
- badania pracownicze
420,00
- ekwiwalent za pranie odzież roboczej
1 210,57
- ekwiwalent za okulary korekcyjne
1 500,00
- ekwiwalent za używanie własnych narzędzi
765,00
- szkolenie pracowników
533,90
- spotkanie Wigilijne
1 842,59
4. **Podatki i opłaty**
12 752,50
- podatek od nieruchomości
8 380,00
- podatek od środków transportowych
1 892,00
- wieczyste użytkowanie
1 444,08
- opłaty pozostałe (Viatoll, autostrady i inne)
790,42
- opłata licencyjna FmP
246,00
5. **Podatek VAT w tym:**
20 623,06
- od projektu Festiwal Szanghaj
314,28
- od projektu Bramaturgia
704,04
- od projektu Festiwal małych Prapremier
2 986,97
- od projektu Sachem
183,08
- od pozostałych zakupów
16 434,69
6. **Podróże służbowe:**
- związane z eksploatacją spektakli
16 059,47
- pozostałe delegacje
6 700,98
- 70-lecie teatru
147,08
- Festiwal Szanghaj
18 392,80
| Koszty | Wartość |
|--------|---------|
| Festiwal Bukareszt | 12 612,38 |
| Kultura Dostępna | 207,03 |
| jazdy lokalne i inne | 370,74 |
| **Koszty reklamy i reprezentacji** | **20 134,72** |
| reprezentacja | 2 669,70 |
| reklama | 441,64 |
| reklama Jubileusz 70-lecia” | 2 370,00 |
| II Festiwal małych Prapremier | 13 423,38 |
| Kultura Dostępna | 1 230,00 |
| **Pozostałe koszty** | **18 145,14** |
| tantiemy autorskie od sztuk | 10 617,11 |
| tantiemy autorskie od koncertów | 1 298,89 |
| ubezpieczenie autobusu i przyczepy | 2 836,00 |
| ubezpieczenie mienia | 1 252,54 |
| ubezpieczenie –Festiwal Szanghaj | 1 884,60 |
| inne | 256,00 |
| **Koszty finansowe** | **1,89** |
| odsetki za gaz | 0,14 |
| odsetki za wodę naliczone za 2013-2015 r | 1,75 |
| **Inne koszty finansowe** | **494,30** |
| różnice kursowe od należności otrzymanych | 494,30 |
| w obcej walucie faktury za przedstawienia Chiny, Rumunia | |
| **Pozostałe koszty operacyjne** | **35 700,40** |
| korekta roczna podatku VAT naliczonego za rok 2015 wynikająca ze zmiany proporcji od zakupu | |
| środków trwałych | 6 674,00 |
| od pozostałych zakupów | 8 820,00 |
| nagrody Festiwal małych Prapremier | 18 500,00 |
| likwidacja (środka trwał, w magazynie) | 1 220,42 |
| inne (VAT od przekazania, grosze VAT) | 485,98 |
IV. Zobowiązania i należności
Stan zobowiązań Teatru na dzień 31.12.2015 r. wyniósł 187 072,84 zł
ZOBOWIĄZANIA NA DZIEŃ 31.12.2015
| L.p | Wyszczególnienie | Według ksiąg rachunkowych | Wymagalne na 31.12.2015 |
|-----|----------------------------------------------------------------------------------|---------------------------|--------------------------|
| 1 | P.H.U Vicotel - monitoring | 147,60 | |
| 2 | Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego, przewóz zespołu aktorskiego i scenografii | 2 248,56 | |
| 3 | Alba Doily Śląsk spółka z o.o. wywóz śmieci | 307,80 | |
| 4 | WIW-BUD - ochrona mienia | 2 019,91 | |
| 5 | Firma Handlowo Usługowa Eltach | 180,00 | 180,00 |
| 6 | Auto-Moto Centrum Limanówka | 4 059,80 | |
| 7 | P.H.U. Technika Cieplna | 369,00 | |
| 8 | D+H POLSKA Sp. z o.o. | 430,50 | |
| 9 | Telefonia Dialog | 345,03 | |
| 10 | Poczta Polska | 66,10 | |
| 11 | NZOZ Krzysztof | 30,00 | |
| 12 | Wałbrzyski Związek Wodociągów i Kanalizacji oraz odsetki naliczone od zobowiązań wymagalnych | 223,26 | 1,75 | 1,75 |
| 13 | Tauron Sprzedaż Sp. z o.o. | 2 739,40 | |
| 14 | PGNiG Obrót Detaliczny | 1 622,83 | |
| 15 | Śnieżka-Inwest Sp. z o.o. | 343,47 | |
| 16 | Urząd Skarbowy – podatek dochodowy | 7 222,00 | |
| 17 | ZUS składki społeczne | 47 939,30 | |
| 18 | wynagrodzenia za m-c XII, w tym: | | |
| | - wynagrodzenia osobowe | 114 688,58 | |
| | - umowa zlecenie, dzieło | 98 742,87 | |
| | - honoraria | 3 921,00 | |
| | - wynagrodzenia osobowe | 12 024,71 | |
| 19 | Urząd Miasta Wałbrzych – podatek od nieruchomości | 698,00 | 698,00 |
| 20 | Stowarzyszenie Autorów ZAIKS – tantiemy autorskie | 763,69 | |
| 21 | TUJR WARTA – ubezpieczenie mienia | 626,26 | |
Razem: 187 072,84 879,75
W strukturze zobowiązań największą pozycję stanowią wynagrodzenia płatne do dnia 10 stycznia 2016 za miesiąc poprzedni, honoraria tantiemowe rozliczane kwartalnie, składki ZUS oraz podatek od wynagrodzeń (płatne do 15 stycznia i 15 lutego) na łączną kwotę 169 849,88 zł, która w wymiarze procentowym wynosi 90,79% wartości ogólnego stanu zobowiązań. Pozostałe zobowiązania, poza ubezpieczeniem majątku oraz autobusu (płatne w ratach) zostały uregulowane.
Stan należności na koniec okresu sprawozdawczego wyniósł 38 072,82
w tym 34 021,63 zł to należności wymagalne.
NALEŻNOŚCI DLA TEATRU NA DZIEŃ 31.12.2015
| L.p | Wyszczególnienie | Według ksiąg rachunkowych | Wymagalne na 31.12.2015 |
|-----|------------------------------------------------------|---------------------------|--------------------------|
| 1 | Centrum Kultury Wrocław Zachód - tantiemy | 21,63 | 21,63 |
| 2 | Fundacja Witkacego w Zakopanem - spektakl | 7 000,00 | 7 000,00 |
| 3 | Teatr im. Stefana Jaracza w Łodzi - spektakle | 27 000,00 | 27 000,00 |
| 4 | Urząd Skarbowy podatek VAT | 1 673,00 | |
| 5 | Podatek VAT do rozliczenia w następnym miesiącu | 517,52 | |
| 6 | Komornik Sądowy zajęcie wynagrodzenia | 306,00 | |
| 7 | Pracownicy Teatru – opłaty za wynajem lokalu | 613,33 | |
| 8 | Generalna Dyrekcja Dróg i Autostrad opłata Viatoll | 821,34 | |
| 9 | Generalna Dyrekcja Dróg i Autostrad kaucja Viabox | 120,00 | |
| | RAZEM | 38 072,82 | 34 021,63 |
W strukturze należności największą pozycję stanowią zapłaty za wykonane usługi (prezentację spektakli) w wysokości 34 000 zł. Wykazane należności wymagalne na dzień 31.12.2015, zostały uregulowane w miesiącu stycznia 2016 roku.
Stan środków pieniężnych na dzień 31.12.2015 roku wyniósł 253 770,28 zł.
Ciesielski
BŁOWNY KSIĘGOWY
Piotr Ciesielski
I. Premiery
Teatr przygotował 4 premiery:
↓ 313. **SACHEM. WÓDZ CZARNYCH WĘŻY**
wg Henryka Sienkiewicza
prapremiera: 28 lutego 2015
**Reżyseria:** Martyna Majewska
**Adaptacja:** Martyna Majewska
**Scenografia i kostiumy:** Anna Haudek
**Muzyka:** Dawid Majewski
**Obsada:**
Zbigniew Koźmiński – Młody Wojownik, Sachem
Anna Jezierska – Sacheen, Petra
Sylwia Nowak – Liv Ullmann, Śmiejąca się, Gretchen
Bożena Oleszkiewicz – Piękna Sowa z synkiem za rękę, Andrea
Urszula Raczkowska – Cienista, Barmanka Brígita
Natalia Wleciech – Indianka z kopytkiem, Inga, Tancerka Lina
Jakub Grzybek – Roger Moore, Młody Wojownik II, Wilhelm
Seweryn Mrożkiewicz – Wódz, Głos Ducha Manitou, Friedrich
Paweł Pawlik – Ten z głową w chmurach, Dyrektor Cyrku
**Opis spektaklu:**
Współczesna adaptacja noweli „Sachem” Henryka Sienkiewicza. Opowiada historię brutalnej napaści Niemców na indyjską wioskę Chiaviatta, z której ratuje się jedynie mały chłopiec. Po latach powraca jako ostatni z plemienia legendarnych Czarnych Węży, by dokonać zemsty na swoich oprawcach.
Twórcy spektaklu chcą nakłonić młodych widzów do namysłu nad umownością naszej tożsamości oraz trudnościami w komunikacji międzykulturowej. Poruszają problem bezradności człowieka wobec globalnych przemian oraz upadku systemów wartości, a co za tym idzie – nieuchronności zła. Korzystają z zapomnianej już dziś siły przekazu słownego – przypowieści, legendy, pieśni. Muzycznie łączą etniczne motywy indyjskie ze współczesnymi nurtami nu-disco i deep house.
Przedstawienie łączy środki klasycznego teatru formy z umowną i wielofunkcyjną scenografią. Całość utrzymana jest w konwencji teatru w teatrze.
Produkcja spektaklu została dofinansowana w ramach Konkursu na Inszenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej „Klasyka Żywa” realizowanego z okazji obchodów 250-lecia teatru publicznego w Polsce. Konkurs organizuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego. Spektakl bierze udział w II etapie Konkursu.
Spektakl dla widzów od 13 roku życia.
314. FRANIA PIORUN
premiera: 9 maja 2015
Autor tekstu: Magda Żarnecka
Reżyseria: Przemysław Jaszczak
Scenografia i kostiumy: Paweł Brajczewski
Muzyka: Krzysztof Domański
Projekcje: Paweł Brajczewski
Obsada:
Anna Jezierska – Frania, Mrówka
Jakub Grzybek – Borsuk Bazyl, Konik Polny
Kamil Król – Lis Daktyl, Żuk
Paweł Pawlik – Niedźwiedź Melon, Ślimak
Opis spektaklu:
Borsuk Bazyl, Lis Daktyl i Niedźwiedź Melon to pedantyczne zwierzęta, które wiodą życie pełne monotonii i śmiesznych rytuałów. Lęk przed wyimaginowanymi stworami: „żębiatorami”, „szlamiakami” i „ponurami” paraliżuje ich tak, że boją się wychodzić z domu, który jest dla nich kolebką bezpieczeństwa. Wyprawa do ogródka po zapasy jest dla nich nie lada wyczynem. Pomimo że mieszkają razem, czują się samotne. Nieustannie czekają na list od kogokolwiek. W ich świat wkracza niczym piorun nieokrzesana i aragoncka dziewczynka o imieniu Frania, burząc przy tym ich normalny rytm dnia, robiąc bałagan i wprowadzając zamieszanie. Dziewczynka, wędrując do „Lepszego Miejsca”, postanawia zatrzymać się u zwierząt, których denerwują jej złe maniery i klątwma. Obecność Frani okazuje się jednak korzystna dla obu stron. Ona spróbuje oswoić zwierzęta ze strachem, one nauczą ją dobrego wychowania. A na koniec wszyscy dowiedzą się, gdzie tak naprawdę jest „Lepsze Miejsce” oraz, co jest najważniejsze na świecie.
315. KRÓLIK, SŁONI I TERESKA...
wg powieści „Z powrotem... czyli fatalne skutki niewłaściwych lektur” Zbigniewa Batki
premiera: 13.09.2015
Adaptacja i reżyseria: Jerzy Jan Połoński
Scenografia: Dariusz Panas
Muzyka: Michał Kowalczyk
Kostiumy: Dariusz Panas
Obsada:
Anna Jezierska, Bożena Oleszkiewicz, Aleksandra Paprocka-Paszczyk, Natalia Wieciech, Jakub Grzybek, Kamil Król, Seweryn Mrożkiewicz, Paweł Pawlik
...to szalona podróż w głąb siebie. Elementarne pytania: „kim jestem?”, „kim będę?” zadają sobie zarówno dorosli, jak i małe dzieci. Sprawa tożsamości jest sprawą fundamentalną dla człowieka i jego rozumienia świata. To, jak wygląda my, jak się zachowujemy, jak przeżywamy, jest sumą wszystkich zdarzeń, które w życiu nam się przytrafiają. Ale każdy, zwłaszcza już ten troszkę starszy, zadaje sobie przynajmniej raz w życiu pytania: A co by było, gdybym wtedy postąpił inaczej? A co by było, gdybym teraz cofnął się o kilka lat? kroków? chwil?
Spectakl oparty na powieści Zbigniewa Batki „Z powrotem... czyli fatalne skutki niewłaściwych lektur” to surrealistyczna bajka, w której towarzyszymy nietuzinkowym postaciom w ich odkrywaniu własnej, często skrywanej tożsamości. Królik, Zielony Koń, Pingwin, Jaskulka (to nie błąd!) i inni z domku na żółtych półbutach udowadniają, czym jest prawdziwa przyjaźń i jak bardzo inność może być kolorowa. Chyba że ktoś zdecyduje inaczej...
316. WŁADYSŁAW I ANNABELLA – historia pewnego misia i lalki
premiera: 21.11.2015
(spektakl zrealizowany w koprodukcji ze Stowarzyszeniem „TE-ART” w Wałbrzychu)
Scenariusz i reżyseria: Zuzanna Mukoid
Scenografia i kostiumy: Barbara Szymczak
Muzyka: Aleksandra Socewicz
Obsada:
Anna Jezierska – Annabella, Sprzątaczka
Jakub Grzybek – Krampus
Paweł Pawlik – Władysław, Stróż
Zbliża się upragniony przez wszystkich czas Bożego Narodzenia. W sklepach trwa przedświąteczny szal zakupowy. Na dworze pada śnieg. W Wigilijny dzień Święty Mikołaj wraz ze swoim pomocnikiem Krampusem mają mnóstwo pracy. Muszą zdążyć na czas z dostarczeniem prezentów dla wszystkich dzieci.
Jednakże przez śnieżną zawieruchę Krampus wypada z snu. Jego nieoczekiwane pojawienie się w jednym ze sklepów z zabawkami, w którym pracują do późna tajemniczy, poczcigwy Stróż i rzędziwa Sprzątaczka, wywoła lawinę niezwykłych zdarzeń. To tutaj między innymi rozstrzynie się los zapomnianych zabawek: baletnicy Annabelli – delikatnej lalki z porcelany oraz Władysława, dzielnego pluszowego misia bez jednego ucha.
Prosta historia misia i lalki staje się przedstawieniem uniwersalnym, które opowiada o marzeniach, tęsknocie za lepszym życiem, przyjaźni, dobru czy uszczęśliwianiu innych. Kameralną atmosferę spektaklu tworzą trójka aktorów oraz scenografia ograniczająca się do przestrzeni sklepu z zabawkami. Inscenizacja wzbogacona jest o różne środki teatru formy, jak m.in. lalki stołkowe i cieniowe.
II. Aplikacje o środki zewnętrzne
W okresie sprawozdawczym Teatrowi przyznano:
- dotację celową Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu/priorytetu: Teatr 2015 – Promesa/250-lecie teatru publicznego w Polsce. Edukacja teatralna i promocja teatru na dofinansowanie zadania pn. „BRAMAturgia – inscenizowane opowieści z bram i podwórek wałbrzyskich kamienic”, realizowanego na podstawie zawartej Umowy nr 00233/15/FKK/IT z dnia 12.05.2015 roku w wysokości 30 000 zł netto,
- dotację celową Gminy Wałbrzych na realizację zadania pn. „BRAMAturgia – inscenizowane opowieści z bram i podwórek wałbrzyskich kamienic” na postawie zawartej Umowy nr UM/BKS/I/965/172/881-w/2015 z dnia 11.05.2015 roku w wysokości 14 000 zł brutto,
- dotację celową Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu/priorytetu: Wydarzenia artystyczne. Promocja kultury polskiej za granicą na dofinansowanie zadania pn. „Wałbrzyski Teatr Lalki i Aktora na 9. Międzynarodowym Festiwalu Teatrów dla dzieci w Szanghaju – 2015”, realizowanego na podstawie Umowy nr 02026/15/DWZ z dnia 11.06.2015 w wysokości 40 000 zł netto,
- dotację celową Gminy Wałbrzych na realizację zadania pn. „Wałbrzyski Teatr Lalki i Aktora na 9. Międzynarodowym Festiwalu Teatrów dla dzieci w Szanghaju – 2015” na podstawie zawartej Umowy nr UM/BKS/I/1053/185/958-w/2015 w wysokości 16 000 zł brutto,
- dotację celową Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu/priorytetu: Edukacja. Edukacja kulturalna na dofinansowanie zadania pn. „Festiwal małych Prapremier – Wałbrzych 2015” na podstawie zawartej Umowy nr 03433/15/DEK z dnia 10.06.2015 w wysokości 105 000 zł netto,
dotację celową Gminy Wałbrzych na realizację zadania pn. „Festiwal małych Prapremier – Wałbrzych 2015” na podstawie zawartej Umowy nr UM/BKS//I/1204/203/1089-w/2015 z dnia 14.07.2015 r. w wysokości 120 000 zł brutto,
dotację celową Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Kultura dostępna na dofinansowanie zadania pn. ARTYSTYCZNE „CO NIECO” dla dzieci i gimnazjalistów z regionu wałbrzyskiego na podstawie zawartej Umowy nr 10931/15/FPK/NCK z dnia 22.09.2015 w wysokości 68 000 zł netto,
dotację celową Gminy Wałbrzych na realizację zadania pn. ARTYSTYCZNE „CO NIECO” dla dzieci i gimnazjalistów z regionu wałbrzyskiego na podstawie zawartej Umowy nr UM/BKS//I/1904/266/1615-w/2015 z dnia 19.10.2015 w wysokości 10 000 zł brutto,
wsparcie finansowe decyzją Komisji Artystycznej Konkursu na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej „Klasyka Żywa” z dnia 27.03.2014r. w wysokości 40 000 zł dla projektu artystyczno-edukacyjnego Teatru Lalki i Aktora w Wałbrzychu pn. „SACHEM. Wódz Czarnych Węży” wg Henryka Sienkiewicza w reżyserii Martyny Majewskiej, realizowanego od 15.11.2014 do 30.03.2015.
| Lata | środki wnioskowane | przyznane dotacje celowe | % |
|------|---------------------|--------------------------|---|
| 2013 | 664 000 | 521 500 | 78,5 |
| 2014 | 874 700 | 553 300 | 63,3 |
| 2015 | 638 200 | 443 000 | 69,41 |
| MKiDN | 478 200 | 283 000 | 59,18 |
| Gm. Wałbrzych | 160 000 | 160 000 | 100,00 |
III. EFEKTY UPOWSZECHNIENIA PRODUKCJI TEATRU W PORÓWNANIU DO OKRESÓW ANALOGICZNYCH
| lata | ilość premier | Przedstawienia | Widzowie | Wpływy netto |
|------|---------------|----------------|----------|--------------|
| | | siedziba | teren | razem | siedziba | teren | razem | siedziba | teren | razem |
| 2012 | 3 | 204 | 29 | 233 | 23 766 | 7 624 | 31 390 | 250 492 | 49 751 | 300 243 |
| 2013 | 5 | 174 | 62 | 236 | 20 918 | 17 806 | 38 724 | 220 969 | 149 727 | 370 696 |
| 2014 | 4 | 156 | 78 | 234 | 19 473 | 14 680 | 34 153 | 220 462 | 198 312 | 418 774 |
| 2015 | 4 | 163 | 82 | 245 | 21 301 | 19 232 | 40 533 | 228 535 | 290 269 | 518 804 |
| wskaźnik % do 2014 | 104,5 | 105,1 | 104,7 | 109,4 | 131,0 | 118,7 | 103,7 | 146,4 | 123,9 |
Z powyższego zestawienia wynika, że w porównaniu do 2014 zauważalny jest wzrost we wszystkich kategoriach ogółem: ilości przedstawień o 4,7%, widzów o 18,7%, wpływów o 23,9%. Na taki stan rzeczy bardzo korzystnie wpłynęły prezentacje spektakli poza siedzibą Teatru, i tak odpowiednio wzrosła: liczba przedstawień o 5,1%, widzów o 31,0% i poziom wpływów o 46,4%. Średnia frekwencja na spektaklach Teatru wyniosła 165 widzów.
**Zestawienie wydarzeń obcych w 2015 roku**
| | liczba | widzowie | wpływy |
|-------------------------------|--------|----------|--------|
| przedstawienia | - | - | - |
| koncerty/spektakle | 4 | 500 | 27 040 |
| **Razem 2015** | 4 | 500 | 27 040 |
| **Rok 2014** | 8 | 1 117 | 50 826 |
Spektakle w siedzibie
| Siedziba Teatru | Spektakle | widzowie | średnia frekwencja | wpływy |
|---------------------------------|-----------|----------|--------------------|----------|
| zorganizowane | 75 | 10 703 | 143 | 129 880 |
| otwarte | 56 | 6 332 | 113 | 79 015 |
| Projekt „BRAMAturgia”... | 6 | 420 | 70 | - |
| Projekt ARTYSTYCZNE „CO NIECO” ... | 15 | 2 187 | 146 | - |
| Projekt Klasyka Żywa Sachem. | 11 | 1 659 | 151 | 19 640 |
| razem | 163 | 21 301 | 130 | 228 535 |
Spektakle w objeździe
| Objazd | Spektakle | widzowie | średnia frekwencja | wpływy |
|---------------------------------|-----------|----------|--------------------|----------|
| zorganizowane | 58 | 13 524 | 233 | 212 985 |
| festiwalowe | 13 | 2 104 | 162 | 65 228 |
| Projekt ARTYSTYCZNE „CO NIECO” ... | 7 | 2 104 | 301 | - |
| Projekt „Festiwal w Szanghaju...“ | 4 | 1 500 | 375 | 12 056 |
| razem | 82 | 19 232 | 235 | 290 269 |
Spektakle zaprezentowane w ujęciu analitycznym przedstawia zestawienie:
* spektakle premierowe
| L.P. | TYTUŁ SZTUKI | LICZBA SPEKTAKLI | LICZBA WIDZÓW | WPŁYWY |
|------|-----------------------|------------------|---------------|------------|
| | | SIEDZIBA TEREN RAZEM | SIEDZIBA TEREN RAZEM | SIEDZIBA TEREN RAZEM |
| 1. | Calineczka | 3 2 5 | 314 500 814 | 4 139,31 5 500,00 9 639,31 |
| 2. | Czerwony Kapturek | 4 11 15 | 426 4 850 5 276 | 5 356,94 45 068,65 50 425,59 |
| 3. | Koziołek Matołek | 9 5 13 | 1 127 1 235 2 362 | 13 963,32 14 850,00 28 813,32 |
| 4. | Frania Piorun | 22 2 24 | 2 977 500 3 477 | 34 110,79 7 600,00 41 710,79 |
| 5. | Jaś i Malgosia | - 1 1 | - 170 170 | - 3 300,00 3 300,00 |
| 6. | Władca skarpetek | 22 34 56 | 3 025 7 153 10 178 | 23 943,83 126 500,00 150 443,83 |
| 7. | Kopciuszek | 2 1 3 | 252 150 402 | 3 194,11 3 900,00 7 094,11 |
| 8. | Bajka o szczęściu | - 1 1 | - 180 180 | - 2 900,00 2 900,00 |
| 9. | Och Emil! | 5 1 6 | 616 290 906 | 7 945,53 3 800,00 11 745,53 |
| 10. | LE-FILO-FABLE | 4 - 4 | 167 - 167 | 2 312,29 - |
| 11. | Królewna Śnieżka | 1 1 2 | 159 250 409 | 2 220,67 3 200,00 5 420,67 |
| 12. | Księga Dżungli | 1 1 2 | 73 250 323 | 1 061,56 3 750,00 4 811,56 |
| 13. | Balladyna | - 2 2 | - 240 240 | - 8 500,00 8 500,00 |
| 14. | Sachem | 23 4 27 | 3 200 1 234 4 434 | 21 051,85 8 000,00 29 051,85 |
| 15. | Ferdynand Wspaniały | 1 - 1 | 177 - 177 | 2 546,73 - |
| 16. | U/Rodziny | 26 6 32 | 3 810 1 230 5 040 | 48 578,36 24 000,00 72 578,36 |
| 17. | NAJ | 2 9 11 | 53 800 853 | 901,85 25 900,00 26 801,85 |
| 18. | Wariat i zakonnica | 1 1 2 | 164 200 364 | 2 972,21 3 500,00 6 472,21 |
| 19. | Władysław i Annabella| 25 - 25 | 3 760 - 3 760 | 48 638,65 - |
| 20. | Królik, stół i Tereska | 5 - 5 | 490 - 490 | 4 286,17 - |
| 21. | Nie bójcie się czarownic | 1 - 1 | 91 - 91 | 1 311,11 - |
| 22. | BRAMAturgia | 6 - 6 | 420 - 420 | - - |
| RAZEM | | 163 82 245 | 21 301 19 232 40 533 | 228 535,28 290 268,65 518 803,93 |
Spektakle poza siedzibą Teatru:
| DATA | TYTUŁ | LICZBA WIDZÓW | WPŁYWY NETTO |
|------------|------------------------|---------------|--------------|
| 14.02.2015 | Jaś i Małgosia | | |
| 15.02.2015 | Bajka o Szczęściu | | |
| 21.02.2015 | Calineczka | | |
| 5.03.2015 | Księga Dżungli | | |
| 15.03.2015 | U/rodziny | | |
| 21.03.2015 | Kopciuszek | | |
| 22.03.2015 | NAJ | | |
| 23.03.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 25.03.2015 | Warlat i Zakonnica | | |
| 18.04.2015 | Królewna Śnieżka | | |
| 26.04.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 2.05.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 16.05.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 27.05.2015 | Koziołek Matołek | | |
| 23.06.2015 | Balladyna | | |
| 24.06.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 25.07.2015 | Czerwony Kapturek | | |
| 26.07.2015 | Czerwony Kapturek | | |
| 28.07.2015 | Czerwony Kapturek | | |
| 29.07.2015 | Czerwony Kapturek | | |
| 08.08.2015 | U/rodziny | | |
| 09.08.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 18.08.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 21.08.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 30.08.2015 | Koziołek Matołek | | |
| 20.09.2015 | U/rodziny | | |
| 03.10.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 10.10.2015 | Och, Emil! | | |
| 17.10.2015 | Koziołek Matołek | | |
| 05.11.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 07.11.2015 | Koziołek Matołek | | |
| 08.11.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 22.11.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 29.11.2015 | Frania Piorun | | |
| 02.12.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 03.12.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 04.12.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 05.12.2015 | Frania Piorun | | |
| 05.12.2015 | U/rodziny | | |
| 06.12.2015 | Władca Skarpetek | | |
| 08.12.2015 | Władca Skarpetek | | |
**łącznie - 13 524 widzów**
Dołnobrzeski Ośrodek Kultury w Brzegu Dolnym – 170 widzów
Świdnicki Ośrodek Kultury w Świdnicy – 180 widzów
Zielonogórski Ośrodek Kultury w Zielonej Górze (2 prezentacje) – 500 w.
Centrum Sztuki w Oławie – 250 widzów
Miejski Ośrodek Kultury w Głogowie – 200 widzów
Kościański Ośrodek Kultury w Kościanie – 150 widzów
Centrum Kultury MUZA w Lubinie (2 prezentacje) – 65 widzów
Polkowickie Centrum Animacji w Polkowicach (2 prezentacje) – 400 w.
Polkowickie Centrum Animacji w Polkowicach – 200 widzów
Centrum Sztuki w Oławie – 250 widzów
Jaworski Ośrodek Kultury w Jaworze – 150 widzów
Gminny Ośrodek Kultury w Kleszczowie – 120 widzów
Miejski Ośrodek Kultury i Sportu w Oleśnicy – 150 widzów
Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu (2 prezentacje) – 530 widzów
Stowarzyszenie Jarocin XXI (2 prezentacje) – 240 widzów
Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Jarocin (2 prezentacje) – 240 widzów
Renmin University of China – Lecture Hall w Pekinie (2 prezentacje) – 750 w.
Renmin University of China – Lecture Hall w Pekinie (2 prezentacje) – 750 w
Centrum Kultury i Sztuki w Yangzhou – 750 widzów
Centrum Kultury i Sztuki w Yangzhou – 750 widzów
Fundacja Wojciecha Pszoniala Kurtyna w Górę – Ustroń – 120 widzów
Teatr Korez Mirosław Neinert w Katowicach – 200 widzów
Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu – 200 widzów
Zielonogórski Ośrodek Kultury – 150 widzów
Centrum Kultury w Jedlinie Zdroju – 150 widzów
Dzierżoniowski Ośrodek Kultury – 160 widzów
Rada Rodziców Szkoły Polskiej w Wiedniu (Austria) – 200 widzów
Centrum Kultury MUZA w Lubinie – 290 widzów
Świdnicki Ośrodek Kultury – 250 widzów
Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu – 224 widzów
Miejski Ośrodek Kultury i Sportu w Oleśnicy – 305 widzów
Miejski Ośrodek Kultury w Głogowie – 350 widzów
Miejski Ośrodek Kultury w Tomaszowie Mazowieckim (2 spektakle) – 500 w.
Centrum Kultury Wrocław Zachód – 250 widzów
Teatr im. S. Jaracza w Łodzi – scena w Radomsku (2 spektakle) – 350 widzów
Teatr im. S. Jaracza w Łodzi – scena w Piotrkowie Tryb. (2 spektakle) – 400 w.
Teatr im. S. Jaracza w Łodzi – scena w Skierniewicach (2 spektakle) – 400 w.
Politechnika Śląska w Gliwicach – 250 widzów
Politechnika Śląska w Gliwicach (3 spektakle) – 750 widzów
Politechnika Śląska w Gliwicach (3 spektakle) – 750 widzów
Fundacja Witkacego w Zakopanem (2 spektakle) – 520 widzów
**przedstawienia niedzielne i wpływy w 2015 roku – siedziba**
| DATA | TYTUŁ | LICZBA WIDZÓW | WPŁYWY NETTO |
|------------|------------------------|---------------|--------------|
| 04.01 | Calineczka | 81 | 942.40 |
| 11.01 | Kopciuszek | 124 | 1 558.62 |
| 18.01 | Czerwony Kapturek | 79 | 914.48 |
| 25.01 | Och Emil!! | 135 | 1 690.75 |
| **m-c styczeń - 4** | | **419** | **5 106.25** |
| 01.02 | Księga Dżungli | 73 | 1 061.55 |
| 08.02 | Królewna Śnieżka | 159 | 2 220.67 |
| 15.02 | Władca skarpetek | 203 | 2 773.73 |
| Data | Spektakl | Liczba osób | Koszt |
|----------|---------------------------------|-------------|-------|
| 22.02 | Koziołek Matolek | 93 | 1 252,79 |
| 27.02 | Sachem | 50 | - |
| 28.02 | Sachem | 150 | - |
| **m-c luty** - 6 | | 728 | 5 088,07 |
| 01.03 | LE-FILO-FABLE | 35 | 448,75 |
| 01.03 | Sachem | 35 | 538,88 |
| 08.03 | Kopciuszek | 128 | 1 635,48 |
| 13.03 | Sachem | 36 | 600,00 |
| 15.03 | Nie bójcie się czarownic | 91 | 1 311,11 |
| 22.03 | Władca skarpetek | 160 | 2 094,74 |
| 29.03 | Calineczka | 104 | 1 450,00 |
| **m-c marzec** - 7 | | 589 | 8 078,96 |
| 12.04 | U/RODZINY NAJ | 74 | 1 021,30 |
| | | 27 | 439,82 |
| 19.04 | Ferdynand Wspaniały | 177 | 2 546,73 |
| 26.04 | Czerwony Kapturek | 101 | 1 402,30 |
| **m-c kwiecień** - 4 | | 379 | 5 410,15 |
| 03.05 | LE-FILO-FABLE | 14 | 237,87 |
| 09.05 | Frania Piorun | 156 | 111,12 |
| 10.05 | Frania Piorun | 87 | 1 135,18 |
| 17.05 | Och Emil! | 75 | 1 038,90 |
| | NAJ | 26 | 462,03 |
| 23.05 | Wariat i zakonnica | 164 | 2 972,22 |
| 24.05 | Koziołek Matolek | 73 | 1 063,92 |
| 31.05 | Frania Piorun | 169 | 2 375,00 |
| **m-c maj** - 8 | | 764 | 9 396,24 |
| 07.06 | U/RODZINY | 56 | 742,12 |
| | U/RODZINY | 160 | 3 240,74 |
| 14.06 | Frania Piorun | 65 | 947,66 |
| 21.06 | Czerwony Kapturek | 87 | 1 140,18 |
| 28.06 | Callineczka | 129 | 1 746,91 |
| **m-c czerwiec** - 5 | | 497 | 7 817,61 |
| **I półrocze** | | 3 376 | 40 897,28 |
| Data | Spektakl | Liczba osób | Koszt |
|----------|---------------------------------|-------------|-------|
| 06.09 | Władca skarpetek | 55 | 696,45 |
| 13.09 | Królik, słon i Tereska | 223 | 800,14 |
| 20.09 | Królik, słon i Tereska | 83 | 1 114,58 |
| 27.09 | LE-FILO-FABLE | 51 | 757,16 |
| **m-c wrzesień** - 4 | | 412 | 3 368,33 |
| 04.10 | Frania Piorun | 110 | 1 627,00 |
| 09.10 | Och Emil! | 97 | 1 356,63 |
| 18.10 | Koziołek Matolek | 175 | 2 365,12 |
| 25.10 | Królik, Słoń i Tereska | 59 | 751,07 |
| **m-c październik** - 4 | | 441 | 6 099,82 |
| 08.11 | Frania Piorun | 139 | 1 972,22 |
| 15.11 | U/Rodziny | 187 | 2 760,86 |
| 21.11 | Władysław i Annabella | 145 | 1 009,27 |
| 22.11 | Władysław i Annabella | 139 | 1 804,62 |
| 28.11 | Sachem | 48 | 252,78 |
| 29.11 | Władca skarpetek | 111 | 1 599,07 |
| **m-c listopad** - 6 | | 769 | 9 398,82 |
| 06.12 | Władysław i Annabella | 182 | 3 342,60 |
| 06.12 | Władysław i Annabella 2x ryczalt | 320 | 3 703,70 |
| 12.12 | U/RODZINY 2x ryczalt | 326 | 4 722,22 |
| 13.12 | Władysław i Annabella | 163 | 2 592,59 |
| | ryczalt | 199 | 2 813,66 |
| 20.12 | Władca skarpetek | 144 | 2 076,09 |
| **m-c grudzień** - 8 | | 1 334 | 19 250,86 |
| **II półrocze** | | 2 956 | 38 117,83 |
| **Rok 2015** | 56 spektakli | 6 332 | 79 015,11 |
| DATA | TYTUŁ | ilość widzów + wejściówek | widz indywidualny | bezpłatne dla opiekunów | Nazwa jednostki, miejscowość | wiek widza | Dodatkowe działania edukacyjne |
|------------|------------------------------|---------------------------|-------------------|-------------------------|-------------------------------|-----------------------------|---------------------------------|
| 20.01.15 | Czerwony Kapturek | 156 | 3 | 12 | Biblioteka ze Srebrnej Góry | 6-14 lat kl. IV-VI kl. I-III 5-15 lat | Lekcja teatralna Sylwia Nowak |
| 22.01.15 | Och, Emil! | 163 | 2 | 15 | Przedszkole Agatka Wałbrzych | 3-5 lat kl. I-III kl. O-I 2-3 lata | |
| 29.01.15 | Władca Skarpetek | 166 | 6 | 13 | ZHP Kamienna Góra SP 2 Strzegom Klub Agatka Legnica SP 7 Legnica | 4-15 lat kl. I-III 3-6 lat kl. I-III | |
| | **Razem styczeń** | **485** | **11** | **40** | | | |
| 13.02.15 | Władca Skarpetek | 126 | - | 9 | SP Gozdzków Przedszkole Jedyneczka Wałbrzych | kl. O-III 3-5 lat | |
| 19.02.15 | Koziołek Matołek | 125 | 11 | 12 | SP 15 Wałbrzych Przedszkole nr 2 Wałbrzych Przedszkole nr 14 Wałbrzych Fundacja Salvator | kl. I-III 3-5 lat 3-5 lat 2-3 lata | |
| | **Razem luty** | **333** | **11** | **30** | | | |
| 3.03.15 | Koziołek Matołek | 131 | - | 12 | SP 10 Wałbrzych Sp 15 Wałbrzych Powiatowy Środowiskowy Dom Samopomocy Wałbrzych | kl. O-III | Lekcja teatralna Bożena Oleszkiewicz |
| 4.03.15 | Koziołek Matołek | 165 | - | 10 | SP 21 Wałbrzych SP 10 Wałbrzych | kl. I-III | |
| 6.03.15 | Sachem „Klasyka żywa” (projekt) | 109 | - | 8 | I LO Jawor SP 15 Wałbrzych ZSZ nr 7 Wałbrzych | kl. I kl. V kl. I technikum | Warsztaty teatralne (projekt) |
| 10.03.15 | Sachem „Klasyka żywa” | 169 | - | 9 | Gimnazjum nr 9 Wałbrzych | | Warsztaty teatralne |
| 11.03.15 | Sachem „Klasyka żywa” | 161 | - | 11 | Gimnazjum nr 8 Wałbrzych | | Warsztaty teatralne |
| 12.03.15 | Sachem „Klasyka żywa” | 167 | - | 8 | Gimnazjum nr 12 Wałbrzych oraz klasa licealna | kl. I-III kl. I | Warsztaty teatralne |
| 13.03.15 | Władca Skarpetek | 121 | 3 | 10 | SP 20 z Legnicy Przedszkole Siódra Elżbietańek W-ch Gminny Zespół Szkolno – Przedszkolny Czarny Bór | kl. I-III 3-5 lat kl. I | Lekcja teatralna, Seweryn Mrózkielewicz |
| 17.03.15 | Sachem „Klasyka żywa” | 144 | - | 10 | Gimnazjum nr 13 Wałbrzych | | Warsztaty teatralne |
| 18.03.15 | Sachem „Klasyka żywa” | 151 | - | 8 | Zespół Szkół Fundacji Wałbrzych Gimnazjum nr 7 Wałbrzych I LO Jawor Zespół Szkół Zawodowych Specjalnych W-ch Gimnazjum Łądek Zdrój Gimnazjalny Zespół Szkół nr 2 W-ch | kl. I-III kl. I-III kl. I kl. I-II | Warsztaty teatralne |
| 19.03.15 | Sachem „Klasyka żywa” | 134 | - | 9 | Gimnazjum nr 11 Wałbrzych SP nr 10 Wałbrzych | | Warsztaty teatralne |
| 20.03.15 | Sachem „Klasyka żywa” | 142 | - | 9 | III LO Wałbrzych Gimnazjum Czarny Bór Gimnazjum nr 6 Wałbrzych Gimnazjum nr 1 Wałbrzych | kl. I kl. I-III kl. I | Warsztaty teatralne |
| 24.03.15 | Władca Skarpetek | 152 | 1 | 9 | SP 22 Wałbrzych SP Żarów Przedszkole nr 14 z Legnicy Przedszkole Chełmska Centrum Biblioteczno-Kulturalne | kl. I-III kl. II 3-5 lat 3-5 lat | Lekcja teatralna, Ania Jezierska |
| Data | Akcja | Liczba uczestników | Rodzaj akcji | Miejsce | Klasa | Aktivność |
|------------|--------------------------------------------|--------------------|--------------|------------------------------------------------------------------------|-------|-----------|
| 26.03.15 | Sachem „Klasyka żywa” | 146 | - | Gimnazjum nr 4 Wałbrzych | kl. III | Warsztaty teatralne |
| | | | | SP nr 6 Boguszów Gorce | kl. V-VI | |
| | | | | Publiczny Zespół Szkół Integracyjnych Świebodzie – Ciernie | kl. III gimnazjalna | |
| | | | | Katolickie Niepubliczne Gimnazjum Świdnica | kl. I | |
| | | | | Gimnazjum Społeczne W-ch | kl. III | |
| | | | | ZSP Energetyk W-ch | kl. III gimnazjalna + kl. I ponadgimnazjalna | |
| **Razem** | **marzec** | **2393** | **4** | **149** | | |
| 1.04.15 | U/rodziny | 136 | 3 | SP Lubin | kl. I-II | |
| | | | | Przedszkole Agatka Wałbrzych | | |
| 9.04.15 | U/rodziny | 127 +2w | - | Sp nr 6 Boguszów- Gorce | kl.I-III 4-5 I | |
| | | | | Przedszkole nr 6 Dzierżoniów CERSANIT | | |
| 10.04.15 | U/rodziny | 170 + 4w | - | SP nr 15 Wałbrzych | kl. VI kl. I-III 3-5 lat | |
| | | | | SP Mokrzeszów | | |
| | | | | Przedszkole Bajkolandia Wałbrzych | | |
| | | | | Pkt Przedszkolny Zielone Wzgórze W-ch | | |
| 14.04.15 | U/rodziny | 141 + 1w | - | SP nr 15 Wałbrzych | kl. IV kl. II 4-5 lat | |
| | | | | SP Bielawa | | |
| | | | | Zespół Szkolno – Przedszkolny Walim | | |
| 15.04.15 | U/rodziny | 162 + 3w | - | SP z Bystrzycy Górnej | kl. I-III 3-5 lat 4-6 lat | |
| | | | | Przedszkole nr 1 Dzierżoniów | | |
| | | | | Przedszkole nr 2 Dzierżoniów | | |
| 16.04.15 | U/rodziny | 149 + 6w | - | SP nr 3 z Głuszczy | kl. I-III kl. II | |
| | | | | Zespół Szkół Integracyjnych nr 20 Legnica | | |
| 17.04.15 | U/rodziny | 163 | - | SP nr 37 Wałbrzych | kl. I-III | |
| 21.04.15 | U/rodziny | 109 | - | SP 7 Kłodzko | kl. I-III 4- 5 lat | Lekcja teatralna, Paweł Pawlik |
| | | | | Przedszkole Czarny Bór | | |
| | | | | Powiatowy Środ. Dom Samopomocy W-ch, niepełnosprawni | | |
| 22.04.15 | U/rodziny | 134 + 1w 140 | 1 | SP 26 Wałbrzych | kl. IV-VI kl. IV-VI 3-5 lat 3-4 lata | |
| | | | | SP 26 Wałbrzych | | |
| | | | | Przedszkole nr 2 Kamienna Góra | | |
| | | | | Pkt przedszkolny Małe Misle W-ch | | |
| 23.04.15 | U/rodziny | 162 + 6w 164 + 12w | - | SP 26 Wałbrzych | kl. I-III | |
| | | | | SP 26 Wałbrzych | kl. I-III 4-6 lat | |
| | | | | Przedszkole Radosny Delfinek Świdnica | | |
| 24.04.15 | U/rodziny | 178 + 1w | - | SP nr 2 Nowa Ruda | kl.0-II 3-5 lat kl. IV | Spotkanie z aktorem, Seweryn Mrożkiewicz |
| | | | | Przedszkole Siódemka Wałbrzych | | |
| | | | | SP Szczawno-Zdrój | | |
| 25.04.15 | U/rodziny | 166 | - | Stowarzyszenie ze Strzegomia Noworudzkie Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnych Nowa Ruda | | |
| 28.04.15 | U/rodziny | 133 | - | Przedszkole Bajka Wałbrzych | 3-5 lat | Lekcja teatralna, Urszula Raczkowska |
| | | | | Przedszkole nr 2 Świebodzie | 3-5 lat | |
| | | | | Przedszkole Jedyńczeczka Wałbrzych | 3-5 lat kl. 0 | |
| | | | | Publiczna Szkoła nr 2 Wałbrzych (ul. Wańkowicza ) | | |
| 29.04.15 | U/rodziny | 126 + 7 w 133 + 6w | - | SP nr 1 Kamienna Góra | 3-5 lat | Lekcja teatralna, Urszula Raczkowska |
| | | | | SP nr 1 Kamienna Góra | | |
| **Razem** | **kwiecień** | **2672** | **4** | **163** | | |
| 8.05.15 | Frania Piorun | 161 | - | SP nr 2 W-ch (ul. Wańkowicza) | kl. I-III | Spektakle przedpremierowe, spotkania z aktorami i |
| | | | | Sp nr 2 Wałbrzych (ul. Wańkowicza) | kl. 0-I kl. I-III | |
| | | | | SP Imbramowice | | |
| data | tytuł | ilość widzów + wejściówki | Widz indywidualny | Opiekunowie bez opłaty | nazwa placówki | wiek widza | Uzgodnienia dodatkowe |
|------------|------------------------------|---------------------------|-------------------|------------------------|---------------|------------|-----------------------|
| 12.05.15 | Frania Piorun | 159 + 6w | - | 10 | SP nr 21 Wałbrzych | kl. 0-III | |
| 13.05.15 | Frania Piorun | 148 | - | 13 | Przedszkole Stoszowice | 3-6 lat kl. I-III | |
| 14.05.15 | Frania Piorun | 142 | - | 10 | Przedszkole Siodemka | | |
| 15.05.15 | Frania Piorun | 164 | - | 12 | Przedszkole nr 17 Wałbrzych | 3-6 lat kl. I-III | |
| | | | | | Przedszkole Chatka Puchatka Świebodzice | 3-5 lat kl. 0 | |
| 19.05.15 | Frania Piorun | 151 | - | 14 | SP Kowalowa | kl. I-III 4-5 lat | |
| | | 123 + 2 w | - | 7 | Przedszkole Pszenno | kl. I | |
| | | | | | SP Mieroszów | kl. I-III | |
| | | | | | Przedszkole nr 1 Kamienna Góra | kl. 0 | |
| | | | | | Przedszkole z Wądroza Wielkiego | | |
| 20.05.15 | Frania Piorun | 143 + 1w | - | 9 | Przedszkole Tęcza Wałbrzych | 3-5 lat | |
| | | | | | Przedszkole nr 14 Wałbrzych | | |
| 21.05.15 | Frania Piorun | 157 + 5w | - | 10 | Złobek nr 1 Wałbrzych | 3 lata 3-4 lata | |
| | | | | | Pkt Przedszkolny Male Misie W-ch | kl. I-III | |
| | | | | | SP Bożków | kl. I-II | |
| | | | | | SP nr 17 Wałbrzych | | |
| | | | | | Polskie Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnych Wałbrzych | 7-50 lat | |
| 28.05.15 | Frania Piorun | 158 | - | 10 | SP nr 28 Wałbrzych | kl. I-III | |
| 30.05.15 | U/rodziny | - | 200 | - | Amfiteatr Galeria Victoria Wałbrzych | b/o | |
| **Razem maj** | | **1612** | **200** | **117** | | | |
| 1.06.15 | Frania Piorun | 78 | 4 | 5 | SP nr 28 Wałbrzych | kl. I 4-5 lat | |
| | Frania Piorun | 144 | - | 10 | Przedszkole Sobiecinek Wałbrzych | | |
| | | | | | Zespół Szkoł Muzycznych Wałbrzych | kl. I-III 3-5 lat | |
| | | | | | Przedszkole Universus Wałbrzych | | |
| 2.06.15 | Frania Piorun | 105 | - | 8 | Przedszkole nr 6 Dzierżoniów | 3-4 lata kl. I – III | |
| 7.06.15 | U/rodziny | | | | CERSANIT | | |
| 9.06.15 | U/rodziny | 131 | - | 11 | Przedszkole nr 2 Wałbrzych | 3-5 lat 3-5 lat 3-5 lat | |
| | | | | | Przedszkole Promyczek Kłodzko | | |
| | | | | | Przedszkole nr 2 Legnica | | |
| | | | | | Przedszkole Krzeszów | | |
| 16.06.15 | Frania Piorun | 160 | - | 10 | SP nr 30 Wałbrzych | kl. I-III 5-11 lat kl. II | 2 Lekcje teatralne Bożena Oleszkiewicz Seweryn Mrożkiewicz |
| 17.06.15 | Frania Piorun | 148 | - | 8 | SP Mokrzeszów | kl. I-III 3-5 lat | |
| **Razem czerwiec** | | **766** | **4** | **52** | | | |
| **I półrocze** | | **8 261** | **234** | **551** | | | |
| **ogółem** | | **8 495** | | | | | |
| data | tytuł | ilość widzów + wejściówki | Widz indywidualny | Opiekunowie bez opłaty | nazwa placówki | wiek widza | Uzgodnienia dodatkowe |
|------------|------------------------------|---------------------------|-------------------|------------------------|---------------|------------|-----------------------|
| 18.09 | Sachem | 160 | | | | | |
| 29.09 | Le Flio Fable | 67 | 5 | | SP z Lubania Śląskiego | IV klasy | |
| **razem wrzesień** | | **227** | **-** | **5** | | | |
| 9.10 | Och, Emil! | 144 | 14 | | Grupa dorosłych osób niepełnosprawnych | 3-4 lat | |
| | | | | | Intelektualnie (Teresa Rak ) | | |
| | | | | | Przedszkole nr6 Dzierżoniów | 7 lat | |
| | | | | | Zespół Szkolno-Przedszkolny Marcinowice | | |
| | | | | | Przedszkole Chatka Puchatka Świebodzice | 2,5-3 lat | |
| 16.10 | Koziołek Matotek | 127 + 12 kart rodzina 3+ | 10 | | SP 21 Wałbrzych | kl. I-III 2,5-3 lat | |
| | | | | | Pkt przedszkolny z Bolkowa | | |
| Data | Spektakl | Liczba osób | Wiek | Lokalizacja | Kategoria |
|--------|---------------------------------|-------------|------|----------------------------------------------------------------------------|-----------|
| 16.10 | | | | | |
| 23.10 | Królik, Słoń i Teresa... | 125 | 11 | Sp nr 1 Świdnica SP nr 18 Legnica | kl. II |
| 27.10 | Koziołek Matołek | 125 | 11 | SP Kowalowa Przedszkole Legnica Dom Pomocy Społecznej Świebodzice - niepełnosprawni intelektualnie Społeczne Gimnazjum Edukacji Europejskiej w Kamiennej Górze | kl. I-III 2-3 lat dorosli |
| 29.10 | Władca Skarpetek | 109 | 8 | Publiczna Szkoła nr2 Wałbrzych | kl.0-III |
| 29.10 | Władca Skarpetek | 121 | 7 | SP Jedlina -Zdrój | |
| 29.10 | Władca Skarpetek | 123 | 2 | 9 | Publiczna Szkoła nr 2 Wałbrzych | kl. 0-III |
| 30.10. | | | | | |
| **Razem październik** | | **886** | **2** | **70** | |
| 02.11 | | | | | |
| 08.11 | | | | | |
| 6.11 | Władca Skarpetek | 140 | 9 | SP nr 5 Wałbrzych | |
| 08.11 | | | | | |
| 18.11 | Władysław i Annabella... | 125 + 7 wejśćiówek 166 + 9 wejśćiówek | 9 | SP nr 6 Wałbrzych Salvator | kl.0-III |
| | | | 11 | Sp nr 15 Wałbrzych SP Mokrzeszów | kl. 0-I kl. I-III |
| 19.11 | Władysław i Annabella... | 134 + 9 wejśćiówek 160 + 7 wejśćiówek | 10 | SP 26 Wałbrzych | |
| | | | 11 | SP 26 Wałbrzych | |
| 20.11 | Władysław i Annabella... | 147 + 6 wejśćiówek 145 | 10 | SP nr 21 Wałbrzycha SP Świebodzice-Ciernie SP 26 Wałbrzych | kl. 1 kl. I-III kl. 0 |
| | | | 9 | SP nr 18 Legnica Przedszkole nr 16 Legnica SP5 Wałbrzych | kl. 0-I 5 lat kl. 0 |
| 16.11 | | | | | |
| **Razem listopad** | | **1 055** | **-** | **69** | |
| 1.12 | Władysław i Annabella... | 138 | 9 | Przedszkole Sobieńcinek W-ch SP nr8 Świdnica | 4 lata kl. I-III |
| | | 141 | 9 | SP nr 8 Świdnica SP nr 16 Legnica | kl. I-III kl. I |
| 2.12 | Władysław i | 152 | 10 | SP nr 4 Świebodzice | kl. I-III |
| data | tytuł przedstawienia | Ilość osób |
|--------|----------------------------------------------------------|------------|
| 04.01 | Calineczka | 20 |
| 11.01 | Kopciuszek | 14 |
| 18.01 | Czerwony Kapturek | 5 |
| 25.01 | Och Emili | 24 |
| | **Razem styczeń -** | **63** |
| 08.02 | Królewna Śnieżka | 4 |
| 13.02 | Władca skarpetek | 15 |
| 15.02 | Władca skarpetek | 15 |
| 19.02 | Koziołek Matołek | 3 |
| 22.02 | Koziołek Matołek | 5 |
| | **Razem luty** | **42** |
* w tym projekt Klasyka Żywa (Sachem) - 1659
↓ W ramach programu Wałbrzyska Karta Rodzina 3+, realizowanego od 01.06.2014 w cenie biletu – 1 złoty brutto,
| data | tytuł przedstawienia | Ilość osób |
|--------|-------------------------------|------------|
| 01.03 | Le-Filo-Fable | 5 |
| 03.03 | Koziołek Matolek | 2 |
| 04.03 | Koziołek Matolek | 4 |
| 08.03 | Kopciuszek | 10 |
| 11.03 | Sachem | 4 |
| 12.03 | Sachem | 7 |
| 15.03 | Nie bójcie się czarownic | 2 |
| 18.03 | Sachem | 2 |
| 19.03 | Sachem | 1 |
| 22.03 | Władca skarpetek | 19 |
| 24.03 | Władca skarpetek | 12 |
| 29.03 | Calineczka | 6 |
| | **Razem marzec** | **12 spektakli** | **74** |
| 12.04 | U/RODZINY | 5 |
| 17.04 | U/RODZINY | 6 |
| 19.04 | Ferdynand Wspaniały | 9 |
| 23.04 | U/RODZINY | 3 |
| 26.04 | Czerwony Kapturek | 5 |
| 28.04 | U/RODZINY | 21 |
| | **Razem kwiecień** | **6 spektakli** | **49** |
| 08.05 | Frania Piorun | 28 |
| 10.05 | Frania Piorun | 7 |
| 12.05 | Frania Piorun | 7 |
| 13.05 | Frania Piorun | 10 |
| 15.05 | Frania Piorun | 10 |
| 17.05 | Och Emil! | 6 |
| 20.05 | Frania Piorun | 3 |
| 24.05 | Koziołek Matolek | 4 |
| 28.05 | Frania Piorun | 9 |
| 31.05 | Frania Piorun | 9 |
| | **Razem maj** | **10 spektakli** | **93** |
| 01.06 | Frania Piorun | 11 |
| 02.06 | Frania Piorun | 3 |
| 07.06 | Frania Piorun | 7 |
| 14.06 | Frania Piorun | 2 |
| 21.06 | Czerwony Kapturek | 7 |
| 28.06 | Calineczka | 10 |
| | **Razem czerwiec** | **6 spektakli** | **40** |
| | **I półrocze 2015** | **43 spektakle** | **361** |
| data | tytuł przedstawienia | Ilość osób |
|--------|-------------------------------|------------|
| 06.09 | Władca skarpetek | 11 |
| 13.09 | Królik, słon i Tereska | 4 |
| 20.09 | Królik, słon i Tereska | 3 |
| | **Wrzesień** | **3 spektakle** | **18** |
| 04.10 | Frania Piorun | 5 |
| 11.10 | Och Emil! | 8 |
| 16.10 | Koziołek Matolek | 12 |
| 18.10 | Koziołek Matolek | 14 |
| 25.10 | Królik, Słoń i Tereska | 2 |
| | **Październik** | **5 spektakli** | **41** |
| 08.11 | Frania Piorun | 10 |
| 15.11 | U/Rodziny | 8 |
| 22.11 | Władysław i Annabella | 23 |
| 28.11 | Sachem | 3 |
| 29.11 | Władca skarpetek | 7 |
| | **Listopad** | **5 spektakli** | **51** |
| 20.12 | Władca skarpetek | 3 |
| | **grudzień** | **1 spektakl** | **3** |
| | **II półrocze 2015** | **14 spektakli** | **113** |
| | **Rok 2015** | **57 spektakli** | **490** |
IV. DZIAŁANIA EDUKACYJNE
↓ Projekt w ramach Konkursu KLASYKA ŻYWA -2015 – Produkcja i prezentacje spektaklu pt. SACHEM. WÓDZ CZARNYCH WĘŻY wg Henryka Sienkiewicza w reżyserii Martyny Majewskiej wraz z działaniami edukacyjnymi:
- Liczba zagranych spektakli wraz z działaniami edukacyjnymi (spotkania/rozmowy z publicznością): 11 w okresie od 6.03.2015 do 26.03.2015
- Liczba uczestników warsztatów: 560
- Liczba widzów/uczestników rozmów pospektaklowych: 1659
- Wiek uczestników: 12 – 19 lat
Osoby prowadzące działania edukacyjne wg harmonogramu
| DATA | SPEKTAKL + SPOTKANIE Z PUBLICZNOŚCIĄ | WARSZTATY | CZ. II – PROWADZĄCY MAŁA SCENA | CZ.III – PROWADZĄCY DUŻA SCENA |
|--------|-------------------------------------|-----------|-------------------------------|-------------------------------|
| 1 | | | | |
| 6.03 | godz. 11.00 | godz. 13.00 – 14.30 | Zbigniew Koźmiński, Sylwia Nowak, Bożena Oleszkiewicz | Anna Jezierska, Paweł Pawlik |
| 10.03 | godz. 11.00 | godz. 13.00 – 14.30 | Zbigniew Koźmiński, Seweryn Mrożkiewicz, Natalia Wieciech | Marlena Jasińska-Denst, Urszula Raczkowska |
| 11.03 | godz. 11.00 | godz. 13.00 – 14.30 | Zbigniew Koźmiński, Sylwia Nowak, Bożena Oleszkiewicz | Anna Jezierska, Jakub Grzybek |
| 12.03 | godz. 10.30 | godz. 12.30 – 14.00 | Zbigniew Koźmiński, Seweryn Mrożkiewicz, Natalia Wieciech | Marlena Jasińska-Denst, Jakub Grzybek |
| Data | Godzina 1 | Godzina 2 | Osoby | Osoby |
|--------|-----------|-----------|-------|-------|
| 17.03 | godz. 11.00 | godz. 13.00 – 14.30 | Zbigniew Koźmiński, Sylwia Nowak, Bożena Oleszkiewicz | Anna Jezierska, Paweł Pawlik |
| 18.03 | godz. 9.00 | godz. 13.00 – 14.30 | Zbigniew Koźmiński, Seweryn Mrożkiewicz, Natalia Wieciech | – |
| 19.03 | godz. 9.00 | godz. 11.00 – 12.30 | – | Marlena Jasińska-Denst, Urszula Raczkowska |
| 20.03 | godz. 9.00 | godz. 13.00 – 14.30 | Zbigniew Koźmiński, Sylwia Nowak, Bożena Oleszkiewicz | Anna Jezierska, Paweł Pawlik |
| 26.03 | godz. 11.00 | godz. 13.00 – 14.30 | Zbigniew Koźmiński, Seweryn Mrożkiewicz, Natalia Wieciech | Marlena Jasińska-Denst, Urszula Raczkowska |
**UCZESTNICY PROJEKTU (uczniowie z opiekunami):**
1. I Liceum Ogólnokształcące w Jaworze,
2. Publiczna Szkoła Podstawowa nr 15 w Wałbrzychu,
3. Zespół Szkół Zawodowych Nr 7 w Wałbrzychu (Technikum),
4. Gimnazjum Nr 9 w Wałbrzychu,
5. Szkoła Podstawowa nr 26 w Wałbrzychu,
6. Zespół Szkół Nr 1 w Wałbrzychu (Gimnazjum Nr 12, I Liceum Ogólnokształcące)
7. Gimnazjum Nr 13 w Wałbrzychu,
8. II Liceum Ogólnokształcące w Wałbrzychu,
9. Gimnazjum Nr 7 w Wałbrzychu,
10. Zespół Szkół Fundacji „SGM-K” w Wałbrzychu (Szkoła Podstawowa, Gimnazjum)
11. Gimnazjum Publiczne w Łądku Zdroju,
12. Zespół Szkół Zawodowych Specjalnych w Wałbrzychu,
13. Gminny Zespół Szkół Nr 2 w Wałbrzychu,
14. I Liceum Ogólnokształcące w Jaworze,
15. Gimnazjum Nr 11 w Wałbrzychu,
16. Gimnazjum z Czarnego Boru,
17. III Liceum Ogólnokształcące w Wałbrzychu,
18. Gimnazjum Nr 6 w Wałbrzychu,
19. Gimnazjum Nr 1 w Wałbrzychu,
20. Szkoła Podstawowa Nr w Boguszowie Gorcach,
21. Gimnazjum Nr 6 w Świebodzicach-Ciernie,
22. Społeczne Gimnazjum w Wałbrzychu,
23. Katolickie Niepubliczne Gimnazjum w Świdnicy,
24. Zespół Szkół Politechnicznych ENERGETYK w Wałbrzychu.
**Formy zrealizowanych działań edukacyjnych w ramach projektu (warsztatów)**
- **część pierwsza - spotkania z publicznością:**
moderowana rozmowa bezpośrednio po spektaklu, w której wzięła udział cała widownia i zespół aktorski oraz przeprowadzenie anonimowej ankiety satysfakcji widza;
Liczba widzów: **1659**
Liczba zebranych opinii po spektaklach w formie ankiety: **1445**
- **część druga – warsztaty: sprawiedliwość i wartości**
z wykorzystaniem dramy, które były imitacją sali sądowej; symboliczny wyrok wydany przez młodzież został spisany na specjalnie przygotowanym przed warsztatami dokumencie;
Liczba uczestników: 8 grup x 35 uczniów z opiekunem
- **część trzecia – warsztaty: tożsamość**
warsztaty literacko-teatralne poświęcone utworzeniu i udokumentowaniu rodowych legend o powstaniu indyjskich szczepów, a następnie zaprezentowaniu ich przy pomocy różnych środków teatralnych; zakończoną dyskusją na temat tożsamości i mocą słowa przekazywanego z pokolenia na pokolenie;
Liczba uczestników: 8 grup x 35 uczniów z opiekunem
- **część czwarta – konkurs na najlepsza recenzję**
wpłynęło 47 prac, wyłoniono pięciu laureatów, którzy otrzymali nagrody rzeczowe, a ich recenzje zostały opublikowane na stronie internetowej Teatru:
1. „Sachem. Prawdziwa historia” Radosława Stępińskiego
(Gimnazjum Publiczne w Łądku Zdroju, kl. III)
2. „Bizon wypchany złotem, czyli Sachem po wałbrzysku” Barbary Miziotek
(Gimnazjum Nr 12 w Wałbrzychu, kl. II)
3. „Indianie na dyskotece” Julii Świerczyńskiej
(Gimnazjum Nr 12 w Wałbrzychu, kl. III)
Wyróżniono:
- Wiktorię Janicką ze Szkoły Podstawowej Zespołu Szkół Fundacji „SGM-K” w Wałbrzychu,
- Annę Zborowską z Gimnazjum Zespołu Szkół Fundacji „SGM-K” w Wałbrzychu.
- **„BRAMAturgia” – inscenizowane opowieści z bram i podwórek wałbrzyskich kamienic**
(warsztaty)
- przeprowadzenie warsztatów improwizacji teatralnej dla 21 dzieci ze świetlicy środowiskowej z Sobiećcina (w dniu 7.04.2015 w Teatrze z dowozem dzieci – 3 godz., w dniu 8.04.2015 w świetlicy – 3 godz.) oraz dla 20 dzieci ze świetlicy środowiskowej z Podgórzka (w dniu 9.04.2015 w świetlicy – 3 godz., w dniu 10.04.2015 w Teatrze z dowozem dzieci – 3 godz.) – prowadzący warsztaty: Przemysław Buksiński,
- przeprowadzenie warsztatów improwizacji teatralnej dla 5 aktorów w dniach 7.04.-11.04.2015 (14 godz.) w pomieszczeniach Teatru, prowadzący: Przemysław Buksiński,
- przeprowadzenie warsztatów integracyjnych z mieszkańcami dzielnicy Sobięcin (21 osób) w siedzibie MOPS w dniu 10.04.2015 (2 godz.), prowadzący: Przemysław Buksiński z udziałem Konrada Dworakowskiego,
- przeprowadzenie warsztatów integracyjnych z mieszkańcami dzielnicy Sobięcin (21 osób) w siedzibie MOPS w dniu 10.04.2015 (2 godz.), prowadzący: Przemysław Buksiński z udziałem Konrada Dworakowskiego,
ARTYSTYCZNE „CO NIECO” dla dzieci i gimnazjalistów z regionu wałbrzyskiego - KULTURA DOSTĘPNA 2015
PREZENTACJE SPEKTAKLI Z DZIAŁANAMI EDUKACYJNYMI
(z rozmową pospektaklową dla wszystkich widzów i warsztatami dla dwóch grup uczestników po każdym spektaklu)
REALIZACJA PROJEKTU/ZADANIA umożliwiła dzieciom i młodzieży korzystanie z dóbr kultury, która z racji zaistniałych problemów z dostępnością do instytucji kultury, barierą finansową i/lub terytorialną, niedostatecznej oferty dla danej grupy wiekowej miała ograniczony kontakt ze sztuką. 4291 uczestników skorzystało z dobrodziejstwa bezpośredniego doświadczania sztuki, a towarzyszące temu działania edukacyjne (dla 1016 widzów) wpłynęły na ich kreatywność, poczucie własnej wartości, pozwoliły na pełniejszy odbiór i rozumienie sztuki, a także umocniły więzi koleżeńskie podczas twórczej pracy zespołowej. Ponadto 597 uczestników projektu zowiedziło zespoły
architektoniczno-muzealne STAREJ KOPALNI I ZAMKU KSIĄŻ wraz ze zbiorami sztuki współczesnej, a 1016 wzięło udział w warsztatach teatralnych.
Uczestnicy projektu obejrzeli przedstawienia teatralne pt. WŁADCA SKARPETEK wg scenariusza i w reżyserii Jacka Timingeria (dzieci) oraz SACHEM. WÓDZ CZARNYCH WĘŻY wg Henryka Sienkiewicza w reżyserii Martyny Majewskiej (gimnazjalści). Wzięli udział w przygotowanych dlań warsztatach artystycznych (teatralno-muzycznych), które tematycznie powiązane były z ww. spektaklami. Po każdej prezentacji spektaklu widzowie uczestniczyli w rozmowie pospektaklowej z udziałem aktorów, prowadzonej przez moderatora.
Spektakle (12): **WŁADCA SKARPETEK** (wiek 3+) **2195** widzów, w tym **670** uczestników warsztatów
- w siedzibie Teatru dla dzieci wałbrzyskich 3, liczba widzów: 430
- w siedzibie Teatru dla dzieci z regionu – 5, liczba widzów: 695
- w ośrodkach/centrach kultury – 4 (Piława Górna, Pieszyce, Kłodzko, Nowa Ruda), liczba widzów: 1070
- pospektaklowe spotkania/rozmowy z publicznością 12, liczba uczestników: 2195
- tematyczne warsztaty teatralne w siedzibie Teatru dla dzieci z regionu – 8, liczba uczestników: 188
- tematyczne warsztaty teatralne w wałbrzyskich świetlicach środowiskowych 19, liczba uczestników: 288
- tematyczne warsztaty teatralne w ww. ośrodkach/centrach kultury 8, liczba uczestników: 194
Spektakle (10): **SACHEM.WÓDZ CZARNYCH WĘŻY** (wiek 13+) **2096** widzów, w tym **346** uczestników warsztatów
- w siedzibie Teatru dla wałbrzyskich gimnazjalistów – 4, liczba widzów: 569
- w siedzibie Teatru dla gimnazjalistów z regionu 3, liczba widzów: 493
- w ośrodkach/centrach kultury – 3 (Strzegom, Kłodzko, Nowa Ruda), liczba widzów: 1034
- pospektaklowe spotkania z publicznością – 10, liczba uczestników: 2096
- tematyczne warsztaty teatralne w siedzibie Teatru – 14, liczba uczestników: 212
- tematyczne warsztaty teatralne w ww. ośrodkach/centrach kultury – 6, liczba uczestników: 134
Dodatkowo dzieci i młodzież spoza Wałbrzycha zwiedziła: ogółem 597 uczestników projektu
- ZAMEK KSIĄŻ 281
- STARĄ KOPALNIĘ – 316
**UCZESTNICY PROJEKTU WIEK (3+) – w siedzibie Teatru**
podopieczni, wychowankowie, uczniowie z nw. placówek, takich jak:
świetlice wałbrzyskie
1. świetlica środowiskowa, ul. Mickiewicza 26,
2. świetlica środowiskowa, ul. Kasztańska 7 (Podzamcze)
3. świetlica środowiskowa, ul. Grota Roweckiego 3 (Piaskowa Góra)
4. świetlica socjoterapeutyczna przy SP 21, ul. Grodzka 21 (Podzamcze)
5. świetlica socjoterapeutyczna przy SP 37, ul. Dunikowskiego 39 (Piaskowa Góra)
6. świetlica środowiskowa, Osiedle Górnicze 48 (Rusinowa),
7. świetlica środowiskowa, ul. Andersa 145 (Biały Kamień),
8. świetlica środowiskowa, ul. Armii Krajowej 37 (Stary Zdrój),
9. świetlica socjoterapeutyczna przy SP 17 ul. 1 Maja 105 (Sobięcin),
10. świetlica środowiskowa, Siostry Niepokalanki, Pl. M. Darowskiej 1a (Sobięcin)
11. świetlica środowiskowa Fundacji Salvator, ul. Królewiecka 9 (Gaj),
12. świetlica środowiskowa, ul. Wrocławska 131a (Szczawienko),
13. świetlica środowiskowa, ul Reymonta 32 (Podgórze),
14. świetlica środowiskowa, ul. Glinicka 3 (Glinik),
15. świetlica socjoterapeutyczna przy SP 30, ul. Chałubińskiego 13 (Stary Zdrój),
16. świetlica socjoterapeutyczna przy SP 28, Al. Wyzwolenia 43,
17. świetlica socjoterapeutyczna przy Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 2, ul. Królewiecka 7 (Gaj),
18. Dom Dziecka Promyk, ul. Moniuszki (Gaj),
19. świetlica przy SP w Szczawnie Zdroju,
przedszkola:
1. Przedszkole MELAFIREK w Czarnym Borze,
2. Przedszkole KONICZYNKA w Boguszowie Gorcach,
3. Przedszkole Miejskie w Mieroszowie,
4. Przedszkole Nr 3 w Boguszowie Gorcach,
szkoły podstawowe
1. SP w Mieroszowie,
2. Filialna SP w Strudze,
3. Zespół Szkół w Starych Bogaczowicach,
4. SP Nr 3 w Głuzycy,
5. Zespół Szkolno-Przedszkolny w Sokotowsku,
Uczestnicy projektu w miejscowościach:
PIŁAWA GÓRNA z placówek, takich jak:
1. Przedszkole Publiczne w Piławie Górnej,
2. Szkoła Podstawowa w Piławie Górnej,
3. Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Piławie Górnej,
4. dzieci nie uczęszczające do placówek przedszkolnych z rodzicami.
PIESZYCE z placówek, takich jak:
1. Szkoła Podstawowa Nr 1 w Pieszycach
2. Niepubliczna Szkoła Podstawowa z Oddziałami Przedszkolnymi w Pieszycach,
3. Niepubliczne Przedszkole Sióstr Salezjanek,
KŁODZKO z placówek, takich jak:
1. Zespół Przedszkolno-Żłobkowy Nr 2 w Kłodzku,
2. Zespół Przedszkolno-Żłobkowy Nr 1 w Kłodzku,
3. Przedszkole Nr 4 z Oddziałami Integracyjnymi i Oddziałami Specjalnymi w Kłodzku,
4. Przedszkole Nr 3 w Kłodzku,
5. Szkoła Podstawowa Nr 6 w Kłodzku,
6. Zespół Szkół Integracyjnych w Kłodzku,
7. Szkoła Podstawowa Nr 3 w Kłodzku,
8. Miejski Zespół Szkół w Kłodzku,
NOWA RUDA z placówek, takich jak:
1. Szkoła Podstawowa Nr 2 w Nowej Rudzie,
2. Szkoła Podstawowa nr 7 w Nowej Rudzie.
UCZESTNICY PROJEKTU WIEK (13+) – w siedzibie Teatru z placówek, takich jak:
1. Gimnazjum Nr 13 w Wałbrzychu,
2. Gminny Zespół Szkół Nr 2 w Wałbrzychu,
3. Gimnazjum Nr 11 w Wałbrzychu,
4. Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w Wałbrzychu,
5. Gimnazjum w Mieroszowie,
6. Gimnazjum Miejskie w Jedlinie Zdroju,
7. Fundacja NASZEJ SZKOŁE Społeczne Gimnazjum w Świdnicy,
8. Gimnazjum Nr 1 w Wałbrzychu,
9. Gimnazjum w Czarnym Borze,
10. Gimnazjum Nr 7 w Wałbrzychu,
11. Gimnazjum Nr 6 w Wałbrzychu
12. Szkoła Podstawowa w Jugowicach,
13. Gimnazjum nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi w Bystrzycy Kłodzkiej,
14. Gimnazjum w Zespole Szkół Walimiu,
15. Gimnazjum nr 1 w Boguszowie Gorcach,
Uczestnicy projektu w miejscowościach:
STRZEGOM z placówek, takich jak:
1. Gimnazjum Nr 1 w Strzegomiu,
2. Gimnazjum Nr 2 w Strzegomiu,
3. Zespół Szkół w Strzegomiu
KŁODZKO z placówek, takich jak:
1. Szkoła Podstawowa Nr 3 w Kłodzku,
2. Szkoła Podstawowa Nr 6 w Kłodzku,
3. Miejski Zespół Szkół w Kłodzku,
4. Zespół Placówek Socjoterapeutycznych w Kłodzku,
5. Powiatowy Środowiskowy Dom Samopomocy w Kłodzku,
6. Zespół Szkół Integracyjnych w Kłodzku,
7. Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi nr 1 w Kłodzku
NOWA RUDA z placówek, takich jak:
1. Gimnazjum nr 1 w Nowej Rudzie,
2. Gimnazjum nr 2 w Nowej Rudzie.
**SACHEM. WÓŻ CZARNYCH WĘŻY**
Spotkania/rozmowy pospektaklowe z publicznością
Warsztaty dla gimnazjalistów
**WŁADCA SKARPETEK**
Spotkania/rozmowy pospektaklowe z dziećmi warsztaty teatralne
Partnerem projektu była Fundacja Rozwoju Ekonomii Społecznej, której działania skoncentrowały się na koordynacji i opiece organizacyjnej grup zwiedzających obiekty muzealne: Starą Kopalnię i Zamek Książ.
V. KONKURSY, FESTIWALE
W okresie sprawozdawczym Teatr prezentował swe dokonania artystyczne na festiwalach i przeglądach:
“NAJ” w reż. Martyny Majewskiej:
- małeWST, 35. Warszawskie Spotkania Teatralne w Warszawie (29 marca, trzykrotna prezentacja);
- Festiwal „Teatralna Karuzela” w Łodzi (3 czerwca, dwukrotna prezentacja) – spektakl otrzymał wyróżnienie jury dziecięcego „za wspólne poznawanie świata”;
- Wakacyjny Festiwal Sztuki dla Dzieci Hurra! ART! w Kielcach (15 sierpnia, dwukrotna prezentacja)
„Wariat i zakonnica” w reż. Marioli Ordak-Świątkiewicz:
o Polkowickie Dni Teatru „17. Oblicza Teatru” (25 marca)
„Władca Skarpetek” w reż. Jacka Timingeriu:
o Polkowickie Dni Teatru „17. Oblicza Teatru” (23 marca, dwukrotna prezentacja);
o małeWST, 35. Warszawskie Spotkania Teatralne w Warszawie (28 marca);
o 6. Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ożywionej Formy MASKARADA w Rzeszowie (14 maja);
o 3. Przegląd Nowego Teatru dla Dzieci we Wrocławiu (31 maja – 1 czerwca, dwukrotna prezentacja);
„Sachem. Wódz Czarnych Węży” w reż. Martyny Majewskiej:
o Jeleniogórskie Spotkania Teatralne (30 września);
„Czerwony Kapturek” w reż. Jerzego Jana Połońskiego
o Międzynarodowy Festiwal Współczesnego Teatru Animacji „Impuls” w Bukareszcie (Rumunia) 11-14 listopada. Jury przyznało Teatrowi nagrodę za nowoczesne podejście do klasycznego tekstu.
↓ W okresie sprawozdawczym Teatr uczestniczył w konkursach:
Ogólnopolski Konkurs na inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej „Klasyka Żywa”:
spektaklu „Sachem. Wódz Czarnych Węży” wg Henryka Sienkiewicza w reż. Martyny Majewskiej wraz z działaniami edukacyjnymi.
VI. WYDARZENIA
↓ Akcja „Bilet za 250 groszy” – Dzień Teatru Publicznego w Polsce (23 maja):
prezentacja spektaklu „Wariat i zakonnica” w reż. Marioli Ordak-Świątkiewicz z biletami w symbolicznej cenie 250 groszy.
„Bilet za 250 groszy” to ogólnopolska akcja zorganizowana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytut Teatralny im. Z. Raszewskiego z okazji obchodów 250-lecia teatru publicznego w Polsce.
↓ BRAMAturgia – inscenizowane opowieści z bram i podwórek wałbrzyskich kamienic
premiera w dzielnicy Sobięcin: 13 czerwca 2015
premiera w dzielnicy Podgórze: 20 czerwca 2015
Scenariusz, teksty piosenek i reżyseria:
Konrad Dworakowski
Scenografia: Marika Wojciechowska
Muzyka: Piotr Klimek
Warsztaty / konsultacje: Przemysław Buksiński
Obsada:
Bożena Oleszkiewicz, Urszula Raczkowska,
Natalia Wieciech, Zbigniew Koźmiński,
Seweryn Mrożkiewicz, Rafał Szarzała
„BRAMAturgia” to projekt społeczny, w którym wzięli udział mieszkańcy dwóch dzielnic Wałbrzycha: Sobięcin i Podgórze, współtworząc spektakl teatralny na kanwie osobistych lub zasłyszanych opowieści o ludziach, sytuacjach, zdarzeniach, funkcjonujących w zbiorowej świadomości (wyobraźni). Zapoczątkowany tematycznymi spotkaniami, warsztatami improvizacji teatralnej, a zakończony prezentacjami spektaklu w przestrzeni scenicznej bram i podwórek miejscowych kamienic, ma przyczynić się do zmiany sposobu postrzegania sztuki teatru; uzmysłowić jej edukacyjne walory, ułatwiające adresatom projektu wyrażanie myśli, emocji, pracę zespołową, pokonywanie leków i wewnętrznych barier przed publicznym występem.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Teatr 2015 – Promesa: 250-lecie teatru publicznego w Polsce. Edukacja teatralna i promocja teatru”.
↓ II Festiwal małych Prapremier – Wałbrzych 2015 13-18 września 2015
to wydarzenie artystyczne, które umożliwia dzieciom i młodzieży poznanie najciekawszych prapremier polskich teatrów laikowych, wybitnych artystów oraz różnorodnych technik animacyjnych. Festiwal to nie tylko prezentacja prapremier, które de facto przygotowują młodych odbiorców do rozumienia i odczuwania współczesnej sztuki, ale także działania edukacyjne w formie interaktywnych warsztatów teatralnych i rozmów pospektaklowych. Stanowi okazję do spotkań dramaturgów, twórców teatralnych, krytyków, pedagogów teatru i młodej publiczności, do konfrontacji i wymiany doświadczeń, a przede wszystkim integracji środowisk twórczych z widownią.
Jury II Festiwalu małych Prapremier w składzie: dr Zenon Butkiewicz, dr hab. Halina Waszkiela, Karolina Maciejaszek po obejrzeniu w dniach 13-18 września 2015 roku 9 przedstawień konkursowych:
- „Po sznurku” – Wrocławski Teatr Lalek
- „Najmniejszy samolot na świecie” – Teatr „Maska” w Rzeszowie
- „A niech to Gęś kopnie!” – Teatr Animacji w Poznaniu
- „Jeśli nie powiesz, kto będzie wiedział?” – Teatr „Baj”
- „Błękitna planeta” – Miejski Teatr Miniatura
- „Pan Bam i ptak Agrafka” – Teatr Lalki i Aktora „Kubuś” w Kielcach
- „doMY” – Olsztyński Teatr Lalek
- „SAM, czyli przygotowanie do życia w rodzinie” – Wrocławski Teatr Lalek
- „Żły pan” – Teatr im. H. Ch. Andersena
postanowiło jednogłośnie przyznacza następujące nagrody:
1. **Grand Prix za najlepsze przedstawienie** w wysokości **8.000 złotych**
dla spektaklu „SAM, czyli przygotowanie do życia w rodzinie” Wrocławskiego Teatru Lalek,
2. **Nagrodę Prezydenta Miasta Wałbrzycha** w wysokości **2.000 złotych**
dla Marty Guśniowskiej za twórcze posłużenie się środkami teatru lalek przy realizacji własnego tekstu „A niech to Gęś kopnie!” w Teatrze Animacji w Poznaniu,
3. **Nagrodę za tekst / adaptację tekstu** w wysokości **2.500 złotych**
dla Joanny Gerigk za zbudowanie scenariusza spektaklu „Po sznurku” w oparciu o literackie impresje Piotra Gęglawego i Romka Zariki we Wrocławskim Teatrze Lalek,
4. **Nagrodę w wysokości 2.500 złotych**, ufundowaną przez Wałbrzyskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. dla Joanny Gerigk za reżyserię spektaklu „Po sznurku” we Wrocławskim Teatrze Lalek,
5. **Nagrodę w wysokości 2.500 złotych** dla Julii Skuratovej za **scenografię** w spektaklu „A niech to Gęś kopnie!” w Teatrze Animacji w Poznaniu,
6. **Nagrodę za muzykę** w wysokości **2.500 złotych** dla Grzegorza Mazonia ze szczególnym podkreśleniem roli muzyki dla współtworzenia dramaturgii spektaklu „SAM, czyli przygotowanie do życia w rodzinie” we Wrocławskim Teatrze Lalek,
7. **Nagrodę aktorską za „najlepszą rolę kobiecą”** w wysokości **500 złotych**, ufundowaną przez Panią Poseł Agnieszkę Kotacz-Leszczyńską dla Jolanty Kęćko za rolę Ptaka Agrafka w spektaklu „Pan Bam i ptak Agrafka” w Teatrze Lalki i Aktora „Kubuś” w Kielcach,
8. Nagrodę aktorską za „najlepszą rolę męską” w wysokości 500 złotych, ufundowaną przez Panią Posel Izabelę Katarzynę Mrzygłocką dla Tomasza Maśląkowskiego za rolę Piotra w spektaklu „Poznurku” we Wrocławskim Teatrze Lalek.
Jury pragnie wyrazić uznanie Teatrowi Lalki i Aktora w Wałbrzychu z Dyrektorem Zbigniewem Prażmowskim na czele za podjęcie niezwykle cennej inicjatywy Festiwalu małych Prapremier oraz za znakomitą organizację imprezy.
Festiwal małych Prapremier spełnia ważną rolę prezentacji nowych tekstów dramatycznych adresowanych do młodych widzów i służy konsolidacji środowiska teatralnego.
Jury dziecięce II Festiwalu małych Prapremier w składzie: Magdalena Futkowska, Dominika Wolska, Mikołaj Sawicki, Mateusz Sidor, Wiktoria Król, Barbara Miziołek (pod opieką: Beaty Nowak, Edyty Wichowskiej, Marii Śmietań-Miziołek) po obejrzeniu w dniach 13-18 września 2015 roku 9 przedstawień konkursowych postanowiło przyznać NAGRODĘ ZA NAJLEPSZE PRZEDSTAWIENIE w wysokości 1000 złotych spektaklowi „SAM, czyli przygotowanie do życia w rodzinie” Wrocławskiego Teatru Lalek.
Festiwalowe, pozakonkursowe spektakle studenckie:
ZBYT PÓŻNO na podstawie „ZBYT PÓŻNO” Giovanny Zoboli oraz „ONY” Marty Guśniowskiej
PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA TEATRALNA IM.
L. SOLSKIEGO W KRAKOWIE – FILIA WE WROCŁAWIU
ANY-BODY w reż. Wiesława Czołpińskiego, Agnieszki Makowskiej
AKADEMIA TEATRALNA IM. A. ZELWEROWICZA W WARSZAWIE
WYDZIAŁ SZTUKI LALKARSKIEJ W BIAŁYMSTOKU
Festiwalowe CZYTANIA NOWEJ DRAMATURGII DLA DZIECI I MŁODZIEŻY:
BAJKA O PSIE, KTÓRY ZERWAŁ SIĘ Z ŁAŃCUCHA
Piotra Rowickiego pod opieką reżyserską Zuzanny Mukoid
BAJKA O KAPCIUSZKU, CZYLI JAK TO Z
WDZIĘCZNOŚCIĄ BYŁO Liliany Bardijewskiej
pod opieką reżyserską Anny Retoruk
Festiwalowe WARSZTATY TEATRALNE
RUCH W TEATRZE (warsztaty teatralne dla dzieci 6-12 lat i opiekunów)
prowadzenie: Maria Babicka i Agnieszka Szymańska ze Stowarzyszenia Pedagogów Teatru
PRZESTRZEŃ W TEATRZE (warsztaty teatralne dla dzieci 6-12 lat z placówek opiekuńczych)
prowadzenie: Maria Babicka i Agnieszka Szymańska ze Stowarzyszenia Pedagogów Teatru
URUCHOM WYOBRAŻNIĘ! (warsztaty kreatywnego pisania dla młodzieży 13-16 lat) prowadzenie: Malina Prześluga – dramatopisarka
ZASKAKUJĄCE JEST PIĘKNE (warsztaty instalacji teatralnej dla dzieci 8-10 lat) prowadzenie: Martyna Majewska – reżyser
Publiczność festiwalowa
Odbiorcy bezpośredni Festiwalu: łącznie 1335 osób, w tym dzieci i młodzieży - 993
- uczestnicy warsztatów - 87,
- dzieci na inscenizowanych czytaniach dramaturgii - 45,
- dzieci i młodzież na pokazach dokonań studentów/diplomantów szkół teatralnych - 76,
- widzowie (dzieci i młodzież) - bilety wstępu na prezentacje konkursowe - 812,
- opiekunowie grup dziecięcych i młodzieżowych - 48,
- zaproszeni do udziału w Festiwalu (artyści, zespoły teatralne z obsługą techniczną, dramaturdy, dyrektorzy teatrów, akademicy, krytycy, kierownicy literaccy, pedagodzy teatru) - 203,
- organizatorzy Festiwalu - 28,
- zaproszeni przedstawiciele rządu, (Tomasz Siemoniak – Wicepremier, Minister Obrony Narodowej), sejmu (Małgorzata Kidawa-Błońska – Marszałek Sejmu RP, Wiesław Kilian – Senator RP, Katarzyna Mrzygłocka – Poseł RP, Agnieszka Kotacz –Leszczyńska Poseł RP), władze samorządowych (Roman Szelemej – Prezydent Miasta Wałbrzycha, Maria Romarska – Przewodnicząca Rady Miejskiej Wałbrzycha), dyrektorzy wałbrzyskich instytucji, firm i osób sympatyzujących z Organizatorem Festiwalu – 36.
Uczniowie szkół:
- na spektaklach konkursowych
Gimnazjum nr 6 w Wałbrzychu
Zespół Szkół Nr 1 w Wałbrzychu
PSP nr 28 w Wałbrzychu (klasy II i klasy VI)
PSP nr 15 w Wałbrzychu (klasy I-II, klasy IV-VI)
PSP w Sokolowsku (klasy I-II, klasy III-V)
Gimnazjaliści z Kamiennej Góry (Centrum Kultury),
Gimnazjum nr 1 w Bystrzycy Kłodzkiej
PSP w Mokrzeszowie (klasy 0-III)
PSP nr 9 w Wałbrzychu (klasa II)
II LO w Wałbrzychu
- dzieci w wieku przedszkolnym
Niepubliczna SP Fundacji JAWOR w Głuszycy (4-latki)
Przedszkole AGATKA w Wałbrzychu
Przedszkole „Siódemka” w Wałbrzychu
- w inscenizowanych czytaniach nowej dramaturgii
PSP nr 28 w Wałbrzychu
Gimnazjum Specjalne w Wałbrzychu
Zespół Szkół Politechnicznych ENERGETYK w Wałbrzychu
- w pokazach studentów/diplomantów szkół teatralnych
Zespół Szkół Nr 1 w Wałbrzychu
Gimnazjum nr 6 w Wałbrzychu
Gimnazjum Specjalne w Wałbrzychu
PSP nr 28 w Wałbrzychu
Zespół Szkół Politechnicznych ENERGETYK w Wałbrzychu
w warsztatach teatralnych i kreatywnego pisania
Gimnazjum nr 6 w Wałbrzychu
Zespół Szkół Nr 1 w Wałbrzychu
Gimnazjalisi z Kamiennej Góry (Centrum Kultury),
grupa dzieci ze świetlicy socjoterapeutycznej przy PSP nr 28 w Wałbrzychu (wiek 7-12 lat)
grupa teatralna ze PSP nr 28 w Wałbrzychu
oraz osoby indywidualne
Jubileusz 70-lecia działalności Teatru Lalki i Aktora w Wałbrzychu
Teatrowi został wręczony przyznany Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Pracownicy Teatru zostali uhonorowani przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej:
Złotymi Medalami za Długoletnią Służbę - 11 os.
(Jadwiga Biskowska, Urszula Ciesielska, Beata Denga, Irena Gardzielewska, Ryszard Kowal, Janusz Łobos, Urszula Maciejewska, Ireneusz Marciniał, Halina Przybyłek, Ewa Rytlewska, Mariusz Szymczak),
Srebrnymi Medalami za Długoletnią Służbę - 3 os.
(Ewa Jama Domagała, Małgorzata Ożóg, Małgorzata Rek)
Brązowymi Medalami za Długoletnią Służbę - 3 os.
(Małgorzata Ciesielska-Mrożkiewicz, Anna Jezierska, Seweryn Mrożkiewicz)
Pracownicy wyróżnieni przez Prezydenta Miasta Wałbrzycha – 2 os.
(Bożena Oleszkiewicz, Grażyna Smereka)
Brązowy Krzyż Zasługi został przyznany przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej – Zbigniewowi Prażmowskiemu (listopad 2015)
Koncerty w Teatrze:
a) Katarzyny Groniec „ZOO” - 25 stycznia 2015 dla 173 widzów
b) Katarzyny Groniec „ZOO” - 29 października 2015 dla 114 widzów
c) Dean Brown Group - 26 października 2015 dla 46 widzów
Spektakle:
Andropauza II w reż. Macieja Damięckiego - 22 lutego 2015 dla 167 widzów
Łącznie wpływy z organizacji koncertów i spektakli - 27 040
Dzień Otwarty w Teatrze
31 maja z okazji Dnia Dziecka otwarte zostały drzwi Teatru, by dzieci mogły poznać największe tajemnice jego pracy. Po spektaklu „Frania Piorun” widzowie zwiedzali pracownie, w których powstają lalki, kostiumy i elementy scenografii. W programie było również spotkanie z aktorami, animacja lalki, zapoznanie się z pracą elektroakustyków.
Teatr uatrakcyjnił XVI Toyota Półmaraton Wałbrzych - 23 sierpnia 2015
VII. WYRÓŻNIENIA
Prof. Małgorzata Omilanowska – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego 5 marca 2015 r. nadała Teatrowi Lalki i Aktora w Wałbrzychu Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Medal ten przyznawany jest osobom lub instytucjom wyróżniającym się w dziedzinie twórczości artystycznej, działalności kulturalnej lub ochronie kultury i dziedzictwa narodowego na mocy ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
VIII. INNE DZIAŁANIA TEATRU
W okresie sprawozdawczym:
- organizowane były nadal Urodziny w Teatrze (16) dla małoletnich jubilatów;
- Teatr wynajmował/udostępniał salę widowiskową na organizację przedsięwzięć o charakterze kulturalnym i społecznym:
- 14.03.2015 Fundacja MERKURY – akcja charytatywna
- 3.04.2015 Zbór Świadków Jehowy
- 30.05.2015 Przedszkole nr 2 w Wałbrzychu – koncert „Dzieci Dzieciom”
- 16.10.2015 „Czytajmy dramaty” w ramach porozumienia z Teatrem Dramatycznym w Legnicy
- 8.11.2015 j.w.
- 16.11.2015 j.w.
- 2.11.2015 Urząd Miejski w Wałbrzychu
VIII. DZIAŁANIA PROMOCYJNO-REKLAMOWE
- Teatr kontynuował w okresie sprawozdawczym działania reklamowe i promocyjne prowadzone na rzecz firm: Śnieżka-Invest ze Świebodzic, Gminy Wałbrzych, Yureco SA z siedzibą w Oleśnicy, Zamku Książ Sp. z o.o w Wałbrzychu, grupy Tauron Dystrybucja SA z siedzibą w Krakowie, Wałbrzyska Strefa Ekonomiczna „INVEST-PARK” Sp.z o.o z/s w Wałbrzychu, RONAL POLSKA Sp. z o.o z/s w Wałbrzychu, Wałbrzyskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. oraz Zakładów Kokowniczych „Victoria” w Wałbrzychu, zyskując dodatkowe środki na realizację zadań programowych w wysokości 47 553 zł.
- Zainteresowanie ofertą Teatru mierzone odwiedzinami strony internetowej od 1 stycznia do 31 grudnia 2015
| | 2015 | 2014 | 2013 |
|-------------------------------|------------|------------|------------|
| sesje: | 34 075 | 29 971 | 25 367 |
| unikalni użytkownicy: | 20 813 | 18 349 | 14 331 |
| odśnuty w osobach: | 117 510 | 108 857 | 103 477 |
| średni czas trwania wizyty: | 00:02:51 | 00:02:48 | 00:03:26 |
| % nowych wizyt: | 58,48% | 58,42% | 56,47% |
[Signature]
Odbiorcy ogółem
Nowy i ponownie odwiedzający
Ogółem:
| Użytkownicy | 20 813 |
|-------------|--------|
| Odsłony | 117 510|
Śr. czas trwania sesji: 00:02:51
Współczynnik odrzuceń: 40,09%
% nowych sesji: 63,48%
Kraj
1. Poland
2. United States
3. Czech Republic
4. Germany
5. Ukraine
6. Austria
7. Russia
8. France
9. Italy
Sesje % Sesje
31 512 92.48%
519 1.52%
294 0.86%
250 0.73%
179 0.53%
150 0.44%
114 0.33%
106 0.31%
99 0.29%
74 0.22%
Odbiorcy ogółem
Wszystkie sesje
Ogółem
Sesje:
Użytkownicy: 18 349
Odsłony: 108 857
Sr. czas trwania sesji: 00:02:48
Współczynnik odrzucen: 38,10%
Język
1. pl
2. en
3. en-us
4. ru
5. en-gb
6. nl
7. ko-kr
8. -
9. -
10.
Sesje % Sesje
21 815 72.79%
6 293 21.00%
854 2.85%
449 1.50%
99 0.33%
73 0.24%
73 0.24%
34 0.11%
34 0.11%
29 0.10%
| Lp. | Wyszczególnienie | Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie za 2015 rok | % 4:3 |
|-----|---------------------------------------------------------------------------------|------------------------------|----------------------|-------|
| 1 | **PRZYCHODY OGÓŁEM** | | | |
| 1. | Przychody z prowadzonej działalności, z tego: | | | |
| | Wpływy ze sprzedaży składników majątku ruchomego | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych | 57 500,00 | 57 500,46 | 100,00|
| | Środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych | 91 907,00 | 91 907,02 | 100,00|
| | Pozostałe wpływy z prowadzonej działalności | 194 500,00 | 194 500,18 | 100,00|
| 2. | **DOTACJA Z BUDŻETU MIASTA**, z tego: | | | |
| | Dotacja podmiotowa na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizowanych zadań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów | 1 259 083,00 | 1 259 083,00 | 100,00|
| | Dotacja celowa na realizację wskazanych zadań i programów | 17 535,00 | 17 535,00 | 100,00|
| | Dotacja celowa na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji | 32 541,00 | 32 541,00 | 0,00 |
| II. | **KOSZTY OGÓŁEM**, | | | |
| 1. | Koszty wynagrodzeń, z tego: | | | |
| | wynagrodzenia | 762 890,00 | 762 889,78 | 100,00|
| | składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy | 665 738,00 | 665 737,81 | 100,00|
| | | 97 152,00 | 97 151,97 | 100,00|
| 2. | Płatności odsetkowe wynikające z zaciągniętych zobowiązań | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 3. | Zakup towarów i usług | 757 888,00 | 757 888,87 | 100,00|
| 4. | Środki przyznane innym podmiotom | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 5. | Wydatki majątkowe | - | - | 0,00 |
| 6. | Pozostałe koszty | 107 853,00 | 107 852,94 | 100,00|
| III.| **WYNIK FINANSOWY** | | | |
| IV. | **ZOBOWIĄZANIA** | X | X | X |
| 1. | Stan zobowiązań na początek roku | 35 817,00 | 35 816,56 | 100,00|
| | w tym zobowiązania wymagalne | - | - | 0,00 |
| 2. | Stan zobowiązań na koniec roku | 30 886,00 | 30 885,69 | 100,00|
| | w tym zobowiązania wymagalne | - | - | 0,00 |
| V. | **NALEŻNOŚCI** | X | X | X |
| 1. | Stan należności na początek roku, w tym: | 110 393,00 | 110 393,19 | 100,00|
| | gotówka i depozyty | 87 576,00 | 87 575,75 | 100,00|
| | należności wymagalne | 2 400,00 | 2 400,00 | 100,00|
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | 20 417,00 | 20 417,44 | 100,00|
| 2. | Stan należności na koniec roku, w tym: | 120 705,00 | 120 704,71 | 100,00|
| | gotówka i depozyty/srodki w drodze | 85 710,00 | 85 709,71 | 100,00|
| | należności wymagalne | 3 828,00 | 3 827,61 | 99,99 |
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | 31 167,00 | 31 167,39 | 100,00|
| 3. | Stan środków pieniężnych na początek roku | 87 576,00 | 87 575,75 | 100,00|
| 4. | Stan środków pieniężnych na koniec roku | 85 710,00 | 85 709,71 | 100,00|
Walbrzych, dnia 26.02.2016
Główny Księgowy
sporządził: Beata Maliszewska
telefon: 74 66 70 952
Kierownik jednostki
dyrektor
WAŁBRZYSKI OŚRODEK KULTURY
W 2015 roku
DZIAŁ 921 – KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA NARODOWEGO
ROZDZIAŁ 92109 – DOMY I OŚRODKI KULTURY, ŚWIETLICE I KLUBY
Wałbrzyski Ośrodek Kultury otrzymał z budżetu Miasta Wałbrzycha w 2015 roku dotację w wysokości 1 309 159,00 zł, w tym dotacja podmiotowa to kwota 1 259 083,00 zł oraz 17 535,00 zł dotacji celowej na realizację zadania pn. „TEATRazem” (wkład własny do projektu, na który WOK otrzymał dofinansowanie z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego), jak również dotację celową na dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji w kwocie 32 541,00 zł z przeznaczeniem na projekt z Narodowego Centrum Kultury pn. „Duży format WOK - zakup wyposażenia na potrzeby prowadzenia edukacji kulturalnej”.
Ponadto WOK uzyskał przychody własne w wysokości 343 907,66 zł obejmujące m.in. wpływy:
1) z najmu i dzierżawy składników majątkowych - kwota 57 500,46 zł,
2) od osób fizycznych i prawnych w wysokości 91 907,02 zł,
3) z prowadzonej działalności oraz pozostałe wpływy w kwocie 194 500,18 zł.
Wałbrzyski Ośrodek Kultury nie sprzedał składników majątku ruchomego i nie uzyskał przychodów z tego tytułu.
Na koniec 2015 roku w Wałbrzyskim Ośrodku Kultury zobowiązania ogółem wyniosły 30 885,69 zł i wystąpiły z tytułu:
1) podatku dochodowego od osób fizycznych 5 342,00 zł,
w tym z ZFŚS 1,00 zł,
2) składek na ubezpieczenia społeczne 21 572,50 zł,
3) wobec kontrahentów 3 971,19 zł,
Zobowiązania wymagalne – nie wystąpiły.
Natomiast stan należności ogółem wyniósł 120 704,71 zł, w tym:
1) gotówka i środki pieniężne w drodze – kwota 85 709,71 zł,
2) należności wymagalne – kwota 3 827,61 zł, dotyczą należności z tytułu wykonania usługi reklamowej, zasądzonych odsetek i kosztów zastępowania – z klauzulą wykonalności oddane do komornika,
3) z tytułu podatku VAT kwota 11 168,71 zł,
4) pozostałe należności na kwotę 19 998,68 zł obejmujące:
a) należności od kontrahentów – 19 371,38 zł,
b) kaucja – 627,30 zł.
Informacja ZFŚS - środki w drodze 4 451,69 zł, odpis na Wspólny Fundusz Mieszkaniowy 32 477,00 zł.
Ze względu na remont ośrodka w dzielnicy Piaskowa Góra, przychody z tytułu najmu sal, organizacji wydarzeń zleconych w tym obiekcie nie występują, co znacząco wpływa na przychody ośrodka.
Jak dotąd, WOK nie ma także możliwości wynajmowania sal w drugiej siedzibie, na terenie Starej Kopalni.
**OPIS PONIESIONYCH KOSZTÓW**
Z ogólnej kwoty kosztów **1 628 631,59 zł** znaczna część to inne usługi obce – kwota **537 058,96 zł**, są to koszty działalności podstawowej - koszty organizacji imprez/wydarzeń kulturalnych. Nośniki energii kształtowały się na poziomie **21 202,50 zł**, materiały – **168 058,54 zł**, usługi transportowe – **31 568,87 zł**, wynagrodzenia to kwota **665 737,81 zł**, z tego koszty osobowe **456 073,96 zł**, bezosobowe (w tym honoraria artystów) – **209 663,85 zł**, pochodne od wynagrodzeń – ZUS ubezpieczenia społeczne – **97 151,97 zł**, opłaty i podatki to kwota **65 739,56 zł**, świadczenia na rzecz pracowników to **13 762,00 zł**, podróże służbowe to **6 974,03 zł**, amortyzacja – **296,82 zł**, pozostałe koszty – **21 080,53 zł**, w tym: nagrody **14 500,00 zł**, szkolenia **3 021,00 zł**, pozostałe koszty **3 559,53 zł**.
W 2015 roku zakończono realizację unijnego projektu „Multimedialna kultura: Wałbrzych i Hradec Kralove”. Wniosek został zaakceptowany pozytywnie.
Zrealizowano także wnioski z Narodowego Centrum Kultury pn. "TEATRazem" oraz pn. „Duży format WOK - zakup wyposażenia na potrzeby prowadzenia edukacji kulturalnej”.
[Signatures]
W 2015 roku WOK zrealizował imprezy i wydarzenia artystyczne dla kilkudziesięciu tysięcy mieszkańców Wałbrzycha i Aglomeracji Wałbrzyskiej: koncerty, kabaret, spektakle, konkursy, przeglądy, wernisaże. Współpracował przy organizacji imprez i wydarzeń z wieloma instytucjami w mieście. Uczestnicy zajęć stałych w WOK (Wałbrzyska Szkoła Talentów) brali udział w: przeglądach, warsztatach, konkursach tanecznych, teatralnych, wokalnych, szachowych, występowaniach artystycznych na Dolnym Śląsku.
W Wałbrzyskim Ośrodku Kultury na terenie Starej Kopalni odbywały się zajęcia, zgodnie z planem działalności statutowej: kursy, warsztaty, klub seniora, etc., w których uczestniczyło ok. 2800 osób. Z uwagi na trwający remont siedziby WOK przy ul. Broniewskiego 65a, część zajęć została przeniesionych do budynku MOPS przy ul. Grota Roweckiego 3. Czasowe zamknięcie WOK na Piaskowej Górze spowodowało zmniejszenie ilości uczestników zajęć. WOK prowadził także indywidualną naukę gry na instrumentach w Wałbrzychu – ul. Słowackiego 4, ul. Grodzka 13 (Niepubliczne Przedszkole „Stokrotka”) oraz w Szczawnie Zdroju, ul. Sienkiewicza 32 (Miejska Szkoła Podstawowa).
WOK zrealizował także w 2015 roku projekty: międzynarodowy „Multimedialna kultura: Wałbrzych i Hradec Kralové” (za który otrzymał wyróżnienie od Ambasador Polski w Republice Czeskiej) oraz ministerialne „TeatRAZEM” (Kultura Dostępna), „Duży format WOK - zakup wyposażenia na potrzeby prowadzenia edukacji kulturalnej” (Infrastruktura domów kultury), na które otrzymał dofinansowanie.
**ZAJĘCIA STAŁE/WARSZTATY:**
1. Nauka gry na instrumentach (gitara, skrzypce, fortepian, flet)
2. Dziecięcy Klub Tańca (5-6 lat)
3. Akademia Malucha
4. Zmysłoteka
5. Rytmika
6. Zespół WOKalny "Aperto"
7. Zabawa z piosenką
8. Balet
9. Formacje Taneczne (hip-hop, freestyle)
10. Grupy Teatralne (dziecięca, młodzieżowa)
11. Szkołka szachowa
12. Klub szachowy
13. Klub Małego Artysty
14. Grupa Plastyczna MAL-AMAT
15. Aerobic
16. Piloxing
17. Zumba
18. Zumba Kids
19. Kung Fu
20. Język angielski z elementami muzyki
21. Język angielski
22. Grupa Tańca Ognia „Impuls”
23. Nauka pierwszego tańca
24. Klub Seniora „Złota Jesień”
25. Kurs tańca towarzyskiego I i II stopnia
26. Chór Ziemi Wałbrzyskiej
27. Warsztaty taneczne
28. Warsztaty plastyczne
29. Warsztaty fotograficzne
30. Kąpiel w dźwiękach mis i gongów
31. Zabawa ze sztuką
WYDARZENIA ARTYSTYCZNE (koncerty, kabaretton, spektakle, konkursy, przeglądy, wernisaże):
1. Wałbrzych dla WOŚP
2. Koncert Świąteczny zespołu Aperto
3. Ferie z WOK
4. Wernisaż fotografii „Świat tak daleki... tak bliski” - Piotr Chwaja
5. Zimowy plener fotograficzny
6. Udział formacji tanecznych WST w Street Dance Story Wrocław
7. Pokonkursowa wystawa „Cztery Pory Roku – Wiosna w akwareli”
8. Konkurs recytatorski „PEGAZIK”
9. II Festiwal Kultury Indii
10. Koncert uczestników Wałbrzyskiej Szkoły Talentów
11. Wieczór jednej fotografii
12. Festiwal Piosenki Przedszkolnej
13. Wielkanocne Warsztaty Rękodzieła
14. Wernisaż prac „Pisanka Wielkanocna”
15. Wernisaż fotografii „Multimedialna kultura: Wałbrzych i Hradec Králové”
16. Udział formacji tanecznych WST w Otwartych Mistrzostwach J.Góry
w Tańcu Nowoczesnym Jelenia Góra
17. Castingi „Wałbrzych ma Talent”
18. Otwarcie wystawy fotografii „Monastycyzm”
19. Zabawa ze sztuką
20. Festiwal Bajkowej Piosenki
21. III Spotkania z Fotografią Krajoznawczą
22. Wiosenny koncert Aperto
23. Występ formacji tanecznych Wałbrzyskiej Szkoły Talentów
24. Pokonkursowa wystawa „Cztery pory Roku – lato w kolażu”
25. Premiera spektaklu Młodzieżowego Teatru Żarówka
26. Pokaz uczestników zajęć gry na instrumentach podczas Nocy Muzeów
27. Wieczór jednej fotografii
28. Biennale Fotografii Krajoznawczej
29. Muchomorek-konkurs recytatorski dla dzieci
30. Zakończenie sezonu Wałbrzyskiej Szkoły Talentów
31. Finał „Wałbrzych ma Talent”
32. Występ grup tanecznych WOK
33. Koncert na zakończenie sezonu Wałbrzyskiej Szkoły Talentów
34. Otwarcie poplenerowej wystawy fotografii „Zamek Książ-Stara Kopalnia”
35. Wakacje z WOK
36. Kino plenerowe (4 edycje)
37. Plener Malarski „Waldenburgiensis VIII”
38. Otwarcie wystawy poplenerowej „Waldenburgiensis VIII”
39. Dni Wałbrzycha
40. Występ Małego Teatru Frędzle w Pieszyckim Przeglądzie Teatrów
41. Udział teatru Jestem Hej w Ogólnopolskim Festiwalu Młodych-Alchemia Teatru
42. XVII Ogólnopolska Giełda Kabaretowa „KopalniaK”
43. TeatRazem z występu w Starych Bogaczowicach
44. Pokonkursowa wystawa Cztery Pory Roku
45. Wieczór pamięci poświęcony Zofii Sikorze
46. TEATRazem z występu w Domu Pomocy Społecznej
47. Premiera spektakli teatru Jestem Hej
48. Występ grupy muzycznej Wałbrzyskiej Szkoły Talentów
49. TEATRazem z występu w Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii
50. Spektakl teatru Jestem Hej w Czarnym Borze
51. Mikołaj
52. V Doroczna Wystawa KFK PTTK
53. Spektakl teatru Jestem Hej w Kamiennej Górze
54. XIII Wałbrzyski Jarmark Świąteczny
55. Pokonkursowa wystawa Cztery Pory Roku
56. Koncert kolęd i pastorałek
57. Finał Projektu TEATRazem
58. Koncert Kolęd w ramach XIII Wałbrzyskiego Jarmarku Świątecznego
59. Wręczenie nagród w konkursie „Anioły-muśniecie skrzydeł”
60. Sylwester
WSPÓŁORGANIZACJA:
1. Orszak Trzech Króli
2. Spotkanie noworoczne z Honorowymi Obywatelami i Zasłużonymi dla Wałbrzycha
3. Stop przemocy wobec kobiet
4. Otwarte Mistrzostwa Wałbrzycha w szachach błyskawicznych
5. Mistrzostwa Polski w 10 Tańcach FTS
6. „Fotografia jest kobietą” - wystawa zbiorowa
7. Koncert Pokahontaz
8. Msza Święta-Święty Jan Paweł II „Papież Rodziny”
9. MOTO KREW-akcja charytatywna: koncerty, pokazy, animacje
10. Pokaz mody – słowiański „jedwab” len w odsłonie czterech pór roku
11. „Za bardzo Czerwony Kapturek”-przedstawienie
12. 224 Rocznica Uchwalenia Konstytucji 3 Maja
13. Premiera nowej płyty i teledysku Trzeciego Wymiaru
14. Forum Fotografii Krajoznawczej
15. Rodzinna Majówka
16. Koncert z okazji Dnia Matki
17. Jubileuszowy Koncert Zespołu Pieśni i Tańca „Wałbrzych”
18. Piknik „Marsz dla Życia i Rodziny”
19. Brave Kids – przedstawienie
20. Warsztaty dla osób dotkniętych uzależnieniami społecznymi
21. Wernisaż wystawy Józefa Obacza
22. Uroczyste otwarcie Ogródka Jordanowskiego
23. Maraton Zumby
24. I Sabaćk Straży Miejskiej
25. Pożegnanie lata-festyn
26. Dożynki Diecezjalne w Głuszycy
27. Senioralia
28. Turniej szachowy – Flampark 4
29. Dzień Seniora
30. Wernisaż prac „Kocham swoje miasto”
31. Festiwal osiągnięć dzieci i młodzieży
32. XI Wałbrzyski Przegląd Piosenki Chrześcijańskiej „Pozytywne Granie”
33. Koncert Katarzyny Groniec
34. Lampiony Pamięci
35. 97. rocznica Odzyskania Niepodległości
36. Festiwal Piosenki Harcerskiej „Muzyka łączy pokolenia”
Oprac. Joanna Kakuba, kierownik impresariatu WOK
Wałbrzych, 18 stycznia 2016 rok
| Lp. | Wyszczególnienie | Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie za 2015 rok | % 4:3 |
|-----|---------------------------------------------------------------------------------|------------------------------|----------------------|-------|
| 1 | **I. PRZYCHODY OGÓŁEM** | | | |
| | 1. Przychody z prowadzonej działalności, z tego: | | | |
| | Wpływy ze sprzedaży składników majątku ruchomego | 9 570,00 | 9 570,00 | 100,00|
| | Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | Środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | Pozostałe wpływy z prowadzonej działalności | 76 195,00 | 76 190,83 | 99,99 |
| 2 | **II. DOTACJA Z BUDŻETU MIASTA, z tego:** | | | |
| | Dotacja podmiotowa na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizowanych zadań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów | 491 200,00 | 491 200,00 | 100,00|
| | Dotacja celowa na realizację wskazanych zadań i programów | | | |
| | Dotacja celowa na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji | | | |
| | **III. KOSZTY OGÓŁEM,** | | | |
| | 1. Koszty wynagrodzeń, z tego: | | | |
| | wynagrodzenia | 298 824,00 | 298 823,08 | 100,00|
| | składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy | 52 690,00 | 52 689,29 | 100,00|
| | Płatności odsetkowe wynikające z zaciągniętych zobowiązań | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | Zakup towarów i usług | 153 888,00 | 153 887,23 | 100,00|
| | Środki przynależne innym podmiotom | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | Wydatki majątkowe | - | - | - |
| | Pozostałe koszty | 62 548,00 | 62 547,17 | 100,00|
| | **IV. WYNIK FINANSOWY** | | | |
| | **V. ZOBOWIĄZANIA** | | | |
| | 1. Stan zobowiązań na początek roku | 37 728,00 | 37 727,79 | 100,00|
| | w tym zobowiązania wymagalne | 18 760,00 | 18 759,24 | 100,00|
| | 2. Stan zobowiązań na koniec roku | 1 736,00 | 1 735,64 | 99,98 |
| | w tym zobowiązania wymagalne | - | - | 0,00 |
| | **VI. NALEŻNOŚCI** | | | |
| | 1. Stan należności na początek roku, w tym: | | | |
| | gotówka i depozyty | 2 464,00 | 2 463,83 | 99,99 |
| | należności wymagalne | 220,00 | 219,50 | 99,77 |
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | 2 195,00 | 2 194,77 | 99,99 |
| | 2. Stan należności na koniec roku, w tym: | | | |
| | gotówka i depozyty | 6 259,00 | 6 258,96 | 100,00|
| | należności wymagalne | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | 482,00 | 482,00 | 100,00|
| | 3. Stan środków pieniężnych na początek roku | 2 464,00 | 2 463,83 zł | 99,99 |
| | 4. Stan środków pieniężnych na koniec roku | 6 259,00 | 6 258,96 zł | 100,00|
Miejsce i data sporządzenia
Wałbrzych, 27.02.2016 r.
Glówny Księgowy
Violetta Mazurek
telefon 074 6658824
Glówny Księgowy
mgr Violetta Mazurek
Kierownik jednostki
Alicja Młodecka
Dyrektor
WAŁBRZYHIEJ GALERII Sztuki
BIURO WYSTAW ARTYSTYCZNYCH
mgr Alicja Młodecka
Wałbrzyska Galeria Sztuki Biuro Wystaw Artystycznych w 2015 roku realizowała swoje zadania statutowe w oparciu o dotację podmiotową z budżetu Miasta Wałbrzycha oraz przychody z prowadzonej działalności. Szczegółowe dane zawiera tabela prezentowana poniżej:
| Wyszczególnienie | Wykonanie planu |
|----------------------------------------------------------------------------------|-----------------|
| **I. Przychody ogółem:** | 576 960,83 |
| 1. Przychody z prowadzonej działalności, w tym: | 85 760,83 |
| Wpływy ze sprzedaży składników majątku ruchomego, w tym: | 9 570,00 |
| - ze sprzedaży dzieł z kolekcji własnej | 9 570,00 |
| Środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych w tym: | 0 |
| - darowizna katalogów | 0 |
| Pozostałe wpływy z prowadzonej działalności w tym: | 76 190,83 |
| - przychody ze sprzedaży towarów i materiałów | 25 320,77 |
| - sprzedaż materiałów | 0 |
| - z tytułu działalności statutowej | 40 742,31 |
| *W tym prowizja za sprzedaż komisową* | 16 978,94 |
| - pozostałe przychody | 184,62 |
| - przychody operacyjne | 9 943,13 |
| **2. Dotacje z budżetu miasta, w tym:** | 491 200,00 |
| - dotacja podmiotowa na dofinansowanie działalności bieżącej | 491 200,00 |
| - dotacja celowa na realizację wskazanych zadań i programów | 0 |
Poniesione w 2015 roku koszty prezentuje tabela:
| Wyszczególnienie | |
|----------------------------------------------------------------------------------|------------------|
| **II. Koszty ogółem** | 567 946,77 |
| 1. Koszt wynagrodzeń, z tego: | 351 512,37 |
| - wynagrodzenia w tym: | 298 823,08 |
| - osobowe | 275 077,08 |
| - bezosobowe | 23 746,00 |
| Ubezpieczenia społeczne ogółem, w tym: | 52 689,29 |
| - składki na ZUS | 48 422,21 |
| - składki na Fundusz Pracy | 4 267,08 |
| 2. Płatności wynikające z zaciągniętych zobowiązań | 0 |
| 3. Zakup towarów i usług | 153 887,23 |
| Zakup materiałów (materiały techniczne, środki czystości, materiały biurowe i pozostałe) | 23 740,27 |
| Opis | Kwota |
|------|-------|
| Zużycie energii, gazu, wody | 22 130,33 |
| Usługi remontowe, konserwacja | 9 273,09 |
| Usługi obce (transport, opłaty czynszowe, opłaty telekomunikacyjne, opłaty poligraficzne i inne) | 98 743,54 |
| 4. Środki przyznane innym podmiotom | 0 |
| 5. Wydatki majątkowe | 0 |
| 6. Pozostałe koszty (amortyzacja, usługi bankowe, odpis na ZFŚS, świadczenia dla pracowników i pozostałe) | 62 547,17 |
Na dzień 31.12.2015 roku w Wałbrzyskiej Galerii Sztuki BWA zobowiązania ogółem wyniosły 1 735,64 zł i wystąpiły z tytułu:
- rozrachunków z tytułu PIT 4R - 49,00 zł
- z tytułu dostawy towarów i usług - 1 195,64 zł
- rozrachunków ze zleceniodbiorcami i komisantami - 491,00 zł
Zobowiązania wymagalne na dzień 31.12.2015 nie występują.
Stan należności na dzień 31.12.2015 r. wynosi 6 740,96 zł w tym:
1. gotówka i depozyty - 6 258,96 zł
2. rozliczenie VAT za rok 2015 r. - 482,00 zł
Należności wymagalne na dzień 31.12.2016 r. nie występują.
GLÓWNY KSIĘGOWY
mgr Violetta Mazurek
DYREKTOR
WAŁBRZYSKIEJ GALERII SZTUKI
BRAZO WYSTAW AHIYSTYCZNYCH
mgr Alicja Młodecka
W 2015 roku Wałbrzyska Galeria Sztuki Biuro Wystaw Artystycznych aplikowała do trzech instytucji o środki finansowe na cztery działania edukacyjne dla dzieci, młodzieży i seniorów: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego („Oddychajmy sztuką do siebie - warsztaty terapeutyczne”, „Tożsamość Miejsca- warsztaty fotograficzne) oraz do Narodowego Centrum Kultury („Chciałem odbudować polską duszę” – w hołdzie W. Reymontowi) oraz do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu (RE-cykł-ART – warsztaty ekologiczno-artystyczne). W dwóch pierwszych niestety nie otrzymaliśmy dofinansowania, w trzecim dotacja została przyznana, lecz znacznie pomniejszona i Galeria nie mogła udźwignąć kosztów realizacji projektu.
Galeria zainicjowała nowy cykl prezentacji multimedialnych pn. „WIDZIANE MOIM OKIEM”:
- 26 marca - I prezentacja, autor Alicja Młodecka „Kult Czarnej Madonny – fakty i fikcje”
- 06 maja – II prezentacja, autor Agnieszka Hundert Wawrzyniak „Architektura a formy ekspozycji Sztuki Muzeum Żydowskie w Berlinie i Kröller-Muller w Otterlo”
- 16 maja - spotkanie pn. „Wałbrzych dla Katmandu”, zaproszenie przyjęli i o Nepalu opowiadali: Piotr Snopczyński – podróżnik, czynny himalaista, Nima Sherpa – przewodnik górski (Nepalczyk z Katmandu, aktualnie mieszka we Wrocławiu) i jego żona Paulina Franczak – Sherpa (Polka), Bodha Raj Subedi – Przewodniczący Zarządu Stowarzyszenia Nepalczyków w Polsce, chirurg (Nepalczyk, od 25 lat mieszka w Polsce). Spotkanie miało charakter wielopokoleniowy.
- 17 czerwca, autor Piotr Joniek „Artysta pilnie poszukiwany”
- 20 października, autor Magdalena Sawicka „Podróże do Indii i Nepalu”. W spotkaniu udział wzięły wałbrzyskie rodziny, goszczące, u siebie w domach, dzieci z akcji Brave Kids.
Galeria do każdej z prezentowanych wystaw we własnym zakresie organizowała wykłady i prelekcje dla gości uczestniczących w wernisażach, prowadzone przez autorów danej ekspozycji – artystów wałbrzyskich oraz Szczawną Zdroju, a także prowadzone przez dyrektor WGS BWA.
Obywały się także wykłady tematyczne dla uczniów wałbrzyskich i okolicznych szkół, związane z daną ekspozycją.
- 20 i 22 stycznia - zajęcia plastyczne dla dzieci w ramach ferii zimowych
- 06 i 12 marca - spotkanie wałbrzyskich ceramików
- 12 marca - zwiedzanie ekspozycji i wykład w ramach wystawy prac EUGENIUSZA KISZCZAKA – PG nr 13
- 26 marca - zwiedzanie ekspozycji i wykład w ramach wystawy prac EUGENIUSZA KISZCZAKA - PSP 23
- 27 marca – akcja plastyczna na rzecz wałbrzyskiego hospicjum MALOWANE JAJA - ZS nr 5
- 14 kwietnia - zwiedzanie ekspozycji i wykład w ramach wystawy prac EUGENIUSZA KISZCZAKA - III LO
17 kwietnia - zwiedzanie ekspozycji i wykład w ramach wystawy prac EUGENIUSZA KISZCZAKA - PSP 23
23 kwietnia - zwiedzanie ekspozycji i wykład w ramach wystawy prac EUGENIUSZA KISZCZAKA - Społeczne Liceum
15 kwietnia – 30 czerwca – w siedzibie Zamku Książ wystawa „WSPOMNIENIA BRAVE KIDS 2014” – zwiedzający Zamek Książ
11 maja - zwiedzanie ekspozycji i wykład w ramach wystawy prac KATARZYNY FIOŁEK – SZYMALI - III LO
19 maja - zwiedzanie ekspozycji i wykład w ramach wystawy prac KATARZYNY FIOŁEK – SZYMALI – młodzież z ośrodka wychowawczego w Nowym Siodle
08 lipca - spotkanie z artystką NILOUFAR SHIRANI, m. in. dla młodzieży z Borysławia
12 października zwiedzanie wystawy prac HENRYKA KLUZY - PSP nr 23
06.11 wystawa i spotkanie z autorem STANISŁAWEM MOŻDŻENIEM - PSP nr 30 II klasa
09.11 wystawa i spotkanie z autorem STANISŁAWEM MOŻDŻENIEM - PSP nr 30 III klasa
13.11 wystawa i spotkanie z autorem STANISŁAWEM MOŻDŻENIEM - Ośrodek Wychowawczy w Nowym Siodle
04 – 20.11 warsztaty plastyczne „MALOWANIE FIGUREK ŚWIĄTECZNYCH” dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych (ZS nr 2, PG nr 1, PSP nr 26, PSP nr 23, PSP nr 37, PG nr 6, PG nr 10, PSP nr 30, ZS nr 1)
03 – 15.12 powarsztatowe KIERMASZE ŚWIĄTECZNE uczniów ze szkół biorących udział w warsztatach
od 09.11 trwają lekcje edukacyjne dla szkół wałbrzyskich i regionu na wystawie prac MARCA CHAGALLA (wykład z filmem dokumentalnym o życiu i twórczości artysty); do dziś udział w zajęciach wzięło 1.600 uczniów. Wystawa i działania potrwają do końca stycznia 2016 roku.
Łącznie 2.400 osób.
Przygotowała: Lilianna Masiuk
Dyrektor Wałbrzyskiej Galerii Sztuki i Muzeum Wystaw Artystycznych
mgr Anna Mielczarek
Sprawozdanie merytoryczne z działalności wystawienniczej zrealizowanej w Wałbrzyskiej Galerii Sztuki BWA w 2015 roku
Wałbrzyska Galeria Sztuki Biuro Wystaw Artystycznych aplikowała do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w programie: „Wydarzenia artystyczne”, o dofinansowanie jednego zadania: „Kobiety ze zwierzętami na tle roślin”- wystawa malarstwa Ewy Ciepielewskiej wraz z katalogiem. Galeria nie otrzymała dofinansowania na realizację tego zadania.
Wałbrzyska Galeria Sztuki Biuro Wystaw Artystycznych w 2015 roku zrealizowała następujące wystawy:
Siedziba główna, ul Słowackiego 26
1. **JERZY JERYCH** – „Malarstwo i inne takie mimochodem” –
- wystawa malarstwa
21 stycznia – 4 marca
Jerzy Jerych, urodzony w 1939 roku w Kaliszu.
W 1946 roku przyjechał z rodzicami do Wałbrzycha. W latach 1958-1968 studiował w PWSSP we Wrocławiu. Dyplom w 1980 roku. Malarstwo sztalugowe studiował kolejno w pracowniach: Kamińskiego, Wójciaka, Dawskiej i Gepperta. Malarstwo traktuje jako umiejętności zawodową, a nie „posłannictwo talentu”. Mistrzostwo „pędzla” wydobywa z własnej duszy, inspiracji wyobraźni i z pracy dla konkretnego odbiorcy, dlatego też nie ogranicza się do jednego stylu i kierunku w malarstwie, maniery lub techniki. Osiąga zamierny cel zaznaczając swe prace oryginalną indywidualnością. Dużym uznaniem odbiorców cieszą się prace z cyklu: „Ćwiczenia z wyobraźnią”, „Impresje” oraz „Akty”. Posiada wszechstronne zainteresowania i uzdolnienia, co pozwala mu uprawiać z sukcesami szereg dyscyplin artystycznych, m.in. projekty i realizacje mebli, wnętrz, ceramikę, grafikę, wystawiennictwo. Bierze aktywny udział w życiu artystycznym (wystawy, plenery, imprezy). Posiada bogaty dorobek zawodowy. Od kilku kadencji jest Prezesem Zarządu Okręgu Dolnośląskiego ZPAP Polska Sztuka Użytkowa. Z Wałbrzychem związany był na początku swojej pracy zawodowej.
Na wystawie autor zaprezentował różnorodność swojej twórczości. Można było obejrzeć malarstwo, grafikę, rysunek, ceramikę, fotografię. Wystawę towarzyszył katalog wydany przez Stowarzyszenie na Rzecz Promocji Dolnego Śląska. Patronatem honorowym wystawę objął Prezydent Miasta Wałbrzycha Dr Roman Szelemej oraz Prezes Stowarzyszenia na Rzecz Promocji Dolnego Śląska Sławomir Najniger.
Wystawę obejrzało ok. 300 osób.
2. **EUGENIUSZ KISZCZAK** – „Wszechświat wg Eugeniusza Kiszczaka” –
- wystawa malarstwa
11 marca – 22 kwietnia
Eugeniusz Kiszczak, urodzony w 1933 roku.
W latach 1954 – 1960 studiował na Wydziale Tkaniny Artystycznej ASP w Krakowie.
Dyplom z tkaniny artystycznej uzyskał w pracowni prof. Franciszka Walczowskiego w roku 1960. Współzałożyciel grupy „Kontrast”. Przez prawie trzydzieści lat pracował jako projektant tkanin użytkowych i dekoracyjnych. Brał udział w wystawach indywidualnych i zbiorowych. Uprawia twórczość w zakresie malarstwa sztalugowego. Ważnym tematem twórczości Eugeniusza Kiszczaka są rozważania nad strukturą wszechświata, rządzącymi nim prawami oraz nad zasadami jego porządku. Temat kosmologiczny łączy się w twórczości artysty z poszukiwaniem odpowiedzi na pytanie o Boga i o mit stworzenia. Kosmos w twórczości artysty pojęty jest jako system uporządkowany i harmonijny, przeciwieństwo chaosu, statyczny wszechświat rządzony boskimi, wiecznymi prawami. Artysta wyraźnie skłania się do akceptacji naukowej hipotezy stworzenia wszechświata poprzez „Wielki Wybuch”, lub też teorii chińskiego autora Huainianzego nazwanej „Wielkim Blaskiem”, co zapewne wpłynęło na nurt katastroficzny w Jego malarstwie.
Mieszka i tworzy w Wałbrzychu.
Na ekspozycji pokazano 21 obrazów artysty z różnych okresów jego twórczości.
Wystawę obejrzało ok. 240 osób.
3. **IV CHARYTATYWNA AKCJA WIELKANOCNA**
30 marca – 16 kwietnia
Pomysł Akcji Charytatywnej narodził się w 2012 roku, wtedy artystów gościło wałbrzyskie muzeum. Pomysłodawca – Piotr Jonek, zaprosił wałbrzyskich twórców do wspólnej zabawy zdobienia ceramicznych jaj, zakończonej
wystawą. Następnie prace zostały przekazane na aukcję na rzecz Polskiego Towarzystwa Opieki Paliatywnej oddział w Wałbrzychu. IV Charytatywna Akcja Wielkanocna w tym roku gościła w Wałbrzyskiej Galerii Sztuki BWA, w siedzibie przy ul. Słowackiego 26. I tym razem lokalni artyści ozdobiли porcelanowe jaja. Wystawa trwała do dnia 30 marca do 16 kwietnia 2015 roku, a po jej zakończeniu, ozdobione jaja (10 sztuk) zostały przekazane wałbrzyskiemu hospicjum. Aukcja prac odbyła się 18 kwietnia 2015 roku na balu charytatywnym pod hasłem: "ZOSTAŃ NASZYM ANIOŁEM". Organizatorem balu było Polskie Towarzystwo Opieki Paliatywnej oddział w Wałbrzychu.
Wystawa cieszyła się dużym zainteresowaniem i mimo dość krótkiej ekspozycji, obejrzało ją ok. 80 osób.
NAZWISKO ARTYSTÓW BIORĄCYCH UDZIAŁ W AKCJI:
1. Barbara Mucha – Brodzińska – 1 szt.
2. Janina Sakowicz – 1 szt.
3. Krzysztof Jędrzejec – 1 szt.
4. Halina Jasionowska – 1 szt.
5. Jan Pałka – 1 szt.
6. Stanisław Moźdzeń – 1 szt.
7. Zofia Czerw – 1 szt. + 1 szt. małe
8. Eugeniusz Kiszczak – 1 szt.
9. Alicja Gorbacz – Palacios – 1 szt.
4. KATARZYNA FIOŁEK - SZYMALA – „Synteza formy” – wystawa rzeźby ceramicznej i rysunku
Katarzyna Fiołek – Szymala, urodzona 5 marca 1977 roku w Rzeszowie. Studiowała w Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Dyplom z rzeźby uzyskała w 2004 roku w pracowni Zbigniewa Makarewicza. W czasie studiów uczęszczała na zajęcia w pracowni ceramiki u prof. Krystyny Cybińskiej oraz w pracowni konserwacji ceramiki u prof. Stanisława Szyby. Była stypendystką programu Sokrates – Erazmus, studia na Universidad del Pais Vasco w Bilbao, facultad de Bellas Artes. Obecnie pracuje w Centrum Nauki i Sztuki „Stara Kopalnia” w Wałbrzychu. Zajmuje się ceramiką unikatową, mozaiką ceramiczną, grafiką, rysunkiem oraz projektowaniem wnętrz. Inspiracji szuka w naturze i jak sama mówi … „jest ona niewyczerpanym źródłem niesamowitych kształtów działających na moją wyobraźnię. Ceramikę wykonuję z glin czerwonych oraz glin białych szamotowych, barwionych tlenkami, angobą, bądź szkliwami”. Od 2007 roku należy do Związku Artystów Pedagogów Ceramiki i Rzeźby. Uczestniczyła w licznych wystawach ceramicznych oraz rysunkowych indywidualnych i grupowych, oraz plenerach ceramicznych, ceramiczno – malarskich i graficznym. Mieszka w Wałbrzychu.
Na wystawie można było podziwiać ceramiczne rzeźby przestrzenne, kafle ceramiczne, a także rysunki wykonane tuszem.
Wystawę obejrzało ok. 410 osób.
5. NILUOFAR SHIRANI — - wystawa malarstwa i rzeźby ceramicznej
Niloufar Shirani, urodzona 24 czerwca 1985 roku w Isfahanie (nazywanym “miastem polskich dzieci”, dawniej stolicy Iranu). W 2013 roku ukończyła malarstwo na Uniwersytecie Artystycznym w Teheranie. Zajmuje się głównie malarstwem, ceramiką oraz performancem. Uczy sztuki w szkole w Teheranie. Interesuje ją zarówno sztuka współczesna, jak i tradycyjne perskie rękołędzie. Podczas swojej wizyty w Wałbrzychu w 2014 roku podczas Brave Kids Festival zakochała się w Polce i Polakach. Ma w planach realizację kilku projektów artystycznych w Wałbrzychu. Wspólnie z jednym z Wałbrzyskich artystów, Krzysztofem Ślązińskim, założyła grupę artystyczną Artplanes, w ramach której chciałaby realizować polsko-irańskie projekty artystyczne.
Na wystawie w WGS BWA, artystka zaprezentowała prace z cyklu: „Samoloty”. Samoloty służące jako środek transportu liderów politycznych, którzy zmieniają przyszłość. Samoloty odgrywające ważną rolę podczas wojny. Samoloty jako środek transportu ludzi emigrujących z ojczyzny do innych krajów. Ludzi płacących w samolotach, gdy oddalają się od swoich bliskich, gdy myślą o swojej ojczyźnie i rodzinach. Ludzi szukających szczęścia w innym kraju. Te wielkie mechaniczne ptaki są odległe od polityki i wojny. Mogą nam pokazać nowe horyzonty i nowe perspektywy, mogą inspirować i wzbudzać nadzieję na odnalezienie pokoju na nowej ziemi. Obrazy zaprezentowane na tej wystawie są instalacjami na płotach, podporządkowanymi głównej idei. Różne rzeczy dzieją się w różnych miejscach, ale w tym samym czasie, w tej samej sekundzie. Jest to pewien rodzaj nielinearnej formy narracji. Od 3 lat artystka próbuje przejść od metalowej industrialnej powłoki samolotów do odnalezienia humanistycznej tożsamości tych maszyn. Do tego celu wykorzystuje również fotografię.
Wystawę obejrzało ok. 250 osób.
6. **HENRYK KLUZA** –
- wystawa rysunku
Urodzony 22.03.1935r. w Blachowni k. Częstochowy.
Zmarł 8.09.2013r. w Dzierżoniowie.
Ukończył PWSSP w Łodzi, dyplom w 1961r. na Wydziale Tkactwa.
W latach 1960-1995, pracował w Zakładach Przemysłu Bawełnianego w Dzierżoniowie i w Bielawie, a w latach 1961–1974, jako nauczyciel plastyki w Zespole Szkół Zawodowych w Bielawie. Brał udział w licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych. Od początku swojej twórczej działalności, był mocno związany ze środowiskiem wałbrzyskich twórców i uczestniczył w wielu wystawach organizowanych przez grupę „Kontrast”. Jego prace znajdują się w zbiorach galerii i muzeów oraz w kolekcjach osób prywatnych w kraju i za granicą. W galerii przy ul. Stowackiego, odbyła się wystawa rysunku Henryka Kluzy, natomiast w galerii w Zamku Książ, większa wystawa malarstwa i rysunku tego artysty.
Wystawę obejrzało ok. 60 osób.
7. **STANISŁAW MOŻDŻEŃ** – „Tout la vie” –
- wystawa ceramiki, malarstwa i rysunku
Wałbrzyski artysta ceramik, projektant form przemysłowych, członek Stowarzyszenia Artystów Plastyków Regionu Wałbrzyskiego, zdobywca wielu nagród i wyróżnień. Urodzony w 1938 r. w Saint-Hilaire-le-Petit we Francji, po śmierci ojca w 1947 r. wraz z mamą i bratem przyjechał do kraju i zamieszkał w domu dziadków we wsi Olchawa w Małopolsce. Ukończył Państwowe Liceum Technik Plastycznych w Nowym Wiśniczu. W latach 1981-1986 studiował w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu na Wydziale Ceramiki i Szkła pod kierunkiem prof. Ireny Lipskiej - Zworskiej i prof. Krystyny Cybińskiej. W 1986 r. uzyskał dyplom z projektowania form przemysłowych w pracowni prof. Rufina Kominko. Podczas studiów z ramienia uczelni wprowadzał korekty merytoryczne oraz pełnił nadzór nad rysunkami technicznymi studentów. Od 1957 r. do 2001 r. związany z Zakładami Porcelany Stołowej „Krzysztof” w Wałbrzychu. Początkowo zatrudniony jako modelarz, po ukończeniu studiów, jako projektant fasonów pełnił funkcje mistrza i kierownika Oddziału Modelarni. Od tego czasu także opiekun wszelkich praktyk studenckich oraz uczniów średnich szkół artystycznych. Znany szczególnie z projektów serwisów obiadowych i garniturów do kawy fasonów Daphne, Opty i Fany. Od 1986 r. nauczyciel reklamy w Zespole Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych w Wałbrzychu. W latach 1987-2008 uczestnik Międzynarodowych Plenerów „Porcelana Inaczej”. Wieloletni członek wałbrzyskiej grupy artystycznej „Kontrast”. Projektant okolicznościowej statuetki wręczanej przez władze miasta dla ludzi Zasłużonych dla miasta Wałbrzycha oraz pamiątkowej lampki wykonanej w Fabryce Porcelany „Krzysztof” za twórczość kulturalną. Od wielu lat czynny uczestnik wszelkich aukcji dobrotczynnych na rzecz chorych i potrzebujących, organizowanych przez stowarzyszenia i fundacje pozarządowe z całego kraju. Uprawia twórczość w zakresie projektowania form przemysłowych, ceramiki artystycznej i unikatowej oraz malarstwa i rysunku. Jest laureatem kilku nagród i wyróżnień. Brał udział w wystawach indywidualnych i zbiorowych. Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeów oraz kolekcji prywatnych w Polsce, Niemczech, Stanach Zjednoczonych.
Ekspozycja prezentowała różnorodność twórczości Stanisława Możdżenia.
Do wystawy Galeria przy pomocy partnera i sponsorów, oraz dofinansowania ze środków Gminy Wałbrzych, wydała katalog z 50 reprodukcjami. Teksty wstępu do katalogu napisali: prof. Irena Lipska – Zworska, Zarząd Porcelany Krzysztof Sp. z o.o., Anna Zamorska i Jadwiga Kornecka – Cebula.
Partnerem wystawy były Wałbrzyskie Zakłady Koksownicze „Victoria” S.A. i Grupa JSW, a sponsorami Kristoff sp. z o.o. i Fundusz Regionu Wałbrzyskiego.
Wystawę obejrzało ok. 170 osób.
8. **JAROSŁAW KASPROWIAK** –
- wystawa fotografii
Urodzony 07. 01. 1972 w Wałbrzychu.
Mieszkający i tworzący w Wałbrzychu oraz na Dolnym Śląsku. Absolwent wrocławskiej Akademii Sztuk Pięknych zajmujący się fotografią głównie portretową oraz fotografią mody. Dyplom na Wydziale Architektury Wnętrz i Wzornictwa Przemysłowego – kierunek Projektowanie Produktu u profesora Włodzimierza Dolatowskiego, aneks z malarstwa u profesora Leszka Mickosia. Inspiracją do zdjęć jest przede wszystkim kino oraz malarstwo w szczególności Goyi, Renoir’a czy też Modigliani’ego. W swoich pracach stara się połączyć malarstwo z fotografią,
w wielu widać fascynację filmem. Znakiem szczególnym jest magiczny oraz trochę senny klimat zdjęć. Fotografuje w wielu technikach - od fotografii tradycyjnej średnio i wielkoformatowej, przez polaroidy na fotografii cyfrowej kończąc. Najbliższa mu jest jednak fotografia tradycyjna-analogowa, która zmusza do przemyślenia kadru, „oszczędności” klatek. Ma zupełnie inną plastykę obrazu, odmienny kontrast oraz nie jest tak „ostra” jak cyfrowa. Liczne publikacje w magazynach modowych głównie zagranicznych. Uczestnik plenerów analogowych w Michałowicach. W 2010 roku rozpoczął cykl spotkań fotograficznych w Wałbrzychu i okolicach z grupa fascynatów fotografii.
Na wystawie zostały zaprezentowane m.in. oryginalne fotografie wykonane techniką polaroid.
Do końca 2015 roku, wystawę obejrzało ok. 90 osób.
Oddział w Zamku Książ
1. **ZBIGNIEW DOWGIAŁŁO – „Objawienie w apokaliptycznych czasach walki o wolność”** –
- wystawa malarstwa i grafiki komputerowej
31 stycznia – 15 marca
Zbigniew Maciej Dowgiałło, absolwent malarstwa ASP w Warszawie, w latach osiemdziesiątych był prekursorem i czołowym przedstawicielem Nowego Ekspresjonizmu. Jego obrazy były prezentowane na najważniejszych wystawach tego okresu, między innymi: na wystawie „Co Słychać” w fabryce Norblina oraz „Realizm Radykalny – Abstrakcja Konkretna” w Muzeum Narodowym w Warszawie. Pod koniec lat 80 tych Z. M. Dowgiałło udał się do Nowego Jorku, gdzie kontynuował prace twórczą, wystawiał i rozwijał nowy kierunek – futuro barok, wykorzystując do tego najnowocześniejsze zdobycze grafiki komputerowej. Po powrocie do kraju zaprezentował wielkoformatowe obrazy poświęcone wizji świata przyszłości, na największym na świecie pokazie współczesnej sztuki europejskiej „Kunst, Europa” w Bonn oraz na wystawie „Polski szyk”, w warszawskiej Zachęcie w 1991 roku. Wkrótce stał się pionierem grafiki komputerowej i animacji trójwymiarowej. Zdobył Grand Prix na światowej wystawie wielkoformatowej grafiki komputerowej w Reno USA im. Andre Schelenberga (1998r). Następnie Dowgiałło stworzył film animowany 3D pt. „Apokalipsa Część 9 i 16”. Film ten był pokazywany na wielu festiwalach świata, w tym wielokrotnie w USA, zdobył Grand Prix na festiwalu filmowym w Rzymie (2003r). Później tworzył następne filmy i wykładał animację w USA.
Na wystawie w zamku Książ odbyła się światowa premiera największego dzieła dotychczasowego życia artysty pt. „Ukrzyżowanie”, (obraz o wymiarach 460 x 540 cm), zostały pokazane również inne nowe obrazy i rysunki pt. „Zbawienie Świata”. Zaprezentowane zostało dzieło malarskie pt. „Smoleńsk” z roku 2010. Dopełnieniem wystawy były kultowe obrazy z lat 80 tych – ikony czasów walki o wolność i grafiki cyfrowe z filmu „Apokalipsa część 9 i 16”. Artysta napisał o swoim ostatnim dziele: „Mój obraz **Ukrzyżowanie** jest współczesną wersją Ukrzyżowania Jezusa Chrystusa. W formie artystycznej obraz ten jest kontynuacją i twórczym rozwinięciem dzieł największych mistrzów malarstwa europejskiego od 14 wieku; szczególnie Masaccia, Michała Anioła, Leonarda da Vinci, Jacopo Tintoretta, El Grecca, Francisco Goyi, Vincenta Van Gogha, Edvarda Muncha. Jest on pierwszym od 300 lat tak ogromnym obrazem ukazującym Ukrzyżowanie w czasach nam współczesnych. Obraz powstał pod wpływem strasliwych przeżyć w 2010 roku na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, gdzie byłem świadkiem napaści na krzyż i modlących się przy nim (...). Mój obraz jest połączeniem dokumentu czasu prześladowań chrześcijan w 21 wieku w Polsce oraz symbolicznej wizji w moim stylu malarstkim. Ponieważ obraz ten porusza temat absolutny łączy się duchowo ze wszystkimi prześladowanymi i mordowanymi chrześcijanami na całym świecie w obecnych czasach. Powrót do sztuki opartej na wartościach duchowych i najwyższej formie artystycznej tworzy całkowicie nową jakość i wyznacza nowy kierunek w sztuce światowej”.
Wystawę obejrzało ok. 4 tys. osób.
2. **JERZY TYBURSKI – „Wenus z głową w chmurach”** –
- wystawa malarstwa
21 marca – 3 maja
Jerzy Tyburski, urodzony w 1964 roku w Lubaczowie. Absolwent Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Zamościu. Studia na Wydziale Historii Sztuki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Dyplom w 1989 r. W latach 1986-89 uczęszczał na zajęcia w pracowni malarstwa prof. Mariana Stelmasiaka i adiunkta Jacka Wojciechowskiego w Instytucie Wychowania Artystycznego na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Dwukrotny stypendysta Ministerstwa Kultury i Sztuki. Członek Związku Polskich Artystów Plastyków. Twórczość w dziedzinie malarstwa i grafiki.
Jerzy Tyburski od samego początku swej twórczości stale łączy w swych obrazach dwie rzeczywistości: materialną i duchową. Zaprasza odbiorcę do dialogu z obrazem, wnikiwej obserwacji i odnajdywania różnych znaczeń. Perfekcja w stosowaniu techniki olejnej, precyzyjnie tworzona kompozycja oraz niepowtarzalny styl dostarczają odbiorcy licznych estetycznych wrażeń. W twórczości Jerzego Tyburskiego dostrzegalne są pewne etapy. Początkowo artysta
tworzy dzieła zabarwione groteską, przypominające ilustrację. Stopniowo zaczynają dominować martwe natury wyrażające fascynację przedmiotem. Kolejny cykl – religijny – to liczne nawiązania do bogatej tradycji malarstwa europejskiego. Podejmując refleksję nad ulotnymi i niejednoznacznymi aspektami życia, artysta chętnie stosuje poetykę surrealizmu. Maluje także pejzaże, w których często przywołuje wspomnienia z dzieciństwa. Przełomowym obrazem jest *Upadek* – refleksja nad aktualnymi, niepokojącymi wydarzeniami i sytuacją polityczną oraz niepokój z powodu stopniowego odchodzenia od wartości duchowych. Przedarty krajobraz, niczym kurtyna, podnosi się i ukazuje tragiczny los potępionych spadających w otchłań. Ich nagie ciała ludząco przypominają grzeszników z *Sąd Ostatecznego* Hansa Memlinga. Po tym obrazie artysta powraca do martwych natur, do swojego „małego ogródka”, by odpocząć od zgietku, w słuchać się w swoją duszę i odnaleźć harmonię. Najnowsze obrazy, z pozoru przyjemne i proste, w zaskakująco trafny sposób stają się metaforą życia oraz twórczości artysty. Początkiem cyklu jest *Okręt*, a właściwie wrak. Ten sfatygowany statek to pełen nostalgii obraz człowieka zmagającego się z różnymi przeszkodami. Jest jednak w tym wraku pewna majestatyczność i piękno, jakie przypisuje się ruinom starożytnym. Obraz *Zupa rybna* to powracająca refleksja na temat wojny i jej strasznych skutków. Wiszące nad misą szkielety ryb rzucające cienie na ścianę oraz kotara zwiastują coś niepokojącego. Cień, jaki rzucają ryby i stolik, przypomina nawet kształtem szkielet człowieka. *Zabawka dla dużych chłopców* to chwienne konstrukcja armaty z lużą skierowaną w nieokreślony cel i jajkami jako działem. To groteskowy obraz wojny toczonej z "dziecinnych" pobudek przez "dużych" chłopców, w której niestety cierpią niewinni(...). Siłą malarstwa Jerzego Tyburskiego jest skromność i ascetę. Obraz *Weronika* nawiązuje do szlachetnych tradycji malarstwa europejskiego. Artysta cierpliwie go dopracowywał i doskonalił, chcąc zbliżyć się choć trochę do boskości. Typ urody i upozowanie Weroniki, tajemnica cierpienia, mistyczne zespolenie ciała z naturą – to elementy wprowadzające w atmosferę późnośredniowiecznych przedstawień świętych postaci. Kontemplacyjnemu charakterowi dzieła sprzyja prostota, brak teatralności oraz piękno prozaicznego cichego życia świętej Weroniki.
*Katarzyna Mazur*
Wystawę obejrzało ok. 12 tys. osób.
3. **WOJCIECH SADLEY** - „Mistrz i uczniowie. Malarstwo materii”-
- wystawa malarstwa
9 maja – 5 lipca
**Wojciech Sadley**
Urodzony w 1932 w Lublinie.
Uczył się w Konserwatorium Muzycznym w Lublinie, studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie na Wydziale Architektury Wnętrz (diplom w 1954 r.) i na Wydziale Malarstwa (diplom w 1959 r.). Uprawia rysunek, malarstwo, witraż, kolaż, tkanię unikatową i eksperymentalną, kompozycję przestrzenną. Posługuje się własną techniką, wykorzystując różnorodne materiały, jak np. skóry, sieci, drewno, korale. W pracach Sadley’ a, obok rozwiązań technicznych, istotna jest także treść, artysta odwołuje się do takich pojęć jak mit, czy symbol, podejmuje również tematykę związaną ze śmiercią i zmartwychwstaniem. Był profesorem w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie na Wydziale Malarstwa. Ponad 200 wystaw indywidualnych, w tym 50 w Polsce. Udział w około 500 wystawach zbiorowych w kraju i za granicą. Laureat wielu krajowych i zagranicznych wyróżnień, nagród i odznaczeń. Jego prace znajdują się w najważniejszych muzeach polskich i zagranicznych oraz w kolekcjach prywatnych w Europie, Ameryce Północnej, Azji i Afryce.
Wspólna ekspozycja profesora Sadley’ a i jego uczniów jest kolejną inicjatywą umożliwiającą prezentację prac Mistrza i grupy artystów, którzy mieli szczęście rozwijać swój talent pod opieką tego świetnego pedagoga i znakomitego artysty.
„Artysta uprawiający malarstwo na tkaninie, sztalugowe, ścienne i mozaikę. Równie wielki w wielometrowych, reliefowych ścianach, monumentalnych kompozycjach malowanych na skórze lub jedwabiu, jak w rzeźbiarskich i haftowanych miniaturach tkackich.(...)Artysta wszechstronny i uniwersalny, którego wszechstronność ojawi się w różnorodności stosowanych środków, a uniwersalizm w zgłębianiu wciąż inaczej stale tych samych problemów ludzkiej egzystencji.(...)
Wojciech Sadley – jeden z najslawniejszych artystów. Jeden z tych, którzy na początku lat 60. zdecydowali o kierunku rozwoju tkaniny artystycznej na świecie, a w latach 70. przyczynili się do jej całkowitej emancypacji. Jeden z tych, którzy o jej obliczu w Polsce, Europie i na świecie decydują również Dziś.” Tekst Norberta Zawiszy.
W wystawie wzięli udział: Anna Banyś, Jacek Barszcz, Joanna Butlewska – Cofta, Teresa Grabowska, Krystyna Grzybek, Krystyna Jankowska, Ilona Sapka.
**Anna Banyś**
Urodziła się 2 marca 1975 r w Olkuszu.
Magister sztuki, Projektant ubioru. Ukończyła z wyróżnieniem Szkołę Artystycznego Projektowania Ubioru w Krakowie – dyplom w Pracowni Prof. Jana Finksteina, oraz Wyższą Szkołę Umiejętności Społecznych w Poznaniu na Wydziale Wzornictwa - dyplom w Pracowni Malarstwa na Jedwabiu oraz w Pracowni Witrażu Prof. Dr.hab Wojciecha Sadleya.
Jacek Barszcz
Urodzony 11.04.1967r. w Warszawie. Studia w WSSS w Poznaniu w latach 1994-2000. Dyplom z Malarstwa w pracowni prof. Wojciecha Sadley’ a w 2000r. Obrazy w zbiorach prywatnych w Polsce i za granicą. Ponad 50 wystaw (indywidualne i zbiorowe).
Joanna Butlewska - Gofta
Urodzona w 1969 roku w Poznaniu. Ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza oraz malarstwo w Wyższej Szkole Sztuki Stosowanej w Poznaniu. Realizuje prace w zakresie malarstwa i tkaniny unikatowej. Swoje prace prezentowała na wielu wystawach w kraju i za granicą.
Teresa Grabowska
Urodzona w Gdańsku. Studiowała malarstwo w latach 2001-2006 w Poznaniu pod kierunkiem prof. Wojciecha Sadleya. Uprawia malarstwo sztalugowe, malarstwo na jedwabiu, collage, grafikę, witraż i ceramikę. Wystawy indywidualne i zbiorowe w Polsce i za granicą. Grand Prix na I Biennale Malarstwa na jedwabiu Milanówek (2014).
Krystyna Grzybek
Mieszka w Niemczy pod Bydgoszczą. Studiowała w WSSS „Schola Poznaniensis” w Poznaniu – licencjat w 2007r. – aneks z malarstwa u prof. Wojciecha Sadley’ a. Dyplom z Architektury Wnętrz na Wydziale Artystycznym w WSUS w Poznaniu w 2010r. Zajmuje się projektowaniem, kołażem, działaniami w przestrzeni malarskiej oraz tkaniną artystyczną. Udział w wystawach indywidualnych i zbiorowych.
Krystyna Jankowska
Urodziła się i mieszka w Koszalinie. Ukończyła Wyższą Szkołę Umiejętności Społecznych w Poznaniu. Dyplom z wyróżnieniem w Pracowni Witrażu prof. Wojciecha Sadleya z aneksem z malarstwa sztalugowego. Zajmuje się malarstwem na jedwabiu, tkaniną unikatową, kołażem, monotypią na papierze czerpanym i malarstwem sztalugowym. Należy do ZPAP. Brała udział w wielu wystawach zbiorowych. W swoim dorobku ma też wystawy indywidualne w kraju i za granicą.
Ilona Sapka
Urodzona w Wałbrzychu. Studiowała w Wyższej Szkole Sztuki Stosowanej w Poznaniu. Obroniła dyplom na Wydziale Malarstwa w pracowni witrażu prowadzonej przez prof. Wojciecha Sadley’ a, w której pełniła funkcję asystenta w latach 2001-2006. W Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu uzyskała uprawnienia pedagogiczne. Zajmuje się witrażem, tkaniną artystyczną. Realizuje prace malarskie na papierze, płótnie. Brała udział w licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych. Mieszka i pracuje w Wałbrzychu. Wystawę obejrzało ok. 5,0 tys. osób.
4. KRZYSZTOF SKARBEK - „Mistrz i uczniowie – Nasze baśnie” – wystawa malarstwa
Krzysztof Skarbek uzyskał dyplom z zakresu malarstwa w pracowni prof. Zbigniewa Karpińskiego w PWSSP, obecnie Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu w 1985 r. Kieruje na ASP we Wrocławiu pracownią Malarstwa studiów dziennych oraz podyplomowych jako profesor zwyczajny. Prodziekan Wydziału Malarstwa i Rzeźby w kadencji 2008-2012. Zajmuje się malarstwem sztalugowym, sceniennym, sztuką wideo, akcjami oraz instalacjami. Po ukończeniu studiów brał udział w 310 wystawach zbiorowych a także festiwalach sztuki i zorganizował 55 wystaw indywidualnych w kraju oraz za granicą, 33 filmy autorskie, 41 akcje plastyczno-dźwiękowe, również ze swoimi grupami: Polykacze Perel z Odry i Gabinet Operacji Plastycznych. Brał udział w licznych wystawach w kraju i za granicą, a jego prace znajdują się w zbiorach galerii na całym świecie.
„Aktualną wystawę obrazów studentów Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu z pracowni Malarstwa prowadzonej przeze mnie oraz asystenta Piotra Saula, prezentujemy w przestrzeni wystawienniczej Galerii w Zamku Książ. Ekspozycja prezentuje także obrazy i obiekty artystyczne nas jako twórców i dydaktyków. Spotkanie z propozycją artystyczną naszych studentów nie jest łatwe, gdyż nie poddaje się ona prostej klasyfikacji. Poruszają się oni wśród współczesnych kierunków artystycznych, inspirując się nimi, przetwarzając ich niektóre założenia, przede wszystkim starają się tworzyć własny język wyrazu plastycznego. Obrazy jakie można tu zobaczyć mogą wyzwolić siłę wyobraźni. Są osadzone w teraźniejszym czasie. Zróżnicowane tonacje, ekspresyjne pociągnięcia pędzla, wielokrotnie kontrastowe zestawienia kolorystyczne jak również zdecydowany rysunek, podkreślają wagę i znaczenie emocjonalne przedstawianego tematu. Żywiołość tworzenia, spontaniczność charakterystyczna dla młodych artystów, graniczy na tej wystawie z analitycznym poszukiwaniem własnej kompozycji, materii malarskiej i koloru. W swoim malarstwie próbują zrealizować pragnienie oddania nastroju refleksji nad kondycją współczesnego świata, którego wizerunek przeniknięty jest wielokroć sprzecznymi energiami, ale zawsze pełen vitalności życia i nadziei. Umiejętność osobistej, kreatywnej syntezy jaką obserwuję u moich studentów, może świadczyć o stopniowo rozwijającej się dojrzałości artystycznej. Młodzi autorzy wystawy, pragną także stworzyć za pomocą specjalnie ujętego tematu pełne uczuć zwierciadło wyobrażeń o meandrach komunikacji międzyludzkiej. Kierują uwagę na zmysłowe, a także psychologiczne, często złożone ułożności ludzkiej egzystencji.
opresyjność systemu stalinowskiego, losy żołnierzy wyklętych i życie codzienne w komunistycznej Polsce. Odnajdujemy wśród nich żołnierzy, więźniarki i opozycjonistki, ale też rysowniczki, satyryczki i tłumaczki, przedstawicielki świata filmu i nauki, kobiety zaangażowane społecznie i politycznie, realizujące swoje cele i pasje życiowe bez względu na warunki i czasy, w których przyszło im żyć. Wydobywając z cienia poszczególne życiorysy, wystawa nie tylko przypomina o obecności kobiet we wszystkich ważnych wydarzeniach XX w., ale także podkreśla różnorodność ich działań i osiągnięcia na skale ogólnopolską i światową. Autorką obrazów jest Ewa Ciepielewska, artystka związana z kulturą niezależną w latach osiemdziesiątych XX w., współzałożycielka wrocławskiej Grupy LUXUS. Ekspozycja powstała w ramach projektu badawczego Oddziału IPN we Wrocławiu „Kobiety »na zakręcie« 1933/1939-1990”, który ma służyć odświeżeniu i przybliżeniu roli kobiet w dziejach najnowszych Polski. Wystawa odbyła się w ramach Programu Sztuk Wizualnych Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. Do końca roku wystawę obejrzało ok. 4,5 tys. osób.
**Wystawy zorganizowane w salach ekspozycyjnych na I piętrze Zamku Książ**
1. **EDWARD HARTWIG –**
- wystawa fotografii
20 maja – 31 lipca
Wałbrzyska Galeria Sztuki BWA, była współorganizatorem, wraz z Zamkiem Książ w Wałbrzychu Sp. z o.o. oraz Stowarzyszeniem Współpracy Polska – Wschód wystawy światowej sławy fotografika Edwarda Hartwiga, która odbyła się w salach ekspozycyjnych na I piętrze Zamku Książ. Patronat honorowy nad wystawą objął Marszałek Województwa Dolnośląskiego i Prezydent Miasta Wałbrzycha, patronat - Stowarzyszenie Autorów ZAiKS Związku Polskich Artystów Fotografików. Wystawie towarzyszył katalog wydany z okazji osiemdziesiątych urodzin Edwarda Hartwiga. Na wystawie pokazano 150 fotografii.
Edward Hartwig jest jednym z najbardziej znanych na świecie fotografików polskich, uznawany za artystę wszechstronnego, łączącego w pracach fotografię i grafikę, zafascynowanego na równi pejzażem i człowiekiem, fotografią teatralną, architekturą, szczegółem. Wystawa cieszyła się bardzo dużym zainteresowaniem. Obejrzało ją ok. 5,0 tys. osób.
2. **„MARC CHAGALL – RAJ I APOKALIPSA” –**
- wystawa grafiki ze zbiorów Muzeum Marca Chagalla w Witebsku
30 października 2015 – 30 stycznia 2016
Druga wystawą zorganizowaną wspólnie z Zamkiem Książ w Wałbrzychu Sp. z o.o. oraz Stowarzyszeniem Współpracy Polska-Wschód, jest wystawa „Marc Chagall – Raj i apokalipsa”, grafiki ze zbiorów Muzeum Marca Chagalla w Witebsku.
Organizator: Wałbrzyska Galeria Sztuki Biuro Wystaw Artystycznych
Współorganizatory: Zamek Książ w Wałbrzychu Sp. z o.o. , Stowarzyszenie Współpracy Polska – Wschód
Współpraca: Centrum Kulturalne Białorusi, Ambasada Republiki Białoruś Rzeczpospolitej Polskiej
Kurator wystawy: Alicja Młodecka, dyrektor Wałbrzyskiej Galerii Sztuki BWA
Autor scenariusza wystawy: dr Beata Lejman, kustosz Muzeum Narodowego we Wrocławiu
Koordynator wystawy: Leszek Solarek, Stowarzyszenie Współpracy Polska – Wschód Oddział w Wałbrzychu
Na wystawie pokazano sześćdziesiąt pięć prac Marka Chagalla, wykonanych w technice litografii i akwaforty związanych z tematyką biblijną. Są to dwa cykle kolorowych litografii stworzonych w latach 1953 oraz 1960 dla francuskiego magazynu „Verve” oraz seria kolorowych litografii „Dwanaście pokoleń Izraela” (1964 roku) na witrażach synagogi Hadassah Medical Center w Jerozolimie. Wszystkie grafiki pochodzą z Muzeum Marcza Chagalla w Witebsku. Wystawa odbyła się w historycznych wnętrzach Zamku Książ w ramach Programu Sztuk Wizualnych Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016 i została objęta patronatem honorowym Ministrów Kultury Rzeczpospolitej Polskiej i Republiki Białorusi, Jego Ekscelencji Ks. Biskupa Ignacego Deca Ordynariusza Diecezji Świdnickiej, Marszałka Województwa Dolnośląskiego, Stowarzyszenia Zarządu Krajowego Współpracy Polska – Wschód oraz Prezydenta Miasta Wałbrzycha. Patronat medialny nad wystawą objęła TVP Wrocław. Wystawie towarzyszył katalog w trzech wersjach językowych: polskiej, rosyjskiej i angielskiej, wydany przez WGS BWA.
Wystawa cieszyła się ogromnym zainteresowaniem zwiedzających. Były do niej prowadzone nieodpłatne lekcje dla uczniów wałbrzyskich szkół oraz szkół z regionu wałbrzyskiego. Do końca roku wystawę obejrzało ok. 18,0 tys. osób.
**PODSUMOWANIE**
Wałbrzyska Galeria Sztuki BWA w 2015 roku zrealizowała 16 wystaw (8 w galerii przy ul. Słowackie 26, 6 w galerii na 1 piętrze Zamku Książ i 2 w salach ekspozycyjnych w Zamku Książ, zorganizowane wspólnie z Zamkiem Książ w Wałbrzychu Sp. z o.o. oraz Stowarzyszeniem Współpracy Polska – Wschód.). Wystawy obejrzało łącznie ok. 58,6 tys. osób, w tym ok. 1,6 tys. w galerii przy ul. Słowackiego 26, ok. 35,0 tys. w galerii w Zamku Książ.
Studenci z naszej pracowni, wykazują badawczą naturę w poszukiwaniu oryginalnych efektów artystycznych oraz twórczą przenikliwość. Dają one interesujące rezultaty, wydobywające głębokie, humanistyczne treści. Wydają się przemawiać za radością oraz miłością do świata prawdziwych i niewymuszonych kontaktów z otaczającą rzeczywistością. W wielu obrazach możemy tu zauważyć pewne elementy sztuki pierwotnej, które znane z historii zarania ludzkości. Są to podstawowe archetypy i antynomie jakie tkwią również w obecnym człowieku: miłość i destrukcja, walka i potrzeba harmonii. Uniwersalna semiotyka jaka występuje w pierwotnej kulturze, dotyka duszy w niezwykle prosty sposób. Może to być siła kształtów i kolorów pokazana za pomocą specyficznej formy wizualnej. Wielokrotnie inspirując się tym, studenci osiągają możliwość przekazania doznani i metafor trudno wyrażalnego sensu ludzkiego istnienia. Wystawa ta stara się zaznaczyć swoją tożsamość pełnymi odniesień symbolami, przekładając niejako na terażniejszy sposób baśniowe treści, jak również odwołuje się do humanistycznych wartości. Lecz najważniejsza jest tu gorąca temperatura emanująca z tych realizacji, również podkreślająca radość życia”.
prof. z. Krzysztof Skarbek
Wystawę obejrzało ok. 6,0 tys. osób.
5. **HENRYK KLUZA –**
- wystawa malarstwa i rysunku
26 września – 15 listopada
Urodzony 22.03.1935r. w Blachowni k. Częstochowy.
Zmarł 8.09.2013r. w Dzierżoniowie.
Ukończył PWSSP w Łodzi, dyplom w 1961r. na Wydziale Tkactwa.
W latach 1960-1995, pracował w Zakładach Przemysłu Bawełnianego w Dzierżoniowie i w Bielawie, a w latach 1961– 1974, jako nauczyciel plastyki w Zespole Szkół Zawodowych w Bielawie. Brał udział w licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych. Jego prace znajdują się w zbiorach galerii i muzeów oraz w kolekcjach osób prywatnych w kraju i za granicą.
„...Jego prace cechuje forma zamknięta – zwarta – konkretna budowa kompozycji obrazu z dążeniem do zachowania statyki elementów kompozycyjnych. Przy takim podejściu, dążenie do konkretnego określenia formy powoduje często stosowanie uogólnień, zbliżających się nawet do geometryzacji. W malarstwie forma zamknięta daży do konkretności przez wyraźne pokazanie granic ciał i przedmiotów. Wielką rolę spełnia tu linia – ten najstarszy środek do określania kształtów. Przy takim rodzaju obrazowania specjalne znaczenie zyskuje stosunek przedmiotu do tła. W ten sposób, przez bardzo wyraźne sprecyzowanie wszystkich styków przedmiotów z tłem, forma została zamknięta, a tło użyte do jej uwypuklenia.(...) W obrazach Henryka Kluzu dominuje zawężona gama kolorystyczna oparta na kolorycie ciepłym, początkowo od żółci, przez czerwienie do brązów, wzbogacona czernią, która ostatecznie decyduje o wyrazie kolorystycznym jego dzieła, bo ważne jest nie tylko które kolory się wybierze, ale i jak się je zestawi. W tym właśnie przejawia się również indywidualność twórcza autora”. /Tadeusz Czocher/.
Wystawa malarstwa i rysunku Henryka Kluzu była prezentowana w DOK w Dzierżoniowie, następnie w WGS BWA w Wałbrzychu i została przekazana do MOKiS w Bielawie.
Wystawie towarzyszył katalog wydany przez Dzierżoniowski Ośrodek Kultury oraz Związek Polskich Artystów Plastyków Polska Sztuka Użytkowa we Wrocławiu. Wałbrzyska Galeria Sztuki BWA i Miejski Ośrodek Kultury i Sztuki w Bielawie byli współorganizatorami wystawy.
Wystawę obejrzało ok. 3,5 tys. osób.
6. **CIEPIELEWSKA, GUSTA, GRZYB-JARODZKA, KOSAŁKA, SIEMIŃSKA – „Kobiety ze zwierzętami na tle roślin” – wystawa malarstwa i rysunku**
21 listopada 2015 – 30 stycznia 2016
Wystawa „Kobiety ze zwierzętami na tle roślin” powstała w przestrzeniach zamku Książ, miejsca związanego z postacią księżnej Daisy von Pless, wpisanej na stałe w krajobraz kulturowy Wałbrzycha. Artystki Ewa Ciepielewska oraz Bożena Grzyb-Jarodzka zaprezentowały cykle obrazów z postaciami wybranych kobiet, których życie stanowiło inspirację dla ich twórczości. Jerzy Kosałka w jednej z sal wystawienniczych stworzył instalację bio-art, na tle roślinności z pobliskiej palmiarni. Dodatkowo rysunki oraz litografie zaprezentowane zostały przez Piotra Gustę i Helenę Siemińską. Wystawie towarzyszyła ekspozycja obrazów „Kobiety »na zakręcie«. W cieniu historii”, której właścicielem jest IPN. Obrazy prezentowane były w ciągu komunikacyjnym przy galerii. Wystawa składa się z dwunastu portretów, przedstawiających kobiety zaangażowane w politykę, walkę niepodległościową, działające na polu nauki i kultury. Są to postacie niezwykłe, o oryginalnych poglądach, odważne i konsekwentne w swoich wyborach i działaniach. Choć w ich życiu nie brakowało osobistych „zakrętów”, pozostały wiernie takim wartościom jak patriotyzm, wolność osobista i suwerenność narodowa, odpowiedzialność za słowo czy idea społeczeństwa obywatelskiego. Ekspozycja ukazuje sylwetki kobiet mało znanych, często pozostających na marginesie zainteresowania historyków. Przez przyjmat ich osobistych doświadczeń możemy zaobserwować początki i problemy odrodzonej po I wojnie światowej Rzeczpospolitej, działalność konspiracyjną i sytuację ludności żydowskiej podczas II wojny światowej, walkę powstańców w Warszawie, a następnie nową rzeczywistość:
oraz ok. 22,0 tys. w pomieszczeniach wystawienniczych na I piętrze Zamku Książ. Porównując wykaz zrealizowanych wystaw do korekty planów na ten rok z grudnia 2014 roku, Galerii nie udało wydać katalogu wystawy malarstwa Ewy Ciepielewskiej, ze względu na brak dofinansowania z MKiDN.
WGS BWA została też zaproszona do uczestnictwa w imprezie inaugurującej obchody Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016 pt.: MOSTY – prolog Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. 20 czerwca 2015 roku na 27 mostach Wrocławia i w wielu innych miejscach miasta, kilkuset młodych ludzi i artystów przygotowało największy performance w Europie. Była to niezwykła artystyczna zapowiedź i zaproszenie do Wrocławia – Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Tego dnia na wrocławskiej Wyspie Piasek odbyła się akcja „Wszyscy na most. Portret generacji”. Autorami projektu jest grupa Street Collodion Art.. Artyści postawili na wyspie ogromnej wielkości ciemnio – aparat i zaprosili do udziału w projekcie 9 wielopokoleniowych rodzin związanych z Dolnym Śląskiem. Każda z przybyłych rodzin została uwieczniona na fotografii powstałej na szklanej taflı o wym. 50 x7 0cm, w zapomnianej dziś technice mokrego kolodionu. Wykonana w tej technice fotografia jest jedynym oryginałem, ponieważ w tym procesie nie występuje negatyw. Dzięki skonstruowanej ciemni, każdy z obserwatorów mógł zająrzeć do wnętrza i oglądać tajemniczy proces powstawania fotografii. Wokół ciemni ustawiono sztalugi, a na każdej z nich umieszczono planszę o wym. 100x70cm, z opowiedzianą historią rodziny. Powstała piękna wystawa, którą na bieżąco uzupełniało zdjęcie wykonane w technice mokrego kolodionu.
Przygotowała:
Ilona Sapka, specjalista ds. wystawienniczo-montażowych
Dyrektor
Wałbrzyskiej Galerii Sztuki
Biuro Wystaw Artystycznych
mgr Anna Mrożek
STARA KOPALNIA
CENTRUM NAUKI I SZTUKI
| Lp. | Wyszczególnienie | Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie za 2015 rok | % 4:3 |
|-----|------------------|-------------------------------|----------------------|------|
| I. | PRZYCHODY OGÓŁEM | 5 045 112,00 | 5 044 913,84 | 100,00 |
| 1. | Przychody z prowadzonej działalności, z tego: | 1 003 668,00 | 1 003 468,94 | 99,98 |
| | Wpływy ze sprzedaży składników majątku ruchomego | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych | 290 168,00 | 290 068,41 | 99,97 |
| | Środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych | 17 150,00 | 17 112,89 | 99,78 |
| | Pozostałe wpływy z prowadzonej działalności | 696 350,00 | 696 287,64 | 99,99 |
| 2. | DOTACJA Z BUDŻETU MIASTA, z tego: | 4 041 444,00 | 4 041 444,90 | 100,00 |
| | Dotacja podmiotowa na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizowanych zadań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów | 4 041 444,00 | 4 041 444,90 | 100,00 |
| | Dotacja celowa na realizację wskazanych zadań i programów | | | 0,00 |
| | Dotacja celowa na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji | | | 0,00 |
| II. | KOSZTY OGÓŁEM, | 4 508 469,00 | 4 508 307,45 | 100,00 |
| 1. | Koszty wynagrodzeń, z tego: | 1 387 669,00 | 1 387 670,20 | 100,00 |
| | wynagrodzenia | 1 181 155,00 | 1 181 155,86 | 100,00 |
| | składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy | 206 514,00 | 206 514,34 | 100,00 |
| 2. | Płatności odsetkowe wynikające z zaciągniętych zobowiązań | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 3. | Zakup towarów i usług | 2 900 600,00 | 2 900 451,28 | 99,99 |
| 4. | Środki przyznane innym podmiotom | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 5. | Wydatki majątkowe | - | - | 0,00 |
| 6. | Pozostałe koszty | 220 200,00 | 220 185,97 | 99,99 |
| III. | WYNIK FINANSOWY | 536 643,00 | 536 606,39 | 99,99 |
| IV. | ZOBOWIĄZANIA | X | X | X |
| 1. | Stan zobowiązań na początek roku | 327 848,00 | 327 848,05 | 100,00 |
| | w tym zobowiązania wymagalne | 53 907,08 | 53 907,08 | 100,00 |
| 2. | Stan zobowiązań na koniec roku | 242 434,87 | 242 434,87 | 100,00 |
| | w tym zobowiązania wymagalne | - | - | 0,00 |
| V. | NALEŻNOŚCI | X | X | X |
| 1. | Stan należności na początek roku, w tym: | 49 362,63 | 49 362,63 | 100,00 |
| | gotówka i depozyty | 5 807,36 | 5 807,36 | 100,00 |
| | należności wymagalne | 12 676,73 | 12 676,73 | 100,00 |
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | 30 878,54 | 30 878,54 | 100,00 |
| 2. | Stan należności na koniec roku, w tym: | 320 594,59 | 320 594,59 | 100,00 |
| | gotówka i depozyty | 20 820,77 | 20 820,77 | 100,00 |
| | należności wymagalne | 8 030,42 | 8 030,42 | 100,00 |
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | 291 743,40 | 291 743,40 | 100,00 |
| 3. | Stan środków pieniężnych na początek roku | 5 807,36 | 5 807,36 | 100,00 |
| 4. | Stan środków pieniężnych na koniec roku | 20 820,00 | 20 820,77 | 100,00 |
Miejsce i data sporządzenia
Główny Księgowy
sporządził: Sylwia Walęsa
telefon: 74 667 09 03
Kierownik jednostki
DYREKTOR
Park Wielokulturowy Stara Kopalnia
w Wałbrzychu
Anna Żabska
Sprawozdanie z wykonania planu finansowego za rok 2015
PARK WIELOKULTUROWY - STARA KOPALNIA
W WAŁBRZYCHU
DZIAŁ 921 – KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA NARODOWEGO
ROZDZIAŁ 92114 – POZOSTAŁE INSTYTUCJE KULTURY
Park Wielokulturowy - Stara Kopalnia otrzymał z budżetu Miasta Wałbrzycha w 2015 roku dotację podmiotową na działalność bieżącą w wysokości **4,041,444,90 zł**. Ponadto Park uzyskał przychody własne w wysokości **1,003,468,94 zł** obejmujące m.in.:
1) przychody z najmu i dzierżawy - 290.068,41
2) sprzedaż statutowa - 335.535,75
3) sprzedaż towarów Welcome Center - 160.459,77
4) pozostała sprzedaż - 163.165,67
5) darowizny pieniężne, rzeczowe - 17.112,89
6) pozostałe przychody - 37.126,45
W 2015 roku w PW - Stara Kopalnia zobowiązania ogółem wyniosły **242.434,87 zł** i wystąpiły z tytułu:
1) rozrachunków z dostawcami - 171.524,92
2) rozrachunków z ZUS - 43.456,75
3) rozrachunków z tytułu podatku PIT - 9.806,00
4) rozrachunków z tytułu wynagrodzeń - 7.585,08
5) rozrachunków z tytułu ubezpieczeń majątkowych - 8.597,38
6) rozrachunków z pracownikami - 205,74
7) rozrachunki z tytułu podatku - 1.259,00
Natomiast stan należności ogółem wyniósł **320.594,59 zł**, w tym:
1) gotówka i depozyty - 20.820,77
2) rozrachunki z odbiorcami i dostawcami - 29.330,26
3) należności z tytułu podatków (podatek naliczony VAT) - 266.510,80
4) należności z tytułu opakowań zwrotnych - 1.048,00
5) należności od pracowników - 2.884,76
**OPIS PONIESIONYCH KOSZTÓW**
Na pozycję **II.1.1. – Koszty wynagrodzeń** w kwocie **1.387.670,20 zł** składają się:
(wynagrodzenia osobowe, wynagrodzenia z tyt. umowy zlecenia, roboty publiczne, składki ZUS)
Na pozycję **II.3. – Zakup towarów i usług** w kwocie **2.900.451,28 zł** składają się m.in. koszty:
1) zużycia energii elektrycznej - 426.900,27
2) zużycia wody - 23.798,10
3) zużycia gazu przewodowego - 336.487,78
4) usługi serwisowo-konservacyjne - 86.374,05
5) usługi ochrony mienia - 364.249,26
6) czynsz dzierżawny - 951.235,25
7) zakup towarów do sprzedaży w Welcome Center - 73.693,87
Na pozycję II.6. – Pozostałe koszty w kwocie 220.185,97 składają się m.in. koszty:
1) inne świadczenia (szkolenia, koszty BHP świadczenia urlopowe) - 36.882,53
2) podatki i opłaty - 22.748,51
3) amortyzacja - 10.773,25
Wałbrzych, dnia 25.02.2015
[Signature]
Dyrektor
Parku Wielofunkcyjnego Stara Kopalnia
A. Wałbrzych
Anna Zabłocka
## 1. INICJATYWY I WYDARZENIA ZREALIZOWANE W PARKU WIELOKULTUROWYM STARA KOPALNIA
### KONFERENCJE, m.in.:
1. Konferencja „Climate-KIC-Lower Silesia Collaboration Project Meeting”
2. Konferencja prasowa Górnika Wałbrzych
3. Konferencja Climate KIC
4. Konferencja "Pomyśl zanim klikniesz"
5. Konferencja - Aglomeracja Wałbrzyska (transport)
6. Konferencja – Relacja Gospodarcze z Białorusią
7. Konferencja podsumowująca projekt - CZ
8. Konferencja „Forum Sudeckie”
9. Dwie konferencje Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego
10. Konferencja Euroregionu Glacensis
11. Konferencja „Etyka w samorządzie”
### WYDARZENIA MUZYCZNE, m.in.:
1. Mine of Music: Kopalnia Hip-Hopu
2. Juwenalia PWSZ
3. Otwarcie miejskiej plaży – koncert Milkyy Whislake
4. Koncert: Mine of House
5. Kopalnia Kolorów – zakończenie wakacji
6. Dni Wałbrzycha (z Wałbrzyskim Ośrodkiem Kultury)
7. Koncert Kopalnia Hip-Hopu vol.2
8. Koncert zespołu „Raz, Dwa, Trzy” (z agencją Aplauz)
9. Festiwal Tradycji Górniczych Barbórka 2015 (w tym koncert zespołu NERvY)
10. Sylwester 2015
### POSIEDZENIA, WIZYTY I SPOTKANIA PODMIOTÓW PUBLICZNYCH, m.in.:
1. Spotkanie Młodzieżowej Rady Miasta Wałbrzycha
2. Spotkanie Prezydenta Miasta Wałbrzycha z Zasłużonymi i Honorowymi Obywatelami W-ch
3. Wizyta Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Małgorzaty Omilanowskiej
4. Komisja Kultury Rady Miejskiej Wałbrzycha
5. Komisja Uchwałodawcza Sejmiku Województwa Dolnośląskiego
6. Trzy spotkania Rady Gospodarczej Aglomeracji Wałbrzyskiej
7. Spotkanie Zarządu Dolnośląskiej Organizacji Turystycznej
### WYDARZENIA ZREALIZOWANE WE WSPÓŁPRACY Z PODMIOTAMI NGO, m.in.:
1. Nagranie występu chóru Towarzystwa Niemieckiego
2. Otwarcie Centrum NGO w Starej Kopalni
3. Spotkanie instruktorów ZHP
4. Symultana Szachowa
5. Mistrzostwa Wałbrzycha w Szachach
6. Spotkanie "Odyseja Umysłu"
7. Turniej Warcabów
8. Turniej Szachowy
9. Festiwal Brave Kids
10. Wałbrzyski Przegląd Piosenki Chrześcijańskiej „Pozytywne Granie”
11. Konkurs Krasomówczy – PTTK Oddział Ziemi Wałbrzyskiej
12. Konsultacje „Od konwencji ONZ do Społecznej Inwencji”
13. Inicjatywa „Żywe Biblioteki”
14. Dni honorowego Krwiodawstwa PCK
WYDARZENIA FILMOWE:
1. Kobiece Salony Filmowe
2. Pokaz filmu "Solidarność według kobiet"
3. Wałbrzyski Przegląd Filmów Niekonwencjonalnych „WAPFin” (z Wałbrzyskim Ośrodkiem Kultury)
SPOTKANIA EDUKACYJNE, SZKOLENIA I WARSZTATY, m.in.:
1. Spotkanie - Biuro Komunikacji UM
2. Spotkanie z nauczycielami języka angielskiego
3. Spotkanie informacyjno-promocyjne: EFS Dolny Śląsk
4. Warsztaty „Architektour” 2015
5. Szkolenia dla audytorów UM Wałbrzych
6. Szkolenie dla prezesów spółek miejskich
GALE I TARGI:
1. Gala Centrum Informacji Zawodowej
2. Plebiscyt Gospodarczy „Gwiazdy Biznesu”
3. Targi Pracy
POZOSTAŁE WYDARZENIA, m.in.:
1. Final Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy
2. Wałbrzyskie Obchody Światowego Dnia Wody
3. Otwarcie Welcome Center + Festyn Moto Krew
4. Otwarcie Sezonu Rowerowego
5. Wizyta Olgi Tokarczuk
6. Otwarcie Centrum Ceramiki Unikatowej
7. Spotkanie z Grzegorzem Miecugowem i Markiem Przybylikiem
8. Spektakl "Za bardzo czerwony kapturek"
9. Planeta Energii
10. Dzień Europy + Dzień Flagi
11. Wybory Literackie
12. Konkursy recytatorskie szkół specjalnych
13. Noc Muzeów
14. Dzień Dziecka
15. Climathon
16. Turniej Negocjacyjny
17. Otwarcie wystawy prac Kazimierza Kalkowskiego w Centrum Ceramiki Unikatowej
18. Dzień Ceramika
19. Ogólnopolska Giełda Kabaretowa „Kopalniak” (z Wałbrzyskim Ośrodkiem Kultury)
20. Turniej brydża
21. Letnia Akcja Kulturalna (we współpracy z Teatrem William-Es)
22. Realizacja projektu „Kopalnia Kreatywności” dofinansowanego ze środków Fundacji KGHM Polska Miedź w Lubinie (czerwiec – grudzień 2015)
23. Inauguracja nowej oferty – Nocne Odkrywanie Tajemnic Starej Kopalni
24. Festiwal Osiągnięć Dzieci i Młodzieży (z Wałbrzyskim Ośrodkiem Kultury)
25. Dzień Pracownika Socjalnego (z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Wałbrzychu)
26. Dzień osób niepełnosprawnych
27. Spotkanie z Tadeuszem Słowińskim „Pół wieku poszukuje złotego pociągu”
28. Kopalnia Letniej Energii (dofinanowana ze środków Tauron S.A.)
29. Wystawa prac Davida Bethune
30. Spotkanie „Kobiece Twarze”
31. Przyjazd zabytkowego składu „Antracyt”
32. Stworzenie i promocja wspólnie z Zamkiem Książ oferty „Explore Wałbrzych”
33. Konferencja prasowa podsumowująca wyniki prac naukowców z AGH w sprawie tzw. „złotego pociągu”
Łącznie w 2015 roku w Starej Kopalni odbyło się ponad 100 wydarzeń, które – łącznie ze zwiedzającymi – zgromadziły ponad 70 tys. odwiedzających.
Działania promocyjne Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia podczas zewnętrznych wydarzeń:
1. Udział w Międzynarodowych Targach Turystycznych w Berlinie ITB Berlin 2015 w dniach 3-4 marca 2015 r.
2. Udział w warsztatach sektora MICE we Wrocławiu zorganizowanych przez Dolnośląską Organizację Turystyczną – 23 kwietnia 2015 r.
3. Stoisko promocyjne Starej Kopalni podczas XXVII Festiwalu Kwiatów i Sztuki w Zamku Książ w dniach 30 kwietnia 2015-30 maja 2015.
4. Stoisko promocyjne Starej Kopalni podczas Pikniku Funduszy Europejskich we Wrocławiu 9 maja 2015 r.
5. Udział w Międzynarodowych Targach Turystyki Dziedzictwa Przemysłowego i Turystyki Podziemnej w Żabrze w dniach 22-23 maja 2015 r.
6. Stoisko promocyjne Starej Kopalni podczas „Daisy Days” w Pszczynie w dniu 24 maja 2015 r.
7. Udział Starej Kopalni w „Tour Salon” – Targach Regionów i Produktów Turystycznych w Poznaniu (15-17 października 2015).
8. Prezentacja Starej Kopalni w „Barze Barbara” we Wrocławiu w ramach promocji ESK 2016
9. Udział Starej Kopalni w międzynarodowych Targach Turystycznych WTM w Londynie (2-5 listopada 2015 r.)
Działania promocyjne w mediach telewizyjnych:
1. Relacja telewizyjna z 23. Finale Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy (Telewizja Wrocław) – 11 stycznia 2015 r.
2. „Szkło kontaktowe” ze Starej Kopalni – 18 kwietnia 2015 r. (TVN)
3. Kamera pogodowa TVN24 i TVN Meteo Active.
4. TVN Turbo – „Wstęp wzbroniony”
5. Program „Turystyczna Jazda” – TVP3 oraz TVP Regionalna (Kraków)
Uczestnictwo Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia w krajowych i międzynarodowych organizacjach:
1. Przyjęcie do Dolnośląskiej Organizacji Turystycznej – luty 2015 r.
2. Przyjęcie do Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego (ERIH) – czerwiec 2015 r.
3. Przyjęcie do Lokalnej Organizacji Turystycznej Aglomeracji Wałbrzyskiej – maj 2015.
Uzyskane tytuły i wyróżnienia:
1. „Zabytek Zadbany 2015”
2. Muflony 2014 – XVII Plebiscyt Gospodarczy kategoria: Największa atrakcja turystyczna Aglomeracji Wałbrzyskiej
[Signature]
Anna Żabska
| Lp. | Wyszczególnienie | Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie w za 2015 roku | % 4:3 |
|-----|---------------------------------------------------------------------------------|------------------------------|--------------------------|-------|
| 1 | **PRZYCHODY OGÓŁEM** | 623 942,00 | 623 941,63 | 100,00|
| | 1. Przychody z prowadzonej działalności, z tego: | | | |
| | Wpływy ze sprzedaży składników majątku ruchomego | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych | 600,00 | 600,00 | 100,00|
| | Środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych | 73 407,00 | 73 407,00 | 100,00|
| | Pozostałe wpływy z prowadzonej działalności | 62 176,00 | 62 175,63 | 100,00|
| | 2. **DOTACJA Z BUDŻETU MIASTA**, z tego: | 487 759,00 | 487 759,00 | 100,00|
| | Dotacja podmiotowa na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizowanych zadań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów | 450 359,00 | 450 359,00 | 100,00|
| | Dotacja celowa na realizację wskazanych zadań i programów | - | - | 0,00 |
| | Dotacja celowa na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji | 37 400,00 | 37 400,00 | 0,00 |
| 11 | **KOSZTY OGÓŁEM,** | 660 929,00 | 660 927,19 | 100,00|
| | 1. Koszty wynagrodzeń, z tego: | 307 299,00 | 307 298,24 | 100,00|
| | wynagrodzenia | 280 609,00 | 280 608,73 | 100,00|
| | składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy | 26 690,00 | 26 689,51 | 100,00|
| | 2. Płatności odsetkowe wynikające z zaciągniętych zobowiązań | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 3. Zakup towarów i usług | 255 257,00 | 255 256,07 | 100,00|
| | 4. Środki przyznane innym podmiotom | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 5. Wydatki majątkowe | - | - | 0,00 |
| | 6. Pozostałe koszty | 98 373,00 | 98 372,88 | 100,00|
| III | **WYNIK FINANSOWY** | -36 987,00 | -36 985,56 | 0,00 |
| IV | **ZOBOWIĄZANIA** | X | X | 0,00 |
| | 1. **Stan zobowiązań na początek roku,** w tym: | 15 691,00 | 15 690,47 | 100,00|
| | w tym zobowiązania wymagalne | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2. **Stan zobowiązań na koniec roku,** w tym: | 7 540,00 | 7 539,26 | 99,99 |
| | w tym zobowiązania wymagalne | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| V | **NALEŻNOŚCI** | X | X | 0,00 |
| | 1. **Stan należności na początek roku,** w tym: | 28 085,00 | 28 084,18 | 100,00|
| | gotówka i depozyty | 11 013,00 | 11 012,38 | 99,99 |
| | należności wymagalne | 4 000,00 | 4 000,00 | 100,00|
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | 13 072,00 | 13 071,80 | 100,00|
| | 2. **Stan należności na koniec roku,** w tym: | 9 218,00 | 9 217,62 | 100,00|
| | gotówka i depozyty | 8 970,00 | 8 969,83 | 100,00|
| | należności wymagalne | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | 248,00 | 247,79 | 99,92 |
| | 3. **Stan środków pieniężnych na początek roku** | 11 013,00 | 11 012,38 | 99,99 |
| | 4. **Stan środków pieniężnych na koniec roku** | 8 970,00 | 8 969,83 | 100,00|
Miejsce i data sporządzenia
24.02.2016
Glówny Księgowy
Violetta Mazurek
telefon: 728365902
Dyrektor
Zespół Pieśni i Tańca
"Wakrzyskich"
Jan Jedrasiak
ZESPÓŁ PIEŚNI I TAŃCA „WAŁBRZYCH”
DZIAŁ 921 – KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA NARODOWEGO
ROZDZIAŁ 92114 – POZOSTAŁE INSTYTUCJE KULTURY
ZPiT „Wałbrzych” otrzymał z budżetu Miasta Wałbrzycha w 2015 roku dotację z budżetu miasta dotacje w wysokości 487 759,00 zł.
- dotacja podmiotowa – 450 359,00 zł
- dotacja celowa w wysokości 37 400,00 zł.
ZPiT „Wałbrzych” uzyskał przychody własne w wysokości 136 182,63 zł obejmujące:
1. Wpływy za wypożyczenie strojów ludowych 600,00 zł
2. Środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych 73 407,00 zł
w tym:
- partycypacja dzieci w zajęciach ZPiT 17 696,00 zł
- darowizny na zakup strojów i organizację jubileuszu 16 135,00 zł
- dotacja celowa MKiDN 39 576,00 zł
3. Środki otrzymane z prowadzonej działalności: 62 175,63 zł
- wpływy za koncerty i venty i oprawę artystyczną 47 659,47 zł
- zgrupowanie zimowe 7 778,00 zł
- inne 6 738,16 zł
Na dzień 31.12.2015 roku w Zespole Pieśni i Tańca „Wałbrzych” zobowiązania ogółem wyniosły 7 539,26 zł, i wystąpiły z tytułu opłat za koszty eksploatacyjne.
Zobowiązania wymagalne na dzień 31.12.2015 roku w instytucji nie wystąpiły.
Natomiast stan należności ogółem wyniósł 9 217,62 zł, w tym:
1) gotówka i depozyty – 8 969,83 zł..
2) Należności z tytułu podatków i składek na ubezpieczenia społeczne 247,79 zł
Należności wymagalne na dzień 31.12.2015 r. nie wystąpiły.
**Wykonanie kosztów ogółem w 2015 roku:** 660 927,19 zł
1. **Koszty wynagrodzeń i składki od nich naliczane** 307 298,24 zł
W tym:
- wynagrodzenia osobowe - 164 034,29 zł
- umowy cywilno-prawne - 116 574,44 zł
- składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy- 26 689,51 zł
Na wynagrodzenia osobowe składają się wypłaty dla 5 pracowników wg stanu na 31.12.2015r..
Na umowy cywilno-prawne składają się w szczególności wynagrodzenia instruktorów tańca i śpiewu, muzyków uczestniczących w próbach i koncertach.
2. **Zakup towarów i usług** 255 256,07 zł
W tej pozycji ujęte są w szczególności: materiały biurowe, materiały organizacji imprez, eventów, materiały na zajęcia stałe, materiały krawieckie, rekwizyty, środki czystości, zakup obuwia scenicznego.
Usługi obejmują przede wszystkim: usługi telefoniczne, usługi transportowe, akustyczne, poligraficzne, fotograficzne, informatyczne, wdrożeniowe i aktualizacyjne programów finansowo-księgowych i kadrowych, naprawcze butów scenicznych, usługi pocztowe, kurierskie, wypoczynku zimowego dla grupy dziecięcej i młodzieżowej, organizacja koncertu jubileuszowego, wynajmu sali na koncert w Aqua Zdroju.
3. **Pozostałe koszty** 98 372,88 zł
W pozostałych kosztach ujęte są: świadczenia na rzecz pracowników (badania lekarskie, szkolenia), podróże służbowe, ubezpieczenie majątkowe i osobowe, składka do polskiej C.I.O.F.F., oraz koszty amortyzacji w wysokości 88 488,67 zł.
---
**GLÓWNY KSIĘGOWY**
Violetta Mazurek
**DYREKTOR**
Zespołu Pieśni i Tańca "MAŁYCH"
Jan Jędrasik
Sprawozdanie merytoryczne z działalności Zespołu i Pieśni i Tańca Wałbrzych za rok 2015.
Podstawowym założeniem programowym działalności Zespołu Pieśni i Tańca Wałbrzych jest edukacja młodego pokolenia Wałbrzyszan w duchu kultywowania tradycji narodowych i regionalnych, poznania, pielęgnowania i popularyzowania folkloru oraz sztuki ludowej.
Zespół od stycznia 2015r. przygotowywał program do Galowego, Jubileuszowego Koncertu z okazji 60-lecia istnienia ZPiT Wałbrzych.
Zespół swoje zadania artystyczne prowadzi w nowej siedzibie w PW Stara Kopalnia.
Zajęcia artystyczne prowadzone były przez trzech instruktorów tańca (po koncercie Jubileuszowym przez dwóch), korepetytorów śpiewu – 2 osoby (po koncercie Jubileuszowym przez 1 osobę) oraz dwóch akompaniatorów. Atutem Zespołu jest prowadzenie kapeli muzycznej w ośmioosobowym składzie.
Poniżej, w ujęciu chronologicznym przedstawiamy zadania zrealizowane przez ZPiT Wałbrzych:
1. 19.01.2015r. Publiczne Gimnazjum Specjalne nr 10, Publiczna Szkoła Podstawowa nr 10 w Wałbrzychu – III Integracyjny Przegląd Jasełek i Pastoratek „Anioły Tańczą”.
2. 23-26.01.2015r. – Polanica Zdrój – zgrupowanie zimowe grupy młodzieżowej.
3. 30.01.2015r. – PW Stara Kopalnia – akcja One Billion Rising – Nazywam się Miliard
4. 28.02.-1.03.2015r. – Aqua Zdrój – Mistrzostwa Polski w Tańcach FTS
5. 24-29.03.2015r. – Aqua Zdrój – Mistrzostwa Europy w Zapasach
6. 11.04.2015r. – PW Stara Kopalnia – otwarcie Welcome Center
7. 17.04.2015r. – Zamek Książ – pokaz mody Estery Grabarczyk – Słowiański „jedwab” len w odsłonie czterech pór roku
8. 30.04.2015r. – PW Stara Kopalnia – spotkanie Zespołu z Prezydentem RP Bronisławem Komorowskim i Jego Mażonką podczas wizyty w Wałbrzychu
9. 2.05.2015r. – Teatr Dramatyczny – Dzień Flagi
10. 3.05.2015r. – Kolegiata pw. Św. Aniołów Stróżów – 224. Rocznica Uchwalenia Konstytucji 3 Maja
11. 22.05.2015r. – hotel Maria – Dzień Koksownika
12. 22.05.2015r. – Ratusz – Uroczysta Sesja RMW – 25. Lat Wolności
13. 5.06.2015r. – Kolegiata pw. Św. Aniołów Stróżów – Uroczysta Msza Św. z okazji Jubileuszu 60. Lecia Zespołu Pieśni i Tańca Wałbrzych
14. 6.06.2015r. – Aqua Zdrój – Uroczysty Koncert z okazji 60. Lecia Zespołu Pieśni i Tańca Wałbrzych
15. 6.06-5.07.2015r. – Aqua Zdrój / PW Stara Kopalnia – Wystawa Jubileuszowa z okazji 60. Lecia Zespołu Pieśni i Tańca Wałbrzych
16. 14.06.2015r. – Zamek Książ – Operacja Książ – Pasja, Przygoda, Adrenalina
17. 20.06.2015r. – Dom Weselny Pod Dębem
18. 19.06-10.07.2015r. – Warszawa – Zagórze Śl. – Wrocław – Brave Kids
19. 27.07.2015r. – PW Stara Kopalnia – spotkanie Zespołu z Panią Premier Ewą Kopacz podczas wizyty w Wałbrzychu
20. 28.07-2.08.2015r. – Wiśla / Szczyrk / Żywiec (i inne) - 52. Tydzień Kultury Beskidzkiej
21. 12-23.08.2015r. – Port Grimaud – zgrupowanie grup: dziecięcej i młodzieżowej
22. 5.09.2015r. – PW Stara Kopalnia – koncert podczas Dni Wałbrzycha
23. 12.09.2015r. – Wałbrzych – uroczyste otwarcie ul. Ayrtona Senny
24. 13.09.2015r. – Głuszyca – Dożynki Diecezjalno-Powiatowe
25. 30.09.2015r. – Wałbrzych – koncert dla firmy NSK
26. Wrzesień 2015r. – Wałbrzych – akcja promocyjna – Wałbrzyski Budżet Partycypacyjny
27. 15.10. – 12.11.2015r. – Wałbrzych – akcja naborowa dla nowych członków Zespołu
28. 11.11.2015r. – Kolegiata pw. Św. Aniołów Stróżów – Uroczysta Msza Św. Święto Niepodległości
29. 11.11.2015r. – Głuszyca – Koncert Patriotyczny z okazji Święta Niepodległości
30. 14.11.2015r. – Pisarzowice – II Lokalny Przegląd Tańca
31. 27.11.2015r. – Wrocław – akcja promocyjna – Festiwal Tradycji Górniczych
32. 4.12.2015r. – PW Stara Kopalnia – Barbórka – Festiwal Tradycji Górniczych
33. 9.12.2015r. – Szczawno Zdrój – Barwy Wsi – Obchody Reymontowskie
34. 19.12.2015r. – PW Stara Kopalnia – Koncert Wigilijny
35. 29.12.2015r. – Aqua Zdrój – Baron Cygański
Dyrektor
Zespołu Pieśni i Tańca
"WAŁBRZYCH"
Jan Jędrasik
| Lp. | Wyszczególnienie | Plan po zmianach na 2015 rok | Wykonanie za 2015 rok | % 4:3 |
|-----|---------------------------------------------------------------------------------|------------------------------|----------------------|-------|
| 1 | **I. PRZYCHODY OGÓŁEM** | | | |
| 1. | Przychody z prowadzonej działalności, z tego: | | | |
| | Wpływy ze sprzedaży składników majątku ruchomego | 0,00 | 0,00 | |
| | Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych | 49 835,00 | 49 834,53 | 100,00|
| | Środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych | 179 298,00 | 179 297,67 | 100,00|
| | Pozostałe wpływy z prowadzonej działalności | 61 675,00 | 61 675,04 | 100,00|
| 2. | **DOTACJA Z BUDŻETU MIASTA**, z tego: | | | |
| | Dotacja podmiotowa na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizowanych zadań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów | 2 603 500,00 | 2 603 500,00 | 100,00|
| | Dotacja celowa na realizację wskazanych zadań i programów | 35 000,00 | 35 000,00 | 100,00|
| | Dotacja celowa na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji | - | - | 0,00 |
| II. | **KOSZTY OGÓŁEM,** | | | |
| 1. | Koszty wynagrodzeń, z tego: | | | |
| | wynagrodzenia | 1 839 689,00 | 1 839 688,39 | 100,00|
| | składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy | 327 594,00 | 327 594,39 | 100,00|
| 2. | Platności odsetkowe wynikające z zaciągniętych zobowiązań | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 3. | Zakup towarów i usług | 392 461,00 | 392 461,43 | 100,00|
| 4. | Środki przyznane innym podmiotom | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 5. | Wydatki majątkowe | - | - | 0,00 |
| 6. | Pozostałe koszty | 427 561,00 | 427 560,67 | 100,00|
| III.| **WYNIK FINANSOWY** | | | |
| IV. | **ZOBOWIĄZANIA** | | | |
| 1. | Stan zobowiązań na początek roku | 113 874,00 | 113 874,43 | 100,00|
| | w tym zobowiązania wymagalne | - | - | 0,00 |
| 2. | Stan zobowiązań na koniec roku | 141 674,00 | 141 673,34 | 100,00|
| | w tym zobowiązania wymagalne | - | - | 0,00 |
| V. | **NALEŻNOŚCI** | | | |
| 1. | Stan należności na początek roku, w tym: | 5 472,00 | 5 471,59 | 99,99 |
| | gotówki i depozyty | 3 946,00 | 3 945,47 | 99,99 |
| | należności wymagalne | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | 1 526,00 | 1 526,12 | 100,01|
| 2. | Stan należności na koniec roku, w tym: | 7 728,00 | 7 727,86 | 100,00|
| | gotówki i depozyty | 6 202,00 | 6 201,74 | 100,00|
| | należności wymagalne | 1 526,00 | 1 526,12 | 100,01|
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | - | - | 0,00 |
| 3. | Stan środków pieniężnych na początek roku | 3 946,00 | 3 945,47 | 99,99 |
| 4. | Stan środków pieniężnych na koniec roku | 6 202,00 | 6 201,74 | 100,00|
Walbrzych, dnia 26-02-2016
tel. 74/648-37-14
Glówny Księgowy
Kierownik jednostki
Z-ca Dyrektora
Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej
"BIBLIOTEKA POD ATLANTAMI"
dr Dorota Kowalska
Głównym źródłem finansowania działalności Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej „Biblioteka pod Atlantami” jest dotacja podmiotowa pochodząca ze środków Miasta Wałbrzych i Powiatu Wałbrzyskiego. W 2015 roku Biblioteka otrzymała dotację podmiotową w kwocie **2.603.500,00 zł** i dotację celową na realizację wskazanych zadań i programów w wysokości **35.000,00 zł**.
Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna „Biblioteka pod Atlantami” uzyskała przychody własne w wysokości **290.807,24 zł** obejmujące:
- wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych na kwotę **49.834,53 zł**,
- środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych na kwotę **179.297,67 zł** (książki otrzymane w darze od czytelników 89.883,60 zł, dotację z Fundacji Orange na realizację programu „Orange dla bibliotek” na kwotę 6.514,07 zł, dotację z Funduszu Regionu Wałbrzyskiego na kwotę 2.500,00 zł na organizację wystawy „Życie barwniejsze niż powieść”, dotację na organizację spotkania autorskiego na kwotę 1.000,00 zł, dotacja Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na kwotę 15.000,00 zł na realizację programu „Magia czytania” oraz dofinansowanie do zakupu nowości wydawniczych z Biblioteki Narodowej na kwotę 64.400,00 zł.
- pozostałe wpływy z prowadzonej działalności na kwotę **61.675,04 zł** (oprawy introligatorskie 486,35 zł, powielanie 891,54 zł, kary za przetrzymywanie książek od czytelników 3.700,00 zł, sprzedaż surowców wtórnych 1.558,80 zł, należne wynagrodzenie ZUS i PIT 428,31 zł, partycypacja w kosztach obsługi MPKZP 2.088,00 zł, przychody z przyjęcia ŚT na kwotę 33.245,00 zł, inne przychody 600,00 zł, przychody ze sprzedaży zbiorów specjalnych na kwotę 1.377,72 zł, sprzedaż pozostałych usług (wypożyczania międzybibliotecznie, współorganizacja wystawy, dzierżawa maszyn) 7.076,92 zł, sprzedaż kart bibliotecznych 516,00 zł, przychody z nieodebranych kaucji 225,00 zł, przychody z tytułu wyroku Sądu na kwotę 8.817,20 zł, odszkodowanie za szkodę PZU na kwotę 664,20 zł.
Na dzień 31.12.2015 roku w Bibliotece **zobowiązania ogółem wyniosły** 141.673,34 zł, i wystąpiły z tytułu:
1) zobowiązania wobec dostawców **7.386,60 zł**
2) zobowiązania wobec ZUS **77.460,74 zł**
3) zobowiązania podatkowe wobec Urzędu Skarbowego **17.398,00 zł**
4) zobowiązania z tytułu pobranych kaucji od czytelników **39.428,00 zł**
Zobowiązania wymagalne nie występują.
Natomiast stan **należności ogółem** wynosił 7.727,86 zł, w tym:
1) gotówka i depozyty – kwota 6.201,74 zł
2) należności wymagalne – kwota 1.526,12 zł, z tytułu najmu
**OPIS PONIESIONYCH KOSZTÓW**
W 2015 roku koszty wykazane w sprawozdaniu wynoszą 2.987.304,88 zł, z tego koszty wynagrodzenia wyniosły 1.839.688,39 zł, koszty składek ZUS 327.594,39 zł.
Koszty zakupu towarów i usług to kwota 392.461,43 zł, w tym: zakup towarów to kwota 236.424,67 zł oraz zakup usług na kwotę 156.036,76 zł.
**Koszty zakupu towarów** na kwotę 236.424,67 zł to: zakup energii elektrycznej, cieplnej, wody i gazu na kwotę 154.107,86 zł, prenumerata czasopism na kwotę 33.222,15 zł, koszty opału na kwotę 6.447,69 zł, koszty paliwa i materiałów do samochodu służbowego na kwotę 2.046,43 zł, zakup druków bibliotecznych, folii, materiałów introligatorskich na kwotę 18.907,52 zł, materiały remontowe na kwotę 668,77 zł, materiały gospodarcze, konserwatorskie, środki czystości na kwotę 10.907,48 zł, materiały papiernicze, tusze i tonery na kwotę 7.444,44 zł, nagrody konkursowe na kwotę 2.072,33 zł.
**Usługi obce** to kwota 156.036,76 zł, w tym czynsze 7.717,00 zł, usługi pocztowe, telefoniczne, internetowe, opłaty radiowo-telewizyjne to kwota 41.889,32 zł, usługi ściekowe, ochrony mienia, wywóz nieczystości, konserwacja dźwigów to kwota 29.957,39 zł, usługi poligraficzne, komputerowe to kwota 19.991,54 zł, naprawa samochodu i sprzętu to kwota 3.948,93 zł, inne drobne usługi to kwota 12.032,46 zł (zakładka informacyjna www, usługi gospodarcze MFB, partycypacja w kosztach wynagrodzenia pracownika NSZZ „Solidarność”, pomiary instalacji elektrycznej, usługi reklamowe), usługi prawne to kwota 11.208,92 zł, usługi bhp i naprawa systemu p.poż., wymiana hydrantów, na kwotę 29.291,20 zł.
Pozostałe koszty to kwota 427.560,67 zł, na które składają się m. in. szkolenia pracowników na kwotę 3.218,00 zł, nakłady na bhp to kwota 1.767,30 zł koszty badań lekarskich na kwotę 1.394,00 zł, podatki i opłaty to kwota 15.292,86 zł, ubezpieczenia samochodu, budynku to kwota 5.506,73 zł, podróże służbowe to kwota 4.821,04 zł, podatek VAT nie odliczany to kwota 68.240,75 zł, honoraria na kwotę 17.083,00 zł, odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych na kwotę 58.688,00 zł. Pozostałe koszty obejmują również koszty amortyzacji na kwotę 251.548,99 zł, w tym: amortyzację podatkową środków trwałych na kwotę 38.872,82 zł, amortyzację pozostałych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych na kwotę 28.292,64 zł, amortyzację jednorazową pozostałych środków trwałych na kwotę 3.629,20 zł, amortyzację zbiorów bibliotecznych na kwotę 84.191,51 zł, odpisy amortyzacyjne od zbiorów bibliotecznych pochodzących z darowizny od czytelników na kwotę 96.562,82 zł.
**DYREKTOR**
Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej
„BIBLIOTEKA NA ATLANTAMI”
mgr Renata Nowicka
SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI
POWIATOWEJ I MIEJSKIEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ
„BIBLIOTEKI POD ATLANTAMI”
W WAŁBRZYCHU
W 2015 ROKU
WSTĘP
W minionym, 2015 roku, Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna „Biblioteki pod Atlantami” w Wałbrzychu obchodziła jubileusz 70-lecia Wałbrzyskich Bibliotek Publicznych. 1 grudnia, dokładnie w siedemdziesiątą rocznicę utworzenia pierwszej polskiej biblioteki w Wałbrzychu, w Bibliotece odbyła się gala jubileuszowa, podczas której dyrektor Departamentu Mecenatu Państwa pełnomocnik Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Zina Jarmoszuk, wręczyła Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” przyznany Bibliotece pod Atlantami.
W bieżącym roku otworzyły się przed wałbrzyską biblioteką szanse na kolejne, pozytywne zmiany dotyczące sieci filii bibliotecznych. Po sukcesie związanym z termomodernizacją biblioteki głównej i uruchomieniem nowoczesnej filii na Podzamczu przyszęd czas na poprawę warunków funkcjonowania trzech kolejnych placówek, tj. filii na Nowym Mieście, Piaskowej Górze i Sobięcinie.
Już od kilku lat, poprzez różnorodne działania, biblioteka buduje swój nowy wizerunek, będąc instytucją otwartą, przyjazną i dostosowaną do potrzeb odbiorców, kreuje trendy kultury. Dane statystyczne za rok 2015 pozwalają stwierdzić, że Biblioteka pod Atlantami trafia ze swoją ofertą w potrzeby użytkowników. Świadczy o tym fakt, że w minionym roku, w zorganizowanych przez nas ponad 1380 imprezach bibliotecznych udział wzięło ponad 24 400 osób. Bardzo istotne jest, że wszystkie proponowane przez nas działania są bezpłatne. Wzorem lat ubiegłych zorganizowano spotkania autorskie i literackie, zajęcia edukacyjne, warsztaty multimedialne, lekcje biblioteczne, konkursy oraz włączano się w akcje ogólnopolskie takie jak m.in.; Noc Bibliotek, Tydzień Bezpiecznego Internetu, Światowy Dzień Czytania Tolkiena, Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci. Przy Bibliotece pod Atlantami aktywnie działają dwa Dyskusyjne Kluby Książki, w czerwcu dołączył trzeci skierowany do młodzieży. Również dla dzieci i ich rodziców organizowane są spotkania w ramach Klubu Czytających Rodzin, które działają już od kilku lat i cieszą się niezmiennym powodzeniem. Dużym zainteresowaniem cieszą się projekcje filmowe organizowane w Multimedialnej Filii Bibliotecznej. W ramach kolejnej XII edycji Dolnośląskich Spotkań Pisarzy z Młodymi Czytelnikami „Z książką na walizkach” w oddziale dla dzieci odbyło się spotkanie autorskie z pisarka dla dzieci - Ałbeną Grabowską-Grzyb. Jedną z większych imprez była zorganizowana przez Bibliotekę pod Atlantami we wrześniu „Noc Legend Wałbrzyskich”, podczas której zorganizowano różnorodne warsztaty tematyczne, a głównym punktem wieczoru był spektakl z wykorzystaniem tańca z ogniem. Artyści „Mantikory” przygotowali specjalną choreografię i kompozycję nawiązującą do legend i historii Wałbrzycha. Spektakl został przygotowany na podstawie książki „Baśniowy Wałbrzych”.
To tylko niewielka część działań kulturalno-oświatowych realizowanych przez bibliotekę. Pozostałe zostały opisane poniżej.
Biblioteka pod Atlantami w br. starała się o dodatkowe środki zewnętrzne, przede wszystkim na realizację bogatej oferty czytelniczej. W ramach tegorocznego naboru wniosków do MKiDN Biblioteka złożyła 5 projektów do programów ministerialnych. Mimo, że wszystkie wnioski zostały dość wysoko ocenione, to dofinansowanie (z odwołania) otrzymał jedynie projekt „Magia czytania”, promujący czytelnictwo wśród dzieci i młodzieży.
W okresie sprawozdawczym udało się pozyskać dotacje z następujących źródeł:
1. **MKiDN** – program: Promocja literatury i czytelnictwa, priorytet: Promocja czytelnictwa – projekt „Magia czytania” – dotacja **15 000,00 zł**. Wkład własny przekazany przez Gminę Wałbrzych to **7 000,00 zł**.
2. **Bibliotece Narodowej** z programu „Zakup nowości wydawniczych do bibliotek w 2015 r.” na kwotę – **64 400,00**. Podobnie jak w roku ubiegłym, w związku z brakiem środków na zakup zbiorów w budżecie biblioteki Gmina Wałbrzych, przyznała dodatkowo **28 000 zł** na wkład własny zadania, w tym roku w formie dotacji celowej.
3. **Fundacji Orange** - program – „Edukacja i zwiększenie wykorzystania Internetu przez pracowników i użytkowników biblioteki” - dotacja: 6 514,07 zł (za okres 1.01–31.07.2015 r.)
4. **Funduszu Regionu Wałbrzyskiego** – projekt „Życie barwniejsze niż powieść. Historia mojej rodziny” – dotacja 2 500,00 zł. Jest on adresowany do młodzieży gimnazjalnej z Wałbrzycha i okolic, którego główna idea jest promowanie tradycji, historii i kultury Wałbrzycha. Kluczowym elementem zadania jest zachęcenie młodych ludzi do zebrania wiadomości na temat historii swojej rodziny i wydanie zebranego materiału w formie publikacji. Zorganizowane zostaną różnorodne warsztaty, które przygotują uczestników do napisania publikacji. Wszystkie działania będą przeprowadzone w drugim półroczu.
5. **Sponsoring** – spotkanie autorskie z Filipem Springerem – Browar „Miedzianka” – 700,00 zł; Dolnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego – 300,00 zł; Pałac w Strudze (nocleg dla autora) – ogółem: 1 000,00 zł
6. **Dofinansowanie** z Dolnośląskiej Biblioteki Publicznej im. T. Mikulskiego we Wrocławiu współorganizacji akcji „Z książką na walizkach” – 500,00 zł (koszty transportu). Biblioteka otrzymała od Organizatora także zwiększenie dotacji podmiotowej w kwocie 18 000,00 zł na wymianę hydrantów wewnętrznej sieci hydrantowej w budynku głównym.
W 2015 r. PiMBP „Biblioteka pod Atlantami” realizowała zadania powiatowej biblioteki dla Powiatu Wałbrzyskiego w ramach dostępnych środków finansowych i merytorycznych, oferując użytkownikom powiatu profesjonalny księgozbiór, obszerny zestaw prenumerowanej prasy, ciekawą ofertę kulturalną i edukacyjną, a bibliotekom powiatowym udzielając pomocy instrukcyjno-metodycznej, szkoleniowej i merytorycznej. Na prowadzenie w/w zadań Starostwo Powiatowe przeznaczyło w tym roku kwotę w wysokości 10 000,00 zł (podzieloną na dwie transze po 5 000,00). Podobnie jak w roku ubiegłym, jest to najniższa dotacja przekazana na realizację zadań powiatowych wśród bibliotek na Dolnym Śląsku. Po wspólnych rozmowach władz miejskich i powiatowych oraz dyrekcji Biblioteki, Starosta zaofertał w tym roku dodatkowe wsparcie w/w zadań w formie pomocy rzeczowej w wysokości 20 000,00 na zakup zbiorów audiowizualnych. W ramach tej kwoty Starostwo Powiatowe w Wałbrzychu zakupiło i przekazało Bibliotece ogółem 520 egz. zbiorów bibliotecznych (filmów, zbiorów muzycznych oraz wydawnictw regionalnych).
**SPRAWY KADROWE, SOCJALNE I ORGANIZACYJNO-ADMINISTRACYJNE**
Na dzień 31 grudnia 2015 r. w Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej „Bibliotece pod Atlantami” było zatrudnionych 65 osób. Na tę liczbę składało się: 55 pełnych etatów i 10 niepełnych. Spośród wszystkich zatrudnionych w Bibliotece, 6 osób posiada orzeczenia o niepełnosprawności w tym: 3 osoby stopień niepełnosprawności lekki, 3 osoby umiarkowany stopień niepełnosprawności. W związku z dużą ilością zatrudnionych osób z orzeczeniem o niepełnosprawności instytucja jest zwolniona z miesięcznej, obowiązkowej wpłaty na PFRON.
W okresie sprawozdawczym zakończono termomodernizację budynku głównego Biblioteki (koniec marca) oraz zamontowano oświetlenie zewnętrzne, które jeszcze bardziej podkreśla walory zabytkowej kamienicy pod Czterema Atlantami (prace zakończono na początku czerwca br.). We wrześniu, przed planowanymi obchodami jubileuszu 60-lecia filii, przeprowadzono remont pomieszczeń bibliotecznych Filii nr 13 (malowanie, wymiana oświetlenia, poprawa estetyki).
**GROMADZENIE I OPRACOWYWANIE ZBIORÓW**
Rok 2015 okazał się szczególnie trudny pod względem systematycznego zakupu nowości wydawniczych, ponieważ środki na wkład własny do programu Biblioteki Narodowej na zakup nowości przyznano Bibliotece w tym roku w formie dotacji celowej, a nie jak do tej pory jako
zwiększenie dotacji podmiotowej. Pierwsze zapytanie ofertowe na zakup książek zostało ogłoszone dopiero w lipcu, a nowości trafiły do czytelników na początku sierpnia. Środki wydatkowane w br. na kupno książek i audiobooków PiMBP otrzymała z dwóch źródeł. Była to dotacja na zakup nowości wydawniczych z Biblioteki Narodowej, która w tym roku wynosiła 64 400,00 zł. Natomiast wkład własny do projektu, przekazany przez Urząd Miejski wyniósł 28 000 zł. Niestety kwota ta była niższa o 22 tys. zł od ubiegłorocznej, co pomimo wyższej dotacji z BN (+4,2 tys.) odbiło się na wielkości zakupu. Natomiast łączna wartość zbiorów pozyskanych poza kupnem w całym roku to 99 459,41 zł (o ponad 5% więcej niż w roku ubiegłym), w tym dary na kwotę 69 065,39 zł i zbioru z innych wpływów na kwotę 30 394,02 zł.
1 800 woluminów na kwotę ponad 38 100 zł podarowali Bibliotece czytelnicy. Starostwo Powiatowe w Wałbrzychu przekazało 515 egz. płyt z muzyką i filmem oraz 5 wol. książek dla Pracowni Regionalnej (o wartości 20 tys. zł). 282 jednostki materiałów bibliotecznych na kwotę 7 377,00 przekazało Bibliotece Stowarzyszenie Przyjaciół „Biblioteki pod Atlantami” w Wałbrzychu. Dzięki dotacji na zakup nowości wydawniczych z Biblioteki Narodowej zakupiono 3 603 wol. książek i audiobooków oraz 1 421 egz. książek zakupiono za kwotę 28 000 zł, która stanowiła wkład własny do programu Biblioteki Narodowej „Zakup nowości wydawniczych do bibliotek”.
Wartość wszystkich zbiorów, które wpłynęły do Biblioteki w br. to 192 710,14 zł - czyli o ok. 9% mniej niż w roku ubiegłym (212 689,65 zł ). Ogółem do Biblioteki wpłynęło 8818 egz. (o 955 egz. mniej ni z w 2014 r.).
Jeżeli chodzi o prenumeratę czasopism, to liczba tytułów została zmniejszona o 3%. Nie są to jednak drastyczne cięcia, raczej poprawki wprowadzone po konsultacji z poszczególnymi działami oraz filiami. Tematykę dobrano zgodnie z oczekiwaniami czytelników, zrezygnowano z tytułów, które nie cieszyły się już takim zainteresowaniem jak kiedyś, dodano nowe, poczytniejsze. Skupiono się głównie na prasie kobiecej, poradnikach, gazetach codziennych. Ogólna liczba zaprenumerowanych w br. tytułów wyniosła 160.
**KONTROLA KSIĘGOZBIORU**
W lutym br. instruktor dokonano analizy częstotliwości kontroli księgozbioru w poszczególnych agendach PiMBP, sporządzając aktualny wykaz. Na tej podstawie instruktorka wraz z dyrektorem zaplanowały na rok 2015 trzy kontrole. Odbyły się one zgodnie z planem w terminach:
- 20 – 23 kwietnia 2015 r. - Filia nr 13
- 15 czerwca – 2 lipca 2015 r. - Filia nr 6 z oddziałem dziecięcym
- 2 – 20 listopada 2015 r. - Filia nr 3 z oddziałem dziecięcym.
**UDOSTĘPNIANIE ZBIORÓW**
W bieżącym okresie sprawozdawczym funkcjonowanie biblioteki w pierwszym półroczu było nieco ograniczone z powodu trwającego do końca marca remontu budynku głównego. Sytuacja ta, jak również brak zainteresowania korzystaniem z usług czytelni w jej tradycyjnej formule oraz wyludniające się Śródmieście, miały wpływ na dane statystyczne. Przyczynił się do tego również brak możliwości zakupu nowości wydawniczych w I półroczu, co jest istotnym elementem, zachęcającym użytkowników do korzystania z biblioteki. W II półroczu sytuacja wyglądała już zdecydowanie lepiej. Zakup zbiorów z dotacji Biblioteki Narodowej oraz wkładu własnego biblioteki, a także przekazanie zbiorów specjalnych przez Starostwo Powiatowe w Wałbrzychu, zmieniło ten stan rzeczy. Także prężne działania promujące czytelnictwo wśród najmłodszych, podjęte w tym roku przez Oddział Dziecięco-Młodzieżowy skutkowały wzrostem zarówno w liczbie czytelników,
jak i wypożyczeń oraz odwiedzin. Wzrosła też liczba korzystających z prasy muzycznej w Fonotece. Na wyrównanym poziomie utrzymuje się udostępnianie audiobooków.
Jeśli chodzi o filie biblioteczne, to z niewielkimi wyjątkami, większość utrzymywała stały poziom czytelnictwa. Do wiodących placówek należy zaliczyć Multimedialną Filię Bibliotecną. To najlepszy przykład pokazujący, że warto inwestować w nowe placówki.
Podsumowując można stwierdzić, że dane statystyczne wałbrzyskiej biblioteki dotyczące czytelnictwa są z jednej strony odzwierciedleniem jego obecnego stanu w Polsce. Należy jednak zauważyć małe sukcesy Biblioteki pod Atlantami, dotyczące np. wzrostu liczby młodych czytelników, jak również liczby wypożyczanych przez nich zbiorów. Podobnie jak wiele innych bibliotek w kraju proponujemy nowe formy pracy i bogatą ofertę kulturalną, starając się także w ten sposób pozyskać nowych czytelników.
Dane zbiorcze dotyczące czytelnictwa za 2015 r.
| | czytelnicy | odwiedziny | w tym internet | wypożyczenia | w tym książki | w tym czasop. | zbiorzy spec. | informacje |
|-------|------------|------------|----------------|--------------|---------------|---------------|---------------|------------|
| filie | 10299 | 97476 | 8916 | 321187 | 275069 | 45236 | 882 | 5472 |
| centrala | 6017 | 58331 | 16113 | 133011 | 90695 | 17405 | 24911 | 7658 |
| razem | 16316 | 155807 | 25029 | 454198 | 365764 | 62641 | 25793 | 13130 |
**DZIAŁALNOŚĆ INFORMACYJNO-BIBLIOGRAFICZNA**
W okresie sprawozdawczym odnotowano we wszystkich placówkach bibliotecznych 69378 informacji, w tym 56 248 wejść na stronę internetową biblioteki oraz 13130 informacji bezpośrednich (liczba informacji w 2014r. – 59 648).
**Digitalizacja**
W 2015 roku wprowadzono do bazy opisy 297 dżs-ów, zeskanowano 150 dokumentów (druki ulotne dot. Biblioteki pod Atlantami). Akcesja prowadzona jest w formie bazy komputerowej, która stanowi podstawę do skanowania dokumentów.
**Wypożyczalnia międzybiblioteczna** zrealizowała zamówienia dla 24 osób w ilości 66 wol. i 6 skanów, a ze zbiorów Biblioteki pod Atlantami skorzystało 17 osób, zamawiając 15 książek i 5 skanów.
**Bibliografia Regionalna**
Wprowadzane były materiały bieżące za rok 2015. Bezpośrednio do bazy regionalnej Biblioteki pod Atlantami na koniec 2015 r. wprowadzono 1298 opisów. Baza liczy 52153 rekordy. Do bazy DZB REGION Dolnośląskiej Biblioteki Publicznej we Wrocławiu przesłano w ponad 1000 opisów za rok 2014 i 2000.
**IBUK**
Kontynuowano propagowanie książek w formie „Ibuków” - przygotowano informacje do zamieszczenia na stronie i facebooku biblioteki, w ramach współpracy z Dolnośląską Biblioteką Publiczną we Wrocławiu zamówiono Ibuki i rozdano kody do zdalnego dostępu dla czytelników w budynku głównym i na filiach. Za kwotę 2003,44 zakupiono dostęp do ibuków na kolejny rok – ogółem w dzb czytelnicy mają dostęp do prawie 3 tys. publikacji online. Kody niezbędne do korzystania z tej usługi można bezpłatnie pobrać w naszej placówce. Z tej oferty skorzystała także spora liczba mieszkańców powiatu. Na koniec 2015 r. użytkownicy ibuków odwiedzili portal - 893 razy i korzystali z 5276 książek online.
DZIAŁALNOŚĆ INSTRUKCYJNO-METODYCZNA
W br. w wałbrzyskiej książnicy przeprowadzono szkolenia dotyczące ciekawych form pracy z czytelnikiem, w tym: „Organizacja questów i gier miejskich jako atrakcyjnych form pracy w bibliotece” oraz „PR i promocja w bibliotece”.
Jeśli chodzi o pomoc instruktorską dla bibliotek powiatu, była ona sporadyczna i na wyraźne życzenie zainteresowanych placówek. Ogółem udzielono 3 porad instruktorskich dla dwóch bibliotek w Głuszycy i w Czarnym Borze. W ciągu roku 2015 przeprowadzono szereg wizyt instruktorskich w bibliotekach powiatu, których celem było przede wszystkim poznanie tych placówek, ich pracowników oraz przeprowadzenie wywiadu na temat specyfiki działalności, problemów i potrzeb tych jednostek.
POPULARYZACJA KSIĄŻKI, BIBLIOTEKI I CZYTELNICTWA
UŻYTKOWNICY BIBLIOTEKI POD ATALANTAMI w 2015 r.
| Dział/Filia | Liczba czytelników | Liczba odwiedzin w czytelni | Liczba uczestników imprez bibliotecznych | Liczba korzystających z usług biblioteki | Liczba osób korzystających z komputera | Liczba udzielonych informacji |
|-------------|-------------------|-----------------------------|------------------------------------------|------------------------------------------|----------------------------------------|-------------------------------|
| F 1 | 931 | 868 | 34 | 1833 | 520 | 771 |
| F 1 dz. | 362 | 278 | 164 | 804 | 31 | 376 |
| F 2 | 637 | 118 | 356 | 1111 | 31 | 670 |
| F 3 | 577 | 607 | 0 | 1184 | 0 | 241 |
| F 3 dz. | 361 | 200 | 923 | 1484 | 0 | 466 |
| F 5 | 287 | 529 | 121 | 937 | 363 | 204 |
| F 5 dz. | 181 | 5643 | 1330 | 7154 | 2205 | 554 |
| F 6 | 660 | 0 | 0 | 660 | 0 | 282 |
| F 6 dz. | 391 | 864 | 3108 | 4363 | 836 | 116 |
| F 7 | 1825 | 4850 | 930 | 7605 | 1592 | 309 |
| F 7 dz. | 827 | 662 | 1592 | 3081 | 197 | 184 |
| F 13 | 114 | 873 | 417 | 1404 | 0 | 730 |
| MFB | 2368 | 4527 | 1869 | 8764 | 3141 | 411 |
| MFB dz. | 778 | 397 | 3615 | 4790 | 0 | 158 |
| razem | 10299 | 20416 | 14459 | 45174 | 8916 | 5472 |
| Wypoż. Gl. | 3717 | 0 | 367 | 4084 | 0 | 859 |
| DiNCz | 0 | 6190 | 1827 | 8017 | 2420 | 4215 |
| OD-M | 1716 | 15049 | 4686 | 21451 | 13076 | 2050 |
| OZA | 318 | 1083 | 747 | 2148 | 617 | 353 |
| OZdN | 266 | 0 | 406 | 672 | 0 | 181 |
| razem | 6017 | 22322 | 8033 | 36372 | 16113 | 7658 |
| Galeria | 0 | 0 | 1572 | 1572 | 0 | 0 |
| Imprezy okoliczn. | 0 | 0 | 300 | 300 | 0 | 0 |
| RAZEM | 16316 | 42738 | 24364 | 83418 | 25029 | 13130 |
UDZIAŁ W PROJEKTACH
W tym roku, jak już wyżej wspomniano, Biblioteka pod Atlantami uzyskała dodatkowe środki finansowe w wysokości 15.000 zł z MKiDN na realizację projektu z programu Promocji literatury i czytelnictwa. Projekt pt. „Magia czytania” realizowany był od marca do grudnia br. Poszczególne działania przeprowadzane w jego ramach mają przeć wszystkim zachęcić dzieci i młodzież do sięgania po literaturę oraz inspirować do czytelniczych poszukiwań. W ramach projektu odbyły się cykliczne spotkania popularyzujące głównie książki fantasy, baśnie, mity i legendy. Zajęcia przygotowane zostały w oparciu o bogate zbioru biblioteczne. Z wielu propozycji skorzystali nie tylko mieszkańcy Wałbrzycha, ale także powiatu wałbrzyskiego. Większość z tych działań realizował Oddział Dziecięco-Młodzieżowy i Akademia Młodych, które współpracowały nie tylko z instytucjami miejskimi, ale także z placówkami z terenu powiatu, m.in. Gminnym Zespołem Szkolno-Przedszkolnym w Czarnym Borze, Miejską Szkołą Podstawową w Szczawnie Zdroju oraz Niepubliczną Szkołą Podstawową Fundacji Jawor w Gruszycy Górnej.
W ramy programu ujęte zostały cykliczne spotkania popularyzujące literaturę dziecięcą, książki z gatunku fantasy, baśnie, konkursy i eventy o charakterze literackim. Ważniejsze działania zrealizowane w ramach projektu „Magia czytania” to:
- „Tydzień Fantasy” - obchodzony w ramach Światowego Dnia Czytania Tolkiena. Z tej okazji na wałbrzyskim Rynku znani wałbrzyszanie czytali fragmenty Trylogii i wierszy Tolkiena, młodzi czytelnicy uczestniczyli w zajęciach multimedialnych na temat historii baśni w Europie, a najmłodsi w warsztatach literacko-plastycznych „Podróż do Nibylandii”. Dodatkową atrakcją Tygodnia Fantasy była prezentacja gier planszowych, przygotowanych przez firmę „Planszoweczka”. Tydzień ten zakończono imprezą pod nazwą „Spotkanie z Harry Potterem” zorganizowaną przez Klub Asystenta.
W ramach projektu zrealizowano także inne działania, jak:
- „Fantastyczna laweczka”, której idea jest czytanie najmłodszym w plenerach, parkach, ogrodach.
- Maraton czytania - z okazji Międzynarodowego Dnia Książki dla Dzieci, zorganizowano w Multimedialnej Filii Bibliotecznej pod hasłem „W Trzeszczydłowie, czyli wałbrzyskie czytanie trzeszczących wierszyków”. Podczas imprezy czytelniczej znani wałbrzyszanie czytali dzieciom łamiące języki wierszyki. Maraton czytania odbył się także w siedzibie głównej Biblioteki.
- Konkursy:
a) „Mój bajkowy bohater” – konkurs plastyczny;
b) „Polscy poeci piszą dla dzieci” – konkurs recytatorski dla przedszkolaków i dzieci w młodszym wieku szkolnym;
c) „Moda z Książką” - II edycja konkursu fotograficznego, którego celem było przedstawienie wybranej przez siebie książki na fotografii w ciekawej i oryginalnej kompozycji z dowolnym elementem otoczenia;
d) “Mistrz pięknego czytania” – konkurs czytelniczy, w ramach którego zorganizowane zostały warsztaty recytatorskie, poprowadzone przez aktora Teatru Lalki i Aktora z Wałbrzycha oraz gala finałowa, w czasie której został rozstrzygnięty konkurs recytatorski. W czasie gali odbył się również występ wałbrzyskich aktorów.
- Noc Legend Wałbrzyskich - na wałbrzyskim Rynku zagościł magiczny świat legend. W ofercie imprezy znalazły się przede wszystkim warsztaty plastyczne, warsztaty biżuterii średniowiecznej, warsztaty tkackie, kuglarские, taneczne prowadzone przez pracowników Muzeum Śląska Opolskiego, artystów tancerzy „Mantikory” i artystę plastyka z wałbrzyskiego Centrum Aktywności Lokalnej. W czasie trwania warsztatów wałbrzyskim rynkiem zawładnęli animatorzy z grupy Animani współpracujący z „Mantikorą”, zachęcając najmłodszych do zabawy w charakteryzacje twarzy i zabaw z chustą animacyjną Klanzy. Głównym punktem wieczoru był spektakl z wykorzystaniem
ognia, choreografią i kompozycją nawiązującą do legend i historii Wałbrzycha. Spektakl został przygotowany na podstawie książki „Baśniowy Wałbrzych”. Ogółem w spektaklu i warsztatach udział wzięło ok. 300 uczestników.
- „Baśniowe czytanie pod Chełmcem” druga edycja międzypokoleniowej imprezy plenerowej, odbyła się we wrześniu podczas obchodów Ogólnopolskiego Dnia Głośnego Czytania. Do udziału zostali zaproszeni seniorzy, którzy przeczytali dzieciom wybrane teksty baśni, legend i mitów.
- „Baśniowe podróże po mieście” - cykl warsztatów przybliżających dzieciom historię Wałbrzycha.
- Warsztaty i spotkania autorskie z autorami i ilustratorami książek dziecięcych, m.in. warsztaty literackie z Michałem Zawadką, spotkanie autorskie z Andrzejem Zakiem, autorem książek fantasy, warsztaty ilustratorskie poświęcone tworzeniu komiksu, prowadzone przez Agnieszkę Żelewską, autorkę ilustracji do znanych bajek, spotkanie autorskie z Emilią Kierse, autorką, tłumaczką i ilustratorką książek dla dzieci spotkanie z zaczarowanym światem baśni Wioletty Piaseckiej, spotkanie autorskie z Marcinem Pałaszem, pisarzem dla dzieci i młodzieży, autorem słuchowisk radiowych, warsztaty recytatorskie z aktorką Teatru Lalki i Aktora, p. Anna Jezierska, przygotowujące do udziału w konkursie „Mistrz pięknego czytania”, warsztaty plastyczne z Takisem Makandasisem i M. Maciągiem.
- „Baśniowa Noc w Bibliotece” – impreza literacka dla dzieci zorganizowana z okazji 210 rocznicy urodzin H.Ch. Andersena, w czasie której dzieciom zaproponowano liczne atrakcje m.in. Andersena, rysowane światłem, zdjęcia oraz nocne projekcje filmowe.
- „Wakacje z duchami pod Atlantami” – cykl wakacyjnych zajęć (66 spotkań/1029 dzieci). Szczegółowy opis poniżej.
W ramach projektu zorganizowano ogółem 136 spotkań, w których udział wzięło ok. 2930 osób. Wszystkie imprezy odbywały się zarówno w siedzibie głównej Biblioteki, jak też w wybranych filiach bibliotecznych. Z wielu propozycji skorzystali także czytelnicy z terenu powiatu wałbrzyskiego.
OBCHODY JUBILEUSZU 70-LECIA WAŁBRZYSKICH BIBLIOTEK PUBLICZNYCH
W związku z przypadającym w tym roku jubileuszem 70-lecia Wałbrzyskich Bibliotek Publicznych, od 30 listopada do 5 grudnia Biblioteka pod Atlantami uroczyście świętowała swoje urodziny. Z tej okazji odbyło się wiele imprez adresowanych zarówno do pracowników Biblioteki, jak i naszych czytelników.
30 listopada w Galerii pod Atlantami miał miejsce wyjątkowy „Wieczór pamięci Mariana Jachimowicza”, zorganizowany specjalnie dla naszych wiernych czytelników, którym dyrekcja Biblioteki wręczyła podziękowania. Mitym akcentem były także ciepłe i wzruszające podziękowania, jakie czytelnicy złożyli „swoim” bibliotekarkom. Jak przystało na wieczór z poezją M. Jachimowicza, ważnym punktem programu była recytacja wierszy oraz etiuda teatralna przygotowana przez grupę teatralną „warsztat 30+ Niedośpiłi”, działający przy Teatrze Dramatycznym w Wałbrzychu. W tym dniu odbyło się także ponowne otwarcie (po przeprowadzce do Galerii Książki) Pokoju Pamięci Poety Mariana Jachimowicza.
1 grudnia, dokładnie w siedemdziesiątą rocznicę utworzenia pierwszej polskiej biblioteki w Wałbrzychu, w Bibliotece pod Atlantami odbyła się gala jubileuszowa z udziałem oficjalnych gości, przedstawicieli władz i instytucji miasta oraz regionu, pracowników i emerytowanych bibliotekarzy. W trakcie uroczystości nie zabrakło oficjalnych przemówień i podziękowań, a kulminacyjnym momentem spotkania było uroczyste wręczenie przez Panią Zinę Jarmoszuk - dyrektor Departamentu Mecenatu Państwa jako pełnomocnika MKiDN, Srebrnego Medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” przyznanego Bibliotece pod Atlantami. Podczas uroczystości dyrektor biblioteki wraz Prezydentem Miasta – dr Romanem Szełemejem wręczyli gratulacje i kwiaty wszystkim pracownikom Biblioteki, a także zaprzyjaźnionym partnerom, instytucjom i stowarzyszeniom, wspierającymi od wielu lat wałbrzyską książnicę.
Uroczystą galę uświetnił występ dziecięcego chóru „Wałbrzyskie Wróbelki”, działającego przy Multimedialnej Filii Bibliotecznej, prowadzonego przez panią Małgorzatę Wiłkomirską. Część oficjalną zakończył występ chóru „Cantinum Novum”. Na gości czekał także poczęstunek i oczywiście jubileuszowy tort z Atlantem.
2 grudnia świętowanie jubileuszu przeniosło się do Multimedialnej Filii Bibliotecznej, w której gościł Marcin Meller - historyk, dziennikarz, felietonista i autor książek. Zgromadzona publiczność wysłuchała opowieści o Gruzji i jej urokach, o swoich licznych reporterskich wyprawach i o literackich planach na przyszłość. Natomiast do biblioteki centralnej zaproszono czytelników na wykład pt. „Tajemnice wałbrzyskiego Rynku”, przygotowany przez pana Tomasza Jurka, prezesa Dolnośląskiej Grupy Badawczej.
Ponadto podczas jubileuszowego tygodnia w MFB odbył się maraton czytania „Legendy o wałbrzyskiej bibliotece”, który rozpoczął Marcin Meller, a następnie włączyli się do wspólnego czytania podopieczni Klubu Seniora, dyrekcja i pracownicy Biblioteki oraz czytelnicy.
Na zakończenie (4 grudnia) w Galerii Victoria odbyła się akcja czytelnicza „70 pięknych słów na 70-lecie”, podczas której uczniowie z PSP nr 17 zaprezentowali zebranej publiczności przedstawienie „W krainie baśni”, a następnie wszystkich chętnych zaproszono do wspólnych zabaw i konkursów literackich.
Obchodom towarzyszyło wydanie publikacji przygotowanej w formie kalendarium biblioteki za lata 1996-2014. Publikację opracowały bibliotekarki z Działu Informacji Naukowej i Czytelni.
Warto przy tej okazji wspomnieć także o jubileuszu 60-lecia działalności filii bibliotecznej na Gliniku Nowym. Uroczyste obchody zainicjowali sami czytelnicy, mieszkańcy dzielnicy. Podczas uroczystości, przy udziale Wiceprezydenta Miasta – Zygmunta Nowaczyka, zaproszonych gości i czytelników, przedstawiono w formie prezentacji multimedialnej działalność biblioteki oraz wystawę zdjęć obrazujących życie w dzielnicy w latach 50 i 60 XX wieku. Nie zabrakło tradycyjnego tortu i ciepłych podziękowań i gratulacji.
POPULARYZACJA KSIĄŻKI, BIBLIOTEKI I CZYTELNICTWA
OFERTA DLA DZIECI
W roku 2015 zorganizowano wiele różnorodnych form upowszechniających książkę i czytelnictwo wśród dzieci i młodzieży. Głównym celem działań było dotarcie do jak największej liczby młodych odbiorców poprzez różnego typu imprezy czytelnicze, blok zajęć feryjnych i wakacyjnych, konkursy, zajęcia biblioterapeutyczne, lekcje biblioteczne, spotkania autorskie, warsztaty, zajęcia multimedialne etc. Działania adresowane do dzieci i młodzieży, realizowały filie biblioteczne z oddziałami dziecięcymi, jak również Oddział Dziecięco-Młodzieżowy i Akademia Młodych oraz Dział Informacji Naukowej i Czytelni. Filie biblioteczne oferowały różnorodne zajęcia i spotkania promujące literaturę dziecięcą i kształtujące kulturę literacką wśród najmłodszych. Oddział Dziecięco-Młodzieżowy i Akademia Młodych realizowały swoją edukację czytelniczą i medialną, Dział Informacji Naukowej i Czytelni – edukację regionalną. Poniżej przytoczono wybrane przykłady form pracy kulturalno-oświatowej i edukacyjnej dla dzieci zorganizowanych w br.
ODDZIAŁ DZIECIĘCO-MŁODZIEŻOWY
Fantastyczna ławeczka – spotkania, które odbywają się poza siedzibą Biblioteki (np. na placach zabaw, w przedszkolach, świetlicach środowiskowych, na wałbrzyskim rynku), podczas których bibliotekarze wraz z młodymi wolontariuszami czytają dzieciom wybrane teksty bajek, baśni, połączonych, m.in. z zabawami literackimi, ilustrowaniem wysłuchanych tekstów;
Maraton Czytania - akcja czytelnicza, w czasie której zaproszeni goście czytali fragmenty przygotowanego utworu w wyznaczonym czasie. Następnie dzieci rozwiązywały test sprawdzający w jakim stopniu zrozumiały przeczytany tekst.
Na tropie tajemnic - w ramach kolejnej XII edycji Dolnośląskich Spotkań Pisarzy z Młodymi Czytelnikami „Z książką na walizkach” odbyło się spotkanie autorskie z Albiną Grabowską-Grzyb. Była to już druga wizyta pisarki w bibliotece.
Światowy Dzień Pluszowego Misia
25 listopada w Dniu Pluszowego Misia Dział Dziecięco-Młodzieżowy opanowały pluszowe misie różnych rozmiarów. Dzieci ze świetlicy szkolnej z PSP Nr 28 wykonały misie techniką orgiami z kolorowego papieru. W dziale dla najmłodszych zorganizowano specjalne warsztaty plastyczne, które poprowadził Takis Makandas.
Tydzień Bezpiecznego Internetu
Oddział Dziecięco-Młodzieżowy włączył się w ogólnopolskie działania związane z obchodami Dnia Bezpiecznego Internetu, który przypadł 10 lutego. Inicjatywa ODM zostały zgłoszone na stronę portalu „Saferinternet”, który promuje i koordynuje te działania w Polsce przy współpracy partnerów (Fundacja Orange). Akcja ma na celu propagowanie działań na rzecz bezpiecznego dostępu dzieci i młodzieży do zasobów internetowych. Hasło tegorocznej edycji brzmiało „Razem tworzymy bezpieczny Internet”. Zostało przygotowanych kilka propozycji dla wybranych grup wiekowych. Przedszkolaki mogły uczestniczyć w zajęciach literacko-edukacyjnych „Franklin i komputer” oraz zajęciach edukacyjnych „Nie wywołuj wilka z netu” z wykorzystaniem kreskówek „Owce w sieci”.
Ogółem w ODM zorganizowano 118 spotkań, w których udział wzięło 2561 dzieci.
FILIA NR 5 Z ODDZIAŁEM DZIECIĘCYM
Klub Czytających Rodzin „Tęczowa Kraina” to stała grupa rodzin biorących udział w każdym spotkaniu. W 2015 roku odbyło się 7 spotkań, w których uczestniczyło 77 osób: Walentynki; Wielkanocne jaja; Piknik z pszczołką Maja; Wakacyjne przygody; Wielkie grzybobranie; Misie, miśki, misiaczki; Idą święta... Były to zajęcia typowo literackie, w których główną rolę odgrywała książka.
Chodź, poczytam Ci bajeczkę - cykl spotkań przeznaczony dla dzieci uczęszczających do klas 0. Zajęcia plastyczno - techniczne, a także typowe zajęcia edukacyjne dostosowane do potrzeb uczestników. Wszystkie miały na celu promowanie korzyści płynących z głośnego czytania dzieciom, tworzenie wokół nich przyjaznej atmosfery kontaktu z książką, wyrabianie od najmłodszych lat nawyku obcowania ze słowem pisanym, pogłębianie emocjonalnych związków z książką i literaturą, a co za tym idzie, chęć odwiedzania biblioteki. Ogółem zorganizowano 14 spotkań, w których uczestniczyło 252 dzieci.
„Czytanie na dywanie” - cykl przeznaczony dla klas młodszych szkoły podstawowej. Zajęcia miały na celu zachęcenie do czytania książek i czasopism, poprzez różnorodne formy pracy z książką. W zajęciach często wykorzystywane były teksty i zabawy biblioterapeutyczne. Zorganizowano 20 spotkań, w których uczestniczyło 256 dzieci.
„Magiczne popołudnia” – cykl zajęć plastycznych dla dzieci uczęszczających do Świetlicy Środowiskowej w Sobięcinie. Prowadzenie zajęć plastycznych sprzyja aktywizowaniu myślenia, przyczynia się do rozwoju samodzielności, refleksyjności i pomysłowości, a przede wszystkim wiary we własne siły i ma wzbogacać kontakt ze sztuką i jej twórcami. Zorganizowano 19 spotkań, w których uczestniczyło 162 dzieci.
Ogółem w Filii nr 5 zorganizowano 118 spotkań, w których udział wzięło 1375 dzieci.
FILIA NR 6 Z ODDZIAŁEM DZIECIĘCYM
Poranek z Panią Książka – cykl spotkań dla dzieci przedszkolnych, których celem jest rozbudzenie zainteresowań czytelniczych. Najmłodzi poznają wartościowe teksty literackie i uczą się obcować z książką.
Popołudnia w bibliotece – działania, których celem jest zorganizowanie dzieciom i młodzieży czasu wolnego, jak również pomoc w odrabianiu lekcji.
Spotkanie z ciekawym człowiekiem - w dalszym ciągu dużym zainteresowaniem cieszy się ten cykl spotkań, którego celem jest prezentacja osób, realizujących swoje pasje i marzenia oraz prowadzących aktywny tryb życia. W styczniu biblioteka gościła Artura Świętonia – instruktora i założyciela Centralnego Ośrodka Nurkowego, który opowiadał o podwodnym morskim świecie oraz pokazywał przepiękne, kolorowe zdjęcia. Kolejnym gościem była Magdalena Sawicka – Dolnośląska Wolontariuszka Roku 2014, organizatorka projektu Brave Kids w Wałbrzychu. Po raz kolejny bibliotekę odwiedziła Patrycja Cyganik – terapeutka uzależnień z Działu Profilaktyki Uzależnień i Interwencji Kryzysowej MOPS w Wałbrzychu, która poprowadziła wykład wzbogacony prezentacją multimedialną na temat uzależnień od substancji psychoaktywnych.
„Od osady do Białego Kamienia czyli historia naszej dzielnicy” - działania związane z 70 rocznicą nadania dzielnicy Biały Kamień praw miejskich i 710 rocznicą pierwszej wzmianki o niej w piśmiennictwie. W ramach cyklu zorganizowano spotkania dotyczące m.in. historii wałbrzyskiego górnictwa (pokaz multimedialny), patronów wałbrzyskich ulic.
Ogółem w Filii nr 6 z oddziałem dziecięcym zorganizowano 246 spotkań, w których udział wzięło 2680 dzieci.
FILIA 7 Z ODDZIAŁEM DZIECIĘCYM
Klub czytających rodzin „Piaskowe Ludki” - comiesięczne spotkania wyrabiające w dzieciach nawyk korzystania z biblioteki i czytania. Są też świetną okazją do tego, by dzieci z rodzicami spędzali wspólnie czas. W czasie spotkań dzieci poznają wartościową literaturę, wspierającą rozwój psychiczny i intelektualny dziecka.
Podróże z książką po najpiękniejszych zakątkach Polski – zajęcia edukacyjne w czasie, których poprzez odpowiednio dobraną literaturę dzieci poznają najpiękniejsze zakątki Polski, ich tradycję i kulturę.
Przedszkolaki w bibliotece – cykl spotkań dla dzieci z przedszkola integracyjnego, którego głównym celem jest promocja biblioteki i książek oraz kształtowanie i rozwijanie czytelnictwa wśród najmłodszych.
Ogółem w Filii nr 7 zorganizowano 71 spotkań, w których udział wzięło 1195 dzieci.
MULTIMEDIALNA FILIA BIBLIOTECZNA
Bajkowy Klub Malucha – spotkania dla dzieci w wieku do lat 5 i ich rodziców. Odbywały się raz w miesiącu w każdą pierwszą środę. Zajęcia mają charakter literacki, plastyczny, ale przede wszystkim polegają one na zabawie i integracji dzieci. Podczas pierwszego spotkania dzieci zapoznały się z książkami-zabawkami, przeznaczonymi dla najmłodszych.
Akademia Młodego Artysty – cykl spotkań, który początkowo był przewidziany dla dzieci starszych, tzn. dla uczniów klas IV - VI. Okazało się jednak, że z zajęć chętnie korzystają również dzieci młodsze wraz z rodzicami lub dziadkami. Spotkania polegają na poznawaniu różnych technik plastycznych i technicznych. Wykorzystywane są metody malarskie, quilling oraz origami.
Klub Czytających Rodzin – adresowany do dzieci powyżej piątego roku życia i ich rodziców. Spotkania odbywają się w ostatni czwartek miesiąca, systematycznie uczestniczą w nim 3 – 4 rodziny. Na spotkaniach KCR dzieci miły okazję wybrać się wraz z Agnieszką Frączek do Straszzydłowa, a rodzice mieli okazję przypomnieć sobie serię książeczek dla dzieci „Poczytaj mi mamo” oraz poczytać swoim pociechom ulubione bajki z dzieciństwa. Na zajęciach wykorzystuje się również książkę łatwą w czytaniu dla dzieci ze specjalnymi potrzebami czytelniczymi.
Baśniowa Noc w Bibliotece – impreza literacka dla dzieci zorganizowana z okazji 210 rocznicy urodzin H.Ch. Andersena.
W Trzeszczydłowie, czyli wałbrzyskie czytanie trzeszczących wierszyków i impreza czytelnicza, podczas której znani wałbrzyszanie czytali dzieciom łamiące języki wierszyki.
Warsztaty recytatorskie – warsztaty przygotowujące dzieci do udziału w konkursie „Mistrz Pięknego Czytania” prowadzone przez aktorkę Teatru Lalki i Aktora w Wałbrzychu.
Ponadto w bibliotece odbyło się szereg zajęć plastyczno-literackich opartych na literaturze pięknej dla dzieci i młodzieży oraz tematycznych np. z okazji Dnia Babci i Dziadka, Dnia Mamy. Przeprowadzono także cykl zajęć edukacyjno – ekologicznych „Jestem przyjacielem Ziemi” oraz „Jestem strażnikiem przyrody” na podstawie literatury popularnonaukowej. Obyły się również zajęcia edukacyjne nt. „Sprzęty elektroniczne w domu”. Najliczniejszą grupą korzystającą z zajęć są dzieci z przedszkoli i pierwszych klas szkół podstawowych.
Nie zabrakło także lekcji czytelniczo-informacyjnych przysposabiających dzieci do korzystania z Działu Dziecięcego.
Ogółem w MFB zorganizowano 134 spotkania, w których udział wzięło 2721 dzieci.
**OFERTA DLA MŁODZIEŻY**
**ODDZIAŁ DZIECIĘCO-MŁODZIEŻOWY**
**Warsztaty multimedialne** - młodzież szkolna uczestniczyła w zajęciach multimedialnych pod hasłem „Jestem bezpieczny w sieci”, połączonych z tematyczną projekcją kreskówek i poznaniem zasad bezpiecznego korzystania z portali społecznościowych.
**Dolnośląski Festiwal Nauki**
Wałbrzyska edycja XVIII Dolnośląskiego Festiwalu Nauki odbywającego się pod hasłem „Światło nauki” trwała od 12 do 30 października. W harmonogramie festiwalowym znalazła się także propozycja ODM. Przedstawiona została prezentacja multimedialna o jednym z najważniejszych i jednocześnie mało znanych wynalazcy wszechczasów: „Nikola Tesla- wynalazca XX stulecia”.
Ogółem w DDM zorganizowano 9 spotkań edukacyjnych, w których udział wzięły 142 osoby.
**DZIAŁ INFORMACJI NAUKOWEJ I CZYTELNİ**
**Link do przyszłości. Młodzi. Internet. Kariera** Biblioteka pod Atlantami zakwalifikowała się do trzeciej edycji projektu „Link do przyszłości. Młodzi, Internet, Kariera”. Jest to przedsięwzięcie Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, realizowane dzięki środkom firmy Microsoft i Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. 13 lutego z młodzieżą z Publicznego Gimnazjum nr 1 spotkał się Krzysztof Polasik, jeden z 30 młodych profesjonalistów pracujących z nowoczesnymi technologiami.
**Lekcje biblioteczne** - DINiC prowadziła szeroką działalność upowszechniającą wiedzę dotyczącą naszego regionu. Chcąc rozbudzić zainteresowanie tym tematem pracownicy zorganizowali zajęcia biblioteczne w formie prezentacji, pogadanki, pokazujące zbioru działu oraz Pracowni Regionalnej.
Ogółem zorganizowano 3 spotkania, w których uczestniczyło 96 młodych uczestników.
**FILIA NR 1 DZIECIĘCO-MŁODZIEŻOWA**
Z inicjatywą założenia **Dyskusyjnego Klubu Książki dla młodzieży** wystąpiła Fila nr 1 dziecięco-młodzieżowa. Propozycja ta, mająca na celu propagowanie biblioteki i czytelnictwa w środowisku lokalnym, spotkała się z dobrym przyjęciem. Obyły się kilka spotkań, w czasie których młode osoby dzielili się swoimi zainteresowaniami czytelniczymi...
Ogółem w Filii nr 1 dziecięco-młodzieżowej zorganizowano 13 spotkań, w których udział wzięły 93 osoby.
**FILIA NR 3 Z ODDZIAŁEM DZIECIĘCYM**
**Matura tuż** - lekcje biblioteczne dla młodzieży przygotowujące do sprawnego wyszukiwania informacji w książkach i katalogach bibliotecznych.
Ogółem w Filii nr 3 zorganizowano 9 spotkań dla młodzieży, w których udział wzięło 79 osób.
FILIA 7 Z ODDZIAŁEM DZIECIĘCYM
Poranki literackie w bibliotece. Życie i twórczość autorów lektur szkolnych - cykl spotkań literackich dla uczniów szkół gimnazjalnych. Mają one przybliżyć dzieciom sylwetki pisarzy i ich dzieła. W tym roku omówiono m.in. następujące postacie: Adam Mickiewicz, Aleksander Fredro, Juliusz Słowacki, Stefan Żeromski i Ernest Hemingway.
Ogółem w Filii nr 7 zorganizowano 17 spotkań dla młodzieży, w których udział wzięło 397 osób.
MULTIMEDIALNA FILIA BIBLIOTECZNA
Kultura Hip-Hopowa - warsztaty multimedialne dla grupy młodzieży z Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Wałbrzychu. Wzięło w nich udział 10 uczestników.
Dolnośląski Festiwal Nauki - 15 i 22 października odbyły się wykłady pt. „Książka – śmieesy, tumani, przestrasa” w ramach XVIII Dolnośląskiego Festiwalu Nauki. Łącznie uczestniczyło w nich 59 uczniów z trzech wałbrzyskich szkół.
I Wałbrzyski Przegląd Twórczości Literackiej Dzieci i Młodzieży - konkurs literacki zachęcający młodych ludzi do podjęcia próby pisarskiej. Spośród dwudziestu prac nadęsanych przez uczniów wałbrzyskich szkół podstawowych i gimnazjalnych komisja wybrała sześćnście najlepszych, które zostały wydane w formie książkowej.
Z wyjątkową inicjatywą wystąpiła młodzież z Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Wałbrzychu, która pomagała we wprowadzaniu ludzi w podeszłym wieku w tajniki obsługi komputerów.
Ogółem w MFB zorganizowano 12 spotkań dla młodzieży, w których udział wzięło 232 ucz.
OFERTA DLA DOROSŁYCH
W działalności bibliotek ważne są także działania na rzecz osób dorosłych, które chętnie uczestniczą, ale także aktywnie włączają się w organizowanie i prowadzenie różnorodnych spotkań. Również młodzi regionalni autory, debiutujący na rynku wydawniczym, chętnie promują swoje pierwsze książki. Należy zaznaczyć, że robią to nieodpłatnie, a spotkania z nimi cieszą się dużą popularnością. W dalszym ciągu dużym zainteresowaniem cieszą się kursy komputerowe dla seniorów.
ODDZIAŁ DZIECIĘCO-MŁODZIEŻOWY/AKADEMIA MŁODYCH
Senior w bibliotece – kursy komputerowe - kolejna edycja kursu I stopnia. Spotkania odbywały się w każdy poniedziałek i wtorek w dwóch grupach (14 i 15 osób). Ogółem odbyło się 29 lekcji dydaktycznych. Uroczyste zakończenie kursu komputerowego miało miejsce 22 czerwca, podczas którego podsumowano zajęcia i wręczono dyplomy.
Ogółem w DDM zorganizowano 66 spotkań dla dorosłych, w którym udział wzięło 498 ucz.
WYPÓŻYCZALNIA GŁÓWNA
Akademia ludzi z pasją – spotkania, podczas których osoby dzielą się swoimi pasjami i opowiadają o swoich zainteresowaniach. Gośćmi byli m.in.: E. Wojtaszek, Wojtoń, U. Dora, K. Holly. Panie zajmują się rękodziełem, głównie haftem krzyżykowym. Spotkaniom towarzyszyły wystawy prac, które cieszyły się dużym zainteresowaniem. Roman Świt emerytowany strażak i znawca historii regionu podzielił się z nami swoją wiedzą dotyczącą obu tych tematów. Spotkanie z Pauliną Augustyn dietetykiem klinicznym zainteresowało grono osób chcących zdrowo się odżywiać. Ciekawe spotkanie odbyło się z geografem, podróżnikiem Andrzejem Wojtoniem, który z pasją opowiadał o swojej podróży po Kanadzie.
W 7 spotkaniach udział wzięło 107 osób.
ODDZIAŁ ZBIORÓW AUDIOWIZUALNYCH
Spotkanie autorskie z Agnieszka Szpila - w październiku, w ramach promocji swojego debiutu literackiego „Łebki od Szpilki”, odwiedziła bibliotekę pochodząca z Wałbrzycha autorka i blogerka –
Agnieszka Szpila. Spotkanie zostało połączone z projekcją filmu dokumentalnego o zaproszonym gościu.
**Spotkanie z ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim** w 100 Rocznice Rzezi Ormian, podczas którego uczestnicy mieli okazję zapoznać się z dziejami Armenii. **Ogółem w OZA odbyły się 2 spotkania, w których udział wzięło 90 osób.**
**FILIA NR 2**
W ubiegłym półroczu odbyły się zajęcia połączone z głośnym czytaniem dla podopiecznych Domu Seniora w Rybnicy Leśnej. **W spotkaniu udział wzięło 15 podopiecznych.**
**FILIA NR 7 Z ODDZIAŁEM DZIECIĘCYM**
**Spotkania pod pretekstem** - cykl spotkań w formie wykładów połączonych z pokazem multimedialnym. W ramach cyklu czytelnicy opowiadał o życiu znanych postaci takich jak: Robert Musil, Melchior Wańkowicz oraz Ewa Demarczyk.
**Dyskusyjny Klub Książki** – uczestnicy podczas spotkań rozmawiali o książkach, m.in.: I. Karpowicz – „Sońka”, S. Aleksiejewicz – „Czasz secondhand. Koniec czerwonego człowieka” – P. Nestorowicz – „Cudowna”, J. Bator „Rekin z parku Yoyogi”, Filip Springer- „13 piętro”, Swietłana Aleksiejewicz „Cynkowi chłopcy”- Wojciech Jagielski – „Wszystkie wojny Lary”.
**Spotkania autorskie** – w styczniu z czytelnikami spotkał się Krzysztof Polaczenko, młody autor, świdniczanin, który promował swoją pierwszą książkę pt. „Wanna”. Również w styczniu biblioteka po raz kolejny gościła wrocławską poetkę Izabelę Monikę Bill, która czytała wybrane wiersze ze swoich tomików. W kwietniu odbyło się spotkanie autorskie z Filipem Żurakowskim - współautorem książki pod tytułem „Na zdrowie! Jak osiągnąć harmonię ciała, ducha i umysłu”.
**Historie, które warto pamiętać** - w ubiegłym półroczu dwa spotkania z cyklu przedstawiającego historię i kulturę regionu, poprowadził pan Tomasz Jurek ze stowarzyszenia Dolnośląska Grupa Badawcza. Tematy spotkań to: „Kolej w przedwojennym Wałbrzychu” i „Tam, gdzie nie można zairzeć”. Również w ramach tego cyklu dwa wykłady poprowadziła p Iwona Czech, była przewodnicząca Towarzystwa Miłośników Szczawnia-Zdroju. Prelekcje połączone z prezentacjami multimedialnymi dotyczyły historii Szczawnia-Zdroju. Tytuły wykładów brzmiały: „Szczawno Zdrój a literatura”, „Szczawno, którego już nie ma”, „August Templin – twórca Uzdrowiska Szczawno-Zdrój”.
**Podróże naszych czytelników** – cykl spotkań edukacyjnych prowadzonych przy udziale czytelników będący relacją, również w formie multimedialnej, z ich podróży po świecie. W br. odbyło się kilka spotkań: „Włochy mniej znane”, „Północno-wschodnie regiony Stanów Zjednoczonych”, „Kanada nadal pachnąca żywiąca”, „Senegal, Gambia – w dorzeczu dwóch rzek”, „W Indonezji z Tomaszem Chyżińskim”.
**Ogółem w Filii nr 7 zorganizowano 30 spotkań dla dorosłych, w których udział wzięły 603 osoby.**
**FILIA NR 13**
**Salonik Literacki** – cykliczne spotkania promujące czytelnictwo wśród osób dorosłych. Rozmowy o książkach wzbogacane są prezentacjami multimedialnymi.
**Pokoleniowe Czytanie** – zajęcia dla dzieci i dorosłych promujące książkę i zachęcające do czytania. W ramach cyklu odbyło się m.in. spotkanie pn. „Pokoleniowe czytanie książek z kulinarnym tytułem z okazji XII Ogólnopolskiego Tygodnia Bibliotek.
**Wystawa zdjęć – Nowy Glinik w latach 50-60 XX w.**
**Ogółem w Filii nr 13 zorganizowano 7 spotkań dla dorosłych, w których udział wzięło 65 osób.**
**MULTIMEDIALNA FILIA BIBLIOTECZNA**
**Spotkanie z Szymonem J. Wróblem** - 20 maja Szymon J. Wróbel zaprezentował swój autorski, niezależny film o księdzu Józefie Tischnerze, pt. „Jego oczami”. Jego, czyli Kazimierza Tischnera,
który w zajmujący i emocjonujący sposób opowiada o swoim starszym bracie; o dzieciństwie, dojrzałości, kapłaństwie i umieraniu. W wydarzeniu wzięło udział 40 osób.
**Spotkanie autorskie z księdzem Adamem Bonieckim** - 21 maja licznie zgromadzona publiczność wysłuchała opowieści księdza Adama Bonieckiego. Opowiadał o różnych sprawach, śmiesznych i smutnych, ale przede wszystkim mówił o nądrych ludziach, których spotkał w swoim życiu: o księdzu, późnej papieżu, Wojtyle, o księdzu Tischnerze, o Nergalu... Mówił o swojej pracy w „Tygodniku Powszechnym” i siedemnastoletnim pobycie w Watykanie. Mówił o współczesnym kościele i o społeczeństwie. W wydarzeniu wzięło udział 140 osób.
**Noc w bibliotece** - W nocy z 30 na 31 maja Multimedialna Filia Biblioteczna włączyła się w ogólnopolski projekt „Noc bibliotek”. Czytelnicy zostali zaproszeni do podróży w czasie i przestrzeni. Mieli okazję posłuchać wykładu pracownika MFB Arkadiusza Łapki o pierwszym roku polskiego Wałbrzycha oraz wspomnieć mieszkańców tamtego Wałbrzycha w filmie „Tutejsi, od Waldenburga do Wałbrzycha”. Później wysłuchali rozmowy Joanny Bator z Mariuszem Szczygłem o literaturze, o życiu i o naszym mieście. W dalszej części odbyły się projekcje filmowe.
**Dyskusyjny Klub Książki „Chmurdalnia”** - istnieje już kilka lat i nadal cieszy się niezmiennym zainteresowaniem. W czasie spotkań rozmawiano o następujących książkach: „W krzywym zwierciadle” Macieja Stuhra, „Sekrety kobiet” Ewy Woydyłło, „Życie to podróż, to ocean z Julią Hartwig rozmawia Artur Cieslar”, „Wiersze wybrane” Julii Hartwig. „Niech ci się coś pięknego przyśni” Massimo Gramelliniego, „Bajki rozebrane” Katarzyny Miller, Tatiany Cichockiej, „Wyspa Łza” Joanny Bator, „Płacz po Warszawie. Powstanie Warszawskie 1944. Dzienniki. Świadectwa” - Wiktoria Śliwowskiej, „Lubię żyć”- Ewy Błaszczyk, Agnieszki Litorowicz-Siegert, „Między wariatami” - Marcina Mellera, „Serce z kryształu” - Frederica Lenaira.
**Spotkania z Mistrzem** - spotkania z dyrygentem, kompozytorem, popularyzatorem muzyki Józefem Wilkomirskim, podczas których, oprócz bogato ilustrowanymi odtwarzanymi z płyt utworami opowieści o muzyce klasycznej, Mistrz opowiada także o bieżących sprawach społecznych i politycznych.
**Zajęcia komputerowe dla seniorów w bibliotece** – szkolenia z budowy i obsługi komputera i systemu operacyjnego, obsługi edytora tekstu, korzystania z internetu i wyszukiwania informacji. Zainteresowanie tego typu usługami jest bardzo duże, przeprowadzono trzy edycje kursu. Dopełnieniem zajęć były sobotnie „korepetycje” udzielane uczestnikom zajęć przez młodzież z Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Wałbrzychu.
**Morderstwo w bibliotece** - we wrześniu, z okazji 125. rocznicy urodzin Agathy Christie czytelnicy zostali zaproszeni do rozwiązania zagadki kryminalnej, która polegała na wskazaniu sprawcy zbrodni, na podstawie zeznań świadków. Zagadkę towarzyszyła dekoracja imitująca prawdziwe miejsce zbrodni. Zagadkę rozwiązało 50 osób. Te, które poprawnie wskazały sprawcę, zostały nagrodzone książkami Agathy Christie, a jedna z uczestniczek wylosowała nagrodę główną – „Księgę wszystkich dokonań Sherlocka Holmesa”.
**Ogółem w MFB zorganizowano 56 spotkań dla dorosłych, w których udział wzięło 1073 osoby.**
---
**INNE FORMY PRACY Z CZYTELNIKIEM**
**ODZIAŁ DZIECIĘCO-MŁODZIEŻOWY**
**Konkurs fotograficzny „Moda z książką”** - II edycja konkursu fotograficznego pod hasłem „Moda z książką”. Celem konkursu było przedstawienie wybranej przez siebie książki na fotografii w ciekawej i oryginalnej kompozycji z dowolnym elementem otoczenia.
**Konkurs recytatorski „Polscy poeci piszą dla dzieci”** – zachęcający najmłodszych czytelników do czytania wierszy. Ogółem w konkursie wystartowało 47 dzieci niemal ze wszystkich placówek i oddziałów przedszkolnych z Wałbrzycha.
**Flashmob i „Bawimy się z piratami”** - 5 czerwca, po godz. 18.00, na wałbrzyskim rynku pojawiła się grupa młodych osób, tworząc taneczny flashmob. Muzyczną oprawę wydarzenia tworzyła muzyka
do utworu „’t Smidje” belgijskiego zespołu Laïs. Tłum zatańczył belgijskiego, zwracając uwagę
przechodniów i okolicznych mieszkańców.
**Konkurs czytelniczy „Pożeraczce książek”**
W grudniu odbyła się X edycja powiatowego konkursu czytelniczego „Pożeraczce książek”. W roku 2015 do konkursu zgłosiło się sześć szkół podstawowych, pięć z Wałbrzycha i jedna szkoła ze Szczawną Zdroju. Wraz z konkursem czytelniczym ogłoszone zostały dwa dodatkowe konkursy: literacki pt. „Alternatywne zakończenie”, w którym należało napisać inne zakończenie wybranej przez siebie i znanej książki i plastyczny „Mali ilustratorzy”.
Ogółem w ODM zorganizowano 59 działań, w których uczestniczyło 1485 uczestników.
**ODDZIAŁ ZBIORÓW AUDIOWIZUALNYCH**
Oddział Zbiorów Audiowizualnych powoli nakreśla nowy obszar działań wychodząc poza dotychczasowe ramy tematyczne oraz znane formy pracy z użytkownikiem.
**Kołowanie pod Atlantami**, - koncert chóru Canticum Novum i **Kapiel w dźwiękach gongu** Arlety Mariki.
**Bądź piękna na wiosnę** - W marcu z okazji Dnia Kobiet zorganizowane zostało spotkanie, w czasie którego przybyli goście mieli możliwość uczestnictwa w prezentacji kosmetyków, pokazie makijażu oraz wysłuchali wykładu na temat zdrowego stylu życia. Spotkania prowadziły pani Agnieszka Luteńko, kosmetyczka oraz Katarzyna Wieczorek – propagatorka wellness.
**Marsz upamiętniający Ludobójstwo Ormian**, Spotkanie z ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim
Wystawa - „Być świadkiem świadków” - W kwietniu i maju odbyły się działania nawiązujące do 100 Rocznicy Rzezi Ormian. Wałbrzyszanie mieli okazję zapoznać się z dziejami Armenii podczas spotkania z księdzem Isakowiczem-Zaleskim oraz przy okazji wystawy „Być świadkiem świadków” (umieszczonej na Rynku) dokumentującej tragiczną historię Ormian.
Interesującą propozycją Oddziału Zbiorów Audiowizualnych są projekcje filmowe dla podopiecznych Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego. Zajęcia mają pobudzać do bardziej świadomego obcowania z dziełem filmowym, trenować wyrażanie myśli i formułowanie argumentów. Podczas spotkań omawiane były takie filmy jak: „Chce się żyć”, „Fish Tank”, „Jabłka Adama”, „Billy Eliot”, „Wszyscy wygrywają”, „Chłopiec na rowerze”.
**Warto obejrzeć** – cykl wieczorów filmowych, które prezentowane są w MFB. W roku 2015 przeprowadzono 3 spotkania, połączone z dyskusją o filmie.
Ogółem w OZA zorganizowano 8 imprez, w których udział wzięło 227 osób.
**ODDZIAŁ ZBIORÓW DLA NIEWIDOMYCH**
**Książka mówiona, dotykana i czytana – edukacja integracyjna** - w ramach cyklu zorganizowano lekcje, których celem jest kształtowanie postawy tolerancji wobec osób niewidomych. Spotkania biblioteczne dla dzieci i młodzieży zostały wzbogacone filmem z audiodeskrypcją „Wyobraźić kino, siebie i świat”(reż. Maciej Żurawski). Jest to dokument o niewidomej młodzieży z ośrodka szkolno-wychowawczego we Wrocławiu.
Ogółem w DZN zorganizowano 18 imprez, w których udział wzięło 319 uczestników.
**MULTIMEDIALNA FILIA BIBLIOTECZNA**
**Projekcje filmowe** – dzięki nowoczesnemu wyposażeniu MFB, użytkownicy mogą oglądać seanse filmowe w bibliotece, które cieszą się dużym powodzeniem. W br. zaproponowano czytelnikom dwa cykle filmowe: *Literatura na ekranie* i *Warto obejrzeć*. Ponadto zorganizowane zostały dwa okolicznościowe Tygodnie z filmem. Pierwszy z nich z okazji zakończenia wakacji. Obejrzało go łącznie 77 osób. Drugi cykl wyświetlony został w dniach 21 – 25 września z okazji Tygodnia Zakazanej Książki, obejrzało 90 osób, a składał się z następujących filmów: „Wielki Gatsby” reż. Baz Luhrmann,
„Kolor purpury” reż. Steven Spilberg, „Zabić drozda” reż. Robert Mulligan, „Ostatnie kuszenie Chrystusa” reż. Martin Scorsese, „Charlie i fabryka czekolady” reż. Tim Burton.
„In-Formatka” Mały Fanzin Biblioteczny – pismko, w którym zamieszczane są autorskie teksty Pana Józefa Wilkomirskiego, recenzje nowości książkowych MFB oraz informacje o imprezach organizowanych w bibliotece. W 2015 roku ukazało się 20 numerów „In-Formatki”.
Wałbrzyskie Wróbelki – cykliczne spotkania chóru dziecięcego, które prowadzi Małgorzata Wilkomirska. W tym roku dzieci miały możliwość zaprezentowania się podczas uroczystych obchodów jubileuszu 70-lecia wałbrzyskich bibliotek publicznych.
Mistrz Pięknego Czytania - konkurs czytelniczy, w ramach którego zorganizowane zostały dwa warsztaty recytatorskie, poprowadzone przez aktora Teatru Lalki i Aktora z Wałbrzycha. W listopadzie odbyła się Gala Finałowa, w czasie której został rozstrzygnięty konkurs. Podczas uroczystej gali odbył się również występ aktorów. W konkursie udział wzięło 24 dzieci.
Ogółem w MFB zorganizowano 46 pozostałych działań, w których udział wzięło 1404 uczestników.
OFERTA DLA SPECJALNYCH GRUP UŻYTKOWNIKÓW
Wałbrzyskie biblioteki organizując działania dla specjalnych grup użytkowników współpracują z: Dziennym Oddziałem Psychiatrycznym, Środowiskowym Domem Samopomocy, Powiatowym Środowiskowym Domem Samopomocy, Publiczną Szkołą Specjalną nr 10, Publicznym Gimnazjum Specjalnym nr 10.
FILIA NR 7 Z ODDZIAŁEM DZIECIĘCYM
Wokół literatury - comiesięczne spotkania” dla pacjentów Dziennego Oddziału Psychiatrycznego w Wałbrzychu. Spotkania w formie prelekcji oraz dyskusji popularyzują wiedzę o literaturze i sztuce. W pierwszym półroczu odbyły się spotkania prezentujące sylwetki m.in. Władysława Reymonta, Franza Kafki, Czesława Miłosza i Henryka Sienkiewicza. Dla osób ze Środowiskowego Domu Samopomocy w Wałbrzychu przeprowadzone zostały spotkania edukacyjne w formie prelekcji i prezentacji multimedialnej. Przedstawione zostały prezentacje dotyczące m.in. zabytków Wałbrzycha, najpiękniejszych miast Polski oraz najciekawszych cudów świata. Wszystkie zajęcia oparte są o literaturę i dostosowane do możliwości osób, których stopień niepełnosprawności jest bardzo zróżnicowany. Osoby z Powiatowego Środowiskowego Domu Samopomocy brały udział w zajęciach biblioterapeutycznych. Biblioterapia wykorzystuje literaturę, która jest odpowiednio dobrana, a jej działanie spełnia funkcję terapeutyczną.
Ogółem w Filii nr 7 zorganizowano 27 spotkań dla specjalnych grup użytkowników, w których udział wzięły 327 osób.
DZIAŁ INFORMACJI NAUKOWEJ I CZYTELŃ
Tajemnice Wałbrzycha- Mauzoleum - wykład dla pacjentów Dziennego Ośrodka Psychiatrycznego połączony z prezentacją multimedialną, który poprowadziła instruktorka biblioteki. W 6 spotkaniach udział wzięło 112 osób.
Prawo jazdy z Biblioteka pod Atlantami - konkurs współorganizowany z Ośrodkiem Szkolenia Kierowców Ireneusz Niedziela, adresowany był do wszystkich pełnoletnich czytelników biblioteki, ze szczególnym uwzględnieniem osób niepełnosprawnych z ograniczeniem ruchowym kończyn dolnych, nieposiadających jednej ręki oraz posiadających ograniczenia ruchowe szyjnego odcinka kręgosłupa. Nagrodą główną konkursu był udział w bezpłatnym kursie prawa jazdy kat. B.
Osoby niewidome i słabo widzące korzystają z książki mówionej na płytach CD i kasetach magnetofonowych. Aby ułatwić osobom starszym lub niepełnosprawnym dostęp do zbiorów, pracownicy bibliotek dostarczają im książki do domu. Ponadto Stowarzyszenie Pomocy Osobom Niepełnosprawnym LARIX im. Henryka Ruszczyca - Wypożyczalnia odtwarzaczy cyfrowej książki
mówionej dla osób niewidomych i słabo widzących - przedłużyła umowę użyczenia dwóch czytaków plus z radiem i udostępniła 1089 poz. książek mówionej.
**EDUKACJA REGIONALNA**
Swoją ofertę edukacyjno-kulturalną dla dzieci młodzieży i dorosłych użytkowników realizowała Pracownia Regionalna proponując między innymi:
- prezentację zbiorów i specyfiki Działu Informacji Naukowej i Czytelni (pogadanka, prezentacja, zwiedzanie biblioteki),
- wykłady i pokazy multimedialne, przybliżające historię regionu wałbrzyskiego: historię Daisy von Pless, wałbrzyskie Mauzoleum, herb Wałbrzycha, zabytki architektury miasta, znane postaci historyczne i współczesne związane z Wałbrzymem,
- praca z tekstem kultury – edukacja czytelnicza skierowana do młodzieży licealnej w formie prezentacji multimedialnych, wykładów i warsztatów,
- spotkania autorskie propagujące książki regionalne i twórców regionalnych z Wałbrzycha i powiatu
- Kresowa Atlantyda spotkanie z prof. Stanisławem Sławomirem Nicieją połączone z promocją kolejnego tomu „Kresowej Atlantydy” jego autorstwa.
- Promocja drugiego tomu Kroniki Wałbrzyskiej.
- Odczarujmy piątek trzynasteego – pod takim hasłem odbyło się spotkanie z Agatą Bizuk. Pretekstem do zorganizowania wieczoru w bibliotece stała się najnowsza, wydana w 2014 r., książka „Narzeczona z second-handu”.
- Spotkanie z Bogną Ludwig, autorką książki nt. kościołów fundowanych przez ród Czettritzów w Wałbrzychu i okolicach.
Dużym zainteresowaniem cieszyły się również spotkania pod hasłem „Poetycki region”, w czasie których wałbrzyscy poeci promowali swoje wiersze:
- **Gwidon Hefid** – spotkanie pt. „Brzmienie ciszy” to wieczorek promujący najnowszy tomik autora zatytułowany „Iluzoryczna rzeczywistość”. Uzupełnieniem wierszy były zdjęcia Anny Habdas-Czujko.
- Wieczór poetycki Elżbiety Rosickiej odbył się 16 kwietnia br. w czytelni czasopism i zgromadziło się wiele osób lubiących poetycką zadumę.
- Wieczorek poetycki Lidii Gil i promocja tomiku „Oddech”. Grupa Robocza przedstawiła wiersze poetki w niekonwencjonalny sposób, tworząc niezapomniane poetyckie przedstawienie. Oprawę muzyczną zapewnili dwaj młodzi gitarzyści: Kacper Piekarski i Szymon Gil – Sobczyk.
DINiC prowadzi szeroką współpracę z Kołem Przewodników Sudeckich i Terenowych PTTK Oddział Ziemi Wałbrzyskiej. W ramach współpracy odbyły się następujące spotkania.
- Geomorfologia Sudetów – cz. 3 - wykład multimedialny Grzegorza Rozpendowskiego przewodnika z Koła Przewodników Sudeckich i terenowych PTTK Oddział Ziemi Wałbrzyskiej.
- Pomniki i rzeźby Wałbrzycha - wykład multimedialny Arlety Wojciechowskiej instruktorki PiMBP przy współpracy z Koła Przewodników Sudeckich i Terenowych PTTK Oddział Ziemi Wałbrzyskiej.
- Wałbrzyskie szlaki turystyczne - wykład oraz dyskusja z Kołem Przewodników Sudeckich i Terenowych PTTK Oddział Ziemi Wałbrzyskiej.
- Wałbrzyskie Impresje i prelekcja multimedialna Stanisława Bedry dotycząca historii Wałbrzycha – impreza zw. Z obchodami 70.rocznicy polskiego Wałbrzycha.
- Obchody 72. rocznicy powstania w Getcie Warszawskim wzboagone występem uczniów, gościem specjalnym był Kazimierz Junosza ze swoją książką „Kłamać, aby żyć”.
• 20 marca odbyło się spotkanie autorskie z Filipem Springerem, reporterem i fotografem, autorem książki „Miedzianka. Historia znikania”. Natomiast 21 marca autor spotkał się z osobami zajmującymi się historią Wałbrzycha i okolic. Tematem był nowy projekt tygodnika „Polityka” i radiowej Trójki. Dotyczy on 31 byłych miast wojewódzkich i zakłada współpracę z miejscowymi regionalistami. Spotkanie było pilotażowe dla całego projektu.
• Prelekcja Stanisława Bedry „Wody radoczynne w uzdrowiskach dolnośląskich”.
• Spotkanie z Bernardem Marguerite przyjacielem Polski i Polaków, wieloletniego korespondenta „Le Monde”, „Le Figaro” i „Quest-France” oraz telewizji i radia francuskiego. Podczas spotkania zajmująco opowiadał o swojej pracy, zarówno o zabawnych perypetyjach, jak i momentach pełnych napięcia i niepewności.
• Spotkanie z Andre van der Wendenem - Holendrem od lat mieszkającym w Szczawnie-Zdroju. Z wykształcenia ilustrator techniczny, zajmujący się malarstwem i fotografią artystyczną. Motocyklista-pasjonat, który zjeżdżał na swojej maszynie kawałek świata. „Boy whit toy. Harleyem przez Amerykę” to książkowa relacja z jego samotnej wyprawy po Stanach Zjednoczonych. W trakcie spotkania wystąpił Marek Jeremus, założyciel i lider zespołu REZERWAT.
• Spotkanie z Bartoszem Rdultowskim – twórcą oraz właściciela wydawnictwa Technol. Pretekstem do spotkania stała się jego najnowsza książka, napisana wspólnie z Łukaszem Orlickim, a zatytułowana „Zaginiony konwój do „Riese”. Na tropie depozytu ukrytego w podziemiach Gór Sowich”.
• Spotkanie z Tomaszem Kubą Kozłowskim, który opowiadał o Drohobyczu. Prelegent przedstawił swoją autorską prezentację, poświęconą obliczom tego miasta, jego mieszkańcom oraz mało znanym i zapomnianym wydarzeniom.
• Jubileuszowe spotkanie autorskie Antoniego Matuszkiewicza – poeta, aktywny uczestnik regionalnego życia literackiego zarówno po polskiej, jak i czeskiej stronie Sudetów. Tłum gości, który pojawił się 6 listopada w Galerii pod Atlantami na jubileuszu poety. Podczas spotkania przeplatyły się wystąpienia poetów i muzyków. Czeskie pieśni ludowe wykonała Klara Nentvichová, a trio wokalno – gitarowe zadekrykowało jubilatowi piosenki o wyjątkowych tekstach. Wystąpiła też poetka Věra Kopecká – tłumaczka wierszy Antoniego Matuszkiewicza. Swoimi wspomnieniami podzielił się poeci Roman Gileta i Karol Maliszewski, a sam Antoni Matuszkiewicz wracał pamięcią do swoich rozmów ze zmarłym w 1999 r. poetą Marianem Jachimowiczem.
Życie barwniejsze niż powieść. Historia mojej rodziny – autorski program literacki Biblioteki pod Atlantami. Jego treścią była spisana historia rodzin jej uczestników – opis dzieciństwa kilku pokoleń łącznie. Adresowany do uczniów wałbrzyskich gimnazjów, którzy lubią pisać i interesują się historią – zarówno własnej rodziny, jak i regionalną. Działania podejmowane przez Bibliotekę służyły zapewnieniu uczestnikom projektu pełnego wsparcia merytorycznego w trakcie trwania projektu. Udział był bezpłatny. Efektem projektu była publikacja prac uczestników (w formie tradycyjnej, papierowej oraz elektronicznej, na stronie biblioteki). Projekt miał charakter warsztatowy. Został współfinansowany ze środków Funduszu Regionu Wałbrzyskiego. W ramach projektu zorganizowano warsztaty historyczne: „Od Waldenburga do Wałbrzycha”, „Wywiad, kwerenda i inne metody pozyskiwania materiału”, warsztat dziennikarski, „Od szczegółu do ogółu”, warsztat literacki, „Życie barwniejsze niż powieść” oraz dwa warsztaty edytorskie. Ogółem w DINIC zorganizowano 51 spotkań regionalnych, w których udział wzięło 1514 osoby.
Ponadto działania z zakresu edukacji regionalnej odbywały się również w Akademii Młodych. Były to spotkania dla grup zorganizowanych pod hasłem “Wirtualna podróż po Wałbrzychu”. W trakcie zajęć przybliżona została historia powstania Wałbrzycha, najważniejsze wydarzenia z przeszłości i zabytki.
Również filie prowadzą spotkania, które przybliżają historię regionu. Filia nr 3 zaproponowała działania pod hasłem „Region w pigulce” są to zajęcia, w czasie których dzieci poznają m.in. historię herbu Wałbrzycha oraz legendy związane z regionem. „Baśniowe podróże po naszym mieście” to cykl warsztatów odbywających się w Filii nr 7, przybliżających dzieciom historię Wałbrzycha, w oparciu o baśnie i legendy związane z regionem. Filia ta realizowała także cykl spotkań pod hasłem Historie, które warto pamiętać które prowadził pan Tomasz Jurek ze stowarzyszenia Dolnośląska Grupa Badawcza (tematy: „Kolej w przedwojennym Wałbrzychu”, „Tam, gdzie nie można zajrzeć”) oraz p. Iwona Czech była przewodniczącą Towarzystwa Miłośników Szczawna-Zdroju (tematy: „Szczawno Zdrój a literatura” oraz „Szczawno, którego już nie ma”.
FERIE W BIBLIOTECE
Tegoroczne ferie zimowe zorganizowano pod hasłem „W magicznym świecie baśni Andersena” (od 19 do 30 stycznia). Nawiązanie do nazwiska baśniopisarza nie było przypadkowe, bowiem w roku 2015 przypadła 210. rocznica urodzin pisarza. Od godz. 11.00 do 13.00 dzieci brały udział w zajęciach organizowanych przez Oddział Dziecięco-Młodzieżowy, Akademii Młodych oraz Filię nr 1 (Nowe Miasto), Filię nr 3 (Stary Zdrój), Filię nr 5 (Sobięcin) Filię nr 6 (Biały Kamień), oraz Multimedialną Filię Biblioteczną na Podzamczu. W trakcie zajęć dzieci poznali sylwetkę H. Ch. Andersena i jego twórczość. Stałym elementem ferii było codzienne głośne czytanie wybranych baśni. Zastosowano szereg różnorodnych metod i form pracy: zajęcia literackie, plastyczno-techniczne, lekcje biblioterapeutyczne oraz zabawy fabularyzowane chustą Klanza. Dzieci rozwijaly kalambury, krzyżówki, quizy i zagadki.
Ogółem zorganizowano 49 spotkań, w których uczestniczyło 645 dzieci.
WAKACJE W BIBLIOTECE
Tegoroczne wakacyjne spotkania w bibliotece przebiegały pod wspólnym hasłem „WAKACJE Z DUCHAMI POD ATLANTAMI” i realizowane były w ramach projektu „Magia czytania” dofinansowanego ze środków MKiDN. Wszystkie zajęcia były bezpłatne i odbywały się zarówno w budynku głównym biblioteki (Rynek 9) - Akademii Młodych i Oddziale Dziecięco-Młodzieżowym oraz na filiach - Filii nr 1 z oddziałem dziecięcym (Nowe Miasto), Filii nr 2 (Podgórze), Filii nr 3 (Stary Zdrój), Filii nr 5 (Sobięcin) oraz w Multimedialnej Filii Bibliotecznej (Podzamcze).
Celem akcji było uatrakcyjnienie czasu wolnego dzieciom i młodzieży spędzającym lato w mieście, promocja czytelnictwa, edukacja regionalna, rozwijanie sprawności manualnych, wyobraźni, a przede wszystkim pokazanie, że wspólne zabawy z rówieśnikami, wśród książek mogą dostarczyć wiele radości i zadowolenia. Szczególną popularnością cieszyły się zajęcia literackie i warsztaty plastyczne.
Ogółem w tegorocznych zajęciach w ramach „Wakacji w Bibliotece” uczestniczyło 3048 dzieci, w zajęciach zorganizowanych wzięło udział 1225 dzieci. Z rozrywki multimedialnej w Akademii Młodych skorzystało 1823 dzieci (o ok. 500 osób więcej niż w 2014 r.).
DZIAŁALNOŚĆ WYSTAWIENNICZA i WYDAWNICZA
Wystawiennictwo
W marcu br. w Galerii Książki zaprezentowano wystawę pt. „Fotografia jest Kobietą”, której głównym organizatorem był Wałbrzyski Ośrodek Kultury i Komisja Fotografii Krajoznawczej przy PITK Oddział Ziemi Wałbrzyskiej. Wernisaż wystawy odbył się 6 marca br., przy okazji imprezy „Bądź piękna na wiosnę”, organizowanej przez Bibliotekę w ramach szczególnych obchodów Dnia Kobiet.
Po kilkumiesięcznej przerwie spowodowanej remontem biblioteki Galeria pod Atlantami wznowiła swoją działalność i zorganizowała kilka ciekawych wystaw, które obejrzało ok. 1600 osób:
- pokaz płócien znanego wałbrzyskiego artysty Jerzego Borowskiego. Z bogatego dorobku, liczącego niemal 600 prac, pokazano obrazy nawiązujące do estetyki surrealizmu,
• wystawę fotografii otworkowej członków Wałbrzyskiego Klubu Fotograficznego pn. „PinholeDay Expo. Zamki i pałace”. Pokazano obszerny wybór prac 13 artystów, którzy na przestrzeni ostatnich lat, podczas plenerów, wykonywali zdjęcia wykorzystując efekt tzw. ciemni optycznej,
• malarstwo i rysunek Katarzyny Iłyszyn. Artystka od 9 lat jest pedagogiem artystycznym, organizuje kreatywne warsztaty dla dzieci, młodzieży i dorosłych, integruje środowisko artystyczne. Od trzech lat prowadzi niezależną Pracownię Plastyczną „TuArt”,
• wystawę Grupy Twórczej Artystów Plastyków „Kontrast”, zorganizowaną z okazji jubileuszu 20-lecia jej działalności. Wystawie towarzyszyło wydanie katalogu.
• wystawę "Przywracać Pamięć. Holokaust na terenie Galicji", którą udostępniła Fundacja Bente Kahan z Wrocławia. Ekspozycja ta stanowi retrospektywną podróż ukazującą dramatyczne losy obywateli polskich pochodzenia żydowskiego na terenie Borysławia, Drohobycza i okolic. Wydarzeniem towarzyszącym było spotkanie z profesorem Józefem Lipmanem, które odbyło się 7 listopada. Wspomnienia dotyczące tragicznych losów rodziny profesora zajmują szczególne miejsce wśród materiałów prezentowanych na wystawie
• prace Marka Maciaga, artysty prezentującego rysunki i malarstwo reliefowe, inspirowane sztuką starożytnych cywilizacji: babilońska, sumeryjska, asyryjska, egipska i grecka.
Także w atrium bibliotecznym zaprezentowano ciekawe wystawy, tj. „Estonia na fotografiach”, wystawę malarstwa seniorów z wałbrzyskiego Uniwersytetu III Wieku, a także akwarele przedstawiające różne miejsca Wałbrzycha autorstwa Jana Walkowiaka. Ważnym wydarzeniem była prezentowana w czerwcu br. na wałbrzyskim Rynku wystawa zewnętrzna pn. „Być świadkiem świadków” (użyczona przez Teatr ZAR z Wrocławia), towarzysząca obchodom 100 Rocznicy Rzezi Ormian.
Biblioteka pod Atlantami w tym roku przygotowała cztery wydawnictwa, tj. dwie publikacje pokonkursowe: „Życie barwniejsze niż powieść” (dofinansowane przez FRW) oraz zbiór tekstów nagrodzonych w I Wałbrzyskim Przeglądzie Twórczości Literackiej Dzieci i Młodzieży, a także katalog wystawy grupy „Kontrast”, kalendarium wałbrzyskiej biblioteki za lata 1996-2014 oraz ponad 20 numerów „In-formatki. Małego Fanzinu Bibliotecznego”.
Reasumując, w 2015 roku w Bibliotece pod Atlantami odbyło się ponad 1380 bezpłatnych imprez bibliotecznych, w których uczestniczyło ok. 24 400 osób.
Dyrektor
Powiatowej i Międzynarodowej Biblioteki Publicznej „BIBLIOTEKI POD ATLANTAMI”
mgr Renata Nowicka
| Lp. | Wyszczególnienie | Plan na 2015 rok | Wykonanie za 2015 rok | % |
|-----|----------------------------------------------------------------------------------|------------------|-----------------------|---|
| | | 3 | 4 | 5 |
| 1 | **PRZYCHODY OGÓŁEM** | | | |
| 1. | Przychody z prowadzonej działalności, z tego: | | | |
| | Wpływy ze sprzedaży składników majątku ruchomego | 140 296,00 | 140 296,94 | 100,00 |
| | Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych | - | - | - |
| | Środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych | 30 893,00 | 30 893,49 | 100,00 |
| | Pozostałe wpływy z prowadzonej działalności | 97 095,00 | 97 095,05 | 100,00 |
| 2. | **DOTACJA Z BUDŻETU MIASTA**, z tego: | | | |
| | Dotacja podmiotowa na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizowanych zadań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów | 679 000,00 | 679 000,00 | 100,00 |
| | Dotacja celowa na realizację wskazanych zadań i programów | 7 000,00 | 7 000,00 | 100,00 |
| | Dotacja celowa na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji | - | - | - |
| II. | **KOSZTY OGÓŁEM,** | | | |
| 1. | Koszty wynagrodzeń, z tego: | | | |
| | wynagrodzenia | 607 794,00 | 607 792,45 | 100,00 |
| | składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy | 519 392,00 | 519 391,19 | 100,00 |
| | | 88 402,00 | 88 401,26 | 100,00 |
| 2. | Płatności odsetkowe wynikające z zaciągniętych zobowiązań | - | - | - |
| 3. | Zakup towarów i usług | 203 306,00 | 203 305,39 | 100,00 |
| 4. | Środki przyznane innym podmiotom | - | - | - |
| 5. | Wydatki majątkowe | - | - | - |
| 6. | Pozostałe koszty | 259 601,00 | 259 600,63 | 100,00 |
| III.| **WYNIK FINANSOWY** | | | |
| IV. | **ZOBOWIĄZANIA** | | | |
| 1. | Stan zobowiązań na początek roku | 128 179,00 | 128 178,59 | 100,00 |
| | w tym zobowiązania wymagalne | - | - | - |
| 2. | Stan zobowiązań na koniec roku | 20 527,00 | 20 527,39 | 100,00 |
| | w tym zobowiązania wymagalne | - | - | - |
| V. | **NALEŻNOŚCI** | | | |
| 1. | Stan należności na początek roku, w tym: | 319 170,00 | 319 169,96 | 100,00 |
| | gotówka i depozyty | 175 046,00 | 175 046,19 | 100,00 |
| | należności wymagalne | 560,00 | 559,77 | 99,96 |
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | 143 564,00 | 143 564,00 | 100,00 |
| 2. | Stan należności na koniec roku, w tym: | 32 846,00 | 32 845,42 | 100,00 |
| | gotówka i depozyty | 22 040,00 | 22 039,65 | 100,00 |
| | należności wymagalne | 560,00 | 559,77 | 99,96 |
| | pozostałe należności, w tym z tytułu dostaw towarów i usług | 10 246,00 | 10 246,00 | 100,00 |
| 3. | Stan środków pieniężnych na początek roku | 175 046,00 | 175 046,19 | 100,00 |
| 4. | Stan środków pieniężnych na koniec roku | 22 040,00 | 22 039,65 | 100,00 |
Wałbrzych, dnia 18.02.2016r.
Miejsce i data sporządzenia
MUZEUM PORCELANY W WAŁBRZYCHU
DYREKTOR
Jacek Drejer
Kierownik jednostki
sporządził: Ewa Pietrzycka
telefon: 74 664 60 30
MUZEUM PORCELANY W WAŁBRZYCHU
DZIAŁ 921 – KULTURA I OCHRONA DZIEDZICTWA NARODOWEGO
ROZDZIAŁ 92118 – MUZEA
W 2015 roku Muzeum Porcelany w Wałbrzychu otrzymało z budżetu Miasta Wałbrzycha:
1. dotację podmiotową na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizowanych zadań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów w wysokości 679.000,00zł
2. dotację celową na realizację wskazanych zadań i programów w wysokości 7.000,00zł (organizacja wystawy czasowej prac prof. Ireny Lipskiej-Zworskiej w ramach II Biennale Mistrzów Ceramiki)
Ponadto Muzeum uzyskało przychody własne w wysokości 140.296,94zł obejmujące m.in.:
1. wpływy ze sprzedaży składników majątku ruchomego – kwota 12.308,40zł (sprzedaż wydawnictw, pamiątek, wyposażenia)
2. środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych – kwota 30.893,49zł, w tym 8.197,00zł z Powiatowego Urzędu Pracy – zwrot części wydatków poniesionych na wynagrodzenia, nagrody i składki na ubezpieczenia społeczne związane z zatrudnieniem jednego bezrobotnego przy pracach interwencyjnych, 22.696,49zł z NCK Program: Kultura – Interwencje (organizacja wystawy czasowej prac prof. Ireny Lipskiej-Zworskiej w ramach II Biennale Mistrzów Ceramiki)
3. pozostałe wpływy z prowadzonej działalności – kwota 97.095,05zł, w tym: 27.112,76zł (bilety wstępu, lekcje muzealne, usługi reklamowe), 69.902,00zł (przychody odpowiadające amortyzacji środka trwałego), 80,29zł (inne przychody – likwidacja składników majątku ruchomego, różnice z zaokrągleń i inwentaryzacyjne).
Na koniec 2015 roku w Muzeum zobowiązania ogółem wyniosły 20.527,39zł i wystąpiły z tytułu:
1. dostawy i usługi – kwota 16.272,39zł
2. rozrachunki publiczno-prawne (US) – kwota 4.255,00zł
Na koniec 2015 roku w Muzeum zobowiązania wymagalne nie wystąpiły.
Na koniec 2015 roku stan należności ogółem wyniosły 32.845,42zł, w tym:
1. gotówka i depozyty – kwota 22.039,65zł
2. należności wymagalne – kwota 559,77zł – nieuregulowana należność za media
3. pozostałe należności – kwota 10.246,00zł – z tytułu podatek VAT (nadwyżka naliczonego nad należnym).
W 2015 roku w Muzeum koszty ogółem wyniosły 1.070.698,47zł, w tym:
1. Koszty wynagrodzeń wyniosły 607.792,45zł, i wystąpiły m.in. z tytułu:
- wynagrodzenia osobowe – kwota 467.098,33zł
- wynagrodzenia bezosobowe – kwota 52.292,86zł
- składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy – kwota 88.401,26zł.
2. Płatności odsetkowe wynikające z zaciągniętych zobowiązań nie wystąpiły.
3. Zakup towarów i usług – kwota 203.305,39zł, w tym:
- zużycie energii, gazu, wody i paliwa – kwota 56.045,38zł
- materiały biurowe – kwota 2.177,81zł
- środki czystości – kwota 2.136,11zł
- materiały do drobnych remontów – kwota 10.156,31zł
- narzędzia do drobnych remontów – kwota 3.360,86zł
- książki i czasopisma dla pracowników – kwota 1.235,36zł
- wyposażenie muzeum i biur – kwota 7.909,91zł
- materiały do zabezpieczenia zbiorów – kwota 1.022,56zł
- materiały do ekspozycji sal muzealnych – kwota 12.724,52zł
- materiały do oczyszczania oraz zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi rzeźb wchodzących w skład Wałbrzyskiej Galerii Rzeźby Plenerowej – kwota 1.546,68zł
- materiały do zajęć muzealno-edukacyjnych – kwota 1.635,12zł
- wystawy i imprezy – kwota 5.880,57zł
- II Biennale Mistrzów Ceramiki – kwota 8.722,31zł
- usługi komunalne – kwota 5.294,77zł
- usługi telekomunikacyjne – kwota 11.278,77zł
- usługi konservacyjno-naprawcze – kwota 15.344,67zł
3. **Pozostałe koszty** – kwota 259.600,63zł, w tym:
- usługi monitorowania – kwota 4.225,00zł
- usługi pocztowe – kwota 1.460,10zł
- usługi transportowe – kwota 1.192,79zł
- usługi remontowe – kwota 8.078,01zł
- obsługa prawna – kwota 6.000,00zł
- obsługa reklamowa w mediach – kwota 10.098,49zł
- obsługa kopiarki – kwota 2.790,43zł
- pozostałe towary i usługi – kwota 22.988,86zł.
4. **Środki przyznane innym podmiotom** nie wystąpiły.
5. **Wydatki majątkowe** nie wystąpiły.
6. **Pozostałe koszty** – kwota 259.600,63zł, w tym:
- amortyzacja – kwota 172.201,53zł
- eksponaty i zbiory muzealne – kwota 2.350,00zł (mapa, lustro, porcelana, widokówki)
- zbiory biblioteczne – kwota 4.000,00zł (starodruk)
- opłata z tytułu prawa wieczystego użytkowania gruntu – kwota 268,32zł
- Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych – kwota 18.199,31zł
- szkolenia BHP, szkolenia i kursy, badania lekarskie, świadczenia rzeczowe dla pracowników – kwota 6.428,62zł
- podróże służbowe – kwota 11.212,48zł
- ubezpieczenie majątkowe – kwota 2.256,68zł
- II Biennale Mistrzów Ceramiki – kwota 1.000,00zł
- sprzedaży towarów handlowych – kwota 8.770,34zł
- inne koszty – kwota 32.913,35zł.
Muzeum Porcelany w Wałbrzychu w 2015r. poniosło stratę w wysokości 244.401,53zł.
Wałbrzych, dnia 18.02.2016r.
MUZEUM PORCELANY W WAŁBRZYCHU
GLÓWNY KSIĘGOWY
Ewa Pietrzycka
MUZEUM PORCELANY W WAŁBRZYCHU
DYREKTOR
Jacek Drejer
1. Gromadzenie i zabezpieczanie muzealiów
1.1 Ilość pożyskanych muzealiów: 18
1.2 Ilość muzealiów poddanych zabiegom konserwatorskim: 41
1.3 Wewnętrzny ruch muzealiów:
- przeniesienie z magazynu głównego 580 muzealiów Działu Ceramiki (historyczna porcelana śląska) na ekspozycję stałą
- przeniesienie z magazynu głównego 180 muzealiów Działu Ceramiki (kolekcja ceramiki I.50 i 60. XX w.), na ekspozycję stałą
- przeniesienie muzealiów Działu Sztuki (kolekcja polskiego malarstwa współczesnego) na ekspozycję stałą
- przeniesienie muzealiów Działu Ceramiki do nowych pomieszczeń magazynowych na poddaszu znajdujących się w magazynie głównym
- uzupełnienie ekspozycji stałej muzealiami magazynów Działu Ceramiki i Działu Sztuki
1.4 Ilość wypożyczeń muzealiów: 552
1.4.1 Wypożyczenia muzealiów:
- Muzeum Historyczne we Wrocławiu - 2 obiekty
- Katedra Konserwacji i Restauracji Ceramiki i Szkła na ASP we Wrocławiu 2 obiekty
- Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy - 7 obiektów
- Muzeum Ziemi Kłodzkiej - 10 obiektów
- Park Wielokulturowy "Stara Kopalnia" Centrum Ceramiki Unikatowej - 529 obiektów
- konserwacja w ramach zadania "Stworzenie infrastruktury technicznej, digitalizacja i udostępnienie w postaci cyfrowego muzeum zbiorów porcelany śląskiej" - 39 obiektów
- Muzeum Regionalne w Środzie Śląskiej - 2 obiekty (wystawa "Gry i zabawy przez wieki. Sztuka gry")
- Muzeum Miejskie Wrocławia - 1 obiekt (ekspozycja na wystawie „100 lat Wrocławia”)
2. Opracowanie zbiorów
2.1 Ilość opracowanych kart obiektów (nowych / uzupełnionych): 430 / 1762
2.2 Ilość kart obiektów wprowadzonych do systemu MUSNET: 387
2.3 Inne formy opracowania zbiorów (opracowanie podpisów, katalogów itp.):
- opracowanie i wykonanie podpisów do ekspozycji stałej
- wykonanie skanów (171) Książki wzorów dekoracji ZPS "Krzyżstof" I. 50 i 60. XX w.
- sporządzenie wykazów zawartości klaseków ze znaczkami kolekcji filatelistycznej p. S. Kaczmarka
- wykonanie dokumentacji fotograficznej oraz opisów muzealiów ze zbiorów Muzeum w ramach przygotowań katalogu wystawy „Moje Światy” I. Lipskiej-Zworskiej w ramach „II Biennale Mistrzów Ceramiki
2.4 Ilość kwerend własnych: 5
2.5 Ilość kwerend zewnętrznych: 60
3. Działalność naukowa i popularyzatorska
3.1 Ilość publikacji 1
3.2
3.2.1
Udział w konferencjach, sympozjach itp. (czynny / bierny):
- konferencja "Rola dokumentu w muzeach" w Warszawie
- seminarium "Prawne aspekty digitalizacji i udostępniania zbiorów muzealnych przez internet" w Warszawie
- I Kongres Muzealników Polskich w Łodzi
- XI Konferencja Historyków Wałbrzyskich "70 lat polskiego Wałbrzycha"
- konferencja „Dolnośląskie tematy”
- konferencja „Przestępczość przeciwko dziedzictwu kulturowemu - diagnoza, zapobieganie, zwalczanie” - 2 osoby
- udział w debacie „Prawo do kultury”, Sejm RP
- udział w konferencji podsumowującej program Kultura+, Narodowy Instytut Audiowizualny, Warszawa
- udział w konferencji Związku Miast Polskich, Opole
3.3 Udział w innych przedsięwzięciach popularyzujących działalność Muzeum:
- współpraca z ASP we Wrocławiu w związku z konserwacją obiektów i wystawą prac dyplomowych studentów w Galerii Awangarda
- organizacja cyklu wykładów „podwieczorki u Albertich” (5 spotkań)
- prowadzenie Wałbrzyskiej Biblioteki Cyfrowej we współpracy z Książnicą Karkonoską
4. Działalność wystawiennicza
4.1 Przygotowanie lub modyfikacja wystaw stałych
Aranżacja nowych ekspozycji stałych:
- wystawa polskiej ceramiki lat 60. i 70. XX wieku
- historyczna porcelana śląska
- galeria polskiego malarstwa współczesnego
Modyfikacja ekspozycji stałych:
- salon muzyczny
- gabinet pani domu
- sala myśliwska
- ekspozycja porcelany europejskiej
4.2 Przygotowanie wystaw czasowych (własnych)
- "Terra incognita, Aqua explicata" - Marta Sienkiewicz, Piotr Romiński
- wystawa „70 lat polskiego Wałbrzycha”
- wystawa „Moje światy” prof Ireny Lipskiej-Zworskiej w ramach II Biennale Mistrzów Ceramiki (październik 2015)
- przygotowania do wystawy prac Marty Frej (otwarcie 14 lutego 2016)
- przygotowania do wystawy i sympozjum „Fabryka porcelany H. Ohme, Nieder-Salzbrunn” (wrzesień 2016)
4.3 Przygotowanie wystaw czasowych (zewnętrznych)
- wystawa ceramiki unikatowej w Centrum Ceramiki Unikatowej w PW „Stara Kopalnia”
- wystawa nt. rodziny von Reden - współpraca z Kulturforum oestliches Europa Goerlitz - prezentacja w pijalni wód Szczawno Zdrój
- wystawa prac dyplomowych studentów ASP we Wrocławiu
5. Działalność edukacyjna
5.1 Ilość przeprowadzonych zajęć edukacyjnych 118
5.2 Ilość uczestników zajęć edukacyjnych 1460
MUZEUM PORCELANY
w Wałbrzychu
ul. 1 Maja 9, 58-300 Wałbrzych
tel./fax 74 664 60 30, 74 664 60 31
NIP 885-11-19-698, REG.000282139
MUZEUM PORCELANY W WAŁBRZYCHU
DYREKTOR
Jacek Drejer | 2707b45b-aa29-4e0d-974c-0f07f6bbeebb | finepdfs | 1.160156 | CC-MAIN-2019-47 | http://bip.um.walbrzych.pl/attachments/download/16145 | 2019-11-20T18:06:46 | crawl-data/CC-MAIN-2019-47/segments/1573496670597.74/warc/CC-MAIN-20191120162215-20191120190215-00288.warc.gz | 24,398,953 | 0.999539 | 0.999921 | 0.999921 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
... | pol_Latn | {} | true | [
185,
1314,
5194,
7780,
13829,
17092,
24527,
33280,
44750,
49913,
61637,
71873,
79105,
80589,
91425,
101565,
112874,
123818,
133707,
144615,
153180,
162858,
171957,
180581,
190547,
200880,
208203,
225702,
234693,
244071,
254494,
263779,
272848,
281931... | 1 | 0 |
7. MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWA
„Góry–Literatura–Kultura”
Czyje są Góry?
Procesy oswajania, udomawiania i zawłaszczania gór
7. INTERNATIONALE TAGUNG
„Gebirge–Literatur–Kultur”
Wem gehören die Berge?
Prozesse der Bezwigung, Kultivierung und Aneignung des Gebirges
Polanica-Zdrój, 16.–18. października 2019/Polanica-Zdrój, 16.–18. Oktober 2019
Program/Tagungsprogramm
16 października 2019/16. Oktober 2019
Godz. 9.00/9:00 Uhr
Otwarcie konferencji/Eröffnung der Tagung
Ewa Grzęda (Uniwersytet Wrocławski)
Dietlind Hüchtker (Leibniz-Institut für Geschichte und Kultur des östlichen Europa, Leipzig/Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg)
Miloš Řezník (Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie)
Godz. 9.30/9:30 Uhr
Sesja nr 1./Block 1
Moderowanie/Moderation: Małgorzata Łoboz (Uniwersytet Wrocławski)
Jacek Kolbuszewski (Uniwersytet Wrocławski) Góry – uczeni, pisarze i poeci. Uwagi o początkach tzw. literatury górskiej (XVI – XIX w.)/Die Berge - Gelehrte, Schriftsteller und Dichter. Anmerkungen über die Anfänge der sogenannten Bergliteratur (16.-19. Jh.)
Jon Mathieu (Universität Luzern) Gehören die Alpen dem Fremdenverkehr? 150 Jahre Tourismuskritik/Czy Alpy należą do ruchu turystycznego? 150 lat krytyki turystyki
Karel Stibrál (Masarykova univerzita, Brno) Věda a Krkonoše. K historii přírodovědného výzkumu česko-polských hor/Nauka i Karkonosze. O historii badań naukowych czesko-polskich gór/Die Wissenschaft und das Riesengebirge. Über die Forschungsgeschichte der tschechisch-polnischen Berge
Jan Pacholski (Uniwersytet Wrocławski) Góry – postępowe czy konserwatywne?/Die Berge – fortschrittlich oder konservativ?
Przerwa na kawę/Kaffeepause
Godz. 12.00/12:00 Uhr
Sesja nr 2./Block 2
Moderowanie/Moderation: Miloš Řezník (Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie)
Maria Buck (Universität Innsbruck) Von den bedrohlichen zu den bedrohten Alpen – Aneignungsprozesse und Identifikationsfiguren alpiner Umweltschützer/Od groźnych po zagrożone Alpy – procesy zawładzania a tożsamość alpejskich obrońców środowiska
Zbigniew Moździerz (Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Targu, Muzeum Tatrzanskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem) Ekspansja zabudowy przemysłowej w Tatrach do końca XIX w./Die Expansion von Industrieanlagen in der Tatra bis zum Ende des 19. Jahrhunderts
Michael Wedekind (Zentralinstitut für Kunstgeschichte, München) Raumeignungen im Karpaten- und Alpenraum im langen 19. Jahrhundert/Zawładzanie przestrzeni karpackiej i alpejskiej w długim dziewiętnastym stuleciu
Przerwa obiadowa/Mittagspause
1 Organizatorzy uprzejmie proszą o przestrzeganie limitu czasowego przeznaczonego na wygłoszenie referatu w wymiarze 20 min./Die Veranstalter/innen ersuchen die Referentinnen und Referenten, die vorgesehene Vortragszeit von 20 Minuten nicht zu überschreiten.
Godz. 16.00/16:00 Uhr
Sesja nr 3./Block 3
Moderowanie/Moderation: Ewa Grzęda (Uniwersytet Wrocławski)
Ewa Kolbuszewska (Uniwersytet Wrocławski) Czyje góry? Boga, czy Śmierci?/Wem gehören die Berge? Gott oder dem Tod?
Dorota Nowicka (Uniwersytet Wrocławski) Góry – dom zwierząt, czy schronisko dla ludzi?/Das Gebirge – ein Heim für Tiere oder eine Schutzhütte für Menschen?
Małgorzata Łoboz (Uniwersytet Wrocławski) „Za czarnych skał krawędzie …” Góry zawłaszczone przez dekadentyzm w wybranych XIX-wiecznych impresjach literacko-muzycznych/„Jenseits der Kante der schwarzen Felsen …” Die von der Dekadenz angeeigneten Berge in ausgewählten literarisch-musikalischen Impressionen aus dem 19. Jahrhundert
Anna Pigoń (Uniwersytet Wrocławski) Tatry gażdzin czy juhasów? Płeć górali podhalańskich a zawłaszczenie przestrzeni/Die Tatra der Schäfer oder die Tatra der Bergbäuerinnen? Raumanneignung und Geschlecht
17 października 2019/17. Oktober 2019
Godz. 9.00/9:00 Uhr
Sesja nr 4./Block 4
Moderowanie/Moderation: Dietlind Hüchtker (Leibniz-Institut für Geschichte und Kultur des östlichen Europa, Leipzig/Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg)
Anna Okopińska (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach) Himalaje Sikkimu własnością ludu Lepča/Sikkim im Himalaya als Eigentum des Lepcha-Volkes
Łukasz Smyrski (Polska Akademia Nauk, Warszawa) Góry należą do duchów. Ingerencje w lokalną ontologię w Mongolii/Die Berge gehören den Geistern. Eingriffe in die lokale Ontologie in der Mongolei
Roland Tusch (Universität für Bodenkultur, Wien) „Hier ward der Sieg errungen über einen mächtigen, compacten Alpenzug”. Der Semmering in Reiseführern zwischen 1852 und 1873/„Tu dokonało się zwycięstwo nad potężnym, zwartym łańcuchem Alp”. Semmering in przewodnikach pomiędzy rokiem 1852 a 1873
Monika Mańczyk-Krygiel (Uniwersytet Wrocławski) „Wierzchołek świata”. Artyści, przemytnicy, uchodźcy i outsidersy w Dolinie Onsernone/Der Scheitel der Welt. Künstler, Schmuggler, Flüchtlinge und Außenseiter im Onsernonetal
Przerwa na kawę/Kaffeepause
Godz. 11.30/11:30 Uhr
Sesja nr 5./Block 5
Moderowanie/Moderation: Jacek Kolbuszewski (Uniwersytet Wrocławski)
Andreas Bürgi (Zürich) Flugbilder. Franz Ludwig Pfyffers „Relief der Urschweiz” und andere Geländemodelle des späten 18. Jahrhunderts/Z lotu ptaka. „Relief Praszwajcarii” Franza Ludwiga Pfyffera i inne modele terenu z późnego wieku osiemnastego
Veronika Faktorová (Jihočeská univerzita v Českých Budějovicích) České a slovenské hory jako součást národního mýtu/Czeskie i słowackie góry jako część narodowego mitu/Die tschechischen und die slowakischen Berge als Teile des jeweiligen Nationalmythos
Anna Brzezińska-Winkiel (Uniwersytet Wrocławski) Kto straszy na ziemi kłodzkiej? Bohaterowie opowieści ludowych „Czeskiego zakątku”/Es spukt im Glatzer Bergland. Die Helden der Volkssagen im Böhmischen Winkel
Tomasz Przerwa (Uniwersytet Wrocławski) Co ma miasto do gór czyli o postrzeganiu i zawłaszczaniu Gór Sowich do 1945 r./Was hat die Stadt mit den Bergen zu tun? Oder: Wahrnehmung und Aneignung des Eulengebirges bis zum Jahre 1945
Przerwa obiadowa/Mittagspause
Godz. 15.00/15:00 Uhr
Sesja nr 6./Block 6
Moderowanie/Moderation: Monika Witt (Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie)
Sesja szósta (a)
Patrice M. Dabrowski (Harvard University) Dla kogo Bieszczady? Janusza Rygielskiego wkład w dyskusję (lata 70. do wczesnych lat 80. XX w.)/Für wen sind die Bieszczady? Janusz Rygielskis Beitrag zur Diskussion (1970er bis zum Beginn der 1980er Jahre)
Jagoda Wierzej ska (Uniwersytet Warszawski) Aspekty ideologiczne turystyfikacji Karpat Wschodnich w II Rzeczpospolitej (1918-1939)/Ideologische Aspekte der Touristifizierung der Ostkarpaten in der Zweiten Polnischen Republik (1918-1939)
Maria Kościelniak (Uniwersytet Wrocławski) „Władcy Gorców” – aktorzy regionalni współtworzący genius loci kulturowej przestrzeni gorczańskiej//Die Herrscher über Gorce” – regionale Schauspieler, die den genius loci des Kulturraums Gorce mitgestaltet haben
Sesja szósta (b)
Ewa Szczepkowska (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski) Procesy ideologizacji przestrzeni górskiej (Tatr i Podtatrza) w socrealizmie na przykładzie prozy, prac historiograficznych i wydawnictw turystycznych z tamtego okresu/Prozesse der Ideologisierung des Gebirgsraums (die Tatra und das Tatravordland) im Sozrealismus am Beispiel von Prosa, Historiografie und touristischen Publikationen aus der Zeit
Jolanta Ługowska (Uniwersytet Wrocławski) Nie-ludzcy mieszkańcy Tatr. W kręgu memoratów i ludowych opowieści wierzeniowych/Nichtmenschliche Bewohner der Tatra. Ausgewählte Erinnerungen und religiöse Volksmärchen
18 października 2019/18. November 2019
Godz. 9.00/9:00 Uhr
Sesja nr 7./Block 7
Moderowanie/Moderation: Jan Pacholski (Uniwersytet Wrocławski)
Monika Witt (Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie) Strategie zawłaszczania przestrzeni w sportach górskich/Strategien der Raumaneignung im Bergsport
Dirk Suckow (Friedrich-Alexander-Universität Erlangen-Nürnberg) *Gipfel sein. Berge und Gebirge als Namengeber für Fußballvereine im östlichen Europa* / *Być szczytem. Góry i masywy górskie jako źródło nazw klubów piłkarskich w Europie Wschodniej*
Katarzyna Tatuc (Uniwersytet Śląski) *Prasa o turystyce masowej w górach* / *Die Presse über Massentourismus in den Bergen*
Małgorzata Misiak (Uniwersytet Wrocławski) „W górach jest wszystko co kocham” … beskidzki rekonesans w krainie Łemków / „In den Bergen ist alles, was ich liebe” … Eine Erkundung der Beskiden im Land der Lemken
Godz. 11.30/11:30 Uhr
Zakończenie obrad / Tagungsende
Godz. 12.00/12:00 Uhr
Obiad / Mittagessen
Adres/Adresse
Villa Zameczek, ul. Konopnickiej 1, 57-320 Polanica Zdrój | 01c9b2ec-3ed7-43c7-8750-78dfc0080262 | finepdfs | 1.287109 | CC-MAIN-2020-40 | https://leibniz-gwzo.de/sites/default/files/dateien/Konf_19_KI_Berge2_H%C3%BCchtker.pdf | 2020-09-28T03:00:51+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600401583556.73/warc/CC-MAIN-20200928010415-20200928040415-00240.warc.gz | 465,928,012 | 0.921102 | 0.919749 | 0.919749 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
349,
2819,
5223,
7759,
8442,
8515
] | 2 | 0 |
SPP 24W SPP 20 SPP 20HD SPP 18 SPP 18SC SPP12
| UCHWYT | OBCIĄŻALNOŚĆ X100% | ŚREDNICA ELEKTRODY | NATĘŻENIE PRZEPŁYWU GAZU | NATĘŻENIE PRZEPŁYWU CIECZY |
|----------|---------------------|--------------------|---------------------------|-----------------------------|
| SPP 24W | 180A DC 100A AC | 0.5 - 2.4 mm | 7 - 20 l/min | 1 - 1.5 l/min |
| SPP 20 | 250A DC 200A AC | 0.5 - 3.2 mm | 7 - 20 l/min | 1 - 1.5 l/min |
| SPP 20HD | 300A DC 220A AC | 0.5 - 3.2 mm | 7 - 20 l/min | 1 - 1.5 l/min |
| SPP 18 | 350A DC 250A AC | 0.5 - 4.0 mm | 7 - 20 l/min | 1 - 1.5 l/min |
| SPP 18SC | 400A DC 280A AC | 0.5 - 4.8 mm | 7 - 20 l/min | 1 - 1.5 l/min |
| SPP 12 | 500A DC 350A AC | 1.6 - 6.4 mm | 7 - 20 l/min | 1 - 1.5 l/min |
Uchwyty SPARTUS Pro zaprojektowane i wykonane z myślą o dwóch najważniejszych kryteriach: zdolności do przenoszenia ekstremalnych obciążeń i wyjątkowej ergonomii. Pakiet w uchwytach Pro są lekkie, wytrzymałe, ale przede wszystkich wyjątkowo elastyczne. Również rękojeść w uchwytach Pro, wyznacza nowe trendy. Poręczna i wyposażona w ruchomy przegub kulowy w połączeniu z pakietem przewodów Pro zapewnia niespotykaną dotąd wygodę pracy. Rozwiązanie montażu mikrowyłącznika, pozwala na jego samodzielną i błyskawiczną wymianę – czynność trwa zaledwie kilka sekund.
Każdy uchwyt przygotowywany jest indywidualnie, krok po kroku zgodnie z aktualnymi potrzebami konkretnego użytkownika. Uchwyty TIG SPARTUS Pro zostały stworzone dla specjalistycznych zastosowań w przemyśle. Polecanie szczególnie tam, gdzie zwykłe uchwyty spawalnicze nie dają sobie rady.
7 głównych zalet uchwytów TIG SPARTUS Pro:
- Najwyższa jakość wykonania - produkt klasy Premium.
- Wyjątkowo elastyczny pakiet przewodów.
- Lekka i ergonomiczna rękojeść.
- Łatwo wymienny mikrowyłącznik.
- Mnogość dostępnych rozwiązań. Wysoki stopień personalizacji uchwytu.
- Dowolna długość uchwytu w zakresie 4 - 25 metrów i szeroki wybór przyłączy.
- Zgodność ze światowymi standardami.
Marka SPARTUS® zapewnia szeroki wachlarz przylączy do urządzeń wiodących na świecie marek spawalniczych.
Szczegółowe informacje dostępne w Naszym katalogu oraz u Dystrybutora.
| L.P. | KOD | OPIS | SPP 24W | SPP 20 | SPP 20HD | SPP 18 | SPP 18SC | SPP 12 |
|------|--------------|----------------------------------------------------------------------|---------|--------|----------|--------|----------|--------|
| 2a | 150SRP | Rekjejście PRO z przegubem (bez mikrowyłącznika) | ● | ● | ● | | | |
| | 250SRP | Rekjejście PRO z przegubem (bez mikrowyłącznika) | | | | | | |
| 2b | H-100 | Rekjejście okrągła | | | ● | | | |
| | BS-1 | Oslona gumowa mikrowyłącznika | | | ● | | | |
| | H-200 | Rekjejście okrągła | | | | ● | | |
| | BL-1 | Oslona gumowa mikrowyłącznika | | | | ● | | |
| 2c | HI-100G | Adapter rekjejście | | | | | | |
| | H-100G | Rekjejście okrągła | | | ● | | | |
| | BM-1 | Oslona gumowa mikrowyłącznika | | | ● | | | |
| 2d | 04280/C | Rekjejście z mikrowyłącznikiem | | | | | ● | |
| 3 | RGHP-W | Wtyczka mikrowyłącznika | ● | ● | ● | ● | ● | ● |
| 4 | 20-4P-M12 | Przewód prądowy M12, 4m (std. SK25 / SK35) | ● | ● | ● | ● | ● | ● |
| | 20-4P-xx | Przewód prądowy M10 lub 3/8", 4m | ● | | | | ● | |
| | 20HD-4P-M12 | Przewód prądowy M12, 4m (std. SK25 / SK35) | | | ● | | ● | |
| | 20HD-4P-xx | Przewód prądowy M10 lub 3/8", 4m | | | ● | | ● | |
| 5 | LY3x05 | Przewód sterujący 3×0,5 (mb.) | ● | ● | ● | ● | ● | ● |
| 6 | FX05-06B | Wężyk gazowy S-Flex 4×6mm (mb.) czarny | ● | ● | ● | ● | ● | ● |
| 7 | FX05-08N | Wężyk wodny S-Flex 4×8mm (mb.) niebieski | ● | ● | ● | ● | ● | ● |
| 8 | LS25100 | Oslona ze skórą z zamkiem (1m) | X | ● | ● | ● | ● | ● |
| | LS25400 | Oslona ze skórą (4m) | Z | ● | ● | ● | ● | ● |
| | LS25800 | Oslona ze skórą (8m) | Z | ● | ● | ● | ● | ● |
| 9 | WS-2-10 | Osłona tekstylina gumowana 28×1,0 (mb.) X | ● | ● | ● | ● | ● | ● |
| 10 | PCB35-30-REC6| Wytk SK35 kpl. (węzyk czerwony) | ● | ● | ● | ● | ● | ● |
| | PCB25-30-REC6| Wytk SK25 kpl. (węzyk czerwony) | ● | ● | ● | ● | ● | ● |
| 10a | PCW35-30-REC6| Wężyk czerwony 30cm do wytku SK35 | ● | ● | ● | ● | ● | ● |
| | PCW25-30-REC6| Wężyk czerwony 30cm do wytku SK25 | ● | ● | ● | ● | ● | ● |
**PAKIETY PRZEWODÓW**
**PAKIEC Z zawiera:** wężyki w oplocie bawełnianym, trójżyłowy przewód sterowania, tekstylno gumowaną osłonę pakietu przewodów, 1m skóry za rekjejścią, pudełko części eksplotacyjnych
**PAKIEC Z zawiera:** wężyki w oplocie bawełnianym, trójżyłowy przewód sterowania, skórę na całej długości przewodu, pudełko części eksplotacyjnych*
*Uwaga! Uchwyt SPP12 - korpus wyposażony wyłącznie w korek długi
**UCHWYTY - KOMPLETNE**
| KOD | OPIS | KOD | OPIS |
|----------------------|----------------------------------------------------------------------|----------------------|----------------------------------------------------------------------|
| SPP24W-4-SRP1B-X-1BEZ| 4m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | SPP24W-4-SRP1B-Z-1BEZ| 4m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania |
| SPP24W-8-SRP1B-X-1BEZ| 8m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | SPP24W-8-SRP1B-Z-1BEZ| 8m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania |
| SPP24W-12-SRP1B-X-1BEZ| 12m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | | |
| SPP24W-16-SRP1B-X-1BEZ| 16m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | | |
| SPP20-4-SRP1B-X-1BEZ | 4m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | SPP20-4-SRP1B-Z-1BEZ | 4m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania |
| SPP20-8-SRP1B-X-1BEZ | 8m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | SPP20-8-SRP1B-Z-1BEZ | 8m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania |
| SPP20-12-SRP1B-X-1BEZ| 12m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | | |
| SPP20-16-SRP1B-X-1BEZ| 16m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | | |
| SPP20HD-4-SRP1B-X-1BEZ| 4m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | SPP20HD-4-SRP1B-Z-1BEZ| 4m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania |
| SPP20HD-8-SRP1B-X-1BEZ| 8m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | SPP20HD-8-SRP1B-Z-1BEZ| 8m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania |
| SPP20HD-12-SRP1B-X-1BEZ| 12m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | | |
| SPP20HD-16-SRP1B-X-1BEZ| 16m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | | |
| SPP18-4-SRP1B-X-1BEZ | 4m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | SPP18-4-SRP1B-Z-1BEZ | 4m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania |
| SPP18-8-SRP1B-X-1BEZ | 8m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | SPP18-8-SRP1B-Z-1BEZ | 8m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania |
| SPP18-12-SRP1B-X-1BEZ| 12m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | | |
| SPP18-16-SRP1B-X-1BEZ| 16m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | | |
| SPP18SC-4-SRP1B-X-1BEZ| 4m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | SPP18SC-4-SRP1B-Z-1BEZ| 4m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania |
| SPP18SC-8-SRP1B-X-1BEZ| 8m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | SPP18SC-8-SRP1B-Z-1BEZ| 8m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania |
| SPP18SC-12-SRP1B-X-1BEZ| 12m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | | |
| SPP18SC-16-SRP1B-X-1BEZ| 16m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | | |
| SPP12-4-04280-X-1BEZ | 4m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | SPP12-4-04280-Z-1BEZ | 4m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania |
| SPP12-8-04280-X-1BEZ | 8m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | SPP12-8-04280-Z-1BEZ | 8m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania |
| SPP12-12-04280-X-1BEZ| 12m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | | |
| SPP12-16-04280-X-1BEZ| 16m, SK35, Rec6, bez wtyczki sterowania | | |
### CZĘŚCI EKSPLLOATACYJNE
| SP17 | SP18 | SP26 |
|------|------|------|
| 4 Izolator telefoniczny | 1RCG | 5 Izolator telefoniczny | 18CG20 | 6 Izolator telefoniczny | 18CG |
| 5 Izolator telefoniczny | 18CG20 | 7 Izolator telefoniczny | 54N01 | 8 Izolator telefoniczny | 54N03 |
| 9 Izolator telefoniczny | 54ND01 | 1 Korek długi L=100mm | 41V24 | 2 Korek krótki L=40mm | 41V39 |
| 2 Korek średni L=60mm | 30V4 | 3 Korek krótki L=30mm | 41V33 | 4 Korek mikro L=7,6mm | 41V21 |
#### ŚREDNICA ELEKTRODY (mm)
| 0,5 | 1,0 | 1,6 | 2,0 | 2,5 | 3,2 | 4,0 | 4,8 | 6,4 |
|-----|-----|-----|-----|-----|-----|-----|-----|-----|
| 10 Tulejka zasilająca | 10N21 | 10N22 | 10N23 | 10N24 | 10N25 | 10N26 | - | - |
| 11 Tulejka zasilająca | 10N22S | 10N23S | 10N24S | 10N25S | - | - | - | - |
| 12 Tulejka zasilająca | - | 13N22SL | 13N23SL | 13N24SL | - | - | - | - |
| 13 Tulejka zasilająca | - | - | 5573L | 5573S | 55740 | - | - | - |
| 14 Soczewka gazowa | 45V204 | 45V204 | 45V119 | 45V16 | 45V163 | - | - | - |
| 15 Soczewka gazowa | 45V29 | 45V24 | 45V25 | 45V28 | 45V27 | 45V28 | - | - |
| 16 Grzałdo tulejki zasilającej | 10N29 | 10N30 | 10N31 | 10C82M | 10N32 | 10N28 | 406488 | - |
| 17 Grzałdo tulejki zasilającej | - | 17C82D | - | - | - | - | 406380 | - |
| 18 Soczewka gazowa | - | - | 45V43L | - | 45V44L | 45V45L | - | - |
| 19 Adapter | - | - | 55A32 | - | 55A32 | 55A32 | - | - |
| 20 Soczewka gazowa | - | - | 55B16 | - | 55B24 | 55B32 | 55B40 | - |
#### ŚREDNICA DYSZY - rozmiar Ø (mm)
| Ø(0,3) | Ø(0,5) | Ø(1,0) | Ø(1,6) | Ø(2,0) | Ø(2,5) | Ø(3,2) | Ø(4,0) | Ø(4,8) | Ø(6,4) |
|--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|
| 21 Dysza gazowa | 54N18 | 54N17 | 57N76 | 57N74 | 53N88 | 53N87 | - | - | - |
| 22 Dysza gazowa | 54N18 | 54N17 | 54N15 | 54N16 | 54N16 | 54N16 | 54N16 | 54N16 | 54N16 |
| 23 Dysza gazowa do aluminium | 54N18L | 54N17L | 54N15L | 54N16L | 54N16L | 54N16L | 54N16L | 54N16L | 54N16L |
| 24 Dysza gazowa | 10N40 | 10N40M | 10N40 | 10N40 | 10N40 | 10N40 | 10N40 | 10N40 | 10N40 |
| 25 Dysza gazowa | 10N40 | 10N40M | 10N40 | 10N40 | 10N40 | 10N40 | 10N40 | 10N40 | 10N40 |
| 26 Dysza gazowa | 13N18 | 13N19 | 13N11 | 13N12 | 13N15 | - | - | - | - |
| 27 Dysza gazowa | 53N45 | 53N49 | 53N61 | 53N61S | 53N61S | - | - | - | - |
| 28 Dysza QUARTZ | - | - | 55D32 | - | 55D32 | - | - | - | - |
#### ŚREDNICA DYSZY - rozmiar Ø (mm)
| Ø(0,3) | Ø(0,5) | Ø(1,0) | Ø(1,6) | Ø(2,0) | Ø(2,5) | Ø(3,2) | Ø(4,0) | Ø(4,8) | Ø(6,4) |
|--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|
| 29 Dysza gazowa | 13N18 | 13N19 | 13N11 | 13N12 | 13N15 | - | - | - | - |
| 30 Dysza gazowa do aluminium | 13N18HPN | 13N19HPN | 13N11HPN | 13N12HPN | 13N15HPN | - | - | - | - |
| 31 Dysza gazowa L=40mm | 756F70 | 756F71 | 756F72 | 756F73 | - | - | - | - | - |
| 32 Dysza gazowa L=60mm | 756F74 | 756F75 | 756F76 | 756F77 | - | - | - | - | - |
| 33 Dysza gazowa | 53N45 | 53N49 | 53N61 | 53N61 | 53N61 | - | - | - | - |
| 34 Dysza gazowa do aluminium | 53N45H | 53N49H | 53N61H | 53N61H | 53N61H | - | - | - | - |
| 35 Dysza gazowa | 53N45 | 53N49 | 53N61 | 53N61 | 53N61 | - | - | - | - |
| 36 Dysza gazowa L=40mm | - | 53N63XL | 53N65XL | 53N65XL | 53N65XL | - | - | - | - |
| 37 Dysza gazowa L=60mm | - | 53N63XL | 53N65XL | 53N65XL | 53N65XL | - | - | - | - |
| 38 Dysza gazowa | 53N23 | 53N24 | 53N25 | 53N27 | - | - | - | - | - |
| 39 Dysza gazowa | - | - | 57N75 | 58N13 | 57N74 | 53N88 | 53N87 | - | - |
#### SP18SC
| 6 Izolator telefoniczny | 18NG | 7 Izolator telefoniczny | 12NG | 8 Izolator telefoniczny | 12CG | 17 Izolator telefoniczny | 57M6 |
|-------------------------|------|-------------------------|------|-------------------------|------|-------------------------|------|
#### SP12
| 9 Tulejka zasilająca | 10N22 | 10N23 | 10N24M | 10N24 | - | - | - | - |
|-----------------------|-------|-------|--------|-------|---|---|---|---|
| 10 Tulejka zasilająca | - | 62514 | - | 62515 | 62516 | 62517 | 62518 | 65Z19 |
| 11 Tulejka zasilająca | - | 57N66 | - | 57N47 | 57N48 | 57N49 | 57N50 | 57N51 |
| 12 Grzałdo tulejki zasilającej NCB-53 | - | NCB-53 | - | NCB-53 | - | - | - | - |
| 13 Soczewka gazowa | 18GL04 | 18GL16 | - | 18GL32 | 18GL18 | 18GL53 | 18GL36 | - |
| 14 Grzałdo tulejki zasilającej | 11V0P65 | 11V0P65 | - | 11V0P65 | 11V0P65 | 11V0P65 | 11V0P65 | - |
| 15 Grzałdo tulejki zasilającej | 11V0P16 | 11V0P16 | - | 11V0P16 | 11V0P16 | 11V0P16 | 11V0P16 | - |
| 16 Soczewka gazowa | 49V22 | 49V23 | - | 49V25 | 49V26 | 49V27 | 49V28 | - |
#### SP27
| 1.0 | 1.6 | 2.0 | 2.4 | 3.2 | 4.0 | 4.8 | 6.4 |
|-----|-----|-----|-----|-----|-----|-----|-----|
| 18 Dysza gazowa | 54N18 | 54N17 | 54N16 | 54N15 | 54N14 | 54N13 | 54N19 | - |
| 19 Dysza gazowa L=70mm | 54N18L | 54N17L | 54N16L | 54N15L | 54N14L | 54N13L | 54N19L | - |
| 21 Dysza gazowa | - | - | 57N75 | - | - | - | - | - |
#### SP18SC
| Ø(0,3) | Ø(0,5) | Ø(1,0) | Ø(1,6) | Ø(2,0) | Ø(2,5) | Ø(3,2) | Ø(4,0) | Ø(4,8) | Ø(6,4) |
|--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|--------|
| 18 Dysza gazowa | 54N18 | 54N17 | 54N16 | 54N15 | 54N14 | 54N13 | 54N19 | - | - |
| 19 Dysza gazowa do aluminium | 54N18L | 54N17L | 54N16L | 54N15L | 54N14L | 54N13L | 54N19L | - | - |
| 21 Dysza gazowa | - | - | 57N75 | - | - | - | - | - | - |
---
[CENNIKI • INTERAKTYWNE KATALOGI](www.premiumweld.pl) | <urn:uuid:60a09160-8153-483d-8994-91cc92c8fac8> | finepdfs | 1.131836 | CC-MAIN-2020-45 | https://www.eltrex.net.pl/img/products_files/spartus/Uchwyty_Spartus_TIG_PRO.pdf | 2020-10-25T03:34:06+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-45/segments/1603107885126.36/warc/CC-MAIN-20201025012538-20201025042538-00172.warc.gz | 699,514,222 | 0.990544 | 0.999732 | 0.999732 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2205,
2383,
12061,
17483
] | 1 | 0 |
OGLÓSZENIE
Na podstawie art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010r. Nr 113, poz. 759 z późn. zm.), Zarząd Dróg Miejskich w Chełmie informuje, że w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na przebudowę chodników i zjazdów na terenie miasta Chełm, polegające na:
**Zadanie nr 1**: przebudowa chodnika i zjazdów w ulicy Obłońskiej w Chełmie,
**Zadanie nr 2**: przebudowa chodnika i zjazdów w ulicy Wołyńskiej w Chełmie na odcinku od Al. Piłsudskiego do ulicy ks. Piotra Skargi strona północna,
**Zadanie nr 3**: przebudowa chodnika w ulicy Żeromskiego w Chełmie na odcinku od ulicy Litewskiej do ulicy Kilińskiego strona lewa,
**Zadanie nr 4**: przebudowa chodnika w ulicy Zachodniej w Chełmie na odcinku wzdłuż sklepu Stokrotka.
Wybrano najkorzystniejsze oferty złożone przez:
**Zadanie nr 1** – „LEGATO” Spółka z o.o., ul. Organowa 5/14, 20-882 Lublin.
Wykonawca „LEGATO” Spółka z o.o. spełnił wymagane warunki udziału w postępowaniu, a jego oferta nie podlega odrzuceniu. Oferta otrzymała najwyższą liczbę punktów. Cena najkorzystniejszej oferty nie przewyższa kwoty, jaką Zamawiający może przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia.
W terminie składania ofert zostały złożone 4 oferty.
Złożone przez n/w Wykonawców oferty otrzymały następującą punktację:
1. „LEGATO” Spółka z o.o., ul. Organowa 5/14, 20-882 Lublin. Oferta otrzymała 100 pkt. za kryterium „Cena”.
2. Przedsiębiorstwo Usługowo – Handlowe „DROKAN” Wojciech Błaszczyk, ul. Malachowskiego 2/3, 22-100 Chełm. Oferta otrzymała 77,82 pkt. za kryterium „Cena”.
3. Miejskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych Spółka z o.o., ul. Towarowa 7, 22-100 Chełm. Oferta otrzymała 83,16 pkt. za kryterium „Cena”.
4. Przedsiębiorstwo Drogowo – Mostowe Spółka z o.o., ul. Lubelska 62, 22-200 Włodawa. Oferta otrzymała 63,81 pkt. za kryterium „Cena”.
**Zadanie nr 2** – „LEGATO” Spółka z o.o., ul. Organowa 5/14, 20-882 Lublin.
Wykonawca „LEGATO” Spółka z o.o. spełnił wymagane warunki udziału w postępowaniu, a jego oferta nie podlega odrzuceniu. Oferta otrzymała najwyższą liczbę punktów. Cena najkorzystniejszej oferty nie przewyższa kwoty, jaką Zamawiający może przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia.
W terminie składania ofert zostały złożone 4 oferty.
Złożone przez n/w Wykonawców oferty otrzymały następującą punktację:
1. „LEGATO” Spółka z o.o., ul. Organowa 5/14, 20-882 Lublin. Oferta otrzymała 100 pkt. za kryterium „Cena”.
2. Przedsiębiorstwo Usługowo – Handlowe „DROKAN” Wojciech Błaszczyk, ul. Malachowskiego 2/3, 22-100 Chełm. Oferta otrzymała 78,81 pkt. za kryterium „Cena”.
3. Miejskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych Spółka z o.o., ul. Towarowa 7, 22-100 Chełm. Oferta otrzymała 87,01 pkt. za kryterium „Cena”.
4. Przedsiębiorstwo Drogowo – Mostowe Spółka z o.o., ul. Lubelska 62, 22-200 Włodawa. Oferta otrzymała 69,20 pkt. za kryterium „Cena”.
Zadanie nr 3 – Miejskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych Spółka z o.o., ul. Towarowa 7, 22-100 Chełm.
Wykonawca Miejskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych Spółka z o.o. spełnił wymagane warunki udziału w postępowaniu, a jego oferta nie podlega odrzuceniu. Oferta otrzymała najwyższą liczbę punktów. Cena najkorzystniejszej oferty nie przewyższa kwoty, jaką Zamawiający może przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia.
W terminie składania ofert zostały złożone 4 oferty.
Złożone przez n/w Wykonawców oferty otrzymały następującą punktację:
1. „LEGATO” Spółka z o.o., ul. Organowa 5/14, 20-882 Lublin. Oferta otrzymała 99,38 pkt. za kryterium „Cena”.
2. Przedsiębiorstwo Usługowo – Handlowe „DROKAN” Wojciech Błaszczyk, ul. Malachowskiego 2/3, 22-100 Chełm. Oferta otrzymała 88,52 pkt. za kryterium „Cena”.
3. Miejskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych Spółka z o.o., ul. Towarowa 7, 22-100 Chełm. Oferta otrzymała 100 pkt. za kryterium „Cena”.
4. Przedsiębiorstwo Drogowo – Mostowe Spółka z o.o., ul. Lubelska 62, 22-200 Włodawa. Oferta otrzymała 83,48 pkt. za kryterium „Cena”.
Zadanie nr 4 – „LEGATO” Spółka z o.o., ul. Organowa 5/14, 20-882 Lublin.
Wykonawca „LEGATO” Spółka z o.o. spełnił wymagane warunki udziału w postępowaniu, a jego oferta nie podlega odrzuceniu. Oferta otrzymała najwyższą liczbę punktów. Cena najkorzystniejszej oferty nie przewyższa kwoty, jaką Zamawiający może przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia.
W terminie składania ofert zostały złożone 4 oferty.
Złożone przez n/w Wykonawców oferty otrzymały następującą punktację:
1. „LEGATO” Spółka z o.o., ul. Organowa 5/14, 20-882 Lublin. Oferta otrzymała 100 pkt. za kryterium „Cena”.
2. Przedsiębiorstwo Usługowo – Handlowe „DROKAN” Wojciech Błaszczyk, ul. Malachowskiego 2/3, 22-100 Chełm. Oferta otrzymała 91,30 pkt. za kryterium „Cena”.
3. Miejskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych Spółka z o.o., ul. Towarowa 7, 22-100 Chełm. Oferta otrzymała 84,37 pkt. za kryterium „Cena”.
4. Przedsiębiorstwo Drogowo – Mostowe Spółka z o.o., ul. Lubelska 62, 22-200 Włodawa. Oferta otrzymała 76,73 pkt. za kryterium „Cena”. | <urn:uuid:b2929415-0b4e-4ef4-aad8-85913be06f85> | finepdfs | 1.09082 | CC-MAIN-2018-51 | http://zdm-chelm.pl/przetargi/2013/ogloszenie_o_wyborze_oferty_-_przebudowa_chodnikow_i_zjazdow_na_terenie_miasta_Chelm.pdf | 2018-12-12T20:40:06Z | crawl-data/CC-MAIN-2018-51/segments/1544376824119.26/warc/CC-MAIN-20181212203335-20181212224835-00103.warc.gz | 516,185,649 | 0.999733 | 0.999745 | 0.999745 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2337,
4970
] | 1 | 0 |
Formularz ofertowy
W odpowiedzi na zapytanie ofertowe dotyczące sprzętu rehabilitacyjnego pn.: „Zaproszenie do składania ofert na zakup, dostawę wraz z montażem sprzętu rehabilitacyjnego dla Przychodni Rejonowej w Jaworze” przedkładamy następującą ofertę:
| Nazwa Wykonawcy | |
|-----------------|---|
| Adres | |
| NIP | |
| REGON | |
| Nr telefonu | |
| Nr faksu | |
| Adres e-mail | |
Ogółem:
1. cenę netto ........................................... zł,
(słownie:
.........................................................................................................................)
2. cenę brutto ........................................... zł,
(słownie:
.........................................................................................................................)
• w tym podatek VAT ........................................... z
| Kryterium oceny oferty | Cena brutto/liczba |
|------------------------|--------------------|
| Cena | |
| Okres gwarancji | |
| Referencje | |
Ponadto:
➢ Oświadczamy, że zapoznaliśmy się z zakresem zadania określonym w zaproszeniu do złożenia oferty i nie wnosimy do niego zastrzeżeń.
➢ Oświadczamy, że zdobyliśmy wszelkie informacje, konieczne do przygotowania niniejszej oferty i wykonania zadania oraz, że wyceniliśmy wszystkie niezbędne prace do prawidłowego wykonania zadania.
➢ Oświadczamy, że posiadamy niezbędną wiedzę i doświadczenie oraz dysponujemy potencjałem technicznym i osobami zdolnymi do wykonania zamówienia.
➢ Zobowiązujemy się do wykonania zadania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
➢ Całość zadania wykonamy w terminie określonym w zaproszeniu do składania ofert.
➢ Oświadczamy, że jesteśmy / nie jesteśmy* płatnikiem podatku od towarów i usług VAT, nasz numer identyfikacyjny NIP ...........................................
Termin związania ofertą: 30 dni od terminu składania ofert.
..........................................................................................................
( miejscowość, data ) ...................................................................................
( pieczęć i podpis Wykonawcy )
Załączniki:
1) Formularz cenowy,
2) Aktualny odpis z właściwego rejestru lub z centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej.
| Nazwa urządzenia | Model i rok produkcji | Ilość | Cena Jedn. Netto (zł) | VAT | Wartość brutto |
|------------------|-----------------------|-------|----------------------|-----|---------------|
| Aparat do Krioterapii | | 1 | | | |
| Aparat do terapii Podciśnieniowej | | 1 | | | |
| Aparat do magnetoterapii | | 1 | | | |
| Kabina UGUL | | 1 | | | |
| Osprzęt do kabiny UGUL | | 1 | | | |
| Leżanka drewniana LZD – 1M | | 3 | | | |
| Aparat do elektroterapii, ultradźwięków i laseroterapii | | 2 | | | |
| Lampa światła podczerwonego Sollux | | 1 | | | |
| Stół rehabilitacyjny | | 1 | | | | | <urn:uuid:0e7a52d3-7cc5-404e-8dcb-dc4d9e971e67> | finepdfs | 1.048828 | CC-MAIN-2018-05 | http://przychodnia-jawor.pl/wp-content/uploads/2017/11/4.2_Za%C5%82%C4%85cznik-nr-2-do-SWZ.pdf | 2018-01-19T23:28:08Z | crawl-data/CC-MAIN-2018-05/segments/1516084888302.37/warc/CC-MAIN-20180119224212-20180120004212-00784.warc.gz | 280,330,553 | 0.999716 | 0.999915 | 0.999915 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown"
] | pol_Latn | {} | false | [
442,
1983,
2432,
3558
] | 1 | 1 |
ZASADY POSTĘPOWANIA REKRUTACYJNEGO
dla absolwentów Branżowej Szkoły I Stopnia
oraz Zasadniczej Szkoły Zawodowej do Branżowej Szkoły II stopnia nr 1 w Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego
w Częstochowie przy ul. Przechodniej 11/15 na rok szkolny 2020/2021
Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe – Rozdział 6 art. 130 – 164 pn. „Przyjmowanie do publicznych przedszkoli, publicznych innych form wychowania przedszkolnego, publicznych szkół i publicznych placówek" (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.)
2. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 21 sierpnia 2019 r. w sprawie przeprowadzania postępowania
rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do publicznych przedszkoli, szkół, placówek i centrów (Dz. U. 2019 r. poz. 1737).
3. Terminy przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego i postępowania uzupełniającego na terenie województwa śląskiego, w tym terminy składania dokumentów- Śląski Kurator Oświaty, Katowice, 27 maja 2020 r.,WE-KZ.537.33.2020
1. W roku szkolnym 2020/2021 w Branżowej Szkole II Stopnia Nr 1 prowadzony jest nabór do klas pierwszych w zawodach:
2. Termin składania wniosków o przyjęcie do szkoły ponadpodstawowej wraz z dokumentami:
− od 15 czerwca 2020 r. do 4 sierpnia 2020 r.
3.
Przedmioty punktowane we wszystkich zawodach w naborze:
− j. polski
− matematyka
− informatyka
− fizyka
4. We wszystkich oddziałach Branżowej Szkoły II Stopnia nr 1 obowiązującym językiem obcym jest:
− język angielski
5. Minimalna liczba punktów uprawniających do przyjęcia do klasy I Branżowej Szkoły II Stopnia nr 1 wynosi:
− nie ustala się
6. Terminy postępowania rekrutacyjnego w roku szkolnym 2020/2021:
* W przypadku braku możliwości przedłożenia odpowiednio zaświadczenia lub orzeczenia, rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni informuje o tym dyrektora szkoły w terminie do 18 sierpnia 2020 r. do godz. 15.00, wskazując na przyczynę niedotrzymania terminu. Informację składa się w postaci papierowej lub elektronicznej. Zaświadczenie lub orzeczenie składa się dyrektorowi szkoły, do której uczeń został przyjęty, nie później niż do dnia 25 września 2020 (§ 11b pkt. 6 i 7 Rozporządzenia MEN z dnia 20.03.2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19)
7. Zasady rekrutacji
Na semestr pierwszy klasy I publicznej branżowej szkoły II stopnia przyjmuje się kandydatów którzy ukończyli branżową szkołę I stopnia.
Na lata szkolne 2020/2021–2022/2023 na semestr pierwszy klasy I publicznej branżowej szkoły II stopnia przyjmuje się również kandydatów będących absolwentami dotychczasowej zasadniczej szkoły zawodowej, którzy rozpoczęli kształcenie w tej szkole począwszy od roku szkolnego 2012/2013.
Na semestr pierwszy klasy I publicznej branżowej szkoły II stopnia przyjmuje się kandydatów, którzy:
1) posiadają świadectwo ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej lub branżowej szkoły I stopnia;
2) posiadają zaświadczenie o zawodzie nauczanym w zasadniczej szkole zawodowej, którego zakres odpowiada pierwszej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie nauczanym w branżowej szkole II stopnia, do której ubiegają się o przyjęcie;
3) posiadają zaświadczenie lekarskie zawierające orzeczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia praktycznej nauki zawodu, wydane zgodnie z przepisami
W przypadku większej liczby kandydatów spełniających warunki rekrutacji, niż liczba wolnych miejsc w szkole, na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego, są brane pod uwagę łącznie następujące kryteria:
1) wymienione na świadectwie ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej lub branżowej szkoły I stopnia oceny z języka polskiego i matematyki oraz z dwóch obowiązkowych zajęć edukacyjnych ogólnokształcących ustalonych przez dyrektora w punkcie 3 jako brane pod uwagę w postępowaniu rekrutacyjnym do danego oddziału szkoły. W przypadku przeliczania na punkty ocen z zajęć edukacyjnych za oceny wyrażone w stopniu:
− celującym – przyznaje się po 18 punktów;
− bardzo dobrym – przyznaje się po 17 punktów;
− dobrym – przyznaje się po 14 punktów;
− dostatecznym – przyznaje się po 8 punktów;
− dopuszczającym – przyznaje się po 2 punkty.
2) świadectwo ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej lub branżowej szkoły I stopnia z wyróżnieniem w przypadku przeliczania na punkty przyznaje się 7 punktów.
W przypadku równorzędnych wyników uzyskanych na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego przyjmuje się kandydatów z problemami zdrowotnymi, ograniczającymi możliwości wyboru kierunku kształcenia ze względu na stan zdrowia, potwierdzonymi opinią publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym publicznej poradni specjalistycznej.
do Branżowej Szkoły II Stopnia Nr 1 w Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego
W przypadku równorzędnych wyników uzyskanych na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego lub jeżeli po zakończeniu tego szkoła, nadal dysponuje wolnymi miejscami, na trzecim etapie postępowania rekrutacyjnego, są brane pod uwagę łącznie następujące kryteria:
1) w przypadku kandydata niepełnoletniego:
2) wielodzietność rodziny kandydata,
3) niepełnosprawność kandydata,
4) niepełnosprawność jednego z rodziców kandydata,
5) niepełnosprawność obojga rodziców kandydata,
6) niepełnosprawność rodzeństwa kandydata,
7) samotne wychowywanie kandydata w rodzinie,
8) objęcie kandydata pieczą zastępczą;
W przypadku kandydata pełnoletniego:
1. wielodzietność rodziny kandydata,
2. niepełnosprawność kandydata,
3. niepełnosprawność dziecka kandydata,
4. niepełnosprawność innej osoby bliskiej, nad którą kandydat sprawuje opiekę,
5. samotne wychowywanie dziecka przez kandydata.
8. Dokumentacja składana w szkole ponadpodstawowej w procesie rekrutacji w opisanej teczce wg wzoru z załącznika 1:
− podanie
− świadectwo ukończenia Branżowej Szkoły I stopnia lub Zasadniczej Szkoły Zawodowej
− zaświadczenie o zawodzie nauczanym w BS I stopnia lub ZSZ
− zaświadczenie lekarskie
−
3 zdjęcia legitymacyjne
− oświadczenie kandydata pełnoletniego lub rodziców (prawnych opiekunów) o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych w celu rekrutacji wg załącznika 2.
9. Załączniki
− Załącznik nr 1 – wzór opisu teczki składanej przez kandydata do szkoły,
− Załącznik nr 2 – oświadczenie o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych do celów rekrutacji,
− Załącznik nr 3 – oświadczenie o wielodzietności kandydata,
(PROSZĘ WYPEŁNIĆ DRUKOWANYMI LITERAMI)
Załącznik nr1
………………………………………………….
………………………………………
(nazwisko i imiona kandydata)
numer ucznia przypisany w systemie (wypełnia komisja rekrutacyjna)
…………………………………………… …………………………………………… ……………………………………………
(adres zamieszkania z kodem pocztowym)
……………………………………………
(pesel kandydata)
……………………………………………….
……………………………………………….
(numery kontaktowe telefonów rodziców/prawnych opiekunów )
BRANŻOWA SZKOŁA II STOPNIA NR 1
CENTRUM KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO
Częstochowa ul. Przechodnia 11/15
…………………………………………………………………………………………………………
( zawód pierwszego wyboru)
ZAWARTOŚĆ TECZKI (WYPEŁNIA KOMISJA REKRUTACYJNA)
podanie
zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kształcenia w określonym zawodzie, wydane przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej
zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kształcenia w określonym zawodzie, wydane przez lekarza medycyny pracy
kopia świadectwa ukończenia szkoły,
kopię zaświadczenia o zawodzie
Oświadczenie kandydata lub rodziców (prawnych opiekunów) o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych
3 zdjęcia legitymacyjne (na odwrocie każde zdjęcie opisane)
oryginał świadectwa ukończenia szkoły
oryginał zaświadczenia o zawodzie
Dodatkowe dokumenty:
Teczka kompletna na dzień:
....................................................................
…………………………………..................……
(imię i nazwisko kandydata lub rodzica/prawnego opiekuna)
(miejscowość, data)
OŚWIADCZENIE O WYRAŻENIU ZGODY
NA PRZETWARZANIE DANYCH OSOBOWYCH DO CELÓW REKRUTACJI
Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych ……………......................…………………………………….. zawartych w dokumentach, dla potrzeb niezbędnych do realizacji procesu rekrutacji, w Branżowej Szkole II Stopnia nr.1 w Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Częstochowie, zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych zwane w skrócie RODO) Dz.U.UE.L.2016.119.1.
……………………………………………………………………………………………………………
czytelny podpis kandydata lub rodzica (prawnego opiekuna) składającego oświadczenie
....................................................................
…………………………………..................……
(imię i nazwisko kandydata lub rodzica/prawnego opiekuna)
(miejscowość, data)
OŚWIADCZENIE O WIELODZIETNOŚCI RODZINY KANDYDATA
Oświadczam, że: ....................................................................................................
nazwisko i imię /imiona/ kandydata
wychowuje się w rodzinie wielodzietnej, w której wychowuje się (troje, czworo, pięcioro 1 ........................) dzieci.
Jestem świadomy/a odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia
……………………………………………………………………………………………………………
czytelny podpis rodzica (prawnego opiekuna) składającego oświadczenie
1właściwe podkreślić | <urn:uuid:d8bf3720-7c2d-41e6-b6d1-9d35269f8ca8> | finepdfs | 1.668945 | CC-MAIN-2021-10 | http://ckziu.eu/sites/default/files/KRYTERIA%20REKRUTACJI%202020_2021%20na%20%20strone%2029_05_2020%20BS%20II%20stopnia%20nr%201.pdf | 2021-03-07T11:45:52+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-10/segments/1614178376467.86/warc/CC-MAIN-20210307105633-20210307135633-00071.warc.gz | 20,588,009 | 0.999919 | 0.999977 | 0.999977 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1609,
2365,
4872,
5749,
6489,
7808,
8826,
9556
] | 1 | 0 |
FUNDACJA RZYMSKIEGO CENTRUM AKADEMICKIEGO
SPRAWOZDANIE FINANSOWE
za OKRES 01.01.2016 – 31.12.2016
Informacje ogólne
I. Nazwa i siedziba jednostki:
FUNDACJA RZYMSKIEGO CENTRUM AKADEMICKIEGO
ul. Kwidzyńska 1A, Warszawa
nr REGON: 147453213
nr NIP: 952-21-32-099
Numer i organ prowadzący rejestr
Krajowy Rejestr Sądowy – Rejestr Stowarzyszeń, Innych Organizacji Społecznych i Zawodowych, Fundacji oraz Samodzielných Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej
Numer KRS 0000521991
II. Czas trwania jednostki:
nieograniczony
III. Okres objęty sprawozdaniem finansowym:
od 01.01.2016 do 31.12.2016
IV. Wskazanie zastosowanych zasad rachunkowości przewidzianych dla jednostek mikro z wyszczególnieniem wybranych uproszczeń.
Zastosowano zasady rachunkowości przewidziane dla jednostek mikro, które pozwalają by:
- Nie stosować zasady ostrożności przy wycenie poszczególnych składników aktywów i pasywów,
- Nie wyceniać aktywów i pasywów według wartości godziwej lub skorygowanej ceny nabycia,
- Nie załączać do sprawozdania informacji dodatkowej pod warunkiem stosowania sprawozdania finansowego zgodnego niniejszym wzorem.
- Nie załączać do sprawozdania finansowego zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym,
- Nie sporządzać sprawozdania z działalności pod warunkiem, że w informacji dodatkowej lub gdy jej nie sporządza - jako informacje uzupełniające do bilansu, przedstawi informacje dotyczące nabycia udziałów (akcji) własnych,
- Nie załączać do sprawozdania finansowego rachunku przepływów pieniężnych,
V. Wskazanie, czy sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez jednostkę w dającej się przewidzieć przyszłości oraz czy nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania przez nią działalności:
Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności przez jednostkę w dającej się przewidzieć przyszłości tj. przez 12 kolejnych miesięcy i dłużej.
VI. Zasady (polityki) rachunkowości,
Sprawozdanie finansowe sporządzone zostało w oparciu o zasady wynikające z przepisów ustawy o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. z uproszczeniami przewidzianymi dla jednostek mikro.
| Wiersz | Wyszczególnienie | Stan na |
|--------|------------------|---------|
| | | 31.12.2016 | 31.12.2015 |
| AKTYWA | | | |
| A | Aktywa trwałe, w tym: | 0.00 | 0.00 |
| | - środki trwałe | | |
| B | Aktywa obrotowe, w tym: | 73 201.73 | 7 507.94 |
| | - zapasy | | |
| | - należności krótkoterminowe | | |
| | Aktywa razem | 73 201.73 | 7 507.94 |
| PASYWA | | | |
| A | Kapitał (fundusz) własny, w tym: | 73 201.73 | 7 507.94 |
| | - kapitał (fundusz) podstawowy | 3 155.00 | 2 300.00 |
| | - należne wpłaty na kapitał podstawowy (wielkość ujemna) | | |
| B | Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania, w tym: | | 0.00 |
| | - rezerwy na zobowiązania | | |
| | - zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek | | |
| | Pasywa razem | 73 201.73 | 7 507.94 |
Informacje uzupełniające do bilansu sporządzanego przez jednostki mikro
Jednostka odstępuje od sporządzenia informacji dodatkowej, na podstawie art. 48 ust. 3 ustawy o rachunkowości, przedstawiając informacje uzupełniające do bilansu określonego w załączniku nr 4 do ustawy.
Informacje uzupełniające do bilansu:
1) kwota wszelkich zobowiązań finansowych, w tym z tytułu dłużnych instrumentów finansowych, gwarancji i poręczeń lub zobowiązań warunkowych nieuwzględnionych w bilansie, ze wskazaniem charakteru i formy wierzytelności
zabezpieczonych rzeczowo; wszelkie zobowiązania dotyczące emerytur oraz jednostek powiązanych lub stowarzyszonych są ujawniane odrębnie;
Jednostka nie posiada zobowiązań finansowych, które byłyby:
- nieujęte w pasywach bilansu w pozycji B. "Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania",
- a także nieujęte w bilansie zobowiązania warunkowe, w tym z tytułu gwarancji i połączeń.
2) kwota zaliczek i kredytów udzielonych członkom organów administrujących, zarządzających i nadzorujących, ze wskazaniem oprocentowania, głównych warunków oraz wszelkich kwot spłaconych, odpisanych lub umorzonych, a także zobowiązań zaciągniętych w ich imieniu tytułem gwarancji i poręczeń wszelkiego rodzaju, ze wskazaniem kwoty ogółem dla każdej kategorii;
Jednostka nie udzieliła zaliczki, pożyczki ani innego świadczenia o podobnym charakterze członkom organów administrujących, zarządzających czy nadzorujących.
3) o udziałach (akcjach) własnych, w tym:
a) przyczyna nabycia udziałów (akcji) własnych dokonanego w roku obrotowym,
b) liczba i wartość nominalna nabytych oraz zbytych w roku obrotowym udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej, ich wartość księgowa, jak też część kapitału podstawowego, którą te udziały (akcje) reprezentują,
c) w przypadku nabycia lub zbycia odplatnego, równowartość tych udziałów (akcji),
d) liczba i wartość nominalna lub, w razie braku wartości nominalnej, wartość księgowa wszystkich udziałów (akcji) nabytych i zatrzymanych, jak również część kapitału podstawowego, którą te udziały (akcje) reprezentują;
nie dotyczy.
| Wiersz | Wyszczególnienie | Dane za rok |
|--------|------------------|-------------|
| | | 2016 | 2015 |
| A | Przychody podstawowej działalności operacyjnej i zrównane z nimi, w tym: | 271 992.48 | 65 543.40 |
| | - zmiana stanu produktów (zwiększenie - wartość dodatnia, zmniejszenie - wartość ujemna) | | |
| B | Koszty podstawowej działalności operacyjnej | 204 628.51 | 60 380.24 |
| I. | Amortyzacja | | |
| II. | Zużycie materiałów i energii | | |
| III. | Wynagrodzenia, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia | 330.00 | 38 610.00 |
| IV. | Pozostałe koszty | 204 298.51 | 21 770.24 |
| C. | Pozostałe przychody i zyski, w tym: | 5 310.34 | 44.78 |
| | - aktualizacja wartości aktywów | | |
| D. | Pozostałe koszty i straty, w tym: | 2 627.58 | |
| | - aktualizacja wartości aktywów | | |
| E. | Podatek dochodowy | | |
| F. | Zysk/strata netto (A+B+C+D-E) | 70 046.73 | 5 207.94 |
| I. | Nadwyżka przychodów nad kosztami (wartość dodatnia) | 70 046.73 | 5 207.94 |
| II. | Nadwyżka kosztów nad przychodami (wartość ujemna) | | |
30.03.2017 Maciej Kierulski
30.03.2017 Małgorzata Mazurkiewicz
30.03.2017 Rafał Kalinowski
30.03.2017 Jadwiga Zygulska
30.03.2017 Witko
24.03.2017 [Signature]
Podpis osoby, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych | <urn:uuid:e25b9ec9-e4d1-4afc-985e-6e30caeac83d> | finepdfs | 1.15625 | CC-MAIN-2019-04 | https://furca.org/wp-content/uploads/2017/04/FURCA_Sprawozdanie_Finansowe_2016.pdf | 2019-01-20T14:57:09Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-04/segments/1547583722261.60/warc/CC-MAIN-20190120143527-20190120165527-00527.warc.gz | 506,248,717 | 0.997611 | 1.000003 | 1.000003 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
98,
1781,
3806,
5362,
6763
] | 1 | 2 |
DOKUMENTACJA ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA
wg NORM ISO 9001, ISO 14001 i PN-N-18001
I-ZOS-07-01
Instrukcja dla Wykonawców*
* podmioty realizujące umowy dla Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o.
| Opracował | Grzegorz Wyszogrodzki | 20.05.2016 r. |
|-----------|------------------------|---------------|
| Sprawdził | Remigiusz Ziarno | 20.05.2016 r. |
| Zatwierdził| Piotr Bojarski | 24.05.2016 |
IMIE I NAZWISKO | DATA | PODPIS
I. PODSTAWOWE INFORMACJE
1. Celem Instrukcji jest opisanie zasad i trybu postępowania w zakresie wywierania wpływu na środowisko przez firmy realizujące umowy zawarte z Polską Grupą Górniczą sp. z o.o., zwane w dalszej części Instrukcji Wykonawcą.
2. Instrukcja obejmuje zasady postępowania wszystkich Wykonawców realizujących umowy dla Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o. i umieszczona jest na stronie internetowej www.pgg.pl w zakładce „Dostawcy”.
3. Każdy Wykonawca realizujący umowę z Polską Grupą Górniczą sp. z o.o. powinien zapoznać z postanowieniami niniejszej Instrukcji osoby biorące udział w jej realizacji i na żądanie Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o. pisemnie udokumentować ten fakt.
Upoważnieni przedstawiciele Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o. mają prawo auditować realizację umowy na terenie Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o., chyba że umowa zezwala na audit w innym wyznaczonym miejscu.
II. ZASADY POSTĘPOWANIA
1. Wykonawca jest zobowiązany realizować umowę w sposób maksymalnie ograniczający jej ewentualny negatywny wpływ na środowisko.
2. Warunki korzystania z mediów energetycznych, wodnych i innych: zabrania się Wykonawcy samowolnego poboru mediów, bez uprzedniego uzgodnienia z Polską Grupą Górniczą sp. z o.o.
3. W trakcie realizacji umowy Wykonawca zobowiązany jest do stosowania w pełni sprawnych maszyn i urządzeń, w szczególności bez wycieków płynów eksploatacyjnych mogących spowodować zagrożenie dla środowiska.
4. Sposób postępowania z materiałami:
a) Wykonawca może magazynować na terenie Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o. niezbędne materiały i substancje potrzebne do wykonania prac tylko w miejscach wyznaczonych i uzgodnionych z Osobą odpowiedzialną za realizację umowy z ramienia Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o. Sposób magazynowania materiałów powinien zapobiegać ich wzajemnemu mieszaniu i zanieczyszczeniu, wskutek czego mogłyby powstać odpady.
b) Wykonawcy nie wolno wwozić na teren Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o. bez konsultacji z Osobą odpowiedzialną za realizację umowy z ramienia Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o. jakichkolwiek materiałów
lub substancji, mogących zanieczyć wodę, glebę lub powietrze atmosferyczne.
c) Wszystkie wwożone na teren Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o. oraz użytkowane podczas realizacji umowy materiały, substancje niezbędne do wykonania prac, należy tak zabezpieczyć, aby uniemożliwić im zanieczyszczenie wody, gleby lub powietrza atmosferycznego.
d) Wykonawca zobowiązany jest do zapewnienia dostępności i przestrzegania zapisów zawartych w kartach charakterystyki substancji niebezpiecznych (w tym odpadów), jeśli są one wykorzystywane w trakcie realizacji umowy.
e) Celem zapewnienia bezpieczeństwa pracowników oraz środowiska Wykonawca powinien mieć na wyposażeniu adekwatne środki ochrony, a także środki ograniczające rozprzestrzenianie się i neutralizujące ewentualne wycieki i zanieczyszczenia, w tym pojemniki, do których byłyby one zbierane.
f) Wykonawcy nie wolno na terenie Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o. i miejscu prowadzenia robót zakopywać ani spalać jakichkolwiek substancji, przedmiotów, odpadów itp.
g) Wykonawcy nie wolno podczas realizacji zadań na rzecz Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o. wylewać jakichkolwiek żrących, trujących oraz innych niebezpiecznych substancji, płynów do kanalizacji, wód podziemnych lub powierzchniowych oraz do gleby, a także myć pojazdów i sprzętu (poza miejscami do tego wyznaczonymi).
5. Sposób postępowania z odpadami:
a) Wykonawca ponosi odpowiedzialność za postępowanie z wytworzonymi odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawnymi w tym zakresie.
b) Przez cały okres realizacji umowy Wykonawca zobowiązany jest zapewnić odpowiedni rodzaj i liczbę pojemników, właściwych dla wytwarzanych odpadów.
c) Przed przekazaniem odpadów należy odpady zabezpieczyć w taki sposób, aby nie powodowały m.in. wtórnej emisji do powietrza atmosferycznego lub innego zanieczyszczenia środowiska.
d) Posiadaczem wytworzonych w wyniku realizacji umowy na rzecz Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o. odpadów jest Wykonawca (chyba że umowa
stanowi inaczej) i zobowiązany jest on do gospodarowania odpadami zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
III. METODYKA POSTĘPOWANIA NA WYPADEK ZAGROŻENIA ŚRODOWISKA.
Jeżeli pomimo zachowania wszystkich środków ostrożności, w trakcie wykonywania prac wystąpi ewentualne zanieczyszczenie wody, gleby lub powietrza atmosferycznego i doszło do zagrożenia środowiska, wówczas należy postępować według niżej podanych zasad:
- w przypadku wycieku substancji, mogącej spowodować zanieczyszczenie gleby, należy ograniczyć jej możliwość rozprzestrzeniańia się przez zastosowanie dostępnych środków;
- wyciek (w zależności od rodzaju substancji, płynu) należy zasypać sorbentem lub środkiem neutralizującym. Po wchłonięciu należy go zebrac do pojemnika oraz przekazać firmie unieszkodliwiającej odpady;
- o wystąpieniu wszystkich zakłóceń, awarii, pożaru itp. należy powiadomić osobę odpowiedzialną za nadzorowanie wykonywanej usługi z ramienia Polskiej Grupy Górniczej sp. z o.o., pracowników Ochrony Środowiska i odpowiednie służby.
IV. ODPOWIEDZIALNOŚĆ
Za negatywne wpływy na środowisko (m. in. zanieczyszczenie powietrza, wód, gleby i ziemi, a także uszkodzenie/zniszczenie drzew, krzewów oraz terenów zieleni) powstałe w trakcie realizacji umowy, a także za działania naprawcze odpowiada Wykonawca. | <urn:uuid:9429c49d-cc08-42cb-9e1e-a6a355f03e19> | finepdfs | 1.675781 | CC-MAIN-2018-13 | http://pgg.pl/files/content/dostawcy/instrukcja_dla_wykonawcow_wyd_05.pdf | 2018-03-23T13:05:17Z | crawl-data/CC-MAIN-2018-13/segments/1521257648226.72/warc/CC-MAIN-20180323122312-20180323142312-00592.warc.gz | 257,168,452 | 0.999927 | 0.999987 | 0.999987 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
451,
2570,
4641,
5946
] | 1 | 4 |
Przewodnik po polskich skoczniach narciarskich 2016
Mamy przyjemność zaprezentować Państwu kolejną, siódmą już odsionę Przewodnika po polskich skoczniach narciarskich, wzbogaconego o nowe materiały, aktualizacje, unikatowe, często niepublikowane wcześniej fotografie, linki do materiałów video związanych z danymi skoczniami oraz po raz pierwszy do galerii zdjęć. Celem opracowania jest zaprezentowanie skoczni znajdujących się na terenach dzisiejszej Polski, również tych, które przed II Wojną Światową należały do Niemiec, ale pierwszy rozdział w skondensowany sposób przedstawia także obiekty położone na terenach II Rzeczpospolitej, które dziś należą do innych państw. Po krótkiej wizycie na ziemiach dzisiejszej Ukrainy, Litwy i Czech przeniesiemy się na Podhale, następnie w Beskidy, Sudety, na Podkarpacie. Osobną część opracowania zajmują skocznie znajdujące się poza pasmem gór wysokich. Na koniec przyjrzymy się licznym "skoczniowym" inicjatywom amatorskim na terenie naszego kraju. Oczywiście nie sposób było tu zamieścić informacji o absolutnie wszystkich skoczniach, jakie znajdowały się na terenach naszego kraju, bo o istnieniu wielu z nich nie pamiętają już nawet najstarsi górale, niemniej jednak w sposób mniej lub bardziej obszerny wspomniano tu o ponad dwustu pięćdziesięciu tego typu obiektach. Nie mogło w tekście zabraknąć obszernych, rozbudowanych informacji o tak zasłużonych skoczniach jak Wielka Krokiew, Malinka, Skalite czy Orlinek, ale najważniejszą ideą przyswiecającą tworzeniu tego opracowania było zaprezentowanie obiektów nieznanych, zapomnianych, nieczynnych, popadających w ruinę lub nawet już nieistniejących. One także tworzyły kiedyś, często w sposób istotny, historię polskich skoków. Druga ważna kwestia to uświadomienie kibicom skoków, że góry kiedyś wcale nie były nieodzownym czynnikiem lokalizacji skoczni narciarskiej. Wiele obiektów znajdowało się w bardzo "egzotycznych" miejscach, oddalonych o setki kilometrów od terenów górystych. Do struktury prezentacji byłych i obecnych skoczni przyjęto klucz geograficzny, każdy rozdział to opis obiektów znajdujących się w konkretnym regionie, z tymże termin 'region' potraktowano tu dość
umownie, choćby wyłączając z obszaru Małopolski Podhale czy traktując Podbeskidzie jako odrębną krainę historyczną. Zabieg taki był niezbędny dla nadania tekstowi przejrzystości, a miejscami także dla zachowania jego spójności. Zapraszamy do lektury...
Polskie skocznie na terenach dzisiejszej Ukrainy, Litwy i Czech
Badając początki polskich skoków narciarskich i szukając śladów pierwszych skoczni powstałych na ziemiach zamieszkałych przez polską ludność, uwage swą kierować należy nie na Podhale czy Beskidy, lecz na ukraiński dziś Lwów. W 1907 roku w Parku Kilińskiego działacze ILKS Czarni organizowali pierwsze konkursy skoków. Skocznia nietrwała i dość prymitywna stanęła też w położonym w okolicach Lwowa, Sławsku, na początku 1908 roku. W zawodach rozegranych 19 stycznia triumfował lwowianin, Leszek Pawłowski. W tym samym roku skoki w lwowskim Parku Kilińskiego odbywały się już przy sztucznym świetle. W 1910 roku we Lwowie zbudowano profesjonalną skocznię z prawdziwego zdarzenia. Przed I Wojną Światową w samym Lwowie istniały skocznie zlokalizowane co najmniej w trzech miejscach (Park Kiliński, Stryjski, Zniesienie), skocznia stała w Brzuchowicach, dwie znajdowały się w Sławsku. Skakali na nich pionierzy skoków w Polsce, Lwowiacy: Pawłowski, Bobkowski, Kawecki, Koenig, Dutkiewicz czy Jarzyna, który jako pierwszy Polak odniósł międzynarodowy sukces, stając na podium w austriackim Raxie w 1913 r.
Na czas trwania pierwszej wojny światowej skoki jako dyscyplina zamarły w tym rejonie, lwowskie skocznie zaczęto wskrzeszać od 1920 roku. Po tym czasie na terenie Lwowa powstała skocznia na Żelaznej Wodzie, na Wólce, na stokach Kajzerwaldu, dwa obiekty stanęły na Zniesieniu, drugi z nich otwarty w 1927 roku określany był przez prasę „najpiękniejszym w Polsce”, pozwalał teoretycznie na oddawanie nawet 50-metrowych odległości. W 1931 roku oddano do użytku skocznię na Pohulance, na której skakano do około 40 metrów. W 1922 roku na skoczni w Worochcie rozegrano trzecią edycję mistrzostw Polski w skokach, którą wygrał Aleksander Rozmus. W 1924 roku otwarto skocznię w Tuchli, w 1927 w Sławsku, w 1934 roku skocznie w Worochcie na Rybrowaczu, położonym nieopodal jej Ciężkowie i Krzemieńcu. 10 lutego 1935 roku powołano do życia nową skocznię w Brzuchowicach. Pierwszy skok oddał na niej jej projektant, inż. Teyssera, a w inauguracyjnych zawodach udział wzięli czołowi skoczkowie Krzemieńca, Lwowa, Przemyśla i Zakopanego. Obiekty do skoków istniały też w Truskawcu, Rozłuczu (z rekordem 50 metrów), Orowie, Łucku.
W dzisiejszej stolicy Litwy, Wilnie, w dwudziestoleciu międzywojennym znajdowała się niewielka skocznia w dzielnicy Belamont, na której odbywały się m.in. zawody dla żołnierzy. Był to naprawdę malutki obiekt. Podeczas rozegranych na nim zawodów w 1929 roku zwyciężył Wiktor Ciechanowicz, a do odniesienia triumfu wystarczyły mu skoki na 7,5, 8,5 i 8,5 m. Inna prymitywna drewniana skocznia istniała na Antokolu od 1924 roku. Na jej miejscu 27 stycznia 1935 roku otwarto profesjonalny obiekt. W inauguracyjnym konkursie triumfował Jan Bohenek z Zakopanego po skokach na 24,5 i 28 metrów. Rekord skoczni wynosił 36,5 m.
Fotorelacja – pozostałości po skoczniach w Wilnie w 2015 roku
1 W. Szatkowski, Od Maruszarza do Malysza, Zakopane 2004, s.23.
2 S. Zaborniak, Skoki narciarskie w Polsce w latach 1907-1939, Rzeszów-Krosno 2013, passim
3 ibidem, passim
W 1933 roku otwarto pierwszą polską skocznię poza granicami naszego państwa. Był to obiekt powstały na spornym terenie czechosłowackiej miejscowości Nydek z inicjatywy Polskiego Klubu Sportowego „Groń” w Bystrzycy. Inauguracyjny konkurs wygrał Jan Legierski, a rekordzistą skoczni został J. Dawidek skacząc 47 metrów. Rok później otwarto skocznię w Orłowej Lesznej Górnjej koło czeskiego Cieszyna. Pierwsze zawody wygrał wspomniany Dawidek po skoku na 31,5 m.\(^4\)
**Tatry, Podhale i okolice**
W 1910 roku, niedługo po powstaniu skoczni we Lwowie, zbudowana została w Zakopanem, staraniem Tatrzańskiego Towarzystwa Narciarzy, skocznia na Kalatówkach, na której osiągano odległości do 14 metrów. W roku 1913 roku z inicjatywy sekcji narciarskiej AZS Kraków powstała tam druga skocznia, wybudowana według wskazań zawodnika ze Lwowa, Leopolda Worosza. Podczas dużych zawodów narciarskich rozegranych w dniu 31.01-02.02 1914 roku wspomniany wcześniej Jan Jarzyna oddał skok na 15 metrów i była to najdłuższa odległość uzyskana na polskich ziemiach przed I Wojną Światową.\(^5\) Trzecia skocznia na Kalatówkach powstała w 1917 r. dzięki staraniom Jana Gwalberta Henryka Pawlikowskiego. W 1920 roku na terenowej skoczni zlokalizowanej na stokach Antałówki rozegrano pierwsze oficjalne Mistrzostwa Polski. Obiekt znajdował się nad stacją kolejową, zbudowany był ze śniegu i gałęzi. Oto co na jego temat pisze „Kurier Sportowy” z kwietnia 1925 r.: „Gdy w 1920 roku Sekcja Narciarska PTT z okazji zawodów o Mistrzostwo Polski zbudowała skocznię na Antałówce (Hyclówka), przerżała ona swoim ogromem, stromością – pisze bezimienny autor artykułu zatytułowanego Skocznia na Krokwi – Towarzystwo „Park Sportowy” w Zakopanem. - Miała około 20 metrów rozbiegu i niecałe 30 m zeskoku i 25 stopni nachylenia. Budowa skoczni trwała 2 czy 3 dni i na dzisiejsze stosunki nie kosztowała ani 100 zł. Podczas konkursu widzowie wydawali liczne okrzyki przerżenia, zaś wiele pań zasłaniało oczy, nie mogąc znieść strasznego widoku. Najdłuższy skok wyniósł 14 metrów.” Na Antałówce skakano jeszcze w kolejnych latach. W 1928 roku na dwóch skoczniach terenowych odbyły się zawody dla juniorów. Najdłuższy skok wynosił 10,5 m.
W Zakopanem stale brakowało jednak skoczni na której można by osiągać budzące respekt odległości. Klubem, który podjął się próby budowy takiego obiektu, była SN PTT. 8 marca 1920 roku dokonano oficjalnego otwarcia skoczni narciarskiej położonej w dolinie Jaworzynki, na której rok później rozegrano II Mistrzostwa Polski. Obiekt podlegał stałym modernizacjom, korzystano z fachowej pomocy zaproszonego do polski niemieckiego trenera, Seppa Bildsteina. W 1923 roku Aleksander Rozmus jako pierwszy Polak przekroczył granicę 30 metrów, skacząc na jaworzyńskim obiekcie dokładnie 30,5 m. Zawody na tej skoczni na trwałe weszły do kalendarza imprez narciarskich w Zakopanem. Nie należała ona jednak do najbezpieczniejszych, o czym świadczyć może fakt, iż w 1926 roku podczas konkursu zorganizowanego przez Oddział Narciarski "Sokoła" w Zakopanem, aż 70 procent skoków zakończyło się upadkiem!\(^6\) Najdłuższy skok w historii Jaworzynki oddał 7 marca 1926 roku Czechosłowak, Franciszek Wende, który osiągnął odległość 36 m. Najdalej spośród Polaków poszybował tam Stanisław Gaśienica-Sieczka (34 metry, luty 1926 r.). Z biegiem czasu skocznia nie spełniała już takiej roli, jak w latach wcześniejszych, częściej zawody zaczęto rozgrywać na Krokwi, która pozwalała na osiąganie dłuższych odległości. Ostatni oficjalny konkurs odbył się tu w 1928 roku, a dwa lata później skocznia została rozebrana.
---
\(^4\) ibidem., s. 219-220.
\(^5\) Z. Pregowski, *Dzieje narciarstwa polskiego do 1924 roku.*, Warszawa 1994.
\(^6\) W. Szatkowski, *Od Maruszar do Małysz*, Zakopane 2004, s.26.
"Stoi w lesie piękna i wysmukła jak dziewica" - w ten sposób o Wielkiej Krokwi pisał w swej książce jeden z najwybitniejszych polskich narciarzy wszech czasów, Stanisław Marusarz. Skocznia ta uważana jest powszechnie za jeden z najpiękniejszych naturalnych obiektów tego typu na świecie. A oto jak doszło do jej powstania... Jaworzyński obiekt nie nadawał za szybkim rozwojom dyscypliny. W 1923 roku zakopiańskie towarzystwo Park Sportowy zdecydowało o konieczności wybudowania nowego obiektu do skakania, na którym możliwe stałoby się wykonywanie dłuższych skoków. Wkrótce potem pełną parą ruszyły prace na północnym stoku szczytu Krokiew. Teren został wydzierżawiony na okres 50 lat na bardzo korzystnych warunkach od hrabiego Władysława Zamoyskiego. Autorem planu ogólnego skoczni był Karol Stryjeński, natomiast technicznego, Szwed Sellstroem. Budowa nie przebiegała zgodnie z harmonogramem ze względu na trudności finansowe organizatorów. Swój udział przy pracach miało także wojsko. W styczniu 1925 roku całość była już gotowa. Krokiew (nie nazywana jeszcze wtedy "Wielką Krokwią" lecz po prostu Krokwią) była skocznią o rozbiegu długości 78m, zeskoku długości 114 m. oraz nachyleniu progu 38 st. Oficjalne otwarcie nowego obiektu połączone z konkursem skoków miało miejsce w marcu. Pierwszym, historycznym zwycięzcą i rekordzistą Wielkiej Krokwi został Stanisław Gąsienica-Sieczka (30; 36m). Kolejny konkurs to rozegrane 16 i 17 stycznia 1926 roku Mistrzostwa Zakopanego. Zwycięzcą zawodów został norweski trener Wilhelm Stolpe. Kilka dni później po raz pierwszy na zakopiańskiej skoczni przekroczeno 40 metrów, a dokonał tego Tadeusz Zaydel (40,5 m.). Pod koniec lat 20-tych Wielka Krokiew przeszła kapitalną modernizację, zmieniono nieco rozbieg, zeskok (na którym wybudowano trybuny), profil skoczni, postawiono też loże sędziowską. Miało to związek z zaplanowanymi na 1929 roku Mistrzostwami Świata w Narciarstwie Klasycznym. Konkurs skoków wygrali wtedy Norwegowie - Sigmund Ruud przed Kristianem Johanssonem i Hansen Kleppenem. Pod Wielką Krokiew przybyło 10 000 kibiców, a skoczkowie rywalizowali w temperaturze -30 stopni. 10 lat później podczas kolejnych Mistrzostw Świata w Zakopanem wygrał Austriak Josef Bradl, który wtedy skakał już w barwach hitlerowskich Niemiec, gdyż miało to miejsce po Anschlussie Austrii. Kolejne miejsca zajęli Norwegowie Birger Ruud i Arnhold Kongsgaard. Najlepszy polski skoczek przed wojną, Stanisław Marusarz, którego imię jeszcze za życia nadano Wielkiej Krokwi (1989), zajął piąte miejsce. W latach 30-tych Krokiew była jedną z najnowocześniejszych skoczni w Europie (możliwe były na niej skoki do 80 m), większą od skoczni olimpijskiej w Ga-Pa, Lahti i Holmenkollen, a stadion narciarski PZN pod skocznią także należał do najbardziej okazałych, i umożliwiał z powodzeniem rozegranie zawodów w biegach, kombinacji norweskiej i skokach. Po raz trzeci MŚ zorganizowało Zakopane w 1962 r. Mistrzostwa te były pierwszymi, na których rozegrano dwa konkursy - na średniej skoczni (K-70) i dużej (K-90). Na Wielkiej Krokwi zwyciężył mistrz olimpijski ze Sqaw Valley - Recknagel. Pobity
7 Już ok. 1936-37 r. PZN przygotował plan udoskonalenia obiektu, drobnych przeróbek, które miały uczynić Krokiew jedną z najpiękniejszych skoczni Świata. Świadczą o tym słowa: - przygotowano szczegółowy projekt jej przebudowy, powiększenia rozmiarów oraz wyposażenia technicznego. Wykonano to z uwagi na przygotowanie tego najważniejszego obiektu narciarskiego do potrzeb wielkich spotkań międzynarodowych w najbliższych latach, za: Sprawozdanie PZN z działalności za lata 1936 i 1937, s. 145. (chodzi o MŚ FIS 1939 r., do których kandydaturę Zakopanego złożył PZN) - dane z zbiorów Muzeum Tatrzańskiego.
został wówczas rekord frekwencji na trybunach z 1939 r. Tym razem zmagań skoczków oglądało
aż 120 000 osób. W ostatnich latach Zakopane czterokrotnie bezskutecznie ubiegało się o
mistrzostwa świata w 2011, 2013, 2015 i 2017 roku. Jak dobrze wiadomo były też plany, by ze
skoczni imienia Stanisława Marusarza uczynić arenę zmagań olimpijskich w 2006 i 2022 roku. Na
Wielkiej Krokwi rozegrano do tej pory 40 konkursów Pucharu Świata, po raz pierwszy w sezonie
1979/80. Czterokrotnie podczas pucharowych zawodów triumfował tu Adam Małysz, trzykrotnie
Kamil Stoch, a raz, w 1980, zwyciężył Piotr Fijas.
Wielka Krokiew podczas Pucharu Świata w 2016 roku
Konkurs skoków narciarskich na Mistrzostwach Świata w Zakopanem w 1929 roku
Konkurs skoków narciarskich na Mistrzostwach Świata w Zakopanem w 1939 roku
Konkurs skoków na Mistrzostwach Świata w Zakopanem w 1962 roku
Obecnym oficjalnym rekordzistą skoczni jest Simmon Ammann. Szwajcar w 2010 roku pofrąnął na
odległość 140,5 metra, bijąc o pół metra rekord należący przez siedem lat do Svena Hannawalda.
Nioeficjalnym rekordzistą jest Fin Juha Matti Ruuskanen, który w 2005 roku podczas konkursu
Pucharu Kontynentalnego skoczył 141,5 m. oraz Kamil Stoch, który tą samą odległość uzyskał w
marcu 2015 r. podczas Mistrzostwa Polski. W czasie tych zawodów na 144 metr pofrąnął Klemens
Muranka, swojego skoku jednak nie ustalił. W 2004 roku zeskok Wielkiej Krokwi pokryto
nowoczesnymi matami igelitowymi i wtedy też po raz pierwszy w stolicy polskich Tatr odbyły się
zawody Letniej Grand Prix. Letni rekord obiektu wynosi 139,5 metra, ustanowiony został przez
Norwega Daniela Forfanga podczas LGP właśnie w 2004 roku. Latem 2007 roku wyrównał go
Adam Małysz. Krokiew trzykrotnie gościła najlepszych sportowców - studentów w ramach
Uniwersjady: w 1956, 1993 oraz 2001 roku. Bohaterem ostatniej był Łukasz Kruczek, który
wywalczył dwa złote medale. Największa polska skocznia wyposażona jest dodatkowo w sztuczne
oświetlenie, co umożliwia rozgrywanie wieczornych konkursów. W 2009 roku rozpoczęła się
modernizacja pawilonu pod Wielką Krokwią. Stary, który powstał w 1962 roku, był w
katastrofalnym stanie i psuł swoim widokiem wizerunek skoczni. W nowym pawilonie powstały
m.in. nowoczesne, w pełni oszkalone miejsca dla dziennikarzy, pokoje dla VIP-ów. Włodarze
obiektu w ostatnim czasie doprowadzili do zaniedbania skoczni, skutkiem czego w atmosferze
skandalu i nieporozumień odwołano zaplanowany na sierpień 2015 roku konkurs Letniej Grand
Prix. Organizację zawodów Pucharu Świata w 2016 roku Zakopane jeszcze otrzymało, ale prawa
przeprowadzenia konkursów w kolejnym sezonie uzależniono od przebudowy Wielkiej Krokwi.
Firmę, która dokona modernizacji wybrano dopiero w czwartym przetargu, wiadomo ponadto, że
renowacja skoczni póki co będzie tylko częściowa, obejmie tylko najazd skoczni. Warto jeszcze
dodać, że w 1997 roku mszę świętą na Wielkiej Krokwi odprawił papież Jan Paweł II.
Rekord Wielkiej Krokwi Simmona Ammana
W odległości około stu metrów od Wielkiej Krokwi znajdują się cztery mniejsze obiekty - Średnia (K-85), Mała (K-65), Maleńka Krokiew (K-35) i skocznia K-15, nazwana Adaś. Kompleks tych skoczni powstał na przełomie lat 50 i 60-tych (z wyjątkiem najmniejszej, która wybudowana została w 2004 roku). Od drugiej połowy lat 70-tych pokryte jest igelitem. Przez pewien czas obok Maleńkiej Krokwi istniała także skocznia K30 - Malutka Krokiew, jednak w 2004 roku zdemontowano jej rozbieg. Działacze PZN-u już w latach 20-tych zabiegali o budowę w okolicach Wielkiej Krokwi mniejszej skoczni treningowej, jednak bezskutecznie. Powstanie Średniej Krokwi związane było z przyznaniem Zakopanemu prawa organizacji Mistrzostw Świata w Narciarstwie Klasycznym w 1962 roku. Władze FIS zażądały wybudowania oddzielnej skoczni do konkursów kombinacji norweskiej. Autorem projektu skoczni był inżynier Mieczysław Samka. Komitet organizacyjny mistrzostw miał sporo problemów ze znalezieniem wykonawcy projektu. Termin oddania skoczni zbliżał się nieubłaganie, a żadne z miejscowych przedsiębiorstw budowlanych nie chciało podjąć się realizacji projektu. Ostatecznie obiekt powstał na czas dzięki mobilizacji okolicznych sympatyków narciarstwa. Nadzór nad budową objął sam Stanisław Marusarz, a wśród jego najbliższych współpracowników znaleźli się m.in: olimpijczyk z Ga-Pa, główny inżynier PPiS Michał Górski, eks-zawodnik, technik budowlany, Władysław Staszel-Polankowy oraz doskonalały organizator Tadeusz Sztromajer.\(^8\) Koniec końców powstały obiekt K-70 posłużył nie tylko do rozegrania rzeczonych zawodów w kombinacji. To właśnie podczas zakopiańskiego FIS-u w 1962 r. po raz pierwszy rozegrany został otwarty konkurs skoków na średniej skoczni. Wygrał Norweg Toralf Engan przed Polakiem Antonim Łaciakiem i Niemcem Helmutem Recknaglem. 26 stycznia 1980 roku na Średniej Krokwi rozegrane zostały inne bardzo ważne zawody. Odbył się wówczas jedyny do tej pory konkurs Pucharu Świata na tej skoczni. Mimo, iż warunki atmosferyczne nie sprzyjały rozegraniu zawodów (najpierw odwilż, potem halny) impreza doszła ostatecznie do skutku, a najlepszym skoczkiem okazał się wtedy Stanisław Bobak. W latach 90-tych na skoczni odbywały się Letnie Mistrzostwa Polski oraz zawody letniej edycji Pucharu Kontynentalnego. Średnia Krokiew była wtedy jedyną w Polsce skocznią spośród normalnych i dużych obiektów posiadającą nawierzchnię igelitową. Stary igelit rażąco odstający od dopuszczalnych standardów został wymieniony na nowy w 2002 roku. W 2008 roku Średnia Krokiew stała się areną Mistrzostw Świata Juniorów. Pierwotnie konkursy skoków miały zostać przeprowadzone na nowo otwartej skoczni w Szczyrku, jednak z powodu braku śniegu przeniesiono je do Zakopanego. Triumfatorem konkursu indywidualnego został Andreas Wank, w zawodach drużynowych zwyciężyła reprezentacja Niemiec, trzecia lokata przypadła w udziale Polakom. Rekord Średniej Krokwi wynosi 94 m. i ustanowiony został podczas
\(^8\) S. Marusarz, *Na skoczniach Polski i świata*, W-wa 1974, s. 208-209.
tychże mistrzostw przez Łukasza Rutkowskiego. Wyrównała go w 2010 roku Daniela Iraschko podczas zawodów Pucharu Kontynentalnego Pań. Letni rekord wynosi 94,5 m. Tyle uzyskał w 2009 roku Tomasz Byrt. Najdłuższy nieoficjalny skok na Średniej Krokwi oddał Klemens Muranka, który pofrunął aż na 102 metr. W ostatnich latach stan niemodernizowanej od lat skoczni stale się pogarszał. W styczniu 2013 roku zasłużona dla polskich skoczków Średnia Krokiew straciła homologację FIS-u. Od tego czasu na skoczni nie odbyły się żadne krajowe ani międzynarodowe zawody. Sprawa jej modernizacji jest dość skomplikowana z uwagi na fakt, że obiekty wchodzące w skład kompleksu Średnia Krokiew znajdują się na terenach będących własnością Tatrzańskiego Parku Narodowego, a także osób prywatnych. Centralny Ośrodek Sportu zapewnia, że fundusze na przebudowę skoczni są, lecz aby móc je wykorzystać należy zapewnić prawidłową ścieżkę do uzyskania pozwolenia na budowę. Nie tylko zresztą Średnia Krokiew, ale cały jej kompleks wymaga gruntownej modernizacji.
Relacja z Mistrzostw Polski w 2001 roku rozegranych na starym iglicie Średniej Krokwi
Średnia Krokiew na zdjęciach
Mniejsze skocznie są często, a w zasadzie były, miejscem zmagań młodych adeptów skoków w ramach różnego rodzaju dziecięcych i juniorskich zawodów. Rekord skoczni K-60 należy do Kamila Stocha (73,5 m.), obiektu K-35 do Pawła Słowioka (39,5 m.), a najdłuższym skokiem na "pietnastce" popisał się Dawid Jarząbek (18,5 m.). W planach zakopiańskiego COS-u na najbliższe lata jest modernizacja całego kompleksu.
W okresie międzywojennym powstała skocznia narciarska na Hali Kondratowej. W 1936 roku, z powodu braku śniegu na Krokwi, odbyły się na niej nawet Mistrzostwa Polski. W otwartym konkursie skoków wzięło udział 27 zawodników, a zwyciężył Stanisław Marusarz przed Bronisławem Czechem i Stanisławem Giewontem. Można powiedzieć, iż legendarny "Dziadek" znokautował swoich rywali, uzyskując 57 i 58,5 metra. Drugiego w konkursie Czecha przeskoczył o 11,5 w pierwszej oraz 9,5 w drugiej serii. Podczas zawodów w 1939 roku najlepszy okazał się niemiecki skoczek, Weller, po skokach na 42 i 48,5 m. W 1956 roku skakano na tej skoczni podczas zgrupowań przed VII ZIO w Cortina d'Ampezzo. Intensywnie trenowała tam kadra naszych kombinatorów norweskich z przyszłym medalistą olimpijskim Franciszkiem Groniem-Gaśnicą na czele. Na dwutygodniowe zgrupowania przedolimpijskie wykorzystywano pobliskie schronisko Stanisława Skupnia. Obiekt posiadał drewniany rozbieg oraz naturalny zeskok. Oprócz tego istniała na Kondratowej jeszcze inna, "rezerwowa" skocznia. Znajdowała się na dole Polany i była zbudowana ze śniegu. Wykorzystywano ją wówczas gdy warunki wietrzne nie pozwalały na skakanie na większej skoczni. Dziś po skoczni na Hali Kondratowej nie ma nawet śladu."
Podczas przygotowań do zimowych igrzysk w Garmisch-Partenkirchen w 1936 roku brakowało w Zakopanem śniegu. Treningi naszej kadry przeniesiono zatem do Doliny Pięciu Stawów Polskich, gdzie wykończono właśnie duże schronisko. Nieopodal została wybudowana skocznia ze śniegu (pod Niedźwiedziem), na której nasi kadrowicze uzyskiwali odległości do 50 metrów.
Białego puchu zabrakło raz także w 1947 roku. W całym Zakopanem, nie było ani grama śniegu. Tymczasem wielkimi krokami zbliżał się prestiżowy Memorial Bronisława Czecha, który wyjątkowo organizowano w kwietniu. Impreza po prostu musiała się odbyć, zaczęto więc rozpaczliwie poszukiwać miejsca, w którym dałoby się przeprowadzić konkurs skoków. Wybudowano więc szybko skocznię terenową na Kasprowym Wierchu z progiem zbudowanym ze śniegu. Jej rozbieg zaczynał się od dzwonu na szczycie Kasprowego i wiódł w kierunku Goryczkowej, gdzie był "próg" i zeskok! Była to najwyżej położona (chodzi o wysokość n.p.m.) w historii skocznia narciarska w Polsce. Zawody wygrał Jan Kula (37 i 36 m.). Poza konkursem Józef Krzeptowski Daniel osiągnął 38 m.\(^{11}\) Kasprowy Wierch był już wtedy jednak sprawdzonym miejscem w kontekście zorganizowania terenowej skoczni i przetestowanym jeszcze w latach 30-tych. 8 grudnia 1936 roku odbył się tam konkurs, w którym zwyciężył Jan Bochenek po skokach na 32 i 34 m. Prawdziwym ewenementem były zawody rozegrane na Kasprowym w 1937 roku. Odbyły się one... 17 maja! To na pewno jedyny taki przypadek w historii polskich, a może nie tylko, skoków, by zawody na śniegu odbyły się tak późną wiosną. Ponownie najlepszy okazał się Bochenek, a wygraną pozwoliły mu odnieść skoki na 34,5 i 32,5 m.\(^{12}\)
W okresie międzywojennym stało w Zakopanem całe mnóstwo stosunkowo dużych skoczni terenowych wznoszonych ze śniegu przez młodzież. Najbardziej znana z nich to słynna "Trupiara" zbudowana koło kościoła jezuitów. Skaczący na niej chłopcy przeskakiwali jezdnie, ich wyczyny wymagały dużej odwagi. Skakano na niej około 30 metrów. Inne podobne obiekty stały na Walowej Górze, w Spadłowcu, Chycówce, gdzie skoki utrudniał stojący na zeskuoku plot, na Olczy, na Małym Żywieckim, gdzie królował "klan Marusarzy", Lipkach, gdzie trener Janusz Fortecki przygotował ok. 20 metrową skocznię wykorzystywaną podczas zawodów dzieci. Słynna była wznoszona rokrocznie przez młodych chłopców, skocznia "przy Jaworze" na Krzeptówkach na stoku Budzowskiego Wierchu (skakano na niej do ok. 20 m). Były też "terenówki" na "Buńdówkach", na "Mraźnicy", "Pod Reglami", skocznia z drewnianym rozbiegiem stała na stoku Nosala. Wspomnienie należy także o ładnej skoczni koło "Warszawianki" przy ulicy Jagiellońskiej, na której wychował się Wojciech Fortuna.\(^{13}\) We wspomnieniach Mistrza Olimpijskiego „Szczęście w powietrzu” czytamy: „Koło domu mieliśmy swoją <<Krokiew>> i dzień w dzień rozgrywaliśmy zawody. Ktoś był Piotrkiem Wała, ktoś inny Antonim Łaciakiem, najwięcej jednak było Marusarzy. Skakało nas wtedy pewnie ze trzydziestu. Wówczas takie skocznie były w Zakopanem na każdej grapię. Przyniósł ktoś łopatę, raz dwa urządzalo się skocznie i już zawody”. \(^{14}\) W książce „Skok do piekła” Fortuna dodaje: „Spotykaliśmy się z kumplami przy kiosku spożywczym i wspólnie podejmowaliśmy decyzję, gdzie idziemy
\(^{11}\) L. Fischer, J. Kapeniak, M. Matzenauer, Kronika śnieżnych tras, Warszawa 1977, s. 13.
\(^{12}\) S. Zaborniak, Skoki narciarskie w Polsce w latach 1907-1939, Rzeszów-Krosno 2013, s. 297, 299.
\(^{13}\) Ustalenia Wojciecha Szatkowskiego, Muzeum Tatrańskiego.
\(^{14}\) L. Błażyński, Wojciech Fortuna. Skok do piekła, Kraków 2013, s.22.
poskakać. Czasami się rozdzielałismy, bo jedna grupa chłopaków chciała iść na smrecek, czyli na skoczenkę, która znajdowała się najbliżej. Czasami wybieraliśmy bardziej niebezpieczne miejsca. Na jednym z takich obiektów po odbiciu z prowizorycznego progu trzeba było kierować się w prawą stronę, bo zeskok był blisko szosy. Gdy ktoś za bardzo poleciał do przodu mógł wpaść pod samochód.”\textsuperscript{15}
W latach 30-tych pojawiły się plany wybudowania w Zakopanem skoczni mamuciej, która miała znajdować się na stoku Nosala i umożliwiać skoki do 90 metrów. Na przeszkodzie staraniom Podhalańskiego Okręgowego Związku Narciarskiego stanął... brak zgody na wycięcie 12 sztuk drzew, które rosyły na terenie przyszłego mamuta. W 1935 roku podczas Walnego Zjazdu PZN płk. Wagner pod głosowanie zgłosił pomysł budowy skoczni, która pozwalaliby na... osiąganie odległości przekraczających 140 metrów!!!\textsuperscript{16} Przypomnijmy, że ówczesny rekord świata oscylował wokół 100 metrów.
W 1950 roku powstała skocznia na Wyżniej Kirze Miętusiej na początku Doliny Kościeliskiej. 6 stycznia rozegrano na niej pierwsze zawody, w których zwyciężył Józef Krzeptowski, po skokach na 39 i 33 metry. Wyprzedził Jana Kulę i Rudolfa Frossa. Pierwszy skok na nowym obiekcie oddał jego projektodawca i kierownik robót, Stanisław Marusarz.\textsuperscript{17} Dzięki położeniu w zacienionym miejscu śnieg utrzymywał się tam dość długo. Skocznia okazała się pechową dla zawodnika AZS Zakopane Janusza Forteckiego, który doznał na niej bardzo ciężkiej kontuzji (zwichnięcie kości i wyrwanie jej z biodra). W tej chwili po skoczni pozostała już tylko leśna przecinka. Przed wybuchem II wojny światowej we wsi Kościelisko, odległej od Zakopanego o 4 kilometry, stały nie istniejące już dzisiaj trzy małe skocznie narciarskie.\textsuperscript{18}
W 1927 roku stanęła skocznia narciarska w Krynicy na Górze Krzyżowej. Inicjatorem budowy obiektu był Polski Związek Narciarski, a wsparł go Zarząd Krynicy w osobie dyr. inż. Nowotarskiego i Komisji Zdrojowej. Liczono na ożywienie miejscowości uzdrowiskowej poprzez urządzenie konkursów skoków narciarskich. Prowizoryczna skocznia istniała tu już wcześniej; w sezonie 1926/27 rozegrano udane i dobrze zorganizowane zawody o Mistrzostwo Krynicy, podczas których padła właśnie idea wybudowania profesjonalnej skoczni w tym mieście. Jeszcze wcześniej, bo w 1924 i 1925 roku w Krynicy rozegrano nawet Mistrzostwa Polski. Do powstania profesjonalnej, dużej skoczni przyczynili się dr Bolesław Macudziński i dr Aleksander Boniecki. W czerwcu 1927 r. w Żywcu odbyło się walne Zgromadzenie PZN - jedna z uchwał jakie wtedy podjęto była
\begin{figure}[h]
\centering
\includegraphics[width=\textwidth]{skocznia_krynica.png}
\caption{Skocznia w Krynicy na Górze Krzyżowej}
\end{figure}
\textsuperscript{15} W. Fortuna, \textit{Szczęście w powietrzu}, Chicago 2000, s. 11.
\textsuperscript{16} S. Zaborniak, \textit{Skoki narciarskie w Polsce w latach 1907-1939}, Rzeszów-Krosno 2013, passim
\textsuperscript{17} L. Fischer, J. Kapeniak, M. Matzenauer, \textit{Kronika śnieżnych tras}, Warszawa 1977, s. 24.
\textsuperscript{18} Informacje pochodzą ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego, zostały udostępnione i opracowane przez p. Wojciecha Szatkowskiego.
decyzja o sfinalizowaniu budowy skoczni narciarskiej w Krynicy. Wkrótce potem inż. Roman Loteczka rozpoczął prace ziemne, gdyż teren był fatalnie ukształtowany. Wybudowano wysoką na 32 m. wieżę (wówczas najwyższą w Europie wśród wszystkich obiektów tego typu), drewniany rozbieg skoczni miał 100 metrów długości. Próg miał nachylenie 6 stopni, był wysoki na 3 metry. Zeskok miał nachylenie od 35 do 38 stopni. Prace nad budową obiektu posuwały się bardzo szybko i już przed sezonem 1927/28 skocznia była gotowa. W uroczystości otwarcia skoczni uczestniczył nawet Marszałek Polski, Józef Piłsudski. Na inaugurację skoczni odbyły się w Krynicy pierwsze międzynarodowe zawody. Oprócz polskich skoczków wystartowali także zawodnicy ze Szwecji: Lindstroem, Ljungram i Jonsson. Najlepiej obsadzone zawody, z udziałem zawodników absolutnej światowej czołówki odbyły się w Krynicy w 1929 roku. Po zakończeniu mistrzostw świata w Zakopanem część skoczków skorzystała z zaproszenia do wzięcia udziału w konkursie na Krzyżowej Górze. Zmagania wygrał mistrz świata, Sigmund Ruud przed Erichem Recknaglem i Bronisławem Czechem. Zwycięzca skokiem na 58 metrów ustanowił ówczesny rekord skoczni. Możliwe, że na treningach skakano tam nawet do 70 metrów.
Archiwalne zdjęcia skoczni w Krynicy ze zbiorów Pana Macieja Zabiegaly
W 1936 roku powstała skocznia przy ulicy Leśnej przebudowana w 1950 roku według projektu Stanisława Marusarza. Jej punkt konstrukcyjny po modernizacji wynosił 42 metry, a rekord 50 m. Niestety obiekt bardzo szybko uległ zniszczeniu i przestał być używany. W 2006 roku kandydat na burmistrza Krynicy, Jan Boligłowa przedstawił pomysł budowy nowej skoczni w Krynicy, nie poszły jednak za tym żadne działania. Kolejny tego typu pomysł powstał w 2014 roku. Grupa związanych ze sportem i miejscowym samorządem mieszkańców Krynicy-Zdroju zwróciła się do władz Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie z prośbą o pomoc w odbudowaniu skoczni narciarskiej, która do połowy lat 50. dwudziestego wieku funkcjonowała przy przy ul. Leśnej. Właścicielem tego terenu jest w tej chwili właśnie krakowska uczelnia.
"W imieniu grupy mieszkańców Krynicy-Zdroju zwracam się do Pana Rektora, jako gospodarza terenu, o pomoc w odtworzeniu skoczni narciarskiej w Krynicy-Zdroju przy ul. Leśnej. Skocznia narciarska przy ul. Leśnej w Krynicy-Zdroju była wybudowana w 1935 roku i istniała do połowy lat 50-tych XX wieku, odbywały się tam liczne zawody w skokach narciarskich. W roku 1950 skocznia została przebudowana według projektu Stanisława Marusarza. Jednocześnie przypominamy, że przed II wojną światową istniały w Krynicy 4 skocznie narciarskie z największą na stoku Góry Krzyżowej, też obecnie to teren Uniwersytetu Rolniczego. Uważamy, że po dużych sukcesach olimpijskich naszych skoczków narciarskich jest zapotrzebowanie na małą skocznię narciarską w Krynicy-Zdroju. Wychodząc naprzeciw zainteresowaniu dzieci i młodzieży, zawiązała się grupa inicjatywna mieszkańców Krynicy-Zdroju do odtworzenia takiej małej skoczni narciarskiej przy ul. Leśnej. Mamy nadzieję, że Pan Rektor nie odmówi nam pomocy, tym bardziej, że na wschód od Zakopanego nie ma żadnej czynnej skoczni narciarskiej. Przychylność Pana Rektora spowoduje nasze dalsze działania merytoryczne oraz zainteresowanie władz miejskich, powiatowych i Ministerstwa Sportu o poparcie moralne i finansowe tego przedsięwzięcia." - czytamy w liście.
Pod listem podpisali się m.in. olimpijczyk, panczenista Paweł Zygmunt, Józef Kurek, olimpijczyk, były reprezentant Polski w hokeju na lodzie, Marek Skowroński, olimpijczyk, trener kadry saneczkarzy czy sędzia PZN Władysław Sady.
31 grudnia 1928 roku na Łysej Górze w Nowym Targu otwarto pierwszą w historii tego miasta
19 Informacje pochodzą z zasobów Muzeum Tatrzańskiego, zostały udostępnione i opracowane przez p. Wojciecha Szatkowskiego.
skocznię narciarską. Inicjatorem jej powstania było Krakowskie Towarzystwo Sportowe Wisła. W inauguracyjnym konkursie triumfował zakopiańczyk, Bronisław Czech, a najlepszym z miejscowych okazał się Mieszkowski, który uplasował się na 15 pozycji. Skoki w okolicach Nowego Targu rozwijały się dynamicznie. Już na początku lat 30-tych znajdowały się tu trzy skocznie narciarskie: dwie zarządzane przez żydowskie kluby narciarskie "Żydowskie Towarzystwo Narciarskie Makkabi" i klub "Hagibor" i jedna, większa, prowadzona przez sekcję narciarską K S "Podhale", klubu sportowego założonego w grudniu 1932 r. W 1934 r. otwarto nową skocznię narciarską na Kowańcu. Na skoczniach Nowego Targu skakał też i zwyciężał zawodnik SN PTT - legenda polskich nart, Stanisław Marusarz. Spośród miejscowych skoczków wyróżniali się w tym okresie: Karol Szponder, Kazimierz Beltowski i Władysław Tylka. Inni odnoszący dobre wyniki w krajowych zawodach nowotarscy skoczkowie, których wychowały przed i po wojnie nowotarskie skocznie to Stanisław Sowiński, Edward Tętnowski, Kazimierz i Bogdan Rayscy, Stanisław Głabiński, Waclaw Rożycka i Jan Rekucki, najlepszy nowotarżanin w latach 50-tych. W okresie powojennym młodzież z nowotarskich klubów skakała na trzech skoczniach, usytuowanych na Kowańcu (Kowaniec-Robów), przy drodze prowadzącej obecnie na wyciąg narciarski. Pierwszy z tych obiektów, skocznia 30-metrowa była obiektem naturalnym, druga 50-metrowa miała sztuczny rozbieg, a trzecia 40-metrowa, była niedokończona. Skoczniami zarządzał klub sportowy Podhale Nowy Targ, a następnie LKS Kowaniec. W barwach klubu trenowało około piętnastu skoczków pod okiem trenerów Franciszka Kłabuta i Stanisława Dziobonia. Jednym z najzdolniejszych był reprezentant Polski, Aleksander Stolowski (skakał w czasach kiedy złoty medal w Sapporo zdobył Wojciech Fortuna). Wyróżniali się też Andrzej i Wiesław Kuziorowie, Wojciech Plewa, który skakał w kadrze juniorów oraz Zbigniew Klimowski, olimpijczyk z Albertville. Na rozbiegu skoczni w Nowym Targu stanął w wieku zaledwie sześciu lat. Pamięta, że oddał wtedy cztery skoki: dwa z nich zakończyły się upadkiem, a pozostałe były dość udane. Były to skoki w granicach 10 - 15 metrów. Skocznie na Kowańcu przestały funkcjonować w połowie lat 90-tych, kiedy padł klub LKS Kowaniec. Metalowe konstrukcje skoczni zostały rozebrane. Istnieją jedynie fundamenty podpór rozbiegów oraz progi, zeskok zarasta i latem trudno go dojrzeć. W ostatnich latach młodzi nowotarżanie skakali tylko na amatorskich obiektach. Jednym z nich był obiekt położony przy ulicy Zielonej. Zmagania młodych nowotarżan nabrąły w 2010 roku organizacyjnych ram dzięki instruktorom narciarstwa - Jarosławowi Kubikowi i Andrzejowi Kurucowi. Zorganizowano tam zawody przypominające w skali mikro prawdziwe konkursy skoków. Amatorzy skaczą też w pobliskiej Sieniawie. Jedynym obecnie skoczkiem z Nowego Targu reprezentującym Polskę na międzynarodowej arenie jest brązowy medalista Mistrzostw Świata w drużynie z Predazzo i olimpijczyk z Soczi, Dawid Kubacki.
W 1926 roku uczniowie szkoły w Jordanowie zbudowali pierwszą, małą skocznię w tej miejscowości na stokach Mierzejówki, która umożliwiała oddawanie skoków na odległość około 10 metrów. Dwa lata później rozegrano tam pierwsze duże zawody,
---
20 Informacje pochodzą ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego, zostały udostępnione i opracowane przez p. Wojciecha Szatkowskiego.
Mistrzostwa Jordanowa, a wydarzenie to stało się pretekstem do postawienia w tym miejscu większej i bardziej profesjonalnej skoczni. W pierwszych zawodach na nowym obiekcie wystartowało około 50 zawodników, a Zygmunt Rajski skokiem na 24 metry ustanowił rekord skoczni. W 1930 roku powstała duża skocznia na stokach Hajdówki, na której można było ponoć skakać do około 50 metrów, choć zachowane wyniki inauguracyjnego konkursu nie potwierdzają tych rewielacji. Zwycięstwo w zawodach o Mistrzostwo Jordanowa odniósł ponownie Rajski skokiem na 28,5 m. Budową skoczni kierował prezes ONTG „Sokół” Jordanów, K. Mirek.
Na początku lat 30-tych z inicjatywy Czesława Winiarskiego i dr. Artura Karola Wernera zbudowano skocznię w Szczawnicy na Jarmucie z zeskiem do Malinowa. Do powstania obiektu wydatnie przyczynił się 1 Pułk Strzelców Podhalańskich z Nowego Sącza. W inauguracyjnym konkursie skoków wzięli udział, oprócz miejscowych zawodników, także skoczkowie z Zakopanego, Krynicy, Nowego Sącza i Lwowa. Zwycięzcą pierwszych zawodach został Piotr Kolesar po skokach na 34 i 35 m. Skocznia ta została jednak zniszczona podczas okupacji. Drugi obiekt do skakania powstał po wojnie na Palenicy z zeskiem do Polanki, posiadał murowany próg. W latach 1956-58 został gruntownie przebudowany. Zmieniono jego najazd, zeskok, obok którego usytuowano pokaźną wieżę sędziowską z dwiema platformami i schodkami. Pierwszym rekordzistą przebudowanej skoczni został Franciszek Takuński po skoku na 42,5 m. Najpoważniejsze zawody rozegrane w Szczawnicy to mistrzostwa województwa, które wygrał Adam Majerczak. Skakano wtedy na nartach zjazdowych, zawodnicy osiągali odległości do 65 metrów. Na Palenicy miały powstać dwie nowe skocznie w ramach Narodowego Programu Rozwoju Skoków w połowie poprzedniej dekady.
W miejscowości Raba Wyżna stał niegdyś się 45-metrowy obiekt o nazwie Pilchówka. Skocznia została wybudowana jeszcze przed wojną, a nieoceniony wkład w jej powstanie mieli miejscowi propagatorzy narciarstwa: Józef Dudor, Józef Pędzimąż, Stefan Firek i Ignacy Dziadek. Po II Wojnie Światowej była dwukrotnie poddawana modernizacjom; po raz pierwszy na przełomie lat 50-tych i 60-tych oraz 10 lat później. Osoby aktywnie uczestniczące w przebudowie to: Ryszard Orski, skoczek z zakopiańskich klubów, Tadeusz Wsół, Jan Palasz, Stefan Rapacz, Adam Sawina i Czesław Latawiec. Baza skoczni była obsługiwana przez ojca Ryszarda Orskiego, który miał warsztat stolarski i to u niego reperowano uszkodzone narty. Początkowo była to skocznia naturalna, po wojnie powstał najazd z drewnianych belek. Okres świetności tego obiektu przypada na lata 1955-56, kiedy to gościł on takich skoczków jak Stanisław Marusarz czy rekordzista skoczni Jan Kula, który oddawał tu ponoć skoki na ponad 50-metrowe odległości (według innych źródeł rekordzistą skoczni był znany polski specjalista od kombinacji norweskiej, brązowy medalista Mistrzostw Świata w Falun, Stefan Hula, który miał tu skoczyć 50 metrów). Obiekt przestał być używany w latach 80-tych; opuszczona skocznia zaczęła popadać w ruinę i zarastać krzakami. W 2001 roku miejscowy animator narciarstwa Antoni Antolak próbował zainteresować władze gminy odbudową skoczni. Bezskutecznie.
Skocznia stała też w Makowie Podhalańskim, lecz zachowały się o niej bardzo szczątkowe informacje. W 1931 roku rozegrano tam Narciarskie Mistrzostwa Sokolstwa Polskiego, w których zmierzyło się aż 70 skoczków, a najlepszy okazał się Stanisław Gąsienica Sieczka. Na skoczni oddawano maksymalnie 40-metrowe skoki. Dziś po skoczni pozostała wyraźna przecinka.
Na przełomie lat 20-tych i 30-tych XX wieku nastąpił dynamiczny rozwój narciarstwa w Rabce, która stała się wówczas trzecim po Zakopanem i Krynicy ośrodkiem sportów zimowych w Polsce. W 1931 roku zapadła decyzja o wybudowaniu skoczni narciarskiej na stokach Grzebienia na
---
21 S. Zaborniak, *Skoki narciarskie w Polsce w latach 1907-1939*, Rzeszów-Krosno 2013, passim
22 R. Remiszewski, „Były dwie skocznie!”, www.e-gory.pl, 2006-10-13. [dostęp 2015-07-20].
23 B. Szkaradzińska, „Zaniedbana skocznia”, www.dziennikpolski24.pl, 2010-03-02. [dostęp 2015-07-20].
24 S. Zaborniak, *Skoki narciarskie w Polsce w latach 1907-1939*, Rzeszów-Krosno 2013, str. 309.
wysokości 679 m. n.p.m. Nadzór nad budową obiektu objął kpt. Roman Loteczka. 22 listopada 1931 roku dokonano oficjalnego odbioru skoczni. Pierwsze skoki próbne oddał 21 grudnia 1931 roku Bronisław Czech, osiągając 42 i 45 metrów. Oficjalne otwarcie skoczni, połączone z konkursem skoków miało miejsce 24 stycznia 1932 roku. Rok później, w dniach 21-22 stycznia 1933 r. w Rabce rozegrano Narciarskie Mistrzostwa IV Okręgu, które uznać można za nieoficjalne mistrzostwa polski. W kombinacji norweskiej zwyciężył Bronisław Czech przed Stanisławem Marusarzem. W kolejnych latach skocznia została zmodernizowana i stała się drugim co do wielkości, po Wielkiej Krokwi, obiektem tego typu w Polsce. Wychowała wielu utalentowanych miejscowych narciarzy, takich jak: Karol Mierzwa, Jerzy Szarawarski, Kazimierz Sosenko, Jan Papierz, Józef Lubaszka, Czesław Rypel, Stefan Kondys. Największą przedwojenną imprezą, jaką gościła Rabka były Międzynarodowe Akademickie Narciarskie Mistrzostwa Polski rozegrane w 1936 roku z udziałem zawodników z Czechosłowacji, Niemiec, Norwegii, Szwecji, Austrii, Jugosławii i reprezentantów Polski. Skocznia została rozebrana przez Niemców w pierwszych miesiącach II Wojny Światowej. Nigdy jej w tym miejscu nie odbudowano.\(^{25}\) Inna skocznia narciarska powstała, już po wojnie, w Rabce Zarytem. Rozgrywano na niej zawody przynajmniej do końca lat 60-tych. Skakano tam do 50 metrów. Skocznia w Zarytem była nie tak dawno jeszcze wykorzystywana przez amatorów, którzy podczas brawurowo wyglądających skoków osiągali nawet około trzydziestometrowe odległości.
**Fotorelacja z Rabki**
**Amatorski skok na obiekcie w Rabce Zarytem**
\(^{25}\) P. Kuczaj „Ej była w Rabce skocznia, była..”, [www.rabka.pl](http://www.rabka.pl), 2009-12-16 [dostęp 2015-07-20].
Nieopodal Raby Wyżnej, w Rokicinach Podhalańskich istniała skocznia K-30, na której rozgrywano nieoficjalne zawody. W podzakopiańskim Chochołowie, rodzinnej miejscowości Roberta Matei stoi skocznia o punkcie konstrukcyjnym usytuowanym w okolicach dwudziestego piątego metra. Nikt na niej od lat nie skacze i skakać już nie będzie. Problemem były tu od dawna sprawy własnościowe. Zeskok jest prywatnym gruntem, właściciel pola nie wyraził zgody na korzystanie z niego. Ów właściciel przegrodził nawet zeskok płotem. Charakterystyczną cechą tej skoczni jest jej wyjątkowo krótki próg. Obiekt służy obecnie jako punkt obserwacyjny Straży Granicznej. Skocznia w Chochołowie powstała pod koniec lat 70-tych i stanęła na dawnym cmentarzu dla zwierząt. Osiągano na niej około 30-metrowe odległości. Inicjatorem jej powstania był Andrzej Masny niegdyś prezes klubu LKS Szarotka. Obok tej skoczni stała także mniejsza, 10-metrowa, po której nie ma już śladu. W ostatnich latach pojawiły się plany budowy w Chochołowie dwóch małych skoczni, K-15 i K-30 w innym miejscu, konkretne na zboczu Beskidu. Miejsce to wydaje się idealne do lokalizacji tego typu obiektów. Jest osłonięte od wiatru, o odpowiednim nachyleniu stoku. Nie jest nasłonecznione, dzięki czemu długo utrzyma się na skoczniach śnieg. Aby doszło do wybudowania skoczni w tym miejscu gmina musiała uzyskać zgodę na inwestycję od Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. W 2015 roku w debatę na temat konieczności budowy skoczni w Chochołowie włączył się sam Adam Małysz, który na przełomie stycznia i lutego odwiedził Urząd Gminy Czarny Dunajec. W budżecie gminy zostały zarezerwowane środki na zaprojektowanie skoczni, jednak aby obiekt (bądź obiekty) mógł powstać potrzebne będzie pozyskanie funduszy ze źródeł zewnętrznych. W 2016 roku radni z Czarnego Dunajca spotkali się w Warszawie z wiceministrem sportu Jarosławem Stawiarskim, by zabiegać o wsparcie finansowe rządu dla budowy skoczni narciarskich w Chochołowie. Niestety aktualnie problemem jest osuwisko, które pojawiło się w miejscu potencjalnej skoczni i które z pewnością mocno opóźni inwestycję.
W położonym nieopodal Chochołowa Dzianiszu, miejscowości, z której pochodzą bracia Miętusowie istnieje nieczynna skocznia należąca do klubu UKS Ostryż Dzianisz. Tu również, podobnie jak w Chochołowie, problemy własnościowe stają na przeszkodzie wszelkim inicjatywom wskrzeszenia obiektu. Metalowa wieża najazdowa jest w nie najgorszym stanie, ale deski na rozbiegu są już spróchniałe; skocznia nie miała stałego progu, a jej wybieg zwieńczony jest stodołą. W ostatnich latach w Dzianiszu skakali tylko amatorzy na zbudowanej przez siebie skoczni o drewnianym rozbiegu. Na skoczni w Witowie, która dziś jest często wykorzystywana przez miłośników motocyklowych szaleństw można było uzyskiwać odległości dochodzące do 30 metrów. Drewniana konstrukcja rozbiegu rozpadła się kilka lat temu.
Motocyklowy podjazd na skoczni w Witowie
Skocznia narciarska o punkcie K-35 znajdowała się w Bukowinie Tatrzańskiej. Bardzo złe wspomnienia związane z tym obiektem miał znakomity polski skoczek, Jan Kula. W grudniu 1955 roku w całym Zakopanem brakowało śniegu i była to jedyna skocznia w okolicy, na której znajdowało się trochę białego puchu. Niestety nie była dobrze przygotowana do treningów. Kula, który rozpoczął tam przygotowania do igrzysk w Cortina d’Ampezzo zaliczył upadek, w wyniku którego złamał nogę i pożegnał się z upragnionym startem we Włoszech. Skocznia znajduje się bardzo blisko słynnych term „Bukovina”. Wieża najazdowa skoczni jest w dobrym stanie, ale sam najazd już nie.
Motocykliści na skoczni w Bukowinie Tatrzańskiej
Wiadomo, że jeszcze przed wojną funkcjonowały dwie skocznie w Poroninie, 25- i 35-metrowa. Czwarty numer „Przeglądu Sportowego” z 1932 roku informuje o otwarciu skoczni, które miało miejsce 10 stycznia 1932 roku. W dniu jej otwarcia panowały nie najlepsze warunki śnieżne. Pierwszy skok oddał norweski trener polskich skoczków Peer Klykken. „Przegląd” z 1934 roku opisuje konkurs, podczas którego rekord poronińskiego obiektu niesamowicie wyśrubował Stanisław Marusarz, uzyskując aż 48 metrów. Drugą odległość dnia osiągnął wówczas jego kuzyn, Andrzej Marusarz i był to skok o 10 metrów krótszy. Pokryta igelitem skocznia w Poroninie na Galicowej Grapie funkcjonowała prawdopodobnie jeszcze w latach 80-tych. Od tamtego czasu zaczęła popadać w ruinę. W 2014 roku zebrano grożący zawaleniem rozbieg skoczni. Pozostał po niej do dziś fragment betonu podtrzymujący niegdyś wieżę rozbiegową i porozrzucane po zarośniętym zeskucoiu resztki igelitu.
Pozostałości po skoczni w Poroninie
W Koniówce istniała niegdyś profesjonalna skocznia, którą opiekował się klub KS Start Zakopane. W ostatnich latach stał tam obiekt wybudowany przez dzieci. Był bardzo nietrwały, co roku wygląda inaczej. Skakano na nim do 15 metrów. Stanisław Zacherek, wielki lokalny propagator narciarstwa doprowadził do powstania drewnianej skoczni w Szaflarach, na której w latach 1963-1969 prowadził sekcję narciarstwa wyczynowego KS „Wisła-Gwardia” z Zakopanego. Na skoczni tej wychował się m.in. Czesław Janik, który w 1970 roku skokiem na 87 metrów we Frenstacie ustanowił igelitowy rekord świata. Z zachowanych wyników z lat 60-tych wynika, że skocznia pozwalała wówczas na osiąganie maksymalnie 30-metrowych odległości. Dziś pozostałością po skoczni jest przecinka w lesie oraz betonowa podpora drewnianego rozbiegu. Na wybiegu znajduje się pastwisko.
Poza tym w wielu podhalańskich miejscowościach istnieje bądź istniało sporo innych obiektów do skakania, o których brak dokładniejszych danych - w Naprawie, Suchem, Maniowach, Jurgowie, Czarnej Górze, Ochotnicy Górnej, gdzie w 1962 roku rozegrano Mistrzostwa Podokręgu Podhalańskiego.
Podbeskidzie
Przenieśmy się teraz w Beskidy. Region ten odegrał dla polskiego narciarstwa nie mniejszą rolę niż Podhale. Warto nadmienić, iż w latach 60-tych, 90 procent składu reprezentacji polskich skoczków stanowili właśnie zawodnicy z Beskidów. Mało kto wie, że skoki narciarskie pojawiły się tam wcześniej niż na Podhalu. Pierwsze skoki na na nartach oddawano w okolicach Bielska już w 1909 roku. Na stokach Magurki skocznię wybudowali działacze klubu Wintersportclub des Beskidens-Vereins, do którego oprócz Niemców należeli też polscy narciarze. Oddawano na niej podobno skoki do 20 metrów. Ostatnim konkursem rozegrany tu przed I Wojną Światową były sylwestrowe zawody w 1913 roku. Nie zachowały się szczegółowe wyniki zawodów rozgrywanych na Magurce tamtym okresie, ale niewykluczone, że rekord Polski przed I Wojną Światową mógł być lepszy od piętnastometrowego wyniku Jana Jarzyny osiągniętego na zakopiańskich Kalatówkach w 1914 roku. W miejscu funkcjonowania skoczni terenowych w 1921 roku postawiono trwały obiekt na Magurce, w 1923 powstała większa skocznia na Klimczoku. Obie zostały gruntowanie zmodernizowane w 1925 roku pod okiem Seppa Bildsteina. W lutym 1928 roku na Klimczoku odbyły się Narciarskie Mistrzostwa Śląska, które wygrał F. Wagner po skokach na 28,5, 29,5 i 29 m. Przed wojną istniała też 30-metrowa skocznia na Szyndzielni. Mieściła się za schroniskiem w kierunku Klimczoka.
Po wojnie na skoczni w Cygańskim Lesie w Bielsku-Białej swą przygodę ze skokami zaczynał jeden z największych talentów w historii polskich skoków, Zdzisław Hryniewiecki. W 1948 roku podczas swoich pierwszych zawodów uzyskał dwukrotnie 16 metrów i zajął w konkursie drugie miejsce. Pierwszy skok w karierze oddał tu także jeden z najlepszych polskich skoczków lat 60-
---
26S. Zaborniak, *Skoki narciarskie w Polsce w latach 1907-1939*, Rzeszów-Krosno 2013, passim
tych Piotr Wala, olimpijczyk z Innsbrucku i ósmy zawodnik Mistrzostw Świata w Zakopanem w 1962 r. Obiekt miał punkt K usytuowany na 15 metrze, w latach 60-tych został zmodernizowany, a jego punkt konstrukcyjny przesunięto na 25 metr. Inna skocznia w Cygańskim Lesie powstała pod koniec lat 70-tych. Rozegrano na niej zaledwie trzy konkursy, ponieważ okazało się, że jest ona wadliwie skonstruowana. Rozbieg był zbyt długi w stosunku do zeskoku, skutkiem czego co lepsi zawodnicy lądowali już na płaskiej jego części. Groziło to poważnymi wypadkami. W latach 80-tych obiekt przeszedł renowację, ale po jej przeprowadzeniu nie funkcjonował długo. Na skoczni w ramach cyklu „Nadzieje beskidzkie” skakał kiedyś Łukasz Kruczek i to, co pamięta w związku z nią to bardzo solidny rozbieg, po którym „można by jeździć czołgiem”. Igelit, którym wyłożona była skocznia został przeniesiony na nieistniejącą już dziś skocznię Antoś w Szczyrku. Dziś jedyną pozostałością po skokach narciarskich w Cygańskim Lesie jest zadaszona, kamienna wiata, która służyła niegdyś jako trybuny dla widzów.
Najważniejszym ośrodkiem skoków narciarskich w Beskidach stała się Wisła. Pierwsza profesjonalna skocznia w tym mieście stanęła pod Baranią Górą na Przysłopie w 1929 roku, choć mniej trwały obiekt pojawił się tam już w 1922 roku. Jego wielką zaletą był fakt, że śnieg utrzymywał się tu do końca kwietnia. Zgrupowania zaczynały się na początku grudnia, a kończyły w maju. Treningi odbywały się zazwyczaj wcześnie rano, gdyż miejsce to było bardzo dobrze nasłonecznione. Użykiwano tutaj odległości do 42-43 metrów. Inauguracyjne zawody rozegrano 19 i 20 stycznia 1929 roku. Pod skocznią przybyło ponad 700 widzów, wśród których nie zabrakło przedstawicieli najwyższych władz narciarskich, rządowych i samorządowych. Konkurs zakończył się zwycięstwem zakopiańczyka Bronisława Czecha, który oddał skoki na 27,5 i 28 m. Drugie miejsce zajął Cukier, a trzecie Szostak. Była to skocznia bardzo lubiana przez wszystkich zawodników, przez wiele lat była miejscem licznych zgrupowań treningowych skoczków z całych Beskidów. Obiekt przeszedł modernizację w 1935 roku i zyskał jeszcze na swojej atrakcyjności. Jego rekord wynosił 34,5 m. (Mieczysław Kozdruń). Wychował wielu wspaniałych zawodników, którzy odnosili potem liczne sukcesy międzynarodowe. Nikomu nie przeszkadzały niezbęd komfortowe warunki zakwaterowania oraz wyżywienia w starym, drewnianym schronisku znajdującym się nieopodal. W latach 60-tych obok większej powstała też mała skocznia dla młodych adeptów skoków. Rozbieg skoczni na Przysłopie rozebrano ostatecznie w 1977 roku.27
W dniach 21-23 lutego 1931 roku otwarto w Wiśle inny obiekt - skocznię w Wiśle - Głębbach (Labajowie). Zaprojektował ją kapitan Loteczka, twórca wielu skoczni narciarskich w Polsce. Miała ona próg wysoki aż na 4 metry i można było osiągać na niej odległości do 50 metrów. W numerze 6 „Przeglądu Sportowego” z 21 stycznia 1931 roku ukazał się wywiad z Bronisławem Czechem, który pojawił się w Wiśle, aby przetestować nową skocznię. Oto co miał do powiedzenia na jej temat: „Skocznia? Bardzo ładna. Położona na krańcu małej, ładnej dolinki, stok północno-zachodni cała w lesie. Z góry spod progu skoczni otwiera się piękny widok na całą Wisłę i okolicę. Sama skocznia szalenie miła, właściwie robi wrażenie niewielkiej, wieża niewysoka, rozbieg nie bardzo stromy. Można się bardzo dobrze przygotować do odbicia na progu, nie ma stromego przejścia, skocznia lekko wisząca. (...) Wymiary skoczni przedstawiają się tak: długość rozbiegu wynosi 70 m, zeskok, od góry mierząc, jest na przestrzeni 34 m sztuczny, z drzewa, a dalej już naturalny. Nachylenie do 60 m wynosi 37 stopni, potem następuje dość ostre przejście, między 60 a 70 m, następnie płasko, podjazd na przeciwległy stok i stop. Skocznia do 45 m łatwa. (...) Właściwie to skocznia nie była do skoków jeszcze zupełnie przygotowana, pomimo że jest zupełnie wykończona i żadnych poprawek nie potrzebuje. Pierwszy skok 22 m, drugi trochę śmielej 35 m, trzeci 41. Jak na nieprzygotowaną skocznię, aż za dużo. I muszę przyznać, że podeczas trzeciego skoku, 41 m, mimo złych warunków – mało śniegu, gruda, dziury – lądowania zupełnie nie czulem, co już bardzo dobrze świadczy o skoczni i jej budowniczych.” 21 lutego 1931 roku rozegrano na skoczni Mistrzostwa Polski w kombinacji norweskiej. W 1937 roku odbyły się tu Mistrzostwa Polski w skokach, które wygrał Stanisław Marusarz. Po wojnie skocznia została nazwana imieniem
27 W. Szatkowski, *Od Marusarza do Malysza*, Zakopane 2004, s. 380.
Jana Halamy - działacza sportowego. Do niedawna, co dwa lata, skocznia w Wiśle-Głębcach była miejscem zmagań młodych skoczków w ramach Ogólnopolskiej Olimpiady Młodzieży, a do sezonu 2013/14 rozgrywane tu były konkursy z cyklu Lotos Cup. W XXI wieku obiekt gościł też takie imprezy jak: Ogólnopolskie Spotkania UKS-ów, Mistrzostwa Uczniowskich Klubów Sportowych, Puchar Prezesa Firmy Ustronianka, Mistrzostwa Śląska czy Puchar Beskidów. Obecny jej rekord wynosi 72,5 metra i należy do Krzysztofa Kabota. Przez zeskok przechodzi droga, jest to poważny mankament, więc na czas zawodów, a nawet treningów jezdnia musiała być zamkynana. Obok 65-metrowej skoczni w Łabajowie znajduje się także mniejsza o punkcie konstrukcyjnym 35 m, jej rekord wynosi 46 metrów, a jego autorem został w 2004 roku Jakub Kot. Skocznie te miały zostać pokryte matami igelitowymi, które znajdowały się niegdyś na Średniej Krokwi. Igelit z Zakopanego został przewieziony do Wiśły przed siedmioma laty i na tym poprzestano. Leżał obok skoczni palony słońcem i polewany deszczem i ostatecznie nie znalazł się na zeskoku łabajowskiego obiektu. Na przestrzeni ostatnich lat stan niemodernizowanych od dawna skoczni stale się pogarszał, w pewnym momencie osiągnął wręcz poziom katastrofalny. Skocznie nie spełniały żadnych wymogów, nie miały certyfikatów, a na rozbiegu mogło znajdować się zaledwie pięć osób (inaczej konstrukcja groziła zawaleniem). W 2010 roku obiekty przeszły jednak gruntowną modernizację. Z racji, że należały do trudnych skoczni (zawodnik zaraz po wyjściu z progu leciał dość wysoko nad buła) cofnięto próg i nadsypano bułę. Mimo niedawnego remontu dziś znow straszys swoim wyglądem. Trudno sobie wyobrazić, że przed około pięcioma laty skocznie zostały gruntownie zmodernizowane, a jeszcze dwa lata temu odbywały się tu treningi i zawody. Skocznia sprawia smutne wrażenie, opuszczoną, zaniedbaną i popadającą w zapomnienie. Metalowe schody usytuowane wzdłuż zeskoku, prowadzące na jej górę są wybrakowane i niebezpiecznie poruszają się pod stopami. Konstrukcja rozbiegu większego z obiektów posiada rażące braki w odeskowaniu, najbardziej przygnębiająco wygląda jednak będąca w roszypce, zdewastowana wieża sędziowska, która, jak się wydaje, w przypadku prób ewentualnych prób reaktywacji obiektu, musiałaby chyba zostać zbudowana od podstaw. Wyciąg orczykowy znajdujący się obok skoczni także bynajmniej nie sprawia wrażenia natychmiastowo gotowego do użytku. W 2013 roku w Łabajowie pojawił się nowy obiekt. Jest to małenna skocznia o parametrach K-12. Budowana była przez trzy dni przez operatora koparki i trenera Jana Szturca. W odeskowaniu skoczni pomogli rodzice młodych zawodników. Dziś z uwagi na remont małych skoczni w Wiśle Centrum skoczeńka nie jest już używana.
Fotorelacja z Łabajowa, 2016 rok
Najbardziej znana skocznia w Wiśle to Malinka. Obiekt powstał w 1933 roku. Pierwszym jego rekordzistą był Mieczysław Kozdrun, który uzyskał 41 metrów. Pierwsza poważna modernizacja skoczni miała miejsce w 1953 roku. Zmieniono wtedy profil skoczni, przeniesiono zeskok, wybudowano drewnianą wieżę sędziowską. Kolejna renowacja przypada na rok 1957. Skocznia otrzymała wtedy nowy profil progu. Od 1958 roku organizowano tu wielką, prestiżową imprezę międzynarodową - Puchar Beskidów. Wówczas skocznia ta gościła wielu wybitnych zawodników zza granicy. Skakali tu choćby Koba Czakadze, Nikolał Szamow, Gary Napalkov z ZSRR (swoego czasu rekordzista skoczni) czy Rudolf Hoehnl i legendarny Jiri Raska z Czechosłowacji. W 1960 roku miał na tej skoczni miejsce tragiczny wypadek jednego z najzdolniejszych polskich skoczków - Zdzisława Hryniewieckiego. Zawodnik ten złamał kregosłup podczas treningu i resztę życia spędził na wózku inwalidzkim. Kolejna kapitalna przebudowa skoczni miała miejsce w latach 1966-67, ale od początku lat 80-tych zaczął się dla niej zły okres. Z roku na rok stawała się coraz bardziej zaniedbana. W 1978 Malinka miała stać się nawet areną zawodów o Puchar Kontynentalny. Seria próbna poprzedzającą zawody została jednak przerwana po skokach 21 zawodników z uwagi na... brak komputera na wieży sędziowskiej. Pomimo dostarczenia sprzętu
delegat FIS podjął decyzję o odwołaniu zawodów Mistrzostwa Polski w 2001 roku były ostatnim oficjalnym konkursem rozegrzanym na dawnej "Malince". Ostatnim rekordzistą starej Malinki został Wojciech Skupień, który na wspomnianych zawodach skoczył tu 112 m., jednak najdłuższym skokiem popisał się podczas tych samych zawodów Robert Mateja. Skoczek z Chochołowa doleciał aż do 119 metra, ale skok zakończył upadkiem. Po wielkich sukcesach Adama Małysza, w Wiśle pojawił się ambitny plan przebudowy skoczni. Miała ona spełniać wymogi Międzynarodowej Federacji Narciarskiej i gościć najlepszych skoczków w konkursach rangi Pucharu Świata. W planach było też powstanie wyciągu, nowej wieży, sztucznego oświetlenia, wyłożenie skoczni igelitem. Przewidziano również budowę kawiarni widokowej na górze rozbiegu. Powstać miały szatnie dla zawodników, pomieszczenia dla ekip, prasy, obsługi radiowo-telewizyjnej, administracji obiektu. Pierwsze ambitne założenia przewidywały, że trybuny wokół skoczni pomieszcza ponad 30 tysięcy widzów! W sezonie 2004/05 miały w Wiśle odbyć się pierwsze zawody. Rozpoczęcie budowy przeciągało się jednak z różnych powodów i dopiero pod koniec 2004 roku przystąpiono do prac. Niestety budowa co rusz napotykała na różnego rodzaju przeszkody. Obiekt byłby gotowy na jesień 2006 roku, planowano już nawet rozegrać tu Mistrzostwa Polski w 2007 roku, niestety w sierpniu 2006 roku na zeskoku obsunął się kawał ziemi, przez co znów termin otwarcia się opóźnił. Budowa skoczni szczęśliwie zakończyła się późnym latem 2008 roku. 26 września oficjalnie otwarto nową skocznię i nadano jej imię Adama Małysza. Rozegrano przy okazji konkursy o letnie Mistrzostwo Polski w kombinacji i skokach. Pomimo słabego sezonu letniego w konkursie indywidualnym patron nowej skoczni nie miał sobie równych i pewnie zwyciężył. W lutym 2009 na Malince rozegrano pierwsze od ośmiu lat zimowe Mistrzostwa Polski, w których zwyciężył Kamil Stoch. Do chwili obecnej na skoczni odbyły się zawody letniego i zimowego Pucharu Kontynentalnego, FIS Cup, konkursy Letniej Grand Prix, a od sezonu 2012/13 rozgrywane są w Wiśle zawody Pucharu Świata. Autorem najdłuższego skoku na wiślańskim obiekcie jest Peter Prevc. Słoweniec w 2014 roku poleciał na odległość 140,5 m., jednak swój skok podparł. Oficjalnym rekordzistą jest Austriak, Stefan Kraft, który podczas kwalifikacji do konkursu PŚ połrunął na 139 metr. Oficjalnym rekordzistą letnim jest Kamil Stoch z wynikiem 136 m. W 2009 roku skocznia w Wiśle wyposażona została w system mrożenia torów. Urządzenie zastępuje stosowanie środków chemicznych, które było rozwiązaniem na krótką metę. W Polsce podobnym rozwiązaniem może pochwalić się tylko obiekt Skalite w Szczyrku. Cała inwestycja kosztowała około 400 tys. złotych i była możliwa dzięki dochodom wypracowanym przez skocznię.
Skocznia imienia Adama Małysza podczas swoich pierwszych zawodów Pucharu Świata
Otwarcie skoczni w Wiśle Malince
Rekord skoczni Stefana Krafta
Podparty skok Petera Prevca
Letni rekord Kamila Stocha
Rodzinne miasto Adama Małysza dysponuje także kompleksem skoczni - Wisła Centrum. Trzy obiekty o punktach konstrukcyjnych 17m., 23m., 40m. powstały w latach 1962 - 64. Rekordzistą największej jest Paweł Słowiok (49 m.). Skocznie kapitalną modernizację przeszły w 1997 r. Jesienią 2005 roku skocznia K-23 otrzymała nowe tory najazdowe w postaci specjalnych płyt
ślizgowych, które zdecydowanie szybsze od metalowych czy porcelanowych, nie wymagają polewania wodą, co jest konieczne w przypadku tradycyjnych rozwiązań. Stan obiektów w ostatnich latach stale się pogarszał. Podczas igrzysk w Vancouver w świat poszły słowa Adama Malysza. Mistrz przyznał, że chce mu się płakać, gdy patrzy na obiekty w Wiśle Centrum, na których dzieci uczą się skakać, a on sam bałby się na nich trenować. Rozpoczęło się więc gorączkowe poszukiwanie środków na remont, a w zasadzie budowę nowych skoczni. W maju 2012 roku zostały złożone odpowiednie dokumenty do starostwa powiatowego, we wrześniu zostało wydane pozwolenie na budowę. W marcu tego roku samorząd wyłonił wykonawcę prac. Przetarg wygrało konsorcjum dwóch krajowych firm.
Przebudowa trzech skoczni kosztowała prawie 3 mln zł. Obiekty miały zostać oddane do użytku jesienią 2013 roku, zostały jednak otwarte z ponad półtorarocznym opóźnieniem w lipcu 2015 roku i jak się okazało nie były wolne od wady konstrukcyjnej w postaci braku możliwości zamontowania siatki, która przykryłaby igelit. Bez tego skocznie nie mogłyby być używane zimą. Mankament do sezonu zimowego został jednak wyeliminowany. Przebudowany, a właściwie wybudowany na nowo kompleks składa się w tej chwili z trzech skoczni o punktach konstrukcyjnych K-40, K-20 i K-10. Ta ostatnia jest obok skoczni w Zagórzu najmniejszym nieamatorskim obiektem do skoków w Polsce. W XX wieku w Wiśle używano jeszcze jednej skoczni. Był to mały, treningowy niewykorzystywany od około dekady obiekt K-20 z drewnianym rozbiegiem. Znajdował się około trzech kilometrów od skoczni K-120, nazywano go U Niemculi. Jego roszpadający się najazd został ostatecznie rozebrany w 2015 roku. Pozostały po nim fragmenty progu i „skoczniowe” ukształtowanie terenu. W Wiśle i jej najbliższych okolicach znajdowało się w przeszłości tak wiele skoczni narciarskich, że wręcz nie sposób dziś przywołać wszystkich tych obiektów. Wiadomo, że skakano również pod Bobrowem, w Wiśle-Czarnem, w Jaworniku (latem pokryta była chodnikami kokosowymi), na Koziuńcu.
Jurzykowie, „Na równem”. Skocznia znajdowała się też nieopodal domu znanego doskonale kibicom skoków, Jana Szturca, wychowawcy wielu beskidzkich talentów, w tym Adama Malysza. Nazywano ją U Szturca i posiadała ona całkiem spore rozmiary. Jej rekord wynosił 53 metry, należał do Jana Raszki.
W 2003 roku w Wiśle zaczęto mówić też o potrzebie budowy skoczni mamuciej.\textsuperscript{28} Nierealny pomysł jednak bardzo szybko upadł.
Według autorów książki „Adam Małysz. Bogu dziękuję” swoją skocznię narciarską w Wiśle wybudował też przed wojną pradziadek naszego wielkiego mistrza. Miała się ona znajdować niedaleko jego domu, zaraz za punktem straży granicznej w Wiśle. Jej rekord, ustanowiony, już po wojnie miał wynosić aż 53 metry. Co o tych sensacyjnych doniesieniach powiedział sam Adam Małysz? W jednym z wywiadów odniósł się do tej informacji: „Znam to wszystko tylko z opowieści. Nie wiem, czy to, co miał dziadek, dziś nazwalibyśmy w ogóle skocznią. Jakiś zjazd z góryki, rozbieg mógł mieć nawet 200 metrów, a próg usypany z ziemi. Byłe się wybić i wyładować na jakiejś łączce w dolince. Wiem od rodziców, w który miejscu to było, ale poza tym nic nie pamiętam.”\textsuperscript{29}
\textbf{Szczyrk} to 5-tysięczne miasteczko w województwie śląskim u podnóża Skrzycznego i Klimczoka. Jest to znany ośrodek wypoczynkowy i sportów zimowych. Znajdują się tam nartostrady, wyciągi narciarskie oraz skocznie. Pierwsza z nich w Szczyrku stanęła jeszcze w latach 20-tych. Zlokalizowana była na południowym stoku Beskidka, czyli "u Laszczoka na grapi" i pozwałała na osiąganie trzydziestometrowych odległości. Udział w jej powstaniu miały trzy organizacje: Związek Strzelecki, TG Sokół oraz III Pułk Strzelców Podhalańskich. Wkrótce potem w różnych punktach Szczyrku masowo zaczęły się pojawiać skocznie terenowe. Były to m.in. obiekty u \textbf{Krupy}, Za Wodospadem, \textbf{Za Wodą}, \textbf{Na Grapce}.
Wreszcie swych narodzin doczekała się także skocznia \textbf{Skalite}. 14. lutego 1937 roku rozegrano na niej inauguracyjny konkurs zorganizowany przez WKS Bielsko. Obiekt pozwalał na osiąganie ponad 40 metrowych odległości. Po wojnie skocznia została gruntownie przebudowana. Jej uroczyste ponowne otwarcie połączone z konkursem skoków nastąpiło w styczniu 1952 roku. Zawody rozgrywane przy 10 - tysięcznej publiczności wygrał Antoni Wieczorek przed Janem Kulą, Stanisławem Marusarzem i Jakubem Węgrzynkiewiczem. Pierwszy oficjalnie odnotowany rekord zmodernizowanej skoczni "Skalite" wynosił 63,5 metra, a ustanowił go w 1953 roku Antoni Wieczorek, a wkrótce potem poprawił go o 4,5 metra Aleksander Kowalski. Niegdyś corocznie rozgrywano tu konkursy w ramach Pucharu Beskidów. Trzy pierwsze zawody z tego cyklu (1958,1959,1960) zakończyły się zwycięstwem Władysława Tajnera, a na liście triumfatorów widnieją także nazwiska bardzo znanych skoczków z zza granicy takich jak: Koba Czakadze z ZSRR (1966), reprezentant NRD – Peter Lesser (1967) czy Fin Kalevi Tuhkanen (1973). Obiekt ten wychował wielu znanych skoczków, którzy odnosili później sukcesy na arenie międzynarodowej, byli to m.in: Antoni Łaciak, Jakub Węgrzynkiewicz, Antoni Wieczorek, Jakub Huczek, Stefan
\textsuperscript{28} Fragment wywiadu z ówczesnym prezesem PZN, Pawłem Włodarczykiem, przeprowadzonym przez Dziennik Polski w lipcu 2003 roku: „Myślimy też o budowie "mamuta". Takie są w tej chwili tendencje w FIS, konkursy na "mamutach" mają trafić do programu igrzysk. Największe imprezy światowe, w tym także Puchary Świata, będą przyznawane krajom mającym skocznie K 120 i K 185.”
\textsuperscript{29} „Adam Małysz dla INTERIA.PL: Opatrzność czuwała nadem mna”, \url{www.interia.pl}, 2011-03- 25 [dostęp 2015-07-20]
Przybyła, Józef Przybyła czy Józef Kocyan. Stara skocznia często była areną zmagań o Mistrzostwo Polski. Po raz ostatni na starym „Skalitem” impreza ta odbyła się w marcu 2003 roku. Zwyciężył wtedy świeżo upieczony Mistrz Świata z Predazzo, Adam Małysz przed Łukaszem Kruczkiem i Marcinem Bachledą. Kiedy okazało się, że Międzynarodowa Federacja Narciarska powierzyła Szczyrkwowi organizację Mistrzostw Świata Juniorów w 2008 roku i IX Zimowego Olimpijskiego Festiwalu Młodzieży Europy w 2009 roku, oczywistym stało się, że przestarzała skocznia musi zostać poddana gruntownej przebudowie. Na jej miejscu stanąć miał nowoczesny obiekt oraz dwie mniejsze skocznie, K-70 i K-40. W maju 2007 roku rozstrzygnięto przetarg na budowę całego kompleksu i wkrótce potem pełna parą ruszyć miała kapitalna modernizacja nowej 90-tki, wszak czasu nie było za wiele. Niestety podobnie jak w Wiśle tak i tutaj nie było się bez problemów. Najpierw trzeba było uzyskać pozwolenie na budowę od Wojewódzkiego Parku Narodowego, gdyż projekt przewidywał, że skocznia “zahaczy” o jego tereny. Gdy owo pozwolenie udało się w końcu uzyskać i ekipa budowlana miała rozpocząć prace, na przeszkodzie stanęła afera łapówkarska w warszawskiej centrali COS-u, która wstrzymywała inwestycję. Prace ruszyły na dobre dopiero we wrześniu. Dramatyczną walkę z czasem udało się wygrać, obiekt o punkcie K-95 i HS 108 był gotowy w pierwszej połowie stycznia 2008 roku, lecz jak na ironię w przeprowadzeniu Mistrzostw Świata przeszkodziła pogoda. Z powodu braku śniegu konkursy awaryjnie przeniesiono do Zakopanego. 16 i 17 lutego 2008 roku rozegrano za to dwa konkursy FIS Cup, w których triumfowali Łukasz Rutkowski i Piotr Żyła. Zawody tego cyklu w Szczyrku na stałe weszyły odtąd do kalendarza FIS. Rok później na skoczni rozegrano konkursy skoków i kombinacji norweskiej w ramach Zimowego Olimpijskiego Festiwalu Młodzieży Europy oraz indywidualne i drużynowe Mistrzostwa Polski. Najważniejszą imprezą, jaką gościła dotąd skocznia Skalite była Letnia Grand Prix w 2011 roku, zima 2015 roku po raz pierwszy do Szczyrku miały zawitać zawody Pucharu Świata, ostatecznie jednak FIS nie przyznała organizacji tej imprezy beskidzkiemu miastu. Obecny, nieoficjalny rekord skoczni K-95 wynosi aż 116 metrów i został ustanowiony przez Krzysztofa Leję podczas konkursu Lotos Cup w marcu 2011 roku. Pod koniec 2008 roku dokonano budowę skoczni K-70, jej rekordzistą także jest Leja (wraz z Przemysławem Kantyka) z wynikiem 80 metrów. 23 lipca 2010 roku podczas letnich Mistrzostw Polski oficjalnie otwarto najmniejszą skocznię, „czterdziestkę”. Najdłuższymi skokami popisali się na niej Dawid Jarząbek i Paulina Cieślar uzyskując 44,5 m.
**Trenig polskich skoczków na "Skalitem"**
Skalite to nie jedyna skocznia normalna w Szczyrku. Poza nią znajduję się tam, a raczej znajdował obiekt im. Zdzisław Hryniewieckiego **Pod Białym Krzyżem** w **Przełęczy Salmopolskiej**, który także posiadał punkt K usytuowany na 85 metrze. Decyzję o jego powstaniu podjęto w 1976 roku, a otwarto ją po niemal 10 latach, w sezonie 1985/86. Obok skoczni normalnej wybudowano także trzy mniejsze. Skocznia miała drewniany rozbieg, podpierany przez betonowe słupy. Obiekt wyposażony był też w trybunę i wieżę sędziowską. Poważnym mankamentem był jednak brak wyciągu, skoczkowie długą drogę na górę musieli pokonywać piechotą po leśnej ścieżce. W marcu 1991 roku skocznia w Przełęczy Salmopolskiej była areną konkursu o Puchar Europy (poprzednik Pucharu Kontynentalnego). Rozegranie zawodów do końca stało pod dużym znakiem zapytania. W całych Beskidach brakowało śniegu i trzeba było różnych oryginalnych zabiegów, łącznie z posypywaniem zeskoku trocinami, by impreza doszła do skutku. Ostatecznie zawody odbyły się, a ich triumfatorem został Austriak Franz Neulaendtner, swego czasu v-ce mistrz świata w lotach oraz brązowy medalista olimpijski w drużynie. Na okoliczność tego konkursu w Beskidy przyjechali nawet zawodnicy z Hiszpanii. Niegdyś Pod Białym Krzyżem gościł też sam Jens Weissflog. W latach 90 - tych regularnie odbywały się tu zawody Pucharu Świata B w Kombinacji Norweskiej, w
1994 roku podczas oficjalnego treningu przed konkursem z tego cyklu, Słowak Ladislav Sulir ustanowił rekord skoczni, skokiem na 91 metrów. W samych zawodach najdłuższym skokiem popisał się Łukasz Kruczek, który osiągnął 89 metrów. Obiekt był też areną zmagań najlepszych polskich skoczków w mistrzostwach kraju. W 1995 roku kibice ze Szczyrku byli świadkami ciekawej rywalizacji Adama Małysza z Wojciechem Skupninem. Zwyciężył ostatecznie skoczek z Poronina, gdyż Małysz nie ustal swojej drugiej próby. Jednak już kilka tygodni później był jedną z największych sensacji Mistrzostw Świata w Thunder Bay. Niestety wkrótce potem skocznia zaczęła się sypać, a władze Szczyrku, które przejęły ją od bielskiego OSiR-u nie dysponowały odpowiednimi środkami, by ją uratować. Została zamknięta i przeznaczona do rozbiórki. 31 maja 2000 roku pożar strawił drewnianą konstrukcję. Do dziś nie wiadomo jaka była jego przyczyna. Obok skoczni normalnej znajdowała się skocznia K-40, także już nieistniejąca. Dzisiejszą pozostałością po salmopolskiej skoczni normalnej są drewniane i betonowe słupy stanowiące niegdyś fragmenty rozbiegu. Da się też zauważyć fragment progu, zeskok jest zarosnięty.
W Szczyrku "Bilej" zlokalizowane były kolejne dwie skocznie o punktach K-33 i K-50 m. Rekordzistą większej był Jakub Kot z wynikiem 56 m. Autorami najdłuższych skoków na K-33 byli Paweł Slowiok, Klimek Muranka i Aleksander Zniszczol (37 m.). Obie skocznie dzięki matom igelitowym funkcjonowały jako caloroczne, były własnością Centralnego Ośrodka Sportowego. Powstały jeszcze przed wojną. Na początku lat 50-tych zostały zmodernizowane, lecz niedługo potem ponownie zaczęły popadać w ruinę. W 1973 roku pod okiem trenera Bronisława Porębskiego wyremontowano ten sypiący się już obiekt. Wyposażony został w nowe rozbiegi i małą trybunę, a wkrótce potem także w prowizoryczne sztuczne oświetlenie. Pod koniec 2009 roku w związku z rozbudową kompleksu w Skalitem, skocznie w Bilej zostały definitywnie zamknięte i rozebrane.
Szczyrk jeszcze przed kilkoma laty mógł pochwalić pierwszą w Polsce opomiarowaną skocznią krążnikową. Był to obiekt K17 o nazwie Antoś, którego cechą charakterystyczną było to, iż zamiast po porcelanowej, czy stalowej nawierzchni, skoczek jeździł po specjalnie ułożonych rolkach. Na rozbiegu zostały zainstalowane elektroniczne czujniki, dzięki którym każdy skok mógł być zapisany na komputerze (siła odbicia, miejsce, szybkość najazdu, inne ważne parametry) i przeanalizowany przez trenera w dowolnym czasie. Z ekranu monitora podłączonego do komputera można było odczytać siłę odbicia zarówno prawej, jak i lewej nogi skoczka. Pomysłodawcą tego przedsięwzięcia był inżynier z Warszawy, Stanisław Banerski. W 2012 roku obiekt został zdemontowany przez właściciela terenu, na którym się znajdował, a na jego miejscu miał powstać wyciąg narciarski. "Inwestor ucuciwie poinformował klub oraz burmistrza Szczyrku, o zamiarze rozebrania skoczni. Nakłady na modernizację obiektu byłyby znaczne i dlatego postanowiono zlikwidować niszczącą skocznię, a stary igelit został oddany do utylizacji" - wyjaśniła prezes Sokola Szczyrk, pani Urszula Śliwa-Gluza.
Materiał o skoczni „Antoś”
W połowie lat 80-tych przy Szkołe Podstawowej nr 1 stanęła skocznia narciarska zaprojektowana przez inż. Juranda Jareckiego. Inicjatorem powstania obiektu był Bronisław Porębski, a do prac włączył się także Bolesław Węgrzynkiewicz. Skocznia nie była szczególnie mocno eksploatowana, skakali na niej w zasadzie tylko uczniowie szkolnego klubu. Drewniany rozbieg został rozebrany w
---
30 Piotr Zawadzki, „Tam był sport; skocznia na Przełęczy Salmopolskiej”, www.sport.pl, 2005-21-01 [dostęp 2015-07-20]
31 Robert Osak, „Szczyrk - skocznia Antoś została zburzona”, www.winterszus.pl, 2012-11-29 [dostęp 2015-07-20]
1996 roku. Do dziś obok szkolnego boiska można oglądać pozostałości po tym obiekcie.
W latach 50-tych pojawił się pomysł wybudowania w Szczyrku skoczni mamuciej, na której można by oddawać skoki powyżej 110 metra. Była to inicjatywa znanego i cenionego wówczas zawodnika, trenera i działacza, Antoniego Wieczorka. Pierwsza wersja tego projektu przewidywała budowę szczyrkowskiego "mamuta" pod Przełęczą Salmopolską, a druga między małym a dużym Skrzycznem. Był to jednak zbyt śmiały pomysł jak na lata powojenne i do powstania "giganta" w Szczyrku w końcu nie doszło.\(^{32}\) Jednak dzięki zapalowi Wieczorka stanęło kilka innych beskidzkich skoczni. Były to między innymi nie istniejące już obiekty na Zbójnickiej i Jeziorze. Wieczorek organizował też cykliczne zawody na skoczniach: Na Dolinach, Na Ścianie, Zlabina, Pod Gronickiem na Skalitem, które wzorem Leopolda Tajnera latem pokrywał matami ze słomy. Niestety w latach 60-tych obiekty te zaczęły znikać...
Trzecim po Wiśle i Szczyrku najważniejszym ośrodkiem narciarskim w Beskidach jest Goleszów. Początki narciarstwa w tej miejscowości datuje się na połowę lat dwudziestych. Pierwsza skocznia narciarska powstała tu już w 1926 roku pod Grabówką, kolejna z punktem K wynoszącym około 35 metrów została wybudowana na początku lat 30-tych pod Goleszowską Górą z inicjatywy Gustawa Kożdonia, który był pierwszym zawodnikiem w Goleszowie uprawiającym narciarstwo klasyczne. W latach 1933-36 odbyły się tu trzy konkursy skoków najlepszych skoczków Okręgu Śląskiego. Był to wielki pojedynek dwóch czołowych zawodników: wspomnianego Kożdonia oraz Mieczysława Kozdrunia. Ostatecznie Puchar Goleszowa dwukrotnie wpadł w ręce tego pierwszego. W latach powojennych po zakończeniu kariery zawodniczej trenerem w miejscowym klubie został Leopold Tajner, który doprowadził do powstania w Goleszowie i okolicach 10 skoczni narciarskich. Były to głównie niewielkie pięcio- czy dziesięciometrowe skocznie terenowe. Jedna z goleszowskich skoczni już w latach 40-tych posiadała sztuczne oświetlenie. Głównym zamierzeniem trenera Tajnera było stworzenie skoczkom w okresie letnim warunków jak najbardziej przypominających zimowe. W latach 1947-48 pokryto matami ze słomy tzw. "średnią" skocznię w Goleszowie oraz małą na Górze Chełm. Letnie skoki wzbudzały ogromne zainteresowanie wśród okolicznej ludności. Pomyślny ten jednak nie do końca się sprawdził i zaprzestano tego typu treningów. Prędkość nart na zeszkolu była za mała, pomimo smarowania ich parafiną i ropą, a lądowanie z upadkiem powodowało częste zrywanie mat.\(^{33}\) Obecnie Goleszów dysponuje dwoma czynnymi skocznicami, należącymi do klubu LKS Olimpia Goleszów. Są to obiekty o punktach konstrukcyjnych 30 i 17 m. Większa skocznia od ponad 20 lat pokryta jest igelitem, którego stan na dzień dzisiejszy określić można jako katastrofalny, mniejsza doczekała się nowych mat w ubiegłym roku. Przywieziono je z czeskiego Rożnowa. Pewnym mankamentem goleszowskich obiektów jest to, że zaraz za wybiegiem skoczni znajduje się kilkumetrowe urwisko, na szczęście zabezpieczone siatką, ale zdarza się, że skoczek w nią wpada po skoku. Na skoczniach w Goleszowie przez lata dwa razy w roku odbywały się konkursy dla młodych adeptów skoków. Na początku maja przeprowadzano tu Memorial im. Leopolda Tajnera, na początku grudnia rozgrywano konkurs mikołajkowy. Ze względu na bardzo żyły stan kompleksu ostatnie majowe zawody zostały jednak przeniesione na skocznię w Wiśle-Centrum. W 2015 roku Gmina Goleszów podpisała porozumienie o współpracy z Polskim Związkiem Narciarskim, owocem którego ma być m.in. gruntowna modernizacja tamtejszego kompleksu skoczni. Do chwili obecnej nie poszły za tym żadne działania. Kilka lat temu w ramach kompleksu funkcjonowały jeszcze inne skocznie, w tym obiekt K-50, który posiadał igelit i sztuczne oświetlenie. Został jednak zlikwidowany. Ostatnie zawody rozegrano na nim ponad 10 lat temu. Na skoczni z ulepionym wówczas ze śniegu progiem skakano około 40 metrów, a w ostatnim konkursie wziął udział m.in. Klemens Muranka.\(^{34}\)
\(^{32}\) W. Szatkowski, *Od Marusarza do Malysz*, Zakopane 2004, s. 99.
\(^{33}\) W. Szatkowski, *Od Marusarza do Malysz*, Zakopane 2004, s. 109.
\(^{34}\) Mikolaj Szuszkiewicz: „Goleszów i… koniec”. Wywiad z Tadeuszem Tajnerem”. Skoczniolaz.blogspot.com, 2015-11-30 [dostęp 2016-07-20]
Konkurs skoków w Goleszowie
Pierwsze skoki na nartach w Koniakowie oddano już w 1923 roku. Wiadomo, że po biegach terenowych narciarze organizowali sobie zawody w skokach. Niespełna 10 lat później powstała w Koniakowie profesjonalna skocznia. Otwarto ją 3 stycznia 1932 roku. Wybudowana została przez miejscowych narciarzy, według planów kpt. Loteczki. Skocznia została poświęcona przez miejscowego proboszcza, a zaraz potem rozegrano na niej inauguracyjne zawody. Na starcie stanęło dziewięciu zawodników, a najlepszy okazał się T. Zeydel z Zakopanego, który pofrunął na odległość 31 metrów. Obiekt powstał na górze Ochodzița, na niezalesionym stoku w miejscu zwanym Grapką. W celu właściwego przystosowania terenu wycięto drzewa na zeskok i postawiono kamienny próg. Ponieważ w tym miejscu znajdowały się pola uprawne, latemów próg chowano w stodole. W grudniu 1936 roku w Beskidach głośno było o wyczynie zawodnika Wisły Zakopane Bochenka. Oddając skok na odległość 40,5 m, pobił rekord koniakowskiej skoczni. Takie były początki skoków narciarskich w Koniakowie. W latach 70-tych trenerem w ROW-ie Rybnik, który miał sekcję narciarską w Koniakowie, został Leopold Tajner. W 1971 roku Tajner wybudował tu sztuczny rozbieg, dzięki czemu obiekowi przyznano licencję i mógł stać się areną oficjalnych zawodów. Jego cechą charakterystyczną była bardzo stroma buła, komu udało się ją przeskoczyć, ten osiągał dobre wyniki. Właśnie w Koniakowie trenowali przyszli olimpijczycy - Jan Legierski i Stanisław Kawulok. Skocznia ta posiadała jednak kilka wad. Pokrywa śnieżna utrzymywała się tu stosunkowo krótko, gdyż obiekt położony był na południowym stoku. Dlatego też odbywały się tam głównie zawody, treningi często musiano przenosić na inne skocznie. Poza tym tuż pod progiem biegła droga do przysiółka Koszarzyska. Organizatorzy obawiali się, że w razie upadku na rozbiegu mogłoby dojść do tragedii. Zdarzało się, że w momencie wykonywania skoku tuż pod progiem przejeżdżał wóz ciągnięty przez konia. W połowie lat 70. na wniosek wójta sztuczny rozbieg został rozebrany. Pasjonaci skoków pragnęli przywrócić jej dawny wygląd, na przeszkodzie stanęła im jednak reforma administracyjna z 1975 roku. Klubowi z województwa katowickiego nie wolno było inwestować w obiekt położony w województwie bielskim. Po zakończeniu pracy z kadrą narodową Tadeusz Kołder, który wychował się na tej skoczni postanowił doprowadzić ją do dawnego stanu. Ze Skandynawii przywiózł projekty nowoczesnego profilu i wspólnie z zawodnikami Olimpii Goleszów, która przejęła sekcję od ROW-u, przywrócił jej dawną świetność. W 1983 roku obiekt ponownie uzyskał licencję, wtedy też odbyły się w Koniakowie najpoważniejsze zawody w historii skoczni: mistrzostwa Polski juniorów młodszych. Padł wtedy rekord obiektu. Bogdan Papież poleciał na odległość 51 metrów. Ostatni konkurs skoków w Koniakowie odbył się 7 marca 1993 roku. Zorganizowano nietypowe zawody drużynowe, które obejrzało ponad tysiąc kibiców. W rodzinnych duetach skakali ojcowie z synami. Wystartowało siedem par: z Koniakowa, Istebnej i Jaworzynki. Zwyciężył duet Jan (senior) i Daniel (junior) Krężelokowie z Koniakowa. Niestety po tych zawodach zeskok coraz bardziej zarastał, skocznia popadała powoli w ruinę. Kilka lat temu teren został rozparcelowany pod domy mieszkalne. Dziś trudno domyślić się, że kiedyś w tym miejscu istniała skocznia.
W latach 50-tych dzięki wysiłkowi mieszkańców Wilkowic powstała tam piękna skocznia narciarska, której budowę pilotował trener Franciszek Klima. Wychowała kilku olimpijczyków: Zbigniewa Holę, Tadeusza i Józefa Pawlusiaków. Obiekt miał bardzo nowoczesny profil, jak na tamte czasy. Początkowo pozwalał na skoki w granicach 30 metrów, po modernizacji w latach 70-tych jego rekord wynosił 43 metry. Po przebudowie skocznia stała na betonowych słupach.
35 Paweł Czado: „Tam był sport.: skocznia w Koniakowie”, www.gazeta.pl, 2005-02-18 [dostęp 2015-07-20]
Wówczas rozgrywano na niej konkursy o Mistrzostwo Śląska. W pewnym okresie wyposażona była nawet w sztuczne oświetlenie, a obok niej przebiegała oświetlona trasa biegowa. Cechą charakterystyczną skoczni był bardzo wysoki próg, przez co wielu skoczków nabierało dla niej szczególnego respektu. Gdy klubom zaczęło brakować pieniędzy, skocznia stopniowo popadała w ruinę.\(^{36}\) Do dziś zachowały się po niej jedynie betonowe słupy, do których mocowano drewnianą konstrukcję wieży. Wokół skoczni można znaleźć kawalki igelitu. Maty zostały przewiezione z Cygańskiego Lesu w Bielsku-Białej, ale nigdy nie ułożono ich na zeszkoku W latach 70-tych obok obiektu wybudowano mniejszą, 20-metrową skocznię.
**Skocznia w Wilkowicach - fotorelacja**
Pierwsza skocznia w **Andrychowie** powstała jeszcze przed 1939 rokiem. Po wojnie mocno zdewastowany obiekt został odbudowany, lecz służył stosunkowo krótko, gdyż ponownie został zaniebany. W 1956 roku wybudowano skocznię na **Pańskiej Górze**. Wszystkie prace ziemne wykonane zostały w czynie społecznym przez członków tamtejszej sekcji narciarskiej, budowę nadzorowała firma z Krakowa, która swe usługi wyceniła na 20 tysięcy ówczesnych złotych. Drewniany rozbieg miał 50 metrów długości, punkt konstrukcyjny skoczni znajdował się na 25 metrach, możliwe były tu skoki w okolicach 30 metra. Najbardziej znani skoczkowie z Andrychowa to: Stanisław Płonka, Adam Weglarz, Czesław Pytel, Władysław Pierkiel, Henryk Hojny, Jerzy Kalafaticz.. W latach 60-tych skocznia została zdewastowana.
W ramach Narodowego Programu Rozwoju Skoków w oddalonej o 6 km. od Andrychowa wiosce **Rzyki** planowano wybudować pokrytą igielitem skocznię K-25. Skocznia miała być częścią ośrodka sportowego Leskowiec. Miałaby powstać w sąsiedztwie planowanego wyciągu krzeselkowego. Znalazł się już potencjalny inwestor, który był zainteresowany podjęciem tej inwestycji szacowanej na 20-30 mln zł. Przeszkodą nie do pokonania okazał się jednak brak zgody kilkunastu właścicieli działek, którzy nie chcieli przekazać ich pod ośrodek.
W 2006 roku stanęły dwie małe skocznie narciarskie w **Gilowicach**. Ich punkty konstrukcyjne wynoszą 14 i 19 metrów. Głównym pomysłodawcą projektu byli rodzice młodych adeptów skoków z Gilowic, których trzeba było wcześniej dowozić na treningi do Szczyrku. 67% kosztów, jakie pochłonęła budowa skoczni pochodziło z gminy w postaci materiałów i środków własnych, pozostałe 33% otrzymały z Ministerstwa Sportu. Była to kwota 265 tys. zł. Obiekty są wyposażone w igelit i sztuczne oświetlenie. Dobrym uzupełnieniem kompleksu byłby jeszcze jeden, nieco większy obiekt, trzydziesto- lub czterdziestometrowy o budowie którego mówi się od kilku lat.
**Konkurs na skoczni w Gilowicach**
Pierwsza skocznia w miejscowości **Bystra Śląska** powstała w 1955 roku, a jej rekordzistą był najsłynniejszy sportowiec z Bystrej, znakomity przed laty skoczek, Józef Przybyła, który uzyskał na niej 26 metrów. Obiekt już kilka lat później uległ dewastacji. Skocznia w sąsiedniej **Bystrej Krakowskiej** została w tym samym czasie zniszczona przez wichurę, więc skoczkowie z klubu
\(^{36}\) W. Szatkowski, *Od Marusarza do Malysza*, Zakopane 2004, s. 213.
LKS Klimczok Bystra przez kilka lat musieli korzystać z obiektów w innych, pobliskich miejscowościach. W 1973 roku powstały trzy inne obiekty w Bystrej: skocznia K-34 na Szyndzielni, K-24 na Koziej Górze oraz skocznia K-10. Podczas otwarcia skoczni swoją karierę zakończył Przybyła, skacząc dwukrotnie na odległość 30 metrów. W inauguracyjnych zawodach zwyciężył Edward Pyzda przed Stefanem Hulą Seniorem. Z czasem wszystkie skocznie zostały pokryte igelitem. Swoje pierwsze kroki stawiał na tych obiektach reprezentant miejscowego klubu, obecny trener polskiej kadry, Łukasz Kruczek. W wieku 12 lat trenował w Bystrej Śląskiej również Adam Małysz. W 1994 roku rozegrano tu ostatnie zawody. Znajdujące się w lesie skocznie zaczęły niszczyć przez duża wilgotność, niskie temperatury oraz lekkomysliwość miejscowej młodzieży, która jeździła po skoczniach... motorami. Po latach narodziły się plany powstania dwóch nowych małych skoczni. Działacze z Bystrej wykazywali dużo uporu i determinacji w walce o budowę obiektów. Starannie przygotowana dokumentacja skoczni od początku spełniała wszystkie warunki formalne, jednak władzom z Bystrej długo nie udawało się wygrać z urzędnikami różnych szczebli walki o środki finansowe. „Formalności są tak zawile i męczące, że gdyby trafiło na kogoś mniej zaangażowanego i cierpliwego, to pewnie już dawno dalby sobie z tym spokój. Dochodziły już do mnie sygnały, abym zrezygnował, bo przecież w Szczyrku są skocznie i że szkoda mojej fatygi. Sugerowano mi, że lepiej, aby ministerstwo przeznaczyło te środki na obiekty szczyrkowskie.” - skarżył się Zbigniew Banet, prezes klubu LKS Klimczok Bystra. Optymizmem piałoło dopiero pod koniec 2008 roku. Wówczas Banet oznajmił, iż pieniądze na budowę skoczni zostały przyznane i nic nie stoi na przeszkodzie, by rozpisać długo oczekiwanego przetarg. Prace oficjalnie rozpoczęły się 29 marca 2010 roku, kiedy to na terenie skoczni pojawił się geodeta. Skocznie HS19 i HS31, zostały oficjalnie otwarte 24 października 2010 roku. Władzom w Bystrej marzy się teraz powstanie skoczni średniej, K-60.
Konkurs na skoczni w Bystrej
Fotogaleria z Bystrej
W latach 50-tych powstała zaprojektowana przez Henryka Grzybowskiego skocznia na stoku Snozy w Porąbce. Jak podaje portal internetowy porąbka.net:
---
37 L. Błażyński, „Tam był sport: skocznie w Bystrej” www.sport.pl, 2005-02-25 [dostęp 2015-07-20]
38 P. Hetnal, „Ożywianie nieboszczyka”, www.bielsko.biala.pl, 2009-10-10 [dostęp 2015-07-20]
Wybudowana skocznia jak na ówczesne lata była imponująca, posiadała trzy progi startowe, próg wymurowany z kamienia, ambonę sędziowską wykonaną z drewna i drewniane schody do samej góry. Do najbardziej zaawansowanych skoczków należeli: Stanisław Wawak, Józef Warzyczek, Tadeusz Gahuska, bracia Kruczkowie i inni. Odległość, jaką można było uzyskać to 40 metrów. Największym problemem było to, że hamowanie po skoku kończyło się na działkach prywatnych i kiedy sprzedano je pod zabudowę korzystanie ze skoczni stało się niemożliwe. Obecnie pod skocznią stoją budynki prywatne a zeskok zarósł krzakami, skocznia z kamienia stoi dalej w zarosłach znaleźć można też fragmenty sędziowskiej ambony.
W 1934 zbudowano skocznię z drewnianym rozbiegiem na Kaplicówce w Skoczowie. Zachowały się na jej temat szczątkowe informacje. W „Kalendarzu Skoczowskim 1994” czytamy: "26 grudnia 1934 roku sekcja narciarska PTT Beskid Śląski Koło w Skoczowie zorganizowała na własnej skoczni narciarskiej na Kaplicówce otwarty konkurs skoków oraz zawody narciarskie w biegu do kombinacji norweskiej". Krótko przed wojną zaczęto skakać w Brennej. W miejscowości tej łącznie istniały trzy obiekty, dwa z nich wyposażone były potem w maty igelitowe, które następnie przeniesiono na obiekty w Wiśle-Centrum. Dziś można dostrzec wyraźne pozostałości po wszystkich skoczniach, a na rozbiegach znaleźć można fragmenty pierwszych w Polsce porcelanowych torów na skoczni. W 1955 roku powstały dwie skocznie w Rycerskiej Górze, zbudowane z inicjatywy miejscowych działaczy na Zagrodzie, na stoku Parszywki. Obiekty funkcjonowały zaledwie dwa lata, ponieważ rozpadł się tamtejszy LZS. W latach 50-tych i 60-tych skakano na nartach także w Żywcu na Malym Grójcu. Skocznia należąca do klubu Unia Czarni znajdowała się u zbiegu wód Koszarawy i Soły, posiadała drewniany rozbieg, jej rekord wynosił 32 metry. Tradycje żywieckich skoków sięgają jednak znacznie wcześniej. Przed wojną dwie skocznie stanęły w Ustroniu. Obie znajdowały się w dzielnicy Zawodzie Górne. Jedna – w dolinie potoku Gościradowiec, druga, rozebrana w latach 60-tych, w rejonie ulicy Nadrzecznej. Jeszcze kilkanaście lat temu na miejscu dawnej skoczni można było dostrzec dość wyraźnie widoczny zeskok, a w jego pobliżu stały słupy oświetleniowe.
Także znajdująca się pod Bielsko-Białą miejscowość Kozły (największa wieś w Polsce, obecnie prawie 12 tysięcy mieszkańców) posiadała przed wojną skocznię terenową. Uzyskiwano na niej odległości do 20 metrów, główne role podczas miejscowych konkursów odgrywali Wiktor Bieroński, Stanisław Mosz i Andrzej Faliński. Władysław Handzlik, który oddawał skoki na obiekcie w Kozach tak wspominał tamte chwile: "Na łące pod schroniskiem, na górze <<Hrobacza Łąka>> tam gdzie odchodzi szlak na Międzybrodzie Bialskie, mieliśmy wybudowaną skocznię. Skakaliśmy tam na wygiętych deskach jakie wyginał na specjalnej prasie stolarz z Kóz. Nie było wiązań, ani butów narciarskich. Musiałeś mieć w jednej kieszeni młotek i gwoździe, a w drugiej kawałek skórzanego paska. Obwiązywało się tym paskiem buty i pasek przybijalo gwoździami bezpośrednio do narty i na takich nartach się skakało. Czasem do skoku używaliśmy kijków, które umieszczaliśmy między nogami i zaraz po skoku zjeżdżaliśmy z <<Hrobaczej Łąki>> do wsi."40
Skocznię narciarską używaną prawdopodobnie do lat 60-tych, zlokalizowaną w Lasku Miejskim posiadał Cieszyn. Do dziś widoczny jest najazd i zeskok skoczni. Całkiem niedawno istniały
---
39 E. Harężlak, „Skocznia narciarska w Porąbce”, www.porabka.net, 2010-12-12 [dostęp 2015-07-20]
40 Informacje na temat skoczni w Kozach pochodzą od Roberta Osaka.
skocznie w Węgierskiej Górze, na mniejszej swój rekord życiowy skokiem na 26 metrów ustanowił znany wszystkim działacz PZN-u, Marek Siderek. Do dziś łatwo poznać miejsce po skoczni, nadal wyraźnie widoczna jest niecka rozbiegu, kamienny próg i wyprofilowany zeskok. Jeszcze kilkanaście lat temu na skoczni odbywały się zmagania amatorów. Skocznia ta była jednak swego rodzaju dodatkiem do znacznie większego obiektu, na którym osiągano co najmniej odległości 50-metrowe, a wizualne rozmiary skoczni wskazują, że mogły one być nawet dłuższe. Obiekt w Zwardoniu powstał na przełomie lat 20. i 30-tych ubiegłego wieku obok schroniska PTTK dzięki staraniom Leopolda Mosera oraz inż. Wiktora Fucika. Pozwalał na oddawanie 25-metrowych odległości. W latach 30-tych na stokach Skalanki planowano wybudować skocznię o znacznie większych rozmiarach, plany te pokrzyżował jednak wybuch II Wojny Światowej. W latach powojennych zwardoński, obiekt był nawet areną Mistrzostw Polski Juniorów. Funkcjonował co najmniej do końca lat 60-tych. Skocznia miała być odbudowana przed kilkoma laty, gminy nie było jednak stać na wykup terenów pod skocznie. Jeszcze przed wojną skocznia znajdowała się także w Istebnej, została rozebrana przed laty, ponieważ opuszczona i zaniedbana przestała nadawać się do użytku, a posiadała nawet igelit. W 2002 roku w Istebnej powstały zbudowane przez rodziców skoczków w czynie społecznym dwie małe skocznie na Tokarzonce – K-15 i K-22. Rekordzistami większej zostali Paweł Słowiok i Tomasz Byrt oddając skoki na odległość 25,5 metra. Ten drugi oddał też najdłuższy skok na mniejszym obiekcie – 19,5 m. Skocznie powstały z myślą o zawodnikach klubu KS Wisła Ustronianka i służyły im, kiedy w Wiśle brakowało śniegu (Istebna jest położona wyżej niż Wiśla). Dwie skocznie funkcjonowały w Rajczy, mniejsza z nich była skocznią około 30-metrową (do dziś zachował się jej kamienny próg), na większej skakano około 50 metrów. Skocznia stała też w Mesznej.
Fotorelacja z Węgierskiej Górki, Rajczy i Brennej.
Sudety
Mimo, iż Karkonosze nie należą do najwyższych w Polsce pasm górskich, warunki do rozwoju narciarstwa są tam znakomite. Najstarsze ślady uprawiania skoków w tym regionie pochodzą z końca XIX stulecia. O tym jak wielkie były możliwości tego regionu świadczyć może choćby fakt, iż tereny te dwukrotnie, w 1936 i 1940 roku były przymierzane przez Niemców, do których należał wówczas ten region, do zorganizowania zimowych igrzysk olimpijskich.
Pierwsza skocznia w tym regionie została zbudowana w Szklarskiej Porębie, na Hali Szrenickiej w 1905 roku. Rok później, w grudniu zostały tu rozegrane mistrzostwa Niemiec. Obiekt funkcjonował prawdopodobnie do lat 50-tych. Tuż po I Wojnie Światowej za sprawą klubu "Windsbraut", przy dużym zaangażowaniu Franzu Adolpha zbudowano 30-metrową skocznię przy Wąwozie Kamińczyka (Zackelfallschanze) o sztucznym progu wysokości około półtora metra. W 1931 roku pod Owczymi Skalami powstała duża, międzynarodowa skocznia, Himmelsgrundschance. Jej punkt konstrukcyjny usytuowano na 60 metrze. Pierwszy konkurs odbył się tam w 1932 roku, były to także Mistrzostwa Niemiec. Na starcie stanęło 31 zawodników, a najdłuższy skok wynosił 53 metry. Budowa tego obiektu była zakrojoną na bardzo szeroką skalę inwestycją. Kulisy powstania skoczni przybliżył dr Przemysław Wiater w
pracy „Narty w Karkonoszach – rys historyczny”, zamieszczonej w portalu www.eszlarska.com:
Inwestorem generalnym była gmina Szklarska Poręba, przy aktywnym współudziale krajowych, regionalnych i lokalnych towarzystw sportów zimowych. Wykonanie projektu skoczni i kierownictwo prac otrzymał architekt Willibald Prüfer z referatu budowlanego urzędu gminnego w Szklarskiej Porębie. Parametry i projekt techniczny skoczni zostały zatwierdzone przez komisję techniczną "Deutsches Ski Verein", na czele której stał C. J. Luther z Monachium. Prace przy budowie skoczni przeprowadzono w okresie panującego wysokiego bezrobocia w Niemczech spowodowanego światowym kryzysem gospodarczym początku lat 30-tych, zatrudniając miejscowe firmy transportowe i budowlane.
Prace podzielono na dwa etapy. Szeroko zakrojone roboty ziemne, nad którymi bezpośredni nadzór sprawował inż. B. Tuffee ze Szklarskiej Poręby, zostały rozpoczęte w sierpniu 1930 r., a w szczycowym okresie zatrudnionych przy nich było około 60 robotników dziennie. Roboty ziemne w 1930 r. prowadzono do grudnia, a do ich realizacji zużyto około 300 kg ładunków wybuchowych wykorzystanych do wysadzania skał. Następnie przystąpiono do budowy wieży startowej, rozbiegu i trybun. Drewniana, o kratownicowej konstrukcji wieża, miała 7 m. wysokości od podstawy i 20 m. wysokości w stosunku do masywnego, murowanego progu, którego wysokość wynosiła 1,80 m. Intensywnie prowadzone roboty ziemne przy profilowaniu zeszkoku oraz budowa wieży i progu zostały ukończone późną jesienią 1930 r. Umożliwiło to oddanie pierwszych skoków w sezonie zimowym 1930-1931 i pozwoliło na dokonanie jesienią 1931 r. korekt profilu skoczni.
Drugi etap prac budowlanych podjęto w okresie od sierpnia do połowy listopada 1931 r. Zatrudnionych przy jego realizacji było dziennie około 20 robotników. Wykonano na wieży trzy naprzemianległe podeście startowe o wysokościach rozbiegu: 18, 14, 10,5 m, co oznaczało odpowiednio odległości do progu 32, 28 i 24 m. Punkt krytyczny skoczni "K" wynosił 60 m. Po obydwóch stronach zeszkoku na wieże prowadziły schodkowe podejścia dla zawodników. Obok progu ustawiono drewnianą tablicę dla podawania kolejnych numerów startowych. Na zachód od zeszkoku powstało wysokie, dwupiętrowe stanowisko obserwacyjne dla sędziów z biegnącym dookoła balkonem, wraz z miejscami przeznaczonymi dla dziennikarzy. Na trybunach po zachodniej stronie skoczni przygotowano miejsca siedzące dla około 2 000 widzów. Trybuny zapewniały dogodne pole obserwacji nie tylko samych skoczków, ale też możliwie najlepszy widok całego kompleksu skoczni.
Na trybunach i widowni ustawiono głośniki. Cały obiekt był w stanie pomieścić około 12 - 15 000 publiczności. Na teren skoczni prowadził dojazd droga odchodząca od szosy Szklarska Poręba - Jakuszyce i prowadzącą w kierunku schroniska obok wodospadu Kamieńczyk. Po drugiej stronie drogi powstał parterowy budynek gospodarczy i niewielki parking.
W styczniu 1936 roku na obiekcie zostały rozegrane eliminacje do niemieckiej kadry olimpijskiej. Skocznia cieszyła się dużym zainteresowaniem trenerów i zawodników, ponieważ dzięki swojemu położeniu umożliwiała rozgrywanie konkursów nawet póżną wiosną.
Po wojnie, gdy Szklarska Poręba należała już do Polski obiekt został przemianowany na „Skocznię przy Owczych Skalach” i należał do miejscowego klubu Szrenica. Od 1947 roku regularnie rozgrywano tu konkursy noworoczne, na które zjeżdżali skoczkowie z Zakopanego, Krakowa, Wałbrzycha i Karkonoszy. 6 marca 1949 roku odbyły się tu duże zawody z udziałem najlepszych skoczków z Podhala i Beskidów. Do Szklarskiej Poręby zjechali m.in.: Stanisław Marusarz, Jan Kula, Daniel Krzeptowski, Władysław Tajner, Antoni Wieczorek, Jakub Wegrzynkiewicz. W 1954 roku skocznia była areną zmagań o mistrzostwo Dolnego Śląska. Najlepszy okazał się wówczas Tadeusz Jankowski z Budowlanych Karpacz po skokach na 44,5 i 44 metry. Dwa lata później w Szklarskiej Porębie jeden jedyny raz rozegrano Mistrzostwa Polski w skokach, które zgromadziły rekordową liczbę 230 uczestników. Pewne zwycięstwo odniósł Władysław Tajner po skokach na 60,5 i 62 metry. Duże zainteresowanie towarzyszyło konkursowi zorganizowanemu w 1973 roku. Jak oficjalnie ogłoszono, w zawodach miał wziąć udział mistrz olimpijski z Sapporo, Wojciech Fortuna i to właśnie jego nazwisko przyciągnęło pod Babimiec takie tłumy kibiców. Ostatecznie mistrz nie stanął na starcie, a zwycięzcą okazał się Stanisław Gąsienica-Daniel, który skokiem na 65,5 metra ustanowił przy okazji nowy rekord obiektu. Był to jeden z ostatnich większych konkursów w Szklarskiej. Niestety w latach 70-tych ubiegłego wieku skocznia popadła w ruinę i została w końcu rozebrana.41
41 Oprac. na podstawie artykułu Iwo Łaborewicza „Skocznie narciarskie w Karkonoszach”, www.przesieka.pl [dostęp
zachodniej stronie skoczni wybudowano mniejszy obiekt, którego rekord wynosił 36,5 m. Kilka lat temu pojawiły się głosy o konieczności odbudowy skoczni w Szklarskiej Porębie. Jacek Włodyga, starosta jeleniogórski oraz członek Międzynarodowej Federacji Narciarskiej, który jest autorem projektu, między innymi, Wielkiej Krokwi i Orlinka w Karpaczu, był gotów za darmo opracować profil tego obiektu. Niestety nie udało się znaleźć inwestora, który byłby chętny na przejęcie obiektu i odbudowanie go. Z pomocą nie pospieszył też Polski Związek Narciarski, w związku z czym w Szklarskiej Porębie nie ma do dnia dzisiejszego warunków do uprawiania skoków. Wyraźnym śladem po tej skoczni są betonowe fundamenty podpór rozbiegu.
Pierwsza prawdziwa skocznia narciarska w Karpaczu powstała w 1913 roku, nieopodal dzisiejszego Orlinka. Nazwano ją Schneekoppenschanze. Obiekt był, jak na owe czasy bardzo nowoczesny, poddawano go częstym modernizacjom. Inauguracyjny konkurs rozegrano tu 4 lutego 1913 roku, a pierwszym rekordzistą został gość zza oceanu, Amerykanin Perry Smith, uzyskawszy 17 metrów. Jednak już w roku następnym rekord Schneekoppenschanze został wyśrubowany do 38,5 metra. Po pierwszej gruntownej przebudowie, która miała miejsce na przełomie 1919 i 1920 roku przesunięto punkt konstrukcyjny skoczni na 45 metr. W 1938 roku z okazji 25-lecia powstania skoczni zorganizowano dwudniowe zawody jubileuszowe. 21 lutego rozegrano pierwsze na Śląsku zawody wieczorne. W kategorii seniorów zwyciężył Martin Mitlöhner (dwa skoki na 41,5 metra), wśród juniorów triumfował Karl-Heinz Breiter (42 i 41,5 m.). Wcześniej, 20 lutego, w zawodach dziennych najdłuższym skokiem popisał się Breiter (45,5 m.). Przed wojną w Karpaczu istniały też skocznia poniżej schroniska na Polanie (na północnym stoku Góry Turek), na północ od ul. Saneckowej oraz w Bierutowicach (obecnie Karpacz Górny).42
Największa i najbardziej znana skocznia położona w Sudetach to Orlinek. Nazwa obiektu pochodzi od istniejącej w Karpaczu w latach 1945-46 Szkoły Orlat „Orlinek”, w której uczyły się osierocone dzieci oficerów wojskowych i żołnierzy AK, młodociani więźniowie niemieckich więzień i obozów koncentracyjnych. Skocznia zlokalizowana jest w pięknej części Karpacza, uroczo prezentuje się pośród malowniczego krajobrazu tego pięknego miasteczka. Jej historia sięga wczesnych lat trzydziestych. Po wojnie przeszła diametralną modernizację, a spory wkład w owej przebudowie miała legenda polskich skoków – Stanisław “Dziadek” Marusarz. Skocznia ta, podobnie zresztą jak Wielka Krokiew, nosi jego imię. Z inicjatywy v-ce mistrza świata z Lahti powstała także inna skocznia w Karpaczu, o punkcie K-22 m. Pierwszy konkurs po wojnie rozegrano na Orlinku 1 stycznia 1947 roku. Triumfatorem został oczywiście “Dziadek” z Zakopanego, wygrał skokiem na 61 metrów. Na Orlinku rozgrywano później wiele konkursów o różnej randze i prestiżu. Odbyły się tu m.in. “Silesiady”, Mistrzostwa Polski Seniorów (1948 r.), Mistrzostwa Polski Juniorów (1954 r.), Mistrzostwa Dolnego Śląska (1959 r.), Zimowe Igrzyska Młodzieży Szkolnej (1970 r.) i wiele innych. Pierwsza poważna powojenna modernizacja skoczni miała miejsce w 1965 r., a obecny wygląd nadała jej przebudowa w latach 1978-79, kiedy to drewnianą wieżę zniszczoną kilka lat wcześniej wskutek wichury zastąpiła metalowa. Duża przebudowa, której głównym celem było przesunięcie punktu konstrukcyjnego na 85 metr miała miejsce w latach 1999-2000. Największa w ostatnich latach impreza, jaka miała miejsce w Karpaczu to Mistrzostwa Świata Juniorów, rozegrane w lutym 2001. Triumfował wówczas Veli - Matti Lindstroem, który wyprzedził Manuela Fettnera i Stefana Kaisera. Lindstroem skokiem na 92,5 metra ustanowił rekord skoczni. Obecnym rekordzistą jest Adam Malysz (94,5 m.). W lipcu 2001 Karpacz został nawiądzony przez powódź, która spowodowała niemałe straty w infrastrukturze. Zniszczeniu uległa dolna część zeskoku oraz urządzenia naśnieżające w związku z czym konieczny był remont obiektu. W 2004 roku rozegrano tu zawody o Mistrzostwo Polski, indywidualne i drużynowe. Na zorganizowanie tej imprezy czekał Karpacz ponad pół wieku, gdyż poprzednie zmagania o krajowy prymat miały tu miejsce w 1948 roku, a triumfował wtedy nie kto inny jak sam Stanisław Marusarz. Obiekt gościł również kilka razy specjalistów od kombinacji norweskiej w ramach Pucharu
[2015-07-20]
42 ibidem
Kontynentalnego. Skocznia ta dobrze znana jest także miłośnikom kolarstwa. To właśnie przy Orlinku znajdowała się przez kilka lat meta największej imprezy kolarskiej w naszym kraju - Tour de Pologne. Niestety w ostatnich latach skocznia nie była wykorzystywana zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Zamiast skoczków narciarskich widywało się się tam śmiałków skaczących na bungee. W sezonie letnim skocznia wykorzystywana jest jako centrum sportów ekstremalnych. Gmina wydzierżawiła na 20 lat teren ze skocznią firmie "Quasar".
Ostatni remont Orlinka miał miejsce w 2008 roku przed zaplanowanymi na luty konkursami PK w kombinacji norweskiej. Niestety jakieś fatum zawisło nad karpackimi zawodami i po raz trzeci z rzędu impreza ta została wówczas odwołana. Zawody tego cyklu po kilku latach niepowodzeń miały się odbyć w 2010 roku. Koniec końców i ten konkurs się nie odbył, bo po kilkunastu skokach na jednym treningu przeniesiono go do Harrachova. Władze miasta przez kilka ostatnich lat nie były zainteresowane wykorzystaniem obiektu. Starosta jeleniogórski i członek zarządu Polskiego Związku Narciarskiego i Jacek Włodyga czynił starania, by w sezonie 2010/11 rozegrać na Orlinku zawody, choćby nawet najniższej rangi, przy skromnej obsadzie. Burmistrz, Bogdan Malinowski tłumaczył, że dla miasta rozegranie takiego konkursu to za duży wydatek. Samo przygotowanie nieużywanej od dawna skoczni mogłoby kosztować 15-30 tys zł., ponieważ na zeskoku osunęła się ziemia. Dodatkowo, na zorganizowanie imprezy trzeba by wydać ponad 100 tys. zł. Ostatni konkurs, jaki odbył się na Orlinku to zawody w ramach Ogólnopolskiej Olimpiady Młodzieży w sezonie 2009/10. Od 2014 r. roku na skoczni organizowane są zawody Kill the Devil Hill czyli szaleńczy bieg z zeskoku na szczyt obiektu.
Orlink na zdjęciach
Optymizmem w odniesieniu do Orlinka powiało dopiero jesienią 2015 roku. Dzięki staraniom dyrektora Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego, Marcina Przychodnego region Dolnego Śląska otrzymał prawa organizacji Ogólnopolskiej Olimpiady Młodzieży, w ramach której na skoczni w Karpaczu rozegrane miały zostać zawody w skokach i kombinacji norweskiej. Reaktywacja Orlinka nie doszła jednak do skutku. Z uwagi na wysokie temperatury panujące w polskich Sudetach zawody w skokach zostały przeniesione do Harrachova. Kolejna próba wskrzeszenia skoczni ma mieć miejsce w sezonie 2016/17. Na najbliższą zimę planowane jest rozegranie w Karpaczu, Lubawce i Harrachovie międzynarodowego turnieju trzech skoczni juniorów.
Rekord skoczni Adama Małysza
Skocznia Orlinek wykorzystywana jest obecnie przez amatorów innym wrażeń
W Karpaczu znajduje się obecnie jeszcze jedna skocznia, położona w centrum miasta. Jej punkt konstrukcyjny wynosi około 35 metrów. Co ciekawe obiekt sprawia wrażenie jakoby jego część znajdowała się na dachu jednego z domów. Dziś obiekt o nazwie Karpatka jest nieczynny. W przeszłości pokryty był igelitem, który został porozrzucany w okolicy skoczni. Jego zaletą było to, iż znajdował się w samym centrum miasta, w odległości 20 m od głównej ulicy i kiedyś stanowił sporą atrakcję dla turystów, często odbywały się na nim treningi i konkursy. Osiągano na nim odległości do 45 metrów. Igelitem pokryta została także inna karpacka skocznia, Bobo (nieistniejący już obiekt K-15 na stoku obecnego Centrum Sportu i Rekreacji "Kolorowa", położony od strony DW"Znicz") Skocznia o nazwie Strzelec stała w pobliskim Miłkowie, lecz zarosła drzewami i pozostał po niej jedynie dość dobrze zachowany dawny próg, betonowe podpory rozbiegu i schody prowadzące na górę skoczni. Budowa skoczni rozpoczęła się w 1965 roku, pod koniec tego roku prace jednak wstrzymano. Na przeszkodzie stanęły kwestie formalne, m.in. brak wystarczającej dokumentacji budowy. Roboty ruszyły pełną parą dopiero w 1973 roku z inicjatywy Ryszarda Witke. Obiekt otwarto oficjalnie 14 września 1974 roku. W tamtym momencie 45-metrowa skocznia była największą w kraju pokrytą igelitem. Miesiąc później obiekt gościł kolejne zawody, a wśród licznie przybyłych sportowców z Beskidów był też 16-letni wówczas Piotr Fijas, który wygrał konkurs juniorów wyprzedzając Jana Szturca. Padł wtedy nieoficjalny rekord skoczni (skok został oddany poza konkursem), bielszczanin Andrzej Klima uzyskał 47,5 m. Od 1977 roku skocznia po przebudowie miała już punkt konstrukcyjny wyznaczony na 52 metrze. Początkiem lat 80-tych dla skoczni zaczął się zły okres. Obiekt nie był ogrodzony, co spowodowało, że ulegał stopniowej dewastacji. Problemem technicznym było też sprawne zraszanie igelitu.
W Miłkowie skakano jednak do końca lat 80-tych, w pierwszej połowie lat 90-tych kołyszący się i zagrażający bezpieczeństwu obiekt został rozebrany. Prawdopodobnie ostatnim rekordzistą Strzelca był polski prekursor stylu V, Mirosław Graf ze Szklarskiej Poręby. Skocznia była ważnym elementem filmu „Nauka latania” z 1978 roku opowiadającym o fascynacji skokami narciarskimi chłopca przyjeżdżającego na wieś na wakacje.\(^{43}\)
\(^{43}\) T. Wojtasik: „Miłków - skocznia narciarska "Strzelec" - K-40 i K- 52”, www.labiryntarium.pl, 2016-02-01 [dostęp 2016-07-24]
W latach 70-tych narodziła się inicjatywa budowy w Karpaczu dużej skoczni na Pohulance, która miała gościć zawody najwyższej rangi. Miał być to obiekt o punkcie K-110 metrów, a pomysłodawcą jego powstania był najlepszy skoczek z Karkonoszy, Ryszard Witke. Gotowa była nawet pełna dokumentacja, która jednak w wyniku braku zainteresowania tym projektem utknęła na trzydzieści lat w szufladzie. W 2008 roku Witke postanowił przypomnieć władzom Karpacza o swoim pomyśle i raz jeszcze zabiegać o jego realizację. Projektodawcy marzyli się nawet Puchar Świata na Pohulance. Starania ponownie okazały się bezskutecznie. I trudno się dziwić. Nie łatwo wyobrazić sobie Puchar Świata w mieście, które trzy razy z rzędu nie jest w stanie zorganizować zawodów drugiej ligi w kombinacji norweskiej.
Wybudowana w 1924 roku w Lubawce skocznia na Kruczej Skale jest obok Wielkiej Krokwi najstarszym istniejącym do tej pory obiektem tego typu w Polsce. Znajduje się na północnym zboczu Kruczej Skały. Została wybudowana jako jeden z elementów ośrodka przygotowań niemieckich olimpijczyków. Otwarto ją oficjalnie w listopadzie 1924 roku, skocznia otrzymała imię swojego projektanta – Gillera. Pierwsze zawody międzynarodowe odbyły się na lubawskiej skoczni 18 stycznia 1926 roku. Triumfował w nich Norweg Blom-Zeth, który wynikiem 39,5 metra, ustanowił pierwszy rekord skoczni. Najważniejszą imprezą, jaka miała miejsce na skoczni w okresie międzywojennym były Mistrzostwa Dolnego Śląska, rozegrane 21 stycznia 1931 roku. Po wojnie obiekt przez pewien czas był nieczynny, ale w 1956 r. dzięki staraniom i pomocy Stanisława Marusarza, Polski Związek Narciarski uznał obiekt za nadający się do organizacji konkursów skoków (skocznia w Lubawce miała wówczas punkt K 40 m). Jedne z większych zawodów rozegrano tu w marcu 1956 r. Był to konkurs z okazji 38. rocznicy powstania Armii Czerwonej. W kategorii seniorów triumfował Kazimierz Nowakowski po skokach na 43,5 m i 45 m. Ten sam zawodnik poza konkursem pobił rekord skoczni, uzyskując odległość 52 m. Wśród juniorów zwyciężył Jacek Włodyga, skacząc na odległość 36,5 i 38 m. Pierwsze powszechne ogólnokrajowe zawody rozegrano na tym obiekcie dopiero w roku 1978. Odbyły się tu skoki w ramach Ogólnopolskiej Spartakiady Młodzieży. Impreza zakończyła się organizacyjnym sukcesem, toteż postanowiono poddać skocznię następnej modernizacji, aby w 1984 r. przeprowadzić na niej kolejną Spartakiadę. Po przebudowie obiekt był już skocznią o punkcie K 85 m., największą jaka kiedykolwiek powstała w polskich Sudetach. Efektem tej renowacji były także pomosty dla sędziów mierzących odległość, wieża sędziowska oraz nowy kamienny próg. W roku 1997 podjęto decyzję, iż w związku z mającą się odbyć w 1998 r. na terenie województwa jeleniogórskiego IV Olimpiadą Młodzieży w Sportach Zimowych, na skoczni w Lubawce zostanie przeprowadzony konkurs skoków. Gmina otrzymawszy odpowiednie środki a ten cel, przystąpiła do prac. Jak informuje oficjalna strona Lubawki:
Wykonano wtedy projekt profilu skoczni w alternatywach K-85 i K-90. Dokonano drobnych zmian przeprofilowania krzywej przejściowej z rozbiegu na próg, wybudowano wieże startowe w konstrukcji drewnianej ze stanowiskami startowymi, zainstalowano światła startowe, przeprofilowano górna część zeszkoku poprzez zdjęcie ok. 200 m³ ziemi,
uformowano przeciwwotok na końcu wybiegu, odremontowano schody stalowe, wykonano ekspertyzy wytrzymałościowe wieży sędziowskiej, dokonano remontu zachowawczego wieży ze wzmocnieniami, wybudowano też wieżyczki dla trenerów.
Kolejna modernizacja miała miejsce w 2002 roku. Zakończyła się na początku 2003 roku, a oficjalne otwarcie obiektu miało miejsce w lutym podczas finałów Ogólnopolskiej Olimpiady Młodzieży. Najdłuższy skok na skoczni w Lubawce oddał do tej pory Czech Antonin Hajek (97,5 m.), jednak oficjalny rekord należał do Wojciech Tajnera i wynosił 95 metrów. Został ustanowiony podczas konkursu o Puchar Burmistrza Lubawki w lutym 2005 roku. Przez pięć kolejnych lat na skoczni nie rozgrywano żadnych konkursów. W 2010 roku na Kruczej Skale odbyła się Ogólnopolska Olimpiada Młodzieży. Podczas tego konkursu Jakub Kot oddał skok na 96 metrów i to on nosi od tej pory miano oficjalnego rekordzisty skoczni. We wrześniu 2012 roku w trakcie robienia pamiątkowego zdjęcia, pod grupą 24 dzieci i trzech osób dorosłych zawaliła się platforma skoczni. W Lubawce znajduje się jeszcze jedna skocznia. Jest to nieczynny, naturalny obiekt K-30, który znajduje się w lesie, obok stoku narciarskiego. Jakie są widoki na ponowne wykorzystywanie skoczni? Do niedawna były bardzo mgliste. Problemem obiektu są niedostatki w infrastrukturze tj.: brak wieży sędziowskiej, brak naśnieżania, drewniana konstrukcja najazdu, który wymaga systematycznych przeglądów i remontów z uwagi na biodegradację elementów konstrukcyjnych, brak sprzętu powalającego na szybkie przygotowanie obiektu do zawodów (np.: rattrak), brak mniejszej skoczni do treningów dla początkujących adeptów sportu. Podobnie jednak jak w przypadku Karpacza tak i Lubawka ma szanse na stałe powrócić na mapę polskich skoczów. W ramach Ogólnopolskiej Olimpiady Młodzieży 2015 nie tylko na Orlinku, ale także na Kruczej Skale miały zostać rozegrane zawody w skokach narciarskich. Pod koniec lutego 2016 roku nastąpiło oficjalne otwarcie odrestaurowanej skoczni narciarskiej K-85 na Kruczej Skale w Lubawce. Jednym z gości imprezy był mistrz olimpijski z Sapporo z 1972 roku, Wojciech Fortuna. Najczęściej otwarcie skoczni narciarskiej połączone jest konkursem skoków, w tym przypadku jednak rozegranie zawodów nie było możliwe z uwagi na brak śniegu. Konkurs OOM przeniesiono do czeskiego Harrachova. Modernizacja obiektu na Kruczej Skale kosztowała 180 tys. zł, z czego 140 tys. zł wyłożył urząd marszałkowski i ministerstwo sportu. Kolejne 40 tys. dołożył na ten cel samorząd. Gruntowanie przebudowany został najazd skoczni, wyprofilowano też koronę zeskoku. Radna wojewódzka Iwona Krawczyk podczas otwarcia obiektu zadeklarowała pomoc w pozyskaniu funduszy na dokończenie budowy małej skoczni K-30 w Lubawce. Symbolicznie wkopane zostały wówczas łopaty na budowie małego obiektu. Pojawiła się koncepcja, by nazwać go imieniem zmarłego w lutym 2016 roku związanego z Lubawką zasłużonego trenera skoków i lokalnego animatora sportu na Dolnym Śląsku, Wiesława Dygonia. Na budowę czeka cały czas wieża sędziowska, przygotowywana jest dokumentacja na wykonanie studni głębinowej, z której będzie możliwy pobór wody potrzebnej do zaśnieżania. Dalekosiążne plany Lubawki są jeszcze bardziej ambitne. Oprócz wyżej wspomnianych inwestycji w założeniach jest powstanie budynku wielofunkcyjnego oraz trasy do narciarstwa biegowego, co umożliwiłoby miejscowym działaczom ubieganie się o organizację mistrzostw Polski w kombinacji norweskiej.
Historyczne i aktualne zdjęcia skoczni w Lubawce
Fragment konkursu OOM na skoczni w Lubawce w 2010 roku
VIDEO z otwarcia przebudowanej skoczni
W rejonie Karkonoszy znajdowało się jeszcze wiele innych skoczni, były to przeważnie małe, treningowe obiekty. W 1925 roku z inicjatywy Męskiego Towarzystwa Sportowego z Malinnika zbudowano skocznię w okolicach Cieplic na stoku Góry Sołtysiej. Był to naturalny obiekt z drewnianym progiem, po którym dziś nie ma już śladu. Na początku lat 20-tych powstała skocznia w Jeleniej Górze na północnych stokach Kopki. Pierwsze zawody, o których występuje wzmianka odbyły się w Święto Trzech Króli w 1924 roku. Wystąpiło w nich kilkudziesięciu zawodników, najdłuższy skok wynosił 14 metrów. Skocznia z czasem rozrosła się do większych rozmiarów, a obok niej powstała druga. Prawdopodobnie obie były używane także po wojnie. Dzisiejszy stan byłych skoczni można zobaczyć na poniższym filmiku:
Dawne skocznie w Jeleniej Górze - video
Niewielka skocznia znajdowała się też w Podgórzu. Najważniejsza impreza, jaką gościła to konkursy skoków rozegrane w ramach dużych zawodów narciarskich zorganizowanych 6 stycznia 1924 roku w Kowarach.⁴⁴ Dwie małe skocznie zbudowano w Przesiece. Miało to miejsce na początku lat 20-tych. W 1923 roku na większej ze skoczni rozegrano konkurs noworoczny, w którym wystartowało 12 zawodników, a najdłuższym skokiem (17 metrów) popisał się Adolf ze Spindlerowego Młyna. Kilka dni później na mniejszym obiekcie rozegrano zawody dla dzieci z pobliskich szkół. Na starcie stanęło 21 uczestników, najdłuższy skok dnia wyniósł 8,5 metra. Tego typu zawody regularnie odbywały się tu do 1945 roku. Noworoczne zawody rozgrywano już od 1913 roku w Sosnowce. Pierwszy konkurs wygrał Georg Handler, ale najdłuższym skokiem, bo aż na 25,5 metra popisał się Schiller. Tamtejsza skocznia funkcjonowała jeszcze w latach 80-tych ubiegłego stulecia. W kronikach zachowały się wyniki zawodów z 1983 roku - XXVI Narciarskich Mistrzostw LZS. Zawody w Sosnowce wygrał wśród juniorów młodszych... Roman Sosna. Warto też wspomnieć o bardzo ładnej skoczni w Sobieszewie, zlokalizowanej na północnym stoku Chojnika, wzniesionej w latach XX-tych przez tamtejsze Towarzystwo Sportów Zimowych. Skocznia została zniszczona w czasie II Wojny Światowej, ale w 1959 roku zrekonstruowana jako K-24⁴⁵.
Pierwsza skocznia w Dusznikach-Zdroju stanęła w 1939 roku. Jej punkt konstrukcyjny wynosił 45 metrów. Nosiła nazwę Hainwiesenschanze. Została wzniesiona z myślą o olimpijskich przygotowaniach reprezentacji Niemiec. Po wojnie stopniowo popadała w ruinę. W 1997 roku grupa amatorów próbowała skocznię reaktywować, ale zamiar ten szybko porzucono. Do dziś zachowały się jedynie szczątki obiektu. Drugi obiekt powstał na Jamrozowej. Skocznia stanęła w 1980 r. razem z torem saneczkowym, betonową trasą dla nart i nartorolek, oraz ze strzelnicą biathlonową. Obywały się tam cyklicznie Mistrzostwa Polski w kombinacji norweskiej (przez 5 lat) oraz mistrzostwa Dolnego Śląska w miejscem treningu kadry narodowej.
⁴⁴ j.w.
⁴⁵ j.w.
naszych skoczków. Skocznia została zamknięta prawdopodobnie w połowie lat 90-tych. Na Jamrozowej stała też inna, mniejsza skocznia. W 2001 roku na fali Małyszomanii ruszyły pierwsze renowacyjne prace na skoczni. Pod koniec 2006 roku podjęto definitywną decyzję o zaprzestaniu dalszych robót ze względu na nieopłacalność inwestycji. Gmina nie otrzymała żadnej pomocy finansowej od Polskiego Związku Narciarskiego, a sama nie była w stanie ponosić kosztów dalszych prac. Temat reaktywacji skoczni narciarskiej w Dusznikach umarł jednak na krótko. Niedługo potem miejscowi działacze zaczęli ponownie myśleć o powołaniu do życia obiektu do skoków. Latem 2008 roku na zaproszenie gospodarzy miasta oraz dyrektora Ośrodka Sportu i Rekreacji zainteresowanych uruchomieniem skoczni narciarskiej do Dusznik przyjechał prezes Polskiego Związku Narciarskiego, Apoloniusz Tajner. Były szkoleniowiec polskiej kadry, który sam jako zawodnik, jeszcze w latach 60-tych skakał na tamtejszym obiekcie nie był jednak w stanie zagwarantować żadnej pomocy miejscowym działaczom i w charakterystyczny dla siebie, nieco wymijający sposób zakończył temat. Konstrukcja wieży rozbiegu jest dziś w kiepskim stanie – brakuje desek na najeździe, schody są niekompletne, zeskok zarośnięty. W nie najgorszym stanie zachowała się wieża sędziowska. W przeszłości w Dusznikach istniało jeszcze kilka innych skoczni. Znajdowały się one na Podgórze, na Zieleńcu i na stadionie Pogoni, gdzie zachował się próg i bardzo solidne podpory rozbiegu. Była to stosunkowo duża skocznia, możliwe, że pozwalała na osiąganie około 70-metrowych odległości.
W Kuźnicach Świdnickich (przed wojną Fellhammer), które obecnie są dzielnicą miejscowości Boguszów-Gorce zbudowano w latach 30-tych skocznię narciarską na górze Kuźnicko. Do początku II wojny światowej korzystali z niej zawodnicy klubu Winter Sport Klub Gottesberg, a po wojnie skocznia została odnowiona przez skoczków z klubu LZS Kuźnice Świdnickie, którzy korzystali z niej do lat 70-tych. Dziś nie ma już nic, co przypominałoby o istnieniu 30-metrowej skoczni w tym miejscu. Na pobliskiej górze Dzikowiec planowano wybudować przed wojną dużą skocznię, wykarczowano nawet las specjalnie w tym celu, ale obiekt nigdy nie powstał.46
W środku Parku Krajobrazowego w Jarnołtówku nieopodal Pokrzywnej do dziś oglądać można pozostałości po skoczni narciarskiej powstałej w 1932 roku dzięki zaangażowaniu mieszkającego nieopodal Norwega. Osiągano tu odległości do 40 metrów. Był to jedyny tego typu obiekt w okolicy, więc każde zawody, a nawet treningi gromadziły nadzwyczaj liczną publiczność. Dla poprawienia jakości obserwacji zawodów wykonano specjalne tarasy dla widzów, które do dziś są widoczne na przeciwstoku dawniej skoczni. Skocznia funkcjonowała także po wojnie, skakano na niej do lat 50-tych. Potem jednak rozpadł się miejscowy Ludowy Klub Sportowy i obiekt przestał być wykorzystywany. Tak jak w wielu miejscach w Polsce tak i tutaj po wybuchu Małyszomanii pojawiły się wstępne plany przywrócenia skoczni do życia oraz odbudowy starego toru saneczkowego. Miejscowe władze nie znalazły jednak środków na tą inwestycję.47 Po zdobyciu przez Kamila Stocha złotych medali olimpijskich w Soczi powrócił po raz kolejny pomysł odbudowy skoczni, który jednak zrealizowany nie będzie. Teren dawniej skoczni nie jest własnością gminy Gluchołazy. Do skoczni wiedzie ulica nazwana po prostu „Skocznia”, a pod jej ruiną stoi tablica opisująca historię obiektu. Stosunkowo dobrze zachował się przeciwstok, dostrzec można też nieco podmyty ziemny próg.
46 Oprac. na podst. skisprungschanzen.com [dostęp 2015-08-05]
47 Wojciech Góra, „Skocznia narciarska w Górach Opawskich skończyła 80 lat”, www.e-gory.pl, 2011-12-08 [dostęp 2015-08-05]
Skocznię narciarską powstałą na początku lat 20-tych posiadał niegdyś także Walbrzych. Znajdowała się przy ul. Świdnickiej, osiągano na niej około trzydziestometrowe odległości. Co ciekawe, obiekt był skonstruowany w nie do końca przemyślany sposób, w związku z czym skoczkowie nie mogąc wyhamować po skoku wpadali często do pobliskich ogródków działkowych. Prawdopodobnie po wojnie skocznia nie była już używana.
Dwie skocznie posiadał swego czasu Świeradów-Zdrój. Były to obiekty o punktach konstrukcyjnych 50 i 20 m. Obecnie już nie funkcjonują. W Szczawnie Zdroju już w latach 20-tych stała skocznia na Wzgórzu Gedymina. Tam również skakano do lat 50-tych. Rekord skoczni wynosił 24 metry i należał do Tadeusza Jankowskiego. W Srebrnej Górze istniała przed wojną skocznia K-30. Na początku lat 30-tych, 35 metrowa skocznia stanęła w miejscowości Sokolec, zwanej wówczas Falkenberg. Na początku drugiej dekady ubiegłego stulecia w miejscowości Sokolowsko (ówcześnie zwanej Görbersdorf) powstała ogromna jak na tamte czasy skocznia narciarska, na której prawdopodobnie osiągano odległości nawet do 60 metrów! A warto pamiętać, że ówczesny rekord świata oscylował w okolicach 70 metra. Skocznia ta, która nosiła nazwę Freudengrundschanze, była ważnym miejscem przygotowań reprezentacji Niemiec do dużych imprez. Nie wiadomo kiedy przestała być używana. Dziś już nie istnieje.
Przed II Wojną Światową w Kłodzku na ulicy Walecznych istniał kompleks sportowy z dwiema skoczniąmi narciarskimi. Około 15 kilometrów od Kłodzka w Wilczej do dziś stoi niewielka 10-metrowa skocznia, która wykorzystywana była w ostatnich latach przez amatorów. W 1931 roku doszło do powstania dużej jak na tamte czasy skocznı, bo pozwalającej na oddawanie skoków w okolicach 50 metra w Kamionkach (obecnie dzielnicy Pieszyce). Zlokalizowana była nieopodal Hotelu Forelle, od którego wzięła swoją nazwę - Forelle Sprungschanze. Po wojnie planowano odrestaurowanie obiektu, jednak nigdy do tego nie doszło. Kamienne pozostałości po nim są widoczne do dziś. Na przełomie 1925 i 1926 roku wybudowano skocznię w Kudowie Zdroju o punkcie konstrukcyjnym 30 m. Skocznie, o których niewiele wiadomo istniały przed wojną w Jarkowicach (podobno stanęła już na początku XX wieku), Łomnicy. O odbudowie tej ostatniej zaczęły starać się w 2009 roku władze tego miasteczka. W ich planach rozbudowy zaplecza dla miejscowego ośrodka turystycznego znalazło się powstanie wyciągu kanapowego, sztucznie naśnieżanego stoku i właśnie skoczni narciarskiej. Istnieją pewne, dość tajemnicze źródła, które wskazują na istnienie przed wojną skoczni w Polanicy-Zdroju. Dobrym weryfikatorem tych informacji jest pan Zbigniew Franczukowski, znany dziennikarz i publicysta związany z tą miejscowością i wybitny znawca historii miasta. Według jego wiedzy, informacja o posiadaniu przez Polanicę obiektu do skakania opiera się na jednej z przedwojennych map, która sugeruje jakoby na końcu ulicy Dębowej znajdowała się skocznia. Trudno sobie jednak nawet oczyma wyobraźni zwiizualizować skocznię w tym miejscu ze względu na niezbyt dogodne ukształtowanie terenu. Nie słyszeli o niej również najstarsi okoliczni mieszkańcy. Możliwości są więc dwie: albo skocznia istniała w tym miejscu, ale była małym, prymitywnym i krótko istniejącym obiektem, niewartym opisania przez kronikarzy albo rysunek skoczni znajdujący się na mapie miał być symbolem istniejącego projektu zakładającego jej budowę w tym miejscu. O ile do dziś odnaleźć można w Polanicy pozostałości
48 Oprac. na podst. Skisprungschanzen.com
toru saneczkowego, o tyle namacalnych pozostałości skoczni znaleźć nie sposób. Pewną skoczniową tajemnicą czekającą dopiero na rozwikłanie jest rzekome istnienie takiego obiektu we Wrocławiu.
Mimo tak dobrych warunków do uprawiania narciarstwa w tej części naszego kraju, niewielu skoczków wysokiej klasy wychowało się w tym regionie. Najbardziej znani z nich to Mirosław Graf ze Szklarskiej Poręby, polski prekursor stylu V, członek kadry narodowej na przełomie lat 70 i 80-tych oraz wspominany już Ryszard Witke, dwukrotny olimpijczyk, siódmy zawodnik Mistrzostw Świata z Oslo i dziewiąty skoczek Turnieju Czterech Skoczni w sezonie 1967/68.
Skocznie w Sudetach - fotorelacja
Skocznie na Podkarpaciu
Turniej czterech skoczni w Bieszczadach? Brzmi to nieco dziwnie i abstrakcyjnie, a jednak warto wiedzieć, pisze o tym Jerzy Batruch w Przewodniku po historii narciarstwa w Krośnieńskiem, na czterech podkarpackich skoczniach: W Sanoku, Iwoniczu-Zdroju Zagórzu i Dukli na przełomie lat 60 i 70-tych rozgrywano cykliczne zawody zbliżone nieco swą formą do słynnego austriacko-niemieckiego turnieju. Niegdyś narciarstwo klasyczne, a zwłaszcza skoki, były w tym regionie bardzo ważną i dynamicznie rozwijającą się dyscypliną.
Sanok to miasto o bardzo bogatych tradycjach narciarskich. W okresie II Rzeczpospolitej funkcjonowało na terenie miasta aż 5 sekcji narciarskich. Były to kluby: "Sokół", "Harcerski Klub Narciarski" (HKN), "Strzelec", "Makabi" oraz "Wojskowy Klub Sportowy" (WKS) - funkcjonujący przy II Pułku Strzelców Podhalańskich. Ostatnia z wymienionych tu drużyn w sezonie 1936/37 sięgnęła nawet po Puchar Prezydenta RP Ignacego Mościckiego za sukcesy we współzawodnictwie w narciarstwie masowym, co świadczy o wysokim poziomie sportowym ówczesnych sanockich klubów sportowych. Po wojnie tradycje narciarską kontynuowały takie kluby jak: "MKS Zryw", "Związkowiec", "Stal", "WKS Sanok". Na początku lat 50-tych w Sanoku zbudowano skocznię narciarską posiadającą sztuczny najazd na terenie Parku Miejskiego. W sezonach 1956 i 1957 miasto to było gospodarzem Mistrzostw Okręgu PZN. Niestety lata 70-tych i 80-tych to głęboki kryzys sanockiego narciarstwa. Skocznia przestała funkcjonować i została zdewastowana. Zaczęto likwidować kolejne kluby i sekcje, narciarstwo stało się sportem uprawianym w Sanoku i okolicach wyłącznie amatorsko. Miejscowe władze przed kilkunastoma laty dążyły jednak do tego, by wskrzesić narciarskie
tradycje. Według nich istniejące do dziś na terenie Parku Miejskiego pozostałości po dawnej skoczni narciarskiej stanowiły ciekawą bazę do poczynania inwestycyjnych. Snuto plany, by na jednym zeskoku umieścić dwie igelitowe skocznie o punktach konstrukcyjnych K-10 i K-25. Zaplecze sanitarno-gastronomiczne obiektu, zlokalizowane w górnej części skoczni, miałyby stanowić: szatnia dla zawodników, magazyn sprzętu oraz bar. Skocznia narciarska stałaby się niewątpliwie także atrakcją turystyczną. Sanok nie otrzymał jednak wsparcia finansowego ze strony Polskiego Związku Narciarskiego, władom nie udało się zrealizować projektu wyłącznie z własnych środków. Kolejna tego typu inicjatywa w Polsce zakończyła się na etapie planów.
Iwonicz Zdrój to znane uzdrowisko w województwie podkarpackim, leżące nieopodal granicy polsko-słowackiej. Tradycje skoków sięgają w tym miejscu czasów przedwojennych. Już w 1924 roku powstała prymitywna skocznia w pobliskiej Wólce. W samym Iwoniczu powstały dwie skocznie w 1926 i 1931 roku, gościły one tak wybitne postacie jak Bronisław Czech czy Stanisław Marusarz. W 1953 roku w Iwoniczu odbyły się nawet Mistrzostwa Polski Juniorów, a w latach 80-tych Ogólnopolska Spartakiada Młodzieży. Skocznie były własnością klubu Górnik Iwonicz, a jako ciekawostkę można podać fakt, iż na największej z iwonickich skoczni skakał niegdyś sam Jens Weissflog i był nawet rekordzistą tego obiektu. W 2003 roku, po wielu latach uruchomiono jedną z trzech iwonickich skoczni - tak zwaną średnią, o punkcie konstrukcyjnym 40 m. Jakiś czas później przywrócono też do użytku skocznię K-20. Dziś oba obiekty znów leżą odłogiem, wymagają ponownego remontu. Ostatnie zawody rozegrano w Iwoniczu w 2006 roku, był to Puchar Iwoniczego klubu narciarskiego "Górnik". Największa skocznia K-60 nie doczekała się modernizacji i praktycznie już nie istnieje. Pozostały po niej jedynie metalowe schody, kamienny próg oraz szkielet wieży sędziowskiej.
W listopadzie 2010 roku podczas obchodów 85-lecia klubu IKN Górnik Iwonicz padły konkretne deklaracje co do budowy nowych skoczni. – To piękne, zacisne miejsce. Usytuowanie tych obiektów sportowych jest kapitalne. Wszystko jest prawie gotowe i mam nadzieję, że nie będzie trzeba długo czekać. Dwie małe skocznie z igelitem, to nie jest kosztowna inwestycja. Możliwe, że powstanie także mniejsza skocznia K-10. Natomiast na skocznię 90-metrową przyjdzie czas, gdy dorosnie do niej grupa zawodników. W tym roku są wybory samorządowe, więc pewnie wszelkie prace związane z projektem i budową skoczni powinny ruszyć w przyszłym roku. Myślę, że w 2012 roku skocznie powinny już być gotowe – powiedział wówczas prezes PZN Apoloniusz Tajner cytowany przez oficjalną stronę Polskiego Związku Narciarskiego. Skoczni oczywiście nie ma...
W tej chwili jedynym czynnym ośrodkiem narciarskim na Podkarpaciu jest Zagórz, który od kilkunastu lat może się poszczycić trzema pięknymi małymi skocznicami pokrytymi igelitem: K-10, K-20, K-40. Największa z nich powstała na początku lat 50-tych. Miała wtedy punkt K-34 m. Pierwsze zawody rozegrano na niej w 1954 roku, a zwycięzcami zostali Marian Mogilan i Józef Rydel. Kapitalna modernizacja zagórskich obiektów i przywrócenie ich do użytku miało miejsce w 2004 roku. Latem 2010 roku skocznie zostały tymczasowo zamknięte, a potem wyremontowane, po upadku młodego ukraińskiego skoczka W 2012 roku dokonano ponownego remontu największej skoczni. Stał się on konieczny po tym jak zniszczeniu uległa drewniana konstrukcja podtrzymująca igelit. Obiekty w Zagórzu były jeszcze kilka lat temu częstym miejscem zmagań młodych skoczków narciarskich w ramach cyklu Lotos Cup. W 2014 roku powstał projekt "Podkarpackie Centrum Sportów Zimowych" zakładający budowę skoczni K-60 i K-90 oraz całej infrastruktury niezbędnej do ich funkcjonowania. Z uwagi na brak środków nie doczekał się realizacji. O budowie większego obiektu ponownie zrobiło się głośno w 2016 roku. Kolejną próbą dokonania inwestycji ma być podpisanie w kwietniu przez Sanok, Ustrzyki Dolne, Hotel w Arłamowie i Zagórz listu intencyjnego, który z Podkarpatia ma uczynić wysokiej jakości bazę do uprawiania sportów zimowych. Gruntowna modernizacja sportowej infrastruktury w Bieszczadach planowana jest w porozumieniu z Zarządem Województwa Podkarpackiego oraz Ministrem Sportu i Turystyki. Cała
---
49 Oprac na podst. http://zil.sanok.prox.pl/zielonemiasto/strategia/zielony_sanok_15.pdf [dostęp 2006-07-02]
inwestycja miałaby pochłonąć 300 milionów złotych. Sanok, który posiada bazę do uprawiania sportów "lodowych" chciałby mieć u siebie centrum rehabilitacji i odnowy biologicznej dla zawodników, Ustrzyki Dolne marzą o stadionie zimowym, strzelnicę biathlonową i zmodernizowanych trasach narciarskich, przedstawiciel Hotelu Arłamów chce budować tor saneczko-bobslejowo-skeletonowy, a Zagórz dwa kolejne skocznie narciarskie, K-70 i K-90. Z nieoficjalnych informacji wynika, że budowa normalnej skoczni w Zagórzu nigdy jeszcze nie była tak bliska realizacji jak teraz.
**Reportaż z zawodów Lotos Cup 2009 w Zagórzu**
Czwartą areną podkarpackiego turnieju była trzydziestometrowa skocznia w **Dukli**. Została wybudowana na początku lat 60-tych przez miejscowy zakład produkcji maszyn górniczych „Labor”. Obiekt znajduje się około 200 metrów od wysypiska śmieci. Jego rekord wynosił 35 metrów. Niegdyś lokalne zawody były tu rozgrywane niezwykle często, jednak skocznia stała się z czasem ofiarą wandalii, którzy zniszczyli i rozkradli wieżę sędziowską oraz drewniany najazd. W 2001 roku skocznia została reaktywowana i została zaadaptowana przez młodych, miejscowych zapaleńców. Amatorski rekord obiektu to aż 33 metry!
**Amatorzy na skoczni w Dukli**
Pierwsza skocznia narciarska w tym regionie stanęła już w 1926 roku. Wtedy to zbudowano skocznię w **Przemyślu na Kruhelu Małym**, choć amatorskie, prowizoryczne skocznie budowano tam już wcześniej. Zachowały się informacje o zawodach rozegranych w 1922 roku, w którym udział wzięło dwóch zawodników. Obiekt na Kruhelu Małym funkcjonował krótko, miejscowi działacze sportowi zapragnęli zbudować skocznię o większych rozmiarach. W 1929 roku otwarto takową na na **Polance**. Pierwsze skoki oddawane m.in. przez zawodników ze Lwowa obserwowało ok. 1000 widzów. Najlepszą odległość, 14 metrów, uzyskał T. Zienkowicz. W drugim konkursie skakano dalej. Najlepszy był Józef Lankosz, który skoczył 20 metrów.\(^{50}\) Ostatnim konkursem (lub jednym z ostatnich) rozegranym w Przemyślu były prawdopodobnie juniorskie Mistrzostwa VI Okręgu Rzeszowskiego, które odbyły się 8 lutego 1959 roku. Zawodnicy uzyskiwali podczas nich odległości nieznacznie przekraczające 20 metrów. Dziś jedyna pamiątką po skokach w Przemyślu jest stosunkowo dobrze zachowany próg skoczni na skraju Parku Miejskiego.
Na nartach skakano także w **Krośnie**. W dzielnicy Zawodzie znajdowała się skocznia eksploatowana prawdopodobnie do połowy lat 70-tych. Jeszcze kilka lat temu można było w tym miejscu dostrzec zeskok i słupy oświetleniowe. Obiekt powstał w 1956 roku, zaprojektowany został przez inżyniera Gajewskiego. Nie była to jednak pierwsza skocznia w Krośnie, bo jeszcze przed wojną zbudowano obiekt do skoków na innym wzgórzu Zawodzia, koło pałacu Dunikowskiego (dzisiejszy Urząd Stanu Cywilnego), gdzie skakano na około 25-metrowe odległości. Platformę startową stanowił dla zawodników dach starej prochowni. Na mającą miejsce 16 lutego 1930 roku
\(^{50}\) S. Zaborniak, *Skoki narciarskie w Polsce w latach 1907-1939*, Rzeszów-Krosno 2013, passim
uroczystość otwarcia przyjechał nawet wojewoda.\(^{51}\) W innej dzielnicy Krosna, Suchodole, w latach 1970-85 budowano okresowo w zimie nietrwałe obiekty, z których najbardziej znana była skocznia „Na Turkowym”. Do lat 60-tych terenowe terenowe skocznie narciarskie znajdowały się w okolicach Rymanowa, największa z nich znajdowała się na Okopisku i pozwalała na skoki do 40 metrów. W Strzyżowie stoi nieużywana w chwili obecnej skocznia o nietypowym punkcie konstrukcyjnym K-31. Do niedawna istniały niezrealizowane plany jej reaktywacji. Punkt K skoczni miał zostać przesunięty na 40 metr, dodatkowo planowano wybudować tu skocznię K-20, na której mogliby stawiać pierwsze kroki młodzi adepci skoków ze Strzyżowa. Sprawa jednak uchyla. Planowano również bezskutecznie budowę skoczni w Ustrzykach Dolnych, gdzie niedawno znajdował się już taki obiekt, zlokalizowany na Gromadzyniu. Wskrzeszony miał zostać jeszcze w latach 80-tych, ale wybudowana wówczas wieża startowa została ustawiona w złą stronę...
Sianki to opuszczona po polskiej stronie granicy miejscowość, położona nad Sanem w województwie podkarpackim przy granicy z Ukrainą. Przed wojną była to miejscowość turystyczna o bardzo dużym znaczeniu oraz ośrodek sportów zimowych, w którym istniały między innymi skocznia oraz tor saneczkwy. Skocznia została doszczętnie zniszczona podczas II Wojny Światowej, a miejscowość po polskiej stronie kompletnie wyludniona. Z dala od Bieszczad, ale jeszcze w województwie podkarpackim znajduje się Mielec, gdzie w 1953 roku powstała z inicjatywy członków sekcji narciarskiej Stali Mielec 30-metrowa nieistniejąca już dziś skocznia na Cyranowej Górze. Została zbudowana z elementów hangaru i drewnianych słupów. 27 lutego 1954 rozegrano pierwsze zawody kombinacji norweskiej, część skokową wygrał Edward Tarnowski. Rekordzistą skoczni z wynikiem 35 metrów został Ireneusz Noga.\(^{52}\)
**Góry Świętokrzyskie**
Pierścienica to szczyt w Górach Świętokrzyskich, w Paśmie Posłowieckim, o wysokości 367 m n.p.m. Rozpościera się stąd szeroka panorama na miasto Kielce. Właśnie tam już w latach 30-tych ubiegłego stulecia powstała pierwsza, prowizoryczna skocznia narciarska, na której oddawano pierwsze w Górach Świętokrzyskich skoki. Profesjonalna skocznia w Kielcach stanęła w 1954 roku. Inicjatorem jej budowy był Włodzimierz Wójcikiewicz, który pełnił wówczas funkcję sekretarza Okręgowego Związku Narciarskiego. Był to obiekt o drewnianej konstrukcji. Na inauguracyjne zawody, rozegrane 14 lutego, zjechało w Góry Świętokrzyskie wielu znanych skoczków z południa Polski. Konkurs wygrał zakopiańczyk Stefan Przybyła przed Józefem Przybyłą z Bystrej oraz reprezentantem gospodarzy, skoczkiem z Kielc, Janem Starzyńskim. Starzyński i Józef Przybyła zostali pierwszymi rekordzistami skoczni oddając w konkursie skoki na odległość 24 metrów. Skocznia istniała do końca lat 60. Potem ją rozebrano.
W 1970 roku drewnianą konstrukcję zastąpiła betonowa, zaprojektowana przez inżyniera Jerzego Muniaka.
- To największa sztuczna skocznia w kraju pod względem konstrukcji, od połowy zeskoku w górę wszystko jest sztuczne - mówił autor skoczni, inżynier Jerzy Muniak, który był też projektantem Wielkiej Krokwi w Zakopanem, skoczni w Karpaczu, Wiśle-Malince, Krynicy i... obiektów tego typu w Bułgarii.
- Kieleckie zawody cieszyły się dużym zainteresowaniem. Pod skocznią było kilka tysięcy ludzi. Uruchomiona została specjalna linia autobusowa, która dowoziła kibiców z centrum Kiele na Stadion – wspomina Adam Jóźwik, znany trener lekkiej atletyki.
\(^{51}\) Dawida Iwaniec: Były sobie skocznie, w www.krosno24.pl, 2015-03-03 [dostęp 2015-08-07]
\(^{52}\) Sekcja narciarstwa 1953-1955. W: Józef Witek, Wiesław Madej: 70 lat Klubu Sportowego Stal Mielec 1939-2009. Mielec: Mawi Studio Mielec, 2009, s. 114-116
Pierwszy konkurs na przebudowanej Pierścienicy rozegrano 11 stycznia 1970 roku, a zmagania narciarzy obserwowało pod skocznią kilkanaście tysięcy widzów! W zawodach udział wzięło 31 zawodników, wśród nich goście z południa Polski, którzy nie mieli sobie równych. Wygrał zakopiańczyk, Józef Zubek po skokach na 42 i 43 metry. Dalej od Zubka, bo na odległość 44,5 i 44 metrów skakał późniejszy Mistrz Olimpijski, Wojciech Fortuna, jednak jego skoki zostały nisko ocenione przez sędziów i ostatecznie przegrał z Zubkiem o zaledwie 0,1 pkt. Po konkursie podjęto próbę walki o rekord skoczni. Najdłuższym skokiem, na odległość 45 metrów, popisał się Stanisław Janik z Wisły-Gwardii Zakopane.
- Pamiętam te zawody z 1970 roku – wspominał po latach Mistrz Olimpijski, Wojciech Fortuna - Przed startem razem z kilkoma zawodnikami profilowaliśmy próg. Atmosfera była bardzo fajna. Mnie jednak nie skakało się najlepiej. Przyznam, że do Kielc i do Warszawy, na obiekt na Mokotowie, jeździłem "na siłę". Budowanie skoczni narciarskich z dala od gór jest bez sensu. Ale takie były czasy. W stolicy musiałem skakać, bo tak chcieli pierwsi sekretarze.
W 1976 roku Fortuna po raz drugi stanął na rozbiegu Pierścienicy. Zawody odbyły się 8 lutego, dobrze pamięta je Zenon Obara, były kielecki skoczek, a później trener.
- Nyską pojechałem po Wojtka i innych skoczków z Wisły-Gwardii Zakopane. Nasz mistrz powiedział, że przyjedzie, ale musimy mu zapewnić telewizor. Wtedy akurat odbywały się igrzyska w Innsbrucku. Wziąłem z domu neptuna i zawiozłem na skocznię. Jak skończyły się nasze zawody, to rozpoczęła się transmisja z igrzysk. Wojtek oglądal ją w domku góralskim. Wtedy właśnie tracił tytuł mistrza olimpijskiego - wspomina Obara.
Na zawodach w Kielcach Fortuna zajął trzecie miejsce, znów przegrał z Józefem Zubkiem i klubowym kolegą Andrzejem Janikiem. Rok później nasz mistrz olimpijski zakończył sportową karierę.
16 stycznia 1977 rozegrany został jeszcze konkurs młodzików o Puchar Gór Świętokrzyskich, w którym triumfował Janusz Chabik z Budowlanych Kielce. Łącznie na skoczni rozegrano jedynie około 10 konkursów, bowiem krążyła opinia, że przy projektowaniu obiektu został popełniony błąd, którego skutki mogły być niebezpieczne dla zawodników.
Skocznia zaczęła następnie popadać w ruinę. Rozkradziono i ponişczono schody prowadzące na górę, obiekt zaczął stwarzać niebezpieczeństwo dla nierozważnych. Doszło tu do kilku groźnych wypadków, gdy niezbyt rozsądni spacerowicze próbowali dostać się na szczyt skoczni. Miała nawet miejsce sytuacja, w której pracownicy pobliskiego wyciągu musieli siłą ściągać pijanego rowerzystę, który postanowił zjechać sobie ze szczytu rozbiegu. W końcu wejście na rozbieg zabezpieczono zasiekami z drutu kolczastego.
Mniej więcej 15 lat temu pojawiła się inicjatywa, by stworzyć w miejscu skoczni taras widokowy i ściankę do wspinaczki. Pomysł upadł, bo okazał się za drogi. Niespodziewanie jednak w 2003 roku pojawił się cień szansy na reaktywację obiektu i przywrócenie go do stanu używalności. Skocznię obejrzał wówczas prezydent Kielce, Wojciech Lubawski, który stwierdził, że wbrew temu, co się mówi nie znajduje się ona w stanie kwalifikującym ją tylko do zburzenia. Badania techniczne wykazały, że sam szkielet jest w całkiem dobrym stanie. Zaczęto snuć plany dostosowania skoczni do dzisiejszych standardów, zmiany kąta nachylenia zeskoku, zamontowania windy w miejsce schodów, wycięcia części lasu, który wyrósł na zeskoku. Po takich deklaracjach ze strony prezydenta pojawił się projekt stworzenia w Kielcach klubu narciarskiego "Ślad" posiadającego sekcję skoków. Jego inicjatorem był wspominany już, jeden z najlepszych nigdyś kieleckich skoczków, Zenon Obara, który w latach 50-tych z powodzeniem startował na Wielkiej Krokwi.
Jednak przeprowadzona w 2006 roku profesjonalna ekspertyza naukowców z Politechniki Świętokrzyskiej wykazała, że tylko żelbetonowe słupy, na których skocznia jest osadzona są w stanie nadającym się do wykorzystania. Pozostała część obiektu nie kwalifikuje się do odbudowy. 19 września zakończyła się historia tego obiektu. Tego dnia skocznia została zburzona.
- Myślę, że można ją było uratować. Niestety, władze miasta nigdy się nią nie interesowały – nie ukrywał Zenon Obara - Mam o to żal szczególnie do poprzedniego prezydenta Włodzimierza Stepnia, którego wielokrotnie próbowaliśmy zainteresować tym tematem. Może jeszcze parę lat temu udałoby się uratować skocznię. To miejsce ma niesamowitą historię. Skakali tu najlepsi polscy skoczkowie - na czele z Wojciechem Fortuną. Pamiętam, kiedy ją budowano, jak wiele wysiłku w to włożono...
Inne zdanie na ten temat miał Włodzimierz Wójcikiewicz, jeden z inicjatorów budowy skoczni:
- Skocznia byłaby potrzebna, jeśli byłoby zaplecze narciarskie. Niestety, zaplecze narciarskiego w Kielcach nie ma. Ten obiekt był tylko antyreklamą miasta.
Dziś po skoczni nie ma już śladu, a na Pierścienicy znajduje się obecnie narciarska trasa zjazdowa o długości 500 m, przeznaczona dla początkujących narciarzy. Stok jest oświetlony, naśnieżany i ratakowany. Na górę można wjechać podwójnym wyciągiem orczykowym.53
**Wyburzenie skoczni w Kielcach**
W podkieleckim **Tumlinie** pierwsza skocznia narciarska o punkcie K-25 stanęła w 1952 roku na **Górze Grodowej**. W inauguracyjnych zawodach triumfował Zbigniew Kozerski, który uzyskał 18 metrów. Rekord obiektu należał do Jana Starzewskiego i wynosił 32 metry. Rok później rozpoczęto budowę drugiej, większej skoczni, a na miejsce jej lokalizacji wybrano **Górę Łajscową**. Było to olbrzymie przedsięwzięcie, budowa pochłonęła 270 981 ówczesnych złotych. Obiekt powstawał przez trzy lata. Był bardzo nowoczesny jak na tamte czasy, przyjeżdżali tu na treningi i zawody skoczkowie z Zakopanego i Poronina. Jego punkt K wynosił 45 metrów i do czasu powstania kieleckiej "sześćdziesiątki" była to największa polska skocznia zlokalizowana poza pasmem gór wysokich (Sudety, Karpaty). Pierwszy konkurs na nowo powstałej skoczni miał miejsce w 1956 roku. Zawody wygrał Czesław Nawara. Rekordzistą obiektu był znakomity polski skoczek lat powojennych, Antoni Wieczorek, uzyskał on tutaj 56 metrów. Warto zaznaczyć, iż na skoczni niemal zawsze panowały sprzyjające warunki atmosferyczne. Wiatr najczęściej wiał zawodnikom pod narty, a śnieg leżał tu bardzo długo, gdyż skocznia znajduje się na północnym stoku góry. Większa z tumlińskich skoczni uległa jednak z czasem zupełnej dewastacji. Ostatnie oficjalne zawody w tym mieście odbyły się na mniejszej ze skoczni w połowie lat 80-tych. Rozpadła się sekcja narciarska klubu LZS Skała Tumlin i od tamtego czasu obiekt stopniowo popadał w ruinę. Po sukcesach Adam Małysza grupa zapalonych amatorów odbudowała mniejszą z tumlińskich skoczni i rozpoczęła regularne skakanie. Inicjatorem reaktywacji skoków w Tumlinie był Marcin Dziwon, który z własnej kieszeni sfinansował część przedsięwzięcia i razem z kolegami zabral się do odbudowy obiektu. Należało wyciąć krzaki na zeskoku, pokryć najazd deskami, wyremontować
---
53 Oprac. na podst.:
Marek Michniak, Antoni Pawłowski: Świętokrzyski Leksykon Sportowy. Kielce: Słowo Kibica, 2002, s. 191–192.
Dorota Kulaga: Po skoczni narciarskiej na kieleckim Stadionie zostały wspomnienia, echodnia.eu, 2006-10-02 [dostęp 2015-08-08]
Antoni Pawłowski Fruwający narciarze, Gazeta Wyborcza Kielce, 3.01.2004 [dostęp 2010-08-22]
Skocznia narciarska do rozbiórki, Gazeta Wyborcza, 6.12.2005 [dostęp 2015-08-08]
wikipedia.pl
próg. Koszt odbudowy wyniósł około tysiąca złotych. W klubowym magazynie, udało się znaleźć kilka starych par nart do skakania i młodzi skoczkowie - amatorzy z Gór Świętokrzyskich mogli już kontynuować piękną narciarską tradycję.
Skoki amatorów w Tumlinie.
Malopolska
Swego czasu na nartach skakano nawet w Krakowie. Już na początku lat 20-tych istniała skocznia na Woli Justowskiej, która niejednokrotnie gościła czołowych polskich skoczków tamtego okresu z Henrykiem Muckenbruninem i Aleksandrem Rozmusem na czele. Ten drugi został pierwszym rekordzistą skoczni uzyskując 18 metrów. W latach 50-tych rozpoczęto budowę skoczni treningowo – wyczynowej w Lesie Wolskim, pozwalającej na skoki do około 40 metrów. Nadzór nad budową powierzono Stanisławowi Marusarzowi. Gdy skocznia była już na ukończeniu, zbliżał się termin oddania jej do użytku i pozostały do wykonania tylko drobne korekty zeskoku, prace przerwano ze względu na niewypłacanie Marusarzowi i robotnikom pensji. Po jakimś czasie budowę dokończono, już bez udziału "Dziadka", jednak udało się tam rozegrać zaledwie kilka konkursów, po czym nieużywana skocznia popadła w ruinę. Prawdopodobnie ostatnimi zawodami w skokach narciarskich, rozegranymi w Krakowie były zmagania przeprowadzone w Święto Trzech Króli w 1963 roku. Na starcie pojawiли się zawodnicy z Podhala i Warszawy. Najlepszy wśród juniorów okazał się Andrzej Orawiec z klubu LKS Poroniec, a w gronie seniorów zdecydowanie triumfował Franciszek Klaput po skokach na 35, 37,5 i 38 m. Wszystko, co dziś pozostało po krakowskich skoczniach to porośnięty mchem kamienny próg, znajdujący się w lesie przylegającym do dzielnicy Wola Justowska, jednak nawet najstarsi mieszkańcy okolicy nie są w stanie jednoznacznie stwierdzić czy należał on do pierwszej czy drugiej krakowskiej skoczni...
Pierwsza skocznia w Limanowej powstała w latach 30-tych, zaprojektowana została przez Mieczysława Kozdrunia, posiadała punkt K-25 m. Znajdowała się obok dzisiejszego Domu Kultury. Oprócz miejscowych zawodników w tutejszych konkursach brali udział skoczkowie z Grybowa, Krynicy, Nowego Sącza.
W 1951 roku na Górze Świętego Marcina w Tarnowie powstał 30-metrowy obiekt do skakania na
---
54 S. Marusarz, *Na skoczniach Polski i świata*, W-wa 1974, s. 188-189.
nartach, należący do klubu TS Tarnovia. Jej projektantem był mgr inż. Kazimierz Kuliński, działacz i członek Zarządu Tarnovii. Zarówno rozbieg skoczni (liczył ok 20 m.) jak i zeskok (ok. 40 metrów) był dość strome, często mocno oblodzone, co sprawiło, że oddawanie skoków na tym obiekcie, mimo jego niewielkich rozmiarów, nie należało wcale do łatwych. Wielu ciekawych informacji na temat tarnowskich skoków narciarskich dostarcza artykuł zamieszczony niegdyś w Portalu Wschodniej Małopolski Intermaks, którego obszerny fragment pozwolimy sobie przytoczyć w tym miejscu:
W latach 50. do czołowych tarnowskich amatorów skoków należeli m.in. Andrzej Chęciński, Jurek Wiśniowski, Jurek Szyszko, Zdzisław Sit, Kazimierz Wróblewski, Zdzisław Karpiński, Antoni Kukulka, Marian i Mieczysław Mazgajowie, Adam Dmochowski. Organizowano w zimie konkursy cieszące się wśród tarnowian wielkim powodzeniem. Pani Onikowa mieszkająca tuż obok skoczni szykowała na zarobek gar gorącej herbaty z cytryną oraz kromki chleba ze smalcem. Przysmaki te cieszyły się wielkim powodzeniem zarówno wśród zawodników, jak i kibiców. W owych czasach wyprawa na Marcinkę sama w sobie była wyczynem. Należało te 3 kilometry od miasta przejść zasypaną śniegiem Aleją Tarnowskich.
Adam Dmochowski wspomina, że gdzieś około 1955 r. podczas jednego z konkursów skoków padł rekord skoczni. Na zawody przyjechali zawodnicy Wisły-Gwardii z Zakopanego. Górale dali lupnia miejscowym ceprom. Zawody wygrał wówczas zakopiańczyk Józef Kalarus skokiem bodajże na odległość 36 metrów. To był ponoć rekord Tarnowa i rekord skoczni nigdy nie pobity.
Starzy skoczkowie, których pytałem na okoliczność skoków na Marcince opowiadają, że z czasem wybudowano blisko zeskoku wieżę sędziowską, którą w latach 60. podpalili chuligani.
W latach 70. sam pamiętam zachwaną jeszcze zjeżdżalnię narciarską, stopnie były już spróchniałe, podobnie jak ona sama. Dla tarnowskiej młodzieży, która powoli miała już inne zainteresowania niż narty i skoki, skocznia na Marcince była punktem zbiorczym wagarowiczów. Czasem bardziej ambitni próbowali zjechać ze stoku na sankach, próg jeszcze do lat 80. był widoczny. Wybijano się więc na sankach z progu i lądowano parę metrów dalej. Zabawy było co niemiara, ale do czasu. Gdzieś tak około 1985 r. rozochocony Jurek K. wykonał skok, wyładował tak nieszczęśliwie, że polamane sanki wbiły mu się w sempletnę, na szczęście go uratowano. Ale to już była ostatnia chwila kultowej dla narciarzy tarnowskich skoczni. Próg ostatecznie zlikwidowano. W latach 90. niepodal rozbiegu i zeskoku dawnej skoczni na Górze św. Marcina zainstalowano wyciąg narciarski i przez jakiś czas szusowano na tym stoku.
W 2002 roku na fali trwającej Małyszomanii pojawiły się propozycje odbudowy skoczni na Górze św. Marcina. Inicjatorem projektu był zarząd Tarnowa, wtóriował mu budowniczy skoczni, Zdzisław Karpiński. Uważano, że może to być bardzo dobre, strategiczne posunięcie, które przyciągnie do Tarnowa turystów i amatorów narciarstwa. Skończyło się na rozmowach. Niezależnie od tego w 2003 roku grupa zapaleńców z Tarnowa doprowadziła do powstania niewielkiej skoczni na Diablej Górze, o której szerzej w dalszej części przewodnika.
Jeszcze przed około dwudziestu laty skocznią narciarską mogła pochwalić się Wieliczka. Obiekt o drewnianym rozbiegu pozwalał na osiąganie ponad dwudziestometrowych odległości. Istniały niedawno plany odbudowy skoczni i budowy wyciągu, ale nie zostały zrealizowane. W odległości o 25 kilometrów od Krakowa miejscowość Jawornik powstała w 2004 r. 15-metrowa skocznia narciarska o nazwie "Sokolica". Pomysłodawcą jej powstania był Franciszek Moskal prezes LZS "Jawor" Jawornik, który potem był sędzią podczas tuamtejszych konkursów skoków. Skocznię
wybudowali miejscowi chłopcy, pasjonujący się tą dyscypliną sportu. Rok później przeszła ona kapitalną modernizację, ze skoczni amatorskiej zamieniła się w profesjonalny obiekt. Jej rekord wynosił 23 metry uzyskane przez Franciszka Cudaka. Dziś obiekt nie jest już używany.
**Reportaż na temat skoczni w Jaworniku**
Swoją skocznię posiadały swego czasu **Wadowice**, znajdowała się na Łysej Górze Pewne źródła podają informację, że skakał na niej kiedyś sam Karol Wojtyła, uzyskując aż 27 metrów.\(^{55}\)
W 1949 roku grupa zawodników Ludowego Zespołu Sportowego w **Ptaszkowej** doprowadziła do powstania niewielkiej skoczni narciarskiej w tym mieście, na której zaczęto rozgrywać treningi i pierwsze, nieoficjalne zawody. Rok później stanęła tam już w pełni profesjonalna skocznia, wybudowana według projektu inż. Muniaka Obiekt uzyskał licencję Polskiego Związku Narciarskiego. W 1965 roku został poddany poważnej modernizacji; wymieniono wówczas drewniany rozbieg na metalowy. Mimo tej renowacji skocznia utraciła licencję PZN. To był początek końca skoków w Ptaszkowej.\(^{56}\) Do dziś jednak można oglądać stosunkowo dobrze zachowaną metalową konstrukcję skoczni. Obiekt do skoków stał także w pobliskich **Gorlicach**, dziś pozostała po nim tylko leśna przecinka.
Inna małopolska skocznia stanęła przed wojną w miejscowości **Chelmek**, na wzgórzu Skała. Obiekt powstał z inicjatywy znanego miejscowego narciarza i propagatora sportów zimowych, Jana Pawlika. Jego oficjalne otwarcie miało miejsce 22 grudnia 1935 roku. 20-metrowy rozbieg kończył się 9–metrową platformą, wspartą na czterech drewnianych słupach. Skocznia powstała m.in. dzięki pomocy Alojzego Gabesama, właściciela miejscowej fabryki, który wyasygnował drewno, nieodpłatnie przetarte przez tartak Reifera.\(^{57}\)
Tradycje skakania na nartach w okolicach **Nowego Sącza** sięgają końca lat 20-tych. Od 1928 roku budowano skocznie terenowe w **Piwnicznej-Chelmcu**, w latach 30-tych zawody w skokach przeniesiono do dzielnicy **Zabełcze**, gdzie w latach 30-tych rokrocznie organizowano zawody na polach w pobliżu Dunajca. Pierwsza skocznia z prawdziwego zdarzenia o drewnianej konstrukcji stanęła w Nowym Sączu w 1935 roku. 25-metrowy obiekt powstał na **Zalubieńcu** przy ul. Naściszowskiej. Pierwszy konkurs odbył się na nim 10 lutego, a wygrał go niejaki Bukowski
---
\(^{55}\) Jerzy Kluger, Karol się nie zmienia, w: „Przebudzenie”, 2001, nr 5, rozm. przepr. A. Bednarska, A. Klimara.
\(^{56}\) Opracowano na podst.: Krótki rys historyczny rozwoju narciarstwa w Ptaszkowej - [www.ptaszkowa.pl](http://www.ptaszkowa.pl) [dostęp 2015-08-07]
\(^{57}\) Barbara Jaworska; Skocznia narciarska w Chelmku, Dziennik Polski, 2009-01-14 [dostęp 2015-08-08]
skacząc w okolicy punktu konstrukcyjnego. Prowizoryczna skocznia znajdowała się też we wsi Falkowa, która dziś jest dzielnicą Nowego Sącza. Także po wojnie skonstruowano tam prymitywną skocznię. W 1949 roku ukończono budowę stosunkowo dużej jak na tamte czasy skoczni w Piątkowej, gdzie na inaugurację obiektu rozegrano mistrzostwa Nowego Sącza. Zwycięstwo odniósł Mieczysław Ciałoń z wynikiem 41 m. Po 1958 roku skocznia została przebudowana, rozbieg stanowiła odtąd metalowa konstrukcja, postawiono też drewnianą wieżyczkę dla sędziów. Punkt K skoczni usytuowano na 49 metrze. Na obiekcie tym skakano do 1965 roku.
Doskonałym przykładem absurdu PRL-owskiej rzeczywistości są plany budowy w Nowym Sączu trzech skoczni narciarskich, jakie zaczęto snuć pod koniec lat 70-tych. Historię rodem z filmów Barei przybliży nam pan Bogdan Sekula, ceniony działacz sportowy i społeczny z Nowego Sącza: „Urząd Miasta Nowego Sącza został zobowiązany do budowy zespołu skoczni narciarskich. Oczywiście teren pod górą był nie wykupiony i stanowił własność prywatną. Stąd też należało rozpoczynać budowę od najmniejszej skoczni. Oczywiście postępowanie było wręcz odwrotne. Rozpoczęto w 1979 roku budowę wieży rozbiegowej największej skoczni. Udało się tą wieżę odebrać, przewieźć do Piątkowej rozebrać wywieźć na górę i zmontować w piątek 12 grudnia 1980 r. Niestety w dniu następnym pan Wojciech Jaruzelski wprowadził tzw. stan wojenny. Stąd też nie udało się już nic więcej zrobić ani w tym roku budżetowym ani nigdy…. Wieża z konstrukcją stalowej posadowiona w stopach betonowych nie została nigdy zabetonowana. Była to prowizoryczna konstrukcja – i oczywiście szczęście Urzędu - że nie doszło do wypadku. Po 10 latach ktoś posiadając (jak myślę) zezwolenie Prezydenta rozebrał konstrukcję i sprzedał ją na złom.”
Po II Wojnie Światowej zbudowano też skocznię w pobliskim Starym Sączu. Została wybudowana z inicjatywy miejscowego burmistrza, korzystali z niej głównie zawodnicy klubu Start Nowy Sącz. Obiekt funkcjonował mniej więcej do połowy lat 60-tych, kiedy to drewniana konstrukcja rozbiegu zaczęła się rozpadać. Skocznia posiadała przeciwstok, a najlepsi skakali na niej na odległości przekraczające 30 metrów. Kiedy tylko pozwalały na to warunki w sezonie zimowym organizowano w Starym Sączu zawody w każdą niedzielę cieszące się dużym zainteresowaniem miejscowej publiczności. Przyjeżdżali na nie oprócz nowosądeckich narciarzy także skoczkowie z Piątkowej, i z Rytra, gdzie na stoku Mikołaski znajdowały się dwie skocznie funkcjonujące do lat 80-tych (starsza została oddana do użytku w 1955 roku). Pojawiali się tu też zawodnicy spora Powiatu Nowosądeckiego, choćby z Poronina. Po skoczni nie ma dziś w zasadzie śladu, choć co bardziej bystrzy są podobno w stanie dostrzec pozostałości po progu. We wspomnianym Rytrze natomiast zachował się fragment szkieletu konstrukcji wieży najazdowej, fragment progu częściowo rozebrany przez właściciela terenu, widoczna niecka rozbiegu oraz podpory wieży sędziowskiej. Po mniejszej skoczni pozostalo zmienione uszczelnianie terenu w miejscu dawnego zeskoku. Pozostałości większej ryterskiej skoczni mocno przypominają te z Ptaszkowej. Skocznie te zbudowano na jedną modłę, projektantem obu był inż. Jerzy Muniak.
Pozostałości po skoczni istnieją w Ojcowie. Wybudowana została przez Towarzystwo Uzdrowiskowe Ojców razem z torem saneczkańskim jako kompleks obiektów do sportów zimowych.
Górny Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie
W 1932 roku uroczyście otwarto piętnastometrową skocznię narciarską w Jastrzębiu-Zdroju, pierwszy tego typu obiekt na Górnym Śląsku. Owa skocznia powstała trzy lata wcześniej, ale bezśnieżne zimy w tym regionie nie pozwalały na jej wykorzystanie. Wybudowali ją członkowie Jastrzębskiego Klubu Narciarskiego, a spory wkład w jej powstanie miał właściciel uzdrowiska, Mikołaj Witczak. Zlokalizowana była ponad jarzem pomiędzy Letniskiem Wojskowym a budynkiem
---
58 Piotra Kazana: Sportowe arenę Nowego Sącza odc.3, twojsacz.pl, 2015-04-05 [dostęp 2015-08-08]
Zarządu Uzdrowiska. Konkurs otwarcia, na starcie którego stanęło ośmiu skoczków wygrał Karol Kopiec z Rybnika, na drugim miejscu uplasował się Konrad Szweda z Królewskiej Huty, a trzecie miejsce zajął Antoni Wodecki z Jastrzębia-Zdroju. Skocznia służyła przede wszystkim młodzieży, ale skakali na niej także starsi, jak choćby Feliks Cnota, ojciec aktora Jerzego Cnoty znanego m.in. z serialu „Janosik”. Obiekt przetrwał czasy wojny, ale po niej zaczął niszczeć. W latach 50-tych został ostatecznie rozebrany.
Swoją skocznię miał także Racibórz. Powstała przed wojną w Parku Miejskim (Obecnie Arboretum Bramy Morawskiej - ogród w dzielnicy Obora, leżącej przy drodze do Rybnika) i używana była przez narciarzy do lat 60-tych ubiegłego wieku. Później wykorzystywali ją jedynie saneczkarze i rowerzyści. Jej punkt K wynosił 20 metrów, rozbieg liczył sobie ok. 25, a zeskok ok. 28 metrów. W 2008 roku u stóp skoczni rozpoczęto budowę „zaczarowanego ogrodu”. W 2011 roku drewniany próg i ziemny najazd zostały zniszczone. Następnie tuż obok starej skoczni narciarskiej zbudowano platformę widokową.
Swego czasu skocznia narciarska stała także w Będzinie. Znajdowała się w przemysłowo-mieszkaniowej dzielnicy Grodziec, na Górze Świętej Doroty (382 metry). Z propozycją budowy skoczni wyszedł Adam Fickowski. Z jego inicjatywy powstało do życia najpierw sekcję narciarską przy ZKS „Górnik” Grodziec, a potem, w sierpniu 1950 roku rozpoczęto budowę obiektu o punkcie konstrukcyjnym 26 metrów. Po trzech miesiącach prac, w październiku skocznia była gotowa. Budowniczym, którymi byli członkowie sekcji narciarskiej tamtejszego klubu bardzo pomogła kopalnia Grodziec, udostępniając wszelkie potrzebne materiały oraz sprzęt do budowy. Pierwsze zawody odbyły się w lutym 1951 roku, oprócz miejscowych zawodników na starcie stanęli skoczkowie z KS „Kolejarz” Sosnowiec. Reprezentant tego klubu, Tadeusz Moszant, po skoku na 25 metrów odniósł zwycięstwo w inauguracyjnym konkursie. Skoczkowie startowali najczęściej na amatorskim sprzęcie. Zarówno stroje jak i narty każdy z uczestników imprez na „Dorotce” organizował na własną rękę. Zmagania śląskich śmiałków obserwowało czasem nawet 200 widzów. W uchwale Rady Miejskiej w Będzinie z 1999 roku pojawił się postulat zorganizowania ośrodka sportów zimowych na tzw. Górze Dorotka. W planach było ponowne wybudowanie skoczni narciarskiej wraz z wyciągiem narciarskim i trasą saneczkową. Pomysłu nie udało się zrealizować.
Wspomniany Adam Fickowski po ukończeniu studiów w 1953 roku wyjechał do Olsztyna, gdzie objął pracę w tamtejszym Okręgowym Zarządzie Lasów Państwowych. Po blisko 10 latach został przeniesiony do Pszczyny leżącej w Kotlinie Oświęcimskiej, a historycznie na Górnym Śląsku. Tam odzyska w nim narciarska pasja. Z pomocą młodych zapalenców zbudował skocznię wyposażoną w igelit i sztuczne oświetlenie, i sam oddał na niej pierwszy skok. Na obiekcie skakali miejscowi zawodnicy oraz goście ze Szczyrku i Wisły, na czele z Januszem Malikiem, olimpijczykiem z Sarajewa i „podiumowiczem” Pucharu Świata. Rekord skoczni wynosił 22 metry i należał do Adam Fickowskiego juniora, który dziś jest prezesem klubu LZS Sokół Szczyrk. Dziś po skoczni nie ma śladu i to dosłownie. Teren jest płaski. Drewniana konstrukcja rozbiegu została rozebrana, a zeskok umieszczony był w niecec dawnego stawu, który została zasypany.
**Wyżyna Lubelska i Roztocze**
Pierwsza prowizoryczna skocznia w Lublinie powstała już w drugiej połowie lat 20-tych. Inauguracyjne zawody wygrał Władysław Król. Skocznia o nazwie Wieniawa stanęła w 1955 roku, cztery lata po powstaniu Okręgowego Związku Narciarskiego. Była usytuowana na północnym
---
59 80 lat temu oddano do użytku skocznię narciarską (pol.). www.jastrzebianie.pl, 2012-03-23. [dostęp 2015-07-20]
60 Joanna Podgór ska Rykała i Jerzy Wieczorek: Narciarze na Dorotce, w „Odkrywamy Grodziec”, luty/marzec 2015, s. 2-4.
61 j.w.
wzgórzu obok stadionu Lublinianki. Posiadała drewnianą konstrukcję. Długość jej rozbiegu wynosiła 14 metrów. Już w 1947 roku miejscowi narciarze biegowi odnoszący dobre wyniki w konkursach rozgrywanych w ramach Pucharu Nizin poprosili przewodniczącego Wojewódzkiego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki o wybudowanie skoczni. Uzyskali odpowiedź, że jeżeli znajdzie się w Lublinie szkoleniowiec posiadający odpowiednie uprawnienia instruktorskie to i środki na wybudowanie obiektu się znajdą. W latach 50-tych miejscowy narciarz, Lucjan Piątek, uzyskał stopień trenera drugiej klasy i zgodnie z obietnicą wydano wówczas zgodę na powstanie obiektu. Inauguracyjne zawody rozegrano 17 stycznia 1955 roku. Gazeta „Życie Lubelskie” z 20 stycznia 1955 roku, w następujący sposób opisała ten historyczny konkurs:
„Po uroczystym otwarciu sezonu sportów zimowych odbyły się po raz pierwszy w naszym mieście skoki narciarskie. W konkursie tym startowało 13 zawodników, a ukończyło go 11. Wśród juniorów najlepszym skoczkiem okazał się Wojciech Papież (AZS Lublin), który wykonał skoki długości 14 m. i 12 m., uzyskując ocenę 178,8 pkt. Drugie miejsce zajął Stanisław Wiech (Kolejarz Lublin), skacząc dużo słabiej (długość skoku 8 i 7,5 m. - nota 123,4 pkt.). Otwarty konkurs skoków seniorów wygrał niespodziewanie Józef Prokop (AZS Lublin), uzyskując odległość 14 i 15 m., nota 191,2 pkt, wyprzedzając Tadeusza Borowca (Sparta Lublin), który wykonał skoki tej samej długości, uzyskując notę 181,2 pkt., trzecim był Józef Taras, długość skoków 12,5 i 12 m. - nota 179,6 pkt. Czwarte miejsce zajął Stanisław Bandura (Sparta Lublin), skokami długości 16,5 (z upadkiem) i 15 m., 176,2 pkt. Sędziowali: Bukowski z Krakowa, Kraczkowski, Salnicki i Cerafiicki z Lublina. Organizacja dobra. Szkoda tylko, że nie informowano publiczności o przebiegu zawodów (skocznia niezradofonizowana). Największym osiągnięciem organizacyjnym jest jednak terminowe oddanie do użytku pierwszej w Lublinie skoczni narciarskiej.”
Oficjalnie za rekordzistę skoczni uznaje się Wojciecha Papieża, przypisując mu odległość 19 metrów, jednak według wspomnianego wcześniej trenera i sędziego, Lucjana Piątka taki wynik był na Wieniawie niemożliwy do osiągnięcia, a rekordzistami skoczni byli według niego Prokop i Bandura (17,5 m.) Zawody na Wieniawie rozgrywano do 1963 roku, sekcje skoków posiadały cztery kluby AZS, Gwardia, Lublinianka i KS Staszic Lublin. W 1964 roku skocznia została rozebrana z rozkazu Ministerstwa Obrony Narodowej.
Po sukcesach Adam Małysza pojawiły się plany reaktywacji skoków w tym regionie i budowy kompleksu małych skoczni w pobliskim Rąblowie. Była to inicjatywa Kazimierza Antonia, który jest właścicielem rąblowskiego wyciągu narciarskiego. Miałby to obiekty K-10, K-20, K-30 i K-40, a swą pomoc przy ich powstaniu zadeklarował nawet Stefan Hula Senior, medalista Mistrzostw Świata w kombinacji norweskiej w Falun. Ambitnych planów nie udało się zrealizować.
W 2003 roku powstała inicjatywa wybudowania skoczni narciarskiej w Szczebrzeszynie. Ambitny plan zakładał na początku budowę skoczni K-90, potem postanowiono stworzyć mniejszy obiekt. Według słów burmistrza obiekt miał powstać w latach 2004-2006. Całkowity koszt budowy wynieść miał 5 mln złotych. Dwie trzecie pieniędzy Szczebrzeszyn zamierzał pozyskać z Unii Europejskiej. Miejscem powstania skoczni miał być stok w Kaweczynku lub Blonie w Szczebrzeszynie. Odważny projekt od początku wzbudził spore kontrowersje wśród radnych. Część z nich poparła dążenia burmistrza, inni jednak zdecydowanie sprzeciwiali się temu pomysłowi. Sprawą bliżej zainteresował się "Dziennik Wschodni", który poddał wątpliwość zasadność tego przedsięwzięcia. Opublikowany na łamach tej gazety tekst: "Burmistrz spada z progu" był druzgocącą krytyką koncepcji Mariana Mazura. Sprawa odbijała się coraz szerszym echem. Zaczął zadawać sobie pytania, jaki sens ma budowa tak dużego obiektu bez niezbędnej infrastruktury, zaplecza technicznego, wreszcie bez kilku mniejszych obiektów, na których sportowego abecadła mogliby się uczyć młodzi adepci skoków. Znajdując się pod ostrzałem krytyki burmistrz zaczął tłumaczyć się ze swego pomysłu, obracając całą sytuację z powstaniem normalnej skoczni na Lubelszczyźnie w żart, obiecując jednakże powstanie malej rekreacyjnej skoczni. Do jej powstania
Szczebrzeszyn nie nawiązał więc do dawnych tradycji narciarskich, z których słynął kiedyś na całej Zamojszczyźnie. Istniała tu już w przeszłości mała skocznia, należąca do dynamicznie rozwijającego się niegdyś klubu LKS Roztocze Szczebrzeszyn. W latach 50. bardzo dobrze funkcjonowała także skocznia narciarska w pobliskim Zwierzyniecu. Możliwe były na niej skoki do 20 metrów. Obiekt był areną częstych zmagań miejscowej młodzieży. Pierwszym mistrzem woj. lubelskiego został 16-letni junior Stefan Węglarz - górał spod Nowego Targu, który był w tym czasie uczniem Technikum Przemysłu Leśnego w Zwierzyniecu. Chętnych do skakania było wielu, a w pobliskim magazynie znajdowało się ponad 100 par nart skokowych, które można było wypożyczyć. Obiekt został rozebrany w latach 80-tych. Dziś można jedynie obejrzeć zeskok, który znajduje się w pobliżu ulicy Plażowej.
Polska centralna
Pierwsza skocznia narciarska w Warszawie, o punkcie konstrukcyjnym 20 metrów, została otwarta w 1925 roku. Znajdowała się na Agrykoli. Po wojnie planowano ją zburzyć, ostatecznie jednak w 1952 roku została przebudowana Stanowiła własność klubu sportowego Skra. Bywały sytuacje, że śnieg trzeba było zwozić na Agrykolę z chłodni lub pobliskiego lodowiska na Torwarze. Rekordzistą obiektu był zakopiańczyk Władysław Gąsienica - Roj, Akademicki Mistrz Świata z 1957 roku z Oberammergau. Uzyskał na niej 25 metrów. Skocznia posiadała drewniany rozbieg i zbudowaną z desek wieżyczkę sędziowską, była wykorzystywana do lat 70-tych, ale w ostatnim okresie swojego istnienia służyła wyłącznie amatorom oraz okolicznym mieszkańcom zjeżdżającym z niej na sankach. Skocznię rozebrano, gdyż teren, na którym się znajdowała, musiał zostać oddany pod odbudowę Zamku Ujazdowskiego. Jego część zajęła miejsce wieży i rozbiegu. Zachowały się wyniki kilku konkursów rozegranych w stolicy Polski w latach 50-tych. 3 stycznia 1954 roku rywalizację seniorów wygrał Jan Starzyński z Budowlanych Kielce skacząc na odległość 21, 21,5 i 21,5 m. Tydzień później rozegrano na Agrykoli Mistrzostwa Warszawy, w których triumfował Józef Sourek (20, 21,5 i 22,5 m.). Rok później Sourek obronił tytuł mistrzowski. Dwie małe skocznie (K-5 i K-15) znajdowały się też w Łasku Bielańskim. Służyły studentom pobliskiej Akademii Wychowania Fizycznego oraz członkom żoliborskiego klubu sportowego Spójnia.
Archiwalne zdjęcia skoczni na Agrykoli
W 1955 roku na Mokotowie rozpoczęto budowę skoczni o nazwie Skarpa. Miała być potwierdzeniem możliwości gospodarki socjalistycznej, w końcu w bratniej Moskwie, na
---
62 W. Szatkowski, *Od Marusarza do Małysza*, Zakopane 2004, s. 341.
Leninowych Wzgórzach, także znajdowała się skocznia. Oddana do użytku została dopiero w 1959 roku, w trakcie prac pojawiły się bowiem problemy natury geologicznej. Jej projektantem był inż. Jaremi Struchacki. Sporo informacji na temat okoliczności powstania obiektu dostarcza nam obszerny artykuł zamieszczony w serwisie sztuka.net, oto jego fragment: „Jak prawie wszystkie ważne z propagandowego punktu widzenia inwestycje Polski Ludowej, także budowa skoczni na Wierzbnie prowadzona była w tzw. "rekordowym tempie". Tym razem szczególnym motywatorem okazał się być organizowany w 1955 roku w Warszawie V Świąteczny Festiwal Młodzieży i Studentów o Pokój i Przyjaźń, czyli cykliczne, sterowane z Moskwy biennale propagandy, ukazujące światu zafalsowany obraz rzeczywistości w państwach rządzenych przez reżimy komunistyczne. Obok Stadionu Dziesięciolecia, rozbudowanych o drugą nieckę basenów Legii, Parku Kultury i Wypoczynku na Powiślu oraz amfiteatru na Agrykoli, do użytku gości festiwalowych planowano również oddać ultranowoczesną, igelitową skocznię narciarską. Produkcję prefabrykatów na Żeraniu rozpoczęto dopiero w czerwcu 1955 roku. Montaż zwiezionych na plac budowy przez Mostostal elementów konstrukcyjnych rozpoczęto 25 lipca, czyli zaledwie 6 dni przed otwarciem Festiwalu. Mimo iście stachanowskiego tempa pracy i stałego nadzoru zespołu projektantów, otwarcie skoczni w założonym terminie okazało się być niemożliwym. Powodem opóźnienia było niedostarczenie na czas przez inwestora... igielitu – najważniejszego elementu wyposażenia obiektu - bez którego warszawska skocznia stała się w 1955 roku bezużytecznym, aczkolwiek wzbudzającym żywe zainteresowanie zjawiskiem w krajobrazie architektonicznym stolicy. Do października owego roku udało się zbudować zaledwie rozbieg skoczni i tymczasowy zeskok. Już bez emocji i zbędnego pośpiechu, na rok 1956 przewidziano wzniesienie budynku gospodarczo-administracyjnego pod wstęgą rozbiegu, częściowo wkomponowanego w sztucznie powiększony nasyp progu i zeskoku skoczni. Plany przewidywały także wybudowanie stałej wieży sędziowskiej i prasowej oraz wzniesienie trybun ziemnych dla około 5000 widzów w dolnej części skarpy.”
To właśnie skocznia w Warszawie, a nie w Zakopanem czy Wiśle jako pierwsza w Polsce pokryta została matami igelitowymi. Przywieziono je z Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Skarpa była wówczas jedną z 20 skoczni na świecie pokrytych sztuczną nawierzchnią. Na początku swojego istnienia obiekt służył skoczkom tylko w sezonie letnim, nie znano jeszcze wtedy sposobu na utrzymanie śniegu na nawierzchni igelitowej. Niegdyś Skarpa rokrocznie gościła krajową czolówkę, była stałym miejscem przygotowań reprezentacji Polski. Skakali tu między innymi: Wojciech Fortuna, Stanisław Pawlusiaik, v-ce Mistrz Świata z Zakopanego z 1962 r., Antoni Łaciak, czy Janusz Duda, autor najdłuższego skoku w historii tej skoczni (48 m.), który zaliczył nawet występy w Pucharze Świata. Oficjalny rekord skoczni (40,5) przypisuje się Łaciakowi, trudno jednak stwierdzić z jakiego powodu, ponieważ odległość 40 metrów, podczas rożnego rodzaju zawodów była nie raz przekraczana. Punkt konstrukcyjny Skarpy wynosił 38 metrów. Odbywały się tu niegdyś cykliczne konkursy o Mistrzostwo Warszawy. Zawody bezpośrednio pod skocznią mogło obserwować nawet 7 tysięcy widzów. W latach 70-tych Warszawa wraz z Pragą i
---
63 Paweł Giergoń: „Warszawa – skocznia narciarska na Wierzbnie”, sztuka.net. 2009-12-21 [dostęp 2015-07-30]
Budapesztem organizowała międzynarodowy Turniej Trzech Skoczni. Z biegiem czasu obiekt tracił na znaczeniu, gdyż igelitem zaczęto pokrywać także skocznie na południu kraju. Poza tym skocznia o punkcie K-38 z czasem stała się po prostu za mała, by mogła służyć jako obiekt treningowy dla seniorów. Skarpę zamknięto w 1989 roku, kiedy z konstrukcji zaczęły odpadać kawałki betonu. Kilkakrotnie przymierzano się w ostatnich latach do rozbiórki skoczni, przeszkodę stanowiły jednak kwestie finansowe. W 2009 roku Komisja Sportu wystąpiła do Rady Warszawy o przyznanie miliona złotych na rozbiórkę, wniosek został odrzucony. Ostatnia ekspertyza nadzoru budowlanego z 2010 roku wykazała jednak, że dawna skocznia jest zagrożona katastrofą, a 35-metrowa wieża w każdej chwili może się zawalić. Los skoczni był więc przesądzony. Pozostała kwestia zatwierdzenia przez Radę Miasta dodatkowych środków na ten cel, rozpisania przetargu i wykonania "egzekucji". W grudniu 2010 roku obiekt został rozebrany. Jednym z pomysłów zagospodarowania miejsca po skoczni było powstanie całorocznego stoku dla snowboardzistów, który latem mógłby pełnić funkcję skateparku. Dodatkowo w miejscu tym miałoby powstać kino plenerowe i kawiarnia. Inną koncepcją była ścianka wspinaczkowa. Póki co nic z tych planów nie wyszło.
W październiku 2012 roku świat skoków narciarskich obiegła sensacyjna wiadomość o tym jakoby sezon Pucharu Świata 2013/14 miał zostać zainaugurowany na Stadionie Narodowym w Warszawie, gdzie powstać miała specjalnie wybudowana na ten cel skocznia. Projekt od początku wydawał się nierealny i w końcu przepadł.
Przed wojną drewniana skocznia narciarska stała w podwarszawskim Otwocku. Znajdowała się na dużej, zalesionej wydmie Meran, która swą nazwę wzięła od leżącego we Włoszech słynnego alpejskiego kurortu. Stanowi jeden z najwyższych punktów w tym mieście (125,4 m. n.m.p.), położona jest w rejonie ulic Reymonta i Tatrzańskiej. Obok skoczni wyprofilowano tor saneczkiowy, powstał tam także wyciąg narciarski. Dalsze ambicje rozwoju Otwocka jako ośrodka sportów zimowych zniwezczyła II Wojna Światowa. Z okresu przedwojennego zachowała się pocztówka z widokiem na skocznię (patrz obok).
W latach 1969-1980 w Łodzi istniała skocznia narciarska o punkcie K-15 metrów. Znajdowała się na Rudzkiej Górze, która jest najwyższym punktem w tym mieście. Skocznia zaprojektowana została w 1965 roku przez łodzianina Edmunda Borońskiego. W celu wyaprofilowania zeskoku przywieziono na Rudzką Górę ponad 260 tys. ton śmieci i gruzu. Budowa skończyła się w 1969 r. i pochłonęła 40 mln zł (ponad połowę prac zrobiono w czynie społecznym). 15 grudnia tegoż roku obiekt otrzymał licencję Polskiego Związku Narciarskiego, która zezwalała łódzkiej skoczni na organizowanie oficjalnych zawodów nawet do 1975 roku. Planowano położyć tam igelit, wybudować trybuny dla kibiców i wieżę sędziowską. W latach 80-tych, zaczęło brakować pieniędzy i skocznia popadała w
ruine.\textsuperscript{64} Niestety nie istnieją żadne wiarygodne dane na temat rozgrywanych tam konkursów, a co za tym idzie brak informacji o rekordzie obiektu. Obok skoczni istniał tu także tor saneczkowski. Skocznia na Rudzkiej Górze została odrestaurowana przez amatorów w 2009 roku, o czym w dalszej części opracowania. Przed wojną w Łodzi znajdowała się ponoć nietrwała, terenowa skocznia na terenie Parku Poniatowskiego, na której podobno rozegrano zawody w kombinacji norweskiej.
\textbf{Wielkopolska}
Skocznia w \textbf{Czarnkowie} (miasto położone 70 km. na północ od Poznania) o nazwie \textbf{Grzybek} powstała w 1963 roku z inicjatywy Waleriana Kurzawy. Znajduje się w parku Staszica, była własnością klubu KS Noteć. Zbudowano ją w czynie społecznym z okazji XX-lecia PRL. W powstaniu tej skoczni swój udział mieli pracownicy niemal wszystkich zakładów pracy i uczniowie czarnkowskich szkół. Najlepszym skoczkiem w historii Czarnkowa był Kazimierz Polus. Po raz pierwszy ustanowił rekord skoczni gdy miał zaledwie 11 lat. Miał to miejsce w 1966 roku. Młody skoczek pofrunął na odległość 16,5 metra. Ostatni rekord czarnkowskiej skoczni wynosił 34,5 m. i także należał do Polusa (w nieoficjalnym pozakonkursowym skoku uzyskał on nawet 38 m.). „Właścicielem skoczni został czarnkowski klub sportowy „MKS Noteć Czarnków”, który zapewnił nam przede wszystkim narty. Stroje szyli nam rodzice - zwykle nariarinki. Szefem skoczni był pan Stróżyński, geodeta, który zaplanował cały obiekt. Jednak dużo spraw było załatwianych przez miasto” – opowiadał po latach nie żyjący już dziś rekordzista skoczni dodając, że miejscowy klub zrzeszał łącznie dwudziestu skoczków – „Pierwszym trenerem był pan Witold Podeszwa z Poznania. W latach sześćdziesiątych mieliśmy nawet trenera z Zakopanego, Tadeusza Ciesielkę, który był kiedyś w kadrze na obozie w Zakopanem i skałkał na Wielkiej Krokwi. Ktoś powiedział mu, że w Czarnkowie jest skocznia. Przyjechał do nas, gdy był już w wojsku w Pile. Chciał skoczyć. Pożyczylśmy mu narty i... skoczył. To była klasa. Od tego czasu nas trenował. Kiedy tylko warunki na to pozwalały, to na skoczni cały czas był ruch. Bywały takie weekendy, że oddawaliśmy po sto skoków łącznie w sobotę i niedzielę. Po skoku trzeba było wejść po schodach na górę. Jednak wiele osób nam wtedy pomagało. Przede wszystkim dzieci. Każdy brał po jednej narcię i szliśmy na górę. Oni byli zadowoleni, że mogą nieść narty, a my, że możemy trochę odpocząć” - wspominał Polus\textsuperscript{65}.
\textbf{Fotorelacja z Czarnkowa, 2014 rok}
Obiekt ten przestał być używany w latach 80. Zimy nie były już wystarczająco mroźne, brakowało chętnych do skakania. Obok Grzybka stała swego czasu jeszcze jedna, mniejsza skocznia, której rekordzistą także był Polus skacząc 20 m., a po której dziś już nie ma śladu. W ostatnich latach skocznia wykorzystywana była podczas wyścigów kolarskich Skoda Grand Prix MTB. W 2008 roku w rocznicę śmierci Jana Pawła II na skoczni odbyło się uroczyste czuwanie. Wybór miejsca był nieprzypadkowy, organizatorzy podkreślali przywiązanie papieża do gór i narciarstwa. Jak informuje portal czarnkow.pl na progu skoczni stanął wielki krzyż, a u jego stóp drewniany ołtarz z wizerunkiem Papieża naturalnej wielkości. Na niecce skoczni ustawiono o ławki dla uczestników
\textsuperscript{64} Marcin Kwintkiewicz, Marcin Mendelbaum: Dowody na skocznię w Łodzi, lodz.gazeta.pl, 2005-01-06 [dostęp 2015-08-09]
\textsuperscript{65} Klaudia Kazimierczak: Kazimierz Polus – Małysz z Wielkopolski, skokinarciarskie.pl, 2013-04-12 [dostęp 2015-08-09]
czuwania. Z kolei wokół niej pojawiły się płonące pochodnie, których zwieńczeniem był oświetlony reflektorami krzyż.
**Film o atrakcjach turystycznych Czarnkowa, w tym o skoczni narciarskiej**
**Skocznie w Lubuskiem**
Wiadomo, że skocznia istniała w położonych w województwie lubuskim, a należących przed wojną do Niemiec Żarach (Sorau). Znajdowała się na terenie tzw. Zielonego Lasu, powstała najpóźniej w drugiej dekadzie XX wieku, bowiem została wyszczególniona na mapie lasu pochodzącej z 1930 roku. Był to mały, dość prowizoryczny obiekt o drewnianej konstrukcji pozwalający na oddawanie 10-15 metrowych skoków.
Podobna miniskocznia stała w okolicach pobliskiej Zielonej Góry, na wzniesieniu zwanym Górą Tatrzanską w sąsiedztwie wyciągu i toru saneczkowego.\(^{66}\) W ostatnich latach przedwojenne tradycje narciarskie w Lubuskiem wskrzesiła grupa amatorów budując małą skocznię o drewnianym progu w Darnawie (gmina Skape).
---
\(^{66}\) Na zielonogórskich wzgórzach, [www.gazetalubuska.pl](http://www.gazetalubuska.pl), 2011-04-11 [dostęp 2015-09-19]
Warmia i Mazury
Na nartach skakano także na Warmii i Mazurach. Dyscyplinę tę uprawiano tam już przed wojną. W latach 20-tych powstała bowiem 30-metrowa skocznia wraz z wyciągiem krzeselkowym w Rudziskach Pasymskich zlokalizowana w Lesie Miejskim. Miała służyć skoczkom niemieckiej reprezentacji jako miejsce przygotowań do igrzysk olimpijskich. W skład pasymskiego ośrodka sportów zimowych wchodził też tor saneczkowy. Po wojnie przestała być używana, popadła w ruinę, a wraz z upływem lat zupełnie zniknęła. W 2005 grupa młodych zapaleniów ze Szczytna postanowiła wskrzesić dawną tradycję i na miejscu starej skoczni wybudować nowy obiekt do skakania. Miała być to skocznia K-10. Poczyniono już pierwsze pomiary terenu i przygotowania do budowy. Ambitni konstruktorzy pokonywali codziennie kilkanaście kilometrów na rowerach, wioząc ze sobą ciężki sprzęt, by dokończyć swe dzieło. Niestety wszystko, co udało się zrobić zostało brutalnie zniszczone przez wandali i kontynuowanie prac nie miało już sensu.
Również w latach 20-tych powstała skocznia Masuren Schanze w Węgorzewie, na której oddawano skoki w okolicach 30 metra. Historia skoczni jest krótka, a jej koniec dość smutny. Najlepszy miejscowy zawodnik, Heinz Laudon (syn burmistrza Węgorzewa, co mogło być jednym z powodów budowy skoczni w tym mieście) poległ 15 października 1939 r. pod Drohobyczem, a jego brat Werner, również skoczek – zatonął na Atlantyku 12 lutego 1943 r. jako oficer łodzi podwodnej U-653. Sama zaś skocznia przestała istnieć w 1945 roku, gdy została spalona przez czerwonoarmistów lub wycofujących się żołnierzy Wermachtu.67
W 1934 roku wybudowano skocznię o punkcie K-40 w miejscowości Wilkasy (nicopodal Giżycka), a konkretnie na terenie wioski turystycznej "Silnowa". Obiekt został wzniesiony na potrzeby rozegranych w tym roku wschodniopruskich mistrzostw w sportach zimowych. Była wypiętrzona ponad wzgórze nad jeziorem Niegocin, zwanym wówczas Szańcem Pruskim, a zeskok znajdował się tam, gdzie dziś są schody na plażę. Specyfika tego obiektu polegała na tym, iż zawodnicy po oddaniu skoku fazę odjazdu wykonywali na... zamarzniętej taflę jeziora. Dziś trudno sobie wyobrazić, iż miejsce to było niegdyś areną popisów specjalistów od skakania na nartach.
Niegdyś istniała także skocznia w Goldapi. Powstała na Pięknej Górze w latach 50-tych. Jej rekord wynosił 48 metrów i należał do Janusza Zabawy. Niestety w latach 80-tych przestała być używana, uległa zniszczeniu, w końcu okoliczni mieszkańcy rozebrali jej drewnianą konstrukcję i przeznaczyli na opał. W 2001 roku z inicjatywy Jarosława Slomy, wiceburmistrza Goldapi oraz Mariana Mioduszewskiego, działacza sportowego, zebrała się szesnastoosobowa grupa, która za cel postawiła sobie odbudowanie skoczni. Skocznia ta została nawet objęta Narodowym Programem Budowy Skoczni, jednak nigdy nie doszło do jej powstania. Wizja pana Slomy, wielkiego animatora powrotu skoków narciarskich do Goldapi, wyglądała następująco:
Galeria archiwalnych zdjęć skoczni w Goldapi
„Chcielibyśmy, aby skocznia była pokryta igelitem, co pozwoliłoby na wykorzystywanie jej przez cały rok, niezależnie od warunków pogodowych. To oczywiście może podrożyć inwestycję, zakładając minimum 50 proc. próg wsparcia dotacji z MENiS-u, jest to jedyna okazja by zrobić to za połowę ceny. Być może wynegocjujemy układ - 70 proc. MENiS, 30 proc. gmina. Co oznaczałoby, że być może w przyszłym roku skocznia ta zostałaby wybudowana. Będzie ona mniejsza niż ta, która tu w latach 1964-1988 istniała na Pięknej Górze o punkcie normatywnym 37 m. Odbywały się na niej ogólnopolskie zawody narciarskie „Puchar Nizin”. Legenda skoków
67 Robert Reszka: Skocznie narciarskie na Mazurach, pokochaj.mazury.com.pl, 2014-11-01 [dostęp 2015-08-09]
narciarskich na Pięknej Górze trwa w sportowej tradycji Goldapi. Ta skocznia planowana jest jako K-25, czyli punkt konstrukcyjny 25 metrów. Jest to w opinii fachowców optymalna wielkość skoczni dla tych, którzy zaczynają uprawianie tej dyscypliny i tych, którzy później doskonala umiejętności. Być może za półtora roku na otwarcie skoczni w Goldapi na pierwszy skok uda się nam namówić do tego Adama Malysza”\textsuperscript{68} - opowiadał 14 lat temu lat temu wiceburmistrz Goldapi. W 2011 roku pojawiła się inicjatywa, by drogę prowadzącą do skoczni nazwać imieniem Adama Malysza.
4 lutego 1996 roku otwarto skocznię w Lidzbarku Warmińskim. Obiekt znajduje się, a właściwie znajdował na Krzyżowej Górze, jego punkt konstrukcyjny zlokalizowany był na 30 metrze. Co ciekawe, rekord skoczni należał do reprezentanta Polski, olimpijczyka z Salt Lake City, Tomisława Tajnera, który oddał tu skok na odległość 35 metrów. Rekord ten ustanowiony został podczas inauguracyjnych zawodów, które ściągnęły na Warmię młodych skoczków z Beskidów. Obecnie obiekt już nie istnieje. Wszystko, co po nim pozostało to dwa zniszczone słupy na których stał rozbieg.
W latach 50-tych niewielka skocznia stała na Górze Kortowej w Olsztynie. Nie funkcjonowała jednak długo, a gdy ją rozebrano uruchomiono na jej miejscu wyciąg.
\textbf{fot. Agencja Gazeta}
\textbf{Pozostałość po skoczni w Białymstoku, fot. Tomasz Markowski}
Przed wojną niewielka skocznia narciarska znajdowała się w Supraślu położonym nieopodal Białegostoku. Ta turystyczna i uzdrowiskowa miejscowość posiadała park zimowy, na terenie którego zbudowano między innymi obiekt do skakania na nartach. Według przedwojennych źródeł (Przewodnik po Białymstoku z 1933 roku) uzyskiwano na nim odległości do 18 metrów. W latach 50-tych w nieodległych od Supraśla Ogrodniczkach skocznię zbudowali pochodzący z południa Polski studenci białostockiej Akademii Medycznej, którzy potrafili skoczyć na niej 20 metrów. W samym Białymstoku, już po wojnie, na ulicy Kalwaryjskiej też znajdowała się małutka skocznia o całkiem profesjonalnym jak na półamatorską skocznię wyglądzie. Konstruktormi i wykonawcami obiektu funkcjonującego do lat 60-tych byli miejscowi pasjonaci narciarstwa. Rozegrano na nim nawet mistrzostwa Białegostoku. Najlepsi uzyskiwali tam 11 metrów. Skocznia została zdemontowana w okolicach 1970 roku. Do dziś z całej budowli pozostała tylko część wieży najazdowej okalana z wszystkich stron przez funkcjonujące wokół niej targowisko.
\textbf{Pomorze}
Aż trzy skocznie narciarskie posiadało swego czasu Trójmiasto. Dwie z nich znajdowały się w
\textsuperscript{68} Mirosław Słapik: Chcą odbudować skocznie, warszawa.naszemiasto.pl, 2001-03-09 [dostęp 08-08-2015]
Gdańsku. Obiekt w malowniczej Dolinie Radości zbudowano przed wojną, w 1922 roku jako największą skocznię na Pomorzu Wschodnim. Długość jego rozbiegu wynosiła 10 metrów. W Dolinie Radości rozgrywano kiedyś imprezy o zasięgu ogólnopolskim, i to nie tylko w skokach, ale także w kombinacji norweskiej i biegach. Ponieważ bardzo długo leżał tu śnieg tradycją stały się wiosenne konkursy skoków. Niegdyś odbyły się tu zawody 30 kwietnia! Przed ośmioma laty przypomniano sobie o skoczni za sprawą badacza historii Oliwy, Oskara Kruszyńskiego. Zaczęto zastanawiać się nawet nad możliwością reaktywacji martwego obiektu. Gdański magistrat nakazał Zarządowi Dróg i Zieleni sprawdzić co można zrobić w kwestii odbudowy obiektu. Jego przedstawiciel, Andrzej Dąbrowski zakomunikował jednak, że nie jest to sprawa, którą powinna się zajmować gmina, lecz gospodarz terenu leśnego, którym jest Nadleśnictwo Gdańsk. Władze Gdańskiego Nadleśnictwa do kwestii tej odniosły się dość sceptycznie, a Trójmiejski Park Krajobrazowy, na terenie którego znajduje się skocznia kategorycznie odrzucił możliwość budowy w tym miejscu jakiejkolwiek infrastruktury sportowej. Należałoby się zastanowić ponadto jaki sens miałoby wybudowanie skoczni w mieście, które nie posiada adeptów tej dyscypliny, zaplecza trenerkiego ani żadnych szans rozwoju skoków. Wszystkie te argumenty sprawiły, że wycofano się z pomysłu budowy obiektu w celach sportowych. Niektórym jednak marzy się opcja odrestaurowania drewnianej skoczni jako atrakcji turystycznej, co stanowiłoby wyraz holdu dla dawnych gdańskich miłośników skoków narciarskich.
P Na przeciwstoku skoczni znajduje się nagrobek niemieckiego skoczka imieniem Ernst Becker-Lee, który w 1940 roku tragicznie zginął na skoczni. Ta historia zainspirowała gdańskiego poetę, Grzegorza Kwiatkowskiego, który napisał wiersz pt. „Ernst Becker-Lee, ur. 1905, zm. 1940”, dopelniony utworem zatytułowanym „Walter Steiner, ur. 1951”...
Ernst Becker-Lee, ur. 1905, zm. 1940
wybiłem się za mocno z progu
i rozbiłem na polanie
(do bezpiecznego lądowania
zabrakło mi odpowiedniego skosu)
mogłem zginąć od razu
i przerwać rdzeń kregowy
tak byłoby łatwiej
ale resztką sił widziałem zbiegowisko
i z ich krzyków i relacji wyłonił się obraz:
przegryziony język
wystająca kość obojczykowa
i krew wydobywająca się z rękawa kombinezonu
Walter Steiner, ur. 1951
byłem najlepszy i skakałem najdalej
ale bałem się że skończę jak Ernst Becker-Lee
i ze strachu przerwałem karierę
od kilku lat sparaliżowany
przez stwardnienie rozsiane
dożywam spokojnej starości
Na przedwojennych listach wyników konkursów skoków w różnych częściach kraju widnieją nazwiska skoczków reprezentujących AZS Gdańsk. Dla przykładu niejaki Słowik w 1931 roku wygrał Akademickie Mistrzostwa Polski w Wiśle, a Bachleda został rekordzistą skoczni w Wilnie.
Reportaż o gdańskiej skoczni z 2008 roku
Druga z byłych gdańskich skoczni znajdująca się w innym miejscu Lasów Oliwskich nazywa się Tomac. Geneza owej nazwy nie ma jednak związku ze skokami na nartach. W tenże sposób na część swojego idola, amerykańskiego rowerzysty, Johnego Tomaca, ochrzczili ją specjaliści od zjazdów na rowerach, którzy niejako przejęli "w spadku" skocznię od narciarzy i wykorzystują do uprawiania swych ekstremalnych szaleństw. Najlepsi osiągają tu prędkość 90 km/h.
Łysa Góra w Sopocie wznosi się na 110 m n.p.m., rozciąga się z niej rozległy widok na Zatokę Gdańską i sam Gdańsk wraz z częścią Żuław Wiślanych. Tam właśnie, nieopodal słynnej Opery Leśnej, wybudowano przed wojną skocznię narciarską. Niewiele dziś wiadomo o zawodach, które odbywały się w Sopocie. Punkt konstrukcyjny wynosił ok. 25 metrów. W miejscu, w którym zaczynał się rozbieg znajdują się dwie betonowe kostki i to w zasadzie wszystko, co dziś odróżnia tę górkę od innych. Jeszcze jakiś czas temu istniały pozostałości po schodkach prowadzących na górę skoczni, ale dziś nawet po nich nie ma już śladu. „Skocznia nie istnieje już od lat 70-tych. Pozostały z niej jedynie kawalki drewna” - mówił swego czasu Wojciech Fulek, były w-ce prezydent Sopotu w rozmowie z Dziennikiem Bałtyckim - „Nigdy też nie zostanie odbudowana, bo tak naprawdę nie ma racji bytu. Poza tym las jest częścią Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego i podejrzewam, że chociażby z tego powodu nie udałoby się zbudować podobnego obiektu. Nie wspominam już o tym, że taka inwestycja wymaga znacznych nakładów finansowych.” Do dziś jednak co niektórzy starsi mieszkańcy Sopotu pamiętają jeszcze latających przy Operze Leśnej narciarzy: „Nigdy nie zapomnę czasów, gdy jako mały, niespełna 11-letni chłopak, oglądalem skaczących tam kolegów. Chociaż skocznia była niewielka, to zawsze marzyło nam się, że przyjedzie do Sopotu Wojciech Fortuna. Tak się oczywiście nie stało. Może dlatego, że rekordy skoczni wynosiły ok. 30 metrów.” - opowiadał Dziennikowi Bałtyckiemu mieszkaniec Sopotu, Roman Mirowski. Wspomnieć trzeba, że w okresie międzywojennym nadmorski Sopot stał się dużym ośrodkiem sportów zimowych. Oprócz skoczni wybudowano tu tor saneczkowy, nartostrady oraz kilka lodowisk. Zresztą jeszcze do dzisiaj nieopodal starej skoczni funkcjonuje stok narciarski z wyciągiem orczykowym. Sopocka Łysa Góra to mocno specyficzne miejsce, w którym poczuć można w jakimś stopniu klimat gór, szusować na nartach, znajdując się bezpośrednio nad samym morzem.
Tyle ogólnych informacji o trójmiejskich skoczniach. Bardziej szczegółowe znalazły się w artykule który ukazał się w kwietniu 2016 roku na łamach portalu Skijumping.pl, a który poniżej przytoczony został w całości:
Powojenny Gdańsk wraz z sąsiadnim Sopotem był tętniącym życiem ośrodkiem narciarskim i ogólnie rzecz
biorąc sportów zimowych. Pagórkowate ukształtowanie terenu oraz oraz długie mroźne i śnieżne zimy trafiały na podatny grunt aktywnej i rzadnej sportowych wyzwań trójmiejskiej młodzieży. Lodowiska, tory saneczkoowe, trasy zjazdowe, biegowe i skocznie narciarskie były zimą eksploatowane przez młodych sportowców równie często, co latem boiska do piłki nożnej. Temat sportowego życia w zimowym Gdańsku nie pozostawił znaczących śladow w literaturze historycznej, głównym źródłem wiedzy na temat tego zagadnienia pozostają mieszkańcy Gdańska, którzy w tamtym czasie parali się sportami zimowymi.
Pan Zbigniew Chodorowski jest współczesnym człowiekiem renesansu. Jest hobbystą rzeźbiarzem, a w swoim życiu uprawiał niemal wszystkie dyscypliny sportu, jakie wymyślono. Następnie przez długie lata sportem zajmował się jako trener. Do dziś zresztą, w wieku 77 lat jest aktywnym instruktorem narciarstwa licencjonowanym przez PZN. Zanim został drugoligowym piłkarzem ręcznym, oszczepnikiem na poziomie najlepszej dziesiątki w kraju, bokserem, pięciokrotnym mistrzem Polski w gimnastyce akrobatycznej, siatkarzem spadochroniarzem, komandosem pletwonurkiem, uprawiał, w latach 50-tych, skoki narciarskie.
- Można powiedzieć, że nogi na nartach mam od szóstego roku życia. W 1945 roku wprowadziłem się wraz rodzicami do mieszkania na ulicy Liczmańskiego w Gdańsku Oliwie. Gdy pierwszy raz weszliśmy do piwnicy dokonaliśmy niezwykłego odkrycia. Okazało się, że jest tam cała sterta sprzętu do uprawiania sportów zimowych, nart oraz różnego rodzaju łyżew. Być może był to magazyn zarekwizowanych przedmiotów przez Niemców – wspomina Chodorowski.
Pan Zbigniew jeszcze w latach 40-tych odkrył skocznię narciarską w gdańskiej Dolinie Radości. Zazdrościł tym, którzy fruwają na nartach i po kilku latach dołączył do nich. Już w swoich pierwszych zawodach jako 16-latek zajął trzecie miejsce po skokach na 19 i 21 metrów.
Dzieki wysiłkom miejscowych historyków wiadomo dziś, że skocznia narciarska w Gdańsku Oliwie powstała już w 1922 roku. Przewodniczącym działającej przy niej Gdańskiej Grupy Narciarskiej (Skigruppe Danzig) został Ernst Becker. To prawdopodobnie jego osobę upamiętniła nagrobek znajdujący się na przeciwstoku skoczni zwanej przed wojną Freudental Schanze.
- Po wojnie skocznia była częściowo zniszczona i wymagała odbudowy – opowiada pan Zbigniew - W pracach nad jej odnowieniem duży udział miało wojsko, stąd od od tego czasu powszechnie nazywano ją wojskową skocznią narciarską. Pamiętam, że dwukrotnie przebudowywano jej próg. Najpierw próg był ziemny, ale on był za krótki, nadbudowano nad nim sztuczny. W czasie kiedy ja skakałem na skoczni maksymalnie można było uzyskiwać odległości do 32, 33 metrów. To było maksimum i tak już ładowało się wtedy na wypłaszczeniu. Co ciekawe bezpieczniej było z niej skakać niż zjechać spod progu. Zeskok był tak wyprofilowany, że podczas zjazdu osiągano zawrotną prędkość, praktycznie nikt nie był w stanie zakończyć go inaczej niż upadkiem.
W kronikach zachowały się wyniki zawodów o Puchar Nizin rozegranych 21 lutego 1954 roku. Triumfatorem został mistrz Warszawy z tego okresu, Józef Sourek po dwóch skokach na 27 metrów. Najczęściej jednak na starcie cotygodniowych konkursów stawali głównie młodzi śmiałkowie z Gdańska i okolic.
- Skocznia tętniła życiem. Konkursy odbywały się co niedzielę. Nie były to jakieś przypadkowe zmagania, ale zawody jak najbardziej oficjalne z sędziami oceniającymi styl zawodników siedzącymi w wieży zbudowanej z okrąglaków i dużą liczbą widzów. Zaczyinaliśmy skakać jak tylko pojawił się śnieg, a zimy były zupełnie inne niż teraz, dużo bardziej śnieżne. Skakaliśmy często nawet i do kwietnia, bo były ku temu warunki. Najlepsi otrzymywali dyplomy, które traktowaliśmy niemal jak laury olimpijskie. Pamiętam, że odbierało się je w siedzibie klubu Budowlani. Akurat trafiałem na moment kiedy nie było prezesa i czekałem na mrozie chyba godzinę, żeby tylko otrzymać swój upragniony dyplom. To była niesamowita sprawa. Przyszedłem na skocznię, oddałem kilka skoków treningowych i ograłem prawie wszystkich rywali, którzy trenowali dużo dłużej – mówi z satysfakcją były oliwski skoczek.
- Pamiętam tą skocznię jeszcze z końca lat 50-tych – dodaje - Była wtedy uszkodzona. Konstrukcja najazdu była wykonana z nieokorowanych okrąglaków, w związku z tym korniki robiły swoje. Był taki czas, że nie można było wejść na samą górę skoczni, bo było to niebezpieczne i trzeba było startować z niższego pulapu.
Skoki w Trójmieście to nie tylko Dolina Radości. Oprócz skoczni zlokalizowanej w Sopocie na Łysej Górze nieopodal słynnej Opery Leśnej Sopocie, na której Pan Zbigniew również miał okazję skakać oraz w Gdańsku w Dolinie Samborowo, stawiano "hurtowo" amatorskie skocznie.
- Było bardzo dużo małutkich, terenowych skoczni na terenie Gdańska, 5 czy 10-metrowych. Wyrastały jak grzyby po deszczu. Pamiętam takie skocznie w Oliwie czy choćby na Placu Zebrąn Ludowych blisko centrum Gdańska. Poza tym organizowano często zawody w narciarstwie, biegowym, zjazdowym, w Oliwie mieliśmy fantastyczny tor saneczkowy. Gdańsk sportem zimowym stał.
W Sopocie skakało się w okolicy 20. metra. Zachowały się wyniki zawodów seniorów i juniorów rozegranych w Święto Trzech Króli w 1946 roku. W tej pierwszej kategorii triumfował pochodzący ze Lwowa, Zygmunt Czyżewski po skokach na 19,20 i 21 metrów. Otw skoczek był rekordzistą obiektu (nie wiadomo czy ostatnim). W jednej ze swoich prób uzyskał 25 metrów. Jak się jednak okazuje, Sopot miał mieć jeszcze jedną skocznię. Dużą, biorąc pod uwagę ówczesne czasy i nadmorską lokalizację.
- Na przełomie lat 50-tych i 60-tych w Sopocie za stadionem lekkoatletycznym rozpoczęto budowę dużej jak na tamte czasy 55-metrowej skoczni i trasy zjazdowej. Trasa została ukończona, jeden tylko był z nią problem, że na jej środku rosła ogromna sosna i nie można jej było ścieść, bo to "zabytek". Wracając do skoczni. Jej budowa rozpoczęła się jesienią. Przyszły potworne roztopy, ulewy. Glina z profilowanego zeskoku zaczęła spływać na stadion. Przed stadionem wybudowano w końcu potężny wał, żeby uchronić go przed nią. Na ponowne przygotowanie zeskoku potrzebne byłyby ogromne środki. I to był koniec tej skoczni. Jej historia tak naprawdę skończyła się zanim się jeszcze zaczęła. A szkoda...
Zbigniew Chodorowski skakał też kiedyś na skoczni w Zieleńcu w Sudetach. Pamięta jej nietypowe położenie. Jej próg był usytuowany na wysokości przebiegającej przez skocznię drogi. Najdłuższy skok narciarz z Oliwy oddał jednak na... Kasprowym Wierchu:
- Na części Goryczkowej jest Biały Jar. Tam znajdował się tor slalomowy i coś co można by na siłę nazwać nazwać terenową skocznią narciarską. W momencie wybicia, przeraziłem się. Leciałem wysoko na moimi kompanami, którzy skoczyli przede mną. Leciałem ponad czterdzieści metrów, modliłem się, żeby jak najszybciej wyładować. Oczywiście nie ustałem tego skoku, ale dziękowałem Bogu, że żyję.
Pod koniec lat 50-tych Pan Zbigniew, który zawsze był niespokojnym sportowym duchem, zaczął szukać dla siebie nowych sportowych wyzwań. Choć narty do dziś są mu bliskie na skoczni już się nigdy nie pojawiły.
Jak zatem miały się skoki narciarskie w Gdańsku w kolejnych latach?
Pan Tadeusz Stawski mimo 78 lat nadal zachowuje znakomitą formę fizyczną. W momencie, kiedy się spotykamy, jest tuż po powrocie z Alp Francuskich, gdzie przez sześć dni szusował na tamtejszych stokach. Zanim jednak pokażę mi zdjęcia ze swojej ostatniej wyprawy i opowie o narciarskiej przygodzie, sprzed kilku dni, cofamy się w czasie i przestrzeni za sprawą albumu z pamiątkowymi czarno-białymi zdjęciami o ponad pół wieku do gdańskiej Oliwy, w której stawiał pierwsze kroki na nartach.
- Narty na nogach miałem od drugiego roku życia – opowiada – Jako dziecko uczęszczałem do gimnazjum numer 5 w Oliwie, tam stworzył się zespół narciarzy. Większość jeździła na nartach, ale byli też tacy, którzy skakali. Zapisałem się potem do klubu Budowlani, która zrzeszała młodzież z okolicznych szkół. Fundowali narty, wyjazdy na obozy. Tak się zaczęło.
- Skocznia wojskowa w Dolinie Radości w połowie lat 60-tych była jeszcze w pełnym rozkwicie. Potem to jakoś wygasło. Myśmy przestał skakać, a młodzi już się tak nie garnęli. Samo dojście do zlokalizowanej w lesie skoczni było często nie lada wysiłkiem, zwłaszcza, że czasem trzeba było brodzić w śniegu po kolana. Bardzo karkolomne było przygotowanie skoczni. Aby pokryć najazd odpowiednią ilością śniegu, targaliśmy się w kocach z dolu na sam szczyt skoczni. Było to nie lada wyzwanie, ale ciężką zespołową pracą udawało się tego dokonać. Dawało to sporo satysfakcji. Dziś trudno sobie coś takiego wyobrazić. Młodzież jest bardziej wygodna – mówi z lekkim przekąsem Pan Tadeusz.
- W latach 60-tych równolegle funkcjonowała skocznia w Dolinie Samborowo. Z tego co pamiętam, była to
skocznia w całości naturalna. Sztuczna była tylko część progu. Zająłem tam trzecie miejsce w zawodach o Puchar Osiedla Młodych. Była to jednak skocznia mniejsza od tej wojskowej, tam skakało się około 15-20 metrów, podobnie jak w Sopocie na Łysej Górze też skakałem. Stamąd mam akurat bardzo niemile wspomnienie. Pamiętam jak spóźniłem odbicie do tego stopnia, że czubkami nart zahaczyłem o zeskok, co skończyło się dla mnie bardzo nieprzyjemnie. Kim byłby jednak skoczek narciarski, gdyby nie oddał skoku na skoczni w górach. Wybrałem się kiedyś do Karpaczu, wziąłem ze sobą sprzęt narciarski, skokowy też. Skoczyłem z duszą na ramieniu, ale tylko raz i miałem dość – śmieje się Pan Stawski.
Przekopując trójmiejskie fora internetowe można natrafić na wspomnienia związane ze skocznią wojskową. Jeden z odnalezionych wpisów wskazuje na to, że jeszcze pod sam koniec lat 60-tych w Oliwie skakano na nartach (pisownia oryginalna): "W 69 roku, na przełomie lutego i marca po bardzo intensywnym sezonie narciarskim byłem tam z kolegą (on wiedział gdzie jest skocznia). Jeździłem wtedy na drewnianych nartach z wiązaniami typu kandachar. (z podnoszoną piętą - universalne). Po dłuższym przymierzaniu się, zmobilizowałem się i skoczyłem. Problemem było to, że odległość od progu do początku zeskoku wynosiła około 9 m. Za progiem była pozioma półka i lądowanie bliżej było by niebezpieczne. Udało mi się tyle skoczyć. Oprócz nas na skoczni było kilku (trzech ?) młodych skoczków z nartami do skoków (stare, drewniane). Oni skakali ponad 20 m."
Przed kilkoma laty wizytując Dolinę Radości zebrałem garść informacji na temat skoczni od starszych mieszkańców okolicy. Według tych rewelacji w latach 60-tych sekcję narciarską posiadał jeden z klubów funkcjonujących na terenie Gdyni. Trenerem w nim był niejaki Kołtun z Zakopanego, który zanim wyemigrował do Stanów Zjednoczonych zakotwiczył na kilka lat w Trójmieście. To właśnie on miał zostać rekordzistą skoczni z wynikiem 39 metrów. Żaden z moich rozmówców nie był jednak w stanie potwierdzić tych rewelacji.
Co dalej działa się ze skocznią w Samborowie? Na pewno była eksploatowana jeszcze w latach 70-tych. Skakali na niej zawodnicy gdańskiego klubu Kormoran. Jej rekordzistą został Kazimierz Polus z wielkopolskiego Czarnkowa, gdzie znajdowała się jedyna w tamtym regionie skocznia narciarska. W materiałach internetowych Polusowi przypisuje się odległość 34 metrów. Sam nieżyjący już dziś "nizinny" skoczek w jednym z wywiadów swoje dokonanie oszacował na 43 metry, co stanowił miało nawet jego życiowy rekord. Czy możliwe, że Polus się przejęzczyczył i pomylił kolejność cyfr? Nie da się tego wykluczyć. Obserwując dziś pozostałość po obiekcie skok ponad czterdzieciometrowy raczej trudno sobie wyobrazić.
Nie jest to jedyna zagadka związana ze skokami w Samborowie. Choć nie potwierdzają tego żadne źródła niepodal skoczni Tomac (tak obiekt ten jest nazywany przez miłośników zjazdów rowerowych, którzy ochrzcieli go w ten sposób na cześć swojego idola, Johnnego Tomaca) prawdopodobnie znajdowała się jeszcze jedna, mniejsza skocznia. Idąc nieco w głąb lasu natrafić można na niezwykle "skoczniowo" wyglądające ukształtowanie terenu. Doskonale da się tam wyodrębnić rozbieg, pozostałości po progu, cały czas bardzo dobrze wyprofilowany zeskok i przeciwstok. Całkiem możliwe, że była to protoplastka samborskiego skakania na nartach i dopiero kiedy jej niezbyt imponujące rozmiary zaczęły ograniczać wyobraźnię gdańskich narciarzy, utworzono większą. Być może więc Polus i Stawski skakali tak naprawdę na innych po sąsiedzku znajdujących się skoczniach.
Kilkanaście lat temu pojawiła się koncepcja powrotu w pewnym wymiarze do Gdańska skoków narciarskich. Na Długim Targu nieopodal Neptuna planowano postawić niewielką skocznię igelitową. Była to inicjatywa gdańskiej Grupy Lotos, sponsora Polskiego Związku Narciarskiego, która czyniła starania, by sprowadzić nad morze Adama Małysza. Skoczek z Wisły miał na tym miniobieckie oddać kilka skoków. Później pojawiła się koncepcja, by zorganizować tu konkurs skoków dla juniorów. Żaden z tych pomysłów realizacji się nie doczekał.
Trójmiejskie skocznie narciarskie
Skocznie zbudowana w 1930 roku znajdowała się też w leżącym nieopodal Trójmiasta Wejherowie, gdzie ponoć do końca lat 50-tych skakano na obiekcie pozwalającym na osiąganie ponad 30-metrowych odległości. Skocznię z inicjatywy opiekuna sportu w powiecie Grzegorza Jankowskiego zbudowała Komenda Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego. W kronikach zachowała się informacja o zawodach rozegranych w 1956 roku, na starcie których stanęło aż 52 uczestników. Dwa skoki na odległość 20 metrów pozwoliły odnieść zwycięstwo Franciszkowi Studnickiemu. Rekord skoczni miał wynosić około 40 metrów. Dziś jedyną pozostałością po skoczni jest kilka betonowych kłoców obok stadionu wejherowskiego Gryfa. Jakiś czat temu planowano utworzyć w tym miejscu punkt widokowy.
Miejsce po skoczni w Wejherowie
Skocznie amatorskie
Na fali sukcesów Adama Małysza, a następnie Kamila Stocha w Polsce pojawiwa się zaczęło coraz więcej miniskoczni narciarskich budowanych przez amatorów i to nie tylko w okolicach górskich. Spośród niezliczonej ilości amatorskich obiektów tego typu prezentujemy te, które wydają się najciekawsze i swym wyglądem najbardziej przypominają autentyczne skocznie.
Skocznia w niewielkim Czerńcu, położonym nieopodal Łącka, była pod każdym względem na głowę inne amatorskie skocznie, które po sukcesach Adama Małysza zaczęły wyrastać w naszym kraju jak grzyby po deszczu. Obiekt wyglądał nadzwyczaj profesjonalnie. Wkrótce po powstaniu skoczni, młodzież z Czerńca i jej projektem zainteresowały się media. Obszerny artykuł o skoczkałach z tej podlaskiej miejscowości ukazał się w Dzienniku Polskim. Następnie relacje z konkursów na Małej Krokwi (jak ochrzczono tę "skoczeńkę") pokazano w Kronice Sportowej w TVP oraz w Teleexpressie. Zainteresowanie miejscowej młodzieży skokami zaczęło się w 2000 roku. Chłopcy z Czerńca i okolic zafascynowani osiągnięciami naszego mistrza z Wisły zaczęli budować sobie niewielkie skocznie ze śniegu. Wiadomo jednak jak nietrwałe musiały być to obiekty, a i odległości jakie na nich osiągano nie wszystkich zadawały. W 2003 roku postanowiono wybudować obiekt bardziej przypominający skocznie narciarską. Do budowy wykorzystano deski i pustaki. Dzięki tym zabiegom odległości, jakie można tam było osiągać zwiększyły się do 7 metrów. Zaczęto rozgrywać pierwsze zawody, na których pojawiali się pierwsi kibice. Jednak plany ambitnej młodzieży z Czerńca zaczęły iść coraz dalej. Podjęto wreszcie decyzję o wybudowaniu tu obiektu, przypominającego te profesjonalne. Prace zaczęły się latem 2005 roku. Materiały na budowę nowej skoczni pochodziły z rozbiorki starego obiektu, część podarowała chłopcom nieodpłatnie firma Trak Drew, a pozostałe zapalenicy z Czerńca zakupili za własne fundusze. Pan Władysław Czepielik uzyszczył nieodpłatnie swej koparki, za pomocą której uformował odpowiednio bulę. Punkt konstrukcyjny obiektu wytyczono na 12 metrze, skocznia miała 6,7 m. wysokości,
długość rozbiegu wynosiła 13 m. Na rozbiegu istniała możliwość regulacji belki startowej. Każde zawody posiadały odpowiednią oprawę. Komentator informował na bieżąco, zazwyczaj licznie zgromadzoną publiczność (na konkursach pojawiało się nawet kilkaset osób), o tym co aktualnie dzieje się na skoczni. Nad przebiegiem każdego konkursu czuwał sędzia, pan Andrzej Kulig. Założenia skoczków z Czerńca sięgały jeszcze dalej. Planowano wykonanie oświetlenia skoczni, co umożliwić miało rozgrywanie wieczornych konkursów. Dziś ta piękna amatorska skocznia niestety już nie istnieje. Budowa była przeznaczona na dwa lata użytkowania, po tym czasie skakanie na niepewnej konstrukcji mogło stać się niebezpieczne. Na inwestowanie swojego czasu i środków w budowę nowej skoczni młodzi czerńianie nie mogli już sobie pozwolić. „Skocznię rozebrano jakoś na wiosnę 2007 roku, z powodów dla nas oczywistych.” - opowiada Artur Choda, jeden z czerńieckich skoczków - „Budowla stała już drugi rok. Deszcz, śnieg, mrozy - to wszystko źle wpływało na jej konstrukcję i dla bezpieczeństwa trzeba było ją rozebrać. Nie wiadomo co by się mogło stać następnej zimy, może akurat podczas turnieju wszystko by się zawaliło. To byłaby tragedia, bo na skoczni jednocześnie podczas konkursu znajdowało się ponad 10 osób. A czy planowaliśmy budować coś większego? Oczywiście plany były, ale na nich się skończyło... Nam pozostały naprawdę piękne wspomnienia.”
Materiał o skoczni w Czerńcu
W 2007 roku stanęła skocznia narciarska w Lublinie o nazwie Krokiewka. Obiekt powstał z inicjatywy miejscowej młodzieży, zafascynowanej wyczynami Adama Małysza. Była to skocznia naturalna, jej punkt konstrukcyjny wynosi 13 metrów, a rekordowy skok oddany na odległość 14,5 m. należał do Aleksandra Furtaka. W kwietniu 2007 roku przeważającą liczbą głosów Krokiewka wygrała, organizowany przez jeden z portali o skokach, konkurs na najlepszą skocznię amatorską w Polsce. Zimą 2010 roku o skoczni głośno było także w lokalnych mediach za sprawą rozegranych na niej Mistrzostw Polski Wschodniej w Amatorskich Skokach Narciarskich. Imprezę, która zgromadziła całkiem spore rzesze kibiców i która posiadała profesjonalną oprawę poprowadził spiker, a skoki zawodników oceniali profesjonalni sędziowie, oraz byli skoczkowie nieistniejącej już skoczni Wieniawa w Lublinie: Lucjan Piątek (sędzia międzynarodowy), Krzysztof Piątek (sędzia związkowy), Stanisław Bandura (sędzia okręgowy). Zawodnicy oraz ich opiekunowie mieli zagwarantowany posiłek, miejsce do zmiany ubrania (namiot) oraz ognisko z kiełbaskami. Honorowy patronat nad imprezą objęli, Krzysztof Grabczuk, Marszałek Województwa Lubelskiego oraz Adam Wasilewski, Prezydent Miasta Lublina. Dla wszystkich uczestników organizatorzy
przygotowali nagrody, były to głównie dyplomy i upominki od firm Inter Steel, OBI i Sportico. Zwycięzcy zostali uhonorowani także pucharami. Rok 2010 był przełomowym w historii skoczni narciarskiej Krokiewka. W kwietniu pojawił się pomysł gruntownej przebudowy obiektu, a następnie zatwierdzony został ostateczny projekt nowej skoczni. Pod koniec lipca na Krokiewkę wjechał ciężki sprzęt. Został wyrównany i znacznie poszerzony zeskok. Drugi etap prac, trwający 7 tygodni od początku października do końca listopada był decydujący o ostatecznym wyglądzie nowej skoczni. Wzdłuż zeskoku pojawiły się dwie drewniane bandy, rozbieg z progiem został wykonany z drewna, którego sześciometrową część tworzyła drewniana konstrukcja o wysokości 2,5 m. Skocznia wizualnie zaczęła przypominać profesjonalne obiekty. By ułatwić wchodzenie na szczyt skoczni, zostały położone schodki. Budowę sponsorował Pan Krzysztof Wojcik, właściciel firmy INTER STEEL z Krakowa, i Pan Tadeusz Telejko, właściciel firmy TELEYKO z Niedrzewicy Dużej. Na nowej skocznie zimą 2011 roku rozegrano II Mistrzostw Polski Wschodniej w Amatorskich Skokach Narciarskich. Na starcie pojawiło się 25 zawodników. Przyjechali miłośnicy skoków m.in. z Warszawy, a nawet z odległego Gdańska. W czasie konkursu rozegrano trzy serie, z których do klasyfikacji końcowej liczyły się dwa najlepsze skoki. W mistrzostwach startowali amatorzy, ale cała organizacja zawodów była bardzo profesjonalna. Było profesjonalne nagłośnienie, spiker, obsługa techniczna i sędziowie. Pod skocznią zgromadziło się około 300 kibiców. Przyjechały także ogólnopolskie stacje telewizyjne, wielu dziennikarzy radiowych i prasowych oraz duża liczba fotoreporterów. Niestety po sezonie 2010/11 surową decyzją właścicieli gruntów, na których znajdował się obiekt skocznia została rozebrana. Jeden z właścicieli nie wywiązał się z wcześniejszej umowy, zmieniając w ostatniej chwili zdanie, drugi zaś zamierzał sprzedać swój teren i także nakazał likwidację skoczni, która mogłaby mu w przeszkodzić w sprzedaży. Krokiewka miała mieć swoją następczynię. Lubelski MOSiR zgodził się, by skocznia powstała obok hali Globus przy ul. Kazimierza Wielkiego. Cała konstrukcja rozbiegu skoczni K-30 miała być wykonana ze stali lub drewna w zależności od środków, które udaloby się pozyskać. Nowy obiekt, już nieamatorski, miał zostać także wyposażony w igelit. Rozpoczęcie budowy planowano na przełom października i listopada 2012 roku. Niestety formalności pokonały marzenia lublinian. Skocznia nigdy nie powstała.
Skoki na Krokiewce
W 2009 roku dwójka zapaleńców z województwa łódzkiego, Dawid i Bartłomiej, postanowiła wskrzesić nieczynną od wielu lat skocznię na Rudzkiej Górze w Łodzi. Przez okres wakacji teren, na którym znajduje się skocznia zmienił się nie do poznania. Wyrównany został próg, wycięto krzaki, powstały bandy okalające zeskok, schodki na rozbiegu, belka startowa, wykonano gniazdko sędziowskie, a nawet prowizoryczne trybuny! Chłopcy spędzaли na skoczni średnio siedem godzin dziennie. Zaangażowanie miejscowej młodzieży w przywrócenie skoczni do stanu używalności nie mogło ujść uwadze lokalnych mediów. Obszerne artykuły na temat prac na Rudzkiej Górze ukazały się w Dzienniku Łódzkim i Expressie Ilustrowanym. Chłopców odwiedzili nawet z kamerą reporterzy TVP3, która wyemitowała w wiadomościach materiał o modernizacji skoczni. W lutym 2010 roku na odrestaurowanej przez młodzież z województwa łódzkiego skoczni narciarskiej na Rudzkiej Górze odbyły się I Mistrzostwa Centralnej Polski w Skokach Narciarskich. W ramach imprezy zostały rozegrane trzy konkursy - narty skokowe na K15, narty zjazdowe na K15 i konkurs OPEN na dobudowanej obok skoczni K5. W zawodach, za niewielką opłatą udział mógł wziąć każdy, kto posiada własne narty. Nagrodami były medale przyznawane czolowej dziesiątce każdego z konkursów oraz gadżety od sponsorów, które wręczył dyrektor Wydziału Sportu w Łodzi, pan Krzysztof Lipiński. Zimą 2011 roku odbyć się miała druga edycja imprezy, przeszkodą okazały się jednak brak śniegu i dewastacja skoczni. Drugie mistrzostwa łodzianom udało się zorganizować
dopiero w 2013 roku. Po raz trzeci łodzianie rywalizowali o tytuł mistrza w 2016 roku.
Reportaż na temat zawodów na łódzkiej skoczni
W 2003 r. z inicjatywą zorganizowania pierwszych otwartych mistrzostw powiatu wielickiego w skokach narciarskich wystąpił nauczyciel wychowania fizycznego w Szkole Podstawowej w Biskupicach, Stanisław Kowal. Mistrzostwa odbyły się pod patronatem starosty powiatu myślenickiego Adama Kociolka. Pod górą Bukowiec została wybudowana naturalna skocznia narciarska o punkcie konstrukcyjnym około 12 metrów. Gościem honorowym imprezy był pierwszy polski medalista zimowych igrzysk olimpijskich z Cortina d’Ampezzo w 1956 roku, specjalista od kombinacji norweskiej, Franciszek Groń-Gasienica, który na zawody przyjechał ze swoim zięciem, ojcem olimpijczyka Tomasza, ówczesnym trenerem kadry narodowej kombinacji norweskiej, Lechem Pochwałą. Udział w zawodach wzięło około 40 młodych skoczków z Wieliczki, Biskupic, Gdowa, Klaja, Niepołomic i innych miejscowości. Do skoków kwalifikacyjnych każdy przystąpił na własnych nartach zjazdowych. W seriach konkursowych młodzi zawodnicy mogli wystartować na autentycznych "skokówkach", które przywiózł ze sobą trener Pochwała. Podobne konkursy, choć już z mniejszym rozmachem, rozgrywano także w latach następnych.
W 2005 roku w odległości 5 km. od Wadowic Radoczy powstały trzy małe amatorskie skocznie o punktach konstrukcyjnych K-4,5, K-6 i K-8. Rekordzistą wszystkich obiektów jest Ryszard Waliczek, który na obu mniejszych skoczniach doskoczył do 7 metra, a na największej wyładował na 12 metrze.
W 2009 roku skocznię zbudowali sobie pasjonaci skoków z Okocimia. Obiekt o punkcie K-9 posiadał nietypowy, bo aż 36-metrowy rozbieg. Zaczynał się on drewnianą wieżyczką, następnie, większa jego część zlokalizowana była na naturalnym podłożu, kończyła się drewnianym progiem. Rekord skoczni wynosił 9,5 metra. Odbywały się na niej minizawody, w których startuje okoliczna młodzież. Obok skoczni wybudowano mniejszą, treningową o podobnej konstrukcji.
W położonej w województwie małopolskim miejscowości Skawica znajduje się duża amatorska skocznia narciarska. Posiada punkt konstrukcyjny zlokalizowany na 20 metrze. 6 lutego 2005 roku odbyły się tu I Mistrzostwa Amatorów w Skokach Narciarskich Południowej Polski. Do zawodów zgłosiło się 79 skoczków ze Skawicy i okolic. Startowali oni w trzech kategoriach wiekowych: szkoła podstawowa, gimnazjum oraz młodzież ponadgimnazjalna i starsi. Nad przebiegiem zawodów i pomiarem oddanych skoków, prócz organizatorów, czuwało osiemu sędziów, którym przewodniczył Maciej Melzer. Zawody zakończyły się organizacyjnym sukcesem, zgromadziły liczna publiczność, toteż postanowiono, iż skawicki konkurs skoków powinien na stałe zagościć w kalendarzu lokalnych imprez. Od wielu lat w powiecie suskim nie rozgrywano konkursów skoków, stąd wyjątkowy głód tej dyscypliny sportu pojawił się wśród tamtejszych mieszkańców. Tylko najstarsi pamiętają, że dawnie tamu skakano w Juszczynie, Suchej Beskidzkiej i Tarnawie Dolnej. Do dziś rozegrano siedem edycji imprezy. W 2012 roku Mateusz Dyrcz, na co dzień zawodnik klubu PKS Olimpijczyk Gilowice, lądując na 28 metrze ustanowił nowy rekord skoczni.
W 2006 roku w Andrychowie w sąsiedztwie placu targowego między ulicami Włókniarzy a Starowiejską powstała miniskocznia narciarska dla dzieci zbudowana przez dwóch mieszkańców pobliskiego bloku. Pozyskali oni materiały od sponsorów i zabrali się do roboty. Gdy obiekt stanął i cieszył się sporą popularnością do budowniczych przyszło pismo z Urzędu Miejskiego nakazujące skocznię rozebrać. Decyzja została podyktowana względami bezpieczeństwa korzystających z obiektu. Ponieważ skocznia powstała na terenie należącym do Gminy twierdzono, iż pozostawienie tego obiektu naraża Gminę na odpowiedzialność cywilną z tytułu ewentualnych szkód używających obiektu. Decyzja ta rozczarowała budowniczych skoczni, dzieci, a także ich rodziców, gdyż ich zdaniem była bardziej bezpieczna niż niejeden plac zabaw.
W oddalonych o 4 km. od Andrychowa Sulkowicach skocznia narciarska powstała w 1955 roku. Dziś nie ma po niej śladu, na szczęście ambitni sulkowiczanie postanowili przed kilkoma laty nawiązać do dawnej tradycji. Postawili w 2002 roku nową skocznię w tym mieście. Nazwano ją Beskidek, jest to obiekt o punkcie K-25 metrów. Grupa skoczków z pomocą rodziców wycięła krzaki i drzewa, wykarczowała pnie, wykonała przejazd przez potok, który płynie pod zeskiem, a następnie z ponad 100 m3 ziemi usypała bułę. W trakcie kolejnego etapu prac wyprofilowano zeskok oraz wykonano z drewnianych pali próg i gniazdo trenerskie. Przygotowanie skoczni zajęło sulkowiczantom 1200 godzin pracy. Obiekt do złudzenia zaczął przypominać znaną kibicom z Turnieju Czterech Skoczni skocznię w Garmisch-Partenkirchen (w pomniejszonej skali). Narty dla miejscowej młodzieży podarował szef Wintersportverein, ojciec znanego skoczka niemieckiego, Maximiliana Mehlera. Rekordzistą skoczni został Łukasz Krzanak, który uzyskał odległość 27 metrów. W sąsiedztwie skoczni, znalazła się mniejsza, o punkcie K-8.
Warto wspomnieć o stosunkowo dużych skoczniach amatorskich znajdujących się w Sudetach. W miejscowości Polski Świętów stanął w 2004 roku obiekt, którym swego czasu bliżej zainteresowali się dziennikarze radia RMF FM. Skocznia posiadała drewniany rozbieg o długości około 30 metrów, punkt konstrukcyjny usytuowany na 20 metrze, ale jej rekord wyniósł zaledwie 15 m. Dziś skocznia już nie istnieje. Inna nieprofesjonalna (choć swoim wyglądem niewiele odbiegająca od profesjonalnych) skocznia pozwalająca na oddawanie około 20-metrowych skoków powstała w Kamiennej Górze. 5 lutego 2006 roku rozegrano tam pierwsze mistrzostwa miasta w skokach narciarskich, które zgromadziły spore rzesze kibiców. W 2010 roku miejscowi zawodnicy amatorzy zorganizowali w Kamiennej Górze na skoczni przy ulicy Wiejskiej turniej, z którego dochód przeznaczono na leczenie chorej na białaczkę dziewczynki. Zawody zgromadziły aż 300 kibiców, a organizatorom udało się zebrać 1700 złotych.
W Parku Sanguszków w Tarnowie, w którym w latach 50-tych istniała profesjonalna skocznia, stanął na w czasie Małyszomanii amatorski miniobiekt. Pierwszy konkurs rozegrano tu w 2003 roku tuż przed Mistrzostwami Świata w Predazzo. Punk K skoczni wyznaczono na 7 metrze. Jego oficjalnym rekordzistą został Marcin Kudroń, zwycięzca inauguracyjnych zawodów, który uzyskał tu odległość 9,5 metra. Pomyślnodawca przedsięwzięcia, organizator konkursów, a także konstruktor skoczni i sędzia główny zawodów to pan Maciej Pokorny, z Ludowego Uczniowskiego Klubu Sportowego "Ogrodnik".
Z powstałej w Lidzbarku Warmińskim skoczni K-30 zostały już tylko resztki. Niezależnie od
tego amatorzy skoków z Lidzbarka postanowili w 2003 roku wybudować własną skocznię. Obiekt o sztucznym drewnianym rozbiegu miał punkt konstrukcyjny usytuowany na 12 metrze. Jego rekord wynosił 16 m. i należał do Łukasza Baranowskiego. Zimą 2006 roku obok "dwunastki" stanęła także mniejsza skocznia o punkcie K-6 metrów. Niestety podobnie jak w Rudziskach Pasymskich, także i tu dali o sobie znać wandale, którzy wiosną 2006 roku niemal doszczętnie zniszczyli większą skocznię. Amatorskie skoki w zorganizowanej formie powróciły na Mazury przed kilkoma laty, konkretne do niewielkiej wioski Stare Kielbionki. Projekt pod hasłem „Pasja narciarskich skoków” otrzymał dofinansowanie z Programu „Młodzież w Działaniu”, dzięki czemu tamtejsi pasjonaci skoków mieli przed trzema laty możliwość wzięcia udziału w obozie treningowym w Gilowicach.
Pierwsze skoki w Miłomłynie, leżącym w województwie Warmińsko-mazurskim oddawano już podobno w latach powojennych. Uprawianiu tej dyscypliny sprzyjało połudowcowe ukształtowanie terenu. W 2012 roku grupa amatorów postanowiła wskrzesić skoki narciarskie, budując skocznię HS-8 o profilu wzorowanym na prawdziwych skoczniach.
Niewielka amatorska "skoczeńka" narciarska o punkcie K-5 powstała także w miejscowości Strzebiń, położonej w pobliżu Częstochowy. Posiadała ona sztuczny rozbieg, który stanowił dobrze przygotowaną drewnianą konstrukcję. Rozgrywane były na niej konkursy dla dzieci i młodzieży z okolicznych miejscowości. Tradycją stały się z czasem coroczne zawody o Mistrzostwo Strzebinia. Latem 2006 roku skocznia została rozebrana na wyraźne polecenie gminy i Nadleśnictwa Koszęcin. Wójt Koszęcin stwierdził, że obiekt został postawiony bezprawnie i stanowił zbyt duże zagrożenie dla zdrowia młodych skoczków-amatorów. Nadleśnictwo Koszęcin było otwarte na współpracę z twórcami skoczni, ale warunkiem było podjęcie się opieki nad nią przez osobę dorosłą. Nic takiego jednak nie nastąpiło. Sprawa wywołała oburzenie mieszkańców Strzebinia, ale mimo początkowych deklaracji obiekt nie został odbudowany.
Duża skocznia amatorska o punkcie K-20 znajduje się w Głowience (wieś w woj. podkarpackim). Niegdys służyła ona jako obiekt treningowy skoczkom klubu Orlew Krosno, w ostatnich latach była areną zmagań miejscowej młodzieży w nieoficjalnych zawodach. Każdy konkurs posiadał odpowiednią oprawę, nagłośnienie; na zawodach obecni byli sędziowie, osoby pilnujące bezpieczeństwa, zwykle dopisywało także publiczność w sile ponad 100 osób.
Skocznia w Głowience
Trzy niewielkie (K-3,5 K-4 i K6,5) bardzo ciekawe skocznie powstały swego czasu w Tułowicach. W 2007 roku zbudowano w Korniaktowie Północnym ładną skocznię o nazwie „Nietomka 13” z punktem K-11 metrów. Piękna naturalna, malutka skocznia o punkcie konstrukcyjnym 5 metrów znajdowała się Dąbrowie Tarnowskiej. Zbudowana została w 2005 roku. Młodzi budowniczowie poświęcili całe wakacje, by doprowadzić do jej powstania. Wielki wysiłek zapaleńców z Dąbrowy opłacił się, a efekty przerosły najśmielsze oczekiwania twórców obiektu. Powstała „superminiatura” skoczni narciarskiej. Jej rekord wynosił 7 metrów. Niestety w 2009 roku skocznię zdewastowali chuligani, a fani jednosładów zrobili sobie tam trasę dla rowerów.
W 2013 roku trzy małe skocznie amatorskie powstały w miejscowości Niecew, leżącej w powiecie
nowosadeckim. Gdy zdobyły lokalną popularność, grupa miejscowych amatorów skoków znacznie się zwiększyła i doprowadziła do powstania największej skoczni, HS 25. Obiekt był areną mistrzostw Niecwi w skokach narciarskich oraz mistrzostw gminy Korzenna. Rekordzistą skoczni jest Szymon Apryasz, który podczas jednego ze swoich skoków uzyskał 22,5 metra.
Skocznia w Niecwi
Także w 2005 roku powstała małutka, ale bardzo profesjonalnie wyglądająca skocznia K-6 w miejscowości Hucisko. Drewniana konstrukcja rozbiegu robiła naprawdę świetne wrażenie. Jej rekord wynosił 7,5 metra. Była to chyba jedyna w Polsce skocznia amatorska, na której skakano także latem. Tyle tylko, że nie na iglicie lecz na... piasku.
W województwie pomorskim, około 80 kilometrów na południe od Gdańska leży mała miejscowość, Opalenie, w okolicach której znajduje się niewielka „skoczeńka” o punkcie konstrukcyjnym usytuowanym na 5 metrze. Zbudowano ją w 2002 roku i nadano imię Eddiego Edwardsa. Jej rekord wynosił 5,5 metra. Mimo niewielkich rozmiarów obiekt nie należał do najbezpieczniejszych, wiele skoków kończyło się tu poważnymi upadkami. W tej chwili nie jest używany.
Kilka słów na zakończenie
W okresie międzywojennym po sukcesach Stanisława Marusarza nastąpił prawdziwy boom na skoki narciarskie. Młodzież wprost rwała się do skokowych nart "zarażona" bakcylem sukcesów zakopiańczyka i jego postawy na skoczni, pełnej waleczności i brawury. Doskonale wykorzystano to zjawisko. Zaczęto masowo stawiać i remontować skocznie narciarskie. W latach 30-tych PZN dysponował ponad dwustu pięćdziesięcioma obiektami, nie licząc małych 10- czy 15 metrowych skoczni!!!69.
Należy zadać sobie pytanie czy „Malyszomania”, a obecnie sukcesy Kamila Stocha zostały właściwie wykorzystane? Wydaje się, że tylko częściowo. Narodziła się co prawda w ostatnich latach, w wielkich bółach nowa skocznia w Wiśle Malince, nabierająca coraz większego międzynarodowego znaczenia, powstał nowoczesny kompleks Skalite w Szczyrku, stanęły bądź odrestaurowane zostały małe skocznie w Gilowicach, Bystrej, Zagórzu, niemniej jednak oczekiwano powszechnie znacznie większego przełożenia skokowego boomu na powstanie bazy do uprawiania tego sportu. Przed około dekadą powstał Narodowy Program Rozwoju Skoków, który zakładał budowę lub modernizację ponad dwudziestu skoczni na terenie Polski w takich miejscowościach jak: Duszniki Zdrój, Jabłonka, Lubawka, Chochołów, Czarny Dunajec, Bystra Śląska, Istebna, Rajcza, Gilowice, Iwonicz-Zdrój, Zagórz, Goldap, Zawoja, Goleszów, Kamienica, Szczawnica, Krynica, Ustrzyki Dolne, Nowy Targ, Szklarska Poręba, Zwardoń, Komańcza, Węgierska Górka, Andrychów, Wisła Centrum i Łabajów, Karpacz. Niestety plan w pewnym momencie został zarzucony. Na uwagę zasługują za to liczne inicjatywy amatorskie przejawiające się w ostatnich latach. W całej Polsce w ostatnich latach powstaje coraz więcej skoczni budowanych przez amatorów i co ważne, obiekty te choć niewielkich rozmiarów często przypominają te profesjonalne.
69 Dane na podstawie: Sprawozdanie PZN z działalności za lata 1936 i 1937, s. 146-147 - ze zbiorów Muzeum Tatrańskiego udostępnionych przez Wojciecha Szatkowskiego.
Za pomoc w powstaniu tej i wcześniejszych edycji Przewodnika chciałbym podziękować: Wojciechowi Szatkowskiemu, Ewie Ulińskiej, Mikołajowi Szuszkiewiczowi, Adam Fickowskemu, Robertowi Osakowi, Zbigniewowi Sukiennikowi, Zbigniewowi Franczukowskemu, Bogdanowi Sekule i wielu innym, którzy przyczynili się do powstania tej publikacji.
**Bibliografia:**
Książki:
*Od Marusarza do Malysza* - Wojciech Szatkowski, Zakopane 2004.
*Skoki narciarskie w Polsce w latach 1907-1939* - S. Zaborniak, Rzeszów-Krosno 2013
*Na skoczniach Polski i świata* - Stanisław Marusarz, W-wa 1974
*Wojciech Fortuna. Skok do piekła* – Leszek Błażyński, Kraków 2013.
*Tatrzańskie diabły* - Józef Kapeniak, W-wa 1971
*Przewodnik po historii narciarstwa w krośnieniiskim* - Jerzy Batruch, Krosno 1995
*Kronika śnieżnych tras* - L. Fischer, J. Kapeniak, M. Matzenauer, Warszawa 1977.
*Szczęście w powietrzu* - W. Fortuna, Chicago 2000.
*Dzieje narciarstwa polskiego do 1924 roku* – Z. Pręgowski, W-wa 1994
*90 lat na śniegu - Historia Polskiego Związku Narciarskiego 1919–2009* - Rafał Kołodziej, Kraków 2009
*Laury na śniegu* – A. Filar, W-wa 1982 r.
Marek Michniak, Antoni Pawłowski: *Świętokrzyski Leksykon Sportowy*. Kielce: *Słowo Kibica*, 2002
Józef Witek, Wiesław Madej: *70 lat Klubu Sportowego Stal Mielec 1939-2009*: Mawi Studio Mielec, 2009
Wykorzystano materiały z następujących stron internetowych:
[www.skisprungschanzen-archiv.de](http://www.skisprungschanzen-archiv.de)
[www.skijumping.pl](http://www.skijumping.pl)
[www.skokinarcarskie.com](http://www.skokinarcarskie.com)
[www.gazeta.pl](http://www.gazeta.pl)
[www.trojmiasto.pl](http://www.trojmiasto.pl)
[www.tumlin.za.pl](http://www.tumlin.za.pl)
[www.lubawka.net.pl](http://www.lubawka.net.pl)
[www.koszecin.pl](http://www.koszecin.pl)
[www.sokolszczyrk.skijumping.pl](http://www.sokolszczyrk.skijumping.pl)
[www.roztocze.net](http://www.roztocze.net)
[www.polskalokalne.pl](http://www.polskalokalne.pl)
[www.skocznia.iarts.pl](http://www.skocznia.iarts.pl)
[www.skocznia-hutmianka.blog.onet.pl](http://www.skocznia-hutmianka.blog.onet.pl)
[www.zawoja.net](http://www.zawoja.net)
[www.naleczow.com.pl](http://www.naleczow.com.pl)
[www.gp.pl](http://www.gp.pl)
[www.nowiny.um.andrychow.pl](http://www.nowiny.um.andrychow.pl)
[www.sokolica.republika.pl](http://www.sokolica.republika.pl)
[www.kronika.beskidzka.pl](http://www.kronika.beskidzka.pl)
[www.andrychow.pl](http://www.andrychow.pl)
[www.ptaszkowa.pl](http://www.ptaszkowa.pl)
[www.naszemiasto.pl](http://www.naszemiasto.pl)
www.e-gory.pl
www.intermaks.pl
http://zil.sanok.prox.pl
www.ptaszkowa.pl
www.labiryntarium.pl
www.nww.pl
www.rabka.pl
www.sztuka.net
echodnia.eu
wikipedia.pl
www.gazetalubuska.pl
skoczniolaz.blogspot.com
hwww.wyniki-skoki.hostingasp.pl
i inne
Inne źródła:
Zbiory Muzeum Tatrzańskiego udostępnione przez Wojciecha Szatkowskiego.
Encyklopedia multimedialna PWN "Sport", Wydawnictwo naukowe PWN S.A. W-wa 2000.Wojciech Szatkowski, Jacek Włodyga, Rafał Gucia, multimedialna Encyklopedia Skoków Narciarskich 2004.
Magazyn Przebudzenie, 2001, nr 5,
Odkrywamy Grodziec, luty/marzec 2015
Archiwalne numery wydawnictw prasowych, m.in. Przeglądu Sportowego, Dziennika Bałtyckiego, Życia Lubelskiego.
Copyright Adrian Dworakowski 2005-2016. Wszelkie prawa zastrzeżone. | a2ff658f-afe5-417e-9f1e-7e0e9e4c4bd5 | finepdfs | 3.070313 | CC-MAIN-2022-33 | https://www.skijumping.pl/content/przewodnik_2016.pdf | 2022-08-19T16:52:52+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-33/segments/1659882573744.90/warc/CC-MAIN-20220819161440-20220819191440-00592.warc.gz | 841,004,599 | 0.998535 | 0.999712 | 0.999712 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | true | [
2180,
5575,
9358,
13094,
16069,
19115,
22290,
25566,
28839,
32681,
36094,
40332,
42192,
45137,
47955,
49833,
54394,
58557,
61947,
64311,
67724,
71855,
75655,
80015,
83951,
87142,
89619,
93259,
96591,
101398,
105796,
108317,
110922,
114243,
117879,
... | 1 | 0 |
Heike Müns, *Von Brautkrone bis Ertekranz. Jahres- und Lebensbräuche in Mecklenburg – Vorpommern. Ein Handbuch*, Rostock 2002, Hinstorff Verlag GmbH, ss. 319.
Przygotowując na Boże Narodzenie świerk lub sosenkę, chowając na Wielkanoc jajka, ozdabiając domostwo gałązką brzozową w Zielone Świątki, a jesienią podziwiając dożynkowy wieńiec, współczesny mieszkaniec miasta, miasteczka lub wsi, skupiony na obrazach i informacjach swego komputera podanych przez internet, nie zawsze zdaje sobie sprawę z tego, iż niekiedy wrzecącając się w mechanizmy zbiorowych działań broni odwiecznej tradycji. Wiele zwyczajów związanych z życiem i pracą poszło już w zapomnienie, co niemal na każdym kroku widać po wsiach wskazanego w tytule niemieckiego Landu. Wiele zatraciło swoją pierwotną funkcję nosząc dzisiaj zazwyczaj folkloryzujące wartości, jak np. oprowadzanie w Zielone Świątki przyzdobionego wołu pośród czeladników rzeźnickich, „Heetweckenabschlag” w zapusty, „Stüpen” na Wielkanoc, przyozdabianie panny młodej koroną weselną, zawieszanie lożyska końskiego na owocowych drzewach i zamawianie chorób. Trudno dzisiaj orzec dlaczego tutaj, w północnych częściach Niemiec nie świętowano karnawału, a rozwiążyły „Fastelabend”, dlaczego w Boże Narodzenie parobkowie się przebierali i psocieli, jakie potrawy miały znaczenie, by dom i zagrodę ochronić przed złem wszelakim.
„Ciężkie tygodnie – wesołe święta” – takiego zwrotu powszechnie tu używano, gdy samemu sobie lub innym chciało dodać otuchy, by pokazać, iż zawsze istniała nadzieję na lepsze w obliczu codziennego znoju. Jednak nie wielu wiadomo, że formuła ta odnosiła się nie tylko do mieszkańców, rycerstwa i szlachty w miastach Meklemburgii i Vorpommern. Autorka opracowania podkreśla, że przede wszystkim funkcjonowała wśród mieszkańców wsi, którym święta pozwalały znieść codzienność, wyrazić uczucia, rozwinać osobliwy humor.
Heike Müns w omawianym tomie, niezwykle sprawnym językiem, daje odpowiedzi na wiele pytań dotyczących zwyczajów związanych z pracą, życiem i obrzędowym cyklem rocznym w Meklemburgii i Vorpommern. Nadto omawia problem samostanowienia zwyczajów i rolę doczesnej i duchowej zwierzchności przy ich stosowaniu. Nieustanne zmiany kulturowe Autorka w szczegółowy sposób przedstawiła na gruncie zwyczajów żniwnych i dożynkowych, weselnych i tych związanych ze śmiercią oraz pogrzebem.
Temporalnie praca ulokowana jest od czasów pańszczyźnianych po kres XX wieku i dowodzi, iż w tych sztucznie połączonych dzisiaj regionach, funkcjonowały nie tylko jednolite i nie tylko piękne zwyczaje. Badaczka wskazuje, iż zjawiska kulturowe wykazywały zdecydowane różnice między wsią a miastem, wsią chłopską a folwarczną i nadbrzeżnymi wsiami rybackimi, a także bogatymi wsiami na południowym zachodzie Meklemburgii, tutaj bowiem myśliwi, robotnicy folwarczni, parobcy i chłopi stworzyli swoje specyficzne obrzędy.
Znajomość bogatej literatury przedmiotu sadowniczej się w obszarze obrzędowości
północnych powiatów Niemiec pozwala uznać, iż oto dzieło, u podstaw którego legła dysertacja Autorki, jest dziełem wzorcowym, wnoszącym wielki wkład do kulturowej identyfikacji omawianego regionu. Pierwszy raz bodaj, w stopniu tak rozległym, w jednym tomie, przedstawiono krajobraz kulturowy ujawniając jego jedność i różnorodność zarazem. Niezbywalnym walorem pracy jest bogaty materiał ikonograficzny pochodzący ze zbiorów muzealnych oraz prywatnych.
Magdalena Bonowska
Witold Mańczak, *O pochodzeniu i dialekcie Kaszubów*, Gdańsk 2002, Oficyna Czec, ss. 122.
Witold Mańczak, Autor ponad 700 prac naukowych z zakresu językoznawstwa romańskiego, słowiańskiego i ogólnego, zagadnień etnogenetycznych praojczyzn Słowian, Gotów i Indoeuropejczyków przedstawił w ostatnim czasie niezwykle interesującą pracę poświęconą swym przemyśleniom o pochodzeniu i dialekcie Kaszubów.
W omawianej pracy Autor scharakteryzował wczesnośredniowieczne migracje Słowian i stwierdził, iż w X wieku Pomorze weszło w skład państwa polskiego. Wskutek tego gwary kaszubskie, pierwotnie bardzo bliskie gwar połabskich, uległy wpływowi polskiemu do tego stopnia, że stały się narzeczami języka polskiego. Zauważa przy tym, że dzisiaj różnica między polskim językiem literackim dialektem kaszubskim jest większa niż ta między polskim literackim a pozostałymi dialektami polskimi. Przyczyny takiego stanu Autor upatruje w tym, że dialekt kaszubski jest dialektem spolonizowanym, a nie rdzennie polskim, co prowadzi do konkluzji, że języków lechickich nigdy nie było. Wytrawny badacz rozprawia się z poglądami jakoby obszary peryferyjne były bardziej konserwatywne od obszarów centralnych, a także z przekonaniem, iż gwary kaszubskie noszą charakter archaiczny. Toteż, zdaniem Autora, w rzeczywistości polski język literacki wykazuje więcej nawiązań do najstarszego języka literackiego jaki jest staro – cerkiewno – słowiański, niż dialekt kaszubski.
Witold Mańczak po wielokroć zwracał uwagę, co znalazło wyraz na kartach omawianej pracy, że oto we wszystkich językach świata forma wyrazów zależy od trzech głównych czynników, tj. od regularnego rozwoju fonetycznego, rozwoju analogicznego i nieregularnego rozwoju fonetycznego spowodowanego frekwencją. Te kaszubszczyźnie różne nieprawidłowości w słowach oraz morfemach (zwłaszcza fleksyjnych) tłumaczą się wysoką częstotliwością użycia. Autor, polemizując z tezą Kazimierza Nitscha, że istnieją trzy lub cztery stare cechy fonetyczne różniące gwary kaszubskie od Polski centralnej, dorzuca do tego jeszcze dwie cechy, a mianowicie częściowo odmienny rozwój jerów w kaszubszczyźnie oraz fakt, że tam przetrwała | <urn:uuid:d4b4b454-5d87-4263-a0cc-dedfd1982a0b> | finepdfs | 1.563477 | CC-MAIN-2025-05 | http://stargardia.eu/pdf/Stargardia_III/Bonowska%20Magdalena%20Heike%20Muns.pdf | 2025-01-16T15:12:11+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703362307.18/warc/CC-MAIN-20250116135418-20250116165418-00770.warc.gz | 24,314,812 | 0.99965 | 0.999674 | 0.999674 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2960,
5600
] | 1 | 0 |
Protokół kontroli doraźnej
1. Nazwa szkoły, siedziba: Branżowa Szkoła I Stopnia nr 3 w Dąbrowie Górniczej, ul. Legionów Polskich 69, 41-300 Dąbrowa Górnicza.
2. Imię i nazwisko dyrektora szkoły: Jarosława Dąbrowska
3. Nazwa i siedziba organu sprawującego nadzór pedagogiczny: Śląski Kurator Oświaty, 40–024 Katowice, ul. Powstańców 41a.
4. Imię i nazwisko kontrolującego: Elżbieta Włodarczyk
5. Data wydania i numer upoważnienia do przeprowadzenia kontroli: 5 grudnia 2018 r., DK-SO.55184.108.40.2068.
6. Terminy rozpoczęcia i zakończenia kontroli: 13 grudnia 2018 r.-13 grudnia 2018 r.
7. Tematyka kontroli: organizacja wyjazdów zagranicznych i zapewnienie bezpieczeństwa uczniom podczas tych wyjazdów. Kontrola realizacji wydanych zaleceń.
8. Czynności kontrolne:
1) rozmowa z:
- dyrektor szkoły – p. Jarosławą Dąbrowską,
2) analiza dokumentacji: w tym m. in.:
- statutu szkoły,
- regulaminu wycieczek szkolnych,
- rejestru wyjść grupowych uczniów,
- 13 kart wycieczek,
- 2 dzienników lekcyjnych klas I Branżowej Szkoły I Stopnia nr 3,
- protokołów rady pedagogicznej z 24 kwietnia i 24 maja 2018 r.,
- regulaminu rady pedagogicznej,
- planu nadzoru pedagogicznego dyrektora szkoły.
9. Opis ustalonego stanu faktycznego, w tym ujawnionych nieprawidłowości:
W trakcie kontroli ustalono;
W Branżowej Szkole I Stopnia nr 3 w Zespole Szkół Zawodowych „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej uczy się 82 uczniów w 3 oddziałach i 5 zawodach (magazynier logistyk, blacharz, mechanik pojazdów samochodowych, elektromechanik pojazdów samochodowych, monter zabudowy i robót wykończeniowych w budownictwie). W bieżącym roku szkolnym dla uczniów zostało zorganizowanych 13 wyjść grupowych. Najczęściej były to wycieczki zawodowe, warsztaty (np. spawalnicze), zawody sportowe, wyjścia do kina, gry terenowe lub udział w uroczystościach rocznicowych i patriotycznych. Wycieczki grupowe potwierdza prowadzony Rejestr wyjść grupowych, który zawiera następujące dane: datę, miejsce i godzinę wyjścia oraz powrotu, cel, liczbę uczniów, nazwiska i podpisy opiekunów oraz podpis dyrektora szkoły. Do końca listopada 2018 r. wyjścia grupowe były dodatkowo dokumentowane w postaci
parafia dyrektora szkoły/placówki
parafia/y kontrolującego/ych
wypełnionej Karty Wycieczki, stanowiącej załącznik do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz. U. z 2018 r., poz. 1055 ze zm.).
Od 1 września 2018 r. do dnia kontroli, tj. 13 grudnia 2018 r. w szkole nie były organizowane wycieczki krajowe czy zagraniczne. 10 grudnia 2018 r. Rada Pedagogiczna Zespołu Szkół Zawodowych „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej podjęła uchwałę nr 10/2018/2019 dotyczącą wprowadzenia zmian do statutu szkoły. Jedną z nich było przyjęcie nowego regulaminu wycieczek szkolnych.
W toku kontroli sprawdzono stopień realizacji zaleceń wydanych po kontroli doraźnej przeprowadzonej 24 kwietnia 2018 r. w zakresie przestrzegania statutu szkoły Branżowej Szkoły I Stopnia przebywającymi w Niemczech w ramach projektu „Staż-praca-sukces” oraz
Zalecenie nr 1
Właściwie i zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 listopada 2001 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz. U. z 2001, nr. 135, poz. 1516 ze zm.) planować i organizować opiekę nad uczestnikami wyjazdu, aby zapewnić bezpieczeństwo uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę zgodnie z obowiązkiem dyrektora określonym w art. 68 ust 1 pkt. 6 Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 59 ze zm.).
W tym zakresie w szkole opracowano nowy „Regulamin wycieczek szkolnych w Zespole Szkół Zawodowych „Sztygarka” im. Stanisława Staszica w Dąbrowie Górniczej”. Regulamin stanowi załącznik do statutu szkoły. Określono w nim m.in.: zasady organizowania wycieczki, obowiązki kierownika, opiekunów oraz uczestników wycieczki. Załącznikami do regulaminu jest zgoda rodziców/prawnych opiekunów ucznia niepełnoletniego oraz lista uczestników wycieczki. Regulamin oparto na nowych aktach prawnych, tj.
Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz. U. z 2018 r., poz. 1055 ze zm.),
Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki.
Wprowadzono Rejestr wyjść grupowych.
Dyrektor szkoły pismem z 25 maja 2018 r. (data wpływu 6 czerwca 2018 r.) dopełnił obowiązku wynikającego z zapisu art. 55 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo
Oświatowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 996 ze zm.) i powiadomił organ sprawujący nadzór pedagogiczny o sposobie realizacji wydanych w kontroli doraźnej zaleceń. O wydanych zaleceniach powiadomił również organ prowadzący szkołę.
Zalecenie zrealizowano.
**Zalecenie nr 2**
Zgodnie z obowiązkiem dyrektora szkoły, wynikającym z art. 68 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 59 ze zm.) zwiększyć nadzór nad pracą nauczycieli pełniących obowiązki kierowników i opiekunów podczas wycieczek i wyjazdów organizowanych przez szkołę.
W tym zakresie dyrektor szkoły podjęła następujące działania:
1. Na zebraniu rady pedagogicznej 24 maja 2018 r. przedstawiła nauczycielom zalecenia wydane po kontroli doraźnej oraz szczegółowo omówiła zasady organizowania wycieczek, w tym zagranicznych. Jasno wyartykułowała obowiązki kierownika wycieczki i opiekunów (protokół zebrania rady pedagogicznej z 24 maja 2018 r.)
2. W planie nadzoru pedagogicznego na rok szk. 2018/2019 ujęła szkolenie rady pedagogicznej w zakresie przestrzegania zasad bezpieczeństwa. 15 listopada 2018 r. nauczyciele uczestniczyli w szkoleniu nt. „Bezpieczeństwo w szkole i poza nią – organizacja zajęć, imprez i wycieczek w świetle nowych przepisów”. W szkoleniu uczestniczyło 22 nauczycieli (plan nadzoru pedagogicznego na r. szk. 2018/2019, dokumentacja szkolenia).
3. Specjalista ds. bhp przeprowadził pogadanki z uczniami Branżowej Szkoły I Stopnia (12 i 14 czerwca 2018 r. oraz 4 października 2018 r.) nt. „Bezpieczeństwo i higiena organizacji wycieczek szkolnych” (wpisy w dziennikach lekcyjnych).
4.
5.
---
Zalecenie zrealizowano.
10. Opis ujawnionych nieprawidłowości w zakresie nieobjętym kontrolą w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły: nie dotyczy.
11. Na podstawie art. 55 ust. 4 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U z 2018 r., poz. 996 ze zm.) zaleca się: zaleceń nie wydano
STARSZY WIZYTOR
mgr Elżbieta Włodarczyk
Sosnowiec 18.12.2018 r.
podpis kontrolującego, miejsce i data podpisania protokołu
J. Dobrowolski Sosnowiec 18.12.2018
podpis dyrektora szkoły, miejsce i data podpisania protokołu
12. Poświadczenie odbioru protokołu kontroli:
J. Dobrowolski Sosnowiec 19.12.2018
podpis dyrektora szkoły, miejsce i data odbioru protokołu
Dyrektorowi szkoły/placówki, w terminie 7 dni roboczych od dnia otrzymania protokołu kontroli, przysługuje prawo zgłoszenia pisemnych, umotywowanych zastrzeżeń dotyczących ustaleń zawartych w protokole kontroli do Śląskiego Kuratora Oświaty, ul. Powstańców 41a, 40-024 Katowice, zgodnie z § 18 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 roku w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. 2017 r., poz. 1658). | <urn:uuid:c84a0899-c4fd-4c6d-ad22-cab767acd341> | finepdfs | 1.838867 | CC-MAIN-2019-26 | http://www.kuratorium.katowice.pl/wp-content/uploads/2018/so/DK-SO.5533.2.115.2018-BSIS-nr-3-Dabrowa-Gornicza.pdf | 2019-06-18T07:01:16Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-26/segments/1560627998690.87/warc/CC-MAIN-20190618063322-20190618085322-00319.warc.gz | 260,299,222 | 0.999848 | 0.999876 | 0.999876 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2286,
4876,
6525,
7713
] | 1 | 0 |
Regulamin pracy Senackiej Komisji Socjalnej
Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. L. Solskiego w Krakowie
I. Postanowienia ogólne
§ 1
Regulamin pracy Senackiej Komisji Socjalnej (zwany dalej „Regulaminem"), określa zasady i tryb działania Senackiej Komisji Socjalnej (zwanej dalej „Komisją") Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. L. Solskiego w Krakowie (zwanej dalej „PWST" lub „Uczelnią").
§ 2
1. Senacka Komisja Socjalna jest Komisją stałą powołaną w celu współdziałania z Rektorem PWST w zarządzaniu Zakładowym Funduszem Świadczeń Socjalnych PWST (zwanym dalej „Funduszem"), w szczególności poprzez rozpatrywanie i opiniowanie wniosków o przyznanie pomocy ze środków Funduszu.
2. Komisja wydaje opinie zgodnie z Regulaminem udzielania pomocy ze środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w PWST (wprowadzonym Zarządzeniem Rektora).
3. Propozycje Komisji zatwierdza Rektor PWST lub osoba przez niego upoważniona.
4. Wszelkie kwestie sporne dotyczące udzielania świadczeń z Funduszu rozstrzyga Rektor PWST.
§ 3
1. Kadencja Komisji rozpoczyna się z dniem wyboru, a kończy wraz z upływem kadencji Senatu PWST.
2. Mandat członka komisji wygasa w razie:
2) odwołania przez Senat PWST;
1) upływu kadencji;
3) ustania stosunku pracy członka Komisji w PWST;
5)
4) zrzeczenia się mandatu;
śmierci.
3. Decyzję o uzupełnieniu składu komisji podejmuje Senat PWST.
I. Skład Komisji
§ 4
Komisja składa się z Przewodniczącego oraz pozostałych członków powołanych w drodze wyboru przez Senat PWST.
§ 5
1. Przewodniczący Komisji organizuje pracę Komisji i prowadzi jej obrady. W przypadku nieobecności Przewodniczącego Komisji lub niemożności działania, jego zadania wykonuje Zastępca.
2. Przewodniczący Komisji spośród członków komisji na jej pierwszym posiedzeniu w Krakowie wybiera swoich zastępców: jednego w Krakowie i jednego we Wrocławiu.
II. Zadania Komisji
§ 6
1. Komisja rozpatruje i opiniuje wnioski o udzielenie pomocy ze środków Funduszu, składane przez osoby uprawnione zgodnie z Regulaminem Funduszu.
2. Przewodniczący Komisji przedkłada opinie, o których mowa w ust. 1, Rektorowi PWST lub osobie przez niego upoważnionej.
3. Do zadań Komisji należy również opiniowanie innych spraw dotyczących działalności socjalnej Uczelni, kierowanych do Komisji.
§ 7
Posiedzenia Komisji winny odbywać się nie rzadziej niż 1 raz w miesiącu, za wyjątkiem miesięcy wakacyjnych (lipiec – wrzesień).
§ 8
1. Komisja składa roczne sprawozdanie ze swojej działalności do Senatu, za pośrednictwem Rektora PWST, w terminie do 10 marca za rok poprzedni.
2. W ostatnim roku kadencji Senatu Komisja, nie później niż na ostatnim posiedzeniu Senatu, składa sprawozdanie ze swojej działalności w okresie kadencji.
II. Posiedzenia Komisji
§ 9
1. Komisja obraduje na posiedzeniach zwołanych przez Przewodniczącego Komisji w miarę potrzeb.
2. Posiedzenia, o których mowa w ust. 1, mogą być zwoływane z własnej inicjatywy Przewodniczącego Komisji, a także na wniosek:
- Rektora,
- Kanclerza,
- pracownika administracji PWST zajmującego się obsługą Funduszu.
- nie mniej niż 2 członków Komisji.
3. W posiedzeniach Komisji mogą brać udział tylko jej członkowie, pracownik administracji PWST obsługujący Fundusz oraz zaproszone przez Przewodniczącego Komisji osoby.
4. W rozpatrywaniu i opiniowaniu wniosku złożonego przez członka Komisji osoba składająca wniosek nie uczestniczy i nie głosuje.
5. Z posiedzenia Komisji należy sporządzić protokół, który winien być podpisany przez Przewodniczącego Komisji lub jego Zastępcę.
§ 10
1. Przewodniczący Komisji może zaprosić na posiedzenie Komisji:
- Członków Senatu niebędących członkami Komisji,
- Rektora,
- Kanclerza lub Kwestora,
- inne osoby właściwe ze względu na rozpatrywane wnioski.
2. Komisja może zwracać się o wyjaśnienia i informacje do wszystkich organów Uczelni oraz do wszystkich członków społeczności akademickiej w sprawach leżących w zakresie działania Komisji.
§ 11
1. Udział w posiedzeniach Komisji jej członków jest obowiązkowy.
2. Udział członka Komisji z Wydziału Teatru Tańca w Bytomiu w posiedzeniach Komisji w Krakowie jest obowiązkowy, o ile rozpatrywane są wnioski związane z działalnością socjalną dotyczącą WTT.
3. Komisja obraduje oddzielnie w dwóch częściach: „krakowskiej" i „wrocławskiej". Część „wrocławska" Komisji rozpatruje i opiniuje wnioski dotyczące działalności socjalnej Filii PWST we Wrocławiu. Ostateczne opinie dot. składanych we Wrocławiu wniosków formułowane są na posiedzeniu Komisji w Krakowie, na podstawie otrzymanych z Wrocławia propozycji.
4. Posiedzenia „wrocławskiej" części Komisji zwołuje i prowadzi Zastępca Przewodniczącego we Wrocławiu.
5. Członkowie Komisji, którzy przewidują swoją nieobecność na posiedzeniu, przedstawiają przed planowanym terminem posiedzenia Przewodniczącemu Komisji lub jego Zastępcy uzasadnienie swojej nieobecności.
6. O przyczynach nieobecności oraz braku uzasadnienia nieobecności Przewodniczący bądź Zastępca informuje Komisję na początku posiedzenia.
§ 12
Opinie Komisji podejmowane są w drodze jawnego głosowania, zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy składu Komisji (z uwzględnieniem § 11 pkt 3).
Sporządziła: Zatwierdziła:
Przewodnicząca Senackiej Komisji Socjalnej PWST Rektor PWST
Iwona Kołodziejczyk prof. Ewa Kutryś | <urn:uuid:47d89c27-23f5-464c-83a0-7310f8db3165> | finepdfs | 1.839844 | CC-MAIN-2017-39 | http://www.pwst.krakow.pl/download/file/225 | 2017-09-23T23:34:02Z | crawl-data/CC-MAIN-2017-39/segments/1505818689806.55/warc/CC-MAIN-20170923231842-20170924011842-00445.warc.gz | 534,880,233 | 1.000003 | 1.000003 | 1.000003 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2571,
5623
] | 2 | 3 |
Narzędzie Weryfikacji Nabytych Umiejętności
Moduł 1: Zamawianie
[Introduction to module 1]
Proces zamawiania jest centralnym punktem każdego e-sklepu i w znacznym stopniu przyczynia się do osiągnięcia pełnej satysfakcji klienta. Dzięki przyjaznemu dla użytkownika, niezawodnemu i wydajnemu, a jednocześnie bezpiecznemu procesowi zamawiania, firmy i klienci będą zadowoleni z transakcji. Odpowiednia kombinacja rozwiązań związanych z procesem zamawiania online ma zasadnicze znaczenie dla długoterminowego sukcesu biznesowego.
Profil użytkownika
Profile użytkowników oraz indywidualne historie zakupów są ze sobą ściśle powiązane i oferują przydatne informacje na temat preferencji kupujących, ich zachowań i danych demograficznych. Oprócz nazwy i adresu e-mail, użytkownicy mogą również podawać dodatkowe dane osobowe, takie jak płeć, czy lokalizacja, budując bazę danych użytkowników serwisu, co umożliwi opracowanie spersonalizowanych rekomendacji oraz ofert.
[Benefits of action 1.1]
Korzyści
- Wzrost współczynnika retencji
- Wzrost sprzedaży
[Description of benefits 1.1]
- Wzrost współczynnika retencji – Co to oznacza? …………
Dzięki szczegółowym danym w profilach użytkowników możesz tworzyć skuteczne kampanie marketingowe. Zbierając poprawne dane w celu prawidłowego segmentowania rynku docelowego, możesz tworzyć kanały komunikacji, które są napędzane celami i potrzebami klientów. W ten sposób uzyskasz głębsze zaangażowanie klientów i zachęcisz ich do kolejnych zakupów.
- Wzrost sprzedaży – Co to oznacza? …………
Konsumenci mogą ulec trendom i pokusie zakupu nowych produktów. Jeśli uda Ci się zbudować spersonalizowane kampanie z właściwymi treściami, a klienci klikną na Twoją wiadomość e-mail, to prawdopodobieństwo zakupu będzie większe oraz wielkość sprzedaży będzie rosła.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/1-OR1]
Narzędzie doboru obuwia
Problemy z dopasowaniem należą do najczęstszych powodów, dla których klienci odsyłają zamówienia złożone online. Ponieważ przymierzenie przed zamówieniem nie jest możliwe, tak zwane „narzędzia doboru obuwia" pomagają w wyborze właściwego rozmiaru, a ponadto mogą wpłynąć na decyzje tych klientów, którzy zastanawiali się na zakupem. Ponadto informacje uzyskiwane przez klienta po skorzystaniu z narzędzia doboru obuwia mogą znacznie zmniejszyć liczbę produktów zamówionych do zmierzenia i liczbę zwrotów.
[Benefits of action 1.2]
Korzyści
- Mniej zwrotów
- Większe zadowolenie klientów
- Rosnąca liczba powracających klientów
[Description of benefits 1.2]
- Mniej zwrotów – Co to oznacza? …………
Jeśli ułatwisz klientom wybór właściwego rozmiaru obuwia, zmniejszy się liczba zwrotów.
- Większe zadowolenie klientów – Co to oznacza?
…………
Jeśli – dzięki narzędziu doboru obuwia – więcej klientów będzie zadowolonych z zakupionych produktów, wzrośnie ogólny poziom zadowolenia klientów.
- Rosnąca liczba powracających klientów – Co to oznacza?
…………
Zadowoleni klienci najprawdopodobniej ponownie odwiedzą Twój e-sklep, aby złożyć kolejne zamówienie.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/1-OR2]
Dane produktowe
Dobrze przygotowane opisy produktów na stronie internetowej wpływają na zadowolenia klienta z zakupów online i przyczyniają się do zwiększenia wiarygodności Twojego sklepu internetowego.
[Benefits of action 1.3]
Korzyści
- Wyższe wyniki sprzedaży
- Mniej zwrotów
- Wyższe rankingi wyszukiwania
[Description of benefits 1.3]
- Wyższe wyniki sprzedaży – Co to oznacza? ………..
Dobrze napisany opis produktu to taki, który wyjaśnia zalety produktu i przekonuje klienta, że nie tylko chce, ale także go potrzebuje, motywując do podjęcia decyzji o zakupie.
- Mniej zwrotów – Co to oznacza? ………..
Ponieważ Twoi klienci nie mogą fizycznie dotknąć, ani wypróbować produktów, to opisy będą odpowiedzią na ich pytania, m.in. z jakiego materiału produkt został wykonany, jakie są instrukcje użytkowania, czy dotyczące konserwacji. Im bardziej szczegółowy oraz wiarygodny będzie opis produktu, tym większe będzie zadowolenie klienta, a mniejsze rozczarowanie, czy liczba zwrotów.
- Wyższe ranking wyszukiwania – Co to oznacza? ………..
Oryginalne opisy produktów pomogą osiągnąć wyższe pozycjonowanie w wyszukiwarce, co oznacza, że więcej osób znajdzie Twoje produkty oraz być może szybciej podejmie decyzje o zakupie.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/1-OR3]
Porównanie produktów
Możliwość porównywania produktów jest szczególnie pomocna dla kupujący online na końcowym etapie decydowania o zakupie. Narzędzia do porównywania produktów, często pod nazwą „porównaj i kup", pozwalają klientom wybierać produkty, które chcą porównać, by następnie poznać szczegółowe dane (specyfikacje) każdego z porównywanych produktów.
[Benefits of action 1.4]
Korzyści
- Wzrost liczby transakcji
- Rosnąca liczba powracających klientów
[Description of benefits 1.4]
- Wzrost liczby transakcji – Co to oznacza? …………
Dzięki narzędziu do porównywania produktów, klienci uzyskują przejrzysty obraz dostępnych opcji, co pomaga w dokonaniu decyzji o zakupie, jednocześnie wpływając na wzrost liczby transakcji (sprzedaży).
- Rosnąca liczba powracających klientów – Co to oznacza? …………
Pozytywne doświadczenia zawsze wpłyną na decyzje o ponownych zakupach. Klient szczególnie doceni narzędzie do porównywania w przypadku produktów o specjalnych właściwościach (np. buty do biegania lub do jazdy na rowerze), zwiększając prawdopodobieństwo, że wróci po kolejne zakupy.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/1-OR4]
Informacje o dostępności produktów
Dostępność produktu jest jednym z najbardziej krytycznych punktów podczas prowadzenia sklepu internetowego. Po pierwsze, ponieważ dostarcza odpowiedzi na najważniejsze pytanie: czy dostępny jest produkt, który klient potrzebuje? Po drugie, jeśli brak danego przedmiotu na magazynie - są jeszcze inne rzeczy, które możesz zrobić, aby zapewnić swoim klientom zadowalające doznania zakupowe.
[Benefits of action 1.5]
Korzyści
- Wzrost sprzedaży
- Większe zadowolenie klientów
- Informacje o najpopularniejszych produktach
[Description of benefits 1.5]
- Wzrost sprzedaży – Co to oznacza?
…………
Mała ilość produktów na magazynie składnia do klienta do zakupu, co prowadzi do zwiększenia sprzedaży. Jeśli produkt jest niedostępny, zapewnienie klientom odpowiedniej alternatywy (działanie: Sugerowanie produktów) zwiększa szanse sprzedaży. Jeśli produkt jest niedostępny i zostanie ponownie zamówiony; stwarza to możliwość zaproponowania klientowi otrzymania powiadomienia, gdy artykuł będzie ponownie dostępny, co jest szansą na sprzedaż.
- Większe zadowolenie klientów – Co to oznacza? …………
Komunikacja z klientem po złożeniu zamówienia, np. odnośnie ewentualnych opóźnień w dostawie, rekomendowania alternatywnych produktów, czy ponownej dostępności produktu w ofercie, przekłada się na ogólne zadowolenia klienta z zakupów.
- Informacje o najpopularniejszych produktach – Co to oznacza?
…………
Zintegrowany system informacji o stanach magazynowych dostarcza podstawowych informacji do zarządzania portfelem produktów: Które produkty cieszą się największą popularnością, a które są najmniej popularne?
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/1-OR5]
Personalizacja zamówienia
Personalizacja w e-handlu daje kupującym online możliwość stworzenia unikalnego produktu, obuwia, które wygląda inaczej i dlatego wyróżnia ich od innych osób, dzięki procesowi projektowania, który jest przyjemny i łatwo dostępny. Możliwość interwencji na etapie projektowania zapewnia lepsze wrażenia użytkownika w porównaniu do zwykłych zakupów online, oraz zwiększa lojalność klientów.
[Benefits of action 1.6]
Korzyści
- Większa rozpoznawalność marki oraz większy ruch na stronie
- Wzrost wolumenów sprzedaży oraz przychodów ze sprzedaży
- Większe zadowolenie klientów / mniej zwrotów
[Description of benefits 1.6]
- Większa rozpoznawalność marki oraz większe ruch na stronie – Co to oznacza? …………
Jeśli narzędzie jest interesujące, a produkty spełniają oczekiwania, marketing szeptany wkrótce przyciągnie nowych klientów.
- Wzrost wolumenów sprzedaży oraz przychodów ze sprzedaży – Co to oznacza? …………
Oferowanie narzędzia personalizacji oznacza znaczną inwestycję i ma duży wpływ na organizację i proces produkcji. Jednak narzędzia tego typu zapewniają lepsze wrażenia z zakupów i mogą znacznie zwiększyć współczynnik konwersji, wielkość sprzedaży i przychody. Klienci akceptują wyższe ceny w zamian za personalizację, ponieważ uważają, że otrzymane doświadczenie i obsługa uzasadniają ponieszone koszty.
- Większe zadowolenie klientów / mniej zwrotów – Co to oznacza? …………
Rola projektanta zapewnia wyjątkowe doświadczenie zakupowe i zwiększa zadowolenie klienta. Ponadto produkty na zamówienie są rzadziej zwracane, niż te dostępne od ręki.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/1-OR6]
Narzędzie wyszukiwania
Narzędzie wyszukiwania daje odwiedzającym możliwość znalezienie pożądanego produktu lub informacji. Dostępność narzędzia do wyszukiwania jest kluczem do przyjaznego dla użytkownika doświadczenia na każdej stronie internetowej. Firmy zazwyczaj inwestują w narzędzie do wyszukiwania, ponieważ dostrzegają korzyści, jakie mogą przynieść, w tym zwiększenie konwersji i zmniejszenie współczynnika odrzuceń.
[Benefits of action 1.7]
Korzyści
- Wyższy współczynnik konwersji
- Mniejszy współczynnik odrzuceń
[Description of benefits 1.7]
- Wyższy współczynnik konwersji – Co to oznacza?
…………
Klienci korzystający z pola wyszukiwania częściej dokonują zakupu. Dzieje się tak, ponieważ najprawdopodobniej już zgromadzili informacje, wiedzą, czego szukają, i trafili na stronę z zamiarem zakupu. Pole wyszukiwania usprawnia proces znalezienia pożądanego produktu oraz/lub alternatywnych opcji.
- Mniejszy współczynnik odrzuceń – Co to oznacza? …………
Bezproblemowa i szybka podróż od „wyszukiwania" do „kasy" ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia zadowolenia klienta. Jeśli klient nie może znaleźć tego, czego szuka, opuści stronę, czując się sfrustrowany, a jego potrzeby nie zostaną zaspokojone. Pole wyszukiwania, zwłaszcza z funkcją autouzupełniania, kiedy użytkownik zaczyna wpisywać słowo kluczowe, to ogromna zaleta e-sklepu. Rozwiązanie to przyspiesza proces wyszukiwania dla klienta i zapewnia, że wyszukiwanie przyniesie wynik.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/1-OR7]
Opcja wyboru produktów i zmiany zamówienia
Klienci, którzy chcą wprowadzić zmiany do zamówienia, nie robią tego dla przyjemności. Jeśli klient próbuje zaktualizować zamówienie, robi to zazwyczaj w celu naprawienia błędu lub skutkiem zmiany okoliczności występującej po złożeniu zamówienia, co często powoduje sytuację stresową. Dlatego doceni on nieskomplikowany proces wprowadzania zmian w zamówieniu.
[Benefits of action 1.8]
Korzyści
- Większe zadowolenie klientów / Więcej powracających klientów
- Mniej telefonów w celu zmiany zamówienia
- Sprawniejszy proces śledzenia etapu realizacji zamówienia
[Description of benefits 1.8]
- Większe zadowolenie klientów / Więcej powracających klientów – Co to oznacza?
…………
Jeśli Twój e-sklep posiada możliwość wprowadzania zmian w zamówieniu, wzrośnie zadowolenie klienta, oraz jego chęć, aby zrobić zakupy. Zadowoleni klienci prawdopodobnie wrócą po kolejne zakupy i podzielą się swoim zadowoleniem z innymi.
- Mniej telefonów w celu zmiany zamówienia – Co to oznacza?
…………
Jeśli klienci mogą dokonywać zmian w zamówieniach po zalogowaniu się, otrzymasz mniej telefonów od klientów, co również oznacza oszczędności.
- Sprawniejszy proces śledzenia etapu realizacji zamówienia – Co to oznacza? …………
Umożliwienie zmiany zamówienia online pomoże Ci poprawić i przyspieszyć wewnętrzne procesy śledzenia etapu realizacji zamówienia.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/1-OR8]
Sugerowanie produktów
Według analityków e-commerce, silniki rekomendacji produktów to najlepsze narzędzia do zwiększenia współczynników konwersji, wartości transakcji, a w konsekwencji przychodów. Narzędzia sugerujące produkt mogą zwiększyć zawartość koszyka średnio o 50%, współczynniki konwersji o 150%, a przychody nawet o 300%.
[Benefits of action 1.9]
Korzyści
- Wzrost współczynnika konwersji, wartości transakcji oraz przychodów
[Description of benefits 1.9]
- Wzrost współczynnika konwersji, wartości transakcji oraz przychodów – Co to oznacza? …………
Najnowocześniejsze silniki rekomendacji produktów mogą uczyć się o klientach w czasie rzeczywistym i personalizować wszystkie strony, z którymi wchodzą w interakcję - od pierwszej odwiedzanej strony do kasy. Narzędzia te poprawiają doświadczenia zakupowe, (co ma zasadnicze znaczenie dla zadowolenia klientów i utrzymania klientów), ale także zwiększają prawdopodobieństwo sprzedaży innych artykułów (tych droższych), czy sprzedaż krzyżową (kupowania produktów uzupełniających).
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/1-OR9]
[Action 1.10]
Proces zamawiania
Proces zamawiania jest chwilą prawdy: kupujący składa zamówienie. Wyzwaniem dla projektantów sklepów internetowych jest zatrzymanie uwagi klienta. Zasadniczo na etapie zamawiania sprzedawca musi upewnić się, że klient wprowadza wszystkie dane niezbędne do zawarcia transakcji zakupu. Narzędzia do śledzenia procesu zamówienia ułatwiają kupującym zakupy.
[Benefits of action 1.10]
Korzyści
- Wyższy współczynnik konwersji
- Mniejsza liczba niedokończonych transakcji
[Description of benefits 1.10]
- Wyższy współczynnik konwersji
– Co to oznacza? …………
Proces składania zamówienia będzie lepiej opracowany, gdy będzie posiadał responsywny pasek postępu. Nie tylko docenią to Twoi klienci, ale wpłynie to na wyższe wskaźniki konwersji.
- Mniejsza liczba niedokończonych transakcji – Co to oznacza?
…………
Z punktu widzenia klientów najważniejszą decyzją jest wybór produktu. Reszta to formalności, choć nikt nie kwestionuje ich konieczności. Jeśli jednak proces jest zbyt uciążliwy, istnieje ryzyko, że klient porzuci swój koszyk i nie złoży zamówienia. Podczas procesu zamawiania klienci chcą wiedzieć
1. jakie dane są wymagane i w jakim celu,
2. na jakim etapie procesu zamawiania się aktualnie znajdują oraz
3. ile kroków pozostało do zakończenia procesu składania zamówienia.
Narzędzia wspierające proces zamawiania są bardzo pomocne, ponieważ informują klientów ile kroków pozostaje do momentu złożenia zamówienia.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/1-OR10]
Moduł 2: Płatności
[Introduction to module 2]
Oferowanie wyboru z pośród różnych metod płatności, które będą odpowiadać oczekiwaniom kupujących, gwarantując jednocześnie bezpieczne transakcje i ochronę danych, a także możliwość dokonywania płatności za pomocą różnych urządzeń, stanowi wyzwanie w e-handlu. Sklepy sprzedające obuwie online, w których brakuje tych funkcji, przestają być konkurencyjne.
Bezpieczne transakcje
Konieczne jest zapewnienie środków bezpieczeństwa w celu zagwarantowania bezpiecznych transakcji. Menedżerowie muszą wiedzieć, jak chronić wrażliwe dane. Należy również pamiętać o swoim własnym bezpieczeństwie i weryfikować klientów.
[Benefits of action 2.1]
Korzyści
- Ochrona danych osobowych oraz transakcyjnych
- Zyskanie lojalności w relacjach z klientami
- Wzrost współczynnika konwersji
[Description of benefits 2.1]
- Ochrona danych osobowych oraz transakcyjnych – Co to oznacza?
…………
Funkcje i transakcje w sklepie internetowym będą zabezpieczone od momentu ukończenia wdrożenia.
- Zyskanie lojalności w relacjach z klientami – Co to oznacza? …………
Gdy kupujący uznają, że ich transakcje są bezpieczne, a dane osobowe chronione, oczekiwany wpływ zostanie osiągnięty.
- Wzrost współczynnika konwersji – Co to oznacza? …………
Dzięki zwiększonym środkom bezpieczeństwa, liczba odwiedzających sklep internetowy wzrośnie. Na efekty trzeba będzie poczekać, w zależności od rodzaju aktywności i popularności Twojej witryny, która powinna rosnąć.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/2-PT1]
Popularne metody płatności
Ze względu na rosnącą konkurencyjność i zmianom w preferencjach zakupowych, firmy powinny na bieżąco zapoznawać się z nowymi rozwiązaniami płatniczymi, aby móc oferować to, czego oczekują ich klienci (w zależności od danego kraju).
[Benefits of action 2.2]
Korzyści
- Mniej przypadków porzucenia koszyka
- Zdobycie nowych rynków
- Zyskanie lojalności w relacjach z klientami
- Wzrost współczynnika konwersji
[Description of benefits 2.2]
-
Mniej przypadków porzucenia koszyka – Co to oznacza? …………
Dostępność różnych płatności i instrukcji w różnych językach zmniejszy prawdopodobieństwo porzucenia koszyka na etapie płatności. Z tym związane są również waluty międzynarodowe i korzystne kursy wymiany.
- Zdobycie nowych rynków – Co to oznacza? …………
Różnorodność klientów będzie większa wraz ze wzrostem wyboru metod płatności, zwiększając tym samym prawdopodobieństwo dotarcia do nowych rynków.
- Zyskanie lojalności w relacjach z klientami – Co to oznacza?
…………
Umożliwiając szeroki wybór metod płatności będzie miało wpływ na relacje z klientami. Bardziej prawdopodobne jest, że klient ponownie odwiedzi Twój sklep, gdy poprzednim razem doświadczył bezproblemowej procedury płatności.
- Wzrost współczynnika konwersji – Co to oznacza? …………
Klienci pozostaną dłużej na Twojej stronie, jeśli zapewnisz wybór z pośród najpopularniejszych metod płatności oraz bramki płatnicze będą w językach Twoich klientów.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/1-OR2]
Kompatybilność z urządzeniami mobilnymi
Wraz z dostępnością urządzeń mobilnych, płatności mobilne stopniowo zastępują inne metody płatności, narzucając e-sklepom konieczność wprowadzenia tego rozwiązania.
[Benefits of action 2.3]
Korzyści
- Poprawa przychodów w krótkim czasie
- Zyskanie lojalności w relacjach z klientami
- Wzrost współczynnika konwersji i liczby powracających klientów
[Description of benefits 2.3]
- Poprawa przychodów w krótkim czasie – Co to oznacza? ………..
Im szybciej zakończysz wdrożenie, tym wcześniej odnotujesz wzrost sprzedaży, ponieważ wielu kupujących online preferuje tą metodę płatności ze względu na jej intuicyjny proces. M-płatności także eliminują dodatkowe koszty, np. zakupu urządzeń.
- Zyskanie lojalności w relacjach z klientami – Co to oznacza? ………..
Telefony komórkowe są elementem codziennego życia, dlatego wybór płatności mobilnych jest tym, czego oczekują klienci.
- Wzrost współczynnika konwersji i liczby powracających klientów – Co to oznacza? ………..
Oferowanie płatności mobilnych przyciągnie więcej klientów. M-płatności mają duży potencjał ze względu na ciągły rozwój nowych technologii. Dzięki ułatwieniu klientom sposobu dokonywania płatności, możesz zwiększyć liczbę konwersji.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/2-PT3]
Moduł 3: Dostawa
[Introduction to module 3]
Usługi wysyłkowe odgrywają ważną rolę w decyzji o zakupie klienta. Musisz zaoferować takie opcje dostawy, których chcą Twoi klienci, aby utrzymać klientów i być konkurencyjnym. Według wyników ankiety e-commerce z 2015 r. (Https://www.mycustomer.com/selling/ecommerce/ecommercedelivery-trends-what-contribute-to-a-positive-experience), 66% kupujących wybierało tego dostawcę, u którego usługi dostawcze były bardziej atrakcyjne.
Ponadto 96% tych samych kupujących stwierdziło, że pozytywne doświadczenia z dostawą zachęcą ich do ponownego zakupu w e- sklepie.
Opcja śledzenia zamówienia
Opcja śledzenia zamówienia to jeden z oferowanych przez sklep internetowy sposobów na podniesienie poziomu obsługi klienta. Rozwiązanie to jest stosunkowo łatwe do wdrożenia i może przynieść znaczne korzyści zarówno klientom. Opcja śledzenia zamówienia polega na wysyłaniu klientom informacji po złożeniu przez nich zamówienia.
[Benefits of action 3.1]
Korzyści
- Mniejsza liczba zapytań od klientów o status przesyłek
- Rosnąca liczba powracających klientów
[Description of benefits 3.1]
- Mniejsza liczba zapytań od klientów o status przesyłek – Co to oznacza? …………
Opcja śledzenia zamówień pozwala firmie zaoszczędzić cenny czas pracowników, ponieważ ilość telefonów od klientów z pytaniami o status zamówienia będzie znacznie mniejsza.
- Rosnąca liczba powracających klientów – Co to oznacza?
…………
Oferowanie opcji śledzenia zamówień stało się najlepszą praktyką e-handlu, ponieważ jest to łatwy sposób na zapewnienie lepszego doświadczenia online klientom. Zachęca klientów do powrotu na Twoją stronę lub pozostania dłużej, co zwiększa prawdopodobieństwo dodatkowych zakupów.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/4-DE1]
Polityka zwrotów
Opcja zwrotu produktu to usługa, która pozwala tym klientom, którzy nie są w pełni zadowoleni z zakupu, na jego odesłanie. Dobrą praktyką jest zapewnienie możliwości bezpłatnych zwrotów. Ponadto, należy poinformować swoich klientów, że mają prawo do odstąpienia od umowy, co jednocześnie może wpłynąć na współczynnik konwersji.
[Benefits of action 3.2]
Korzyści
- Wzrost wolumenów sprzedaży
- Wzrost współczynnika konwersji
[Description of benefits 3.2]
- Wzrost wolumenów sprzedaży – Co to oznacza? …………
Opracowanie przejrzystej i szczegółowej polityki dotyczącej wysyłki i zwrotów jest kluczem do przyciągnięcia oraz zatrzymania klientów. Polityka zwrotów może także pomóc w zwiększeniu sprzedaży, ponieważ duży procent konsumentów opiera na niej wiarygodność e-sklepu. Konsumenci nadal postrzegają to, jako gwarancję odzwierciedlającą zaufanie sprzedawców detalicznych do sprzedawanych przez nich produktów.
- Wzrost współczynnika konwersji – Co to oznacza? …………
Mimo, iż przepisy UE narzucają politykę zwrotu towarów, skuteczne stosowanie się do tej zasady może okazać się podstawowym instrumentem marketingowym marki. Badania (UPS Online Shopping Study: Empowered Consumers Changing the Future of Retail, 2018) pokazują, że ponad 60% kupujących sprawdza zasady zwrotu produktu przed dokonaniem zakupu.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/4-DE2]
Ocena usługi dostawy
Usługa dostawy odgrywa ważną rolę w prowadzeniu udanego sklepu internetowego. Ważne jest, aby klienci mogli ocenić przewoźnika. Komentarze klientów mogą pomóc sklepowi poprawić jakość świadczonych usług i zaoferować usługę dostawy, która najlepiej pasuje do ich sektora.
[Benefits of action 3.3]
Korzyści
- Ograniczenie reklamacji
- Wzrost sprzedaży
[Description of benefits 3.3]
- Ograniczenie reklamacji – Co to oznacza? ………..
Sukces e-sklepu zależy od szybkiego i właściwego dostarczania produktów. Oferując klientom możliwość oceny usług dostawy, można określić optymalne warunki, aby zmniejszyć liczbę reklamacji.
- Wzrost sprzedaży – Co to oznacza? ………..
Klienci ufają danemu e-sprzedawcy, jeśli zapewnia korzystne warunki dostawy, i zignorują inne witryny, która nie potrafią zaoferować lepszej oferty. Ocena usługi dostawy pozwala stworzyć wysokiej jakości usługę dostawy, motywując klientów do częstszego kupowania.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/4-DE3]
Zmiany w dostawie
Zmiana kolejności dostaw, przed lub po nieudanej próbie doręczenia, oraz oferowanie klientom możliwości wskazania swoich osobistych preferencji w doręczeniu produktu zakupionego online, jest usługą szczególnie cenioną przez kupujących i praktykowaną przez sprzedawców internetowych.
[Benefits of action 3.4]
Korzyści
- Wzrost liczby transakcji
- Mniej przypadków porzuceń koszyka
- Wzrost liczby powracających klientów
[Description of benefits 3.4]
- Wzrost liczby transakcji – Co to oznacza? …………
Dla większości ludzi planowanie dostaw na konkretną godzinę może być trudnym zadaniem. Ze względu na fakt, że klient ma możliwość zmiany terminu dostawy, liczba transakcji może wzrosnąć.
- Mniej przypadków porzuceń koszyka – Co to oznacza? …………
Gdy konsument nie ma pewności, że dostawa dojdzie do skutku, i że sam będzie musiał odebrać paczkę od firmy kurierskiej lub nawet jej nie odebrać, istnieje ryzyko, że klient zrezygnuje z koszyka przed złożeniem zamówienia. Informując klienta o możliwości wprowadzania zmian w dostawie spowoduje, ze ryzyko to może znacznie się zmniejszyć.
- Wzrost liczby powracających klientów – Co to oznacza?
…………
Dobre doświadczenia zawsze zwiększą liczbę powtarzających się zakupów. Możliwość wprowadzania zmian w dostawie to na pewno opcja preferowania przez klientów.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/4-DE4]
Opłaty celne
Dostarczanie informacji o opłatach celnych jest koniecznością dla klientów, aby obliczyć całkowity koszt ich zakupu. Ten rodzaj informacji jest zwykle dodawany do informacji o cenie towaru. Opłaty celne wiążą się z dodatkowymi opłatami transportowymi, opłatami za transakcje kartami kredytowymi, podatkami, itp.
[Benefits of action 3.5]
Korzyści
- Wzrost liczby transgranicznych klientów
- Wzrost wolumenów sprzedaży
- Zwiększona rozpoznawalność
[Description of benefits 3.5]
- Wzrost liczby transgranicznych klientów – Co to oznacza?
…………
Poprzez podanie opłat celnych możesz przyciągnąć klientów z innych krajów zainteresowanych zakupem Twoich produktów.
- Wzrost wolumenów sprzedaży – Co to oznacza? …………
Przyciągnięcie nowych klientów z innych krajów doprowadzi do wzrostu sprzedaży wolumenowej.
- Zwiększona rozpoznawalność – Co to oznacza? …………
Większa liczba międzynarodowych klientów, pozyskanych dzięki opublikowaniu informacji o obowiązujących zobowiązaniach cłowych, zwiększa rozpoznawalność Twojego sklepu online i liczbę nowych potencjalnych klientów.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/4-DE5]
Weryfikacja adresu zagranicznego
Weryfikacja adresu zagranicznego ma postać systemu informatycznego, który może pomóc w dostarczeniu przesyłek, lokalizując dokładny adres klientów i będący w stanie wykryć wszelkie niepoprawne informacje o lokalizacji. Zaleca się go w przypadku sprzedaży transgranicznej, aby zmniejszyć potencjalne straty.
[Benefits of action 3.6]
Korzyści
- Wzrost liczby transgranicznych klientów
- Wzrost współczynnika konwersji
- Mniej przypadków nieudanych prób doręczenia
[Description of benefits 3.6]
- Wzrost liczby transgranicznych klientów – Co to oznacza? …………
Weryfikacja adresów odbiorców ma miejsce przed wysłaniem paczek, aby wykryć błędy w danych adresowych i wskazać poprawny adres dostawy, co wspiera proces wysyłek, zwłaszcza w przypadku transgranicznych klientów.
- Wzrost współczynnika konwersji – Co to oznacza?
…………
Weryfikacja adresu na etapie zakupów, zapewnia lepszą obsługę klienta i ułatwia złożenie zamówienia, co może znacznie zwiększyć współczynniki konwersji.
- Mniej przypadków nieudanych prób doręczenia – Co to oznacza? …………
Dzięki aplikacji do sprawdzania adresów, e-sklepy mogą zmniejszyć ryzyko ewentualnych opóźnień w dostawie lub przypadków niedostarczonych przesyłek z powodu niepoprawnego wpisania adresu przez zamawiającego, również zmniejszyć dodatkowe opłaty naliczane przez przewoźnika za korektę adresu.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/4-DE6]
Szczególne warunki dostawy
Dodatkiem, do usługi dostarczenia przesyłki przez sprzedawcę, jest zapewnienie klientowi możliwości przekazania swoich specjalnych preferencji wysyłkowych dotyczących czasu lub miejsca dostawy, a także ustawienie stałych zleceń. Ta opcja zapewnia większą wygodę dla klientów i pozwalają im planować swój czas nie martwiąc się o termin dostawy, co wpływa na zdobywanie lojalności klientów.
[Benefits of action 3.7]
Korzyści
- Wzrost liczby transakcji
- Mniej przypadków porzuceń koszyka
- Wzrost liczby powracających klientów
[Description of benefits 3.7]
-
Wzrost liczby transakcji – Co to oznacza? …………
Ta opcja zapewnia lepsze wrażenia z zakupów oraz może znacznie zwiększyć współczynniki konwersji i liczbę transakcji.
- Mniej przypadków porzuceń koszyka – Co to oznacza? …………
Zdolność dopasowania dostaw do wymagań i potrzeb klientów staje się istotną przewagą konkurencyjną wśród sklepów internetowych, oraz może wpłynąć na decyzję klientów o złożeniu zamówienia.
- Wzrost liczby powracających klientów – Co to oznacza?
…………
Zapewnienie klientom możliwości przekazania specjalnych preferencji wysyłkowych dotyczących czasu lub miejsca dostawy, znacznie wpływa na zdobycie ich lojalności, zaufania, a także na wzrost sprzedaży.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/4-DE7]
Informacje o dostawcy
Wybór dobrego przewoźnika stało się kluczową decyzją biznesową dla większości e-sklepów, ponieważ wysyłka i dostawa są istotną częścią sklepów internetowych. Oznacza to, że partner w zakresie wysyłki i dostawy ma znaczący wpływ zarówno na decyzje konsumentów przed zakupem, jak i na powtarzalną sprzedaż.
[Benefits of action 3.8]
Korzyści
- Wzrost liczby transakcji
- Mniej przypadków porzuceń koszyka
- Wzrost liczby powracających klientów
[Description of benefits 3.8]
- Wzrost liczby transakcji – Co to oznacza? …………
Większość klientów woli otrzymywać zamówienia od przewoźnika, o którym słyszeli. Mają wtedy również większe zaufanie wprowadzając dane swojej karty kredytowej.
- Mniej przypadków porzuceń koszyka – Co to oznacza? …………
Informacje o firmie przewozowej powinny być zamieszczone na stronie z potwierdzeniem zamówienia, aby zachęcić klienta do sfinalizowania transakcji.
- Wzrost liczby powracających klientów – Co to oznacza?
…………
Niektórzy przewoźnicy mają lepszą reputację niż inni, więc współpraca z przewoźnikami, którzy są najlepiej oceniani przez klientów, może prowadzić do zwiększenia sprzedaży w Twoim e-sklepie.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/4-DE8]
Opcje dostawy
Dodatkowe i bardziej szczegółowe opcje dostawy mogą pomóc klientowi w dostosowaniu odbioru zakupionych produktów w oparciu o ich dostępność. To także istotny aspekt zakupów online, a firmy muszą rozumieć oczekiwania swoich klientów w tym zakresie, ponieważ odgrywają one kluczową rolę w zmniejszaniu liczby porzuceń koszyka oraz zwiększaniu dochodów e-sklepu.
[Benefits of action 3.9]
Korzyści
- Wzrost liczby transakcji
- Mniej przypadków porzuceń koszyka
- Wzrost liczby powracających klientów
[Description of benefits 3.9]
- Wzrost liczby transakcji – Co to oznacza? …………
Oferowanie klientom odpowiednich, czy preferencyjnych opcji wysyłki odgrywa kluczową rolę w ostatecznej liczbie transakcji.
- Mniej przypadków porzuceń koszyka – Co to oznacza? …………
Opcja dostawy pomaga klientom dowiedzieć się, kiedy ich zamówienie zostanie dostarczone lub będzie dostępne do odbioru, i eliminuje wszelkie wątpliwości podczas procesu zakupu.
- Wzrost liczby powracających klientów – Co to oznacza?
…………
Konsument wróci do e-sklepu na kolejne zakupy, gdy będzie zadowolony z dostawy, a mianowicie możliwości wyboru najbardziej odpowiedniej opcji dostawy.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/4-DE9]
Moduł 4: Komunikacja
[Introduction to module 4]
Komunikacja jest kluczowym elementem we wszystkich aspektach procesu zakupu. Klienci mogą uczestniczyć w procesie zakupów, a kluczem jest komunikowanie się z nimi, bez względu na etap procesu.
Sklep komunikuje się z klientami przy pomocy swojej witryny –sklepowej, bądź internetowej. Dlatego trzeba stworzyć ją w taki sposób, aby była wystarczająco atrakcyjna i przyciągała kupujących, a jednocześnie generowała sprzedaż.
Informacje o dostawie przez SMS
Aby zwiększyć satysfakcje i utrzymać klientów dobrze jest informować ich o postępach w realizacji zamówienia aż do momentu, w którym przesyłka zostanie dostarczona do ich domu. Ważne jest informowanie klientów o statusie dostawy na bieżąco. Najlepszym sposobem na wysyłanie klientowi aktualnych danych jest właśnie wiadomość tekstowa. SMS wciąż pozostaje najpopularniejszym kanałem komunikacji.
[Benefits of action 4.1]
Korzyści
- Poprawa satysfakcji klienta
- Poprawa biznesu e-commerce
[Description of benefits 4.1]
- Poprawa satysfakcji klienta – Co to oznacza? …………
Wysyłanie wiadomości SMS zwiększa poziom zadowolenia klienta ze względu na:
Zasięg. Klient może być w drodze, bez dostępu do komputera, czy sieci Wi-Fi, ale mimo to będzie miał możliwość wysłania lub odczytania wiadomości.
Wygodę. Klient może wysłać krótką wiadomość z pytaniem o szczegóły dostawy, bez konieczność czekania na linii. Ponadto, klient ma możliwość wprowadzenia zmian w terminie dostawy, wysyłając SMS.
Formę. Wiadomość tekstowa jest formą, która zostawia ślad interakcji z marką. Klient może w dowolnym momencie ponownie odczytać wiadomość oraz się do niej odnieść.
- Poprawa biznesu e-commerce – Co to oznacza? …………
Ulepszanie procesów wysyłkowych ma kluczowe znaczenie zarówno dla klienta, jak i dla Twojej firmy. Zapewnienie, że Twoi klienci pozostaną informowani przez cały proces dostawy za pomocą SMS-ów i będą mieli możliwość zmiany terminu dostawy, jest niezbędne, aby konkurować w branży i obniżyć koszty.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/3-CO1]
Telefoniczna obsługa klienta
Usługa telefonicznej obsługi klienta jest ważna, ponieważ jest często pierwszym - i potencjalnie jedynym - kontaktem z klientem. Klienci mogą kupować produkty ze Twojego sklepu internetowego, ale niekoniecznie nawiązywać kontakt. Mogą wejść na Twoją stronę, zdecydować się na zakup lub nawet dokonać zakupów - bez prowadzenia rozmowy. Telefoniczna obsługa klienta staje się niezwykle istotna, gdy jest to jedyny kontakt, jaki klient ma z przedstawicielami, i daje Tobie możliwość udowodnienia najlepszej obsługi klienta.
[Benefits of action 4.2]
Korzyści
- Szybkość usługi oraz asertywność
- Innowacyjność
- Jakość
- Dostępność
[Description of benefits 4.2]
- Szybkość usługi oraz asertywność – Co to oznacza? …………
Zmniejszenie współczynnika odrzuceń oznacza, że użytkownicy będą przeglądać strony internetowe przez dłuższy czas, a zatem są bardziej skłonni znaleźć produkt, który im się podoba i go kupić. Dobrym sposobem na utrzymanie takiej tendencji jest sprawienie, aby Twoja strona była tak prosta, jak to tylko możliwe, wymagając od klienta jak najmniejszą ilość kliknięć zanim dostanie się na stronę z poszukiwanym produktem.
- Innowacyjność – Co to oznacza? …………
Zapewnienie natychmiastowej i skutecznej usługi wzmacnia wizerunek firmy - daje status odpowiedzialności i zaangażowania.
- Jakość – Co to oznacza? …………..
Nagrywanie rozmów w celu ich analizowania, zwiększa możliwości firmy w zakresie ulepszania funkcji, które nie spełniają oczekiwań klientów.
- Dostępność – Co to oznacza? …………..
Zapewnienie całodobowej oraz całorocznej usługi ułatwia kontakt klienta za firmą.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/3-CO2]
Dostęp do czatu
Czat na żywo ma tę zaletę, że rozwiązuje realne potrzeby potencjalnego klienta w czasie rzeczywistym. Klient w fizycznym sklepie może łatwo znaleźć kogoś, kto odpowie na jego pytania. Dlatego czat służy zrekompensowaniu społecznych braków w handlu elektronicznym.
[Benefits of action 4.3]
Korzyści
- Wzrost sprzedaży
- Zmniejszenie wydatków
- Poprawa obsługi oraz lojalności klienta
[Description of benefits 4.3]
- Wzrost sprzedaży – Co to oznacza? ………..
Czat na żywo odgrywa istotną rolę w generowaniu potencjalnych klientów oraz sprzedaży, ponieważ oferuje on odwiedzającym natychmiastowy dostęp do pomocy personelu i zespołu sprzedaży (i vice versa), Twój zespół ma więcej możliwości, aby zamienić te potencjalne szanse na udaną sprzedaż.
- Zmniejszenie wydatków – Co to oznacza? ………..
Czat na żywo wykracza poza granice międzynarodowe i językowe. To nie kosztuje więcej niż wysokiej jakości dostawca poczty e-mail i jest dużo tańsze niż wsparcie telefoniczne. Według ostatnich badań, obsługa klienta na czacie na żywo jest o 17% tańsza niż rozmowa telefoniczna. Dzieje się tak głównie, dlatego, że czat na żywo pozwala pracownikom na wielozadaniowość i oferuje pomoc kilku odwiedzającym jednocześnie
- Poprawa obsługi oraz lojalności klienta – Co to oznacza? ………..
Czaty na żywo są wydajne i wygodne, ponieważ ułatwiają konsumentom otrzymanie odpowiedzi w ciągu kilku sekund, zamiast spędzać kilka minut na czytaniu recenzji. Chociaż wydawałoby się, że to tylko kwestia kilku minut, to naprawdę się liczy - klienci się spieszą i chcą zrobić udane zakupy w jak najszybszym czasie.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/3-CO4]
Kontakt poprzez media społecznościowe
Media społecznościowe to potężne narzędzie do handlu elektronicznego. Facebook, Twitter, LinkedIn i Instagram są niemal wszechobecne w naszym życiu. Używamy ich do komunikacji, szybkiego wyszukiwania informacji i coraz częściej do kupowania produktów.
[Benefits of action 4.4]
Korzyści
- Badanie opinii klientów
- Gwarantuje dobrą obsługę klienta
- Pomaga pozyskać nowych klientów
- Interakcje z klientami
[Description of benefits 4.4]
- Badanie opinii klientów – Co to oznacza? ………..
Media społecznościowe to opłacalne i dogłębne narzędzie do uzyskiwania wglądu w klientów, rynek, wizerunek marki i inne ważne aspekty badań rynkowych. Media społecznościowe umożliwiają szybkie udostępnianie nowych pomysłów i pozwalają klientom na dzielenie się opiniami i spostrzeżeniami. Media społecznościowe otwierają linie komunikacji i angażują klientów w dyskusję.
- Gwarantuje dobrą obsługę klienta – Co to oznacza? ………..
Media społecznościowe doskonale nadają się do obsługi klienta. Umożliwiają firmom szybkie zdobywanie wiedzy o wymaganiach klientów i pozwalają odpowiednio na nie reagować. Ponadto media społecznościowe pomagają wykrywać niezadowolonych klientów i błyskawicznie im odpowiadać.
- Pomaga pozyskać nowych klientów – Co to oznacza? ………..
Media społecznościowe to dobre miejsce do pozyskiwania nowych klientów. Profile społecznościowe firmy mogą być używane, jako jej wizerunek. Klienci korzystają obecnie z sieci społecznościowych by sprawdzić firmę i jej produkty.
-
Interakcje z klientami – Co to oznacza? ………..
Media społecznościowe są w stanie pomóc w zwiększeniu poziomu zadowolenia klienta. Ułatwiają one także promocję Twojej marki w niskobudżetowy, ale efektywny sposób. Poprzez media społecznościowe możesz połączyć się z klientami (starymi, aktualny i potencjalnymi) na bardziej osobistym poziomie; oferuj specjalne rabaty i promocje, uzyskuj reakcję od swoich odbiorców i zaangażuj ich w dyskusje, dając klientom możliwość skontaktowania się z Tobą.
[connected to:
http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/3-CO5]
Moduł 5: Promocja
[Introduction to module 5]
Niezależnie od tego, czy Twoja firma dopiero zaczyna działalność, czy ma już dobrą pozycję na rynku, konieczne jest znajomość najnowszych technik promocyjnych branży e-commerce. Biorąc pod uwagę fakt, że konsumenci internetowi są bardziej otwarci, niż kiedykolwiek wcześniej, na zakupy online, kampanie promocyjne stają się coraz bardziej istotne, aby przekonać użytkowników do sfinalizowania transakcji.
Narzędzia PPC
Narzędzia PPC są kluczową techniką marketingu cyfrowego dla branży e-commerce!
Jest to jedna z najbardziej dochodowych strategii marketingowych, w której strona internetowa jest wyświetlana na górze strony wyników wyszukiwania, a Twoja marka jest promowana.
[Benefits of action 5.1]
Korzyści
- Poprawa pozycji rynkowej marki
- Zwiększony ruch na stronie
- Mniejszy współczynnik odrzuceń
[Description of benefits 5.1]
- Poprawa pozycji rynkowej marki – Co to oznacza? …………
Narzędzie PPC może pomóc w zwiększeniu świadomości rynkowej marki wśród nowych lub istniejących klientów, np. poprzez płatne kampanie Google, które pokażą Twoją witrynę u góry wyników wyszukiwania. W ten sposób użytkownicy, którzy wyszukują określone słowa kluczowe, zobaczą Twoją witrynę/markę, która być może ostatecznie stanie się ich wyborem zakupowym.
- Zwiększony ruch na stronie – Co to oznacza? …………..
Prezentując witrynę na górze wyników wyszukiwania Google, powinno zwiększyć liczbę wejść na stronę, a tym samym rozpoznawalność marki i konwersje.
- Mniejszy współczynnik odrzuceń – Co to oznacza? ………..
Zmniejszenie współczynnika odrzuceń oznacza, że użytkownicy będą przeglądać strony internetowe przez dłuższy czas, a zatem są bardziej skłonni znaleźć produkt, który im się podoba i go kupić. Dobrym sposobem na utrzymanie takiej tendencji jest sprawienie, aby Twoja strona była tak prosta, jak to tylko możliwe, wymagając od klienta jak najmniejszą ilość kliknięć zanim dostanie się na stronę z poszukiwanym produktem.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/6-PR1]
Analiza statystyk ze strony oraz zachowań konsumentów
Dane analityczne z czasem zyskują na wartości. Przy tak dużej ilości danych dostępnych w kontaktach z klientami, firmy wykorzystują te informacje do podejmowania kluczowych decyzji biznesowych. Mogą oszczędzać czas i pieniądze i pomóc unikać marnowania zasobów, są w stanie pomóc koncentrować wysiłki na elementach działalności, które generują zysk.
[Benefits of action 5.2]
Korzyści
- Personalizacja ofert
- Optymalizacja modelu cenowego
- Ograniczenie ryzyka nieuczciwych aktywności
[Description of benefits 5.2]
- Personalizacja ofert – Co to oznacza?
…………
Analizy (statystyk ze strony oraz zachowań konsumentów) mogą być wykorzystane przez firmę w celu identyfikacji klientów – tych, którzy przynoszą zysk, oraz przygotowania spersonalizowanych ofert. Przedsiębiorstwa handlu elektronicznego mogą wykorzystywać wyniki analiz do udoskonalania strategii marketingowej i tworzenia ofert dostosowanych do grupy docelowej.
- Optymalizacja modelu cenowego – Co to oznacza?…………..
Analizy można wykorzystać, jako skuteczne narzędzie e-handlu w celu określenia preferencji cenowych Twoich klientów, a także do porównywania ofert konkurencji, co ułatwi menadżerom przygotowanie optymalnych ofert. Firmy mogą wykorzystać te analizy do opracowania modelu cenowego, który przyciąga klientów i rozszerza bazę klientów, co z kolei zwiększa zyski.
- Ograniczenie ryzyka nieuczciwych aktywności – Co to oznacza? ………..
W handlu online firmy są bardziej narażone na oszustwa. Narzędzia analityczne pomagają monitorować zachowania użytkowników, aby mieć kontrolę nad jakimikolwiek nietypowymi interakcjami użytkowników, w następstwie stosując działania korygujące w celu zapobiegania nielegalnym działaniom.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/6-PR2]
Techniki promocyjne
Witryny e-commerce mogą wykorzystywać różne narzędzia promocyjne, takie jak oferowanie rabatów, bezpłatnej wysyłki itp., aby zachęcić nowych użytkowników do korzystania z ich strony internetowej, a także, jako metodę zatrzymywania istniejących klientów.
[Benefits of action 5.3]
Korzyści
- Bonus składania klienta do zakupu w Twoim e-sklepie
- Zniżki wpływają na wzrost ruchu na stronie i większą konwersję
- Zwiększenie poziomu lojalności klienta
[Description of benefits 5.3]
- Bonus składania klienta do zakupu w Twoim e-sklepie – Co to oznacza? ………..
Wraz ze wzrostem wolumenu zakupów online i wielkością konkurencji na rynku, klienci oczekują zniżki / bonusu, i będą przeglądać Internet dopóki nie znajdą witryny, która zaoferuje im coś dodatkowego.
- Zniżki wpływają na wzrost ruchu na stronie i większą konwersję – Co to oznacza? ………..
Krótki okres promocyjny może być bardzo atrakcyjny dla klientów i będą wchodzić na Twoją stronę, aby skorzystać z rabatu przed wygaśnięciem oferty. Wzrasta także prawdopodobieństwo, że klienci kupią więcej, niż zamierzali.
- Zwiększenie poziomu lojalności klienta – Co to oznacza? ………..
Jeśli klient jest usatysfakcjonowany ceną i jakością otrzymywanego produktu, jest bardziej prawdopodobne, że w przyszłości powróci na daną stronę internetową. Dotyczy to w szczególności klientów kupujących po raz pierwszy, którzy kupili Twój produkt ze względu na ofertę promocyjną. Zadowoleni klienci mogą stać się stałymi klientami e-sklepu, a także będą go rekomendować innym potencjalnym klientom.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/6-PR3]
Search Engine Optimisation (SEO)
Nie można ignorować SEO, jako kluczowego narzędzia do poprawy wydajności witryny e-commerce. Wdrożenie skutecznej taktyki SEO przełoży się na większy ruch na Twojej stronie. Przez sam ruch, znacznie zwiększa się szansa, aby odwiedzający zdecydowali się na zakupy, co tym samym zwiększa przychody.
[Benefits of action 5.4]
Korzyści
- Zaoszczędza czas
- Jest opłacalne
- Zwiększa ruch na stronie
[Description of benefits 5.4]
- Zaoszczędza czas – Co to oznacza? ………..
Chociaż jest to bardziej czasochłonna strategia niż inne opcje (takie jak PPC lub płatne reklamy), pozwoli zaoszczędzić czas na dłuższą metę. Czas i wysiłek włożony w optymalizację przekłada się zazwyczaj w korzyści długoterminowe. Co więcej, dobrze zaimplementowane SEO przynosi coraz więcej korzyści wraz z czasem.
- Jest opłacalne – Co to oznacza? ………..
SEO to opłacalna metoda w porównaniu z innymi metodami marketingowymi. Implementacja jest bezpłatna, (jeśli sam to zrobisz) i regularne praktykowanie będzie przynosić korzyści.
- Zwiększa ruch na stronie – Co to oznacza? ………..
Wdrożenie skutecznej taktyki SEO przełoży się na większy ruch na Twojej stronie. Przez sam ruch, znacznie zwiększa się szansa, aby odwiedzający zdecydowali się na zakupy, co tym samym zwiększa przychody.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/6-PR4]
Wykorzystanie mediów społecznościowych
Media społecznościowe to bardzo skuteczne narzędzie marketingowe w dzisiejszej erze cyfrowej. Firma powinna mieć stronę na Facebooku, konto na Twitterze i profil na LinkedIn, aby utrzymywać kontakt z klientami i zapewnić najlepszej jakości obsługę klienta. Każdy z nich stanowi przydatne narzędzie do utrzymania lojalności klientów, zwiększenia rozpoznawalności marki i zdobycia szacunku, bądź pozycji w swojej branży.
[Benefits of action 5.5]
Korzyści
- Wyższe pozycje w wyszukiwarkach
- Proponujesz swoim klientem bogatsze doświadczenia
- Większa wiedza w zakresie zainteresowań klientów
[Description of benefits 5.5]
- Wyższe pozycje w wyszukiwarkach – Co to oznacza? ………..
SEO, inaczej pozycjonowanie stron, to najlepszy sposób na zdobycie ruchu z wyszukiwarek, jednak wyszukiwarki mogą tworzyć swoje ranking w znacznej mierze opierając się obecności w mediach społecznościowych. Dzieje się tak, dlatego, że większość znanych marek ma obecnie dobrą sieć mediów społecznościowych. Korzystanie z mediów społecznościowych daje wyszukiwarkom wiedzę, że można zaufać danej marce, została sprawdzona i jest wiarygodna.
- Proponujesz swoim klientem bogatsze doświadczenia – Co to oznacza? ………..
Media społecznościowe umożliwiają natychmiastowe zgłaszanie wszelkich uwag, opinii i publikowanie sprostowań oraz wyjaśnień w celu rozwiązania konkretnego problemu. Możesz także reagować na pozytywne opinie, dziękując klientom za ich wystawienie oraz rekomendując produkty na kolejne zakupy.
-
Większa wiedza w zakresie zainteresowań klientów – Co to oznacza? ………..
Media społecznościowe pozwalają monitorować komentarze, aby dowiedzieć się, co inni myślą o Twojej firmie. Możesz monitorować, które rodzaje treści generują największe zainteresowanie wśród klientów, aby kontynuować wyświetlanie treści, które zyskują największe zainteresowanie.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/6-PR5]
Biuletyn
Biuletyny są niezwykle cenną formą marketingu dla każdej branży e-commerce, ponieważ klienci nie mają możliwości zaglądnięcia do sklepu. To niezbędna metoda informowania o tym, co robi firma czy prowadzi promocję, czy wprowadza nowy produkt do swojej oferty.
[Benefits of action 5.6]
Korzyści
- Zwiększenie świadomości
- Budowanie wrażenia
- Pozyskanie stałych klientów
[Description of benefits 5.6]
- Zwiększenie świadomości – Co to oznacza? ………..
Biuletyn powinien dostarczać klientom wystarczających informacji o tym, co robi Twoja firma oraz co oferuje. Powinno to dać klientowi ogólną koncepcję marki / firmy, a biuletyn powinien zachęcić ich do pozyskania więcej informacji.
- Budowanie wrażenia – Co to oznacza? ………..
To narzędzie promocyjne można wykorzystać do stworzenia dobrego pierwszego wrażenia lub utrzymania aktualnego wrażenia (opinii) u klientów. Klienci korzystają z narzędzi marketingowych, aby ocenić firmę i porównać ją z konkurencją.
- Pozyskanie stałych klientów – Co to oznacza? ………..
Biuletyn to świetny sposób na pozostawanie w kontakcie z klientami, którzy wcześniej kupili w Twoim e-sklepie. Pozwala pozostać z nimi w kontakcie, dopóki nie będą gotowi do ponownego zakupu.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/6-PR6]
Marketing przez e-mail
Marketing przez e-mail jest zawsze dobrym wyborem!
Jako ta najbardziej bezpośrednia technika marketingu online, jest konieczna w przypadku każdej firmy, która chce zwiększyć sprzedaż oraz zyskać rozpoznawalność.
[Benefits of action 5.7]
Korzyści
- Budowanie lojalności u obecnych i potencjalnych klientów
- Wzrost konwersji przy niskich kosztach
- Poprawa umiejętności opracowywania treści marketingowych
[Description of benefits 5.7]
- Budowanie lojalności u obecnych i potencjalnych klientów – Co to oznacza? ………..
E-maile mogą poprawić relacje z nowymi, czy stałymi klientami, dzięki wartościowej oraz bezpośredniej komunikacji. Wysyłając klientom maile o tematyce, która ich interesuje oraz oferty specjalne, sprawisz, że będą często myśleć, a może i polecać Twoją markę. Zobaczą również, że cenisz ich lojalność.
- Wzrost konwersji przy niskich kosztach – Co to oznacza? ………..
Klienci wciąż wolą wiadomości mailowe od innych środków komunikacji. Wykorzystując ten fakt, możesz zwiększyć rozpoznawalność marki oraz ruch na stronie, a tym samym konwersje, a to wszystko mając na uwadze, że marketing przez e-mail jest stosunkowo niedrogim rozwiązaniem o niskich kosztach operacyjnych.
- Poprawa umiejętności opracowywania treści marketingowych – Co to oznacza? ………..
E-maile dają możliwość personalizacji treści wiadomości oraz zachęcanie do skorzystania z promocji. Opracowywanie materiałów promocyjnych z różnymi treściami pomoże zidentyfikować preferencje Twoich odbiorców. Poza tym, nie ma limitu znaków, więc możesz Tworzyć bez ograniczeń!
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/6-PR7]
Moduł 6: Ogólna usługa
[Introduction to module 6]
Ogólna jakość usługi wpływa na sukces strategii sprzedaży online. Posiadanie najniższej ceny lub najlepszego produktu już nie gwarantuje skutecznej sprzedaży. Dzisiejsi konsumenci decydują o tym, gdzie kupić na podstawie ogólnych doświadczeń klientów, ich opinii. Konsumenci często sprawdzają i porównują usługi dostępne w Internecie. Wysokiej jakości ogólna usługa przekłada się na zadowolenie klienta oraz jego lojalność. Natomiast niskiej jakości ogólna usługa może wpływać na niezadowolenie klienta, a nawet jego utratę.
M-Commerce i tablety
Korzystanie ze smartfonów i tabletów jest czymś powszechnym, więc naturalną konsekwencją jest przygotowywanie platform handlu elektronicznego pod urządzenia mobilne. Stwarza to zupełnie nowy zakres wyzwań, zwłaszcza na potrzeby telefonów komórkowych. Wdrażanie responsywnych szablonów internetowych staje się kluczowe i oczekiwane, jednak nie gwarantuje sukcesu. Jednak, jeśli zostanie to zrobione prawidłowo, może wygenerować przyzwoitą marżę zysku.
[Benefits of action 6.1]
Korzyści
- Wzrost sprzedaży online
- Zwiększenie wartości marki
[Description of benefits 6.1]
- Wzrost sprzedaży online – Co to oznacza? …………
Jeśli Twoja strona internetowa jest przygotowana do wyświetlania na telefonach komórkowych i tabletach, dotrzesz do szerszego grona potencjalnych użytkowników, którzy mogą stać się kupującymi. Jeśli doświadczenie z wizyty w sklepie internetowym jest dobre, współczynnik konwersji również wzrośnie. Jeśli Twoja strona jest responsywna, a nawigacja jest dobra, stopa zwrotu również wzrośnie. Ostatecznie zwiększysz ogólną sprzedaż online.
- Zwiększenie wartości marki – Co to oznacza? …………..
Jeśli Twoja witryna będzie responsywna i dostosowana do wyświetlania na telefonach komórkowych oraz tabletach, trafisz do szerszej grupy docelowej. Musisz wówczas zadbać o poprawę prezentacji produktów, aby były atrakcyjne dla szerszego grona osób; waloryzujesz swój produkt i poszerzasz świadomość o swojej marce.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/5-OS1]
Informacje o dostawie
Doświadczenie z przebiegu dostawy należy do kluczowych elementów usługi sprzedażowej świadczonej przez e-sklep. Jednym z głównych powodów, dla których klienci nie kupują online, jest dostawa. Konsumenci oczekują jasnych, przejrzystych i terminowych informacji na temat procesu dostawy, różnych opcji wysyłki, z, pośród których znajdą dla siebie tą najbardziej dogodniejszą, a także regularnych powiadomień, które informują ich o etapie realizacji ich zamówienia. To wszystko wpływa na sukces strategii sprzedaży online oraz zadowolenia z usługi dostawy.
[Benefits of action 6.2]
Korzyści
- Wzrost sprzedaży online
- Rozszerzenie usługi dostawy
[Description of benefits 6.2]
- Wzrost sprzedaży online – Co to oznacza? …………
Jeśli twoja usługa dostarczania informacji o dostawie jest dobrej jakości, oferuje precyzyjne informacje, automatycznie zmniejsza się liczba przypadków rezygnacji z zakupów na końcowym etapie składania zamówienia i konsolidowana jest większa liczba zakupów. Ponadto ta wysokiej jakości usługa spowoduje wzrost poziomu zaufania ze strony konsumentów, którzy z pewnością powrócą do sklepu internetowego i powtórzą zakup. Globalnym wynikiem będzie poprawa sprzedaży on-line.
- Rozszerzenie usługi dostawy – Co to oznacza? …………..
Dzięki usłudze powiadamiania o postępach w dostawie, możesz wyróżnić swój sklep internetowy na tle innych, oferując szczególne opcje dostawy, dostosowując je do potrzeb i specyfiki swoich klientów. Oferując różne opcje dostawy, pokazujesz zainteresowanie, oraz że szanujesz potrzeby i oczekiwania klientów.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/5-OS2]
Opinie konsumentów
Opinie klientów zawsze miały wpływ na postawy innych ludzi – ich ocenę marki, czy sklepu. Kiedyś te opinie były przekazywane z ust to ust, ale wraz z rozwojem Internetu, opinie klientów stały się swoistą ekspozycją. Kupujący czytają recenzje towarów i usług publikowane na stronach internetowych, blogach i innych platformach społecznościowych. Dla tych, którzy mają doświadczenie w poruszaniu się online, niezbędne jest posiadanie opcji, aby klienci mogli pozostawić recenzje/komentarze, a następnie skuteczne zarządzanie nimi. Odpowiednie zarządzanie tymi recenzjami może przynieść nowych klientów i większą sprzedaż
[Benefits of action 6.3]
Korzyści
- Wyższe pozycjonowanie strony w wynikach wyszukiwania
- Wzrost zaufania klientów do Twojej firmy marki
- Bliższe relacje z klientami
[Description of benefits 6.3]
- Wyższe pozycjonowanie strony w wynikach wyszukiwania – Co to oznacza? ………..
Opinie konsumentów zwiększają wagę słów kluczowych, pozycję wyświetlania Twojej witryny na liście wyników w wyszukiwarce, większe prawdopodobieństwo wyświetlania Twojej firmy / marki u góry the listy. Im więcej mówią o Twojej marce, tym bardziej będzie ona widoczna, jeśli chodzi o pozycjonowanie SEO.
- Wzrost zaufania klientów do Twojej firmy marki – Co to oznacza? ………..
Dotyczy to tego, kto pozostawia komentarz (osoby rekomendującej) oraz czy jest to pozytywny, czy negatywny komentarz. Jeśli pozytywny, będzie działać na Twoją korzyść, w przeciwnym razie, może zaszkodzić wizerunkowi e-sklepu / marki.
- Bliższe relacje z klientami – Co to oznacza? ………..
Recenzenci utrzymują stały kontakt z Tobą i Twoją firmą / marką. Ten kontakt, jeśli jest dobrze zarządzany, skonsoliduje konkretny rynek Twojego produktu. Znajdziesz u swoich recenzentów / klientów uważnych nadawców informacji zwrotnych, co przyczyni się do rozwoju biznesu. Nie należy ich lekceważyć, a dążyć do ulepszania swojego wizerunku w sieci.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/5-OS3]
Opcja pakowania
Produkty muszą być dostarczone zgodnie z obietnicą, ale można i należy zaskakiwać kupującego, być bezbłędnym w dostawie zwłaszcza, jeśli zależy Ci na pozyskaniu stałego klienta. Opakowanie prezentowe może być strategią przekonania do ponownego zakupu oraz jest doskonałą okazją, aby zdobyć zaufanie klienta, sposób dostarczenia spersonalizowanej usługi. Pierwsze zamówienie, składane przez klienta, jest pewnego rodzaju sprawdzianem. Klienci chcą sprawdzić, czy mogą Ci zaufać, dlatego musisz postarać się, aby jak najlepiej zrealizować ich zamówienie.
[Benefits of action 6.4]
Korzyści
- Wzrost sprzedaży online
- Wzrost atrakcyjności oferty e-sklepu
- Większy współczynnik powtarzających się zakupów
[Description of benefits 6.4]
- Wzrost sprzedaży online – Co to oznacza? ………..
Podobnie jak w przypadku innych usług, które można oferować za pośrednictwem sklepu internetowego, opakowanie prezentowe poprawia / konsoliduje strategię dostawy, w związku z czym wskaźnik zakupu będzie wyższy z powodu nie tylko rzeczywistej liczby nabywców, ale także ze względu na liczbę odbiorców ich zakupów. W rzeczywistości, gdy ktoś otrzymuje produkt ładnie zapakowany (oferowany przez innych), może stać się potencjalnym nabywcą.
- Wzrost atrakcyjności oferty e-sklepu – Co to oznacza? ………..
Prezentując szeroką gamę opcji pakowania, zwiększasz zakres oferowanej usługi i automatycznie zyskujesz ich ciekawość / zainteresowanie. W zależności od Twojej kreatywności oferta pakowania może być bardzo zróżnicowana.
- Większy współczynnik powtarzających się zakupów – Co to oznacza? ………..
Usługa pakowania prezentów może wpłynąć na decyzję o powrocie do sklepu internetowego i kolejnego zakupu. Dobre doświadczenie, które oferujesz swojemu klientowi, jest zawsze kluczem do budowania zaufania i poprawy relacji.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/5-OS4]
Fotografia produktowa
Wysokiej jakości obrazy produktów są ważne dla sklepu internetowego. Obrazy produktów mają potencjał przyciągnięcia większej sprzedaży dla marki, gdy mówimy o e-commerce. Obecnie kliencie oczekują prezentacji produktu z perspektywy widoku o 360º lub przynajmniej różnych perspektyw. Prawidłowe podejście do tematu wpływa nie tylko na wygląd Twojego e-sklepu; ale na współczynniki konwersji i samą sprzedaż, a także na ruchu w wyniku wyszukiwania organicznego.
[Benefits of action 6.5]
Korzyści
- Zmniejszenie prawdopodobieństwa zwrotu
- Zwiększone prawdopodobieństwo udostępniania zdjęć w mediach społecznościowych
- Wpływ na wyniki SEO
[Description of benefits 6.5]
-
Zmniejszenie prawdopodobieństwa zwrotu – Co to oznacza? ………..
Jeśli jakość obrazów Twojego produktu jest zgodna z rzeczywistym wyglądem produktu, kupujący będzie usatysfakcjonowany po otrzymaniu zamówienia. Wówczas prawdopodobieństwo zwrotu przedmiotu maleje.
- Zwiększone prawdopodobieństwo udostępniania zdjęć w mediach społecznościowych – Co to oznacza? ………..
Jeśli jakość treści prezentowanych w sklepie internetowym jest wysoka, prawdopodobieństwo udostępniania w mediach społecznościowych znacznie wzrasta, ponieważ każdy lubi dzielić się ciekawymi i atrakcyjnymi treściami / zdjęciami, warunkiem jest dobra jakość. W ten sposób obecność Twoich produktów w Internecie zostanie zwielokrotniona, będziesz korzystać z darmowej reklamy oraz doprowadzisz do zwiększenia sprzedaży on-line.
- Wpływ na wyniki SEO – Co to oznacza? ………..
Obrazy dobrej jakości pojawiają się częściej w wynikach wyszukiwania użytkowników, zwiększając liczbę odwiedzających i potencjalnie zwiększając sprzedaż on-line wraz z rosnącym ruchem na stronie.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/5-OS5]
Różne opcje widoku
Obraz powinien przechwycić odwiedzającego online i wpłynąć na niego, aby stał się kupującym. Ponadto alternatywne widoki produktu, takie jak powiększenia, zbliżenia, różne kąty widzenia, szeroka gama perspektyw, osadzanie go w różnych środowiskach, różne kolory i inne techniki mogą dać dokładny obraz produktu. Korzystając z alternatywnych widoków, możesz poinformować gościa e-sklepu o tym, jaki jest produkt, określić wymiary produktu i inne cechy fizyczne, a także nie pozostawić żadnych wątpliwości, co do wyglądu produktu, aby wesprzeć w podjęciu decyzji o sfinalizowaniu zakupu.
[Benefits of action 6.6]
Korzyści
- Mniejsza liczba zwrotów
- Większe prawdopodobieństwo kolejnych zakupów
- Wzrost sprzedaży online
[Description of benefits 6.6]
- Mniejsza liczba zwrotów – Co to oznacza? ………..
Dobra jakość i alternatywne widoki produktu mogą przybliżyć nasze wyobrażenie produktu. Klienci są bardziej zadowoleni z tego, co kupili, jeśli produkt jest zgodny z prezentacją w esklepie.
-
Większe prawdopodobieństwo kolejnych zakupów – Co to oznacza? ………..
Jeśli produkt jest dokładnie taki, jak wyglądał w sklepie internetowym, wpłynie to na decyzję kupującego o powtórzeniu zakupów w tym samym e-sklepie, zwiększając jego zaufanie do marki.
- Wzrost sprzedaży online – Co to oznacza? ………..
Skuteczność działania będzie widoczna w liczbie kupujących finalizujących zakupy, a także poprzez pozytywny wpływ na gościa witryny, jeśli zdecyduje się pozostać dłużej na stronie, np., aby sprawdzać wszystkie możliwości produktu, różne warianty (kolory) i rozważać użyteczność produktu. Zaufanie odwiedzającego/kupującego zwiększa się dzięki przejrzystości i uczciwości prezentowanego na stronie produktu. Wszystko to znajdzie odzwierciedlenie w większej liczbie zakupów i przyszłym wysokim obrocie.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/5-OS6]
Wideo demo produktu
Najlepszej jakości wideo demo produktu pokazuje produkt w jego najlepszej okazałości. Dzięki temu konsument od razu widzi korzyści, aspekty wyróżniające i najlepsze sposoby jego wykorzystania. To opcja nie tylko dla potencjalnych klientów, ale także narzędzia zapewniające spójność komunikatów już prezentowanych na tej samej stronie. Prezentacje produktów widać przede wszystkim w postaci materiału wideo. Posiadanie wideo demo wyświetlającego produkt da klientowi więcej informacji na temat wyglądu produktu, a nawet wpłynie na jego emocje i podświadomie powie, jak powinni się czuć w związku z produktem
[Benefits of action 6.7]
Korzyści
- Zmniejszenie prawdopodobieństwa zwrotu
- Zwiększone prawdopodobieństwo udostępniania zdjęć w mediach społecznościowych
- Wpływ na wyniki SEO
[Description of benefits 6.7]
- Zmniejszenie prawdopodobieństwa zwrotu – Co to oznacza? ………..
Jeśli jakość obrazów materiału wideo Twojego produktu jest zgodna z rzeczywistym wyglądem produktu, kupujący będzie usatysfakcjonowany po otrzymaniu zamówienia. Wówczas prawdopodobieństwo zwrotu przedmiotu maleje, ponieważ produkt spełnia oczekiwania klienta.
- Zwiększone prawdopodobieństwo udostępniania zdjęć w mediach społecznościowych – Co to oznacza? ………..
Rodzaj treści, które użytkownicy najczęściej udostępniają w mediach społecznościowych, to WIDEO. Warto udostępniać materiały wideo o firmie w mediach społecznościowych, ponieważ każdy lubi dzielić się ciekawymi i atrakcyjnymi treściami / zdjęciami, warunkiem jest dobra jakość. W ten sposób obecność Twoich produktów w Internecie zostanie zwielokrotniona, będziesz korzystać z darmowej reklamy oraz doprowadzisz do zwiększenia sprzedaży on-line.
- Wpływ na wyniki SEO – Co to oznacza? ………..
Materiały wideo dobrej jakości pojawiają się coraz częściej w wynikach wyszukiwania użytkowników, zwiększając liczbę odwiedzających i potencjalnie zwiększając sprzedaż on-line wraz z rosnącym ruchem na stronie.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/5-OS7]
Integracja ERP i CRM
ERP (Enterprise Resource Planning) i CRM (Customer Relationship Management) to dwa połączone ze sobą zasoby, podobne pod wieloma względami. Oba są wykorzystywane do zwiększenia wydajności i jakości zarządzania, zarówno na poziomie komercyjnym, jak i produkcyjnym/planistycznym. CRM, dosłownie system zarządzania relacjami z klientami, służy do rejestrowania i przechowywania wszystkich informacji związanych z interakcjami z klientami. Dane te mogą być wykorzystane do zwiększenia sprzedaży, utrzymania klientów i zwiększenia efektywności relacji z klientami. ERP, dosłownie system planowania zasobów przedsiębiorstwa, służy do poprawiania wydajności procesów biznesowych.
[Benefits of action 6.8]
Korzyści
- Większa skuteczność zatrzymania klientów
- Wzrost liczby odwiedzających e-sklep
- Zwiększenie produktywności w firmie
[Description of benefits 6.8]
- Większa skuteczność zatrzymania klientów – Co to oznacza? ………..
CRM przyczynia się to do wzrostu produktywności i wydajności sprzedaży, przy wsparciu kampanii marketingowych, tym samym zwiększając zaangażowanie klientów i ich zadowolenie. Dzięki niemu lepiej poznasz swoich klientów, ich potrzeby / oczekiwania, co tak naprawdę cenią. W celu poprawy interakcji z klientem, możesz prowadzić spersonalizowane kampanie i oferty online, co zwiększy prawdopodobieństwo lojalności klienta wobec Twojej firmy / marki.
- Wzrost liczby odwiedzających e-sklep – Co to oznacza? ………..
Dzięki CRM możesz przechwycić więcej użytkowników odwiedzających Twój sklep internetowy, co jest bardzo dobrym rezultatem. Ponieważ liczba kupujących online rośnie, wzrośnie także Twoja sprzedaż.
- Zwiększenie produktywności w firmie – Co to oznacza? ………..
ERP jest doskonałym wsparciem dla zarządzania zasobami, umożliwiając komunikację całej firmie. CRM i ERP razem mogą podnieść standardy wewnątrz organizacji i wydajność w Twojej firmie, przynosząc korzyści komercyjne, marketingowe i produkcyjne.
[connected to: http://boost4shoes.staging.civiccomputing.com/genie/strategy/action/5-OS7] | <urn:uuid:f2796648-76ac-4953-b597-6c28f6370bc1> | finepdfs | 2.113281 | CC-MAIN-2022-21 | https://boost4shoes.civicuk.com/sites/boost4shoes.civicuk.com/files/Boost4Shoes%20Skills%20Retention%20Design-Translate-PL.pdf | 2022-05-16T19:17:13+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-21/segments/1652662512229.26/warc/CC-MAIN-20220516172745-20220516202745-00293.warc.gz | 192,761,177 | 0.99995 | 0.999961 | 0.999961 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | false | [
528,
1891,
3163,
4484,
5670,
7404,
9081,
10633,
12110,
13247,
14799,
15204,
16375,
17918,
19253,
19860,
21069,
22494,
23541,
24963,
26144,
27615,
28977,
30243,
31506,
31980,
33616,
35336,
37039,
39153,
39606,
41228,
43077,
44732,
46122,
48101,
... | 1 | 0 |
Dzięki przedsięwzięciu NCBR oczyszczalnie ścieków staną się „fabrykami surowców"
Ścieki to uciążliwy problem dla człowieka, środowiska, gospodarki. To także potężne koszty. A gdyby tak spojrzeć na strumień ścieków komunalnych jak na zasoby wody, energii, surowców wtórnych i znaleźć sposób na efektywne, a przy tym rozsądne cenowo zagospodarowanie osadów pościekowych? W przedsięwzięciu „Oczyszczalnia przyszłości", finansowanym z Funduszy Europejskich, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju stymuluje powstawanie rozwiązań, które przyspieszą proces transformacji polskich oczyszczalni w prawdziwe „fabryki surowców".
Budżet przedsięwzięcia, realizowanego w trybie zamówień przedkomercyjnych (PCP), wynosi 27 mln zł. Przed kilkoma dniami eksperci zakończyli ocenę wniosków, zmierzającą do wyłonienia wykonawców, którzy po podpisaniu umowy z NCBR rozpoczną prace badawczo-rozwojowe. Ich cel to opracowanie innowacyjnej technologii oczyszczalni przyszłości poprzez osiągnięcie kolejnych poziomów gotowości technologicznej.
W I etapie, z udziałem wszystkich zakwalifikowanych wykonawców, prace te zostaną zwieńczone testami opracowanych instalacji w warunkach eksperymentalnych, w skali ułamkowo-technicznej – czyli minimum 5% docelowej skali projektowanej oczyszczalni. Testy mają udowodnić, że instalacje działają i mają odpowiednie parametry. W etapie II, do którego dopuszczony zostanie jeden wykonawca (na podstawie oceny prac etapu I), nastąpi zaś uruchomienie pełnoskalowego demonstratora opracowanej technologii i optymalizacja jego działania.
Kto zbuduje oczyszczalnię przyszłości? Do pierwszego etapu – po podpisaniu umowy – zostanie dopuszczonych trzech wykonawców. Pierwszy z nich to konsorcjum: Fine Bubble Technologies Sp. z o.o. oraz 21stopni Sp. z o.o. Dwaj kolejni to firmy WTT Innowacje Sp. z o.o. Sp. k. oraz Krevox Europejskie Centrum Ekologiczne Sp. z o.o.
Ocenić i działać
Dlaczego Narodowe Centrum Badań i Rozwoju zaangażowało się w ten ważny, ale bardzo wymagający projekt? Wynika to wprost z diagnozy najpilniejszych wyzwań stojących przed gospodarką wodnościekową w naszym kraju. Żeby nastąpił przełom w funkcjonowaniu oraz postrzeganiu oczyszczalni, potrzebne są rozwiązania, które nie tylko umożliwią usunięcie ze ścieków różnorodnych zanieczyszczeń, ale także pozwolą na maksymalny odzysk surowców, wody i energii.
Oczyszczalnia tego typu tworzy gospodarkę obiegu zamkniętego, w której cenne surowce są odzyskiwane z odpadów, a nie pochodzą z surowców kopalnych. Dzięki temu zanieczyszczenia nie będą trafiały ani do rzek, ani na składowiska odpadów, co stanowi dziś nabrzmiały problem.
– Postawiliśmy sobie za cel zmianę postrzegania strumienia ścieków komunalnych jako zła koniecznego. W naszym przedsięwzięciu uczymy patrzenia na ścieki jako na zasoby: wody, energii, surowców wtórnych – przy jednoczesnym zachowaniu podstawowych wymogów stawianych zakładom oczyszczania ścieków, takich jak zapewnienie bezpieczeństwa sanitarnego oraz optymalizacja kosztów eksploatacji oczyszczalni – mówi Wojciech Kamieniecki, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. – Innowacją będzie również zapewnienie obiegu zamkniętego biogenów w naturze, co umożliwi ograniczenie produkcji nawozów sztucznych i da możliwość budowy ekologicznego rolnictwa
przy zmniejszeniu emisji gazów cieplarnianych oraz zapewnieniu obiegu zamkniętego wody w przemyśle i w infrastrukturze komunalnej miast – dodaje. – Ale to nie wszystko. Olbrzymim wyzwaniem projektu jest usunięcie ze ścieków mikrozanieczyszczeń pochodzących z farmaceutyków i pestycydów, a także wyeliminowanie metali ciężkich. Tak więc poprzeczka jest zawieszona bardzo wysoko. Liczymy na to, że polscy przedsiębiorcy rozwiążą stawiane wyzwania – konkluduje dyrektor Kamieniecki.
Od diagnozy do recepty
Rozwój aglomeracji miejskich wiąże się z rosnącym zapotrzebowaniem na wodę, a jednocześnie ze wzrostem ilości powstających ścieków. Z danych GUS wynika, że w 2018 r. zostało wytworzonych ponad 583,1 tys. ton suchej masy komunalnych osadów ściekowych, podczas gdy 15 lat wcześniej było to 447 tys. ton. W odpowiedzi na ten problem Ministerstwo Środowiska przyjęło w 2018 roku „Strategię postępowania z komunalnymi osadami ściekowymi na lata 2019-2022". Celem dokumentu jest zorganizowanie warunków i wykreowanie mechanizmów sprzyjających rozwiązaniu narastającego problemu zagospodarowania komunalnych osadów ściekowych stanowiących odpady. Dużą ich ilość można przetworzyć i powtórnie wykorzystać, ale do tego trzeba dysponować odpowiednią technologią. Do wyścigu o przełomowe rozwiązania w tym zakresie stanęło w ubiegłym roku Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, rozpoczynając przedsięwzięcie „Oczyszczalnia przyszłości", finansowane z Funduszy Europejskich w ramach Programu Inteligentny Rozwój i wpisujące się w strategię Europejskiego Zielonego Ładu.
Jak wskazują eksperci NCBR, aby stworzyć nowe szanse rozwojowe dla sektora gospodarki wodnościekowej w Polsce, należy rozwiązać kilka podstawowych problemów. Główne wyzwania to: zagospodarowanie oczyszczonych ścieków (odnowa i odzysk wody), ograniczenie utraty pierwiastków biogennych oraz zanieczyszczenia nimi środowisk wodnych (odzysk biogenów), usunięcie ze ścieków mikrozanieczyszczeń, odzysk energii i energooszczędność procesów technologicznych oraz wspomniane już wcześniej efektywne zagospodarowanie osadów ściekowych.
Dzięki innowacyjnej technologii, którą opracują firmy biorące udział w przedsięwzięciu „Oczyszczalnia przyszłości", obiekty te mają się stać „fabrykami surowców". Zamiast odpadów będą produkować pełnowartościowe materiały do ponownego wykorzystania w gospodarce.
Rozwój przedsiębiorstw, nowe miejsca pracy i „zielona" przyszłość
Co konkretnie zostanie wyprodukowane? Przede wszystkim woda, służąca do powtórnego wykorzystania w rolnictwie, a w miastach – do zaspokojenia potrzeb komunalnych lub przemysłowych, czyli np. do utrzymania zieleni miejskiej, jako wymiennik ciepła w ciepłownictwie, jako rozpuszczalnik w przemyśle. Zgodnie z założeniami projektu NCBR, co najmniej połowa odzyskiwanej wody powinna wrócić do obiegu wtórnego. Oprócz niej generowana ma być również woda destylowana: stosowana w systemach klimatyzacyjnych, chłodniczych i grzewczych z dodatkiem inhibitorów korozji i biocydu, skutecznie zabezpiecza układ przed korozją, tworzeniem się osadów i powstawaniem życia biologicznego, umożliwiając eksploatację instalacji w nienaruszonym stanie przez wiele lat.
Z kolei odzyskane surowce, takie jak: związki fosforu, azotu i węgla, posłużą do produkcji nawozów oraz polepszaczy gleby w rolnictwie i ogrodnictwie. Dzięki takiemu podejściu, oczyszczalnie ścieków wraz z biogazowniami staną się fundamentem gospodarki cyrkularnej, powodując, że cenne rolniczo biogeny będą krążyły w obiegu zamkniętym, znacznie ograniczając produkcję nawozów na bazie surowców kopalnych. Pozwolą też redukować zanieczyszczenia rzek i wód gruntowych tymi związkami.
Powodzenie przedsięwzięcia da impuls do rozwoju przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych, firm produkujących innowacyjne technologie dla oczyszczalni oraz dla ich kontrahentów. To z kolei wpłynie pozytywnie na rynek krajowy oraz na eksport. Ożywienie sektora pozwoli też na stworzenie licznych i trwałych miejsc pracy. Rozkwit branży poprawi bezpieczeństwo energetyczne kraju oraz warunki życia społeczeństwa, w związku z rozwiniętym systemem gospodarki wodno-ściekowej.
O wiele więcej niż oczyszczalnia
Przedsięwzięcie „Oczyszczalnia przyszłości" jest jednym z dziewięciu nowych przedsięwzięć NCBR odpowiadających na założenia strategii Europejskiego Zielonego Ładu, które pomogą naszej gospodarce w dochodzeniu do unijnego celu neutralności klimatycznej. Wszystkie są pomyślane w ten sposób, aby zaspokajać fundamentalne ludzkie potrzeby, takie jak zapewnienie czystej wody i powietrza, żywności, dobrych warunków bytowych, ciepła.
Oprócz oczyszczalni ścieków przyszłości dzięki zaangażowaniu Funduszy Europejskich opracowane mają być m.in.: innowacyjne biogazownie, domy efektywne energetycznie i procesowo, ciepłownie przyszłości, elektrociepłownie w lokalnym systemie energetycznym, technologia domowej retencji, nowoczesna wentylacja dla szkół i domów, magazyny energii elektrycznej oraz magazyny ciepła i chłodu. Wszystkie przedsięwzięcia zostały wybrane pod kątem ich potencjału masowego wdrożenia i możliwości stania się polską specjalnością. Szczegółowe informacje dotyczące przedsięwzięć znajdują się na stronie: https://www.gov.pl/web/ncbr
Projekt realizowany jest w ramach projektu pozakonkursowego pn. Podniesienie poziomu innowacyjności gospodarki poprzez realizację przedsięwzięć badawczych w trybie innowacyjnych zamówień publicznych w celu wsparcia realizacji strategii Europejskiego Zielonego Ładu (w ramach poddziałania 4.1.3 Innowacyjne metody zarządzania badaniami Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój).
Projekt finansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
***
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) jest agencją rządową od ponad dekady łączącą świat nauki i biznesu. Tworzy odpowiednie warunki do prowadzenia prac badawczo-rozwojowych. Poprzez współfinansowanie procesów B+R wspiera rodzimych przedsiębiorców, istotnie zmniejszając ich ryzyko biznesowe towarzyszące wdrażaniu przełomowych projektów badawczych. Misją NCBR jest realizacja zadań służących społecznemu i gospodarczemu rozwojowi Polski oraz rozwiązywanie konkretnych cywilizacyjnych problemów jej mieszkańców. NCBR pełni funkcję Instytucji Pośredniczącej w programach operacyjnych: Inteligentny Rozwój oraz Wiedza Edukacja Rozwój. Realizuje szereg programów krajowych i międzynarodowych, a także projekty związane z bezpieczeństwem i obronnością państwa. Z rocznym budżetem na prace B+R rzędu miliarda euro NCBR jest obecnie największym w kraju i regionie ośrodkiem wspierania rozwoju nauki i gospodarki. | <urn:uuid:59216b07-c6d5-4ced-b290-5f7ce59f418f> | finepdfs | 2.808594 | CC-MAIN-2021-31 | https://togetair.eu/uploaded_images/1621601008_ncbr-fabryki-surowcow-co-beda-produkowac-innowacyj.pdf | 2021-07-28T05:11:18+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-31/segments/1627046153521.1/warc/CC-MAIN-20210728025548-20210728055548-00545.warc.gz | 579,848,880 | 0.999969 | 0.999967 | 0.999967 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
3267,
6921,
9878
] | 1 | 0 |
Krzysztof Kowalik
Święto Mariologa
Salvatoris Mater 1/4, 349-354
1999
Artykuł został zdigitalizowany i opracowany do udostępnienia w internecie przez Muzeum Historii Polski w ramach prac podejmowanych na rzecz zapewnienia otwartego, powszechnego i trwałego dostępu do polskiego dorobku naukowego i kulturalnego. Artykuł jest umieszczony w kolekcji cyfrowej bazhum.muzhp.pl, gromadzącej zawartość polskich czasopism humanistycznych i społecznych.
Tekst jest udostępniony do wykorzystania w ramach dozwolonego użytku.
Święto Mariologa
Jubileusz
Spośród bardzo wielu momentów bogatego i różnorodnego życia takiej instytucji i zarazem społeczności, jaką jest uczelnia, łatwo o pominięcie bądź poświęcenie niedostatecznej uwagi istotnym, często fundamentalnym wydarzeniom, bez których trudno wyobrazić sobie jej pełne oblicze. Rytm codziennej, wytężonej pracy i działalności połączony z bogactwem inicjatyw zarówno tych wychodzących od Władz Uczelni, jak również, a może szczególnie tych, którym patronują studenci, jest z pewnością wiarygodnym argumentem potwierdzającym powyższą tezę.
Z pewnością wydarzeniem zasługującym na nie jedynie statystyczne odnotowanie kończącego się roku kalendarzowego 1999 były zorganizowane z inicjatywy studentów teologii obchody 85-rocznicy powołania do istnienia Kola Naukowego Teologów KUL. Uroczystości te stały się m.in. okazją do uhonorowania najwybitniejszych Kuratorów Koła, a także jego członków i sympatyków. W poczet tych osobistości, w sposób naturalny, ze względu na swoją wyjątkową profesorską i bratersko-ojcowską służbę studentom na przestrzeni wielu lat, wpisuje się Ojciec Profesor dr hab. Stanisław Celestyn Napiórkowski OFMConv, Kierownik Katedry Mariologii KUL i wielki sympatyk Kola Teologów, któremu „Brat Celestyn” także w ostatnich latach przychodził z nieocenioną pomocą. W obchody rocznicowe KNT postanowiono z powyższych, oczywistych względów włączyć także Jubileusz 65-lecia urodzin naszego Profesora, a w tym m.in. promocję poświęconej mu Księgi Pamiątkowej, którą wydano staraniem Redakcji Wydawnictw KUL. Niniejsze sprawozdanie pragnie skromnie odnotować i podsumować to niezwykle „święto Mariologa”.
„Wieczór Profesora” zgromadził na auli im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego liczne grono jego studentów, przyjaciół, współpracowników i sympatyków. Władze Uczelni reprezentowali: Ksiądz Rektor prof. dr hab. Andrzej Szostek oraz dziekani Wydziału Teologii: ks. prof. dr hab. Gabriel Witaszek, ks. prof. dr hab. Jerzy Pałucki, ks. dr hab. Krzysztof Góźdź. Ten ostatni wystąpił w podwójnej roli: prodziekana Wydziału oraz kierownika Sekcji Dogmatycznej, której pracownikiem jest Profesor Napiórkowski. Słowo wprowadzające i życzenia pod adresem Ojca Profesora wypowiedział w imieniu zgromadzonych ks. Dziekan Góźdź. Laudację wygłosił ks. dr hab. Jerzy Szymik. Wychodząc jakby naprzeciw oczekiwaniom Jubilata, aby brakiem umiaru „nie sprawić przykrości św. Franciszkowi”, mówca skoncentrował się w swoim wystąpieniu na zdałoby się luźno związanym z uroczystością temacie: „Mistrz – uczeń”. Wyciągnięcie bogatych wniosków odnoszących się do Osoby Jubilata pozostawił słuchaczom. Do tonu i treści laudacji dostroił się Ksiądz Rektor, który wręczając Księgę Pamiątkową podkreślił przede wszystkim wyjątkową osobowość Ojca Celestyna, odciskającą szczególne znamię na obliczu Uczelni.
Niespodzianką, którą udało się utrzymać w tajemnicy do samego końca, czyli do dnia jubileuszu, było uhonorowanie Ojca Napiórkowskiego pamiątkowym medalem za zasługi dla Miasta Lublina. Medal wręczyła i skierowała pod adresem Jubilata serdeczne słowa Przewodniczącej Rady Miejskiej Lublina, p. Pietraszkiewicz. Gest ten można odczytywać w kategoriach symbolicznych. KUL po latach świadomego izolowania przez władze komunistyczne, postrzegany jest dziś jako istotny element normalnie, demokratycznie funkcjonującego państwa, a zasługi i wkład jego pracowników jest powszechnie uznawany i akceptowany.
W kończącym pierwszą część uroczystości słowie Jubilat oddał honor... Wielkim Osobistościom Uczelni („Gwiazdy na moim uczelnianym niebie”), wśród których i z którymi dane mu było studiować i pracować na KUL w ciągu minionych czterdziestu lat.
Po kolacji miała miejsce - ku wielkiej radości Jubilata - spotkanie z jego byłymi studentami, których wypromował i z którymi do dziś pozostaje w bliskich kontaktach. Spotkanie przybrało ulubioną przez Ojca Profesora seminaryjną formę dzielenia się doświadczeniami i zdawania sprawy z postępów – tym razem – nie tylko naukowych. Mniej było wspomnień – zdecydowanie więcej radości i satysfakcji z osiągnięć oraz zastanawiania się nad przyszłością.
Księga
Kilka słów o Księdze Pamiątkowej noszącej tytuł Tradycja i Otwartość (red. ks. dr Krzysztof Kowalik SDB). Typ publikacji naukowej, której na imię „księga pamiątkowa”, przy licznych zaletach, cierpi z zasady na podstawową dolegliwość, mianowicie brak spójności tematycznej (każdy z autorów zapoznaje czytelnika z własnymi badaniami, które niejednokrotnie niewiele mają wspólnego z pracą czczonego w konkretnym przypadku uczonego). Wysiłek redaktora ogranicza się do dającego się usprawiedliwić uporządkowania tej wyjątkowej mozaiki według określonego kryterium, a także do sformułowania tytułu - z jednej strony trafnie charakteryzującego osobę bądź twórczość Jubilata, z drugiej zaś, nie stojącego w jaskrawej sprzeczności z treścią zamieszczonych w księdze artykułów.
Jak powiodło się tym razem to nielatwe naukowe przedsięwzięcie? Z pewnością daly o sobie znać wspomniane wyżej niedogodności, niemniej Księga prezentuje się jako dzieło o dość wysoko zaawansowanym stopniu uporządkowania (zdecydowano się na podział artykułów według dyscyplin teologicznych reprezentowanych przez poszczególnych autorów), a tytuł – „Tradycja i Otwartość” charakteryzuje nie tylko osobę i twórczość Adresata publikacji – Ojca Profesora – lecz także z pewnością tych, którzy ochoczo odpowiedzieli na zaproszenie do udziału w tym przedsięwzięciu. Tytuł i problematykę zamieszczonych w Księdze artykułów szczęśliwie jednoczą, odzwierciedlając się w publikacjach i wykładach Profesora Napiórkowskiego, jego szerokie zainteresowania systematyczno-teologiczne, w tym mariologiczne, ekumeniczne, praktyczno-teologiczne oraz metodologiczno-filozoficzne. Z pewnością wiele tematów poruszonych przez autorów artykułów jest bliskich Profesorowi, choć niekoniecznie stanowią przedmiot jego pierwszorzędnego zainteresowania.
„Tradycja i Otwartość” to lapidarne streszczenie nie dającego się w krótkim zdaniu streścić dorobku naukowego i ukształtowanego w toku pracy badawczej i dydaktycznej wizerunku Ojca Celestyna. Profesor Napiórkowski rozpoczynał swoją naukową drogę w czasie, gdy tradycja była nie podlegającym dyskusji monolitem, a otwartość – cnotą, którą niechętnie widziano u katolickiego teologa. Obecnie przychodzi mu zbierać obfite owoce nielatwego trudu jednania w sobie tych, zdawałoby się przeciwnistawnych wielkości. Dzisiaj, na podstawie naukowego dorobku S.C. Napiórkowskiego, można stwierdzić, że „Tradycja i Otwartość” to naukowy program Profesora, nie ogłoszony wprawdzie zaraz na początku naukowej kariery, jednak konsekwentnie realizowany, stopniowo uświadamiany i krystalizowany w miarę zdobywanego doświadczenia. Ks. prof. K. Góźdź w słowie wstępny do Księgi trafnie ukazał sens owego „dialogicznego zestawienia”, które „zwięńcza w sobie dwa bieguny każdej trwałej społeczności historycznej, a więc także Kościoła Chrystusowego” i które odpowiada twórczości, sylwetce, myśli, jak i całemu życiu Ojca Profesora.
Poszczególne artykuły zamieszczone w Księdze można podzielić, obok narzuconej przez redaktora struktury, na dwa zasadnicze bloki: 1° bezpośrednio i 2° pośrednio korespondujące z zainteresowaniami i dorobkiem naukowym Profesora Napiórkowskiego. Pierwszy blok: K. Góźdź, *Marienverehrung und Dogma*, s. 19-28; J. Szymik, „W cieniu Tuych skrzydeł wolam radośnie”, s. 29-33; W. Życiński, *S. C. Napiórkowskiego teologia pośrednictwa Maryi w świetle odnowy mariologii posoborowej*, s. 35-45; K. Kowalik, *Piąty dogmat?*, s. 83-99; A. Nossol, *Nauczanie ekumeniczne Jana Pawła II w Polsce*, 125-134; P. Jaskóla, *Ulricha Zwinglego nauka o sakramentach*, s. 145-155; W. Nowak, *Maryja Matka Pana Królową Kościoła Domowego*, s. 157-167; W. Głowa, *Najświętsza Maryja Panna w „homiliach” Liturgii Godzin*, s. 201-250; H.D. Wojtyska, *Maria – Matka Świętej Nadziei Jej kult i jego promocja w zgromadzeniu pasjonistów*, 257-267. Drugi blok: J. Lewandowski, *Powołanie do ewangelizacji we współczesnym świecie*, s. 47-63; A. Czaja, *Ku pneumatologicznej interpretacji Kościoła jako komunii. Prezentacja wkładu Waltera Kaspera*, s. 65-82; H. Langkammer, *Prorocy Izraela (specyfika charyzmatu prorockiego)*, s. 101-109; H. Zimoń, *Pojęcie i klasyfikacja rytuałów*, s. 111-124; W. Słomka, *Rola doświadczenia w uprawianiu teologii*, s. 169-176; F. Dziuba, *Moce Paschy Nowego Przymierza*, s. 177-192; J. Misiurek, *Życie duchowe kapelanów w ujęciu slugi Bożego Bernarda Łubieńskiego CSSR (zm. 1933)*, s. 193-199; B. Kumor, *Sufraganat okręgowy w Lublinie*, s. 251-255; J. Perszon, *Celebracja śmierci na Kaszubach*, 269-288; M. Kalinowski, *Ruch hospicyjny w trosce o umierających*, s. 289-302.
Na osobne potraktowanie ze względu na odmienny od pozostałych charakter zasługują dwa artykuły, prof. Cz. Bartnika, *Uniwersalizacja teologii chrześcijańskiej*, s. 9-17 oraz prof. W. Hryniewicza, *Ku duchowej diagnozie naszego czasu*, s. 135-144. W obydwa dochodzi do głosu wrażliwość na mądrościowy i profetyczny wymiar teologii, przy czym Bartnik zwraca uwagę raczej na zagrożenia, których skutki mogą stać się udziałem Kościoła następnych stuleci, Hryniewicz zaś koncentruje się raczej na nadziei wypływającej z domagającej się nieustannego zgłębiania zbawczej oferty Boga. Obydwa artykuły wyraźnie wykraczają poza doraźną okoliczność ich powstania i kierują wzrok czytelnika poza magiczną milenijną granicę, przypominającą o eschatologicznym wymiarze życia chrześcijańskiego.
Obok ciekawych bez wątpienia artykułów na szczególniejszą uwagę zasługuje końcowa informacyjno-dokumentacyjna część Księgi. Zawiera ona biogram, wykaz publikacji oraz prac doktorskich i magisterskich napisanych pod kierunkiem Ojca Profesora. W przygotowaniu biogramu zrezygnowano z tradycyjnej formy swoistej laudacji prezentującej osobę i dorobek Jubilata, lecz zaproszono do jego opracowania samego Zainteresowanego, aby w miarę wiernie i z pożytkiem dla historii wykorzystać tę wyjątkową okazję. Postanowiono dokonać szczegółowego kronikarskiego zapisu zdarzeń, które dotyczyłyby nie tylko samej osoby Profesora, lecz wskazywałyby na bardzo szerokie tło historyczne wielu odnotowanych wydarzeń. Wydaje się, że biogram opracowany w takiej formie dobrze spełnia dokumentacyjne zadanie nie tylko w odniesieniu do Katedry Mariologii i całej naszej Uczelni, lecz, bez popadania w zbytnią przesadę, także Kościoła w Polsce, chociażby w zakresie dialogu ekumenicznego, w którym Profesor Napiórkowski od wielu lat czynnie uczestniczy.
Wykaz publikacji Ojca oraz zestaw rozpraw naukowych (doktoratów i magisteriów) wskazuje na bogactwo problemów, których rozwiązania podjęto się w ramach działalności badawczej Katedry Mariologii i Instytutu Ekumenicznego oraz na mariologiczno-ekumenicznych seminariah naukowych prowadzonych przez Profesora na przestrzeni wielu lat. Obok waloru historycznego zestaw ten może się okazać wiele pomocny w ukazaniu dalszych możliwości badawczych oraz spełniać rolę swojego rodzaju podręcznika metodycznego dla wykładowców i adeptów teologii w zakresie stawiania problemów i formułowania tematów rozpraw naukowych.
Podsumowanie
Uroczystości Jubileuszowe Ojca Napiórkowskiego były prawdziwym „świętem teologii” (nie tylko mariologa i mariologii). Walor tego święta nie ogranicza się bowiem do samej osoby Jubilata. Nie dokonało się bowiem żadne podsumowanie zamkniętej i już doskonalej pod każdym względem twórczości „Mistrza”. Zgodnie z usposobieniem Profesora uroczystość jubileuszowa kierowała uwagę współświętujących przede wszystkim ku przyszłości – ku przyszłości Katedry Mariologii, Uczelni i teologii. Przed Profesorem jeszcze wiele zadań. Prowadzona przez niego działalność badawcza, dydaktyczna, wydawnicza, ekumeniczna (katolicko-luterański dialog doktrynalny) itd. jeszcze przez wiele następnych lat będzie go absorbować i przynosić z pewnością bogate owoce. Wyrazić należy w związku z tym radość, że nie umknęła uwadze ta wyjątkowa uroczystość Uczelni i jej wieloletniego oddanego Pracownika. Udało się przy tej okazji zebrać i upowszechnić niezwykły twórczy dorobek Profesora, co przez całe lata wskutek nawału pracy okazywało się niemożliwe. Wypada dołączyć się do napływających z wielu stron życzeń pod adresem Jubilata, a wszystkich zainteresowanych zachęcić do lektury Księgi Pamiątkowej, Tradycja i Otwartość. | <urn:uuid:d6ca9bc8-8456-4e7d-a28e-7739bc2eded1> | finepdfs | 1.598633 | CC-MAIN-2023-06 | https://www.bazhum.muzhp.pl/media/files/Salvatoris_Mater/Salvatoris_Mater-r1999-t1-n4/Salvatoris_Mater-r1999-t1-n4-s349-354/Salvatoris_Mater-r1999-t1-n4-s349-354.pdf | 2023-02-06T07:04:53+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-06/segments/1674764500304.90/warc/CC-MAIN-20230206051215-20230206081215-00609.warc.gz | 680,185,294 | 0.999803 | 0.999886 | 0.999886 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
520,
2616,
4900,
7505,
10015,
12292,
12871
] | 1 | 1 |
INSTRUKCJA OBSŁUGI modułu internetowego Ekozefir Mobile
Spis treści:
1. Uwagi ogólne i zasady bezpieczeństwa
Przy korzystaniu z modułu Ekozefir Mobile dokładnie przestrzegaj wskazówek zawartych w tej instrukcji.
Moduł Ekozefir Mobile jest zgodny z przepisami w zakresie bezpieczeństwa użytkowania urządzeń elektrycznych.
[x] przed przeniesieniem lub wykonywaniem innych operacji technicznych urządzenie należy odłączyć od zasilania,
[x] nie stosować uszkodzonych lub zużytych przewodów
[x] nie stosować urządzenia w miejscach występowania substancji łatwopalnych,
[x] zabezpieczyć urządzenie przed dostępem dzieci lub osób niepowołanych,
[x] upewnić się, że urządzenie zostało odpowiednio zamocowane,
[x] urządzenie jest wyłączone dopiero po odłączeniu przewodów zasilania oraz przewodów łączących je z innymi urządzeniami,
[x] jeśli urządzenie zostanie przeniesione z miejsca chłodnego do ciepłego, w jego wnętrzu może skroplić się para wodna uniemożliwiając prawidłowe funkcjonowanie. Należy wówczas odczekać, aż wilgoć odparuje.
2. Zastosowanie
Moduł internetowy Ekozefir Mobile jest przeznaczony do zdalnego sterowania parametrami central wentylacyjnych Ekozefir przez przeglądarkę internetową lub specjalne aplikacje na urządzenia mobilne.
Moduł Ekozefir Mobile w wersji 2.1 przystosowany jest do współpracy ze sterownikiem Digital-E i Digital-O w wersji 4.04 lub wyższej, oraz sterownikiem Standard w wersji 9.6 lub wyższej. Ekozefir Mobile można podłączyć do grupowego sterownika Ekotouch lub Ekotouch+, co pozwala na sterowanie wszystkimi podłączonymi do danego urządzenia centralami wentylacyjnymi.
UWAGA!
Nie ma możliwości współpracy sterownika Ekozefir Mobile z centralami innymi niż Ekozefir.
Nie ma możliwości współpracy sterownika Ekozefir Mobile z centralą Ekozefir bez sterownika Digital-E, Digital-O lub Standard.
Moduł Ekozefir Mobile przystosowany jest do pracy w warunkach komfortu (temperatura powietrza 20 °C +/- 10 °C, wilgotność względna 50 % +/- 10 % R.H.
3. Podłączenie modułu internetowego Ekozefir Mobile
3.1. Zasilanie
Moduł internetowy Ekozefir Mobile jest zasilany przez dostarczony zewnętrzny zasilacz. Należy podłączyć zasilacz do sieci prądu przemiennego 230V 50Hz, a złącze micro USB należy wpiąć do gniazda zasilania urządzenia. W przypadku użycia innego zasilacza niż dołączony do zestawu, moduł powinien być podłączony do zewnętrznego źródła zasilania o napięciu 5V i maksymalnym prądzie 1500-2000mA.
UWAGA: zasilanie należy podłączyć w momencie, gdy podłączone są przewody łączące moduł z centralą oraz routerem.
3.2. Podłączenie modułu do sieci
Do podłączenia modułu internetowego Ekozefir Mobile używany jest kabel ethernetowy lub dodatkowy moduł Wi-Fi.
Moduł Ekozefir Mobile ma domyślne ustawienia łącza internetowego DHCP. Po podłączeniu urządzenia do routera z serwerem DHCP, moduł pobierze odpowiednie ustawienia sieci. W tym celu, przed włączeniem zasilania, kabel ethernetowy lub moduł WiFi musi być podłączony.
3.2.1. Zmiana ustawień internetowych
Od wersji 2.1. modułu Ekozefir Mobile istnieje możliwość zmiany ustawień internetowych oraz podłączenie dodatkowego modułu WiFi. W tym celu należy skorzystać ze specjalnie przygotowanego programu zainstalowanego na karcie USB dołączonej do modułu. Zawiera ona folder z niniejszą dokumentacją oraz folder "EkozefirMobile" z konfiguratorem. Kartę tę należy podłączyć do portu USB w komputerze i uruchomić program "konfigurator.exe".
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć który z interfejsów chcemy używać (LAN czy WiFi), a następnie w odpowiednie pola wpisać wybrane przez użytkownika ustawienia internetowe. Konfigurację zapisuje się klikając przycisk "Zapisz". Po chwili należy bezpiecznie odłączyć kartę USB z komputera i wsadzić ją do któregokolwiek z portów USB w uruchomionym module Ekozefir Mobile. W tym momencie moduł pobierze nowe ustawienia i uruchomi się ponownie. Proces ten trwa około 30s przy czym nie należy w tym czasie niczego odłączać ani dołączać do któregokolwiek ze złącz. Po tej operacji należy odpiąć kartę USB.
UWAGA!
Moduł WiFi jest opcją dodatkową i nie jest dołączony do zestawu.
W przypadku, gdy na komputerze, do którego podłączana jest kata USB, zainstalowany jest program Avast, mogą wystąpić błędy w uruchamianiu konfiguratora. W takim przypadku należy w programie Avast wykluczyć folder "EkozefirMobile" ze skanowania, bądź wyłączyć skanowanie folderów na czas konfiguracji.
3.3. Łączenie modułu ze sterownikiem centrali
Moduł Ekozefir Modbus od wersji 2.0 posiada 2 gniazda przeznaczone do podłączenia bezpośredniego sterownika centrali (Digital-E, Digital-O, Standard) oraz grupowego sterownika Ekotouch. W jednym momencie można używać tylko jednego z gniazd. Oba sterowniki łączy się z modułem za pomocą przewodu 4-żyłowego (4x0,5 mm2), który należy zakończyć z obu stron wtyczkami 4-pinowymi jak na poniższym rysunku:
Tak przygotowany przewód należy podłączyć z jednej strony do modułu Ekozefir Modbus oznaczonego "Centrala" (w przypadku podłączenia bezpośredniego) lub "Ekotouch" (w przypadku podłaczania poprzez sterownik Ekotouch), a z drugiej do gniazda serwisowego w sterowniku.
Umiejscowienie gniazda serwisowego w sterowniku Ekotouch przedstawiono na rysunku:
Aby centrale podłączone do sterownika Ekotouch współpracowały z modułem Ekozefir Modbus, powinny mieć ID o wartościach w przedziale od A do H.
3.4. Rejestracja urządzenia w chmurze
Sterowanie centralami wentylacyjnymi za pomocą modułu internetowego odbywa się poprzez stronę internetową: http://cloud.ekozefir.pl
Przed przystąpieniem do dodawania urządzenia do chmury, moduł internetowy musi być połączony z centralą oraz routerem, po czym należy włączyć go do zasilania.
W celu rejestracji urządzenia na tej stronie, należy w pierwszej kolejności zarejestrować się (poprzez podanie adresu e-mail oraz wybranego przez siebie hasła) na stronie http://cloud.ekozefir.pl/register.
W kolejnym kroku należy zalogować się na stronie, a następnie przejść do strony przypisywania central: http://cloud.ekozefir.pl/mobile/add Kod, który należy podać w wyświetlonym formularzu znajduje się na obudowie modułu. Po podaniu poprawnego kodu powinien wyświetlić się formularz do wpisywania nazwy centrali z odpowiadającym jej numerem ID (w przypadku podłączenia modułu do sterownika grupowego Ekotouch, powinny w tym miejscu wyświetlić się wszystkie podłączone do niego centrale). W pustym polu należy wpisać dowolną nazwę centrali, która widnieć będzie później w chmurze w aplikacjach mobilnych.
Jesteśmy blisko Ciebie
Oddziały
Partnerzy,
Autoryzowane punkty
Ekoklimax-Projekt Sp.j. ul. Podolska 13, 85-055 Bydgoszcz tel.: +48 52 321 24 53 www.ekozefir.pl, email@example.com | <urn:uuid:bfc44f82-00b5-4bf9-86a3-d28b965ae1ba> | finepdfs | 1.40332 | CC-MAIN-2017-39 | http://ekozefir.pl/pobierz/download?file=ZmlsZTI5MA== | 2017-09-26T21:36:01Z | crawl-data/CC-MAIN-2017-39/segments/1505818696696.79/warc/CC-MAIN-20170926212817-20170926232817-00487.warc.gz | 109,393,564 | 0.997335 | 0.999975 | 0.999975 | [
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
55,
69,
1995,
3451,
4433,
5377,
6521,
6703
] | 1 | 0 |
Zarządzanie finansami firm – teoria i praktyka
Tom 2
Redaktorzy naukowi
Adam Kopiński, Tomasz Słoński, Bożena Ryszawska
Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu
Wrocław 2012
Redaktorzy Wydawnictwa: Elżbieta Kożuchowska, Aleksandra Śliwka
Redaktor techniczny: Barbara Łopusiewicz
Korektor: Justyna Mroczkowska
Łamanie: Adam Dębski
Projekt okładki: Beata Dębska
Publikacja jest dostępna w Internecie na stronach:
www.ibuk.pl, www.ebscohost.com,
The Central and Eastern European Online Library www.cecol.com,
a także w adnotowanej bibliografii zagadnień ekonomicznych BazEkon
http://kangur.uek.krakow.pl/bazy_ae/bazekon/nowy/index.php
Informacje o naborze artykułów i zasadach recenzowania znajdują się
na stronie internetowej Wydawnictwa
www.wydawnictwo.ue.wroc.pl
Kopiowanie i powielanie w jakiejkolwiek formie
wymaga pisemnej zgody Wydawcy
© Copyright by Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu
Wrocław 2012
ISSN 1899-3192
ISBN 978-83-7695-219-2 (całość)
ISBN 978-83-7695-227-7 t. 2
Wersja pierwotna: publikacja drukowana
Druk: Drukarnia TOTEM
Aneta Michalak: Wybrane aspekty finansowania inwestycji rozwojowych w branżach kapitałochłonnych ................................................................. 11
Grzegorz Mikołajewicz: Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR), etyka biznesu i wartości korporacyjne ................................................................. 23
Sebastian Moskal: Zastosowanie instrumentu credit default swap do szacowania stopy wolnej od ryzyka na potrzeby wyceny wartości przedsiębiorstwa .................................................................................................................. 34
Krzysztof Możejko: Efektywność analizy portfelowej w zmiennych warunkach inwestycyjnych ........................................................................................................... 47
Rafał Nagaj: Analysis of public finances in Poland and the EU during the financial/economic crisis in 2008-2010 ............................................................... 60
Witold Niedzielski: Najem długoterminowy samochodów jako alternatywa dla leasingu. Studium przypadku ...................................................................................... 71
Jarosław Nowicki: Szacowanie stopy podatku dochodowego w wycenie przedsiębiorstw niebędących spółkami kapitałowymi ............................................. 83
Józef Osoba, Marcin Czarnacki: Wykorzystanie mezzanine capital w zrównoważonym modelu struktury kapitału przedsiębiorstwa ............................................ 92
Dorota Ostrowska: Sprawność zarządzania środkami finansowymi uczestników rynku emerytalnego w Polsce ........................................................................... 107
Przemysław Panfil: Przyjmowanie przez ministra finansów środków w depozyt lub w zarządzanie. Wnioski de lege lata ........................................................................ 118
Marek Pauka, Paweł Prędkiewicz: Zagadka dyskonta w wycenach zamkniętych funduszy inwestycyjnych z perspektywy inwestora ......................... 127
Agnieszka Piechocka-Kaluźna: Znaczenie współczynnika wypłacalności jako miernika bezpieczeństwa funkcjonowania banków komercyjnych ........ 141
Katarzyna Prędkiewicz: Is it possible to measure a funding gap? .................. 152
Katarzyna Prędkiewicz: Limity inwestycyjne funduszy venture capitals i aniołów biznesu ........................................................................................................ 160
Katarzyna Prędkiewicz, Hanna Sikacz: Analiza płynności statycznej grup kapitałowych na przykładzie przemysłu metalowego ........................................ 170
Anna Pyka: Zewnętrzne formy finansowania działalności operacyjnej oraz inwestycji w małych i średnich przedsiębiorstwach w okresie kryzysu gospodarczego .................................................................................................................. 183
Anna Pyka: Motywy emisji „obligacji węglowych” jako specyficznych obligacji korporacyjnych opartych na świadczeniach niepieniężnych .................. 193
Anna Rosa, Wojciech Rosa: The impact of seasonality on the level of working capital needs ........................................................................................................ 203
| Autorzy | Tytuł | Strona |
|---------------------------------------------|----------------------------------------------------------------------|--------|
| Jerzy Różański, Jakub Marszałek | Struktura finansowania firm rodzinnych na przykładzie przedsiębiorstw regionu łódzkiego | 215 |
| Jerzy Różański, Dorota Starzyńska | Finansowe i pozafinansowe czynniki rozwoju przedsiębiorstw rodzinnych w regionie łódzkim | 226 |
| Józef Rudnicki | Can stock splits generate abnormal stock performance in post-crisis era? Evidence from the New York Stock Exchange | 237 |
| Włodzimierz Rudny | Model biznesu w procesie tworzenia wartości | 248 |
| Iwona Sajewska, Artur Stefański | Źródła finansowania wybranych przedsięwzięć w zakresie produkcji energii z zasobów odnawialnych w Polsce | 259 |
| Alicja Sekula | Property revenues (PRS) and expenditures of local government units (LGUS) in Poland | 270 |
| Paweł Sekula | Empiryczny test strategii fundamentalnej | 280 |
| Przemysław Siudak | Wpływ Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej na sektor finansów publicznych | 290 |
| Tomasz Skica | Efektywność działania jednostek samorządu terytorialnego | 306 |
| Michał Soliwoda | Rzeczowe aktywa trwałe a cykl inkasa należności, obrotu zapasami i regulowania zobowiązań | 317 |
| Dorota Starzyńska, Jakub Marszałek | Bariery finansowania firm rodzinnych na przykładzie przedsiębiorstw regionu łódzkiego | 327 |
| Wacława Starzyńska, Justyna Wiktorowicz | Czy zamówienia publiczne sprzyjają innowacyjności przedsiębiorstw? | 336 |
| Artur Stefański | Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej spółek giełdowych a cena rynkowa akcji | 346 |
| Igor Styn | Zakres wykorzystania funduszy pomocowych w finansowaniu inwestycji w odnawialne źródła energii w Polsce w stosunku do potrzeb inwestycyjnych | 355 |
| Alina Szewc-Rogalska | Wykup akcji własnych przez spółki giełdowe jako forma dystrybucji wartości dla akcjonariuszy | 365 |
| Piotr Szkudlarek | Inwestycje operatorów telekomunikacyjnych jako czynnik ograniczania wykluczenia cyfrowego w Polsce | 374 |
| Aneta Szóstek | Nabywanie nieruchomości w Polsce przez inwestorów zagranicznych | 383 |
| Piotr Szymański | Propozycja nowego standardu wartości uwzględniającego koszty zewnętrzne | 394 |
| Tomasz Śpiewak | Kierunki modyfikacji metody Baumola zarządzania środkami pieniężnymi – model linii kredytowej | 406 |
| Beata Trzaskuś-Żak | Budowa modelu prognostycznego należności spłacanych terminowo metodą harmoniczną i metoda Kleina | 418 |
| Dariusz Urban | Państwowe fundusze majątkowe jako inwestor finansowy | 434 |
| Ewa Widz | Efektywność wyceny rynkowej kontraktów futures na kurs euro na GPW w Warszawie | 443 |
Paweł Wnuczak: Stopa zwrotu z kapitałów własnych (ROE) jako jedna z podstawowych determinant kreacji wartości przedsiębiorstwa ........................................ 454
Robert Wolański: Zakres wykorzystania preferencji podatkowych w podatku dochodowym przez małe i średnie przedsiębiorstwa .................................................. 467
Justyna Zabawa: Zastosowanie metody AHP w procesie finansowania inwestycji w odnawialne źródła energii ................................................................................................................................. 475
Dariusz Zawadka: Aktywność funduszy venture capital w ramach alternatywnych systemów obrotu .................................................................................................................. 488
Danuta Zawadzka, Ewa Szafraniec-Siluta: Samofinansowanie produkcji rolniczej a poziom aktywności inwestycyjnej towarowych gospodarstw rolnych – analiza porównawcza sytuacji w Polsce na tle Unii Europejskiej ........................................................................................................................................................................... 498
Grzegorz Zimon: Zarządzanie zapasami w przedsiębiorstwach tworzących zintegrowany system dostaw .................................................................................................................. 509
Aleksandra Zygmunt: Analiza płynności finansowej spółek giełdowych branży przemysłu spożywczego w Polsce .................................................................................................................. 519
Summaries
Aneta Michalak: Chosen aspects of financing development investments in capital-consuming industries .................................................................................................................. 22
Grzegorz Mikołajewicz: Corporate Social Responsibility (CSR), business ethics and corporate values .................................................................................................................. 33
Sebastian Moskal: Application of credit default swap in order to estimate risk free rate in the process of company’s valuation .................................................................................................................. 46
Krzysztof Możejko: Effectiveness of portfolio analysis in variable conditions on capital markets .................................................................................................................. 59
Rafał Nagaj: Analiza finansów publicznych w Polsce i Unii Europejskiej w czasie kryzysu finansowego i gospodarczego w latach 2008-2010 .................................................................................................................. 70
Witold Niedzielski: Long-term rent with fleet management as an alternative for lease of cars. Case study .................................................................................................................. 82
Jarosław Nowicki: Estimating the income tax rate in valuation of other enterprises than limited liability or joint-stock companies .................................................................................................................. 91
Józef Osoba, Marcin Czarnacki: The use of mezzanine capital in an equilibrium model of capital structure of an enterprise .................................................................................................................. 106
Dorota Ostrowska: Quality management of the pension market participants’ financial means in Poland .................................................................................................................. 117
Przemysław Panfil: The rules of free funds transfer to the Minister of Finance in the deposit or management – attempt to assess .................................................................................................................. 126
Marek Pauka, Paweł Prędkiewicz: Mystery of discount in valuations of closed-end funds from the investor’s perspective .................................................................................................................. 140
| Author(s) | Title | Page |
|------------------------------------------------|----------------------------------------------------------------------|------|
| Agnieszka Piechocka-Kalużna | The role of insolvency ratio in assessing safety and ability for | 151 |
| | continuance of commercial banks | |
| Katarzyna Prędkiewicz | Czy można zbadać lukę finansową? | 159 |
| Katarzyna Prędkiewicz | Venture capital and business angels investment limits | 169 |
| Katarzyna Prędkiewicz, Hanna Sikacz | Analysis of static financial liquidity in capital groups on the | 182 |
| | example of metal industry | |
| Anna Pyka | External forms of working-capital and capital-expenditure financing | 192 |
| | for small and medium-sized businesses in times of an economic | |
| | crisis | |
| Anna Pyka | The motives for issuing “coal bonds” as a specific corporate | 202 |
| | bonds based on non-financial benefits | |
| Anna Rosa, Wojciech Rosa | Wpływ sezonowości na poziom kapitału obrotowego | 214 |
| Jerzy Różański, Jakub Marszałek | Family business financial structure analysis of the Łódź region | 225 |
| | companies | |
| Jerzy Różański, Dorota Starzyńska | Financial and non-financial factors of family enterprise development| 236 |
| | in the Łódź region | |
| Józef Rudnicki | Czy podział akcji może być źródłem ponadprzeciętnych stóp zwrotu w | 247 |
| | czasach po kryzysie 2007-2009? Przykład Nowojorskiej Giełdy | |
| | Papierów Wartościowych | |
| Włodzimierz Rudny | Business model in value creation process | 258 |
| Iwona Sajewska, Artur Stefański | Main sources of funding for production ventures energy from | 269 |
| | renewable resources in Poland | |
| Alicja Sekula | Dochody i wydatki majątkowe jednostek samorządu terytorialnego | 279 |
| Paweł Sekuła | Empirical test of fundamental strategy | 289 |
| Przemysław Siudak | The influence of “Invest-Park” – Walbrzych Special Economic Zone | 305 |
| | on public finance sector | |
| Tomasz Skica | Effectiveness of activities of local government units | 316 |
| Michał Soliwoda | Tangible fixed assets vs. receivables, turnover and payables | 326 |
| | conversion cycles | |
| Dorota Starzyńska, Jakub Marszałek | Family business financing barriers analysis of the Łódź region | 335 |
| | companies | |
| Waclawa Starzyńska, Justyna Wiktorowicz | Can public procurement stimulate innovativeness of enterprises? | 345 |
| Artur Stefański | Operating cash flow of firms listed on stock exchange and the price| 354 |
| | of stocks | |
| Igor Styn | The scope of aid funds use in financing investments in renewable | 364 |
| | energy in Poland in comparison to investment needs | |
| Alina Szewc-Rogalska | Share repurchase by publicly listed companies as a form of value | 373 |
| | distribution for shareholders | |
| Autor | Tytuł | Strona |
|-------|-------|--------|
| Piotr Szkudlarek | Telecommunication operators’ investments as a factor limiting the digital exclusion in Poland | 382 |
| Aneta Szóstek | Acquiring properties in Poland by foreign investors | 393 |
| Piotr Szymański | The idea of a new standard of value which takes into account the external costs | 405 |
| Tomasz Śpiewak | Directions of modifications of the Baumol cash management model – line of credit model | 417 |
| Beata Trzaskuś-Żak | Construction of the prognostic model of paid-in-term receivables using the harmonic method and the Klein method | 433 |
| Dariusz Urban | Sovereign Wealth Funds as a financial investor | 442 |
| Ewa Widz | Efficiency of market valuation of euro futures on the Warsaw Stock Exchange | 453 |
| Paweł Wnuczak | Return on equity (ROE) as one of fundamental determinants of company’s value creation | 466 |
| Robert Wolański | The scope of the use of tax expenditures in income tax for small and medium enterprises | 474 |
| Justyna Zabawa | The application of the AHP method in the process of financing renewable energy sources projects | 487 |
| Dariusz Zawadka | Venture Capital activity in alternative investment markets | 497 |
| Danuta Zawadzka, Ewa Szafraniec-Siluta | Self-financing of agricultural production vs. the level of commercial farms’ investment activity – comparative analysis of the situation in Poland on the basis of the European Union | 508 |
| Grzegorz Zimon | Inventory management in enterprises creating an integrated supply system | 518 |
| Aleksandra Zygmunt | Financial liquidity analysis of quoted enterprises belonging to food industry in Poland | 531 |
Ewa Widz
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
**EFEKTYWNOŚĆ WYCENY RYNKOWEJ KONTRAKTÓW FUTURES NA KURS EURO NA GPW W WARSZAWIE**
**Streszczenie:** Głównym celem artykułu jest zbadanie zgodności wyceny rynkowej z wyceną teoretyczną walutowych kontraktów futures na kurs euro, notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, wygasających w latach 2008-2010. Przeprowadzone badania wykazały, że na polskim rynku instrumenty te są zwykle niedoszacowane. Istnienie takiego zjawiska, a nawet jego nasilenie w II połowie 2009 r. i w 2010 r., wskazuje na techniczne trudności z realizacją arbitrażu reverse cash-and-carry, który mógłby te różnice w wycenie usunąć. Wynika to m.in. z problemów z zaciągnięciem pożyczki w walucie obcej, co potwierdziłoby wzrost niedoszacowania w okresie, kiedy banki ograniczyły podaż kredytów walutowych i zaostrzyły wymagania wobec klientów.
**Słowa kluczowe:** efektywność, wycena, futures na euro.
1. **Wstęp**
Wycena instrumentu pochodnego jest funkcją wyceny instrumentu bazowego. Tak również jest dla walutowych kontraktów futures. Ceny instrumentu bazowego i kontraktu terminowego, czyli ceny spot i futures, są ze sobą ściśle powiązane i najpóźniej w dniu wygaśnięcia kontraktu powinny się zrównać. Wartość teoretyczna kontraktu wynika z aktualnej ceny instrumentu bazowego, z uwzględnieniem zmiany wartości pieniądza w czasie. Każdego dnia konkretnej cenie spot odpowiada inna teoretyczna cena futures (tzw. fair value). Nie zawsze jednak wycena rynkowa kontraktu futures, która dokonywana jest na giełdzie (a więc jest wynikiem gry popytu i podaży), jest zgodna z wyceną teoretyczną tego instrumentu. Taka różnica w wycenie nazywana jest bazą wartości [Steiner 2002, s. 82]. Zgodność wyceny rynkowej i teoretycznej kontraktu oznacza, że inwestorzy nie mogą osiągnąć zysku arbitrażowego. Jeśli natomiast rynkowy kurs kontraktu różni się od fair value kontraktu, można zrealizować zyski wynikające z niewłaściwej wyceny instrumentu pochodnego, realizując strategię arbitrażu. Celem arbitrażu jest osiągnięcie zysku teoretycznie bez ponoszenia ryzyka, poprzez wykorzystanie różnicy cen na dwóch lub więcej rynkach. Istota arbitrażu wynika z prawa jednej ceny (law of one price), które mówi, że jedno dobro
nie może mieć w tym samym czasie dwóch różnych cen. Jeśli na rynku pojawi się sytuacja taka, że jeden instrument ma dwie różne ceny, wówczas można osiągnąć zysk, kupując instrument po niższej cenie i sprzedając go po wyższej [Luenberger 2003, s. 19-20].
Podstawowym elementem strategii arbitrażowej na rynku futures jest określenie fair value kontraktu i jego porównanie z wyceną rynkową. W sytuacji przewartościowania kontraktu (tj. gdy jest on notowany powyżej ceny teoretycznej) można zastosować arbitraż cash-and-carry (long spot) [Dębski 2005, s. 361]. Strategia ta polega na sprzedaży kontraktu i jednoczesnym zakupie instrumentu będącego bazowym dla kontraktu. W terminie wygaśnięcia kontraktu należy zamknąć obie pozycje. Osiągnięta w ten sposób stopa zwrotu przewyższa stopę wolną od ryzyka. Gdy kontrakt jest niedowartościowany (notowany poniżej swojej wartości teoretycznej), stosuje się strategię reverse cash-and-carry (short spot), polegającą na kupnie kontraktu futures i jednoczesnej sprzedaży instrumentu bazowego [Wąs 2002, s. 27]. Jeśli inwestor nie posiada instrumentu bazowego, może go pozyczzyć.
Wykorzystanie pojawiających się na rynku możliwości osiągnięcia zysku arbitrażowego powoduje wyrównywanie się cen rynkowych i teoretycznych kontraktów, prowadząc do większej efektywności rynku i zapewniając ścisły związek między notowaniami kasowymi i notowaniami futures [Tarczyński 1999, s. 194]. Rynek jest więc efektywny wtedy, gdy istniejące niezgodności w wycenie rynkowej i teoretycznej instrumentów są niewielkie, tzn. wynikają jedynie z wysokości kosztów transakcyjnych związanych z dokonywanym arbitrażem, natomiast większe różnice są szybko niwelowane przez arbitrażystów. Należy jednocześnie zaznaczyć, że istotne znaczenie ma płynność obu rynków: instrumentu bazowego i pochodnego. Wszelkie problemy z realizacją strategii arbitrażu skutkują utrzymywaniem się różnic w wycenie, a więc powodują nieefektywność wyceny rynkowej kontraktów i nieefektywność rynku.
Głównym celem niniejszej pracy jest zbadanie zgodności wyceny rynkowej z wyceną teoretyczną kontraktów futures na kurs euro, notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, wygasających w latach 2008-2010. Pozwoli to na określenie praktycznych możliwości osiągania zysków arbitrażowych, co jest istotne z punktu widzenia inwestorów działających na tym rynku, oraz na uzyskanie informacji o stopniu efektywności polskiego rynku w okresie zwiększonego ryzyka walutowego.
2. Wycena rynkowa a wycena teoretyczna kontraktów walutowych
Dla kontraktów walutowych wartość teoretyczną wyznacza się, zakładając ciągłą kapitalizację, z następującego wzoru [Hull 1999, s. 73]:
\[ T = Se^{(r-r_f)t/360}, \]
gdzie: $T$ – wartość teoretyczna kontraktu terminowego; $S$ – cena instrumentu bazowego (na rynku spot); $e$ – podstawa logarytmu naturalnego $\approx 2,718$; $r$ – krajowa stopa procentowa wolna od ryzyka; $r_f$ – stopa procentowa wolna od ryzyka możliwa do uzyskania dla danej waluty; $t$ – liczba dni do wygaśnięcia kontraktu.
Walutę obcą można tu potraktować jak papier wartościowy, który zapewnia określoną stopę dywidendy. Powyższy wzór nie uwzględnia kosztów transakcyjnych związanych z otwieraniem i zamykaniem pozycji na rynku futures oraz kosztów pożyczki w walucie obcej w przypadku krótkiej sprzedaży waluty.
Jeżeli zagraniczna stopa procentowa jest wyższa niż stopa krajowa ($r_f > r$), to cena futures jest zawsze niższa od ceny spot i maleje wraz z wydłużaniem się terminu ważności kontraktu. Jeśli natomiast krajowa stopa procentowa jest wyższa od stopy zagranicznej ($r > r_f$), to $F > S$, a $F$ zwiększa się wraz ze wzrostem $t$ [Hull 1999, s. 73].
W praktyce wartość teoretyczna kontraktu nie jest jedną liczbą, lecz przedziałem. Należy bowiem policzyć dwie wartości fair value: jedną na podstawie ceny w ofercie kupna (fair value bid), a drugą na podstawie ceny w ofercie sprzedaży (fair value ask). W ten sposób otrzymujemy następujące formuły (por. [Winnicki 2002, s. 16]):
$$T_{bid} = S_{bid} e^{(r-r_f)/360}$$
$$T_{ask} = S_{ask} e^{(r-r_f)/360}$$
$$T_{bid} < T_{ask}, \quad S_{bid} < S_{ask},$$
gdzie: $T_{bid}$ – fair value bid; $T_{ask}$ – fair value ask; $S_{bid}$ – cena instrumentu bazowego w ofercie kupna; $S_{ask}$ – cena instrumentu bazowego w ofercie sprzedaży.
Dzięki dokonanym obliczeniom uzyskujemy dwie brzegowe wartości fair value: $T_{bid}$ i $T_{ask}$, wyznaczające przedział, w ramach którego dokonanie arbitrażu nie jest możliwe. Szerokość tego przedziału zmniejsza się w miarę zbliżania się do terminu wygaśnięcia kontraktu. Arbitraż jest możliwy tylko wtedy, gdy rynkowa cena kontraktu jest niższa od $T_{bid}$ lub wyższa od $T_{ask}$.
Ponieważ można wyróżnić dwie wartości fair value kontraktu, można również wyodrębnić dwie ceny rynkowe kontraktu: $F_{bid}$ – cenę kontraktu w ofercie kupna, $F_{ask}$ – cenę kontraktu w ofercie sprzedaży. Stąd wniosek, że arbitraż jest możliwy do wykonania, gdy:
– $F_{bid} > T_{ask}$ – inwestor realizuje w tym przypadku arbitraż cash-and-carry, lub
– $F_{ask} < T_{bid}$ – inwestor przeprowadza wówczas arbitraż reverse cash-and-carry.
W celu stwierdzenia, czy danego dnia możliwy jest zyskowny arbitraż, należy porównać wielkości $F_{ask}$ i $T_{bid}$ oraz $F_{bid}$ i $T_{ask}$.
Porównanie wyceny rynkowej i teoretycznej nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, czy możliwy jest arbitraż, ze względu na istnienie kosztów związanych z realizacją strategii arbitrażu. Jeśli zyski z arbitrażu nie pokrywają kosztów strategii
i ewentualnych podatków, a więc gdy arbitraż jest nieopłacalny, należy uznać, że nie powstała możliwość arbitrażu. W rachunku opłacalności arbitrażu inwestor powinien ująć następujące koszty:
- prowizje pobierane przez biura maklerskie od kupna / sprzedaży kontraktów,
- koszty pożyczki waluty w przypadku arbitrażu reverse cash-and-carry oraz oprocentowanie środków na zakup waluty w przypadku strategii cash-and-carry w sytuacji, gdy inwestycja realizowana jest ze środków obcych,
- koszty zabezpieczenia pozycji w kontraktach (wstępny depozyt zabezpieczający, ewentualnie depozyt uzupełniający).
Uwzględniając koszty we wzorze na wartość teoretyczną kontraktu, inwestor będzie mógł stwierdzić, czy arbitraż jest dla niego opłacalny w praktyce, czyli po skorygowaniu zysków o koszty związane z realizacją danej strategii.
Wzór na zmodyfikowaną wartość teoretyczną kontraktu w przypadku arbitrażu cash-and-carry przyjmie następującą postać (por. [Kolb 1997, s. 35]):
\[
zmT = Se^{(r-r_f)t/360} + S(e^{rt/360} - 1) + dF(e^{rt/360} - 1) + k_p
\]
\[
zmT = Se^{(r-r_f)t/360} + S(e^{rt/360} - 1)(S + dF) + k_p
\]
gdzie: \(zmT\) – zmodyfikowana wartość teoretyczna; \(d\) – depozyt wstępny dla kontraktu terminowego futures w ujęciu procentowym; \(k_p\) – prowizja od obrotu kontraktami (zwyczkle w złotych za jeden kontrakt); \(S(e^{rt/360} - 1)\) – koszt pożyczki na zakup waluty; \(dF(e^{rt/360} - 1)\) – koszt pożyczki na depozyt zabezpieczający.
Jeśli arbitrażysta stosuje krótką sprzedaż, jego koszty wzrastają o koszty oprocentowania pożyczki waluty. Ważna jest długość okresu, na jaki udzielono pożyczki. Przy wysokiej stopie procentowej parametr ten w istotny sposób wpływa na poziom kosztów. Zmodyfikowaną wartość teoretyczną kontraktu w przypadku arbitrażu reverse cash-and-carry można wyliczyć ze wzoru:
\[
zmT = Se^{(r-r_f)t/360} - S(e^{rt/360} - 1) + dF(e^{rt/360} - 1) - k_p,
\]
gdzie: \(S(e^{rt/360} - 1)\) – koszt pożyczki w walucie obcej; \(dF(e^{rt/360} - 1)\) – koszt pożyczki na depozyt zabezpieczający, pozostałe oznaczenia jak wyżej.
3. Metodologia badawcza
Badanie efektywności wyceny rynkowej kontraktów futures na kurs euro zostało przeprowadzone poprzez określenie zbieżności cen rynkowych i teoretycznych tych instrumentów wyznaczonych na podstawie wzoru:
\[
T = Se^{(r-r_f)t/360}.
\]
W przeprowadzonych badaniach za cenę rynkową przyjęto kurs zamknięcia notowań dla danej serii kontraktów, tym samym pominięto rozróżnienie między kursami *ask* i *bid*, natomiast za kurs instrumentu bazowego uznano średni kurs NBP. Za stopę wolną od ryzyka przyjęto średnią rentowność 52-tygodniowych bonów skarbowych, uzyskaną na przetargach zrealizowanych w okresie badawczym. Z kolei za stopę procentową wolną od ryzyka możliwą do uzyskania dla danej waluty (euro) uznano średnią stopę procentową operacji refinansowych Europejskiego Banku Centralnego (podstawowa stopa EBC)\(^1\).
Analizę przeprowadzono dla notowanych na GPW w Warszawie kontraktów na kurs euro, których termin wygaśnięcia przypadał w latach 2008-2010. W badaniach pominięto serie, dla których liczba obserwowanych notowań nie przekraczała 10. Tym samym w analizie uwzględniono 12 serii kontraktów. Charakterystykę wybranych serii przedstawia tab. 1. Łączna liczba obserwacji wyniosła 1844.
**Tabela 1.** Charakterystyka wybranych serii kontraktów na kurs euro stanowiących podstawę badań empirycznych
| Lp. | Kontrakt | Dzień wygaśnięcia | Liczba notowań (obserwacji) |
|-----|------------|--------------------|-----------------------------|
| 1 | FEURH8 | 2008-03-20 | 76 |
| 2 | FEURM8 | 2008-06-20 | 84 |
| 3 | FEURU8 | 2008-09-19 | 103 |
| 4 | FEURZ08 | 2008-12-19 | 165 |
| 5 | FEURH09 | 2009-03-20 | 143 |
| 6 | FEURM09 | 2009-06-19 | 159 |
| 7 | FEURU09 | 2009-09-18 | 188 |
| 8 | FEURZ09 | 2009-12-18 | 206 |
| 9 | FEURH10 | 2010-03-19 | 174 |
| 10 | FEURM10 | 2010-06-18 | 189 |
| 11 | FEURU10 | 2010-09-17 | 166 |
| 12 | FEURZ10 | 2010-12-17 | 191 |
| Razem | | | 1844 |
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GPW w Warszawie.
Dla każdej serii wyznaczono liczbę sesji, na których miało miejsce przeszacowanie kontraktu, i liczbę sesji, na których kontrakt był niedoszacowany. Ustalono ponadto średnią wielkość odchylenia wyceny rynkowej kontraktu od wartości teoretycznej, w złotych oraz w procentach wartości teoretycznej. Wielkość odchylenia
---
\(^1\) Przyjęte założenia metodologiczne stanowią pewnego rodzaju ograniczenia badawcze. W szczególności wpływ na ostateczny wynik przeprowadzonych badań ma uwzględnienie średnich kursów euro NBP zamiast kursów zamknięcia instrumentu bazowego z rynku *spot*, a także pominięcie kwestii różnic cen *ask* i *bid* oraz różnic w wysokości stopy lokacyjnej i pożyczkowej. Uwzględnienie tych elementów pozwoliłoby uzyskać bardziej realne wyniki.
została obliczona z wartości bezwzględnych odchyleń, a więc bez względu na kierunek odchylenia. Natomiast po uwzględnieniu kierunku odchylenia obliczono średnie przeszacowanie i niedoszacowanie każdej serii kontraktu. Wielkości ze znakiem „+” informują, o ile średnio dany kontrakt był przeszacowany, a wielkości ze znakiem „-“ – o ile był średnio niedoszacowany. Średnią różnicę między ceną rynkową a teoretyczną wyznaczono według wzoru: ln(cena rynkowa/cena teoretyczna). Obliczone zostało także odchylenie standardowe średniego przeszacowania / niedoszacowania.
Wyceny teoretycznej dokonano w dwóch wersjach: bez kosztów transakcyjnych i po uwzględnieniu tych kosztów. Przyjęto, że prowizja za otwarcie i zamknięcie kontraktu wynosi 10 zł, depozyt wstępny jest na poziomie 3% wartości kontraktu, a koszty pożyczki w złotych i w walucie obcej wynoszą tyle, ile stopy procentowe \( r \) i \( r_f \).
4. Wyniki badań
Istniejące na rynku różnice pomiędzy wyceną rynkową i teoretyczną kontraktów futures informują o stopniu efektywności rynku. Jednocześnie im większe są te różnice, tym mniejsza efektywność rynku kontraktów. Badanie poziomu efektywności rynku futures na kurs euro na GPW w Warszawie dokonane zostało poprzez określenie zbieżności cen rynkowych i teoretycznych. Dane dotyczące rozbieżności w wycenie prezentuje tab. 2.
**Tabela 2.** Wyniki badań empirycznych dla kontraktów futures na kurs euro
| Kontrakt | Baza ujemna | Baza ujemna (w % notowan) | Liczba przeszacowań | Liczba przeszacowań (w % notowań) | Liczba niedoszacowań | Liczba niedoszacowań (w % notowań) |
|------------|-------------|---------------------------|---------------------|-----------------------------------|----------------------|-----------------------------------|
| FEURH8 | 58 | 76,32 | 20 | 26,32 | 56 | 73,68 |
| FEURM8 | 71 | 84,52 | 24 | 28,57 | 60 | 71,43 |
| FEURU8 | 89 | 86,41 | 27 | 26,21 | 76 | 73,79 |
| FEURZ08 | 138 | 83,64 | 40 | 24,24 | 125 | 75,76 |
| FEURH09 | 103 | 72,03 | 40 | 27,97 | 103 | 72,03 |
| FEURM09 | 106 | 66,67 | 28 | 17,61 | 131 | 82,39 |
| FEURU09 | 128 | 68,09 | 21 | 11,17 | 167 | 88,83 |
| FEURZ09 | 154 | 74,76 | 23 | 11,17 | 183 | 88,83 |
| FEURH10 | 149 | 85,63 | 28 | 16,09 | 146 | 83,91 |
| FEURM10 | 162 | 85,71 | 25 | 13,23 | 164 | 86,77 |
| FEURU10 | 140 | 84,34 | 40 | 24,10 | 126 | 75,90 |
| FEURZ10 | 168 | 87,96 | 22 | 11,52 | 169 | 88,48 |
| Razem | 1466 | 79,50 | 336 | 18,22 | 1508 | 81,78 |
Źródło: opracowanie na podstawie badań własnych.
Z przeprowadzonych badań wynika, że wycena rynkowa kontraktów futures na euro, notowanych na GPW w Warszawie i wygasających w latach 2008-2010, odbiega od wartości teoretycznej tych instrumentów. W analizowanym okresie badane kontrakty były notowane najczęściej poniżej fair value (81,78% obserwacji). Jednocześnie zjawisku niedoszacowania towarzyszyła zwykle ujemna baza (kontrakty notowano powyżej kursu instrumentu bazowego), którą zaobserwowano podczas 79,5% notowań. Potwierdza to zależność znaku bazy od relacji między krajową stopą procentową a stopą zagraniczną, gdyż w przypadku Polski $r > r_f$. Ujemna baza może towarzyszyć zarówno przeszacowaniu, jak i niedoszacowaniu kontraktów, natomiast baza dodatnia zawsze oznacza niedoszacowanie instrumentu pochodnego. Stąd wniosek, że przeszacowanie występuje tylko przy bazie ujemnej, natomiast niedoszacowanie może wystąpić zarówno przy bazie ujemnej, jak i dodatniej.
Udział notowań niedoszacowanych dla poszczególnych serii kontraktów był zróżnicowany i wynosił od 71,43% notowań dla serii FEURM8 aż do 88,83% dla serii FEURU09 i FEURZ09. Rysunek 1 przedstawia relację wyceny rynkowej i teoretycznej dla kontraktu FEURZ09 na tle kursu euro. Wyraźnie widoczna jest konwergencja cen futures i spot oraz zmniejszanie się różnicy w wycenie rynkowej i teoretycznej kontraktu wraz ze zbliżaniem się terminu wygaśnięcia. Warto jednocześnie zauważyć, że rynkowe notowania analizowanego kontraktu bardziej podążały za kursem euro niż za wyceną teoretyczną futures.
Rys. 1. Wycena rynkowa i teoretyczna kontraktu FEURZ09 na tle instrumentu bazowego
Źródło: opracowanie na podstawie badań własnych.
Kiedy kontrakty są niedoszacowane, istnieją teoretyczne podstawy do realizacji strategii arbitrażu reverse cash-and-carry. Istotna jest jednak wielkość niedoszacowania, gdyż niewielkie odchylenia mogą istnieć ze względu na występowanie kosztów transakcyjnych. Arbitraż jest opłacalny, gdy baza wartości jest na tyle duża, by pokryć koszty związane z realizacją strategii. Wielkość odchyleń dla badanych serii została przedstawiona w tab. 3.
**Tabela 3.** Wyniki badań rozbieżności wyceny rynkowej i teoretycznej dla kontraktów futures na kurs euro
| Kontrakt | Średnia wielkość odchylenia | Średnie przeszacowanie/niedoszacowanie (w % wartości teoretycznej) | Odchylenie standardowe średniego przeszacowania/niedoszacowania |
|------------|-----------------------------|---------------------------------------------------------------|---------------------------------------------------------------|
| | w zł dla 1 kontraktu | w % wartości teoretycznej | |
| FEURH8 | 75,60 | 0,2099 | −0,1323 | 0,2309 |
| FEURM8 | 74,08 | 0,2124 | −0,1068 | 0,2497 |
| FEURU8 | 108,85 | 0,3213 | −0,1609 | 0,3853 |
| FEURZ08 | 211,77 | 0,5943 | −0,3621 | 0,6583 |
| FEURH09 | 328,99 | 0,8240 | −0,5025 | 0,9132 |
| FEURM09 | 389,90 | 0,9222 | −0,7729 | 0,9109 |
| FEURU09 | 451,43 | 1,0601 | −1,0150 | 0,9500 |
| FEURZ09 | 491,51 | 1,0877 | −1,0551 | 1,0331 |
| FEURH10 | 373,51 | 0,8525 | −0,7804 | 0,9601 |
| FEURM10 | 361,01 | 0,8513 | −0,7548 | 0,8271 |
| FEURU10 | 266,27 | 0,6380 | −0,5331 | 0,7317 |
| FEURZ10 | 261,01 | 0,6366 | −0,5875 | 0,6025 |
| Średnia | 314,84 | 0,7535 | −0,6385 | 0,8526 |
Źródło: opracowanie na podstawie badań własnych.
Przeprowadzone badania wykazały, że wartość rynkowa kontraktu różniła się przeciętnie od wartości teoretycznej o 314,84 zł, co stanowiło 0,75% wartości teoretycznej. Szczególnie duże wartości odchyleń występowały dla kontraktów wygasających pod koniec 2009 r. Badane kontrakty były średniio niedoszacowane, a wielkość tego niedoszacowania wynosiła przeciętnie 0,64% wartości teoretycznej kontraktu. Zjawisko to występowało w niewielkim stopniu dla kontraktów wygasających w 2008 r., natomiast nasiliło się w drugiej połowie 2009 r. w związku ze znaczną aprecjacją euro w stosunku do złotego. Znalazło to odbicie zwłaszcza w notowaniach kontraktów FEURU09 i FEURZ09.
Odchylenie standardowe średniego niedoszacowania badanych kontraktów wyniosło 0,85, co oznacza, że podczas 68% notowań wielkość niedoszacowania mieściła się w przedziale \((-0,64 \pm 0,85)\)% fair value. Tym samym odchylenie standardowe średniego niedoszacowania było większe niż sama średnia wielkość niedoszacowania.
Uwzględnienie w wycenie teoretycznej kosztów transakcyjnych, kosztów pożyczki na depozyt zabezpieczający oraz kosztów pożyczki na zakup waluty w przypadku realizacji strategii cash-and-carry i kosztów pożyczki euro w przypadku możliwości realizacji arbitrażu reverse cash-and-carry pozwoliło na wyznaczenie dwóch zmodyfikowanych wartości teoretycznych kontraktu. Ich porównanie z wyceną rynkową znacznie ograniczyło liczbę sesji, na których występowało przeszacowanie lub niedoszacowanie, zapewniające zysk dla arbitrażystów. Wyniki badania przedstawia tab. 4.
**Tabela 4.** Wyniki badań rozbieżności wyceny rynkowej i wartości teoretycznej zmodyfikowanej o koszty transakcyjne dla kontraktów futures na kurs euro
| Kontrakt | Liczba przeszacowań | Liczba przeszacowań (w % notowań) | Liczba niedoszacowań | Liczba niedoszacowań (w % notowań) | Średnie przeszacowanie/niedoszacowanie (w % wartości teoretycznej) |
|------------|---------------------|-----------------------------------|----------------------|------------------------------------|---------------------------------------------------------------|
| FEURH8 | 3 | 3,95 | 5 | 6,58 | −0,0003 |
| FEURM8 | 6 | 7,14 | 3 | 3,57 | 0,0001 |
| FEURU8 | 8 | 7,77 | 10 | 9,71 | −0,0004 |
| FEURZ08 | 9 | 5,45 | 25 | 15,15 | −0,0027 |
| FEURH09 | 14 | 9,79 | 39 | 27,27 | −0,0065 |
| FEURM09 | 10 | 6,29 | 57 | 35,85 | −0,0139 |
| FEURU09 | 7 | 3,72 | 100 | 53,19 | −0,0143 |
| FEURZ09 | 6 | 2,91 | 121 | 58,74 | −0,0195 |
| FEURH10 | 8 | 4,60 | 103 | 59,20 | −0,0155 |
| FEURM10 | 9 | 4,76 | 111 | 58,73 | −0,0117 |
| FEURU10 | 4 | 2,41 | 78 | 46,99 | −0,0087 |
| FEURZ10 | 2 | 1,05 | 97 | 50,79 | −0,0067 |
| Razem | 86 | 4,66 | 749 | 40,62 | −0,0097 |
Źródło: opracowanie na podstawie badań własnych.
Udział sesji przeszacowanych po uwzględnieniu kosztów spadł do zaledwie 4,66%, a tylko na tych sesjach możliwe było osiągnięcie zysków ze strategii cash-and-carry. Nadal częściej można było zyskać na arbitrażu reverse cash-and-carry, gdyż udział sesji, na których kontrakty były niedoszacowane, stanowił 40,62%. Jednakże przeciętne niedoszacowanie kontraktu znacznie spadło z 0,64% do 0,01% wartości teoretycznej. To oznacza mniejsze potencjalne zyski. Odchylenie standar-dowe średniego niedoszacowania wyniosło 0,0213.
5. Podsumowanie
Analiza wyceny kontraktów futures na euro notowanych na GPW w Warszawie wykazała, że na polskim rynku instrumenty te są zwykle niedoszacowane. Istnienie takiego zjawiska, a nawet jego nasilenie w II połowie 2009 r. i w 2010 r., wskazuje na techniczne trudności z realizacją arbitrażu reverse cash-and-carry, który mógłby te różnice w wycenie usunąć. Wynika to m.in. z problemów z zaciągnięciem pożyczki w walucie obcej, co potwierdzałoby wzrost niedoszacowania w okresie, kiedy banki ograniczyły podaż kredytów walutowych i zaostrzyły wymagania wobec klientów. Wynika z tego wniosek, iż ograniczenia instytucjonalno-prawne mogą stanowić istotną barierę w samoczynnym i naturalnym procesie zwiększania efektywności rynkowej.
Uwzględnienie kosztów związanych z realizacją arbitrażu znacznie poszerzyło tzw. korytarz bezarbitrażowy, czyli taki obszar, w którym strategie arbitrażu są nieopłacalne. Ponadto dodatkowe koszty zmniejszyły potencjalną dochodowość arbitrażu, gdyż znacznie zmniejszyła się nieefektywność wyceny rynkowej futures. W przeprowadzonych badaniach przyjęto założenie relatywnie niskich kosztów. Trzeba też mieć świadomość, że poziom tych kosztów może być bardzo zróżnicowany, w zależności od rodzaju inwestora i jego obrotów na rynku. W badaniu pominięto także istnienie spreadów w notowaniach kontraktów i walut oraz różnic w wysokości stopy pożyczkowej i depozytowej. Należy zatem pamiętać o pewnych ograniczeniach zastosowanej metody badawczej. Uzyskane wyniki potwierdzają nieefektywność wyceny rynkowej kontraktów futures na euro i jej systematyczne utrzymywanie się na polskim rynku, jednakże ocena efektywności możliwego do realizacji arbitrażu wymaga przeprowadzenia dalszych badań, uwzględniających dodatkowe parametry rynkowe.
Literatura
Anczok W., Istota i schemat funkcjonowania inwestycji arbitrażowych, „Rynek Terminowy” 2002, nr 4.
Dębski W., Rynek finansowy i jego mechanizmy, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2005.
Gątarek D., Maksymiuk R., Wycena i zabezpieczenie pochodnych instrumentów finansowych, Liber, Warszawa 1998.
Hull J., Kontrakty terminowe i opcje. Wprowadzenie, WIG-Press, Warszawa 1999.
Jakubowski J., Palczewski A., Rutkowski M., Stettner Ł., Matematyka finansowa. Instrumenty pochodne, Wyd. Naukowo-Techniczne, Warszawa 2006.
Kolb R.W., Wszystko o instrumentach pochodnych, WIG-Press, Warszawa 1997.
Luenberger D.G., Teoria inwestycji finansowych, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2003.
Steiner R., Rynki finansowe – przewodnik encyklopedyczny, Reuters, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2002.
Tarczyński W., Zwolankowski M., Inżynieria finansowa, Placet, Warszawa 1999.
Wąs P., *O możliwościach arbitrażu między rynkiem kasowym a terminowym na GPW w Warszawie*, „Rynek Terminowy” 2002, nr 1.
Winnicki M., *Fundusz zamknięty jako wehikuł przeprowadzania transakcji arbitrażowych*, „Rynek Terminowy” 2002, nr 4.
**EFFICIENCY OF MARKET VALUATION OF EURO FUTURES ON THE WARSAW STOCK EXCHANGE**
**Summary:** The aim of the paper is to analyze the compatibility of market valuation with the theoretical valuation of euro futures on the WSE in 2008-2010. The study shows that these instruments are usually underestimated on the Polish market. This situation is caused by technical difficulties in implementing the reverse cash-and-carry arbitrage, which otherwise could reduce the differences in valuation. The technical problems are due to restrictions in foreign currency loans policy, especially during the time of financial crisis. Furthermore, the additional costs reduce profits of arbitragers. As a result, the research proves the inefficiency of the market valuation of euro futures contracts and its systematic support on the Polish market.
**Keywords:** euro futures, valuation. | ed8cd1b5-ab52-41da-a2f6-3831431c7883 | finepdfs | 2.083984 | CC-MAIN-2022-49 | https://www.dbc.wroc.pl/Content/23460/PDF/Widz_Efektywnosc_Wyceny_Rynkowej_Kontraktow_Futures_2012.pdf | 2022-11-28T08:07:27+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446710488.2/warc/CC-MAIN-20221128070816-20221128100816-00376.warc.gz | 794,677,445 | 0.935114 | 0.999831 | 0.999831 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"eng_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
187,
1061,
4323,
7784,
11994,
17140,
18821,
21089,
23792,
26612,
28933,
31920,
35997,
37647,
42828,
47076,
49702,
50819
] | 1 | 0 |
Data sheet
Maty Superwool®
Opis
Maty Superwool ® Plus i Superwool ® HT mają takie same zalety jak inne materiały z rodziny włókien Superwool ® , dodatkowo charakteryzują się jednak większą wytrzymałością i lepszymi właściwościami termicznymi. Maty Superwool ® Plus i Superwool ® HT są wytwarzane z surowców o wysokiej czystości, z zastosowaniem nowej technologii produkcji. Oprócz ulepszenia właściwości cieplnych, wyeliminowano także istotnie uciążliwe cząstki pyłu, dzięki czemu wyrób jest miękki w dotyku i powoduje mniejsze podrażnienia w trakcie użytkowania.
®
Maty Superwool ® Plus są
wytwarzane z długich włókien Superwool
Plus są wytwarzane z długich włókien Superwool ® HT
Maty
Superwool
®
HT
Zarówno maty Superwool ® Plus, jak i Superwool ® HT wykazują wyjątkowe właściwości izolacyjne w wysokich temperaturach. Maty Superwool ® Plus i Superwool HT charakteryzują się doskonałą stabilnością termiczną i zachowują początkową miękką strukturę włókien aż do maksymalnej temperatury ciągłego użycia. Maty Superwool ® Plus i Superwool ® HT są igłowane z obu stron. Cechuje je duża wytrzymałość, zarówno przed ogrzaniem, jak i po nim. Maty Superwool ® Plus i Superwool ® HT nie zawierają ani środków wiążących, ani środków nawilżających i podczas pierwszego wypału nie emitują żadnych dymów ani zapachu. Maty Superwool ® Plus i Superwool ® HT są elastyczne, łatwe do przycinania i kształtowania, a także proste w montażu. (Numer CAS: 329211-92-9).
POLISH
Metric information - Page 2
Temperatura klasyfikacyjna Mata Superwool ® Plus
: 1200°C (2192°F) : 1300°C (2372°F)
MataSuperwool
®
HT
Maksymalna ciągła temperatura pracy zależy od zastosowania. Odporne na większość chemikaliów z wyłączeniem silnych alkaliów, kwasu fosforowego i molibdenu. Dla uzyskania bliższych informacji prosimy o kontakt z lokalnym biurem Morgan Thermal Ceramics.
Typowe zastosowania
= Izolacja kominów = Wyłożenia pieców
= Wytwarzanie energii, szczególnie izolacja kanałów w układach skojarzonych turbiny gazowej z kotłem odzysknicowym
= Otuliny rur
= Izolacja grzejników pojemnościowych = Izolacja pieców domowych
= Okładziny pieców do wyżarzania = Izolacja tylna pieców i palenisk
= Osłony cieplne wydechu w motoryzacji = Osłony aluminiowych rynien spustowych
= Odprężanie przy spawaniu
Korzyści
Doskonała izolacyjność cieplna w porównaniu ze standardami branżowymi
Typ
= Bez środków wiążących i nawilżających = Stabilność cieplna
Mata wykonana z wysokotemperaturowych włókien izolacyjnych.
= Niska pojemność cieplna
= Odporność na nagłe zmiany temperatury = Dobra dźwiękochłonność
= Dobra odporność na rozdarcia = Elastyczność i wytrzymałość
= Wyłączone z klasyfikacji rakotwórczej zgodnie z Notą Q Dyrektywy 97/69/WE
www.morganadvancedmaterials.com
© 2016 Thermal Ceramics, a business of Morgan Advanced Materials
SDS:
NA: 350
EU: 144/138
GHS: n/a
03/2016 Page 1 of 2
Data sheet
Maty Superwool®
Metric information
| | Maty Superwool Plus | | | | Maty Superwool HT | | | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Temperatura klasyfikacyjna, °C | 1200 | | | | | | | |
| Kolor | biały | | | | biały | | | |
| Gęstość, kg/m³ | 64 80 96 128 | | | | | | | |
| Przewodność cieplna, ASTM C-201, W/m K | | | | | | | | |
| w 200°C | 0.06 | 0.06 | 0.05 | 0.05 | - | 0.05 | 0.04 | - |
| w 400°C | 0.11 | 0.09 | 0.09 | 0.08 | - | 0.10 | 0.08 | - |
| w 600°C | 0.18 | 0.15 | 0.14 | 0.12 | - | 0.19 | 0.14 | - |
| w 800°C | 0.29 | 0.24 | 0.21 | 0.18 | - | 0.32 | 0.23 | - |
| w 1000°C | 0.42 | 0.36 | 0.29 | 0.25 | - | 0.48 | 0.34 | - |
| w 1200°C | - | - | - | - | - | 0.69 | 0.48 | - |
| Wytrzymałość na rozciąganie, EN 1094-1, kPa | 30 45 55 75 | | | | | | | |
| Trwały skurcz liniowy, ENV 1094-1, % | | | | | | | | |
| po 24 godz. nagrzewania izotermicznego, % | | | | | | | | |
| w 1200°C | 1 | | | | - | | | |
| Skład chemiczny, % SiO2 | 62 - 68 | | | | | | | |
| CaO+MgO | - | | | | | | | |
| CaO | 26 - 32 | | | | | | | |
| MgO | 3 - 7 | | | | | | | |
| Inne tlenki | <1 | | | | | | | |
Dostępność i rodzaje opakowań
Maty Superwool ® Plus
Maty Superwool ® HT są pakowane w kartony, na paletach o wymiarach 1260 x 940mm owiniętych folią. Oznaczenia (○) i szerokość 1220mm dostępne są na zamówienie (podlegają wymogom minimalnych iloś
ci zamówieniowych).
Grubo
ś
ć mm
G
ę
sto
ś
ć w kg/m³
Długo
ś
ć mm
Szeroko
ś
ć mm
Karton m²
Maty Superwool ® HT
| | 64 | 80 | 96 | 128 | 160 | | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 6 | | | | • | | 4 x 5500 | 610 |
| 10 13 19 25 38 50 | • • • • | • • • • • | • • • • • • | • • • • • • | • • • | 18500 14640 9760 7320 4880 3660 | 610 610 610 610 610 610 |
| Grubość mm | Gęstość w kg/m³ | | | | Długość mm | Szerokość mm |
|---|---|---|---|---|---|---|
| | 64 | 96 | 128 | 160 | | |
| 6 10 13 19 25 38 50 | ○ ○ ○ ○ | • • • • • • • | • • • • • • • | ○ • • • • ○ ○ | 4 x 5500 18500 14640 9760 7320 4880 3660 | 610 610 610 610 610 610 610 |
AUG, BEV, KAI, KOR, PAC, RIO, STM
www.morganadvancedmaterials.com
© 2016 Thermal Ceramics, a business of Morgan Advanced Materials
Chociaż wartości oraz informacje o zastosowaniach w niniejszych kartach danych są typowe, podano je wyłącznie w celach orientacyjnych. Podane wartości oraz informacje podlegają normalnym wahaniom związanym z produkcją i mogą ulegać zmianom bez powiadomienia. Morgan Advanced Materials – Thermal Ceramics nie udziela gwarancji i nie odpowiada za przydatność produktów i aby potwierdzić możliwość ich konkretnego zastosowania należy skonsultować się z Morgan Advanced Materials - Thermal Ceramics.
SUPERWOOL ® jest opatentowaną technologią wełny ogniotrwałej, opracowaną pod kątem niskiego szkodliwego oddziaływania na środowisko (informacje dostępne na życzenie).
obj
Produkty
SUPERWOOL
®
mog
ą
być
nast
ę
te jednym lub wi
ę
ksz
ą
liczb
ą
zagranicznych odpowiedników:
ę
puj
ą
cych patentów oraz ich
Produkty SUPERWOOL ® PLUS i SUPERWOOL ® HT są odpowiednio objęte patentami o podanych numerach: US5714421 i US7470641, US7651965, US7875566, EP1544177 oraz EP1725503
dost
ę
pna na
ż
yczenie od Morgan Advanced
Lista numerów patentów zagranicznych jest
Materials plc.
Morgan Advanced Materials plc Registered in England & Wales at Quadrant, 55-57 High Street, Windsor, Berkshire SL4 1LP UK Company No. 286773
03/2016 Page 2 of 2 | <urn:uuid:73e58efd-7344-4706-a1e3-07c9dede9ae3> | finepdfs | 1.548828 | CC-MAIN-2023-14 | https://www.hti.net.pl/wp-content/uploads/2021/05/Superwool-plusht.pdf | 2023-03-28T20:26:31+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-14/segments/1679296948871.42/warc/CC-MAIN-20230328201715-20230328231715-00476.warc.gz | 924,502,450 | 0.999586 | 0.999772 | 0.999772 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2888,
6414
] | 1 | 0 |
SWEGO NIE ZNACIE...
Kudowska kuźnia
ks. prof. Tadeusza Fitycha (1)
Malo jest już dziś miejsc, w których można w wyczerpujący sposób dowiedzieć się i porozmawiać o sprawach ważnych dla regionu i dla diecezji świdnickiej. Pomijam, oczywiście, szkoły, uczelnie i środowiska, gdzie wiara wiążąca się z wiedzą i tradycją nie stanowi urojonego zagrożenia dla ludzi, którzy często nie rozumieją, iż jest ona fundamentem dla budowania praktycznie wszystkiego. Niewątpliwie w dzisiejszych czasach rozedrania i dobrowolnej utraty ponadczasowych wartości spotkania u ks. prof. Tadeusza Fitycha nabierają innego wymiaru. Na przestrzeni ostatnich czterech lat odbyło się dwanaście wykładów, które nie były w żadnym razie kalką zajęć akademickich, a stanowiły pewnego rodzaju zaczątek rodzący samodzielne działania, pobudzające do myślenia, dyskusji i daleko idących wniosków.
Poniżej przedstawię fragmenty ostatniego, niezwłocznie interesującego wykładu księdza profesora, dotyczącego tematu pozornie znanej, jednakże, jak się w podsumowaniu okazuje, znanej w rzeczywistości nieliczny. Rzecz dotyczy Redemptorystów kłodzkich, których samo pojawienie się i nieprzerwana już obecność wniosła nowe wartości do zastanych postaw, przez co wydobyła to coś, co się zatarło przez dziesięciolecia po II wojnie światowej.
„Niedawno świętowaliśmy w naszej diecezji podniosły fakt. Kościół pw. Najświętszej Maryi Panny «Strażniczki wiary» w Bardzie Śląskim, po ponad stuletniej posłudze jej kustoszy – redemptorystów, został przez papieża Benedykta XVI podniesiony do rangi bazyliki. Miało to miejsce w roku, kiedy polscy redemptorysti znani nie tylko polskim wiernym ze swych wielkich dzieł: misji ludowych, Radia Maryja, Telewizji Trwam, cenionej toruńskiej uczelni i „Naszego Dziennika”, świętują 100-lecie istnienia swojej prowincji (n.b. w tym wieku na polskiej ziemi wyrosło i posługiwało ponad 350 zakonników). Z tej okazji Autor niniejszego artykułu został zaproszony do wygłoszenia referatu na międzynarodowej sesji naukowej, która odbyła się w dniach 9-10 października w Tuchowie k. Tarnowa pt. «Wierni dziedzictwu św. Klemensa – otwarci na znaki czasu». Poniższym tekstem pragnę podkreślić wymowny fakt, że pierwszym przełożonym dwóch najstarszych domów zakonnych Polskiej Prowincji, tzn. Mościc (1883 r.) i Tuchowa (1893 r.), był redemptorysta urodzony na ziemi kudowskiej.
Pierwszymi redemptorystami ziemi kłodzkiej i Dolnego Śląska było czterech mężczyzn wywodzących się z parafii pw. św. Bartłomieja w Czermnej (od 1945 r. – jest to «starówka» miasta Kudowy-Zdroju). Najstarszym z czwórki zakonników-pionierów jest mało znane «ogniwo» procesu przenikania charyzmatu św. Alfonsa Liguoriego na Dolny Śląsk – Franz Ketzina, który nadal pozostaje postacią wielce «enigmatyczną». Urodził się 10 października 1804 r. W świetle relacji O. Bernarda Łubieńskiego CSSR i zakonnego katalogu redemptorystów (1820-48), miejscem jego narodzin było Słone (aktualnie Kudowa-Zdrój, Słone). Źródła zakonne odsłaniają nieliczne ważne fakty, m.in. że Franz Ketzina w wieku 24 lat złożył profesję zakonną (6 stycznia 1829 r.), a po dwóch latach przyjął święcenia kapłańskie – 31 lipca 1831 r. W 1835 r., czyli przez pierwsze cztery lata, posługiwał on jako kapłan w Wiedniu. Po czym w archiwach i rocznikach redemptorystów brak o nim jakiekolwiek wzmianki. Z zapisków o. Bernarda Łubieńskiego wynika, że mamy do czynienia z eksredemptorystą.
W życiorysie ks. Franza Ketziny nastąpił teraz okres pracy jako księdza diecezjalnego, konkretnie – w parafii pw. św. Bartłomieja Ap. w dzisiejszej Kudowie-Zdroju – Czermnej (1838-IV 1852). Tutaj mógł on wywrócić pewien pozytywny wpływ na 17-letniego Antoniego Jedka (wikariusz był o 30 lat starszym, miał za sobą 17 lat posługi kapłańskiej oraz ok. 7 lat «stażu» u Redemptorystów austriackich). W niesprecyzowanym stopniu Ketzina stoi jednak u genezy wstąpienia Jedka do Redemptorystów. Po odejściu z Czermnej (kwiecień 1852 r.) następuje kolejny niewyjaśniony okres w jego życiu. Bowiem, jak to odnotował w zapiskach kronikarskich o. Bernard Łubieński, Ketzina ponownie posługiwał na furcie szpitalnej w Pradze (w pobliżu tutejszego placu Karola istniało zarówno Kolegium Redemptorystów, jak też kościół Ojców Jezuitów).
Najstarszym i najbardziej zasłużonym spośród trzech w pełni udokumentowanych czermieńskich redemptorystów jest Antoni Jedek (*1834 +1903), uważający się za «Czechę z krwi kościi». Natomiast kolejnymi dwoma są dwaj synowie jego gimnazjalnego kolegi Franza Franca (w wieku dojrzałym pełnił on urząd czermnieńskiego listonosza). Antoni Jedek pochodził z przygranicznej wsi Słone, jednej z kilku tworzących strukturę parafii Czermna, a usytuowanej w enklawie nazywanej od czasu czeskiego odrodzenia narodowego «czeskim zakątkiem».
Antoni Jedek urodził się 8 lipca 1834 r. w Słone (670 mieszkańców w 1840 r.) w rodzinie rolników i tkaczy (jego matka Anna nosiła panieńskie nazwisko Scoda). Po ukończeniu renomowanego kłodzkiego gimnazjum, wstąpił w 1856 r. do nowicjatu Redemptorystów Prowincji Austriackiej. Miało to miejsce 73 lata po śmierci założyciela św. Alfonsa Liguoriego, 48 lat po wypędzeniu Klemensa Hofbauera i pierwszych redemptorystów z Warszawy oraz 15 lat po erygowaniu Prowincji Austriackiej”.
Marek Stadnicki | <urn:uuid:a16a3875-3e54-4b34-a74d-858a3b4e9f00> | finepdfs | 2.021484 | CC-MAIN-2022-27 | https://www.boze-mlyny.eu/pliki/3/xTF_Kuznia.pdf | 2022-06-26T13:43:53+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656103269583.13/warc/CC-MAIN-20220626131545-20220626161545-00471.warc.gz | 740,735,477 | 0.999882 | 0.999882 | 0.999882 | [
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
5264
] | 1 | 0 |
Lara
Okrągły plafon IP65
Występująca w wielu odsłonach Lara stanowi doskonały wybór do wielu wewnętrznych i zewnętrznych zastosowań
- 800 lm LED (zastępuje 1 x 16 W 2D), 1200 lm LED i 2000 lm LED (zastępuje 1 x 28 W 2D)
- Mleczny klosz zapewnia równomiernie oświetlenie i komfort wzrokowy
- 2 kolory: biały (RAL 9003) i czarny (RAL 9011)
- Stopień ochrony IP65 pozwala na bezpieczną eksploatację w zastosowaniach zewnętrznych
- Wytrzymała konstrukcja – odporność na uderzenia IK08
- Opcjonalne pierścienie wykończeniowe w 4 wzorach (kant, przestona połowy oprawy, przestona połowy oprawy z żebrowaniem, żebrowanie) i 2 kolory (czarny i biały)
- Opcjonalnie: wbudowana fotokomórka lub mikrofalowy czujnik obecności pozwalające osiągnąć jeszcze większe oszczędności energii
Specyfikacja
- II klasa ochronności
- IP65
- IK08
- Zasilacz z certyfikatem ENEC
- Robocza temperatura otoczenia: -10 til +40°C (E3: 0 til +25°C)
Rozsył światła
90 lm/W
Lara 1200 lm
cd/klm ULOR: 50%
DLOR: 50%
LOR: 100%
Wbudowana fotokomórka i czujnik obecności
Zintegrowana fotokomórka sprawi, że Lara będzie świecić od zmierzchu do świtu. (Poziomy graniczne: poniżej ok. 20 lux – ON, powyżej ok. 30 lux – OFF).
Czujnik obecności zapewni działanie oprawy wtedy, kiedy światło jest naprawdę potrzebne. Zasięg wykrywania ruchu i czas oświetlenia są w pełni regulowane, czujnik światła dziennego regulowany dla nateżen z zakresu 2–50 lx.
Parametry świetlne
– 2000lm (20W), 1200lm (13W) i 800lm (10W), do 100lm/W
– 4000K, neutralna bieta barwa LED
– Trwałość 50000 godzin (@L70, Ta 25°C)
– Ra 80
Instalacja/Montaż
– Przeznaczona do montażu naściennego lub sufitowego
– Szybka i łatwa instalacja
– Odpowiednia do montażu w standardzie BESA
www.thorneco.com
Materiały/Wykończenie
Obudowa: Poliwęglan
Klosz: Poliwęglan
Jak zamawiać
| Opis | Waga (kg) | WH | BLK |
|-------------------------------------------|-----------|------|------|
| LARA LED 250 800 840 | 0,70 | 96666101 | 96666102 |
| LARA LED 250 800 840 E3 | 0,90 | 96666103 | 96666104 |
| LARA LED 300 1200 840 | 1,07 | 96666105 | 96666106 |
| LARA LED 300 1200 840 E3 | 1,20 | 96666107 | 96666108 |
| LARA LED 250 800 840 MWS | 0,70 | 96666109 | 96666110 |
| LARA LED 250 800 840 MWS E3 | 0,90 | 96666111 | 96666112 |
| LARA LED 300 1200 840 MWS | 1,07 | 96666113 | 96666114 |
| LARA LED 300 1200 840 MWS E3 | 1,20 | 96666115 | 96666116 |
| LARA LED 330 2000 840 | 1,20 | 96629752 |
| LARA LED 330 2000 840 MWS | 1,20 | 96629754 |
| LARA LED 330 2000 840 E3 | 1,40 | 96629755 |
| LARA LED 330 2000 840 MWS E3 | 1,40 | 96629756 |
| Akcesoria | Waga (kg) | WH | BLK |
|-------------------------------------------|-----------|------|------|
| LARA BEZEL TRIM S 250 | 0,20 | 96666121 | 96666123 |
| LARA BEZEL TRIM L 300 | 0,20 | 96666122 | 96666124 |
| LARA BEZEL TRIM XL 350 | 0,30 | 96630071 |
| LARA EYELID TRIM S 250 | 0,20 | 96666125 |
| LARA EYELID TRIM L 300 | 0,30 | 96666126 |
| LARA EYELID GRILLE TRIM S 250 | 0,20 | 96666127 |
| LARA EYELID GRILLE TRIM L 300 | 0,30 | 96666128 |
| LARA GRILLE TRIM S 250 | 0,20 | 96666129 |
| LARA GRILLE TRIM L 300 | 0,30 | 96666130 |
| LARA Tamperproof Screw Kit | 0,019 | 96628612 |
MWS: Mikrofalowy czujnik obecności
BLK: czarny; WH: biały
E3: 3-godzinna wersja awaryjna
PC: Fotokomórka
Pięcioletnia gwarancja | b3bcf56d-14b2-475e-af5f-cc77ee47a0a8 | finepdfs | 1.038086 | CC-MAIN-2021-04 | https://thorn-eco.com/media/TE_Lara_pl_EvoQ4Zj.pdf | 2021-01-26T05:18:36+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-04/segments/1610704798089.76/warc/CC-MAIN-20210126042704-20210126072704-00187.warc.gz | 611,309,626 | 0.99979 | 0.999843 | 0.999843 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
921,
3856
] | 1 | 0 |
Europa to nasz wspólny dom
... takie hasło widniało w postomińskiej hali sportowej podczas spotkania mieszkańców gminy z przedstawicielami polskiego parlamentu, Urzędu Wojewódzkiego i ekspertami z Ośrodka Doradztwa Rolniczego. Wśród zaproszonych gości były też władze i radni powiatu sławieńskiego, przedstawiciele władz ościennej miast i gmin, pracownicy, nauczyciele, rolnicy, uczniowie, słowem wszyscy, którzy chcieli dowiedzieć się więcej o problemach polityki rolnej, społecznej, oświatowej w krajach Unii Europejskiej.
Wykład wprowadzający Romana Majchrzaka z ODR w Koszalinie poświęcony był sprawom z dziedziny ekonomiki rolnictwa w Unii oraz zasadom dopłat wynegocjonowanych przez Polskę.
- Nie będzie dopłat do produkcji trzody chlewnej. W krajach Unii od 30 lat nie przeprowadzano skupu interwencyjnego trzody.
dok. na s. 3
Bezrobocie w gminie
Na koniec marca w gminie Postomino zanotowano 1159 bezrobotnych, w tym 584 kobiet. Osób, które pobierają zasiłek jest tylko 248, w tym 30 bezrobotnych absolwentów. Przyrost bezrobocia za ostatni kwartał wynosił 105,8%. W marcu podjęto pracę 30 osób.
W 2003 roku z Powiatowego Urzędu Pracy Gmina Postomino otrzymała kwoty na zwalczanie bezrobocia:
- na szkolenia 14.207 zł
- na prace interwencyjne 105.538 zł
- na roboty publiczne 85.319 zł
- na aktywizację absolwentów 71.088 zł
- na pożyczki 42.670 zł.
Aktualnie w gminie stworzono 67 miejsc pracy dla bezrobotnych. Dwadzieścia osób jest zatrudnionych w ramach Programu Aktywizacji Obszarów Wiejskich (finansowane spóza środków PUP w Sławnie), dwadzieścia osób zatrudniono w ramach robót interwencyjnych oraz dwadzieścia siedem osób zatrudniono poprzez zakłady pracy, choć są współfinansowane przez Urząd Gminy.
Są też propozycje zatrudnienia jeszcze 30 osób.
(m)
Agencja Mienia Gminnego i Spraw Publicznych w Postominie ogłasza przetarg ustny na prowadzenie parkingów w miejscowości Jarosławiec w okresie od 01 czerwca do 31 sierpnia 2003 r.
1. przy ul. Nadmorskiej cena wywoławcza = 9.000 zł.
Wadium w wysokości 1.500 zł należy wpłacić w kasie Agencji Mienia Gminnego i Spraw Publicznych do godz. 9.00 dnia 08 maja br.
Parking posiada 34 stanowiska.
2. przy ul. Szkolnej/Bałtyckiej cena wywoławcza = 8.000 zł.
Wadium w wysokości 1.500 zł należy wpłacić w kasie Agencji Mienia Gminnego i Spraw Publicznych do godz. 9.00 dnia 08 maja br.
Parking posiada 27 stanowisk.
3. przy ul. Parkowej cena wywoławcza = 2.000 zł.
Wadium w wysokości 1.000 zł należy wpłacić w kasie Agencji Mienia Gminnego i Spraw Publicznych do godz. 9.00 dnia 08 maja br.
Parking posiada 20 stanowisk.
Wylicytowana kwota będzie powiększona o 22% podatku VAT.
Wpłacone wadium zaliczone zostanie na poczet przyszłych należności.
Szczegółowe warunki określi umowa zawarta między wygrywającym przetarg a AMGiSP w Postominie.
Przetarg odbędzie się dnia 08 maja br. o godz. 10.00 w sali konferencyjnej Urzędu Gminy Postomino.
Blższych inf. o przetargu można uzyskać w pok. nr 20 UG Postomino.
2 Szept Postomina
Chcesz pracować sam na siebie?
Ta oferta jest dla Ciebie!
„Usługi na obszarach wiejskich (socjalne, komunalne, transportowe, produkcyjne, itp.)”
Zapraszamy Państwa do udziału w bezpłatnych trzydniowych szkoleniach organizowanych przez GFA Terra Systems GmbH oraz EPRD Biuro Polityki Gospodarczej i Rozwoju Regionalnego.
Efekty uczestnictwa w programie to:
- niezależność praca dla siebie i własnej rodziny
- wiedza i umiejętności potrzebne do uruchomienia własnej firmy
- uzyskanie pozarolniczych źródeł dochodów
- wiedza jak wpromować własne pomysły, jak skutecznie inwestować i na co zwracać uwagę przy rozpoczynaniu działalności gospodarczej (wybór banku, rachunkowość i finanse)
- uzyskanie dokumentów i uprawnień do wykonywania wybranego zawodu
- konkretne techniczne umiejętności potrzebne do świadczenia usług i wykonywania pracy zawodowej
- pomoc w uzyskaniu funduszy na rozpoczęcie własnej działalności (pożyczek, kredytów preferencyjnych, dofinansowania z funduszy unijnych).
Program skierowany jest do rolników i członków ich rodzin mieszkańców wsi i miejscowości mniejszych niż 7 tys. osób, zarejestrowanych w KRUS, w wieku do 50 lat.
Jeżeli chcesz coś zmienić, masz pomysł,
my pomożemy Ci go zrealizować!
Ostateczny termin nadsyłania zgłoszeń lub rejestracji telefonicznej 30 kwietnia 2003 I tura, do 15 maja 2003 II tura.
Kandydaci będą kwalifikowani według kolejności zgłoszeń i limitu miejsc przyznanych na dane województwo zgodnie z założeniami programu SAPARD. Z zakwalifikowanymi uczestnikami skontaktuje się konsultant EPRD i poinformuje o terminie oraz miejscu szkoleń.
Udział w szkoleniach jest bezpłatny! Organizator zapewnia zakwaterowanie, wyżywienie, materiały szkoleniowe oraz zwraca koszty dojazdu!
Szczegółowych informacji udzielają:
Mirosława Lemtis UG Postomino, pok. nr 13
Zbigniew Włosek, Tadeusz Byczkowski
EPRD Biuro Polityki Gospodarczej i Rozwoju Regionalnego
ul. Szkołna 36A 25-604 Kielce
tel. (0-41) 345-32-71 do 74
e-mail: email@example.com
Możesz również wypełnić formularz zgłoszeniowy na stronie:
www.eprd.org.pl
Europa to nasz wspólny dom
Udział w spotkaniu wziął nowy wicewojewoda zachodniopomorski Jan Sylwestrzak (z lewej)
Polscy rolnicy otrzymają dopłaty w przeliczeniu do posiadanych hektarów. Symulacje ekonomiczne czynione dla polskich gospodarstw wielkości 50-100 ha są korzystne dla rolników. System dopłat będzie korzystny dla tych gospodarstw, które zdecydują się na właściwą strukturę zasiewów. Plon referencyjny zbóż dla naszych gospodarstw ustalono na poziomie 3 ton z hektara. Np. w Niemczech w niektórych landach wynosi on ok. 6 ton - wyjaśniał Majchrzak.
Dużo pytań i wątpliwości mieli rolnicy Ryszard Michalak z Pienkowa i Stanisław Golczyk z Pienkówka. Interesowały ich sprawy szczegółowe związane się z przyszłością mniejszych gospodarstw rolnych.
- U nas są rolnicy z 5-10 hektarami. Co oni mają robić? Jak utrzymać swoje gospodarstwa? - pytali.
Posel Roman Jagieliński zapewnił rolników, że 11 kwietnia br. ustawowo ograniczono maksymalną wielkość gospodarstw rolnych. Ma to zabezpieczyć naszą ziemię przed wykupem przez obcy kapitał. W kwestii dopłat do zbóż wyjaśnił, że mimo niższych średnich plonów w Polsce, aniżeli w Niemczech czy Francji, warunkujących wysokość dopłat, suma kwot otrzymanych z Unii będzie i tak nieporównywalnie większa od tego, co dzisiaj może zrobić dla rolnictwa nasz rząd. Ponadto w strukturach parlamentu europejskiego i agend branżowych będą nasi delegaci, którzy będą reprezentować nasze interesy.
- Jeżeli w czerwcu nie zaakceptujemy naszego wejścia do Unii, wynegocjonowanego z piętnastoma krajami, to za kilka lat będziemy musieli nowe warunki wejścia negocjować już z 24 krajami. Na przykład Węgry już podjęli decyzję. Ale też i nasi rolnicy muszą na pewne rzeczy spojrzeć inaczej. Alternatywą dla małych gospodarstw mogą być grupy producenckie, zmiana struktury zasiewów - argumentował poseł zachęcając do wzięcia udziału w referendum.
Renata Sawicka z Koszalińskiej Agencji Rozwoju Regionalnego na pytanie nauczycielki Danuty Sergiel "Jakie warunki musi spełnić młody człowiek, aby być zatrudniony w krajach Unii", wyjaśniła, że Unia nie ingeruje w sprawy edukacji. Obowiązywać będą zasady uznawania kwalifikacji do wykonywania zawodów. Ponadto obywatele innych państw mają prawo do bezpłatnej nauki języka w kraju, w którym chcą podjąć pracę.
W dyskusji wielu mówców zachęcało przeszło 200 osobową widownię do wzięcia udziału w przyszłym referendum na temat przystąpienia Polski do Unii stawiając pytania: Jeżeli nie Unia, to co? Jeżeli nie teraz, to kiedy?
Jednym mankamentem całego spotkania było niestety fatalne nagłośnienie sali. Momentami mówcy i słuchacze nie byli w stanie zrozumieć siebie. A szkoda, bo była to niezwykła okazja do aktywnej wymiany poglądów i argumentów tak potrzebnej przed nadchodzącym referendum.
Zbigniew Melon
NASTAŁ CZAS BUDOWY DRÓG, ULIC...
Zgodnie z planem w kwietniu rozpoczęto modernizację ulicy Leśnej w Jarosławcu. Zakres prac obejmuje wykonanie nawierzchni ulicy z kostki polbruk na długości 140 m z miejscami parkingowymi. Dostawcą materiałów budowlanych tj. kostki polbruk, krawężników i mieszanki betonowej została wybrana firma koszalińska, która złożyła najkorzystniejszą ofertę. Wartość zakupu wynosi 57.000 zł.
Po zakończeniu tych prac zostanie rozpoczęta modernizacja ulicy Wczasowej w Jarosławcu oraz jednostronnego ciągu pieszego. Równolegle będą również prowadzone prace związane z budową oświetlenia. Również przy udziale ZE Słupsk S.A. zaplanowano naprawę i uruchomienie istniejącego oświetlenia na ulicy Różanej i Krokusowej na os. Południe.
W celu poprawienia bezkolizyjnego dojazdu do wybudowanej sali sportowej w Postominie, a także poprawienia bezpieczeństwa pożarowego rozpoczęto remont drogi przeciwpożarowej na odcinku od drogi wojewódzkiej do wysokości sali wraz z miejscami postojowymi. Będzie to ciąg pieszo-jedzny z wyznaczonym ciągiem pieszym szczególnie dla uczniów szkoły podstawowej i gimnazjalnej. Wyłoniony w drodze przetargu dostawca zaoferował najkorzystniejszą cenę w wysokości 89.000 zł za dostawę kostki, krawężników i nawierzchni betonowej na podbudowę nawierzchni, która będzie wykonana z kostki brukowej grubości 8 cm o powierzchni 2000 m².
W maju br. zostanie rozpoczęty remont drogi Tyń Pienkówko o łącznej długości 1900 mb. Prace będą polegały na wymianie zużytych płyt typu Jumbo wraz z naprawą przepustów drogowych. Wszystkie prace drogowe będą wykonywane przez bezrobotnych z terenu gminy w ramach robót publicznych.
Początki budowy drogi dojazdowej do sali Gimnazjum w Postominie
W dniu 16 kwietnia br. przekazano firmie „STUDWIERT” z m. Pokrzywno, która wygrała przetarg na budowę studni nr 2 w m. Staniewice, plac budowy. Zakres prac obejmuje odwiert studni o głębokości 130 m wraz z jej obudową i nowym ogrodzeniem terenu obejmującym strefę ochronną. Łączny koszt budowy wynosi 118.700 zł. Nowa studnia zabezpieczy dostawę wody nie tylko dla mieszkańców Staniewic, Tynia i Pienkówka. Z ujęcia skorzystają również mieszkańcy Nosalina w przypadku, gdy dostawa wody będzie zainteresowała przynajmniej połowa gospodarstw domowych.
Rozstrzygnięty został również przetarg na opracowanie dokumentacji technicznej pod budowę sieci kanalizacji sanitarnej oraz sieci wodociągowej w miejscowości Jezierzany.
Opracowanie dokumentacji technicznej jest podstawą do uzyskania pozwolenia na budowę, a tym samym rozpoczęcia budowy tych sieci jeszcze w tym roku.
Układanie krawężników przy ul. Leśnej w Jarosławcu
Ogłoszony został przetarg na opracowanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu pod infrastrukturę techniczną dla południowej części gminy. Zakres planu obejmuje:
- sieć wodociągową na odcinku Staniewice, Tyń, Klośnik, Pienkówko,
- sieć kanalizacji sanitarnej na odcinku Wilkowice, Staniewice, Pieszcz, Tyń, Postomino,
- sieć gazową na odcinku Staniewice, Pieszcz, Tyń, Postomino.
Opracowanie w/w planu będzie podstawą do wykonania szczegółowych projektów technicznych, w pierwszej kolejności sieci kanalizacyjnej i wodociągowej dla tych miejscowości, jak również rozpoczęcia robót budowlanych w 2004 roku.
Ryszard Kocbus
Uczą się pływać
Poza stałymi zajęciami warsztatowymi odbywającymi się w każdy wtorek i czwartek w Świętołyce Środowiskowej w Postominie, 35 dzieci dwa razy w miesiącu wyjeżdża na pływalnię w Słupsku. Tam pod okiem fachowej kadry mają okazję do nauki pływania, korekty wad postawy i rekreacji.
D.S.
Dni Misyjne
31.03-02.04.2003 r. to czas rekolkcji wielkopostnych. 31.03 (poniedziałek) był Dniem Misyjnym. Przygotowała go Jolanta Giczewska wraz z grupą uczniów z kl. V i VI, którzy wcześniej zapoznali się z tematyką na ścieżkach edukacyjnych.
Celem apelu było krzewienie postaw tolerancji, wzmacnianie poczucia odpowiedzialności za siebie i innych, ćwiczenie umiejętności wczuwania się w sytuację innych ludzi.
Uczniowie opowiadali o swoich skojarzeniach związanych z czarnym kontynentem. Tych pozytywnych nie trudno było wymienić. Po obejrzeniu filmu „Dzieci Afryki” okazało się, że klimat, roślinność, zwierzęta czy kultura to jedna strona medalu. Po drugiej dostrzeżemy analfabetyzm, głód, choroby, wojny, ciężką pracę. Opowiedziała o tym także historia murzyńskiego chłopca uciekiniera Jacoba. Całości obrazu dopełniły wspomnienia ojca misjonarza Xawiera, zaproszonego przez Księdza Proboszcza Andrzeja Bagińskiego.
W apel doskonale wkomponowały się piosenki „Dzielmy się wiara jak chlebem” i inna, niezwykle wymowna piosenka z repertuaru polskiego tenora Marka Torzewskiego „Otwórz serce”.
Druga część apelu odbyła się tuż po zakończeniu rekolkcji (03.04.03 r.). Wtedy to między innymi scenka o Jadzi uświadomiła nam, że nie wszystko musimy mieć, co chcemy, a odrysowane dłonie zachęcały do wspierania się wzajemnie. Uczniowie podjęli inicjatywę comiesięcznych drobnych wpłat na rzecz misji. Nie pozostali obojętni na wezwanie: „Wszystko coście uczynili jednemu z braci Moich najmniejszych, Mnieście uczynili”. Inicjatywę wsparła finansowo Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Postominie, za co organizatorzy serdecznie dziękują.
Opiekun Samorządu Uczniowskiego
Jolanta Giczewska
Rower dla Postomina
Podobnie jak w latach ubiegłych, w gminnych eliminacjach Turnieju Wiedzy o Bezpieczeństwie w Ruchu Drogowym najlepszą jazda na rowerze wykazały się uczniowie ze Szkoły Podstawowej w Postominie. Jednak tym razem te umiejętności wreszcie przyczyniły się do zdobycia przez Postomino I miejsca w klasyfikacji ogólnej, a to oznacza, że rower główna nagroda ufundowana przez T.U.iR S.A. Warta pozostała w miejscowej szkole.
Spośród pięciu trzyosobowych reprezentacji część teoretyczną, czyli test ze znajomości przepisów o ruchu drogowym, drużynowo najlepiej rozwiązał Ireneusz Krajewski, Przemysław Franczak i Adam kania z SP w Korlinie przed SP w Jarosławcu (Marcin Drapala, Marcin Klinkosz, Mariusz Bińczyk) i SP Postomino (Mateusz Kramek, Paweł Przybyłowicz, Paweł Wielgat).
W klasyfikacji indywidualnej o pierwszym miejscu zadecydowały wyniki dogrywki. Dwaj najlepsi po części teoretycznej: Marcin Klinkosz i Ireneusz Krajewski, w jeździe praktycznej popelnili jednakową ilość błędów. W dodatkowym teście lepszy okazał się ubiegłoroczny zwycięzca Ireneusz Krajewski.
Mateusz Kramek jako jedyny bezbłędnie pokonał najtrudniejszą przeszkodę tzw. leżkę.
Jazdę na rowerze wygrało Postomino przed Jarosławcem i Korlinem i to zadecydowało o ostatecznej klasyfikacji.
1. SP Postomino 375 pkt, 2. Korlino 360 pkt, 3. Jarosławiec 359 pkt, 4. Pieszcz 304 pkt, 5. Staniewice 297 pkt.
Nad sprawną organizacją zawodów czuwała dyrektor szkoły Halina Wenda, a nad przygotowaniem placu manewrowego Tadeusz Ościak. Komisję konkursowej przewodniczył Mirosław Konopka a pomagali Zbigniew Melon i Ewa Kmieciał.
(m)
Szept Postomina 5
KRYMINAŁKI GMINNE
Karsino nieznanego sprawcę uszkodził samochód osobowy parkujący przed miejscową dyskoteką. Wartość strat 200 zł.
Górsko sezon rolniczy już w pełni. Miejscowemu rolnikowi skradziono z pomieszczeń gospodarczych 700 kg mocznika o wartości ok. 500 zł, trwa ustalanie sprawcy kradzieży.
Jezierzany włamanie do mieszkania Polaka na stałe mieszkającego w Niemczach. Skradziono wyposażenie domu na kwotę ok. 250 zł.
Jarosławiec właścicielowi ośrodka wczasowego zniszczone dwie opony w jego samochodzie. Straty wyceniono na 1000 zł.
Pieszcz zapewne zaproszenie ognia było przyczyną pożaru stodoły, który wybuchł w przedświąteczną sobotę.
Łącko mieszkańiec gminy został zatrzymany do rutynowej kontroli. Okazało się, że w wydychanym powietrzu alkohol wykazał stężenie alkoholu powyżej dopuszczalnej normy, a w takim stanie prowadzenie pojazdu jest zabronione. Będą sankcje.
Jarosławiec włamanie do sezonowego punktu gastronomicznego. Skradziono nalewaki do piwa, frytownicę, szklanki, krzesła plastikowe, lampy, parasol ogrodowy. Właściciel ocenił straty na kwotę 6.700 zł.
Rusinowo jeden z mieszkańców znęca się nad swoją żoną. Będą sankcje.
Postomino tu już kradną studzienni rewizyjne od kanalizacji. Straty wynoszą 600 zł na szkodę AMGiSP.
Jarosławiec ukradziono samoinkasujący publiczny automat telefoniczny na szkodę Telekomunikacji Polskiej. Straty wynoszą 5.200 zł.
Królewo na stojącego na drodze gminnej osobowego Mercedesa najechało Audi, po czym odjechało sobie. Całe szczęście, że byli świadkowie zdarzenia i sprawcę kolizji ustalono.
Marszewo przy okazji bezmyślnego wypalania traw spalono barakówóz należący do AMGiSP w Postominie. Straty wynoszą 2.500 zł.
(m)
Kokosowy interes,
jak mówią „czym skorupka za młodu nasiążnie, tym na starość traci”. Oszczędzanie wśród młodych to tak, jak drapacz chmur w Pienkówku, a jednak…
Szkolna Kasa Oszczędności przy Szkole Podstawowej w Postominie zorganizowała tradycyjny już konkurs systematycznego oszczędzania. Dzieciaki oczywiście wspólnie z rodzicami zgromadziły ponad 25 tysięcy złotych. Niewiarygodne, a jednak prawdziwe.
Uczennice VIb niosą eksponaty na wystawę do banku.
Wspaniałą zabawą była też budowa skarbonek. Pomysłowość dziecięca nie zna granic, więc szanowna komisja miała poważny problem z werdyktem. Ostatecznie jednak zwyciężyła skarbonka w kształcie palmy kokosowej wykonana przez Monikę Rybak z VIb, drugie miejsce zajęły Justyna Machelska i Marta Bujnowska z VIa za ul. na trzecim miejscu znalazł się wiatrak wykonany przez Monikę Kmiecik i Kamilę Szkudlarek z IIIa. Wyróżnienia zdobyły: Paulina Panasiuk, Sylwia Piaszczyńska, Natalia Rój, Paulina Ryng, Monika i Agnieszka Ciche, Ania Łabędzka, Ola Bukowska, Iwona Gwiazda, Natalia Ordon, Jarek Piaszczyński.
Wszyscy uczestnicy otrzymali nagrody i dyplomy zasponsorowane częściowo przez Bank Spółdzielczy w Ustce, a częściowo przez SKO.
Wspólnie z dyrektorem postomińskiego oddziału Banku Spółdzielczego p. Haliną Łunkiewicz przygotowana została wystawa prac uczniowskich w tutejszym banku.
Można i warto podziwiać.
(ryt.)
Negocjacje akcesyjne Polski trwały prawie pięć lat od 31 marca 1998 roku do 13 grudnia 2002 roku. Wymagały one przedstawienia stronie unijnej wielu dokumentów liczących łącznie kilkadziesiąt tysięcy stron oraz setek spotkań różnych ekspertów. W prace te było zaangażowanych ze strony polskiej, bezpośrednio lub pośrednio, kilkaset osób. Zakonczenie negocjacji o członkostwo Polski w Unii Europejskiej jest ukoronowaniem wieloletniego wysiłku polskiego społeczeństwa na rzecz integracji Polski z UE. Jest symbolem powrotu Polski do europejskich korzeni oraz zajęcia należnego jej miejsca wśród narodów Europy.
Członkostwo w Unii pozwoli na zlikwidowanie różnic w rozwoju gospodarczym i cywilizacyjnym między naszym krajem a obecnymi państwami członkowskimi. Włączenie polskiej gospodarki do jednolitego rynku UE daje nowe możliwości rozwoju, wzmacnia procesy restrukturyzacji oraz racjonalizacji wykorzystania zasobów. Stwarza dodatkowe potencjalne możliwości wzrostu gospodarczego. Uzyskane okresy przejściowe chronią wrażliwe sektory przed ewentualnymi efektami szokowymi. Znacznie wzrośnie poziom gospodarczy naszego kraju. Objęcie terytorium Polski pomocą strukturalną przyniesie istotny wzrost możliwości rozbudowy infrastruktury oraz likwidacji wieloletnich zapóźnień rozwojowych na szczeblu regionalnym i lokalnym. Przynależność do UE wzmacni wiarygodność naszego kraju w opinii zagranicznych inwestorów, co znajdzie odzwierciedlenie w nowych inwestycjach i nowych miejscach pracy.
Na członkostwie Polski w UE skorzystają również rolnicy, bowiem będą mogli liczyć na stabilizację rynku i cen swoich produktów. Ponadto zostaną objęci Wspólną Polityką Rolną i jej instrumentami, dającymi możliwość modernizacji gospodarstw, a także zapewniającymi wyższy od dotychczasowego poziom dochodów.
O tym, że wstąpienie do Unii Europejskiej pozwala na szybki rozwój świadczą przykłady takich państw, jak Hiszpania czy Irlandia. Doskonale wykorzystały one swoje szanse i dziś są przykładem sukcesu gospodarczego. Pozostawanie poza Unią, poza tworzoną przez nią sferą dobrobytu, oznaczałoby ryzyko dla suwerenności Polski. W sytuacji, gdy w wyniku referendum nie zostaniemy członkami Unii będziemy jedynymi bierwnymi obserwatorami decyzji politycznych i gospodarczych, które będą nas bezpośrednio dotykały, ale na podejmowanie, których nie będziemy mieli żadnego wpływu.
Zjednoczona Europa otwiera przed nami nowe szanse i możliwości. Te możliwości są dostępne dla wszystkich Polaków, bez względu na wiek, zainteresowania, doświadczenie zawodowe.
Dlatego też udział całego narodu polskiego w referendum unijnym jest bardzo ważny.
Katarzyna Śmigielska
Marzena Musur
Do końca czerwca
Z końcem czerwca br. przestaje działać Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej K.I. Wiśniewscy sc. mieszczący się w dawnym ośrodku zdrowia w Pieńkowie. Jak nas poinformował wójt Zbigniew Galek do Urzędu Gminy wpłynęło oficjalne pismo w tej sprawie.
Jakie będą dalsze losy tego budynku na razie nie wiadomo. - Nosimy się z zamierem wyceny budynku i sprzedażyy notarialnej wraz z określeniem jego funkcji na cele opieki zdrowotnej. Chcemy też, aby obecną załogę przejął nowy zakład opieki zdrowotnej - poinformował wójt.
(m)
Harmonogram wywozu śmieci systemem obwoźnym
| Maj | Czerwiec |
|-----------|--------------|
| 12-26 | 9-23 |
| | - Dzierżęcin, Karsino, Kanin, Masłowice, Ronino, Chudaczewo, Pieńkowo |
| 13-27 | 10-24 |
| | - Pieńkówko, Tyń, Chudaczewko, Mazów, Wilkowice, Staniewice, Nosalin, Palowo, Pieszcz, Kłośnik |
| 14-28 | 11-25 |
| | - Postomino, Marszewo, Górsko, Złakowo, Królewo, Łącko, Korlino |
| 15-29 | 12-26 |
| | - Jezierzany, Naćmierz, Rusinowo |
| 16-30 | 13-37 |
| | - Wsędzień, Jarosławiec |
Jeżeli w gospodarstwie znajdują się psy wolno biegające po podwórzu, pojemnik należy wystawić przed bramę lub furtkę. Przypominamy, że pojemnik nie może służyć do gromadzenia gruzu i popiołu. Osoby zainteresowane usuwaniem śmieci z gospodarstwa i podmioty gospodarcze zapraszamy do AMGiSP (UG pok.23) celem podpisania umowy. Przypominamy, że świadczymy również usługi przyczepą asenizacyjną 4.5001.
Spotkanie najlepszych
- To była prawdziwa uczta duchowa, na którą złożyły się perełki talentu tkwiące w naszych dzieciach tak podsumował I Gminny Przegląd Amatorskiego Ruchu Artystycznego wójt Zbigniew Galek zapowiadając dotację na kontynuację.
Rzeczywiście organizatorzy, czyli SP Postomino, a szczególnie dyrektor Halina Wenda i nauczycielka dyplomowana Krystyna Gaśiorowska, dołożyli wszelkich starań, by wszystko przebiegało sprawnie, życzliwie i sprawiedliwie. W komisjach zasiadali profesjonalisci ze Słupska z DK „Reduta”.
Oto nazwiska naszych utalentowanych i uhonorowanych uczestników przeglądu:
w kategorii zespoły taneczne:
I m. i puchar z-cy wójta Mariana Sergiela zdobył zespół taneczny „Dyg” z Postomina, II m. zespół z Jarosławca, III „De Szafir” z Pieszczu;
Zespół „Dyg” uzyskał nagrodę Grand Prix za najlepszy występ podczas przeglądu
w kategorii soliści wokaliści:
I m. i puchar dyrektora SP Postomino Haliny Wendy zdobyła Justyna Zarzycka z Jarosławca, II Marta Jeziorska i Daria Gąbk, III Marta Nowak z Postomina, wyróżnienie zdobył Marcin Bartkowski z gimnazjum;
w kategorii zespoły wokalne:
I m. i puchar dyrektora AMGiSP Andrzeja Miecznikowskiego zdobył zespół z Postomina, II „Złote orły” ze Staniewic i III „Pieszczechy” z Pieszczu;
w kategorii instrumentalne:
I m. i puchar przewodniczącej Rady Rodziców Beaty Ordon przypadł Oliwii Bury, II Eryk Kuśmierczyk oboje z Postomina, III Wojciech Saniecki z gimnazjum;
w kategorii zespoły teatralne:
I m. i puchar przewodniczącego Rady Gminy Bogdana Niewińskiego zdobyła „Zemsta” ze Staniewic, II m. „Jasł Malgosia” z Postomina i III m. Kabaret „Pieszczoszek” ze Świętlicy Środowiskowej w Pieszczu;
w kategorii recytacja:
I m. i puchar przewodniczącej Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Teresy Ryszak zdobył Maciej Giczewski z Korlina, II Daria Żukowska z gimnazjum i III Monika Jeżewska z Postomina.
Wszystkie dzieci i ich opiekunowie otrzymali dyplomy uczestnictwa.
- Gratulujemy zwycięzcom, dziękujemy wszystkim uczestnikom i nauczycielom zakończyła prezentację dyrektor Halina Wenda. Do zobaczenia za rok.
(ryt.)
W przyszłym numerze pokażemy kolejnych finalistów.
Pokazali
Wspaniały pomysł mieli doktorzy z „Ars Medica” ogłaszając wśród młodzieży szkolnej konkurs pod hasłem: „Pokaż, jak być zdrowym”.
- Na konkurs wpłynęło blisko 100 prac plastycznych - mówi doktor Mariusz Paczkowski, pomysłodawca - głównie z Postomina i Pieszczu.
- Zapraszamy na wystawę, którą zorganizowaliśmy w poczekalni naszego ośrodka - dopowiada dr Ryszard Lisowski. Dziękujemy nauczycielom za zaangażowanie, a uczniom za wykonane prace.
- Cel - troska o nasze zdrowie został osiągnięty - z uśmiechem mówią pielęgniarki: Ewa i Monika.
Nagrody, ufundowane przez „Ars Medica”, zostały wręczone na uroczystym spotkaniu z okazji Dnia Służby Zdrowia. Otrzymały je następujące osoby: Angelika Jóźwik i Joanna Szaryńska, Mateusz Suwala, Pamela Ordon i Sylwia Tomaszewska, Dominika Cicha z klasy II, Paulina Panasiuk i Sylwia Piaszczyńska z kl. Vb z SP Postomina, natomiast z SP Pieszcz uhonorowano: Karolinę Czyżykowską, Joannę Wąsik (kl. III), Natalię Kowalczyk, Mateusza Sobczaka (kl. I), Oskara Szosta (kl. II), Sarę Drewing i Alicję Kurkul (kl. III). Specjalne wyróżnienie postanowiono przyznać pracy zbiorowej, wykonanej przez dzieci ze Świętlicy Środowiskowej w Pieszczu.
Dzieciom bardzo podobały się wspaniałe nagrody.
(ryt.)
Wraz z wiosną rozpoczyna się nowy rok gospodarczy w myśliwstwie. Po zimie zwierzyna rozpoczyna penetrację okolicznych pól. Najbardziej dotkliwe są szkody powodowane przez dziki.
Jak co roku, zwracamy się z prośbą do rolników, aby informowali najbliższych myśliwych lub strażnika łowieckiego o miejscu dokonania zasiewów szczególnie lubianych przez zwierzęce upraw, tj. peluszk, grochu i kukurydzy. Prosimy także o zgłaszanie miejsc plantacji ziemniaków, szczególnie wczesnych odmian, które są łakomą przyniątą dla dzików. Posiadanie przez myśliwych takich informacji spowoduje szybką interwencję dla zapobieżenia szkodom lub znacznie ograniczyć ich rozmiar.
Ochrona pól przed dzikami jest naszą wspólną sprawą, gdyż zwierzyna będąca własnością Skarbu Państwa żeruje tam, gdzie ma ochotę, a nie zawsze tam, gdzie jest wykładana dlaniej karma.
W celu ograniczenia wielkości szkód można zastosować wiele skutecznych sposobów np. grodzenie plantacji białym sznurkiem. Na sznurku można rozwiesić butelki, które stukając o siebie wydają różne, odstraszające zwierzynę dźwięki. Sznurki należy rozwieszać na wysokości 40 i 70 cm od ziemi. Stawianie kulek, worków po nawozie odnosi ewidentny skutek, gdyż zwierzyna stroni od tych miejsc, ponadto myśliwi widzą, gdzie plantacja jest zagrożona. W minionym roku gospodarczym szczególnie wyróżnienie należy się Lesławowi Machale z Postomina, który w sposób pomysłowy „ubrał” plantację ziemniaków w elementy odstraszające i zwierzyna omijała ją z daleka. Skutecznym odstraszaniem jest palenie starych opon, gdyż dym, ogień, a szczególnie nieprzyjemny zapach odnosi duży skutek. W przypadku zauważenia cyklicznego odwiedzania plantacji przez dziki, prosimy niezwłocznie powiadomić najbliższych myśliwych, gospodarzy łowisk lub Zarząd Koła Łowieckiego „Cyranka”. Kontakt osobisty lub telefoniczny do n/w funkcjownych. Prezes Zdzisław Sieradzki Postomino, tel. 0-603-33-27-08; łowcy Marek Żuchowski Jarosławice, tel. 810-94-18; sekretarz Zygmunt Toronowski Pieńkowo, tel. 810-91-57; skarbnik Mieczysław Kulakowski Korlino, tel. 810-97-84; strażnik łowiecki Zbigniew Oldak Postomino, tel. 810-25-74; gospodarz łowiska nr 3 Marek Korochoda Pieńkowo, tel. 0-604-605-667; gospodarz łowiska nr 4 Dariusz Ceran Kanił, tel. 810-82-67.
Wczesna interwencja myśliwych zapobiegnie nadmiernym szkodom, których całkowicie nie da się uniknąć.
Apelujemy do mieszkańców gminy, a szczególnie do młodzieży. Nie niszczcie urządzeń łowieckich ambon i pańników, które służą do prowadzenia racjonalnej gospodarki łowieckiej. Stanowią one majątek koła i ich wybudowanie a przede wszystkim remont powoduje znaczące koszty dla koła i myśliwych.
Z łowieckim pozdrowieniem
Darz Bór!
Zarząd KL „Cyranka”
Pieńkowo
Przed nowym sezonem
Zbliża się sezon letni w czasie którego przyjadą na nasze tereny turyści z różnych stron Polski i świata. W związku z tym gmina Postomino solidnie przygotowuje się do przyjęcia gości nie tylko poprzez modernizację i poprawę estetyki miejscowości turystycznych, ale również poprzez opracowywanie materiałów promocyjnych. Między innymi powstanie gazeta wczasowa, w której zostaną umieszczone najistotniejsze informacje potrzebne turystom. Będzie ona rozdawana bezpłatnie. Poza tym zlecono wykonanie gadżetów gminnych tj. planu Jarosławca, mapy gminy, informatora turystycznego, widokówek, naklejek herbu. Mapa „Jarosławiec i okolice” została wznowiona i teraz zostanie wydrukowana w wersji polsko niemieckiej. Wszystkie te materiały będą do kupienia w Punkcie Informacji Turystycznej, który rozpocznie swoją działalność od 19 maja 2003 roku.
Gmina Postomino prezentowała się na Międzynarodowych Targach Turystycznych „GLOB” w Katowicach, a także 27.04.03 swoje stoisko promocyjne wystawiała na targach turystycznych „LATO” w Warszawie. Więcej na temat targów w Warszawie w następnym numerze Szeptu.
Stowarzyszenie Produktów Markowych Turystyki Wiejskiej „SLUPIA” na przełomie września i października ubiegłego roku wykonało oznakowanie tras rowerowych na terenie Gminy oraz wydano materiały dotyczące tych tras pt. „KRAINĂ W KRATĂ”.
Maria Lech-Szajner
Szept Postomina 9
Młoda orkiestra
Od 6 stycznia zaczęła próby Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP przy Szkole Podstawowej w Postominie. Młodzi muzycy w przyszłości będą występować w mundurach polega na indywidualnym opanowaniu przez młodzież techniki grania na instrumencie i naukę czytania nut. Myślę, że kiedy uczniowie będą kończyć gimnazjum, to będą już dobrymi stosunkowo krótko, to szef zespołu już wyróżnia kilku młodych muzyków: Michała Dybca z Pieńkowa - gra na puzonie, Marcina Rapalskiego z Pieńkowa - klarncistę,
Pierwszy publiczny występ
strażackich. Dzisiaj zespół liczy już 21 osób, a docelowo będzie ich 34.
Pierwszy publiczny występ orkiestra miała podczas inauguracji I Przeglądu Amatorskiego Ruchu Artystycznego w Postominie. Zespół został zasilony grupą muzyków ze Sławnia.
- Orkiestra ma pięć sekcji: klarnety, trąbki, tenory, puzony i saksofony. Teraz gramy częściowo na pożyczonych instrumentach. Własnych mamy dopiero cztery - mówi Stanisław Poprawski twórca orkiestry. - W tworzeniu zrębów zespołu pomaga mi dwóch instruktorów, dwa razy w tygodniu po dwie godziny. Praca muzykami. Na początku, w założeniach, orkiestra miała składać się z młodzieży Postomina i Pieńkowa, ale do zespołu przyszło sporo osób z dalszych okolic, a z Postomina nie ma ani jednego gracza. Wykorzystując lamy waszej gazety chciałbym tą drogą zaprosić do naszej orkiestry właśnie młodzież z Postomina. Potrzebujemy chętnych do grania na basie w wieku 18 lat i młodszych. Nasz drugi występ planujemy na 2 maja, a dalsze plany to wyjazd do Niemiec, w ramach wymiany młodzieży - wyjaśnia kapelmistrz St. Poprawski.
Mimo, że orkiestra gra
Damiana Pacenkę z Karsina trębacza, Mateusza Wieczorkiewicza z Pieńkowa jest w szóstej klasie, a już opanował podstawy klarnetu, Pawła Wielgata z Pieńkowa trębacza, który chyba pozostanie wierny temu instrumentowi, Bartłomieja Zdrzenieckiego z Pieńkowa systematycznego i uzdolnionego tenora i Krystiana Nadolskiego z Kanina - klarncistę. Szef zespołu jest tylko trochę zasmucony faktem, że do zespołu nie przyjęły się dziewczęta. - Nie mają cierpliwości do nauki-tłumaczy.
(m)
Historie rodzinne
Książkę tę William Wharton napisał mając 40 lat, a wydał – z aktualnym komentarzem – jako siedemdziesięcioletek w roku 1998. Oto trzy fragmenty z moim skromnym dopiskiem.
„W straszliwym karamboli zderzyło się dwadzieścia aut. Zginęło siedem osób a rannych zostało trzydzieści pięć. Katastrofę spowodowało wypalanie pól, stary i już zanikający sposób oczyszczania rżysk” (str. 17). Te trzy zdania z książki amerykańskiego pisarza dedykuję naszym gminnym barbarzyńcom; oni twierdzenia specjalistów od glebowej biosfery, że wypalanie pól i łak jest szkodliwe dla środowiska, zbywają umiłowaniem tradycji: - Dziadek wypalał, tato wypalał, wypalam se ja!
„Wujek (imię i nazwisko) był dla mnie wzorem nastawienia do życia. Wujka cechował spokój i powściągliwość. Nie spieszył się nigdy, zawsze miał czas wysłuchać innych” (str. 117). Tę szlachetną cechę powinni wyrobić w sobie dwa gatunki ludzi: emeryci i my - pismacy.
„Wujek (imię) był uosobieniem przekonania, że każdy z nas może uczyć się z życia, to co rzeczywiście chce i pieniądze nie mają tu nic do rzeczy. Chodzi tylko o to, jak sami siebie postrzegamy i co robimy. W naszym społeczeństwie - w którym jedyną miarą ludzi jest formalne wykształcenie lub sukces w interesach - łatwo stracić z oczu czysto osobistą miarę sukcesu, tę najprawdziwszą” (str. 174). Tu, zamiast swoich trzech groszy, przytoczę słowa piosenki Zespołu Pieśni i Tańca Mazowsze: „Ten jest najbogatszy, kto ma dobrze w głowie!”
Mógłbym cytować aż po ostatnią 230 stronę. Wołę, aby te fragmenty zachęciły milego Czytelnika(-czkę) SZEPTu do odwiedzenia biblioteki. Życzę udanych wypożyczeń i pogodnej lektury!!
MSob.
Niedziela Palmowa
Niedziela Palmowa w tradycji chrześcijańskiej rozpoczyna Wielki Tydzień. Przygotowuje do wejścia w atmosferę świąt paschalnych. W kościołach święci się palmy na pamiątkę wjazdu Jezusa do Jerozolimy.
Kształt palem jest bardzo różny. Od wierzbowych witek z bażkami po ogromne palmy ozdobiane bibulkami i kokardkami. Zgodnie z wierzeniami wysoka palma miała zapewnić długie i dostatnie życie.
Z działalności SPOB w Postominie
10 kwietnia w sali konferencyjnej Urzędu Gminy w Postominie odbyła się debata bezrobotnych z udziałem władz powiatowych: starosty Grzegorza Januszewskiego, kierownika PUP Józefa Koprowicza oraz gminnych: zastępcy wójta Mariana Sergiela, kierowniczki GOPS Krystyny Ślebiody oraz przewodniczącego rady gminy Bogdana Niewińskiego. Uczestniczący w debacie bezrobotni dowiedzieli się jak przedstawia się stan i struktura bezrobocia w naszej gminie, jakie kryteria są brane pod uwagę przy podziale pracy i do jakich prac będą jeszcze zatrudniani bezrobotni. Poruszano także temat upadających zakładów na terenie gminy oraz sytuację zwalniających pracowników. Organizatorem debaty było Stowarzyszenie Obrony Praw Bezrobotnych w Postominie, a prowadziła ją pani Bożena Niemiec.
Niepokojące jest bardzo małe zainteresowanie debata, przybyło na nią tylko 13 osób bezrobotnych.
11 kwietnia, z okazji przypadającego IV Ogólnopolskiego Dnia Walki z Bezrobociem, pod Urzędem Wojewódzkim w Szczecinie pikietowali bezrobotni. Naszą gminę reprezentowała 8-osobowa grupa.
Zbyt małe zainteresowanie debatą oraz pikietą związane jest z ogromną determinacją ludzi długo pozostających bez pracy. Ludzie z góry zakładają, że takie działania nie dają efektów. Są zmęczeni obecną sytuacją i nie chcą walczyć o swoje prawa do godnej pracy.
W dniach 15-17.04.2003 r. Stowarzyszenie rozdysponowało 150 kg maki. Otrzymały ją 33 rodziny najbardziej potrzebujące pomocy.
SOPB w Postominie pragnie złożyć podziękowania dla ks. proboszcza Piotra Ożoga oraz Caritas z Postomina za pomoc finansową podczas realizacji projektu „Domki Wiatrem Podszyte”.
Joanna Cicha
Szept Postomina 11
Obradowali radni
Sesja rady gminy, która miała miejsce 28 marca br. upłynęła bez większych emocji. Być może nowo założona na sali aparatura nagłaśniająca onieśmieliła mówców. W każdym bądź razie tzw. „wolna trybuna” upłynęła bez pytań.
W części zasadniczej wójt Zbigniew Galek przedstawił listę wniosków i postulatów zgłoszonych podczas kampanii zebran wiejskich oraz sposób realizacji najpotrzebniejszych zadań. W trakcie dyskusji sołtysi i radni uzupełniali listę o ważne, ich zdaniem, a pominięte zadania.
Dyrektor AMGiSP Andrzej Mieczenkowski przedłożył radnym informację o stanie dwudziestu świetlic wiejskich i ośmiu cmentarzy.
Następnie radni podjęli uchwałę o zbyciu lokalu mieszkalnego w trybie bezprzetargowym aktualnemu najemcy zamieszkałemu w Karsinie, w budynku na działce nr 110. Podjęto też uchwałę w sprawie zmian w budżecie gminy na 2003 rok. Budżet po zmianach przedstawia się następująco:
| dochody | 11.789.091 zł |
|---------|---------------|
| wydatki | 12.016.573 zł |
| nadwyżka | 227.482 zł |
Poniżej przedstawiamy sprawozdanie z wykonania budżetu Gminy Postomino za 2002 rok.
Sprawozdanie z wykonania budżetu gminy Postomino za 2002 rok
Budżet gminy w 2002 roku zamknął się po stronie dochodów kwotą 11.544.342 zł, z czego dotacje na zadania zlecone gminie wyniosły 854.280 zł.
Planowane dochody w 2002 roku zostały wykonane w 99,3% i wzrosły w stosunku do Uchwały budżetowej o 14,3%, natomiast w stosunku do uzyskanych dochodów w 2001 roku wzrosły o 7,2%.
Plan dochodów budżetu gminy na 2002 rok był w ciągu roku zmieniany głównie z tytułu zwiększenia lub uzyskania dotacji na zadania zlecone i własne gminy oraz z tytułu wzrostu dochodów własnych.
Struktura uzyskanych dochodów gminy w 2002 roku ukształtowała się następująco:
1) dochody własne gminy stanowią 45,5% ogółu dochodów i wynoszą:
- podatek rolny 515.450 zł, co stanowi 4,5% ogółu dochodów
- podatek leśny 68.361 zł, co stanowi 0,6% ogółu dochodów
- podatek od nieruchomości 2.529.642 zł, co stanowi 21,9% ogółu dochodów
- podatek od środków transportu 39.541 zł, co stanowi 0,3% ogółu dochodów
- podatek od spadków i darowizn 12.150 zł, co stanowi 0,1% ogółu dochodów
- podatek od czynności cywilnoprawnych 62.956 zł, co stanowi 0,5% ogółu dochodów
- wpływy z opłat lokalnych 172.251 zł, co stanowi 1,5% ogółu dochodów
- wpływy z usług kolonijnych 250.451 zł, co stanowi 2,2% ogółu dochodów
- wpływy ze sprzedaży majątku gminnego 679.346 zł, co stanowi 5,9% ogółu dochodów
- wpływy z opłat za użytkowanie wieczyste, z najmu i dzierżawy majątku gminy 323.152 zł, co stanowi 2,8% ogółu dochodów
- pozostały wpływów i opłat (z karty podatkowej, opłaty eksploatacyjnej, odsetek od pozwolenia na sprzedaż alkoholu i innych) 590.125 zł, co stanowi 5,1% ogółu dochodów
2) udziały w podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych 457.785 zł, co stanowi 4,0% ogółu dochodów
3) wpływy z opłaty skarbowej 44.121 zł, co stanowi 0,4% ogółu dochodów
4) część podstawowa subwencji ogólnej 3.324 złote
5) część oświatowa subwencji ogólnej 3.936.164 zł, co stanowi 34,1% ogółu dochodów
6) część rekompensująca subwencji ogólnej 285.149 zł, co stanowi 2,5% ogółu dochodów
7) dotacje celowe z budżetu państwa na finansowanie zadań bieżących zleconych gminie 836.951 zł, co stanowi 7,2% ogółu dochodów
i zadań inwestycyjnych zleconych gminie 17.329 zł, co stanowi 0,1% ogółu dochodów
8) dotacje celowe z budżetu państwa na zadania bieżące własne gminy 302.253 zł, co stanowi 2,6% ogółu dochodów
9) subwencje i środki pozabudżetowe na zadania własne bieżące gminy 40.000 zł, co stanowi 0,3% ogółu dochodów
10) subwencje i środki pozabudżetowe na zadania własne inwestycyjne gminy 156.841 zł, co stanowi 1,4% ogółu dochodów
11) dotacje celowe na dofinansowanie własnych zadań inwestycyjnych 221.000 zł, co stanowi 1,9% ogółu dochodów.
Generalnie wykonanie planowanych dochodów w poszczególnych działach klasyfikacji budżetowej jest zadawalające, poza dochodami podatkowymi od osób prawnych i fizycznych, które zostały wykonane w 93,4%.
Wobec powyższego wzrosło zadłużenie podatków wobec Gminy i na koniec grudnia 2002 r. wraz z odsetkami stanowi 19,1% ogółu zrealizowanych dochodów rocznych gminy.
Niewykorzystana dotacja na zadanie zlecone gminie w rozdziale 85313 Składki na ubezpieczenia zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej; w kwocie 2.921 zł została zwrocona do budżetu Wojewody zachodniopomorskiego w dniu 20 grudnia 2002 roku.
Dochody własne gminy w 2002 roku w przeliczeniu na jednego mieszkańca wyniosły 742 zł.
Budżet gminy za rok 2002 po stronie wydatków zamknął się kwotą 10.667.186 zł, co stanowi 97,9% planowanych wydatków, z czego wydatki na zadania zlecone gminie wyniosły 854.280 zł i zostały wykonane w 99,7%.
Wykonane wydatki są większe o 12,0% w stosunku do planowanych wydatków w uchwale budżetowej, jednak w żadnym rozdziale klasyfikacji budżetowej nie zostały przekroczone w stosunku do kwot planowanych.
Niewykonanie wydatków w niektórych rozdziałach klasyfikacji budżetowej jest podyktowane zmianą potrzeb lub oszczędnościami z tytułu stosowania ustawy o zamówieniach publicznych, a także w związku z niewykonaniem planowanych dochodów.
Wydatki na sfinansowanie inwestycji gminnych wyniosły 627.186 zł, co stanowi 5,9% ogółu wydatków gminy.
W roku 2002 wykonano następujące zadania inwestycyjne:
1) kontynuacja budowy sali gimnastycznej przy Szkole Podstawowej i Gimnazjum w Postominie na łączną kwotę 340.969 zł
2) kanalizacja sanitarna (dokończenie) w miejscowości Pieńkowo na łączną kwotę 60.931 zł
3) wodociąg we wsi Dzierżecin na kwotę 49.017 zł
4) studnia w Kanimie 57.260 zł
5) parking przy Szkole Podstawowej w Postominie na kwotę 32.640 zł
6) zakup gruntów na łączną kwotę 23.100 zł
7) komputeryzacja gminy na łączną kwotę 31.990 zł
8) oświetlenie uliczne w m. Łężek na kwotę 17.040 zł
9) oświetlenie uliczne w m. Chudaczewko na kwotę 14.458 zł
Przed referendum
Lokale, w których będziemy głosować w referendum unijnym będą usytuowane w tych samych obiektach i miejscowościach, jak to miało miejsce w czasie ostatnich wyborów. Jedynie lokal, który znajdował się w Korlinie zostanie przeniesiony do Naćmierza do miejscowej świetlicy.
Lokale do głosowania będą otwarte dwa dni 7 i 8 czerwca.
| Obwód głosowania | Granice obwodu | Miejsce głosowania |
|------------------|----------------|-------------------|
| 1 | Bylica, Jarosławiec, Jezierzany, Korlino, Łącko, Naćmierz, Rusinowo, Wsędźień | Świetlica w Naćmierzu |
| 2 | Górsko, Marszewo, Pieńkowo, Pieńkówo, Postomino, Tyń, Złakowo | Sala konferencyjna Urzędu Gminy w Postominie |
| 3 | Mazów, Nosalin, Staniewice, Wilkowice | Szkoła w Staniewicach |
| 4 | Pałowo, Pałówko, Pieszcz | Szkoła w Pieszczu |
| 5 | Chudaczewo, Dzierżecin, Kanin, Karsino, Masłowice | Klub Wiejski w Masłowicach |
Turniej z brodą
Trójbój stołowy składający się z 3 konkurencji - szachy, tenis stołowy, brydż - został rozegrany po raz 11. Jest turniejem, który miał w historii największą nieprzerwaną ilość edycji ze wszystkich stałych imprez sportowych na terenie naszej gminy. Jedynie noworoczny turniej brydżowy może poszczycić się zbliżoną ilością rozgrywek, choć były lata, w których się nie odbywał.
Tegoroczny otwarty trójbój o randze mistrzostwa powiatu zgromadził mieszkańców 3 gmin (sławińskiej, postomińskiej, darłowskiej) i 3 miast (Slawna, Darłowa, Słupsk). Tradycyjnie turniej rozpoczynał tenis stołowy. Bezapelacyjnie najlepszy był Zbigniew Mielczarski. II miejsce zdobył Bogdan Lewandowski, a III miejsce wywalczył Mirosław Kopowski.
W szachach najlepszym został Jerzy Walawicz przed Zbigniewem Mielczarskim i Mirosławem Kopowskim. Sensacyjnie natomiast zakończył się turniej brydżowy, gdzie największy faworyt tej dyscypliny Mirosław Kopowski zajął dalsze miejsce. Ten fakt wykorzystali Jerzy Walawicz zajmując I miejsce, II miejsce wylicytował Zbigniew Labędzki, a III zdobył Ryszard Leśniewski.
W klasyfikacji końcowej I miejsce zdobył Jerzy Walawicz ze Słupska, II miejsce Marek Barański ze Złakowa, (co należy uznać za sporą niespodziankę) III miejsce Zbigniew Mielczarski z Darłowa.
Organizatorem tegorocznego trójboju był Urząd Gminy w Postominie wraz z Uczniowskim Klubem Sportowym „Jantar” z Korlina.
Z.M.
Okresowe zatrudnienie
Pomorska Akademia Kształcenia Zawodowego w Słupsku wystąpiła do naszej Gminy z propozycją przygotowania materiałów dotyczących wzięcia udziału w programie „Okresowe zatrudnienie”. Na podstawie zebranych materiałów z gmin Pomorska Akademia Kształcenia Zawodowego w Słupsku wzięła udział w konkursie na usługę „Okresowe zatrudnienie” organizowanym przez Województwo Zachodniopomorskie w Szczecinie, w ramach Programu Aktywizacji Obszarów Wiejskich.
Po ogłoszeniu wyników konkursu, nasza gmina została zakwalifikowana do udziału w programie, poprzez zatrudnienie 20 bezrobotnych na okres 6 miesięcy. Zatrudnieni beneficjenci będą wykonywać prace przy konserwacji terenów zielonych oraz przy modernizacji dróg gminnych w Jarosławcu i Postominie.
Porządkowanie terenów zielonych w Jarosławcu
Po otrzymania bardzo skromnych środków z Funduszu Pracy ze Starostwa Powiatowego w Sławnie na aktywne formy zwalczania bezrobocia w roku 2003, ten program może się okazać bardzo pomocny przy rozwiązywaniu problemów związanych z bezrobociem w naszej gminie, chociaż jest to program doraźny.
Mirosława Lemtis
insp. ds. dz. gosp. i bezrob.
Sprzedam dom do remontu
Pieszcz 31
0601884247
Teatr w szkołach
Na początku kwietnia uczniowie wszystkich szkół podstawowych w naszej gminie mogli podziwiać spektakl pt. „Pan Twardowski”. W trakcie przedstawienia młodzi widzowie włączani byli do gry na scenie, co bardzo im się podobało.
Sztuka przygotowana przez krakowskich aktorów cieszyła się dużym zainteresowaniem, bo i lekcja jakaś przepadła, i dzieci nasze nie za często wyjeżdżają do teatru.
Tę rzadką okazję bezpośredniego kontaktu ze sztuką żywego słowa miały dzieci dzięki dofinansowaniu przez Wójta Gminy i Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.
(ryt.)
Konkurs
Czy znasz swoją gminę?
Oto drugie zdjęcie z dziewiątej edycji konkursu. Przypominamy, należy odgadnąć obiekty przedstawiane na zdjęciach w numerach kwietniowym, majowym i czerwcowym „Szeptu” i wskazać w jakich miejscowościach się one znajdują. Czeka nagroda.
TRAKTAT O PRZYSZŁOŚCI
Traktat akcesyjny jest w sensie formalnym umową międzynarodową zawieraną pomiędzy dotychczasowymi a nowymi państwami członkowskimi.
16.04.2003 r. w Atenach został podpisany Traktat Akcesyjny. Stanowi on podstawę do przyjęcia 10 krajów, w tym Polski, do Unii Europejskiej. Pod dokumentem podpisali się przedstawiciele 15 obecnych członków i 10 nowych. Uroczystość podpisania tego traktatu zwieńczyła kilkuletnie starania Polski o integrację ze wspólnotą. Odbyła się ona w samej kolebce demokracji na ateńskiej Agorze, u stóp Akropolu.
W imieniu Polski podpisy pod traktatem złożyli premier Leszek Miller i minister spraw zagranicznych Włodzimierz Cimoszewicz. Obecny był przy tym prezydent Aleksander Kwaśniewski. Nazwał on dzień podpisania traktatu „świętem jedności Europy”, który może być „drogowskazem dla świata” i „spełnieniem marzeń”.
„Drzwi Europy zostały otwarte, teraz trzeba już tylko przez nie przejść uczynmy wspólnie ten krok tak ważny dla dobrej, polskiej przyszłości” - powiedział Leszek Miller 17.04.2003 r. w Sejmie.
Traktat zawiera przepisy dotyczące przyjęcia prawa Unii przez kraje przystępujące, w tym okresów przejściowych, pozwalających na jego czasowe niestosowanie w wybranych obszarach oraz postanowienia o niezbędnych, w związku z przystąpieniem nowych państw, modyfikacjach prawa.
Traktat zostanie ratyfikowany w wyniku pozytywnej odpowiedzi w czerwcowym referendum.
Katarzyna Śmigiełska
Marzena Musur
Wesołe pisanki
Dużo radości przeżywały dzieci ze Szkoły Podstawowej w Postominie. Tuż przed wielkanocną przerwą w nauce wychowawczyni czwartej „b” p. Małgorzata Milarska wraz z rodzicami swoich uczniów wymyśliła konkurs na żywe pisanki. Dzieciaki wykazały się niezwykłą inwencją strojąc się z barwne piórka i wyklejanki, stosując kwadraturę koła, czy wykluwając się z jajeczka.
Po burzliwych obradach zwyciężyła klasa Ia, IVa, Vb, ale i pozostałe jaja też były wspaniałe. Słodkie nagrody ufundowała radna p. Agnieszka Kowalik. Dzieciaki przesyłają panu buziaki.
(ryt.)
Przed sezonem
Przed przystąpieniem do opracowania planu przestrzennego zagospodarowania Jarosławca 11 kwietnia w budynku O.W. Panorama odbyło się spotkanie, podczas którego wymieniono poglądy na temat rozwoju Jarosławca, czystości, porządku, funkcjonowania wodociągów i kanalizacji oraz zamierzeń inwestycyjnych na przyszłość. Omawiano sprawy związane z funkcjonowaniem handlu, odbioru śmieci, sprzątaniem plaży. Zapoznano zebranych z planem promocji turystycznej Jarosławca.
Wszyscy uczestnicy jednoznacznie opowiedzieli się za wydaniem zakazu poruszania się po drogach publicznych i chodnikach Jarosławca rowerów trzy i czterokołowych. Spowodowane jest to troską o bezpieczeństwo wczasowiczów przyjeżdżających i wypoczywających w tej miejscowości. Tym bardziej, że do O.W. Panorama przyjeżdża w celach terapeutycznych bardzo dużo osób z upośledzeniem narządów ruchu. W latach ubiegłych odnotowano bardzo dużo urazów i kolizji spowodowanych przez beztroskich kierowców tych pojazdów.
(m)
Agencja Mienia Gminnego i Spraw Publicznych w Postominie ogłasza przetarg nieograniczony na zagospodarowanie terenu przy jeziorze Marszewo na okres 3 lat.
Przedmiotem oferty jest prowadzenie parkingu i działalności gastronomiczno-handlowej nad jeziorem Marszewo.
Szczegóły pok. nr 20 UG Postomino. Cena wywoławcza 4.200,00 zł. Do ceny będzie doliczony podatek VAT 22%. Wadium w wysokości 500 zł płatne do godz. 9.00 dnia 07 maja 2003 r. zaliczone zostanie na poczet przyszłych należności.
Przetarg odbędzie się 07 maja 2003 r. o godz. 10.00 w sali konferencyjnej UG Postomino.
Z bocianiego kalendarza
12 - 14 marca zauważyono pierwsze przelotne bociany w Pieńkówku. Od 2 kwietnia zasiedlanie gniazd w gminie Postomino.
Maj
Pisklęta bocianów narażone są na wiele niebezpieczeństw. Oprócz naturalnych, związanych ze złymi warunkami pogodowymi, istnieją zagrożenia powodowane przez człowieka. Jednym z nich jest pozostawianie na polach sznurków używanych do pras i snopowiązałek. Dorosłe ptaki zbierają je i przynoszą do gniazda jako wyściółkę. Młode mekiędy zaplątują nogi w sznurki, które przy próbach uwolnienia ptaka zaciśkają się coraz mocniej. Powoduje to obraźki i irany, w wyniku których pisklęta giną. Zbieranie sznurków pozostawionych na polach i nagłaśnianie problemu wśród rolników jest dobrym działaniem zapobiegawczym.
22.05 Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej.
31.05 Dzień Bociana. Ogłoszenia Dnia Bociana jako corocznie obchodzonego Święta, poświęconego bocianom i ludziom z nimi związanym.
Klub Przyjaciół Bociana
REFERENDUM AKCESYJNE
Referendum akcesyjne w Polsce będzie trwało dwa dni 7 i 8 czerwca. Polacy odpowiedzą w nim na pytanie „Czy wyraża Pani/Pan zgodę na przystąpienie Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej?”. Lokale wyborcze otwarte będą od godz. 6.00 do 20.00.
Wynik referendum będzie wiążący jeżeli w głosowaniu weźmie udział więcej niż połowa Polaków. Gdy ponad połowa oddanych głosów będzie na „tak”, wówczas wynik referendum będzie pozytywny. Zdecydować może nawet jeden głos.
W sytuacji, gdy w referendum ogólnokrajowym weźmie udział ponad połowa uprawnionych do głosowania, a większość głosów ważnych zostanie oddanych przeciwko ratyfikacji to jego wynik będzie wiążący. Prezydent Rzeczypospolitej nie uzyska zgody na ratyfikację i Polska nie zostanie członkiem UE.
Gdyby jednak zdarzyło się, iż w referendum weźmie udział mniej niż połowa uprawnionych do głosowania wówczas jego wynik będzie niewiążący i Sejm może ponownie podjąć uchwałę w sprawie wyboru trybu wyrażenia zgody na ratyfikację i odesłać pytanie o wyrażenie zgody na ratyfikację do Parlamentu, gdzie odbędzie się głosowanie większością głosów przy zachowaniu quorum.
Jednakże z politycznego i społecznego punktu widzenia decyzja podjęta przez Parlament ma mniejszą wartość niż decyzja podjęta przez naród w drodze referendum, dlatego tak ważny jest udział każdego obywatela uprawnionego do głosowania.
Katarzyna Śmigielska
Marzena Musur
Zmiana klubu
W związku z reorganizacją w Klubie Sportowym „Przelom” Postomino oraz naciskiem władz naszej gminy na dotowanie sportu w oparciu o szkoly, sekcja tenisa stołowego wystąpiła z klubu.
Jednocześnie wszyscy zainteresowani zawodnicy, trenerzy i działacze wstąpili w szeregi Uczniowskiego Klubu Sportowego „Czarni” Pieszcz. Sekcja otrzymała wystarczającą kwotę dotacji z Urzędu Gminy na działalność w 2003 roku.
Tenis stołowy w gminie to już czternasty rok pracy z młodzieżą, startów w turniejach i rozgrywkach ligowych promujących naszą gminę na całym Pomorzu.
Wszyscy sympatycy tej dyscypliny dziękują naszym władzom za wsparcie, dostrzeganie niewymiarnych wartości sportu młodzieżowego oraz udział w organizacji imprez sportowych.
Od 1 marca wznowiła działalność szkołka w Pieszczu. Treningi odbywają się we wtorek, czwartek i sobotę, godz. 17-19. Również w Postominie p. Andrzej Ugorski zaprasza wszystkich chętnych do udziału w zajęciach poniedziałek, środa i piątek godz. 17-19.
W najbliższych dniach w UKS odbędzie się zebranie organizacyjne. W maju zaplanowano duży turniej dla uczniów naszej gminy.
Zachęcamy wszystkich mieszkańców starszych i młodszych do gry w popularnego ping-ponga.
Prezes UKS
Artur Struś
Szept Postomina 17
Regaty w Marszewie
Nad jeziorem Marszewo w dniach 16-18 maja 2003 r. odbędą się VII Ogólnopolskie Regaty Jachtów Żaglowych Sterowanych Radiem (eliminacje do Mistrzostw Polski) w klasach F5-M, F5-E.
W zawodach zapowiedziało udział 60 zawodników z 12 klubów modelarskich. Z naszego koła modelarskiego przy AMGiSP w Postomimie wystartuje 7 zawodników.
Otwarcie regat nastąpi 16 maja (piątek) godz. 10:00, po czym wystartuje klasa F5-M.
W sobotę 17 maja i niedzielę 18 maja startować będzie klasa F5-E.
Zakończenie i rozdanie nagród przewidziano w niedzielę 18 maja, godz. 14:00.
Każdy zawodnik musi wziąć udział w co najmniej 6 regatach eliminacyjnych, aby uczestniczyć w regatach finałowych. Najlepsi spotkają się na początku wrześnią, aby walczyć między sobą o tytuł Mistrza Polski w klasie F5-E nad naszym jeziorem.
Naszym zawodnikom życzymy pomyślnych wiatrów. Również w sobotę 17 maja odbędzie się bieg sołectw wokół Marszewa. Wszystkich sympatyków i kibiców zapraszamy.
Zdzisław Ludwikowski
F.C. Grom Postomino
Wspaniały sukces - zwycięstwo w grupie dające awans do I ligi amatorskiej Halowej Piłki Nożnej o puchar Burmistrza Miasta Sławna sezonu 2003/2004 - wywalczyła drużyna FC Grom z Postomina.
W ostatnim decydującym meczu kolejki wygrała 3:1 z drużyną Absolwentów. W zdobyciu pierwszego miejsca w grupie pomogła naszej drużynie przegrana lidera PKO BP II z drużyną HSV 3:5. Na rozegranych 18 meczów FC Grom zdobył 41 pkt przy stosunku bramkowym 61:41. W grupie II ligi sezonu 2002/2003 udział brało 10 zespołów. Skład osobowy FC Grom to: Leszek Domżalowiec z synami Markiem, Szczepanem i Sylwestrem, bratem Ryszardem i jego synem Danielem, Sebastian Baranowski Maciej Marcula, Rafał Mora, Arkadiusz Żuber.
Rywalizacja o tytuł króla strzelców trwała do samego końca i ostatecznie trzecie miejsce wywalczył Rafał Mora, który strzelił 33 gole, dwa mniej od zwycięzcy.
A może by tak i w naszej gminie stworzyć podobne rozgrywki na wzór sławińskiej ligi. Mamy wspaniały obiekt i zaplecze, co widać choćby po turnieju sołeckim o Puchar Wójta.
Zdzisław Ludwikowski
Turniej sołectw
Halowa piłka nożna
Podobnie jak w ubiegłym roku, tak i w tym halowy turniej w piłce nożnej sołectw w ramach Gminnego Współzawodnictwa rozegrano w dwóch etapach. 8 marca na eliminacje zgłosiło się 18 sołectw, które rozlosowano do czterech grup.
Grupa „A” Postomino, Masłowice, Marszewo, Łącko.
Grupa „B” Mazów, Tyn, Staniewice, Nosalin, Pienkówko.
Grupa „C” Wilkowice, Palowo, Pieszcz, Jarosławiec.
Grupa „D” Kanin, Naćmierz, Królewo, Pałkowo, Pienkówko.
Mecz w grupach rozegrano „każdy z każdym”. Najlepsze drużyny, po dwie z grup A i B i po trzy z grup C i D, utworzyły grupę finałową, w której znalazły się sołectwa: Pienkówka, Wilkowic, Pienkówka, Mazowa, Kanina, Staniewic, Łącka, Jarosławca, Postomina, Naćmierz. Na finałowy turniej 22 marca stawiły się wszystkie 10 zespołów. Ponowne losowanie rozdzieliło sołectwa na dwie grupy. Grupę A utworzyły zespoły Pienkówka, Jarosławca, Staniewic, Mazowa, Postomina. Grupę B Kanina, Wilkowic, Pienkówka, Łącka, Naćmierz. Zaprezentowany poziom w tych meczach był godny rozgrywek finałowych. Do każdego meczu zespoły podechodziły poważnie, wykazując dużą wołę walki, grano o każdą piłkę, bramkarze popisywali się wspaniałymi paradami. Po rozgraniu grup rozegrano mecze finałowe, które wyłoniły zwycięzców tego turnieju. W trzech meczach kolejność rozstrzygały rzuty karne. Remisem 2:2 zakończył się mecz o miejsca 9-10 pomiędzy Wilkowicami a Pienkówkiem, strzelane karne przy wielkiej wrzawie kibiców Pienkówka dało Pienkówkowi zwycięstwo i dziewiąte miejsce w turnieju.
W meczu o 7-8 miejsce Mazów zdecydowanie pokonał Kanin 5:1.
Po regulaminowym czasie gry w meczu o miejsce 5-6 Staniewice zremisowały z Pienkówkiem 1:1, więcej precyzji w rzutach karnych mieli młodzi wiekowo zawodnicy Pienkówka i im przypadło piąte miejsce.
Półfinałowy mecz o miejsca 3-4, które rozegrały sołectwa Łącka i Jarosławca, był jednym z ładniejszych meczów turnieju. Po zaciętej grze końcowy wynik 2:2. Lepsi w strzelaniu rzutów karnych okazali się zawodnicy z Jarosławca i im przypadło trzecie miejsce.
W finałowym meczu o miejsca 1-2 spotkały się sołectwa Naćmierz i Postomina. Naćmierz wszystkie eliminacje przechodził jak burza, natomiast Postomino broniło mistrzowskiego tytułu. Po ładnym, szybkim i składnym meczu wysokie 6:1 zwycięstwo odniósł Postomino. Drużynę do boju prowadził sam sołtyś Janusz Sowiński. Puchar Wójta za 1 miejsce i 10 pkt do gminnego współzawodnictwa przyszły dla Postomina.
Królem strzelców został Maciek Marcula strzelając w finałowych rozgrywkach 7 bramek. Najstarszym zawodnikiem turnieju był Andrzej Sobolewski radny z Pienkówka, który grał we wszystkich meczach całego turnieju, strzelając 5 bramek dla drużyny. Najlepszym bramkarzem został Szczepan Domżałowicz. Za najlepszego zawodnika uznano Marcinia Tulikowskiego. Grającym sołtysem był Janusz Sowiński. Zwycięska drużyna grała w składzie: Krzysztof Mordań, Artur Bogus, Marcin Tulikowski, Piotr Cichy, Maciek Marcula, Szczepan Domżałowicz, Michał Stankowski, Adam Cichy, Marcin
Zdrzeniecki, Janusz Sowiński, Sebastián Baranowski. Aż 31 zawodników wpisało się na finalową listę strzelców.
Drużyna z Postomina z pucharem za I miejsce
Po tegorocznym turnieju widać, że w gminnej piłce coś drgnęło i to zapewne na dobre. Zagrożeniem dla okrzycanego Postomina i Pienkówka zaczynają być drużyny Naćmierza, Łącka, Staniewic, Jarosławca. W turnieju zaczęły się pokazywać sołectwa Tynia, Pienkówka, Nosalina. Najbardziej rodzinną drużyną była drużyna Mazowa, gdzie występowalo aż czterech braci Andrików.
Współorganizatorem całego współzawodnictwa jest Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Postominie, która ufundowała nagrody i upominki. Organizator turnieju AMGiSP składa podziękowania dla dyrekcji Gimnazjum w Postominie za okazaną pomoc.
Tenis stołowy
We wszystkich do tej pory rozegranych turniejach sołectw w tenisie stołowym w ramach gminnego Współzawodnictwa bezkonkurencyjne było sołectwo Pienkówko.
Podczas tegorocznego turnieju rozegranego 12 kwietnia na sali sportowej w Pieszczu, mistrzem gminy zostało sołectwo Królewo, które w decydującym meczu pokonało wielokrotnych mistrzów gminy sołectwo Pienkówko 2:3.
Drużyna Królewa, która wystąpiła w składzie: Barbara Zolopa, Mariusz Olszar, Krzysztof Kasinski, Mariusz Garlin, Paweł Taraska otrzymała za zwycięstwo puchar Wójta Gminy i 10 punktów do klasyfikacji ogólnej. Dziewięć punktów za drugie miejsce wystarczyło, aby Pienkówko objęło prowadzenie po trzech konkurencjach w obecnym współzawodnictwie.
Trzecie miejsce w turnieju zajęli gospodarze sołectwo Pieszcz, czwarte Masłowice, piąte Chudaczewo.
Do czwartego miejsca nagrody-upominki ufundowała Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Postominie, która jest współorganizatorem całego gminnego współzawodnictwa.
Meczki rozgrywane były do trzech wygranych setów w punktacji do 11. Najstarszym zawodnikiem turnieju był Artur Struś z Pieszczu. Sędzią głównym turnieju był Adam Wyroślak. Organizator turnieju AMGiSP w Postominie dziękuje dyrekcji Szkoły Podstawowej w Pieszczu za udostępnienie sali.
Fundatorem 3 nagród rzeczowych za prawidłowe rozwiązanie krzyżówki jest Sklep Spożywczo-Przemysłowy pani Danuty Okrój w Postominie 4.
Widok sklepu przypomina małe delikatesy. W ciągłej sprzedaży pełen asortyment nabiału. Wędliny dostarczane są z hurtowni „Janusz” w Słupsku, a pieczywo z piekarni p. Brzózka w Ustce.
W podstawowym wyborze warzywa, owoce i przetwory. W lodówkach dla ochłody wspaniałe lody. Wśród napoj wody gazowane i niegazowane, soki wieloowocowe, dla smakoszy wiele gatunków piwa i nie tylko.
Sklep czynny codziennie od wczesnych godzin porannych (6\textsuperscript{h}) do późnego popołudnia (20\textsuperscript{h}), w wolne soboty 7\textsuperscript{h}–14\textsuperscript{h}.
Serdecznie zapraszamy w nasze progi. Na pewno dla siebie coś pysznego znajdziesz.
Zrealizujemy wszelkie dostawy towaru do domu na organizowane imprezy rodzinne.
Zapraszamy
---
**Redaguje zespół:** Zbigniew Melon (red. nacz.), Kazimierz Gąsiorowski, Piotr Grzejszczak, Zdzisław Ludwikowski, Teresa Rysztk, Andrzej Ugorski, Marian Sobolewski.
**Zdjęcia:** Zbigniew Melon. **Oddano do składu 24.04.2003 r.**
**Skład komputerowy:** Józef Rysztk, 76-113 Postomino.
**Wydawca:** Agencja Mienia Gminnego i Spraw Publicznych w Postominie, tel. (0-59) 810-92-52.
**Druk:** GRAWIPOL, 76-200 Słupsk, ul. Poznańska 42, tel./fax (0-59) 842 36 51. **Nakład 500 egz.**
**Poglądy prezentowane w listach są poglądami ich autorów. Redakcja nie odpowiada za treść ogłoszeń.**
Adres redakcji: 76-113 Postomino U.G. | a9b13e54-ade0-43e3-ab3d-97e103200247 | finepdfs | 1.613281 | CC-MAIN-2023-50 | http://szept.postomino.pl/szept/2003/158.pdf | 2023-12-07T11:10:37+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679100651.34/warc/CC-MAIN-20231207090036-20231207120036-00399.warc.gz | 44,197,346 | 0.999779 | 0.999891 | 0.999891 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
837,
5079,
7878,
11476,
14829,
17909,
22131,
25548,
29667,
31765,
35530,
38907,
42444,
45066,
47384,
48950,
53179,
55261,
60350,
61856
] | 1 | 0 |
Wojewódzka Biblioteka Publiczna
im. Emanuela Smołki
w Opolu
Dział Informacji i Bibliografii
KALENDARZ
ROCZNIC I WYDARZEŃ
2022 rok
Opracowanie treści:
Teresa Stanisz-Cyrys
Opracowanie graficzne:
Beata Stępiak
Rok 2022 ustanowiony Rokiem Romantyzmu Polskiego (200. rocznica pierwszego wydania Ballad i romansów Adama Mickiewicza, które będą lekturą Narodowego Czytania).
PATRONI ROKU:
Maria Konopnicka – 180. rocznica urodzin (23 maja 1842) pisarki, poetki, tłumaczki i publicystki
Józef Rufin Wybicki – autor Pieśni Legionów Polskich we Włoszech. 275. rocznica jego urodzin (29 września 1747), 200. rocznica śmierci (10 marca 1822) i 225 lat od powstania polskiego hymnu narodowego
Wanda Rutkiewicz - 30. rocznica śmierci (12 maja 1992) polskiej himalaistki, która jako pierwsza kobieta zdobyła szczyt K2
Maria Grzegorzewska – twórczyni pedagogiki specjalnej w Polsce, założycielka Państwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej (1922), obecnie Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie
Ignacy Łukasiewicz – 200. rocznica urodzin (8 marca 1822) twórcy światowego przemysłu naftowego
Józef Mackiewicz – 120. rocznica urodzin (1 kwietnia 1902) pisarza polskiego, uczestnika wojny polsko-bolszewickiej
1.01 ŚWIATOWY DZIEŃ POKOJU obchodzony przez Kościół katolicki, proklamowany przez papieża Pawła VI w 1968 r.
/100/ 1.01.1922 ur. Marek EDELMAN, lekarz, kardiolog, uczestnik powstania w getcie warszawskim i powstania warszawskiego, działacz polityczny i społeczny /zm. 2.10.2009/
/270/ 2.01.1752 ur. Franciszek ZABŁOCKI, poeta, komediopisarz, publicysta, tłumacz, ksiądz katolicki /zm. 10.09.1821/
/130/ 3.01.1892 ur. John Ronald Reuel TOLKIEN, brytyjski pisarz /zm. 2.09.1973/
/90/ 5.01.1932 ur. Umberto ECO, włoski pisarz, publicysta i krytyk literacki /zm. 16.02.2016/
/170/ 6.01.1852 zm. Louis BRAILLE, francuski twórca pisma dla niewidomych /ur. 4.01.1809/
/55/ 8.01.1967 zm. Zbigniew CYBULSKI, aktor teatralny i filmowy /ur. 3.11.1927/
/130/ 10.01.1892 ur. Melchior WAŃKOWICZ, pisarz, dziennikarz, reportażysta i publicysta /zm. 10.09.1974/
/225/ 9.01.1797 we Włoszech powstały LEGIONY POLSKIE
/150/ 14.01.1872 ur. ks. Bolesław DOMAŃSKI, prezes Związku Polaków w Niemczech /zm. 21.04.1939/
15.01 DZIEŃ WIKIPEDII
/185/ 15.01.1837 ur. Walery ŁOZIŃSKI, pisarz i publicysta /zm. 30.01.1861/
15.01.1622 ur. MOLIÈRE, właśc. Jean Baptiste Poquelin, komediopisarz francuski, twórca teatru /zm. 17.02.1673/
17.01.2002 zm. Camilo José CELA, prozaik hiszpański, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1989 r. /ur. 11.05.1916/
18.01 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ KUBUSIA PUCHATKA
18.01.1882 ur. Alan Alexander MILNE, pisarz angielski, autor książek dla dzieci Kubuś Puchatek i Chatka Puchatka /zm. 31.01.1956/
19.01.1922 ur. Jerzy KAWALEROWICZ, reżyser i scenarzysta filmowy /zm. 27.12.2007/
21.01 DZIEŃ BABCI
22.01 DZIEŃ DZIADKA
21.01.1912 ur. Alfred SZKŁARSKI, pisarz, autor utworów dla młodzieży /zm. 9.04.1992/
22.01.1877 ur. Bolesław LEŚMIAN, poeta, prozaik, eseista, tłumacz /zm. 5.11.1937/
23.01.2007 zm. Ryszard KAPUŚCINSKI, reportażysta, publicysta, poeta i fotograf /ur. 4.03.1932/
24.01 ŚWIATOWY DZIEŃ ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU
25.01.1912 ur. Marian BRANDYS, prozaik, eseista, reportażysta, autor książek dla dzieci i młodzieży /zm. 20.09.1998/
/140/ 25.01.1882 ur. Virginia WOOLF, brytyjska pisarka i feministka /zm. 28.03.1941/
/190/ 27.01.1832 ur. Lewis CARROLL, właśc. Charles Lutwidge Dodgson, angielski pisarz, poeta /zm. 14.01.1898/
/20/ 28.01.2002 zm. Astrid LINDGREN, szwedzka autorka książek dla dzieci /ur. 14.11.1907/
/135/ 28.01.1887 ur. Artur RUBINSTEIN, pianista /zm. 20.12.1982/
/55/ 29.01.1967 zm. Adam GRZYMAŁA-SIEDLECKI, krytyk literacki i teatralny, dramatopisarz, tłumacz, prozaik, reżyser /ur. 29.01.1876/
/140/ 29.01.1882 ur. Tadeusz Józef MAKOWSKI, jeden z najwybitniejszych malarzy polskich XX w. /zm. 1.11.1932/
/225/ 31.01.1797 ur. Franz SCHUBERT, austriacki kompozytor, prekursor romantyzmu w muzyce /zm. 19.11.1828/
/10/ 1.02.2012 zm. Wisława SZYMBORSKA, poetka, laureatka Nagrody Nobla w 1996 roku /ur. 2.07.1923/
2.02 DZIEŃ POZYTYWNEGO MYŚLENIA
/140/ 2.02.1882 ur. James Augustine Aloysius JOYCE, irlandzki prozaik, poeta i dramaturg /zm. 13.01.1941/
/25/ 3.02.1997 zm. Bohumil HRABAL, czeski pisarz /ur. 28.03.1914/
4.02 ŚWIATOWY DZIEŃ WALKI Z RAKIEM
/210/ 7.02.1812 ur. Charles DICKENS, pisarz angielski /zm. 9.04.1870/
/145/ 7.02.1877 ur. Feliks NOWOWIEJSKI, kompozytor, dyrygent, pedagog, organista-wirtuoz, organizator życia muzycznego, szambelan papieski /zm. 18.01.1946/
/100/ 8.02.1922 ur. Tadeusz GAJCY, poeta czasu II wojny światowej, prozaik, dramaturg, żołnierz AK /zm. 16.08.1944/
/35/ 8.02.1987 zm. PAPUSZA, właśc. Bronisława Wajs, pierwsza znana poetka cygańska, żyjąca w Polsce /ur. 30.05.1910/
/60/ 10.02.1962 zm. Władysław BRONIEWSKI, poeta, tłumacz /ur. 17.12.1897/
10.02.1837 zm. Aleksander PUSZKIN, rosyjski pisarz, przedstawiciel romantyzmu rosyjskiego /ur. 6.06.1799/
11.02 ŚWIATOWY DZIEŃ CHOREGO /ustanowiony w roku 1992 przez papieża Jana Pawła II/
11.02.1972 zm. Marian HEMAR, właśc. Jan Marian Hescheles, poeta, satyryk, komediopisarz, autor wielu popularnych piosenek, m.in. *Kiedy znów zakwitną białe bzy* /ur. 6.04.1901/
14.02 Związek Walki Zbrojnej został przekształcony w ARMIĘ KRAJOWĄ, największą organizację zbrojną w latach II wojny światowej
14.02 DZIEŃ ZAKOCHANYCH – WALENTYNKI
16.02.1757 ur. Julian Ursyn NIEMCEWICZ, dramaturg, powieściopisarz, poeta, historyk, pamiętnikarz, publicysta, tłumacz, wolnomularz /zm. 21.05.1841/
17.02.1967 zm. Jan WIKTOR, pisarz, publicysta, dziennikarz i działacz ludowy, piewca piękna Pienin /ur. 1.11.1890/
19.02.1812 ur. Zygmunt KRASIŃSKI, poeta, dramaturg, powieściopisarz i filozof, jeden z trójcy wieszczów, największych poetów polskiego romantyzmu /zm. 23.02.1859/
/100/ 19.02.1922 ur. Władysław BARTOSZEWSKI, polityk, dziennikarz, pisarz /zm. 24.04. 2015/
21.02 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO
/80/ 22.02.1942 zm. Stefan ZWEIG, pisarz austriacki /ur. 28.11.1881/
/30/ 22.02.1992 zm. Tadeusz ŁOMNICKI, aktor, reżyser, pedagog /ur. 18.07.1927/
/220/ 26.02.1802 ur. Victor HUGO, francuski powieściopisarz, poeta i dramaturg /zm. 22.05.1885/
/200/ 27.02.1822 ur. Teofil Aleksander LENARTOWICZ, poeta zwany „lirykiem mazowieckim”, rzeźbiarz /zm. 3.02.1893/
/40/ 27.02.1982 zm. Maria KOWNACKA, pisarka i tłumaczka, autorka książek i słuchowisk radiowych dla dzieci /ur. 11.09.1894/
/120/ 27.02.1902 ur. John STEINBECK, amerykański pisarz, laureat Nagrody Nobla w 1962 r. /zm. 20.12.1968/
/210/ 28.02.1812 zm. Hugo KOLLĄTAJ, pisarz, poeta, polityk, publicysta, filozof, kanonik, satyryk i historyk /ur. 1.04. 1750/
1.03 NARODOWY DZIEŃ ŻOŁNIERZY WYKLĘTYCH
3.03 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ PISARZY /ustanowiony w 1984 r. przez Międzynarodowy PEN-Club/
/170/ 4.03.1852 zm. Nikolaj GOGOL, rosyjski prozaik, dramaturg, publicysta /ur. 1.04.1809/
/90/ 4.03.1932 ur. Ryszard KAPUŚCIŃSKI, reportażysta, publicysta, poeta i fotograf, zwany „cesarzem reportażu” /zm. 23.01.2007/
/25/ 7.03.1997 zm. Agnieszka OSIECKA, poetka, autorka tekstów piosenek, pisarka, reżyser teatralny i telewizyjny, dziennikarka /ur. 9.10.1936/
8.03 DZIEŃ KOBIET
/200/ 8.03.1822 ur. Ignacy ŁUKASIEWICZ, wynalazca lampy naftowej, pionier przemysłu naftowego w Europie, działacz niepodległościowy /zm. 7.01.1882/
/200/ 10.03.1822 zm. Józef WYBICKI, poeta, publicysta, autor hymnu narodowego *Jeszcze Polska nie zginęła* /ur. 29.09.1747/
/135/ 14.03.1887 ur. Leon SCHILLER, reżyser, krytyk i teoretyk teatralny, autor scenariuszy teatralnych i radiowych, kompozytor i pieśniarz /zm. 25.03.1954/
/90/ 15.03.1932 ur. Jerzy HOFFMAN, reżyser i scenarzysta filmowy
17.03 ŚWIATOWY DZIEŃ MORZA
/225/ 19.03.1797 ur. Józef KORZENIOWSKI, poeta, powieściopisarz, nowelista i dramaturg /zm. 17.09.1863/
/135/ 19.03.1887 zm. Józef Ignacy KRASZEWSKI, pisarz, publicysta, wydawca, historyk, działacz społeczny i polityczny /ur. 28.07.1812/
135 / 19.03.1887 zm. Józef Ignacy KRAZEWSKI, pisarz, publicysta, wydawca, historyk, działacz społeczny i polityczny /ur. 28.07.1812/
21.03 ŚWIATOWY DZIEŃ ELIMINACJI DYSKRYMINACJI RASOWEJ
21.03 ŚWIATOWY DZIEŃ POEZJI
/ustanowiony z inicjatywy UNESCO jesienią 1999 r./
90 / 21.03.1932 ur. Andrzej BURSA, poeta, prozaik /zm. 15.11.1957/
22.03 ŚWIATOWY DZIEŃ WODY
190 / 22.03.1832 zm. Johann Wolfgang von GOETHE, niemiecki poeta, prozaik, dramaturg /ur. 28.08.1749/
65 / 22.03.1957 ur. Jacek KACZMARSKI, poeta, prozaik, pieśniarz /zm. 10.04.2004/
23.03 ŚWIATOWY DZIEŃ METEOROLOGII (obchodzony z okazji wejścia w życie 23 marca 1950 r. Konwencji o ustanowieniu Światowej Organizacji Meteorologicznej)
180 / 23.03.1842 zm. STENDHAL, właśc. Marie-Henri Beyle, francuski powieściopisarz /ur. 23.01.1783/
90 / 25.03.1932 ur. Wiesław MYŚLIWSKI, powieściopisarz, dwukrotny laureat Nagrody Literackiej „Nike”
MARZEC
/195/ 26.03.1827 zm. Ludwig van BEETHOVEN, niemiecki kompozytor i pianista
/ur. 17.12.1770/
27.03 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ TEATRU
/85/ 29.03.1937 zm. Karol SZYMANOWSKI, kompozytor, pianista i pedagog
/ur. 3.10.1882/
/165/ 30.03.1857 ur. Gabriela ZAPOLSKA, dramatopisarka, powieściopisarka, publicystka i aktorka /zm. 21.12.1921/
/110/ 30.03.1912 zm. Karol Friedrich MAY, powieściopisarz niemiecki /ur. 25.02.1842/
/290/ 31.03.1732 ur. Joseph HAYDN, kompozytor austriacki /zm. 31.05.1809/
/100/ 1.04.1902 ur. Józef MACKIEWICZ, pisarz, dziennikarz, publicysta /zm. 31.01.1985/
2.04 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ KSIĄŻKI DLA DZIECI /obchodzony od 1967 r. w rocznicę urodzin Hansa Christiana Andersena/
/70/ 2.04.1952 zm. Ferenc MOLNÁR, pisarz węgierski /ur. 12.01.1878/
/125/ 3.04.1897 zm. Johannes BRAHMS, niemiecki kompozytor, pianista i dyrygent /ur. 7.05.1833/
/25/ 5.04.1997 zm. Allen GINSBERG, amerykański poeta i działacz społeczny /ur. 3.06.1926/
7.04 ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA /obchodzony od roku 1949 przez państwa członkowskie Światowej Organizacji Zdrowia WHO/
8.04 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ROMÓW /obchodzony od 1990 r. w rocznicę I Światowego Kongresu Romów, który odbył się w 1971 r. w Londynie/
/265/ 9.04.1757 ur. Wojciech BOGUSŁAWSKI, aktor, śpiewak operowy, reżyser, pisarz, dramatopisarz, tłumacz /zm. 23.07.1829/
/125/ 10.04.1897 ur. Eric KNIGHT, pisarz amerykański, autor powieści o psie Lassie /zm. 15.01.1943/
11.04 DZIEŃ RADIA
/170/ 12.04.1852 ur. Leon WYCZÓŁKOWSKI, malarz i grafik /zm. 27.12.1936/
13.04 DZIEŃ PAMIĘCI OFIAR ZBRODNI KATYŃSKIEJ /ustanowiony przez Sejm RP w 2007 r./
/105/ 14.04.1917 zm. Ludwik ZAMENHOF, twórca języka esperanto i lekarz /ur. 15.12.1859/
/80/ 14.04.1942 ur. Danuta WAWIŁOW, autorka literatury dziecięcej /zm. 29.05.1999/
/570/ 15.04.1452 ur. Leonardo da VINCI, włoski malarz, rzeźbiarz, architekt i filozof /zm. 2.05.1519/
/20/ 15.04.2002 zm. Szymon KOBYLIŃSKI, grafik, rysownik, karykaturzysta, historyk sztuki /ur. 15.05.1927/
/25/ 16.04.1997 zm. Roland TOPOR, francuski pisarz polskiego pochodzenia, dramaturg, rysownik, grafik, reżyser teatralny i filmowy, aktor, scenarzysta i scenograf /ur. 7.01.1938/
/50/ 16.04.1972 zm. Yasunari KAWABATA, poeta i prozaik japoński, laureat Nagrody Nobla w 1968 r. /ur. 14.06.1899/
18.04 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ OCHRONY ZABYTKÓW /obchodzony od 1948 r. z inicjatywy UNESCO/
/215/ 20.04.1807 ur. Wincenty POL, poeta i geograf /zm. 2.12.1872/
/5/ 20 IV 2017 zm. Magdalena ABAKANOWICZ, polska rzeźbiarka, twórczyni tkaniny artystycznej, profesor sztuk pięknych /ur. 20.04.1930/
/100/ 21.04.1922 ur. Alistair MACLEAN, szkocki pisarz /zm. 2.02.1987/
/40/ 21.04.1982 zm. Halina RUDNICKA, autorka książek dla dzieci i młodzieży /ur. 12.10.1909/
22.04 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ZIEMI
23.04 ŚWIATOWY DZIEŃ KSIĄŻKI I PRAW AUTORSKICH /ustanowiony w 1995 r. przez UNESCO na wniosek rządu Hiszpanii i Międzynarodowej Unii Wydawców; święto zainaugurowano w Barcelonie w setną rocznicę powstania Unii/
24.04 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ SOLIDARNOŚCI MŁODZIEŻY
/80/ 24.04.1942 zm. Lucy Maud MONTGOMERY, pisarka kanadyjska, autorka cyklu słynnych powieści o Ani z Zielonego Wzgórza /ur. 30.11.1874/
/25/ 27.04.1997 zm. Piotr SKRZYNECKI, reżyser i scenarzysta, twórca, kierownik artystyczny i konferansjer kabaretu Piwnica pod Baranami /ur. 12.09.1930/
29.04 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ TAŃCA
1.05 ŚWIĘTO PRACY
2.05 DZIEŃ POLONII I POLAKÓW ZA GRANICĄ
2.05 DZIEŃ FLAGI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Święto obchodzone w Polsce od 2004 r.
/165/ 2.05.1857 zm. Alfred de MUSSET, francuski poeta, dramaturg i prozaik /ur. 11.12.1810/
3.05 ŚWIĘTO KONSTYTUCJI 3 MAJA Została uchwalona w 1791 r. przez Sejm Czteroletni; była pierwszą w Europie i drugą na świecie.
/35/ 4.05.1987 zm. Konstanty JELEŃSKI, eseista, krytyk literacki i krytyk sztuki /ur. 2.01.1922/
/155/ 7.05.1867 ur. Władysław Stanisław REYMONT, pisarz, prozaik i nowelista, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1924 r. /zm. 5.12.1925/
8.05 DZIEŃ BIBLIOTEKARZA I BIBLIOTEK
8.05 ŚWIATOWY DZIEŃ CZERWONEGO KRZYŻA I CZERWONEGO PÓŁKSIĘŻYCA
9.05 DZIEŃ ZWYCIĘSTWA I WOLNOŚCI
9.05 DZIEŃ UNII EUROPEJSKIEJ
/115/ 11.05.1907 ur. Lucyna KRZEMIENIECKA, poetka, pisarka, autorka utworów dla dzieci /zm. 22.09.1955/
/30/ 13.05.1992 zm. Wanda RUTKIEWICZ, himalaistka, pierwsza kobieta, która zdobyła szczyt K2 /ur. 4.02.1943/
/110/ 14.05.1912 zm. Johan August STRINDBERG, szwedzki dramatopisarz, prozaik, malarz /ur. 22.01.1849/
15 V MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ RODZINY Ustanowiony w 1993 r.
/120/ 16.05.1902 ur. Jan KIEPURA, śpiewak operowy i aktor filmowy /zm. 15.08.1966/
18.05 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ MUZEÓW I MUZEALNIKÓW (obchodzony od 1978 r.)
/110/ 19.05.1912 zm. Bolesław PRUS, właśc. Aleksander Głowacki, powieściopisarz, nowelista, publicysta /ur. 20.08.1847/
/140/ 20.05.1882 ur. Sigrid UNDSET, powieściopisarka norweska, laureatka Nagrody Nobla w 1928 r. /zm. 10.06.1949/
21.05 ŚWIATOWY DZIEŃ ROZWOJU KULTURALNEGO
22.05 DZIEŃ PRAW ZWIERZĄT
/180/ 23.05.1842 ur. Maria KONOPNICKA, poetka, nowelistka, publicystka, autorka książek dla dzieci /zm. 8.05.1910/
24.05 EUROPEJSKI DZIEŃ PARKÓW NARODOWYCH
/50/ 24.05.1972 zm. Michał CHOROMAŃSKI, prozaik i dramatopisarz /ur. 22.06.1904/
/95/ 25.05.1927 ur. Robert LUDLUM, amerykański pisarz, aktor i producent /zm. 12.03.2001/
26.05 DZIEŃ MATKI
/110/ 28.05.1912 ur. Patrick WHITE, pisarz australijski, laureat Nagrody Nobla w 1973 r. /zm. 30.09.1990/
29.05 DZIEŃ DZIAŁACZA KULTURY I DRUKARZA
/65/ 31.05.1957 zm. Leopold STAFF, poeta, dramaturg, tłumacz i eseista /ur. 14.11.1878/
1.06 Międzynarodowy Dzień Dziecka
1-7.06 Dni Lasu i Zadrzewień
/120/ 3.06.1902 zm. Adolf DYGASIŃSKI, powieściopisarz, nowelista, publicysta /ur. 7.03.1839/
/160/ 4.06.1862 ur. Stefan DEMBY, literat, bibliofil, organizator i pierwszy dyrektor Biblioteki Narodowej /zm. 10.11.1939/
/150/ 4.06.1872 zm. Stanisław MONIUSZKO, kompozytor, twórca narodowej opery, pedagog, dyrygent /ur. 5.05.1819/
5.06 Światowy Dzień Ochrony Środowiska Naturalnego
/100/ 6.06.1922 ur. Jerzy BROSZKIEWICZ, prozaik, dramatopisarz, autor utworów dla dzieci i młodzieży /zm. 4.10.1993/
/95/ 8.06.1927 ur. Wiktor WOROSZYLSKI, poeta, prozaik, tłumacz i recenzent filmowy /zm. 13.09.1996/
/25/ 12.06.1997 zm. Bulat OKUDŻAWA, rosyjski bard, poeta, prozaik, kompozytor i dramaturg /ur. 9.05.1924/
/125/ 13.06.1897 ur. Zofia ŻURAKOWSKA, pisarka, autorka utworów dla młodzieży /zm. 31.05.1931/
/85/ 19.06.1937 zm. James Matthew BARRIE, pisarz angielski pochodzenia szkockiego, autor m.in. Piotrusia Pana /ur. 9.05.1860/
/75/ 19.06.1947 ur. Salman RUSHDIE, brytyjski pisarz i eseista indyjskiego pochodzenia
/495/ 21.06.1527 zm. Niccolò MACHIAVELLI, włoski pisarz, filozof, prawnik, filozof, historyk i dyplomata /ur. 3.05.1469/
/125/ 22.06.1897 ur. Henryk DOBRZAŃSKI, pseud. „Hubal”, major kawalerii Wojska Polskiego /zm. 30.04.1940/
23.06 DZIEŃ OJCA
26.06 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ZAPOBIEGANIA NARKOMANII
/155/ 28.06.1867 ur. Luigi PIRANDELLO, włoski dramaturg, powieściopisarz i nowelista, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1934 r./zm. 10.12.1936/
/100/ 30.06.1922 ur. Miron BIAŁOSZEWSKI, poeta, prozaik, dramatopisarz i aktor teatralny /zm. 17.06.1983/
1.07 ŚWIATOWY DZIEŃ ARCHITEKTURY
/145/ 2.07.1877 ur. Herman HESSE, niemiecki prozaik, poeta i eseista, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1946 r. /zm. 9.08.1962/
/45/ 2.07.1977 zm. Vladimir NABOKOV, rosyjsko-amerykański pisarz, poeta, dramaturg i krytyk literacki /ur. 22.04.1899/
/130/ 4.07.1892 ur. Julian KRZYŻANOWSKI, historyk literatury polskiej, folklorysta, edytor /zm. 19.05.1976/
/90/ 6.07.1932 zm. Józef WEYSSENHOFF, pisarz, krytyk literacki /ur. 8.04.1860/
/60/ 6.07.1962 zm. William FAULKNER, pisarz amerykański, laureat Nagrody Nobla w 1949 r. /ur. 25.09.1897/
/30/ 7 VII 1992 zm. Seweryna SZMAGLEWSKA, powieściopisarka /ur. 11.02.1916/
/100/ 8.07.1822 zm. Percy SHELLEY, angielski poeta, wybitny przedstawiciel romantyzmu /ur. 4.07.1792/
11.07 ŚWIATOWY DZIEŃ LUDNOŚCI (ogłoszony przez ONZ w 1987 r.)
/85/ 11.07.1937 zm. George GERSHWIN, amerykański kompozytor i pianista /ur. 26.09.1898/
/130/ 12.07.1892 ur. Bruno SCHULZ, pisarz, grafik, malarz, rysownik i krytyk literacki /zm. 19.11.1942/
15.07 DZIEŃ BEZ TELEFONU KOMÓRKOWEGO
/205/ 18.07.1817 zm. Jane AUSTEN, angielska powieściopisarka /ur. 16.12.1775/
/115/ 21.07.1907 ur. Kazimierz MOCZARSKI, pisarz, dziennikarz, żołnierz Armii Krajowej /zm. 27.09.1975/
/220/ 24.07.1802 ur. Aleksander DUMAS ojciec, prozaik i dramaturg francuski, autor Trzech muszkieterów /zm. 5.12.1870/
/425/ 27.07.1597 zm. Jakub WUJEK, jezuita, pisarz religijny, autor słynnego przekładu Biblii /ur. 1541/
/210/ 28.07.1812 ur. Józef Ignacy KRASZEWSKI, powieściopisarz, poeta, historyk, działacz polityczny /zm. 19.03.1887/
/50/ 28.07.1972 zm. Mieczysława ĆWIKLIŃSKA, aktorka teatralna i filmowa / ur. 1.01.1879/
/80/ 29.07.1942 zm. Wojciech KOSSAK, malarz, czołowy reprezentant nurtu malarstwa historycznego i batalistycznego /ur. 31.12.1856/
/55/ 29.07.1967 zm. Aleksander WAT, poeta, prozaik, eseista i tłumacz /ur. 1.05.1900/
/60/ 1.08.1962 zm. Leon KRUCZKOWSKI, dramatopisarz, prozaik, publicysta /ur. 28.06.1900/
/125/ 2.08.1897 zm. Adam ASNYK, poeta i dramaturg /ur. 11.09.1838/
/95/ 5.08.1927 ur. Janusz TAZBIR, historyk /zm. 3.05.2016/
/130/ 6.08.1892 ur. Kazimiera IŁŁAKOWICZÓWNA, poetka, tłumaczka /zm. 16.02.1983/
/80/ ok. 6.08.1942 zm. Janusz KORCZAK, właśc. Henryk Goldszmit, pedagog, pisarz, lekarz /ur. 22.07.1878/
/80/ 9.08.1942 zm. Edyta STEIN, niemiecka filozof i teolog pochodzenia żydowskiego, karmelitanka /ur. 12.10.1891/
/130/ 11.08.1892 ur. Władysław ANDERS, general, polityk emigracyjny /zm. 12.05.1970/
/320/ 12.08.1702 ur. Józef ZALUSKI, mecenas nauki i literatury, wydawca, historyk i bibliograf, współtwórca Biblioteki Zaluskich – pierwszej polskiej biblioteki Narodowej i publicznej /zm. 9.01.1774/
/95/ 13.08.1927 zm. James Olivier CURWOOD, amerykański pisarz i dziennikarz /ur. 12.06.1878/
/155/ 14.08.1867 ur. John GALSWORTHY, brytyjski powieściopisarz, nowelista, poeta i dramaturg, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1932 r. /zm. 31.01.1933/
/75/ 14.08.1947 ur. Danielle STEEL, amerykańska pisarka
/40/ 14.08.1982 zm. Adam WAŻYK, poeta, prozaik, eseista /ur. 17.11.1905/
15.08 ŚWIĘTO WOJSKA POLSKIEGO – święto państwowe ustanowione w 1992 r. na pamiątkę Bitwy Warszawskiej z 1920 r.
/85/ 18.08.1937 ur. Edward STACHURA, poeta, prozaik, pieśniarz i tłumacz /zm. 24.07.1979/
/20/ 19.08.2002 zm. Marek KOTAŃSKI, psycholog, terapeuta osób uzależnionych, działacz społeczny, organizator Monaru /ur. 11.03.1942/
/5/ 19.08.2017 zm. Janusz GLOWACKI, prozaik, dramatopisarz /ur. 13.09.1938/
/175/ 20.08.1847 ur. Bolesław PRUS, pisarz, prozaik, nowelista i publicysta /zm. 19.05.1912/
/75/ 24.08.1947 ur. Paulo COELHO, brazylijski pisarz i poeta
/215/ 25.08.1807 zm. Franciszek Dionizy KNIAŹNIN, poeta, dramatopisarz i tłumacz epoki oświecenia /ur. 4.10.1750/
/100/ 27.08.1922 powstanie ZWIĄZKU POLAKÓW W NIEMCZECH
/160/ 29.08.1862 ur. Maurice MAETERLINCK, belgijski dramaturg, poeta, laureat Nagrody Nobla w 1911 r./zm. 6.05.1949/
/155/ 31.08.1867 zm. Charles BAUDELAIRE, francuski poeta i krytyk, autor Kwiatów zła /ur. 9.04.1821/
/55/ 31.08.1967 zm. Ilja ERENBURG, rosyjski pisarz i publicysta /ur. 26.01.1891/
1.09.1912 ur. Kornelia DOBKIEWICZOWA, pisarka, autorka baśni i opowiadań śląskich /zm. 5.07.1990/
7.09.1962 zm. Karen BLIXEN, właśc. Karen Christence von Blixen-Finecke, pisarka duńska /ur. 17.04.1885/
ŚWIATOWY DZIEŃ UMIEJĘTNOŚCI CZYTANIA
10.09.1957 ur. Paweł HUELLE, pisarz i krytyk literacki
11.09.1932 ur. Jerzy AFANASJEW, poeta, prozaik, reżyser filmowy i teatralny /zm. 26.09.1991/
15.09.1862 zm. Władysław SYROKOMLA, właśc. Ludwik Kondratowicz, poeta, tłumacz /ur. 29.09.1823/
MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ OCHRONY WARSTWY OZONOWEJ (ustanowiony w 1994 r.)
18.09.1857 zm. Karol KURPIŃSKI, kompozytor, pedagog, publicysta i działacz muzyczny /ur. 6.03.1785/
19.09.1897 zm. Kornel UJEJSKI, poeta, publicysta, działacz polityczny /ur. 12.09.1823/
21.09 ŚWIATOWY DZIEŃ CHOROBY ALZHEIMERA
/190/ 21.09.1832 zm. Walter SCOTT, powieściopisarz i poeta szkocki, twórca nowożytnej powieści historycznej tzw. walterskotowskiej /ur. 15.08.1771/
/75/ 26.09.1947 zm. Hugh LOFTING, amerykański pisarz brytyjskiego pochodzenia, twórca książek dla dzieci o doktorze Dolittle /ur. 14.01.1886/
27.09 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ TURYSTYKI (ustanowiony w 1979 r.)
27.09 DZIEŃ POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO (ustanowiony w 1998 r. przez Sejm RP)
/410/ 27.09.1612 zm. Piotr SKARGA, właśc. Piotr Powęski, jezuita, teolog, pisarz, kaznodzieja /ur. 2.02.1536/
/35/ 28.09.1987 zm. Roman BRANDSTAETTER, pisarz i tłumacz /ur. 3.01.1906/
29.09 DZIEŃ GŁOŚNEGO CZYTANIA, ogłoszony przez Polską Izbę Książki po raz pierwszy w 2001 roku
/185/ 29.09.1837 ur. Michał BALUCKI, pisarz, komediopisarz i publicysta /zm. 17.10.1901/
/140/ 29.09.1882 ur. Janina PORAZIŃSKA, autorka książek dla dzieci i młodzieży /zm. 2.11.1971/
/120/ 29.09.1902 zm. Émile ZOLA, pisarz francuski, główny przedstawiciel naturalizmu /ur. 2.04.1840/
1.10 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ MUZYKI (ustanowiony w 1975 r.)
1.10 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ LEKARZA
1.10 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ OSÓB STARSZYCH
/120/ 2.10.1902 ur. Jerzy ZAWIEYSKI, dramatopisarz, prozaik, eseista, redaktor "Tygodnika Powszechnego" i "Znaku"; katolicki działacz polityczny, poseł na Sejm PRL / zm. 18.06.1969/
/140/ 3.10.1882 ur. Karol SZYMANOWSKI, kompozytor, pianista, pedagog i pisarz /zm. 29.03.1937/
/125/ 3.10.1897 ur. Louis ARAGON, francuski powieściopisarz i poeta /zm. 24.12.1982/
/65/ 4.10.1957 Wystrzelono pierwszego sztucznego satelitę ziemi „SPUTNIK I”
/15/ 5.10.2007 zm. Władysław KOPALIŃSKI, właśc. Jan Stefczyk, wydawca, felietonista, leksykograf /ur. 14.11.1907/
/130/ 9.10.1892 ur. Ivo ANDRIĆ, jugosłowiański pisarz i poeta, laureat literackiej Nagrody Nobla /zm. 13.03.1975/
10.10 ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA PSYCHICZNEGO
/55/ 11.10.1967 zm. Halina POŚWIATOWSKA, poetka /ur. 9.05.1935/
14.10 DZIEŃ EDUKACJI NARODOWEJ
/205/ 15.10.1817 zm. Tadeusz KOŚCIUSZKO, polski i amerykański general, uczestnik wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych (1775–1783), Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej w czasie insurekcji kościuszkowskiej (1794) /ur. 4.02.1746/
16.10 ŚWIATOWY DZIEŃ ŻYWNOŚCI (ustanowiony w 1979 r.)
/95/ 16.10.1927 ur. Günter GRASS, niemiecki pisarz, poeta, eseista i dramatopisarz, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1999 r. /zm. 13.04.2015/
/175/ 17.10.1847 ur. Władysław BELZA, poeta, publicysta, krytyk literacki, działacz kulturowy, autor słynnego wiersza Kto ty jesteś? Polak mały /zm. 29.01.1913/
/35/ 19.10.1987 zm. Igor NEWERLY, wł. Igor Abramow-Newerly, pisarz /ur. 24.03.1903/
/50/ 20.10.1972 zm. Magdalena SAMOZWANIEC, powieściopisarka, poetka, satyryczka /ur. 26.07.1894/
/95/ 23.10.1927 ur. Leszek KOŁAKOWSKI, filozof, historyk filozofii, eseista, publicysta i prozaik /zm. 17.07.2009/
24.10 ŚWIATOWY DZIEŃ ONZ
24.10 ŚWIATOWY DZIEŃ INFORMACJI NA TEMAT ROZWOJU
/90/ 27.10.1932 ur. Sylvia PLATH, amerykańska poetka /zm. 11.02.1963/
/475/ 29.10.1547 ur. Miguel de CERVANTES Saavedra, pisarz hiszpański, autor Don Kichota /zm. 22.04.1616/
/175/ 4.11.1847 zm. Feliks MENDELSOHN-BARTHOLDY, niemiecki kompozytor, pianista i dyrygent /ur. 3.02.1809/
/85/ 5.11.1937 zm. Bolesław LEŚMIAN, poeta /ur. 22.01.1877/
/5/ 5.11.2017 zm. Roman BRATNY, polski pisarz i publicysta /ur. 5.08.1921/
/100/ 6.11.1922 ur. Artur MIĘDZYRZECKI, poeta, prozaik, eseista i tłumacz /zm. 2.11.1996/
/155/ 7.11.1867 ur. Maria SKŁODOWSKA-CURIE, fizyk i chemik, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla w 1902 i 1911 r. /zm. 4.07.1934/
11.11 NARODOWE ŚWIĘTO NIEPODLEGŁOŚCI ustanowione w 1937 r. na pamiątkę odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r.
11.11.1837 ur. Artur GROTTGER, malarz, rysownik, ilustrator /zm. 13.12.1867/
11.11.1922 ur. Kurt VONNEGUT, amerykański pisarz i publicysta /zm. 11.04.2007/
12.11.1902 ur. Jan Marcin SZANCER, grafik, ilustrator książek dla dzieci /zm. 21.03.1973/
12.11.1922 ur. Tadeusz BOROWSKI, poeta, prozaik, publicysta /zm. 3.07.1951/
14.11 ŚWIATOWY DZIEŃ CHORYCH NA CUKRZYCĘ
14.11.1907 ur. Astrid LINDGREN, szwedzka pisarka /zm. 28.01.2002/
15.11.1862 ur. Gerhart HAUPTMANN, niemiecki dramaturg, pisarz i poeta, laureat Nagrody Nobla w 1912 r./zm. 6.06.1946/
15.11.1957 zm. Andrzej BURSA, poeta, prozaik, dramaturg i dziennikarz /ur. 21.03.1932/
16.11 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ TOLERANCJI
17.11 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ STUDENTA
18.11.1922 zm. Marcel PROUST, powieściopisarz francuski, autor powieści W poszukiwaniu straconego czasu /ur. 10.07.1871/
ŚWIATOWY DZIEŃ TELEWIZJI
/195/ 22.11.1827 ur. Karol ESTREICHER, historyk literatury i teatru, krytyk literacki, bibliograf /zm. 30.09.1908/
/95/ 23.11.927 zm. Stanisław PRZYBYSZEWSKI, pisarz, poeta, dramaturg i nowelista /ur. 7.05.1868/
/35/ 24.11.1987 zm. Karol BUNSCH, pisarz, publicysta, tłumacz literatury niemieckiej i angielskiej /ur. 22.02.1898/
/115/ 28.11.1907 ur. Alberto MORAVIA, włoski powieściopisarz, nowelista i dziennikarz /zm. 26.09.1990/
/115/ 28.11.1907 zm. Stanisław WYSPIAŃSKI, dramaturg, poeta, malarz, grafik, architekt, projektant mebli /ur. 15.01.1869/
/80/ 28.11.1942 ur. Jonasz KOFTA, poeta, satyryk, dramaturg, aktor kabaretowy /zm. 19.04. 1988/
/355/ 30.11.1667 ur. Jonathan SWIFT, pisarz angielski, autor Podróży Guliwera /zm. 19.10.1745/
1.12 ŚWIATOWY DZIEŃ AIDS
/260/ 2.12.1762 ur. Franciszek Ksawery DMOCHOWSKI, działacz polityczny, publicysta, teoretyk literatury, poeta i tłumacz /zm. 20.06.1808/
/150/ 2.12.1872 zm. Wincenty POL, poeta, geograf, etnograf /ur. 20.04.1807/
3.12 MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI
/165/ 3.12.1857 ur. Joseph CONRAD, wł. Józef Konrad Korzeniowski, angielski pisarz polskiego pochodzenia /zm. 3.08.1924/
/115/ 4.12.1907 ur. Franciszek Ksawery PRUSZYŃSKI, reporter, publicysta, literat i dyplomata /zm. 13.06.1950/
/155/ 5.12.1867 ur. Józef PIŁSUDSKI, polityk, mąż stanu, Marszałek Polski /zm. 12.05.1935/
/115/ 5.12.1907 ur. Alina CENTKIEWICZ, autorka (wraz z mężem Czesławem) książek podróżniczych /zm. 11.03.1993/
/85/ 9.12.1937 zm. Andrzej STRUG, właśc. Tadeusz Galecki, prozaik, publicysta, działacz społeczny i polityczny /ur. 28.11.1871/
10.12 ŚWIATOWY DZIEŃ PRAW CZŁOWIEKA
/110/ 10.12.1912 ur. Jerzy TUROWICZ, dziennikarz, publicysta, redaktor naczelny „Tygodnika Powszechnego” /zm. 27.01.1999/
/210/ 12.12.1812 zm. Stanisław TREMBECKI, poeta, bajkopisarz /ur. 8.05.1739?/
/225/ 13.12.1797 ur. Heinrich HEINE, niemiecki poeta, prozaik i publicysta /zm. 17.02.1856/
/125/ 17.12.1897 ur. Władysław BRONIEWSKI, poeta i tłumacz /zm. 10.02.1962/
/285/ 18.12.1737 zm. Antonio STRADIVARI, najwybitniejszy lutnik w historii świata /ur. 1643 lub 1644/
/40/ 20.12.1982 zm. Artur RUBINSTEIN, polski pianista pochodzenia żydowskiego /ur. 28.01.1887/
/105/ 21.12.1917 ur. Heinrich BÖLL, niemiecki pisarz /zm. 16.07.1985/
/55/ 22.12.1967 zm. Jan ŚPIEWAK, poeta, eseista i tłumacz /ur. 18.07.1908/
/165/ 24.12.1857 zm. Stanisław JACHOWICZ, poeta, pedagog, wydawca, działacz społeczny, autor wierszowanych bajek i powiastek dla dzieci, m.in. Chory kotek /ur. 17.04. 1796/
/70/ 26.12.1952 zm. Władysław STRZEMIŃSKI, malarz, grafik, teoretyk sztuki, publicysta i pedagog /ur. 21.11.1893/
/15/ 27.12.2007 zm. Janusz DOMAGALIK, prozaik, dziennikarz, autor słuchowisk radiowych i widowisk telewizyjnych oraz utworów dla dzieci i młodzieży /ur. 5.07.1931/
/85/ 28.12.1937 zm. Maurice RAVEL, francuski kompozytor i pianista /ur. 7.03.1875/
/135/ 1.01.1887 Ukazał się pierwszy numer pierwszego na Śląsku polskiego czasopisma ilustrowanego „ŚWIATŁO”
/70/ 1.01.1952 Ukazał się pierwszy numer „TRYBUNY OPOLSKIEJ”
/50/ 12.01.1972 zm. Rafał URBAN, pisarz, gawędziarz śląski, pierwszy prezes opolskiego oddziału ZLP /ur. 24.07.1893/
/80/ 13.01.1942 zm. Emil SZRAMEK, ksiądz, historyk, działacz społeczny, męczennik beatyfikowany w 1999 roku /ur. 29.09.1887/
/80/ 29.01.1942 ur. Tadeusz SOROCZYŃSKI, poeta, animator kultury /zm. 18.05.2018/
/85/ 31.01.1937 zm. Alfons ZGRZEBNIOK, pseud. „Rakoczy”, działacz narodowy na Śląsku, uczestnik i dowódca powstań śląskich /ur. 16.08.1891/
/210/ 1.02.1812 ur. Adolf WIENER, wieloletni rabin opolskiej gminy żydowskiej, honorowy obywatel miasta Opola /zm. 25.08.1895/
/35/ 3.02.1987 zm. Stefania MAZUREK, pedagog, działaczka społeczna i oświatowa, pierwsza dyrektorka Gimnazjum i Liceum Repolonizacyjnego w Opolu /ur. 28.04.1900/
/70/ 10.02.1952 ur. Piotr KOWALSKI, filolog, folklorysta, wieloletni pracownik Katedry Kulturoznawstwa i Folklorystyki Instytutu Filologii Polskiej na Uniwersytecie Opolskim, badacz antropologii i kultury staropolskiej /zm. 6.12.2011/
/40/ 10.02.1982 zm. Zofia SENFTOWA, dziennikarka Trybuny Opolskiej /ur. 4.05.1908/
/40/ 10.02.1982 zm. Zofia SENFTOWA, dziennikarka Trybuny Opolskiej /ur. 4.05.1908/
/85/ 14.02.1937 ZWIĄZEK POLAKÓW NA ŚLĄSKU połączył się ze ZWIĄZKIEM POLAKÓW W NIEMCZECH
/125/ 16.02.1897 ur. Jan CYBIS, malarz, pedagog i krytyk sztuki /zm. 13.12.1972/
/70/ 1.03.1952 Powstała OPOLSKA ORKIESTRA SYMFONICZNA, podniesiona 1.09.1972 r. do rangi Filharmonii Opolskiej
/120/ 23.03.1902 ur. Józef CEBULA, ksiądz, oblat, błogosławiony Kościoła Katolickiego /zm. 28.04.1941/
/40/ 2.04.1982 zm. Anna WYRWISZ, artystka malarka z Prudnika /ur. 1.01.1930/
/110/ 20.04.1912 ur. Bogumił WYSZOMIRSKI, prawnik, poeta, felietonista, piewca piękna Śląska Opolskiego /zm. 6.02.1959/
/150/ 26.04.1872 zm. Franz GORECKI, burmistrz Opola /ur. 7.02.1807/
/115/ 27.04.1907 ur. Alojzy SMOLKA, twórca opolskiego Teatru Lalki i Aktora oraz jego wieloletni dyrektor /zm. 9.05.1971/
/30/ 7.05.1992 zm. Zbigniew RUSZEL, poeta /ur. 4.02.1941/
/65/ 9.05.1957 Powołanie INSTITUTU ŚLĄSKIEGO w Opolu
/185/ 6.06.1837 ur. ks. Norbert BONCZYK, poeta, publicysta, bojownik o polskość Śląska /zm. 18.02.1893/
/65/ 16-23.06.1957 Po raz pierwszy odbyły się DNI OPOLA
/100/ 17.06.1922 ur. Irena DUDEK, poetka, prozaik
/70/ 18.06.1952 Rozpoczyna działalność EKSPOZYTURA POLSKIEGO RADIA W OPOLU
/225/ 26.06.1797 ur. Józef Piotr LOMPA, górnośląski działacz, poeta, tłumacz i publicysta /zm. 29.03.1863/
/70/ 30.06.1952 ur. Bolesław POLNAR, malarz i grafik, nauczyciel opolskiego Liceum Plastycznego, długoletni redaktor graficzny miesięcznika „Opole” /zm. 10.02.2014/
/150/ 11.07.1872 ur. Jakub KANIA, poeta ludowy, powstaniec śląski /zm. 3.12.1957/
/30/ 31.07.1992 zm. Marek JODŁOWSKI, właśc. Olejarczyk, poeta, krytyk literacki i teatralny /ur. 5.05.1941/
/50/ 11.08.1972 zm. Szymon KOSZYK, publicysta, działacz narodowy i społeczny /ur. 3.07.1891/
/140/ 15.08.1882 zm. Karol MIARKA, działacz społeczny na Górnym Śląsku /ur. 22.10.1825/
/90/ 3.09.1932 ur. Władysław ŻOLNOWSKI, poeta, prozaik /zm. 24.11.2020/
/15/ 8.09.2007 zm. Karolina TURKIEWICZ-SUCHANOWSKA, poetka i powieściopisarka /ur. 19.03.1939/
/70/ 16.09.1952 ur. Andrzej PIERSZKAŁA, poeta /zm. 6.03.2000/
/80/ 7.10.1942 ur. Elżbieta LISAK-DUDA, poetka
/125/ 8.10.1897 ur. Franciszek JOP, biskup opolski /zm. 23.09.1976/
/10/ 12.10.2012 zm. Kazimierz KOWALSKI, prozaik, publicysta, autor słuchowisk radiowych, dziennikarz; tworzył Radio Opole /ur. 18.08.1926/
/85/ 14.10.1937 POLSKI TEATR KUKIELKOWY w Niemczech, kierowany przez Alojzego Smolkę, zainaugurował swą działalność premierą sztuki Cztery mile za pieć Marii Kownackiej w Domu Polskim w Opolu
/130/ 23 lub 24.10.1892 zm. Mehmed EMIN PASZA, właśc. Eduard Schnitzer, urodzony w Opolu lekarz, podróżnik i naukowiec /ur. 28.03.1840/
/15/ 18.11.2007 zm. Anna BESKA, malarka, wyróżniona tytułem „Zasłużona dla Miasta Opola” /ur. 22.01.1942/
/150/ 14.11.1872 zm. Maria Luiza MERKERT, założycielka Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety w Nysie, beatyfikowana /ur. 21.09.1817/
/40/ 15.11.1982 zm. Stefan CHMIELNICKI, poeta i satyryk /ur. 3.09.1905/
/90/ 16.11.1932 ur. Daniela DŁUGOSZ-PENCA, poetka
/40/ 25.11.1982 zm. Ryszard HAJDUK, publicysta, działacz społeczno-kulturalny, założyciel Opolskiego Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego /ur. 10.04.1920/
/165/ 26.11.1857 zm. Joseph von EICHENDORFF, górnośląski poeta epoki romantyzmu /ur. 10.03.1788/
/30/ 7.12.1992 zm. Adam ŚMIETAŃSKI, fotografik, reportażysta, współzałożyciel Stowarzyszenia Miłośników Fotografii w Opolu /ur. 9.12.1919/
/50/ 13.12.1972 zm. Jan CYBIS, malarz i pedagog /ur. 16.02.1897/ | 6bb8c9ff-ff24-4ea0-87dd-6fa577b844b6 | finepdfs | 2.074219 | CC-MAIN-2022-05 | https://wbp.opole.pl/images/pdf/kalendarz2022.pdf | 2022-01-23T05:24:48+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-05/segments/1642320304134.13/warc/CC-MAIN-20220123045449-20220123075449-00085.warc.gz | 654,497,641 | 0.972939 | 0.982059 | 0.982059 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | true | [
211,
1233,
2337,
3294,
4001,
4882,
5847,
6707,
7370,
7987,
8893,
9391,
10326,
10779,
11672,
12261,
12997,
13681,
14454,
15121,
16092,
16750,
17227,
17984,
18792,
19378,
20218,
20967,
22013,
22863,
23650,
24117,
24702,
25137,
25542,
26319,
27054... | 1 | 0 |
DECYZJA
Na podstawie art. 41 ust. 1, 2, 3 pkt 2, art. 41a pkt.1 art. 42 ust.2, art. 43 ust. 2, art. 44 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r. poz. 701 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk odpadów (Dz.U. z 2013 r. poz. 523) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku z dnia 12.02.2019 r. (data wpływu: 14.02.2019 r.) w sprawie wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów poprzez ich wykorzystanie do rekultywacji zamkniętego składowiska odpadów komunalnych innych niż niebezpieczne i obojętne w miejscowości Kamień Krajeński (obręb Kamień Krajeński, dz. nr: 579/4, 580/2, 581/2 i 582) przez: Geotrans S.A z siedzibą przy ul. Kobierzyckiej 20BA we Wrocławiu, NIP: 8992640728, REGON: 020742097
ORZEKAM
I. Udzielić Geotrans S.A z siedzibą przy ul. Kobierzyckiej 20BA, 52-315 Wrocław, zezwolenia na przetwarzanie odpadów innych niż niebezpieczne poprzez ich wykorzystanie do rekultywacji zamkniętego składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w miejscowości Kamień Krajeński na dz. nr: 579/4, 580/2, 581/2 i 582 dla którego Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego wydał decyzję na zamknięcie składowiska znak: ŠG-I-G.7241.24.2018/MB z dnia 29 października 2018 r.
1. Rodzaj i masa odpadów przewidzianych do przetworzenia i powstających w wyniku przetwarzania w okresie roku ze wskazaniem procesu przetwarzania odpadów.
| L.p. | Kod odpadu | Nazwa odpadu | Proces przetwarzania odzysku | Masa [Mg/rok] |
|------|------------|------------------------------------------------------------------------------|------------------------------|---------------|
| | | **Warstwa wyrównawcza** | | |
| 1. | 01 01 02 | Odpady z wydobywania kopalin innych niż rudy metali | R5 | 3 801 |
| 2. | 01 04 08 | Odpady żwirow lub skruszone skały inne niż wymienione w 010407 | R5 | 3 801 |
| 3. | 01 04 09 | Odpadowe piaski i ily | | 3 801 |
| 4. | 01 04 12 | Odpady powstające przy płukaniu i oczyszczaniu kopalin inne niż wymienione w 01 04 07 i 01 04 11 | R5 | 3 801 |
| 5. | 01 04 13 | Odpady powstające przy cięciu i obróbce postaciowej skał inne niż wymienione w 01 04 07 | R5 | 3 801 |
| 6. | 10 09 03 | Żużle odlewnicze | R5 | 3 801 |
| 7. | 10 09 06 | Rdzenie i formy odlewnicze przed procesem odlewania inne niż wymienione w 10 09 05 | R5 | 3 801 |
| 8. | 10 09 08 | Rdzenie i formy odlewnicze po | R5 | 3 801 |
| | | procesie odlewnia inne niż wymienione w 10 09 07 |
|---|---|-------------------------------------------------|
| 9.| 10 09 10 | Pyły z gazów odlotowych inne niż wymienione w 10 09 09 |
| 10.| 10 09 12 | Inne cząstki stałe niż wymienione w 10 09 11 |
| 11.| 10 10 06 | Rdzenie i formy odlewnicze przed procesem odlewnia inne niż wymienione w 10 10 05 |
| 12.| 10 10 08 | Rdzenie i formy odlewnicze po procesie odlewnia inne niż wymienione w 10 10 07 |
| 13.| 10 10 10 | Pyły z gazów odlotowych inne niż wymienione w 10 10 09 |
| 14.| 10 12 08 | Wybrakowane wyroby ceramiczne, cegły, kafle i ceramika budowlana (po przeróbce termicznej) |
| 15.| 10 13 82 | Wybrakowane wyroby |
| 16.| 16 11 04 | Okładziny piecowe i materiały ogniotrwałe z procesów metalurgicznych inne niż wymienione w 16 11 03 |
| 17.| 17 01 01 | Odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów |
| 18.| 17 01 02 | Gruz ceglany |
| 19.| 17 01 03 | Odpady innych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia |
| 20.| 17 01 07 | Zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06 |
| 21.| 17 01 80 | ex. tynki |
| 22.| 17 01 81 | ex. Odpady z remontów i przebudowy dróg (nie zawierające asfaltu) |
| 23.| 17 05 08 | Tłuczeń torowy (kruszywo) inny niż wymieniony w 17 05 07 |
| 24.| 19 09 02 | Osady z klarowania wody |
| 25.| 19 12 09 | Minerały (np. piasek, kamienie) |
Maksymalna łączna masa odpadów przewidziana do wykonania warstwy wyrównawczej nie może przekroczyć 3 801 Mg
**Warstwa urodzajna**
| | | | |
|---|---|---|---|
| 1.| 01 04 12 | Odpady powstające przy płukaniu i oczyszczaniu kopalin inne niż wymienione w 01 04 07 i 01 04 11 | R5 | 76 020 |
| 2.| 02 03 80 | Wytłoki, osady i inne odpady z przetwórstwa produktów roślinnych (z wyłączeniem 02 03 81) | R3 | 35 838 |
| 3.| 02 07 80 | Wytłoki, osady moszczowe i | R3 | 35 838 |
| | | pofermentacyjne, wywary |
|---|---|------------------------|
| 4.| 10 01 01 | Zużle, popioły paleniskowe i pyły z kotłów (z wyłączeniem pyłów z kotłów wymienionych w 10 01 04) |
| | R5 | 21 720 |
| 5.| 10 01 02 | Popioły lotne z węgla |
| | R5 | 21 720 |
| 6.| 10 01 15 | Popioły paleniskowe, zużle i pyły z kotłów ze współspalania inne niż wymienione w 10 01 14 |
| | R5 | 21 720 |
| 7.| 10 01 80 | Mieszanki popiołowo-żużlowe z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych |
| | R5 | 21 720 |
| 8.| 17 05 04 | Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03 |
| | R5 | 76 020 |
| 9.| 17 05 06 | Urobek z pogłębiania inny niż wymieniony w 17 05 05 |
| | R5 | 76 020 |
| 10.| 19 05 03 | Kompost nieodpowiadający wymaganiom (nienadający się do wykorzystania) |
| | R3 | 35 838 |
| 11.| 19 08 05 | Ustabilizowane komunalne osady ściekowe |
| | R3 | 35 838 |
| 12.| 20 02 02 | Gleba i ziemia w tym kamienie |
| | R5 | 76 020 |
Maksymalna łączna masa odpadów przewidzianych do wykonania warstwy urodzajnej nie może przekroczyć 76 020 Mg.
W wyniku przetwarzania odpadów podczas rekultywacji przedmiotowego składowiska nie będą powstawać inne odpady.
2. Oznaczenie miejsca przetwarzania odpadów.
Działalność w zakresie przetwarzania odpadów prowadzona będzie na zamkniętym składowisku odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w miejscowości Kamień Krajeński, na działkach o nr ewid. 579/4, 580/2, 581/2 oraz 582 obręb Kamień Krajeński, gmina Kamień Krajeński, powiat sepolniski, do którego Wnioskodawca posiada tytuł prawny (umowa dzierżawy z dnia 07.02.2019 na okres do dnia 31.12.2023 r.)
3. Wskazanie miejsca i sposobu magazynowania odpadów oraz rodzaju magazynowanych odpadów.
W okresie przeprowadzonych prac rekultywacyjnych w/w odpady przeznaczone do wykorzystania podczas prowadzenia prac rekultywacyjnych będą dostarczane na teren składowiska i na bieżąco wykorzystywane w ramach prac rekultywacyjnych, wg aktualnego zapotrzebowania. Podczas rekultywacji zamkniętego składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i objęte w miejscowości Kamień Krajeński, gmina Kamień Krajeński nie będzie miało miejsce magazynowanie odpadów przeznaczonych do przeprowadzania rekultywacji. Niemniej jednak dopuszcza się tymczasowe przetrzymywanie odpadów na czas prawidłowego rozplantowania masy.
4. Szczegółowy opis stosowanej metody przetwarzania odpadów, w tym wskazanie procesu przetwarzania, zgodnie z załącznikiem nr 1 i 2 do ustawy oraz opis procesu technologicznego z podaniem rocznej masy przerobowej instalacji lub urządzenia, a w uzasadnionych przypadkach podanie godzinowej mocy przerobowej.
Przetwarzanie odpadów na składowisku odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w
miejscowości Kamień Krajeński, odbywać się będzie w procesach odzysku kwalifikowanych zgodnie z załącznikiem nr 1 do wyżej cytowanej ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach jako:
- **R3** – Recykling lub odzysk substancji organicznych, które nie są stosowane jako rozpuszczalniki (w tym kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania)
- **R5** – Recykling lub odzysk materiałów nieograniczonych
Jako materiał do rekultywacji składowiska, wykorzystywane będą odpady wymienione w rozporządzeniu z dnia 30 kwietnia 2013 r., w sprawie składowisk odpadów (Dz. U. z 2013 r., poz. 523). Prace rekultywacyjne na składowisku wykonane będą w zgodzie z decyzją Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 29.10.2018 r., znak ŚG-I-G.7241.24.2018/MB.
5. **Oznaczenie przewidywanego okresu wykonywania działalności w zakresie przetwarzania odpadów.**
Termin ważności decyzji: 31.12.2023 r.
II. **Zobowiązuję posiadacza odpadów do:**
1. Prowadzenia działalności objętej niniejszym zezwoleniem, w taki sposób aby nie powodować negatywnego oddziaływania na środowisko.
2. Przekazywania odpadów tylko upoważnionym firmom posiadającym stosowne zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami.
3. Prowadzenia jakościowej i ilościowej ewidencji zgodnie z przyjętym katalogiem odpadów i listą odpadów niebezpiecznych.
4. Przedkładania stosownych sprawozdań – zbiorczego zestawienia danych do Urzędu Marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce prowadzenia działalności przetwarzania odpadów w terminie do 15 marca każdego roku.
5. Zgłoszenia wszelkich zmian w prowadzonej działalności w zakresie gospodarowania odpadami organowi wydającemu niniejszą decyzję, celem jej aktualizacji.
III. Jeżeli posiadacz odpadów, który uzyskał zezwolenie w zakresie przetwarzania odpadów narusza przepisy ustawy lub działa niezgodnie z wydanym zezwoleniem, właściwy organ wzywa go do niezwłocznego zaniechania naruszeń. Jeżeli posiadacz odpadów mimo wezwania nadal narusza przepisy ustawy lub działa niezgodnie z wydanym zezwoleniem, właściwy organ cofa to zezwolenie, w drodze decyzji bez odszkodowania, co wstrzymuje działalność objętą tym zezwoleniem. Wstrzymanie działalności nie powoduje wygaśnięcia obowiązku usunięcia skutków prowadzonej działalności na koszt posiadacza odpadów.
**UZASADNIENIE**
Wnioskiem z dnia 12 lutego 2019 r. (data wpływu: 14.02.2019 r.) firma Geotrans S.A. z Wrocławia wystąpiła o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów poprzez ich wykorzystanie do rekultywacji zamkniętego składowiska odpadów komunalnych innych niż niebezpieczne i obojętne w miejscowości Kamień Krajeński.
Dnia 15 lutego 2019 r. wszczęto zostało postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. Informacja ta została umieszczona na tablicach informacyjnych Starostwa Powiatowego w Sępólnie Krajeńskim i Urzędu Miejskiego w Kamieniu Krajeńskim oraz stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Starostwa. W dniach 15.02. – 11.03.2019 do organu nie wpłynęły żadne uwagi, wnioski wyjaśnienia ani zastrzeżenia.
Zgodnie z art. 41a ustawy 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2019 r., poz. 701 z zm.) Starosta Sępoleński zwrócił się z pismem z dnia 18.02.2019 r. znak: RO.6233.1.2019 do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli instalacji, obiektu budowlanego lub jego części, w których ma być prowadzone
przetwarzanie odpadów w zakresie spełniania wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska. Pismem z dnia 18.03.2019 r. (data wpływu: 21.03.2019 r.) znak: WIOS.WI.7041.1.29.2019.DM Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska wyznaczył termin kontroli do dnia 18.06.2019 r.
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Bydgoszczy w dniach od 24.06.2019 r. do 17.07.2019 r. przeprowadził kontrolę podmiotu, z udziałem przedstawiciela Starostwa Powiatowego w Sępólnie Krajeńskim, udokumentowaną protokołem kontroli nr WIOS-BYDG 118/2019 i postanowieniem z dnia 07.2019 r. (data wpływu: 22.07.2019 r.) znak: WIOS-WI.7041.1.29.2019.DM stwierdził spełnianie wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska przez Wnioskodawcę.
Zgodnie z art. 41 ust. 6a ustawy 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2018 r., poz. 992 z zm.) Starosta Sępoleński zwrócił się dnia 18.02.2019 r. z wnioskiem do Burmistrza Kamienia Krajeńskiego o wyrażenie opinii dotyczącej przedmiotowego zamierzenia. Wniosek przez Burmistrza Kamienia Krajeńskiego został milcząco pozytywnie zaopiniowany.
Przedstawiony we wniosku sposób postępowania z odpadami spełnia wymogi przepisów prawnych obowiązujących w tym zakresie. Firma posiada niezbędne zaplecze techniczne i organizacyjne aby wykonywać działalność w zgodzie z obowiązującymi przepisami, tj. w sposób bezpieczny dla ludzi i środowiska. Analiza przedłożonych dokumentów pozwoliła uznać wniosek Strony za zasadny. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji.
POUCZENIE
Od decyzji niniejszej służy stronie prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy za moim pośrednictwem w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. W trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję. Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna.
Otrzymują:
Geotrans S.A.
Ul. Kobierzycka 20BA
52-315 Wrocław
Do wiadomości:
1. Burmistrz Kamienia Krajeńskiego;
2. Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego;
3. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy;
4. a/a. – 2 egz.
Sp. B.W.
Pobrano opłatę skarbową zgodnie z ust. 43 c pkt. b w części III załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2019., poz. 1000), wg której należna opłata skarbowa za zezwolenie na przetwarzanie odpadów w ramach wykonywanej działalności gospodarczej wynosi 616,00 zł. Powyższa należność została uszczególniona przelewem na konto Urzędu Miejskiego w Sępólnie Kraj.: 54 816200030000878720000010 w dniu 13.02.2019 r. Numer referencyjny wpłaty: 177728 | 0f356ad0-45be-482f-96a2-0eacab7520da | finepdfs | 1.126953 | CC-MAIN-2024-18 | https://zgkimkamien.pl/images/rekultywacja_skladowisko/decyzja_starosty_sepolenskiego_przetwazanie_odpadow_2019.pdf | 2024-04-17T09:45:53+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-18/segments/1712296817146.37/warc/CC-MAIN-20240417075330-20240417105330-00734.warc.gz | 998,608,316 | 0.999924 | 0.999958 | 0.999958 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
3320,
5243,
7968,
11338,
14104
] | 1 | 0 |
OBWIESZCZENIE
GMINNEJ KOMISJI WYBORCZEJ W OPATÓWKU
z dnia 3 listopada 2010 r.
o zarejestrowanych listach kandydatów na radnych w wyborach do Rady Gminy Opatówek zarządzonych na dzień 21 listopada 2010 r.
Na podstawie art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190) Gminna Komisja Wyborcza w Opatówku podaje informację o zarejestrowanych listach kandydatów na radnych.
Okręg Wyborczy Nr 1
Lista nr 17 – KWW NASZA GMINA GOSPODARNA
1. POKOJOWY Wojciech Antoni, lat 53, zam. Opatówek
2. KIERMAS GRUSZKA Marlena Katarzyna, lat 36, zam. Opatówek
Lista nr 18 – KWW "RAZEM DLA GMINY OPATÓWEK"
, lat 56, zam. Opatówek
1. MARCINIAK Jerzy
2. WOJCIECHOWSKA Elżbieta Władysława, lat 49, zam. Opatówek
Okręg Wyborczy Nr 2
Lista nr 17 – KWW NASZA GMINA GOSPODARNA
1. GONERA Ryszard Antoni
, lat 55, zam. Józefów
Lista nr 18 – KWW "RAZEM DLA GMINY OPATÓWEK"
1. MANIA Sławomir, lat 42, zam. Szulec
Okręg Wyborczy Nr 3
Lista nr 17 – KWW NASZA GMINA GOSPODARNA
1. JAŚKIEWICZ Dariusz Jacek, lat 32, zam. Michałów Trzeci
Lista nr 19 – KWW KONRADA LISIECKIEGO
1. LISIECKI Konrad Adam, lat 19, zam. Opatówek
Okręg Wyborczy Nr 4
Lista nr 17 – KWW NASZA GMINA GOSPODARNA
1. BĄKOWSKI Paweł Sławomir, lat 34, zam. Opatówek
2. GADERA Jarosław Henryk, lat 34, zam. Opatówek
3. MAŁOBURSKI Mariusz Krzysztof, lat 37, zam. Opatówek
Lista nr 18 – KWW "RAZEM DLA GMINY OPATÓWEK"
1. JANIAK Marek, lat 57, zam. Opatówek
2. MENCEL Jadwiga, lat 62, zam. Opatówek
3. NARCZYŃSKI Dariusz, lat 48, zam. Opatówek
Okręg Wyborczy Nr 5
Lista nr 17 – KWW NASZA GMINA GOSPODARNA
1. KŁYSZ Jarosław, lat 38, zam. Cienia Druga
Lista nr 18 – KWW "RAZEM DLA GMINY OPATÓWEK"
1. SOWA Maciej Marian, lat 41, zam. Cienia Pierwsza
Okręg Wyborczy Nr 6
Lista nr 2 – KW POLSKIE STRONNICTWO LUDOWE
1. KNOP Andrzej Wiesław, lat 56, zam. Porwity
Lista nr 17 – KWW NASZA GMINA GOSPODARNA
1. JUSZCZAK Piotr Rafał, lat 33, zam. Chełmce
Lista nr 18 – KWW "RAZEM DLA GMINY OPATÓWEK"
1. BUDKA Iwona, lat 29, zam. Chełmce
Okręg Wyborczy Nr 7
Lista nr 17 – KWW NASZA GMINA GOSPODARNA
1. FILIPOWICZ Danuta Maria, lat 59, zam. Szałe
Lista nr 18 – KWW "RAZEM DLA GMINY OPATÓWEK"
1. BIELEWICZ Elżbieta, lat 51, zam. Szałe
Okręg Wyborczy Nr 8
Lista nr 2 – KW POLSKIE STRONNICTWO LUDOWE
1. WILDNER Józef Marian, lat 72, zam. Rajsko
Lista nr 17 – KWW NASZA GMINA GOSPODARNA
1. KOŁACIŃSKI Paweł, lat 43, zam. Sierzchów
Okrę
g Wyborczy Nr 9
Lista nr 2 – KW POLSKIE STRONNICTWO LUDOWE
1. JOPEK Jan, lat 37, zam. Tłokinia Kościelna
Lista nr 17 – KWW NASZA GMINA GOSPODARNA
1. WOLF Marek, lat 37, zam. Zduny
2. MARCINIAK Agnieszka Paulina, lat 33, zam. Tłokinia Kościelna
Lista nr 18 – KWW "RAZEM DLA GMINY OPATÓWEK"
1. SOBCZAK Elżbieta Maria, lat 42, zam. Tłokinia Kościelna
cielna
2. BORWIK Andrzej, lat 29, zam. Tłokinia Koś
Okręg Wyborczy Nr 10
Lista nr 17 – KWW NASZA GMINA GOSPODARNA
1. SOBCZAK Aneta, lat 35, zam. Tłokinia Nowa
Lista nr 18 – KWW "RAZEM DLA GMINY OPATÓWEK"
1. JAKÓBCZAK Damian Krystian, lat 34, zam. Tłokinia Wielka
Okręg Wyborczy Nr 11
Lista nr 17 – KWW NASZA GMINA GOSPODARNA
1. SZLENKIER Marek, lat 53, zam. Słoneczna
Lista nr 18 – KWW "RAZEM DLA GMINY OPATÓWEK"
1. KOBIERSKA Joanna, lat 31, zam. Rożdżały
Przewodniczący
Gminnej Komisji Wyborczej
Stanisław Kuś | <urn:uuid:9b2daef8-a558-4c16-b4f6-8aece16cfeb2> | finepdfs | 1.070313 | CC-MAIN-2020-40 | https://bip.opatowek.pl/wybory_referenda/samorzadowe/2010/obwieszczenie_gminnej_komisji_wyborczej_03_11_2010_o_zarejestrowanych_listach_kandydatow_na_radnych.pdf | 2020-09-28T19:43:31+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600401604940.65/warc/CC-MAIN-20200928171446-20200928201446-00545.warc.gz | 253,110,770 | 0.997699 | 0.997966 | 0.997966 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1371,
2681,
3376
] | 1 | 0 |
RAPORT O STANIE GMINY
PUSZCZA MARIAŃSKA
W ROKU 2020
Raport o stanie Gminy został opracowany na podstawie art. 28aa ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Według przepisów ww. ustawy obejmuje podsumowanie działalności w roku poprzednim, w szczególności uwzględniając realizację 3 elementów:
- Polityki, programy i strategie
- Uchwały Rady Gminy
- Budżet obywatelski
**POŁOŻENIE I PODSTAWOWE PARAMETRY GMINY**
**Polożenie gminy:**
Województwo: mazowieckie
Powiat: żyrardowski
Sąsiednie gminy: Skierniewice, Nowy Kawęczyn, Kowiesy, Mszczonów, Radziejowice, Żyrardów, Wiskitki
**Podstawowe parametry:**
Typ: gmina wiejska
Siedziba władz: Puszcza Mariańska
Sołectwa: 24
Powierzchnia: 142,41 km²
Liczba ludności: 8381
Gęstość zaludnienia: 58,85 osób/km²
**ORGANY GMINY I JEJ JEDNOSTKI**
Statut Gminy Puszcza Mariańska został przyjęty uchwałą Nr VII/28/2003 Rady Gminy w Puszczy Mariańskiej z dnia 22 stycznia 2003 r. i podlegał zmianom. W 2020 r. rozpoczęto prace związane z nowelizacją zapisów statutu gminy. Do braku ich ukończenia przyczynił się stan pandemii w kraju.
Gmina Puszcza Mariańska jest członkiem:
- Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania „Kraina Rawki” (uchwała Nr IX/46/2015),
- Związku Gmin Wiejskich RP (uchwała Nr XXVII/156/2004)
Kształt gminy Puszcza Mariańska, źródło – internet Google
RADA GMINY W PUSZCZY MARIAŃSKIEJ w 2020 r. /kadencja 2018-2023/
| Lp. | Nazwisko i imię | Funkcja |
|-----|--------------------------|--------------------------------|
| 1 | BADELEK WANDA | Przewodniczący Rady Gminy |
| 2 | BOBROWSKA MARIA | |
| 3 | BRZEZICKI ZBIGNIEW | I Wiceprzewodniczący Rady Gminy|
| 4 | JĘDRZEJEWSKI ANDRZEJ | |
| 5 | BORYNA KRZYSZTOF | |
| 6 | LIS JOANNA | |
| 7 | PIETRAS WIESŁAW | II Wiceprzewodniczący Rady Gminy|
| 8 | SELIGA WACŁAW | |
| 9 | GĘDZIARSKA ANETA | |
| 10 | OBLEKOWSKI MACIEJ | |
| 11 | POPŁOŃSKI WIESŁAW | |
| 12 | IWONA WACH | |
| 13 | GRZEJSZCZAK AGATA | |
| 14 | STOPIŃSKI SŁAWOMIR | |
| 15 | SOBCZYK KRZYSZTOF | |
Działające komisje Rady Gminy w Puszczy Mariańskiej:
- Komisja Rewizyjna
- Komisja Budżetowo-Gospodarcza
- Komisja Rolnictwa
- Komisja Skarg, Wniosków i Petycji
- Komisja Oświaty i Porządku Publicznego;
W ramach przyjęć interesantów w 2020 r. Przewodniczący Rady Gminy przyjął – 0 osób.
Do Przewodniczącego Rady Gminy wpłynęły dwie skargi na działalność Wójta Gminy (dot. przewlekłego załatwiania sprawy przez Wójta Gminy, jedna została wycofana przez skarżącego).
Do Rady Gminy w Puszczy Mariańskiej wpłynęły trzy petycje: dwie z nich dot. spraw związanych z trwającą pandemią wywołaną koronawirusem COVID-19 i dotyczyły w ocenie
je wnoszących – spraw publicznych (uznane za niezasadne). Trzecia petycja dot. ochrony zdrowia mieszkańców przed ekspozycją na sztuczne pola elektromagnetyczne – uznana za niezasadną.
W zakresie skarg i petycji Rada Gminy w Puszczy Mariańskiej podjęła stosowne uchwały.
Do Rady Gminy wpłynęły trzy wnioski o udostępnienie informacji publicznej
W 2020 r. Rada Gminy w Puszczy Mariańskiej odbyła 9 posiedzeń /sesji/, na których podjęła 51 uchwał.
Radni zgłosili 4 interpelacje.
W 2020 r. nie funkcjonowała młodzieżowa rada gminy.
W 2020 r. w Urzędzie Gminy Puszcza Mariańska wydano ok. 5848 decyzji administracyjnych.
Do urzędu wpłynęło ok. 76 wniosków o udostępnienie informacji publicznej.
Dotyczyły one przekroju całości zadań realizowanych przez urząd. Udzielono odpowiedzi na wszystkie wnioski tzn. udostępniono wskazane informacje. Nie wydano decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
W sprawozdawanym roku wpłynęły 4 petycje.
| Lp. | Nazwa Sołectwa | Imię i nazwisko Sołtysa |
|-----|-------------------------|-------------------------------|
| 1. | ALEKSANDRIA | Jan Sielski |
| 2. | BARTNIKI | Maria Bobrowska |
| 3. | BEDNARY | Roman Filipek |
| 4. | BIERNIK | Włodzimierz Domagała |
| 5. | BUDY ZAKLASZTORNE | Grażyna Niewiadomska |
| 6. | DŁUGOKĄTY | Anna Mańkowska |
| 7. | GÓRKI | Teresa Matysiak |
| 8. | GRABINA RADZIWILLOWSKA | Joanna Lis |
| 9. | HUTA PARTACKA | Edward Mikulski |
| 10. | KAMION | Grzejszczak Danuta |
| 11. | KARNICE | Rasztawicki Dariusz |
| 12. | KORABIEWICE | Krystyna Zarębska |
| 13. | MAŁE DŁUGOKĄTY | Ryszard Gwardecki |
| 14. | MICHAŁÓW | Krystyna Jędrzejewska |
| 15. | MROZY | Zbigniew Brzeziecki |
| 16. | NOWA HUTA | Honorata Pawlak |
| 17. | PUSZCZA MARIAŃSKA | Teresa Cios |
| 18. | RADZIWILLÓW | Krzysztof Boryna |
| 19. | SAPY | Barbara Kaniewska |
| 20. | STARY KAROLINÓW | Maria Kwiatkowska |
| 21. | STARY LAJSZCZEW | Łukasz Soliński |
| 22. | STUDZIENIEC | Janina Matera |
| 23. | WALERIANY | Wach Iwona |
| 24. | ZATOR | Małgorzata Cebula |
Schemat organizacyjny jednostek Gminy Puszcza Mariańska w 2020 r.:
Wójt Gminy – Michał Staniak
- **Radca prawny**
- **RADA GMINY**
- **WÓJT GMINY**
- Pełnomocnik Ochrony Informacji Niejawnych
- KIEROWNIK USC
- Z-ca Kierownika USC
- Koordynator ds. dostępności
- **SEKRETARZ GMINY**
- Samodzielne stanowisko ds. administracyjnych
- Samodzielne stanowisko ds. obsługi rady gminy i działalności gospodarczej
- Samodzielne stanowisko ds. zagospodarowania przestrzennego
- Samodzielne stanowisko ds. obywatelskich
- Samodzielne stanowisko ds. ewidencji ludności
- Samodzielne stanowisko ds. inwestycji
- Samodzielne stanowisko ds. ochrony środowiska
- Samodzielne stanowisko ds. gospodarki nieruchomościami
- Samodzielne stanowisko ds. gospodarki komunalnej
- Stanowisko ds. kontroli i egzekucji
- **SKARBNIK GMINY**
- Referat finansowy
- Samodzielne stanowisko ds. obywatelskich
- Samodzielne stanowisko ds. dróg
- Samodzielne stanowisko ds. gospodarki lokalowej
- Samodzielne stanowisko ds. obsługi finansowej gospodarki odpadami
- Samodzielne stanowisko ds. administracyjnych, zarządzania kryzysowego i obrony cywilnej
- Punkt Obsługi Klienta (POK)
- Samodzielne stanowisko ds. gospodarki odpadami
JEDNOSTKI ORGANIZACYJNE GMINY:
**JEDNOSTKI OŚWIATOWE**
- Zespół Szkolno-Przedszkolny w Puszczy Mariańskiej
- Szkoła Podstawowa w Michałowie
- Szkoła Podstawowa w Walerianach
- Zespół Szkolno-Przedszkolny w Bartnikach
**GMINNA BIBLIOTEKA PUBLICZNA**
**GMINNY OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ**
**OBOWIĄZUJĄCE PROGRAMY, POLITYKI, STRATEGIE**
W gminie Puszcza Mariańska w 2020 r. obowiązywały następujące dokumenty strategiczne:
- Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2020 r. – uchwała Nr XVII/107/2020,
- Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2020 – uchwała Nr XII/108/2020,
- program opieki nad bezdomnymi zwierzętami oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy Puszcza Mariańska – uchwała Nr XVIII/112/2020,
- wieloletni program gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Puszcza Mariańska – uchwała Nr LII/259/2018,
- program usuwania wyrobów zawierających azbest dla Gminy Puszcza Mariańska na lata 2011-2032 – uchwała Nr XV/79/2011,
- wieloletni program osłonowy w zakresie dożywiania „Pomoc gminy w zakresie dożywiania” na lata 2019-2020” – uchwała Nr VI/37/2019,
- Regulamin czystości i porządku na terenie gminy Puszcza Mariańska – uchwała Nr XVI/99/2019
- Strategia zrównoważonego Rozwoju Gminy Puszcza Mariańska do roku 2025 – uchwała Nr XVII/91/2015,
- Program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie Gminy Puszcza Mariańska na lata 2016-2020 – uchwała Nr XVIII/95/2016,
☐ Program Ochrony Środowiska dla Gminy Puszcza Mariańska do roku 2020 – uchwała Nr XXXIV/164/2017,
☐ Gminny Program Wspierania Rodziny dla Gminy Puszcza Mariańska na lata 2020-2022 – uchwała Nr XVI/97/2019,
☐ Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Puszcza Mariańska – uchwała Nr XXXV/179/2017
☐ Roczny program współpracy Gminy Puszcza Mariańska z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2020 – uchwała Nr XXIII/140/2020,
☐ Wieloletnia Prognoza Finansowa Gminy Puszcza Mariańska na lata 2019-2029 – uchwała Nr III/16/2018,
☐ Gminna Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych – uchwała Nr XVI/96/2019,
☐ Wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych na lata 2021 – 2023 – uchwała Nr XXII/137/2020
Na terenie gminy nie realizowano programów zdrowotnych przyjętych uchwałą Rady Gminy w Puszczy Mariańskiej.
FINANSE GMINY
DOCHODY
Uchwałą Nr XVI/94/2019 Rady Gminy w Puszczy Mariańskiej z dnia 27 grudnia 2019 roku uchwalono budżet Gminy na rok 2020:
**Dochody zaplanowano w kwocie 40.469.975,00 zł, w tym:**
1. dochody bieżące w kwocie 40.449.135,00 zł,
2. dochody majątkowe w kwocie 20.840,00 zł,
**Wydatki zaplanowano w kwocie 42.745.821,00 zł, w tym:**
1. wydatki bieżące w kwocie 36.861.927,00 zł,
2. wydatki majątkowe w kwocie 5.883.894,00 zł,
**Rozchody zaplanowano w kwocie 1.008.675,72 zł**
Realizacja Budżetu Gminy na dzień 31 grudnia 2020 roku po dokonaniu zmian przedstawia się następująco:
1) **dochodów na plan 46.840.510,98 zł wykonano 45.984.930,57 zł co stanowi 98,17% planu**
w tym:
- dochody bieżące na plan 45.804.195,98 zł wykonano 44.948.641,63 zł co stanowi 98,13% wykonania planu /95,96% planu dochodów ogółem/.
- dochody majątkowe na plan 1.036.315,00 zł wykonano 1.036.288,94 zł co stanowi 99,99%.
2) **wydatków na plan 51.081.052,12 zł wydatkowano 46.885.704,12 zł co stanowi 91,79% planu**
w tym :
- wydatki bieżące na plan 42.709.349,83 zł wydatkowano kwotę 40.459.683,03 zł co stanowi 94,73% wykonania planu /86,29% wykonania wydatków ogółem /
- wydatki majątkowe na plan 8.371.702,29 zł wydatkowano kwotę 6.426.021,09 zł co stanowi 75,76% wykonania planu /13,71% wykonania wydatków ogółem /.
Struktura wykonanych dochodów gminy za 2020 rok po dokonaniu zmian przedstawia się według niżej podanych źródeł:
1. Dochody własne na plan 19.332.376,00 zł zrealizowano kwotę 18.553.812,89 zł co stanowi 95,80% planu (39,61 % planu dochodów ogółem),
2. Dotacje celowe na zadania zlecone na plan 14.069.525,98 zł otrzymano kwotę 14.034.012,79 zł co stanowi 99,75% planu (29,96 % planu dochodów ogółem).
3. Subwencja ogólna na plan 12.440.610,00 zł otrzymano kwotę 12.440.610,00 zł co stanowi 100 % planu (26,55% planu dochodów ogółem).
4. Dotacje celowe na zadania własne na plan 997.999,00 zł otrzymano kwotę 956.494,89 zł co stanowi 95,84% planu (2,04 % planu dochodów ogółem).
Różnica między planem dochodów a planem wydatków stanowi deficyt budżetu w kwocie 4.240.541,14 zł., który zostanie pokryty przychodami pochodzącymi z:
1) zaciągnięcia pożyczki w kwocie 2.853.369,00 zł,
2) niewykorzystanych środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu, wynikających z rozliczenia dochodów i wydatków nimi finansowych związanych ze szczególnymi zasadami wykonywania budżetu określonymi w odrębnych ustawach w kwocie 5.603,82 zł,
3) niewykorzystanych środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu, wynikających z rozliczenia dochodów i wydatków nimi finansowych związanych ze szczególnymi zasadami wykonywania budżetu określonymi w odrębnych ustawach w kwocie 308.035,83zł
4) wolnych środków 1.073.532,49 zł.
Wykonanie budżetu za 2020 rok zamyka się deficytem w wysokości 900.773,55 zł.
Przychody budżetu gminy na plan 5.249.216,86 zł wykonano w kwocie 4.210.614,05 zł
- wolne środki w kwocie 1.073.532,49 zł.
- nadwyżka w kwocie 5.603,82 zł (niewykorzystanych środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu, wynikających z rozliczenia dochodów i wydatków nimi finansowych związanych ze szczególnymi zasadami wykonywania budżetu określonymi w odrębnych ustawach)
- nadwyżka w kwocie 308.035,83 zł (niewykorzystanych środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu, wynikających z rozliczenia dochodów i wydatków nimi finansowych związanych ze szczególnymi zasadami wykonywania budżetu)
Rozchody na plan 1.008.675,72 zł wykonano w kwocie 1.008.675,72 zł co stanowi 100% planu.
Zadłużenie gminy z tytułu zaciągnięcia pożyczki i kredytu na dzień 31.12.2020 r. wynosi 8.456.033,04 złotych tj: pożyczek z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.
| DZIAŁ | NAZWA DZIAŁU | PLAN | WYKONANIE | PROCENT WYKONANIA |
|-------|------------------------------------------------------------------------------|------------|-------------|-------------------|
| 010 | Rolnictwo i Łowiecztwo | 440.587,98 zł | 440.524,32 zł | 99,99% |
| 400 | Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę | 671.410,00 zł | 655.428,89 zł | 97,62% |
| 600 | Transport i łączność | 75.000,00 zł | 75.000,00 zł | 100% |
| 700 | Gospodarka mieszkaniowa | 352.000,00 zł | 340.566,32 zł | 96,61% |
| 750 | Administracja publiczna | 130.418,00 zł | 125.269,34 zł | 96,05% |
| 751 | Urzędy naczelne organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa | 85.168,00 zł | 85.168,00 zł | 100% |
| 754 | Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa | 20.000,00 zł | 20.000,00 zł | 100% |
| 756 | Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nie posiadających osobowości prawnej | 12.837.409,00 zł | 12.682.596,25 zł | 98,79% |
| 758 | Różne rozliczenia | 13.379.825,00 zł | 13.379.677,65 zł | 99,99% |
| 801 | Oświata i wychowanie | 1.110.491,00 zł | 911.981,47 zł | 82,12% |
| 852 | Pomoc społeczna | 704.316,00 zł | 675.346,02 zł | 95,89% |
| 854 | Edukacja opieki wychowawczej | 94.102,00 zł | 79.911,00 zł | 84,92% |
| 855 | Rodzina | 13.616.430,00 zł | 13.587.170,29 zł | 99,79% |
| 900 | Gospodarka komunalna i ochrona środowiska | 3.302.854,00 zł | 2.906.291,02 zł | 87,99% |
| 926 | Kultura fizyczna | 20.000,00 zł | 20.000,00 zł | 100% |
**WYDATKI**
- wydatki łącze: 46 885 704,12
- dochody łącze: 45 984 930,57
- dochody majątkowe: 1 031 215,00
- wydatki majątkowe: 6 426 021,09
- Spłata pożyczek: 1 008 675,72
- Koszt obsługi długu: 100 200,37
- Zobowiązania dłużne na 31.12.2020: 8 456 033,04
**GŁÓWNE KIERUNKI WYDATKÓW 2020**
| Kierunek | Wydatki (PLN) |
|-----------------------------------------------|---------------------|
| Oświata i wychowanie | 14 809 570,92 |
| Pomoc społeczna i wsparcie dla rodzin | 15 376 772,95 |
| Administracja publiczna - funkcjonowaniem Urzędu | 3 852 666,15 |
| Utrzymanie sieci wodociągowej | 568 363,57 |
| Utrzymanie sieci kanalizacyjnej | 594 354,73 |
| Utrzymanie dog gminnych | 851 751,48 |
| Pokrywanie kosztów gospod.odpadami | 3 464 237,93 |
| Oświetlenie ulic, placów, dróg | 222 098,64 |
| Wydatki Gminnej Biblioteki Publicznej | 180 000,00 |
| Opieka weterynaryjna nad zwierzętami | 222 098,64 |
| Wydatki na kulturę fizyczną i sport | 308 929,80 |
**Suma:** 40 450 844,81
---
**GŁÓWNE KIERUNKI WYDATKÓW 2020 roku**
![Diagram barowy przedstawiający główne kierunki wydatków w 2020 roku.]
Zobowiązania:
Na dzień 31.12.2020 r. gmina posiada zobowiązania długoterminowe w wysokości 8.456.033,04 zł
W 2020 r. w Gminie Puszcza Mariańska:
1) nie wyodrębniono funduszu sołeckiego,
2) nie realizowano przedsięwzięć w ramach partnerstwa publiczno – prywatnego,
3) nie prowadzono własnych tytułów prasowych,
4) nie funkcjonowały spółki komunalne.
PODATKI
W 2020 r. wydano 4999 decyzji w zakresie wymiaru podatków związanych z nieruchomościami:
Według powyższego wykresu wydano:
- na łączne zobowiązanie pieniężne 3.128 decyzji
- podatek od nieruchomości: 705 decyzji
- podatek rolny: 879 decyzji
- podatek leśny: 52 decyzje
- po zmianach: 235 decyzji
W 2020 roku udzielono ulg (umorzone) 13 osobom fizycznym w spłacie podatków na łączną kwotę: 10 935 zł. w tym:
- podatek rolny: 504,00 zł
- podatek od nieruchomości: 10 406,00 zł
- podatek leśny: 25,00 zł
wraz z należnymi odsetkami w łącznej kwocie: 683,00 zł.
Ponadto udzielono 1 ulgi (rozłożono na raty spłatę zaległości podatkowych) w łącznej kwocie: **5779,00 zł** - podatek od nieruchomości wraz z należnymi odsetkami w kwocie: **1 647,00 zł**.
Nie wydano decyzji w sprawie ulg i umorzeń dla osób prawnych.
**Upomnienia wystawiono na łączne kwoty:**
- w podatku od środków transportowych – 48 214,14 zł
- w podatku rolnym i łącznym zobowiązaniu pieniężnym – 105 559,36 zł
- w podatku od nieruchomości – 104 586,88 zł
- w podatku leśnym – 147,00 zł
**Wystawiono następującą ilość tytułów egzekucyjnych:**
- podatek rolny – 137 szt. na 36 397,80 zł
- podatek od nieruchomości -44 szt. na 17 781,10 zł
- podatek ood środków transportowych – 10 szt. na 41 273,50 zł
W 2020 roku w gminie nie funkcjonował budżet obywatelski.
Wartość mienia komunalnego została określona według wartości księgowej, a także na podstawie danych z ewidencji księgowej jednostek organizacyjnych Gminy Puszcza Mariańska, które administrują mieniem komunalnym, uwzględniając również zmiany, jakie zaszły w powierzchni i wartości mienia do dnia 31 grudnia 2020 roku.
Mienie komunalne będące własnością Gminy Puszcza Mariańska na dzień 31.12.2020 roku stanowi majątek o łącznej wartości **73.240.680,94 zł**.
**CZĘŚĆ I - PRAWA WŁASNOŚCI PRZYSŁUGUJĄCE GMINIE PUSZCZA MARIAŃSKA**
- **Nieruchomości gruntowe**
Nieruchomości niezabudowane, zabudowane - .................. 1.719.975,74 zł
- **Budyńki** - .................. 20.420.416,89 zł
- **Budowle** - .................. 48.503.640,84 zł
w tym:
a/ drogi ........................................... 14.117.742,40 zł
b/ wodociągi „Stacje Uzdarniania Wody” ........................................... 13.433.224,49 zł
c/ sieć kanalizacyjna i oczyszczalnia ścieków ........................................... 18.036.096,55 zł
d/ oświetlenie uliczne ........................................... 372.993,81 zł
e/ pozostałe budowle ........................................... 2.543.583,59 zł
- **Pozostałe urządzenia, środki transportowe i wyposażenie**
1. Kotły i maszyny energetyczne
2. Maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego zastosowania
3. Specjalistyczne maszyny, urządzenia i aparaty
4. Urządzenia techniczne
5. Środki transportu
6. Narzędzia, przyrządy, ruchomości i wyposażenie
7. Komputery, pomoc dydaktyczne
Razem ............... 2.596.647,47 zł
ŁĄCZNIE...................... 73.240.680,94 zł
w tym:
- będące w użytkowaniu Gminnej Biblioteki Publicznej w Puszczy Mariańskiej............ 27.291,00 zł
- będące w użytkowaniu Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Bartnikach ............. 5.252.300,05 zł
- będące w użytkowaniu Szkoły Podstawowej w Walerianach ......................... 662.407,41 zł
- będące w użytkowaniu Szkoły Podstawowej w Michałowie .......................... 387.450,37 zł
- będące w użytkowaniu Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Puszczy Mariańskiej .... 5.222.942,83 zł
- będące w użytkowaniu Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Puszczy Mariańskiej 40.107,51 zł
**INNE NIŻ WŁASNOŚĆ PRAWA MAJĄTKOWE, W TYM W SZCZEGÓŁOŚCI UŻYTKOWANIE WICZYSTE**
- użytkowanie wieczyste, nieruchomości gruntowe. ........................................... 2.950,00 zł
**ZMIANY W STANIE MIENTA KOMUNALNEGO ZAISTNIALE W TRAKCIE 2020 R.:**
I. Nieruchomości:
- przejęcie działki odpłatne o wartości 500,00 zł na cele drogi gminnej w miejscowości Budy Zaklasztorne,
- przejęcie działki odpłatne w miejscowości Niemieryczew o wartości 11.100,00 zł na poszerzenie drogi,
- przejęcie działki w formie darowizny w miejscowości Budy Zaklasztorne o wartości 6.500,00 zł na poszerzenie drogi,
- przejęcie działki w formie darowizny w miejscowości Radziwiłłów o wartości 5.000,00 zł na poszerzenie drogi,
- przejęcie działki w formie darowizny w miejscowości Biernik o wartości 10.000,00 zł na poszerzenie drogi,
- przejęcie działki w formie darowizny w miejscowości Radziwiłłów o wartości 14.500,00 zł na poszerzenie drogi,
- przejęcie działki odpłatne o wartości 3.100,00 zł w miejscowości Grabina Radziwiłłowska z przeznaczeniem na drogę gminną,
- przejęcie działki odpłatne o wartości 11.500,00 zł w miejscowości Michałów z przeznaczeniem na drogę gminną,
- przejęcie działki rolnej nieodpłatne w miejscowości Wyczęśniak o wartości 90.000,00 zł,
- przejęcie działki nieodpłatne o wartości 19.000,00 zł w miejscowości Radziwiłłów z przeznaczeniem na drogę gminną.
- przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu we własność w miejscowości Kamion o wartości 680,00 zł /zmniejszenie/
- przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu we własność w miejscowości Bartniki o wartości 1.000,00 zł /zmniejszenie/.
Ogółem grunty /zwiększenie/ 169.520,00 zł
II. Budowle i urządzenia techniczne:
- budowa oświetlenia ulicznego w miejscowości Mrozy o łącznej wartości 123.415,71 zł
- budowa oświetlenia ulicznego w miejscowości Grabina Radziwiłłowska o łącznej wartości 21.493,02 zł
- budowa oświetlenia ulicznego w miejscowościach Długokąty, Budy Zaklasztorne o łącznej wartości 38.622,71 zł
- budowa oświetlenia ulicznego w miejscowości Bartniki o łącznej wartości 14.705,63 zł
- oddanie do użytkowania micro instalacji OZE na budynkach gminnych o łącznej wartości 257.698,12 zł
- oddanie do użytkowania placu zabaw w miejscowości Radziwiłłów o łącznej wartości 40.850,00 zł,
- oddanie do użytkowania placu zabaw przy przedszkolu w Puszczy Mariańskiej o łącznej wartości 33.302,55 zł,
- przyjęcie do użytkowania rozbudowy remizy Ochotniczej Straży Pożarnej w miejscowości Kamion o łącznej wartości 577.356,48 zł,
- przyjęcie do użytkowania rozbudowy budynku szkoły w miejscowości Bartniki o łącznej wartości 997.408,17 zł
- przyjęcie do użytkowania rozbudowy budynku przedszkola w Puszczy Mariańskiej o łącznej wartości 942.953,93 zł.
- likwidacja komórki drewnianej przy Filii Szkoły Podstawowej w miejscowości Korabiewice o łącznej wartości 4.351,92 zł
- likwidacja budynku gospodarczego przy Szkole Podstawowej w miejscowości Puszczka Mariańska o łącznej wartości 14.964,00 zł,
Ogółem budowle i urządzenia /zwiększenia/ ..... 3.028.490,40 zł
Pozostałe budowle i urządzenia techniczne zmniejszono na łączną wartość 587.446,22 zł:
- likwidacja sprzętu komputerowego w Szkole Podstawowej w Bartnikach o łącznej wartości 147.147,29 zł,
- likwidacja urządzeń technicznych w Szkole Podstawowej w Bartnikach o łącznej wartości 8.063,00 zł,
- likwidacja sprzętu komputerowego w Szkole Podstawowej w Michałowie o łącznej wartości 10.764,64 zł,
- likwidacja sprzętu komputerowego w Szkole Podstawowej w Puszczy Mariańskiej na łączną wartość 244.116,29 zł,
- likwidacja urządzeń technicznych w Szkole Podstawowej w Puszczy Mariańskiej na łączna wartość 14.598,99 zł,
- likwidacja sprzętu komputerowego w Szkole Podstawowej w Walerianach na łączną wartość 2.099,00 zł,
- likwidacja urządzeń technicznych w Urzędzie Gminy Puszcza Mariańska o łącznej wartości 4.751,90 zł,
- likwidacja sprzętu komputerowego w Urzędzie Gminy w Puszczy Mariańskiej o łącznej wartości 155.905,11 zł.
Sprzęt ten utracił swą użyteczność, był przestarzały, uszkodzony i został zutylizowany.
III. Drogi przejęto do użytku na łączną wartość 433.931,65 zł tj:
- przebudowa drogi w miejscowości Nowa Huta o łącznej wartości 102.075,65 zł
- przebudowa drogi w miejscowości Studzieniec o łącznej wartości 79.861,78 zł
- przebudowa pobocza drogi w miejscowości Kamion o łącznej wartości 32.179,82 zł
- przebudowa drogi w miejscowości Radziwiłłów o łącznej wartości 100.493,56 zł
- przebudowa drogi w miejscowości Radziwiłłów o łącznej wartości 78.577,56 zł
- przebudowa drogi w miejscowości Mrozy o łącznej wartości 40.743,28 zł
CZĘŚĆ II - DOCHODY UZYSKANE Z TYTUŁU WYKONYWANIA PRAWA WŁASNOŚCI I INNYCH PRAW MAJĄTKOWYCH ORAZ Z WYKONYWANIA POSIADANIA:
Dochody uzyskane z tytułu najmu i dzierżawy lokali mieszkalnych, użytkowych (netto) wyniosły ........................................... 347.199,97 zł
Dochody uzyskane z tytułu dzierżawy gruntów wyniosły ......................... 3.536,34 zł
Dochody uzyskane z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości wyniosły ........ 1.872,60 zł
Dochody z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wyniosły ........................................... 5.073,94 zł
Dochody z tytułu sprzedaży wody .................................................. 653.896,52 zł
Dochody z odprowadzenie ścieków .................................................. 407.478,44 zł
Dochody uzyskane z tytułu wykonania prawa własności i innych praw majątkowych łącznie wynoszą ........................................... 1.419.057,81 zł
Mienie Gminy Puszcza Mariańska nie jest obciążone hipoteką stanowiącą zabezpieczenie zaciągniętych pożyczek. Stan zaangażowania rozpoczętych inwestycji wynosi łącznie 8.137.966,85 zł.
Liczba ludności na dzień 31 grudnia 2020 r. /osoby z pobytom stałym/ wynosi 8 381 i spadła w stosunku do roku 2019 o 15 osób.
| Rok | Ogólna Liczba ludności |
|-----|------------------------|
| 2018| 8371 |
| 2019| 8396 |
| 2020| 8381 |
Liczbę ludności w wieku przedprodukcyjnym, produkcyjnym i poprodukcyjnym w ostatnich trzech latach przedstawia wykres:
| Rok | Wiek przedprodukcjny | Wiek produkcyjny | Wiek poprodukcjny |
|-----|----------------------|------------------|-------------------|
| 2018| 1665 | 5121 | 1585 |
| 2019| 1683 | 5097 | 1616 |
| 2020| 1692 | 5055 | 1634 |
Liczba ludności wg wieku w ujęciu procentowym:
- **2018**
- Wiek przedprodukcjny: 18,93%
- Wiek produkcyjny: 61,18%
- Wiek poprodukcjny: 19,89%
- **2019**
- Wiek przedprodukcjny: 20,04%
- Wiek produkcyjny: 60,71%
- Wiek poprodukcjny: 19,25%
- **2020**
- Wiek przedprodukcjny: 20,19%
- Wiek produkcyjny: 60,31%
- Wiek poprodukcjny: 19,50%
MIGRACJA LUDNOŚCI
W 2020 r. w gminie Puszcza Mariańska zameldowało się 112 osób, przemeldowało się na terenie gminy – 59 mieszkańców; zameldowały się na pobyt czasowy – 52 osoby; wymeldowało się z pobytu stałego 49 osób.
Na terenie gminy zameldowało się 11 cudzoziemców na pobyt czasowy.
Ewidencja ludności wydała 119 zaświadczeń ze zbiorów meldunkowych.
| | Zameldowania - Migracje | Przemeldowania na terenie Gminy | Zameldowania na pobyt czasowy | Wymeldowania pobyt stały | Wymeldowania pobyt czasowy |
|-------|-------------------------|---------------------------------|-------------------------------|--------------------------|---------------------------|
| 2018 | 105 | 63 | 49 | 28 | 12 |
| 2019 | 145 | 62 | 57 | 29 | 12 |
| 2020 | 112 | 59 | 52 | 49 | 4 |
Zameldowania i wymeldowania na terenie Gminy Puszcza Mariańska
| | Liczba Urodzeń | Liczba zgonów |
|-------|----------------|---------------|
| 2018 | 87 | 120 |
| 2019 | 78 | 108 |
| 2020 | 90 | 115 |
Tendencje, jakie zachodzą w liczbie ludności w gminie pokazuje poniższa tabela:
| Rok | Liczba mieszkańców | Tendencje |
|-----|--------------------|-----------|
| 2008| 8108 | |
| 2009| 8113 | ↑ |
| 2010| 8148 | ↑ |
| 2011| 8185 | ↑ |
| 2012| 8228 | ↑ |
| 2013| 8260 | ↑ |
| 2014| 8272 | ↑ |
| 2015| 8342 | ↑ |
| 2016| 8351 | ↑ |
| 2017| 8381 | ↑ |
| 2018| 8371 | ↓ |
| 2019| 8396 | ↑ |
| 2020| 8381 | ↓ |
STATYSTYKA W ZAKRESIE AKT STANU CYWILNEGO W 2020 R.:
Urząd Stanu Cywilnego w Puszczy Mariańskiej:
- sporządził 160 aktów stanu cywilnego: 38 aktów małżeństw, 119 aktów zgonu, 3 akty urodzenia (transkrypcja),
- udzielił 13 ślubów,
- wydał 849 odpisów aktów stanu cywilnego,
- zmigrował 637 aktów stanu cywilnego,
- dodał do aktów stanu cywilnego 535 przypisków, i 121 wzmianek dodatkowych,
- sprostował i uzupełnił 8 aktów,
- przyjął oświadczenia/wydał zaświadczenia w zakresie zawarcia związku małżeńskiego w liczbie 23.
Urząd Stanu Cywilnego w Puszczy Mariańskiej zajmuje się również obsługą w zakresie wydawania dowodów osobistych. W 2020 r.:
- przyjęto 387 wniosków o wydanie dowodu osobistego,
- wydano 386 dowodów osobistych.
Liczęność poszczególnych miejscowości na terenie gminy Puszczka Mariańska na początek roku 2020 i na ostatni dzień tego roku pokazuje tabela:
| Lp. | Nazwa miejscowości | Liczba ludności | Odniesienie do roku 2019 |
|-----|-----------------------------|-----------------|--------------------------|
| 1 | ALEKSANDRIA | 202 | +3 |
| 2 | BARTNIKI | 1046 | -3 |
| 3 | BEDNARY | 282 | +4 |
| 4 | BIERNIK | 134 | -2 |
| 5 | BUDY WOLSKIE | 49 | Bz |
| 6 | BUDY ZAKLASZTORNE | 463 | Bz |
| 7 | BUDY-KALKI | 76 | Bz |
| 8 | DŁUGOKATY | 214 | +2 |
| 9 | EMILIANÓW | 33 | -2 |
| 10 | GÓRKI | 106 | Bz |
| 11 | GRABINA RADZIWILLOWSKA | 918 | -12 |
| 12 | HUTA PARTACKA | 62 | Bz |
| 13 | KAMION | 353 | -12 |
| 14 | KARNICE | 103 | Bz |
| 15 | KORABIEWICE | 246 | -1 |
| 16 | LISOWOLA | 56 | -4 |
| 17 | MICHALÓW | 159 | -4 |
| 18 | MROZY | 404 | -5 |
| 19 | NIEMIERYCZEW | 39 | Bz. |
| 20 | NOWA HUTA | 93 | -1 |
| 21 | NOWY KAROLINÓW | 96 | +1 |
| 22 | NOWY ŁAJSZCZEW | 40 | -2 |
| 23 | OLSZANKA | 206 | +3 |
| 24 | PNIOWE | 120 | +4 |
| 25 | PUSZCZA MARIAŃSKA | 584 | +11 |
| 26 | RADZIWILLÓW | 845 | +8 |
| 27 | SAPY | 29 | +1 |
| 28 | STARA HUTA | 17 | -2 |
| 29 | STARY KAROLINÓW | 127 | +2 |
| 30 | STARY ŁAJSZCZEW | 199 | -6 |
| 31 | STUDZIENIEC | 200 | -1 |
| 32 | WALERIANY | 263 | +2 |
| 33 | WILCZYNEK | 28 | -3 |
| 34 | WINCENTÓW | 108 | -1 |
| 35 | WYCZEŚNIAK | 41 | +1 |
| 36 | WYGODA | 159 | -1 |
| 37 | WOLA POLSKA | 35 | +1 |
| 38 | ZATOR | 215 | +1 |
| 39 | ŻUKÓW | 31 | +3 |
**OGÓŁEM:** 8 381
OCHRONA ZDROWIA
Na terenie gminy nie funkcjonują podmioty lecznicze zarządzane przez gminę.
Na terenie gminy nie realizowano programów zdrowotnych finansowanych z budżetu gminy.
Na terenie gminy Puszcza Mariańska nie funkcjonują placówki interwencyjne.
W roku 2020 r. wydanych zostało 6 zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych na terenie gminy przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży (sklepy) – 3 zezwolenia oraz w miejscu sprzedaży (gastronomia).
Nie wydano żadnego zezwolenia jednorazowego.
Na dzień 31 grudnia 2020 r. na terenie gminy działalność prowadziły 20 punkty sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży (sklepy) oraz 2 punkty gastronomiczne.
Z tytułu posiadanych przez przedsiębiorców zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w gminie do budżetu gminy wpłynęła kwota 110 603,82 zł
Na terenie gminy funkcjonują następujące apteki:
- Apteka Mariańska, ul. Króla Jana Sobieskiego 3, 96-330 Puszcza Mariańska
- Punkt Apteczny, Joanna Kozbiąd, ul. Warszawska 15, 96-332 Radziwiłłów.
POMOC SPOŁECZNA
Efektywna realizacja usług społecznych i ich sprawne funkcjonowanie wymaga dopasowania oraz dostosowania działań z wielu obszarów do rzeczywistych potrzeb mieszkańców gminy. Usługi społeczne w gminie Puszcza Mariańska przyczyniają się do zwalczania dyskryminacji, poprawy warunków życia, tworzenia równych szans dla wszystkich i uczestnictwa w życiu społecznym.
Ośrodek Pomocy Społecznej
Kluczową instytucją przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu na terenie gminy Puszcza Mariańska jest Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej. Celem działalności jest organizowanie i wykonywanie zadań z zakresu pomocy społecznej, w szczególności poprzez doprowadzenie do życiowego usamodzielnienia potrzebujących osób i rodzin i zintegrowanie ich ze środowiskiem. Do zadań pomocy społecznej należy przyznawanie i wypłacanie świadczeń, prowadzenie pracy socjalnej.
Ośrodek Pomocy Społecznej jest podzielony na 2 działy
1. Dział Pomocy Środowiskowej i Wspierania Rodziny, którego zakres funkcjonalny dostosowano do potrzeb osób niepełnosprawnych - realizuje zadania z zakresu pracy socjalnej i wspierania rodziny.
2. Dział Świadczeń dla Rodziny jest to system zabezpieczenia społecznego, który ma na celu pomoc rodzinom, które nie są w stanie zaspokoić wszystkich własnych potrzeb związanych z ponoszeniem wydatków na utrzymanie dzieci.
OPS wspiera osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej, osoby ubogie i osoby podwyższonego ryzyka.
Wysokość wydatków zrealizowanych w ramach pomocy społecznej i wsparcia rodziny w 2020r. wyniosła **15 377 917,40 zł** z czego:
- na zadania zlecone gminie wydatkowano kwotę – **13 582 178,55 (88,32%)**;
- na zadania własne dotowane wydatkowano kwotę – **597 122,26 (3,84 %)**;
- na zadania własne wydatkowano kwotę – **1 198 616,59 zł (7,79%)**;
W roku 2020 Ośrodek Pomocy Społecznej realizował rządowy programu „Rodzina 500+”, ustawę o świadczeniach rodzinnych oraz ustawę o funduszu alimentacyjnym.
W roku 2020 wydatkowano:
- na świadczenia wychowawcze kwotę **10 071 099,87 zł**
powyższa kwota stanowi wydatki na świadczenia wychowawcze dla rodzin oraz na obsługę tego zadania. W roku 2020 wydano 124 informacje o przyznaniu świadczenia wychowawczego. Świadczenie wychowawcze wypłacono dla **1681 dzieci**;
- na świadczenia rodzinne i fundusz alimentacyjny kwotę **3 133 674,01 zł**, powyższa kwota stanowi wydatki na świadczenia rodzinne, świadczenia z funduszu alimentacyjnego, składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego, zasiłki dla opiekunów oraz na obsługę powyższych zadań. W okresie od I-XII 2020r. ze świadczeń rodzinnych skorzystały 382 rodziny. Ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego skorzystały 42 osoby uprawnione. Ogółem wydano 574 decyzje administracyjne.
W roku 2020 Ośrodek realizował zadanie zlecone gminie świadczenie „Dobry Start” na które wydatki wyniosły **345 820,00 zł** w tym na wypłatę świadczeń **334 650,00 zł** oraz **11 170,00 zł** na obsługę zadania. W roku 2020 r Świadczenie dobry start wypłacono dla **1116 dzieci**.
Kolejnym zadaniem realizowanym przez OPS jest realizacja ustawy Karta Dużej Rodziny.
**Na realizację tego zadania 2020 roku** wydatkowano kwotę **727,46 zł**.
Wydano 240 Kart Dużej Rodziny zwykłych i 136 kart elektronicznych dla 104 rodzin w tym:
- 158 kart dla rodziców, opiekunów dzieci,
- 82 kart dla dzieci.
Od miesiąca listopada 2020 roku Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Puszczy Mariańskiej zgodnie z art. 411 ust. 10g ustawy Prawo ochrony środowiska wydaje zaświadczenia o dochodach osób i rodzin ubiegających się o dofinansowania z Programu „Czyste powietrze”. W okresie od 01.11.2020r. do 31.12.2020r. wydano 3 zaświadczenia.
Pomoc społeczna udzielana jest na wniosek osoby zainteresowanej oraz z urzędu, a informacje o osobach wymagających pomocy uzyskiwane są z różnych źródeł, na przykład od sołtysów, radnych, szkół, policji, kuratorów, pielęgniarek środowiskowych. Na podstawie zgłoszenia pracownicy socjalni przeprowadzają wywiad środowiskowy w terenie, a następnie, po zebraniu niezbędnych dokumentów, określone są przyczyny i problemy dominujące oraz wnioskuje się o udzielenie pomocy w zależności od indywidualnej sprawy.
Pełne zestawienie środowisk objętych pomocą według powodów zawiera poniższa tabela.
| Powód trudnej sytuacji życiowej | Liczba osób w rodzinach |
|----------------------------------|-------------------------|
| Ubóstwo | 105 |
| Potrzeba ochrony macierzyństwa | 39 |
| Bezrobocie | 72 |
| Niepełnosprawność | 78 |
| Długotrwała lub ciężka choroba | 81 |
| Bezdomność | 9 |
|------------|---|
| Bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego | 19 |
| Przemoc w rodzinie | 2 |
| Potrzeba ochrony ofiar handlu ludźmi | 6 |
| Alkoholizm | 12 |
| Trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego | 6 |
| Zdarzenie losowe | 3 |
Najczęściej występującym powodem korzystania z pomocy społecznej w Gminie Puszcza Mariańska w 2020 r. były ubóstwo, długotrwała lub ciężka choroba i niepełnosprawność. Należy przy tym zaznaczyć, że rodzina może korzystać z pomocy z powodu różnych przesłanek jednocześnie (ta sama rodzina może być ujęta w tabeli w pozycjach ubóstwo, bezrobocie i długotrwała lub ciężka choroba). Aby uzyskać pomoc ze strony GOPS rodzina lub osoba ubiegająca się o pomoc musi spełnić co najmniej dwie przesłanki tj. po pierwsze dochód osoby lub rodziny nie może przekroczyć kryterium ustawowego, po drugie musi wystąpić co najmniej jedna przesłanka, o której mowa w ustawie o pomocy społecznej.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wspiera osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. W roku 2020 najczęściej z usług ośrodka nie licząc ubóstwa korzystały osoby długotrwałe chore i z niepełnosprawnością.
**Pomocą społeczną w 2020 r. objęto 199 rodzin tj. 415 osób w rodzinie.**
Świadczeniami pieniężnymi objęto 162 rodzin a niepieniężnymi 95 rodzin. Pracę socjalną świadczyono wobec 187 rodzin.
**Udzielone w 2020 r. świadczenia pomocy społecznej**
| L.p. | Rodzaj świadczenia | Liczba osób | Liczba świadczeń | Kwota (w zł) |
|------|--------------------|-------------|------------------|--------------|
| 1. | Odpłatność gminy za pobyt w Domu Pomocy Społeczne | 7 | 80 | 180 250 |
| 2 | Schronienie | 15 | x | 180 120 |
| 3 | Posiłki, dla dzieci i młodzieży w szkołach oraz zasiłki celowe z Programu „Posiłek w szkole i w domu” | 85 105 | x | 100 000 |
| 4 | Usługi opiekuńcze | 38 | 10 205 | 197 967 |
| 5 | Sprawienie pogrzebu | x | 2 | 6 600 |
| 6 | Zasiłki celowe na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego | 3 | 3 | 14 073 |
| 7 | Inne zasiłki celowe i w naturze, w tym: - zasiłki specjalne celowe | 69 22 | 118 41 | 27 470 |
| | | | | |
|---|---|---|---|---|
| 8 | Zasiłki stałe | 49 | 456 | 244 925 |
| 9 | Zasiłki okresowe | 47 | 163 | 63 764 |
| 10 | Specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz dla dzieci z autyzmem | 2 | 124 | 6 020 |
| 11 | Odpłatność za pobyt dzieci w pieczy zastępczej | 17 | x | 170 212 |
| 12 | Składki na ubezpieczenie zdrowotne | 40 | x | 18 382 |
Przy Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej działa Punkt Specjalistycznego Poradnictwa Psychologicznego. W roku 2020 udzielono 124 konsultacje psychologiczne.
Z rodzinami niewygodnymi wychowawczo pracuje asystent rodziny, w 2020 roku tą formą pomocy objęto 5 rodzin. W roku 2020 na powyższe zadanie wydatkowano w ramach środków własnych gminy kwotę 3 750,00 zł.
Poza udzielaniem pomocy finansowej i rzeczowej ośrodek prowadził niekonwencjonalne działania zmierzające do poprawienia sytuacji osób i rodzin zamieszkalych na terenie gminy. Jedną z form pomocy niekonwencjonalnej było pozyskiwanie od firm darowizn w formie kosmetyków i środków czystości (w tym pampersy) oraz odzieży i zabawek. Z tej formy pomocy skorzystały 63 rodziny (w tym 43 rodziny z paczek ze środkami czystości i kosmetykami, 20 rodzin z paczek odzieżowych).
W roku 2020 w okresie ogłoszenia pandemii stosując się do wytycznych Wojewody Mazowieckiego ośrodek wydawał skierowanie na pomoc w formie paczek żywnościowych z Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020, Podprogram 2019, których dystrybucją zajmował się Polski Komitet Pomocy Społecznej w Warszawie wraz z pracownikami GOPS. Przy dystrybucji żywności pomagali żołnierze WOT oraz strażacy z OSP w Michałowie. Ponadto strażacy OSP Michałów rozwiędli 35 paczek dla osób starszych, niepełnosprawnych. Z pomocy w formie paczek w 2020 r. korzystały 223 rodziny, miesięcznie wydawano ponad 500 paczek, żywność była wydawana 1 raz w miesiącu do końca czerwca 2020 roku.
W roku 2020 w ramach podpisanej umowy trójstronnej pomiędzy Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Puszczy Mariańskiej / Spółdzielnia Socjalna Wspólnie w Puszczy Mariańskiej / Federacją Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w Warszawie tutejszy Ośrodek podjął współpracę w ramach, której Spółdzielnia Socjalna Wspólnie uszyla 3 950 maseczek ochronnych. Pracownicy GOPS przekazali maseczki nieodpłatnie do szkół i przedszkoli na terenie Gminy Puszcza Mariańska oraz były rozdawane podopiecznym ośrodka i mieszkańcom gminy.
Charakterystyka inwestycji zrealizowanych w 2020r.
Uchwały wprowadzające programy strategiczne dot. kierunków rozwoju gminy:
- Uchwała Nr IV/26/2019 Rady Gminy w Puszczy Mariańskiej z dnia 16 stycznia 2019r.
w sprawie wyznaczenia aglomeracji Puszcza Mariańska;
- Uchwała Nr XXXIV/164/2017 Rady Gminy Puszcza Mariańska z dnia 25 stycznia 2017r.
w sprawie przyjęcia „Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Puszcza Mariańska
do roku 2020”;
- Uchwała Nr XVII/91/2015 Rady Gminy w Puszczy Mariańskiej z dnia 30 grudnia 2015r.
w sprawie przyjęcia programu rozwoju lokalnego pt. „Strategia zrównoważonego
rozwoju Gminy Puszcza Mariańska do roku 2025”.
Część 1. Budowa sieci kanalizacji sanitarnej.
| Lp. | NAZWA ZADANIA | ZAKRES WYKONANYCH ROBÓT | KOSZT ROBÓT | ŹRÓDŁO FINANSOWANIA |
|-----|--------------------------------------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|--------------|----------------------------------------------------------|
| 1 | Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w obrębie ulicy Dobrzej na działkach nr ewid. 169, 212/4 i 212/11 w miejscowości Radziwiłłów. | - sieć kanalizacji sanitarnej PVC o średnicy zewnętrznej 220 mm – 301,0 mb
- sieć kanalizacji sanitarnej PVC o średnicy zewnętrznej 160 mm – 24,0 mb
- studnie rewizyjne PE/PP o średnicy 1000 mm – 5 szt
- studnie rewizyjne PE/PP o średnicy 400 mm
- 3 szt - studzienki kanalizacyjne przyłączeniowe PE/PP o średnicy 200 mm – 8 szt | 165 773,25 zł | - pożyczka udzielona przez WFOSiGW w Warszawie
- środki własne gminy |
| 2 | Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w obrębie ulicy Kota Filemona na działkach nr ewid.144/4 i 144/21 w miejscowości Radziwiłłów | - sieć kanalizacji sanitarnej PVC o średnicy zewnętrznej 220 mm – 190,0 mb
- sieć kanalizacji sanitarnej PVC o średnicy zewnętrznej 160 mm – 41,0 mb
- sieć kanalizacji sanitarnej ciśnieniowej PVC o średnicy zewnętrznej 110 mm – 53,0 mb
- studnie rewizyjne żelbetowe o średnicy 1200 mm – 1 szt
- studnie rewizyjne PE/PP o średnicy 400 mm – 3 szt
- studzienki kanalizacyjne przyłączeniowe PE/PP o średnicy 200 mm – 8 szt
- przepompownie ścieków śr. 1200 mm – 1 szt | 198 095,19 zł | - pożyczka udzielona przez WFOSiGW w Warszawie
- środki własne gminy |
| Lp. | NAZWA ZADANIA | ZAKRES WYKONANYCH ROBÓT | KOSZT ROBÓT BUDOWLANYCH | ŹRÓDŁO FINANSOWANIA |
|-----|--------------------------------------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------|--------------------------------------|
| 3 | Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w obrębie siega-cza ulicy Śródkowej położonego na działce o nr ewid. 217/20 w miejscu-wości Radziwiłłów. | - sieć kanalizacji sanitarnej PVC o średnicy zewnętrznej 220 mm – 100,0 mb
- studnie rewizyjne PE/PP o średnicy 1000 mm – 1 szt
- studnie rewizyjne PE/PP o średnicy 400 mm – 1 szt | 54 924,42 zł | - pożyczka udzielona przez WFOŚiGW w Warszawie
- środki własne gminy |
| 4 | Wykonanie prac uzupełniających, związanych z budową pierwszego etapu budowy sieci kanalizacji sanitarnej Radziwiłłów – Bartniki – Budy Zaklasztorne. | - sieć kanalizacji sanitarnej PVC o średnicy zewnętrznej 220 mm – 58,0 mb
- sieć kanalizacji sanitarnej PVC o średnicy zewnętrznej 160 mm – 268,0 mb
- sieć kanalizacji sanitarnej PVC o średnicy zewnętrznej 110 mm – 189,0 mb
- studnie rewizyjne PE/PP o średnicy 400 mm – 2 szt
- studnie rewizyjne PE/PP o średnicy 400 mm – 14 szt | 275 924,19 zł | - środki własne gminy |
**Część II. Obiekty szkolne.**
| Lp. | NAZWA ZADANIA | ZAKRES WYKONANYCH ROBÓT | KOSZT ROBÓT BUDOWLANYCH | ŹRÓDŁO FINANSOWANIA |
|-----|--------------------------------------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------|--------------------------------------|
| 1 | Rozbudowa budynku przedszkola w miejscowości Bartniki na działce nr ew. 896/1, 896/2 i 898/5 | **Rozbudowa istniejącego budynku przedszkola, o obiekt dwukondygnacyjny z poddaszem nieużytkowym, o powierzchni zabudowy 140,87 m² i powierzchni użytkowej 244,19m² oraz kubaturze 960,00 m³.** | 907 517,96 zł | - środki własne gminy |
| 2 | Rozbudowa budynku przedszkola w miejscowości Puszcza Mariańska na działce nr ew. 232/15 | **Rozbudowa istniejącego budynku przedszkola, o obiekt dwukondygnacyjny, z poddaszem nieużytkowym, o powierzchni zabudowy 131,51 m² i powierzchni użytkowej 207,63m² oraz kubaturze 1 070,00 m³** | 848 740,57 zł | - środki własne gminy |
**Część III. Obiekty OSP.**
| Lp. | NAZWA ZADANIA | ZAKRES WYKONANYCH ROBÓT | KOSZT ROBÓT | ŹRÓDŁO FINANSOWANIA |
|-----|---------------|-------------------------|-------------|----------------------|
| Lp. | NAZWA ZADANIA | ZAKRES WYKONANYCH ROBÓT | KOSZT ROBÓT BUDOWLANYCH | ŹRÓDŁO FINANSOWANIA |
|-----|-------------------------------------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------|----------------------------------------------------------|
| 1 | Rozbudowa strażnicy OSP w miejscowości Kamion, na działce nr ewid. 361 oraz wykonanie prac remontowo-budowlanych w starej części strażnicy | Rozbudowa istniejącego budynku strażnicy OSP o obiekcie jednokondygnacyjny o powierzchni zabudowy 201,95 m² i powierzchni użytkowej 185,46 m² oraz kabaturze 550,00 m³. Remont strażnicy w starej części budynku obejmujący między innymi wykonanie sufitu podwieszongo, prace posadzkowe, instalacyjne i naprawę dachu. | 550 324,72 zł | - środki własne gminy |
| 2 | Modernizacja drogi gminnej w miejscowości Nowa Huta - droga gminna położona na działce nr ewid. 229 | Wykonanie warstwy ścierealnej gr 4 cm z beto-nu asfaltowego na odcinku 1 292 mb i szerokości 3,40 m, oraz na zjeździe w kierunku wsi Stara Huta (9,00 m x 0,30 m) i na poszerzeniu drogi na początkowym łuku (15,00 m x 0,15 m). Łączna powierzchnia: 4 397,75 m². | 100 621,58 zł | - dofinansowanie ze środków budżetu Województwa Mazowieckiego - środki własne gminy |
| 3 | Modernizacja drogi gminnej – ul. Sosnowej w miejscowości Mrozy | wykonanie warstwy wiążącej gr. 4 cm z beto-nu asfaltowego na odcinku 1 088,5 mb przy szerokości 3,10 m oraz na powierzchniach łuków przy zjazdach na drogi gminne: (6,30 m x 4,70 m) x 0,5 + (3,80 m x 3,20 m) x 0,5 + (6,50 m x 3,60 m) x 0,5 + (8,00 m x 4,30 m) x 0,5. Łączna powierzchnia: 3 421,79 m² | 78 361,78 zł | - dofinansowanie ze środków budżetu Województwa Mazowieckiego - środki własne gminy |
| 4 | Modernizacja drogi gminnej – ul. Śródkowej w miejscowości Radziwiłłów | wykonanie warstwy ścierealnej gr. 4 cm z beto-nu asfaltowego na odcinku 236,0 mb przy szerokości 5,00 m oraz na odcinku 357,0 mb przy szerokości 4,30 m; zjazd na ulicę Mazowiecką: | 39 243,28 zł | - środki własne gminy |
| | | | 77 077,56 zł | - środki własne gminy |
| Lp. | NAZWA ZADANIA | ZAKRES WYKONANYCH ROBÓT | KOSZT BUDOWY | ŹRÓDŁO FINANSOWANIA |
|-----|-------------------------------------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|--------------|--------------------------------------|
| 5 | Modernizacja drogi gminnej – ul. Mazowieckiej w miejscowości Radziwiłłów | wykonanie warstwy ścieralnej gr. 4 cm z betonu asfaltowego na odcinku 571,3 mb przy szerokości 4,30 m licząc od skrzyżowania z ul. Podleśną; na odcinku 21,9 mb przy szerokości 3,30 m w ul. Podleśnej przy skrzyżowaniu z ulicą Mazowiecką oraz na łukach w obrębie skrzyżowania tych dróg: (5,70 m x 5,50 m)x 0,5 i (5,50 m x 4,50 m)x 0,5. Łączna powierzchnia: 2 556,91 m² | 98 993,56 zł | - środki własne gminy |
| 6 | Utwarzienie pobocza drogi gminnej w miejscowości Kamion – droga gminna położona na działce nr ewid. 419) | Wykonanie utwardzenia pobocza warstwą gr. 10 cm z kamienia tłuczonego na odcinku 673,5 mb przy szerokości 1,70 m Łączna powierzchnia: 1 144,95 m² | 30 679,82 zł | - środki własne gminy |
Część V. Budowa linii napowietrznych oświetlenia ulicznego.
| Lp. | NAZWA ZADANIA | ZAKRES WYKONANYCH ROBÓT | KOSZT BUDOWY | ŹRÓDŁO FINANSOWANIA |
|-----|-------------------------------------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|--------------|--------------------------------------|
| 1 | Budowa pierwszego etapu linii napowietrznej oświetlenia ulicznego na działce nr ew. 200/10; 201/12, 168/8, 211/1 w obrębie ulicy Sosnowej i ulicy Milej w miejscowości Mrozy | Montaż 19 szt słupów i 19 szt opraw oświetle-niowych typu „Led” na wysięgnikach, montaż przewodów izolowanych linii napowietrznej nn w ilości 0,960 km, montaż ogranicznika przepięć, bezpieczników i wykonanie uziomów oraz montaż kompletnie wyposażonej skrzynki rozdzielczej SON, a także wycinka konarów drzew porastających wzdłuż trasy budowy oświetlenia ulicznego. | 79 446,93 zł | - środki własne gminy |
| 2 | Budowa linii napowietrznej oświetlenia ulicznego na działce nr ew. 169/15, 159/6, 168/8, 158/3, 211/1 w obrębie ulicy Milej w miejscowości Mrozy | Montaż 7 szt słupów i 7 szt opraw oświetle-niowych typu „Led” na wysięgnikach, montaż przewodów izolowanych linii napowietrznej nn w ilości 0,266 km, montaż ogranicznika przepięć, bezpieczników i wykonanie uziomów. | 24 190,41 zł | - środki własne gminy |
| 3 | Budowa linii napowietrznej oświetlenia ulicznego na działce nr ew. 649/2, 652/2, 656/3, 659/1, 662, 666/19, 574/4, 574/3, 667/3 w obrębie | Montaż 4 szt słupów i 2 szt opraw oświetle-niowych typu „Led” na wysięgnikach, montaż przewodów izolowanych linii napowietrznej nn w ilości 0,209 km, montaż ogranicznika | 13 844,63 zł | - środki własne gminy |
| | ulicy Sportowej w miejscowości Bartniki. | przepięć, bezpieczników i wykonanie uziomów |
|---|----------------------------------------|---------------------------------------------|
| 4 | Budowa linii napowietrznej oświetlenia ulicznego na działce nr ew. 20, 54, 55, 56, 57/1, 58, 59/1, 59/2, 60, 61 w miejscowości Długokąty i na działce nr ew. 356 w miejscowości Budy Zaklasztorne | Montaż 10 szt słupów i 5 szt opraw oświetle-niowych typu „Led” na wysięgnikach, montaż przewodów izolowanych linii napowietrznej nn w ilości 0,482 km, montaż ogranicznika przepięć, bezpieczników i wykonanie uziomów | 31 142,62 zł - środki własne gminy |
| 5 | Budowa linii napowietrznej oświetlenia ulicznego na działce nr ew. 137/4, 179, 355/20 w obrębie ulicy Słonecznej w miejscowości Grabina Radziwiłłowska. | Montaż 5 szt słupów i 3 szt opraw oświetle-niowych typu „Led” na wysięgnikach, montaż przewodów izolowanych linii napowietrznej nn w ilości 0,235 km, montaż ogranicznika przepięć, bezpieczników i wykonanie uziomów. | 16 511,52 zł - środki własne gminy |
**DROGI**
Infrastruktura drogowa na dzień 31.12.2020r. obejmowała **111,733 km** dróg o statusie drogi gminnej, w tym:
a) 103,458 km nawierzchni utwardzonej:
- 96,997 km bitumiczna
- 2,100 km betonowa
- 4,361 km tłuczniowa
b) 8,275 km nawierzchni gruntowej:
- 6,827 km wzmocniona żwirem, żużlem itp.
- 1,448 km naturalna (z gruntu rodzimego).
W 91,5% drogi gminne są oświetlone ilością 1298 lamp:
- 1144 szt – lampy sodowe,
- 108 szt. – lampy rtęciowe,
- 46 szt. – lampy ledowe.
Powierzchni chodników gminnych to 4566 m². W dniu 26.10.2018 r. został dokonany przegląd techniczny dróg gminnych, który wykazał ich dobry stan.
W 2020 r. nie funkcjonował transport zbiorowy zarządzany przez gminę. W gminie nie funkcjonują gminne parkingi ani parkingi typu „Parkuj i jedź”.
Wykaz dróg gminnych przedstawia poniższa tabela:
| Lp. | NR DROGI | CIĄG DROGOWY | DŁUGOŚĆ DROGI w km |
|-----|------------|------------------------------------------------------------------------------|--------------------|
| 1 | 470201W | Bartniki – Grabina Radziwiłłowska | 3,597 |
| 2 | 470202W | Radziwiłłów – Małe Łąki – gr. Gm. Wiskitki | 2,692 |
| 3 | 470203W | Radziwiłłów – gr. Gm. Wiskitki (Franciszków) | 0,234 |
| 4 | 470204W | Puszczka Mariańska – Radziwiłłów | 4,860 |
| 5 | 470205W | Nowa Huta – Stara Huta | 3,580 |
| 6 | 470206W | Bednary Rzeczne – Aleksandria – Olszówka | 3,469 |
| 7 | 470207W | Aleksandria – skrzyż. z dr. powiat. Nr 4717W | 0,882 |
| 8 | 470208W | Pniowe – Żuków – Korabka – Korabiewice | 6,000 |
| 9 | 470209W | Waleriany – Studzieniec – do dr. powiat. Nr 4719W | 4,726 |
| 10 | 470210W | Studzieniec – Żuków | 2,655 |
| 11 | 470211W | Huta Partacka – Niemieryczew | 2,358 |
| 12 | 470212W | przez wieś Górki | 1,086 |
| 13 | 470213W | dr. powiat. Nr 4719W (Zator) – Partacz – Korabiewice | 3,315 |
| 14 | 470214W | gr. Gm. Kowiesy – do dr. gminnej Nr 303013W | 1,883 |
| 15 | 470215W | Łajszczew Nowy – Biernik Towarzystwo | 3,504 |
| 16 | 470216W | Emilianów – Lisowola – Wincentów – Karolinów St. | 8,327 |
| 17 | 470217W | Przez wieś Wygoda | 1,418 |
| 18 | 470218W | Karczemki – Michałów – Puszczka Mariańska | 2,263 |
| 19 | 470219W | Michałów – Długokąty Duże – gr. Gm. Skierniewice | 3,294 |
| 20 | 470220W | Budki Radziwiłłowskie - Radziwiłłów | 2,064 |
| 21 | 470221W | Bartniki ul. Parkowa | 4,178 |
| 22 | 470222W | gr. Gm. Nowy Kawęczyn – Kamion | 1,559 |
| 23 | 470223W | przez wieś Budy Wolskie (Nowiny) | 1,316 |
| 24 | 470224W | Olszanka – Zator | 3,040 |
| 25 | 470225W | przez wieś Karolinów Nowy | 1,400 |
| | | | |
|---|---|-----------------------------------------------------------------|-------|
| 26| | Budy Zaklasztorne (ul. Podleśna i ul. Górczewska) | 2,401 |
| 27| | Grabina Radziwiłłowska (ul. Jagodowa) | 0,615 |
| 28| | Grabina Radziwiłłowska (ul. Kolejowa) | 0,808 |
| 29| | Grabina Radziwiłłowska (ul. Brzozowa) | 1,128 |
| 30| | Wygoda, Biernik, St. Łajszczew, Sapy | 7,027 |
| 31| | od dr. gm. Nr 470308W (nr ew. 1 obręb Górki – do przejazdu kolejowego km. 17,325 (dz. nr ew. 224 obręb Nowa Huta) | 1,800 |
| 32| | Bednary od dr. woj. nr 719 do dr. wewn. Dz nr ew. 140 | 1,789 |
| 33| | Bednary od dr. woj. nr 719 do dr. wewn. Dz nr ew. 37 | 0,765 |
| 34| | Waleriany od drogi wojewódzkiej nr 719 (dz nr ew 69) do gr. Wiskitki (Jesionka) | 1,701 |
| 35| | Mrozy ul. Osiedlowa | 0,354 |
| 36| | Mrozy ul. Spacerowa | 0,585 |
| 37| | Studzieniec od skrzyż. z dr. gminna 470208W do skrzyż z dr. gm. nr 470209 | 1,338 |
| 38| | Puszcza Mariańska ul. Stanisława Papczyńskiego od. skrzyż z dr. woj.. 719 do dz. nr 43/5 | 1,285 |
| 39| | Zator od skrzyż z dr. pow. Nr 4721 - do skrzyż z dr. gm. 470230W | 2,564 |
| 40| | Korabiewice od skrzyż. dr.gminną nr 400208 do gr. Gminy Mszczonów | 2,157 |
| 41| | Grabina Radziwiłłowska ul. Graniczna | 1,024 |
| 42| | Radziwiłłów ul. Spacerowa | 1,615 |
| 43| | Radziwiłłów ul. Podleśna od skrzyż. z dr. gminnej nr 470220W - do gr. Gminy Skierniewice | 1,218 |
| 44| | Radziwiłłów ul. Dworcowa | 1,148 |
| 45| | Puszcza Mariańska odskrzyżowania z dr. gm. nr 470204 do skrzyż z dr. gm. Nr 470220W | 2,360 |
| | | | |
|---|---|-----------------------------------------------------------------|-------|
| 46 | 470246W | Olszanka od skrzyż. z dr. powiatową nr 4719W - do skrzyż. Z dr. woj.. 719 | 1,050 |
| 47 | 470247W | Stary Lajszczew od skrzyż. z dr. pow. nr 4721 do skrzyż. z dr. gm. Nr 470230W | 1,829 |
| 48 | 470248W | Lisowola od skrzyż z dr. gm. Nr 470216W - do skrzyż. z drogą gm. Nr 470230W | 1,458 |
**OGÓŁEM (km)**
| | | | |
|---|---|-----------------------------------------------------------------|-------|
| | | **OGÓŁEM (km)** | **111,719** |
W 2020 r. w zakresie administrowania drogami gminnymi wydano **163 decyzje administracyjne**, z czego:
- 76 na lokalizację urządzeń w pasie drogowym
- 46 na zajęcie pasa drogowego
- 41 na umieszczenie urządzeń w pasie drogowym
Na terenie gminy Puszczcza Mariańska nie lokalizowano ścieżek rowerowych, czy też bus-pasów.
---
**WODOCIĄGI I KANALIZACJA**
W 2020 r. w Urzędzie Gminy wydano warunki przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej w ilości- 113 szt. oraz warunki przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej w ilości- 65 szt.
Podstawowe parametry dot. wodociągów i kanalizacji:
| | WODOCIĄGI | KANALIZACJA |
|---|-----------|-------------|
| 1 | m³ sprzedanej wody pitnej – 254,5 tys. | m³ odebranych ścieków – 80,0 tys. |
| 2 | Średnie dobowe zużycie wody – 695 m3 | Średnia dobowa produkcja ścieków – 218 m³ |
| 3 | Długość sieci wodociągowej – 189 km | Długość sieci kanalizacyjnej 55,8 km |
| 4 | Ilość przyłączy wodociągowych – 3382 | Ilość przyłączy kanalizacyjnych – 972 |
| 5 | Zwodociągowanie gminy – 97% | Skanalizowanie gminy – 42% |
| 6 | Awarie na sieci wodociągowej – 52 | Awarie na sieci kanalizacyjnej - 49 |
Na terenie gminy działa oczyszczalnia ścieków w Bartnikach – na podstawie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków z oczyszczalni do środowiska z dnia 29 maja 2014r. wydanego przez Starostę Powiatu Żyrardowskiego, ważnego do dnia 29 maja 2024 r.
W 2020 r. wystawiono 6561 szt. faktur za doprowadzoną wodę i odprowadzone ścieki na kwotę 1.207.523,81 zł, mniej w stosunku do roku 2019 (8.861 szt) z uwagi na rozliczenie IV kwartału 2020 r. w I kwartale 2021 r.
Za zużycie wody i przyjęte ścieki, w 2020 r. wystawiono 70 szt. upomnień na kwotę 28621,27zł
GOSPODARKA MIESZKANIOWA
Mieszkaniowy zasób Gminy Puszcza Mariańska w 2020 r. nie uległ zmianie w stosunku do roku 2019. Na koniec 2020 r. zasób mieszkaniowy gminy obejmował następujące mieszkania:
- przy ul. St. Papczyńskiego 4 **w Puszczy Mariańskiej** w budynku znajdują się 3 mieszkania o powierzchni: 35 m², 45 m², 30 m²,
Łączna powierzchnia mieszkań w tym budynku to 110 m², o przeciętnej liczbie izb 2,
- przy ul. Sobieskiego 42 **w Puszczy Mariańskiej** w budynku znajduje się 1 mieszkanie o powierzchni: 36,74 m², ilość izb 2.
- **w miejscowości Michałów** – Szkoła Podstawowa w Michałowie nr 39 w budynku znajduje się 1 mieszkanie o powierzchni 57,10 m², ilość izb 2
- **w miejscowości Waleriany** – Szkoła Podstawowa w Walerianach nr 24 w budynku znajdują się 3 mieszkania o powierzchni: 56,80 m², 45,90 m², 32,40 m²,
Łączna powierzchnia mieszkań w tym budynku to 135,10 m², o przeciętnej liczbie izb 2,
- w miejscowości Korabiewice nr 60 A w budynku znajduje się 10 mieszkań o powierzchni:
1. 45,16 m²,
2. 26,23 m²,
3. 26,28 m²,
4. 38,62 m²,
5. 45,23 m²,
6. 45,16 m²,
7. 38,62 m²,
8. 26,28 m²,
9. 26,27 m²,
10. 45,91 m²,
Łączna powierzchnia w tym budynku to 364 m² o przeciętnej liczbie izb 3.
- **w miejscowości Studzieniec** bl. 1 znajduje się 16 mieszkań o powierzchni:
1. 36,03 m²,
2. 42,54 m²,
3. 41,78 m²,
4. 34,76 m²,
5. 36,19 m²,
6. 41,89 m²,
7. 42,79 m²,
8. 36,28 m²,
9. 35,65 m²,
10. 42,74 m²,
11. 41,55 m²,
12. 35,38 m²,
13. 36,43 m²,
14. 43,19 m²,
15. 41,59 m²,
16. 35,83 m²,
Łączna powierzchnia mieszkań w tym budynku to 624,62 m², o przeciętnej liczbie izb 3.
-Studzieniec blok nr. 2 znajdują się 4 mieszkania o powierzchni:
1. 44,98 m²,
2. 45,43 m²,
3. 45,56 m²,
4. 45,44 m²,
Łączna powierzchnia tych mieszkań to 181,41 m², o przeciętnej liczbie izb 3.
-Studzieniec blok nr. 3 znajduje się 12 mieszkań o powierzchni:
1. 55,39 m²,
2. 65,11 m²,
3. 55,49 m²,
4. 64,54 m²,
5. 56,58 m²,
6. 67,74 m²,
7. 47,38 m²,
8. 67,33 m²,
9. 68,52 m²,
10. 67,03 m²,
11. 48,16 m²,
12. 70,96 m²,
Łączna powierzchnia tych mieszkań to 734,23 m², o przeciętnej liczbie izb 3.
-Studzieniec blok nr. 4 znajdują się 12 mieszkań o powierzchni:
1. 48,04 m²,
2. 67,01 m²,
3. 47,89 m²,
4. 68,13 m²,
5. 39,18 m²,
6. 53,84 m²,
8. 56,20 m²,
9. 66,14 m²,
10. 55,98 m²,
11. 66,83 m²,
12. 39,31 m²,
13. 52,27 m².
Łączna powierzchnia tych mieszkań to 660,82 m², o przeciętnej liczbie izb 3.
Łącznie w zasobie gminy na dzień 31 grudnia 2020 r. były 62 mieszkania, z których 54 jest użytkowanych.
Trzy mieszkania znajdują się jeszcze w nieużytkowanym od kilku lat budynku po szkole w miejscowości Stary Łajszczew.
Przeciętna powierzchnia użytkowa mieszkania wynosiła 46,20m², a ogółem w przeliczeniu na jednego mieszkańca gminy – 0,34m².
W 2020 roku nie dokonano sprzedaży mieszkań i nie wszczęto postępowań eksmisyjnych.
W związku z wynajmem lokali Urząd Gminy wystawił w 2020 r. 975 szt. faktur, w tym za najem lokali mieszkalnych na kwotę 231067,88 zł netto, za dzierżawę i wynajęcia lokali na kwotę 141065,67 zł netto.
**SPRAWY OBYWATELSKIE**
**Organizacje pozarządowe funkcjonujące na terenie gminy:**
**Zarejestrowane w KRS:**
| Nazwa organizacji | Miejscowość | Szkic działalności |
|-------------------|-------------|--------------------|
| OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W GRABINIE | Grabina Radziwiłłowska | Bezpieczeństwo i ochrona ludności, przede wszystkim ochrona przeciwpożarowa |
| OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W BARTNIKACH | Bartniki | Bezpieczeństwo i ochrona ludności, przede wszystkim ochrona przeciwpożarowa |
| OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W WALERIANACH | Waleriany | Bezpieczeństwo i ochrona ludności, przede wszystkim ochrona przeciwpożarowa |
| MARIAŃSKI RUCH INICJATYW EKONOMICZNO-SPOŁECZNYCH | Puszczka Mariańska | Rozwój ekonomiczno – społeczny gminy |
| GMINNY LUDOWY KLUB SPORTOWY "SORENTO" KAMIÓN | Kamion | Upowszechnianie kultury fizycznej i sportu w dyscyplinie piłka nożna |
| GMINNY LUDOWY KLUB SPORTOWY "RELAX" RADZIWIŁŁÓW | Bartniki | Upowszechnianie kultury fizycznej i sportu w dyscyplinie piłka nożna |
| OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W MICHAŁOWIE | Michałów | Bezpieczeństwo i ochrona ludności, przede wszystkim ochrona przeciwpożarowa |
| OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W KAMIÓNIE | Kamion | Bezpieczeństwo i ochrona ludności, przede wszystkim ochrona przeciwpożarowa |
| OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA PUSZCZA MARIAŃSKA Z SIEDZIBĄ W BARTNIKACH | Bartniki | Bezpieczeństwo i ochrona ludności, przede wszystkim ochrona przeciwpożarowa |
| STOWARZYSZENIE SENIORÓW-PROMYK | Bartniki | Działalność na rzecz osób w wieku emerytalnym |
| STOWARZYSZENIE WSPIERANIA SZACHÓW "SZACH-MAT" PUSZCZA MARIAŃSKA | Puszczka Mariańska | Propagowanie gry w szachy |
| STOWARZYSZENIE GOSPODYŃ WIEJSKICH "WALERKI" | Waleriany | Działalność na rzecz środowiska wiejskiego |
| STOWARZYSZENIE GOSPODYŃ I GOSPODARZY W BARTNIKACH | Bartniki | Działalność na rzecz środowiska wiejskiego |
**Zarejestrowane w ewidencji prowadzonej przez Starostę Powiatu Żyrardowskiego:**
| STOWARZYSZENIE RODZIN „FAMILIA KAMION” | Kamion | Aktywizacja i promowanie rodzin w życiu społecznym |
|----------------------------------------|-------|--------------------------------------------------|
| STOWARZYSZENIE GOSPODYŃ WIEJSKICH „MICHAŁOWIANKI” | Michałów | Działalność na rzecz środowiska wiejskiego |
| STOWARZYSZENIE SENIORÓW „JARŻĘBINKI” | Puszczka Mariańska | Działalność na rzecz osób w wieku emerytalnym |
| „DOLINA KORABIEWKI” | Korabiewice | Działania z zakresu ochrony środowiska |
| UCZNIOWSKI KLUB SPORTOWY „RELAX” | Bartniki | Upowszechnianie kultury fizycznej i sportu |
| UCZNIOWSKI KLUB SPORTOWY „HETMAN” | Puszczka Mariańska | Upowszechnianie kultury fizycznej i sportu |
**Otwarte konkursy ofert oraz tzw. „małe dotacje”**
W 2020 roku ogłoszono **1 konkurs ofert**:
1) Konkurs ofert na realizację zadania publicznego z zakresu wspierania i upowszechniania kultury fizycznej i sportu / w tym organizacji imprez rekreacyjno – sportowych, szkolenia zawodników, organizowania zajęć i współzawodnictwa sportowego, uczestnictwa w zawodach i rozgrywkach na różnych szczeblach/ w zakresie takich dyscyplin, jak: piłka nożna dorosłych, piłka nożna dzieci i młodzieży, piłka siatkowa, tenis stołowy, judo, szachy.
Na realizację w/w zadania przewidziana została w budżecie Gminy kwota w wysokości 137 000 zł. W ramach konkursu wpłynęło siedem ofert.
Po rozstrzygnięciu konkursu ofert, dotacje przyznano następującym organizacjom:
- Mariańskiemu Ruchowi Inicjatyw Ekonomiczno – Społecznych (dyscyplina: piłka siatkowa) – 5 000 zł;
- GLKS „RELAX” Radziwiłłów (dyscyplina: piłka nożna dorosłych) – 52 000 zł;
- GLKS „RELAX” Radziwiłłów (dyscyplina: piłka nożna dzieci i młodzieży) – 60 000 zł;
- UKS „HETMAN” Puszczka Mariańska (dyscyplina: tenis stołowy, judo, szachy) – 11 500 zł;
- Stowarzyszenie Wspierania Szachów „SZACH – MAT” (dyscyplina: szachy) – 8 500 zł
W 2020r. do tutejszego Urzędu wpłynęły **3 oferty** na zasadach określonych w art. 19a ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie:
- 1 oferta złożona przez SL „SALOS” dotyczyła zadania z zakresu wspierania i upowszechniania kultury fizycznej i sportu – dofinansowano ją kwotą 10 000 zł.
- 2 kolejne oferty zostały złożone przez Stowarzyszenie Seniorów „Promyk” i Stowarzyszenie Seniorów „Jarzębinki” i dotyczyły zadań z zakresu działalności na rzecz
osób w wieku emerytalnym – dofinansowano je na łączną kwotę 11 000 zł (5000 zł dla Stowarzyszenia „Jarzębinki” i 6000 zł dla Stowarzyszenia „Promyk”).
Informacja zbiorcza nt. konkursów ofert:
| Liczba ogłoszonych otwartych konkursów ofert na realizację zadań publicznych w 2020 roku | 1 |
| Liczba organizacji pozarządowych uczestniczących w otwartych konkursach ofert w 2020 roku | 4 |
| Liczba ofert złożonych w ramach otwartych konkursów ofert w 2020 roku | 7 |
| Liczba organizacji pozarządowych, które otrzymały dotacje w ramach otwartych konkursów ofert w 2020 roku | 4 |
| Liczba zadań publicznych dofinansowanych w ramach otwartych konkursów ofert w 2020 roku | 7 |
| Liczba wniosków złożonych przez organizacje pozarządowe na realizację zadań publicznych z pominięciem otwartego konkursu ofert w 2020 roku | 3 |
| Liczba zadań publicznych dofinansowanych z pominięciem otwartego konkursu ofert w 2020 roku | 3 |
| Wysokość środków finansowych przekazanych organizacjom pozarządowym na realizację zadań publicznych w 2020 roku | 158 000 zł |
Gmina Puszcza Mariańska sprawowała kontrolę prawidłowości wykonania w/w zadań publicznych. Podmioty, którym udzielono dotacji, były zobowiązane do złożenia sprawozdania końcowego z realizacji zadania. Przyznane dotacje zostały prawidłowo rozliczone, a niewykorzystane środki z dotacji zostały zwrócone na rachunek bankowy Gminy.
**STRAŻ POŻARNA**
Stosownie do obowiązującej w 2020 r. Uchwały Nr X/60/2019 Rady Gminy w Puszczy Mariańskiej z dnia 8 sierpnia 2019 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwivalentu pieniężnego dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych za udział w działaniach ratowniczych lub szkoleniu pożarniczym organizowanym przez Państwową Straż Pożarną lub gminę:
- stawka za udział w akcji w IV kwartale 2019r. i I – III kwartale 2020r. wyniosła 24,00zł,
- stawka za udział w szkoleniu w IV kwartale 2019r. i I – III kwartale 2020r. wyniosła 12,00zł.
Łącznie wypłacono ekwivalent 140 razy o łącznej kwocie 34.039,60zł.
Urząd Gminy w Puszczy Mariańskiej pozyskał z Województwa Mazowieckiego środki ochrony do przeciwdziałania COVID-19 dla jednostek OSP Bartniki i OSP Michałów na kwotę 13.804,44zł.
W 2020 roku nie funkcjonował budżet obywatelski.
W 2020 r. Rada Gminy w Puszczy Mariańskiej nie ogłaszała konsultacji z mieszkańcami.
EDUKACJA
Gmina Puszcza Mariańska jest organem prowadzącym dla następujących jednostek oświatowych:
1/ Zespołu Szkolno –Przedszkolnego w Bartnikach /297 uczniów/
2/ Zespołu Szkolno – Przedszkolnego w Puszczy Mariańskiej Filią Szkoły Podstawowej i punktem przedszkolnym w Korabiewicach /280 uczniów/
3/ Szkoły Podstawowej w Walerianach /62 uczniów/
4/ Szkoły Podstawowej w Michałowie /37 uczniów/
We wrześniu 2020 r. naukę rozpoczęło 676 uczniów.
W szkołach odbywała się nauka języka obcego:
- języka angielskiego uczyło się 676 osób,
- języka niemieckiego uczyło się 414 osób.
Na terenie gminy nie funkcjonują oddziały specjalne, czy też integracyjne.
Do jednej klasy uczęszczało w 2020 r. średnio 12 uczniów. Najwięcej w Szkole Podstawowej w Puszczy Mariańskiej -24 uczniów, a najmniej Szkołę Podstawowej w Michałowie – 2 uczniów.
Z kolei w czerwcu 2020 r. szkoły ukończyło 94 uczniów, w tym w odniesieniu do poszczególnych szkół w następującej ilości:
- Szkołę Podstawową w Bartnikach – 47 absolwentów,
- Szkołę Podstawową w Puszczy Mariąńskiej – 36 absolwentów,
- Szkołę Podstawową w Michałowie – 5 absolwentów,
- Szkołę Podstawową w Walerianach 6 absolwentów.
Do kolejnej klasy 1 uczeń nie otrzymał promocji.
Egzaminy kończące szkołę zdało 100% przystępujących do egzaminu.
108 uczniów, stanowiących 16% wszystkich uczniów dojeżdżało do szkoły za pośrednictwem transportu organizowanego przez Gminę.
Wydatki związane z dowożeniem uczniów do szkoły w 2020 r. uległy faktycznemu zmniejszeniu z uwagi na trwającą pandemię i brak uczestnictwa uczniów w zajęciach lekcyjnych w szkole.
Przedszkola
W 2020 r. funkcjonowały 2 przedszkola gminne, bez oddziałów specjalnych. Do gminnych przedszkoli uczęszczało 243 dzieci, w tym 126 dziewczynek i 117 chłopców. Do przedszkoli uczęszczały dzieci z następujących roczników:
- rocznik 2017 – 44 przedszkolaków : 21 dziewczynek i 23 chłopców
- rocznik 2016 – 52 przedszkolaków, w tym 25 dziewczynek i 27 chłopców
- rocznik 2015 – 60 przedszkolaków, w tym 33 dziewczynki i 27 chłopców
- rocznik 2014 – 86 przedszkolaków, w tym 46 dziewczynki i 40 chłopców
- rocznik 2013 – 1 przedszkolak.
W gminie funkcjonuje 1 punktprzedszkolny, do którego uczęszczało 10 dzieci, w tym 5 dziewczynek i 3 chłopców.
W gminie nie funkcjonują żłobki ani klubu dziecięce.
Wójt Gminy w 2020 r. przyznał następujące stypendia dla uczennic i uczniów:
- 31 stypendiów za wyniki w nauce po 500 zł każde,
- 7 stypendiów za osiągnięcia sportowe po 600 zł każde.
Nauczyciele
W szkołach prowadzonych przez Gminę zatrudniono 126,43 nauczycieli w przeliczeniu na pełne etaty, w tym:
- 3,28 nauczycieli stażystów,
- 28,09 nauczycieli kontraktowych,
- 37,19 nauczycieli mianowanych,
- 57,88 nauczycieli dyplomowanych.
Stypendia
W 2020 r. Wójt Gminy przyznała następujące stypendia dla uczniów:
- stypendium szkolne dla 73 uczniów po 1320,00 każde (pomoc materialna dla uczniów)
- stypendium za wyniki w nauce – dla 44 uczniów po 500,00 zł każde,
- stypendium za osiągnięcia sportowe – dla 2 uczniów po 500,00 zł każde
Gminna Biblioteka Publiczna w Puszczy Mariańskiej jest samorządową instytucją kultury, wpisaną do Rejestru Instytucji Kultury prowadzonego przez Gminę Puszczę Mariańską jako organizatora. Posiada pełną osobowość prawną. Nadzór nad organizacją Biblioteki sprawuje Wójt Gminy, natomiast nadzór merytoryczny sprawuje Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Pawła Hulki-Laskowskiego w Żyrardowie.
Sieć bibliotek publicznych na terenie gminy Puszczę Mariańską niezmiennie tworzą 2 placówki, tj. Gminna Biblioteka Publiczna w Puszczy Mar. przy ul. Sobieskiego 1 oraz Filia Biblioteczna w Radziwiłłówce z/s. w Bartnikach, zlokalizowana w budynku Zespołu Szkolno-Przedszkolnego przy ul. Miodowej 47. W roku sprawozdawczym nie nastąpiły żadne zmiany w sieci bibliotek publicznych na terenie gminy Puszczę Mariańską.
W 2020 r. nie uległa zmianie sytuacja lokalowa bibliotek publicznych działających na terenie naszej gminy. Niestety ze względu na lokalizację bibliotek nie należą one do placówek przyjaznych pod względem architektonicznym dla osób niepełnosprawnych, czy seniorów. Obydwu budynki, w których mieszczą się nasze biblioteki nie są przystosowane architektonicznie zarówno na zewnątrz, jak również w środku dla użytkowników z niepełnosprawnością ruchową, tzn. biblioteka gminna mieści się na piętrze budynku domu kultury, a filia biblioteczna w pomieszczeniu piwniczym budynku szkoły, w związku z czym odwiedziny w bibliotece wiążą się niestety z pokonaniem kilku lub kilkunastu schodów. W roku sprawozdawczym wyremontowano jedno z pomieszczeń w lokalu GBP w Puszczy Mariańskiej. W ramach tego remontu wymieniono podłogę, oświetlenie, pomalowano ściany oraz częściowo wymieniono regały na książki.
**KSIĘGOZBIÓR**
Stan księgozbioru, którym dysponują obydwie biblioteki wynosił na dzień 31.12.2020 r. 25.203 wol. W ciągu roku przybyło 1.137 nowości wydawniczych, z czego 381 wol. zakupiono dzięki dotacji otrzymanej z Biblioteki Narodowej w ramach Programu Wieloletniego „Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa, Priorytet 1 – Zakup nowości wydawniczych do bibliotek publicznych.
Tak duża liczba zakupionych nowości wydawniczych spowodowała osiągnięcie wysokiego wskaźnika zakupu nowości, tj. 13,53 wol. w przeliczeniu na 100 mieszkańców gminy. Tak wysoki wskaźnik zakupu nowości wydawniczych w 2020 r. pozwolił z kolei na zajęcie 2 miejsca wśród bibliotek publicznych w powiecie żyrardowskim (jest to zwyczajowy wskaźnik wykazywany w sprawozdawczości statystycznej z działalności bibliotek publicznych).
W rozbiciu na poszczególne biblioteki tzw. stan faktyczny księgozbioru przedstawia się następująco: GBP w Puszczy Mar. stan na 31.12.2020 r. – 17.148 wol., przybyło w ciągu roku 680 nowości wydawniczych, FB w Bartnikach – 8.055 wol., przybyło w ciągu roku 457 wol. nowości wydawniczych.
W 2020 r. wykorzystując czas zamknięcia bibliotek dla czytelników spowodowany pandemią COVID-19 dokonano bardzo dużej, kompleksowej selekcji księgozbiorów w obydwu placówkach, w wyniku której wycofano łącznie 5.939 wol., z czego w GBP w Puszczy Mar. 4.642 wol., natomiast w FB w Bartnikach 1.297 wol.
CZYTELNICY I UDOSTĘPNIANIE KSIĘGOZBIORU
W ciągu 2020 r. zarejestrowano w obydwu placówkach 522 czytelników (tj. 397 osób w GBP w Puszczy Mar. oraz 125 osób w FB w Bartnikach).
W ciągu roku sprawozdawczego użytkownicy bibliotek publicznych wypożyczyli 7201 książek.
Jest to niestety mniejszy wskaźnik niż w latach ubiegłych, co podyktowane jest zamknięciem placówek w związku z COVID-19.
ZATRUDNIENIE
W zakresie zatrudnionych w bibliotece pracowników nic nie uległo zmianie, tj. są to dwie osoby (łącznie z dyrektorem GBP) zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Jednak w 2020 r. mieliśmy do dyspozycji dodatkowego pracownika na podstawie zawartej z Powiatowym Urzędem Pracy w Żyrardowie umowy w sprawie odbywania stażu pracy przez bezrobotnego, na mocy której zorganizowano staż, który trwał od 23.06 do 30.11.2020 r. Po upływie terminu w/w stażu z tą osobą podpisano – zgodnie ze zobowiązaniem wynikającym z umowy z PUP – umowę – zlecenie na okres 3 miesięcy, tj. od 1.12.2020 do 28.02.2021 r. W ubiegłym roku, w okresie od 01.07 do 30.09 umożliwiono również odbycie praktyki studenckiej w formie online studentce z Uniwersytetu Łódzkiego.
KOMPUTERYZACJA I AUTOMATYZACJA USŁUG
W 2020 r. biblioteki dysponowały łącznie 8 komputerami, z czego 7 w GBP w Puszczy Mar. (tj. 3 do prac bibliotecznych i 4 do dyspozycji czytelników) oraz 1 komputer w FB w Bartnikach (tj. 1 do prac bibliotecznych). Wszystkie komputery użytkowane przez nasze placówki mają dostęp do szerokopasmowego Internetu. Biblioteki pracują w elektronicznym zintegrowanym systemie bibliotecznym MAK+. W programie tym tworzona jest baza katalogowa książek, zarówno biblioteki głównej, jak również filii, która udostępniana jest w formie katalogu online. W chwili obecnej nie jest jeszcze możliwa usługa zdalnego składania zamówień na książki, ponieważ nie jest jeszcze wprowadzony do systemy cały księgozbiór bibliotek. Dotychczas wprowadzono 71% księgozbioru łącznie w obydwu placówkach. Ze względu właśnie na konieczność wprowadzania księgozbioru do katalogu elektronicznego dokonano dużej w/w kompleksowej selekcji zbiorów zarówno w GBP w Puszczy Mar., jak również w FB w Bartnikach, aby w katalogu elektronicznym naszych placówek znajdował się jedynie najbardziej aktualny stan księgozbioru. W 2020 r. biblioteka gminna wzbogaciła się o nowe urządzenie wielofunkcyjne, projektor, 2 bezprzewodowe skanery kodów, 2 urządzenia UPS, tablet oraz pakiet robotów edukacyjnych Dash i Dot do prowadzenia warsztatów z programowania.
W 2020 r. ponownie wzięliśmy udział w naborze do programu „Kraszewski – komputery dla bibliotek”. Wniosek został oceniony poprawnie formalnie, jednak nie otrzymaliśmy dofinansowania ze względu na zbyt wysoki (o dziwo) tzw. wskaźnik G, czyli poziom zamożności gminy, który jest głównym kryterium przy przyznawaniu środków finansowych na ten cel.
WYDARZENIA Z ORGANIZOWANE W BIBLIOTECE W RAMACH ŚRODKÓW WŁASNYCH:
Do dnia 11 marca, tj. do dnia wprowadzenia pierwszego lockdownu, spowodowanego pandemią zdążyliśmy zorganizować następujące imprezy biblioteczne:
- warsztaty kreatywne dla dzieci – malowanie kubeczków,
- warsztaty kreatywne dla dzieci – malowanie na tkaninie,
- 2 spotkania klubu Zgranych dzieciaków (tj. gry planszowe),
- 2 spotkania kluby Legofana (tj. budowanie z klocków Lego).
- lekcja biblioteczna dla grupy dzieci z przedszkola.
PROBLEMY W FUNKCJONOWANIU GBP W PUSZCZY MAR. ORAZ FB W BARTNIKACH ZWIĄZANE Z COVID-19
Na podstawie decyzji Premiera rady Ministrów oraz komunikatu wydanego przez Ministerstwo Kultury i dziedzictwa Narodowego w sprawie zapobiegania rozprzestrzenianiu się wirusa Covid-19 od dnia 12.03.2020 r. zamknięto dla czytelników zarówno bibliotekę w Puszczy Mar., jak i Filię w Bartnikach.
Biblioteka gminna wznowiła działalność od 11 maja, ale (wg rekomendacji Biblioteki Narodowej) w skróconych godzinach, tj. 5 godzin dziennie. Do stałych godzin pracy (tj. 9 godzin dziennie) wróciliśmy od 1 października. Nie wprowadzono natomiast przy naszej obsadzie etatowej systemu zmianowego, czy też pracy hybrydowej, bądź rotacyjnej.
Po pierwszym wiosennym lockdownie uruchomiliśmy ponownie bibliotekę gminną (Filia Biblioteczna w Bartnikach, zlokalizowana w budynku szkoły jest cały czas nieczynna). Ponadto z dniem 11 maja wznowiono jedynie możliwość zwrotu i wypożyczania książek. Pomieszczenia biblioteki dla czytelników są do chwili obecnej nadal niedostępne, co podyktowane jest sytuacją lokalową biblioteki. Na szczęście nie zauważono na skutek utrudnionego dostępu do usług bibliotecznych rezygnacja z możliwości wypożyczania, bardziej natomiast można zauważyć zmniejszoną częstotliwość wizyt w bibliotece. Pandemia COVID-19, w efekcie której nasze placówki nie pracowały w sposób stały, spowodowała również, że w 2020 r. nie ubiegaliśmy się o pozyskanie środków zewnętrznych na organizację imprez czytelniczych, w obawie, że nie będziemy mogli ich zrealizować.
BUDŻET
W 2020 r. plan finansowy Biblioteki opiewał na sumę 189.433,05 zł., z czego zrealizowano kwotę 188.850,03zł.
Na powyższą sumę składają się następujące dotacje:
- dotacja podmiotowa samorządu gminy Puszczka Mar. w kwocie 180.000,00 zł.
- dofinansowanie z Biblioteki Narodowej w ramach Programu Wieloletniego „Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa, Priorytet 1 – Zakup nowości wydawniczych do bibliotek publicznych, ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w kwocie 8.077,00 zł.
- środki wypracowane przez bibliotekę 1.256,00 zł.
W gminie w 2020 r. nie funkcjonowały inne instytucje kultury.
Z zakresu gospodarki odpadami do gminy należą sprawy związane z utrzymaniem porządku i czystości na terenie gminy, a w szczególności:
1) organizacja systemu gospodarki odpadami na obszarze gminy,
2) prowadzenie postępowań administracyjnych, wydawanie decyzji administracyjnych i opinii dot. usług komunalnych, w tym wydawanie zezwoleń na prowadzenie przez przedsiębiorców działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych,
3) nadzór nad utrzymaniem porządku i czystości na terenach należących do Gminy, w szczególności administrowanych przez Urząd, w tym likwidacja dzikich wysypisk śmieci,
4) prowadzenie rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości.
W oparciu o ustawę o utrzymaniu czystości i porządku w gminie Rada Gminy w Puszczy Mariańskiej organizując gospodarkę odpadami przyjęła następujące uchwały obowiązujące w 2020 r.:
1. **Uchwała Nr VII/33/2011 Rady Gminy w Puszczy Mariańskiej z dnia 23 marca 2011 roku** w sprawie wymagań, jakie powinni spełniać przedsiębiorcy ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości, ochrony przed bezdomnymi zwierzętami oraz prowadzenia schronisk dla bezdomnych zwierząt.
2. **Uchwała Nr II/10/2014 Rady Gminy w Puszczy Mariańskiej z dnia 15 grudnia 2014r.** w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych,
3. **Uchwała Nr XIII/76/2019 Rady Gminy Puszcza Mariańska z dnia 30 października 2019r.** w sprawie określenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczeń usług w
zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2019r. poz. 12724),
4. **Uchwała Nr XIII/77/2019 Rady Gminy Puszcza Mariańska z dnia 30 października 2019r.** w sprawie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na których znajdują się domki letniskowe lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2019r. poz. 12725),
5. **Uchwała Nr XIII/78/2019 Rady Gminy Puszcza Mariańska z dnia 30 października 2019r.** w sprawie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2019r. poz. 12726),
6. **Uchwała Nr XIII/79/2019 Rady Gminy Puszcza Mariańska z dnia 30 października 2019r.** w sprawie określenia terminu, częstotliwości i trybu uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2019r. poz. 12727),
7. **Uchwała Nr XIV/87/2019 Rady Gminy Puszcza Mariańska z 21 listopada 2019 roku** w sprawie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2019r. poz. 13490),
8. **Uchwała Nr XV/89/2019 Rady Gminy Puszcza Mariańska z 06 grudnia 2019 roku** w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicielom zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostującymi bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicielom nieruchomości, na których zamieszkują rodziny wieloletnie (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2019r. poz. 14959),
9. **Uchwała Nr XV/90/2019 Rady Gminy Puszcza Mariańska z dnia 06 grudnia 2019 roku** w sprawie uchwalenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonych na obszarze gminy Puszcza
10. Uchwała Nr XVI/99/2019 Rady Gminy Puszcza Mariańska z 27 grudnia 2019 roku w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Puszcza Mariańska (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2019r. poz. 15895).
Zgodnie z obowiązkiem wynikającym z ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach gmina zorganizowała odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych z terenu nieruchomości zamieszkałych. W drodze przetargu wyłoniono przedsiębiorcę - Eneris Surowce S.A. Oddział w Tomaszowie Mazowieckim, ul. Majowa 87/89, z którą podpisano umowę.
Ilość odpadów komunalnych odebranych z terenu Gminy Puszcza Mariańska w 2020 roku.
Poniższy wykaz został opracowany na podstawie sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za rok 2020:
| Kod odebranych odpadów | Rodzaj odebranych odpadów (wyselekcjonowanych) | Masa odebranych odpadów (Mg) |
|------------------------|-----------------------------------------------|-----------------------------|
| 15 01 01 | Opakowania z papieru i tektury | 25,120 Mg |
| 15 01 02 | Opakowania z tworzyw sztucznych | 181,080 Mg |
| 15 01 07 | Opakowania ze szkła | 161,690 Mg |
| 20 03 01 | Niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne | 1689,140 Mg |
| 20 03 07 | Odpady wielkogabarytowe | 207,940 Mg |
| 16 01 03 | Zużyte opony | 24,730 Mg |
| 20 02 01 | Odpady ulegające biodegradacji | 176,180 Mg |
| 20 01 35* | zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne | 1,900 Mg |
Z przeprowadzonych obliczeń wynika, że w roku 2020 poziom ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania wyniósł 74,29 %, poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, liczony łącznie dla wszystkich podanych frakcji odpadów komunalnych – wyniósł 18,70%, poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiorkowych wyniósł 100%.
W roku 2020 zostało wydane:
- zezwolenie na prowadzenie schroniska dla bezdomnych zwierząt – 1 szt,
- wpis do działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości – 1 szt.
Nie wydano zezwolenia w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych.
**OCHRONA ZWIERZĄT**
W zakresie ochrony zwierząt obowiązują na terenie gminy zapisy Uchwały XVIII/112/2020 Rady Gminy w Puszczy Mariańskiej z dnia 27 maja 2020 r. w sprawie przyjęcia programu opieki nad bezdomnymi zwierzętami oraz zapobiegania bezdomności zwierząt z terenu gminy Puszcza Mariańska:
W 2020 r. przeprowadzono przetarg na odlawianie, transport i utrzymanie w schronisku bezdomnych zwierząt z terenu Gminy Puszcza Mariańska oraz dokonano zapytania ofertowego w sprawie odlawiania, sterylizację i kastrację oraz wypuszczanie w miejsce odlowienia wolno żyjących kotów.
Zgodnie z umowami zawartymi w wyniku w/w postępowań w 2020 r.:
- odlowiono – 54 psy
- wyadoptowano – 125 psów
- ogólnie utrzymano - 162 psów
- padnięcia/eutanazje – 11 psów
- koszty poniesione przez gminę za odlowanie i utrzymanie psów – 192.365,89zł
- odlowiono – 53 koty wolno żyjące
- wysterylizowano/wykastrowano – 53 koty wolno żyjące + 16 kotów w zamian za opiekę,
- koszty poniesione za utrzymanie i sterylizację/kastrację kotów – 19.016,37zł (w tym koszty sterylizacji w zamian za opiekę – 2.280,00zł)
- pomoc weterynaryjna dla dziko żyjących zwierząt – 3.830,00 zł.
Gmina posiada podpisane porozumienia z opiekunami w celu dokarmiania kotów wolno żyjących.
W ramach podpisanych umów z Pensjonat Pies i Kot” „Hotel Pies i Kot” z siedzibą w Budy – Grzybek i Międzynarodowy Ruch Na Rzecz Zwierząt VIVA! Gmina gromadziła następującą dokumentację:
- comiesięczne zestawienia przekazywane przez schronisko, które zawierają wykaz stanu zwierząt w schronisku, ilość odlowień, adopcji, eutanazji i padnięć;
- przekazane przez schronisko umowy adopcyjne;
- zlecenia odlowu zwierzęcia z adnotacją w/w podmiotu;
- zdjęcia odlowionego zwierzęcia.
**AZBEST**
Uchwała XV/79/2011 Rady Gminy w Puszczy Mariańskiej z dnia 29 grudnia 2011r. w sprawie przyjęcia „Programu usuwania wyrobów zawierających azbest dla Gminy Puszcza Mariańska na lata 2011-2032”.
Zgodnie z w/w programem w 2020 roku do Urzędu wpłynęły ankiety od mieszkańców w celu odbioru eternitu w 2020 roku, który został zdjęty z budynków mieszkalnych i gospodarczych. Z początkiem 2020 roku został złożony wniosek do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie o dofinansowanie na odbiór, transport i utylizację wyrobów zawierających azbest z nieruchomości położonych na terenie gminy Puszcza Mariańska. Gmina pozyskała środki w wysokości 27.839,04zł (100%) dzięki czemu odebrano eternit z 33 posesji.
Jednocześnie zaktualizowana została baza danych azbestowych.
**ŚRODOWISKO**
Uchwała XXXIV/164/2017 Rady Gminy Puszcza Mariańska z dnia 25 stycznia 2017 roku w sprawie przyjęcia „Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Puszcza Mariańska do roku 2020”
- na stornie internetowej Gminy i Biuletynie informacji publicznej zamieszczane były informacje związane z ochroną środowiska oraz działania podejmowane na rzecz ochrony;
- informacje związane z działaniami podjętymi na rzecz ochrony środowiska zamieszczane były w Ewidencji danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie;
**PLANOWANIE PRZESTRZENNE**
Rok 2020 w planowaniu przestrzennym to:
- wydane 63 decyzje o warunkach zabudowy,
- wydanych 8 zmian decyzji o warunkach zabudowy,
- i 15 decyzji przenoszących,
- wydanych 8 decyzji celu publicznego,
- wydane 52 postanowienia opinujące projekty podziałów nieruchomości,
- sporządzonych 544 szt. wypisów, wyrysów i zaświadczeń dot. miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
W 2020 r. uchwalony został miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmujący niewielkie fragmenty gminy Puszcza Mariańska.
**Porównanie realizowanych zadań z okresu 3 lat:**
| Zadanie | 2018 r. | 2019 r. | 2020 r. |
|----------------------------------------------|---------|---------|---------|
| Decyzje o warunkach zabudowy | 66 | 84 | 86 |
| Decyzje celu publicznego | 6 | 10 | 8 |
| Postanowienia opiniujące projekty podziałów nieruchomości | 52 | 45 | 52 |
| Wydane wypisy, wyrysy i zaświadczenia | 359 | 428 | 544 |
Na koniec 2020 roku miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego pokrywały 4072 ha tj. 28,5% powierzchni gminy.
Wójt Gminy
Michał Staniak
SPIS TREŚCI:
1. Położenie i podstawowe parametry gminy ......................................................... str 2
2. Organy gminy i jej jednostki ............................................................................. str. 2
3. Polityki, programy i strategie ........................................................................... str. 8
4. Finanse gminy .................................................................................................... str. 9
5. Podatki .................................................................................................................. str 13
6. Mienie gminy ...................................................................................................... str. 15
7. Mieszkańcy gminy ............................................................................................... str. 18
8. Ochrona zdrowia .................................................................................................. str. 23
9. Pomoc społeczna ................................................................................................. str. 23
10. Inwestycje .......................................................................................................... str. 27
11. Drogi .................................................................................................................... str. 31
12. Wodociągi i kanalizacja .................................................................................... str. 34
13. Gospodarka mieszkaniowa ................................................................................ str. 35
14. Sprawy obywatelskie .......................................................................................... str. 37
15. Edukacja .............................................................................................................. str. 40
16. Gminna Biblioteka Publiczna ............................................................................ str. 42
17. Przedsiębiorcy ................................................................................................... str. 35
18. Ochrona środowiska .......................................................................................... str. 45
1/ gospodarka odpadami ......................................................................................... str. 45
2/ ochrona zwierząt ............................................................................................... str. 48
3/ azbest .................................................................................................................. str. 49
5/ środowisko ........................................................................................................ str. 49
19. Planowanie przestrzenne .................................................................................... str. 49 | 9d891bbe-4197-4f6f-923a-d1a8ccceca81 | finepdfs | 1.740234 | CC-MAIN-2025-08 | http://archiwum2.puszcza-marianska.pl/wp-content/uploads/2021/06/Raport-o-stanie-gminy-w-2020r..pdf | 2025-02-11T23:52:33+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2025-08/segments/1738831951744.76/warc/CC-MAIN-20250211233741-20250212023741-00209.warc.gz | 2,628,889 | 0.994132 | 0.999886 | 0.999886 | [
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",... | pol_Latn | {} | true | [
52,
1289,
1348,
3212,
4166,
5888,
7134,
8608,
10910,
13302,
15993,
17114,
18034,
18805,
21257,
24150,
26751,
27261,
27972,
29398,
30972,
34394,
36885,
40147,
42335,
44774,
47509,
50941,
53999,
57737,
59588,
62890,
64904,
67068,
68866,
70241,
72... | 1 | 0 |
ZAPYTANIE OFERTOWE
na: „Wykonanie ekspertyzy/opinii biegłego w zakresie hydrologii, hydrogeologii, gospodarki wodnej lub melioracji wodnej dotyczącej zmiany stanu wody na gruntach w Augustówce – Gmina Osieck”
1. Opis przedmiotu zamówienia:
Przedmiotem niniejszego zamówienia jest wykonanie ekspertyzy i sporządzenie opinii biegłego w dziedzinie hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych lub melioracji wodnej posiadającego stosowne uprawnienia w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie naruszenia stanu wody na gruntach we wsi Augustówka gmina Osieck.
1.1. Zakres rzeczowy:
Przedmiotem ekspertyzy będą dwie odrębne sprawy dotyczące określenia co było powodem zalania działki nr ew. 774/1 położonej w Augustówce gmina Osieck, oraz działki nr ew. 595/2 położonej w Augustówce gmina Osieck:
- Określenie czy zmiana ukształtowania terenu na działkach sąsiednich miała wpływ na zaistniałą sytuację
- Wskazania czynników jakie mogły spowodować zaistniałą sytuację.
- Czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wód opadowych
- Określenie wpływu wód opadowych i roztopowych w najmniej korzystnym okresie roku
- Określenie kto, kiedy i jak mógł się do tego przyczynić, o ile jest możliwe określenie tego
- Wskazanie najskuteczniejszego i najkorzystniejszego sposobu przywrócenia stanu poprzedniego lub poprawy warunków hydrologicznych.
2. W celu realizacji zamówienia Zamawiający przekaże Wykonawcy materiały dotyczące prowadzonego postępowania, określające lokalizację działek, charakter sprawy, przebieg postępowania, udzielając wszelkich informacji niezbędnych do przeprowadzenia badań.
3. W trakcie przygotowania ekspertyzy/opinii należy wziąć pod uwagę prawo stron postępowania do zadawania pytań świadkom i biegłym oraz do czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie. W związku z powyższym czynności konieczne do wykonania (tj. wizja lokalna, ewentualne pobranie próbek do badań itp.) powinny być wykonane po uprzednim zawiadomieniu stron postępowania oraz Urzędu Gminy w Osiecku.
4. Po sporządzeniu opinii i przedstawieniu jej stronom postępowania, w przypadku złożenia przez strony uwag do opinii, Wykonawca będzie miał obowiązek ustosunkować się pisemnie do tych uwag w wyznaczonym przez Zamawiającego terminie.
5. W trakcie trwania postępowania administracyjnego należy wziąć pod uwagę możliwość udzielania odpowiedzi lub opisów zagadnień stawianych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze lub Wojewódzki bądź Naczelny Sąd Administracyjny.
6. Ekspertyza/opinia powinna zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska wraz z odniesieniem do wyników badań oraz innych zebranych dowodów.
7. Wraz z podpisaniem umowy Wykonawca zostanie powołany na biegłego postanowieniem Wójta Gminy Osieck.
8. Termin realizacji zamówienia.
Do dnia 15 października 2020r.
9. Sposób obliczenia ceny:
- Cena musi być wyrażona w złotych polskich, niezależnie od wchodzących w jej skład elementów
- W ofercie należy zaznaczyć czy cena dotyczy jednej sprawy czy dwóch.
10. Kryterium wyboru ofert
Przy wyborze oferty Zamawiający będzie się kierował jednym kryterium - cena 100%. Cena określona w ofercie powinna obejmować wszystkie koszty niezbędne do prawidłowej realizacji przedmiotu zamówienia.
Postępowanie prowadzone jest z wyłączeniem przepisów ustawy Prawo Zamówień Publicznych na podstawie art. 4 pkt 8 (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz.1843)
11. Wymagania w stosunku do Wykonawcy:
1. Zamawiający wymaga, aby każda oferta zawierała minimum następujące dokumenty:
1.1. Wypełniony i podpisany przez Wykonawcę formularz cenowo-ofertowy – wg załączonego wzoru formularza ofertowego zał. nr 1,
1.2. Dokument potwierdzający posiadanie uprawnień w zakresie hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych lub melioracji wodnych.
12. Sposób opisania oferty, miejsce i termin złożenia ofert:
- Oferta powinna być sporządzona zgodnie z załączonym formularzem ofertowym i podpisana przez osobę uprawnioną do reprezentowania Wykonawcy.
- Każdy Wykonawca może złożyć tylko jedną ofertę, w której może być zaproponowana tylko jedna cena.
- Postępowanie prowadzone jest w języku polskim i wszystkie składane w trakcie postępowania dokumenty sporządzone w języku obcym należy składać wraz z tłumaczeniem na język polski.
- Oferta może być złożona w formie pisemnej, w siedzibie Zamawiającego-Urząd Gminy Osieck, ul. Rynek 1, 08-445 Osieck, najpóźniej do dnia 05.08.2020 r. do godz. 12:00. Oferta musi być złożona w trwale zamkniętym opakowaniu zaadresowanym na adres Zamawiającego i napisem na kopercie: „wykonanie ekspertyzy/opinii biegłego w zakresie hydrologii, hydrogeologii, gospodarki wodnej lub melioracji wodnej dotyczącej zmiany stanu wody na gruntach w Augustówce - Gmina Osieck”
• Oferta otrzymana przez Zamawiającego po terminie składania podanym powyżej zostanie zwrócona wykonawcy bez otwarcia.
• Wykonawca może wprowadzić zmiany lub wycofać złożoną ofertę przed upływem terminu jej składania.
• Termin związania ofertą wynosi 30 dni.
• W sprawach związanych z zapytaniem ofertowym dopuszcza się porozumienie drogą: pisemną, telefoniczną, faksem (25 685-70-90) lub za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres e-mail: firstname.lastname@example.org. W przypadku korzystania z innych niż pisemna form porozumienia, Strony mogą żądać potwierdzenia otrzymania (treści) informacji bądź dokumentu.
• W sprawach dotyczących zapytania ofertowego informacji udziela: p. Renata Gontarz - tel. (25) 685-70-26 (wew. 28); p. Beata Trzaskowska – tel.(25) 685-70-26 (wew. 18).
8. Zamawiający zastrzega sobie prawo unieważnienia postępowania w następujących przypadkach:
• Nie wpłynęła żadna oferta nie podlegająca odrzuceniu
• Cena najkorzystniejszej oferty przewyższa kwotę, jaką Zamawiający przeznaczył na realizację zamówienia
• Wystąpią inne przesłanki uniemożliwiające realizację zamówienia.
Załącznikami do zapytania ofertowego są:
1. Opis przedmiotu zamówienia
2. Formularz ofertowy
3. Dokumenty poświadczający uprawnienia wykonawcy stanowiące załączniki do zapytania ofertowego
Zatwierdziła:
WÓJT
mgr inż. Karolina Zowczak
Sprawę prowadzi:
Renata Gontarz
Tel. 25 685 70 26 wew. 28
email@example.com
Beata Trzaskowska
Tel. 25 685 70 26 wew. 18
firstname.lastname@example.org | <urn:uuid:c6bd0f1d-fd25-4d29-96b4-8e0aba445d2d> | finepdfs | 1.045898 | CC-MAIN-2021-10 | http://bip.osieck.pl/upload/SKM_C22720073007230.pdf | 2021-03-03T08:19:45+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-10/segments/1614178366477.52/warc/CC-MAIN-20210303073439-20210303103439-00257.warc.gz | 10,343,883 | 0.999972 | 0.999985 | 0.999985 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2250,
4699,
6208
] | 1 | 0 |
PILOTAŻOWY PROGRAM „AKTYWNY SAMORZĄD"
realizowany ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Kozienicach
| Moduł | Obszar | Zadanie | Zakres dofinansowania | Adresat programu |
|---|---|---|---|---|
| I | A likwidacja bariery transportowej | Zadanie 1 | Pomoc w zakupie i montażu oprzyrządowania do posiadanego samochodu | 1.znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności lub w przypadku osób do 16 roku życia orzeczenie o niepełnosprawności 2.wiek do lat 18 lub wiek aktywności zawodowej lub zatrudnienie 3.dysfunkcja narządu ruchu |
| | | Zadanie 2 | Pomoc w uzyskaniu prawa jazdy kategorii B | 1.znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności 2. wiek aktywności zawodowej 3.dysfunkcja narządu ruchu |
| | | | Pomoc w uzyskaniu prawa jazdy innych kategorii | 1.znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności 2. wiek aktywności zawodowej 3.dysfunkcja narządu ruchu |
| | | Pomoc w uzyskaniu prawa jazdy innych kategorii | 1 znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności 2.wiek aktywności zawodowej 3. dysfunkcja narządu słuchu, w stopniu wymagającym korzystania z usług tłumacza języka migowego | | - kosztów kursu i egzaminów 3.500zł - dla pozostałych kosztów w przypadku kursu poza miejscem zamieszkania (koszty związane z zakwaterowaniem, wyżywieniem i dojazdem w okresie trwania kursu) 800 zł - koszt usług tłumacza migowego 500, 00zl 25% ceny brutto zakupu/usługi | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| | Zadanie 4 | Pomoc w zakupie i montażu oprzyrządowania do posiadanego samochodu | 1.znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności 2.wiek aktywności zawodowej lub zatrudnienie 3.dysfunkcja narządu słuchu | | - 4.000 zł 15 % ceny brutto zakupu/usługi | |
| B likwidacja barier w dostępie do uczestnictwa w społeczeństwie informacyjnym | Zadanie 1 | Pomoc w zakupie sprzętu elektronicznego lub jego elementów oraz oprogramowania | 1.znaczny stopień niepełnosprawności lub w przypadku osób do 16 roku życia - orzeczenie o niepełnosprawności 2.wiek do 18 lat lub wiek aktywności zawodowej lub zatrudnienie 3.dysfunkcja obu kończyn górnych lub narządu wzroku | osoby niewidome | 24.000 zł z czego na urządzenia brajlowskie 15.000 zł 10% ceny brutto zakupu | |
| | | | | osoby z dysfunkcją narządu wzroku | 9.000 zł | 10% ceny brutto zakupu |
| | | | | osoby z dysfunkcją obu kończyn górnych | 5.000 zł | 10% ceny brutto zakupu |
osoby
| | | | | osoby z dysfunkcją narządu słuchu | 3.000 zł |
|---|---|---|---|---|---|
| | | | | pozostali adresaci | 2.000 zł |
| | Zadanie 3 | Pomoc w zakupie sprzętu elektronicznego lub jego elementów oraz oprogramowania | 1.umiarkowany stopień niepełnosprawności 2.dysfunkcja narządu wzroku 3.wiek aktywności zawodowej lub zatrudnienie | osoby z dysfunkcją narządu wzroku | 6.000 zł 30% ceny brutto zakupu/usługi |
| | Zadanie 4 | Pomoc w zakupie sprzętu elektronicznego lub jego elementów oraz oprogramowania | 1.znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności lub w przypadku osób do 16 roku życia -orzeczenie o niepełnosprawności 2.dysfunkcja narządu słuchu 3. trudności w komunikowaniu się za pomocą mowy 4. wiek do lat 18 lub wiek aktywności zawodowej lub zatrudnienie | osoby z dysfunkcją narządu słuchu i trudności w komunikowaniu za pomocą mowy | 1.500 zł 10% ceny brutto zakupu/usługi |
| | Zadanie 5 | Pomoc w utrzymaniu sprawności technicznej posiadanego sprzętu elektronicznego, zakupionego w ramach programu | 1. pomoc udzielona w zadaniu 1,3 lub 4 2.znaczny stopień niepełnosprawności lub w przypadku osób do 16 roku życia- orzeczenie o niepełnosprawności | | 1.500 zł 10% ceny brutto zakupu/usługi |
| C likwidacja barier w poruszaniu się | Zadanie 2 | Pomoc w utrzymaniu sprawności technicznej posiadanego skutera lub wózka inwalidzkiego o napędzie elektrycznym | 1.znaczny stopień niepełnosprawności lub w przypadku osób do 16 roku życia -orzeczenie o niepełnosprawności | | 3.500 zł |
przy amputacji
| | | | przy amputacji w zakresie przedramienia | 20.000 zł | |
|---|---|---|---|---|---|
| | | | przy amputacji ramienia lub wyłuszczeniu w stawie barkowym | 26.000 zł | |
| | | | przy amputacji na poziomie podudzia | 14.000 zł | |
| | | | przy amputacji na wysokości uda (także przez staw kolanowy) | 20.000 zł | |
| | | | przy amputacji uda i wyłuszczeniu w stawie biodrowym | 25.000 zł | |
| Zadanie 4 | Pomoc w utrzymaniu sprawności technicznej posiadanej protezy kończyny, w której zastosowano nowoczesne rozwiązania techniczne (co najmniej na III poziomie jakości) | 1. stopień niepełnosprawności 2. wiek aktywności zawodowej lub zatrudnienie, 3. potwierdzona opinią eksperta PFRON stabilność procesu chorobowego, 4. potwierdzone opinią eksperta PFRON rokowania uzyskania zdolności do pracy w wyniku wsparcia udzielonego w programie | przy amputacji w zakresie ręki | do 2.700 zł | 10% ceny brutto zakupu |
| | | | po amputacji w zakresie przedramienia | do 6.000 zł | |
| | | | przy amputacji ramienia lub wyłuszczeniu w stawie barkowym | do 7.800 zł | |
| | | | przy amputacji na poziomie podudzia | do 4.200 zł | |
| | | | przy amputacji na wysokości uda (także przez staw kolanowy) | do 6.000 zł | |
| | | | przy amputacji uda lub wyłuszczeniu w stawie biodrowym | do 7.500 zł | |
| | D | Pomoc w utrzymaniu aktywności zawodowej poprzez zapewnienie opieki dla osoby zależnej | 1. znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności 2. aktywność zawodowa 3.pełnienie roli przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego dziecka | | |
|---|---|---|---|---|---|
| II | Pomoc w uzyskaniu wykształcenia na poziomie wyższym | | 1.znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności 2. nauka w szkole wyższej (studia pierwszego stopnia, drugiego stopnia, jednolite studia magisterskie, studia podyplomowe lub doktoranckie prowadzone przez szkoły wyższe w systemie stacjonarnym/ dziennym lub niestacjonarnym /wieczorowym/ zaocznym lub eksternistycznym w tym również za pośrednictwem internetu) szkole policealnej lub kolegium lub przewód doktorski otwarty poza studiami doktoranckimi | opłata za naukę (czesne) | równowartość kosztów czesnego w ramach jednej, aktualnie realizowanej formy kształcenia na poziomie wyższym (na jednym kierunku) |
| | | | | dodatek na uiszczenie opłaty za przeprowadzenie przewodu doktorskiego | |
| | | | | dodatek na pokrycie kosztów kształcenia | |
Bliższych informacji dotyczących realizacji programu można uzyskać w siedzibie PCPR w Kozienicach, ul. Kochanowskiego 15, 26-900 Kozienice na stronie www.pcpr-kozienice.bip-e.pl lub pod nr tel. /48/ 382-05-64. | <urn:uuid:3f3ea392-aea4-4bc0-97a7-45500847dea9> | finepdfs | 1.874023 | CC-MAIN-2019-26 | http://kozienicepowiat.pl/images/dokumenty/PCPR/2019/broszura_program_13.03.2019.pdf | 2019-06-18T23:40:28Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-26/segments/1560627998844.16/warc/CC-MAIN-20190618223541-20190619005541-00205.warc.gz | 104,415,348 | 0.999802 | 0.999821 | 0.999821 | [
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
954,
2443,
3970,
5319,
6637
] | 1 | 0 |
Bohdan Świderski.
Tektoniczny stosunek polskich Karpat wschodnich do ich przedgórza.
(Sur le rapport tectonique des Karpates Orientales polonaises et de leur avant-pays).
I. Wstęp.
Tektoniczne rozgraniczenie łańcuchów górskich Karpat i ich bezpośredniego przedgórza pokrywało się w pojęciach długiego szeregu badaczy tego odcinka Polski z granicą morfologiczną, jaką tworzą brzeżne faliste wyniosłości gór w stosunku do o paręset metrów niższego od nich Podkarpacia, rozpościerającego się u ich stóp ku półn.-wschód. Granicę tą podkreślała, oddawna rozpoznana, różnica wieku utworów, z których zbudowane są obie te strefy.
W czasach przed powstaniem teorii płaszczowinowej badacze Karpat przyjmowali transgresję utworów mioceńskich, zaścielejących przedgórze, w kształcie zatok pośród gotowego już gmachu Karpat, zbudowanych z flisz u kredowo-eoceńsko-oligoceńskiego. Znacznie później dopiero, idąc za genjalnemi poglądami Suesa, rozpoznano istnienie brzeżnych nasunięć fałdów Karpat na obramiające je utwory mioceńskie.
Mimo coraz bardziej szczegółowych badań, do ostatnich czasów przeważał jednak pogląd, że w sensie geologicznym Karpaty kończą się tam, gdzie pierwsze ich fale wznoszą swe gęsto zalezione stoki ponad falisty lub nizinny kraj przedgórza, znaczonego dolinami szeroko rozlewających się rzek karpackich.
Jeżeli morfologia powierzchni ziemi w znacznym stopniu odzwierciedla jej wglębną budowę i długie cykle zjawisk gradacyjnych najczęściej nie zdołały jeszcze zatrzeć młodszych rysów budowy podłoża, to już pobieżna analiza morfologiczna brzeżnej strefy Karpat wschodnich i ich bezpośredniego przedgórza nasuwa przypuszczenie o bardziej skomplikowanym stosunku tektonicznym, jaki pomiędzy temi dwoma obszarami istnieje.
Zwarta krawędź brzeżnych łańcuchów Karpat wschodnich ciągnie wprawdzie nieprzerwanie od okolicy Przemyśla po dolinę Łomnicy, wyginając się jedynie w kształcie dwóch łuków; na Pd-Wd od tej rzeki zwarty brzeżny wał karpacki różniczkuje się: poszczególne bloki górskie przekraczają go ku wschodowi (blok Majdanu, blok Nadwórnej, blok Słobody Rungurskiej i Karpat Pokuckich). Na przedłużeniu dość jednolicie wykształconej przykarpackiej strefy przedgórza, występują więc w kierunku na Pd-Wd bardziej oporne na erozję i ze starszych formacji zbudowane wyniosłości. Nowsze prace geologiczne w obrębie południowo-wschodnich Karpat polskich wyjaśniają powyższe zjawiska wznoszeniem się ku PdWd tektonicznej osi masywu tak, że głębsze elementy strukturalne ukryte w podłożu Karpat i ich bezpośredniego przedgórza wznoszą się ku wielkiej poprzecznej elewacji pokuckobukowińskiej na powierzchnię.
O ile stosunki geologiczne we wschodnich Karpatach brzeżnych poznane zostały w ostatnich czasach dość szczegółowo, inaczej rzecz się ma na przedgórzu. Jak ogólnie wiadomo, badania są tutaj bardziej utrudnione wobec zasłania znacznych obszarów przedgórza przez młode utwory napływowe; ustalenie wieku poszczególnych utworów, z których zbudowana jest ta strefa, wobec zupełnego częstokroć braku przewodnich skałek, napotyka również na znaczne trudności. Mimo to wiele bardzo cennych obserwacji zebranych zostało od czasów Pusza zarówno przez zagranicznych jak i polskich uczonych.
Przedewszystkiem mapy i teksty Atlasu Geologicznego Galicji przyniosły dużą ilość materiału analitycznego, a zwłaszcza prace: R. Zubera [1, 7], E. H. Dunikowskiego [2], A. M. Łomnickiego [4], W. Szajnochy [5, 10], J. Łomnickiego [8], W. Friedberga [9], T. Wiśniowskiego [11], W. Teisseyra [13] i J. Grzybowskiego [14]. Stronę paleontologiczno-stratygraficzną przedkarpackich utworów trzeciorzędowych badali głównie W. Friedberg [16, 19] i J. Siemiradzki [12]. Poza Atlasem wiele obserwacji dotyczących przedgórza zawdzięczamy J. Niedźwiedzkiemu [3, 6, 17]. Lepiej odsłonięte okolice przedgórza, pomiędzy dwoma Bystrzycami, badają później: J. Łomnicki [15] i E. Siegfried [18]. W szerszym zakresie badali te obszary: J. Nowak [20] i R. Zuber [21].
W pracach tych została szerzej uwzględniona starsza literatura geologiczna, dotycząca przedgórza Karpat wschodnich, której wobec tego nie przytaczam w niniejszym szkicu.
Wysiłkom tym zawdzięczamy przewodnie rysy stratygrafii utworów miocenu oraz przegląd facjального ich zróżnicowania. Zostaje ustalony tortoński wiek szerokiej smugi utworów ilastych, wypełniających przedkarpacką depresję (iłów krakowieckich, warstw cerytjowych, iłów pokuckich), wówczas gdy dla formacji solnej przyjęty zostaje wiek helwetu.
Zuber, Niedźwiedzki, Friedberg i Wiśniowski dają nam opisy przejść stratygraficznych pomiędzy formacją iłów solnych i dolnemi ogniwami tortonu. Friedberg podkreśla już wówczas istnienie dwóch odrębnych stratygraficznie utworów o zabarwieniu czerwonem na wschodnio-karpackiem przedgórzu [9, str. 8].
Nowy impuls badawczy rozpoczyna się od roku 1919. Posiadamy przedewszystkiem szereg nowszych, cennych prac, dotyczących budowy Karpat i ich przedgórza w świetle tektoniki porównawczej i kryptotektoniki, które zawdzięczamy niezmordowanemu badaczowi W. Teisseyrowi [24, 36]. E. Jabłoński [25] zajmował się wschodnim obramieniem przykarpackiej smugi iłów solnych, idąc śladami nieogłoszonych drukiem prac przedwcześnie zmarłego Kropaczka. W pracach o Karpatach Pokuckich i o tektonice polsko-rumuńskich Karpat wschodnich dowodziłem [27, 31, 32, 40] istnienia na przedgórzu nasuniętej serii slobódzkiej; dalsze rozszerzenie tych poglądów zawdzięczamy H. de Cizancourtowi [30], który wykreślił zasięg płaszczyzny slobódzkiej po rzekę Święcę, wyróżniając u jej czoła sfałdowaną strefę autochtonicznych iłów solnych, różowych margli, warstw balickich i warstw cerytjowych. W ostatnich czasach ogłosił B. Bujalski [37, 46] szereg przyczynków do geologii przykarpackiej strefy przedgórza pomiędzy Nadwórną i Borysławiem.
Odmienną wreszcie od mojej i de Cizancourta interpretacją wschodnio-karpackiego przedgórza dał ostatnio K. Tolwiński [43]. Autor ten wyróżnił jako przewodni horyzont tej strefy różowe margle (warstwy stebnickie), zaliczając równocześnie do tej formacji i czerwone łupki i piaskowce, występujące dalej ku PdWd w serji slobódzkiej, mimo że stratygraficzne położenie tych
dwóch utworów o zabarwieniu czerwonem jest wręcz odmienne. Tołwiński dochodzi w pracy tej do wniosków przeczących zarówno dawniejszym badaniom Zubera, Friedberga i innych, jak i nowszym pracom de Cizancourta i moim, nie wyjaśniając równocześnie szeregu niejasności, jakie co do budowy przedgórza z jego poglądów wynikają.
Obok tych badań o charakterze bardziej regionalnym, prace W. Teisseyra [24, 36] i dzieło o tektonice Polski J. Nowaka [45] rzucają nowe światła na obchodzące nas bliżej problemy tektoniczne stosunku Karpat i ich przedgórza, a pogłębiając metody badań pozwalają wejrzeć dalej w czas i przestrzeń procesów górotwórczych, którym powstanie Karpat zawdzięczamy.
II. Przegląd serji slobódzkiej na przedgórzu polskich Karpat wschodnich.
Jak już kilkakrotnie podkreślałem, kluczem niejako do tektonicznego stosunku nasunięć karpackich i ich przedgórza jest obszar wielkiej poprzecznej elewacji Karpat Pokuckich. Wgłębne elementy tektoniczne są tutaj najwyżej wyniesione, dzięki czemu erozja odkryła głębszy przekrój podłoża aniżeli to ma miejsce na przedłużeniu tej strefy w kierunku PnZd.
Na elewacji pokucko-bukowińskiej wynurza się więc na powierzchnię najgłębsza strukturalna jednostka brzeżnych Karpat — płaszczowina pokucka. Następna, nasunięta na nią od PdZd, płaszczowina slobódzka wychodzi na tem wypiętrzeniu w kierunku południowo-wschodnim w powietrzu, to znaczy, że została dzięki maksymalnemu wyniesieniu w znacznej mierze zerodowana, pozostawiając jedynie nieznaczne płaty u czoła niższej płaszczowiny pokuckiej i w łękach wśród tej ostatniej. Na fleksurze osi tektonicznej masywu, na linii Kosmacz—Kołomyja, zanurzają się dwie te najgłębsze jednostki Karpat brzeżnych, przyczem płaszczowina pokucka znika definitywnie z powierzchni, płaszczowina slobódzka zajmuje zaś szeroką na 17 kilometrów strefę. Środkowe jej antyklinalne wypiętrzenia wynoszą na powierzchnię warstwy eoceńsko-oligoceńskie i stanowią morfologicznie brzeżny grzbiet Karpat Pokuckich, wówczas gdy przedgórską okolicą Peczynizyna, aż nieomal po dolinę Prutu na Wd, zbudowana jest z czołowych dygitacyj serji slobódzkiej. Ku PdZd znika płaszczowina slobódzka, w kształcie szerokiego łęku Berezowa—Osław, pod wyższe, nasunięte na
nią, tektoniczne jednostki. Północno-wschodnie skrzydło tego łęku posiada najlepiej odsłonięty, normalny przekrój serii slobódzkiej, przyczem obserwować tutaj możemy przejścia stratygraficzne pomiędzy kompleksem zlepieńców, warstw dobrotoskich, czerwonych łupków i piaskowców i ilów solnych.
Płaszczowinowego charakteru serii slobódzkiej dowodzą zarówno odrębności facjalne jej inwentarza stratygraficznego w stosunku do jednostek tektonicznych w jej spągu i stropie zalegających, jak również kontakty tektoniczne na podłożu płaszczowiny, wykazujące szereg zluźnień i odkłuć¹).
¹) Istnienie odrębnej płaszczowiny slobódzkiej zostało w ostatnich latach parokrotnie podane w wątpliwość. W dyskusji na ten temat rozróżnić należy dwa momenty: 1) hipotezę wypowiedzaną przez Bruderera [33], Tołwińskiego [43] i ostatnio przez Bujalskiego [47] o zakorzenianiu się płaszczowiny slobódzkiej na fałdach pokuckich, a zatem założenie ciągłości stratygraficznej pomiędzy seriami iliszu pokucką i slobódzką; 2) charakter tektoniczny jaki przybrała seria slobódzka w stosunku do podłoża, a więc przedewszystkiem istnienie odkłuć i zluźnień w spągu tej serii, które obserwowali również moi oponenti; co do tego ostatniego punktu pozostawały więc dyskusja na temat tektonicznej nomenklatury powyższych zjawisk. Argumenty przedstawione przez Bruderera poddałem krytyce w jednej z poprzednich moich prac [42] i do nich nie powracam. Poglądy Tołwińskiego na istnienie płaszczowiny slobódzkiej opierają się na założeniu, że formacja czerwona serii slobódzkiej stanowi stratygraficzny odpowiednik czerwonych warstw stebnickich, należących do autochtonu przedgórza polskich Karpat wschodnich i występujących dalej ku PnZd w spągu ilów tortońskich. Ze serii warstw stebnickich, pomiędzy doliną rzeki Stryja i Przemyśl w żadnym razie charakteru płaszczowinowego przynosić nie można, jak to słusznie podkreśla Tołwiński, wnosi badacz ten o nieistnieniu płaszczowiny slobódzkiej i zalicza serię warstw charakteryzującą tą wydzieloną przezemnie, jednostkę, do elementów przedgórza, wyłaniających się na powierzchnię na poprzecznej elewacji pokucko-bukowińskiej. Słuszność powyższego argumentu Tołwińskiego, zaczerpniętego z obszaru poza typowem rozwinięciem pofałdowanej serii slobódzkiej, zależy w zupełności od interpretacji budowy strefy przedgórza Karpat wschodnich, którą pojmuję w sposób zgoła odmienny aniżeli to czyni Tołwiński. Jeżeli poglądy moje przedstawione w dalszym ciągu tej pracy są słuszne, temsamem upada dowód Tołwińskiego co do przedgórzowego i autochtonicznego charakteru serii slobódzkiej. Poglądy Bujalskiego na problem istnienia płaszczowiny slobódzkiej opierają się na kilku przekrojach obserwowanych przez tego badacza w brzeżnych Karpatach Pokuckich, wówczas gdy dla pełnego rozstrzygnięcia spornego problemu należałoby zdaniem mojem objąć dyskusją cały obszar fałdów pokuckich i płaszczowiny slobódzkiej. Przedewszystkiem nie mogę się zgodzić na interpretację Bujalskiego co do stosunków geologicznych w okolicy wsi Słobody Rungurskiej, doliny Medwedży.
Równocześnie z wylewaniem się serii slobódzkiej ku PnWd, na fleksurze osi (Kosmacz-Kołomyja) oddała się od Karpat stromo spiętrzony u ich czoła i częściowo pod fałdy pokuckie zapadający brzeg przedkarpackiej niecki tortońskiej.
Ponowne obniżenie osi na linji Prutu powoduje dalsze zanurzanie się elementu slobódzkiego ku PnZd: znikają więc z powierzchni jądrowe wysady eocenu i łupków menilitowych oraz zlepieńców zielonych. Cały obszar u czoła brzeżnych łańcuchów karpackich pomiędzy Prutem i Bystrzycą Nadwórniańską, aż po linję przebiegającą z PnWd na PnZd w okolicy Majdanu Śred-
i Łuczy; ily solne występujące tutaj z pod wielkich mas zlepieńców slobódzkich interpretuje mój oponent jako stratygraficzne wkładki w serii zlepieńców, wówczas gdy mojem zdaniem są to okna tektoniczne solonośnego miocenu w spągu płaszczowiny slobódzkiej. Na potwierdzenie mej tezy przy pomnę jedynie, że zarówno w dolinie Medwedży jak i we wsi Słobodzie Rungurskiej ily solne występują nie bezpośrednio pod zlepnieńcami, lecz są od nich oddzielone wycięniętymi masami łupków menilitowych, a nawet zdają się miejscami leżeć bezpośrednio pod ilotłupkami eoceńskimi, jak to ma miejsce w Słobodzie Rungurskiej. Iły solne Łuczy występują u czoła nasuniętych mas płaszczowiny pokuckiej (fałdu Kamienistego) i niewątpliwie łączą się w podłożu tego fałdu z formacją solonośną, dowierconą pod serię pokucką fałdu Kamienistego w okolicy przysiółka Łazy (por. [42], str. 334), na południowo-wschodnim zboczu doliny Ruszoru. Problem zlepieńców slobódzkich pośród dwóch brzeżnych fałdów pokuckich omawiałem już w wyżej cytowanej pracy, przy okazji dyskusji z Brudererem. Ze szczegółowych mych badań wynika, że jedynie bardzo nieznaczna część tych zlepieńców bezsprzecznie zaliczyć można do stratygraficznej serii pokuckiej, wówczas gdy większe ich bloki leżą w kontakcie tektonicznym z łupkami menilitowemi a nawet z eocenem, obok normalnie wykształconego łęku pomiędzy siodłami Kamienistego i Karmatury, gdzie strop łupków menilitowych stanowią warstwy polanickie, na niektórych odcinkach tego łęku zupełnie pozbawione utworów zlepieńcowych.
Bujalski zakorzenia serje slobódzką na fałdach pokuckich, „zwłaszcza” na fałdzie Kamienistego. Zważywszy szerokość rozpostarcia intensywnie sfaladowanej serii slobódzkiej pomiędzy Łuczką i Prutem, sięgającej 17 km., niesposób uznać za korzenie tej serji li tylko wąskiej smugi fałdu Kamienistego. Jeżelibyśmy nawet przyjęli autochtonizm serii slobódzkiej, to szerokość jej rozpostarcia przemawiałaby raczej za uznaniem tej serji za pokrywę stratygraficzną całej wiązki fałdów pokuckich. Przeciw temu przemawia jednak walny mój argument o kontraste i to bez jakichkolwiek obocznych przejść facjalnych serji zlepieńców, warstw dobrótowskich, czerwonych łupków i piaskowców oraz ilów solnych, wypełniających szeroki łęk Berezowa-Osław w stosunku do warstw wypełniających wąski łęk pomiędzy siodłami Kamienistego-Karmatury, lub zwłaszcza następnego ku PdZd łęku, którym uważa Bruderer za odpowiednik niecki Berezowa-Osław. Źe podniego zajęty jest przez pofałdowane masy młodszej pokrywy jednostki slobódzkiej: warstwy dobrotowskie, czerwone łupki i piaskowce i ily solne. Nizinny ten obszar jest słabo odkryty i geologiczne szczegóły nie łatwe są tutaj do odcyfrowania na zasadzie badań powierzchniowych. Mimo to nie sposób jest zgodzić się na podaną przez Tołwińskiego [43, str. 256] interpretację stosunków geologicznych, panujących w okolicy Delatyna i Dobrotowa. Autor ten przyjmuje, że w spągu czerwonych łupków i piaskowców, będących według Tołwińskiego odpowiednikiem warstw stebnickich, występują już to warstwy dobrotowskie, już to ily solne, jakkolwiek nigdzie na całym obszarze przedgórza nie dowiedziono dotychczas istnienia przejść facjalnych pomiędzy temi dwoma formacjami, jakby tego wymagały poglądy Tołwińskiego.
Znacznie lepiej odsłonięty jest obszar sfałdowanych utworów serii slobódzkiej pomiędzy dwoma Bystrzycami, co pozostaje niewątpliwie w związku z ponownym wznoszeniem się osi Karpat ku poprzecznej elewacji Majdanu. Szerokość strefy slobódzkiej kreśle tylko znaczną różnicę w rozwinięciu warstw serii slobódzkiej, mierzącą w tej niecce do 1700 m miąższości, w stosunku do serii warstw połanickich i ilów solnych fałdów pokuckich, niewiele przekraczającą 300 m grubości. Na tablicy synoptycznej utworów fliszowych brzeżnych Karpat wschodnich i ich przedgórza, zaproponowanej przez Bujalskiego ([47], str. 4), uderza przedewszystkiem fakt, że serię zlepieńców slobódzkich, mierzęca od łupków menilitowych w jej spągu, do spągu warstw dobrotowskich w nadkładzie około 500 m. rozciąga autor ten na czasokres oligocenu gór., aquitanieniu i bourdigalieu, wówczas gdy przeszło tysiącemetrową miąższość warstw dobrotowskich, warstw o zabarwieniu czerwonem z ilami solnemi w ich stropie—osadów niewątpliwie o znacznie powolniejszym rytmie sedymentacji aniżeli zlepienie — umieszczca Bujalski w czasach helwetu. Zaliczenie głównej masy zlepieńców slobódzkich do burdigalieu, podobnie jak to czynią geologowie rumuńscy dla Karpat południowych wymagałoby przyjęcia znacznego hiatusu pomiędzy eoceńsko-dolnooligoceńską formacją łupków menilitowych a miocenem, na co dotychczas nie widzę dowodów.
Jakkolwiek problem istnienia płaszczowiny slobódzkiej, niewątpliwie bardzo skomplikowany, nie może być uważany za wyjaśniony bez reszty jak długo nie znajdziemy dowodów paleontologicznych co do wieku poszczególnych utworów, to jednak zarówno ogólny charakter tektoniczny tej serii w stosunku do fałdów pokuckich, jej daleko posunięta odrębność facjalna, wreszcie mało przekonywujące argumenty wysunięte przez mnych oponentów, skłaniają mnie do podtrzymania w niniejszej pracy w całej rozciągłości mnych, od szeregu lat wypowiadanych poglądów co do tektonicznej niezależności płaszczowiny slobódzkiej.
wynosi tutaj około 14 kilometrów; składa się ona z odwodowego łęku ilów solnych i czerwonych piaskowcowych ilów Monasterczan, położonych u czoła wyższej jednostki tektonicznej — płaszczyzny bitkowskiej (porównaj z pracą B. Bujalskiego [29]) i odgraniczonych od PnWd najprawdopodobniej partią uskokową, wzdłuż której wypiętrzony został fałd Potoków i wsi Staruni. Skomplikowana budowa tego obszaru od dość dawna zwracała uwagę badaczy tak, że posiadamy szereg interpretacji stosunków tutaj panujących (J. Łomnicki [15], E. Siegfried [18], J. Nowak [20], W. Teisseyre [24], H. de Cizancourt [30] i B. Bujalski [46]).
Utwory serii słobödzkiej wykształcone są u czoła płaszczyzny bitkowskiej podobnie jak w okolicy Słobody Rungurskiej, z tem jednak zastrzeżeniem, że skomplikowana budowa tego odcinka zaciemnia miejscami wzajemny stosunek poszczególnych horyzontów stratygraficznych.
Najstarszym elementem, występującym w okolicy Hwozda, są soczewkowato wycisnięte łupki menilitowe i zlepieńce słobödzkie. Miąższość tych ostatnich wynosi na PnZd od Nadwórnej około 400 metrów; posuwając się jednak dalej w tym kierunku grubość zlepieńców maleje i w okolicy wsi Staruni występują na powierzchni nieznaczne już tylko ich bloki, potrzaśkane przez poprzeczne uskoki. Wobec istnienia strefy uskokowej, ograniczającej od Zd pasmo zlepieńców, trudno jest orzec czy zanikanie tego poziomu jest natury facjalnej, czy też tłomaczy się przyczynami tektonicznymi.
Zlepieńce grzbietu Horodyszcza leżą w serii odwróconej na warstwach dobrutowskich i czerwonych łupkach i piaskowcach Potoków. Jak to już wykazał J. Nowak, fałd Potoków, o jądrze zbudowanem ze zlepieńców i wygniecionych łupków menilitowych, nurza się swym przegubem czołowym ku PnWd tak, że czerwone łupki i piaskowce Potoków znikają tunelowo pod przewróconemi na nie warstwami dobrutowskimi. Kompleks warstw czerwonych wynurza się ponownie w okolicy Bani i zapada ku PnWd pod warstwy dobrutowskie grzbietu Hwozdeckich Łazów. Smugę warstw dobrutowskich pomiędzy dwoma wysadami warstw czerwonych (p. 515 m) tłomaczę więc jako wtórny fałszywy łęk.
W kierunku Staruni wychodzi element ten w powietrze, a z pod podścielających go czerwonych łupków i piaskowców zjawiają się na powierzchni ily solne. których dalszy przebieg ku PdWd znaczą występowania solanek.
Na warstwach dobrutowskich Hwozdeckich Łazów leżą normalnie czerwone łupki i piaskowce łęku Żuraków; w kierunku na PnWd są dwa te kompleksy jeszcze parokrotnie ze sobą prze-
fałdowane, bez większych zresztą komplikacji tektonicznych.
Powyższa interpretacja tektoniczna serii slobódzkiej pomiędzy Nadwórną i Starunią odbiega od dotychczasowych o tym przed-
miocie pojęć; wydaje mi się jednak i z tego powodu stosowną,
że w ogólnych zarysach odpowiada stosunkom tektonicznym, pa-
nującym pośród serii slobódzkiej na Pd od Prutu (por. z prze-
krojami w mojej pracy z r. 1927 [42]), gdzie szeroka niecka Be-
rezowa – Osław, siodłowy wysad Słobody Rungurskiej i fałszywe
siodło Łanczyna z ilami solnemi w jądrze odpowiadałyby: łękowi
Mołotkowa, antyklinalnej strefie Hwozda–Bzowacza i fałszywemu
siodłu Potoków – Staruni. Regularnie pofałdowana strefa pomiędzy
Żurakami i Horocholiną stanowiłaby zaś odpowiednik czołowych
dygitacyj w okolicy Peczynizyna.
Okolica wsi Staruní wykazuje stałe przechylenie warstw ku
PnWd, przyjąć więc tutaj musimy istnienie ruchów wstecznych,
najprawdopodobniej związanych z izostatycznem osiadaniem niecki
Mołotkowa—Markowej jako rezultatu nasuwania się na nią płaszc-
zowniny bitkowskiej. Hipoteza ta tłomaczyłaby nam również
istnienie strefy uskoków podłużnych na zachodniej granicy pasma
zlepieńców Hwozda.
H. de Cizancourt [30] wyróżnił w obrębie serii slobódz-
kiej na przedgórzu Karpat wschodnich trzy odrębne łuski, które
charakteryzuje odmiennem wykształceniem petrograficznem hory-
zontu warstw czerwonych, w stropie warstw dobrotowskich. Nie-
wątpliwie istnieją znaczne odchylenia w facjalnym wykształceniu
horyzontu czerwonych łupków i piaskowców serii slobódzkiej,
przeprowadzenie jednak poddziałów tektonicznych na tej podstawie
wymaga zdaniem mojem jeszcze bardzo szczegółowych zdjęć i ścis-
łego opracowania petrografji poszczególnych smug utworów czer-
wonych.
W okolicy pomiędzy Nadwórną i Sołotwiną kontrast w wy-
kształceniu czerwonych warstw Monasterczan i utworów czerwo-
nych Potoków jest bardzo znamienny. Pomiędzy Mołotkowem
i Monasterczanami występuje w obrębie niecki ilów solnych, do-
brze odkryty wzdłuż prawego brzegu Maniawki, zespół piaszczystych
ilów niewyraźnie warstwowanych, o ławicach od kilkunastu
do kilkudziesięciu centymetrów grubości, zabarwionych na kolory:
ciemno-wiśniowy, żółtawo-brunatny, szaro-zielony lub szary. Iły te
Rys. 1. Geologiczne przekroje okolicy Nadwórnej i Staruni.
1. Warstwy stebnickie; 2. iły solne; 3. czerwone łupki piaskowe; 4. warstwy dobrótowskie; 5. zlepieńce slobódzkie; 6. łupki meniit.
rozpadają się na grudki o muszlowym przełomie, są mniej aniżeli łupki sypliwe i zawierają częstokroć odłamki miękkich, jasnych, szaro-zielonych iłołupków, przypominających swem petrograficznem wykształceniem iłołupki solne. Rzadziej występują warstewki szarozielonych lub ceglastych iłołupków i ławice miękkich wąskowarstwowanych, szarych piaskowców. Żyłki białego lub różowego gipsu towarzyszą tym warstwom wzdłuż ich powierzchni łupliwości.
Jakkolwiek bezpośredni kontakt tej serii z ilami solnemi Markowej nie jest odsłonięty, to jednak nieopodal zachodniej granicy utworów czerwonych występują: miękkie, szare, średnio-ziarniste, lub zlepieńcowate piaskowce z odłamkami czarnych, bitumicznych łupków (łupków menilitowych), rogowców, z ziarnami kwarcu i okruchami skał prakarpackich, szare ilaste piaski, szaro-zielone i szaro-brunatne ily, częstokroć łupkowe; miejscami występują w warstwach tych czerwonawe naloty. Jest to więc kompleks przejściowy.
Warstwy czerwone w okolicy Nadwórnej wykształcone są wręcz odmiennie: przeważają tu gruboziarniste piaskowce mikowe w niezbyt miąższych ławicach obok zdecydowanych łupków barwy wiśniowo-czerwonej, z drobnymi łuskami białego łyszczynku na powierzchniach łupliwości. Warstwy te przechodzą stopniowo do warstw dobrutowskich.
Znacznie mniej jasne są stosunki w obrębie pierwszej z opisanych seryj warstw o zabarwieniu czerwonym. Piaszczyste ily Monasterczan ułożone są stromo; w południowo-zachodnich odkrywkach zapadają pod kątem 70—90° ku PnWd. Na zachodnim zboczu doliny Łukawca upad warstw czerwonych jest przeciwny, ku PdZd. Zarówno więc odrębności natury petrograficznej jak i układ czerwonego kompleksu Monasterczan przemawiają za interpretacją tej masy jako łęku wśród ilów solnych Markowej i Wielkiego Łukawca.
W kierunku Mołotkowa smuga ta zwęża się i znika z powierzchni tak, że całą szerokość niecki zajmuje tutaj formacja solna. Jedynie na drodze z Mołotkowa do Nadwórnej występują w rowach przydrożnych czerwonawe ily, płasko ułożone. Jeszcze bardziej uderzającym jest fakt, że szyb Geo I, wywiercony na przedłużeniu smugi warstw czerwonych Monasterczan, w okolicy Ropyszczca, na Pd od kopalni wosku ziemnego, nie napotkał do głębokości 896 m warstw czerwonych. B. Bujalskiemu zawdzięczam profil wiercenia Tow. Franco-Polonaise w dolinie Lukowca, który wykazuje 185 m formacji solnej i notuje pod nią w warstwy gruboziarnistych piaskowców i czerwonych łupków, zbliżonych facjalnie do czerwonej formacji Nadwórnej, wybitnie się różniących od czerwonych warstw Monasterczan, mimo że wiercenie to założone było w nieznacznej odległości od tych ostatnich.
Powyższe fakty nasuwają przypuszczenie, że formacje o zabarwieniu czerwonem Nadwórnej (serja slobódzka) i Monasterczan nie są równorzędne co do wieku i że piaszczyste ilły Monasterczan leżą w stropie ilów solnych, są od tych ostatnich młodsze i odpowiadają najprawdopodobniej warstwom srebnickim tortonu (por. rys. 1).
Na PnZd od Bystrzycy Sołotwińskiej badania geologiczne są utrudnione ze względu na brak dostatecznej ilości odkrywek. Bujalski [46] ogłosił ostatnio szereg bardzo sumiennych obserwacji poczynionych w okolicy Dźwiniacza, w dorzeczu Sadzawki i w dolinie Łukwi. Z badań tych wynika, że typowo rozwinięta i poafadowana serja slobódzka (warstwy dobrotowskie, czerwone łupki i piaskowce) pomiędzy Żurakami i Horocholiną, ciągnie się nieprzerwanie poprzez doliny potoków Rakowego, Dźwiniaczanki i Sadzawki, ku dolinie Łukwi. Warstwy dobrotowskie Głębokiego zdają się być przedłużeniem czołowego fałdu serii slobódzkiej, opisanego przez de Cizancourta we wsi Petrance [30]. Ilły solne występujące w jarze Sołonec, około wsi Chmielówki, najprawdopodobniej odpowiadają łękowi formacji solnej, odkrytemu we wsi Petrance, nad Bereźnicą, powyżej gościnca prowadzącego z tej wsi do Topolska. Czerwone warstwy Rosulnej stanowiłyby wedle Bujalskiego przedłużenie łęku Żuraków.
Znacznie bardziej skomplikowane stosunki panują w okolicy Dźwiniacza. Pod czerwonemi, wapnistemi łupkami istnieje tutaj wysad ilów i piaskowców należących do formacji solnej. W spągu tych ostatnich przewiercono wedle Bujalskiego [46]: prawdopodobnie warstwy polanickie, łupki menilitowe z rogowcami i warstwy popielskie, a więc element stratygraficznie obcy serji slobódzkiej i zalegający w jej podłożu. W kierunku Bystrzycy Sołotwińskiej autor ten stwierdził rozdwojenie się smugi ilów solnych Dźwiniacza, przyczem oba ramiona formacji solnej przedziela pasemko warstw dobrotowskich. Jeżeli wraz z Bujalskim uznamy pasemko to za odpowiednik serii zlepieńców slobódzkich, warstw dobrotowskich i czerwonych łupków Staruni, to przyjąć
musimy stopniowe wyklinowywanie się ku PnZd zasuniętego antyklinalnego wysadu Hwozda—Bzowacza, najprawdopodobniej tu i tam spowodowanego przyczynami tektonicznemi.
Na PnZd od Sołotwiny teren jest zupełnie zakryty przez utwory terasowe, nie wiemy przeto co się dzieje w tym kierunku z czerwonemi warstwami Monasterczan. Jeżeli łęk dolno-tortońskich utworów istnieje na Pn od Bystrzycy Sołotwińskiej, to wychodzi on niewątpliwie w powietrze na poprzecznej elewacji Majdanu. Bujalski zaznacza istnienie łęku, zbudowanego z szarych wapnistych łupków z potężnemi ławicami drobno i gruboziarnistych piaskowców i cienkimi wkładkami czerwonych łupków, w dolinie Łukwi. Łęk ten wychodzi ku PdWd (na elewacji Majdanu) w powietrze. W obecnym stanie badań, ta, tak skomplikowana budowa serii slobódzkiej w obrębie elewacji Majdanu nie da się wyjaśnić bez reszty.
Obszar przedgórza pomiędzy dolinami Bereźnicy i Świcy został zbadany przez de Cizancourt'a [30]; moje własne spostrzeżenia potwierdzają w ogólnych zarysach sumienne obserwacje tego badacza, poprzedzanę przeto na ogólnem zobrazowaniu stosunków tu panujących oraz na poczynieniu pewnych uwag uzupełniających co do tych okolic, które de Cizancourt opisał mniej szczegółowo.
Dobrze odsłonięty profil poprzez serię slobódzką śledzić możemy wzdłuż Łomnicy i Bereźnicy. Występują tu cztery zluskwane siodła warstw dobrotowskich, pochylone ku PnWd. Na południowo-zachodnich skrzydłach tych jednostek przechodzą warstwy dobrotowskie normalnie w czerwone łupki i piaskowce. Czołowa łuska warstw dobrotowskich nasunięta jest na ily solne, odkryte w łożysku potoku w pobliżu dolnej cerkwi w Petrance.
Warstwy dobrotowskie wykształcone są w postaci: ciemnoszarych iłołupków, mało wapnistych, blaszkowato się rozpadających i ławic jasno-szarych, mikowych, wapnistych piaskowców. W północno-wschodniej części tej serii zdarzają się wąskie wkładki czerwonych iłołupków, świadczące o częściowem zachowaniu odwróconego skrzydła czołowej łuski slobódzkiej. Cały ten kompleks warstw dobrotowskich jest bardzo intensywnie sfałdowany. Ku PnWd występują wzdłuż Bereźnicy szare ily plastyczne lub wąskowarstwowane, z cienkimi ławicami miękkich piaskowców, równie silnie sfałdowane. Odróżnienie tych dwóch różnowiekowych kompleksów przedstawia niekiedy pewne trudności, zwłaszcza, że ily
solne, leżące w spagu niewątpliwych warstw dobrotowskich Petranki nie zawierają gipsu. Jednakże źródła solne, występujące na przedłużeniu tej smugi ilów solnych u źródlisk potoku Buczków, potwierdzają słuszność naszego przydziału. O podobnych trudnościach w rozgraniczeniu warstw dobrotowskich od zewnętrznej smugi ilów solnych na przedpolu serii slobódzkiej, wspomina Bujalski w dolnych partjach potoków Dźwiniaczówki i Rakowego, w pobliżu Bystrzycy Sołotwińskiej.
Iły solne górnej części wsi Petranki leżą w stropie warstw czerwonych normalnego skrzydła czołowej łuski slobódzkiej, jak tego dowodzą stopniowe przejścia pomiędzy dwoma temi kompleksami. Jest to więc niewątpliwie łąk, który znajduje swe przedłużenie ku PdWd w okolicy leśniczówki Łukwy i we wsi Chmielowce, gdzie również występują na powierzchni ily solne (por. Bujalski [46], str. 10).
Bardziej zachodnie łuski serii slobódzkiej w dolinie Bereźnicy, odznaczają się piaskowcowem wykształceniem warstw dobrotowskich; miejscami zachowały one w skrzydłach odwróconych wyciśnięty kompleks warstw czerwonych.
Na PnZd od doliny Łomnicy możemy śledzić dalszy przebieg serii slobódzkiej wzdłuż lewego brzegu Czeczwy, pomiędzy Monasterem (na Pn od Rożniatowa) i Strutynem Wyżnim. Warstwy dobrotowskie, o przeważająco piaskowcowym, miejscami drobnozieliętowym charakterze, występują w stromym północnym brzegu tej rzeki, powyżej głównego gościnca; stopniowe przejście tego poziomu do czerwonych łupków i piaskowców jest doskonale odsłonięte na przestrzeni conajmniej 300 m w górę rzeki. Zespół ten stanowi przedłużenie południowo-zachodnich łusek Krasnej.
Na Pn od Strutyna Niżniego, po obu stronach wielkiego lewobrzeżnego jaru, uchodzącego do doliny Czeczwy, widnieją w stromem zboczu: ciemno-wiśniowe lub brunatne piaszczyste ily, żle uwarstwowane, z wkładkami szaro-zielonych ilów i szarawych, miękkich piaskowców. Wśród ilów występuje gips w żyłkach i drobnych gruzełkach.
Idąc w górę rzeki obserwujemy na Zd od Strutyna Niżniego gruby kompleks szarych ilów w wąskich warstwach, rozpadających się na nieregularne odłamki, przeławionych warstawkami drobnoziarnistych piaskowców, żółtowo wietrzujących. Serię tę zaliczam do formacji solnej. Mniej więcej na pół drogi pomiędzy obu Strutynami występuje wśród ilów solnych, sądząc po upadach warstw —
w kształcie łęku, kompleks ciemno-wiśniowych i zielono-szarych ilów oraz wiśniowych ilów piaszczystych w grubszych warstwach, z okruchami ciemno-szarych łupków. Wśród ilów zalegają wąskie warstewki zlepieńców z otoczaków skał zielonych oraz drobnoziarniste piaskowce, brunatno wietrzejące, w postaci soczewkowatych ławic lub luźnych buł. Skała zawiera tutaj również żyłki gipsu.
Zarówno łękowy układ tych warstw jako też podobieństwo ich do czerwonych warstw Monasterczan, nasuwają przypuszczenie, że leżą one w stropie ilów solnych i odpowiadałyby warstwom stebnickim. Byłoby to zatem przedłużenie odwodowego łęku serii slobódzkiej, u czoła wyższych jednostek tektonicznych.
Na odcinku przedgórza pomiędzy dolinami Czeczwy i Świcy posiadamy dobrze odkryty przekrój poprzez serię slobódzką w dolinie Turzanki. Około drogi prowadzącej z doliny do Słobody Bolechowskiej, występuje na granicy lasów państwowych przejściowy kompleks warstw dobrotowskich i czerwonych łupków i piaskowców, o upadach skierowanych ku PnZd. Nieco dalej na Pn widzimy utwory czerwone, które zdają się zapadać pod ily solne odsłonięte we wsi Słobodzie B. Wyraźna zmiana kierunku szerzenia w okolicy Rachinia świadczy o zanurzaniu się południowo-zachodnich łusek serii slobódzkiej ku PnZd.
Dolina Turzanki odkrywa nam drugą, zewnętrzną strefę serii slobódzkiej. W spagu ilów solnych Słobody Bolechowskiej leży kompleks warstw czerwonych, które przechodzą we wsi Bolejowie typowe warstwy dobrotowskie, nasunięte ku PnWd na ily solne Turzy Wielkiej. Czołowa ta łuska serii slobódzkiej zawija pomiędzy dolinami Turzanki i Świcy ku zachodowi, a nawet ku południowemu zachodowi, gdyż idąc prawym brzegiem Świcy, w górę rzeki, spotykamy warstwy dobrotowskie, w przeważająco łupkowem rozwinięciu, dopiero naprzeciw wsi Czołhany, przy ujściu rzeczki Łuszczawy. W okolicy Zarzecza Górnego leżą one w kształcie szerokiego łęku, którego oś zapada ku PdWd, a zatem wychodzącego w przeciwnym kierunku, prawdopodobnie w powietrze.
Jeszcze dalej w górę rzeki, nie dochodząc do wsi Huziejowa, znajdujemy w korycie Świcy czerwone ily przeławicowe z szarem iłołupkami i z wąskimi ławiczkami miękkich szarych piaskowców. Odkrywka ta stanowi przejście do szarych ilów plastycznych, bardzo wąsko-warstwowanych iłołupków o jasnych nalotach i drobno-ziarnistych miękkich piaskowców, które zaliczyć już wypada do ilów solnych. Zdają się one stanowić przedłużenie łuku formacji solnej Słobody Bolechowskiej.
Przeważające zawijanie warstw serii slobódzkiej, wyklinowywanie i zanurzanie się jej elementów tektonicznych w kierunku północno-zachodnim, pomiędzy Łomnicą i Śvicą, jest tem prawdopodobniejsze, że na lewym brzegu Sukieli nigdzie już nie znajdujemy warstw dobrotowskich, których ostatnie ku PnZd płaty zalegają nad Śvicą. Jedynie czerwone ily występujące pomiędzy Wołoską Wsią i Banią około Morszyna można zaliczyć do serii slobódzkiej: kompleks ten położony jest w kierunku szerzenia czerwonych utworów łożyska Świcy, pomiędzy Huziejowem i Czołhanami i jest podobnie do nich pod względem petrograficznym wykształcony. Północne kierunki warstw nad Sukielą przemawiałyby za zanurzeniem się osłony serii slobódzkiej w głąb ku PnZd.
Bujalski opisał ostatnio (46, str. 7) smugę warstw czerwonych nad Żyżawa, około Niniowa Górnego, podkreślając odmienne ich petrograficzne wykształcenie w stosunku do czerwonych utworów, odsłoniętych nad Sukielą. Występują tam bowiem: blado-czerwone, zielonawe lub szare margle z ławicami skorupowych piaskowców, przypominające swem wykształceniem warstwy stebnickie.
Poza temi dwoma smugami utworów czerwonych, cały obszar pomiędzy Bolechowem i Morszymem, o ile sądzić można z bardzo nielicznych odkrywek, wypełniają szare warstwowane ily z nieznaczną ilością piaskowców, miejscami poprzecinane żyłkami gipsu, znaczone występowaniem solanek i należące niewątpliwie do formacji solnej.
Przekraczając dolinę rzeki Stryja i śledząc przykarpacką smugę ilów solnych w kierunku na Borysław, wchodzimy w obszar badany ostatnio przez: de Cizancourta [38], Bujalskiego [37, 46] i Tołwińskiego [43].
Pomiędzy brzegiem nasunięć karpackich o warstwach zapadających ku PdZd i wychodniami strefy czerwonych margli stebnickich o północno-wschodnich upadach, rozpościera się pas ilów solnych o zmiennej szerokości, w znacznym stopniu zależnej od poprzecznych wypiętrzeń tektonicznej osi Karpat i ich podłoża. Pośród ilów solnych wyróżnił Bujalski pomiędzy Uliczmem, Dobrohostowem i Truskawcem kompleks grubo-ziarnistych, wapnistych piaskowców, tworzących morfologiczne wyniosłości. Utwór
ten łączy Bujalski w jedną stratygraficzną całość ze zlepieńcami Glorietty w Truskawcu i uważa je za wstecznie przechylone siodło, wynurzające się pośród ilów solnych.
Że budowa geologiczna smugi ilów solnych w okolicy Truskawca należy do jednego z najtrudniejszych problemów na wschodnio-karpackiem przedgórzu, dowodzą tego krańcowo odmienne interpretacje podane przez różnych badaczy. Tektoniczną interpretację tej okolicy dał już Teissreyre (24, str.351, 381), zaliczając łupki bitumiczne, zielone zlepienie i warstwy dobrotowskie Truskawca do swej płaszczowiny truskawieckiej przyczem podkreślił wsteczne obalenie tego fałdu.
Przeciw zaliczeniu zlepieńców truskawieckich, przypominających swym składem petrograficznym zielone zlepienie słobódzkie, do formacji ilów solnych (jak to czynią Tołwiński i Bujalski) przemawia fakt występowania w okolicy Glorietty w Truskawcu: czarnych łupków bitumicznych z rogowcami, w bezpośrednim kontakcie ze zlepieńcami (de Cizancourt). Analiza mapki ogłoszonej przez tego badacza [38] wskazuje na znamiennie zbliżanie się ku sobie w kierunku ku PnZd dwóch pasemek zlepieńców Worotyszcza i Glorietty, które zdają się łączyć w okolicy Lipek. Pasemka te obrzeżają wraz ze smugą ilów solnych serję: szarych ilolupków z wtrąceniami mikowych piaskowców o pręgach faliystych i z ilolupkami o zabarwieniu blado-czerwonym w środkowej partii tej masy. De Cizancourt widzi tu wstecznie przechylone siodło, zanurzające się ku PnZd, wówczas gdy Bujalski interpretuje masę tą jako łęk w tymże kierunku wychodzący w powietrze; Tołwiński wreszcie przyjmuje tutaj istnienie szczątków łęku warstw stebnickich u czoła wgłębnego fałdu borysławskiego. Za interpretacją Bujalskiego przemawiałoby ogólne wznoszenie się osi tektonicznej ku PnZd, czego dowodzą zarówno dźwiganie się wgłębnego fałdu borysławskiego jak i cofanie się brzegu wyższych nasunięć karpackich ku Pd, zaś margli stebnickich ku Pn. Łupki bitumiczne z rogowcami, występujące wraz ze zlepieńcami Glorietty, stanowią jednak element stratygraficznie obcy ilom solnym; petrograficzny zaś charakter szarych łupków i piaskowców Worotyszcza, bardzo zbliżony swym wyglądem do warstw dobrotowskich serji słobódzkiej, komplikuje jeszcze bardziej zagadnienie budowy okolicy Truskawca.
W związku z wyżej opisaną budową tektoniczną przykarpackiej strefy przedgórza, w jego południowo-wschodnim odcinku,
wydaje mi się najbardziej prawdopodobną następująca teza: serja slobódzka, zapadająca wgłąb i ku Zd na linji rzeki Świcy, cofa się w kierunku na Borysław pod brzeźne nasunięcia karpackie tej okolicy, czego dowodzi chociażby zbliżanie się wielkiej niecki torońskiej do czoła wyższych jednostek tektonicznych. Jeżeli istnieje ona w podłożu, to wydaje się prawdopodobnem wygniecenie i spiętrzenie oderwanych płatów tej serii u czoła wgłębnego leżącego fałdu Borysławia-Nahujowic, przekraczającego tutaj ku PnWd krawędź wyższych nasunięć i skib.
Na PnZd od Borysławia, w miarę zwężania się przykarpackiej smugi ilów solnych, zbliża się do orograficznego brzegu Karpat kompleks spiętrzonych warstw stebnickich, a wraz z niemi przedkarpacka niecka tortonu.
Powyższy przegląd dał nam jedynie fragmenty budowy geologicznej przedgórza, w jego części zajętej przez sfałdowaną serję slobódzką, mimo to jednak umożliwia on sformułowanie szeregu tez, które uważam w przewodnich linjach za ustalone.
Stwierdziliśmy zatem występowanie na bezpośrednim przedpolu wyższych nasunięć, skib i łusek wschodnio-karpackich, pomiędzy Czeremoszem i Świcą sfałdowanej i nasuniętej ku PnWd serii Słobódzkiej. Pośród tej strefy jedynie na jej południowym odcinku występują stratygraficznie starsze horyzonty: zlepieńców slobódzkich, łupków menilitowych i eocenu. Jak to już podkreślił de Cizancourt [30], na szerzeniu tej strefy ku PnZd nastąpił zanik starszych elementów lub odkłucie młodszego zespołu warstw dobrotowskich, czerwonych łupków i piaskowców i ilów solnych od starszego podłoża (na Pn od doliny Bystrzycy Sołotwińskiej). Dla tej więc strefy nie formacja o zabarwieniu czerwonem, wobec występowania petrograficznie zbliżonych utworów w spągu przedkarpackiego tortonu, jest przewodnim elementem, jak to utrzymuje Tołwiński, lecz zespół trzech stratygraficznemi przejściami ze sobą związanych poziomów: warstw dobrotowskich, czerwonych łupków i piaskowców i ilów solnych, które 45 lat temu trafnie wydzielił już R. Zuber na przedgórzu Karpat Pokuckich.
Tektoniczny charakter tej strefy znaczą, na Pn od Bystrzycy Sołotwińskiej, od PdZd na PnWd nasunięte łuski. Jedynie w granicach elewacji pokuckiej, dzięki znaczniejszemu poprzecznemu wypiętrzeniu Prakarpat, zyskujemy wgląd w głębsze partie serii slobódzkiej: tutaj więc znajdujemy na powierzchni dowody płaszczowinowego jej charakteru. Że zaś przełądowane masy filszu karpackiego posunęły się na predysponowanych depresjach podłoża dalej w kierunku północno-wschodnim aniżeli to miało miejsce na poprzecznych elewacjach masywu, przeto oczywistem wydaje się, że serja slobódzka zachowuje charakter płaszczyznowy i na swem przedłużeniu ku PnZd, cofając się i zanurzając w głąb na Pn od Świcy.
Jeszcze jaśniej występuje charakter strefy slobódzkiej, organicznie związanej z nasunięciami karpackimi, gdy przyjrzymy się stosunkom geologicznym panującym w obramiającej strefę tą od PnWd niecce tortońskiej.
III. Przedkarpacka strefa tortonu pomiędzy Przemyślem i Kutami.
Morfologicznej krawędzi Karpat Przemyskich, zbudowanej z warstw kredowych i eoceńsko-oligoceńskich, towarzyszy od wschodu wąska smuga sinawo-szarych ilów solnych, z warstwą ilów zielonych w spagu. Smuga ta pomiędzy Przemyślem i Chyrowem rzadko kiedy przekracza szerokość 150 m i zapada naogół ku Zd i PdZd pod nasunięte łuski Karpat. Śledzić ją możemy na podstawie prac Niedźwiedzkiego [6], Friedberga [9], Wiśniowskiego [11], ostatnio ogłoszonych spostrzeżeń de Cizancourt’a [50] oraz własnych obserwacji, na PnZd od Pikulic i dalej ku południowi poprzez Kniażyce, Żupę, Berendowice, Sólę, Hujsko, Lacko i Dobromil. Przebieg ilów solnych znaczą występowania solanek, gipsu i złoża soli kamiennej w Lacku.
Do ilów solnych przylegają zgodnie od wschodu: gruboławicowe, częstokroć zlepieńcowate piaskowce zawierające miejscami większe otoczaki, rzadziej grubo-otoczakowe zlepieńce, z wkładkami czerwonych i ciemno-szarych ilów i iłołupków, parokrotnie się powtarzającemi. Bezpośrednio do ilów solnych przylegają najczęściej ławice gradowca lub zlepieńca złożonego z drobno lub grubo-otoczakowych elementów wapieni, skał zielonych i okruchów jaskrawo-czerwonych twardych łupków. W tych miejscach gdzie kontakt ten jest dobrze odsłonięty, jak np. przykład na Zd od Lacka i w kopalni soli, śledzić można niewątpliwie zgodne, stratygraficzne przejście pomiędzy ilami solnemi i serją zlepieńców, piaskowców i czerwonych łupków mimo, że facjalna zmiana osadów jest tu naogół dość nagła. Zlepieńce te i piaskowce, leżąc w stropie ilów solnych a więc od nich młodsze, nazwał Niedźwiedzki [6] piaskowcem żupnym.
Po Niedźwiedzkim wyróżnił również Friedberg ten młodszy od ilów solnych poziom zlepieńcowatych piaskowców i czerwonych łupków, w przeciwstawieniu do starszych od ilów solnych utworów czerwonych serii słobódzkiej [9, str. 8].
Pomiędzy Przemyślem i Chyrowem kompleks zlepieńców, zlepieńcowatych piaskowców i czerwonych łupków, występujących w stropie ilów solnych, zyskuje na miąższości w kierunku ku PdWd, od 200 do 500 m. Ku górze kompleks ten przechodzi zwolna w szare ilołupki i szaro-zółtawe ily z wąskimi ławicami piaskowców. Jeszcze wyżej przeważają parometrowej grubości warstwy jasnych, drobno-ziarnistych piasków z wkładkami ciemnoszarych ilów, nieco łupkowych. Przekroje przez tą serię są najlepiej odsłonięte w okolicy Dobromila i wykazują ku Wd przewagę utworów ilasto-piaszczystych (w dolinie Jasienki, pomiędzy Tarnawą i Pietnicą). W tej okolicy miąższość serii szarych ilów i piasków wynosi do 1300 m.
Na przedłużeniu tego profilu ku Wd, u stóp grzbietów Radycza i Gibeli zjawiają się początkowo wąskie warstwy brekcjowatych piaskowców z okruchami białych margli i rogowców menilitowych karpackich oraz typowych dla całego kompleksu warstw w stropie ilów solnych zalegającego, kawałków jaskrawo-czerwonych, twardych łupków. Zależnie od miejsca przekroju przeważają utwory piaszczysto-zlepńcowe lub szaro-zółtawe ily, gruzełkowo rozwadające się, w wąskich warstewkach.
Na coraz bardziej stromo wznoszących się, zachodnich zboczach Radycza i Gibeli ilość zlepieńcowych wkładek wzrasta; zwiększa się również wielkość otoczaków karpackich piaskowców i margli rogowcowych. Dobrych odkrywek na tych, z luźno spojonych bryłowych zlepieńców zbudowanych grzbietach, jest bardzo niewiele.
Na całej szerokości opisanego w okolicy Dobromila profilu upad warstw jest naogół stromy i przeważnie skierowany ku Zd i PdZd, w obrębie serii piaskowców i czerwonych łupków oraz ich bezpośredniego nakładu. Nieopodal jednak zachodnich zboczy Radycza i Gibeli warstwy przechylają się stopniowo ku Wd.
Na wschodnich zboczach tych grzbietów, morfologicznie dominujących nad przedgórzem, warstwy zlepieńców radyckich tracą stopniowo na miąższości i przechodzą w piaski i szare ily, o podobnem wykształceniu do spągowych utworów na zachodnich zboczach Radycza i Gibeli oraz do ilów krakowieckich. Równocześnie upad warstw zmienia się na południowo-zachodni. O ile więc wnosić można z istniejących odkrywek, masy zlepieńców radyckich posiadają układ łękowy. Z badań Friedberga [9] i de Cizancourta [50] wynika, że na Wd od grzbietów Radycza i Gibeli utwory tortońskiego przedgórza sfałdowane są w conajmniej dwa szerokie siodła, przyczem w jądrach tych fałdów wynurzają się ilołupki o zabarwieniu czerwonem: we wsiach Hruszatycach i Stroniowicach—Boratyczach. Dwa te siodła przedziela łęk Niżankowiec, zbudowany z szarych ilów i piasków o południowo-zachodnich upadach warstw. Brak zlepieńców w obrębie tego łęk, jako odpowiednika zlepieńców radyckich, przemawia za hipotezą, wypowiedzianą przez de Cizancourta, że zlepieńcowy ten utwór zapewne o charakterze deltowym wyklinowuje się ku Wd od grzbietów Radycza i Gibeli.
Jeszcze dalej ku Wd, w granicach arkuszy Sambor i Mościska, istnieje nieznaczna ilość odkrywek ilów krakowieckich, które są, wedle obserwacji A. M. Łomnickiego [4] i Friedberga [9], miejscami dość intensywnie sfałdowane, jeszcze na odległości 30 do 40 km od orograficznego brzegu Karpat.
Kompleks piaskowców i czerwonych łupków wraz ze zlepieńcami i ilami solnemi w ich spagu, obrzeża od Wd wyginające się na depresji Przemyśla ku PnWd masy fliszu karpackiego. Wraz z tym ostatnim zmieniają więc warstwy mioceńskie kierunek Pn-Pd, przeważający pomiędzy Lackiem i Witoszycami, na szerzenie PdZd-PnWd powyżej Grochowiec. Ostatnie ku Pn ślady tych warstw znalazłem na PnZd od Pikulic, na zachodnim stoku wzgórza p. 284 m. Nakład tego kompleksu jest na Pn od Niżankowic zaślany przez mieszane żwiry dyluwialne i utwory napływowe. Zlepieńce Radycza i Gibeli, sądząc po morfologii, zanikają w kierunku północnym, przechodząc w utwory ilasto-piaszczyste, podobnie jak to ma miejsce na południowo-wschodnim szerzeniu tych warstw.
Na Pd od Lacka obserwujemy podobne wyginanie się warstw miocenu równolegle do kierunku Karpat, ku PdWd. Ilły solne ciągną się przez Chyrów i Berezów ku Starej Soli; od wschodu towarzyszą im utwory o zabarwieniu czerwonem i o podobnym składzie petrograficznym jak w okolicy Dobromila.
Na północnych stokach doliny Strwiąza, wraz ze zmianą kierunku, przechodzą zlepieńce radyckie na szerzeniu tego kompleksu w utwory piaszczyste i ilaste. Jedynie rzadkie warstewki zlepieńcowatych piaskowców znaczą przebieg poziomu, odpowiadającego czasowo wzmożonej erozji w obrębie Karpat Dobromielskich. Dobrze odsłonięty przekrój tych warstw śledzić możemy wzdłuż Strwiąża, pomiędzy Laszkami Murowanemi i Czaplami. W tej ostatniej miejscowości, a więc w strefie osadów zbliżonych swem położeniem stratygraficznem do zlepieńców radyckich, występuje dość bogata fauna, głównie grubo-skorupowych małży, znana już Friedbergowi [9] i będąca obecnie w opracowaniu w Zakładzie Geologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W stropie piaszczystych ilów ze skamielinami, zapadającymi ku PnWd pod kątem 45°, zalega gruba ławica zlepieńców litotamniowych. W porównaniu z przekrojem Radycza uderza nad Strwiążem brak odpowiednika łęku, w którym zachowały się utwory zlepieńcowe, spotykamy tu bowiem upady warstw skierowane jednolicie ku PnWd.
Częste zmiany facjalne, występujące w serii utworów leżących w stropie ilów solnych, na Pn od doliny Strwiąza, są wyrazem zmiennego rytmu sedymentacji u pobrzeża przedkarpackiej niecki tortońskiej. Pierwszymi zwiastunami słabych jeszcze ruchów orogenicznych w obrębie łańcuchów karpackich są zlepieńce i piaskowce, zalegające w stropie ilów solnych. Czy jednak otoczaki wapieni, skał zielonych i czerwonych fyllitów pochodzą bezpośrednio ze szczątków prakarpackich grzbietów, jak to przypuszcza de Cizancourt [50, str. 314], czy też leżą one na wtórnem złożu i są rozmitym prakarpackim materiałem ze starszych horyzontów fliszu, tak obficie w okolicy Przemyśla i Dobromila występującym, trudno jest na zasadzie dotychczasowych badań zdecydować. Ogólny rozwój łańcuchów karpackich przemawiałby raczej za tą drugą hipotezą. Dowodem na to służą chociażby zlepieńce radyckie, pośród których występują równocześnie otoczaki skał fliszu karpackiego obok elementów prakarpackiego pochodzenia.
Zlepieńce radyckie, złożone w postaci wielkiej soczewki, oznaczają gwałtowne wzmożenie się erozji na odcinku Karpat Dobromielskich, poprzedzającej okres spokojnej sedymentacji górnych ilów krakowieckich. Stanowią one równocześnie brzegową fację tortonu, przechodzącą stopniowo ku Wd do bardziej od ówczesnych Karpat odległych obszarów osadów wód głębszych.
Na PdWd od doliny Strwiąza, różnice petrograficzne w spągu
ilów tortońskich stopniowo się zacierają. Wyraźnie zaznacza się jedynie granica pomiędzy przykarpacką smugą ilów solnych i serią czerwonych ilów, margli i piaskowców, miejscami drobno-zlepieńcowych, zapadających ku PnWd. Granica ta przebiega na PnWd od Starej Soli, poprzez wsie Torchanowice i Kobło Stare w dolinie Dniestru, przez Błażów, Czerchawę, Winniki, Nahurowice, Modrycz, Solec ku Stebnikowi. Kompleks warstw o zabarwieniu czerwonem tworzy szereg pagórkowatych wyniosłości, dominujących ponad dolinną smugą ilów solnych.
De Cizancourt opisał ostatnio (50, str. 307-8) odkrywki utworów tortońskich w okolicy na Pn od Nahurowic. Notujemy za tym autorem: stromy, ku PnWd zapadający, układ warstw czerwonych margli obramionych od wschodu szerokim łękiem wypełnionym przez utwory odpowiadające warstwom balickim tego autora: ławice piasków i zielonawych piaszczystych margli, oraz, w jądrze tego łęku występujące, górne ily krakowieckie z fauną, znaną z miejscowości Niedźwiedziej i Stupnicy. Pomiedzy tą ostatnią a gościńcem Drohobycz-Sambor występują ponownie na powierzchni margle czerwone, o upadzie warstw skierowanych ku PdZd. Łęk ten byłby odpowiednikiem synkliny Radycza.
Utwory mioceńskie przedgórza Karpat pomiędzy Nahurowicami i doliną Stryja opisali ostatnio Tołwiński [43], i Bujalski [37, 46]. Wedle pierwszego z tych badaczy, ily solne przechodzą tutaj, podobnie jak to ma miejsce na PnZd, w sposób stratygraficznie ciągły do serii warstw o zabarwieniu czerwonym (warstw stebnickich Tołwińskiego). Podobnie jak to obserwowaliśmy w okolicy Dobromila i Chyrowa, spąg formacji czerwonej wykształcony jest przeważnie pieszkowcowo, czerwone łupki są naogół margliste, istnieją również wkładki szarych ilotłupków. W stropie tej serii w okolicy Drohobycza ilość miękkich piaskowców i piasków ponownie wzrasta. Tołwiński przypisuje warstwom stebnickim przeszło tysiąco-metrową miąższość, wówczas gdy w okolicy Dobromila grubość tych utworów jest znacznie mniejsza, nie przekracza 500 m i maleje coraz bardziej w kierunku Przemyśla. Według obliczeń de Cizancourta, miąższość warstw balickich, w nadkładzie serii czerwonej, wynosi pomiędzy Drohobyczem i doliną Bystrzycy od 1000 do 1500 m.
Smuga przykarpackich ilów solnych znacznie się rozszerza w okolicy Drohobycza; zewnętrzna jej granica z marglami stebnickimi wygina się na poprzecznej elewacji w kształcie łuku ku
PnWd, w związku z zapadaniem warstw stebnickich w tym kierunku.
Na PdWd od Stebnika, gdzie w spągu warstw stebnickich występują w ilach solnych złoża soli potasowych i podobnie jak w Lacku, warstwy soli kuchennej, przebiega granica ilów solnych i warstw stebnickich nieopodal wsi Dobrohostowa i Gassendorfu. Przebieg warstw stebnickich znaczą tutaj wyniosłości na Wd od tych miejscowości położone. Na PdWd od Uliczna formacje te znikają pod aluwiami doliny Stryja i glinami terasowemi na lewym brzegu Bereźnicy. Dopiero w Morszynie ukazują się na powierzchni ily solne, zawierające i tu prawdopodobnie złoża soli szlachetnych, jak o tem świadczą źródła lecznicze tej okolicy. Bezpośrednio na PdWd od Morszyna spotykamy warstwy stebnickie na zboczach szczytu Wiedernicy.
Wzdłuż prawego brzegu Bereźnicy występują ily czerwone i piaskowce we wsi Mielniki. Nieco dalej ku PnWd w dół doliny, znalazłem pomiędzy Piłą i Bereźnicą odkrywki szarych, mało wapnistych, jasno wietrzących, wąsko-ławicowych ilów z ławicami miękkich, żółtawych piaskowców oraz z wkładkami różowych marglistych ilów. Kompleks ten przypomina swym składem petrograficznym warstwy balickie de Cizancourt'a [30], stanowiące przejście od warstw stebnickich do górnych ilów tortońskich.
W okolicy wsi Bereźnicy i Łotatników, w nieistniejących już dziś odkrywkach obserwował Grzybowski [14] szare ily z kryształkami gipsu, które należą prawdopodobnie do górnych ilów tortońskich.
W wysokim prawym brzegu Świcy, pomiędzy Czołhanami i Baliczami, istnieje szereg odkrywek: u czoła opisanych w rozdziale II-im warstw dobrotowskich przy ujściu potoku Łuszczawy, występują ciemno-brunatne, wąsko-warstwowane ily i czerwonawe ilołupki: nieco dalej w dół rzeki w Zarzeczu Dolnym, widać ślady szarych ilów plastycznych — najprawdopodobniej ilów solnych; naprzeciw Czołhan odsłonięte są ciemne, wiśniowo-brunatne, piaszczyste ily nieco wapniste, z okruchami zielonych ilołupków i ławicami do 1,5 m grubych miękkich, żółtawych piaskowców; takie same utwory zjawiają się na powierzchni na prawem zakolu Świcy, naprzeciw Woli Zaderewackiej i na Wd od Sokołowa.
W dół Świcy ku Baliczom, czerwone i różowe ily stopniowo zanikają, przeważają zaś szare, wąsko-warstwowane margliste ilołupki o muszlowym przełomie i czerwonych nalotach na zlustrowanych powierzchniach; miejscami górują nad ilastemi warstwami grubo lub cienko-ławicowe, jasno-szare, łyszczykowe piaskowce z wkładkami jasno-szarych lub szaro-zielonych łupków marglistych. Warstwy te zapadają pod kątem nieprzekraczającym 60° ku PdZd. Stanowią one przejście do wydzielonych przez de Cizancourt'a warstw balickich i wraz z niemi tworzą normalny stratygraficzny spąg szarych ilów i piasków tortońskich (warstw cerytjowych, ilów pokuckich).
Czerwone utwory Czołhan. odpowiadające warstwom stebnickim, leżą na południowo-wschodnim przedłużeniu kompleksu tych ostatnich w okolicy Wiadernicy koło Morszyna; ku Wd przechodzą one zatem stopniowo do warstw balickich i wraz z temi ostatnimi do ilów tortońskich.
Podobne stratygraficzne i tektoniczne stosunki spotykamy wzdłuż dolnego biegu Turzanki (por. de Cizancourt [30]), gdzie występują naprzemianległe, pofałdowane smugi warstw stebnickich i ilów solnych, ograniczone od Wd szerokim łękiem dolnych ilów pokuckich, przechodzących do warstw balickich i za ich pośrednictwem do ostatniego w tym kierunku wysadu warstw czerwonych w okolicy wsi Balicze. Pomiędzy Baliczami i Demnią odsłonięte są poziome warstwy szaro-brunatnych, drobno-ziarnistych piasków z wąskimi wkładkami szarych ilów, zaliczane przez de Cizancourt'a do górnych ilów tortońskich (górnych warstw cerytjowych). Wreszcie pomiędzy Demnią i Lachowicami Zarzecznemi istnieje bezpośrednio w łóżysku Świcy dobra odkrywka zlepieńców, o otoczakach czarnych krzemieni i skorupowych piaskowców ze skamielinami (małe) oraz jasno-szarych wapnistych piaskowców, równie bogatych w skamieliny i zwęglone szczątki roślin, przeławionych jasno-szarem lub żółtawemi ilami. Warstwy te zapadają w kierunku południowo-wschodnim.
Obszar przedgórza położony na Zd od Kałusza, zasłany jest młodemi utworami napływowemi i nie posiada odkrywek. Jedynie w obrębie kopalni kałuskiej opisał Niedźwiedzki [3, 17] odkrywkę tortonu nieopodal szybu N. IV. W zamian za to, w głębna budowa tej okolicy została dość szczegółowo poznana dzięki liczonym wierceniom dokonanym w bliższej i dalszej okolicy Kałusza w poszukiwaniu złoży soli potasowych oraz, ostatnio przeprowadzonym, badaniom geofizycznym.
Pierwszy szczegółowy obraz wgłębnej budowy okolicy Kałusza zawdzięczamy Cz. Kuźniarowi, który na podstawie materiałów z wiercen oraz rezultatów badań sejsmicznych podał 1) następujący profil geologiczny tej okolicy: pod występującymi na powierzchni ilami tortońskimi (warstwami cerytjowemi — ilami pokuckiemi) zalega w podłożu około 50 m miąższy kompleks szarozielonawych łupków z żyłkami gipsu, stanowiący prawdopodobnie odpowiednik warstw balickich de Cizancourt'a. W spągu tego kompleksu występuje formacja solna około 200 m miąższości, złożona z warstwowanych ilów z solą kuchenną, ze zlepieńcowatych mas okruchów piaskowców i ilotłupków, z solnem lepiszczem lub solą w żyłach, z solami potasowemi występującymi w trzech poziomach, wreszcie z nieregularnymi wkładkami czerwonych łupków. Te ostatnie występują najczęściej w środkowej części formacji solonośnej, rzadziej w jej stropie, w tym ostatnim wypadku poniżej ilotłupków z żyłkami gipsu (warstw balickich), bardzo rzadko wreszcie pod ławicą anhydrytu (50 cm grubości) w spągu formacji solonośnej.
Pod utworem solnym zalegają szaro-brązowane łupki z fauną tortońską, około 10 m grubości i potężny kompleks szarych, piaszczystych, mikowych łupków przechodzących w ilasto-margliste piaskowce z miką, około 800 m miąższości. W kompleksie tym dowiercono parokrotnie w Kałuszu gazów ziemnych. Najgłębszy, przez wiercenia osiągnięty poziom stanowią: ciemne łupki z fauną dolno-oligoceńskiego lub górno-eoceńskiego wieku.
Z badań przeprowadzonych przez Cz. Kuźniara wynika istnienie w podłożu okolicy Kałusza siodłowych wypiętrzeń serii piaskowców i łupków, przedzielonych łękami formacji solonośnej.
Z porównania tych, niezmiernie interesujących badań z rezultatami spostrzeżeń de Cizancourt'a oraz moich obserwacji wynika szereg znamiennych konkluzji co do facjalnego zróżnicowania tortońskich utworów przedgórza Karpat wschodnich.
Przedewszystkiem uderza zanik ku Wd, w kierunku wynurzającej się na linii Dniestru płyty podolskiej, serii warstw stebnickich, osiągającej u czoła nasunięć karpackich co najmniej tysiącemetrową miąższość. W okolicy Kałusza facjalnym odpowiednikiem tej serii byłyby co najwyżej nieregularne wkładki czerwonych łup-
1) Według komunikatu Cz. Kuźniara, wygłoszonego na Posiedzeniu Naukowem P. I. G. w dn. 17 grudnia 1929 oraz niezmiernie uczynnych ustnych informacji udzielonych mi przez autora. Por.: Państw. Inst. Geol., Pos. Nauk. N. 25, Warszawa (w druku).
ków w obrębie formacji solnej, a więc stratygraficznie niżej aniżeli w przylkarpackiej strefie tortonu.
Istnienie stratygraficznych wkładek czerwonych łupków pośród formacji solnej Kałusza przeczyłoby tektonicznej interpretacji pofałdowanych utworów tortońskich przedgórza (czerwonych łupków i piaskowców oraz ilów solnych) w przekrojach Turzanki, Bereźnicy i Łukwi, jak to przyjmował poprzednio de Cizancourt [30]. W ostatniej swej pracy [50], badacz ten przewiduje już możliwość istnienia jednolitej serii stratygraficznej, w przeciwstawieniu do poprzedniej interpretacji, według której ily solne występujące pośród margli czerwonych uważał de Cizancourt za jądra antyklin.
Dalszą konsekwencją badań Cz. Kuźniara jest stwierdzenie bardzo znaczej redukcji w miąższości poszczególnych horyzontów utworów tortońskich, w kierunku ku płycie podolskiej. Dotyczy to przedewszystkiem kompleksu warstw balickich oraz ich odpowiednika w okolicy Chyrowa i Dobromila (dolnych ilów i piasków krakowieckich), w przylkarpackiej strefie miocenu mierzących do 1400 m. grubości, wówczas gdy odpowiednik tych warstw w okolicy Kałusza — szaro-zielone ilolupki z żyłkami gipsu nie przekraczają 50 m. miąższości. Podobnie formacja solonośna u czoła nasunięć karpackich posiada niewątpliwie znacznie większą, jakkolwiek dotychczas nieznaną miąższość w stosunku do 200 metrowej serii solonośnej Kałusza. Kontrast ten potęgowałby jeszcze możliwość częściowego przynajmniej zastępstwa kompleksu warstw stebnickich przez ily solne w okolicy Kałusza.
Ważnym rezultatem pracy Cz. Kuźniara jest wreszcie stwierdzenie tortońskiego wieku formacji solonośnej przedgórza, jak tego dowodzi tortońska fauna w spagu zubru solnego występująca.
W okolicy Kałusza została również po raz pierwszy na wschodnio-karpackiem przedgórzu odkryta serja oligoceńsko-dolno mioceńskich utworów fliszowych, podścielających tortońską niekę, o odmiennem wykształceniu facjalnym w stosunku do rejonów osadowych płaszczyzin fliszu i to zarówno serii slobódzkiej jak i niższej pokuckiej i wyższych jednostek tektonicznych.
Na Pd od doliny Łomnicy, uzyskujemy lepszy wgląd w budowę podłoża dzięki istnieniu liczniejszych odkrywek wzdłuż potoku Bereźnicy. Stosunki geologiczne panujące tutaj u czoła nasuniętej serii slobódzkiej odpowiadają wyżej opisanemu profilowi doliny Turzanki. Opis tej okolicy podany przez de Cizancourt'a (30) uledz musi zmianie co do interpretacji naprzemianległych stref ilów solnych i warstw o zabarwieniu czerwonem, uważanych początkowo przez tego badacza za jądrowe antyklinalne wysady pierwszych, pośród lęków warstw stebnickich, wówczas gdy doświadczenia poczynione ostatnio przez Cz. Kuźniara w Kałuszu przemawiałyby za stratygraficzną ciągłością całego tego kompleksu.
Pomiędzy Petranką, gdzie opisałem czołową łuskę warstw dobrotowskich a Bereźnicą mamy więc smugę ilów solnych wyznurzających się z pod warstw dobrotowskich i dających się przesledzić od Grabówki nad Łukwią po dolinę Łomnicy (liczne źródła solne), szeroką strefę warstw o zabarwieniu czerwonem, dość intensywnie wtórnie przefałdowanych, pas ilów solnych znany na przestrzeni od Grabówki poprzez Uhrynów Średni do Nowicy, wreszcie prawdopodobnie lęk Uhrynowa Starego wypełniony przez ilasto-piaszczysty kompleks warstw o wykształceniu zbliżonem do warstw balickich. Na granicy sfałdowanych ilów tortońskich (dolnych warstw cerytjowych de Cizancourt'a) istnieje nieznaczny wysad warstw czerwonych.
W kierunku południowo-wschodnim strefa ilów solnych i czerwonych łupków u czoła nasuniętej serii slobódzkiej stopniowo się zwęża. Na przekroju Łukwi i Sadzawki ilty tortońskie sięgają dalej ku Zd anizeli w dolinach Łomnicy i Bereźnicy, w związku ze zwężaniem się serii slobódzkiej na elewacji Majdanu.
Warstwy czerwonawych lub zielonawo-szarych iłołupków z czerwonemi nalotami oraz grube ławice kruchych piaskowców, występujące na Zd od Lachowiec w dolinie Bystrzycy Sołotwińskiej, zaliczam wraz z Bujalskim [46] do serii slobódzkiej. Nieco dalej w dół rzeki w stromym lewym brzegu, są dobrze odkryte typowe ilty tortońskie, o upadach warstw skierowanych ku PnWd, w przeciwieństwie do południowo-zachodniego zapadania fałdów serii slobódzkiej.
W okolicy Horocholiny obserwował Bujalski izoklinalne siodło warstw dobrotowskich i czerwonych łupków marglistych, nasunięte bezpośrednio na ilty pokuckie (ilty tortońskie).
Pomiędzy rzekami Bystrzycą Nadwórniańską i Prutem, na połocznej depresji Karpat, granica pomiędzy sfałdowaną i nasuniętą serią slobódzką a tortońskiemi utworami przedgórza wygina się ponownie ku PnWd. Obszar ten jest jednak słabo odsłonięty.
Ostatnią wreszcie ku PdWd okolicę, gdzie bezpośrednio u czoła
serji slobódzkiej jest torton przedgórza nieco lepiej odsłonięty na powierzchni stanowi obszar pomiędzy Prutem i Łuczka, a mianowicie doliny Prutu, Szybieńki, Sopówki i lewobrzeżnych dopływów Łuczki w okolicy Werbiaża Wyżnego i Kluczowa Wielkiego. Obserwacje poczynione przezemnie w tych okolicach niezupełnie zgadzają się z opisem de Cizancourt’a (50, str. 299).
Przeładowana i w izoklinalne fałdy, o skrzydłach zapadających ku PdZd, ułożona serja slobódzka (warstwy dobrotowskie i czerwone łupki i piaskowce) okolic Peczyniżyna graniczy od Wd ze smugą ilów solnych, których przebieg znaczą występowania solanek: we wsi Kniażdworze (w dolinie Szybienki), w jarze Kamionka, położonym na południowem zboczu tej doliny, w okolicy Brzeziny na Wd od Peczyniżyna w dolinie Sopówki i w jarze Pod Banią na PnZd od Werbiaża Wyżnego. Do ilów solnych przylegają od PnWd warstwy czerwonawych i szaro-zielonych marglistych ilołupków o północno-wschodnich upadach; warstwy te przechodzą w stropie w typowe ily pokuckie. Przejściowy ten horyzont zalicza de Cizancourt do warstw balickich.
Na przedłużeniu tej serii ku Pd, na zachodnim zboczu doliny Łuczki, w jarach Werbiaża Wyżnego i Kluczowa Wielkiego, w nikłych odkrywkach widać już tylko szarawe ily, zbliżone swym wyglądem do ilów pokuckich. Od Wd, w stropie tych ilów leżą prawie poziome lub ku Wd zapadające warstwy piasków i zlepieńców z wkładkami lignitu koło Myszyna. O ile więc sądzić można z bardzo niedostatecznych odkrywek w tej okolicy, czerwone łupki margliste w stropie ilów solnych oraz odpowiednik warstw balickich przechodzą ku Pd obocznie w dolne ily pokuckie. Jeszcze dalej w kierunku południowym, na prawem zboczu doliny Łuczki i pomiędzy tą ostatnią a doliną Pistynki brak jest zupełny facjalnego odpowiednika warstw stebnickich i balickich, zastąpionych na tych obszarach przez dolne ily pokuckie. Czerwone łupki i piaskowce, występujące w okolicy Utorop, Kosowa i Kut należą już do nasuniętych mas serji slobódzkiej.
Z powyższych rozważań wynika, że warstwy stebnickie zanikają jako oddzielny horyzont już pomiędzy doliną Świcy a okolicą Katusza, że czerwone łupki margliste stanowią dalej ku PdWd stratygraficzne przeławicenia pośród ilów solnych, występując również miejscami w stropie tych ostatnich, że wreszcie tortońskie utwory o zabarwieniu czerwonem zarówno jak i warstwy balickie przechodzą na przedgórzu Karpat Pokuckich obocznie.
w dolne ily pokuckie. W przeciwstawieniu do tych poglądów przyjmuje de Cizancourt wyższe położenie dolnych ilów pokuckich w stropie warstw stebnickich i balickich.
Na Pd od doliny Łuczki, wewnętrzna południowo-zachodnia granica tortonu wygina się w kształcie łuku ku PdZd. Jak już tego dowodziłem na innem miejscu, zjawisko to związane jest z wyklinowywaniem się ku PdWd, na wielkiej poprzecznej elewacji pokucko-bukowińskiej, serii slobódzkiej. Odnosimy wrażenie jak gdyby torton zastępował cofające się na elewacji ku Zd masy płaszczyzny slobódzkiej.
Pośród osadów tortońskich Pokucia wyróżniłem trzy horyzonty: dolne ily pokuckie, intensywniej pofałdowane u czoła nasuniętych na nie fałdów pokuckich i płatów płaszczyzny slobódzkiej, zlepieńce Pistynia, piaski Kosowa oraz piaski z lignitem w Myszynie — jako poziom środkowy i wreszcie górne ily i piaski pokuckie z drugim poziomem lignitów w okolicy Dżurowa i Nowosieliczy. Środkowy poziom zlepieńców i piasków zapada stromo ku Wd, przyczem upad ten staje się w tym kierunku coraz bardziej połogi aż do poziomo ułożonych górnych ilów i piasków pokuckich.
Jedynie więc na dwóch odcinkach polskich Karpat wschodnich: pomiędzy Dobromilem i Chyrowem z jednej strony, a Łuczka i Pistynką z drugiej, wykształcony jest torton przedgórza w facji wybitnie brzegowej. Na szczycie poprzecznej elewacji pokucko-bukowińskiej, jako widomy znak fazy intensywniejszego wypiętrzania i erozji poniekąd gotowego już gmachu Karpat Pokuckich w czasach tortońskich, osadzone zostały zlepieńce pistyńskie, złożone z otoczaków fliszu płaszczyzny pokuckiej i zielonych elementów pochodzących ze zlepieńców slobódzkich oraz piaski lignitowe, których fauna wskazywałaby na półsłodkowodny utwór brzegowy, osadzony przy ujściu rzeki karpackiej (porównaj: Siemiradzki [12] str. 260). Analogiczną fazę wypiętrzenia i erozji Karpat Przemyskich podczas tortonu wyznaczają piaski i zlepieńce radyckie.
W spagu piasków i zlepieńców pistyńskich wykształcony jest torton pod postacią ilów z rzadszymi ławicami utworów płaszczytnych. Zdają się one przechodzić ku dołowi w ily solne, dowodząc temsamem ciągłości sedymentacji w obrębie przedkarpackiej niecki, podobnie jak to mieliśmy możność stwierdzić na przedgórzu Karpat Przemyskich.
Piaszczysta i lignitowa facja górnych ilów i piasków pokuckich w okolicy Dżurowa i Nowosieliczy z fauną słodkowodną (Siemiradzki [12], str. 268) dowodzi wysładzania się morza tortońskiego w obrębie elewacji pokucko-bukowińskiej, jako powierzchniowego oddźwięku przebiegającego tedy w podłożu antyklinorjum podolsko-marmaroskiego.
O facjalnem zróżnicowaniu tortońskich utworów przedgórza polskich Karpat wschodnich pisał ostatnio de Cizancourt [50]. Badania moje przeprowadzone równocześnie, jakkolwiek niezależnie od de Cizancourt'a oraz podstawowe prace Cz. Kuźniara w okolicy Kałusza pozwalają na nieco odmienne ujęcie stratygrafii oraz zmian facjalnych tortońskich osadów, wypełniających przedkarpacką część zapadliska, jak o tem świadczy następujące zestawienie:
Schemat, umieszczony na str. 345, winien ulec rewizji na podstawie opracowania faun znanych z wielu miejscowości tortońskiego przedgórza polskich Karpat wschodnich, a występujących głównie w ilach krakowieckich i ilach i piaskach pokuckich. Materjały stratygraficzne zostały już częściowo zebrane z okolic Czapli, Lachowiec, Nowosieliczy i Kosowa i są w opracowaniu w Zakładzie Geologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na tej podstawie dopiero można będzie przeprowadzić ścisłą parallelizację poszczególnych formacji tortonu przedgórza oraz rewizję nomenklatury, posiadającej dziś charakter li tylko regionalny. Już Friedberg [19] wyeliminował nazwę warstw cerytjowych, jako nie odpowiadającą charakterowi fauny utworów tortońskich w okolicy Kosowa. Wobec braku dokładnego oznaczenia wieku utworów tortońskich na Pokuciu w ich kolejnym następstwie, zastosowałem dla tych obszarów nazwę „ilów pokuckich“ [42] jako poziomów odpowiadających z grubsza ilom krakowieckim, znanym z obszarów położonych dalej ku PnZd.
W powyżej naszkicowanym obrazie stosunków geologicznych na przedgórzu polskich Karpat wschodnich wyróżniamy więc wraz z de Cizancourt'em dwa rejony, które charakteryzują stratygraficznie odmienne zespoły warstw: rejon slobódzki, należący do nasuniętych mas fliszu, obejmuje serię zlepieńców slobódzkich, warstw dobrotowskich, czerwonych łupków i piaskowców i ilów solnych, wówczas gdy rejon tortońskiego przedgórza znamionuje seria ilów solnych, warstw stebnickich, warsw balickich.
Tortońskie przedgórze polskich Karpat Wschodnich w okolicy:
| Dobromila – Chyrowa | Drohobyczka | Kalusza | Pokucia |
|---------------------|-------------|---------|---------|
| zlepieńce radyckie | | | |
| dolne iły i piaski krakowieckie (= warstwy balickie): (± 1300 m) | warstwy balickie (1000 – 1500 m) | warstwy balickie (± 50 m) | (szaro-zielone łupki z gipsem) dolne iły pokuckie |
| Warstwy stebnickie (200 – 500 m) (zlepieńce, piaskowce i czerwone i szare łupki) | warstwy stebnickie (±1000 m) (czerwone łupki margliste i piaski) | iły solne (± 200 m) z wkładkami czerwon. łupków | szaro-brązowe iły z fauną iły solne tortońska (± 10 m) |
| iły solne | | | |
| ciemne łupki (dlm. oligocen-eocen) | | | |
| szare mikowe łupki i piaskowce (dolny miocen i oligocen (± 800 m)) | | | |
(dolnych ilów krakowieckich, dolnych ilów pokuckich), zlepieńców z materiałów pochodzenia karpackiego o lokalnym zasięgu, wreszcie ilów i piasków tortońskich.
W przeciwstawieniu do tych poglądów wysunął K. Tołwiński [43] hipotezę, że czerwone warstwy stebnickie, jako spagowa partja tortonu przedgórza, odpowiadają stratygraficznie czerwonym utworom serii slobódzkiej. Powyższe założenie tożsamości czerwonych utworów brzeżnych łańcuchów pomiędzy Bystrzycą Sołotwińską i Czeremoszem oraz przedgórza polskich Karpat wschodnich pociąga za sobą następujące założenia: 1) istnienie obecnego przejścia ilów solnych, leżących w spagu warstw stebnickich, do warstw dobrotowskich serii slobódzkiej na Pd od doliny rzeki Stryja; podobnie ily solne leżące w stropie czerwonej serii slobódzkiej stanowiłyby, w razie słuszności poglądów Tołwińskiego, odpowiednik ilasto-piaszczystej serii warstw balickich.
Istnienie podobnie daleko idących obocznych zmian facjalnych w obrębie utworów przedgórza, pomiędzy rzekami Stryjem i Świcą, nie zostało dotychczas stwierdzone w terenie. Opierając się na stosunkach geologicznych w południowym odcinku brzeżnych łańcuchów Karpat Pokuckich oraz na przedgórzu polskich Karpat wschodnich, przeciwnieństwa w wykształceniu obu wyżej wyznaczonych rejonów tłumaczy zdaniem mojem istnienie nasuniętej serii slobódzkiej, wiekowo starszej on warstw stebnickich, warstw balickich i ilów tortońskich, stanowiących właściwe tektoniczne przedgórze Karpat. Nasunięta ku PnWd i intensywnie przefałdowana serja slobódzka zapada w głąb i zawija ku Zd na Pn od rzeki Świcy, zjawiając się być może raz jeszcze na powierzchni w postaci porwaków w okolicy Truskawca, wówczas gdy osady tortońskie przedgórza ciągną nieprzerwanie u czoła wyższych jednostek tektonicznych Karpat wschodnich ku PnZd, zachowując na całej przestrzeni od granicy rumuńskiej po Przemyśl jednolity charakter tektoniczny, odmienny w swych przewodnych rysach budowy od nasuniętych i przefałdowanych mas fliszu.
IV. Przewodnie rysy budowy Karpat wschodnich.
Rzut oka na architekturę Karpat w świetle nowszych badań pozwala stwierdzić jako przewodnią cechę budowy tych gór intensywny stopień ich przefałdowania. Jeżeli mimo to istnieją pewne
rozbieżności pośród poszczególnych badaczy co do charakteru nasunięć karpackich, to wiążą się one z mniej lub bardziej regionalnym rodzajem zainteresowań w pracach nad geologią tego masywu: regionalne monografie operują przedewszystkiem jednostkami tektonicznemi niższych rzędów, jak elementy, skiby, łuski i siodła, nie przesądzając całości zjawisk górotwórczych i poprzez stając na stwierdzonej bezpośrednią obserwacją amplitudzie nasunięć; inna znów grupa geologów przyjmuje szerszy zasięg płaszczowin karpackich, odpowiednio do wymogów syntetycznego ujęcia całości Karpat.
Obok tych, dziś już klasycznych metod wyjaśniających skomplikowaną budowę masywów górskich, torują sobie drogę w polskiej literaturze geologicznej nowe zasady, sięgające zarówno w nieznane głębie podłoża młodych, w czasach miocenu przeładowanych łańcuchów (Teisserye), jako też w zamierzchłe czasokresy poprzedzających je cyklów osadowych, górotwórczych i gradacyjnych (J. Nowak). Nowe te metody odsłaniają nam coraz wyraźniej współzależność młodych form tektonicznych i ich paleo-geograficznej treści od dawnie przebrzmiałych procesów kształtowania się skorupy ziemi. Jeżeli więc można mówić o poniekąd nowym elemencie w tym skomplikowanym i nieskończonym procesie geologicznym, to jest nim każdorazowe napięcie ruchów orogenicznych, odmładzających oblicze naszej ziemi.
W poprzednich moich pracach [27, 31, 32, 42] starałem się dać ogólniejszy przegląd nasunięć w łańcuchach Karpat wschodnich. Na podstawie szczegółowych badań obszaru poprzecznej elewacji pokucko-bukowińskiej, gdzie najgłębsze elementy strukturalne odkryte są na powierzchni i opierając się na nowszych badaniach dotyczących sąsiednich odcinków tych gór (por. prace: J. Nowaka [20], B. Bujalskiego [29], E. Jabłońskiego i St. Weignera [26], K. Tołwińskiego [28]) wydzielamy szereg odrębnych jednostek tektonicznych w kolejnej ich nadległości: płaszczowinę pokucką, płaszczowinę slobódzką, nasunięcie węglębnych fałdów Bitkowa—Majdanu—Sliwek—Borysławia, płaszczowinę bitkowską (mraźnicką—skibę brzeżną), wreszcie szereg skib, łusek i siodel tworzących intensywnie przeładowany grzbiet najpotężniejszej jednostki tektonicznej Karpat wschodnich — płaszczowiny skolskiej. Jak z de Cizancourt’a [30] i moich prac wynika, płaszczowina slobódzka zajmuje również część wschodnio-karpackiego przedgórza.
J. Nowak [45] wydzielił pierwsze cztery płaszczowiny jako wschodnią grupę brzeżną nasunięć fliszu w przeciwstawieniu do grupy średniej, obejmujących we wschodnich Karpatach najpotężniej rozpostartą płaszczowinę skolską.
Nie wchodząc w ścisłą dyskusję na temat wzajemnego stosunku poszczególnych nasunięć oraz ich amplitudy, ograniczam dziś problem do bardziej ogólnych rysów tektonicznych wschodniego odcinka Karpat polskich.
Dzięki pracom Teisseyra i J. Nowaka, tak zasłużonych dla geologii Karpat badaczy wiemy, że naczelne cechy tektoniczne Karpat wschodnich: wielka elewacja pokucko-bukowińska i w stosunku do niej obniżony, jakkolwiek poprzecznie sfalowany obszar młodych łańcuchów pomiędzy Prutem i Sanem są wyrazami powierzchniowemi antyklinorjum podolsko-marmaroskiego z jednej strony i synklinorjum Alföldu-Wołynia z drugiej, jako prastarych rysów budowy podłoża Karpat. Swoiste ukształtowanie trzeciorzędowych łańcuchów fliszu nie zdołało zatrzeć tych wgłębnych założeń, w pewnej mierze dostosowując do nich budowę powierzchniowych nasunięć. Zastanówmy się więc nad rysami charakteryzującymi poprzeczne elewacje i depresje w obrębie Karpat wschodnich.
Poprzeczne elewacje osi znamionuje przedewszystkiem, tam gdzie istnieje nadległość kilku jednostek tektonicznych, wychodzenie najgłębszych elementów na dzisiejszą powierzchnię erozyjną Karpat. Zapadając na zboczach elewacji, kryją się te jednostki tunelowo pod nasuwające się na nie ku PnWd wyższe płaszczowiny. Dzięki nabrzmiewaniu przefałdowanych mas fliszu na poprzecznych depresjach wyginają się czołowe ich przeguby i antyklinalne smugi grzbietowe ku PnWd, cofają się zaś na elewacjach. Przeważający upad warstw w obrębie Karpat ku PdZd potęguje jeszcze to zjawisko w dzisiejszej erozyjnej intersekcji masywu, jak to ma zwłaszcza miejsce na ondulacjach osi tektonicznej o podrzędnieszym znaczeniu (elewacja Borysławia—Nahujowic).
Na poprzecznych elewacjach pierwszego rzędu (jak elewacja Pokucia) najgłębsze elementy nasunięte w wyższym stopniu odzwierciedlają wpływ wgłębnego podłoża, aniżeli to ma miejsce w wyższych jednostkach tektonicznych, leżących jakgdyby na bardziej wyrównanej przez głębsze elementy powierzchni. Już poprzednio [42] zwróciłem uwagę na nieciągłe dyzlokacje w granicach fałdów pokuckich, zaznaczające zdaniem mojem przebieg jakichs wgłębnych, prakarpackich, napotkanych przez nasuwające się masy fliszu, oporów. Podobnem zjawiskiem zdaje się być nierównomierne, jak gdyby schodowe zapadanie osi w granicach głębszych jednostek tektonicznych: fleksury Kosmacz—Kołomyja i linji Prutu.
Innem tego rzędu zjawiskiem jest odchylenie PnZd-PdWd—kierunku fałdów pokuckich ku zachodowi, tak że kierunek tych siodeł przecina pod ostrym kątem szerzenie wyższych jednostek tektonicznych Karpat. Zjawisko to tłomaczę również wpływem podłoża na ukształtowanie płaszczyzny pokuckiej: kierunki fałdów pokuckich więcej są bowiem dzięki temu zbliżone do dominujących kierunków paleozoicznych fałdów płyty podolskiej [44], aniżeli ogólny przebieg Karpat wschodnich.
Budowa najgłębszych płaszczyzn Karpat Pokuckich zdaje się jeszcze świadczyć o zmiennych kolejach ukształtowania osi tektonicznej masywu. Poprzednio już zwróciłem uwagę [42], że fałdy pokuckie zapadają prostoliniennie na fleksurze osi Kosmacz—Kołomyja, że więc podczas procesów szarjażu płaszczyzny pokuckiej nie staczała się ona ku depresji, jak to ma miejsce w bezpośrednio nadległej płaszczyźnie slobódzkiej. Wnioskuję więc, że amplituda zapadów osi tektonicznej wzrastała w miarę izostatycznego osiadania depresji Prutu-Bystrzycy Nadwórniańskiej pod ciężarem nasuwających się na fałdy pokuckie od PdZd wyższych jednostek tektonicznych: płaszczyzin slobódzkiej, bitkowskiej i skolskiej. W jakiej mierze odgrywała tu rolę predyspozycja podłoża nie da się dziś ściślej określić.
Śledząc czołowe spiętrzenia płaszczyzin wschodnio-karpackich oraz kierunki drugorzędnych sfałdowań ich grzbietów, uderzają trzy wyraźnie zaznaczające się łuki, o wygięciach skierowanych ku PnWd i odpowiadające trzem znaczniejszym depresjom poprzecznym Karpat wschodnich.
Posuwając się z PdWd na PnZd spotykamy pierwszy z tych łuków, o stosunkowo nieznacznej cięciwie, pomiędzy rzeczką Łuczką i Bystrzycą Nadwórniańską; dotyczy on płaszczyzin slobódzkiej i skolskiej i spowodowany został wypełnieniem przez masy fliszu poprzecznej depresji ograniczającej od PnZd elewację pokucko-bukowińską (por. Nowak [20]).
Pomiędzy Bystrzycą Nadwórniańską i Łomnicą czołowe spiętrzenia płaszczyzny skolskiej wyginają się łukowo w kierunku przeciwnym (ku PnZd) i okalają umiarowe wznoszenie się i zapadanie tektonicznej osi Karpat na elewacji Majdanu. Ta ostatnia jest niższego od wielkiej elewacji pokucko-bukowińskiej rzędu, to też najgłębsze jednostki tektoniczne nie ukazują się tutaj na powierzchni. Elewacja Majdanu oddziela depresję Prutu od wielkiego łuku Karpat wschodnich pomiędzy Łomnicą i Chyrowem.
Łuk ten uwydatniają zarówno czołowe spiętrzenia wyższych nasunięć wschodnio-karpackich jak i przebieg fałdów grzbietu płaszczyzny skolskiej, ograniczonych od południowego zachodu przez śródkarpacką niekę krośnieńską. Mimo, że w obrębie tego łuku istnieją pomniejsze elewacje (Borysławia—Nahujowiec i Wydiłka), nasuwanie mas fliszu ku PnWd było tu widocznie ułatwione przez depresję podłoża, przyczem największe poprzeczne obniżenie przypada na okolicę pomiędzy Bolechowem i Doliną. Jedynie łuk czołowych spiętrzeń płaszczyzny slobódzkiej na przedgórzu nie zupełnie harmonizuje z łukowem wygięciem wyższych jednostek, zawijając znacznie wcześniej (na linii rzeki Świcy) ku zachodowi. Równocześnie płaszczyzna slobódzka nie odzwierciadla w tej mierze co wyższe nasunięcia Karpat wschodnich przebiegu poprzecznej elewacji Majdanu.
Północno-zachodnie skrzydło poprzecznej depresji Doliny-Bolechowa posiada bardziej zaburzony charakter aniżeli południowo-wschodnie jej zbocze, zapadając dość umiarowo ku PnZd. Występują tu, jak to podkreślił już Tołwiński dla Karpat Skolskich [28], drugorzędne wypiętrzenie osi tektonicznej masywu, a więc elewacje Pobuka, Borysławia i Nahujowiec, jeszcze zaś dalej ku PnZd, wyznaczona przez Jabłońskiego [40] i Horwitta [35], poprzeczna elewacja pomiędzy dolinami Bystrzycy i Dniestru, którą prowizorycznie oznaczam mianem elewacji Wydiłka.
Każde z tych poprzecznych wypiętrzeń osiowych posiada poniekąd odrębne cechy: elewacja Pobuka, o zupełnie podrzędnym znaczeniu, dotyczy jedynie kilku brzeżnych fałdów karpackich i nie zaznacza się wyraźniej w nasuniętym brzegu fliszu; wyraźne cofnięcie ku Pd tego brzegu występuje dopiero na elewacji Borysławia, równocześnie wygina się w kierunku północnym graniczna strefa tortonu, w związku z zapadaniem tych utworów ku PnWd. Wielka ilość wiercen za ropą w Borysławiu szczegółowo wyjaśniła zachowanie się na tej elewacji wgłębnego fałdu borysławskiego, a zwłaszcza rolę uskoków poprzecznych obniżających jego przebieg ku PnZd i PdWd. Wgłębny fałd borysławski wypiętrza
się jeszcze bardziej na poprzecznej elewacji Nahujowic, gdzie wy-
nurza się na powierzchnię oligoceńskie jego jądro. Mimo to
brzeg wyższych jednostek tektonicznych podobnie jak i granica
tortonu przedgórza nie uwydatniają w tym stopniu co na elewa-
cji Borysławia charakteru wypiętrzenia Nahujowic.
Elewacja Wydiłka uwydatnia się stopniowem cofaniem się
brzegu nasunięć karpackich na przedgórze, na Pn od rzeki By-
strzycy, wyginaniem się w kształcie łuku wypukłego ku PdZd
wyższych skib nasunięcia skolskiego, wreszcie, jak to szczegółowo
opisuje Horwitz [35, str. 676], wznoszeniem się osi poszcze-
głowych elementów tektonicznych pomiędzy dolinami Bystrzycy
i Dniestru.
Ogólną cechą wyżej wymienionych elewacji jest ich sto-
pniowe zamieranie ku PdZd, tak że siodłowe smugi warstw eo-
ceńsko-kredowych, obramiające niekę krośnieńską, zachowują swój
lekkie wygięty ku PnWd przebieg.
Odrębny charakter od pozostałych elewacji osi tektonicznej
Karpat wschodnich posiada maksymalne, zatokowe cofnięcie się
brzegu wyższych jednostek tektonicznych fliszu pomiędzy Chyro-
wem, Dobromilem i Hujskiem. W poprzecznej tej strefie kredowe
jądra fałdów i wąskie łęki zwężają się jeszcze bardziej i zacie-
śniają. Dotychczasowe badania nie wykazały wybitniejszego wy-
piętrzenia się osi drugorzędnych elementów tektonicznych. Zjawis-
ka te zdawałyby się wskazywać na istnienie w podłożu, u czoła
nasunięć karpackich w okolicy Dobromila, głębokiego oporu,
który powstrzymał dalsze ku PnWd rozpostarcie płaszczyznow na
tym odcinku Karpat. Opór ten musiał w kierunku PnZd szybko
znikać, gdyż następuje tu, na całej szerokości brzeżnych fałdów
Karpat Przemyskich, gwałtowny skręt biegów i wygięcie się prze-
fałdowanych mas fliszu ku Pn i PnWd. Lokalne wygięcia na Pd
od Przemyśla w przebiegu brzegu Karpat tłumaczy również Ra-
bowski (41) istnieniem opornych mas w podłożu. Równocześnie
z tą gwałtowną zmianą w kierunkach biegu warstw, występują tutaj poprzeczne uskoki, obniżające północne odcinki siodel,
jak to obserwowałem na siodłach Chwaniowa i Wańkowej. Po-
dobne zjawiska uskokowe obserwował Horwitz (35) na zbo-
czach elewacji Wydiłka. Znamiennem jest wreszcie występowanie
w okolicy Dobromila wybitnie przybrzeżnego charakteru osadów
tortońskich, podobnie jak to ma miejsce na szczycie elewacji po-
kucko-bukowińskiej. I tu więc nastąpiła w czasach dolno-tortońskich wzmożona erozja w brzeżnych łańcuchach Karpat, a zatem i silniejsze wynurzenie ponad poziom morza.
Zwężenie Karpat w okolicy Dobromila ogranicza od PdWd trzeci wybitnie depresyjny łuk przemyski, który charakteryzuje potężne wysunięcie się przefałdowanych mas fliszu ku PnWd.
Ustosunkowanie się drugorzędnych skib, łusek i siodeł grzbietów płaszczyzin karpackich do poprzecznych depresji osi masywu odpowiada zjawiskom opisanym przez Arganda [22] na poprzecznych depresjach Alp. W Karpatach spotykamy więc podobne zawijanie i anastomozowanie się tych drugorzędnych jednostek tektonicznych na kończynach łuków, których genezę porównuje Argand do fal morskich wylewających się na wybrzeża ukośnie do kierunku tych fal położone.
Pozornie sprzecznym zjawiskiem na poprzecznych depresjach Karpat wschodnich jest zachowanie się drugorzędnych fałdów. Zwłaszcza na depresjach Prutu i Przemyśla obserwujemy z reguły nabrzmiewanie i poszerzanie się kredowych jąder fałdów, a więc wynoszenie na powierzchnię najstarszych warstw ich inwentarza stratygraficznego. Uzupełniając w myśli fałdy te o całą zniszczoną przez erozję eoceńsko-oligoceńską ich pokrywę, przychodzimy do wniosku, że mimo depresyjnego charakteru osi masywu, a zatem prawdopodobnie i podłoża Karpat, pierwotna powierzchnia strukturalna, po ukończonym procesie fałdowania, wznosiła się ponad grzbietę co najmniej pomniejszych poprzecznych elewacji; mielibyśmy więc do czynienia z pewnego rodzaju inwersją strukturalną rodzącego się masywu Karpat¹). Zjawisko to występuje na węższych depresjach, o bardziej stromem obniżeniu osi tektonicznej, zaciera się zaś na szerokiej depresji Doliny. Zestawienie tych zjawisk ułatwia wytlumaczenie ich genezy: na depresjach Przemyśla i Prutu nasuwanie się przefałdowanych mas fliszu w kierunku północno-wschodnim miało miejsce w sposób bardziej intensywny; były to jak gdyby kanały odpływowe dla mas skalnych, gdzieindziej na większy napotykających opór. Wskutek w ten sposób zwiększonej amplitudy nasu-
¹) De Cizancourt (50) mylnie tłumaczy wznoszenie się osi drugorzędnych elementów tektonicznych i odsłanianie w jądrach siodeł najstarszych pięter kredy w Karpatach Przemyskich jako spowodowane elewacją podłoża. Jest to typowy przykład inwersji tektonicznej, gdzie na depresji prakarpackiego podłoża istnieją nabrzmienia grzbietowych fałdów płaszczyzny, spowodowane intensywniejszym przefałdowaniem mas fliszu.
wania się, nastąpił silniejszy proces fałdowania najwyższej i najbardziej zasobnej płaszczowiny skolskiej, co wywołało silniejsze marszczenie się jej grzbietu i wyniesienie na wyższe poziomy węglębnego jej inwentarza. Na depresji Bolechowa-Doliny, przy bardziej połogiem zanurzaniu się osi, proces szarjażu mas flisz szerszem korytem odbywał się jakgdyby spokojniej i w rezultacie ułożył je w mniej spiętrzone fałdy.
Jeżeli analiza przebiegu osi tektonicznej polskich Karpat wschodnich wykazuje szereg momentów, których wyjaśnienia szukać należy w ukształtowaniu podłoża Karpat, to przewodnie rysy budowy tego podłoża, jakiemi są: antyklinorium podolsko-mar-maroskie i synklinorium wołyńsko-panońskie, dysponują również zasięgiem poszczególnych nasunięć ku PnWd. Jak to ostatnio podkreślili Nowak [45] czołowe spiętrzenia Karpat, a więc brzeg karpacki w sensie tektonicznym, tworzą, posuwając się od PdWd na PnZd, coraz to wyższe jednostki tektoniczne. Kolejno do tortonu przedgórz przypierają: płaszczowina pokucka, pomiędzy Czeremoszem i Łuczką, płaszczowina slobódzka — pomiędzy Łuczką i Śvicą, wreszcie wyższe od nich płaszczowiny bitkowsko-mraźnicka i skolska — pomiędzy Śvicą i Przemyślem.
Jeszcze bardziej urozmaiconą jest budowa orograficznego brzegu Karpat wschodnich, gdyż brzeżne pasma należą kolejno do płaszczowin: pokuckiej, slobódzkiej, bitkowskiej, fałdu Majdanu, dalej zaś ku PnZd — do płaszczowin bitkowsko-mraźnickiej i skolskiej.
Cofanie się głębszych jednostek tektonicznych Karpat w głąb i ku Zd tłomaczyłbym istnieniem węglębnych oporów, które zatrzymywały czoła niższych płaszczowin w ich marszu na PnWd; jedynie wielka płaszczowina skolska przemogła te prakarpackie progi, może za wyjątkiem okolicy Dobromila, korzystając równocześnie z częściowego przynajmniej wyrównania podłoża przez szarjaż niższych od niej nasunięć.
Prawo rządzące rozpostarciem wschodnio-karpackich płaszczowin da się więc ująć w następujący sposób: w miarę oddalania się od poprzecznej elewacji pokucko-bukowińskiej ku depresji północnej, coraz to wyższe jednostki tektoniczne wysuwają się na brzeg masywu; równocześnie z tem głębsze jednostki zawijają ku Zd w głąb, co powoduje przekraczanie ich czoł przez nadległe nasunięcia.
Z problemem krańcowego zasięgu wschodnio-karpackich płaszczyzin łączy się teza Teisseyra o dyzlokacyjnym charakterze krawędzi fliszowej i neokarpackiego zapadu warstw tortonu u jej czoła. Teisseyre [24] uważa podkarpacką smugę solną za wiszące skrzydło, wówczas gdy zapadłe skrzydło tej fleksury stanowiłaby strefa tortonu o zapadzie warstw ku PnWd. Dalsze fleksury i uskoki, sięgające do prakarpackiego podłoża, obniżają zdaniem tego badacza przykarpacką strefę solną w stosunku do krawędzi fliszu. Powyższa teza, wyczerpująco broniona przez autora, przeczy dotychczasowym poglądom na krawędź fliszu, uważaną przez większość badaczy za zerodowane czoła płaszczyzin lub fałdów. Obserwacje poczynione ostatnio przemennie wzdłuż krawędzi Karpat wschodnich również poglądów Teisseyra nie potwierdziły.
Jak już wyżej podkreśliłem, na krawędź Karpat wschodnich, rozumianą w sensie morfologicznym, składają się czoła dygitacyjne szeregu nadleśnych płaszczyzin, przyczem przykarpacka formacja solna z reguły zapada pod tą krawędź ku PdZd. Pomiędzy Przemyślem i Nahujowicami morfologiczna krawędź Karpat pokrywa się z brzegiem Karpat rozumianym w sensie tektonicznym; dalej jednak ku PdWd już tak nie jest. Dzięki wynurzaniu się z głębi i dalszemu nasunięciu ku PnWd głębszych jednostek karpackich, czołowa strefa nasunięć przechodzi w obręb przedgórza a krawędź morfologiczna na Pd od rzeki Świcy odpowiada już tylko zerodowanym czołom wyższych jednostek. Wreszcie, dotychczas zwarty jej przebieg różniczkuje się w obrębie elewacji Majdanu w kształcie linii zatokowej (półwyspy fliszowe Teisseyra), która nawet w szczegółach odpowiada nadleśności i obocznemu zapadaniu poszczególnych płaszczyzin. Podobne stosunki rządzą i dalej na Pd, aż po granicę kraju nad Czeremoszem.
Czołowe spiętrzenia serii slobódzkiej w obrębie przedgórza, stanowiące właściwą tektoniczną krawędź tej części Karpat, jakkolwiek w morfologii wyraźniej nie zaznaczoną, nie wykazują, jak z dotychczasowych badań wynika, podłużnych deformacji nieciągłych czy też fleksurowych, niezależnych i późniejszych od szarżażu. Co więcej, krzywizny i łuki, jakie wykazuje przebieg morfologicznej krawędzi wschodnich Karpat, zależne są, jak o tem była mowa wyżej, od nieregularności w przebiegu poszczególnych elementów tektonicznych i wraz z niemi spowodowane zostały przez po
przecne elewacje i depresje osi masywu, a więc tłumaczą się bez reszty tektoniką nasuwawczą.
Nie mogę się również zgodzić na pogląd Teisseyra, że czoła płaszczowin karpackich, zatachanych na uskokach i fleksurach wzdłuż krawędzi Karpat, leżą w głębi niecki tortońskiej przedgórza, nigdzie bowiem na zewnątrz zasięgu znanych nam z powierzchni nasunięć karpackich, jak go na załączonej mapce (Rys. 2) wykreśliliem, nie spotykamy fliszu, który mógłby być zaliczony do płaszczowin karpackich. Łupki menilitowe Liwoça, nieopodal Doliny, tworzą nasunięty płat na serię slobódzką, nie zakorzeniają się w głębi i są bodaj że jedynym w tak znacznej odległości od brzegu wyższych nasunięć oszczędzonym przez erozję dowodem ongiś dalszego ku PnWd zasięgu płaszczowiny bitkowskiej.
Piaskowcowo-łupkowe utwory, odwiercone w Kałuszu w spągu formacji solnej według badań Cz. Kuźniera, posiadają odmienny charakter facjalny od fliszu Karpat i niesposób je łączyć z którąkolwiek ze znanych płaszczowin.
Tworzenie się przedkarpackiej niecki tortonu u czoła nasunięć fliszu rozumiem, idąc za poglądami Nowaka, jako zaanektowanie strefy przedgórza, w związku z ruchami nasuwawczemi i izostatycznem osiadaniem podłoża Karpat pod ich ciężarem, w obręb orogenezy trzeciorządowej. Jeżeli tak jest w istocie, to niezrozumiałem staje się oddzielenie strefy prakarpackiej, pokrytej nasuniętami masami fliszu od przedmurza niecki tortońskiej serią podłużnych uskoków i fleksur, jak to przypuszczca Teisseyre. Jeżeliby proces taki zachodził rzeczywiście, to obniżeniem skrzydłem fleksury krawędzi fliszowej byłby raczej obszar obciążony przez nasunięcia karpackie a nie odwrotnie. Wobec znacznego przefałdowania i nagromadzenia mas fliszu, a tem samem znaczniejszego obciążenia podłoża Karpat w stosunku do strefy osadów tortońskich, nawet potomne osiadanie tej ostatniej pod ciężarem gromadzących się mas osadów tortońskich nie zdaje się posiadać większego znaczenia. W związku z tem i smugę zapadu neokarpackiego tłumaczę potomnemi ruchami stycznnemi, dofałdowującemi Karpaty w czasach potortońskich.
Przenosząc się myślą do odwodowych części płaszczowin karpackich stwierdzamy, że, podobnie jak to ma miejsce pośród najpotężniejszej z nich, płaszczowiny skolskiej i głębsze, szerzej rozpostarte jednostki są również zbudowane ze stref czołowych.
spiętrzeń i odwodowych łęków depresyjnych, na które nasuwają się wyższe jednostki. Cechy te posiada już w pewnej mierze płaszczyzna pokucka: głębsze jej fałdy zwężają się ku PdZd, a nasuwające się na nie czoło płaszczyzny skolskiej wykazuje znaczniejsze obniżenie się powierzchni strukturalnej fałdów pokuckich. Na obszarze płaszczyzny slobódzkiej zaznacza się odwodowy łęk jeszcze wyraźniej i ciągnie od Berezowa, poprzez Mołotków ku PnZd, zaznaczony u czoła wyższych nasunięć synklinalną strefą ilów solnych, należących do płaszcza płaszczyzny slobódzkiej. Pomiędzy Nadwórną i Monasterczanami łęk ten podkreślają jeszcze bardziej podłużne, wsteczne dyzlokaacje (porównaj: Siegfried [18], Teisseyre [24]). Na tym odcinku synkliny zachowały się prawdopodobnie, jak to z rozdziału II-go wynika, resztki tortońskiej pokrywy. Odpowiednio do większej skali płaszczyzny skolskiej, odwodowa niecka krośnieńska przybiera potężne rozmiary i zwęża się jedynie na poprzecznej elewacji Pokucia.
Teisseyre [24] tłumaczy powstanie depresyjnej strefy krośnieńskiej potomnem osiadaniem płytowego podłoża. Powtarzające się występowanie odwodowych łęków wśród innych jednostek tektonicznych wskazywałoby, zdaniem mojem, na bardziej ogólne przyczyny, związane już to z pierwotną budową rejonów osadowych poszczególnych płaszczyzin w zależności od prakarpackich grzbietów, już to ukształtowaniem podłoża pod dzisiejszym ich rozpostarciem. Że grzbiety takie różniczkowały panwię osadowe karpackiego flisz, dowodzi tego w sposób wykluczający wszelkie wątpliwości J. Nowak w swej Tektonice Polski [45], na zasadzie analizy litologicznego charakteru osadów. W tych warunkach odkłucia czoł płaszczyzin miały miejsce nieopodal praantyklin karpackich, gdzie najdobitniej zarysowały się różnice petrograficzne we flisz, odkłucia takie ułatwiające. Synklinalne partie płaszczyzin odpowiadałyby w takim razie łękowym częściom ich panwi osadowych. Mogą tu jednak również decydować dzisiejsze ukształtowania podłoża wypiętrzonych, czołowych partyj płaszczyzin. W tym wypadku szukaćby można w tych strefach tektonicznego oddźwięku starych, częściowo przez erozję zniszczonych na flisz, prakarpackich łańcuchów górskich.
Z istnieniem podłużnych stref depresyjnych w obrębie nasunięć karpackich łączą genetycznie Nowak [23] i Teisseyre [24] występowania wstecznych odchyłeń na południowo-zachodnich skrzydłach fałdów, zewnętrzný brzeg tych stref okalających.
Idąc śladami kryptotektonicznych poglądów Teisseyra, przypuścić można, że napożór drobne uskoki i przemieszczenia nieciągłe, wyciśnięcia i odkłucia w normalnych skrzydłach siodeł karpackich, na które baczną uwagę zwrócił ostatnio Horwitz [39], wreszcie wsteczne przechylenia siodeł są wyrazem dostosowywania się powierzchniowej budowy Karpat fliszowych do nierówności ich prakarpackiego podłoża z jednej strony, z drugiej zaś mogą być śladem zjawisk izostatycznego osiadania gmachu Karpat podczas i po zakończeniu szarjażów.
Podkreślić jednak należy, że, jak to zwłaszcza z badań Horwitza [48] i Opolskiego [49] wynika, zjawisko wstecznych przechyleń i wyciśnięć w normalnych skrzydłach siodeł nie ogranicza się, jak to dotychczas przypuszczano, do północno-wschodniego brzegu depresyjnej strefy krośnieńskiej. Istnieje ono również na całej prawie szerokości fałdów karpackich, aż nieopodal orograficznego brzegu gór (Truskawiec, Starunia). Mamy tu więc do czynienia ze zjawiskiem bardziej ogólnym i niekoniecznie związaniem z izostatycznem osiadaniem podłużnych depresji przefałdowanego fliszu i jego podłoża. Jeżeli zważymy, że jedynie brzeźna strefa nasunięć karpackich wykazuje wyniesienie na powierzchnię kredowych jąder fałdów, wówczas gdy w obrębie środkowej niecki Karpat wschodnich warstwy starsze od oligocenu z reguły nie są odsłonięte na powierzchni, to zjawisko to tłumaczyć można zwiększeniem oporu u czoła nasuwających się mas fliszu i intensywniejszym ich w tej partii przefałdowaniem lub też istnieniem wgłębnych przeszkód pod postacią szczątków prakarpackich łanuchów, na których czoła nasuwających się płaszczyzin zostały spiętrzone. Czy więc szukać będziemy wgłębnych oporów w podłożu brzeźnych, wyniesionych partyj płaszczyzin, czy opór ten tłumaczyć będziemy, przy danem nasileniu ruchu fałdowego, maksymalnym sfałdowaniem brzeźnej smugi siodeł i łęków i wobec tego odpornością na dalsze spiętrzanie w kierunku ku PnWd, wsteczne odchylenia i wyciśnięcia w normalnych skrzydłach siodeł tłumaczyłbym zjawiskiem powrotnej fali, organicznie związaniem z orogenetycznym, jakkolwiek słabiejącym naciskiem górotwórczym. Proces tu zachodzący porównaćby można w pewnym stopniu z rozbijaniem się fal morskich o płasko wznoszący się brzeg, gdzie naprzeciw nowej fali postępowej dąży słabsza fala powrotna.
Jeżeli powyższe rozumowanie jest słuszone, to wiązałbym
wsteczne odchylenia drugorzędnych łusek i fałdów grzbietów płaszczowin oraz towarzyszące im zjawiska z fazą potomnych ruchów potortońskich, na tyle jeszcze silnych, że zdołałyby one sfałdować tortońskie utwory przedgórza, posuwając strukturalny gmach płaszczowin być może już en bloc ku PnWd.
Wyttłomaczenie natury drobnych zjawisk tektonicznych zachodzących w obrębie krawędzi fliszowej Karpat, na które tak silny nacisk kładzie Teisseyre, jeżeli są one związane ze zjawiskiem osiadania, rozumiałbym w ten sposób, że u czoła nasuniętych mas fliszu, przy względnie stromem jego ustawieniu, potomne nawet drobne ruchy powodować musiały drugorzędne spływanie tych mas ku depresji przedmurza niezajętej przez nasunięcia karpackie.
Analiza tektoniczna Karpat wykazuje, że szereg rysów, jak: zasięg płaszczowin i ich czoła, wzajemne ich przekraczanie, zachowanie się drugorzędnych grzbietowych elementów nasunięć (skib, łusek i sioł), wreszcie stopień ich przefałdowania i wypiętrzenia, jest niewątpliwie związany z ukształtowaniem węglębnego podłoża tych gór i bardzo wiele zjawisk tektonicznych jedynie tą zależnością daje się wyttłomaczyć. Obok decydującej roli, jaką w procesie fałdotwórczym odegrał petrograficzny skład seryj fliszu, genetycznie związany z łańcuchami Prakarpat — a więc istnienia bardziej masywnych kompleksów piaskowcowo-zlepieńcowych i bardziej podatnych dla ruchów fałdowych, zjawisk odkłucia i ślizgania się utworów ilasto-łupkowych lub łupkowo-piaskowcowych — tektoniczny wpływ budowy podłoża oraz zachowania się tego ostatniego pod nasuwanącymi się masami fliszu były co najmniej równie ważnym czynnikiem.
Jeżeli przewodnie cechy tego odcinka ziemi, jak antyklinorjum podolsko-marmaroskie i synklinorjum Wołynia—Alföldu przetrwały przez długie cykle sedymentacyjne i górotwórcze i rządzą jeszcze dzisiejszą budową łańcuchów karpackich, to nie należy jednak zapominać, że budowa podłoża Karpat posiadać musi i zasadniczo odmienne założenia w stosunku do płyty podolskiej i ograniczających ją zapadlisk. W podłożu przefałdowanych w miocenie łańcuchów istnieją przecież, przynajmniej częściowo na flisz zniszczone, stare trzony łańcuchów sudecko-prakarpacko-dobrudzkich, oddzielone od płyty podolskiej prastarą synkliną przedgórską. Masywy te inaczej musiały reagować w czasach młodo-karpackiej orogenezy aniżeli stężałe już wówczas płyty zagórza oraz blok
Podola, nasuwając się na siebie pod naciskiem sił równoległych do powierzchni ziemi, wzdłuż starych im właściwych skaz tektonicznych. One to, jak wykazuje Nowak, zmusiły flisz młodokarpacki do odklucia się od podłoża i do utworzenia samodzielnych płaszczyzn. We wschodnich Karpatach znamy takie jądra krystaliczne i szczątki ich mezozoicznej pokrywy, zawikłane w mioceński paroksyzm górowtowczy; charakter ruchów w ich obrębie dalekim jest od płytowych zjawisk przedmurza i zagórza.
Teisseyre prześledził niektóre cechy tektoniczne płyty podolskiej w granicach Karpat (linia Gołogóry — Krzemieniec jako odpowiednik elewacji Borysławia, linia Kowalówka — Smykowce i elewacja Majdanu). Wyraz ich w przefałdowanych masach fliszu jest jak to podkreślili Nowak, odmienny od charakteru tych zjawisk w granicach płyty przedmurza. Jednakże wiele innych rysów tektonicznych Karpat wschodnich, jakkolwiek związanych z budową w głębnego podłoża, nie znajduje swych odpowiedników w masywie podolskim i pozostaje w zależności od odmiennej ewolucji podłoża Karpat i ich przedgórza i zagórza. W tym zakresie dociekań decydować przedewszystkiem muszą metody litologiczno-paleogeograficzne, wdrożone ostatnio w geologii Karpat przez Nowaka [45, 51].
V. Rozwój i budowa przykarpackiej strefy miocenu.
W poprzednich rozdziałach była już mowa o zależności zasięgu obecnej granicy tortonu przedgórza w kierunku południowo-wschodnim od amplitudy nasunięcia wschodnio-karpackich płaszczyzn: im dalej posunęły się poszczególne jednostki tektoniczne ku PnWd, tem bardziej wydaje się brzeg tortońskiego zalewu cofnięty w tymże kierunku.
Posuwając się od Przemyśla ku PdWd, graniczą utwory tortońskie początkowo z najwyższemi nasunięciami (z płaszczyzną skolską); w miarę wynurzania się i wyprzedzania czoła płaszczyyny skolskiej przez niższe elementy tektoniczne, graniczy torton kolejno z faadem Nahujowic—Borysławia i z pokrywą ilów solnych częściowo przynajmniej należącą do ukrytej w głębi serii slobódzkiej, pomiędzy Tyśmienicą i Śvicą. Na Pd od tej rzeki, utwory tortońskie cofają się ku PnWd i towarzyszą czołu płaszczyzny slobódzkiej aż po rzekę Łuczkę. W miarę zwężania się tej jednostki ku PdWd, zbliża się granica tortonu do czoła najgłębsej jednostki Karpat wschodnich — płaszczyzny pokuckiej. Pomiędzy Kosowem i Kutami, brzeżny fałd Kamienistego nasunięty jest bezpośrednio na dolne iły pokuckie tortonu.
Faliste kontury wewnętrznej granicy tortonu, przy zapadaniu jego warstw w kierunku PnWd, związane są z przebiegiem elewacji osi tektonicznej Karpat i ich wgłębnego podłoża, które powodują wygięcie tej granicy ku PnWd, w okolicy Nahujuowic i Borysławia. Pomiędzy Łomnicą i Czeremoszem spotykamy zjawisko odwrotne: na poprzecznej elewacji pokucko-bukowińskiej i na elewacji Majdanu wygina się zasięg tortonu najdalej ku PdZd. Zjawisko to tłumaczyłem postępowem nasuwaniem się płaszczyzny slobódzkiej na poprzecznych depresjach masywu ku PnWd do przedkarpackiej niecki, która jedynie w niewypełnionych przez te nasunięcia częściach zawiera grubszy kompleks osadów tortońskich. Na elewacji pokuckiej czoła płaszczyzwnin nie posunęły się tak daleko, jak na depresjach ku PnWd, dzięki czemu morze tortońskie sięgało tutaj znacznie dalej na Zd. Podobne zjawisko, aczkolwiek o mniejszej amplitudzie opisał ostatnio Bujalski [46] na elewacji Majdanu.
Na obszarze poprzecznych depresji, zalew tortoński sięgał niewątpliwie i na obszar sfałdowanych grzbietów niższych płaszczyzin, przedewszystkiem na płaszczyznę slobódzką w granicach obecnego przedgórza, którą pokrył nieznaczna grubością osadów, dziś prawie całkowicie przez erozję zniszczonych.
Stosunek zatem tortońskich utworów przedgórza do nasunięć fliszu posiada w przewodnych linjach charakter transgresywny. Zjawisko to dotyczy jedynie wyższych poziomów tortonu: warstw stebnickich, warstw balickich i ich południowych odpowiedników facjalnych, leżących w stropie formacji solnej. Ta ostatnia stanowi jeszcze wspólny horyzont niższych płaszczyzin fliszu i tortońskiej niecki przedgórza.
Jak z opisu lokalnych stosunków wzdłuż wewnętrznej granicy przykarpackiego tortonu wynika (porównaj Roz. III), niższe poziomy tego piętra: warstwy stebnickie, warstwy balickie i dolne iły pokuckie związane są stratygraficznie z ilami solnemi i leżą w ich bezpośrednim stropie. Równocześnie jednak, jak to wiemy z regionalnych monografij o Karpatach wschodnich, niższe jednostki tektoniczne, a mianowicie: płaszczyzna pokucka, płaszczyzna slobódzka, wgłębne elementy Bitkowa—Majdanu i Borysławia—Nahujuowic posiadają w swym inwentarzu stratygraficznym
iły solne jako najmłodsze, końcowe ogniwo osadowego cyklu utworów fliszowych.
Jeżeli przykarpacką smugę ilów solnych pomiędzy Przemyślem i doliną Dniestru zaliczyć możemy bodaj że w całości do normalnego spągu utworów tortońskich przedgórza i wraz z niemi do osadów przedkarpackiej niecki, to w miarę wynurzania się na powierzchnię głębszych jednostek tektonicznych wschodnio-karpackich, znaczną część przykarpackich ilów solnych na Pd od doliny Dniestru zaliczyć wypadnie do tych elementów nasuniętych. Pomiędzy Dniestrem i Tyśmienicą obok ilów solnych związanych stratygraficznie z tortonem przedgórza, istnieją również ily solne, należące do węglowego elementu borysławskiego. Na Pd od Tyśmienicy, gwałtowne poszerzanie się smugi formacji solnej świadczyłoby, że w inwentarzu tej strefy zaczyna odgrywać poważniejszą rolę pokrywa ilów solnych serii slobódzkiej. Fakt ten staje się niewątpliwy na Pd od rzeki Stryja. Posuwając się dalej w kierunku PdWd, strefa ilów solnych różniczkuje się na: zewnętrzną, stratygraficznie związaną z autochtonem przedgórza i strefy wewnętrzne, karpackie, zachowane w łękach płaszczowin. Autochtoniczną smugę solną, w spągu warstw tortońskich charakteryzują występujące pośród niej złoża soli kamiennej w Lacku i soli potasowych w Stebniku, prawdopodobnie w Morszynie, w Turzy wielkiej i w okolicy Kałużsa.
Smuga ilów solnych u podnóża krawędzi fliszu, pomiędzy Śvicą i Łuczką, należy do głębokiego odwodowego Łęku płaszczowiny slobódzkiej, posiadającego tem większe znaczenie, że w jego obrębie zachowały się najprawdopodobniej strzępy pokrywy tortońskiej (warstw stebnickich). Pomiędzy dwoma temi rejonami występują ily solne już to w drugorzędnych łękach płaszczowiny slobódzkiej i pokuckiej i w tym wypadku należą do ich grzbietu, już to w diapirowych wysadach siodłowych spiętrzeń płaszczowiny slobódzkiej, jak to opisałem na przedgórzu peczyniżyńskim [42] i wówczas należą do osady płaszczowiny i być może wraz z tą ostatnią do autochtonu przedgórza.
Jeżeli więc Teisseyre [24] podjął dyskusję co do przynależności przykarpackiej formacji solnej, zaliczając ją do grzbietu nasunięć fliszu, to nowsze badania geologiczne w Karpatach wschodnich wykazują, że część przykarpackich ilów solnych jest stratygraficznie związana z tortońskim autochtonem przedgórza i należy do osadów przedgórskiej części karpackiego zapadliska, na które zostały nasunięte płaszczowiny karpackie, wówczas gdy
pozostałe masy ilów solnych należą stratygraficznie i tektonicznie do grzbietów niższych jednostek płaszczowinowych fliszu karpackiego. Do analogicznych wniosków doszedł ostatnio Nowak [45] rozważając stosunki geologiczne panujące na brzegu Karpat zachodnich, w okolicy Wieliczki i Bochni.
Geologiczną ewolucję czoła nasunięć karpackich i przykarpackiej smugi miocenu przedstawiłem na Rys. III.
Udział formacji solonośnej wraz z całą serią fliszu płaszczowin pokuckiej, slobódzkiej i pod-bitkowskiej w szarjażu dowodzi,
że jest ona starszą od głównej fazy ruchów nasuwawczych. Fazę tą poprzedzało wypłycanie i zamieranie morza pośród rejonów osadowych fliszu karpackiego, posuwające się stopniowo od Pd-Zd ku PnWd. W rejonach osadowych nasunięć grupy średniej (płaszczowiny skolskiej) końcowe ogniwo fliszu stanowią górno-oligoceńskie warstwy krośnieńskie, a zatem paroksyzm górotwórczy rozpoczął się na tych obszarach wcześniej, aniżeli w brzeżnych panwiach osadowych fliszu.
Podobnie jak w obrębie brzeżnych, niższych płaszczowin wschodnio-karpackich formacja solna stanowi końcowe ogniwo cyklu osadów fliszowych, również i w granicach tortońskiej niecki przedgórza strącenie ilów solnych kończy cykl utworów oligoceńsko-dolno-mioceńskich i starszych, znanych nam jedynie z głębokich wiercen w Kałuszu (l. c.).
Po osadzeniu formacji solonośnej różniczkuje się ewolucja obszarów karpackich i ich bezpośredniego przedgórza. Na obszarach fliszu następuje nasilenie fazy orogenetycznej, procesy fałdowania i szarjażu osiągają swe maksymum. Równocześnie i przyczynowo w związku z nasuwaniem się płaszczowin fliszu ku PnWd, powstaje na przedgórzu u ich czoła nowy cykl sedymentacyjny detrytycznych utworów typu molasowego, a więc pochodzących z rozmycia formacji fliszowych w rodzących się łańcuchach Karpat, w przeciwieństwie do fliszu jako osadu pochodzenia prakarpackiego.
Fazy nasilenia ruchów tektonicznych w Karpatach pozostawiają śląd w obrębie powoli pogłębiającej się i wypełniającej się molasowemi osadami niecki przedkarpackiej pod postacią przybrzeżnych facyj utworów warstw stebnickich, warstw balickich, a przedewszystkiem zlepieńców radyckich i piasków z lignitem oraz zlepieńców pistyńskich.
Pierwszemi oddźwiękami fałdowego wypiętrzenia i erozji na obszarach Karpat po okresie solnym, są zlepieńcowo-piaszczyste utwory zalegające w spagu warstw stebnickich, w północno-zachodnim odcinku przedgórza, pomiędzy Przemyślem i doliną Dniestru. Ku PdWd przybrzeżny ten charakter warstw stebnickich częściowo zanika; odpowiednik tych warstw na Pokuciu — dolne iły pokuckie są jeszcze utworem prawie wyłącznie ilastym. A zatem pierwsza ta faza wzmożonej erozji nowopowstałych łańcuchów karpackich w czasach tortońskich ograniczona jest do Karpat.
Przemyskich i wiąże się przyczynowo z faktem, że brzeżne łańcuchy zbudowane są tutaj z dygitacji płaszczowiny skolskiej, jak wiemy najwcześniej z pośród płaszczowin Karpat przełądowanej i wynurzonej.
Zmienna litologia i różnolite petrograficzne wykształcenie warstw stebnickich i balickich oraz dolnych ilów pokuckich są wyrazem tektonicznej ewolucji łańcuchów karpackich. Że ewolucja ta w czasach tortońskich osiągnęła stan bliski dzisiejszemu ustosunkowaniu płaszczowin, tego dowodzi obecność w zlepieńcach pistyńskich otoczaków pochodzących zarówno z fliszu pokuckiego jak i elementów serii slobódzkiej. Szarjaż tych płaszczowin miał zatem miejsce już poprzednio, przed osadzeniem zlepieńców pistyńskich i podczas ostatnich ruchów potortońskich, którym zawdzięczamy pofałdowanie i strome ustawienie tortonu przedgórza, płaszczowiny karpackie zostały przesunięte li tylko „en bloc” i wzajemny ich stosunek nie uległ już znaczniejszym zmianom.
W miarę przełądowania i nasuwania się płaszczowin fliszu ku PnWd zostaje wciągnięte w zakres orogenezy karpackiej przedkarpacka strefa przedgórza. Zapewne głównie jako wyraz izostatycznego osiadania podłoża pod ciężarem nasuwających się mas fliszu, pogłębia się przedkarpacka niecka, wypełniając się równocześnie molasowemi osadami tortonu. Że pogłębienie to osiągnęło bezpośrednio u czoła nasunięć karpackich bardzo znaczną amplitudę, stwierdzają duże miąższości osadów tortonu, przekraczające 2000 m. W kierunku wschodnim, ku płycie podolskiej, której kredowa pokrywa wynurza się wzdłuż linii Dniestru, o 40—60 km od czoła płaszczowin karpackich w okolicy Przemyśla—Chyrowa—Drohobycza, następuje stopniowe spłyconie podłoża, tak że odpowiednik niższych poziomów tortonu mierzy w okolicy Kałusza (15 km od brzegu płaty podolskiej) już tylko 250 m.
Przeglębienie przykarpackiej strefy tortońskiej niecki w stosunku do jej przydolskiej części wynosi zatem co najmniej około 2000 m.
De Cizancourt wykazał, że pomiędzy dolinami Świcy i Łukwi istnieje u czoła nasuniętej serii slobódzkiej do ośmiu kilometrów szeroki pas intensywnie sfaldowanych spągowych warstw tortonu i ilów solnych, wówczas gdy na północno-zachodniem i południowo-wschodnim przedłużeniu tej strefy, torton jest silniej spiętrzony jedynie bezpośrednio u czoła nasunięć karpackich. Również u czoła strefy intensywnych spiętrzeń tortonu, pomiędzy Stryjem i Łomnicą, istnieją w granicach przeważająco poziomo ułożonych górnych ilów tortońskich lokalne wydźwignięcia i sfałdowania, jak to można obserwować w okolicy Demni nad Śvicą.
Na depresji Przemyśla utwory tortońskie przedgórza są również sfałdowane, jakkolwiek mniej intensywnie, aż po okolicę Krakowca nad rzeką Szkłem [4]. Podobne fałdy o szerokiej amplitudzie spotykamy na przedgórzu pomiędzy Przemyślem i okolicą Kalinowa, na PnWd od Sambora [9, 50] oraz na Pn od Nahujowic [50].
Nawiązując powyższe zjawiska do przewodnich rysów budowy polskich Karpat wschodnich, uderza położenie stref intensywnych spiętrzeń autochtonu na maksymalnych obniżeniach tektonicznej osi masywu (depresje Doliny i Przemyśla). W rzucie na mapę, strefy te przypadają na wygięcia i najdalsze nasunięcie ku PnWd wschodnio-karpackich płaszczyzin na poprzecznych depresjach masywu, a więc na odcinki, gdzie ruch górotwórczy znajdował najłatwiejsze ujście.
Na poprzecznych elewacjach masywu, a zwłaszcza w granicach elewacji pokucko-bukowińskiej, będącej karpackim oddźwiękiem antyklinorium podolsko-marmaroskiego, nie znajdujemy silniejszych wyruszeń pośród górnych ilów tortońskich (pokuckich), co zdawałoby się świadczyć o większej na tych odcinkach odporności względnej architektury na młodokarpackie, potortońskie ruchy orogeniczne.
Z tym potomnym, potortońskim ruchem orogenicznym wiąże się również strome ustawienie tortonu u czoła nasunięć, o zapadzie warstw skierowanym z reguły ku PnWd, niekiedy podwiniętego pod brzeżne nasunięcia fliszu. Ruch ten, jak chociażby z załączonego Rys. 3. wynika, w zupełności tłumaczy genezę smugi neokarpackiego zapadu (Teisserye), przeto nie sądzę ażeby należało się uciekać do przyjmowania ukrytych dyzlokacyjnych podłoża w tej strefie.
VI. Zakończenie.
Tektoniczną charakterystykę stosunku polskich Karpat wschodnich do ich przedgórza ujmuję, o ile na to pozwala dzisiejszy
niekompletny stan badań na tych obszarach, w następujących punktach:
1. Orograficzny brzeg polskich Karpat wschodnich nie pokrywa się z zewnętrzną granicą nasunięć fliszu; ta ostatnia położona jest, pomiędzy rzekami Rybnicą i Śvicą, w obrębie przedgórza.
2. W granicach tego odcinka przedgórza wyróżniamy dwa rejony: rejon słońdzki, przylegający pomiędzy Rybnicą i Śvicą do brzeżnych łańcuchów Karpat i należący do nasuniętych ku PnWd mas fliszu i rejon tortońskich osadów właściwego tektonicznego przedgórza Karpat.
3. Orograficzny brzeg polskich Karpat wschodnich zbudowany jest w miarę posuwania się od antyklinorium podolsko-marmaroskiego (elewacji pokucko-bukowińskiej) ku synklinorium Wołynia—Alföldu (depresji przemyskiej), z wychodzących w powietrze ku PnWd czołowych spiętrzeń coraz to wyższych jednostek tektonicznych, przy czym głębsze nasunięcia fliszu zanurzają się kolejno ku PnZd i zawijają w kierunku zachodnim pod wyższe płaszczowiny karpackie.
4. W związku z ukształtowaniem wglębnego podłoża Karpat, decydującym czynnikiem w budowie i zasięgu płaszczowin fliszu są podłużne i poprzeczne elewacje i depresje masywu. Na poprzecznych depresjach występuje lokalnie w nasuniętych i przeładowanych masach fliszu zjawisko inwersji strukturalnej (depresje Prutu i Przemyśla).
5. Im dalej sięgała na poprzecznych depresjach zewnętrzna granica nasunięć fliszu w obrębie karpackiego zapadliska ku PnWd, tem bardziej był w tym kierunku cofnięty brzeg tortońskiego zalewu.
6. Główny paroksyzm karpackich ruchów górotwórczych wraz z wypiętrzeniem masywu ponad poziom wód nastąpił w okresie poprzedzającym osadzanie się przybrzeżnej facji tortonu (warstw stebnickich, zlepieńców radyckich, zlepieńców pistyńskich).
7. W miarę nasuwania się płaszczowin karpackich ku PnWd, ich wypiętrzania i erozji pogłębiała się przedkarpacka niecka tortońska, wypełniając się równocześnie osadami o charakterze molasowym. Pogłębianie to osiągnęło największą amplitudę bezpośrednio u czoła nasunięć, jak o tem świadczy parotysięczna miąższość osadów tortońskich na PdZd brzegu niecki.
8. W czasie potomnego, po-tortońskiego nacisku górotwórczego, nasunięcia karpackie zostały pchnięte „en bloc“ ku PnWd, powodując równoczesne dofałdowywanie się płaszczyzin karpackich. Z tą potomną fazą orogeniczną łączy genetycznie wsteczne przechylenia siodeł na całej szerokości Karpat.
9. Ów potomny ruch orogeniczny spiętrzył tortońskie osady przedgórza Karpat Wschodnich, na poprzecznych depresjach tektonicznych masywu na szerokości od 8 do 40 km licząc od czoła nasunięć fliszu. Na poprzecznych elewacjach Karpat wschodnich ruch ten spowodował jedynie strome spiętrzenie tortonu u czoła nasunięć.
RÉSUMÉ.
La présente étude a pour but d'éclaircir la géologie de la zone bordière des Karpates orientales polonaises et de leur avant-pays.
Dans les trois premiers chapitres l'auteur décrit deux zones de l'avant-pays, disposées au NE du bord orographique de la chaîne et différentes tant au point de vue stratigraphique que tectonique. L'une d'elles — la zone de Słoboda — appartient aux chevauchements karpatiques, l'autre constitue l'avant-pays autochtone des nappes de recouvrement du flysch et n'est formée à la surface que du tortonien, différencié en quelques horizons d'un caractère mollassique.
Dans le IV-ème chapitre l'auteur discute le rôle tectonique des élévations (élévations de: Pokucie, Majdan, Borysław—Nachujowice, Wydiłok) et des dépressions transversales (dépressions de: Prut, Dolina, Przemyśl) de la chaîne des Karpates ainsi-que leurs traits caractéristiques par rapport aux nappes de recouvrement du flysch. Une prédisposition tectonique du substratum pré-karpatique est parfois masquée dans les dépressions transversales par une inversion tectonique, c'est-à-dire par l'élévation de l'axe tectonique des éléments secondaires des nappes — grâce aux plus intenses surplissements de ces nappes dans les dépressions transversales du massif (dépressions de Prut et de Przemyśl). L'existence dans les nappes des zones longitudinales surélevées trouve son explication, d'après l'auteur, dans la structure du soubassement pré-karpatique. Le caractère érosive du bord orographique des Karpates orientales ainsi-que le problème des plis en retour est discuté.
Le dernier chapitre traite de l'orogenèse des Karpates avant
la sédimentation du tortonien détritique et de son caractère transgressif par rapport aux nappes du flysch. Le rôle de la formation salifère, appartenante soit aux nappes, soit au substratum autochtone du tortonien est discuté. L'auteur passe en revue les plissements posthumes du tortonien de l'avant-pays sur le prolongement des dépressions transversales des Karpates.
A la fin de l'ouvrage, l'auteur arrive aux conclusions suivantes:
1. Le bord orographique des Karpates orientales polonaises ne coïncide pas avec la limite externe des chevauchements du flysch; cette dernière est située, entre les vallées de Rybnica et de Świca, dans l'avant-pays de la chaîne.
2. Il existe dans cet avant-pays deux zones stratigraphiques et tectoniques différentes: la zone charriée de Słoboda et la zone du tortonien autochtone de l'avant-pays tectonique du massif.
3. Le bord orographique des Karpates orientales polonaises est constitué, entre la grande élévation transversale de Pokucie (anticlinorium de la Podolie — Marmaros) et la dépression transversale de Przemyśl (synclinorium de la Volynie—Alföld), de plis frontaux des nappes du flysch, de plus en plus élevées en allant du SE vers le NO. Les nappes inférieures plongent latéralement vers le NO sous les unités supérieures en liaison avec la tectonique profonde des Pré-Karpates.
4. Les élévations et les dépressions transversales des Karpates ont joué un rôle important dans l'épanchement et le plissement interne des nappes de recouvrement du flysch. Leur influence sur les éléments tectoniques secondaires des nappes n'a pas été toujours du même signe (inversions tectoniques).
5. Parallèlement au plus large épanchement vers le NE des nappes karpatiques dans les dépressions transversales du massif, la mer tortonienne a pénétré moins en avant vers la SO sur les dépressions de Prut et de Dolina, que sur les élévations de Pokucie et de Majdan.
6. La phase principale de l'orogenèse des Karpates a eu lieu avant la sédimentation des dépôts cotiers du tortonien (conglomerats des couches de Stebnik, conglomerats de Pistyń et de Radycz).
7. A mesure de l'avancement et du surplissement des nappes karpatiques ainsi-que de la montée du massif et de son érosion, s'approfondissait la zone tortonienne de l'avant-pays en se remplissant de sédiments d'un caractère molassique. L'enfoncement
du substratum pré-karpatique de cette zone a eu son amplitude maximum immédiatement au front des nappes, comme le prouve l'augmentation de plus de 2000 m de l'épaisseur des dépôts du tortonien vers le SO.
8. Dans la phase posthume, post-tortonienne, de l'orogénèse des Karpates, les nappes du flysch ont été poussées en bloc vers l'avant-pays, ne subissant que des modifications tectoniques peu importantes. Les mouvements en retour dans les anticlinaux de la carapace des nappes semblent être liés avec cette phase posthume des plissements karpathiques.
9. Les dépôts du tortonien de l'avant-pays ont été plissés lors de la phase posthume de l'orogénèse des Karpates, sur une largeur de 8—40 km le long des dépressions transversales du massif. Sur les élévations transversales par contre, le tortonien n'a subi qu'un redressement des couches, immédiatement devant le front des nappes.
LITERATURA.
1. 1888 R. Zuber: Atlas geologiczny Galicji: Zeszyt II. Akad. Umiejętn. Kom. fizjogr., Kraków.
2. 1891 E. H. Dunikowski: Atlas geologiczny Galicji: Zeszyt IV.
3. „ J. Niedźwiecki: O formacji solnej koło Kalusza. Kosmos, T. 16 Lwów.
4. 1900 A. M. Łomnicki: Atlas geologiczny Galicji: Zeszyt XII.
5. 1901 W. Szajnocha: Atlas geologiczny Galicji: Zeszyt XIII.
6. „ J. Niedźwiecki: Przyczynek do geologii pobrzeża Karpat przemyskich. Kosmos, T. 26, Lwów.
7. 1905 R. Zuber: Atlas geologiczny Galicji: Zeszyt XVII.
8. „ J. Łomnicki: Atlas geologiczny Galicji: Zeszyt XVIII.
9. 1906 W. Friedberg: Atlas geologiczny Galicji: Zeszyt XIX.
10. „ W. Szajnocha: Atlas geologiczny Galicji: Zeszyt XX.
11. 1908 T. Wiśniowski: Atlas geologiczny Galicji: Zeszyt XXI.
12. 1909 J. Siemiradzki: Geologia Ziem Polskich. T. II, Muzeum im. Dzieduszyckich. Lwów.
13. 1910 W. Teisseyre: Atlas geologiczny Galicji: Zeszyt XXII.
14. 1911 J. Grzybowski: Atlas geologiczny Galicji: Zeszyt XXV.
15. „ J. Łomnicki: O składnikach tektonicznych Podkarpacia nadwórniansko-sołotwińskiego. Akad. Umiejętności, Spraw. Kom. Fizjogr. T. XLV, Kraków.
16. 1912 W. Friedberg: Utwory mioceńskie w Europie i próby podziału tych utworów Polski. Kosmos, T. 37, Lwów.
17. „ J. Niedźwiecki: Drugi przyczynek do znajomości formacji solnej koło Kalusza. Kosmos, T. 37, Lwów.
Rocznik VI. Pol. Tow. Geol.
18. „ E. Siegfried: Die Naphtalagerstätten der Umgebung von Solotwina. Ein Beitrag zur Tektonik des Karpathenrandes in Ostgalizien. Berlin.
19. 1913 W. Friedberg: Formacja solna w Kosowie. Akad. Umiejętności Spraw. Kom. fizjogr., T. XLVII, Kraków.
20. 1914 J. Nowak: Jednostki tektoniczne polskich Karpat wschodnich. Archiwum Naukowe, Dz. II, T. II. Z. 2, Lwów.
21. 1915 R. Zuber: Zarys budowy północno-wschodnich Karpat fliszowych. Rozpr. i Wiad. muz. im. Dzieduszyckich, T. I, Z. 3—4, Lwów.
22. 1916 E. Argand: Sur l’arc des Alpes occidentales. Ecl. geol. Helv.
23. 1922 J. Nowak: Nafta Karpat Polskich w świetle geologii regionalnej. Prace Geograf., Z. VI, Lwów.
24. „ W. Teisseyre: Zarys tektoniki porównawczej Podkarpacia. Cz. I. Kosmos, T. 46, Lwów.
25. 1923 E. Jabłoński: Geologia Przedgórza Karpat, między Dobromilem i Stryjem. Geologiczna konferencja karpacka. Stacja geol., Borysław, Biul. 2.
26. 1925 E. Jabłoński i St. Weigner: Brzeg Karpat fliszowych między Świącą i Łomnicą. P. I. G. Stacja geol., Borysław, Biul. 6.
27. „ B. Świderski: Budowa geologiczna Karpat Pokuckich P. I. G. Stacja geol., Borysław, Biul. 7.
28. „ K. Tołwiński: Skolskie Karpaty brzeżne z uwzględnieniem geologii Borysławia. P. I. G. Stacja geol., Borysław, Biul. 9.
29. „ B. Bujalski: Budowa geologiczna Karpat w obszarze Bitkowa. P. I. G. Stacja geol., Borysław, Biul. 9.
30. „ H. de Cizancourt: O budowie przedmurza polskich Karpat wschodnich. Stacja geol., Borysław, Biul. 12.
31. „ B. Świderski: Quelques nouvelles données sur la tectonique des Karpates orientales polono-roumaines. Acad. Pol. d. Sc., Sér. A, Kraków
32. 1926 B. Świderski: Bieżące zagadnienia z geologii polsko-rumuńskich Karpat wschodnich. P. I. G. Mémoire de la 1ère Réunion de l’Association Karpatique en Pologne.
33. „ W. Bruderer: Brzeżne jednostki tektoniczne Karpat Pokuckich. Pol. Inst. Geol., Sprawozd. T. III, Z. 3—4, Warszawa.
34. „ Cz. Kuźnier: Mapa Geologiczna Rzeczypospolitej Polskiej w skali 1:750'000. Pol. Inst. Geol., Warszawa.
35. „ L. Horwitz: Sprawozdanie z badań geologicznych, wykonanych w r. 1925 w południowej części arkusza Stary Sambor. Pol. Inst. Geol., Sprawozd. T. III, Z. 3—4, Warszawa.
36. 1927 W. Teisseyre: Metoda kryptotektoniki a podłoże Karpat. Kosmos, T. 51, Lwów.
37. „ B. Bujalski: Sprawozdanie z prac geologicznych, wykonanych w r. 1926. Państw. Inst. Geol., Pos. Nauk. Nr 18, Warszawa.
38. „ H. de Cizancourt: Przyczynek do znajomości przedgórza w okolicy Truskawca. Kosmos, T. 51, Lwów.
39. 1927 L. Horwitz: Badania geologiczne, wykonane w r. 1926 na arkuszach Stary Sambor i Ustrzyki Dolne. Pol. Inst. Geol., Sprawozd. T. IV, Z. 1—2, Warszawa.
40. E. Jabłoński: Sprawozdanie z robót letnich w r. 1926 na arkuszu Stary Sambor. Państw. Inst. Geol., Pos. Nauk. Nr 18, Warszawa.
41. F. Rabowski: Sprawozdanie z badań geologicznych, wykonanych w r. 1926 na obszarze arkusów Dobromil i Przemyśl. Państw. Inst. Geol., Pos. Nauk. Nr 18, Warszawa.
42. B. Świderski: Sprawozdanie z badań geologicznych, wykonanych w Karpatach Pokuckich i na ich Przedgórzu w latach 1925—26. Pol. Inst. Geol., Sprawozd. T. IV, Warszawa.
43. K. Tołwiński: Z geologii południowej strefy przedgórza polskich Karpat wschodnich. Pol. Inst. Geol., Sprawozd. T. IV, Warszawa.
44. W. Zych: Old-red podoński. Pol. Inst. Geol., Prace T. II, Z. I, 1927.
45. J. Nowak: Zarys tektoniki Polski. II-gi Zjazd słowiańskich geografów i etnografów w Polsce. Kraków.
46. 1928 B. Bujalski: Sprawozdanie ze zdjęć geologicznych wykonanych w r. 1927. Państw. Inst. Geol., Pos. Nauk. Nr 21, Warszawa.
47. 1929 B. Bujalski: Sprawozdanie z robót wykonanych w lecie 1928 r. Państw. Inst. Geol., Pos. Nauk. Nr 24, Warszawa.
48. L. Horwitz: Sprawozdanie z badań geologicznych, wykonanych w r. 1928 na arkuszu Ustrzyki Dolne. Poństw. Inst. Geol., Pos. Nauk. Nr 22—23, Warszawa.
49. Z. Opolski: Sprawozdanie z badań geologicznych, wykonanych w r. 1928 na arkuszach Wola Michowa, Lisko, Ustrzyki Górne. Państw. Inst. Geol., Pos. Nauk. Nr 24, Warszawa.
50. H. de Cizancourt: Kilka uwag o stratygrafii utworów przedgórza Karpat wschodnich. Pol. Inst. Geol., Sprawozdanie T. V, Warszawa.
51. J. Nowak: Die Geologie der polnischen Ölfelder. Schriften aus dem Gebiet der Brennstoff-Geologie, Heft 3, Stuttgart.
**TREŚĆ:**
I. Wstęp .................................................. 314
II. Przegląd serii slobódzkiej na przedgórzu polskich Karpat wschodn. 317
III. Przedkarpacka strefa tortonu pomiędzy Przemyślem i Kutami 332
IV. Przewodnie rysy budowy Karpat wschodnich .................. 346
V. Rozwój i budowa przykarpackiej strefy miocenu ............... 359
VI. Zakończenie ........................................... 365
Résumé .................................................. 367
Literatura ............................................. 369 | 9690808f-edfc-470a-b436-e9f1aa85af93 | finepdfs | 4.191406 | CC-MAIN-2022-40 | http://asgp.pl/sites/default/files/volumes/06_1_314_371.pdf | 2022-09-30T16:32:35+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-40/segments/1664030335491.4/warc/CC-MAIN-20220930145518-20220930175518-00113.warc.gz | 4,165,926 | 0.957029 | 0.999794 | 0.999794 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | true | [
1510,
3857,
6153,
8383,
11442,
14488,
17270,
19635,
21978,
22171,
24483,
26809,
29128,
31442,
33732,
36010,
38389,
40739,
42907,
45182,
47482,
49858,
52241,
54479,
56793,
59184,
61557,
63859,
66266,
68523,
70790,
71705,
73928,
76273,
78598,
80886... | 3 | 0 |
CELE OCENIANIA WEWNĄTRZSZKOLNEGO
1. CELE OGÓLNE:
1.1. Wspieranie kariery ucznia.
1.2. Gromadzenie informacji ,rozpoznawanie i upowszechnienie przez nauczycieli poziomu i postępów, osiągniętych przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do wymagań edukacyjnych wynikających z programu nauczania dla rzetelnego wnioskowania o jego osiągnięciach.
1.3. Spowodowanie świadomego udziału wszystkich zainteresowanych w procesie oceniania.
1.4. Umożliwienie nauczycielom doskonalenia organizacji metod w pracy dydaktycznowychowawczej i opiekuńczej.
2. CELE SZCZEGÓŁOWE:
2.1. Pobudzenie rozwoju umysłowego ucznia.
2.2 Ukierunkowanie jego dalszej samodzielnej pracy.
2.3 Wdrożenie ucznia do systematycznej pracy, samokontroli i samooceny.
2.4 Ukształtowanie jego umiejętności wyboru wartości pożądanych społecznie i kierowania się nimi we własnym działaniu.
do Statutu
Zespołu Szkół Ogólnokształcąco - Technicznych
w Lublińcu
ZASADY WEWNĄTRZSZKOLNEGO OCENIANIA UCZNIÓW W ZESPOLE SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCO-TECHNICZNYCH W LUBLIŃCU
PODSTAWA PRAWNA:
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 2015 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz. U. z 2015r. poz. 843 ze zm. Zgodnie z art. 363 ustawy D.2017.60 niniejsze rozporządzenie zachowuje moc do czasu zakończenia kształcenia odpowiednio w dotychczasowym trzyletnim liceum ogólnokształcącym i czteroletnim technikum. Zgodnie z art. 168 ust. 2 ustawy D.2018.2245 niniejsze rozporządzenie zachowuje moc do czasu zakończenia kształcenia przez uczniów i słuchaczy, którzy rozpoczęli kształcenie w latach szkolnych 2017/2018 i 2018/2019) na podstawie art. 44zb ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz.U. z 2019r. poz. 1481 ze zm)
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ
z dnia 22 lutego 2019 r. poz 373
w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych obowiązuje od dnia 1 września 2019r.
§1
2.5. Udzielanie uczniowi pomocy w samodzielnym planowaniu swojego rozwoju.
2.6 Nabywanie przez ucznia umiejętności rozróżniania zachowań pozytywnych i negatywnych.
2.7. Dostarczanie rodzicom (opiekunom prawnym) bieżącej informacji o postępach ich dzieci (podopiecznych) o trudnościach w nauce, zachowaniu oraz specjalnych uzdolnieniach ucznia, a nauczycielom -informacji o realizacji założonych celów kształcenia i wychowania.
2.8. Budowanie przez szkołę przy współpracy z rodzicami i środowiskiem lokalnym, programów oddziaływań adekwatnych do rozpoznawalnych potrzeb.
2.9. Motywowanie ucznia do dalszych postępów w nauce i zachowaniu.
2.10. Formułowanie oceny.
§2
ZAŁOŻENIA OGÓLNE
1. OCENIANIE WEWNĄTRZSZKOLNE OBEJMUJE:
1.1. Formułowanie przez nauczycieli wymagań edukacyjnych niezbędnych do uzyskania poszczególnych ocen bieżących, rocznych, klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych, informowanie o nich uczniów i rodziców (prawnych opiekunów).
1.2. Ustalanie kryteriów oceniania zachowania.
1.3. Ocenianie bieżące i ustalanie śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz śródrocznej oceny zachowania według skali i form przyjętych w ZWO.
1.4. Przeprowadzanie egzaminów klasyfikacyjnych.
1.5. Ustalanie rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania ,według skali przyjętej w ZWO.
1.6. Ustalenie warunków i trybu uzyskania wyższych niż przewidywane rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania.
1.7. Ustalenie warunków i sposobu przekazywania rodzicom (prawnym opiekunom) informacji o postępach i trudnościach ucznia w nauce.
2. OCENIANIE PEŁNI FUNKCJĘ:
2.1. Diagnostyczną (monitorowanie postępów ucznia i określenie jego potrzeb).
2.2. Klasyfikującą (różnicuje i uporządkowuje uczniów zgodnie z pewną skalą, za pomocą umownego systemu)
2.3. Motywującą.
3. PRZEDMIOTEM OCENY JEST:
3.1. Zakres opanowanych wiadomości.
3.2. Rozumienie materiału naukowego.
3.3. Umiejętność w stosowaniu wiedzy w sytuacjach typowych, jak i nie typowych, wymagających twórczego podejścia do problemu.
3.4. Stopień przygotowania i gotowości do samodzielnego poszerzania wiedzy.
3.5. Zaangażowanie w proces dydaktyczny, wysiłek włożony w osiągnięcie prezentowanego poziomu wiadomości i umiejętności.
3.6. Umiejętność prezentowania posiadanej wiedzy i umiejętności.
3.7. Zachowanie uczniów.
4. OCENY DZIELĄ SIĘ NA:
4.1. Bieżące.
4.2. Klasyfikacyjne śródroczne.
4.3. Klasyfikacyjne roczne.
5. OCENY BIEŻĄCE I KLASYFIKACYJNE Z ZAJĘĆ EDUKACYJNYCH ŚRODROCZNE I ROCZNE USTALA SIĘ WEDŁUG NASTĘPUJĄCEJ SKALI:
5.1. Skali ocen ujętych w punkcie 5 nie rozszerza się znakami "+", "-''
5.2. Wagi przypisywane odpowiednim formom sprawdzania wiedzy i umiejętności uczniów:
Aktywność
0,5
Kartkówka gramatyczna
0,8
Kartkówka - długa wypowiedź typu maturalnego 0,7 dotyczy języków obcych
Badanie sprawności maturalnych (czytanie, słuchanie, pisanie - długa i krótka wypowiedź pisemna) 0,8 dotyczy języków obcych
Projekt
0,9
Zielnik
1
5.3. Ocena klasyfikacyjna śródroczna i roczna jest wynikiem dokonanej przez nauczyciela analizy ocen sumujących (wyrażonych cyfrą) i wyrażona jest stopniem zdefiniowanym w § 2, pkt.5 ZWO.
6. OCENĘ Z ZACHOWANIA ŚRÓDROCZNĄ I ROCZNĄ USTALA SIĘ WEDŁUG NASTĘPUJĄCEJ SKALI:
6.1. Śródroczną i roczną ocenę klasyfikacyjną ustala wychowawca klasy po zasięgnięciu opinii nauczycieli, uczniów danej oddziału oraz ocenianego ucznia.
7. Nauczyciele na początku każdego roku szkolnego informują rodziców (prawnych opiekunów ) o wymaganiach edukacyjnych niezbędnych do otrzymania przez ucznia poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych, o sposobach sprawdzania osiągnięć edukacyjnych, jak również o warunkach i trybie uzyskania wyższej niż przewidywane roczne oceny klasyfikacyjne z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych.
7.1. Uczniowie są informowani na pierwszej lekcji organizacyjnej przez nauczyciela przedmiotu.
7.2. Rodzice (prawni opiekunowie) mogą uzyskać informację bezpośrednio u nauczyciela przedmiotu.
7.3. Wymagania edukacyjne dla poszczególnych przedmiotów i klas dostępne są u dyrektora szkoły.
8. Wychowawca klasy na początku każdego roku szkolnego informuje uczniów oraz rodziców (prawnych opiekunów)o warunkach i sposobie oraz kryteriach oceniania zachowania oraz warunkach i trybie uzyskania wyższej niż przewidywanej rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania.
8.1. Uczniowie informowani są na pierwszej godzinie z wychowawcą.
8.2. Rodzice (prawni opiekunowie) informowani są na pierwszym zebraniu w każdym roku szkolnym.
ZASADY OPRACOWANIA WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH I KRYTERIA OCENIANIA
1. Wymagania edukacyjne są to zamierzone osiągnięcia i kompetencje uczniów na poszczególnych etapach kształcenia w zakresie wiadomości, umiejętności i postaw uczniów. Określają, co uczeń powinien wiedzieć, rozumieć i umieć zastosować w procesie nauczania.
2. Wymagania edukacyjne opracowują nauczyciele na bazie obowiązujących podstaw programowych i realizowanych programów nauczania dla poszczególnych zajęć edukacyjnych i dla danego etapu kształcenia.
3. Oceny z przedmiotów:
3.1. Ocenę niedostateczną (która jest oceną negatywną) otrzymuje uczeń, który nie spełnia wymagań koniecznych:
3.1.1. nie opanował niezbędnego minimum podstawowych wiadomości i umiejętności określonych programem nauczania przedmiotu w danej klasie, a braki w wiadomościach i umiejętnościach uniemożliwiają dalsze zdobywanie wiedzy z tego przedmiotu.
3.2. Ocenę dopuszczającą (która jest oceną pozytywną) otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania konieczne:
3.2.1. w ograniczony sposób opanował podstawowe wiadomości i umiejętności, a braki nie przekreślają możliwości uzyskania przez ucznia podstawowej wiedzy z danego przedmiotu w ciągu dalszej nauki.
3.2.2. rozwiązuje typowe zadania o niewielkim stopniu trudności -często przy pomocy nauczyciela.
3.3. Ocenę dostateczną (która jest oceną pozytywną) otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
3.3.1. najważniejsze w uczeniu się danego przedmiotu,
3.3.2. łatwe dla ucznia nawet mało zdolnego,
3.3.3. o niewielkim stopniu złożoności, a więc przystępne,
3.3.4. często powtarzające się w programie nauczania,
3.3.5. dające się wykorzystać w sytuacjach szkolnych i pozaszkolnych,
3.3.6. skreślono,
3.3.7. dotyczące prostych, uniwersalnych umiejętności w najmniejszym zakresie wiadomości.
3.4. Ocenę dobrą (która jest oceną pozytywną) otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania:
3.4.1. istotne w strukturze przedmiotu,
3.4.2. bardziej złożone, mniej przystępne aniżeli elementy treści zaliczane do wymagań podstawowych,
3.4.3. przydatne, ale nie niezbędne w opanowaniu treści z danego przedmiotu i innych przedmiotów,
3.4.4. skreślono,
3.4.5. użyteczne w szkolnej i pozaszkolnej działalności,
3.4.6. wymagające umiejętności stosowania wiadomości w sytuacjach typowych wg wzorów, problemów znanych z podręcznika lub lekcji.
3.5. Ocenę bardzo dobrą (która jest oceną pozytywną) otrzymuje uczeń ,który spełnia wymagania:
3.5.1. złożone, trudne ważne do opanowania,
3.5.2. wymagające korzystania z różnych źródeł,
3.5.3. umożliwiające rozwiązywanie problemów,
3.5.4. pośrednio użyteczne w życiu pozaszkolnym,
3.5.5. gwarantujące pełne opanowanie programu.
3.6. Ocenę celującą (która jest oceną pozytywną) otrzymuje uczeń ,który spełnia wymagania:
5.6.1. skreślono,
5.6.2. stanowiące efekt samodzielnej pracy ucznia,
5.6.3. wynikające z indywidualnych zainteresowań,
5.6.4. zapewniające zastosowania rozwiązań nietypowych,
5.6.5. zostaje finalistą konkursu,
5.6.6. prezentuje wiadomości bogate, złożone i szczegółowe
5.6.7. biegle posługuje się wiedzą i umiejętnościami z zakresu podstaw programowych, standardów egzaminacyjnych, efektów kształcenia.
4. Nauczyciel jest zobowiązany na podstawie pisemnej opinii Poradni Psychologiczno Pedagogicznej lub innej poradni specjalistycznej dostosować wymagania edukacyjne w stosunku do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia, u którego stwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się lub deficyty rozwojowe, uniemożliwiające sprostanie wymaganiom edukacyjnym wynikającym z programu nauczania.
4.1. opinie poradni rodzice (prawni opiekunowie) mogą dołączyć do dokumentów składanych przy zapisie do szkoły.
4.2. jeżeli uczeń poddany jest badaniu w trakcie roku szkolnego, rodzice (prawni opiekunowie) decydują o dostarczeniu opinii po jej otrzymaniu.
5. W przypadku ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego dostosowanie wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych może nastąpić na podstawie tego orzeczenia.
6. Przy ustalaniu oceny z wychowania fizycznego i zajęć praktycznych należy w szczególności brać pod uwagę wysiłek wkładany przez ucznia w wywiązywanie się z obowiązków wynikających ze specyfiki tych zajęć, a w przypadku wychowania fizycznego - także systematyczność udziału ucznia w zajęciach oraz aktywność ucznia w działaniach podejmowanych przez szkołę na rzecz kultury fizycznej.
7. W zajęciach wychowania do życia w rodzinie nie uczestniczą tylko ci uczniowie niepełnoletni, których rodzice zgłoszą dyrektorowi szkoły sprzeciw w formie pisemnej co do udziału dzieci w
zajęciach oraz ci uczniowie pełnoletni, którzy sami zgłoszą dyrektorowi w formie pisemnej sprzeciw wobec udziału w zajęciach.
8. W przypadkach uzasadnionych dyrektor szkoły zwalnia ucznia z wykonywania określonych ćwiczeń fizycznych na zajęciach wychowania fizycznego, na podstawie opinii o ograniczonych możliwościach wykonywania przez ucznia tych ćwiczeń wydanej przez lekarza, na czas określony w tej opinii.
9. Dyrektor szkoły zwalnia ucznia z realizacji zajęć wychowania fizycznego, zajęć komputerowych lub informatyki, na podstawie opinii o braku możliwości uczestniczenia ucznia w tych zajęciach wydanej przez lekarza, na czas określony w tej opinii. W przypadku zwolnienia go z określonych ćwiczeń wychowania fizycznego nauczyciel wychowania fizycznego dostosowuje wymagania niezbędne do otrzymania przez ucznia oceny klasyfikacyjnej.
10. Jeżeli okres zwolnienia ucznia z zajęć wychowania fizycznego, zajęć komputerowych, informatyki lub technologii informacyjnej uniemożliwia ustalenie śródrocznej lub rocznej oceny klasyfikacyjnej, w dokumentacji przebiegu nauczania zamiast oceny klasyfikacyjnej wpisuje się "zwolniony" albo "zwolniona".
11. 1. Dyrektor szkoły, na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) oraz na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, zwalnia do końca danego etapu edukacyjnego ucznia z wadą słuchu, z głęboką dysleksją rozwojową, z afazją, z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, z nauki drugiego języka obcego.
2. W przypadku ucznia, o którym mowa w ust. 1, posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego nauczania zwolnienie z nauki drugiego języka obcego może nastąpić na podstawie tego orzeczenia.
3. W przypadku zwolnienia ucznia z nauki drugiego języka obcego w dokumentacji przebiegu nauczania zamiast oceny klasyfikacyjnej wpisuje się "zwolniony" albo "zwolniona".
12. 1. Dyrektor szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe w zawodzie, dla którego podstawa programowa kształcenia przewiduje naukę jazdy pojazdem silnikowym, zwalnia z realizacji tych zajęć ucznia, który przedłoży prawo jazdy odpowiedniej kategorii.
2. W przypadku zwolnienia ucznia z nauki jazdy pojazdem silnikowym w dokumentacji przebiegu nauczania wpisuje się "zwolniony", a także numer i kategorię posiadanego przez ucznia prawa jazdy oraz datę wydania uprawnienia.
13. Szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego uczniów na zajęciach wychowania fizycznego w Zespole Szkół Ogólnokształcąco-Technicznych w Lublińcu, określa odrębny dokument znajdujący się w gabinecie wicedyrektorów.
§4
SPRAWDZANIE OSIĄGNIĘĆ I POSTĘPÓW UCZNIÓW
1. FORMY I METODY:
1.1. PISEMNE:
1.1.1. test kompetencji dotyczący przedmiotów kontynuowanych ze szkoły gimnazjalnej,
1.1.2. sprawdzian obejmujący większą partię materiału,
1.1.3. kartkówka -obejmująca niewielką partię materiału i trwa nie dłużej niż 15 minut,
1.1.4. test,
1.1.5. wypracowanie klasowe,
1.1.6. zadanie domowe: ćwiczenia, referaty, prace projektowe, schematy, rysunki.
1.2. USTNE:
1.2.1. odpowiedź ustna, sprawdzająca wiadomości z trzech ostatnich lekcji
1.2.2. dyskusja,
1.2.3. rozmowa z uczniem,
1.2.4. aktywność na lekcji,
1.2.5. omówienie pracy domowej,
1.2.6. omawianie lektur,
1.2.7. pokaz i prezentacje.
1.3. PRAKTYCZNE:
1.3.1. ćwiczenia praktyczne,
1.3.2. prace projektowe i konstrukcyjne,
1.3.3. ćwiczenia laboratoryjne,
1.3.4. wytwory pracy własnej ucznia,
1.3.5. opracowanie i wykonanie pomocy dydaktycznych,
1.3.6. testy sprawności fizycznej.
1.4. INNE:
1.4.1. praca pozalekcyjna: konkursy, olimpiady, koła zainteresowań,
1.4.2. posiadanie wymaganych pomocy i przyrządów niezbędnych do prowadzenia lekcji, (zeszyt przedmiotowy, zeszyt ćwiczeń, podręcznik, atlas, mapa, tablice matem-fizyczne słownik, przybory do pisania i kreślenia).
2. ZASADY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ I POSTĘPÓW UCZNIÓW:
2.1. Sprawdzanie osiągnięć i postępów uczniów cechuje:
a. obiektywizm,
b. indywidualizacja,
c. konsekwencja,
d. systematyczność,
e. jawność.
3. Punktem wyjścia do analizy postępów uczniów jest test kompetencji przeprowadzany na początku roku szkolnego w klasie pierwszej.
4. Nauczyciele wraz z uczniami ustalają na początku roku szkolnego, w jaki sposób będą oceniali poszczególne formy wiedzy i umiejętności, czy komentarzem ustnym/pisemnym, czy oceną sumującą (wyrażoną cyfrą).
5. Prace klasowe, sprawdziany zapowiadane są z co najmniej tygodniowym wyprzedzeniem i potwierdzone wpisem w dzienniku.
5a. Przed każdą formą sprawdzania wiedzy i umiejętności nauczyciel podaje uczniowi kryteria do sprawdzianu, czyli określa, co będzie podlegać ocenianiu. Formułując informację zwrotną do pracy ucznia nauczyciel odnosi się do wcześniej ustalonych kryteriów.
6. Sprawdzian wiadomości i umiejętności z trzech ostatnich lekcji nie musi być zapowiadany, lecz nie może trwać dłużej niż 15 minut.
7. Sprawdziany i inne prace klasowe trwające co najmniej 1 godz. są obowiązkowe.
8. W razie absencji w dniu sprawdzianu, uczeń musi go zaliczyć w terminie 2 tygodni. W przeciwnym wypadku uczeń otrzymuje ocenę niedostateczną.
9. Uczeń ma prawo do jednorazowej poprawy każdej oceny z kartkówki lub sprawdzianu w formie i w terminie ustalonym przez nauczyciela w czasie 10 dni nauki od danej kartkówki bądź sprawdzianu.
10. Termin sprawdzania i oddania prac nie może przekraczać 14 dni.
11. Nauczyciel uznaje nieprzygotowanie ucznia do całej lekcji raz w semestrze, z wyjątkiem zapowiedzianych prac kontrolnych i lekcji powtórzeniowych. Warunkiem uznania nieprzygotowania jest zgłoszenie go przed zajęciami edukacyjnymi. Nauczyciel odnotowuje ten fakt w dzienniku, jednak nie ma on wpływu na ocenę końcową.
12. Zgłoszone przez ucznia nieprzygotowanie do lekcji po wywołaniu go do odpowiedzi pociąga za sobą konsekwencje w postaci oceny niedostatecznej.
13. Po usprawiedliwionej nieobecności uczeń ma prawo, w zależności od czasu trwania nieobecności, być nieprzygotowanym w zakresie:
13.1. w pierwszym dniu po nieobecności trwającej co najmniej tydzień nie odrobić pisemnych prac domowych, przez trzy kolejne dni nauki nadrabiać zaległości i uzupełniać materiał; w tym czasie jest zwolniony z odpowiedzi ustnych i pisemnych form sprawdzania wiadomości.
13.2. w trakcie pierwszych zajęć edukacyjnych, które uczeń opuścił, a nieobecność była krótsza niż tydzień, uczeń jest zwolniony z odrobienia pisemnej pracy domowej i sprawdzania wiadomości z zakresu materiału wprowadzonego podczas jego nieobecności.
14. Nie wystawia się ocen za odpowiedzi ustne, nie przeprowadza się prac klasowych, sprawdzianów i kartkówek bezpośrednio po całodziennej lub kilkudniowej wycieczce.
15. Najpóźniej na dwa tygodnie przed klasyfikacją śródroczna i roczną należy zakończyć przeprowadzanie prac klasowych.
16. W klasach pierwszych, na początku roku szkolnego stosujemy dwutygodniowy okres ochronny (nie stawiamy ocen niedostatecznych).
17. Dyrektor szkoły może zlecić badanie osiągnięć edukacyjnych uczniów według własnych ustalonych zasad i narzędzi badawczych.
18. Jeżeli uczeń poprawi ocenę, wówczas do oceny klasyfikacyjnej liczone są obydwie oceny z tym samym współczynnikiem
21. CZĘSTOTLIWOŚĆ SPRAWDZANIA:
21.1. Jednego dnia uczeń uczestniczy w jednej pracy klasowej na podstawie wpisu w dzienniku dokonanego przez nauczyciela z co najmniej tygodniowym wyprzedzeniem
21.2.Tygodniowo uczeń uczestniczy w maksymalnie trzech pracach klasowych.
21.3. Ustala się następującą ilość ocen bieżących (cząstkowych) podczas wystawiania ocen klasyfikacyjnych śródrocznych i rocznych: minimum trzy oceny cząstkowe wyrażone cyfrą lub minimum dwie oceny cząstkowe wyrażone cyfrą i minimum jedna opisowa udokumentowana (dokumentację okazuje nauczyciel na prośbę dyrektora lub rodzica/ucznia).
21.4. Na każdej lekcji sprawdzane jest przygotowanie uczniów do zajęć edukacyjnych.
21.5. Na każdej lekcji sprawdzane są ilościowo prace domowe, zaś jakościowo w miarę potrzeb, nie rzadziej niż raz w semestrze.
21.6. W przypadku nieobecności nauczyciela na sprawdzianie ponowny termin należy uzgodnić z klasą, przy czym nie obowiązuje jednotygodniowe wyprzedzenie.
22. ZASADY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ I POSTĘPÓW UCZNIÓW:
22.1. Zasada otwartości:
22.1.1. Nauczyciele na początku roku szkolnego informują uczniów i ich rodziców
o wymaganiach edukacyjnych niezbędnych do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz o sposobach sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów jak również warunkach i trybie uzyskiwania wyższej niż przewidywana roczna ocena klasyfikacyjna z zajęć edukacyjnych.
22.1.2. Wychowawca oddziału na początku każdego roku szkolnego informuje uczniów oraz ich rodziców (prawnych opiekunów) o warunkach i sposobie oraz kryteriach oceniania zachowania, warunkach i trybie uzyskania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania oraz o skutkach ustalenia uczniowi nagannej rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania.
22.1.3. Uczeń zna kryteria oceniania z każdego przedmiotu oraz kryteria oceniania zachowania.
22.1.4. Każda ocena jest jawna dla ucznia i jego rodziców.
22.1.5. Każda forma aktywności ucznia podlegająca ocenie jest omawiana. Sprawdzone i ocenione pisemne prace ucznia są udostępniane uczniowi podczas lekcji, a jego rodzicom w czasie zebrań z rodzicami lub po wcześniejszym umówieniu się z nauczycielem.
22.1.6. Nauczyciel w relacji z uczniem może informację zwrotną przekazać:
a. prowadząc rozmowę indywidualną,
b. pisząc notatkę w zeszycie przedmiotowym,
c. pisząc obszerniejszą notatkę pod pisemną pracą kontrolną.
22.2. Wychowawca w relacji z rodzicami może informację zwrotną przekazać:
22.2.1. telefonicznie,
22.2.2. podczas rozmowy indywidualnej,
22.2.3. sporządzając notatkę pisemną,
22.2.4. w czasie szkolnych zebrań z rodzicami.
22.2.5. poprzez dziennik elektroniczny.
22.3. Zasada systematyczności i terminowości:
22.3.1.Ocenianie powinno być rytmicznie zaplanowane w czasie,
22.3.2.Systematycznie stosuje się różne formy sprawdzania wiedzy i umiejętności uczniów.
22.4. Zasada notowania postępów uczniów:
22.5.1.Sposoby notowania:
a. oceny,
b. punktacja,
c. gromadzenie prac pisemnych oraz innych wytworów i prac uczniów.
22.5. Zasada poprawiania ocen, korygowania niepowodzeń:
22.5.1.Każdy uczeń ma prawo do poprawienia oceny w formie ustalonej przez nauczyciela,
22.5.2.Po każdej pracy klasowej dokonuje się analizy błędów i poprawy,
22.5.3.Uczniowie, u których stwierdzono braki mogą je uzupełnić, wykonując dodatkowe zadania domowe,
22.5.4. Jeżeli w wyniku klasyfikacji śródrocznej stwierdzono, że poziom osiągnięć edukacyjnych ucznia uniemożliwi lub utrudni mu kontynuowanie nauki w klasie programowo wyższej szkoła umożliwia uczniowi uzupełnienie braków.
22.5.5.Ustalona przez nauczyciela niedostateczna ocena klasyfikacyjna roczna może być zmieniona tylko w wyniku egzaminu poprawkowego.
23. SPOSOBY DOKUMENTOWANIA OSIĄGNIĘĆ I POSTĘPÓW:
23.1. Szkoła prowadzi dla każdego oddziału dziennik lekcyjny w formie elektronicznej oraz arkusze ocen, w których dokumentuje się osiągnięcia i postępy uczniów w danym roku szkolnym.
23.2. Przy ocenianiu można stosować następujące zapisy:
23.2.1. nieobecność - nb,
23.2.2. nieprzygotowanie - np,
23.2.3. Oceny dłuższych prac pisemnych zapisywane są kolorem czerwonym, inne oceny kolorem niebieskim lub czarnym.
23.2.4. Wszystkie wyróżnienia, nagrody, kary i nagany wychowawca odnotowuje w dzienniku lekcyjnym.
23.2.5. W arkuszu ocen wychowawca umieszcza informację o naganie dyrektora szkoły i promocji z wyróżnieniem.
23.2.6. W świadectwie szkolnym w części dotyczącej szczególnych osiągnięć ucznia odnotowuje się sukces ucznia w olimpiadach i konkursach przedmiotowych oraz osiągnięcia sportowe i artystyczne.
24.WYMAGANIA NA OCENY Z PRAC PISEMNYCH - PRZELICZANIE PUNKTÓW NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE.
24.1. z przedmiotów ogólnokształcących:
poniżej 30%
- niedostateczny
co najmniej 30% - dopuszczający
co najmniej 50% - dostateczny
co najmniej 70% - dobry
co najmniej 90% - 99% - bardzo dobry
100%
- celujący
24.2. z przedmiotów zawodowych:
```
poniżej 50 % - niedostateczny co najmniej 50 % - dopuszczający co najmniej 65 % - dostateczny co najmniej 75% - dobry co najmniej 90% - 99% - bardzo dobry 100% - celujący
```
§5
ZASADY OCENIANIA ZACHOWANIA
1. Ocena zachowania ucznia wyraża opinię szkoły o wypełnianiu przez ucznia obowiązków szkolnych jego kulturze osobistej, udziale w życiu klasy, szkoły i środowiska, respektowania postanowień statutu szkoły, postawach wobec kolegów i innych osób.
2. Ocena klasyfikacyjna zachowania nie ma wpływu na oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych, promowania do oddziału programowo wyższego lub ukończenie szkoły za wyjątkiem sytuacji, gdy uczniowi ustalono naganną ocenę roczną po raz drugi i po raz trzeci z rzędu.
3. Ocenę zachowania ustala wychowawca oddziału, uwzględniając opinię nauczycieli, uczniów danego oddziału, ocenianego ucznia, nie później niż na tydzień przed klasyfikacyjnym posiedzeniem rady pedagogicznej.
3.1 Przy ustalaniu oceny klasyfikacyjnej zachowania ucznia, u którego stwierdzono zaburzenia lub inne dysfunkcje rozwojowe, należy uwzględnić wpływ stwierdzonych zaburzeń lub dysfunkcji na jego zachowanie na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego nauczania lub opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej.
4. Szczegółowe kryteria oceniania zachowania. Standardy zostały opracowane w oparciu o następujące kryteria:
4.1.1. wywiązywanie się z obowiązków ucznia:
a. frekwencja.
b. zachowanie na lekcjach.
4.1.2. postępowanie zgodne z dobrem społeczności szkolnej:
4.1.3. uczestnictwo w akcjach na rzecz społeczności szkolnej.
4.1.4. stosunek do mienia szkolnego.
4.2. dbałość o honor i tradycje szkoły:
4.2.1. godnie reprezentuje szkołę,
4.2.2. zna i przestrzega tradycji szkolnych.
4.3. dbałość o bezpieczeństwo i zdrowie własne oraz innych osób:
4.3.1. zna i przestrzega zasad bezpieczeństwa w szkole i poza nią,
4.3.2. dba o zdrowie swoje i innych
4.4. godne, kulturalne zachowanie się w szkole i poza nią:
4.4.1. kultura osobista,
4.4.2. kultura bycia w szkole i poza nią,
4.4.3. poprawne i kulturalne posługiwanie się językiem.
4.5. okazywanie szacunku innym:
4.5.1. preferowanie postawy tolerancji wobec innych,
4.5.2. poszanowanie osób innych ze względu na wiek, stanowisko.
5. O ocenie zachowania decydują następujące kryteria:
5.1.Każdy uczeń na początku semestru otrzymuje kredyt w wysokości 100 punktów.
5.2.Punkty dodatnie przyznawane są za:
5.2.0. Udział olimpiadzie przedmiotowej
a. etap I +10 pkt
b. etap II+ 20 pkt
c. etap III + 30 pkt
5.2.1. Udział w konkursach i zawodach sportowych
a. udział w konkursie +5 pkt
b. sukces w konkursie:
I etap+10 pkt
II etap+20pkt
III etap + 30 pkt
5.2.2. Pracę na rzecz szkoły, np. pomoc lub udział w organizowaniu imprez szkolnych: od +5 do +30 pkt
5.2.3. Pracę na rzecz klasy +10 pkt
5.2.4. Pracę na rzecz organizacji pozaszkolnych:
działalność charytatywna
+10 pkt wolontariat od
+10do+30 pkt
5.2.5. Wysoką kulturę osobistą +10
5.2.6. Systematyczne uczęszczanie na zajęcia:
a. brak spóźnień +10 pkt
b. brak nieobecności nieusprawiedliwionych +10 pkt
5.3. Punkty ujemne przyznawane są za:
5.3.1. Przeszkadzanie na lekcji. Za każdą uwagę wpisaną do dziennika -10 pkt
5.3.2. Niewykonywanie poleceń nauczyciela -20 pkt
5.3.3. Arogancki stosunek do nauczycieli, pracowników szkoły i kolegów -10 pkt
5.3.4. Wulgarne słownictwo -10 pkt
5.3.5. Oszustwa -30 pkt
5.3.6. Bójki, zaczepianie słowne lub fizyczne od -10 pkt do -30 pkt
5.3.7. Niewłaściwe zachowania na wycieczkach i imprezach kulturalnych -20 pkt
5.3.8. Niewłaściwy strój -10 pkt
5.3.9. Niszczenie sprzętu i mienia szkolnego oraz rzeczy innych osób -20 pkt + zwrot kosztów naprawy
5.3.10. Kradzież -30 pkt
5.3.11. Zaśmiecanie obiektu szkolnego i otoczenia -10 pkt
5.3.12. Palenie papierosów -20 pkt każdorazowo
5.3.13. Spóźnianie się na lekcje: za każde spóźnienie nieusprawiedliwione -1 pkt
5.3.14. Godziny nieusprawiedliwione:
a. za każdą godzinę nieusprawiedliwioną -1 pkt
b. powyżej 50 godzin zachowanie nieodpowiednie bez względu na punkty dodatnie.
5.3.15. opuszczanie terenu szkoły w czasie zajęć lekcyjnych i przerw -10 pkt każdorazowo
5.3.17. Posiadanie lub rozprowadzanie narkotyków i innych środków odurzających- zachowanie naganne z powiadomieniem rodziców i Policji.
5.4. Prace i zadania nadobowiązkowe wykonywane na rzecz szkoły, klasy i środowiska, np. praca w samorządzie szkolnym, mają wpływ na podwyższenie oceny zachowania.
5.5.Stosowna punktacja:
5.5.1. ocenę ocenę wzorową otrzymuje uczeń, który nie ma godzin nieusprawiedliwionych i zdobędzie co najmniej 171 pkt
5.5.2. ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który zdobędzie od 131 do 170 pkt i nie będzie miał więcej niż 15 godzin nieusprawiedliwionych
5.5.3. ocenę dobrą otrzymuje uczeń który zdobędzie od 91 do 130 pkt
5.5.4. ocenę poprawną otrzymuje uczeń, który zdobędzie od 51 do 90 pkt
5.5.5. ocenę nieodpowiednią otrzymuje uczeń, który zdobędzie od 25 do50 pkt lub ma 50 godzin nieusprawiedliwionych
5.5.6. ocenę naganną otrzymuje uczeń, który zdobędzie mniej niż 25 pkt lub ma powyżej 100 godzin nieusprawiedliwionych.
5.6. Ocenę roczną zachowania ustala się na podstawie ocen ustalonych na podstawie kryteriów punktowych. Ocena roczna jest średnią arytmetyczną ocen zachowania za I i II półrocze po przyporządkowaniu ocenom zachowania za półrocza liczb:
```
naganne - 1 nieodpowiednie - 2 poprawne - 3 dobre - 4 bardzo dobre - 5 wzorowe - 6
```
Jeżeli średnia arytmetyczna jest liczbą ułamkową, uwzględnia się tendencję zachowania w II półroczu, czyli:
a) jeżeli ocena za II półrocze jest wyższa niż za I półrocze, ułamek zaokrągla się do liczby wyższej i ustala się ocenę wyższą
b) jeżeli ocena za II półrocze jest niższa niż za I półrocze, ułamek zaokrągla się do liczby niższej i ustala się ocenę niższą
5.7. Na wniosek nauczycieli ocena z zachowania ustalona przez wychowawcę może być podwyższona bądź obniżona.
§6 SPOSOBY I ZASADY INFORMOWANIA UCZNIÓW I RODZICÓW O POSTĘPACH I OSIĄGNIĘCIACH
1. Oceny są jawne zarówno dla ucznia jak i jego rodziców (prawnych opiekunów).
2. Uczeń jest informowany o ocenie w momencie jej wystawienia.
3. Sprawdzone i ocenione prace kontrolne przechowywane są przez nauczyciela do końca roku szkolnego , są one udostępniane uczniowi podczas lekcji, a jego rodzicom w czasie zebrań z rodzicami lub po wcześniejszym umówieniu się z nauczycielem.
4. Na prośbę ucznia lub rodziców nauczyciel ustalający ocenę uzasadnia ją ustnie.
6. Na miesiąc przed klasyfikacją wychowawca informuje ucznia i jego rodziców (prawnych opiekunów) o przewidywanych dla niego rocznych i semestralnych ocenach klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych i przewidywanej rocznej ocenie zachowania. Informacja może być przekazana ustnie podczas zebrania rodziców lub pisemnie.
5. Rodzice są informowani o postępach i osiągnięciach uczniów na bieżąco poprzez dziennik elektroniczny oraz na spotkaniach z wychowawcą, minimum trzy razy w roku szkolnym.
7. Indywidualne rozmowy nauczyciela z rodzicami (prawnymi opiekunami) mogą odbywać się w ciągu pracy pod warunkiem, że nie zakłóca to organizacji pracy nauczyciela i zapewnia bezpieczeństwo uczniów z zachowaniem prawa nauczyciela do odmówienia rodzicom rozmowy, gdy zajdą w/w okoliczności.
8. Rodzice (prawni opiekunowie) uczniów szczególnie wyróżniających się w nauce i zachowaniu otrzymują list pochwalny lub gratulacyjny.
§7
KLASYFIKOWANIE
1. W ciągu roku szkolnego przeprowadza się klasyfikowanie uczniów w dwóch terminach:
1.1 śródroczne ( za I półrocze)
1.1.1. w klasach programowo najwyższych pierwszy półrocze zaczyna się 1 września, a kończy w piątek przypadający na koniec 15. tygodnia nauki liczonego według arkusza organizacyjnego. Klasyfikacja odbywa się w ostatnim tygodniu przed tą datą.
1.1.2. w klasach pozostałych pierwszy semestr zaczyna się 1 września, a kończy w piątek przypadający na koniec 19. tygodnia nauki liczonego według arkusza organizacyjnego. Klasyfikacja odbywa się w ostatnim tygodniu przed tą datą.
1.2. roczne
1.2.1 w klasach programowo najwyższych drugi semestr zaczyna się od pierwszego dnia po zakończeniu przerwy świątecznej bożonarodzeniowej, a kończy zgodnie z organizacją roku szkolnego-klasyfikacja odbywa się w ostatnim tygodniu przed zakończeniem zajęć edukacyjnych.
1.2.2 w klasach pozostałych drugi semestr trwa od pierwszego dnia nauki po zakończonej klasyfikacji śródrocznej, a kończy zgodnie z organizacją roku szkolnego klasyfikacja odbywa się w ostatnim tygodniu przed zakończeniem zajęć edukacyjnych.
1.2.3 Klasyfikacja roczna dla klas wcześniej kończących rok szkolny odbywa się na zakończenie ich nauki w danym roku szkolnym.
2. Klasyfikacja śródroczna polega na okresowym podsumowaniu osiągnięć edukacyjnych ucznia z zajęć edukacyjnych i zachowania ucznia oraz ustaleniu śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z tych zajęć i śródrocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania.
3. Klasyfikacja roczna polega na podsumowaniu osiągnięć edukacyjnych ucznia z zajęć edukacyjnych i zachowania ucznia w danym roku szkolnym oraz ustaleniu rocznych ocen klasyfikacyjnych z tych zajęć i rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania.
4. Oceny klasyfikacyjne ustalają nauczyciele prowadzący, ucznia poszczególne zajęcia edukacyjne. Ocenę zachowania ustala wychowawca klasy, po zasięgnięciu opinii nauczycieli, uczniów danej klasy oraz ocenianego ucznia.
6. Ocenę końcową z praktyk zawodowych lub zajęć praktycznych wystawia, w przypadku organizowania praktyk zawodowych u pracodawcy, zakładowy opiekun praktyk.
5. Ocena klasyfikacyjna i ocena zachowania wystawiona zgodnie z ZWO, nie mogą być uchylone drogą administracyjną.
6.1. Oceny końcowe z praktyk zawodowych, sugerowane przez opiekuna zakładowego, muszą być zatwierdzone przez kierownika szkolenia praktycznego.
6.3. Uczeń, który w określonym terminie nie rozliczy się z dziennika praktyk otrzymuje ocenę niedostateczną.
6.2. Warunkiem zatwierdzenia oceny końcowej z praktyk zawodowych jest oddanie przez ucznia, w terminie 7 dni od zakończenia praktyk zawodowych, wypełnionego i podpisanego przez pracodawcę lub zakładowego opiekuna praktyk dziennika praktyk. W przypadku, gdy praktyki zawodowe kończą się w przedostatnim tygodniu zajęć dydaktycznych, uczeń zobowiązany jest do oddania dziennika praktyk w następnym dniu roboczym po jej zakończeniu.
6.4. Końcowa ocena z praktyk zawodowych lub zajęć praktycznych, w przypadku kilku ocen od pracodawców, jest średnią ocen ze zwykłym zaokrągleniem wzwyż do oceny pełnej.
6.6 W przypadku braku propozycji oceny ze strony zakładowego opiekuna praktyk ocenę końcową z praktycznej nauki zawodu samodzielnie wystawia kierownik szkolenia praktycznego.
6.5 Ocena śródroczna lub roczna z praktycznej nauki zawodu winna być wystawiona nie później niż 3 dni przed klasyfikacyjnym posiedzeniem Rady Pedagogicznej.
6.7. Warunkiem uzyskania pozytywnej oceny z praktyk zawodowych jest 80% frekwencja, chyba, że pracodawca ustali inaczej.
7. Oceny bieżące i oceny klasyfikacyjne ustala się w stopniach według skali określonej w ZWO.
8. Oceny klasyfikacyjne śródroczne i roczne nie mogą być ustalone jako średnia arytmetyczna ocen bieżących.
9. Ocena śródroczna jest średnią ważoną.
11. W przypadku, gdy uczeń za I semestr uzyskał ocenę niedostateczną ma obowiązek poprawić tę ocenę do 31 marca danego roku szkolnego, z wyjątkiem ucznia klasy maturalnej, który zobowiązany jest poprawić ocenę do końca lutego danego roku szkolnego.
10. Ocena klasyfikacyjna roczna jest średnią ważoną wszystkich ocen uzyskanych przez ucznia w I i II semestrze, z zastrzeżeniem punktu 14.
11.1. Nauczyciel publikuje informację o zaliczeniu przez ucznia I półroczu w dzienniku elektronicznym poprzez stworzenie w kategoriach ocen z II semestru kategorii "Zaliczenie I semestru" (skrót: Sem. I) i wpisanie oceny dopuszczającej. Wpisana ocena nie jest wliczana do średniej.
11.2. Uczeń otrzymuje pozytywną roczną ocenę klasyfikacyjną tylko wtedy, gdy średnia ważona ocen z danego semestru wynosi zarówno w semestrze I, jak i w semestrze II przynajmniej 1,75.
12. Ocena klasyfikacyjna roczna ucznia, który poprawił ocenę niedostateczną za I półrocze jest średnią arytmetyczną dwóch ocen ważonych uzyskanych przez ucznia w I i II półroczu. Przy obliczaniu oceny rocznej do średniej bierze się minimalną wartość na ocenę dopuszczającą.
13. Wartości średnich ważonych:
```
od 1,75 - dopuszczający od 2,51 - dostateczny od 3,51 - dobry od 4,51 - bardzo dobry
```
od 5,10- celujący.
14. Ustalona przez nauczyciela niedostateczna ocena klasyfikacyjna roczna może być zmieniona tylko w wyniku egzaminu poprawkowego. Zasady przeprowadzania egzaminu poprawkowego są określone w § 8 ZWO.
16. Uczeń może nie być klasyfikowany z jednego, kilku lub wszystkich zajęć edukacyjnych, jeżeli brak jest podstaw do śródrocznej lub rocznej oceny klasyfikacyjnej z powodu nieobecności ucznia na tych zajęciach przekraczającej połowę czasu przeznaczonego na ich realizację w okresie, za który przeprowadzana jest klasyfikacja. W przypadku możliwości nieklasyfikowania ucznia nauczyciel oblicza frekwencję do ostatniej lekcji przed upływem terminu klasyfikacji.
15. Uczeń jest klasyfikowany, jeżeli został oceniony ze wszystkich zajęć edukacyjnych, z wyjątkiem tych, z których został zwolniony.
17. Uczeń nieklasyfikowany z powodu usprawiedliwionej nieobecności może zdawać egzamin klasyfikacyjny.
18. Na wniosek ucznia nieklasyfikowanego z powodu nieobecności nieusprawiedliwionej lub na wniosek jego rodziców (opiekunów prawnych) rada pedagogiczna może wyrazić zgodę na egzamin klasyfikacyjny.
19. Rada pedagogiczna może wyrazić zgodę na egzamin klasyfikacyjny tylko w przypadku, gdy nieklasyfikowanie dotyczy najwyżej dwóch przedmiotów.
20. Zgody takiej nie udziela się w szczególności w następujących przypadkach: 20.1 gdy uczeń powtarza klasę,
20.2 gdy uczeń przekroczył 70% opuszczonych godzin lekcyjnych, z wyłączeniem udokumentowanych powodów zdrowotnych.
21. Rada pedagogiczna wyraża zgodę na przystąpienie ucznia do egzaminu klasyfikacyjnego z zajęć wychowania fizycznego jedynie w przypadku niestwierdzenia negatywnego stosunku ucznia do tego przedmiotu, np. notoryczne opuszczanie zajęć w godzinach porannych.
21a. Dla ucznia szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe nieklasyfikowanego z zajęć prowadzonych w ramach praktycznej nauki zawodu z powodu usprawiedliwionej nieobecności szkoła organizuje zajęcia umożliwiające uzupełnienie programu nauczania i ustalenie śródrocznej lub rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć prowadzonych w ramach praktycznej nauki zawodu.
22. Egzamin klasyfikacyjny zdaje również uczeń:
22.1 realizujący indywidualny tok lub program nauki,
22.2 spełniający obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą,
22.3 zmieniający typ szkoły lub profil klasy ,w przypadku różnic programowych z przedmiotów obowiązkowych w planach nauczania, z wyjątkiem wychowania fizycznego,
22.4 uczeń, który przeszedł z innego typu szkoły i kontynuuje we własnym zakresie naukę języka obcego nowożytnego jako przedmiotu obowiązkowego lub uczęszcza do oddziału w innej szkole na zajęcia z tego języka. W takim przypadku dyrektor szkoły powołuje w skład komisji nauczyciela danego języka obcego nowożytnego zatrudnionego w innej szkole, w porozumieniu z dyrektorem tej szkoły.
23. Dyrektor szkoły w porozumieniu z uczniem i jego rodzicami (prawnymi opiekunami) wyznacza termin egzaminu klasyfikacyjnego z materiału realizowanego zgodnie z programem obejmującym okres uwzględniany przy wystawianiu odpowiednio śródrocznej bądź rocznej oceny klasyfikacyjnej oraz liczbę zajęć edukacyjnych, z których uczeń może zdawać egzamin w ciągu jednego dnia.
23.1 Uczeń, który z przyczyn usprawiedliwionych nie przystąpił do egzaminu klasyfikacyjnego w wyznaczonym terminie, może przystąpić do niego w dodatkowym terminie, wyznaczonym przez dyrektora szkoły.
23.2 Egzamin klasyfikacyjny przeprowadza się nie później niż w dniu poprzedzającym dzień zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Termin egzaminu klasyfikacyjnego uzgadnia się z uczniem i jego rodzicami (prawnymi opiekunami).
24. Egzamin klasyfikacyjny dla ucznia spełniającego obowiązek nauki przeprowadza komisja powołana przez dyrektora szkoły. W skład komisji wchodzą: nauczyciel prowadzący dane zajęcia edukacyjne - jako egzaminujący, nauczyciel prowadzący takie same lub pokrewne zajęcia edukacyjne -jako członek komisji.
25. Egzamin klasyfikacyjny dla ucznia spełniającego obowiązek nauki poza szkołą przeprowadza komisja powołana przez dyrektora szkoły. W skład komisji wchodzą: dyrektor szkoły albo nauczyciel zajmujący stanowisko kierownicze- jako przewodniczący komisji, nauczyciele obowiązkowych zajęć edukacyjnych określonych w szkolnym planie nauczania dla odpowiedniego oddziału, w charakterze obserwatorów mogą być obecni rodzice (prawni opiekunowie ucznia).
26. Egzamin klasyfikacyjny z wychowania fizycznego, informatyki i technologii informacyjnej, zajęć praktycznych, zajęć laboratoryjnych i innych obowiązkowych zajęć edukacyjnych, których programy nauczania przewidują prowadzenie ćwiczeń lub doświadczeń, ma formę zadań praktycznych.
27. Egzamin klasyfikacyjny składa się z części pisemnej i ustnej z wyjątkiem wychowania fizycznego, informatyki i technologii informacyjnej, zajęć praktycznych, zajęć laboratoryjnych i innych obowiązkowych zajęć edukacyjnych, których programy nauczania przewidują prowadzenie ćwiczeń lub doświadczeń.
28. Pytania egzaminacyjne (zadania praktyczne) układa nauczyciel- egzaminator, a zatwierdza przewodniczący komisji.
29. Z przeprowadzonego egzaminu klasyfikacyjnego sporządza się protokół zawierający w szczególności: nazwę zajęć edukacyjnych, z których był przeprowadzony egzamin, imiona i nazwiska osób wchodzących w skład komisji egzaminacyjnej, termin egzaminu klasyfikacyjnego, imię i nazwisko ucznia, zadania egzaminacyjne, ustaloną ocenę klasyfikacyjną. Stanowi on załącznik do arkusza ocen ucznia.
30. Ustalona przez nauczyciela albo uzyskana w wyniku egzaminu klasyfikacyjnego roczna ocena klasyfikacyjna z zajęć edukacyjnych jest ostateczna z wyjątkiem:
30.1 niedostatecznej rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych, która może być zmieniona w wyniku egzaminu poprawkowego,
30.2 gdy uczeń lub jego rodzice (opiekunowie prawni) zgłoszą (w terminie 2 dni robocze od dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych) zastrzeżenie do dyrektora szkoły, że roczna ocena klasyfikacyjna z zajęć edukacyjnych lub roczna ocena klasyfikacyjna zachowania została ustalona niezgodnie z przepisami prawa dotyczącymi trybu ustalania tej oceny.
30.3 w przypadku nieklasyfikowania ucznia z zajęć edukacyjnych w dokumentacji przebiegu nauczania zamiast oceny klasyfikacyjnej wpisuje się nieklasyfikowany.
31. W przypadku stwierdzenia, że roczna ocena klasyfikacyjna z zajęć edukacyjnych lub roczna ocena klasyfikacyjna zachowania została ustalona niezgodnie z przepisami prawa dotyczącymi trybu ustalania tej oceny dyrektor szkoły powołuje komisję, która:
31.1 w przypadku rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych przeprowadza się sprawdzian wiadomości i umiejętności ucznia w formie pisemnej i ustnej oraz ustala roczną ocenę z danych zajęć edukacyjnych,
31.2 w przypadku rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania -ustala roczną ocenę klasyfikacyjną zachowania w głosowaniu zwykłą większością głosów, w przypadku równej liczby głosów decyduje głos przewodniczącego.
31.3 Sprawdzian przeprowadza się nie później niż w terminie 5 dni od dnia zgłoszenia zastrzeżeń. Termin sprawdzianu uzgadnia się z uczniem i jego rodzicami (prawnymi opiekunami).
31.4 ustalona przez komisję roczna ocena klasyfikacyjna z zajęć edukacyjnych oraz roczna ocena klasyfikacyjna zachowania nie może być niższa od ustalonej wcześniej oceny.
32. 1.W przypadku rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych, w skład komisji wchodzą:
32.1.1dyrektor szkoły albo nauczyciel wyznaczony przez dyrektora szkoły jako przewodniczący komisji,
32.1.2 nauczyciel prowadzący dane zajęcia edukacyjne (może być zwolniony z udziału w pracach komisji na własną prośbę lub w innych ,szczególnie uzasadnionych przypadkach -w takim przypadku dyrektor szkoły powołuje innego nauczyciela prowadzącego takie same zajęcia edukacyjne).
32.1.3 nauczyciel prowadzący takie same lub pokrewne zajęcia edukacyjne, 32.1.4. z pracy komisji sporządza się protokół zawierający: nazwę zajęć edukacyjnych, z
których był przeprowadzony sprawdzian, imiona i nazwiska osób wchodzących w skład komisji, termin sprawdzianu wiadomości i umiejętności, imię i nazwisko ucznia, zadania sprawdzające, ustaloną ocenę klasyfikacyjną.
32.2.W przypadku rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania, w skład komisji wchodzą: 32.2.1 dyrektor szkoły albo nauczyciel wyznaczony przez dyrektora szkoły - jako przewodniczący komisji,
32.2.2 wychowawca oddziału,
32.2.3 nauczyciel prowadzący zajęcia edukacyjne w danym oddziale,
32.2.4 pedagog, jeżeli jest zatrudniony w szkole
32.2.5 psycholog, jeżeli jest zatrudniony w szkole
32.2.6 przedstawiciel samorządu szkolnego,
32.2.7. przedstawiciel rady rodziców,
32.2.8 z pracy komisji sporządza się protokół zawierający w szczególności: imiona i nazwiska osób wchodzących w skład komisji, termin posiedzenia komisji, imię i nazwisko ucznia, wynik głosowania, ustaloną ocenę klasyfikacyjną zachowania wraz z uzasadnieniem.
33. Warunki i tryb uzyskiwania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych.
33.1. Uczeń lub jego rodzice/prawni opiekunowie mają prawo wnioskować o podwyższenie przewidywanej rocznej (semestralnej) oceny z obowiązkowych lub dodatkowych zajęć edukacyjnych. Umotywowany wniosek składa się w formie pisemnej do dyrektora szkoły nie później niż na 7 dni przed planowanych klasyfikacyjnym posiedzeniem rady pedagogicznej.
33.2. Z wnioskiem o podwyższenie oceny może wystąpić każdy uczeń lub jego rodzice/prawni opiekunowie. Zostanie on rozpatrzony pozytywnie, jeśli uczeń spełnia następujące warunki:
a) brał udział w przynajmniej 75% zajęć edukacyjnych z danego przedmiotu (nie dotyczy okresu zwolnienia lekarskiego) oraz przystąpił do wszystkich zapowiedzianych form sprawdzania wiedzy i umiejętności z uwzględnieniem dodatkowych terminów
lub
b) zaistniały ważne okoliczności uniemożliwiające uzyskanie oceny wyższej niż przewidywana przez nauczyciela (długotrwała choroba, pobyt w szpitalu).
Jeśli uczeń nie spełnia powyższych warunków, wniosek będzie rozpatrzony negatywnie.
33.3. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku dyrektor szkoły powołuje komisję, która przeprowadza sprawdzian wiadomości i umiejętności ucznia oraz ustala roczną(semestralną) ocenę klasyfikacyjną z danych zajęć edukacyjnych. Sprawdzian odbywa się przed klasyfikacyjnym posiedzeniem rady pedagogicznej. Termin sprawdzianu ustala dyrektor. W skład komisji wchodzi dyrektor szkoły albo nauczyciel wyznaczony przez dyrektora szkoły - jako przewodniczący komisji, nauczyciel uczący oraz drugi nauczyciel tego samego przedmiotu lub przedmiotu pokrewnego.
33.4. W przypadku nieprzystąpienia ucznia do sprawdzianu w wyznaczonym terminie, traci on prawo do ubiegania się o podwyższenie oceny.
33.5. Sprawdzian wiadomości i umiejętności obejmuje:
- formę pisemną,
- formę ustną,
- zadania praktyczne.
O wyborze formy decyduje nauczyciel uczący.
33.6. Stopień trudności zadań musi odpowiadać wymaganiom edukacyjnym na ocenę, o którą ubiega się uczeń.
33.7. Warunkiem podwyższenia oceny jest zdobycie w sprawdzianie 90% punktów możliwych do uzyskania.
34. Warunki i tryb uzyskiwania wyższej niż przewidywana przez wychowawcę rocznej oceny zachowania.
34.1. Uczeń lub jego rodzice/prawni opiekunowie mają prawo wnioskować o podwyższenie przewidywanej przez wychowawcę rocznej oceny zachowania.
34.2. Uczeń lub jego rodzic/opiekun prawny składa wychowawcy pisemny lub ustny wniosek o ponowne rozpatrzenie oceny zachowania.
34.3. Wniosek ten złożony zostaje w terminie do 7 dni po otrzymaniu informacji o przewidywanej ocenie z zachowania. Za datę poinformowania rodzica uznaje się datę zebrania rodziców w danej klasie.
34.4. Ocena z zachowania może być podwyższona po przeprowadzeniu rozmowy wyjaśniającej pomiędzy uczniem i wychowawcą. Podczas rozmowy omawiany jest stopień spełnienia przez ucznia kryteriów oceniania zachowania zawartych w ZWO, oraz wystawione przez nauczycieli w dzienniku pochwały i uwagi.
34.5. Termin rozmowy wyjaśniającej uzgadnia z uczniem wychowawca. Rozmowa musi się odbyć przed posiedzeniem klasyfikacyjnym Rady Pedagogicznej.
34.6. Uczeń, który w wyznaczonym terminie nie przystąpi do rozmowy wyjaśniającej, traci prawo do dalszego ubiegania się o jej podwyższenie.
34.7. Na rozmowę wyjaśniającą wychowawca może zaprosić w charakterze obserwatorów: przedstawiciela samorządu klasowego, przedstawiciela Rady Pedagogicznej, rodzica/opiekuna prawnego danego ucznia.
34.8. W przypadku zastrzeżeń co do trybu wystawienia rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania uczeń lub jego rodzice mogą zgłosić zastrzeżenia do dyrektora szkoły, wówczas ten powołuje komisję, która ustala roczną ocenę klasyfikacyjną zachowania w terminie 5 dni od dnia zgłoszenia zastrzeżeń nie później niż na 2 dni od zakończenia zajęć rocznych.
35. Laureaci i finaliści olimpiad przedmiotowych otrzymują z danych zajęć edukacyjnych celującą roczną (semestralną) ocenę klasyfikacyjną. Uczeń, który tytuł laureata lub finalisty olimpiady przedmiotowej uzyskał po ustaleniu albo uzyskaniu rocznej (semestralnej) oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych, otrzymuje z tych zajęć edukacyjnych celującą końcową ocenę klasyfikacyjną.
§8
EGZAMIN POPRAWKOWY
1. Uczeń, który w wyniku klasyfikacji rocznej uzyskał ocenę negatywną z jednych albo dwóch obowiązkowych zajęć edukacyjnych, może zdawać egzamin poprawkowy z tych zajęć.
2. Egzamin poprawkowy składa się z dwóch części, pisemnej oraz ustnej, z wyjątkiem egzaminu z informatyki, technologii informacyjnej, wychowania fizycznego, z których egzamin ma przede wszystkim formę zadań praktycznych.
3. Termin egzaminu poprawkowego wyznacza dyrektor szkoły do dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Egzamin poprawkowy przeprowadza się w ostatnim tygodniu ferii letnich.
4. Egzamin poprawkowy przeprowadza komisja powołana przez dyrektora szkoły. W skład komisji wchodzą:
4.1. dyrektor szkoły albo nauczyciel wyznaczony przez dyrektora szkoły jako przewodniczący komisji,
4.2. nauczyciel prowadzący dane zajęcia edukacyjne (może być zwolniony z udziału w pracach komisji na własną prośbę lub w innych, szczególnie uzasadnionych przypadkach -w takim przypadku dyrektor szkoły powołuje innego nauczyciela prowadzącego takie same zajęcia edukacyjne).
4.3. nauczyciel prowadzący takie same zajęcia lub pokrewne zajęcia edukacyjne.
5. Pytania egzaminacyjne ustala egzaminator, a zatwierdza przewodniczący komisji.
6. Pytania egzaminacyjne zawierają treści nauczania zgodne z odpowiednim stopniem wymagań edukacyjnych dla danego etapu kształcenia.
7. Z przeprowadzonego egzaminu poprawkowego sporządza się protokół w szczególności: nazwę zajęć edukacyjnych, z których był przeprowadzony egzamin, imiona i nazwiska osób wchodzących w skład komisji, termin egzaminu poprawkowego, imię i nazwisko ucznia, zadania egzaminacyjne, ustaloną ocenę klasyfikacyjną;
7.1. do protokołu dołącza się pisemne prace ucznia oraz zwięzłą informację o ustnych odpowiedziach ucznia. Stanowi to załącznik do arkusza ocen ucznia.
8. Uczeń, który z przyczyn usprawiedliwionych nie przystąpił do egzaminu poprawkowego w wyznaczonym terminie, może przystąpić do niego w dodatkowym terminie określonym przez dyrektora szkoły nie później niż do 30 września następnego roku szkolnego.
9. Uczeń, który nie zdał egzaminu poprawkowego, nie otrzymuje promocji do klasy programowo wyższej i powtarza klasę.
10. Uczeń lub jego rodzice (opiekunowie prawni) mogą zgłosić zastrzeżenia(w terminie 5 dni od dnia przeprowadzenia egzaminu poprawkowego ) do dyrektora szkoły jeżeli uznają, że roczna ocena klasyfikacyjna z zajęć edukacyjnych w wyniku egzaminu poprawkowego została ustalona niezgodnie z przepisami prawa dotyczącymi trybu ustalania tej oceny.
10.1. w przypadku zgłoszonego zastrzeżenia ,dyrektor szkoły powołuje komisję, która przeprowadza sprawdzian wiadomości i umiejętności ucznia w formie pisemnej i ustnej. W tym przypadku ustalona przez komisję ocena jest ostateczna.
§9
PROMOWANIE
1. Uczeń otrzymuje promocję do klasy programowo wyższej, jeżeli ze wszystkich zajęć edukacyjnych określonych w szkolnym planie nauczania uzyskał roczne oceny klasyfikacyjne wyższe od niedostatecznej.
1.1 Uwzględniając możliwości edukacyjne ucznia rada pedagogiczna może jeden raz w ciągu danego etapu edukacyjnego promować do klasy programowo wyższej ucznia, który nie zdał egzaminu poprawkowego z jednych obowiązkowych zajęć edukacyjnych, pod warunkiem, że te obowiązkowe zajęcia edukacyjne są, zgodnie ze szkolnym planem nauczania, realizowane w klasie programowo wyższej.
2. Uczeń kończy szkołę, jeżeli w wyniku klasyfikacji, na którą składają się roczne oceny z obowiązkowych zajęć edukacyjnych uzyskane w klasie programowo najwyższej oraz roczne oceny klasyfikacyjne z obowiązkowych zajęć edukacyjnych, których realizacja zakończyła się w klasach programowo niższych, uzyskał oceny wyższe od oceny niedostatecznej.
3. Uczeń jest promowany z wyróżnieniem lub kończy szkołę z wyróżnieniem, jeżeli spełnia wymogi zawarte w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 2015r. W sprawie szczegółowych warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ
z dnia 22 lutego 2019 r. poz 373
w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych obowiązuje od dnia 1 września 2019r i w wyniku klasyfikacji rocznej, a w klasach najwyższych – końcowej, uzyskał średnią ocen co najmniej 4,75 oraz co najmniej bardzo dobrą ocenę klasyfikacyjną zachowania.
3.1. Uczniowi, który uczęszczał na dodatkowe zajęcia edukacyjne, religię albo etykę, do średniej ocen wlicza się także końcowe oceny klasyfikacyjne uzyskane z tych zajęć.
4. Po ukończeniu szkoły uczeń otrzymuje świadectwo ukończenia szkoły.
5. Absolwent technikum, który zdał egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie otrzymuje dyplom potwierdzający kwalifikacje w zawodzie.
6. Absolwent szkoły ponadgimnazjalnej, przystępujący bezpośrednio po ukończeniu szkoły do egzaminu maturalnego - w przypadku złożenia tego egzaminu – otrzymuje świadectwo maturalne.
§10
AKCEPTACJA I ZATWIERDZENIE ZASAD WEWNĄTRZSZKOLNEGO OCENIANIA UCZNIÓW
1. Zatwierdzenia dokonuje poprzez jawne głosowanie rada pedagogiczna.
2. Zasady Wewnątrzszkolnego Oceniania są dostępne:
2.1. w bibliotece,
2.2. w pokoju nauczycielskim,
2.3. w gabinecie dyrektora szkoły,
2.4. na stronie internetowej szkoły.
§11
EWALUACJA ZWO
1. Zasady Wewnątrzszkolnego Oceniania podlegają ewaluacji.
2. Zespół do spraw mierzenia jakości pracy szkoły dokonuje analizy: bieżącej, semestralnej, rocznej.
3. Narzędzia ewaluacji to: ankiety, wywiady, sondaż.
4. Analizy dokonuje się podczas spotkań rady pedagogicznej.
5. Wyniki zbiera, opracowuje i upowszechnia powołany przez dyrektora zespół i przedstawia w formie wniosku. | <urn:uuid:afce42c6-8ff6-4a3e-8db1-791e2bc66e6a> | finepdfs | 3.154297 | CC-MAIN-2020-40 | https://zsot.lubliniec.pl/docs/ZWO.pdf | 2020-09-26T04:59:47+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600400234232.50/warc/CC-MAIN-20200926040104-20200926070104-00118.warc.gz | 1,123,518,746 | 0.999948 | 0.999986 | 0.999986 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2053,
4633,
5006,
5050,
6905,
14357,
14806,
18998,
19030,
21812,
23758,
26799,
26853,
28342,
31654,
35512,
45216,
48179,
53128,
54409,
56093
] | 2 | 0 |
AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ
im. Bohaterów Westerplatte
Obowiązuje od: 01.01.2016
PROGRAM SZKOLENIA SŁUCHACZY KURSU DOSKONALĄCEGO „SYSTEM WYKORZYSTANIA DOŚWIADCZEŃ"
Kod kursu: 8105122
REKTOR – KOMENDANT AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ
kmdr prof. dr hab. Tomasz SZUBRYCHT
SPIS TREŚCI
I. OGÓLNE CELE SZKOLENIA
Celem kursu jest przygotowanie słuchaczy do koordynowania funkcjonowania systemu wykorzystania doświadczeń w jednostce/komórce organizacyjnej oraz procedowania obserwacji w ramach procesu wykorzystania doświadczeń.
Kurs przeznaczony jest dla etatowego i nieetatowego personelu SWD oraz punktów kontaktowych SWD w jednostkach i komórkach organizacyjnych resortu obrony narodowej.
Zajęcia prowadzone są w formie wykładów oraz ćwiczeń.
W wyniku opanowania treści programowych słuchacz powinien:
a) znać:
ogólne zasady organizacji i funkcjonowania systemu wykorzystania doświadczeń;
zasady obiegu dokumentów i sprawozdawczości w SWD.
rolę i zadania dowódcy i personelu SWD w systemie;
b) umieć:
wykorzystywać Centralną Bazę Danych SWD;
przeprowadzić podstawowe zajęcia z problematyki SWD dla stanu osobowego jednostki/instytucji wojskowej.
przeprowadzić omówienie po wykonaniu zadania (After Action Reviev – AAR);
c) potrafić:
opisać obserwację oraz wypełnić Rejestr Zgłoszonych Obserwacji (RZO) dla jednostki/instytucji wojskowej;
przeprowadzić kwalifikację obserwacji, ocenić przydatność do dalszego procedowania w SWD i wypełnić Arkusz Kwalifikacji Obserwacji (AKO);
zaplanować i przeprowadzić analizę obserwacji, wyciągać wnioski z analizy danych, formułować rekomendacje działań naprawczych i identyfikować ich wykonawców;
posługiwać się algorytmem postępowania w etapach: planowania wdrażania działań naprawczych i stawiania zadań, wdrażania działań naprawczych oraz weryfikacji wdrożonych działań naprawczych;
upowszechniać obserwacje i doświadczenia.
II. NORMATYWY PROGRAMOWE
1. Podział czasu kursu (nauki)
Kurs „System Wykorzystania Doświadczeń" kod: 8105122, realizowany jest w ramach jednego tygodnia szkoleniowego – pięciu dni roboczych.
| Rozliczenie dni | | | | | | | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| | OGÓŁEM | NIE OBJĘTYCH NAUCZANIEM | | | | | |
| | | Razem | w tej liczbie | | Razem | | |
| | | | świątecz- nych | dyspozy- cyjnych | | naucza- nie | samo- kształcenie |
| 5 dni | 5 | 0 | 0 | 0 | 5 | 5 | 0 |
2. Podział godzin na przedmioty nauczania
| DZIAŁY PRZEDMIOTOWE I PRZEDMIOTY NAUCZANIA | NAUCZANIE | | | FORMY KONTROLI I OCENY |
|---|---|---|---|---|
| | RAZEM | w tej liczbie | | |
| | | zajęcia teoretyczne | zajęcia praktyczne | |
| 1. DZIAŁ OGÓLNY | | | | |
| 1.1. Zajęcia organizacyjne (wprowadzające i podsumowujące) | 2 | 2 | - | |
| Razem dział ogólny: | 2 | 2 | - | |
| 2. DZIAŁ SPECJALISTYCZNY | | | | |
| 2.1. Organizacja i funkcjonowanie Systemu Wykorzystania Doświadczeń (SWD) | 11 | 4 | 7 | Z |
| 2.2. Proces Wykorzystania Doświadczeń (PWD) | 22 | 7 | 15 | Z |
| Razem dział specjalistyczny: | 33 | 11 | 22 | |
| OGÓŁEM GODZIN: | 35 | 13 | 22 | |
UWAGI:
E – egzamin końcowy;
Zo – zaliczenie z oceną;
Z – zaliczenie bez oceny.
III. OGÓLNE WYTYCZNE ORGANIZACYJNO-METODYCZNE
1. Ustalenia organizacyjne
1. Podstawą przeprowadzenia kursu jest „Roczny plan doskonalenia zawodowego żołnierzy zawodowych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej na rok….".
2. Słuchacze kursu powinni posiadać poświadczenie bezpieczeństwa osobowego do klauzuli „ZASTRZEŻONE".
3. Kurs trwa 5 (pięć) dni i zakończony jest zaliczeniem.
4. Zajęcia planowane są od poniedziałku do czwartku w wymiarze do 8 godzin dziennie, w piątek realizowane są 3 godziny lekcyjne. Jednostką organizacyjną jest godzina lekcyjna trwająca 45 minut.
5. Słuchacze otrzymują świadectwa zaświadczenia ukończenia kursu doskonalącego.
6. Prawo do zmian w treści programu mają: Rektor-Komendant AMW w porozumieniu z Dyrektorem Centrum Doktryn i Szkolenia SZ.
2. Wskazówki metodyczne
Warunkiem optymalnej realizacji celów szkolenia jest spełnienie następujących założeń:
Przed rozpoczęciem realizacji tematów danego działu należy podać słuchaczom wykaz litera-
1. tury obowiązkowej.
2. W trakcie realizacji programu szkolenia należy systematycznie sprawdzać stopień opanowania materiału przez słuchaczy, stosując różne formy sprawdzania wiedzy.
3. W czasie zajęć należy:
utrwalać nawyki przestrzegania zasad bezpieczeństwa, dyscypliny oraz kultury osobistej;
mobilizować do czynnego udziału w zajęciach (m.in. poprzez inspirowanie dyskusji oraz zajęcia seminaryjne);
przestrzegać wskazówek organizacyjno-metodycznych zawartych w poszczególnych przedmiotach nauczania.
4. W procesie szkolenia należy wykorzystywać w szerokim zakresie środki audiowizualne i technikę komputerową.
IV. PRZEDMIOTOWA CZĘŚĆ PROGRAMU
1. DZIAŁ OGÓLNY
1.1. Zajęcia organizacyjne (wprowadzające i podsumowujące)
A. Cele szkolenia:
W wyniku opanowania treści programowych przedmiotu słuchacz powinien:
a) znać:
cele kursu, podstawowe założenia organizacyjne;
zasady zachowania się na obszarze Akademii Marynarki Wojennej;
zasady uczestnictwa i zaliczenia kursu;
ocenę kursu z punktu widzenia szkolonych.
B. Rozliczenie godzin:
| Numer | | Tytuły tematów (zajęć) | Liczba godz. | | |
|---|---|---|---|---|---|
| | | | Razem | z tego na zajęcia | |
| tematu | zajęcia | | | teore- tyczne | prak- tyczne |
| 1 | Zajęcia organizacyjne (wprowadzające i podsumowu- jące) | | 2 | 2 | |
| | 1 | Zajęcia wprowadzające | 1 | 1 | |
| | 2 | Zajęcia podsumowujące | 1 | 1 | |
| RAZEM: | | | 2 | 2 | |
C. Szczegółowe treści tematów:
TEMAT 1. Zajęcia organizacyjne
2 godz.
W wyniku opanowania treści tematu słuchacz potrafi:
przestrzegać panujących na terenie Akademii Marynarki Wojennej szczególnych przepisów wynikających ze specyfiki uczelni.
Zajęcie 1. Zajęcia wprowadzające
Wykład – 1 godz.
ZAGADNIENIA: Cele kursu SWD. Zasady uczestnictwa. Przestrzeganie przepisów obowiązujących na terenie AMW. Ochrona informacji niejawnych. Sprawy organizacyjne.
Zajęcie 2. Zajęcia podsumowujące
Wykład – 1 godz.
ZAGADNIENIA: Podsumowanie kursu. Wskazanie zagadnień do dalszej pracy. Rozdanie świadectw-certyfikatów. Rozliczenie uczestnictwa w kursie.
2. DZIAŁ SPECJALISTYCZNY
2.1. Organizacja i funkcjonowanie Systemu Wykorzystania Doświadczeń (SWD)
A. Cele szkolenia:
W wyniku opanowania treści programowych przedmiotu słuchacz powinien:
a) znać:
ogólne zasady organizacji i funkcjonowania systemu wykorzystania doświadczeń;
zasady obiegu dokumentów i sprawozdawczości w SWD.
rolę i zadania dowódcy i personelu SWD w systemie;
b) umieć:
wykorzystywać Centralną Bazę Danych SWD;
przeprowadzić omówienie po wykonaniu zadania (After Action Review – AAR);
przeprowadzić podstawowe zajęcia z problematyki SWD dla stanu osobowego jednostki/instytucji wojskowej.
c) potrafić:
realizować zadania nieetatowego specjalisty SWD w JW;
wprowadzić dane do Centralnej Bazy Danych SWD.
B. Rozliczenie godzin:
| Numer | | Tytuły tematów (zajęć) | Liczba godz. | | |
|---|---|---|---|---|---|
| | | | Razem | z tego na zajęcia | |
| tematu | zajęcia | | | teore- tyczne | prak- tyczne |
| 1 | Organizacja i funkcjonowanie Systemu Wykorzysta- nia Doświadczeń (SWD) | | 8 | 4 | 4 |
| | 1 | System Wykorzystania Doświadczeń | 1 | 1 | |
| | 2 | Rola dowódcy w Systemie Wykorzystania Doświadczeń | 1 | 1 | |
| | 3 | Rola i zadania specjalisty Systemu Wykorzystania Doświadczeń | 1 | 1 | |
| | 4 | Obieg dokumentów i sprawozdawczość w Systemie Wykorzystania Doświadczeń | 1 | 1 | |
| | 5 | Prowadzenie omówienia po wykonaniu zadania (After Action Review – AAR) | 2 | | 2 |
| | 6 | Organizacja i prowadzenie szkoleń z zakresu Systemu Wykorzystania Doświadczeń w jednostce/instytucji wojskowej | 2 | | 2 |
| 2 | Centralna Baza Danych Systemu Wykorzystania Do- świadczeń | | 3 | | 3 |
| | 1 | Centralna Baza Danych Systemu Wykorzystania Doświadczeń | 1 | | 1 |
| | 2 | Wykorzystanie Centralnej Bazy Danych Systemu Wykorzystania Doświadczeń | 2 | | 2 |
| RAZEM: | | | 11 | 4 | 7 |
C. Szczegółowe treści tematów:
TEMAT 1. Organizacja i funkcjonowanie Systemu Wykorzystania Doświadczeń (SWD)
8 godz.
W wyniku opanowania treści tematu słuchacz potrafi:
wymienić elementy modelu Lessons Learned w NATO i modelu SWD w SZ RP;
przedstawić zasady obiegu dokumentów i sprawozdawczości w SWD;
omówić role pełnione w SWD przez dowódcę i specjalistę SWD;
przygotować i przeprowadzić After Action Review;
przeprowadzić podstawowe szkolenie z zakresu SWD dla żołnierzy i pracowników wojska.
Zajęcie 1. System Wykorzystania Doświadczeń
Wykład – 1 godz.
ZAGADNIENIA: Model Lessons Learned w NATO. Model SWD w Siłach Zbrojnych RP. Podstawowe pojęcia z zakresu SWD. Struktury SWD.
Zajęcie 2. Rola dowódcy w Systemie Wykorzystania Doświadczeń
Wykład – 1 godz.
ZAGADNIENIA: Rola i zadania dowódcy w procesie wykorzystania doświadczeń. Pozytywne zachowania organizacyjne w SWD. Rola pozytywnego przywództwa w Systemie Wykorzystania Doświadczeń.
Zajęcie 3. Rola i zadania specjalisty Systemu Wykorzystania Doświadczeń
Wykład – 1 godz.
ZAGADNIENIA: Rola specjalisty SWD w zakresie organizacji i funkcjonowania SWD w jednostce/instytucji wojskowej. Rola i zadania specjalisty SWD w procesie wykorzystania doświadczeń.
Zajęcie 4. Obieg dokumentów i sprawozdawczość w Systemie Wykorzystania Doświadczeń Wykład – 1 godz.
ZAGADNIENIA: Obieg dokumentów. Sprawozdawczość.
Zajęcie 5. Prowadzenie omówienia po wykonaniu zadania (After Action Review – AAR) Ćwiczenie – 2 godz.
ZAGADNIENIA: Istota procedury After Action Review. Przygotowanie After Action Review. Przeprowadzenie After Action Review. Wykorzystanie After Action Review jako narzędzia pozyskiwania obserwacji i doskonalenia procesu szkolenia.
Zajęcie 6. Organizacja i prowadzenie szkoleń z zakresu Systemu Wykorzystania Doświadczeń w jednostce/instytucji wojskowej
Ćwiczenie – 2 godz.
ZAGADNIENIA: System doskonalenia zawodowego personelu SWD. Szkolenie kadry dowódczej w zakresie problematyki SWD. Cele i efekty szkolenia podstawowego w zakresie SWD dla żołnierzy i pracowników wojska. Planowanie, przygotowanie i prowadzenie szkolenia podstawowego w zakresie SWD, realizowanego w ramach szkolenia uzupełniającego kadry i pracowników wojska w jednostce wojskowej oraz szkolenia programowego słuchaczy szkół i kursów.
TEMAT 2. Centralna Baza Danych Systemy Wykorzystania Doświadczeń
3 godz.
W wyniku opanowania treści tematu słuchacz potrafi:
logować się do CBD, zamieszczać obserwacje, dodawać komentarze, dodawać załączniki;
określać status obserwacji w zależności od etapu jej procedowania.
Zajęcie 1. Centralna Baza Danych Systemu Wykorzystania Doświadczeń
Ćwiczenie – 1 godz.
ZAGADNIENIA: Przeznaczenie i istota CBD SWD. Wymagania sprzętowe. Algorytm CBD SWD w PWD. Kluczowe dokumenty PWD archiwizowane w CBD SWD. Uprawnienia użytkowników. Procedowanie obserwacji.
Zajęcie 2. Wykorzystanie Centralnej Bazy Danych Systemu Wykorzystania Doświadczeń Ćwiczenie – 2 godz.
ZAGADNIENIA: Zamieszczanie obserwacji. Dodawanie komentarzy. Zamieszczanie załączników. Zmiana statusu obserwacji. Wyszukiwanie obserwacji i statystyka.
D. Wskazówki organizacyjno-metodyczne:
1. Zajęcia z przedmiotu prowadzić wykorzystując sprzęt komputerowy z projektorem oraz opracowania metodyczne.
2. Podczas zajęć umożliwiać słuchaczom przedstawianie własnych wniosków i doświadczeń dotyczących omawianych zagadnień.
3. Zajęcia teoretyczne prowadzić całością grup szkoleniową metodą wykładu informacyjnego lub wykładu konwersatoryjnego.
4. Zajęcia praktyczne prowadzić w podgrupach szkoleniowych o maksymalnej liczebności 5-6 słuchaczy.
5. Zajęcia praktyczne z CBD prowadzić z wykorzystaniem ćwiczebnej CBD SWD.
6. Przedmiot zaliczyć na podstawie obecności słuchaczy na zajęciach oraz ich aktywności podczas zajęć, jak również wykonania prac obejmujących tematykę ćwiczeń.
Literatura:
1. Instrukcja systemu wykorzystania doświadczeń (Szkol. 879/2014), Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych, Bydgoszcz 2014;
2. Instrukcja użytkownika Centralnej Bazy Danych SWD, Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych, Bydgoszcz 2012;
3. Podręcznik systemu wykorzystania doświadczeń: Proces, metody, narzędzia (Szkol. 885/2014), Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych, Bydgoszcz 2014;
4. The NATO Lessons Learned Handbook, Joint Analysis and Lessons Learned Centre, Monsanto 2011;
5. Jabłoński J., Lis. A., Szkolenie specjalistów wykorzystania doświadczeń w zakresie identyfikowania obserwacji, [w:] Lis A., Reczkowski R., Innowacja i synergia w Siłach Zbrojnych RP, tom 1, Bydgoszcz 2012.
E. Orientacyjna kalkulacja środków i materiałów dydaktycznych niezbędnych do realizacji programu
| Numer | | Rzutnik multimedialny | |
|---|---|---|---|
| tematu | zajęć | | w sieci MIL- WAN lub ASK |
| 1 | 1 | 1 | 1 |
| 1 | 2 | 1 | 1 |
| 1 | 3 | 1 | 1 |
| 1 | 4 | 1 | 1 |
| 1 | 5 | 1 | 1 |
| 1 | 6 | 3 | 3 |
| 2 | 1 | 1 | 15 (MIL-WAN) |
| 2 | 2 | 1 | 15 (MIL-WAN) |
2.2. Proces Wykorzystania Doświadczeń (PWD)
A. Cele szkolenia:
W wyniku opanowania treści programowych przedmiotu słuchacz powinien:
a) znać:
przebieg procesu wykorzystania doświadczeń.
b) umieć:
identyfikować obserwacje w ramach SWD;
realizować zadania przewidziane dla personelu SWD w ramach wdrażania działań naprawczych;
analizować obserwacje oraz wskazywać wnioski i rekomendacje działań naprawczych;
upowszechniać obserwacje i doświadczenia w ramach SWD.
c) potrafić:
identyfikować obszary wymagające usprawnień lub dobre praktyki o charakterze systemowym, które są istotne z punktu widzenia organizacyjnego uczenia się i wykorzystania doświadczeń;
poprawnie prowadzić Rejestr Zgłoszonych Obserwacji (RZO) dla jednostki/instytucji wojskowej;
zbadać problem zgłoszony do analizy oraz zaplanować proces analizy (a w tym określić/uzgodnić z odbiorcą: cel analizy, problemy badawcze, metody, techniki i narzędzia badawcze) oraz opracować plan procesu analizy;
wyciągać wnioski z analizy danych, formułować rekomendacje działań naprawczych i identyfikować ich wykonawców;
pracować w zespole roboczym prowadzącym analizę;
dokonać oceny skutków wdrożenia działań naprawczych;
posługiwać się algorytmem postępowania w etapach: planowania wdrażania działań naprawczych i stawiania zadań, wdrażania działań naprawczych oraz weryfikacji wdrożonych działań naprawczych.
B. Rozliczenie godzin:
| Numer | | Tytuły tematów (zajęć) | Liczba godz. | | |
|---|---|---|---|---|---|
| | | | Razem | z tego na zajęcia | |
| tematu | zajęcia | | | teore- tyczne | prak- tyczne |
| 1 | Zarządzanie wiedzą | | 1 | 1 | |
| | 1 | Zarządzanie wiedzą i organizacyjne uczenie się | 1 | 1 | |
| 2 | Proces wykorzystania doświadczeń | | 1 | 1 | |
| | 1 | Proces wykorzystania doświadczeń | 1 | 1 | |
| 3 | Identyfikacja obserwacji | | 6 | 1 | 5 |
| | 1 | Identyfikacja obserwacji | 1 | 1 | |
| | 2 | Arkusz Zgłoszenia Obserwacji | 3 | | 3 |
| | 3 | Kwalifikacja obserwacji | 2 | | 2 |
| 4 | Analiza obserwacji | | 12 | 2 | 10 |
| | 1 | Analiza obserwacji | 2 | 2 | |
| | 2 | Identyfikowanie i opisywanie problemu do analizy | 2 | | 2 |
| | 3 | Analiza obserwacji – projekt grupowy | 8 | | 8 |
| 5 | Działania naprawcze | | 1 | 1 | |
| | 1 | Działania naprawcze | 1 | 1 | |
| Numer | | Tytuły tematów (zajęć) | Liczba godz. | | |
|---|---|---|---|---|---|
| | | | Razem | z tego na zajęcia | |
| tematu | zajęcia | | | teore- tyczne | prak- tyczne |
| 6 | Upowszechnianie obserwacji i doświadczeń | | 1 | 1 | |
| | 1 | Upowszechnianie obserwacji i doświadczeń | 1 | 1 | |
| RAZEM: | | | 22 | 7 | 15 |
C. Szczegółowe treści tematów:
TEMAT 1. Zarządzanie wiedzą i organizacyjne uczenie się
W wyniku opanowania treści tematu słuchacz potrafi:
zaprezentować model procesu wykorzystania doświadczeń i wymienić jego etapy.
Zajęcie 1. Proces wykorzystania doświadczeń
Wykład – 1 godz.
ZAGADNIENIA: Identyfikacja obserwacji. Analiza obserwacji. Działania naprawcze. Upowszechnianie doświadczeń.
TEMAT 3. Identyfikacja obserwacji
6 godz.
W wyniku opanowania treści tematu słuchacz potrafi:
identyfikować obszary wymagające usprawnień lub dobre praktyki o charakterze systemowym, które są istotne z punktu widzenia organizacyjnego uczenia się i wykorzystania doświadczeń;
poprawnie prowadzić Rejestr Zgłoszonych Obserwacji (RZO) dla jednostki/instytucji wojskowej;
opisać obserwację poprzez wypełnienie Arkusza Zgłoszenia Obserwacji (AZO);
przeprowadzić kwalifikację obserwacji i wypełnić Arkusz Kwalifikacji Obserwacji (AKO).
1 godz.
W wyniku opanowania treści tematu słuchacz potrafi:
wyodrębnić teoretyczne podstawy procesu organizacyjnego uczenia się, ze szczególnym uwzględnieniem procesu wykorzystania doświadczeń.
Zajęcie 1. Zarządzanie wiedzą i organizacyjne uczenie się
Wykład – 1 godz.
ZAGADNIENIA: Zarządzanie wiedzą. Zarządzanie zmianą. Organizacyjne uczenie się. Organizacja ucząca się.
TEMAT 2. Proces wykorzystania doświadczeń
1 godz.
Zajęcie 1. Identyfikacja obserwacji
Wykład – 1 godz.
ZAGADNIENIA: Proces identyfikowania obserwacji w ramach SWD. Metody i techniki identyfikowania obserwacji. Rejestr Zgłoszonych Obserwacji.
Zajęcie 2. Arkusz Zgłoszenia Obserwacji
Ćwiczenie – 3 godz.
ZAGADNIENIA: Struktura AZO. Wypełnianie AZO.
Zajęcie 3. Kwalifikacja obserwacji
Ćwiczenie – 2 godz.
ZAGADNIENIA: Zasady i kryteria kwalifikowania obserwacji. Praktyczne kwalifikowanie obserwacji.
TEMAT 4. Analiza obserwacji
12 godz.
W wyniku opanowania treści tematu słuchacz potrafi:
zbadać problem zgłoszony do analizy oraz zaplanować proces analizy (a w tym określić/uzgodnić z odbiorcą: cel analizy, problemy badawcze, metody, techniki i narzędzia badawcze) oraz opracować plan procesu analizy;
wyciągać wnioski z analizy danych, formułować rekomendacje działań naprawczych i identyfikować ich wykonawców;
pracować w zespole roboczym prowadzącym analizę.
Zajęcie 1. Analiza obserwacji
Wykład – 2 godz.
ZAGADNIENIA: Model procesu analizy. Zarządzanie procesem analizy. Lista Priorytetowych Analiz. Metody pozyskiwania danych do analizy. Metody analiz w SWD. Sprawozdanie końcowe z analizy.
Zajęcie 2. Identyfikowanie i opisywanie problemu do analizy
Ćwiczenie – 2 godz.
ZAGADNIENIA: Zapotrzebowanie na analizę. Plan analizy.
Zajęcie 3. Analiza obserwacji – projekt grupowy
Ćwiczenie – 8 godz.
ZAGADNIENIA: Analiza zidentyfikowanych problemów. Analiza przyczyn zidentyfikowanych problemów. Analiza potencjalnych sposobów rozwiązania zidentyfikowanych problemów. Formułowanie wniosków i rekomendacji.
TEMAT 5. Działania naprawcze
W wyniku opanowania treści tematu słuchacz potrafi:
upowszechniać obserwacje i doświadczenia w SWD;
korzystać z informacji zamieszczonych w e-bibliotece SWD oraz NATO LL Portal.
Zajęcie 1. Upowszechnianie obserwacji i doświadczeń
Wykład – 1 godz.
ZAGADNIENIA: NATO LL Portal. E-biblioteka SWD. Biuletyny SWD. Informowanie o SWD.
D. Wskazówki organizacyjno-metodyczne:
1. Zajęcia z przedmiotu prowadzić wykorzystując sprzęt komputerowy z projektorem oraz opracowania metodyczne.
2. Podczas zajęć umożliwiać słuchaczom przedstawianie własnych wniosków i doświadczeń dotyczących omawianych zagadnień.
3. Zajęcia teoretyczne prowadzić całością grup szkoleniową metodą wykładu informacyjnego lub wykładu konwersatoryjnego.
4. Zajęcia praktyczne prowadzić w podgrupach szkoleniowych o maksymalnej liczebności 5-6 słuchaczy.
5. Przedmiot zaliczyć na podstawie obecności słuchaczy na zajęciach oraz ich aktywności podczas zajęć, jak również wykonania prac obejmujących tematykę ćwiczeń.
Literatura:
1. Instrukcja systemu wykorzystania doświadczeń (Szkol. 879/2014), Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych, Bydgoszcz 2014;
2. Instrukcja użytkownika Centralnej Bazy Danych SWD, Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych, Bydgoszcz 2012;
3. Joint Analysis Handbook, Joint Analysis and Lessons Learned Centre, Monsanto 2007;
1 godz.
W wyniku opanowania treści tematu słuchacz potrafi:
posługiwać się algorytmem postępowania w etapach: planowania wdrażania działań naprawczych i stawiania zadań, wdrażania działań naprawczych oraz weryfikacji wdrożonych działań naprawczych;
dokonać oceny skutków wdrożenia działań naprawczych.
Zajęcie 1. Działania naprawcze
Wykład – 1 godz.
ZAGADNIENIA: Działania naprawcze w PWD. Rola personelu SWD w działaniach naprawczych.
TEMAT 6. Upowszechnianie obserwacji i doświadczeń
1 godz.
4. Podręcznik systemu wykorzystania doświadczeń: Proces, metody, narzędzia (Szkol. 885/2014), Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych, Bydgoszcz 2014;
5. The NATO Lessons Learned Handbook, Joint Analysis and Lessons Learned Centre, Monsanto 2011;
6. Lis A., Knowledge creation and conversion in military organizations: How the SECI model is applied within armed forces, „Journal of Entrepreneurship, Management and Innovation", 2014, Vol. 10.
E. Orientacyjna kalkulacja środków i materiałów dydaktycznych niezbędnych do realizacji programu
| Numer | | Rzutnik multimedialny | |
|---|---|---|---|
| tematu | zajęć | | w sieci MIL- WAN lub ASK |
| 1 | 1 | 1 | 1 |
| 2 | 1 | 1 | 1 |
| 3 | 1 | 1 | 1 |
| 3 | 2 | 3 | 3 |
| 3 | 3 | 3 | 3 |
| 4 | 1 | 1 | 1 |
| 4 | 2 | 3 | 3 |
| 4 | 3 | 3 | 6 |
| 5 | 1 | 1 | 1 |
| 6 | 1 | 1 | 1 (MIL-WAN) |
Program opracował: kmdr ppor. dr Rafał MIĘTKIEWICZ
…………………….
WYKAZ ZMIAN DOKONANYCH W PROGRAMIE
| Lp. | Treść | Podstawa |
|---|---|---|
ARKUSZ UZGODNIEŃ
do Programu szkolenia słuchaczy kursu doskonalącego „System Wykorzystania Doświadczeń"
Kod kursu: 8105122
opracowanego przez Akademię Marynarki Wojennej
| Lp. | Nazwa komórki (jednostki organizacyjnej z którą projekt był uzgodniony) | Stanowisko instytucji opi- niującej (uzgodniono/ nie uzgodniono) | Data | Stopień wojskowy, imię, nazwisko dyrektora (szefa) instytucji opiniującej oraz pieczęć urzędowa instytucji |
|---|---|---|---|---|
| 1 | DEPARTAMENT NAUKI I SZKOLNICTWA WOJSKOWEGO | UZGODNIONO | | |
ARKUSZ UZGODNIEŃ
do Programu szkolenia słuchaczy kursu doskonalącego „System Wykorzystania Doświadczeń"
Kod kursu: 8105122
opracowanego przez Akademię Marynarki Wojennej
| Lp. | Nazwa komórki (jednostki organizacyjnej z którą projekt był uzgodniony) | Stanowisko instytucji opi- niującej (uzgodniono/ nie uzgodniono) | Data |
|---|---|---|---|
| 1 | CENTRUM DOKTRYN i SZKOLENIA SZ | UZGODNIONO | |
ARKUSZ UZGODNIEŃ
(wewnętrzny)
do Programu szkolenia słuchaczy kursu doskonalącego „System Wykorzystani Doświadczeń"
Kod kursu: 8105122
| Lp. | Nazwa komórki (jednostki organizacyjnej z którą projekt był uzgodnio- ny) | Stanowisko instytu- cji opiniującej (uzgodniono/nie uzgodniono) | Data | Stopień wojskowy, imię, nazwisko osoby opiniującej oraz podpis |
|---|---|---|---|---|
| 1. | Dziekan Wydziału Dowodzenia i Operacji Morskich | UZGODNIONO | | |
| 2. | Szef Centrum Doskona- lenia Zawodowego | UZGODNIONO | | | | <urn:uuid:d3655368-dae0-495e-9bfe-c71ce8cb04a3> | finepdfs | 2.255859 | CC-MAIN-2022-40 | https://wdiom.amw.gdynia.pl/wp-content/uploads/2021/12/Program-kursu-System-Wykorzystania-Doswiadczen.pdf | 2022-09-25T21:10:42+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-40/segments/1664030334596.27/warc/CC-MAIN-20220925193816-20220925223816-00224.warc.gz | 655,843,412 | 0.996508 | 0.999914 | 0.999914 | [
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
271,
284,
1886,
3151,
4755,
6221,
8075,
9791,
11915,
12998,
15304,
17011,
18590,
20451,
21356,
21434,
21966,
22370,
22897
] | 2 | 0 |
Husqvarna DXR 305
DXR 305 jest naszym najmocniejszym zdalnie sterowanym robotem wyburzeniowym. Użytkowany z młotem SB 302 charakteryzuje się najkorzystniejszym na rynku stosunkiem mocy do ciężaru w swojej klasie. Wyróżnia się też imponującą mocą 27 kW, a jego szerokość — zaledwie 78 cm — umożliwia mu przejazd przez typowe drzwi. To wyjątkowe połączenie otwiera przed użytkownikiem liczne możliwości zastosowania maszyny. Ramię robota zapewnia daleki zasięg, precyzyjne ustawianie narzędzi i wymaga minimum prac serwisowych. Wysięgniki są sterowane indywidualnie, co w połączeniu z dużą powierzchnią styku przekłada się na znakomitą stabilność, umożliwiającą wydajną pracę. Maszyna jest wyposażona w wysokiej jakości pilota zdalnego sterowania zapewniającego bezpieczniejszą obsługę i łatwość manewrowania. Wytrzymały model DXR 305 jest uniwersalnym robotem wyburzeniowym, przeznaczonym zarówno dla branży budowlanej, jak i przemysłowej. Współpracuje z różnymi narzędziami, takimi jak młoty czy nasze kompaktowe i uniwersalne szczęki kruszące i nożyce do stali. Do najtrudniejszych prac zalecamy pakiety dodatkowych funkcji. W przypadku modelu DXR 305 oferujemy rozszerzoną opcję hydrauliczną, zestaw do ochrony silownika, dodatkowe chłodzenie oraz ochronę przed wysoką temperaturą. Umożliwi to pracę maszyną w wysokich temperaturach oraz użycie narzędzia w miejscu o dużym promieniowaniu cieplnym. Pakiety można zamawiać jako osprzęt dodatkowy lub mogą być one montowane fabrycznie.
Akumulator
| Pojemność akumulatora | 5.1 Ah |
|-----------------------|--------|
| Typ akumulatora | Litowo-Jonowy |
Hydrauliczne
| Ilość oleju | 42 l |
|----------------------|--------|
| Przepływ oleju hydraulicznego | 85 l/min |
| Ciśnienie hydrauliczne, max. | 250 bar |
### Specyfikacje
| Specyfikacja | Wartość |
|-------------------------------|--------------------------------|
| Ramie teleskopowe | Nie |
| Zasięg sygnału bezprzewodowego| Up to 100 m |
| Transmisja sygnału | Radio or cable |
| Radio | 2.4 GHz |
### Wymiary
| Wymiary | Wartość |
|------------------------------|------------------|
| Zasięg (do przodu) | 4.9 m |
| Zasięg (górny) | 5.2 m |
| Długość produktu | 2827 mm |
| Szerokość produktu | 780 mm |
| Wysokość produktu | 1367 mm |
| Waga | 1960 kg |
### Artykuły dla DXR 305
| Artykuł | Kod |
|----------------------------------------------|------------------|
| ROBOT BUDOWLANY DXR 305 27 kW | 970 51 75-01 |
| ROBOT BUDOWLANY DXR 305 27 kW | P1 | 970 51 75-03 |
| ROBOT BUDOWLANY DXR 305 27 kW | P2 | 970 51 75-06 |
| ROBOT BUDOWLANY DXR 305 27 kW | P3 | 970 51 75-08 |
### Funkcje dla DXR 305
#### Większa wydajność
O ponad 20% większa moc, wydajność i efektywność.
#### Wysokiej jakości pilot zdalnego sterowania
Jest wygodny w obsłudze i zapewnia dobrą kontrolę nad urządzeniem a także intuicyjne i przyjazne dla użytkownika funkcje, takie jak duży wyświetlacz o zoptymalizowanym kącie widzenia, który można dostosować do ciemnego i jasnego otoczenia. Umożliwia zdalne sterowanie w najtrudniejszych obszarach z odległości do 300 m.
#### Bezpieczniejsza obsługa
Zgodność z wymogami w zakresie emisji elektromagnetycznej, bezpieczeństwa obsługi i wysokiego poziomu niezawodności (PLd), gwarantująca większe bezpieczeństwo w miejscu pracy.
#### Dozór wizyjny na żywo
Pilot zdalnego sterowania dostarcza aktualnych informacji o stanie maszyny, takich jak dane dotyczące prądu, napięcia, temperatury, a także aktywnych usterek i czasu pracy, bez konieczności stosowania zewnętrznych urządzeń pomiarowych. Korzyści to aktualna wiedza o stanie urządzenia, dłuższy czas pracy bez przestoju i większą wydajność.
Husqvarna
http://www.husqvarnacp.com | ddf1b913-7e3f-4fad-a0d8-ceb0c23b323a | finepdfs | 1.086914 | CC-MAIN-2025-05 | https://konkret.info.pl/images/karty/HusqvarnaDXR305.pdf | 2025-01-13T05:38:38+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703362084.86/warc/CC-MAIN-20250113053801-20250113083801-00501.warc.gz | 361,590,498 | 0.99997 | 0.999965 | 0.999965 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown"
] | pol_Latn | {} | true | [
1781,
4126,
4165
] | 1 | 0 |
Sprawozdanie
z międzysesyjnej działalności Zarządu Powiatu
w okresie od 20 grudnia 2023 r. do 18 stycznia 2024 r.
W okresie sprawozdawczym Zarząd odbył 2 posiedzenia.
Pierwsze posiedzenie odbyło się 28 grudnia 2023 r. Podjęto w nim uchwały w sprawach:
1. zmian w budżecie powiatu w Nidzicy na 2023;
2. zaciągnięcia kredytu krótkoterminowego na pokrycie występującego w ciągu roku przejściowego deficytu budżetu powiatu w 2024 roku. Kredyt zostanie zaciągnięty w kwocie 2 000 000,00 zł jako kredyt w rachunku bieżącym w Banku Spółdzielczym w Nidzicy.
Zarząd Powiatu zapoznał się z pismem, Wojewody Warmińsko-Mazurskiego w sprawie kontroli ZOZ w Nidzicy. W związku z tym, że kontrolowane było wykorzystanie środków covidowych, które były realizowane na podstawie umowy jaka była zawarta z Wojewodą Warmińsko-Mazurskim, a Powiatem Nidzickim, wystąpienie pokontrolne było przedmiotem analizy w Urzędzie Wojewódzkim. Urząd Wojewódzki skierował do Starostwa Powiatowego w Nidzicy zapytanie „jak my oceniamy działanie i wykorzystanie tych środków covidowych?". Zarząd Powiatu pozytywnie ocenił realizację zadań związanych z COVID-19. P. Wojewoda W-M stwierdził, iż argumenty Zarządu Powiatu oraz przesłanki jakimi kierowali się członkowie Zarządu przyjął jako racjonalne i odzwierciedlające ówczesne skomplikowane uwarunkowania, które istotnie wpłynęły na realizację zadań. Takie stanowisko Wojewoda przekazał do NIK. Następnie, Zarząd Powiatu zapoznał się z informacją, że w związku z rozbudową budynku została podpisana umowa na wyposażenie budynku m.in. na meble oraz na dostępność dla osób z dysfunkcją wzroku. Ich umowa była zawarta z terminem realizacji do 28 grudnia 2023 r., jednakże był zapis w tej umowie, że w razie jeżeli nie zostanie inwestycja zakończona w terminie to zastrzegamy sobie wydłużenie terminu realizacji. Z uwagi na to, że rozbudowa się nie zakończyła, a dostaliśmy od P. Wojewody 80 % środków na pokrycie kosztów tego zadania, zostały podjęte działania, żeby wykorzystać część tej dotacji. Został przygotowany projekt aneksu, w którym wprowadza się możliwość płacenia należności w ratach, w dwóch częściach. Pierwsza część byłaby zapłacona do 29.12.2023 r. za te meble, które zostaną dostarczone, a reszta tych należności zostanie zapłacona w 2024 r. Zarząd uzyskał informację, że nie udało się nawet częściowo wykorzystać środków, które były przeznaczone na dostępność dla osób niedowidzących. Dostępność dla osób niedowidzących polegała na tym, że odpowiednio znakuje się podłogi, ściany i drzwi, a w obecnej sytuacji jest to niemożliwe. Należność z tych umów będzie musiała być zapłacona w 2024 r. oznacza to, że na meble będzie to kwota 200 720,62 zł, a na dostępność 143 528,70 zł co daje kwotę w wysokości 344 249,32 zł. Są to środki, które trzeba zabezpieczyć na przyszły rok. P. Sekretarz poinformowała, że trafiły do nas meble, na które wykorzystamy 467 633 zł z rezerwy, nie uda nam się wykorzystać całości. Przyczyną jest nie wywiązanie się z terminu realizacji rozbudowy. W tych umowach na meble i dostępność był zapis, który dawał możliwość zmiany terminu realizacji z uwagi na termin realizowania rozbudowy. Umowy są rozpoczęte, musimy kontynuować je w 2024 r. muszą być zabezpieczone środki, ale trzeba podpisać aneks. Aneksy będą podpisane w 2024 r., po zabezpieczeniu środków w budżecie. Mamy opinie od P. Mecenas, że jest możliwe podpisanie aneksu nawet po dacie realizacji inwestycji. Zostaną wysłane pisma do wykonawców, że umowy będą nadal kontynuowane, i po zabezpieczeniu środków zostaną podpisane aneksy.
Następnie, Zarząd Powiatu jednogłośnie wyraził zgodę na zmianę terminu zakończenia rozbudowy/przebudowy budynku Starostwa Powiatowego w Nidzicy dla firmy ARKO-ROL. Termin zakończenia realizacji zadania został wydłużony do 31.03.2024 r. Jest to uzasadnione tym, że wystąpiły sytuacje, których nie można było przewidzieć, czyli wystąpienie zimowych warunków atmosferycznych w grudniu i listopadzie, które uniemożliwiają wykonanie tych inwestycji tj. konkretnych prac jakie w ramach tej inwestycji się wykonuje. Do wniosku firma dołączyła wydruki ze stacji meteorologicznej, które potwierdzają te zjawiska. O zajecie stanowiska w tej sprawie został poproszony Inspektor Nadzoru Inwestorskiego -P. Wojciech Dobrowolski, który zgodził się z tym, że argumentacja Wykonawcy jest słuszna, jeśli chodzi o wydłużenie terminu realizacji budowy ze względu na zjawiska pogodowe. Dodał, że niemożliwe jest wykonanie w takich warunkach pogodowych pewnych prac elewacyjnych czy instalatorskich, których wykonanie byłoby niezgodne z warunkami technicznymi. P. Inspektor dodał, że chciałby uniknąć sytuacji, że w późniejszym okresie trzeba byłoby poprawiać pewne rzeczy w okresie gwarancyjnym.
Następnie, Sekretarz Powiatu P. Iwona Urbanowicz przedstawiła wniosek firmy ARKO-ROL Wykonawcy rozbudowy/przebudowy Starostwa Powiatowego w Nidzicy odnośnie waloryzacji wynagrodzenia. P. Sekretarz przypomniała, że we wrześniu na posiedzeniu Zarządu informowała o wniosku firmy o zwiększenie waloryzacji wynagrodzenia. Wyjaśniła, że zwiększenie wynagrodzenia jest przewidziane w umowie i jest to zgodne z przepisami prawa zamówień publicznych. Jeśli dojdzie do zmiany wartości cen materiałów i usług to Wykonawcy, ale również Zamawiającemu (jeśli dojdzie do obniżenia cen) przysługuje prawo zwiększenia lub zmniejszenia ceny. We wrześniu Zarząd postanowił o odrzuceniu ww. wniosku o waloryzację. Aktualnie firma złożyła ponownie wniosek, dołączyła dokumenty, które w ich ocenie potwierdzają, że wniosek jest zasadny, potwierdzają tabelarycznie, że nastąpiła zmiana ceny materiałów. P. Sekretarz powiedziała, że mamy wątpliwości co do tego, więc wystąpiliśmy do P. Inspektora o przedstawienie stanowiska w tej sprawie. W tej chwili oczekujemy na Jego opinię. P. Inspektor dodał, że jest to wynik przepisów, które zostały wprowadzone i możliwości waloryzacji cen, z czego Wykonawcy chętnie korzystają. Nadmienił, że nie zgadza się z Wykonawcą w pewnych kwestiach, co do sposobu naliczania środków. Jest w tej sprawie w kontakcie z radcami prawnymi obsługującymi Starostwo Powiatowe w Nidzicy. Uważa, że ostatecznie trzeba będzie wynegocjować pewien kompromis. Powiedział, że zrobił pewne rozeznanie w zakresie cen materiałów, które firma przedstawiła. Wydaje się, że ceny przedstawione przez nich są poprawne. Jednakże, w Jego ocenie, firma powinna wyliczyć kwotę zwiększenia wynagrodzenia i powinniśmy wówczas kwotę tą negocjować.
W dalszej części porządku obrad, P. Starosta poinformował, że był na spotkaniu u Dyrektora Oddziału NFZ w Olsztynie P. Andrzeja Zakrzewskiego, celem przedstawienia P. Anny Szypulskiej p.o dyrektora ZOZ w Nidzicy. P. Dyrektor NFZ w Olsztynie zna sytuacje szpitala i wie że jego sytuacja jest zła, a zobowiązania wymagalne szpitala są duże. Sytuacja w szpitalu nie jest łatwa. P. Starosta wskazał, że na początku roku muszą być podejmowane działania, na pewno w zakresie funkcjonowania interny. Dodał, że poinformował, P. Annę Szypulską o tym, że zostanie zaproszona na posiedzenie Zarządu po nowym roku, ponieważ Zarząd będzie chciał otrzymać informację nt. funkcjonowania ZOZ i rozmów jakie są prowadzone z lekarzami. Wskazał, że wyznaczył P. Dyrektor termin do 15 stycznia na to, aby interna funkcjonowała w pełnym zakresie. Następnie, Zarząd Powiatu w Nidzicy postanowił, aby P. Joanna Maksym była osobą upoważnioną do udziału w procedurze dokonania oceny pracy dyrektora Powiatowego Ośrodka Rozwoju Edukacji w Nidzicy oraz dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Nidzicy.
Ponadto, Zarząd zapoznał się z informacją, że nauczyciele osiągają średnie miesięczne wynagrodzenie w okresie styczeń-listopad 2023 r. oraz ze sprawozdaniem z realizacji budżetu obywatelskiego w 2023 roku. W tym ostatnim, na 2023 r. było przeznaczone 68 tys. zł. W ramach budżetu obywatelskiego wydatkowano 63 846,85 zł. Ogółem zgłoszonych było 10 zadań do realizacji, z czego mieszkańcy wybrali 8 zadań. W Janowcu Kościelnym zrealizowano 1 zadanie inwestycyjne - wyposażenie placu rekreacyjnego, w Gminie Kozłowo zrealizowano 3 zadania, z tego 1 zadanie było inwestycyjne. W ramach zadań wyposażono Ochotniczą Straż Pożarną w Januszkowie i w Kozłowie. Natomiast w Gminie Janowo zrealizowano 2 zadania, z tego 1 inwestycyjne, tj. doposażenie terenu rekreacyjnego w miejscowości Muszaki. W Gminie Nidzica zrealizowano 2 zadania inwestycyjne w miejscowości Nibork Drugi i Załuski.
Drugie posiedzenie odbyło się 10 stycznia 2024 r. Podjęto w nim uchwały w sprawach:
1. wydania opinii w przedmiocie wniosku o wydanie decyzji o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej polegającej na „Rozbudowie drogi powiatowej nr 1615N wewnątrz wsi Janowiec Jastrząbki". Uchwała opiniuje pozytywnie wniosek firmy Robert Roman Mplan sp. z o.o. z siedzibą przy ul. Osińskiego 2/6, 13-100 Nidzica działającej z pełnomocnictwa Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w Nidzicy z siedzibą przy ul. Kolejowej 29, 13-100 Nidzica dotyczący „Rozbudowy drogi powiatowej nr 1615N wewnątrz wsi Janowiec Jastrząbki".
Zarząd Powiatu pozytywnie zaopiniował projekty uchwały Rady Powiatu w Nidzicy w sprawach:
1. udzielenia dotacji celowych ze środków budżetu Powiatu Nidzickiego, na realizację prac remontowych, konserwatorskich oraz roboty budowlane, w ramach Rządowego Programu Ochrony Zabytków, Edycja 2RPOZ/2023.
2. zmian w budżecie powiatu na 2024 rok.
3. zmian w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Nidzickiego na lata 2024-2034.
Zarząd Powiatu w Nidzicy rozmawiał z Dyrektorem Powiatowego Zarządu Dróg w Nidzicy na temat wykonania zadania jakim jest remont ul. Warszawskiej. Firma, która realizuje ww. zadanie wystąpiła z wnioskiem o wydłużenie terminu realizacji tego zadania ze względu na panujące warunki atmosferyczne. Zarząd Powiatu postanowił, że decyzja o wydłużenia terminu zakończenia remontu ul. Warszawskiej należy do P. Dyrektora PZD w Nidzicy. Zaznaczyli jednak, że termin zakończenia zadania powinien zostać wyznaczony na koniec lutego 2024 r. lub na koniec marca 2024 r.
W dalszej części porządku obrad Sekretarz Powiatu P. Iwona Urbanowicz przedstawiła wyniki z kontroli przeprowadzonej przez Wojewodę Warmińsko-Mazurskiego odnośnie zadań obronnych realizowanych przez P. Starostę Nidzickiego. Wystąpienie zakończyło się wynikiem pozytywnym z 7 nieprawidłowościami w obszarach obronnych. Został nam wyznaczony termin na udzielenie informacji odnośnie realizacji wniosków i zaleceń w terminie 60 dni. Zarząd Powiatu zapoznał się również wynikami audytu przeprowadzonego w Starostwie Powiatowym w Nidzicy. Ogólna ocena przeprowadzonego audytu była pozytywna. Jedyne uwagi i zalecenia jakie wniósł Audytor dotyczą analizy ważności licencji na oprogramowanie służące do przetwarzania danych osobowych. P. Sekretarz odniosła się do zaleceń audytu za 2022 r., gdzie było zalecenie przeprowadzenia szkolenia dla pracowników w zakresie przetwarzania danych osobowych i powołania inspektora bezpieczeństwa teleinformatycznego. Wyjaśniła, że odnośnie przetwarzania informacji odbyło się
szkolenie 3 października 2023 r. , natomiast odnośnie powołania rozpoczęliśmy procedury w tym zakresie, a Starostwo Powiatowe jest na etapie uzgodnień z Państwowym Instytutem Badawczym w celu pozyskania laptopa i telefonu do przetwarzania informacji niejawnych, które mają klauzulę niejawną. Zarząd zapoznał się również z planowanymi tematami audytu wewnętrznego w tym roku. Jest to: funkcjonowanie i finansowanie zadań realizowanych przez Centrum Kształcenia Zawodowego w Nidzicy, prawidłowość realizacji wybranych zadań przez Powiatowy Ośrodek Rozwoju Edukacji w Nidzicy, organizacja i funkcjonowanie Wydziału Oświaty, Promocji, Rozwoju i Zarządzania Kryzysowego, współpraca z innymi komórkami i jednostkami powiatowymi oraz prawidłowość funkcjonowania systemu bezpieczeństwa systemu informacji w Starostwie Powiatowym, w tym ochrony danych osobowych.
Dalej, Sekretarz Powiatu P. Iwona Urbanowicz poinformowała o rozpoczętych kontrolach w Domu Pomocy Społecznej. Starostwo Powiatowe otrzymało informację, że jest prowadzona kontrola w Środowiskowym Domu Samopomocy w Nidzicy oraz rozpoczęta została kontrola w Domu Rodzinnym w Napiwodzie. Te 2 kontrole przeprowadza Wojewoda WarmińskoMazurski.
Ponadto, Zarząd Powiatu w Nidzicy zapoznał się z wnioskiem Inspektora Nadzoru Inwestorskiego o zwiększeniu Jego wynagrodzenia za nadzorowanie inwestycji jaką jest rozbudowa/przebudowa budynku Starostwa Powiatowego w Nidzicy. P. Inspektor uważa, że zwiększył mu się okres sprawowania nadzoru o rok, ponieważ z umowy wynika, że nadzór miał sprawować do 23.03.2023r. P. Sekretarz nadmieniła, że umowa była zawierana w 2021 r. kiedy to rozpoczynano całą procedurę związaną z rozbudową budynku Starostwa Powiatowego. Ostatecznie inwestycja miała zakończyć się w listopadzie, ale została przesunięta o niecałe 5 miesięcy. W związku z powyższym Zarząd nie powinien zgodzić się z tym, że okres nadzoru zwiększył się P. Inwestorowi o 12 miesięcy, tylko o 5 miesięcy. W umowie zawartej z P. Inspektorem zostały wskazane daty przybliżone., a wynagrodzenie otrzymuje za czas sprawowania nadzoru nad inwestycją. Z tych 2 powodów ten wniosek powinien zostać skorygowany, dopiero wówczas można byłoby przystąpić do jego rozpatrzenia.
Zarząd Powiatu zapoznał się również z informacją z NFZ, będącą odpowiedzią na pismo Społecznej Rady Seniorów Województwa Warmińsko-Mazurskiego dotyczące ceny punktu rozliczeniowego oddziału geriatrycznego ZOZ w Nidzicy. W związku z tym, że oddział geriatrii rozpoczął swoją działalność w sierpniu 2022 r, jako komórka funkcjonująca krócej niż 2 lata nie mógł zostać włączony do umowy w ramach ryczałtu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej podczas tworzenia jesienią 2022 r. wykazu szpitali sieciowych na kolejny okres tj. od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2027 r.. W związku z tym, ta wycena punktów jest w takiej wysokości w jakiej jest w tej chwili naliczana. Wszystkie te powyższe ceny tych punktów rozliczeniowych nie są ustalane przez fundusz tylko są ustalane na podstawie wyceny świadczeń, którą sporządza Agencja Oceny Technologii Medycznej i Taryfikacji, a fundusz jest zobowiązany żeby przestrzegać i wyrażać te przepisy i rekomendacje publikowane przez Ministerstwo i Agencję Oceny Technologii Medycznej i Taryfikacji.
Dalej, Członkowie Zarządu otrzymali informację, że odnośnie zapytań dotyczących wynagrodzenia P. Dyrektor ZOZ z tytułu zatrudnienia w 2022 r., udzielona informacja przez szpital nie jest wyczerpująca i jasna, dlatego też, Starostwo Powiatowe ponownie wystąpiło z zapytaniem do ZOZ.
Na posiedzeniu została również przedstawiona informacja o tym, że do Starostwa Powiatowego w Nidzicy wpłynęła skarga na jedną z pielęgniarek pracujących na ZOL w Nidzicy. Obecna na posiedzeniu Zarządu Powiatu p. o Dyrektora ZOZ w Nidzicy P. Anna Szypulska poinformowała,
że osoba, o której mowa w skardze została odsunięta od pełnienia swojej funkcji. Dodała, że na pewno nie będzie pełniła funkcji pielęgniarki na ZOL.
Starosta P. Marcin Paliński poinformował o spotkaniu, które odbyło się w dn. 9 stycznia 2024 r. z Dyrektorem NFZ w Olsztynie P. Zakrzewskim.
Następnie, P. Anna Szypulska przedstawiła sytuację Zespołu Opieki Zdrowotnej w Nidzicy. Poinformowała, że zabezpieczenie kadry w obsadę lekarską jest trudne. Dodała, że prowadzi rozmowy o pracę z lekarzami, ale pozyskanie nowych osób do pracy jest trudne. Nie wszyscy chcą rozmawiać o pracy w naszym szpitalu, nie każdy z lekarzy odpowiada na zapytania o ofertę pracy. Nie sądziła, że opinia o naszym szpitalu jest aż tak zła i szpital jest źle odbierany na zewnątrz. Poinformowała, że 2 lekarzy zadeklarowało pracę w naszym szpitalu.. Powiedziała, że dopóki nie zabezpieczymy oddziału w kadrę medyczną to na ten moment jest duże ryzyko, że nie będziemy mieli z kim pracować. Dodała, że jest świadoma tego, że musimy wyciszyć sytuację jaka panuje między ZOZ a Starostwem Powiatowym. Następnie, P. Anna Szypulska poinformowała Zarząd, że doszło do pęknięcia jednej ze ścian w nowym skrzydle budynku szpitala. Sytuacja jest o tyle problematyczna, że nie można domagać się naprawy ww. ściany na podstawie gwarancji, z tego względu, że firma, która była wykonawcą już nie istnieje. P. Anna Szypulska poinformowała również, że popsuł się piec zabezpieczający główny piec w razie awarii w dostawie ciepła i ciepłej wody do szpitala.
Starosta
/ - / Marcin Paliński | <urn:uuid:e51b84ee-50c5-476f-87ed-7185b775da48> | finepdfs | 1.871094 | CC-MAIN-2024-33 | https://www.bip.powiatnidzicki.pl/system/obj/14630_Sprawozdanie_miedzysesyjne_z_dzialalnosci_Zarzadu.-5.pdf | 2024-08-08T12:59:59+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722640728444.43/warc/CC-MAIN-20240808124926-20240808154926-00315.warc.gz | 541,678,186 | 0.999959 | 0.99997 | 0.99997 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
3555,
7547,
11028,
14878,
16432
] | 1 | 1 |
Informacja dotycząca zgłaszania kandydatów na ławników sądowych na kadencję 2020 – 2023
W związku z upływem w dniu 31 grudnia 2019 roku czteroletniej kadencji ławników działających przy sądach powszechnych, Prezes Sądu Okręgowego w zwrócił się do Rady Gminy Godów z wnioskiem o dokonanie naboru kandydatów na ławników na kadencję 2020-2023:
– do Sądu Okręgowego w Gliwicach – 2 ławników, w tym do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy – 1
– do Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju – 1 ławnika, w tym do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy – 1;
– do Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim – 1 ławnika
Działając na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 52 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2011 r. w sprawie sposobu postępowania z dokumentami złożonymi radom gmin przy zgłaszaniu kandydatów na ławników oraz wzoru karty zgłoszenia (Dz.U. Nr 121 poz. 693) informuję, iż nieprzekraczalny termin przyjmowania zgłoszeń kandydatów na ławników do Sądu Okręgowego w Gliwicach i do Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju upływa z dniem 30 czerwca 2019 roku.
Z uwagi, że 30 czerwca 2019 roku jest dniem wolnym od pracy przyjmowanie zgłoszeń kandydatów upływa 28 czerwca 2019r.
Zgłoszenia kandydatów, które nie spełniają wymagań formalnych, a także zgłoszenia, które wpłyną do Rady Gminy po terminie, tj. po 30 czerwca 2019 roku, pozostawia się bez dalszego biegu. Przywrócenie terminu do zgłoszenia kandydatów jest niedopuszczalne.
ŁAWNIKIEM może być wybrany ten, kto spełnia następujące warunki:
1. posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich,
2. jest nieskazitelnego charakteru,
3. ukończył 30 lat,
4. jest zatrudniony, prowadzi działalność gospodarczą lub mieszka w miejscu kandydowania co najmniej od roku,
5. nie przekroczył 70 lat,
6. jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków ławnika,
7. posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe.
Do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy ławnikiem powinna być wybrana osoba wykazująca szczególną znajomość spraw pracowniczych.
ŁAWNIKAMI nie mogą być:
1. osoby zatrudnione w sądach powszechnych i innych sądach oraz w prokuraturze,
2. osoby wchodzące w skład organów, od których orzeczenia można żądać skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego,
3. funkcjonariusze Policji oraz inne osoby zajmujące stanowiska związane ze ściganiem przestępstw i wykroczeń,
4. adwokaci i aplikanci adwokaccy,
5. radcy prawni i aplikanci radcowscy,
6. duchowni,
7. żołnierze w czynnej służbie wojskowej,
8. funkcjonariusze Służby Więziennej,
9. radni gminy, powiatu i województwa.
Nie można być ławnikiem jednocześnie w więcej niż jednym sądzie.
ZGŁASZANIE KANDYDATÓW:
Kandydatów na ławników zgłaszają radom gmin:
1. prezesi właściwych sądów,
2. stowarzyszenia, inne organizacje społeczne i zawodowe, zarejestrowane na podstawie przepisów prawa, z wyłączeniem partii politycznych,
3. co najmniej pięćdziesięciu obywateli mających czynne prawo wyborcze, zamieszkujących stale na terenie gminy dokonującej wyboru, w terminie do dnia 30 czerwca ostatniego roku kadencji. Z uwagi, że 30 czerwca 2019 roku jest dniem wolnym od pracy przyjmowanie zgłoszeń kandydatów upływa 28 czerwca 2019r.
Zgłoszenia kandydatów na ławników dokonuje się na karcie zgłoszenia. Zgłoszenie kandydata na ławnika składa się do rady gminy, na obszarze której kandydat jest zatrudniony lub zamieszkuje.
DO ZGŁOSZENIA KANDYDATA NA ŁAWNIKA DOKONANEGO NA KARCIE ZGŁOSZENIA DOŁĄCZA SIĘ NASTĘPUJĄCE DOKUMENTY:
1. informację z Krajowego Rejestru Karnego dotyczącą zgłaszanej osoby,
2. oświadczenie kandydata, że nie jest prowadzone przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe,
3. oświadczenie kandydata, że nie jest lub nie był pozbawiony władzy rodzicielskiej, a także, że władza rodzicielska nie została mu ograniczona ani zawieszona,
4. zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, wystawione przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), stwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania funkcji ławnika,
5. dwa zdjęcia zgodne z wymogami stosowanymi przy składaniu wniosku o wydanie dowodu osobistego.
Dokumenty wymienione w punktach 1-4 powinny być opatrzone datą nie wcześniejszą niż 30 dni przed dniem zgłoszenia.
ZGŁOSZENIE PRZEZ STOWARZYSZENIE, ORGANIZACJĘ SPOŁECZNĄ LUB ZAWODOWĄ (REJESTROWĄ):
Do zgłoszenia kandydata na ławnika dokonanego na karcie zgłoszenia przez stowarzyszenie, inną organizację społeczną lub zawodową, zarejestrowaną na podstawie przepisów prawa, dołącza się również aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego albo odpis lub zaświadczenie potwierdzające wpis do innego właściwego rejestru lub ewidencji dotyczące tej organizacji (dokumenty powinny być opatrzone datą nie wcześniejszą niż 3 miesiące przed dniem zgłoszenia).
ZGŁOSZENIE PRZEZ OBYWATELI:
Do zgłoszenia kandydata na ławnika dokonanego na karcie zgłoszenia przez obywateli dołącza się również listę osób zawierającą imię (imiona), nazwisko, numer ewidencyjny PESEL, miejsce stałego zamieszkania i własnoręczny podpis każdej z pięćdziesięciu osób zgłaszających kandydata.
Osobą uprawnioną do składania wyjaśnień w sprawie zgłoszenia kandydata na ławnika przez obywateli jest osoba, której nazwisko zostało umieszczone jako pierwsze na liście.
KOSZTY ZWIĄZANE Z UZYSKANIEM DOKUMENTÓW STANOWIĄCYCH ZAŁĄCZNIKI DO KARTY ZGŁOSZENIA KANDYDATA NA ŁAWNIKA:
Opłaty za badanie lekarskie i za wystawienie zaświadczenia lekarskiego oraz koszty zdjęć kandydata - ponosi kandydat na ławnika.
Pozostałe koszty związane z wydaniem informacji z Krajowego rejestru Karnego, wydaniem aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego albo odpisy lub zaświadczenia z innego
rejestru lub ewidencji ponosi Skarb Państwa.
WZÓR KARTY ZGŁOSZENIA
Zgłoszenia kandydatów na ławników dokonuje się na karcie zgłoszenia, której wzór określa załącznik do Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2011r. w sprawie sposobu postępowania z dokumentami złożonymi radom gmin przy zgłaszaniu kandydatów na ławników oraz wzoru karty zgłoszenia. (Dz. U. z 2011 r., nr 121, poz. 693).
Karta zgłoszenia kandydata na ławnika jest dostępna na stronie Biuletynu Informacji Publicznej www.godow.bip.net.pl w zakładce Menu przedmiotowe > Wybory ławników na kadencję 2020-2023 lub w Urzędzie Gminy w Godów, biuro nr 14 – I piętro.
Wszelkich informacji na temat wyborów ławników można uzyskać w Urzędzie Gminy w Godowie pod numerem telefonu (32) 47 65 065 wew. 12.
Wypełnioną kartę zgłoszenia wraz z kompletem załączników należy składać w Biurze Rady Gminy za pośrednictwem Obsługi Klienta Urzędu Gminy w Godowie przy ul. 1 Maja nr 53. (parter) w zamkniętych kopertach z dopiskiem „ KANDYDAT NA ŁAWNIKA" – w godzinach pracy Urzędu: poniedziałek 7:00 – 17:00, od wtorku do czwartku 7:00 – 15.00, piątek 7:00 – 13:00 w nieprzekraczalnym terminie do dnia 30 czerwca 2019 r. Z uwagi, że 30 czerwca 2019 roku jest dniem wolnym od pracy przyjmowanie zgłoszeń kandydatów upływa 28 czerwca 2019r.
Załączniki:
1. Wzór karty zgłoszenia kandydata na ławnika – zał. 1;
2. Wzór listy 50 osób zgłaszających kandydata na ławnika – zał. 2;
3. Wzór oświadczenia dotyczącego prowadzonych przeciwko kandydatowi na ławnika postępowań z oskarżenia publicznego i przestępstw skarbowych – zał 3;
4. Wzór oświadczenia dotyczącego posiadanej władzy rodzicielskiej – zał 4.
Przewodniczący Rady Gminy
(-) Antoni Tomas | <urn:uuid:2caa565a-5d3d-428d-a9ec-9c9f95231776> | finepdfs | 1.827148 | CC-MAIN-2019-35 | http://godow.bip.net.pl/?p=document&action=show&id=21323&bar_id=19069 | 2019-08-20T22:29:06Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-35/segments/1566027315681.63/warc/CC-MAIN-20190820221802-20190821003802-00341.warc.gz | 86,948,231 | 0.999965 | 0.999985 | 0.999985 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2740,
6107,
7879
] | 1 | 1 |
NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH
dla specjalnych obszarów ochrony (OSO), proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (pOZW), obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (OZW) oraz specjalnych obszarów ochrony (SOO)
OBSZAR PLH020063
NAZWA
Wrzosowiska Świętoszowsko-Ławszowskie
OBSZARU
ZAWARTOŚĆ
1. IDENTYFIKACJA OBSZARU
2. POŁOŻENIE OBSZARU
3. INFORMACJE PRZYRODNICZE
4. OPIS OBSZARU
5. STATUS OCHRONY OBSZARU
6. POWIĄZANIA OBSZARU
7. MAPA OBSZARU
1. IDENTYFIKACJA OBSZARU
1.3. Nazwa obszaru
Wrzosowiska Świętoszowsko-Ławszowskie
1.6. Instytucja lub osoba przygotowująca wniosek:
Nazwisko/Organizacja:
Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
Adres:
Polska Wawelska 52/54 Warszawa 00-922
Adres e-mail:
firstname.lastname@example.org
Data zaproponowania obszaru jako OZW:
2007-03
Data zatwierdzenia obszaru jako OZW(*):
2009-03
Data objęcia obszaru ochroną SOO:
Brak danych
2. POŁOŻENIE OBSZARU
2.1. Położenie centralnego punktu [wartości dziesiętne stopni]:
Długość geograficzna
15.4797
Szerokość geograficzna
51.4681
2.2. Powierzchnia [ha]:
2.3. Obszar morski [%]
10141.62
0.0
2.5. Kod i nazwa regionu administracyjnego
Kod poziomu NUTS 2 Nazwa regionu
2.6. Region biogeograficzny
Kontynentalny (100.0 %)
3. INFORMACJE PRZYRODNICZE
3.1. Typy siedlisk przyrodniczych występujących na terenie obszaru i ocena znaczenia obszaru dla tych siedlisk:
Powrót
| Typy siedlisk wymienione w załączniku I | | | | | | Ocena obszaru | | | | | | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kod | PF | NP | Pokrycie [ha] | Jaskinie [liczba] | Jakość danych | A | B | C | D | A | B | C |
| | | | | | | Reprezentatywność | Powierzchnia względna | Stan zachowania | Ocena ogólna | | | |
| 2330 | | | 150.1 | | M | A | C | B | B | | | |
| 4030 | | | 3831.5 | | M | A | A | A | A | | | |
| 6120 | | | 202.83 | | M | A | C | B | B | | | |
| 7120 | | | 1.01 | | M | D | | | | | | |
| 7140 | | | 168.35 | | M | A | C | B | C | | | |
| 7150 | | | 20.28 | | M | A | C | A | B | | | |
| 9170 | | | 10.14 | | M | D | | | | | | |
| 91E0 | | | 30.42 | | M | B | C | B | C | | | |
| 91T0 | | | 60.85 | | M | A | C | B | C | | | |
dla typów siedlisk, do których mogą odnosić się zarówno formy priorytetowe, jak i niepriorytetowe PF: (6210, 7130, 9430) należy wpisać „x" w kolumnie PF celem wskazania formy priorytetowej.
Powrót
NP:
jeśli dany typ siedliska nie istnieje już na danym terenie, należy wpisać „x" (opcjonalnie).
można wpisywać z dokładnością do wartości dziesiętnych. Pokrycie:
w przypadku siedlisk typu 8310 i 8330 (jaskinie) należy podać liczbę jaskiń, jeśli nie są dostępne Jaskinie: szacunkowe dane na temat powierzchni.
G = „wysoka" (np. na podstawie badań); M = „przeciętna" (np. na podstawie częściowych Jakość danych: danych i ekstrapolacji); P = „niska" (np. zgrubne dane szacunkowe).
3.2. Gatunki objęte art. 4 dyrektywy 2009I147IWE i gatunki wymienione w załączniku II do dyrektywy 92I43IEWG oraz ocena znaczenia obszaru dla tych gatunków
| Gatunki | | | | | Populacja na obszarze | | | | | | Ocena obszaru | | | | | | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Grupa | Kod | Nazwa naukowa | S | NP | Typ | Wielkość | | Jednostka | Kategoria | Jakość danych | A | B | C | D | A | B | C |
| | | | | | | Min | Maks | | C | R | V | P | | Populacja | Stan zachowania | Izolacja | Ogólnie |
| M | 1308 | Barbastella barbastellus | | | p | 10 | 100 | i | | M | C | B | C | C | | | |
| M | 1352 | Canis lupus | | | p | 9 | 10 | i | | M | C | B | B | B | | | |
| M | 1337 | Castor fiber | | | p | 5 | 10 | i | | M | C | B | C | C | | | |
| F | 1096 | Lampetra planeri | | | p | | | | | M | C | B | C | C | | | |
| I | 1042 | Leucorrhinia pectoralis | | | p | | | | P | M | C | B | C | C | | | |
| I | 1083 | Lucanus cervus | | | p | | | | | M | C | A | C | B | | | |
| M | 1324 | Myotis myotis | | | p | 10 | 100 | i | | M | C | B | C | C | | | |
| I | 1037 | Ophiogomphus cecilia | | | p | | | | P | M | C | B | C | C | | | |
A = płazy, B = ptaki, F = ryby, I = bezkręgowce, M = ssaki, P = rośliny, R = gady. Grupa:
jeśli dane o gatunku są szczególnie chronione i nie mogą być udostępnione publicznie, należy wpisać S: „tak".
jeśli dany gatunek nie występuje już na danym terenie, należy wpisać „x" (opcjonalnie). NP:
p = osiadłe, r = wydające potomstwo, c = przelotne, w = zimujące (w przypadku roślin i gatunków Typ: niemigrujących należy użyć terminu „osiadłe").
i = osobniki pojedyncze, p = pary lub inne jednostki według standardowego wykazu jednostek i Jednostka: kodów zgodnego ze sprawozdawczością na podstawie art. 12 i 17 (zob. ). portal referencyjny
C = powszechne, R = rzadkie, V = bardzo rzadkie, P = obecne - Kategorie liczebności (kategoria): wypełnić, jeżeli brak jest danych (DD), lub jako uzupełnienie informacji o wielkości populacji.
G = „wysoka" (np. na podstawie badań); M = „przeciętna" (np. na podstawie częściowych Jakość danych: danych i ekstrapolacji); P = „niska" (np. zgrubne dane szacunkowe); DD = brak danych (kategorię tę należy stosować wyłącznie, jeśli nie da się dokonać nawet zgrubnej oceny wielkości populacji - w takiej sytuacji można pozostawić puste pole dotyczące wielkości populacji, jednak pole „Kategorie liczebności" musi być wypełnione).
4. OPIS OBSZARU
4.1. Ogólna charakterystyka obszaru
Powrót
| N09 | 49.41 |
|---|---|
| N08 | 7.62 |
| N17 | 13.69 |
| N04 | 1.49 |
| N16 | 4.9 |
| N10 | 0.01 |
| N19 | 22.43 |
| Ogółem pokrycia siedliska przyrodniczego | 100 |
Dodatkowa charakterystyka obszaru:
Rozległy obszar dawnych poligonów, wykorzystywanych już w wieku XIX, a następnie przez cały wiek XX, co pozwoliło na wykształcenie się rozlgegłych wrzosowisk o dużej wartości przyrodniczej. Proponowany obszar leży po obu stronach doliny Kwisy, zajmując najlepiej wykształcone obszary wrzosowisk w Polsce pd.-zach.
4.2. Jakość i znaczenie
Wrzosowiska na tym terenie są lepiej zachowane niż na terenie Wrzosowisk Przemkowskich, głównie z uwagi na stałe używanie poligonu do celów ćwiczeń artyleryjskich. Znajdują się tu także zatorfione obniżenia (około 40 ha), co tworzy doskonałe warunki siedliskowe dla wielu gatunków ptaków i owadów - znajdują się tu stanowiska zalotki większej i trzepli zielonej. Obszar chroni część ważnych siedlisk wilka w Borach Dolnośląskich
4.3. Zagrożenia, presje i działania mające wpływ na obszar
Najważniejsze oddziaływania i działalność mające duży wpływ na obszar
| Oddziaływania negatywne | | | | | |
|---|---|---|---|---|---|
| Poziom | Zagrożenia i presje [kod] | Zanieczyszczenie (opcjonalnie) [kod] | Wewnętrzne / zewnętrzne [i | o | b] |
| M | X | | b | | |
| Oddziaływania pozytywne | | | | | |
| Poziom | Działania, zarządzanie [kod] | Zanieczyszczenie (opcjonalnie) [kod] | Wewnętrzne / zewnętrzne [i | o | b] |
| M | X | | b | | |
Poziom: H = wysoki, M = sredni, L = niski.
Zanieczyszczenie: N = stosowanie azotu, P = stosowanie fosforu/fosforanów, A = stosowanie kwasów/zakwaszanie, T = toksyczne chemikalia nieorganiczne,
O = toksyczne chemikalia organiczne, X = zanieczyszczenia mieszane.
i = wewnętrzne, o = zewnętrzne, b = jednoczesne.
4.4. Własność (opcjonalnie)
4.5. Dokumentacja (opcjonalnie)
Jędrzejewski W., Nowak S., Stachura K., Skierczyński M., Mysłajek R., Niedziałkowski K. i inni 2005 Projekt korytarzy ekologicznych łączących Europejską Sieć Natura 2000 w Polsce Zakład Badania Ssaków PAN 1-78
Nowak S., Mysłajek R. W., Kłosińska A., Gabryś G. 2011 Diet and prey selection of wolves (Canis lupus) recolonising Western and Central Polska. Mammal Biol., doi: 10.1016/j.mambio.2011.06.007
Nowak S., Mysłajek R.W. 2011 Wilki na zachód od Wisły. Stowarzysznie dla Naturay "Wilk", Twardorzeczka
Sewerniak P. 2010 Wolves in the Toruń Basin Ecological Questions 13 47-53
5. STATUS OCHRONY OBSZARU (OPCJONALNIE)
5.1. Istniejące formy ochrony na poziomie krajowym i regionalnym:
Powrót
5.2. Powiązanie opisanego obszaru z innymi formami ochrony:
na poziomie krajowym lub regionalnym:
| PL04 | Dolina Bobru | * |
|---|---|---|
| PL04 | Bory Dolnośląskie | * |
6. ZARZĄDZANIE OBSZAREM
6.1. Organ lub organy odpowiedzialne za zarządzanie obszarem:
Powrót
X Tak
Powrót
X Nie
Adres e-mail:
email@example.com
6.2. Plan(-y) zarządzania:
Aktualny plan zarządzania istnieje:
Tak
Nie, ale jest w przygotowaniu
7. MAPA OBSZARU
Nr ID INSPIRE:
PL.ZIPOP.1393.N2K.PLH020063
Mapa załączona jako plik PDF w formacie elektronicznym (opcjonalnie)
Nie
Odniesienie lub odniesienia do oryginalnej mapy wykorzystanej przy digitalizacji granic elektronicznych (opcjonalnie) | <urn:uuid:2cad7872-4411-442a-beab-eb57a36b6eaf> | finepdfs | 1.713867 | CC-MAIN-2021-17 | http://slabowidzacy.gminaboleslawiec.pl/download/attachment/7438/sfd_wsl-n2000_z_wsl-n2000_01042015.pdf | 2021-04-15T18:12:10+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-17/segments/1618038087714.38/warc/CC-MAIN-20210415160727-20210415190727-00450.warc.gz | 92,490,449 | 0.999754 | 0.999956 | 0.999956 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
911,
2449,
5505,
7348,
8352,
8775
] | 2 | 1 |
OPIS
DOM PIĘTROWY
- Parter – kuchnia połączona z przestronnym salonem (istnieje możliwość wydzielenia sypialni na parterze), spiżarnia, łazienka
- Poddasze – trzy sypialnie, łazienka, pomieszczenie techniczne
- Dwa miejsca parkingowe przy domu
POWIERZCHNIA UŻYTKOWA DOMU
81 m²
OSZKLONA WERANDA
Integracja części domu KLIF
POWIERZCHNIA UŻYTKOWA DZIAŁKI
400 m²
FOTOWOLTAIKA
6 kWh
ZDROWY BUDYNEK
Do budowy domu użyto naturalnych materiałów zdrowych dla człowieka w technologii STECO.
SPRZEDAŻ DOMÓW
telefon: 607 079 041, 607 071 087, 601 275 749, e-mail: email@example.com / www.kusloncu.info
PLAN DOMU KLIF
SZCZEGÓŁOWE PLANY DOMÓW DOSTĘPNE NA STRONIE KUSLONCU.INFO/OFERTA
PARTER
PIĘTRO
TYP DOMU – KLIF
LOKALIZACJA NA TERENIE OSIEDLA
CZĘŚCI REKREACYJNE:
- Ogólnodostępne tereny zielone
- Plac zabaw
- Werandy do grillowania
- Zewnętrzna siłownia
W NAJBLIŻSZEJ OKOLICY:
- Morze i plaża
- Bezpośrednia ścieżka rowerowa na plażę
- Trasy do biegania i chodzenia (nordic walking)
- Aquapark, kryte i odkryte baseny w rodzinnym centrum sportowym z parkiem wodnym, kregielnią i siłowniami (3,5 km)
- Pole golfowe (7 km)
- Sporty wodne
- Stadyny koni
- Korty tenisowe
ADRES:
Kukinka 78–111, ul. Ku Słońcu, dz. Nr 95
SPRZEDAŻ DOMÓW telefon: 607 079 041, 607 071 087, 601 275 749, e-mail: firstname.lastname@example.org / www.kusloncu.info
PRZYKŁADOWE WNĘTRZA
DOM PIĘTROWY
KLIF
SPRZEDAŻ DOMÓW telefon: 607 079 041, 607 071 087, 601 275 749, e-mail: email@example.com / www.kusloncu.info
| NR DOMU NA PLANIE | RODZAJ DOMU | POW. DZIAŁKI (m²) | POW. UŻYTKOWA (m²) | Stan WYKOŃCZENIOWY* Brutto (zł) | Netto (zł) | Stan DEWELOPERSKI* Brutto (zł) | Netto (zł) |
|------------------|-------------------------------------------------|------------------|--------------------|---------------------------------|------------|---------------------------------|------------|
| 2 | Dom mieszkalny z oszkloną werandą (16,0 m²) | 393,92 | 81,00 | 1 086 795 | 1 006 292 | 981 819 | 909 092 |
| 4 | Dom mieszkalny z oszkloną werandą (16,0 m²) | 394,44 | 81,00 | 1 086 852 | 1 006 344 | 981 876 | 909 144 |
| 6 | Dom mieszkalny z oszkloną werandą (16,0 m²) | 393,45 | 81,00 | – | – | 981 769 | 909 045 |
| 8 | Dom mieszkalny z oszkloną werandą (16,0 m²) | 393,45 | 81,00 | 1 086 745 | 1 006 245 | 981 769 | 909 045 |
| 10 | Dom mieszkalny z oszkloną werandą (16,0 m²) | 393,45 | 81,00 | – | – | 981 769 | 909 045 |
*Cena z ziemią i częściami wspólnymi
Stawka VAT: Dom turystyczny 23%; Dom mieszkalny 8%
Ceny obowiązują do 31.12.2022 r.
OPIS STANÓW:
STAN DEWELOPERSKI:
1. Posadzienie: Żelbetowa płyta fundamentowa, beton LAFARGE ze zbrojeniem rozproszonym. Płyta ocieplona styrodurem XPS gr. 15 cm na zagęszczonej podsypce piaskowej.
2. Konstrukcja ścian i stropów: drewniana konstrukcja szkieletowa w systemie STEICO. Ściany zewnętrzne wypełnione włóknem drzewnym STEICOZell. Od zewnątrz dodatkowa termoizolacja z płyty elewacyjnej STEICOProtect gr. 60 mm. Od wewnątrz płyta OSB/3 15 mm, płyta termoizolacyjna STEICOInstall oraz płyta gipsowo-włóknowa Fermacell gr. 12,5 mm. Ściany wewnętrzne: konstrukcja szkieletowa drewniana z wypełnieniem włóknem drzewnym, obita po obu stronach płytą gipsowo-włóknową Fermacell gr. 12,5 mm. Strop w budynkach parterowych: płyta GKF (ognioodporna) dwie warstwy na ruszcie stalowym. Od góry ocieplenie z welny drzewnej STEICO Zell gr. min. 30 cm. Strop w budynkach piętrowych: gotowe płyty stropowe w technologii drewnianej w systemie STEICO z ociepleniem w postaci włókien drzewnych STEICOZell, od góry usztywnienie z płyt OSB/3 gr. 22 mm, a od spodu zamkająca płyta GK 12,5 mm na ruszcie stalowym. Ścianki działowe: w systemie suchej zabudowy, stelaż aluminiowy obity po obu stronach płytą gipsowo-włóknową Fermacell gr. 12,5 mm, w środku welna mineralna. Ściany i sufity gruntowane oraz wykończone gładzią gipsową.
3. Posadzki: Posadzki cementowe ocieplone styropianem gr. 10 cm.
4. Dach: w budynkach parterowych drewniane prefabrykowane wiązary dachowe, łączone płytami kołczastymi. Drewno klasy C–24. W budynkach piętrowych impregnowana więźba krokwiowo-jętkowa. Pokrycie dachu blachodachówką Pruszyński, typu REN, powłoka PURMAX 40μm, w kolorze ceglastym. Orygnowanie stalowe w systemie NIAGARA.
5. Stolarka: Stolarka zewnętrzna okienna i drzwiowa firmy DRUTEX, z serii IGLO ENERGY. Kolor Dąb Winchester. Okna balkonowe wyposażone w zewnętrzne rolety. Parapety zewnętrzne z blachy stalowej w kolorze Dąb Winchester. Parapety wewnętrzne z konglomeratu w kolorze BOTTICINO.
6. Instalacje: Budynki wyposażone w instalacje: wod.–kan., grzewczą – grzejniki promiennikowe, maty grzewcze w łaziencech, grzejniki drabinkowe–łazienkowe elektryczne; elektryczną – zakończoną gniazdami i kontaktami; odgromową; rekuperację; fotowoltaiczną.
7. Elewacja: wykonanie „na gotowo” z tynkowaniem. Materiały na bazie produktu firmy BOLIX. Cokół wykończony tynkiem mozaikowym (marmolit).
STAN WYKOŃCZENIOWY:
1. Stan początkowy – stan deweloperski j.w.
2. Podłogi i posadzki: w pokojach panele podłogowe; pozostałych pomieszczeniach płytki ceramiczne.
3. Wykończenie ścian wewnętrznych: gładzie gipsowe dwukrotnie malowane farbą w kolorze białym. Łazienki – płytki ceramiczne ścienne. Kuchnia – fartuch z płytek ceramicznych.
4. Stolarka drzwiowa wewnętrzna: drzwi we współpracy z firmą KOMFORT.
5. Wypożyczenie w sprzęt: Kuchnia – kuchenka elektryczna+okap, lodówka, zmywarka, zlewozmywak z baterią. Łazienka i w.c. – umywalka z szafką, kabina prysznicowa, muszla, baterie umywalkowe i prysznicowe.
PATIO:
1. Posadzienie: Żelbetowa płyta fundamentowa, beton LAFARGE ze zbrojeniem rozproszonym. Płyta posadowiona na zagęszczonej podsypce piaskowej.
2. Konstrukcja: stalowa wykonana przez firmę EKOMECH, zabezpieczona antykorozyjnie poprzez malowanie natryskowe.
3. Dach: pokrycie z płyty warstwowej z rdzeniem wypełnionym pianką PUR. Dodatkowo płyta od góry pokryta blachodachówką PRUSZYŃSKI, typu REN, powłoka PURMAX 40 um w kolorze ceglastym.
4. Podłoga: płytki gresowe.
5. Dodatkowo: wzdłuż dłuższego boku wiaty pojedyncze szyby (jedno pole z możliwością otwierania). Istnieje możliwość zamknięcia ściany szczytowej z płyt warstwowych gr. 40 mm, z możliwością własnoręcznego demontażu i ponownego montażu.
OSZKLONA WERANDA:
obudowany taras przy budynkach typu KLIF za pomocą pojedynczego szklenia. Nad szybami zamknięcie górnej części tarasu w postaci deskowania z deski boazerzyjnej, zaimpregnowanej w kolorze „złoty dąb”.
ALTANA DREWNIANA:
konstrukcja jak i podłoga drewniana z drewna sosnowego i/lub świerkowego, zabezpieczona preparatem impregnacyjnym. Dach z gontu bitumicznego w kolorze ceglastym. Wyposażenie w stoły i krzesła drewniane.
SPRZEDAŻ DOMÓW: telefon: 607 079 041, 607 071 087, 601 275 749, e-mail: firstname.lastname@example.org / www.kusloncu.info | 8d541c07-1e0a-4c7b-9f45-d51a85aa2a39 | finepdfs | 1.03125 | CC-MAIN-2023-23 | https://kusloncu.info/wp-content/uploads/2022/10/KuSloncu_KLIF_web.pdf | 2023-06-06T18:29:26+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-23/segments/1685224653071.58/warc/CC-MAIN-20230606182640-20230606212640-00435.warc.gz | 392,677,668 | 0.987715 | 0.999215 | 0.999215 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
603,
1342,
1499,
3061,
7334
] | 1 | 0 |
„Męska przyjaźń". Kilka uwag o kondycji męsko-męskich relacji we współczesnej kulturze Zachodu
Bartek Lis
Muzeum Współczesne, Wrocław
W eseju autor przedstawia społeczne ramy współczesnego dyskursu o męsko-męskich relacjach/stycznościach w przestrzeni (o różnym charakterze: od incydentalnych, koleżeńskich po przyjacielskie) szczególną uwagę zwracając na te, w których jeden z podmiotów jest mężczyzną w dominującym stopniu homoseksualnym. Autor ilustruje swoje wnioski i komentarze fragmentami wywiadów z gejami, które przeprowadził podczas pracy nad swoim doktoratem.
Bardzo wiele zostało już napisane na temat społecznej/kulturowej produkcji „nowych gatunków" ludzi. Potrzeba porządkowania i organizowania przestrzeni wymagała systematyzacji istniejącej wiedzy, uzupełniania jej lub (nie bójmy się tego słowa) wymyślania. Michel Foucault (2000) jest oczywiście tylko jednym z wielu autorów i autorek, którzy na polu współczesnej humanistyki starali się odtworzyć ten proces – różnie w czasie lokując jego początki, jednak dość zgodnie charakteryzując skutki. Jego opowieść o ludzkiej seksualności, jej dyskursywizowaniu i sfunkcjonalizowaniu, bierze za jeden z przykładów zagadnienie homoseksualności w kontekście europejskim/zachodnim.
Produkcję nowej, odmieńczej tożsamości oparto wyłącznie na istnieniu uzyskiwanej przez część osób innej satysfakcji seksualnej niż ta najczęściej rozpowszechniona. Dwóch mężczyzn lub dwie kobiety incydentalnie wyróżniających swoje ciała – albo też (co wcale tak rzadkie nie było) budujących swoje pragnienia, fantazje i codzienne praxis w oparciu o drugą osobę tej samej płci – zostało „wyróżnionych" jako odszczepieńczy gatunek (Foucault 2000: 45). Nie sam fakt wyabstrahowania homoseksualności z morza innych, w tym dominujących, praktyk seksualnych jest tutaj szczególnie znaczący, lecz właśnie posłużenie się tą kategorią przez reżimy do porządkowania – nie tylko symbolicznej – przestrzeni zachodniego świata. Negatywne nacechowanie figury homoseksualisty – przedstawienie go jako dewianta i „aberrata" – pozwoliło ustawić
heteroseksualność na pozycji jedynej wytłumaczalnej i zdrowej normy (która notabene została w ten sposób wtórnie wynaleziona). Homoseksualność w zachodniej kulturze stała się cechą o nędznej proweniencji, świadczącą o z góry zakładanych kiepskich walorach moralnych osoby, którą miałaby ona opisywać; cechą – co równie istotne w kontekście androcentrycznej kultury Zachodu – dowodzącą niemęskości męskiego podmiotu. Dyskryminacja tych, których homoseksualności jesteśmy pewni, albo której się domyślamy (operując dostępnym i rozpowszechnionym stereotypem o zniewieścieniu sodomitów), służy nie tylko napiętnowaniu i karaniu seksualnych dysydentów, lecz ma także spełniać funkcję oddalenia podejrzeń o własną homoseksualność. Zważywszy na niski status tejże w naszej kulturze, wskazane jest budowanie fizycznego oraz symbolicznego dystansu pomiędzy mężczyznami, jak również takiego zarządzania „bliskością", by wnioski dla obserwatora były jednoznacznie świadczące o heteroseksualności rzeczonych. Ciągnie to za sobą bardzo konkretne konsekwencje dla konstrukcji i jakości nie-erotycznych, nieseksualnych relacji męsko-męskich.
Homofobia stanowi przeszkodę w nawiązaniu bliskich, intymnych przyjaźni między mężczyznami (Connell 2005: 133). Mityczna opowieść o męsko-męskim braterstwie może tak naprawdę zaistnieć jedynie na polu bitewnym albo w innych ekstremalnych warunkach, a i wtedy wymuszona cielesna bliskość nie jest wolna od komentarzy suponujących homoseksualność (Spartiaci – kochankowie walczący pod Termopilami – są tego najlepszym przykładem). Kres męskiej, romantycznej przyjaźni jest jednak silnie powiązany z historią najnowszą. Michel Foucault koniec bliskich relacji pomiędzy mężczyznami łączy z zagęszczeniem dyskursu na temat seksualności, jako że współcześnie homoseksualność zyskała status oddzielnej kategorii tożsamościowej, zamiast stanowić jeden z wielu sposobów realizacji erotycznych pragnień (Davis 2004; Garlick 2002: 261). Francuski filozof w jednym z wywiadów miał powiedzieć: „Zniknięcie przyjaźni jako społecznej instytucji oraz ustanowienie homoseksualności jako społecznego/politycznego/medycznego problemu, są ze sobą powiązane" (Nardi 1992b: 184).
Jak twierdzi John Boswell (2006), stosunek do męskiej homoseksualności różnił się zależnie od miejsca i czasu (seksualne relacje kobiet nie były aż tak „widoczne", dzięki istnieniu zasady każącej skupiać największą uwagę na mężczyznach i „ich sprawach"). Przez bardzo długi okres, seksualnych „występków" mężczyzn nie łączono z całościową wizją homoseksualisty/odmieńca, którego opis byłby jednoznacznie negatywny – a co najważniejsze – wykluczający „męskość" jako cechę mu
dostępną. Socjolog Peter Nardi zauważa, że w momencie, gdy seksualne kontakty przedstawicieli tej samej płci zaczęły być medykalizowane (XIX wiek) i stygmatyzowane, przekonanie o perwersyjności tych stosunków zostało przeniesione na całość bliskich relacji męsko-męskich (dotyczyło to także kobiet, choć w mniejszej skali). Oznaczało to początek końca męskości, rozumianej jako „romantyczna wspólnota" (1992a: 1). Pojawienie się nowych definicji i koncepcji ludzkiej seksualności skutkowało stopniowym rekonfigurowaniem kategorii „męskiej romantycznej przyjaźni". Zakładało to nie tylko fizyczne oddalenie korpusów w przestrzeni (wcześniej pocałunek dwóch mężczyzn wcale nie musiał być interpretowany jako przejaw seksualnego zainteresowania), ale również wymagało przeformułowania podstaw i warunków „męskiej przyjaźni" w taki sposób, by jakiekolwiek suponowanie homoseksualnych pragnień było niemożliwe. Obowiązującą zasadą stało się postrzeganie emocjonalnego dystansu oraz agresji/rywalizacji jako jedynych akceptowalnych zachowań (Jeleniewski-Seidler 2007).
Matthew Oransky i Jeanne Marecek (2009) są autorami badania, które wzięło pod lupę relacje między uczniami szkoły średniej pod kątem budowania tożsamości płciowej. Badacze przeprowadzili częściowo ustrukturyzowane, pogłębione wywiady z chłopcami wywodzącymi się z klasy średniej. Na podstawie badania wysnuto wnioski na temat życia emocjonalnego i tożsamościowych praktyk młodych, dorastających mężczyzn w Stanach Zjednoczonych. Badani zwracali uwagę, że jeśli miejsce miała sytuacja, w której doświadczali przemocy, to starali się nie okazywać emocjonalnego i/lub fizycznego bólu, zaś odnosili się z pogardą do tych chłopców, którzy na okazywanie bólu sobie pozwalali. W rozumieniu badanych, męskość oznaczała „bycie wytrzymałym" oraz konieczność nieokazywania uczuć. Sygnalizowali dodatkowo, że ich rówieśnicy określali zachowania, będące oznaką odczuwanego bólu, niepokoju lub troski, mianem „gejowskich" lub „dziewczęcych". Chłopcy opisywali interakcje z rówieśnikami tej samej płci jako zasadnicze i centralne dla rozumienia własnej męskości. Nawzajem stosowali praktyki drwienia, zaczepiania i fizycznego sprawiania sobie bólum a choć takie działania przynosiły im cielesny i psychiczny dyskomfort, to jednak uznawali je za celowe i wartościowe z punktu widzenia „doskonalenia" męskości – swojej oraz innych chłopców. Jak uważa Brett Stoudt, dla niektórych takie „rytuały" mogą być również oznaką zacieśniania specyficznie rozumianej męskiej przyjaźni, która nie potrafi przyjmować bardziej tradycyjnych form (2006: 281). Bliskość jest możliwa tylko wtedy, gdy osadzona jest w szerszym, „agresywnym kontekście".
Dodatkowo, Eric Anderson uważa, że sport współcześnie jest jedną z wiodących aktywności, które definiują męskość w kulturze masowej (2006: 202). Sportowa rywalizacja zastępuje niegdysiejsze rytuały przejścia, stanowiąc jedyną „naturalną" i akceptowalną (społecznie bezpieczną) formę współwystępowania mężczyzn w przestrzeni publicznej. Sport pozostaje testem, do którego mężczyźni w zachodnich społeczeństwach podchodzą, chcąc udowodnić swe męstwo. Pozostaje on bastionem hegemonicznej męskości, a tym samym wpisanego w nią heteroseksizmu oraz homofobii.
Sport odgrywa istotną rolę w procesie socjalizacji płciowej i decyduje nie tylko o wyćwiczeniu cielesnych umiejętności. Osiągnięcie określonych fizycznych kompetencji ma również swój wymiar społeczny/genderowy (Connell 2005: 35). Chłopcy zachęcani do gry w piłkę nożną (w tę sportową aktywność najczęściej bowiem angażują się na zajęciach wychowania fizycznego) uczą się „zdobywać" przestrzeń przeciwnika – drugą połowę boiska – oraz bronić swojej części pola. Brian Pronger zauważa, że gry zespołowe są jednymi z najbardziej męskich sportów, gdyż są zorganizowane wokół idei przestrzennej dominacji, która to może metaforycznie ilustrować większość relacji męsko-męskich we współczesnych, zachodnich społeczeństwach (1999: 382). Inne dyscyplin – jak na przykład tenis czy pływanie – mimo że również operują w przestrzeni, opierając się na rywalizacji i współzawodnictwie, to jednak są zwykle postrzegane jako mniej kontaktowe i nie zakładające przekraczania „linii" przeciwnika. Jako aktywności mniej brutalne i mniej ekspansyjne, nie są one uznawane za najbardziej „szlachetne" (tutaj: męskie) ze sportów.
Praktycznie wszystkie sporty są podzielone zależnie od płci zawodnika/zawodniczki. Skutkuje to tym – jak dowodzi Pronger – że mogą być interpretowane homoerotycznie (1999: 374). W przypadku mężczyzn homoerotyka sportu zasadza się na to cielesnej bliskości (czasami zakładającej bezpośredni dotyk – także w miejscach intymnych – np. w przypadku zapasów) i nagości (pod prysznicem, w szatni), czyli na wystarczająco wielu przesłankach, by tak zdefiniowaną sytuację uznać za seksualnie wieloznaczną (Plummer 2006: 129-130). Dla dbających o status „prawdziwego (czyli heteroseksualnego) mężczyzny", niezbędnym staje się uruchomienie zachowań, które będą odsuwały jakiekolwiek podejrzenie o homoseksualizm. Stąd wynika fakt, że w sporcie – a szczególnie w przypadku kontaktowych gier zespołowych (piłka nożna, football amerykański, rugby, koszykówka, hokej) – mamy do czynienia z najmniej dyskretnymi przykładami homofobii (Plummer 2006: 128). Dbałość o „seksualną czystość", manifestująca się kompulsywnym odcinaniem
60
się od jakichkolwiek skojarzeń z homoseksualnością, ma być metodą demontującą tę wieloznaczność (Whitson 1990: 27). Homofobia w sporcie pełni zatem ważne strukturalne, społeczno-kulturowe funkcje, zapobiegając rozwinięciu skojarzeń usprawiedliwionych ikonograficznym kontekstem. Pozwala, by mężczyźni nadal mogli przebywać w swoim ekskluzywnym towarzystwie, bez ryzyka nadszarpnięcia „męskiej reputacji".
Raewyn Connell zwraca uwagę, że relacje pomiędzy gejem a heteroseksualistą należą do szczególnie nadzorowanych i kontrolowanych we współczesnym zachodnim świecie (2005: 143). Większości gejów doskonale znany jest symboliczny lęk, jaki towarzyszy męskiej heteroseksualnej większości w kontaktach z homoseksualistami. Mężczyzna, którego homoseksualność jest już ujawniona, wchodzi w relacje z innymi mężczyznami, starając się tak zarządzać swą seksualną odmiennością, by nie przeszkadzała ona innym. Wycofanie się z uczestniczenia w sytuacjach wymagających cielesnej bliskości i nagości jest uznawaniem psychicznego oraz społecznego komfortu heteroseksualnych mężczyzn za priorytetowy. Rozpoznawszy dwuznaczność i kłopotliwość zbyt intymnych kontaktów gejów z heteroseksualistami, niektórzy mężczyźni zwiększają fizyczny dystans lub dokonują antycypującego „wypisania się" z tego typu sytuacji (Connell 2005: 156). W taki sposób, między innymi, starał się postępować Jason – jeden z rozmówców w badaniu Andersona dotyczącym homoseksualnych sportowców (2006: 209). Mężczyzna przyznał, że jeden z powodów, który powstrzymywał go przed ujawnieniem swojej orientacji, związany był z niepokojem o to, jak ujawnienie się wpłynie na stosunki z kolegami z drużyny – a zwłaszcza na krępujące sytuacje z przebieralni. „Nie chciałem, by inni czuli się niekomfortowo w moim towarzystwie, zwłaszcza w sportowej szatni" – wyznał respondent. Jawny gej będzie zatem unikał, na przykład, wspólnego przebierania w szatni z poinformowanymi o jego homoseksualności mężczyznami, gdyż nauczył się odczytywać taką sytuację jako niewygodną dla heteroseksualnych mężczyzn. Jest to niejako przyjęcie i akceptacja absurdalnej narracji o tym, że geje próbują uwieść każdego mężczyznę, który jest w ich polu widzenia – nieważne, jak atrakcyjny ów mężczyzna by nie był. Również we własnych badaniach, realizowanych przy okazji pracy nad doktoratem poświęconym problematyce gejowskich (nie)męskości 1 , odnalazłem przykłady
1 W okresie od kwietnia do grudnia 2008 roku przeprowadziłem 40 pogłębionych wywiadów, które trwały średnio dwie, dwie i pół godziny. Poprzedzało je badanie pilotażowe, które umożliwiło przetestowanie oraz uzupełnienie pytań badawczych. Wszystkie rozmowy były rejestrowane, o czym badani byli poinformowani, a następnie transkrybowane i kodowane. Imiona, pod którymi występują respondenci, nie są prawdziwe. Respondentów do rozmów rekrutowałem za pomocą ogłoszeń na internetowych forach (gejowo.pl, innastrona.pl, hape.pl), poprzez lokalną organizację LGBTQ (Kampania Przeciw Homofobii Wrocław) oraz metodą „śnieżnej kuli" (zaczynając od znajomych homoseksualnych mężczyzn, następnie prosząc o skontaktowanie z kolejnymi osobami). Wszystkie wywiady były przeprowadzone w dużych i wielkich miastach (aby uniknąć ryzyka, że w próbie będą osoby
ilustrujące skutki działania przemocy symbolicznej w tym obszarze. Dziewiętnastoletni Adam wykluczył się z uczestnictwa w treningach w momencie, gdy dokonał klasowego coming-outu. Uznał, że jego koledzy mogą nie czuć się dobrze we wspólnej przebieralni. Pytanie tylko, czy bardziej niepokojące miałoby być dla nich odsłanianie własnej nagości, czy też raczej oglądanie obnażonego gejowskiego ciała?
Później przyszło liceum i… to był szok, na przykład dla mojej mamy, że ja przestałem ćwiczyć, prawda. Po prostu załatwiłem sobie zwolnienie lekarskie i przez całe liceum nie ćwiczyłem. To był taki szok dla otoczenia. Przychodzi sobota, biegam 10 km, a nie ćwiczę na wuefie. Ja uważałem, po prostu wychodziłem z założenia, że… bo ja się wyatutowałem od razu, […] że będę w ten sposób fair wobec właśnie, wobec moich kumpli, z którymi po szkole chodzę, nie wiem, na picie itd. Więc ja uważałem po prostu, że to będzie fair jak ja nie będę ćwiczył na wuefie, jakoś nie będę wchodził w ich sferę intymności, a ja za to na przykład będę miał jakieś większe poczucie komfortu. (Adam: 19)
Inny mój rozmówca, Kamil, opowiadał o heteroseksualnym współpracowniku, z którym ściśle i intensywnie współpracował nad projektem wystawy (w czasie, gdy ja prowadziłem ów wywiad). Kamil zwierzył mi się z części obaw, jakie nowa znajomość w nim wywołuje, a zwłaszcza z tych związanych ze skracaniem dystansu oraz z potencjalnym niebezpieczeństwem wystąpienia niekompatybilności doświadczeń/wyobraźni.
Wydawało mi się, że byłoby bardzo źle, gdybym ja zakumplował się z nim do takiego stopnia, że zaczęlibyśmy się sobie zwierzać z naszych pierwszych miłości. Później się bałem tych jego reakcji, co będzie, jak ja mu powiem, że np. z pierwszym facetem bzykałem się, jak miałem 14 lat. Jak on na to zareaguje, co on tylko z jednego kręgu towarzyskiego, wywiady realizowałem na terenie kilku miast: Wrocławia, Gdańska, Warszawy i Bielska Białej), jednak również perspektywa małych miast i wsi jest reprezentowana w badaniu - wielu respondentów pochodziło z takich miejscowości, a dopiero przyjazd na studia zmienił (możliwe, że tymczasowo) ich miejsce pobytu. Najmłodszy z respondentów w momencie przeprowadzania wywiadu miał 17 lat, najstarszy zaś 69 lat. Średnia arytmetyczna wynosi 27 lat. Dominującą grupę rozmówców stanowili ludzie młodzi (do 35 roku życia) – podyktowane jest to większą dostępnością dla badacza osób właśnie z tej kategorii wiekowej. Proces badawczy był możliwie obiektywizowany (metody i techniki zbierania danych) również poprzez triangulowanie zastosowanych metod. Podstawowe narzędzie, czyli bezpośrednie wywiady z homoseksualnymi mężczyznami, były uzupełniane obserwacją uczestniczącą (w okresie od 2006 roku wizyty w dyskotekach adresujących swoją ofertę do osób LGBTQ), co pozwalało również sformułować pewne uwagi na temat cielesnych/tekstylnych zachowań konkretnej podkategorii osób homoseksualnych, to jest bywalców klubów. Dodatkowo zdecydowałem się na analizę treści listów i ogłoszeń publikowanych przez gejów na łamach czasopisma „Inaczej" oraz portalu gejowo.pl.
sobie o mnie pomyśli. To były tego typu obawy bardziej, a nie o to, że on jest biały, heteroseksualnym mężczyzną. Bałem się bardziej tego przejścia do relacji bardziej intymnych. (Kamil: 28)
O potrzebie terytorialnego, przestrzennego oddalania się anatomicznych mężczyzn – a zwłaszcza oddalania się od tych, co do których może istnieć podejrzenie, że są homoseksualni – dowodzi moja rozmowa z Miłoszem, której fragment znajduje się poniżej:
M: Gdy wchodziłem do ubikacji męskiej i też się specjalnie nie starałem, żeby się przerobić […] ludzie potrafili wyprosić mnie z tej męskiej ubikacji, że „chyba mi się coś pomyliło", i tak dalej.
BL: Potrafili tak zrobić?
M: No. Były takie sytuacje. To było takie czasami no frustrujące może z lekka, że jednak kurcze, ten bat społeczny ciągle gdzieś tam jest. W takich niespodziewanych sytuacjach nawet […].
BL: Ale oni cię próbowali wyprosić, ponieważ wiedzieli, że jesteś gejem? Czy z jakiegoś innego powodu?
M: Oni nie wiedzieli czym jestem. Generalnie zareagowali tak.
BL: Ale na pewno wiedzieli, że nie przystajesz do ich wyobrażenia o tym kim mężczyzna jest. I to ich tak niepokoiło.
M: No. (Miłosz: 25)
Tożsamość chłopców/mężczyzn, którzy myślą o sobie jak o heteroseksualistach w chwili uruchamiania określonych zachowań, które my nazwalibyśmy homofobicznymi, jest z pewnością bardzo krucha i nieposiadająca mocnych, pozytywnych fundamentów. Jakiekolwiek podejrzenie o niemęskość (homoseksualność) potrafi wybić ich z pewności. Uniemożliwia to tym samym nawiązanie z drugim mężczyzną „romantycznej przyjaźni", która nie jest wariacją na temat rywalizacji i agresji.
A: Były takie dwie sytuacje. Między innymi mieliśmy spać na jednym łóżku [z heteroseksualnym kolegą – BL], to rozkładane, on spał na skraju łóżka, jak
najdalej ode mnie, bo nie wiem, jakikolwiek kontakt odpada. Była też taka druga sytuacja, siedział sobie na kanapie w ten sposób.
BL: W sensie rozłożone ręce.
A: Tak. Ja skończyłem malować, podszedłem. Siadałem tak ciężko, uderzyłem plecami o oparcie i jego ręka osunęła się mi na ramię. Oczywiście ja uśmiech i drę sobie z niego łacha, a on się obraził, od razu zabrał rękę, zaczął mnie przepraszać. (Arek: 24)
Co ciekawe, drażliwość takiego przestrzennego zbliżenia dwojga mężczyzn o różnej orientacji seksualnej – zwłaszcza gdy odbywa się ono w intymnym kontekście – może zmienić się w sytuację, która, przy bliższym poznaniu, ma szanse rozwinąć się w stronę tradycyjnej (romantycznej) przyjaźni. Heteroseksualny mężczyzna wchodzący w bliskie, koleżeńskie kontakty z gejem może czuć się mniej obserwowany oraz kontrolowany pod kątem spełniania wymogów męskości (Fee 2000).
Wśród bliskich znajomych mam też mężczyzn heteroseksualnych. Oni wiedzą. To są bardzo bliskie znajomości, jestem często jedyną osobą dla takiego faceta, której on potrafi się zwierzyć, że np. ryczy po nocach, bo go dziewczyna zostawiła. Czyli wniosek byłby taki, po części, jestem osobą, przed którą nie muszą udawać, że męskość to jest niepłakanie. Przy czym ja nie robiłem żadnego ruchu w tą stronę – nie pisałem komuś mejla, „słuchaj płaczę i jestem gejem, w związku z powyższym możesz się wypłakać na moim ramieniu". (Paweł: 27)
Mężczyzna heteroseksualny może w takich sytuacjach pozwolić sobie na większą otwartość, emocjonalność, narracyjność – inaczej niż wtedy, gdy przebywa w towarzystwie mężczyzn, o których wiadomo, że są wyłącznie heteroseksualni (a jest tak zawsze, gdy podmiot wprost nie oznajmi swej seksualnej nienormatywności). Dzieje się tak z jednej strony w związku ze zinternalizowaniem norm roli męskiej, z drugiej zaś strony jest to efekt przyjęcia stereotypu geja jako kogoś niemęskiego, uczuciowego, „kobiecego". Nie ma zatem zagrożenia, że będzie on oceniany pod względem spełniania „przykazań męskości", więc może się poczuć bardziej swobodnie. Taki mężczyzna otrzymuje chwilową przepustkę z Benthamowskiego panoptikonu (Foucault 1993), choć nigdy nie jest to działanie w pełni uniezależnione od społecznego kontekstu.
Trudno, ot tak po prostu, wyłączyć płciową kontrolę i odłożyć na bok zasady, którym ktoś stara się sprostać od chłopięcości. Pozostaje świadomość, że niewinna, czysta relacja z „przyjacielem gejem" narażona jest na interpretację otoczenia zagrażającą społecznemu wizerunkowi. Ostatnia rzecz, którą trzeba brać pod uwagę, to fakt, że ów „lekceważony" ze względu na swoją męskość gej może sam strzec płciowej normatywności, skoro przechodził podobną genderową socjalizację. Niektórzy z moich rozmówców, opowiadając o okresie dzieciństwa bądź dojrzewania, wspominali, że łatwiej nawiązywali kontakty z dziewczynkami niż z innymi chłopcami 2 . Zwracali uwagę, że kontakty te charakteryzował mniejszy poziom rywalizacji, swoboda, czy też brak konieczności udowodnienia czegokolwiek. Owym respondentom towarzyszyła często również niechęć do jednego z opisanych przez Debbie Epstein (2006) elementów konstytuujących „chłopięcą męskość" – bójek wewnątrz własnej grupy płciowej oraz zaczepiania dziewcząt.
Jeśli chodzi o kolegów to w większości to były koleżanki (śmiech), nie miałem zbyt wielu kolegów. Nie preferowałem takich męskich zabaw. Jak mówi moja mama: „zawsze wolałeś zbierać kwiatki, bawić się z babcią, zamiast się bawić w wojnę z kolegami". Także bardziej na takich dziewczyńskich zabawach mi to dzieciństwo upłynęło, bardziej to mi się podobało, może też dlatego że wychowałem się wśród dominujących kobiet bo wokół mnie było wiele kobiet, z mężczyzn to był tylko tata, jakiś tam wujek i dziadkowie, a tak same kuzynki, siostra, mama, babcie. […] Bardzo lubiłem się bawić w sklep, w dom, z kolegami w sumie, nigdy jakiegoś kontaktu nie miałem. Chłopcy byli gdzieś tam, ale ja z koleżankami mieliśmy swój świat. Nigdy nie angażowałem się w jakieś typowe męskie zabawy, jak np. piłka nożna, której nie znoszę, nienawidzę jej. Chłopacy w przedszkolu byli zawsze przyzwyczajeni, że ja trzymam z dziewczynami i robimy swoje rzeczy, a oni swoje, po prostu nie wchodziliśmy sobie w drogę. To było z góry ustalone, to był podział ról: ja robię swoje, oni robią swoje, oni biegają po boisku, my tam sobie byliśmy na jakiejś łączce, nie było z tym żadnego problemu. To się zmieniło dopiero w gimnazjum. (Przemek: 20)
2 Peter Nardi (1992b: 181) podaje wyniki niereprezentatywnych badań z 1988 roku, zgodnie z którymi aż 82% respondentów (gejów) wskazało, że ich najlepszym przyjacielem był inny gej lub biseksualny mężczyzna. Tylko dla mniej niż 10% odpowiadających najbliższym przyjacielem - inaczej niż podaje stereotyp - była heteroseksualna kobieta.
65
Ja pamiętam, że … właśnie odkąd pamiętam to lubiłem się bawić z dziewczynami. Miałem całą masę przyjaciółek, znajomych, koleżanek. Z chłopcami to tak nie bardzo, wkurzali mnie strasznie, oni gdzieś latali, mieli jakieś durne zabawy, typu strzelanie. Mnie to zupełnie nie interesowało, ale to jakoś całkiem naturalnie wychodziło – wspólny język, i jak się jakieś przyjaźnie zawiązywały to to zawsze były dziewczyny, nawet nie wiem jak to się działo. Mam jeszcze starszą o rok siostrę, to jest bardzo podobny wiek, ona też miała wokół siebie same koleżanki, więc wokół było więcej dziewczynek niż chłopców. One często jakiś kocyk przynosiły, wykładały na trawniku, wyciągały lalki – ja zawsze w tym uczestniczyłem. W gumę się grało, w klasy, coś w tym stylu. Oczywiście chłopcy bardzo szybko zaczęli rzucać takimi wyzwiskami w stylu „babiarz", no i takie historie. (Kuba: 27)
Odpowiadając na pytanie o dziecięce znajomości i zabawy, Kuba oraz Przemek potwierdzają stereotyp geja znajdującego swoje miejsce w centrum „babińca". Oczywiście, opowieść ta nie jest reprezentatywna dla wszystkich homoseksualnych mężczyzn (o czym za chwilę). W tym miejscu chciałbym jedynie zwrócić uwagę, że rozmówcy mówili o tym zjawisku z uśmiechem – wyczuwalny był dyskretny wstyd. Zażenowanie sytuacją, że nigdy nie mieli „męskich" (czytaj: heteroseksualnych) przyjaciół, a tym samym, że ich przyjaźnie nie są tymi prawdziwymi, odnosi się do archetypu męskiej przyjaźni, chłopięcych zabaw i baśniowej „Nibylandii" z prozy Jamesa Matthew Barrie'go. Socjolog Dwight Fee (2000: 57-58) na podstawie swoich badań doszedł do wniosku, że dla wielu homoseksualnych mężczyzn przyjaźń z innymi mężczyznami (zwłaszcza jeśli są oni heteroseksualni) jest czymś pożądanym i możliwe, że – przez fakt jej rzadszego doświadczania – bardziej wartościowym. Nie można również wykluczyć, że przyjaźnienie się chłopca z dziewczynką wyciąga go symbolicznie z męskiego porządku i lokuje po tej „gorszej", dziewczęcej stronie. Z pewnością, przyjaźń dwóch chłopców jest bezpieczniejsza, jeśli chodzi o ocenę rówieśników. Potwierdza to Patryk:
Zawsze gdzieś mnie bolało, że w liceum… bo w podstawówce to jeszcze z dziewczynami i chłopakami, a w liceum to już tylko ciągle trzymałem się z dziewczynami i to mnie właśnie bolało, bo wtedy jeszcze się bardzo liczyłem z opinią co ludzie powiedzą. Bolało mnie, że ja nie mam kontaktu z tymi chłopakami, że oni trzymają się razem, a ja nie jestem z nimi i jak
66
ja jestem odbierany? Że ja jestem inny, i wiadomo od razu wszyscy coś sobie pewnie myślą – „co jest z nim nie tak?" I to było dla mnie jakąś traumą. (Patryk: 24)
Otaczanie się samymi dziewczynkami w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym może być podstawą do zakwestionowania „chłopięcości" chłopca – tak samo jak niewykluczone, że brak żeńskiego towarzystwa w okresie dojrzałym może skutkować suponowaniem homoseksualności mężczyzny. Patryk wyczuwał tę presję i uznawał wagę posiadania „męskich" przyjaciół. Taki rodzaj znajomości jest kulturowo mitologizowany i przedstawiany jako przynoszący wymierne korzyści oraz bardziej atrakcyjny społecznie aniżeli przyjaźń z kobietą. Trzeba przy tym wszystkim pamiętać o schizofreniczności patriarchalnej kultury, w której z jednej strony takie relacje się waloryzuje i wyróżnia, a z drugiej obciąża bardzo dużym bagażem „trudnych" narracji (za bliska bliskość mężczyzn).
Jak jednak kwestia męsko-męskiej przyjaźni (bliskości) przedstawia się tam, gdzie obaj mężczyźni są homoseksualni? Tworzący na przełomie XIX i XX wieku niemiecki badacz i aktywista Benedict Friedlaender uważał, że homoseksualność jest najwyższym, najdoskonalszym ewolucyjnie etapem w procesie różnicowania genderowego. James Steakley tak pisze o tej tezie: „homoseksualista, jako niepotrzebujący kobiet i kobiecości, postrzegany mógł być jako twórca patriarchalnego społeczeństwa, a w związku ze swoimi predyspozycjami do zachowań heroicznych i przywódczych, powinien być stawiany ponad heteroseksualistą" (1975: 54). Mężczyźni niepotrzebujący kobiet, skupieni na sobie, wolni od przymusu reprodukcyjnego stają się kwintesencją męskości. Ilustracją dla przedstawionej koncepcji mieliby być na przykład spartańscy wojownicy, wśród których byli podobno również walczący do końca kochankowie. Z poglądami Friedlaendera wydaje się korespondować jedna z wypowiedzi mojego rozmówcy:
Czuję się homoseksualnym mężczyzną. Co jest też dziwnym konstruktem dlatego, że to pierwsze słowo: „homoseksualny" zawiera w sobie już pewne odstępstwo od normy, tej idealnej, prawda? Idealny facet to jest …uber, czy jak to się tam nazywało, biały, europejski, heteroseksualny mężczyzna. Natomiast wydaje mi się, że jest to jakieś tam zmiękczenie mimo wszystko, nie zmiękczenie na zasadzie zachowania, ale… może nawet przez to zmiękczenie, w jakimś sensie podbicie, dlatego że zawsze mi się wydawało, że jeżeli facet pragnie drugiego faceta to jest
67
dwustuprocentowym facetem. Że tak naprawdę ta kwestia męskości jest przez niego podnoszona już do takiej rangi, że właściwie nie pozostaje miejsce na… na pewną potrzebę kobiecości. (Kamil: 28)
Gejostwo jest dla wielu moich respondentów zarówno kwintesencją męskości, jak i oznaką fascynacji nią. Chcą ją „studiować" i praktykować, w niej się obracać; zaś zespolenie dwóch mężczyzn jest przez nich odbierane jako emanacja supermęskości. Z niedowierzaniem przyjmują kulturową opowieść o inherentnym skonfliktowaniu dwóch kategorii: homoseksualności i męskiej tożsamości płciowej. Tomek z kolei zwraca uwagę na homoerotyczny kontekst wszelkich relacji między mężczyznami – nie tylko między tymi, którzy są gejami, co siłą rzeczy przypomina o koncepcji homospołeczności Eve Kosofsky Sedgwick (1985). Tomek jest świadomy atrakcyjności stereotypowej wersji męskości, a ze względu na mniej lub bardziej dosłowną widoczność homoerotyczności kontaktów między (wszelkimi) mężczyznami, możliwe jest, jego zdaniem, także włączenie gejów w symboliczny obszar męskości:
Męskość homoseksualna – to nie jest dla mnie oksymoron, to aż zbyt się nakłada na siebie czasami. Znaczy widzę przede wszystkim to, że – to jest jakby taka moja obserwacja tej kultury – że mnóstwo takich typowo męskich, zagęszczonych zachowań ma jakieś takie podłoże homoseksualne, homoerotyczne, że to jest jakaś taka próba ujednolicenia w stronę męskości, i że to znajduje oddźwięk, czyli zupełnie nie widzę tu sprzeczności. (Tomek: 23)
Również dla Tima Edwardsa (2005: 51) męskość homoseksualistów jest potwierdzana przez pożądanie męskości, zaś zdyskursywizowanie tego faktu i włączenie go do osobistej narracji może pomóc/pomaga zredukować naczelny dysonans towarzyszący wielu homoseksualnym mężczyznom: „ja jako mężczyzna" i „ja jako gej" (wraz z wpisywaną w tę kategorię niemęskością).
Innym podnoszonym w kontekście rehabilitowania/restytuowania gejowskiej męskości zabiegiem narracyjnym jest powoływanie się na mit męskiego braterstwa i czynienie analogii pomiędzy nim a instytucją męsko-męskiej przyjaźni (gdzie każdy z mężczyzn jest homoseksualistą). Bliskie relacje pomiędzy gejami – wolne od trwogi o bycie posądzonym o homoseksualizm – mają dowodzić w pełni dojrzałej męskości tychże. Męskości z czasów, gdy bliskie kontakty między mężczyznami nie
były obciążone „seksualnym/genderowym szantażem", a za którymi to mają podobno tęsknić heteroseksualiści. Kamil postrzega bliskie – czasami bardzo intymne – relacje z innymi homoseksualnymi mężczyznami nie tylko jako dowód więzi, czy też wyraz przyjaźni, ale także wyraźnie łączy je z koncepcją męskości. Jego zdaniem, „prawdziwa przyjaźń" jest możliwa tylko między mężczyznami i wyłączone są z niej kobiety. Zdaniem respondenta, geje nie mogą być wyłączeni z definicji męskości także dzięki istnieniu cielesnej dosłowności – dopełniającej kulturowy stereotyp o męskiej przyjaźni i wiążącej się czasami z hasłem o bliskości mężczyzn:
[o „gejostwie" – BL] To jest pewnego rodzaju braterstwo. To jest braterstwo na zasadzie takiej, żeby sobie gdzieś wspólnie pojechać, żeby sobie wzajemnie pomóc, pomóc coś załatwić, pogadać ze sobą gdy jest źle. Nigdy nie starałem się tego zanalizować. Nie wiem, czy to jest normalna relacja miłości, czy właśnie bardziej w facecie szukam czegoś na kształt przyjaciela, z ewentualną opcją chodzenia ze sobą do łóżka. […] Druga rzecz jaka kojarzy mi się z męskością to umiejętność budowania trwałych przyjaźni. Mam wiele koleżanek, które potrafią być przyjaciółkami dla mnóstwa ludzi. Natomiast męska przyjaźń jest budowana w pocie czoła, przez dość długi okres czasu i zazwyczaj musi się zdarzyć coś naprawdę niefajnego, żeby ją w ogóle zerwać. Ta przyjaźń męska jest oparta na bardziej konkretnych podstawach. To niewiele ma wspólnego, chociaż nie! Na pewno ma bardzo wiele wspólnego z gejostwem: jest jeszcze taki mit Spartan, którzy idą do boju, ramię w ramię. (Kamil: 28)
Cielesna bliskość, o której wspomina mój rozmówca; bliskość, oznaczająca czasami także współżycie seksualne, jest czymś co wyróżnia niektóre przyjacielskie, „kumpelskie" relacje dwojga homoseksualnych mężczyzn. Zwyczajowo wyłącza się z definicji przyjaźni możliwość utrzymywania przez strony kontaktów seksualnych. Jeśli takie występują, traktowane są raczej jako zwiastun kresu tradycyjnej znajomości i przekształcenia jej w związek (lub inną relację o charakterze erotycznouczuciowym). Jakkolwiek duża część gejów pozostaje pod wpływem takiego rozumienia przyjaźni i tak też interpretuje/definiuje potencjalnie zmieniającą się dynamikę znajomości z drugim człowiekiem (nie zapominajmy, że każdy członek zbiorowości jest pod wpływem tych samych mechanizmów socjalizacyjnych), to jednak dla niektórych „odmieńców" fakt uprawiania seksu z bliskimi bądź dalszymi przyjaciółmi nie jest rzeczą niezwykłą ani niepokojącą. Inny niż dominujący
w kulturze status seksu i dyskursów seksualności w gejowskich narracjach jest egzemplifikacją tez Foucaulta o laboratoryjnej (w znaczeniu: przyczyniającej się do zmiany, wynalazczej) funkcji seksualności uwolnionej od klisz (Plant 2007). To głównie w dyskursach nienormatywnych rozgrywa się nieekskluzywne patrzenie na sferę seksu, jak również aplikowanie jej do bliskich, intymnych relacji pomiędzy mężczyznami jako czegoś mającego potencjał umacniania lub potwierdzania zażyłości i bliskości. Więzotwórcza rola seksu była już dokumentowana m.in. w pismach Judith Stacey (2004) czy Kate Weston (1991), dotyczących koncepcji „rodzin z wyboru" (pięknie wizualizowanej w fotografiach Nan Goldin). Także Peter Nardi i Drury Sherrod (1994) badali rolę przyjaźni w życiu gejów i lesbijek, zwracając szczególną uwagę na miejsce seksualnej aktywności w jej realizacji. Jakkolwiek wyłącza się z seksualnych kontaktów najbliższych przyjaciół („best friends"), to jest to już możliwe i praktykowane w odniesieniu do „kumpli" („casual friends") i bliskich przyjaciół („close friends") (Nardi, Sherrod 1994: 191). Nardi – powołując się na własne badania – zwraca uwagę, że geje, w swojej często nienormatywnej przyjaźni z innymi homoseksualnymi mężczyznami, dają dowód dobrze odebranej lekcji męskości (1992b: 178). Jednym z jej skryptów jest wysoka seksualna aktywność – przy jednoczesnych niedoborach komunikatów o innych możliwych formach okazywania sobie uczuć, chłopcy w ten właśnie sposób najczęściej rozumieją manifestowanie bliskości. W przypadku mężczyzn heteroseksualnych ekwiwalentem będzie, nierzadko zawodząca i płytka emocjonalnie, relacja z kobietami. Nie inaczej bywa z pewnością w przypadku gejów; jednak części z nich udaje się uznać seks za jeden z ważnych komponentów stanowiących o jakości intymnych, bliskich relacji z drugim człowiekiem (mężczyzną), nie zaś za komponent jedyny. Można zaryzykować tezę, że ten sposób „praktykowania przyjaźni" zakłada pewien poziom urefleksyjnienia podmiotów 3 .
W tym krótkim artykule starałem się przedstawić konsekwencje pojawienia się nowoczesnego dyskursu o (homo)seksualności dla (przede wszystkim) męsko-męskich przyjaźni. Degradacja korporalnej, emocjonalnej bliskości pomiędzy dwojgiem mężczyzn (w obawie o homoseksualny charakter takiego usytuowania w przestrzeni) skutkowała, jak pisze Foucault, końcem romantycznej przyjaźni. Uczuciowa „niepełnosprawność" wielu współczesnych mężczyzn żyjących w zachodniej kulturze – również przekładająca się na „ojcowskie" niekompetencje i nieumiejętności – jest bezpośrednim skutkiem procesów, które rozpoczęły się jeszcze w XVII/XVIII wieku. Z tej pułapki,
3 Nie realizowałem nigdy własnych badań, które mogłyby weryfikować tę hipotezę w odniesieniu do relacji męsko – żeńskich. Nie spotkałem się również z omówieniem tego tematu w literaturze, co jednak nie musi wcale dowodzić nieprawdziwości tego założenia. W przypadku mężczyzn homoseksualnych, niektóre z przedstawionych uwag znajdują moje własne, autoetnograficzne uzasadnienie.
trochę na przekór dominującemu dyskursowi, udaje się uciec niektórym gejom. Subwertując definicje rodziny i intymności oraz przyjaźni, separują się oni od tradycyjnego rozumienia męskości, które wyklucza dwuznaczną bliskość mężczyzn (albo może właściwszym byłoby napisać, że niektórzy homoseksualni mężczyźni powracają do „przed-tradycyjnego" spojrzenia na męskość i bliskość, jeśli oczywiście „tradycyjne" oznacza tutaj wynalezione w czasach nowoczesnych). Ewentualny powrót do praktyki „romantycznej przyjaźni" między mężczyznami stanie się możliwy tylko wtedy, gdy – niezależnie od charakteru ich seksualności – męskie podmioty zaczną okazywać dużo większą refleksyjność oraz gotowość do uplastyczniania prywatnego rozumienia tożsamości płciowej. Nie mniej ważna jest społeczna narracja obecna w dyskursie, która może być albo motywująca albo powstrzymująca
BIBLIOGRAFIA
Anderson, Eric. 2006. Gay athletes. Contesting hegemonic masculinity in a homophobic environment W: (red.) Whitehead, Stephen, M. Men and masculinities. Critical concepts in sociology. Tom III. London, New York: Routledge, s. 200-216.
Boswell, John. 2006. Chrześcijaństwo tolerancja społeczna i homoseksualność. Geje i lesbijki w Europie Zachodniej od początku ery chrześcijańskiej do XIV wieku. Kraków: Zakład Wydawniczy NOMOS.
Connell, Raewyn. 2005. Masculinities. Cambridge: Polity Press.
Davis, Whitney. 2004. History and the laboratory of sexuality. UC Berkeley History of Art Department. http://arthistory.berkeley.edu/davis/Foucault.pdf; dostęp: 10.01.2008.
Edwards, Tim. 2005. Queering the pitch? Gay masculinities. W: (red.) Kimmel, Michael S., Hearn, Jeff, Connell, Robert W.. Handbook of studies on men & masculinities. Thousand Oaks, London, New Delhi: SAGE Publications, s. 51-68.
Epstein, Debbie. 2006. Real boys don't work. "Underachievement", masculinity and the harassment of "sissies". W: (red.) Whithead, Stephen M., Men and masculinities: critical concepts in Sociology. London, New York: Routledge, s. 288-295.
Fee, Dwight. 2000. "One of the guys". Instrumentality and intimacy in gay men's friendships with straight men. W: (red.) Nardi, Peter. Gay masculinities. Thousand Oaks, London, New Delhi: SAGE Publications, s. 44-60.
Foucault, Michel. 2000. Historia seksualności. Warszawa: Czytelnik.
---. 1993. Nadzorować i karać. Narodziny więzienia. Warszawa: Aletheia.
Garlick, Steve. 2002. The beauty of friendship. Foucault, masculinity and the work of art. W: "Philosophy & Social Criticism" 28, s. 558-577.
Nardi, Peter. 1992a. „Seamless souls". An introduction to men's friendships. W: (red.) Nardi, Peter. Men's friendships. Newburry Park, London, New Delhi: SAGE Publications, s. 1-6.
.
---. 1992b. Sex, friendship, and gender roles among gay men. W: (red.) Nardi, Peter. Men's friendships Newburry Park, London, New Delhi: SAGE Publications, s. 175-184.
Nardi, Peter, Drury Shrerod. 1994. Friendship in the lives of gay men and lesbians. W: "Journal of Social and Personal Relationships" 11, s. 185-199.
Oransky, Matthew, Jeanne Marecek. 2009. "I'm not going to be a girl". Masculinity and emotions in boys' friendships and peer groups. W: "Journal of Adolescent Research" 24, s. 218-241.
Plant, Bob. 2007. Playing games/playing us. Foucault on sadomasochism. W: "Philosophy & Social Criticism" 33, s. 531–561 .
Plummer, David. 2006. Sportophobia: why do some men avoid sport? W: "Journal of Sport and Social Issues" 30, s. 122-137.
Pronger, Brian. 1999. Outta my endzone: sport and the territorial anus. W: "Journal of Sport and Social Issues" 23, s. 373-389.
Sedgwick Kosofsky, Eve. 1985. Between men. English literature and male homosocial desire. New York: Columbia University Press.
Seidler Jeleniewski, Victor. 2007. Masculinities, bodies, and emotional life. W: "Men and Masculinities" 10, s. 9-21.
Stacey, Judith. 2004. Cruising to familyland: gay hypergamy and rainbow kinship. W: "Current Sociology" 52, s. 181-197.
Steakley, James. 1975. The homosexual emancipation movement in Germany. New York: Arno Press.
Stoudt, Brett. 2006. "You're either in, or you're out". School violence, peer discipline, and the (re)production of hegemonic masculinity. W: "Men and Masculinities" 8, s. 273-287.
Weston, Kate. 1991. Families we choose: lesbians, gays, kinship. New York: Columbia University Press.
Whitson, David. 1990. Sport in the social construction of masculinity. W: (red.) Messner, Michael, Sabo, Donald F. Sport, men, and the gender order. Critical feminist perspectives. Champaign: Human Kinetics Books, s. 19-29. | <urn:uuid:3945a04e-fb48-4fbc-bceb-b96c4aaabac8> | finepdfs | 4.113281 | CC-MAIN-2018-51 | http://www.interalia.org.pl/media/10_2015/lis.pdf | 2018-12-13T22:22:59Z | crawl-data/CC-MAIN-2018-51/segments/1544376825112.63/warc/CC-MAIN-20181213215347-20181214000847-00624.warc.gz | 393,016,230 | 0.936182 | 0.999898 | 0.999898 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"eng_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2073,
4735,
7418,
10101,
13342,
16423,
18201,
20429,
22985,
25449,
27899,
30222,
32771,
35803,
38495,
40337
] | 2 | 0 |
Wędruś - czyli o leśnym wędrowaniu sprzed lat
Idąc za głosem sumienia, z inspiracji prof. Jerzego Hałasa i Andrzeja "Smoka" Franczyka chcę przypomnieć o pewnym
fenomenie szkolnym z lat 70. tamtego wieku, czyli dla obecnych uczniów Technikum faktów z czasów prehistorycznych, gdy po rynku w Lesku snuły się jeszcze dinozaury. Mowa oczywiście o klubie "Wędruś", który działa wciąż, a w kolejnych dekadach dokłada do swej historii bardzo ładne karty.
W kronice klubu można znaleźć zapis: Dziś na VII Rajdzie Szlakiem Partyzantów "Muchy" Kunickiego 15 września 1975 roku narodził się "Wędruś". Klub turystyczny ZHP i PTTK przy Technikum Leśnym w Lesku.
Czytam go dziś z rozrzewnieniem, bo przypomina mi najwspanialsze chwile spędzone w szkole i w górach. Są one zresztą uzasadnieniem wszystkiego, co zdarzyło mi się później: praca w Bieszczadach, działalność w GOPR i w przewodnictwie górskim.
Wszystko zaczęło się od pewnej rusycystki, która od 1975 roku zaczęła uczyć w naszej szkole. Ewa Górecka, znana później pod nazwiskiem Wójcik, była wtedy aktywną turystką i działaczką PTTK, inicjatorką wielu rajdów i imprez krajoznawczych, jak również założycielką i opiekunką "Wędrusia". Trzeba wspomnieć, że autorem tej oryginalnej nazwy klubu był przezacny nasz fizyk, prof. Edward Flisowski. Był też przez nas szanowany jak prawdziwy ojciec chrzestny.
Dla mnie osobiście druga połowa dekady lat 70. to było wejście do prawdziwej turystyki zorganizowanej. Życie internackie dawało ogromne możliwości działania w takim obszarze. Pięknym zwyczajem wprowadzonym przez Wędrusiów było oprowadzanie pierwszoklasistów po Lesku kończone ogniskiem pod Kamieniem Leskim. Impreza ta odbywała się w pierwszym tygodniu roku szkolnego i była znakomitym motywem integrującym młodych, przybyłych tu z różnych zakątków regionu i kraju. Często ci, którzy w niej wzięli udział, zostawali zapalonymi turystami. Poza tym bycie w klubie nobilitowało wśród szkolnej braci, bo tu nie wystarczyło się zapisać. Do Wędrusia trzeba się było nadawać .
Chłonąłem wieści z pierwszych klubowych rajdów, byłem na każdym slajdowisku czy turystycznym śpiewograniu w internatowej świetlicy.
W klubie było zawsze sporo indywidualistów, ale takich, którzy umieli grać zespołowo. Stąd pewnie z łatwością klub wygrywał rajdowe konkursy krajoznawcze czy na piosenkę turystyczną. Jaką potęgą w tym względzie był "Wędruś" świadczy choćby fakt, że za wykonanie piosenki "Bukowe Berdo", zdobył „Laur Bieszczadzkiego Barda", czyli Grand Prix Przeglądu Piosenki Turystycznej 1978 roku. O tym sukcesie warto napisać kilka zdań więcej, bo wiąże się on z niezwykłą osobowością Andrzeja Franczyka, zwanego "Smokiem", pewnie zarówno dla swego krakowskiego pochodzenia, jak i niezwykłej fizjonomii. Dziś to uznany aktor filmowy i teatralny, wówczas fabryka wesołości i guru ds. kultury dla szkolnych kolegów.
Sama piosenka "Bukowe Berdo" zrodziła się na rajdzie wykopkowym w Bieszczadach (w okresie kampanii ziemniaczanej były wówczas w szkole trzy dni wolne). Wyprawa wędrusiów pod wodzą prof. Góreckiej ruszyła przez Tarnicę, Halicz i grań Bukowego Berda, które przemierzyła w huraganowym wietrze. Potem odpoczynek w schronisku na Otrycie, gdzie „Smoku", będąc jeszcze pod wrażeniem wędrówki, napisał wiersz zaczynający się od słów: „Na Bukowym Berdzie wiatr z nóg zrobił wiatraki….".
- Nie mogłem swych mocnych wrażeń zostawić tylko dla siebie, więc przelałem je szybko na papier i przeczytałem wiersz kolegom… - wspomina po latach Andrzej Franczyk.
Chwilę po tej prezentacji Zdebek Konopelski, świetny gitarzysta z tej samej klasy, zaczął do tych słów komponować melodię. Nazajutrz wieczór, przy świecach, w schronisku na Połoninie Wetlińskiej, odbyło się prapremierowe wykonanie „Bukowego Berda". Wkrótce stało się ono sztandarową piosenką „Wędrusia". Jeszcze tej jesieni utwór w wykonaniu młodych leśników zdobył „Laur Bieszczadzkiego Barda" i stał się jednym z górskich przebojów turystycznych. Gitarzystą, który liderował wykonawcom, był Mariusz Tais. Mało kto chciał wierzyć, że autorami utworu było dwóch adeptów leśnictwa z Leska.
- „Bukowe Berdo" to piękne wspomnienie, które wciąż wraca… - rozmarza się autor słów. Kilka lat temu byłem w Cisnej na spotkaniu z Bieszczadzkimi Aniołami, zasiedzieliśmy się gdzieś przy ogniu. Było już dobrze po północy, echo niosło śpiewy jak cholera i wtedy gdzieś od wiaty przystanku przywiało znane mi nuty… Natężam słuch i nie dowierzam… Po 30 latach pod gwiazdami nieba Cisnej usłyszałem śpiew: „… na Bukowym Berdzie wiatr, z nóg zrobił wiatraki..." Mój tekst! Moja młodość! Moje życie! Cóż za nagroda! Co za radość niewypowiedziana!!!
Równie dobrze szło wędrusiom w konkursach krajoznawczych, zwłaszcza tych rajdowych. Ale o hegemonii w tym względzie świadczyć może rok 1978, kiedy to w Wojewódzkim Turnieju Krajoznawczo-Turystycznym uzyskaliśmy prawo zgłoszenia dwóch drużyn (jedna pod patronatem PTTK, druga ZHP). Okazało się, że drużyna starsza (Zdzichu Hamułka, Wacek Wieliczko i Zbyszek Bizoń) wygrała ten turniej, zaś druga nasza trójka (Maciek Jędrzejczyk, Darek Tybur i piszący te słowa), zajęła trzecie miejsce, tracąc do renomowanej drużyny sanockiego "mechanika" zaledwie 2 punkty! To było mniej niż pół promila ogólnej sumy! Niesamowite - w trzecim roku istnienia klubu byliśmy już znani w Polsce! W finałach, które odbyły się w Dęblinie nasza zwycięska drużyna był na VI miejscu po konkurencjach merytorycznych. Chłopaki wygrali konkurencję marszu na orientację. Niestety, nie mieli takiego dorobku punktowego w odznakach turystycznych co rywale i w ogólnej klasyfikacji dało to dopiero 24. miejsce.
Byliśmy wówczas w górach przy każdej ważnej okazji: rajdy śladami partyzantów "Muchy" Kunickiego, rajdy walterowskie, rajdy nocne i narciarskie, nocne wędrówki pamięci na Gruszkę, biegi na orientację. W 1978 roku drużyna naszego klubu zdobyła Złoty Kompas Bieszczadów, a już arcyważnym wydarzeniem było powołanie sześciu Wędrusiów na sędziów Centralnych Zawodów Wojska Polskiego na Orientację, które przez tydzień odbywały się w okolicach Nasicznego. Mieliśmy wówczas niesamowite doświadczenie i honor być traktowani jak dorośli, poza tym... nie było z nami żadnego opiekuna. Dla mnie bardzo ciekawym doświadczeniem było przejście w 1978 roku z grupą wytrawnych przewodników granicą od Przełęczy Bukowskiej do źródeł Sanu i powrót przez chaszcze Sianek, Beniowej i Sokolików. Do "Wowka" załatwiła dla nas 10 miejsc na tej wyjątkowej wycieczce szkoleniowej.
Droga na Bukowską była ukończona zaledwie kilka lat wcześniej a park jeszcze bez większych problemów udzielał zgody na wjazd autokaru. Z kolei droga z Mucznego dochodziła wówczas do potoku Wołowiec, a Halicz i wszystkie potoki po drodze trzeba sforsować brodem. Zlało nas wtedy okrutnie, ale w drodze powrotnej dostąpiliśmy zaszczytu picia herbaty w wojskowej stołówce w Mucznem, gdzie już urzędowali żołnierze MSW, a hotel robotniczy był w remoncie pod potrzeby dygnitarzy z URM. Nie spodziewałem się, że ta wyprawa pociągnie mnie do pracy w "worku" na kilka pięknych lat, bo w 1981 roku sam zamieszkałem w tym hotelu.
W czasie naszych wędrusiowych wypraw mieliśmy okazje spotykać późniejsze sławy: Wojtka Belona, Władka Nadoptę, a na połoninie z radością witała nas Ulka Pińczukowa i Józek Lubiński, bo znali nas już z chęci pomocy w pracach schroniskowych.
Na Caryńskim z kolei odwiedzaliśmy Zdzicha Radosa w czasach jego pustelniczego życia w chatce nad strumykiem w górze doliny, do której dojścia strzegł wydłubany w kikucie starego świerka "pomnik jagodziarza". Te klimaty odcisnęły na pewno mocne piętno na naszych relacjach z górami i z ludźmi gór.
Aktywna działalność klubu została zauważona, zarówno przez ówczesne władze ZHP, (stąd wędrusiom sypnęło awansami na stopnie instruktorskie), jak również w PTTK na szczeblu centralnym. Jakież było zaskoczenie, gdy Zarząd Główny PTTK uznał nasz klub za najlepszy w kraju i w ramach nagrody przysłał turystyczną bibliotekę. To było ponad 200 książek, przewodników, map, albumów, które nie mogły się pomieścić w skromnym klubowym lokaliku. Radość była wielka!
I wreszcie epizod związany z corocznymi rajdami PTSM, w których również brylowaliśmy.
W 1979 roku zdobyliśmy prawo reprezentowania naszego województwa na centralnym rajdzie w Słupsku. Dla wielu to był wyjazd życia. Ruszaliśmy jeszcze przed końcem roku szkolnego prawie na dwa tygodnie, żeby wędrować po ziemi pomorskiej!
Tym razem nie było z nami "Wowki" Góreckiej. Bardzo chcieli nam ją zastąpić profesorowie Jerzy Hałas i Franciszek Maresz. Wkładali w ten rajd cały swój autorytet i pedagogiczny kunszt. Ale nie jest łatwo utrzymać na smyczy dwudziestu spuszczonych z niej młodzieńców. Bywało, że nadużyliśmy zaufania, bywało też, że jako osiemnastolatkowie zachowywaliśmy się niecałkiem jak dorośli. Ale po latach, gdy pytam opiekunów o wrażenia, to okazuje się, że zostały same dobre.
Dla wielu z nas wyjazd ten był ukoronowaniem turystycznej działalności w szkole, bo żeby się nań załapać, trzeba się było wykazywać. Na samej imprezie mieliśmy możliwość nie tylko "zaślubić się z morzem", ale przede wszystkim zobaczyć inne lasy, nowych ludzi i zdobyć doświadczenia, których nie da się kupić za żadne pieniądze.
Leśne wędrowanie z "Wędrusiem" dla niektórych z nas było dopiero początkiem bogatych turystycznych doświadczeń. Wśród nas przecież dorastali późniejsi przewodnicy górscy i ratownicy GOPR. Na pewno zaś wszyscy lepiej poznaliśmy nasz region niż ci, którzy woleli wybrać internatowe legowisko czy leskie planty.
Wiem, że niewiele tu przytoczyłem faktów sprzed lat, bo też nie miałem zamiaru pisać monografii "Wędrusia" - on przecież wciąż działa. Zresztą kolejne roczniki uczniów zapisywały w jego kronikach równie piękne karty. Opiekunami klubu byli też jego wcześniejsi członkowie, jak Jurek Wałachowski czy Mariusz Smaczny. Bardzo wysoko postawiła poprzeczkę kolejna jego opiekunka Ola Markiewicz, która w czasach, gdy ja prezesowałem klubowi zaczynała dopiero chodzić po górach jako młoda licealistka.
Ale później, jako nauczycielka i opiekunka, Ola mocno zintegrowała grupę ludzi pochodzących z Bieszczadów, a wyczynem wciąż godnym pamięci jest klubowa publikacja "Worek bieszczadzki", która mogłaby się już doczekać wznowienia.
Pamiętam, że później opiekunem klubu był Bogdan Paszkiewicz i to on w listopadzie 2001 roku zorganizował spotkanie pokoleń Wędrusiów w dolinie górnego Sanu. Wówczas klub miał już ponad 25 lat działalności za sobą. Bardzo sympatycznie wspominam tamten turystyczny wieczór. Były opowieści, dumki i turystyczne hity na kilka gitar. Znów śpiewaliśmy, że "w górach nie ma już nikogo..." Był też oczywiście "Czerwony pas..." i kołomyjka odtańczona do każdego refrenu. A nazajutrz wędrowanie ku źródłom Sanu, jak dawnej.
Napisałem o tym wydarzeniu w Lesie Polskim (nr 5 z 2002 r.), wierząc, że co parę lat będziemy się tak spotykać w górach... Ale czas uciekał...
Mam jednak wciąż nadzieję, że kiedyś uda się znów spotkać, że będzie przyjaźnie i uroczyście, jak zawsze, gdy ludzie z ludźmi spotykają się w górach.
Edward Marszałek prezes "Wędrusia" w latach 1978-80 | <urn:uuid:1eb05c34-f510-41f3-a350-85b9df15bcb8> | finepdfs | 2.115234 | CC-MAIN-2017-51 | http://zsllesko.pl/wp-content/uploads/2017/11/w%C4%99dru%C5%9B-le%C5%9Bne-w%C4%99drowanie.pdf | 2017-12-14T07:54:35Z | crawl-data/CC-MAIN-2017-51/segments/1512948542031.37/warc/CC-MAIN-20171214074533-20171214094533-00782.warc.gz | 505,652,993 | 0.999706 | 0.99972 | 0.99972 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2154,
4636,
7335,
10018,
11111
] | 1 | 0 |
SPECYFIKACJA WARUNKÓW ZAMÓWIENIA
ZAMAWIAJĄCY:
GMINA PAWŁOWICZKI
Zaprasza do złożenia oferty w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie podstawowym bez negocjacji o wartości zamówienia nie przekraczającej progów unijnych o jakich stanowi art. 3 ustawy z 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1129 z póżń. zm. – dalej p.z.p. na roboty budowlane pn.
„Budowa drogi w Gościęcinie wraz z infrastrukturą towarzyszącą w zakresie rozbudowy sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i deszczowej I etap"
Przedmiotowe postępowanie prowadzone jest przy użyciu środków komunikacji elektronicznej. Składanie ofert następuje za pośrednictwem platformy zakupowej dostępnej pod adresem internetowym: https://miniportal.uzp.gov.pl/
Nr postępowania: ZRI.271.8.2022
ZATWIERDZIŁ:
WÓJT GMINY PAWŁOWICZKI JERZY TREFFON
I. NAZWA ORAZ ADRES ZAMAWIAJĄCEGO
GMINA PAWŁOWICZKI 47-280 PAWŁOWICZKI ul. PLAC JEDNOŚCI NARODU 1 Tel.: 77 40 36 473 NIP: 749 20 90 750
Strona internetowa :https://pawlowiczki.pl Adres e-mail : firstname.lastname@example.org
Adres strony internetowej, na której jest prowadzone postępowanie i na której będą dostępne wszelkie dokumenty związane z prowadzoną procedurą: https://miniportal.uzp.gov.pl/, https://bip.pawlowiczki.pl – zakładka zamówienia publiczne
II. OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH
1. Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o danych) (Dz. U. UE L119 z dnia 4 maja 2016 r., str. 1; zwanym dalej „RODO") informujemy, że:
1) Administratorem Pani/ Pana danych osobowych jest Wójt Gminy Pawłowiczki z siedzibą w Pawłowiczkach przy ulicy Plac Jedności Narodu 1, 47-280 Pawłowiczki, telefon kontaktowy: 774036462, adres poczty elektronicznej email@example.com
2) Administrator danych osobowych informuje, iż został powołany Inspektor ochrony danych, którego funkcję pełni Pan Mariusz Kwaśnik. Kontakt z Inspektorem jest możliwy za pośrednictwem poczty elektronicznej: firstname.lastname@example.org lub pisemnie na adres siedziby Administratora danych, wskazany powyżej.
3) Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c RODO w celu związanym z przedmiotowym postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego, prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego.
4) odbiorcami Pani/Pana danych osobowych będą osoby lub podmioty, którym udostępniona zostanie dokumentacja postępowania w oparciu o art. 74 ustawy P.Z.P.
5) Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane, zgodnie z art. 78 ust. 1 P.Z.P. przez okres 4 lat od dnia zakończenia postępowania o udzielenie zamówienia, a jeżeli czas trwania umowy przekracza 4 lata, okres przechowywania obejmuje cały czas trwania umowy;
6) obowiązek podania przez Panią/Pana danych osobowych bezpośrednio Pani/Pana dotyczących jest wymogiem ustawowym określonym w przepisanych ustawy P.Z.P., związanym z udziałem w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.
7) w odniesieniu do Pani/Pana danych osobowych decyzje nie będą podejmowane w sposób zautomatyzowany, stosownie do art. 22 RODO.
8) posiada Pani/Pan:
a) na podstawie art. 15 RODO prawo dostępu do danych osobowych Pani/Pana dotyczących (w przypadku, gdy skorzystanie z tego prawa wymagałoby po stronie administratora niewspółmiernie dużego wysiłku może zostać Pani/Pan zobowiązana do wskazania dodatkowych informacji mających
na celu sprecyzowanie żądania, w szczególności podania nazwy lub daty postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu albo sprecyzowanie nazwy lub daty zakończonego postępowania o udzielenie zamówienia);
b) na podstawie art. 16 RODO prawo do sprostowania Pani/Pana danych osobowych (skorzystanie z prawa do sprostowania nie może skutkować zmianą wyniku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego ani zmianą postanowień umowy w zakresie niezgodnym z ustawą PZP oraz nie może naruszać integralności protokołu oraz jego załączników);
c) na podstawie art. 18 RODO prawo żądania od administratora ograniczenia przetwarzania danych osobowych z zastrzeżeniem okresu trwania postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu oraz przypadków, o których mowa w art. 18 ust. 2 RODO (prawo do ograniczenia przetwarzania nie ma zastosowania w odniesieniu do przechowywania, w celu zapewnienia korzystania ze środków ochrony prawnej lub w celu ochrony praw innej osoby fizycznej lub prawnej, lub z uwagi na ważne względy interesu publicznego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego);
d) prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, że przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;
9) nie przysługuje Pani/Panu:
a) w związku z art. 17 ust. 3 lit. b, d lub e RODO prawo do usunięcia danych osobowych;
b) prawo do przenoszenia danych osobowych, o którym mowa w art. 20 RODO;
c) na podstawie art. 21 RODO prawo sprzeciwu, wobec przetwarzania danych osobowych, gdyż podstawą prawną przetwarzania Pani/Pana danych osobowych jest art. 6 ust. 1 lit. c RODO;
10) przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego na niezgodne z RODO przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych przez administratora. Organem właściwym dla przedmiotowej skargi jest Urząd Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
III. TRYB UDZIELENIA ZAMÓWIENIA
1. Niniejsze postępowanie prowadzone jest w trybie podstawowym o jakim stanowi art. 275 pkt 1 p.z.p. oraz warunkach niniejszej Specyfikacji Warunków Zamówienia, zwaną dalej „SWZ".
2. Zamawiający nie przewiduje wyboru najkorzystniejszej oferty z możliwością prowadzenia negocjacji.
3. Szacunkowa wartość przedmiotowego zamówienia nie przekracza progów unijnych o jakich mowa w art. 3 ustawy p.z.p.
4. Zgodnie z art. 310 pkt 1 p.z.p. Zamawiający przewiduje możliwość unieważnienia przedmiotowego postępowania, jeżeli środki, które Zamawiający zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie całości lub części zamówienia, nie zostały mu przyznane.
5. Zamawiający nie przewiduje aukcji elektronicznej.
6. Zamawiający nie przewiduje złożenia oferty w postaci katalogów elektronicznych.
7. Zamawiający nie prowadzi postępowania w celu zawarcia umowy ramowej.
8. Zamawiający nie zastrzega możliwości ubiegania się o udzielenie zamówienia wyłącznie przez wykonawców, o których mowa w art. 94 p.z.p.
„Budowa drogi w Gościęcinie wraz z infrastrukturą towarzyszącą w zakresie rozbudowy sieci wodociągowej, kanalizacyjnej
i deszczowej I etap"
9. Wymagania związane z realizacją zamówienia w zakresie zatrudnienia przez wykonawcę lub podwykonawcę na podstawie stosunku pracy osób wykonujących wskazane przez zamawiającego czynności w zakresie realizacji zamówienia, jeżeli wykonanie tych czynności polega na wykonywaniu pracy w sposób określony w art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320) obejmują następujące rodzaje czynności :
1) Osoby wykonujące prace fizyczne związane z robotami budowlanymi
2) Operatorzy sprzętu
10. Szczegółowe wymagania dotyczące realizacji oraz egzekwowania wymogu zatrudnienia na podstawie stosunku pracy zostały określone we wzorze umowy Załącznik nr 7 do SWZ.
11. Zamawiający nie określa dodatkowych wymagań związanych z zatrudnianiem osób, o których mowa w art. 96 ust. 2 pkt 2 p.z.p.
IV.OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA
1. Przedmiotem zamówienia jest rozbudowa infrastruktury towarzyszącej obejmującej sieć wodociągową , kanalizacyjną kanalizacji sanitarnej i deszczowej w pasie drogi w rejonie ul. Słonecznej w Gościęcinie . Podstawowy zakres przedstawia się następująco ; - sieć wodociągowa – 366 m , sieć kanalizacji sanitarnej 359 m i sieć kanalizacji deszczowej 219,5 m .
2. Wspólny Słownik Zamówień CPV:
45000000-7 – Roboty budowlane
45230000-8 - Roboty budowlane w zakresie budowy rurociągów …
3. Zamawiający nie dopuszcza składania ofert częściowych.
4. Zamawiający nie dopuszcza składania ofert wariantowych oraz w postaci katalogów elektronicznych
5. Zamawiający nie przewiduje udzielania zamówień, o których mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 p.z.p.
6. Szczegółowy opis oraz sposób realizacji zamówienia zawiera :
- Opis przedmiotu zamówienia , projekt budowlany
- Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót
- Przedmiar robót
V. WIZJA LOKALNA
Zamawiający informuje, że złożenie oferty nie musi być poprzedzone odbyciem wizji lokalnej .
VI.PODWYKONAWSTWO
1. Wykonawca może powierzyć wykonanie części zamówienia podwykonawcy (podwykonawcom)
2. Zamawiający nie zastrzega obowiązku osobistego wykonania przez Wykonawcę kluczowych części zamówienia.
.
3. Zamawiający wymaga, aby w przypadku powierzenia części zamówienia podwykonawcom, Wykonawca wskazał w ofercie części zamówienia, których wykonanie zamierza powierzyć podwykonawcom oraz podał (o ile są mu wiadome na tym etapie) nazwy (firmy) tych podwykonawców.
VII. TERMIN WYKONANIA ZAMÓWIENIA
1. Termin realizacji zamówienia do 31.10.2022 r.
2. Szczegółowe zagadnienia dotyczące terminu realizacji umowy uregulowane są we wzorze umowy stanowiącej załącznik nr 7 do SWZ.
VIII.WARUNKI UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU
1. O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się Wykonawcy, którzy nie podlegają wykluczeniu na zasadach określonych w Rozdziale IX SWZ, oraz spełniają określone przez Zamawiającego warunki udziału w postępowaniu.
2. O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się Wykonawcy, którzy spełniają warunki dotyczące:
1) zdolności do występowania w obrocie gospodarczym : Zamawiający nie stawia warunku w powyższym zakresie.
2) uprawnień do prowadzenia określonej działalności gospodarczej lub zawodowej, o ile wynika to z odrębnych przepisów :
Zamawiający nie stawia warunku w powyższym zakresie.
3) sytuacji ekonomicznej lub finansowej: Zamawiający nie stawia warunku w powyższym zakresie.
4) zdolności technicznej lub zawodowej :
Weryfikacja spełnienia tego warunku dokonywana jest w oparciu o dotychczas realizowane zamówienia oraz osoby wskazane do realizacji zamówienia.
Wykonawca w celu potwierdzenia, że:
a) spełnia warunek dotyczący zdolności technicznej zobowiązany jest wykazać, że w okresie ostatnich pięciu lat zrealizował roboty budowlane polegające na : budowie, przebudowie lub remoncie dróg
- co najmniej 2 roboty o podobnym charakterze o wartości minimum 500 000,00 zł brutto każde z nich z załączeniem poświadczeń – dowodów określających , czy robota ta została wykonana w sposób należyty oraz wskazujących, czy została wykonana zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i prawidłowo ukończona
b) spełnia warunek dotyczący zdolności zawodowej zobowiązany jest wykazać, iż do realizacji zamówienia skieruje: osoby odpowiedzialne za wykonawstwo robót (przewidziane do pełnienia funkcji kierownika budowy – 1 osoba) w specjalności : instalacyjnej.
Uprawnienia, o których mowa powyżej, powinny być zgodne z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz Rozporządzeniem Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie
„Budowa drogi w Gościęcinie wraz z infrastrukturą towarzyszącą w zakresie rozbudowy sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i deszczowej I etap" przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie lub ważne odpowiadające im uprawnienia nadane na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów.
3. Zamawiający, w stosunku do Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, w odniesieniu do warunku dotyczącego zdolności technicznej lub zawodowej – dopuszcza łączne spełnianie warunku przez Wykonawców
4. Zamawiający może na każdym etapie postępowania, uznać, że wykonawca nie posiada wymaganych zdolności, jeżeli posiadanie przez wykonawcę sprzecznych interesów, w szczególności zaangażowanie zasobów technicznych lub zawodowych wykonawcy w inne przedsięwzięcia gospodarcze wykonawcy może mieć negatywny wpływ na realizację zamówienia.
IX. PODSTAWY WYKLUCZENIA Z POSTĘPOWANIA
1. Z postępowania o udzielenie zamówienia wyklucza się Wykonawców, w stosunku do których zachodzi którakolwiek z okoliczności wskazanych:
1) w art. 108 ust. 1 p.z.p.
2) w art. 109 ust. 1 pkt. 4, 5, 7 p.z.p., tj.:
a) w stosunku do którego otwarto likwidację, ogłoszono upadłość, którego aktywami zarządza likwidator lub sąd, zawarł układ z wierzycielami, którego działalność gospodarcza jest zawieszona albo znajduje się on w innej tego rodzaju sytuacji wynikającej z podobnej procedury przewidzianej w przepisach miejsca wszczęcia tej procedury;
b) który w sposób zawiniony poważnie naruszył obowiązki zawodowe, co podważa jego uczciwość, w szczególności gdy wykonawca w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa nie wykonał lub nienależycie wykonał zamówienie, co zamawiający jest w stanie wykazać za pomocą stosownych dowodów;
c) który z przyczyn leżących po jego stronie, w znacznym stopniu lub zakresie nie wykonał lub nienależycie wykonał albo długotrwale nienależycie wykonywał istotne zobowiązanie wynikające z wcześniejszej umowy w sprawie zamówienia publicznego lub umowy koncesji, co doprowadziło do wypowiedzenia lub odstąpienia od umowy, odszkodowania, wykonania zastępczego lub realizacji uprawnień z tytułu rękojmi za wady;
2. Wykluczenie Wykonawcy następuje zgodnie z art. 111 p.z.p.
X. OŚWIADCZENIA I DOKUMENTY, JAKIE ZOBOWIĄZANI SĄ DOSTARCZYĆ WYKONAWCY W CELU POTWIERDZENIA SPEŁNIANIA WARUNKÓW UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU ORAZ WYKAZANIA BRAKU PODSTAW WYKLUCZENIA (PODMIOTOWE ŚRODKI DOWODOWE)
1. Do oferty Wykonawca zobowiązany jest dołączyć aktualne na dzień składania ofert oświadczenie o spełnianiu warunków udziału w postępowaniu oraz o braku podstaw do wykluczenia z postępowania – zgodnie z Załącznikiem nr 2 do SWZ;
2. Informacje zawarte w oświadczeniu, o którym mowa w pkt 1 stanowią wstępne potwierdzenie, że Wykonawca nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu.
3. Zamawiający wzywa wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona, do złożenia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 5 dni od dnia wezwania, podmiotowych środków dowodowych, jeżeli wymagał ich złożenia w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia, aktualnych na dzień złożenia podmiotowych środków dowodowych.
4. Podmiotowe środki dowodowe wymagane od wykonawcy obejmują:
1) Oświadczenie wykonawcy, w zakresie art. 108 ust. 1 pkt 5 ustawy, o braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej, w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1076), z innym wykonawcą, który złożył odrębną ofertę, ofertę częściową lub wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, albo oświadczenia o przynależności do tej samej grupy kapitałowej wraz z dokumentami lub informacjami potwierdzającymi przygotowanie oferty, oferty częściowej lub wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu niezależnie od innego wykonawcy należącego do tej samej grupy kapitałowej – załącznik nr 4 do SWZ;
2) Odpis lub informacja z Krajowego Rejestru Sądowego lub z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, w zakresie art. 109 ust. 1 pkt 4 ustawy, sporządzonych nie wcześniej niż 3 miesiące przed jej złożeniem, jeżeli odrębne przepisy wymagają wpisu do rejestru lub ewidencji;
3) wykaz robót budowlanych wykonanych nie wcześniej niż w okresie ostatnich 5 lat, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, porównywalnych z robotami budowlanymi stanowiącymi przedmiot zamówienia, wraz z podaniem ich rodzaju, wartości, daty, miejsca wykonania i podmiotów, na rzecz których roboty te zostały wykonane, oraz załączeniem dowodów określających czy te roboty budowlane zostały wykonane należycie, w szczególności informacji o tym czy roboty zostały wykonane zgodnie z przepisami prawa budowlanego i prawidłowo ukończone, przy czym dowodami, o których mowa, są referencje bądź inne dokumenty sporządzone przez podmiot, na rzecz którego roboty budowlane były wykonywane, a jeżeli z uzasadnionej przyczyny o obiektywnym charakterze wykonawca nie jest w stanie uzyskać tych dokumentów – inne odpowiednie dokumenty- załącznik nr 5 do SWZ;
4) wykaz osób, skierowanych przez wykonawcę do realizacji zamówienia publicznego, w szczególności odpowiedzialnych za świadczenie usług, kontrolę jakości lub kierowanie robotami budowlanymi, wraz z informacjami na temat ich kwalifikacji zawodowych, uprawnień, doświadczenia i wykształcenia niezbędnych do wykonania zamówienia publicznego - załącznik nr 6 do SWZ.
5. Jeżeli Wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zamiast dokumentu, o których mowa w ust. 4 pkt 2, składa dokument lub dokumenty wystawione w kraju, w którym wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania, potwierdzające odpowiednio, że nie otwarto jego likwidacji ani nie ogłoszono upadłości. Dokument, o którym mowa powyżej, powinien być wystawiony nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania ofert
6. Jeżeli w kraju, w którym Wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania, nie wydaje się dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 2, zastępuje się je w całości lub części dokumentem zawierającym odpowiednio oświadczenie Wykonawcy, ze wskazaniem osoby albo osób uprawnionych do jego reprezentacji, złożone przed notariuszem lub przed organem sądowym, administracyjnym albo organem samorządu zawodowego lub gospodarczego właściwym ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania Wykonawcy
7. Zamawiający nie wzywa do złożenia podmiotowych środków dowodowych, jeżeli:
1) może je uzyskać za pomocą bezpłatnych i ogólnodostępnych baz danych, w szczególności rejestrów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, o ile wykonawca wskazał w oświadczeniu, o którym mowa w art. 125 ust. 1 p.z.p dane umożliwiające dostęp do tych środków;
2) podmiotowym środkiem dowodowym jest oświadczenie, którego treść odpowiada zakresowi oświadczenia, o którym mowa w art. 125 ust. 1.
8. Wykonawca nie jest zobowiązany do złożenia podmiotowych środków dowodowych, które zamawiający posiada, jeżeli wykonawca wskaże te środki oraz potwierdzi ich prawidłowość i aktualność.
9. W zakresie nieuregulowanym ustawą p.z.p. lub niniejszą SWZ do oświadczeń i dokumentów składanych przez Wykonawcę w postępowaniu zastosowanie mają w szczególności przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Pracy i Technologii z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie podmiotowych środków dowodowych oraz innych dokumentów lub oświadczeń, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie sposobu sporządzania i przekazywania informacji oraz wymagań technicznych dla dokumentów elektronicznych oraz środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursie.
XI. POLEGANIE NA ZASOBACH INNYCH PODMIOTÓW
1. Wykonawca może w celu potwierdzenia spełniania warunków udziału w polegać na zdolnościach technicznych lub zawodowych podmiotów udostępniających zasoby, niezależnie od charakteru prawnego łączących go z nimi stosunków prawnych.
2. W odniesieniu do warunków dotyczących doświadczenia, wykonawcy mogą polegać na zdolnościach podmiotów udostępniających zasoby, jeśli podmioty te wykonają świadczenie do realizacji którego te zdolności są wymagane.
3. Wykonawca, który polega na zdolnościach lub sytuacji podmiotów udostępniających zasoby, składa, wraz z ofertą, zobowiązanie podmiotu udostępniającego zasoby do oddania mu do dyspozycji niezbędnych zasobów na potrzeby realizacji danego zamówienia lub inny podmiotowy środek dowodowy potwierdzający, że wykonawca realizując zamówienie, będzie dysponował niezbędnymi zasobami tych podmiotów. Wzór oświadczenia stanowi załącznik nr 3 do SWZ.
4. Zamawiający ocenia, czy udostępniane wykonawcy przez podmioty udostępniające zasoby zdolności techniczne lub zawodowe, pozwalają na wykazanie przez wykonawcę spełniania warunków udziału w postępowaniu, a także bada, czy nie zachodzą wobec tego podmiotu podstawy wykluczenia, które zostały przewidziane względem wykonawcy.
5. Jeżeli zdolności techniczne lub zawodowe podmiotu udostępniającego zasoby nie potwierdzają spełniania przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu lub zachodzą wobec tego podmiotu podstawy wykluczenia, zamawiający żąda, aby wykonawca w terminie określonym przez zamawiającego zastąpił ten podmiot innym podmiotem lub podmiotami albo wykazał, że samodzielnie spełnia warunki udziału w postępowaniu
6. UWAGA: Wykonawca nie może, po upływie terminu składania ofert, powoływać się na zdolności lub sytuację podmiotów udostępniających zasoby, jeżeli na etapie składania ofert nie polegał on w danym zakresie na zdolnościach lub sytuacji podmiotów udostępniających zasoby
7. Wykonawca, w przypadku polegania na zdolnościach lub sytuacji podmiotów udostępniających zasoby, przedstawia, wraz z oświadczeniem, o którym mowa w Rozdziale X ust. 1 SWZ, także oświadczenie podmiotu udostępniającego zasoby, potwierdzające brak podstaw wykluczenia tego podmiotu oraz odpowiednio spełnianie warunków udziału w postępowaniu, w zakresie, w jakim wykonawca powołuje się na jego zasoby, zgodnie z katalogiem dokumentów określonych w Rozdziale X SWZ
XII. INFORMACJA DLA WYKONAWCÓW WSPÓLNIE UBIEGAJĄCYCH SIĘ O UDZIELENIE ZAMÓWIENIA (SPÓŁKI CYWILNE/ KONSORCJA)
1. Wykonawcy mogą wspólnie ubiegać się o udzielenie zamówienia. W takim przypadku Wykonawcy ustanawiają pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu albo do reprezentowania i zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego. Pełnomocnictwo winno być załączone do oferty.
2. W przypadku Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, oświadczenia, o których mowa w Rozdziale X ust. 1 SWZ, składa każdy z wykonawców. Oświadczenia te potwierdzają brak podstaw wykluczenia oraz spełnianie warunków udziału w zakresie, w jakim każdy z wykonawców wykazuje spełnianie warunków udziału w postępowaniu.
3. Wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia dołączają do oferty oświadczenie, z którego wynika, które roboty budowlane/dostawy/usługi wykonają poszczególni wykonawcy.
4. Oświadczenia i dokumenty potwierdzające brak podstaw do wykluczenia z postępowania składa każdy z Wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie.
XIII. SPOSÓB KOMUNIKACJI ORAZ WYJAŚNIENIA TREŚCI SWZ
1. Komunikacja w postępowaniu o udzielenie zamówienia i w konkursie, w tym składanie ofert, wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub konkursie, wymiana informacji oraz przekazywanie dokumentów lub oświadczeń między zamawiającym a wykonawcą, z uwzględnieniem wyjątków określonych w ustawie p.z.p., odbywa się przy użyciu środków komunikacji elektronicznej. Przez środki komunikacji elektronicznej rozumie się środki komunikacji elektronicznej zdefiniowane w ustawie z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344).
2. Ofertę, oświadczenia, o których mowa w art. 125 ust. 1 p.z.p., podmiotowe środki dowodowe, pełnomocnictwa, zobowiązanie podmiotu udostępniającego zasoby sporządza się w postaci elektronicznej, w ogólnie dostępnych formatach danych, w szczególności w formatach .txt, .rtf, .pdf, .doc, .docx, .odt. Ofertę, a także oświadczenie o jakim mowa w Rozdziale X ust. 1 SWZ składa się, pod rygorem nieważności, w formie elektronicznej lub w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym lub podpisem osobistym.
3. Zawiadomienia, oświadczenia, wnioski lub informacje Wykonawcy przekazują:
1) drogą elektroniczną: https//epuap.gov.pl/PAWLOWICZKI
„Budowa drogi w Gościęcinie wraz z infrastrukturą towarzyszącą w zakresie rozbudowy sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i deszczowej I etap”
Pełna nazwa podmiotu: URZĄD GMINY W PAWŁOWICZKACH
2) poprzez Platformę, dostępną pod adresem: https://miniportal.uzp.gov.pl/
4. Wykonawca zamierzający wziąć udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, musi posiadać konto na ePUAP. Wykonawca posiadający konto na ePUAP ma dostęp do następujących formularzy: „Formularz do złożenia, zmiany, wycofania oferty lub wniosku" oraz do „Formularza do komunikacji".
Wymagania techniczne i organizacyjne wysyłania i odbierania dokumentów elektronicznych, elektronicznych kopii dokumentów i oświadczeń oraz informacji przekazywanych przy ich użyciu opisane zostały w Regulaminie korzystania z systemu miniPortal oraz Warunkach korzystania z elektronicznej platformy usług administracji publicznej (ePUAP).
Identyfikator postępowania i klucz publiczny dla danego postępowania o udzielenie zamówienia dostępne są na liście wszystkich postępowań na miniPortalu.
Za datę przekazania oferty, wniosków, zawiadomień, dokumentów elektronicznych, oświadczeń lub elektronicznych kopii dokumentów lub oświadczeń oraz innych informacji przyjmuje się datę ich przekazania na ePUAP.
5. Zgodnie z art. 67 ustawy p.z.p., Zamawiający podaje wymagania techniczne związane z korzystaniem z Platformy:
1) stały dostęp do sieci Internet ;
2) kwalifikowany podpis elektroniczny, pieczęć elektroniczna, podpis zaufany lub podpis osobisty;
3) edytor tekstowy lub inny program pozwalający na przygotowanie oferty;
4) konto na ePUAP
6. Osobą uprawnioną do porozumiewania się z Wykonawcami jest:
1) w zakresie proceduralnym:
JOANNA MACIĄG, TEOBALD GOCZ tel. 77 4036473
2) w zakresie merytorycznym: WOJCIECH GRZESZCZAK, tel. 77 4036474
7. W korespondencji kierowanej do Zamawiającego Wykonawcy powinni posługiwać się numerem przedmiotowego postępowania.
8. Wykonawca może zwrócić się do zamawiającego z wnioskiem o wyjaśnienie treści SWZ.
9. Zamawiający jest obowiązany udzielić wyjaśnień niezwłocznie, jednak nie później niż na 2 dni przed upływem terminu składania odpowiednio ofert, pod warunkiem że wniosek o wyjaśnienie treści SWZ wpłynął do zamawiającego nie później niż na 4 dni przed upływem terminu składania odpowiednio ofert.
10. Jeżeli zamawiający nie udzieli wyjaśnień w terminie, o którym mowa w ust. 9, przedłuża termin składania ofert o czas niezbędny do zapoznania się wszystkich zainteresowanych wykonawców z wyjaśnieniami niezbędnymi do należytego przygotowania i złożenia ofert. W przypadku gdy wniosek o wyjaśnienie treści SWZ nie wpłynął w terminie, o którym mowa w ust. 9, zamawiający nie ma obowiązku udzielania wyjaśnień SWZ oraz obowiązku przedłużenia terminu składania ofert.
11. Przedłużenie terminu składania ofert, o których mowa w ust. 10, nie wpływa na bieg terminu składania wniosku o wyjaśnienie treści SWZ.
XIV.OPIS SPOSOBU PRZYGOTOWANIA OFERT ORAZ WYMAGANIA FORMALNE DOTYCZĄCE SKŁADANYCH OŚWIADCZEŃ I DOKUMENTÓW
1. Wykonawca może złożyć tylko jedną ofertę.
2. Treść oferty musi odpowiadać treści SWZ.
3. Ofertę składa się na Formularzu Ofertowym – zgodnie z
Załącznikiem nr 1 do SWZ
Wraz z ofertą Wykonawca jest zobowiązany złożyć:
1) oświadczenia, o których mowa w Rozdziale X ust. 1 SWZ;
2) zobowiązanie innego podmiotu, o którym mowa w Rozdziale XI ust. 3 SWZ (jeżeli dotyczy);
3) dokumenty, z których wynika prawo do podpisania oferty; odpowiednie pełnomocnictwa (jeżeli dotyczy).
4) Kosztorys ofertowy.
4. Oferta powinna być podpisana przez osobę upoważnioną do reprezentowania Wykonawcy, zgodnie z formą reprezentacji Wykonawcy określoną w rejestrze lub innym dokumencie, właściwym dla danej formy organizacyjnej Wykonawcy albo przez upełnomocnionego przedstawiciela Wykonawcy. W celu potwierdzenia, że osoba działająca w imieniu wykonawcy jest umocowana do jego reprezentowania, zamawiający żąda od wykonawcy odpisu lub informacji z Krajowego Rejestru Sądowego, Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub innego właściwego rejestru.
5. Oferta oraz pozostałe oświadczenia i dokumenty, dla których Zamawiający określił wzory w formie formularzy zamieszczonych w załącznikach do SWZ, powinny być sporządzone zgodnie z tymi wzorami, co do treści oraz opisu kolumn i wierszy.
6. Ofertę składa się pod rygorem nieważności w formie elektronicznej lub w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym lub podpisem osobistym.
7. Oferta powinna być sporządzona w języku polskim. Każdy dokument składający się na ofertę powinien być czytelny.
8. Jeśli oferta zawiera informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1913), Wykonawca powinien nie później niż w terminie składania ofert, zastrzec, że nie mogą one być udostępnione oraz wykazać, iż zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa..
9. W celu złożenia oferty należy zarejestrować (zalogować) się na Platformie i postępować zgodnie z instrukcjami dostępnymi u dostawcy rozwiązania informatycznego pod adresem https://miniportal.uzp.gov.pl
10. Przed upływem terminu składania ofert, Wykonawca może wprowadzić zmiany do złożonej oferty lub wycofać ofertę. W tym celu należy w systemie Platformy kliknąć przycisk „Wycofaj ofertę". Zmiana oferty następuje poprzez wycofanie oferty oraz jej ponownym złożeniu.
11. Podmiotowe środki dowodowe lub inne dokumenty, w tym dokumenty potwierdzające umocowanie do reprezentowania, sporządzone w języku obcym przekazuje się wraz z tłumaczeniem na język polski.
12. Wszystkie koszty związane z uczestnictwem w postępowaniu, w szczególności z przygotowaniem i złożeniem oferty ponosi Wykonawca składający ofertę. Zamawiający nie przewiduje zwrotu kosztów udziału w postępowaniu.
.
XV. SPOSÓB OBLICZENIA CENY OFERTY
1. Wykonawca podaje cenę za realizację przedmiotu zamówienia zgodnie ze wzorem Formularza Ofertowego, stanowiącego Załącznik nr 1 do SWZ.
2. Cena ofertowa brutto musi uwzględniać wszystkie koszty związane z realizacją przedmiotu zamówienia zgodnie z opisem przedmiotu zamówienia oraz istotnymi postanowieniami umowy określonymi w niniejszej SWZ. Stawka podatku VAT w przedmiotowym postępowaniu wynosi 23 %.
3. Cena podana na Formularzu Ofertowym jest ceną ostateczną, niepodlegającą negocjacji i wyczerpującą wszelkie należności Wykonawcy wobec Zamawiającego związane z realizacją przedmiotu zamówienia.
4. Cena oferty powinna być wyrażona w złotych polskich (PLN) z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.
5. Zamawiający nie przewiduje rozliczeń w walucie obcej.
6. Wyliczona cena oferty brutto będzie służyć do porównania złożonych ofert i do rozliczenia w trakcie realizacji zamówienia.
7. Jeżeli została złożona oferta, której wybór prowadziłby do powstania u zamawiającego obowiązku podatkowego zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r. poz. 106), dla celów zastosowania kryterium ceny lub kosztu zamawiający dolicza do przedstawionej w tej ofercie ceny kwotę podatku od towarów i usług, którą miałby obowiązek rozliczyć. W ofercie, o której mowa w ust.
1, wykonawca ma obowiązek:
1) poinformowania zamawiającego, że wybór jego oferty będzie prowadził do powstania u zamawiającego obowiązku podatkowego;
2) wskazania nazwy (rodzaju) towaru lub usługi, których dostawa lub świadczenie będą prowadziły do powstania obowiązku podatkowego;
3) wskazania wartości towaru lub usługi objętego obowiązkiem podatkowym zamawiającego, bez kwoty podatku;
4) wskazania stawki podatku od towarów i usług, która zgodnie z wiedzą wykonawcy, będzie miała zastosowani
XVI.WYMAGANIA DOTYCZĄCE WADIUM
Zamawiający nie wymaga wniesienia wadium.
XVII.TERMIN ZWIĄZANIA OFERTĄ
1. Wykonawca będzie związany ofertą przez okres 30 dni tj. do dnia 14.08.2022 r. Bieg terminu związania ofertą rozpoczyna się wraz z upływem terminu składania ofert.
2. W przypadku gdy wybór najkorzystniejszej oferty nie nastąpi przed upływem terminu związania ofertą wskazanego w ust. 1, Zamawiający przed upływem terminu związania ofertą zwraca się jednokrotnie do wykonawców o wyrażenie zgody na przedłużenie tego terminu o wskazywany przez niego okres, nie dłuższy niż 30 dni. Przedłużenie terminu związania ofertą wymaga złożenia przez wykonawcę pisemnego oświadczenia o wyrażeniu zgody na przedłużenie terminu związania ofertą.
3. Odmowa wyrażenia zgody na przedłużenie terminu związania ofertą nie powoduje utraty wadium.
XVIII. SPOSÓB I TERMIN SKŁADANIA I OTWARCIA OFERT
1. Ofertę należy złożyć poprzez Platformę do dnia 15.07.2022r. do godziny 10:00.
2. O terminie złożenia oferty decyduje czas pełnego przeprocesowania transakcji na Platformie.
Otwarcie ofert następuje przy użyciu systemu teleinformatycznego. W przypadku awarii tego systemu, która powoduje brak możliwości otwarcia ofert w określonym przez Zamawiającego terminie, otwarcie ofert
3. Otwarcie ofert nastąpi w dniu 15.07.2022 r. o godzinie 10:10. nastąpi niezwłocznie po usunięciu awarii.
4. Najpóźniej przed otwarciem ofert, Zamawiający udostępni na stronie internetowej prowadzonego postępowania informację o kwocie, jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia.
5. Niezwłocznie po otwarciu ofert, Zamawiający udostępni na stronie internetowej prowadzonego postępowania informacje o:
1) nazwach albo imionach i nazwiskach oraz siedzibach lub miejscach prowadzonej działalności gospodarczej albo miejscach zamieszkania wykonawców, których oferty zostały otwarte;
2) cenach lub kosztach zawartych w ofertach.
XV. OPIS KRYTERIÓW OCENY OFERT, WRAZ Z PODANIEM WAG TYCH KRYTERIÓW I SPOSOBU OCENY OFERT
1. Przy wyborze najkorzystniejszej oferty Zamawiający będzie się kierował następującymi kryteriami oceny ofert:
1) Cena (C) – waga kryterium 60 %;
2) Gwarancja (G)– waga kryterium 40 %.
2. Zasady oceny ofert w poszczególnych kryteriach:
1) Cena (C) – waga 60 %
$$cena najniższa brutto* C = ------------------------------------------------ x 100 pkt x . 60 % cena oferty ocenianej brutto$$
* spośród wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu
a) Podstawą przyznania punktów w kryterium „cena" będzie cena ofertowa brutto podana przez Wykonawcę w Formularzu Ofertowym.
b) Cena ofertowa brutto musi uwzględniać wszelkie koszty jakie Wykonawca poniesie w związku z realizacją przedmiotu zamówienia.
2) Gwarancja – waga 40 %
Wykonawca zobowiązany jest udzielić minimum 36 miesięcznej (3 lata) gwarancji jakości
na przedmiot zamówienia. Oferta wykonawcy, który zaoferuje krótszy okres gwarancji zostanie odrzucona.
Okres gwarancji należy określić w miesiącach w liczbach całkowitych.
W przypadku, gdy wykonawca zaoferuje okres gwarancji dłuższy niż 60 miesięcy (5 lat), zamawiający w celu obliczenia punktów przyjmie okres 60 miesięcy.
Liczba punktów, jaką można uzyskać w tym kryterium zostanie obliczona zgodnie ze wzorem:
okres gwarancji oferty badanej
liczba punktów oferty badanej = ------------------------------------------------ x 100 pkt x 40%
najdłuższy zaoferowany okres gwarancji nie więcej niż 60 miesięcy
3. Punktacja przyznawana ofertom w poszczególnych kryteriach oceny ofert będzie liczona z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, zgodnie z zasadami arytmetyki.
4. W toku badania i oceny ofert Zamawiający może żądać od Wykonawcy wyjaśnień dotyczących treści złożonej oferty, w tym zaoferowanej ceny.
5. Zamawiający udzieli zamówienia Wykonawcy, którego oferta zostanie uznana za najkorzystniejszą.
XIX.INFORMACJE O FORMALNOŚCIACH, JAKIE POWINNY BYĆ DOPEŁNIONE PO WYBORZE OFERTY W CELU ZAWARCIA UMOWY W SPRAWIE ZAMÓWIENIA PUBLICZNEGO
1. Zamawiający zawiera umowę w sprawie zamówienia publicznego w terminie nie krótszym niż 5 dni od dnia przesłania zawiadomienia o wyborze najkorzystniejszej oferty.
2. Zamawiający może zawrzeć umowę w sprawie zamówienia publicznego przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 1, jeżeli w postępowaniu o udzielenie zamówienia prowadzonym w trybie podstawowym złożono tylko jedną ofertę.
3. Wykonawca, którego oferta zostanie uznana za najkorzystniejszą, będzie zobowiązany przed podpisaniem umowy do wniesienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy w wysokości i formie określonej w Rozdziale XX SWZ.
4. W przypadku wyboru oferty złożonej przez Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia Zamawiający zastrzega sobie prawo żądania przed zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego umowy regulującej współpracę tych Wykonawców.
5. Wykonawca będzie zobowiązany do podpisania umowy w miejscu i terminie wskazanym przez Zamawiającego.
XX. WYMAGANIA DOTYCZĄCE ZABEZPIECZENIA NALEŻYTEGO WYKONANIA UMOWY
1. Wykonawca, którego oferta zostanie uznana za najkorzystniejszą, zobowiązany będzie do wniesienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy w wysokości 5 % ceny brutto oferty (z podatkiem VAT).
2. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy może być wniesione według wyboru Wykonawcy w jednej lub w kilku następujących formach: a) pieniądzu,
b) poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, z tym, że poręczenie kasy jest zawsze zobowiązaniem pieniężnym,
c) gwarancjach bankowych, gwarancjach ubezpieczeniowych
d) poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.
3. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy musi być wniesione najpóźniej w dniu podpisania umowy przez Zamawiającego, przed jej podpisaniem. Wniesienie zabezpieczenia w pieniądzu będzie uznane za skuteczne, jeżeli rachunek Zamawiającego zostanie uznany kwotą zabezpieczenia najpóźniej w dniu podpisania umowy przez Zamawiającego i Wykonawcę, przed jej podpisaniem. W przypadku wniesienia wadium w pieniądzu wykonawca może wyrazić zgodę na zaliczenie kwoty wadium na poczet zabezpieczenia.
4. Zabezpieczenie służy pokryciu roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Kwota stanowiąca 70% zabezpieczenia należytego wykonania umowy, zostanie zwrócona w terminie 30 dni od dnia podpisania protokołu odbioru końcowego.
5. Kwota pozostawiona na zabezpieczenie roszczeń z tytułu rękojmi za wady fizyczne i gwarancji, wynosząca 30% wartości zabezpieczenia należytego wykonania umowy, zostanie zwrócona nie później niż w 15 dniu po upływie okresu rękojmi lub gwarancji (co nastąpi później).
6. W trakcie realizacji umowy Wykonawca może dokonać zmiany formy zabezpieczenia należytego wykonania umowy na jedną lub kilka form, o których mowa w przepisach ustawy – Prawo zamówień publicznych, pod warunkiem, że zmiana formy zabezpieczenia zostanie dokonana z zachowaniem ciągłości zabezpieczenia i bez zmniejszenia jego wysokości.
7. W sytuacji, gdy wystąpi konieczność przedłużenia terminu realizacji umowy, Wykonawca przed zawarciem aneksu, zobowiązany jest do przedłużenia terminu ważności wniesionego zabezpieczenia wniesionego w formie innej niż pieniężna, albo jeśli nie jest to możliwe, do wniesienia nowego zabezpieczenia, na warunkach zaakceptowanych przez Zamawiającego, na okres wynikający z aneksu do umowy.
8. Zasady zaspokojenia roszczeń Zamawiającego z zabezpieczenia należytego wykonania umowy w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego w związku z COVID-19, i przez 90 dni od dnia odwołania stanu, który obowiązywał jako ostatni, oraz obowiązki Wykonawcy związane z utrzymaniem zabezpieczenia w tym okresie określają przepisy art. 151 ustawy z 2 marca o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.).
9. Uwaga : Przed złożeniem poręczenia lub gwarancji Wykonawca winien przedstawić projekt dokumentu Zamawiającemu w celu uzyskania akceptacji jego treści.
XXI. INFORMACJE O TREŚCI ZAWIERANEJ UMOWY ORAZ MOŻLIWOŚCI JEJ ZMIANY
1. Wybrany Wykonawca jest zobowiązany do zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego na warunkach określonych we Wzorze Umowy, stanowiącym Załącznik nr 7 do SWZ.
2. Zakres świadczenia Wykonawcy wynikający z umowy jest tożsamy z jego zobowiązaniem zawartym w ofercie.
3. Zamawiający przewiduje możliwość zmiany zawartej umowy w stosunku do treści wybranej oferty w zakresie uregulowanym w art. 454-455 p.z.p. oraz wskazanym we Wzorze Umowy, stanowiącym Załącznik nr 7 do SWZ.
4. Zmiana umowy wymaga dla swej ważności, pod rygorem nieważności, zachowania formy pisemnej.
XXII. POUCZENIE O ŚRODKACH OCHRONY PRAWNEJ PRZYSŁUGUJĄCYCH WYKONAWCY
1. Środki ochrony prawnej określone w niniejszym dziale przysługują wykonawcy, uczestnikowi konkursu oraz innemu podmiotowi, jeżeli ma lub miał interes w uzyskaniu zamówienia lub nagrody w konkursie oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy p.z.p.
2. Środki ochrony prawnej wobec ogłoszenia wszczynającego postępowanie o udzielenie zamówienia lub ogłoszenia o konkursie oraz dokumentów zamówienia przysługują również organizacjom wpisanym na listę, o której mowa w art. 469 pkt 15 p.z.p. oraz Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców.
3. Odwołanie przysługuje na:
1) niezgodną z przepisami ustawy czynność Zamawiającego, podjętą w postępowaniu o udzielenie zamówienia, w tym na projektowane postanowienie umowy;
2) zaniechanie czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia do której zamawiający był obowiązany na podstawie ustawy;
4. Odwołanie wnosi się do Prezesa Izby. Odwołujący przekazuje kopię odwołania zamawiającemu przed upływem terminu do wniesienia odwołania w taki sposób, aby mógł on zapoznać się z jego treścią przed upływem tego terminu.
5. Odwołanie wobec treści ogłoszenia lub treści SWZ wnosi się w terminie 5 dni od dnia zamieszczenia ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych lub treści SWZ na stronie internetowej.
6. Odwołanie wnosi się w terminie:
1) 5 dni od dnia przekazania informacji o czynności zamawiającego stanowiącej podstawę jego wniesienia, jeżeli informacja została przekazana przy użyciu środków komunikacji elektronicznej,
2) 10 dni od dnia przekazania informacji o czynności zamawiającego stanowiącej podstawę jego wniesienia, jeżeli informacja została przekazana w sposób inny niż określony w pkt 1).
7. Odwołanie w przypadkach innych niż określone w pkt 5 i 6 wnosi się w terminie 5 dni od dnia, w którym powzięto lub przy zachowaniu należytej staranności można było powziąć wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę jego wniesienia
3. Na orzeczenie Izby oraz postanowienie Prezesa Izby, o którym mowa w art. 519 ust. 1 ustawy p.z.p., stronom oraz uczestnikom postępowania odwoławczego przysługuje skarga do sądu.
4. W postępowaniu toczącym się wskutek wniesienia skargi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego o apelacji, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej.
5. Skargę wnosi się do Sądu Okręgowego w Warszawie - sądu zamówień publicznych, zwanego dalej "sądem zamówień publicznych".
6. Skargę wnosi się za pośrednictwem Prezesa Izby, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia Izby lub postanowienia Prezesa Izby, o którym mowa w art. 519 ust. 1 ustawy p.z.p., przesyłając jednocześnie jej odpis przeciwnikowi skargi. Złożenie skargi w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z jej wniesieniem.
7. Prezes Izby przekazuje skargę wraz z aktami postępowania odwoławczego do sądu zamówień publicznych w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania.
„Budowa drogi w Gościęcinie wraz z infrastrukturą towarzyszącą w zakresie rozbudowy sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i deszczowej I etap”
XXIII. WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW DO SWZ
I.Załączniki składane z ofertą :
Załącznik nr 1 Formularz Ofertowy.
Załącznik nr 2
Załącznik nr 3
Oświadczenie o braku podstaw do wykluczenia i o spełnianiu warunków udziału w postępowaniu.
Zobowiązanie innego podmiotu do udostępnienia niezbędnych zasobów Wykonawcy (jeżeli ma zastosowanie).
Kosztorys ofertowy
II. Załączniki składane na wezwanie Zamawiającego przez wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona
Załącznik nr 4
Oświadczenie dotyczące przynależności lub braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej.
Załącznik nr 5 Wykaz robót budowlanych.
Załącznik nr 6 Wykaz osób.
III. Załączniki pozostałe – przedmiot zamówienia i realizacja umowy:
Załącznik nr 7 Wzór umowy.
Załącznik nr 8 Projekt budowlany, STWiOR
Załącznik nr 9 Przedmiar robót.
Załącznik nr 10 Oświadczenie Wykonawcy , podwykonawcy w zakresie tzw. Umów o pracę.
Sporządził: Teobald Gocz | <urn:uuid:c68417a1-7240-4689-a7a4-5f24b289c968> | finepdfs | 1.061523 | CC-MAIN-2024-26 | https://bip.pawlowiczki.pl/download/attachment/2515/swz.pdf | 2024-06-16T12:13:04+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-26/segments/1718198861659.47/warc/CC-MAIN-20240616105959-20240616135959-00623.warc.gz | 111,974,758 | 0.999991 | 1 | 1 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
862,
3559,
6491,
8731,
11083,
13753,
17472,
20549,
23615,
26530,
29448,
32029,
34112,
36659,
40181,
43274,
44340
] | 117 | 1 |
STARZENIE SIĘ SPOŁECZEŃSTW
WYZWANIEM PRZYSZŁOŚCI
Ponad dwadzieścia lat temu wybitny, a nieżyjący już, polski demograf Profesor Edward Rosset opublikował w kwartalniku „Kultura i Społeczeństwo” artykuł pod tytułem „Granice starzenia się społeczeństw” [Rosset, 1979]. Podjął w nim próbę odpowiedzi na pytanie: do jakich granic może dojść postępujący proces starzenia się społeczeństwa? Ćwierć wieku, jakie w międzyczasie upłynęło, sprawia, iż wiele z ówczesnych poglądów na kwestię granic starzenia się ludności stało się nieaktualnych. Ewolucja demograficzna – przede wszystkim przemiany płodności – sprawiła, iż wizje, które przed ćwierćwieczem uchodziły za pesymistyczne, dziś stają się rzeczywistością, zaś obecne najbardziej prawdopodobne warianty prognoz zostałyby przed ćwierćwieczem uznane, prawdopodobnie, za wersje pod wieloma względami katastroficzne.
Celem niniejszego tekstu jest udzielenie odpowiedzi na zadane przez Profesora Rosseta pytanie z punktu widzenia wiedzy, jaką dysponujemy obecnie. W mojej opinii nie jest to tylko rozważanie intelektualne. Postępujący proces starzenia się ludności modyfikuje bowiem w zasadzie każdą sferę życia społecznego. Rodzi to pytanie o granice przemian ludnościowych, na które będzie odporny szeroko rozumiany system społeczno-ekonomiczny oraz o zgodność owych granic z możliwym do wystąpienia zaawansowaniem procesu starzenia się.
1. Początek okresu starości
Wbrew pozorom problem granic rozdzielających starość od „niestarości” nie jest kwestią trywialną. Wspomniany już E. Rosset w swej pracy o fundamentalnym znaczeniu dla prowadzonych w Polsce badań nad procesem starzenia się obszernie przedstawił dyskusję nad różnorodnymi granicami wyznaczającymi początek starości [Rosset, 1959: 107-134].
W niniejszym miejscu zatrzymam się jedynie chwilę na dwóch najbardziej popularnych cezurach wieku. W statystyce międzynarodowej funkcjonują bowiem dwie powszechnie używane punkty graniczne: 60 i 65 lat, świadczące o ekonomizacji pojęcia starości, wynikającej z powszechnej ingerencji
instytucji państwa w cykl życia jednostki i w efekcie jego „chronologizacji”. Prowieniencja owych cezur związana była z ustalonym w końcu XIX wieku i pierwszych dekadach wieku XX prawnym wiekiem przechodzenia na emeryturę, co nawiązywało do jeszcze dawniejszego pojmowania starości jako okresu niezdolności do pracy zawodowej. O ile jednak nasi przodkowie jako przyczynę niewykonywania pracy uznawali niemożność wynikającą z choroby, bądź braku sił, co pociągało za sobą brak określenia jakiegoś szczególnego wieku, o tyle wprowadzenie ubezpieczeń emerytalnych sprawiło, iż owo niewykonwanie pracy ściśle związane zostało z osiągnięciem konkretnego wieku. W zależności od krajowego ustawodawstwa najczęściej ów wiek był określany na 60. bądź 65. rok życia (niekiedy – jak ma to miejsce obecnie w Polsce – różnicując wiek emerytalny mężczyzn i kobiet).
Jednakże, jeśliby się ściśle trzymać logiki ustalania początku starości, należałoby obecnie mówić nie o dwóch wspomnianych wyżej cezurach, lecz oową granicę obniżyć. W trakcie ostatniego ćwierćwiecza bowiem sytuacja na rynku pracy (wysokie bezrobocie) w połączeniu z szybkimi przemianami technologicznymi (popyt na świeże, wykształcone kadry) spowodowały obniżanie się rzeczywistego przeciętnego wieku emerytalnego w wielu państwach o rozwinionej gospodarce do poziomu 55-57 lat [Szukalski, 1999]. Z drugiej strony jesteśmy jednocześnie świadkami wydłużania się trwania życia osób pięćdziesięcio-, sześćdziesięcioletnich, a także poprawy ich stanu zdrowia. Trend ten sprawia, iż osoby w wieku sześćdziesiąt, sześćdziesiąt pięć lat w pełni samodzielnie wypełniają swe role i funkcje społeczne.
Jak zatem widzimy, podstawowy problem z jednoznaczny ustaleniem wieku, od którego zaczyna się starość, polega na tym, iż wiek metrykalny (zwany niekiedy chronologicznym lub kalendarzowym) nie pokrywa się w indywidualnych przypadkach z wiekiem biologicznym (wyznaczanym przez poziom zużycia organizmu, przejawiającym się najlepiej w spadku odporności na niekorzystne czynniki zewnętrzne), wiekiem czynnościowym (zwany niekiedy funkcjonalnym, określającym stan sprawności intelektualnej i motorycznej) i wiekiem społecznym (wyznaczonym przez wypełniane w danej społeczności role społeczne). W niniejszym tekście za wiek graniczny uznawać będziemy obie wspomniane powyżej cezury, obydwie bowiem posiadają charakter czysto arbitralny, trudno byłoby znaleźć jednoznaczne przesłanki preferowania jednej. W uzasadnionych przypadkach jednakże odwoływać się będziemy do jednej z owych granic, a mianowicie gdy przywoływane źródła statystyczne podawać będą jedynie takie ograniczone dane.
2. Demograficzne determinanty starzenia się ludności
Proces starzenia się ludności to proces zwiększania się odsetka osób starych w danej populacji. Jest on wynikiem nakładania się przemian liczby osób w wieku uznanym za stary i liczby ludności ogółem.
Liczba osób starych zależna jest od dwóch czynników: liczebności generacji narodzonych sześćdziesiąt i więcej lat (lub oczywiście 65 i więcej lat, w zależności od przyjętej granicy starości) wcześniej oraz reżimu umieralności panującego w trakcie całego życia jednostek wchodzących w skład tychże generacji. Z kolei liczba ludności ogółem zależna jest od panującego w dłuższym okresie reżimu umieralności i rozrodczości, przy czym większy wpływ posiada rozrodczość.
W rezultacie, zakładając, iż dana populacja w długim okresie cechuje się stałym porządkiem urodzeń i zgonów (w takim przypadku mówi się w demografii o populacji ustabilizowanej) ustalić można odsetek ludzi starych przy zadanym poziomie umieralności (mierzonej negatywnym wskaźnikiem – dalszym trwaniem życia, określającym przeciętną liczbę lat, jaką miałby do przeżycia noworodek) i rozrodczości (mierzonej wskaźnikiem pozytywnym – współczynnikiem reprodukcji brutto, informującym o średniej liczbie córek wydawanych na świat w trakcie całego życia rozrodnego przez statystyczną kobietę).
Dla przebiegu procesu starzenia się ludności kluczowe znaczenie ma sfera rozrodczości.
Przegląd teorii płodności dokonany przez Namboodiriego i Wei’a [1998] pod kątem oczekiwań formułowanych przez daną teorię co do spodziewanego minimalnego poziomu dzietności wskazuje, iż jedynie kilka spośród nich dopuszcza możliwość obniżenia się płodności do stałego poziomu zerowego. Znakomita większość demografów formułujących wyjaśnienia przemian płodności zgodziłaby się natomiast z drugim zdaniem poniższej – cytowanej przez autorów wspomnianego artykułu – wypowiedzi J.C. Caldwella: „Z demograficznego punktu widzenia istnieją jedynie dwa rodzaje społeczeństw: jedno – w którym nieograniczona płodność przynosi korzyści ekonomiczne, i drugie – gdzie płodność nie przynosi ekonomicznych korzyści. Z powodów biologicznych i psychologicznych to pierwsze nie charakteryzuje się rodzinami z nieskończoną liczbą dzieci, to drugie zaś rodzinami bezdzietnymi”.
Wobec braku możliwości jednoznacznego określenia minimalnego poziomu dzietności odwołajmy się do zaobserwowanych w rzeczywistości w Europie najniższych wartości współczynnika dzietności teoretycznej (TFR) [Council of Europe, 2000].
Bezapelacyjnie najniższym jego poziomem charakteryzuje się ludność zamieszkiwająca obszar byłej NRD. W roku 1994 TFR przybrał tam wartość 0,77, rok wcześniej 0,78, w okresie późniejszym począł rosnąć do 0,84 w roku 1995, 0,95 w 1996, 10,6 w 1998 oraz 1,11 w 1999. Nieco wyższe wartości współczynnika dzietności teoretycznej występują w ostatnich latach (o ile nie zaznaczono inaczej dane z roku 1999) na Łotwie (1,16), w Bułgarii (1,23, przy czym w roku 1998 1,11, zaś rok wcześniej 1,09), w Hiszpanii (1,14 w roku 1996 i 1,20 w 1999), Czechach (1,16) oraz we Włoszech i Ukrainie (w roku 1998 po 1,19). Wartości z przedziału 1,2-1,3 odnotowano ostatnio w Estonii (1,24), na Słowenii (1,23), Białorusi (1,27) i Grecji (1,30). W kilku innych krajach współczynnik dzietności teoretycznej przybrał wartości niższe od 1,4. Ogółem połowa krajów europejskich to obszary, na których TFR osiągnął poziom niższy niż 1,5 dziecka.
Dziesięć lat temu, w roku 1990 jedynie w 8 państwach odnotowano taki poziom – były to głównie kraje Europy Południowej (Włochy, Hiszpania, Grecja, San Marino, Słowenia) i Środkowej (Austria, Niemcy). Obecnie droga wyżej wymienionych krajów dołączyły przede wszystkim byłej kraje socjalistyczne, w których w dekadzie lat 90. koszty transformacji ustrojowej i gospodarczej odcisnęły swe piętno również na poziomie dzietności. Spadek dzietności mierzonej TFR był tam szybki i drastyczny. Pomiędzy 1990 a 1998 współczynniki ów obniżył się: w Estonii z 2,05 na 1,21, w Bułgarii z 1,81 na 1,11, w Czechach z 1,89 na 1,16, b. NRD z 1,52 na 1,04 (1997), na Łotwie z 2,02 na 1,09, przywołajmy jedynie najbardziej spektakularne spadki. Oznacza to spadek dzietności o ok. 35-45% w ciągu 8 lat.
Tak niskie poziomy płodności są z jednej strony konsekwencją przemian kalendarza płodności (zob. szerzej [Frątczak, Chmielewska-Ptak, 1999]), z drugiej zaś – przynajmniej w byłych państwach socjalistycznych – spowodowane zostały przez trudną sytuację ekonomiczną. Stąd też nie można bez zastrzeżeń przyjąć, iż owa ekstremalnie niska dzietność utrzyma się w dłuższym okresie. Istnieje bowiem wiele przyczyn o charakterze tak fizjologicznym, aksologicznym, jak i społecznym propagujących posiadanie dzieci [Foster, 2000]. Pozwala to na założenie wzrostu skłonności do wydawania na świat dzieci w przyszłości. Prezentowana dalej w wersji podstawowej prognoza opracowana przez ONZ, choć bazuje na założeniu o utrzymaniu się poziomu płodności w Europie poniżej prostej zastępowalności pokoleń, zakłada, iż w całym półwieczu wystąpi wzrost dzietności, która w roku 2050 osiągnąć ma np. w Hiszpanii 1,68, Japonii 1,75, Włoszech 1,66, zaś we Francji, Wielkiej Brytanii i Polsce 1,9).
Z kolei pod względem przemian umieralności wiek dwudziesty jest w opinii wielu znawców uznawany za okres, w którym dokonała się prawdziwa rewolucja. Przyrost przeciętnego trwania życia w krajach rozwiniętych był bowiem wówczas większy, aniżeli w całym okresie, jaki upłynął od początku cywilizacji, tj. od epoki brązu do końca wieku XIX.
Pod koniec XX w. osiągnięty został w krajach rozwiniętych poziom trwania życia, który jeszcze dwie dekady wcześniej traktowany był jako nieosiągalny. Wielkości ustalane w przeszłości przez demografów (np. Bourgeois-Pichat w roku 1978 przewidywał, iż maksymalne możliwe do osiągnięcia trwanie życia noworodka oznaczane symbolem dla mężczyzn wynosi 73,8 lat i 80,3 lat dla kobiet, z kolei Siegel w 1980 r. szacował je na 73,8 lat dla mężczyzn, zaś dla kobiet na 79,4 lat. Jeszcze niższe wielkości przyjęto w opracowanej przez
specjalistów z ONZ prognozy z 1975 r., gdzie jako maksymalne wielkości dla lat 1995-2000 założono: mężczyźni – 73,2 lat (Francja), kobiety – 78,9 lat (Szwajcaria) [Rosset, 1979: 9]). Wielkości te zostały przekroczone już dziś w przypadku niektórych państw znacząco. Przykładowo, jeśli chodzi o trwanie życia kobiet w Japonii osiągnięto poziom 83,8 lat (dane z roku 1997), w Hiszpanii 82,5 lat (1999), w Szwajcarii 82,4 lat (1998), Francji 82,3 lat (1998), zaś w przypadku mężczyzn: 77,5 lat w Islandii (1998), 77,2 lat w Japonii (1997), 76,3 lat w Szwajcarii (1998), 76,1 lat w Izraelu (1996) [GUS, 2001: 19-20].
Trwanie życia nadal wzrasta, aczkolwiek przede wszystkim dzięki obniżce umieralności osób starych i bardzo starych, co – biorąc pod uwagę biologiczne uwarunkowania przebiegu procesu starzenia się na poziomie jednostkowym – nie pozwala na stawianie przypuszczeń o dalszym dynamicznym wzroście tego parametru. Trudno jednoznacznie określić maksymalne przeciętne trwanie życia, jakie w przyszłości zostanie osiągnięte. Obecne badania wskazują na zdecydowanie wyższe wartości od obecnie osiąganych, np. Yaschin i Iachine [1997] posługując się dwuczynnikowym modelem, uwzględniającym wpływ czynników genetycznych (tj. dziedziczenie długowieczności), mówią o 83 latach dla mężczyzn i 86 dla kobiet jako wartościach minimalnych możliwego do osiągnięcia w przyszłości przeciętnego trwania życia; inni badacze wręcz gotowi są do uznania, iż wiek ten osiągną może 90 lat¹.
Prezentowane dane użyte w wariancie podstawowym prognozy opracowanej w 1998 roku przez ekspertów ONZ-u bazują na bardziej zróżnicowanych założeniach. Mianowicie trwanie życia noworodka w latach 2040-2050 równe ma być w maksymalnych przypadkach: kobiety – 86,7 lat (Japonia), 86,4 (Norwegia), 86,0 (Francja), 85,8 (Finlandia, Szwajcaria); mężczyźni – 81,1 lat (Szwecja), 81,0 (Islandia), 80,6 (Japonia), 80,5 (Norwegia), 80,3 (Singapur). O ile w populacji kobiet przewiduje się, iż przekroczone zostaną wielkości obliczone przez Yashina i Iachina, o tyle wśród mężczyzn nadal nawet w najlepszych warunkach prognozowaną wielkość od potencjalnej granicy oddziela luka 2 lat. Tym niemniej nie przekroczona zostanie w żadnym przypadku granica 85 lat trwania życia łącznie dla obydwu płci, sugerowana jako górny pułap przez niektórych demografów [Olshansky i in., 1990], choć z drugiej strony nieaktualne staną się twierdzenia Demeny’ego z 1984 roku, gdy przewidywał, że nawet w roku 2100 w żadnym kraju świata nie zostanie osiągnięty poziom trwania życia łącznie dla obydwu płci równy 82,5 roku [Vaupel, Gowan, 1986: 430).
¹ Do jeszcze bardziej optymistycznych wyników doszli J. Vallin i F. Mesle [2001], którzy zakładając utrzymywanie się trendu z ostatnich dekad odnośnie do obniżania się umieralności – co uznali za dopuszczalne założenie – otrzymali jako przeciętne trwanie życia 95 lat dla kobiet oraz 91 lat dla mężczyzn w roku 2100.
3. Obecne zaawansowanie procesu starzenia się
Jako punkt wyjścia chciałbym przedstawić podstawowe informacje o obecnym zaawansowaniu wspomnianego procesu. Zgodnie z podstawowym celem niniejszego tekstu interesować nas będą jedynie przypadki ekstremalnie wysokiego udziału osób starych.
Zgodnie z danymi opublikowanymi przez GUS [2000: 385] na początku 1999 roku do krajów europejskich o najwyższym poziomie zaawansowania procesu starzenia się ludności mierzonym za pomocą odsetka osób w wieku 65 i więcej lat (w nawiasie 60 i więcej lat) zaliczyć należało:
| Kraj | Odsetek | Procent |
|---------------|---------|---------|
| Włochy | 17,4 | (23,1) |
| Szwecja | 17,4 | (22,1) |
| Grecja | 16,8 | (22,8) |
| Belgia | 16,6 | (21,8) |
| Hiszpania | 16,4 | (21,5) |
| Francja | 15,8 | (20,5) |
| Niemcy | 15,8 | (21,8) |
| Wielka Brytania | 15,7 | (20,4) |
| Portugalia | 15,2 | (20,5) |
| Szwajcaria | 15,1 | (20,0) |
| Polska | 12,0 | (16,5) |
W ekstremalnie wysokich przypadkach już dziś co szósty ich mieszkańiec ma ukończone 65 lat, zaś blisko co czwarty jest w wieku przynajmniej 60 lat. Porównując powyższej przedstawiony porządek państw i wielkości z odpowiednimi danymi sprzed np. dwóch dekad [Rosset, 1979: 13] widoczne są różnice. Po pierwsze, wyraźna zmiana liderów. Spośród ówczesnych pięciu państw europejskich o najwyższym poziomie odsetka osób starych miejsce swe zajmują nadal w pierwszej piątce jedynie Szwecja i Belgia. Miejsca Niemiec, Austrii i Wielkiej Brytanii zajęły natomiast państwa Europy Południowej – przede wszystkim wskutek utrzymywania się na ich obszarze bardzo niskiego poziomu urodzeń przez ostatnie dwieście lat. Po drugie, choć w przypadku państw zajmujących kilka pierwszych pozycji wzrost odsetka nie jest znaczny (o 2-3 punktów proc.), zmiana odnosząca się do krajów zajmujących dalsze pozycje jest już bardzo duża (około 4-5 punktów proc.), co niweluje wyraźne dwadzieścia lat temu wśród liderów zróżnicowanie przestrzenne procesu starzenia się. Świadczy to o postępującym w ostatnich dekadach ujednolicaniu się stopnia zaawansowania starzenia się ludności w państwach rozwiniętych.
Jeśli idzie o sytuację w naszym kraju, obecny udział osób starych kształtuje się na poziomie nie tylko znacznie niższym niż ten dotyczący liderów,
---
2 Wysoki poziom zaawansowania procesu starzenia się w Europie sprawia, iż do powyższej listy liderów dodać należy jedynie Japonię (23,1% mieszkańców w wieku 60 i więcej lat i 17,2% w wieku 65 i więcej lat), spośród państw pozaeuropejskich.
lecz również na poziomie niższym niż średni dla Europy (odpowiednio 14,7% i 20,3%). Ostatnie lata w Polsce odznaczały się jednak przyspieszonym wzrostem odsetka seniorów.
Dane te dotyczą dużych jednostek terytorialnych – państw. W przypadku posiadania danych opracowanych dla mniejszych jednostek administracyjnych okazałoby się zapewne, iż znaleźć można obszary odznaczające się większą intensywnością przemian struktury ludności według wieku i znacząco wyższymi odsetkami ludzi starych. Jako przykład przestrzennego zróżnicowania procesu starzenia się podam, iż np. w Japonii, gdzie odsetek osób w wieku 65 i więcej lat wynosi obecnie 17,2%, już dziś 247 miast i wiejskich gmin odznacza się co najmniej 30%-udziałem ludności we wspomnianym wieku, przy czym miasto Towa w stanie Yamaguchi osiągnęło rekordowy poziom 47,7% [Hiraizumi, 2000: 367]. Również w Polsce widoczne jest znaczne zróżnicowanie przestrzenne procesu starzenia się (w roku 1999 odsetek osób w wieku 65 i więcej lat przyjmował wartości od 10,1% w woj. warmińsko-mazurskim do 14,2% w woj. łódzkim, przy czym w przypadku bardziej zróżnicowanych obszarów wiejskich ekstrema wynosiły 9,0% – woj. pomorskie i 18,2% – woj. podlaskie [GUS, 2000: LXVI]), które utrzyma się w przyszłości (w roku 2020 odsetek osób w wieku 65 i więcej lat przyjmować ma wielkości od 10,5% dla woj. podkarpackiego do 19,3% w woj. łódzkim [Holzer, Serek, 2000: 96-97]).
Przedstawione powyżej wskaźniki, choć przyjmują wysokie wielkości, nie są jednocześnie nieprzekraczalną granicą procesu starzenia się ludności. W przyszłości bowiem rozwój demograficzny doprowadzić może do sytuacji, w której obecnie występujące odsetki osób starych uznane zostaną za umiarkowane. Przypomnijmy, iż z perspektywy przewidywań z roku 1975 stopień postępów procesu starzenia się w państwach najbardziej nim dotkniętych jest znacznie bardziej zaawansowany, niż to wówczas prognozowano [Rosset, 1979].
4. Długookresowe prognozy demograficzne
Należy zacząć od kilku ogólnych uwag wprowadzających, oceniających wiarygodność przedstawianych danych. Owa wiarygodność jest bardzo duża, jeśli idzie o liczbę bezwzględną przyszłych osób starych, albowiem wszystkie te osoby, które w perspektywie 60 (65) lat zasilią grupę wieku poprodukcyjnego, już obecnie żyją. Stąd też znamy ich liczebność, zaś dysponując danymi odnośnie do obecnej i spodziewanej w przyszłości umieralności (która charakteryzuje się relatywnie niewielkimi zmianami), możemy z dużym prawdopodobieństwem obliczyć liczbę osób dożywających do interesującego nas wieku.
Znacznie większym błędem obarczone są natomiast przewidywania dotyczące liczby względnej osób starych, do tego bowiem potrzebna jest znajomość nie tylko ich liczby bezwzględnej, lecz również wielkości danej populacji ogółem. Rodzi to z kolei poważne problemy związane z niemożnością dokładnego przewidywania przyszłej ewolucji płodności i migracji.
Przyszłe odsetki osób starych w niektórych państwach, głównie europejskich, wynikające z opracowanej w 1998 przez Organizację Narodów Zjednoczonych prognozy na lata 2000–2050 w wersji podstawowej przedstawiają się następująco (tabela 1).
Tabela 1. Odsetek osób starych (w %) i mediana wieku ludności (w latach)
w niektórych państwach Europy i w Japonii w roku 2030 i 2050 – wersja podstawowa
| Kraj | 2030 | | 2050 | |
|---------------|------------|---------|------------|---------|
| | 60+ | 65+ | Mediana wieku<sup>a</sup> | 60+ | 65+ | Mediana wieku<sup>a</sup> |
| Francja | 29,5 | 23,2 | 43,6 | 31,4 | 25,5 | 43,9 |
| Japonia | 34,2 | 27,3 | 49,3 | 37,6 | 31,8 | 49,0 |
| Niemcy | 34,4 | 26,1 | 47,6 | 35,3 | 28,4 | 48,4 |
| Szwecja | 32,3 | 25,5 | 45,3 | 33,4 | 26,7 | 46,3 |
| Wlk. Brytania | 30,0 | 23,1 | 43,6 | 31,3 | 24,9 | 44,5 |
| Grecja | 34,2 | 26,2 | 50,1 | 40,9 | 34,3 | 52,5 |
| Hiszpania | 34,9 | 26,4 | 51,4 | 43,2 | 36,9 | 54,3 |
| Rumunia | 28,1 | 19,7 | 47,3 | 40,0 | 30,7 | 52,2 |
| Słowenia | 32,3 | 24,8 | 48,8 | 39,4 | 31,9 | 51,5 |
| Włochy | 37,7 | 29,1 | 52,2 | 41,2 | 34,9 | 53,2 |
| Polska | 26,0 | 20,5 | 44,3 | 33,4 | 26,1 | 46,0 |
Źródło: [UN, 1999]
<sup>a</sup> jest to wiek środkowy, dzielący populację danego kraju na dwie równe części (połowa populacji jest w wieku nie wyższym, druga połowa w wieku nie niższym).
Pierwsza część powyższej tablicy zawiera dane odnoszące się do państw najbardziej zaawansowanych na drodze rozwoju demograficznego, tj. tych, które najwcześniej osiągnęły duże postępy w ograniczaniu umieralności, a jednocześnie doświadczyły znacznego spadku płodności. W Japonii, Niemczech, czy Szwecji już za trzy dekady co trzeci mieszkaniec mieć będzie ukończone 60 lat, zaś co czwarty 65 lat. Po upływie dalszych 20 lat odsetek osób starych będzie jeszcze wyższy, aczkolwiek zmiany nie będą dramatyczne: różnice wynosić będą (poza wzrostem udziału osób w wieku 65+ w Japonii) jedynie 1,5-3 punkty procentowe.
Zdecydowanie bardziej interesująco przedstawia się sytuacja w drugiej części tablicy, zawierającej głównie państwa Europy Południowej. Zwraca uwagę bowiem przodująca pozycja Hiszpanii, a nade wszystko Włoch w postępie procesu starzenia się już w roku 2030. W roku 2050 w Hiszpanii na dwudziestu obywateli tego kraju 9 mieć będzie co najmniej 60 lat, w przypadku Włoch 8. Szybkie tempo starzenia się ludności państw zaliczonych do drugiej grupy prowadzące do rekordowych odsetków ludzi starych wynika nie z konsekwentnego i wysokiego poziomu redukcji umieralności, lecz przede wszystkim z zakładanego utrzymującego się przez całe pierwsze ćwierćwiecze XXI wieku niskiego poziomu dzietności kobiet zamieszkujących te kraje, przy równoczesnym osiąganiu wieku 60 i 65 lat przez kolejne liczne generacje urodzone w okresie baby-boomu (tj. w trakcie kilkunastu lat po zakończeniu II wojny światowej). W konsekwencji, również i mediana wieku jest w tych państwach znaczaco wyższa (z reguły o 3-4 lata, a w roku 2050 w porównaniu do Francji i Wlk. Brytanii w Hiszpanii o lat 10) niż w pierwszej grupie.
W Polsce spodziewany odsetek seniorów nie należy do najwyższych. Co czwarta osoba w roku 2030 i co trzecia w 2050 mieć będzie ukończone 60 lat oraz odpowiednio co piąta i co czwarta ukończone 65 lat. Fakt, iż przyszła liczba osób starych jest w zasadzie przesądzona, zaś trudno znaleźć dziś przesłanki skłaniające do uznania, iż w perspektywie kilku-kilkunastu lat znacząco podniesie się skłonność Polak do wydawania na świat potomstwa, sprawia, iż należy podane wyżej wielkości traktować poważnie. Rodzi to uzasadnione wątpliwości co do wydolności obecnych rozwiązań w systemach usług społecznych i finansów publicznych. Tym samym rodzimi decydenci powinni, zastanawiając się nad reformami powyższych sfer, dokonywać wyborów nie ograniczonych do krótkookresowego „łatania dziur” w budżecie, lecz uwzględniających tendencje długookresowe.
Jeśli mówimy o granicach starzenia się, nie możemy zapominać, iż ONZowskie prognozy przygotowywane są w trzech wersjach: podstawowej oraz dwóch innych, różniących się między sobą przede wszystkim założeniami co do ewolucji płodności. Przyjrzymy się zatem bliżej wersji prognozy zakładającej utrzymywanie się niskiego poziomu dzietności (tj. poziomu bliskiego temu z końca XX wieku, co oznacza narastającą różnicę w stosunku do prezentowanych wcześniej założeń dla wariantu podstawowego, różnicę przez większość pięćdziesięcioletnego okresu równą ok. 0,2 dziecka na kobietę w wieku rozrodczym) w przyszłości (tabela 2), co pociągnąć za sobą powinno – w świetle przedstawionych wcześniej danych – wyższy odsetek osób starych w porównaniu z wariantem podstawowym.
Tabela 2. Odsetek osób starych (w %) i mediana wieku ludności (w latach)
w niektórych państwach Europy i w Japonii w roku 2030 i 2050 – wariant niski
| Kraj | 2030 | | 2050 | |
|---------------|------------|---------|------------|---------|
| | 60+ | 65+ | Mediana wieku | 60+ | 65+ | Mediana wieku |
| Francja | 31,5 | 24,7 | 46,1 | 36,4 | 29,6 | 49,8 |
| Japonia | 36,1 | 28,8 | 51,3 | 42,9 | 36,3 | 54,3 |
| Niemcy | 36,2 | 27,6 | 49,6 | 40,1 | 32,2 | 53,2 |
| Szwecja | 33,4 | 26,4 | 46,9 | 36,8 | 29,4 | 50,4 |
| Wlk. Brytania | 32,1 | 24,8 | 46,3 | 36,6 | 29,1 | 50,7 |
| Grecja | 35,0 | 26,8 | 50,8 | 44,1 | 37,0 | 55,6 |
| Hiszpania | 35,9 | 27,2 | 52,2 | 47,0 | 40,2 | 57,7 |
| Rumunia | 28,8 | 20,2 | 48,0 | 43,1 | 33,1 | 55,3 |
| Słowenia | 33,0 | 25,4 | 49,5 | 42,6 | 34,5 | 54,6 |
| Włochy | 39,3 | 30,3 | 53,6 | 46,2 | 39,1 | 57,4 |
| Polska | 26,9 | 21,2 | 45,4 | 36,8 | 28,8 | 49,8 |
Źródło: [UN, 1999]
Zgodnie z oczekiwaniami przyjęciu założenia o niższym poziomie płodności towarzyszą wyższe odsetki osób starych, aczkolwiek w większości przypadków – wskutek relatywnie niewielkiej różnicy pomiędzy dwoma zestawami założeń co do ewolucji dzietności – wzrost jest umiarkowany. Zwracają uwagę jednakże dane dotyczące frakcji osób w wieku 60 i więcej lat dotyczące Hiszpanii i Włoch dla roku 2050. Ziszczenie się tego wariantu prognozy oznaczałoby bowiem, iż blisko połowa wszystkich mieszkańców wymienionych krajów byłaby seniorami. Nawet przyjęcie jako cezury starości wyższego o pięć lat wieku niewiele zmieniłoby obraz – nadal dwie piąte obywateli wspomnianych państw to osoby stare. Zwróćmy uwagę również na bardzo wysoką medianę wieku – przekraczającą 57 lat. Jest to kolejna przesłanka nakazująca pomyśleć, iż w przypadku ziszczenia się tego wariantu po roku 2050 kraje Europy Południowej byłyby skazane na automatyczną eskalację procesu starzenia się.
Ponownie widzimy, iż dane odnoszące się do Polski, choć wyższe o 2,5–3 punkty procentowe od poprzedniego wariantu, nadal w porównaniu z państwami Europy Południowej są niskie i nie różnią się prawie od wielkości odnotowywanych dla krajów obecnie najbardziej zaawansowanych w postępie procesu starzenia się ludności.
Do powyższych dwóch wariantów prognozy ONZ dodać można by prognozę opracowaną przez grupę badawczy skupionych wokół dwóch holenderskich instytucji: Centralnego Biura Statystycznego (Statictics Netherlands) i Interdyscyplinarnego Instytutu Badań Ludnościowych (NIDI) [de Beer, van Wissen, 1999], prognozę o tyle ciekawą, iż zakładającą występowanie dwóch odmiennych trendów w przyszłości. Pierwszy z nich, mówi o postępującej konwergencji zachowań demograficznych\(^3\), co prowadzi na naszym kontynencie do zanikuróżnicowania umieralności i płodności w ciągu najbliższego półwiecza, a jednocześnie zbliża do osiągnięcia zastępowalności pokoleń. Drugi przypadek zakłada utrzymującą się – a w wielu przypadkach wzrastającą – dywersyfikację zachowań demograficznych, co w dłuższym okresie prowadzi do dużych różnic, jeśli idzie o strukturę wieku ludności poszczególnych krajów. Z punktu widzenia celu niniejszego opracowania ważne jest jedynie zaznaczenie, iż otrzymane w wyniku pracy holenderskich demografów rezultaty są z reguły – niezależnie od przyjętego scenariusza – nieco bardziej optymistyczne od prognoz opracowanych przez ONZ (odsetek seniorów jest niższy średnio o 2–3 punkty proc.). Jedyna różnica w tym zakresie
---
\(^3\) Choć samo pojęcie „zachowanie demograficzne” używane jest w demografii od dawna, traktowane jest jako pojęcie pierwotne, samo przez się zrozumiałe, nie wymagające definiowania. Tym niemniej, przyjmijmy „roboczą” definicję, iż zachowanie demograficzne to ogół reakcji osobnika wywołanych czynnikami zewnętrznymi (sytuacja), bądź wewnętrznymi (potrzeby, zamiary), odnoszących się do wyboru realizowanej strategii doboru partnera i miejsca zamieszkiwania oraz strategii reprodukcyjnej i zdrowotnej.
dotyczy państw Europy Wschodniej w wariancie zakładających utrzymanie się zróżnicowania – w tym przypadku jako skutek utrzymywania się bardzo niskiego poziomu płodności odsetek ludzi starych jest w przypadku np. Bułgarii, Rumunii czy Estonii nieco wyższy, niż ten uzyskany przez ekspertów z ONZ.
Prezentowane wcześniej wielkości dotyczące „liderów” są zapewne dla większości czytelników niewyobrażalne, przede wszystkim ze względu na trudności z wyobrażeniem sobie społeczno-ekonomicznych konsekwencji ziszczenia się przedstawionych prognoz. Pocieszyć się możemy tym, iż prezentowane w tab. 2 wielkości obliczone zostały przy założeniu mało prawdopodobnego scenariusza ewolucji płodności. Przyjęcie mało realnych założeń co do przyszłego przebiegu poszczególnych elementów ruchu naturalnego zbliża nas do wielkości prezentowanych w następnym punkcie.
5. Scenariusze katastroficzne
Ze względu na – często świadomie przez autorów wybierane – mało prawdopodobne założenia trudno otrzymane wyniki nazwać prognozami, czy nawet projekcjami (choć w tym przypadku istnieje zbliżona pojęciowo kategoria projekcji ostrzegawczej, mającej unacznicić długookresowe skutki utrzymywania się danego, uznanego z pewnych względów za ekstremalny, a nawet zagrażający, reżimu demograficznego). Bardziej właściwa jest nazwa scenariusza rozwoju demograficznego. Prezentowane poniżej scenariusze nazwalem katastroficznymi, choć należałoby być może nazwać przynajmniej część z nich scenariuszami optymistycznymi, lub nawet hurraoptymistycznymi, ze względu na wiarę w możliwość znacznego ograniczenia umieralności w przyszłości. Tym niemniej pozwolę sobie zostać przy pierwszym określeniu, zważwszy na wyniki dotyczące struktury wieku poddanych operacjom statystycznym populacji, a zwłaszcza na społeczne konsekwencje tychże wyników. Pierwszy prezentowany scenariusz autorstwa J. Vaupela i A. Gowan [1986] bazuje na założeniu o utrzymywaniu się w ciągu stu lat pomiędzy rokiem 1980 a 2080 w USA spadku umieralności we wszystkich grupach wieku o 2% rocznie. Prowadzi to do zmniejszenia się po upływie wieku częstości występowania zgonów o 7/8 i przewidywanego trwania życia kobiet urodzonych w 1980 równego 102 lata. W takim przypadku, przyjmując brak zmian w sferze płodności, osoby w wieku 65 i więcej lat stanowiłyby w roku 2080 38% ogółu mieszkańców Stanów Zjednoczonych (z czego blisko połowa, bowiem 47%, miałaby przynajmniej 85 lat). Wielkość ta nie odbiega znacząco od udziałów przewidywanych dla roku 2050 w niektórych krajach Europy, osiągnięta została jednakże w odmiennych uwarunkowaniach demograficznych, tzn. przy znacznie wyższym poziomie płodności.
6. Podsumowanie
Dokonany w niniejszym tekście przegląd prognoz pod kątem ustalenia maksymalnego stopnia zaawansowania procesu starzenia się wskazuje, iż w perspektywie półwiecza w wielu państwach osoby w wieku 60 lat i więcej stanowić będą 1/3 ludności, w ekstremalnie wysokich przypadkach nawet ponad 40%. Utrzymywanie się w dłuższym okresie płodności na bardzo niskim poziomie zaowocować może zaś osiąganiem później jeszcze wyższych odsetków.
W przywoływanym we wprowadzeniu do niniejszego tekstu opracowaniu Edward Rosset [1979] uznał na podstawie przeglądu literatury demograficzno-ekonomicznej, iż granicą wydolności systemów społeczno-gospodarczych współczesnego świata jest odsetek osób starych sięgający 15% w przypadku osób w wieku 65 i więcej lat, bądź 20% w przypadku seniorów w wieku 60 i więcej lat. Wersja najbardziej prawdopodobnego rozwoju ludnościowego opracowana przez ekspertów ONZ wskazuje, iż w perspektywie kilkudziesięciu lat w warunkach krajów wysoko rozwiniętych poziomów zostanie na pewno przekroczony znacznie – w ekstremalnych warunkach dwukrotnie. Przyjęcie zaś bardziej pesymistycznych założeń co do przemian płodności i bardziej optymistycznych co do przemian umieralności prowadzi do wyłaniania się struktur wg wieku, które trudno nazwać inaczej jak katastrofalnymi. Z tak zaawansowanym procesem starzenia się ludności bezpośrednio związana jest kwestia depopulacji. W warunkach długotrwałego utrzymywania się płodności poniżej poziomu zastępowalności pokoleń pojawi się bowiem proces wyłudniania, liczebnego zmniejszania się społeczeństw. Samo to zjawisko nie jest samo w sobie niebezpieczne (pomijając względy geopolityczne), problem staje się natomiast dlatego, gdyż pogłębia kłopoty związane ze starzeniem się populacji.
Starzenie się społeczeństw będzie najprawdopodobniej jako proces po-wszechny i nieunikniony najważniejszym procesem kształtującym oblicze świata w perspektywie najbliższego półwiecza. Świadome tego gremia badaczy zjawisk społecznych oraz decydentów politycznych już dzisiaj podejmują działania, mające – dzięki zastosowaniu porównywalnych metod badawczych i mierników, pozwalających na zestawienie efektów prowadzenia różnorodnych w poszczególnych krajach polityk wobec ludzi starych i wobec starości – umożliwić lepsze przygotowanie się do przyszłych wyzwań (zob. National Research Council, 2001). Obecnie bowiem żadna instytucja i żaden kraj na świecie nie są w pełni przygotowane do przeciwdziałania potencjalnym zagrożeniom wynikającym z przyspieszonego procesu starzenia się ludności. Podstawową przyczyną owego braku przygotowania jest fakt, iż charakterystyki zbiorowości osób starych, a zwłaszcza osób sędziwych, będą inne niż obecnie, w znacznym stopniu wskutek podwójnego charakteru procesu starzenia się ludności (tj. wzrostu w ramach populacji ludzi starych odsetka osób sędziwych – zob. [Szukalski, 2000]).
Wiele napisano, również i w Polsce, o ekonomicznych konsekwencjach procesu starzenia się (zwłaszcza o jego destruktywnym z punktu widzenia finansów publicznych wpływie na system ubezpieczeń społecznych i ochrony zdrowia). Znacznie mniej wiadomo natomiast o implikacjach wzrostu odsetka ludzi starych dla kształtowania się relacji międzypokoleniowych tak w skali makro (państwo, społeczeństwo), mezo (społeczeńność lokalna), jak i mikro (rodzina). Próbą wyjaśnienia podstawowej przyczyny niepewności co do różnorodnych długookresowych konsekwencji starzenia się ludności jest postawiona przez małżeństwo Rileyów [2000] hipoteza strukturalnego opóźnienia (structural lag), mówiąca o nienadążaniu w dotrzymywaniu kroku przemianom demograficznym (wydłużanie się trwania życia i okresu zaawansowanej starości) przez instytucje społeczne (rozumiane w szerokim Veblenowskim znaczeniu) i organy administracyjne. Autorzy tej koncepcji uważają, iż w przyszłości podstawową przeszkodą dla integracji osób starych i sędziwych będą zwłaszcza: stałość nawyków myślowych funkcjonujących w społeczeństwie odnośnie do praw i obowiązków osób w danym wieku (np. emerytury jako okres całkowitej dezaktywacji zawodowej) oraz niemożność szybkiej instytucjonalizacji nowych sytuacji rodzinnych wynikających z podwójnego charakteru procesu starzenia się ludności (np. określenie statusu pradziadka, wzajemnych praw i obowiązków tak sędziwych rodziców i ich dzieci w wieku emerytalnym, jak i sędziwych osób i ich dorosłych wnuków). Niestety, przemiany świadomościowe są najtrudniejsze do inicjowania i pobudzania, co sprawia, iż z reguły poszukiwane są prostsze rozwiązania.
Zadaniem decydentów jest już dziś przygotowywanie się do różnorodnych problemów, jakie przynieść może w przyszłości utrzymywanie się reżimu demograficznego. Spośród licznych metod rozwiązywania problemów związanych z nadmiernym rozrostem udziału osób starych, w tym miejscu wspomnieć chciałbym jedynie o trzech, jak sądzę, nie najbardziej oczywistych, choć pod wieloma względami najprostszych. Po pierwsze, skuteczna polityka proro-
---
4 Ważnymi problemami są np.: 1) czy relacje międzypokoleniowe w przyszłości w efekcie przyspieszonego procesu starzenia się ludności nie będą skażone piętnem ageismu, czyli dyskryminacji na tle wieku; 2) kwestia sprawiedliwości i równości międzypokoleniowej, zagrożonej w obecnych realiach ekonomiczno-politycznych przez wzrost odsetka osób starych (zob. szerzej [Szukalski, 2000a]).
5 Problemy związane być mogą z występowaniem lokalnych „oaz starości”, tj. obszarów na których procesy migracyjne i długotrwałe utrzymywanie się płodności na bardzo niskim poziomie pociągać za sobą będą pojawianie się ekstremalnie wysokich odsetków ludzi starych. Oczekiwać należy, iż w niektórych przypadkach osoby stare stanowić mogą większość mieszkańców danego terytorium (przypomnijmy przykład japońskiego miasta Towa, gdzie już obecnie 47,7% ludności to seniorzy w wieku 65 i więcej lat). W konsekwencji, lokalne samorządy mogą nie być w stanie – mimo chęci i znacznych środków finansowych – spełniać swych zadań ukierunkowanych na interesującą nas subpopulację, tj. dostarczać potrzebnych osobom starym usług społecznych.
dzinna – a dokładniej pronatalistyczna – stanowi najprawdopodobniej najefektywniejsze narzędzie, oddziałujące bezpośrednio na sferę w najwyższym stopniu odpowiedzialną za przyspieszone starzenie się – na płodność. Po drugie, jako namiastkę polityki pronatalistycznej traktować należy politykę migracyjną, ukierunkowaną na pozyskiwanie odpowiedniej liczby imigrantów o właściwych z punktu widzenia interesów państwa przyjmującego kwalifikacjach. Po trzecie, obniżanie odsetka osób starych dokonać się może również poprzez redefinicję starości, podwyższanie wieku uznawanego za początek starości (tj. uprawniającego do świadczeń, do których uprawniona jest ta kategoria ludności), np. z 60 lat na 65, czy 67, czemu sprzyja dobry stan zdrowia dzisiejszych seniorów w krajach wysoko rozwiniętych.
Każda z powyższych polityk stosowana jest w wielu państwach (w różnym zakresie i z różnym skutkiem) i przeciwdziałać może osiąganiu przez społeczeństwa przyszłości nowych, ekstremalnie wysokich granic starzenia się. Tekst ten niech brzmi zatem jako złowieszcze memento ostrzegające przed skutkami zaniechania jakichkolwiek działań zapobiegawczych konsekwencjom procesu starzenia się ludności.
Literatura
Caselli G., Vallin J., 2001, Une demographie sans limite?, „Population”, vol. 56, nr 1-2, Janvier-Avril, 51-83.
Council of Europe, 2000, Recept demographic development, Strasbourg.
de Beer J., van Wissen L. (eds.), 1999, Europe: One continent, different worlds. Population scenarios for 21st century, Kluwer Academic Press, Dordrecht.
Foster C., 2000, The limits to low fertility: A biosocial approach, „Population and Development Review”, vol. 26, nr 2, June, 209-234.
Golini A., 1999, Levels and trends offertility in Italy: Are they desirable or sustainable?, „Population Bulletin of the United Nations”, nos. 40/41, 247-265.
GUS (Główny Urząd Statystyczny), 2001, Trwanie życia w 2000 r., „Informacje i Opracowania Statystyczne”, Warszawa.
Hiraizumi W., 2000, Mass longevity transforms our society, „Proceedings of the American Philosophical Society”, vol. 144, nr 4, December, 361-383.
Kuijsten A., 1999, Demografiction, [w:] Kuijsten A., de Gans H., de Feijter H. (eds.), The joy of demography... and other disciplines. Essays in honour of Dirk van de Kaa, Thela-Thesis, Amsterdam, 83-102.
Namboodiri K., Wei L., 1998, Fertility theories and their implications regarding how low cap low fertility be, „Genus”, vol. LIV, nr 1-2, 37-55.
National Research Council, 2001, Preparing for an aging world. The case for cross-national research, National Academy Press, Washington, D.C.
Olshansky S.J., Carnes B.A., Cassel Ch., 1990, In search of Methuselah: Estimating the upper limits to human longevity, „Science”, vol. 250, 2 November, 634-640.
Riley M.W., Riley J.W. Jr., 2000, Age integration: Conceptual and historical background, „The Gerontologist”, vol. 40, nr 3, 266-270.
Sartor N., 1999, Generational accounts for Italy, [w:] Auerbach A.J., Kotlikoff L.J., Leibfritz W. (eds.), Generational accounting around the world, University of Chicago Press, NBER, Chicago, London, 299-323.
Uhlenberg P., 1992, Population aging and social policy, „Annuat Review of Sociology”, vol. 18, 449-476.
UN (United Nations), 1999, World population prospects. The 1998 revision, vol. I: Comprehensive tables, New York.
Vallin J., Meslé F, 2001, Vivre au-delà de 100 ans, „Population et Sociétés”, nr 365, Février, 1-4. | <urn:uuid:821bb58c-2be2-44dd-b7b2-6926c0827fae> | finepdfs | 4.199219 | CC-MAIN-2022-27 | https://repozytorium.uni.lodz.pl/xmlui/bitstream/handle/11089/4125/Polska_2000_Plus_Starzenie_sie_spoleczenstw.pdf?sequence=1&isAllowed=y | 2022-07-05T01:16:53+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656104506762.79/warc/CC-MAIN-20220704232527-20220705022527-00639.warc.gz | 539,029,217 | 0.934838 | 0.999961 | 0.999961 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"fra_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2037,
4919,
7747,
10704,
13619,
16248,
19152,
22422,
25610,
28617,
31260,
34141,
37346,
40436,
40757
] | 1 | 0 |
Szkice 9
Stanisław Przybyszewski jako twórca kryminału
Powieść kryminalna to: „odmiana powieści, w której podstawową dominantą kompozycyjną jest fabuła powiązana ze zbrodnią, jej dokonywaniem oraz wyjaśnieniem przyczyn i ujawnieniem osoby sprawcy". 1 Jej symboliczny początek jako gatunku stanowi wydanie, uważanego za prototyp powieści detektywistycznej, opowiadania Allana Edgara Poe pt. Zabójstwo przy Rue Morgue, przypadające na rok 1841. Jednak za pierwszy, w pełni realizujący założenia formalne powieści detektywistycznej utwór, uważa się Studium w szkarłacie Arthura Conan Doyle'a.
jowcami, a czoła stawiał im dzielny detektyw, obowiązkowo Polak.
Za sprawą licznych modyfikacji, jakie miały miejsce w obrębie gatunku, dziś na jego gruncie wyróżnić można cztery odmiany: powieść sensacyjno-awanturniczą, charakteryzującą się fabułą osnutą wokół tajemniczych przygód (w tym także przygód miłosnych) głównego bohatera – najczęściej wyjętego spod prawa dżentelmena; powieść detektywistyczną, w której nacisk położony jest na rozwiązanie zagadki śledztwa przez stosującego metodę dedukcji, nietuzinkowego detektywa; czarny kryminał amerykański, koncentrujący fabułę na próbie schwytania przestępcy i udowodnienia mu winy przez zaangażowanego w sprawę, nieprzebierającego w środkach i nie zawsze jednoznacznie pozytywnego detektywa; oraz charakterystyczną dla państw socjalistycznych odmianę milicyjną, łączącą w sobie cechy kryminału sensacyjnego i detektywistycznego z socjalistyczną powieścią tendencyjną.
Należy jednak pamiętać, że powieść kryminalna już w latach wcześniejszych stanowiła obiekt zainteresowań wielu polskich twórców, którzy charakterystyczne dla niej motywy i wątki umieszczali w utworach gatunkowo odmiennych. Co wspólnego z ma tym fascynujący się złem, występkiem i wszelką psychiczną dewiacją modernistyczny pisarz, Stanisław Przybyszewski?
Choć Słownik literatury popularnej 3 podaje, że z czasem sytuacja polskiego kryminału zmieniła się na lepsze, szczególnie w okresie międzywojennym, to – według Tomasza Bielaka 4 – do roku 1925 ukazały się zaledwie dwie powieści o podtytule wskazującym na ten gatunek: Zbrodnia w starym mieście. Powieść kryminalna osnuta na tle stosunków warszawskich Marcina Pełki i Czerwony błazen. Tajemnica garderoby nr 3. Powieść kryminalna z życia warszawskiego Aleksandra Błażejewskiego, a faktyczny jego rozkwit nastąpił dopiero po roku 1956.
Na gruncie polskim powieść kryminalna zaistniała nieco później niż Europie Zachodniej. Pierwszym zanotowanym utworem pretendującym do tego miana, była wydana w 1872 roku Sprawa kryminalna Józefa Ignacego Kraszewskiego. Dzieło to dotyczy śledztwa w sprawie rzekomego zabójstwa właściciela wsi Orygowce, Daniela Tremmera, który – jak się później okazuje – sam je upozorował, by pod fałszywym nazwiskiem związać się z ukochaną Leokadią. Jednak, jak zauważa Anna Martuszewska 2 , utwór ten gatunkowo dużo bliższy jest powieści obyczajowej niż kryminalnej. Na gruncie tej ostatniej, zresztą, jeszcze w pierwszej dekadzie XX wieku funkcjonowały przede wszystkim tłumaczenia utworów angielskich i francuskich oraz jedynie nieliczne próby zmierzenia się z gatunkiem, kończące się najczęściej kiepskim efektem. Charakterystyczne, że realizowały one zbliżony schemat fabularny – akcja rozgrywała się zwykle za granicą, negatywni bohaterowie, w tym morderca byli obcokra-
kładów twórczego wykorzystania kryminalno-sensacyjnego schematu fabularnego. 6 Utwór ten opowiada o losach słynącego z ostrego pióra dziennikarza Henryka Bieleckiego, który po śmierci swojego przyjaciela genialnego pisarza Jerzego Górskiego postanawia wydać jego dramaty pod własnym nazwiskiem. Decyzja ta jest źródłem dalszych komplikujących się wraz z rozwojem fabuły losów bohatera, których częścią nieodzowną staje się zbrodnia. W powieści mamy do czynienia jednak nie z jednym, a aż siedmioma zgonami. Choć – paradoksalnie – żadnego z morderstw nie popełnia Bielecki, dyskusji nie podlega jego odpowiedzialność za nie. Mężczyzna wykorzystuje bowiem brak umiejętności pływackich Łucji i doprowadza do utonięcia szantażującej go partnerki. Porzuconą przez niego kochankę, Adę Karską zabija natomiast upokorzony przez nią arystokrata Roman Poraj, który przyczynia się również do śmierci zagrażającego Bieleckiemu Kotowicza i który, nie mogąc udźwignąć jarzma dokonanych zbrodni, także swe życie decyduje się zakończyć strzałem z pistoletu. Z kolei Jerzego Górskiego, swojego przyjaciela, Bielecki utwierdza w przekonaniu, że śmierć jest sposobem wyzwolenia się z ograniczeń ciała, w wyniku czego mężczyzna popełnia samobójstwo. Podobny los wybiera także Nina, która dowiedziawszy się o zdradzie Henryka, rzuca się pod koła nadjeżdżającego pociągu. Przyznawszy się do wszystkich popełnionych zbrodni, ginie wreszcie i sam Bielecki, a śmierć zadaje mu malarz Borsuk, któremu w ramach eksperymentu Henryk uprzednio spalił artystyczny dorobek życia. Co istotne, wśród wymienionych wyżej ofiar nie sposób znaleźć osobę niewinną. Wszystkie one swoim postępowaniem w pewien sposób zasłużyły na swój los, a zabójca – w myśl stwierdzenia Slavoja Žižka 7 – usuwając je realizuje jedynie pragnienia grupy, której część stanowią.
Źródło: Wikipedia
Stanisław Przybyszewski
Otóż, jedna z pozycji jego „niechlubnego" dorobku prozatorskiego, bo już od czasów jemu współczesnych uważa się, że „wszystkie liczne powieści nie tylko nie wnoszą żadnych nowych wartości, ale przeciwnie – stanowią smutny dokument postępującego nieodwołalnie naprzód rozkładu twórczości Przybyszewskiego" 5 , wydana w latach 1911-1912 trylogia Mocny człowiek, stanowi jeden z pierwszych przy-
Poza planem fabularnym morderstwo jest tu jednak wpisane także w warstwę ideową. Tytułowy mocny człowiek przekracza przyjęte normy moralne i etyczne – popełnia zbrodnie, by udowodnić sobie samemu, że jest jednostką wybitną, która ma władzę nad własną wolą, że to on decyduje o swoich czynach a nie, że są one zdeterminowane przez zewnętrzne czynniki. Można by zatem rzec, że postać stworzona przez Przybyszewskiego jest doskonalszą, bo w pewnym sensie odnoszącą
(Dokończenie na stronie 10) | <urn:uuid:365e1c37-de3b-426f-b8d5-95d72bdefa09> | finepdfs | 3.916016 | CC-MAIN-2021-04 | http://www.gazetakulturalna.zelow.pl/images/stories/pdf/9_2017_9.pdf | 2021-01-22T16:22:28+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-04/segments/1610703530835.37/warc/CC-MAIN-20210122144404-20210122174404-00017.warc.gz | 140,138,953 | 0.999921 | 0.999921 | 0.999921 | [
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
6178
] | 1 | 0 |
SPRAWOZDANIE Z BADAŃ nr 1220/W/13
Zleceniodawca: PSSE - Złotów
Numer protokołu pobrania próbki: ON.HK-466/2-199/13
Próbka pobrana i dostarczona przez: PSSE - Złotów
A. Łosoś
Rodzaj próbki: Woda do spożycia
Stan próbki: Dobry
Miejsce pobrania: Wodociąg publiczny - Złotów
Sieć – Złotów, ul. Boh. Westerplatte 12
pomieszczenie przy wodomierzu głównym
| L.p. | Parametr | Wynik | Niepewność *a,b (dla badań akredytowanych) | Jednostka | Dopuszczalne wartości wskaźników* | Identyfikator metody badawczej |
|------|---------------------------------|---------|---------------------------------------------|---------------------|-----------------------------------|-------------------------------|
| 1 | MętnośćQ | 0,17 | ±0,13 | FNU (1FNU=1NTU) | 1 | PN-EN ISO 7027:2003 |
| 2 | BarwaQ | 7,5 | ±1,3 | mgPt/l | | PN-EN ISO 7887: 2012 rozdz. 7 |
| 3 | ZapachQ (23±2°C) | akceptowalny | - | ---- | | PN-EN 1622:2006 |
| 4 | SmakQ (23±2°C) | akceptowalny | - | ---- | | PN-EN 1622:2006 |
| 5 | pHQ | 7,5 | ±0,3 | pH | 6,5-9,5 | W/PB-33 wyd. 1 z 14.01.2011 r. |
| 6 | Przewodność elektryczna właściwa w 25°CQ | 497 | ±18 | µS/cm | 2500 | PN-EN 27888: 1999 |
| 7 | Amonowy jonQ | 0,09 | ±0,01 | mg/l | 0,50 | PN-C-04576.4: 1994 |
| 8 | ŻelazoQ | 59 | ±4 | µg/l | 200 | PN-ISO 6332:2001 |
| 9 | ManganQ | 35 | ±7 | µg/l | 50 | W/PB-29 wyd. 1 z 19.12.2008 r. |
| 10 | Ogólna liczba mikroorganizmów w 22°C po 72hQ | 9 | (10±4) | jtk/l ml | bez nieprawidłowych zmian | PN-EN ISO 6222:2004 |
| 11 | Liczba bakterii grupy coliQ | 0 | - | jtk/100ml | 0 | PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009 |
| 12 | Escherichia coliQ | 0 | - | jtk/100 ml | 0 | PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009 |
| 13 | Enterokoki kaloweQ | 0 | - | jtk/100ml | 0 | PN-EN ISO 7899-2:2004 |
a- niepewność badań fizyczno-chemicznych - niepewność rozszerzona, oszacowana podczas walidacji, dla poziomu ufności 95%, przy k=2
b- dla badań mikrobiologicznych podawany jako 95% przedział ufności dla wyników od 4 do 200 jtk bakterii
Podawane na sprawozdaniu z badań niepewności nie uwzględniają niepewności pobierania próbek
Q - , badanie akredytowane przez PCA - jest zamieszczone w zakresie akredytacji PCA nr AB 616
* Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 29.03.2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417, zm. Dz.U. 2010 r. nr 72,poz. 466)
1) Akceptowalny przez konsumentów i bez nieprawidłowych zmian
2) Dopuszczalne są pojedyncze bakterie wykrywane sporadycznie, nie w kolejnych próbkach, do 5% próbek w ciągu roku.
Pila, dnia 06.09.2013r.
Data sporządzenia sprawozdania
Data i podpis osoby autorzyjącej sprawozdanie w części fizyczno-chemicznej i sensorycznej
Koniec sprawozdania
Wyniki odnoszą się wyłącznie do badanej próbki. Sprawozdanie z badań bez pisemnej zgody Kierownika Oddziału Laboratoryjnego PSSE w Pile, nie może być powielane inaczej niż w całości. Klient ma prawo złożyć pisemną reklamację dotyczącą badań w terminie 7 dni liczب od daty stempla pocztowego lub potwierdzenia przyjęcia sprawozdania z badań.
SPRAWOZDANIE Z BADAŃ nr 1221/W/13
Zleceniodawca: PSSE - Złotów
Numer protokołu pobrania próbki: ON.HK-466/2-198/13
Próbka pobrana i dostarczona przez: PSSE - Złotów
A. Łosoś
Rodzaj próbki: Woda do spożycia
Stan próbki: Dobry
Miejsce pobrania: Wodociąg publiczny - Złotów
Sieć – Złotów, ul. Okrężna 3 - pralnia
| L.p. | Parametr | Wynik | Niepewność ± b (dla badań akredytowanych) | Jednostka | Dopuszczalne wartości wskaźników * | Identyfikator metody badawczej |
|------|---------------------------|-------|------------------------------------------|-----------|-----------------------------------|-------------------------------|
| 1 | Mętność Q | 0,41 | ±0,08 | FNU | 1 | PN-EN ISO 7027:2003 |
| 2 | Barwa Q | 7,5 | ±1,3 | mgPt/l | | PN-EN ISO 7887: 2012 rozdz. 7 |
| 3 | Zapach Q (23±2°C) | akceptowalny | - | --- | | PN-EN 1622:2006 |
| 4 | Smak Q (23±2°C) | akceptowalny | - | --- | | PN-EN 1622:2006 |
| 5 | pH Q | 7,5 | ±0,3 | pH | 6,5-9,5 | W/PB-33 wyd. 1 z 14.01.2011 r. |
| 6 | Przewodność elektryczna właściwa w 25°C Q | 408 | ±15 | µS/cm | 2500 | PN-EN 27888: 1999 |
| 7 | Amonowy jon Q | <0,05 | - | mg/l | 0,50 | PN-C-04576-4: 1994 |
| 8 | Żelazo Q | 101 | ±7 | µg/l | 200 | PN-ISO 6332:2001 |
| 9 | Mangan Q | 24 | ±5 | µg/l | 50 | W/PB-29 wyd. 1 z 19.12.2008 r. |
| 10 | Ogólna liczba mikroorganizmów w 22°C po 72h Q | 130 | (130±16) | jtk/1 ml | bez nieprawidłowych zmian | PN-EN ISO 6222:2004 |
| 11 | Liczba bakterii grupy coli Q | 0 | - | jtk/100ml | 0 | PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009 |
| 12 | Escherichia coli Q | 0 | - | jtk/100 ml| 0 | PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009 |
| 13 | Enterokoki kalowe Q | 0 | - | jtk/100ml | 0 | PN-EN ISO 7899-2:2004 |
a- niepewność badań fizyczno-chemicznych – niepewność rozszerzona, oszacowana podczas walidacji, dla poziomu ufności 95%, przy k=2
b- dla badań mikrobiologicznych podawany jako 95% przedział ufności dla wyników od 4 do 200 jtk. bakterii
Podawane na sprawozdaniu z badań niepewności nie uwzględniają niepewności pobierania próbek
Q = „badanie akredytowane przez PCA” - jest zamieszczone w zakresie akredytacji PCA nr AB 616
*Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 29.03.2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. Nr 61, poz. 417, zm. Dz.U. 2010 r. nr 72, poz. 466)
1) Akceptowalny przez konsumentów i bez nieprawidłowych zmian
2) Dopuszczalne się pojedyncze bakterie wykrywane sporadycznie, nie w kolejnych próbkach, do 5% próbek w ciągu roku.
Pila, dnia 06.09.2013 r.
Data sporządzenia sprawozdania
Młodszy Asystent
PSSE w Pile
Data i podpis osoby autoryzującej sprawozdanie w części mikrobiologicznej
Kierownik Oddziału Laboratoryjnego
PSSE w Pile
Koniec sprawozdania
Wyniki odnoszą się wyłącznie do badanej próbki. Sprawozdanie z badań bez pisemnej zgody Kierownika Oddziału Laboratoryjnego PSSE w Pile, nie może być powielane inaczej niż w całości. Klient ma prawo złożyć pisemną reklamację dotyczącą badań w terminie 7 dni licząc od daty stempla pocztowego lub potwierdzenia przyjęcia sprawozdania z badań.
SPRAWOZDANIE Z BADAŃ nr 1222/W/13
Zleceniodawca: PSSE - Złotów
Numer protokołu pobrania próbki: ON.HK-466/2-200/13
Próbka pobrana i dostarczona przez: PSSE - Złotów
A. Łosoś
Rodzaj próbki: Woda do spożycia
Stan próbki: Dobry
Miejsce pobrania: Wodociąg publiczny - Złotów
Sieć – Złotów, ul. Matejki 2
– pomieszczenie przy wodomierzu głównym
| L.p. | Parametr | Wynik | Niepewność a, b (dla badań akredytowanych) | Jednostka | Dopuszczalne wartości wskaźników* | Identyfikator metody badawczej |
|------|---------------------------|---------|---------------------------------------------|---------------|-----------------------------------|-------------------------------|
| 1 | MętnośćQ | 0,18 | ±0,03 | FNU | 1 | PN-EN ISO 7027:2003 |
| 2 | BarwaQ | 7,5 | ±1,3 | mgPt/l | | PN-EN ISO 7887: 2012 rozdz. 7 |
| 3 | ZapachQ (23±2°C) | akceptowalny | - | --- | | PN-EN 1622:2006 |
| 4 | SmakQ (23±2°C) | akceptowalny | - | --- | | PN-EN 1622:2006 |
| 5 | pHQ | 7,5 | ±0,3 | pH | 6,5-9,5 | W/PB-33 wyd. 1 z 14.01.2011r. |
| 6 | Przewodność elektryczna właściwa w 25°CQ | 498 | ±18 | μS/cm | 2500 | PN-EN 27888: 1999 |
| 7 | Amonowy jonQ | <0,05 | - | mg/l | 0,50 | PN-C-04576-4: 1994 |
| 8 | ŻelazoQ | 36 | ±3 | μg/l | 200 | PN-ISO 6332:2001 |
| 9 | ManganQ | 59 | ±12 κ | μg/l | 50 | W/PB-29 wyd. 1 z 19.12.2008r. |
| 10 | Ogólna liczba mikroorganizmów w 22°C po 72hQ | 10 | (10±4) | jtk/1 ml | bez nieprawidłowych zmian | PN-EN ISO 6222:2004 |
| 11 | Liczba bakterii grupy coliQ | 0 | - | jtk/100ml | 0 | PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009 |
| 12 | Escherichia coliQ | 0 | - | jtk/100 ml | 0 | PN-EN ISO 9308-1:2004 +Ap1:2005+AC:2009 |
| 13 | Enterokoki kaloweQ | 0 | - | jtk/100ml | 0 | PN-EN ISO 7899-2:2004 |
a- niepewność badań fizyczno-chemicznych – niepewność rozszerzona, oszacowana podczas walidacji, dla poziomu ufności 95%, przy k=2
b- dla badań mikrobiologicznych podawany jako 95% przedział ufności dla wyników od 4 do 200 jtk bakterii
Podawane na sprawozdaniu z badań niepewności nie uwzględniają niepewności pobierania próbek
Q – , badanie akredytowane przez PCA – jest zamieszczone w zakresie akredytacji PCA nr AB 616
* Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 29.03.2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417, zm. Dz.U. 2010 r. nr 72,poz. 466)
1)Akceptowany przez konsumentów i bez nieprawidłowych zmian
2) Dopuszcza się pojedyncze bakterie wykrywane sporadycznie, nie w kolejnych próbkach, do 5% próbek w ciągu roku.
Pila, dnia 06.09.2013r.
Młodszy Asystent
PSSE w Pile
Data sporządzenia sprawozdania
Data i podpis osoby autorzyzującej sprawozdanie w części mikrobiologicznej
Kierownik Oddziału Laboratoryjnego
PSSE w Pile
Data i podpis osoby autorzyzującej sprawozdanie w części fizyczno-chemicznej i sensorycznej
Koniec sprawozdania
Wyniki odnoszą się wyłącznie do badanej próbki. Sprawozdanie z badań bez pisemnej zgody Kierownika Oddziału Laboratoryjnego PSSE w Pile, nie może być powielane inaczej niż w całości. Klient ma prawo złożyć pisemną reklamację dotyczącą badań w terminie 7 dni liczub od daty stempla pocztowego lub potwierdzenia przyjęcia sprawozdania z badań. | <urn:uuid:69b13823-2eed-49f9-a95a-beb46e0df572> | finepdfs | 1.263672 | CC-MAIN-2023-23 | https://wodociagi-zlotow.pl/download/badania/analiza-2013-09-02.pdf | 2023-06-02T15:20:44+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-23/segments/1685224648695.4/warc/CC-MAIN-20230602140602-20230602170602-00567.warc.gz | 684,812,963 | 0.99995 | 0.999946 | 0.999946 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
4502,
8768,
13230
] | 5 | 1 |
Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 15/2021 Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 4 w Kostrzynie nad Odrą z dnia 13 maja 2021 r.
Procedura organizacji pracy w Szkole Podstawowej nr 4 w Kostrzynie nad Odrą w roku szkolnym 2020/2021
(w związku z wprowadzeniem edukacji hybrydowej w szkołach naszego województwa w klasach II poziomu kształcenia)
1. Od 17 maja 2021 r. :
- w klasach 1 - 3 funkcjonuje stacjonarna forma kształcenia - zajęcia stacjonarne organizowane są w szkole dla edukacji wczesnoszkolnej zgodnie z planem lekcji, z zachowaniem zasad reżimu sanitarnego,
- w klasach 4 - 8 funkcjonuje hybrydowa forma kształcenia;
[x] w terminie od 17 do 21 maja - dla klas 4 - 6 organizowane są zajęcia w formie zdalnej z wykorzystaniem platformy Microsoft Teams; dla klas 7 – 8 organizowane są zajęcia w formie stacjonarnej na terenie szkoły z zachowaniem zasad reżimu sanitarnego.
[x] w terminie 24 oraz 28 maja dla klas 4 - 6 organizowane są zajęcia w formie stacjonarnej na terenie szkoły z zachowaniem zasad reżimu sanitarnego, dla klas 7 – 8 organizowane są zajęcia w formie zdalnej z wykorzystaniem platformy Microsoft Teams.
2. Od 25 do 27 maja 2021 r. (wtorek – czwartek) – w szkole odbędzie się egzamin ósmoklasisty;
– zajęcia lekcyjne są odwołane z powodu organizacji egzaminu ósmoklasisty organizowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną.
3. W oddziale przedszkolnym i w świetlicy zostaje utrzymana stacjonarna forma zajęć.
4. Wypożyczanie książek z biblioteki szkolnej nastąpi tylko po wcześniejszym zgłoszeniu przez ucznia nauczycielom - bibliotekarzom tego faktu poprzez Librusa. Możliwe jest oddawanie książek z wykorzystaniem książkomatu - wrzucając je do urzadzenia, które znajduje się w holu szkoły. (Jego obsługa jest bardzo prosta - wystarczy otworzyć górną część, włożyć książkę i zamknąć. Z książkomatu może korzystać każdy uczeń).
5. Dla uczniów, którzy ze względu na niepełnosprawność lub np. warunki domowe nie będą mogli uczyć się zdalnie w domu dyrektor szkoły organizuje nauczanie zdalne w szkole.
6. Na przedmiotach egzaminacyjnych (j. polski, matematyka, j. angielski) wprowadza się stacjonarne konsultacje w grupie do 8 osób organizowane na terenie szkoły poza godzinami lekcyjnymi uczniów.
7. W szkole prowadzone będą konsultacje dla uczniów klas 1-8, którzy zgłaszają potrzebę pomocy ze strony nauczyciela.
9. W stołówce szkolnej obiady są wydawane wyłącznie dzieciom z oddziału przedszkolnego oraz tym uczniom, którzy aktualnie uczą się stacjonarnie. Dzieci po wejściu do stołówki zajmują miejsce przy stoliku, oczekując na posiłek, który dostarczy im pracownik szkoły.
10. Zajęcia prowadzone przez specjalistów (pedagog, logopedzi) oraz inne zajęcia pozalekcyjne, odbywać się będą w trybie, w którym uczą się aktualnie dzieci/uczniowie.
12. Ogranicza się kontakt pracowników administracji i obsługi z innymi osobami poprzez wprowadzenie krótszego dnia pracy, tj. pracownicy administracji wykonują swoje obowiązki stacjonarnie do godz. 13.00, natomiast od godz. 13.00 do 15.00 zdalnie.
13 . Zasady ogólne
1.W szkole obowiązuje hybrydowa forma kształcenia w klasach 4-8 oraz stacjonarna w klasach 1-3.
a) każda klasa odbywa zajęcia zgodnie z tygodniowym rozkładem zajęć z wykorzystaniem platformy Teams (Office) lub stacjonarnie.
Podczas lekcji video, która nie może trwać dłużej niż 35 minut, jest sprawdzana obecność uczniów na zajęciach.
b) Do prowadzenia lekcji zdalnych i przesyłania/odbierania zadań oraz informacji związanych z celami dydaktycznymi jest wykorzystywana platforma Teams (Office). Zadania domowe mogą dotyczyć wyłącznie dokończenia realizowanego tematu, nie mogą zająć uczniowi więcej niż 15 minut. Z powyższej zasady dotyczycącej zadań domowych wyłączeni są uczniowie klas ósmych i siódmych na przedmiotach egzaminacyjnych, mianowicie języku polskim, matematyce i językach obcych, dla których priorytetem jest przygotowanie się do egzaminu ósmoklasisty. Nauczyciele tych przedmiotów mogą zadawać obszerniejsze czasowo zadania.
c) System Librus służy do wymiany informacji między nauczycielami, rodzicami i uczniami oraz dokumentowaniu przebiegu nauczania.
d) Kwestie budzące wątpliwości uczniowie i rodzice konsultują z wychowawcami.
1. Na przedmiotach egzaminacyjnych (j. polski, matematyka, j. angielski) wprowadza się stacjonarne konsultacje w grupie do 8 osób organizowane na terenie szkoły poza godzinami lekcyjnymi uczniów.
2. Prowadzone się konsultacje dla uczniów klas 1-8, którzy zgłaszają potrzebę pomocy ze strony nauczyciela.
3. Organizacja i koordynacja pracy szkoły umożliwi zachowanie dystansu między osobami przebywającymi na terenie szkoły.
W odniesieniu do poszczególnych poziomów klas wprowadza się następujące rozwiązania:
a). klasy przychodzą na zajęcia szkolne różnymi wejściami do szkoły oznaczonymi kolorami;
* Wejście I (główne)- niebieski,
* Wejście II (sala gimnastyczna)- pomarańczowy,
* Wejście III (szatnie)- czerwony,
* Wejście IV (przy stołówce)- fioletowy.
b). klasy rozpoczynają lekcje o różnych godzinach według następującego planu:
c)
Przerwy obiadowe:
- godz. 11.20 – dla ,,0" oraz klas I-III
- godz. 12.25 – dla klas IV-VIII
Funkcjonowanie Szkoły Podstawowej nr 4 w Kostrzynie nad Odrą w czasie
epidemii:
- Do szkoły może wejść uczeń bez objawów chorobowych sugerujących infekcję dróg oddechowych oraz gdy domownicy nie przebywają na kwarantannie lub w izolacji w warunkach domowych lub w izolacji.
- Uczniowie mogą być przyprowadzani do szkoły i z niej odbierani przez opiekunów bez objawów chorobowych sugerujących infekcję dróg oddechowych. W drodze do i ze szkoły opiekunowie z dziećmi oraz uczniowie przestrzegają aktualnych przepisów prawa dotyczących zachowania w przestrzeni publicznej.
- Przy wejściu do budynku szkoły umieszczono informację o obowiązku dezynfekowania rąk oraz instrukcję użycia środka dezynfekującego. Wszyscy wchodzący do budynku szkoły, mają obowiązek skorzystania z płynu do dezynfekcji rąk.
- Na terenie szkoły obowiązek noszenia maseczek ochronnych mają wszyscy pracownicy SP4, oraz wszyscy uczniowie, którzy będą mieli potrzebę wejścia do szkoły oraz osoby przybywające z zewnątrz.
- Opiekunowie odprowadzający dzieci wchodzą do przestrzeni wspólnej szkoły, zachowując zasady:
a) 1 opiekun z dzieckiem/dziećmi,
b) dystansu od kolejnego opiekuna z dzieckiem/dziećmi min. 1,5 m,
c) dystansu od pracowników szkoły min. 1,5 m,
d) opiekunowie są zobowiązani przestrzegać obowiązujących przepisów prawa związanych z bezpieczeństwem zdrowotnym obywateli (m.in. stosować środki ochronne: osłona ust i nosa, rękawiczki jednorazowe lub dezynfekcja rąk).
- Ogranicza się do niezbędnego minimum przebywanie na terenie szkoły osób z zewnątrz. Osoby te powinny nie mieć objawów chorobowych sugerujących infekcje dróg oddechowych. Dopuszcza się ich przebywanie tylko w wyznaczonych obszarach. Obowiązuje je stosowanie środków ochronnych: osłona ust i nosa, rękawiczki jednorazowe lub dezynfekcja rąk.
- Zapewnia się szybki i skuteczny sposób komunikacji z opiekunami ucznia przebywającego na terenie szkoły z wykorzystaniem technik komunikacji na odległość.
- Szkoła posiada termometry bezdotykowe. Podlegają one dezynfekcji po użyciu w danej grupie.
- W przypadku zaobserwowania przez pracownika u ucznia objawów mogących wskazywać na infekcję dróg oddechowych, w tym w szczególności gorączki, kaszlu, jest on izolowany w odrębnym pomieszczeniu w IZOLATCE zapewniającym mu min. 2 m odległości od innych osób. Niezwłocznie szkoła powiadamia rodziców/opiekunów o konieczności odebrania ucznia ze szkoły.
- Obowiązują ogólne zasady higieny: częste mycie rąk (po przyjściu do szkoły należy bezzwłocznie umyć ręce), ochrona podczas kichania i kaszlu oraz unikanie dotykania oczu, nosa i ust.
- Przedmioty i sprzęty znajdujące się w sali, których nie można skutecznie umyć, są uprane lub zdezynfekowane. Należy usunąć lub uniemożliwić do nich dostęp. Przybory do ćwiczeń (piłki, skakanki, obręcze itp.) wykorzystywane podczas zajęć są czyszczone lub dezynfekowane przynajmniej raz dziennie (jeśli jest to możliwe, to po każdych zajęciach).
- Sale lekcyjne, części wspólne (korytarze) są wietrzone co najmniej raz na godzinę.
- Uczeń przebywający w szkole nie powinien zabierać ze sobą niepotrzebnych przedmiotów.
- Zajęcia świetlicowe odbywają się w świetlicy szkolnej. W regulaminie korzystania z zajęć świetlicowych wprowadzono zapisy, dotyczące zachowania bezpieczeństwa w czasie epidemii. Środki do dezynfekcji rąk są rozmieszczone w świetlicy w sposób umożliwiający łatwy dostęp dla wychowanków pod nadzorem opiekuna. Świetlice są wietrzone nie rzadziej, niż co godzinę w trakcie przebywania dzieci w świetlicy, w tym w szczególności przed przyjęciem wychowanków oraz po przeprowadzeniu dezynfekcji.
- Personel kuchenny i pracownicy administracji oraz obsługi sprzątającej ograniczają kontakty z uczniami oraz nauczycielami.
- Ustalono i upowszechniono zasady realizacji zajęć pozalekcyjnych organizowanych w szkole uwzględniających odpowiednio zasady dotyczące organizacji zajęć lekcyjnych.
- Korzystanie z biblioteki szkolnej oraz godziny jej pracy są ustalane przez nauczycieli biblioteki na podstawie zgłoszenia przez uczniów potrzeby wypożyczenia książek. Uwzględniamy tu konieczny okres 2 dni kwarantanny dla książek i innych materiałów przechowywanych w bibliotekach.
Zgłoszenia dokonywane przez uczniów poprzez system Librus.
Higiena, czyszczenie i dezynfekcja pomieszczeń i powierzchni
- Przy wejściu głównym do szkoły umieszczono numery telefonów do właściwej miejscowo powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej, oddziału zakaźnego szpitala i służb medycznych.
- Wszystkie osoby trzecie wchodzące do szkoły, w tym rodzice uczniów, mają obowiązek dezynfekcji dłoni lub założenia rękawiczek ochronnych. Osoby te mają obowiązek zakrycia usta i nosa oraz nieprzekraczania obowiązujących stref przebywania na terenie szkoły.
- Wszyscy mają obowiązek regularnego mycia rąk wodą z mydłem. Nauczyciele mają obowiązek dopilnować, aby robili to uczniowie, szczególnie po przyjściu do szkoły, przed spożywaniem posiłków, po powrocie ze świeżego powietrza i po skorzystaniu z toalety.
- Codzienne prace porządkowe podlegają monitoringowi, ze szczególnym uwzględnieniem utrzymywania w czystości sal, pomieszczeń sanitarno - higienicznych, ciągów komunikacyjnych, dezynfekcji powierzchni dotykowych – poręczy, klamek i powierzchni płaskich, w tym blatów w salach i w pomieszczeniach spożywania posiłków, klawiatur, włączników.
- Przeprowadzając dezynfekcję, przestrzega się ściśle zaleceń producenta znajdujących się na opakowaniu środka do dezynfekcji, a w szczególności ścisłego przestrzegania czasu niezbędnego do wywietrzenia dezynfekowanych pomieszczeń i przedmiotów, tak aby uczniowie nie byli narażeni na wdychanie oparów środków służących do dezynfekcji.
- W pomieszczeniach sanitarno - higienicznych wywieszono plakaty z zasadami prawidłowego mycia rąk, a przy dozownikach z płynem do dezynfekcji rąk – instrukcje dezynfekcji.
- Na bieżąco dba się o czystość urządzeń sanitarno-higienicznych, w tym ich dezynfekcję lub czyszczenie z użyciem detergentu.
- Zapewniono na terenie szkoły miejsca/pojemniki do wyrzucania zużytych masek i rękawic jednorazowych. Zalecenia w tym zakresie zostały wskazane na stronie internetowej GIS.
Gastronomia
- Przy organizacji żywienia w szkole (stołówka szkolna, kuchnia), obok warunków higienicznych wymaganych przepisami prawa odnoszącymi się do funkcjonowania żywienia zbiorowego, dodatkowo wprowadzono zasady szczególnej ostrożności dotyczące zabezpieczenia pracowników. Zachowano odpowiednią odległość stanowisk pracy wynoszącą min. 1,5 m. Szczególną uwagę zwraca się na utrzymanie wysokiej higieny stanowisk pracy, opakowań produktów, sprzętu kuchennego, naczyń stołowych oraz sztućców, a także higieny osobistej.
- Korzystanie z posiłków odbywa się w miejscach do tego przeznaczonych zapewniających prawidłowe warunki sanitarno-higieniczne, zgodnie z zaleceniami w czasie epidemii. Realizuje się zmianowe wydawanie posiłków w ciągu dwóch (na czas zdalnego nauczania w klasach IV-VIII) przerw dedykowanych uczniom z poszczególnych klas. Po każdej grupie odbywa się czyszczenie blatów stołów i poręczy krzeseł.
- Wielorazowe naczynia i sztućce są myte w zmywarce z dodatkiem detergentu, w temperaturze min. 60°C lub są wyparzane.
- W stołówce rezygnuje się z samoobsługi. Dania i produkty są podawane przez osobę do tego wyznaczoną/ obsługę stołówki.
- Nauczyciele korzystający z posiłków szkolnych spożywają je wyłącznie na terenie stołówki szkolnej.
- Zawsze w przypadku wątpliwości należy zwrócić się do właściwej powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej, aby odbyć konsultację lub uzyskać poradę.
Marzanna Senger | <urn:uuid:3df67aed-f5fb-43aa-a984-be8a9bce1eee> | finepdfs | 1.775391 | CC-MAIN-2021-49 | https://cloud7v.edupage.org/cloud/Procedura_organizacji_zajec_od__17_maja%281%29.pdf?z%3Aosk376B40BNPo7A55qIY1x5BCWrC2JvAdQzKKsjqThfjpmFKDtLlGXgJoYs4eAwb | 2021-12-06T20:42:59+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-49/segments/1637964363312.79/warc/CC-MAIN-20211206194128-20211206224128-00077.warc.gz | 254,983,277 | 0.999974 | 0.999982 | 0.999982 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown"
] | pol_Latn | {} | false | [
2345,
4958,
9384,
12759,
12776
] | 2 | 0 |
| Lp. | Cel | Miernik określający stopień realizacji celu | Planowana wartość do osiągnięcia na koniec roku, którego dotyczy plan | Najważniejsze zadania służące realizacji celu | Odniesienie do dokumentu o charakterze strategicznym |
|-----|----------------------------------------------------------------------|---------------------------------------------|------------------------------------------------------------------------|-----------------------------------------------|------------------------------------------------------|
| 1. | Zwiększenie skuteczności i bezpieczeństwa wykonania kary pozbawienia wolności oraz resocjalizacji i readaptacji społecznej osób skazanych na karę ograniczenia i pozbawienia wolności (w szczególności uwzględnieniem osób poddanych probacji). | Odsetek osadzonych, którzy mają zapewnioną kodeksową normę 3 m2 powierzchni celi mieszkalnej | 100 % | 1. Wzmocnienie ochrony wewnętrznej w jednostkach penitencjarnych poprzez kontynuację działań obejmujących przesunięcie funkcjonariuszy z likwidowanych posterunków zewnętrznych uzbrojonych w wyniku zastosowania elektronicznych systemów bezpieczeństwa. | Cele oraz zadania służące jego realizacji odnoszą się do zapisów: -Projektu strategii „Sprawne państwo” -Dokumentu „Skuteczny wymiar sprawiedliwości działania Ministerstwa na 500 dni” z sierpnia 2010 r. |
| | | % zaludnienia w zakładach karnych i aresztach śledczych | 99 % | 2. Rozmieszczenie zakresu i możliwości stosowania Systemu Dozoru Elektronicznego-umówienie orzekania w wyroku przez sąd jurysdykcyjny, iż kara pozbawienia wolności odbywana będzie w systemie dozoru elektronicznego | |
| | | Liczba urządzeń służących do wykrywania przedmiotów niebezpiecznych i niedozwolonych, w szczególności narkotyków i substancji psychotropowych | 0 | 3. Uszczelnienie systemów ochrony jednostek penitencjarnych. Wykonanie przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. | |
| Lp. | Cel | Miernik określający stopień realizacji celu | Planowana wartość do osiągnięcia na koniec roku, którego dotyczy plan | Podzadanie budżetowe służące realizacji celu |
|-----|----------------------------------------------------------------------|---------------------------------------------|------------------------------------------------------------------------|-----------------------------------------------|
| 1. | Zapewnienie bezpieczeństwa społecznego poprzez izolację osób tymczasowo aresztowanych i skazanych na karę pozbawienia wolności. | % zaludnienia w zakładach karnych i aresztach śledczych | 99 % | 1. Wykonanie obowiązków statutowych jednostek organizacyjnych Służby Więziennej.
2. System Dozoru Elektronicznego.
3. Resocjalizacja osób pozbawionych wolności poprzez pracę.
4. Udzielanie pomocy osobom pozbawionym wolności, zwalniającym z ZK i AS, rodzinom tych osób, pokrzywdzonym przestępstwem i ich rodzinom. |
| | | Liczba skazanych objęta systemem programowego oddziaływania | 280 | |
| Lp. | Cel | Miernik określający stopień realizacji celu | Najważniejsze zadania służące realizacji celu |
|-----|----------------------------------------------------------------------|---------------------------------------------|-----------------------------------------------|
| | | Nazwa | Planowana wartość do osiągnięcia na koniec roku, którego dotyczy plan |
| 1. | 2. Wprowadzenie planu oszczędności budżetowych | Zredukowanie zjawiska nadgodzin wśród funkcjonariuszy działu ochrony | Spadek o 10% w stosunku do roku poprzedniego |
| | | | 1. Analiza wypracowanych nadgodzin przez funkcjonariuszy. |
| | | | 2. Bieżąca kontrola racjonalności wykorzystania etatów. |
| | | | 3. Nie obsadzanie posterunków uzbrojonych. |
DYREKTOR OKRĘGU
Służby Więziennej w Warszawie
ppłk Antoni Osowsko-Reni | <urn:uuid:5093736e-27f6-46cd-887f-3f0ac9cae698> | finepdfs | 2.244141 | CC-MAIN-2021-17 | https://www.bip.sw.gov.pl/SiteCollectionDocuments/AS_Warszawa_Grochow/Plan%20dzia%C5%82alo%C5%9Bci%202012.pdf | 2021-04-13T04:15:49+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-17/segments/1618038072082.26/warc/CC-MAIN-20210413031741-20210413061741-00368.warc.gz | 760,733,908 | 0.999179 | 0.999925 | 0.999925 | [
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2126,
3468,
4894
] | 1 | 0 |
Informator
FUNDUSZE VENTURE CAPITAL
W POLSCE
Warszawa 2002
Autorzy
Piotr Tamowicz
Przemysław Rot
Redakcja i korekta
Arkadiusz Łankowski
© Copyright by Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, 2002
Projekt serii
Tadeusz Korobków
Projekt okładki
Jakub Osiński, Jacek Pacholec
Informator powstał na podstawie ekspertyzy Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową wykonanej na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości
Publikacja przygotowana i wydana w ramach realizacji „Kierunków działań Rządu wobec małych i średnich przedsiębiorstw do 2002 roku”
ISBN 83-88802-50-X
Wydanie I
Nakład 5000
Druk i oprawa
Toruńskie Zakłady Graficzne „Zapolex” Sp. z o.o.
87-100 Toruń, ul. Gen. Sowińskiego 2/4
tel./fax (056) 659-89-63
Spis treści
Wprowadzenie ................................................................. 5
Rozdział I. Charakterystyka usługi venture capital .................. 6
1. Uwagi ogólne – wyjaśnienie pojęć ........................................... 6
2. Formy finansowania venture capital ....................................... 7
Rozdział II. Warunki uzyskania kapitału .................................. 10
1. Analiza projektów ................................................................. 10
2. Przedmiot analizy szczegółowej ............................................. 12
Rozdział III. Zakończenie współpracy z funduszem venture capital .... 15
Rozdział IV. Lista funduszy venture capital działających na polskim rynku ................................................................. 17
Wprowadzenie
Oddajemy do Państwa dyspozycji pierwszy w Polsce informator o instytucjach oferujących kapitał udziałowy często określany mianem kapitału ryzyka a w języku angielskim venture capital. W informatorze mogą Państwo znaleźć podstawowe informacje o tym, czym jest kapitał ryzyka, jakie korzyści i koszty wiążą się z wykorzystaniem tego rodzaju wsparcia finansowego i wreszcie gdzie można znaleźć instytucje oferujące takie finansowanie. Dane prezentowane w niniejszym informatorze w największym stopniu oparte są na badaniach i ekspertyzie Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową, zrealizowanych w październiku i listopadzie 2001 roku, na zamówienie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.
Rozdział I.
Charakterystyka usługi venture capital
1. Uwagi ogólne – wyjaśnienie pojęć
Fundusze venture capital to fundusze zamknięte, których działalność polega na tym, że grupa inwestorów (najwyższej kilkunastu) przeznacza pieniądze na inwestycje określonego typu – niepewne, ale mogące przynieść wysokie stopy zwrotu. Najczęściej, ten sposób finansowania inwestycji dotyczy spółek niepłynnych (nie notowanych na giełdzie), z których nie można wyjść z dnia na dzień, ale trzeba czekać, aż firma w pełni się rozwinię. Trzymając się ściśle wzorów amerykańskich, należy wspomnieć, że fundusze typu venture capital inwestują w przedsięwzięcia nowe, oparte na zaawansowanych technologiach (high-tech), które budzą duże nadzieje na zysk, ale wiążą się z wysokim ryzykiem inwestycyjnym. Jednak w Polsce domeną funduszy venture capital są zwykle firmy, które mają dobry produkt i odniosły już sukces rynkowy, podbudowany szybkim wzrostem przez ostatnie lata, a którym brakuje kapitału na szybszy rozwój i zwiększenie zdolności produkcyjnych, zdobycie kolejnych nisz rynkowych lub rozwój sieci sprzedaży.
Kapitał wysokiego ryzyka jest jedną z form finansowania rozwoju przedsiębiorstw prywatnych, dostępną zazwyczaj w postaci średnio- i długoterminowych kapitałów inwestycyjnych. Fundusze venture capital poprzez objęcie udziałów oraz akcji prywatnych lub prywatyzowanych firm, dzielą wraz z przedsiębiorstwami ryzyko związane z działalnością gospodarczą, nie oczekując z tego tytułu dodatkowych gwarancji czy zabezpieczeń. Stając się współwłaścicielami firmy oraz mając na uwadze fakt, że inwestowany kapitał jest obarczony poważnym ryzykiem, inwestorzy finansowi liczą na współpracę zarówno z przedsiębiorcami, jak i pozostałymi udziałowcami firmy, starając się przyczynić do podniesienia wartości przedsiębiorstwa i maksymalizacji długoterminowych korzyści. Zwykle venture capital nie angażują się w bezpośrednie zarządzanie firmą, utrzymują jednak kontrolę nad firmą poprzez udział swoich przedstawicieli w radach nadzorczych spółek.
Podstawowym celem inwestycji jest wzrost wartości rynkowej przedsiębiorstwa. Zastrzyk kapitału służy zawsze sfinansowaniu konkretnego, precyzyjnie opracowanego programu inwestycyjnego. Najczęściej jest to więc zakup nowych maszyn i linii technologicznych, rozbudowa sieci sprzedaży, zakup nowoczesnych narzędzi sterowania produkcją i procesem zarządzania. Często kapitał ten służy także restrukturyzacji finansowej czy też zwiększeniu środków obrotowych przedsiębiorstwa.
Zyski, które wypracuje firma są z reguły w całości przeznaczane na jej dalszy rozwój, stąd podkreśla się często, że nie można liczyć na dywidendy w firmie, której udziałowcem jest venture capital.
Fundusze venture capital tworzone są przez inwestorów publicznych (agencje rządowe, władze lokalne) i prywatnych (banki, towarzystwa ubezpieczeniowe, korporacje, fundusze emerytalne, szkoły wyższe, osoby fizyczne).
Fundusze dokładnie badają szanse projektów inwestycyjnych. Dokładnie sprawdzają informacje o partnerze i jego firmie, poznać odbiorców produktów, by przekonać się, czy sprzedaż będzie rosła. W przypadku startujących „biznesów” przeprowadzają analizę rynku. Główne jednak chcą poznać ludzi, którzy będą prowadzić lub prowadzą przedsiębiorstwo: czy są kompetentni, przekonani o sukcesie, co wiedzą o konkurencji i nowoczesnym zarządzaniu. Bardzo duże znaczenie ma strategia firmy i jej biznes plan na kilka najbliższych lat.
Inwestycje planowane są zwykle na okres od 3 do 7 lat, po czym fundusze z przedsięwzięcia wychodzą – akcje części firm wprowadzają na giełdę, udziały innych zbywają na rynku poza giełdowym. Szukają również inwestorów strategicznych, którym sprzedają swoje udziały. Pierwotni właściciele bardzo rzadko odkupują część udziałów należących do funduszu, gdyż po zwiększeniu wartości firmy najczęściej brakuje im na to środków. W uzasadnionych przypadkach fundusz venture capital może podjąć decyzję o pozostaniu strategicznym inwestorem długoterminowym.
2. Formy finansowania venture capital
Przedsiębiorstwa jakie spotykamy na rynku znajdują się w różnych stadiach rozwoju, są takie, które dopiero powstają, inne wchodzą na zupełnie nowy rynek, jeszcze inne wymagają restrukturyzacji. Produkt finansowy oferowany w formie kapitału ryzyka musi więc być dostosowany do problemów, z jakimi boryka się dane przedsiębiorstwo. Na ogół możemy mówić o następujących formach finansowania oferowanych przedsiębiorstwom:
- Finansowanie fazy „zasiewu” (seed capital) – kapitał dostarczany na bardzo wczesnym etapie przedsięwzięcia, najczęściej na zbudowanie prototypu produktu, przeprowadzenie wstępnych badań rynkowych, przygotowanie dokładnego biznes planu, opłacenie procedury patentowej lub skompletowanie zespołu menedżerskiego. Ze względu na duże ryzyko inwestycyjne instytucje oferujące kapitał ryzyka bardzo rzadko podejmują się finansowania tego typu przedsięwzięć, oferuje go niewiele funduszy. W Polsce praktycznie nie ma instytucji, dostarczających „kapitału nasiennego” na rozruch firmy.
• Finansowanie startu (start-up) – kapitał ryzyka w tym wypadku służy rozpo-
cząciu działalności i wejściu przez przedsiębiorcę ze swoimi produktami na
rynek. Ta forma finansowania chociaż generalnie jest również rzadko spoty-
kana, najczęściej związana jest z przedsięwzięciami z obszaru tzw. wysokich
technologii, zwykle z finansowaniem końcowych prac nad rozwojem pro-
duktu i uruchomieniem przedsiębiorstwa.
• Finansowanie wczesnego rozwoju oraz finansowanie ekspansji i wzrostu –
większość funduszy preferuje inwestycje w rozwój już działających firm i woli
wspierać ich ekspansję na rynku – kapitał dostarczany jest wtedy głównie dla
sfinansowania dużych potrzeb inwestycyjnych lub rozwinięcie sieci dystry-
bucji. Inwestycje te przybierają formę dofinansowania lub dokapitalizowania
firmy. Ta druga forma realizowana jest poprzez niepubliczną emisję akcji i ma
kilka zalet. Po pierwsze, inwestor w postaci venture capital zwiększa poziom
zaufania do firmy, czego wynikiem jest z kolei powodzenie publicznej emisji
akcji. Po trzecie, venture capital obejmując akcje firm wchodzących na gieł-
dę w transzy dużych inwestorów lub w ramach emisji kierowanej stabilizuje
akcjonariat firmy.
• Finansowanie operacji wykupu menedżerskiego – wykupy menedżerskie są
jedną z bardziej popularnych w krajach Europy Zachodniej form finansowa-
nia oferowanych przez kapitał ryzyka. Operacja ta polega na sfinansowaniu
transakcji zakupu przez istniejące kierownictwo firmy akcji (udziałów) od
dotychczasowych właścicieli. Innym wariantem tej transakcji jest zakup akcji
przez zewnętrzną grupę menedżerską, która w ten sposób przejmuje zarzą-
dzanie w firmie.
• Zdarza się, że fundusz udziela pożyczki lub gwarancji kredytowej firmie, w któ-
rą zainwestował.
Innymi rodzajami inwestycji funduszy venture capital są:
• prywatyzacja – charakterystyczny rodzaj inwestycji dla gospodarek Europy
Wschodniej. Udział venture capital polega na przeprowadzeniu transakcji
prywatyzacyjnej,
• restrukturyzacja – venture capital pomaga firmie w przeprowadzeniu restruk-
turyzacji finansowej, gdy problemem jest zadłużenie i brak kapitału lub też
przygotowuje program restrukturyzacji operacyjnej, kiedy problemem są błę-
dy w zarządzaniu,
• joint venture – rola venture capital w tego rodzaju przedsięwzięciach polega
na zbudowaniu silnej struktury organizacyjnej (znajomość rynku lokalnego).
W przypadku, gdy partner osiągnie swoje cele strategiczne fundusz odsprze-
daje mu swoje udziały lub akcje w joint venture.
Tak w zarysie wyglądają główne typy finansowania oferowane przez instytucje dostar-
czające kapitał ryzyka. W rzeczywistości można jeszcze natknąć się na takie nietypowe
produkty finansowe, jak finansowanie pomostowe, czy finansowanie procesu sanacji.
Obok kapitału, instytucja oferująca finansowanie ryzyka może przedsiębiorstwu pomóc także w inny, niezwykle cenny sposób, np. jej przedstawiciele zasiadający w radzie nadzorczej to zazwyczaj świetni fachowcy znający wszystkie tajniki finansów, prawa, marketingu czy produkcji. Ich pomoc w wielu sytuacjach może okazać się nieoceniona. Równie cenne są kontakty jakie posiada instytucja oferująca kapitał ryzyka zarówno w świecie finansów jak i biznesu. Mogą one zaowocować nowymi znajomościami, kontraktami i formami współpracy.
Kapitał ryzyka ma jednak swoją cenę. Przede wszystkim od przedsiębiorstwa oczekuje się, że realizowany proces inwestycyjny doprowadzi do znacznego wzrostu wartości przedsiębiorstwa. Dlatego też, nikogo nie powinno dziwić pytanie ze strony funduszu, czy roczna stopa zwrotu z inwestycji osiągnie poziom co najmniej 30% – 40%. Instytucja oferująca kapitał ryzyka jest dodatkowo bardzo wymagającym udziałowcem. Jej przedstawiciele praktycznie zawsze zasiadają w radzie nadzorczej ścisłe kontrolując czy program inwestycyjny realizowany jest zgodnie z planem.
Rozdział II.
Warunki uzyskania kapitału
Decyzje o inwestycji podejmowane są w oparciu o znajomość rynków, ocenę perspektyw rozwoju firmy, czy ocenę jakości zarządzania – kwalifikacji właścicieli i kadry firmy, ich zdolności menedżerskich, umiejętności poruszania się na rynku.
Pozyskanie środków finansowych z venture capital nie jest jednak rzeczą łatwą. Przykładowo fundusz zagraniczny Kleiner Perkins, który pomógł już stworzyć ponad 200 spółek, otrzymuje rocznie około 2500 biznes planów od szukających finansowego wsparcia spółek. Z tej liczby tylko około 100 spółek ma szansę otrzymać zaproszenie na szczegółowy przegląd ich oferty, a praktyczne wsparcie w postaci kapitału otrzymuje niewiele ponad 20 spółek.
1. Analiza projektów
Analiza projektów składa się z kilku faz, w których stopniowo ogranicza się liczbę ocenianych koncepcji. Najczęściej cały proces dzieli się na ocenę ogólną i ocenę szczegółową.
Najważniejszymi kryteriami służącymi do wyboru przedsiębiorstw mających stać się przedmiotem inwestowania venture capital są: menedżerowie, rynek, produkt, finanse.
Na tym etapie, wskutek bardzo dużej liczby złożonych wniosków, ostra selekcja musi być prowadzona tak, aby zminimalizować prawdopodobieństwo wyeliminowania projektów, które mogłyby przynieść wysoki dochód. Dla szybkiej selekcji niektóre fundusze stosują formularze, w których dokonuje się krótkiego opisu projektu.
Jeśli chodzi o kadrę, to ważne są kwalifikacje zarówno specjalistów od produkcji, jak i od marketingu z danej branży. Do oceny szczegółowej trafia jedynie 1/3 złożonych wniosków.
Warunki przeprowadzania analizy szczegółowej przez fundusz:
1. Utrzymanie dobrej renomy i dopływu środków w przyszłości przez zapewnienie odpowiedniego wzrostu kapitału,
2. Obiektywna ocena nadmiernie optymistycznych projektów,
3. Ocena słabych punktów przedsiębiorstwa w celu stwierdzenia, gdzie potrzebna jest największa pomoc,
4. Podjęcie decyzji o wielkości kapitału i warunkach inwestycji.
Celem dokonania szczegółowej analizy, składający wniosek musi przedstawić potencjalnemu inwestorowi szereg dokumentów. W skład takiego standardowego pakietu wchodzą:
– bilanse i rachunki wyników – za okres ostatnich kilku lat w przypadku przedsiębiorstw już istniejących, a symulacyjne dla jednostek dopiero tworzonych,
– informacje o stosunkach kapitałowych w przedsiębiorstwie – kapitał własny, ciche rezerwy, pożyczki udzielone przez wspólników na rzecz spółki i ich zobowiązania,
– plany i analizy dotyczące rozwoju przedsiębiorstwa na tle branży, projekcje zysku przeprowadzone na podstawie planowanych inwestycji oraz sprzedaży na rynku krajowym i zagranicznym; projekcje zadłużenia przedsiębiorstwa oraz jego obsługi; wariantowe plany finansowe określające dochodowość i płynność przedsiębiorstwa.
Plany rozwoju przedsiębiorstwa są poddawane weryfikacji i ocenie przez analityków funduszu bądź zewnętrznych specjalistów.
Jedną z metod stosowanych przy podejmowaniu decyzji o wniesieniu kapitału jest zestawienie i ocena mocnych i słabych stron przedsięwzięcia.
Do mocnych stron należą następujące fakty i ustalenia:
– wysokość planowanych udziałów pozwala na realizację projektu,
– przedsiębiorstwo i jego właściciele nie są zadłużeni w stopniu zagrażającym bezpieczeństwu finansowemu projektu,
– szanse i ryzyko dla przedsiębiorstwa udziałowego i funduszu venture capital są wyważone w odpowiednich proporcjach,
– przedsiębiorstwo, po wniesieniu kapitału przez fundusz venture capital, będzie miało zapewnione finansowanie, także w oparciu o inne źródła, w okresie co najmniej 2 lat,
– po wejściu kapitałowym funduszu venture capital dojdzie do ograniczenia w dostatecznym stopniu ryzyka specyficznego zarówno dla samego projektu, jak i dla branży.
Do słabych stron należą:
– przewidywany zysk nie stwarza żadnego pola manewru w przypadku wystąpienia błędów w planowaniu bądź powstania nieprzewidzianych kosztów,
– potencjał finansowy przedsiębiorstwa – nawet po wniesieniu udziałów przez fundusz venture capital – będzie zbyt niski, w szczególności w celu uzyskania kredytów bankowych,
– przedsiębiorstwo jest w dużym stopniu uzależnione od wąskiej grupy klientów bądź krajów (w przypadku importu czynników produkcji bądź eksportu swoich wyrobów),
– produkcja przedsiębiorstwa jest uzależniona od rzadkich czynników produkcji,
– przedsiębiorstwo posiada słabą pozycję konkurencyjną na rynku, a w szczególności niekorzystną ocenę inwestora wywołuje obawa, że planowane do sfinansowania przedsięwzięcie będzie miało zbyt mały udział w rynku,
– przewidziany do sfinansowania projekt byłby opłacalny tylko przy dużej skali produkcji, której nie może zapewnić dane przedsiębiorstwo,
– przedsiębiorstwo sprzedaje nieliczne produkty dla małej liczby dużych odbiorców, a w szczególności niekorzystną okolicznością jest sytuacja, gdy wysokość pojedynczych zamówień ma zbyt duży wpływ na wysokość łącznych obrotów przy nieregularnie napływających zamówieniach.
Zestaw problemów będących przedmiotem szczegółowej analizy z reguły obejmuje następujące kwestie:
– jakość zespołu zarządzającego przedsiębiorstwem i możliwości realizacji przez niego innowacyjnego projektu,
– charakter produktu (usługi) w aspekcie jego nowoczesności oraz problemów technicznych i technologicznych związanych z jego wytwarzaniem,
– potencjał rynku i perspektywy jego wzrostu, w szczególności przy uwzględnieniu możliwości rozwoju nowej generacji wyrobów oraz wejścia na rynki zagraniczne, w aspekcie szans zapewnienia przedsiębiorstwu sukcesu i doprowadzenia do oczekiwanego wzrostu jego wartości w perspektywie 8–12 lat,
– sposób finansowania projektu w oparciu o kapitał własny i obcy, koszty wniesienia kapitału i ich optymalna wysokość, przy uwzględnieniu konieczności zachowania niezbędnego zakresu samodzielności decyzyjnej przez przedsiębiorstwo udziałowe.
2. Przedmiot analizy szczegółowej
a) Przedsiębiorca i menedżerowie
Dla wielu funduszy venture capital, management przedsiębiorstwa jest najważniejszym czynnikiem branym pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o nabyciu w nim udziałów.
Do przeprowadzenia oceny przedsiębiorcy i zespołu menedżerskiego fundusz venture capital żąda przedstawienia opisu stanowisk pracy wraz z informacjami dotyczącymi wykształcenia i doświadczenia zawodowego osób je zajmujących. Ocena kwalifikacji przeprowadzana jest na podstawie dyplomów wykształcenia, ukończonech szkoleń i kursów, certyfikatów, uprawnień, wyróżnień. Niezmienne ważne jest przy tym doświadczenie zawodowe oraz osiągane dotychczas wyniki w zarządzaniu projektami. Dużą wartość mają pozytywne referencje uzyskane od cieszących się odpowiednim autorytetem byłych przełożonych bądź współpracowników.
Od menedżerów przedsiębiorstw innowacyjnych wymaga się posiadania następujących cech osobowości: energii, wiary we własne siły, dążności do rozwiązywania problemów, wytrwałości w realizacji przedsięwzięć o charakterze długookresowym, umiejętności podejmowania ambitnych, ale realnych zadań, akceptacji celów działania i mierników oceny opartych na zysku, gotowości do ponoszenia ryzyka w określonych granicach, zdolności do wyciągania wniosków i wynikającej z nich niezbędnej zmiany postępowania, gotowości do ponoszenia osobistej odpowiedzialności za podejmowane decyzje, umiejętności pracy w zespole.
b) Produkt
Szczególne znaczenie ma techniczna wykonalność produktu, stopień jego nowości, możliwości wprowadzenia w przyszłości nowych generacji produktu, spełnianie przez produkt norm bezpieczeństwa, ochrony środowiska, itp. Podobnie ocenia się technologię, możliwość jej wprowadzenia i wykorzystania, implikacje jej wprowadzenia.
W zależności od fazy projektu przedmiotem oceny są rezultaty dotychczasowych prac badawczych i rozwojowych odnoszących się do produktu (usługi) bądź technologii, harmonogram i koszty ewentualnych dalszych prac badawczo-rozwojowych, opinie na temat prototypów oraz reakcje na nie rynku.
Ponadto, ważne są informacje na temat przebiegu procesu produkcyjnego. Należy określić ewentualne krytyczne punkty, jak np. trudno dostępne surowce, pracownicy o bardzo specjalistycznych kwalifikacjach, konieczność dotrzymania norm bezpieczeństwa i jakości.
c) Rynek
Najważniejsze dla oceny rynku jest określenie jego typu konkurencji, potencjału popytu i jego przewidywanego rozwoju, rodzaju występujących na rynku grup klientów i ich wymagań odnośnie ceny, jakości, obsługi.
W przypadku produktów innowacyjnych, przedsiębiorstwo występujące z wnioskiem o sfinansowanie projektu musi przedstawić przekonującą strategię marketingową mającą na celu wykreowanie nowego segmentu rynku i jego jak najszerse wykorzystanie.
Przy ocenie rynku stwierdza się czy wyrób korzysta z ochrony patentowej. Jeżeli nie ma na nim aktualnie konkurencji, należy stwierdzić dlaczego i jakie jest prawdopodobieństwo pojawienia się jej w najbliższej przyszłości. Należy też opisać konkurencję od strony jej możliwości produkcyjnych i pozycji rynkowej.
Oprócz analizy rynku zbytu, istotne znaczenie ma istnienie stabilnych rynków zaopatrzeniowych oraz ich stabilność. To samo odnosi się do rynku pracy.
d) Finansowanie
Przedsiębiorstwo zobowiązane jest przez inwestora do złożenia odpowiednich dokumentów: symulacyjnych bilansów, rachunków zysków i strat oraz zestawienia przepływów pieniężnych, które są sporządzane najczęściej na okres trzech lat. Określają one potencjał wzrostu wartości przedsiębiorstwa. Dlatego też, przedsiębiorstwo musi dokładnie określić założenia, na podstawie których przygotowało plany finansowe i podać materiał wyjściowy wykorzystany do wyliczenia zawartych w nich wskaźników. Ocena finansowych aspektów projektów uwzględnia również koszty wniesienia udziałów kapitałowych do przedsiębiorstwa, planowane kształtowanie się płynności, wysokość kapitału własnego potrzebnego do sfinansowania projektu, warunki na jakich wnoszone są udziały oraz możliwości i koszty skorzystania z dodatkowych źródeł finansowania.
Rozdział III.
Zakończenie współpracy z funduszem venture capital
Po kilku latach, gdy wreszcie zostaną osiągnięte zakładane cele, przychodzi czas na zdyskontowanie zysków z inwestycji. Wycofanie z inwestycji („wyjście z funduszu”) może być zrealizowane na kilka sposobów:
a) Sprzedaż akcji/udziałów inwestorowi strategicznemu
Rozwiązanie to jest stosowane najczęściej. Wszystkie akcje bądź udziały posiadane przez instytucję oferującą kapitał ryzyka sprzedawane są wybranemu inwestorowi. Najczęściej jest to inwestor działający w tej samej branży zainteresowany dalszym inwestowaniem w przedsiębiorstwo. Może się jednak zdarzyć, że kupującym będzie inwestor finansowy, co także może mieć dla przedsiębiorstwa wiele zalet.
b) Wprowadzenie przedsiębiorstwa na giełdę
Często spotykanym rozwiązaniem jest także wprowadzenie przedsiębiorstwa na giełdę papierów wartościowych. Akcje posiadane przez instytucję oferującą kapitał ryzyka sprzedawane są wówczas najczęściej w kilku transakcjach giełdowych na rzecz z góry wybranego inwestora.
c) Sprzedaż menedżerom
Innym rozwiązaniem – rzadziej stosowanym ale również realnym – może być sprzedaż akcji/udziałów obecnemu kierownictwu firmy, pracownikom czy też pozostałym właścicielom.
d) Umorzenie akcji/udziałów
Kapitał ryzyka jest wynalazkiem tak starym, jak kapitalizm. Historycy zajmujący się gospodarką często wspominają o finansowaniu przez zamożnych kupców i magnatów ryzykownych wypraw morskich dla zdobycia cennych kruszców i towarów. Chociaż pierwowzorów kapitału ryzyka można doszukiwać się w średniowieczu, ta niezwykle praktyczna forma finansowania w swojej obecnej formie narodziła się pod koniec II Wojny Światowej. Światło dzienne ujrzało wówczas wiele atrakcyjnych rozwiązań i patentów dotychczas służących wyłącznie wojsku. Do ich cywilnego wdrożenia i zastosowania potrzeba było jednak kapitału. Banki bardzo konserwatywne w swojej polityce kredytowej nie były zainteresowane finansowaniem prac nad produktami, których nazwy nie były zbyt łatwe do zapamiętania – komputer, tranzystor. W ten właśnie sposób narodził się cały przemysł oparty na venture capital. Obecnie tylko w Europie działa kilkaset funduszy oferujących kapitał ryzyka. W roku 2000 dysponowały one na cele inwestycyjne kwotą ok. 48 mld Euro. Z kapitałów tych skorzystało ok. 10000 przedsiębiorstw głównie z takich sektorów, jak dobra konsumpcyjne, telekomunikacja, komputery, dobra inwestycyjne, ochrona zdrowia. W następnym rozdziale, prezentujemy listę funduszy venture capital inwestujących w Polsce.
Rozdział IV.
Lista funduszy venture capital działających na polskim rynku
Podlaski Fundusz Kapitałowy Sp. z o.o.
Główni udziałowcy Podlaska Fundacja Rozwoju Regionalnego
Nazwa firmy zarządzającej Podlaski Fundusz Kapitałowy Sp. z o.o.
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Adam Kowalczuk, Andrzej Parafiniuk, Jolanta Wawrzeniuk
Osoba do kontaktu Adam Kowalczuk, Andrzej Parafiniuk, Jolanta Wawrzeniuk
Adres 15-073 Białystok, ul. Starobojarska 15
Telefon 0-85 740-86-69/70, 740-86-85
Fax 0-85 732-38-21
e-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.pfrr.bialystok.pl
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 8,4 mln zł
Kapitał pozostały do zainwestowania 5,9 mln zł
Zatrudnienie 1-150 osób
Inne min. 51% udział kapitału krajowego, lokalizacja w woj. podlaskim
Sektory pomijane przemysł zbrojeniowy, spirytusowy, tytoniowy, bezpośrednia produkcja rolna
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji maks. 0,8 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 2-6 lat
Preferowany sposób wyjścia inwestor strategiczny, sprzedaż kadrze menedżerskiej i pracownikom, umorzenie udziałów/akcji z czystego zysku
Wiodące projekty inwestycyjne STEKOP SA, U Zbyszka sp. z o.o., Melinsoft sp. z o.o., Agrikur PLUS sp. z o.o.
bmp Polska Sp. z o.o.
Główni udziałowcy bmp AG/CEEV GmbH, bmp Polska
Nazwa firmy zarządzającej bmp Polska Sp. z o.o.
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Jens Spytkta
Osoba do kontaktu Katarzyna Gładek
Adres Warszawa, al. Jana Pawła II 15
Telefon 0-22 697-65-90
Fax 0-22 697-65-94
e-mail email@example.com
WWW www.bmp.pl
Adres biura regionalnego Poznań, ul. Piekary 6/13
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 20 mln EURO
Sektory preferowane sektor TMT, rozrywka, biotechnologie, medycyna
Rodzaj przedsięwzięć start-up, udział w prywatyzacji, międzynarodowe joint venture (jv), pre-IPO (inwestycja w spółkę przed jej wejściem na giełdę)
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 0,25-5 mln USD
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji do 3 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, inwestor strategiczny
Wiodące projekty inwestycyjne IDS SA, K2 Internet SA, Bankier.pl SA, Internet Service SA
| **CARESBAC-POLSKA SA** |
|------------------------|
| **Główni udziałowcy** | SEAF (Small Enterprise Assistance Funds /USA/), EBRD (Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju), Fundusz Współpracy |
| **Nazwa firmy zarządzającej** | CARESBAC-POLSKA SA |
| **Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą** | Piotr Kalman |
| **Osoba do kontaktu** | Izabela Cichocka |
| **Adres** | 00-635 Warszawa, ul Polna 40 |
| **Telefon** | 0-22 825-62-05 |
| **Fax** | 0-22 825-46-50 |
| **e-mail** | firstname.lastname@example.org |
| **WWW** | www.saef.us |
| **Adres biur regionalnych** | 60-381 Poznań, ul. Zakręt 1A |
| **Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu** | 38 mln zł |
| **Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania** | 10 mln zł |
| **Sektory preferowane** | handel detaliczny, sektor IT |
| **Rodzaj przedsięwzięć** | start-up, prywatyzacja, międzynarodowe j-v, pre-IPO |
| **Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji** | 0,2-2,5 mln zł |
| **Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji** | 3-5 lat |
| **Preferowany sposób wyjścia** | giełda krajowa, inwestor strategiczny, sprzedaż kadrze menedżerskiej i pracownikom |
| **Wiodące projekty inwestycyjne** | Internet Technologies, Sharp-Hanmar, BPSC, LDS |
Central Poland Fund LLC
Główni udziałowcy Copernicus Capital Partners, Pekao SA, EBRD, IFC (International Finance Corporation)
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Janusz Skrzypkowski
Osoba do kontaktu Janusz Skrzypkowski, Marek Bernatek
Adres 90-350 Łódź, ul. Tymienieckiego 30A
Telefon 0-42 677-55-00
Fax. 0-42 677-50-01
e-mail email@example.com
WWW www.armada.pl
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 39,78 mln zł
Sektory pomijane przemysł zbrojeniowy, spirytusowy, tytoniowy, produkcja niezgodna z normami ekologicznymi
Rodzaj przedsięwzięć start-up, międzynarodowe jv
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 2-7 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-5 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny
Wiodące projekty inwestycyjne Nowakowski Piekarnie, NC Virtual, iTelecom, Agropharm
Environmental Investment Partners
Główni udziałowcy CDC-IXIS Private Equity, EBRD, VMH, SECO (The Swiss Government’s State Secretariat for Economy Affairs)
Nazwa firmy zarządzającej Environmental Asset Management
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Claude Sauvageot
Osoba do kontaktu Adam de Sola Pool
Adres 05-510 Konstancin, Chylice, ul. Piaskowa 12C
Telefon 0-22 756-32-32
Fax 0-22 756-49-19
e-mail firstname.lastname@example.org, email@example.com
WWW www.eip.com.pl
Adres zagraniczny Strawinskylaan 3105 P.O. Box 1469 1000 BL Amsterdam
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 32 mln EURO
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 15 mln EURO
Sektory preferowane przedsięwzięcia związane z ochroną środowiska
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 0,5-3,5 mln EURO
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-6 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny
Wiodące projekty inwestycyjne Prochem S.A., Finesco S.A., Detox (Słowacja), Gaz West (Rumunia)
European Renaissance Capital II/ABN AMRO Renaissance Capital
Główni udziałowcy ABN AMRO Bank, ASSET Management Partners
Nazwa firmy zarządzającej Renaissance Partners Sp. z o.o.
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Kornel Spiro
Osoba do kontaktu Witold Grabowski, Piotr Bardadi
Adres krajowy 02-551 Warszawa, ul. Łowicka 44
Telefon 0-22 848-07-73, 848-87-77
Fax 0-39 12-24-16
e-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.rp.cz
Adres zagraniczny Renaissance Partners Praha s.r.o., 120-00 Praha 2, Blanicka 28
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 50 mln USD
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 48 mln USD
Roczny obrót od 5 mln zł
Sektory preferowane IT, usługi o dużym stopniu innowacyjności, firmy produkcyjne z wyraźną przewagą konkurencyjną
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 1-5 mln USD
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-7 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny
Wiodące projekty inwestycyjne Bielsko Busieness Center
Fundusz Północny SA
Główni udziałowcy SEAF, Fundusz Współpracy, Fundacja na rzecz Rozwoju Rolnictwa Polskiego
Nazwa firmy zarządzającej Fundusz Północny (North Fund) SA
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Sylwia Taras
Osoba do kontaktu Sylwia Taras
Adres krajowy 10-534 Olsztyn, ul Linki 5/5
Telefon 0-89 535-19-99
Fax 0-89 523-61-90
e-mail email@example.com
WWW www.fp.org.pl
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 8 mln zł
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 5 mln zł
Minimalne zatrudnienie powyżej 5 osób
Roczny obrót powyżej 0,6 mln zł
Inne lokalizacja – Polska Północna
Sektory preferowane przetwórstwo rolno-spożywcze, budownictwo, działalność produkcyjna
Sektory pomijane handel i usługi
Rodzaj przedsięwzięć start-up, udział w prywatyzacji, międzynarodowe jv, pre-IPO
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 0,1–1,6
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 2–5 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, inwestor strategiczny, sprzedaż kadrze menedżerskiej i pracownikom
Hals Fundusz Kapitałowy Sp. z o.o.
Główni udziałowcy Bank Gospodarki Żywnościowej SA
Nazwa firmy zarządzającej Hals Fundusz kapitałowy sp. z o.o.
Udziałowcy firmy zarządzającej Bank Gospodarki Żywnościowej SA
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Marcin Zagórski
osoba do kontaktu Marek Cioroch
Adres 80-828 Gdańsk, ul. Dlugi Targ 1/7
Telefon 0-58 301-68-49
Fax 0-58 320-34-08
e-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.hals.pl
Adres biur regionalnych 00-679 Warszawa, ul. Wilcza 46, tel. 0-22
622-48-12, 622-44-23, 622-30-05, fax 0-22
622-57-16, email email@example.com
Calkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 26 mln zł
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 12 mln zł
Roczny obrót 10-100 mln zł
Sektory preferowane sektor rolno-spożywczy
Sektory pomijane przemysł tytoniowy, spirytusowy
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 1-4 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 2-5 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, inwestor strategiczny, sprzedaż kadrze menedżerskiej i pracownikom
Wiodące projekty inwestycyjne ZPNO w Burkatowie Sp. z o.o., ASPROD Sp. z o.o., TB Opakowania Sp. z o.o.
Innova / 3 L.P.
Główni udziałowcy europejscy inwestorzy instytucjonalni
Nazwa firmy zarządzającej Innova Capital LLC
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Steven J. Buckley, Robert L. Conn
Osoba do kontaktu Steven J. Buckley, Robert L. Conn
Adres 00-865 Warszawa, ul. Waliców 11, budynek Aurum
Telefon 0-22 583-94-00
Fax 0-22 583-94-20
e-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.innovacap.com
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 150 mln EURO
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 150 mln EURO
Rodzaj przedsięwzięć Udział w prywatyzacji, międzynarodowe jv, pre-IPO, inne
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 5-15 mln EURO
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-8 lat
Preferowany sposób wyjścia inwestor strategiczny
Wiodące projekty inwestycyjne Globtel (usługi GSM na Słowacji)
Innova/98 L.P.
Główni udziałowcy amerykańscy inwestorzy instytucjonalni
Nazwa firmy zarządzającej Innova Capital LLC
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Steven J. Buckley, Robert L. Conn
Osoba do kontaktu Steven J. Buckley, Robert L. Conn
Adres krajowy 00-865 Warszawa, ul. Waliców 11, budynek Aurum
Telefon 0-22 583-94-00
Fax 0-22 583-94-20
e-mail email@example.com
WWW www.innovacap.com
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 125 mln USD
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 10 mln USD
Sektory preferowane sektor TMT
Rodzaj przedsięwzięć prywatne, prywatyzowane, międzynarodowe jv, pre-IPO
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 5-12 mln USD
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-8 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda zagraniczna, inwestor strategiczny
Wiodące projekty inwestycyjne Ceramika Gres, Carman, Liberty, MobilRom
Intel Capital
Główni udziałowcy dział inwestycyjny Intel Corporation
Osoba do kontaktu Marcin Hejka
Adres krajowy 02-305 Warszawa, Al. Jerozolimskie 146c
Telefon 0-22 570-81-00
Fax 0-22 570-81-40
E-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.intel.com/capital/
Sektory preferowane technologie informatyczne, internet, oprogramowanie
Rodzaj przedsięwzięć start-up, prywatne, prywatyzowane, międzynarodowe jv, pre-IPO
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 1-10 mln USD
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 1-4 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny, sprzedaż akcji udziałów kadrze menedżerskiej i pracownikom
JUPITER NFI SA
Główni udziałowcy Bank Pekao, Skarb Państwa, Deutsche Bank Alex Brown Inc., OFE Bankowy
Nazwa firmy zarządzającej Trinity Management Sp. z o.o.
Udziałowcy firmy zarządzającej Bank Peako SA, Company Assistance Limited
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Ireneusz Nawrocki
Osoba do kontaktu Violetta Grońska
Adres 00-950 Warszawa ul. Nowogrodzka 47A
Telefon 0-22 525-99-99
Fax 0-22 525-99-88
e-mail email@example.com
WWW www.jupiter-nfi.pl
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 425 mln zł
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 150 mln zł
Roczny obrót minimum 40 mln zł
Inne fundusze własne min. 20 mln zł, rentowność na sprzedaży min. 12%
Sektory preferowane sektor TMT, usługi, medycyna
Sektory pomijane sektor górniczy, przemysł ciężki i maszynowy, produkcja rolna, przemysł spożywczy
Rodzaj przedsięwzięć start-up, prywatne, prywatyzowane, międzynarodowe jv, pre-IPO, w fazie wzrostu wymagające restrukturyzacji
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 20-80 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 1-3 lata
| Preferowany sposób wyjścia | inwestor strategiczny, sprzedaż kadrze menedżerskiej i pracownikom |
|---------------------------|---------------------------------------------------------------------|
| Wiodące projekty inwestycyjne | Pro FUTURO SA, Ceramika NOWA GALA, Hydrobudowa Gdańsk SA, Instal Kraków SA |
Nova Polonia Private Equity Fund LLC
Główni udziałowcy AIB Capital Markets PLC, GIMV GP, Merita Life Assurance Ltd., AIB Hodings and Investments Ltd., Advisors on Private Equity AG, Suomi Mutual Life Assurance Company, Pohjola Non-Life Insurance Company, EBRD, osoby prywatne
Nazwa firmy zarządzającej AIB WBK Fund Management Sp. z o.o.
Udziałowcy firmy zarządzającej Allied Irish Banks plc
Adres 00-895 Warszawa, ul. Biała 3
Telefon 0-22 620-41-83
Fax 0-22 620-41-84
e-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.novapolonia.pl
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 70 mln EUR
Sektory preferowane IT, usługi finansowe, rozrywka i wypoczynek, ochrona środowiska, dystrybucja i logistyka, handel oraz budownictwo
Rodzaj przedsięwzięć prywatne
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 2-8 mln EUR
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 2-5 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny, sprzedaż kadrze menedżerskiej i pracownikom, umorzenie udziałów/akcji z zysku
Wiodące projekty inwestycyjne Logotec Engineering SA, Centrum Filmowe Helios SA
Uwagi dane nieautoryzowane źródło: www.novapolonia.pl
PBK Inwestycje SA
Główni udziałowcy Powszechny Bank Kredytowy SA
Osoba kierująca funduszem/ Zbigniew Wasilewski
firmą zarządzającą
Osoba do kontaktu Jakub Miciński
Adres krajowy 02-622 Warszawa, ul. Malczewskiego 56
Telefon 0-22 854-04-25..29
Fax 0-22 646-79-49
e-mail email@example.com
WWW www.inwestycje.pbk.pl
Całkowity kapitał będący 83 mln zł
do dyspozycji funduszu
Kapitał inwestycyjny pozostały 20 mln zł
do zainwestowania
Roczny obrót min 10 mln zł
Sektory preferowane sektor TMT, ochrona środowiska
Sektory pomijane przemysł zbrojeniowy, spirytusowy, tytoniowy
Rodzaj przedsięwzięć start-up, prywatne, pre-IPO
Preferowana wielkość 1-12 mln zł
pojedynczej inwestycji
Preferowany czas trwania 2-6 lat
pojedynczej inwestycji
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, inwestor strategiczny,
sprzedaż kadrze kierowniczej i pracowni-
kom, umorzenie z czystego zysku
Wiodące projekty inwestycyjne Supermedia Holding SA, ProEkoPlast SA,
Magnus Infosystems Sp. z o.o., PTSŁ
Transport SA
Pekao Fundusz Kapitałowy Sp. z o.o.
Główni udziałowcy Bank Pekao SA
Nazwa firmy zarządzającej Trinity Management Sp. z o.o.
Udziałowcy firmy zarządzającej Bank Peako S.A., Company Assistance Limited
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Jacek Strzelecki, Ireneusz Nawrocki
Osoba do kontaktu Jacek Strzelecki, Tadeusz Piela
Adres 00-950 Warszawa ul. Nowogrodzka 47A
Telefon 0-22 525-99-99
Fax 0-22 525-99-88
e-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.pekaofk.pl
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 68 mln zł
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 31 mln zł
Roczny obrót 60-70 mln zł
Inne wykazywany zysk
Sektory preferowane sektor nowych technologii, innowacyjne rozwiązania w tradycyjnej i nowej gospodarce, branże o dużym potencjale wzrostu lub rokujące nadzieje na wzrost
Sektory pomijane sektor zbrojeniowy, tytoniowy, spirytusowy, działalność uciążliwa dla środowiska naturalnego
Rodzaj przedsięwzięć prywatne, prywatyzowane
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 2-10 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-5 lat
| Preferowany sposób wyjścia | inwestor strategiczny |
|---------------------------|-----------------------|
| Wiodące projekty inwestycyjne | Anica System SA, Fabryka Maszyn w Janowie Lubelskim sp. z o.o., Lannen Polska Sp. z o.o., FWFiK Zwoltex SA |
Polish Enterprise Fund, Polish Enterprise Fund IV
Główni udziałowcy
Inwestorzy instytucjonalni z USA i Europy Zachodniej, EBRD, międzynarodowe firmy ubezpieczeniowe, fundusze emerytalne
Nazwa firmy zarządzającej
Enterprise Investors
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą
Jacek Siwicki
Osoba do kontaktu
Jacek Siwicki
Adres krajowy
00-113 Warszawa, ul. E. Plater 53
Telefon
0-22 458-85-00
Fax
0-22 458-85-55
e-mail
email@example.com
WWW
www.ei.com.pl
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu
Ok. 300 mln $
Roczny obrót
30-100 mln pln
Sektory preferowane
IT, telekomunikacja, usługi medyczne, przemysł farmaceutyczny, dobra konsumpcyjne, inne
Sektory pomijane
branża tytoniowa, produkcja alkoholu, produkcja broni
Rodzaj przedsięwzięć
start-up, prywatne, prywatyzowane, międzynarodowe jv, pre-IPO
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji
12-100 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji
3-7 lat
Preferowany sposób wyjścia
gielda krajowa, gielda zagraniczna, inwestor strategiczny, sprzedaż menedżerom i pracownikom
Wiodące projekty inwestycyjne
Lukas SA, ComputerLand SA, Polar SA, Huta Szkła Jarosław SA
Riverside Central Europe Fund LCC
Główni udziałowcy Massachussets Mutual Life Insurance Company
Nazwa firmy zarządzającej Riverside Central Europe Fund LCC
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Bela Szigethy
Osoba do kontaktu Piotr Misztal
Adres krajowy 00-876 Warszawa, ul. Ogrodowa 58 City Gate
Telefon 0-22 520-27-70
Fax 0-22 520-27-77
e-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.riverside.pl
Adres zagraniczny Rockefeller Center, 630 Fifth Avenue, Suite 1530, New York, NY 10111, USA
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 101 mln zł
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania Brak danych
Minimalne zatrudnienie min. 100
Roczny obrót min. 20 mln zł
Inne zysk operacyjny min. 2 mln zł
Sektory pomijane sektor paliwowy, zbrojeniowy, spirytusowy, spożywczy, tekstylny, handel hurtowy i detaliczny, nieruchomości, infrastruktura techniczna, górnictwo, prod. i dystrybucja energii elektrycznej
Rodzaj przedsięwzięć prywatne, międzynarodowe jv, pre-IPO
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 8-80 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-7 lat
| Preferowany sposób wyjścia | giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny, sprzedaż kadrze menedżerskiej i pracownikom |
|---------------------------|--------------------------------------------------------------------------------------------------|
| Wiodące projekty inwestycyjne | VEGA SA, ZETKAMA SA |
Dom Inwestycyjny STRATEG Sp. z o.o.
Główni udziałowcy STRATEG BV
Nazwa firmy zarządzającej STRATEG Investments Sp. z o.o.
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą K. Robińska, M. Borowicz
Osoba do kontaktu K. Robińska, M. Borowicz, Rafał Czachorowski
Adres krajowy 60-334 Poznań, ul. Włodkowica 26A
Telefon 0-61 867-27-39
Fax 0-61 861-70-02
e-mail email@example.com
WWW www.strateg.pl
Adres biur regionalnych 02-375 Warszawa, ul. Piotrkowska 5/4, tel. 0-22 824 36 53
Roczny obrót 25 mln zł
Sektory preferowane branże około budowlane: produkcja i dystrybucja okuc, osprzętu meblowego, stolarki otworowej, armatury, sprzętu technicznego, systemy dystrybucyjne, parafarmaceutyki
Sektory pomijane branża rolno-spożywcza
Rodzaj przedsięwzięć prywatne, prywatyzowane, międzynarodowe jv
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji minimum 10 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 1 rok
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny
Wiodące projekty inwestycyjne Forte Sweden Sp. z o.o., Bore Poland Sp. z o.o.
Technologieholding Central and Eastern European Funds
Główni udziałowcy Kreditanstalt fur Wiederaufbau, 3i plc, Sitra, EBRD, MPC Rueff
Nazwa firmy zarządzającej 3TS Venture Partners
Udziałowcy firmy zarządzającej 3i plc, Sitra
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Michael White
Osoba do kontaktu Piotr Nocen
Adres 00-029 Warszawa, ul. Nowy Świat 19
Telefon 0-22 828-85-20
Fax 0-22 828-85-21
e-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.3tsvp.com
Adres zagraniczny Manes House, Vaclavska 12, 120 00 Praha, Czech Republic
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 250 mln zł
Sektory preferowane sektor teleinformatyczny, biotechnologie
Sektory pomijane wszystkie sektory nie związane z zaawansowanymi technologiami
Rodzaj przedsięwzięć start-up, prywatne, międzynarodowe jv
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 2-20 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 2-5 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny, sprzedaż menedżerom i pracownikom
Wiodące projekty inwestycyjne LaserBit, Phone2pay, Neuron, E-Group
Towarzystwo Inwestycji Społeczno Ekonomicznych SA
Główni udziałowcy BISE SA, ESFIN Participation SA, SIDI France, Sella Holding
Osoba kierująca funduszem /firmą zarządzającą Michał Radziwiłł
Osoba do kontaktu Michał Radziwiłł
Adres 00-158 Warszawa, ul. Nalewki 8/27
Telefon 0-22 636-07-40
Fax 0-22 636-29-02
e-mail email@example.com
WWW www.tise.com.pl
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 6 mln zł
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 2,5 mln zł
Sektory preferowane przetwórstwo spożywcze, usługi, media
Sektory pomijane produkcja rolna, handel
Rodzaj przedsięwzięć start-up, prywatne, pre-IPO
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 0,2-1 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-10 lat
Preferowany sposób wyjścia inwestor strategiczny, sprzedaż kadrze menedżerskiej i pracownikom
Wiodące projekty inwestycyjne Profi Sp. z o.o., Demoskop Sp. z o.o., Rom Sp. z o.o. (Radio Classic), Cafe Sati Polska
Towarzystwo Inwestycyjne Dolmel Sp. z o.o.
Główni udziałowcy Agencja Rozwoju Przemysłu SA
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Paweł Tadeusz Raszkowski
Osoba do kontaktu Krystyna Borgosz, Zofia Bożena Przygoda
Adres 50-136 Wrocław, ul. Wita Stwosza 15
Telefon 0-71 781-78-90
Fax 0-71 343-42-89
e-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.dolmel.pl
Adres biur regionalnych 02-582 Warszawa, ul. Wiktorska 67/1
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 104,8 mln zł
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 55,8 mln zł
Sektory pomijane przedsięwzięcia wymagające wyższych nakładów niż preferowane
Rodzaj przedsięwzięć prywatne, pre-IPO
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji do 2,5 mln USD
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 2-5 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, odsprzedaż inwestorowi strategicznemu, buy-back
Wiodące projekty inwestycyjne ABB Dolmel Ltd, ABB Zamech Ltd, ABB Dolmel Drives Ltd., S.O.S. Sp. z o.o.
SEAF CEE Growth Fund
Główni udziałowcy IFC, DEG, SECO, FinnFund
Nazwa firmy zarządzającej SEAF Management LLC
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Bert van der Vaart
Osoba do kontaktu Robb Dubb
Adres 1100 17th Street, Suite 1101, Washington DC, USA
Telefon 202 737-84-63
e-mail email@example.com
WWW www.saefweb.com
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 16,3 mln USD
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 7 mln USD
Rodzaj przedsięwzięć start-up, prywatne, prywatyzowane, międzynarodowe jv, pre-IPO
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 0,5–1 mln USD
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 1–5 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny, sprzedaż menedżerom i pracownikom
Wiodące projekty inwestycyjne BPSC, SPAR Poland, Optix
Fundusze nie prowadzące inwestycji
**European Renaissance Capital (ERC)**
| **Główni udziałowcy** | EBRD, ABN AMRO, ASSET MANAGEMENT, IFC, ADIA |
|-----------------------|---------------------------------------------|
| **Nazwa firmy zarządzającej** | Renaissance Partners Sp. z o.o. |
| **Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą** | Kornel Spiro |
| **Osoba do kontaktu** | Witold Grabowski, Piotr Bardadi |
| **Adres krajowy** | 02-551 Warszawa, ul. Łowicka 44 |
| **Telefon** | 0-22 848-87-77 |
| **Fax** | 0-39 12-24-16 |
| **e-mail** | firstname.lastname@example.org |
| **WWW** | www.rp.cz |
| **Adres zagraniczny** | Renaissance Partners Praha s.r.o., 120-00 Praha 2, Blanicka 28 |
| **Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu** | 40 mln USD |
| **Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania** | 0 mln USD |
| **Preferowany sposób wyjścia** | giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny |
| **Wiodące projekty inwestycyjne** | Techmex SA, Office Depot, Call center, HTL |
Poland Partners L.P.
Główni udziałowcy amerykańscy inwestorzy instytucjonalni
Nazwa firmy zarządzającej Innova Capital LLC
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Steven J. Buckley, Robert L. Conn
Osoba do kontaktu Steven J. Buckley, Robert L. Conn
Adres krajowy 00-865 Warszawa, ul. Waliców 11, budynek Aurum
Telefon 0-22 583-94-00
Fax 0-22 583-94-20
e-mail email@example.com
WWW www.innovacap.com
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 63,5 mln USD
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 0 mln USD
Rodzaj przedsięwzięć start-up, prywatne, prywatyzowane, pre-IPO
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 2-6 mln USD
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-8 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny
Wiodące projekty inwestycyjne Euronet, Carman, Town&City, @Entertainment
Polish Private Equity Fund I&II, Polish-American Enterprise Fund
Główni udziałowcy
Nazwa firmy zarządzającej Enterprise Investors
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Jacek Siwicki
osoba do kontaktu Jacek Siwicki
Adres krajowy 00-113 Warszawa, ul. E. Plater 53
Telefon 0-22 458-85-00
Fax 0-22 458-85-55
e-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.ei.com.pl
Roczny obrót 30-100 mln zł
Rodzaj przedsięwzięć start-up, prywatne, prywatyzowane, międzynarodowe jv, pre-IPO
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 12-100 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-7 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny, sprzedaż menedżerom i pracownikom
Wiodące projekty inwestycyjne Lukas SA, ComputerLand SA, Polar SA, Huta Szkła Jarosław SA
Pioneer Poland Fund
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Richard Engel
Osoba do kontaktu Richard Engel, Wojciech Rychlicki
Adres 00-193 Warszawa, ul. Stawki 2 Budynek INTRACO, 26 piętro
Telefon 0-22 860-66-00
Fax 0-22 860-66-01
e-mail email@example.com
WWW www.pioneerpolandfund.com
Calkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 60,5 mln USD
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 0 USD
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 1-9 mln USD
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 2-7 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny, sprzedaż kadrze kierowniczej i pracownikom
Wiodące projekty inwestycyjne Techmex SA, 2Si SA, INVESTA SA, JAGO SA
The Poland Investment Fund L.P.
Nazwa firmy zarządzającej Copernicus Capital Management Sp. z o.o.
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Neil M. Milne
Osoba do kontaktu Neil M. Milne
Adres 00-131 Warszawa, ul. Grzybowska 2 ap 79/80
Telefon 0-22 436-04-52
Fax 0-22 436-04-51
e-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.copernicus-capital.com
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 100 mln zł
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 0 mln zł
Roczny obrót Min 1 mln zł
Sektory preferowane handel hurtowy i detaliczny, komunikacja, media, teleinformatyka
Sektory pomijane przemysł ciężki, spirytusowy, nieruchomości
Rodzaj przedsięwzięć prywatne, prywatyzowane, międzynarodowe jv, pre-IPO
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 4-8 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-7 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny, sprzedaż kadrze menedżerskiej i pracownikom
Wiodące projekty inwestycyjne Euronet, @Entertainment, Warsaw Distribution Center, MicroLab
Dane nieautoryzowane
**Dolnośląska Spółka Inwestycyjna SA**
**Główni udzialowcy** KGHM Polska Miedź SA
**Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą** Ryszard Kabat, Krzysztof Skóra, Piotr Chojnacki
**Osoba do kontaktu** Ryszard Kabat, Krzysztof Skóra, Piotr Chojnacki
**Adres krajowy** 59-301 Lubin, ul. M Skłodowskiej Curie 45A
**Telefon** 0-76 847-89-00
**Fax** 0-76 847-89-03
**e-mail** email@example.com
**WWW** www.dsisa.com.pl
**Rodzaj przedsięwzięć** przedsiębiorstwa prywatne, prywatyzowane, pre-IPO
**Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji** min 1 mln zł, ale nie mniej niż równowartość 25 proc. udziałów/akcji
**Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji** 3-7 lat
**Wiodące projekty inwestycyjne** Telefonia Lokalna SA
**Uwagi** dane nieautoryzowane źródło: www.dsisa.com.pl
Górnośląski Fundusz Restrukturyzacyjny SA
Główni udziałowcy Eurofaktor SA, Fundusz Górnośląski, Górnośląski Bank Gospodarczy
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Andrzej Raj, Tadeusz Adamski
Osoba do kontaktu Czesław Koźmiński
Adres krajowy 40-203 Katowice, ul. Różdzieńskiego 188
Telefon 0-32 209-03-30
Fax 0-32 209-05-85
e-mail firstname.lastname@example.org, email@example.com, firstname.lastname@example.org
WWW www.gfr.com.pl
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 25 mln zł
Kapitał inwestycyjny pozostały do zainwestowania 12 mln zł
Roczny obrót powyżej 20mln zł
Sektory preferowane IT, ochrona zdrowia, usługi
Sektory pomijane górnictwo, hutnictwo, przemysł ciężki
Rodzaj przedsięwzięć start-up, prywatne, prywatyzowane, międzynarodowe jv
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 1-4 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji do 5 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, inwestor strategiczny, sprzedaż kadrze menedżerskiej i pracownikom, umorzenie udziałów z czystego zysku
Wiodące projekty inwestycyjne Ceramika Avanti, FOB-DAIM, Izoblok, Cerkolor
Internet Investment Fund
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą
Rafał Styczeń, Janusz Hom, Ron Sharon
Osoba do kontaktu
Rafał Styczeń, Janusz Hom, Ron Sharon
Adres krajowy
0-31 Kraków, ul Westerplatte 1
Telefon
0-12 292-05-50
Fax
0-12 292-05-51
e-mail
email@example.com
WWW
www.iif.pl
Adres biur regionalnych
00-613 Warszawa, ul Chałubińskiego 8
tel.0-22 830-11-68, fax 0-22 830-22-85
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu
10 mln zł
Sektory preferowane
sektor teleinformatyczny
Rodzaj przedsięwzięć
start-up, prywatne
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji
0,25 mln USD
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji
2 lata
Preferowany sposób wyjścia
inwestor strategiczny, inwestor finansowy
Wiodące projekty inwestycyjne
BillBird SA, Interactive Medicine SA, eCenter SA, IRR
Uwagi
dane nieautoryzowane, źródło strona www.iff.pl
MCI Management SA
Główni udziałowcy Czechowicz Ventures, Howell SA
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Tomasz Czechowicz
Osoba do kontaktu Edyta Jaroszkiewicz
Adres 50-125 Wrocław, ul. Świętego Mikołaja 7
Telefon 0-71 78-17-380 do 386
Fax 0-71 78-17-381
e-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.mci.com.pl
Adres biur regionalnych 02-672 Warszawa, ul. Domaniewska 41, GTC budynek Neptun, VIII piętro
Sektory preferowane sektor IT, internet
Rodzaj przedsięwzięć start-up, prywatne
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 1-4 mln zł
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-5 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny
Wiodące projekty inwestycyjne JTT Computer, Expertia.pl SA, Poland.com SA, CSS SA, S4E S.A., Bioprego SA
Uwagi dane nieautoryzowane, źródło: prospekt emisyjny MCI Management SA
Podkarpackie Towarzystwo Inwestycyjne SA
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą
Dariusz Delikat
osoba do kontaktu
Małgorzata Tłuczek
Adres krajowy
35-016 Rzeszów, ul. Mochnackiego 15
Telefon
0-17 850-51-26
Fax
0-17 853-28-83
e-mail
email@example.com
WWW
www.pti.rzeszow.pl
rodzaj przedsięwzięć
start-up, prywatne
preferowany sposób wyjścia
inwestor strategiczny, odsprzedaż akcji pierwotnym właścicielom
Uwagi
dane nieautoryzowane, źródło: www.pti.rzeszow.pl
Raiffeisen CEE Private Equity Fund, L.P
Główni udziałowcy: Raiffeisen Zentralbank Austria
Nazwa firmy zarządzającej: Raiffeisen Private Equity Management
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą: Witold Szymanski, Peter Michna
Osoba do kontaktu: Daniel Kawon, Monika Leszczyńska
Adres krajowy: 00-549 Warszawa, ul. Piękna 20
Telefon: 0-22 585-20-00
Fax: 0-22 585-25-85
WWW: www.rpem.com
Preferencje inwestycyjne
Wielkość przychodów: 15-150 mln EUR
Inne: 50 proc. udział w rynku krajów CEE i 10 proc. udział w rynku krajów CIS, rozpoznawalna marka
Sektory preferowane: produkcja dóbr konsumpcyjnych, dystrybucja, media, rozrywka, opakowania, usługi
Sektory pomijane: usługi internetowe
Rodzaj przedsięwzięć: prywatne, pre-IPO
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji: 3-15 mln EUR
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji: 3-5 lat
Preferowany sposób wyjścia: inwestor strategiczny, giełda krajowa, giełda zagraniczna
Wiodące projekty inwestycyjne: Wosana SA, Wideowall SA
Uwagi: dane nieautoryzowane, źródło: www.rpem.com
Regionalne Fundusze Inwestycyjne (Katowice) Sp. z o.o.
Główni udziałowcy Polska Agencja Rozwoju Regionalnego (Phare/Struder)
Osoba do kontaktu Aneta Łuczywek
Adres krajowy 40-022 Katowice ul. Damrota 23
Telefon 0-32 255-13-78
Fax 0-32 255-22-74
E-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.rfi.com.pl
Adres biur regionalnych 58-306 Wałbrzych, ul. Piastów Śląskich 1 – Zamek Książ, tel. 0-74 436-300, fax: 0-74 432-717
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 5 mln EUR
Sektory preferowane firmy sektora MSP z regionu województw, łódzkiego, katowickiego i dolnośląskiego
Rodzaj przedsięwzięć Start-up, prywatne
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 0,04-0,5 mln EUR
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-7 lat
Preferowany sposób wyjścia inwestor strategiczny, buy-back
Uwagi dane nieautoryzowane źródło: www.rfi.com.pl
Regionalne Fundusze Inwestycyjne (Łódź) Sp. z o.o.
Główni udziałowcy Polska Agencja Rozwoju Regionalnego (Phare/Struder)
Osoba do kontaktu Emilia Chałat
Adres krajowy 93-578 Łódź, ul. Wróblewskiego 18
Telefon 0-42 681 25 16, 681 97 98
Fax 0-42 648-89-68
E-mail email@example.com
WWW www.rfi.com.pl
Adres biur regionalnych 58-306 Wałbrzych, ul. Piastów Śląskich 1 – Zamek Książ, tel. 0-74 436-300, fax: 0-74 432-717
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 5 mln EUR
Sektory preferowane firmy sektora MSP z regionu województw, łódzkiego, katowickiego i dolnośląskiego
Rodzaj przedsięwzięć start-up, prywatne
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 0,04-0,5 mln EUR
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-7 lat
Preferowany sposób wyjścia inwestor strategiczny, buy-back
Uwagi dane nieautoryzowane źródło: www.rfi.com.pl
The Baring Central European Fund L.P.
Główni udziałowcy ING
Nazwa firmy zarządzającej Baring Private Equity Partners (Poland) sp. z o.o.
Udziałowcy firmy zarządzającej (%) ING Asset Management
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą Jacek Pogonowski, Aleksander M. Ferenc
Osoba do kontaktu Marina Ivanovska
Adres krajowy 00-684 Warszawa, ul. Wspólna 47/49
Telefon 0-22 627-40-00
Fax 0-22 627-40-01
e-mail firstname.lastname@example.org
WWW www.bpep.com.pl
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu 200 mln USD
Rodzaj przedsięwzięć prywatne, prywatyzowane, pre-IPO
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji 5-25 mln USD
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji 3-5 lat
Preferowany sposób wyjścia giełda krajowa, giełda zagraniczna, inwestor strategiczny
Uwagi dane nieautoryzowane, źródło: www.bpep.com.pl
The Investment Fund for Central and Eastern Europe
Osoba kierująca funduszem/firmą zarządzającą: Max Kruze
Osoba do kontaktu: Max Kruze
Adres krajowy: 00-560 Warszawa, ul. Mokotowska 23/8
Telefon: 0-39 12-23-58
Fax: 0-39 12-23-59
e-mail: email@example.com
WWW: www.ioe.dk
Adres zagraniczny: Bremerholm 4, DK – 1069 Copenhagen K, Denmark, tel. 00-4533637500,
e-mail: firstname.lastname@example.org
Całkowity kapitał będący do dyspozycji funduszu: 1674 mln DDK
Rodzaj przedsięwzięć: start-up, prywatne, prywatyzowane
Preferowana wielkość pojedynczej inwestycji: od 0,1 mln DDK
Preferowany czas trwania pojedynczej inwestycji: do 5 lat
Preferowany sposób wyjścia: giełda krajowa, inwestor strategiczny, sprzedaż kadrze menedżerskiej i pracownikom
Wiodące projekty:
Inwestycyjne: Unicon Beton, Energo-Asekuracja, Elda Szczecinek
Uwagi: dane nieautoryzowane, źródło: Raport roczny 2000 | <urn:uuid:2ae542e4-7135-4e28-bb6b-b22db7dacb27> | finepdfs | 3.068359 | CC-MAIN-2024-22 | https://www.parp.gov.pl/storage/publications/pdf/2002_venture_fundusz_pl.pdf | 2024-05-22T01:05:27+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971058525.14/warc/CC-MAIN-20240522005126-20240522035126-00629.warc.gz | 815,101,299 | 0.999387 | 0.999946 | 0.999946 | [
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"... | pol_Latn | {} | false | [
59,
734,
1534,
2238,
4746,
7273,
10028,
11114,
12924,
15193,
17625,
20197,
21036,
23136,
23577,
24803,
25738,
26953,
27836,
28872,
29904,
30952,
32079,
32913,
33807,
34483,
35580,
35892,
37055,
38078,
39163,
39416,
40565,
41657,
41979,
43060,
4... | 1 | 0 |
PRZEGLĄD KONSTYTUCYJNY, 3/2022, s. 45–73
doi:10.4467/25442031PKO.22.021.16386
ALEKSANDRA KUSTRA-ROGATK A
Kontekst jest wszystkim.
O trudnej sztuce komparatystyki „europejskiego" orzecznictwa sądów konstytucyjnych
1. Wprowadzenie
Członkostwo państwa w Unii Europejskiej (UE) istotnie wpływa na krajowe sądy konstytucyjne, szczególnie te funkcjonujące w ramach scentralizowanego modelu kontroli konstytucyjności prawa. Z jednej strony stają się one „jednymi z wielu" sądów krajowych, których rolą jest zapewnienie skuteczności prawa UE w krajowym porządku prawnym. Zaczynają więc być również „sądami europejskimi", a nie tylko konstytucyjnymi. Z drugiej strony nadal zachowują pozycję „ostatecznego interpretatora" norm konstytucyjnych i w konsekwencji wyznaczają prawne granice i warunki dla procesu integracji 1 . To „janusowe oblicze" sądów konstytucyjnych znajduje współcześnie odzwierciedlenie w orzecznictwie dotyczącym kwestii związanych z członkostwem państwa w UE. Napięcie między rolą strażnika norm konstytucyjnych a rolą „sądu europejskiego" sprawia, że tzw. europejskie orzecznictwo sądów konstytucyjnych stanowi jeden z ciekawszych przedmiotów badań dla nauki prawa konstytucyjnego oraz prawa europejskiego 2 . Wzmocnienie integracji politycznej, stopniowe rozszerzanie grona państw
1 Por. K. Wójtowicz, Sądy konstytucyjne…, szczególnie rozdz. V.
2 Por. A. Kustra, Kelsenowski model…, s. 129.
członkowskich UE, ale też kryzysy, z jakimi w ostatnich dekadach zmaga się UE, sprawiają, że uważne śledzenie reakcji krajowych sądów konstytucyjnych na te zjawiska staje się coraz trudniejszym zadaniem. Nie ułatwia go fakt, że tzw. europejskie orzecznictwo sądów konstytucyjnych nie jest monolitem. Można je raczej porównać do niekiedy nieco przypadkowo tworzonego konglomeratu. Niemniej, mimo różnic i pewnej nieuniknionej akcydentalności (wynikającej m.in. z zasady skargowości) zauważalne są też w nim tzw. zapożyczenia konstytucyjne (constitutional borrowings), będące formą odzwierciedlenia uniwersalności niektórych problemów prawnych i chęci korzystania z dorobku orzeczniczego innych sądów. Wzmacniają one efekt „wspólnej narracji" w ramach stopniowo rozwijanego europejskiego acquis constitutionnel. To sprawia, że we wspomnianym konglomeracie orzeczniczym, mimo wielu partykularnych fragmentów, dostrzegalne są też wzajemne odniesienia wyznaczające linearność europejskiego orzecznictwa sądów konstytucyjnych. Uczestnictwo coraz większej liczby sądów konstytucyjnych w kształtowaniu tego zbioru orzeczeń determinuje konieczność zastosowania prawnoporównawczej metody zarówno w odniesieniu do analizy poszczególnych jego elementów, jak i całości. Komparatystyka „europejskiego" orzecznictwa sądów konstytucyjnych jest jednak trudną sztuką, w której kluczową rolę odgrywa właściwe określenie i uwzględnienie różnych kontekstów wyjaśniających wielowymiarowość tego konglomeratu 3 . Celem niniejszego artykułu jest wskazanie najważniejszych z nich, a mianowicie kontekstu ustrojowego, kontekstu czasowego, kontekstu politycznego i powiązanego z nim problemu upolitycznienia sądu konstytucyjnego oraz kontekstu teoretycznego. Ponadto w tekście zwrócona zostanie uwaga na konieczność kontekstualizacji „zapożyczeń konstytucyjnych", co jest szczególnie ważne w związku z dostrzegalnym zjawiskiem abuzywnego stosowania „argumentu komparatystycznego". Niekiedy wyróżnione konteksty zachodzą na siebie, jak na przykład w przypadku kontekstu czasowego i politycznego, niemniej ich wyodrębnienie pozwala na lepsze zrozumienie złożoności komparatystycznych badań nad europejskim acquis constitutionnel. Specyfika tego przedmiotu badań prawnoporównawczych dowodzi trafności tezy o konieczności stawienia czoła przez współczesne konstytucyjne prawo porównawcze dwóm wyzwaniom. Pierwsze to integracja klasycznej „horyzontalnej" metody porównawczej z wymiarem „wertykalnym" – o wpływach
3 Kontekstualizm jako odrębne podejście metodologiczne do prawa konstytucyjnego porównawczego wyodrębnia m.in. V.C. Jackson. Por. V.C. Jackson, Comparative Constitutional Law…, s. 66–67.
międzynarodowych i ponadnarodowych norm na krajowe systemy konstytucyjne. Drugie wyzwanie wiąże się z wspieraniem interdyscyplinarnego podejścia do prawa konstytucyjnego porównawczego, które uwzględniać będzie perspektywę nauk społecznych, takich jak politologia, socjologia czy historia 4 . Stąd też niektórzy postulują wręcz przyjęcie szerszej perspektywy badawczej i stopniowe kształtowanie interdyscyplinarnych porównawczych badań konstytucyjnych (comparative constitutional studies) jako alternatywy wobec tradycyjnie pojmowanego konstytucyjnego prawa porównawczego (comparative constitutional law) 5 .
2. Kontekst ustrojowo-instytucjonalny
Kontekst ustrojowo-instytucjonalny jest kluczowy dla zrozumienia różnic kompetencyjnych między poszczególnymi sądami konstytucyjnymi. Warto jednak zaznaczyć, że dla jego właściwego zrozumienia nie jest wystarczająca dogmatyczna analiza przepisów kompetencyjnych i proceduralnych kształtujących ramy działalności sądów konstytucyjnych państw członkowskich. Konieczne jest również wzięcie pod uwagę praktyki stosowania norm ustrojowych, gdyż niekiedy praktyka ta znacząco odbiega od literalnego brzmienia przepisów prawa kształtujących ramy kompetencyjno-proceduralne krajowego sądownictwa konstytucyjnego. Na to, jak dany sąd konstytucyjny szkicuje stopniowo swoją linię orzeczniczą w kwestii członkostwa w UE, wpływ mają między innymi takie kwestie, jak: zakres kognicji w zakresie kontroli konstytucyjności prawa (w tym przede wszystkim kwestia dopuszczalności kontroli umów międzynarodowych); model skargi konstytucyjnej (model szeroki czy wąski); inne kompetencje przyznane sądom konstytucyjnym (np. funkcja sądu wyborczego czy rozstrzyganie sporów kompetencyjnych) czy też organizacja wewnętrzna sądu konstytucyjnego (np. podział na izby orzecznicze w ramach tego sądu).
Sądy konstytucyjne państw członkowskich UE korzystają (w różnych wariantach) z katalogu czterech typów kompetencji kontrolnych wobec umów międzynarodowych: wydawania opinii w kwestii konstytucyjności umowy międzynarodowej (przed jej ratyfikacją lub po niej); kontroli prewencyjnej umowy międzynarodowej (przed jej ratyfikacją); kontroli następczej umowy międzynarodowej (po jej ratyfikacji) oraz kontroli pośredniej umowy
4 Por. A. Baraggia, Challenges…, s. 3.
5 R. Hirschl, Editorial…, s. 1–11.
międzynarodowej – poprzez (prewencyjną lub następczą) kontrolę ustawy ratyfikacyjnej. Teoretycznie im szersze kompetencje danego sądu konstytucyjnego w zakresie badania konstytucyjności traktatów międzynarodowych, tym większe prawdopodobieństwo kwestionowania traktatów UE 6 . (Autonomia prawa UE względem prawa międzynarodowego publicznego jest zazwyczaj z perspektywy porządków konstytucyjnych państw członkowskich dość ograniczona, nawet wówczas, gdy konstytucje krajowe zawierają typowe „klauzule europejskie" 7 ). Niemniej w praktyce zdarza się, że sądy konstytucyjne dokonują zwężającej wykładni kompetencji kontrolnych względem umów międzynarodowych i starają się wyłączać z zakresu tej kompetencji prawo pierwotne UE. Przyczyn takiej praktyki należy doszukiwać się w pozaprawnych czynnikach, takich jak obawa sądu przed powstaniem orzeczniczego konfliktu z Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz niechęć do rozstrzygania zwykle wysoce upolitycznionych spraw dotyczących kontroli traktatów UE. Z kolei w państwach, w których kognicja sądu konstytucyjnego względem umów międzynarodowych jest dosyć ograniczona (wyłącznie kontrola pośrednia – poprzez ustawę ratyfikacyjną – lub też wyłącznie kontrola prewencyjna), sądy dokonują rozszerzającej wykładni tych kompetencji. Ta praktyka jest również konsekwencją pozaprawnych uwarunkowań – takich jak polityczna wola kwestionowania prawa UE przed sądem oraz krytyczne nastawienie danego sądu konstytucyjnego wobec procesu integracji europejskiej 8 .
Analiza wpływu modelu skargi konstytucyjnej przyjętego w danym kraju na orzecznictwo dotyczące kwestii członkostwa państwa w UE wymaga uwzględnienia co najmniej czterech zagadnień: kwestii rozpatrywania przez sądy konstytucyjne skarg na naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu z powodu nieprzedłożenia przez sąd pytania prejudycjalnego do TSUE; wykorzystywania procedury skarg konstytucyjnych do inicjowania kontroli konstytucyjności prawa pierwotnego UE; wykorzystywania procedury skargi konstytucyjnej i postanowień tymczasowych do blokowania decyzji politycznych związanych z procesem integracji europejskiej oraz uznania skargi konstytucyjnej za (jedyną) dopuszczalną procedurę zainicjowania kontroli konstytucyjności rozporządzenia wspólnotowego 9 .
6 Por. A. Kustra, Kelsenowski model…, s. 132–133.
7 Za klauzulę europejską uznaję przepis konstytucyjny odwołujący się wyraźnie do członkostwa w UE.
8 Por. A. Kustra, Kelsenowski model…, s. 134.
9 Szerzej na ten temat: A. Kustra, Kelsenowski model…, s. 151 i n.
Inne niż kontrola hierarchicznej zgodności norm kompetencje, którymi dysponuje dany sąd konstytucyjny, również mogą oddziaływać na kształtowanie się orzecznictwa dotyczącego kwestii związanych z członkostwem państwa w UE. W dotychczasowej praktyce orzeczniczej kwestia członkostwa w UE była zagadnieniem mającym znaczenie dla dokonywania kontroli konstytucyjności partii politycznych, rozstrzygania sporów kompetencyjnych oraz wykonywania funkcji sądu wyborczego 10 .
Potencjał wpływu organizacji sądu konstytucyjnego na jego „europejskie" orzecznictwo najlepiej ilustruje przypadek niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego (FTK; Bundesverfassungsgericht). Podział na dwa Senaty, z których każdy ma inne kompetencje do orzekania w sprawach związanych z członkostwem w UE, zwiększa ryzyko niespójności w liniach orzeczniczych 11 .
Kontekst ustrojowo-instytucjonalny można też, a niekiedy wręcz należy, postrzegać szerzej. W takim szerokim ujęciu obejmuje on wszystkie normy konstytucyjne danego państwa, które bezpośrednio wpływają na orzecz nictwo w sprawach związanych z członkostwem państwa w UE. Szczególne znaczenie w tym zakresie mają tzw. klauzule integracyjne czy szerzej – przepisy konstytucyjne bezpośrednio albo pośrednio umożliwiające uczestnic two państwa w procesie integracyjnym (tzw. przepisy integracyjne 12 ) oraz przepisy niezmienialne (albo ich brak). Przepisy integracyjne (w tym typowe klauzule europejskie) wyznaczają często proceduralne i materialno-prawne warunki członkostwa w UE. Z kolei przepisy niezmienialne określają nieprzekraczalne (w obowiązujących ramach konstytucyjnych) granice dla stosowania prawa UE w krajowym porządku prawnym i często są przywoływane jako element definiujący tożsamość konstytucyjną państwa.
W najszerszym sensie kontekst ustrojowo-instytucjonalny powinien obejmować również analizę roli konstytucji w krajowym porządku prawnym. W przeważającej liczbie państw UE funkcjonuje zasada nadrzędności konstytucji, a sąd konstytucyjny uznawany jest za jej strażnika. W związku z tym jednym z fundamentalnych zagadnień rozważanych w europejskim orzecznictwie sądów konstytucyjnych jest problem kolizji między normami konstytucyjnymi a prawem UE. Znalezienie właściwej równowagi między ochroną nadrzędności konstytucji, wpisaną w swoiste DNA sądów konstytucyjnych, a zapewnieniem skuteczności prawu UE w krajowym porządku
10 Szerzej na ten temat: A. Kustra, Kelsenowski model…, s. 151 i n.
11 Szerzej na ten temat: A. Kustra, Kelsenowski model…, s. 182 i n.
12 Por. A. Kustra, Przepisy i normy…, s. 26 i n.
prawnym jest najtrudniejszym zadaniem. Warto jednak zaznaczyć, że z racji mocnego zakorzenienia idei nadrzędności konstytucji w europejskiej kulturze prawnej trudno oczekiwać od sądów konstytucyjnych porzucenia ich tradycyjnej roli. Świadome przyjmowanie funkcji „sądu europejskiego" następuje zazwyczaj stopniowo, co pokazuje chociażby komparatystyczna analiza postanowień prejudycjalnych sądów konstytucyjnych państw członkowskich 13 . Ocena konkretnych rozstrzygnięć i ich porównywanie powinno więc brać pod uwagę również ten zupełnie bazowy element kontekstu ustrojowo-instytucjonalnego, jakim jest tradycyjna rola konstytucji oraz sądu konstytucyjnego w krajowym systemie prawnym.
3. Kontekst czasowy
Uwzględnienie kontekstu czasowego w komparatystycznej analizie „europejskiego" orzecznictwa konstytucyjnego pozwala dostrzec zmiany, jakie dokonały się w procesie integracji Europy, jak również zrozumieć, że rozstrzygnięcia sądów konstytucyjnych w sprawach związanych z członkostwem w UE (wcześniej we Wspólnotach Europejskich) z jednej strony odzwierciedlają dynamikę współczesnego prawa publicznego, a z drugiej strony dynamikę też współkształtują. Kontekst czasowy powinien brać pod uwagę przede wszystkim zmiany dokonujące się w ramach samej UE, ale również niekiedy zmiany ustrojowe wprowadzane w systemach prawnych poszczególnych państw członkowskich w związku z członkostwem w UE. Milowe kroki w procesie integracji Europy, wyznaczane zazwyczaj (ale nie tylko) zmianami traktatowymi, pociągają za sobą najczęściej reakcję w postaci spraw przed sądami konstytucyjnymi. Niemniej porównawcza analiza na przykład orzeczeń wydanych przez sądy konstytucyjne w związku z ratyfikacją przez państwo traktatu z Maastricht oraz orzeczeń dotyczących traktatu z Lizbony musi mieć na względzie dokonane w tzw. międzyczasie zmiany w europejskim konstytucjonalizmie. Chociaż nadal głównym problemem konstytucyjnym w przeważającej części spraw „europejskich" przed krajowymi sądami konstytucyjnymi jest określenie warunków dla dalszej integracji kontynentu, tło prawne zmienia się w czasie. Dostrzegalne jest to między innymi w stopniowym rozwoju argumentacji nawiązującej do tezy o państwach członkowskich jako „panach traktatów", ewolucji doktryny ultra vires 14 oraz częściowo nawiązującej do norm traktatów UE dotyczących koncepcji tożsamości konstytucyjnej 15 . Niemniej należy też pamiętać, że pewne problemy prawne tracą swą aktualność z biegiem czasu, a przynajmniej ulegają znaczącej modyfikacji. Dobrą ilustracją takich zmian jest problem ochrony praw podstawowych na poziomie UE. Podczas gdy w latach 60. i 70. XX w. sądy konstytucyjne formułowały zasadnicze zastrzeżenia dotyczące braku systemu ochrony praw podstawowych na poziomie UE, rozwój orzecznictwa TSUE, a także wejście w życie Karty praw podstawowych Unii Europejskiej sprawiły, że kilka dekad później orzecznictwo sądów konstytucyjnych w tej materii jest zdecydowanie bardziej zniuansowane. Warto też w tym miejscu zaznaczyć wagę spraw inicjowanych i rozstrzyganych w związku z wprowadzeniem do systemu prawa UE – kontrowersyjnych z perspektywy konstytucyjnej – aktów prawa wtórnego UE, na przykład Decyzji ramowej w sprawie ENA 16 czy też Dyrektywy retencyjnej 17 . W przypadku Decyzji ramowej w sprawie ENA kontrola konstytucyjności przepisów implementujących Decyzję ramową z obowiązującymi w wielu państwach członkowskich przepisami konstytucyjnymi ograniczającymi dopuszczalność ekstradycji doprowadziła do dość zróżnicowanego orzecznictwa sądów konstytucyjnych, uwzględniającego między innymi kontekst historyczny wprowadzenia wspomnianych konstytucyjnych unormowań 18 . W wyroku z dn. 3 maja 2007 r., C-303/05, Advocaten voor de Wereld VZW przeciwko Leden van de Ministerraad TSUE rozstrzygnął sprawę zainicjowaną przez belgijski Sąd Konstytucyjny (wówczas Sąd Arbitrażowy) i uznał, że analiza przedstawionych pytań nie wykazała istnienia jakiejkolwiek okoliczności mogącej wpłynąć na ważność Decyzji ramowej 19 . Z kolei rosnące orzecznictwo sądów konstytucyjnych dotyczące aktów implementujących
14 Szerzej na ten temat: P. Craig, The ECJ…, s. 395–437; F.C. Mayer, The Ultra Vires…, s. 733–769; M. Wendel, Paradoxes…, s. 979–994.
15 Szerzej na ten temat: K. Kowalik-Bańczyk, Tożsamość narodowa…, s. 29–50; A. Kustra, Sądy konstytucyjne a ochrona…, s. 51–78; W. Jóźwicki, Ochrona wyższego…, s. 317–403; M. Ziółkowski, Mozaika tożsamości…, s. 11–46.
16 Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między Państwami Członkowskimi.
17 Dyrektywa 2006/24/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dn. 15 marca 2006 r. w sprawie zatrzymywania generowanych lub przetwarzanych danych w związku ze świadczeniem ogólnie dostępnych usług łączności elektronicznej lub udostępnianiem publicznych sieci łączności oraz zmieniająca dyrektywę 2002/58/WE.
18 Szerzej na ten temat por. J. Komárek, European Constitutionalism…, s. 9–40.
19 Szerzej na temat tego wyroku TSUE por. D. Sarmiento, European Union…, s. 171–183.
Dyrektywę 20 (ale też i pośrednio samą Dyrektywę 21 ) było z pewnością jednym z czynników, które TSUE wziął pod uwagę 22 , wydając wyrok z dn. 8 kwietnia 2014 r. w sprawach połączonych C-293/12 i C-594/12, Digital Rights Ireland i Seitlinger i in., w którym orzekł nieważność tej Dyrektywy 23 . Zbiory rozstrzygnięć sądów konstytucyjnych we wskazanych powyżej sprawach, związanych z konstytucyjnością kontrowersyjnych aktów prawa wtórnego UE, wskazują więc na konieczność brania pod uwagę – w ramach uwzględniania kontekstu czasowego – również rozwoju orzecznictwa samego TSUE. Sądy konstytucyjne orzekające w aktualnych sprawach nie mogą lekceważyć wypowiedzi orzeczniczych TSUE. Niekiedy wcześniejsze rozstrzygnięcie TSUE zawęża „pole manewru" sądu konstytucyjnego, aczkolwiek zdarzają się sprawy, w których sąd konstytucyjny świadomie neguje trafność wcześniejszego wyroku TSUE 24 .
Właściwe zrozumienie kontekstu czasowego wymaga też uwzględnienia stopniowego rozszerzania Wspólnot Europejskich, a następnie UE. Szczególne znaczenie z perspektywy „europejskiego" orzecznictwa sądów konstytucyjnych ma tzw. wielka akcesja z 2004 r. Rozszerzenie UE o kraje Europy Środkowo-Wschodniej wywołało efekt tzw. trzeciego rozdziału sagi Solange, czyli „europejskiego" orzecznictwa sądów konstytucyjnych „nowych" (wówczas) państw członkowskich, w którym widoczna jest wyraźnie inspiracja rozstrzygnięciami niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego (FTK) oraz włoskiego Sądu Konstytucyjnego (SK) w kwestii warunkowej akceptacji pierwszeństwa prawa UE względem norm konstytucyjnych gwarantujących prawa podstawowe 25 . Te, dość twórczo interpretowane, zapożyczenia konstytucyjne znanej formuły Solange były, zdaniem Wojciecha Sadurskiego, dość łatwe do przewidzenia, biorąc pod uwagę relatywnie wysoki poziom legitymizacji sądownictwa konstytucyjnego w państwach byłego bloku postsocjalistycznego, połączony ze znacznym aktywizmem orzeczniczym w okresie tranzycji systemowej. Według
20 Komparatystyczną analizę orzeczeń sądów konstytucyjnych dotyczących aktów implementujących Dyrektywę retencyjną zawiera monografia: European Constitutional Courts…
21 Szerzej na temat kontroli konstytucyjności dyrektyw UE w ujęciu komparatystycznym por. A. Kustra, Constitutional Courts…, s. 189–208.
22 Por. M. Zubik, J. Podkowik, R. Rybski, Judicial Dialogue…, s. 1597–1631.
23 Szerzej na temat tego wyroku por. O. Lynskey, The Data Retention…, s. 1789–1811.
24 Jak np. w sprawie Taricco II, szerzej na ten temat por. G. Piccirilli, The 'Taricco Saga'…, s. 814–833; R. Bruggeman, J. Larik, The Elusive Contours…, s. 20–34; K. Doktór Bindas, Odesłanie prejudycjalne…, s. 147–156; A. Kustra, Wewnątrzwspólnotowe zwalczanie…, s. 42–60.
25 Por. W. Sadurski, 'Solange, Chapter 3': Constitutional…
Sadurskiego sądy konstytucyjne „nowych" państw członkowskich wykorzystały akcesję do UE i rolę strażnika konstytucji w kontekście bezpośredniego stosowania prawa UE do dalszego wzmocnienia swojej pozycji względem innych pionów władzy 26 . Unia Europejska była postrzegana w tych państwach zarówno jako źródło promocji demokracji, jak i jako zagrożenie dla demokracji (poprzez przekazanie uprawnień instytucjom europejskim o ograniczonej legitymacji demokratycznej) 27 . Paradoks polega jednak na tym, że stopniowa akceptacja zasady pierwszeństwa prawa UE względem norm konstytucyjnych przez sądy konstytucyjne „starych państw członkowskich", ilustrowana odwróceniem formuły Solange (w jej pierwotnej formie z lat 70. XX w.) w latach 80. XX w., była rezultatem ewolucyjnego rozwoju ochrony praw podstawowych na poziomie UE i osiągnięciem w tym zakresie standardu równoważnego z wymaganym na poziomie krajowym. Pisanie tzw. trzeciego rozdziału sagi Solange przez sądy „nowych" państw członkowskich 28 rozpoczęło się natomiast de facto od powrotu do formuły Solange I. Oznaczało to „ostrożną przyjazność" względem prawa UE, a co za tym idzie – mocniejszą legitymizację sądu konstytucyjnego do badania zgodności prawa UE z konstytucyjnymi standardami ochrony praw podstawowych, podczas gdy sądy konstytucyjne „starych państw członkowskich" już dawno przeszły do etapu Solange II 29 . Uwzględnienie kontekstu czasowego w przypadku analizy komparatystycznej tego orzecznictwa „nowych" państw członkowskich jest jednak – wbrew pozorom – zadaniem złożonym. Z jednej bowiem strony może prowadzić do prostej konkluzji o braku adekwatności zastrzeżeń sądów konstytucyjnych z Europy Środkowo-Wschodniej w związku z wykształceniem już przez TSUE wystarczających standardów ochrony praw podstawowych na poziomie UE, a w 2009 r. wejściem w życie Karty praw podstawowych. Z drugiej zaś strony należy mimo wszystko zrozumieć potrzebę indywidualnego rozpoczęcia i rozwoju własnej linii orzeczniczej przez te sądy, niezależnie od dokonanego w międzyczasie postępu na poziomie prawa UE oraz wytworzonego case-law niemieckiego FTK czy włoskiego SK. Ponadto
26 Por. W. Sadurski, 'Solange, Chapter 3': Constitutional…, s. 3.
27 Szerzej na temat deficytu demokracji UE por. B. Crum, Tailoring Representative…, s. 452–467; C. Crombez, The Democratic Deficit…, s. 101–120; G. Majone, Europe's "Democratic Deficit"…, s. 5–28; A. Moravcsik, In Defence…, s. 603–624.
28 Warto dodać, że jako Solange III określany jest też niekiedy wyrok niemieckiego FTK z dn. 15 grudnia 2015 r. w sprawie 2 BvR 2735/14. Szerzej na temat tego wyroku por. M. Hong, Human Dignity…, s. 549–563.
29 Por. W. Sadurski, 'Solange, Chapter 3': Constitutional…, s. 5–6.
kontekst czasowy wymaga w tym wypadku wzięcia również pod uwagę historycznych uwarunkowań tej „fetyszyzacji" suwerenności państwowej.
4. Kontekst polityczny i problem upolitycznienia sądu konstytucyjnego
Kontekst polityczny być może wymaga nieco szerszego komentarza, wyjaśniającego wątpliwości związane z wieloznacznością pojęcia polityczności 30 . Trzeba zaznaczyć, że współczesne sądy konstytucyjne w państwach europejskich są organami politycznymi w tym znaczeniu, że współkształtują one polityki publiczne i rozstrzygają spory z wyraźnym tłem politycznym. W tym sensie sądowa kontrola konstytucyjności prawa w Europie odrzuciła sztywny gorset ograniczający jej rolę do „negatywnego ustawodawcy". Ponadto jest oczywiste, że procedura wyboru sędziów sądów konstytucyjnych, uwzględniająca inne piony władzy niż judykatura, ma charakter polityczny 31 . Niemniej te elementy nie oznaczają upolitycznienia samego sądu konstytucyjnego w znaczeniu jego faktycznego upartyjnienia. „Europejskie" orzecznictwo sądów konstytucyjnych najczęściej powstaje w rezultacie rozstrzygania spraw fundamentalnych dla polityki międzynarodowej danego państwa członkowskiego i zazwyczaj sprawy te budzą kontrowersje wśród polityków i społeczeństwa. Niemniej kontekst polityczny „europejskiego" orzecznictwa sądów konstytucyjnych powinien być pojmowany przede wszystkim jako element komparatystycznej analizy, uwzględniający te sytuacje, w których władza wykonawcza bądź ustawodawcza w niedozwolony sposób wpływa na sądową kontrolę konstytucyjności prawa. Konsekwencją takich działań jest osłabienie bądź też całkowite zniszczenie legitymizacji sądu konstytucyjnego. Kontekst polityczny nie zawsze będzie więc brany pod uwagę. Konieczność jego uwzględnienia aktualizuje się wtedy, gdy dochodzi do zachwiania równowagi w ramach trójpodziału władzy, a niezależność sądu zaczyna budzić wątpliwości. Współczesne zjawisko krytyki podstaw demokracji liberalnej, powiązane z rosnącą siłą ruchów populistycznych, sprawia, że politycy coraz odważniej próbują dokonywać kontrkonstytucyjnych zmian ustrojowych. Rezultaty takich działań najlepiej ilustruje zniszczenie autorytetu polskiego Trybunału Konstytucyjnego
30 Por. A. Sulikowski, R. Mańko, J. Łakomy, Polityczność prawa…, s. 5–9; B. Naleziński, J. Holocher, Polityczność kontroli…, s. 186 i n.
31 Szerzej na ten temat por. Powoływanie sędziów…
(TK). Widoczny w ostatnich latach „eurosceptyczny" (czy raczej antyunijny) zwrot w orzecznictwie TK powinien być więc analizowany z uwzględnieniem kontekstu politycznego w przedstawionym powyżej rozumieniu. Oznacza to, po pierwsze, konieczność zastanowienia się, czy mamy jeszcze do czynienia z sądem konstytucyjnym, czy też z tzw. odwróconym sądem (inverted court), który służy politykom jako narzędzie denormatywizacji konstytucji, związane z lekceważeniem ograniczeń konstytucyjnych 32 . Po drugie, w przypadku gdy mamy do czynienia z organem, który de facto przestał pełnić swoją konstytucyjnie określoną funkcję, należy zastanowić się, jaki formalny status mają jego rozstrzygnięcia w sprawach związanych z członkostwem w UE, a w konsekwencji czy tworzą one europejskie acquis constitutionnel. Przykład ostatnich antyunijnych rozstrzygnięć TK 33 świetnie pokazuje, jak władza wykonawcza wykorzystuje upolityczniony sąd konstytucyjny do pozornej legitymizacji decyzji politycznych. Na pytanie o właściwą komparatystyczną analizę takich rozstrzygnięć nie ma prostej odpowiedzi. Kluczowe jest trafne zakreślenie tła politycznego i wyjaśnienie genezy oraz sposobu „wrogiego przejęcia" sądu konstytucyjnego przez egzekutywę. Mimo że upolitycznienie sądownictwa konstytucyjnego jest dość uniwersalną strategią wszelkich odmian hybrydowych reżimów, to w praktyce jest ona realizowana na wiele sposobów. Porównanie zmian prawnych wykorzystanych do przejęcia polskiego TK oraz węgierskiego TK pokazuje, że brak zmian na poziomie konstytucyjnym i oparcie się wyłącznie na (niekonstytucyjnych) zmianach ustawowych ułatwia obnażenie delegitymizacji sądu konstytucyjnego 34 . Z kolei w sytuacji formalnej zmiany konstytucji (zgodnej z wymogami proceduralnymi) trudniej jest obronić tezę o braku prawnej legitymizacji.
Kontekst polityczny komparatystycznej analizy „europejskiego" (a niekiedy „antyeuropejskiego") orzecznictwa sądów konstytucyjnych powinien również uwzględniać rozwijające się orzecznictwo sądów ponadnarodowych, w którym sądy te określają konsekwencje prawne (na płaszczyźnie prawa ponadnarodowego) naruszenia standardu prawa do sądu/skutecznej ochrony sądowej. Oczywiście kluczowe znaczenie – w ramach problematyki poruszanej w tym artykule – ma orzecznictwo TSUE, niemniej w związku z oceną statusu prawnego polskiego TK należy wskazać na wyrok ETPC
32 P. Castillo-Ortiz, The Illiberal Abuse…, s. 67.
33 Wyrok TK z dn. 14 lipca 2021 r. w sprawie P 7/21; wyrok TK z dn. 7 października 2021 r. w sprawie K 3/21.
34 Tezę tę potwierdza wyrok ETPC w sprawie Xero Flor.
z dn. 5 maja 2021 r. w sprawie Xero Flor 35 . W wyroku tym Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC) stwierdził, że orzeczenie TK wydane z udziałem „osoby wybranej na stanowisko już obsadzone" narusza standard prawa do rzetelnego procesu sądowego wynikający z art. 6 Europejskiej konwencji praw człowieka (EKPC). Z kolei w ramach orzecznictwa TSUE fundamentalne znaczenie ma wyrok z dn. 21 grudnia 2021 r. w sprawie Eurobox Promotion 36 . W wyroku tym TSUE po raz pierwszy wyraźnie stwierdził, że również sądy konstytucyjne państw członkowskich podlegają unijnym wymogom niezawisłości wynikającym z zasady skutecznej ochrony sądowej, określonej w art. 19 ust. 1 TUE, art. 47 Karty praw podstawowych oraz art. 6 EKPC. Ponadto zobowiązał sądy krajowe do odmowy niestosowania orzeczenia sądu konstytucyjnego, jeżeli sąd konstytucyjny nie spełnia wymogów „sądu" w rozumieniu prawa UE lub treść jego orzeczenia jest niezgodna z prawem UE. Wyrok TSUE w sprawie Eurobox Promotion może się jednak okazać mieczem obosiecznym. Na pewno jest to mocny argument delegitymizujący ewidentnie „antyunijne" orzecznictwo upolitycznionych sądów konstytucyjnych. Może się jednak okazać, że mocne tezy sformułowane w tym rozstrzygnięciu będą wykorzystywane w przypadku każdego sporu orzeczniczego między krajowym sądem konstytucyjnym a TSUE. Konflikty polityczne w ramach UE, a przede wszystkim kryzys praworządności dostrzegalny w co najmniej kilku państwach członkowskich, sprawiają, że ostatnie orzeczenia TSUE dowodzą coraz większej determinacji w przeforsowaniu bezwzględnie rozumianego pierwszeństwa prawa UE. Niemniej radykalne kroki w tym kierunku mogą wywołać efekt odwrotny i poważnie osłabić dialog konstytucyjny w ramach UE.
5. Kontekst teoretyczny
„Europejskie" orzecznictwo sądów konstytucyjnych powinno być również rozpatrywane w szerszym teoretycznym kontekście, związanym z bardziej lub mniej uniwersalnymi teoriami zmierzającymi do skonceptualizowania zmian zachodzących we współczesnym prawie publicznym. Chociaż cechą wspólną tych koncepcji jest teza o stopniowej konstytucjonalizacji prawa UE
35 Skarga nr 4907/18.
36 Wyrok TSUE z dn. 21 grudnia 2021 r., Eurobox Promotion and Others, w połączonych sprawach C-357/19, C-379/19, C547/19, C811/19 i C840/19. Szerzej na temat tej sprawy por. D. Parashu, Developing Billiard…; P. Filipek, M. Taborowski, From Romania…
oraz wielości roszczeń do władzy konstytucyjnej w Europie, nieco odmiennie – niekiedy z uwzględnieniem „kolorytu lokalnego", w którym zostały sformułowane – przedstawiają one charakterystykę europejskiego konstytucjonalizmu i roli krajowych sądów konstytucyjnych w jego ramach. Z perspektywy komparatystycznej analizy „europejskiego" orzecznictwa sądów konstytucyjnych koncepcje te mogą być pomocne w ustaleniu pewnych trendów oraz wyłomów w ramach europejskiego acquis constitutionnel. Przede wszystkim są one formułowane jako reakcja na zmieniającą się – również pod wpływem orzecznictwa sądów konstytucyjnych – rzeczywistość prawną. Po pierwsze, na poziomie deskrypcyjnym celem tych koncepcji jest wskazanie kierunków zmian współczesnego prawa publicznego. Po drugie, na poziomie preskrypcyjnym często formułują one normatywne tezy dotyczące pożądanych rozwiązań kolizji między krajowymi konstytucjami a prawem UE. Warto zwrócić uwagę na znaczenie koncepcji wielopoziomowego konstytucjonalizmu, multicentryczności prawa, dialogu sędziowskiego oraz pluralizmu konstytucyjnego.
Wielopoziomowy konstytucjonalizm jest koncepcją sformułowaną przez niemieckiego konstytucjonalistę Ingolfa Pernice'a w odpowiedzi na wyrok FTK w sprawie ratyfikacji traktatu z Maastricht. Pernice zaproponował, aby wprowadzić pojęcie konstytucyjnego związku celowego (Verfassungsverbund), które jego zdaniem trafnie odzwierciedla zmiany normatywne wynikające z powstania UE 37 . Termin Verfassungsverbund Pernice skonfrontował z przywoływanym w wyroku FTK w sprawie Maastricht pojęciem Staatenverbund, którego użyto, charakteryzując nową wówczas ponadnarodową strukturę 38 . Jak wskazuje Neil Walker, wielopoziomowy konstytucjonalizm w ujęciu Pernice'a jest zorientowany na obywatela – w tym między innymi na silną ochronę praw podmiotowych – a nie na polis. Ponadto, chociaż wyróżnia „poziomy w ramach europejskiego konstytucjonalizmu", nie wpisuje ich w relacje hierarchiczne 39 . Koncepcja wielopoziomowego konstytucjonalizmu zakłada również, że suwerenność w ramach europejskiej przestrzeni publicznej jest łączona (pooled sovereignty), a relacji między państwami a podmiotem ponadnarodowym nie należy rozpatrywać w kategoriach gry o sumie zerowej (jeden wygrywa, drugi przegrywa), lecz raczej postrzegać je jako
37 I. Pernice, Multilevel Constitutionalism and the Treaty…, s. 703–750; I. Pernice, Multilevel Constitutionalism in the European Union…, s. 511; I. Pernice, Multilevel Constitutionalism and the Crisis…, s. 541–562.
38 I. Pernice, Die Dritte Gewalt…, s. 27 i n.
39 N. Walker, Multilevel Constitutionalism…, s. 4.
grę o sumie dodatniej (a więc sytuacje, w których suma zysków i strat jest większa od zera) 40 . Chociaż teoria wielopoziomowego konstytucjonalizmu nie znalazła bezpośredniego odzwierciedlenia w orzecznictwie niemieckiego FTK (które od wyroku w sprawie Maastricht konsekwentnie budowane jest na tezie o roli państw jako panów traktatów), to jednak stanowi ona istotny punkt odniesienia dla niemieckich konstytucjonalistów 41 .
Koncepcja multicentryczności prawa została sformułowana przez Ewę Łętowską 42 . Podstawowym założeniem tej koncepcji jest uznanie, że w systemach prawnych współczesnych państw mamy do czynienia z współobowiązywaniem i współstosowaniem aktów prawnych pochodzących z różnych, także zewnątrzpaństwowych, ośrodków prawodawczych. Jak zauważył Cezary Mik, jedną z zalet koncepcji multicentryczności prawa jest akcentowanie faktu, że współczesny porządek prawny państwa członkowskiego UE ma strukturę otwartą. W jego skład wchodzi nie tylko prawo stanowione przez organy państwowe, ale też prawo tworzone na poziomie ponadnarodowym i międzynarodowym 43 . Inspiracja koncepcją multicentryczności jest dostrzegalna między innymi w uzasadnieniu wyroku polskiego TK w sprawie konstytucyjności traktatu akcesyjnego, w którym TK przyjął założenie o wieloskładnikowej strukturze systemu prawnego obowiązującego w Polsce 44 .
Koncepcja dialogu sędziowskiego uwzględnia zarówno aspekt deskryptywny, jak i preskryptywny. W ramach tego pierwszego opisuje i analizuje sposoby, za pomocą których sądy krajowe (w tym m.in. sądy konstytucyjne) nawiązują dialog orzeczniczy z TSUE. W literaturze przedmiotu przede wszystkim bierze się pod uwagę dialog bezpośredni (direct judicial dialogue), związany z wykorzystaniem przez sądy krajowe procedury prejudycjalnej 45 . Sądy konstytucyjne, ze względu na swą specyfikę, w większości dość zachowawczo podchodziły do formułowania odesłań prejudycjalnych. Jednak zauważalne jest w ostatnich dekadach zjawisko większej aktywności sądownictwa konstytucyjnego na tym polu. Ponadto zdarza się, że sądem pytającym nie jest sąd konstytucyjny, lecz inny sąd krajowy, niemniej
40 Por. N. Walker, Multilevel Constitutionalism…
41 Por. D. Grimm, M. Wendel, T. Reinbacher, European Constitutionalism…, s. 431.
42 Por. E. Łętowska, „Multicentryczność" systemu prawa…, s. 1127 i n.; E. Łętowska, Multicentryczność współczesnego systemu…, s. 95 i n.
43 Por. C. Mik, Powierzenie Unii…, s. 133.
44 Por. pkt 2.2 uzasadnienia wyroku TK z dn. 11 maja 2005 r. w sprawie K 18/04.
45 Chociaż należy zaznaczyć, że niekiedy wyróżnia się też różne formy dialogu pośredniego/ ukrytego (indirect/hidden judicial dialogue). Szerzej na ten temat por. G. Martinico, Judging in the Multilevel…, s. 257–281.
zagadnienie prawne będące przedmiotem odesłania prejudycjalnego bezpośrednio oddziałuje na sądową kontrolę konstytucyjności (w danym kraju, a niekiedy nawet w ramach całej UE). Z perspektywy komparatystyki „europejskiego" orzecznictwa sądów konstytucyjnych ważne jest, aby zwrócić uwagę na stosunkowo nowe problemy prawne poruszane w orzeczeniach TSUE, wydanych w procedurze art. 267(3) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), takie jak priorytetowość kontroli konstytucyjności względem procedury prejudycjalnej (Melki i Abdeli 46 ), kwestia temporalnego skutku orzeczenia sądu konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność normy krajowej niezgodnej również z prawem UE, lecz odraczającego utratę jej mocy obowiązującej (sprawa Filipiak 47 iWinner Wetten 48 ), relacje między konstytucyjnym a unijnym standardem ochrony praw podstawowych (Melloni 49 , Taricco II 50 ) czy też kwestia niestosowania wyroków krajowego sądu konstytucyjnego w sytuacji braku jego niezależności (Euro Box Promotion). Preskryptywny aspekt koncepcji dialogu sędziowskiego skupia się na kwestiach legitymizacji orzeczeń TSUE 51 , sformułowaniu modelu sekwencyjnego dialogu sędziowskiego między sądami konstytucyjnymi a TSUE w sprawach dotyczących ochrony praw podstawowych 52 oraz nawiązującej do wielopoziomowego konstytucjonalizmu teorii wielopoziomowej kooperacji europejskich sądów konstytucyjnych 53 . Znaczenie konceptualnego tła dialogu sędziowskiego dla komparatystycznej analizy „europejskiego" orzecznictwa sądów konstytucyjnych jest oczywiste. Koncepcja ta akcentuje relacje między sądami konstytucyjnymi a TSUE, podkreśla znaczenie procedury prejudycjalnej, a także – na poziomie preskryptywnym – formułuje modele właściwego działania sądów konstytucyjnych.
Pluralizm konstytucyjny jest de facto zbiorem dość odmiennych koncepcji teoretycznych 54 , które łączy określone stanowisko w sprawie rozwiązania kolizji między różnymi porządkami prawnymi. Mattias Kumm wskazuje na dwa
46 Wyrok z dn. 22 czerwca 2010 r. w sprawach Aziz Melki (C-188/10) iSélim Abdeli (C-189/10).
47 Wyrok z dn. 19 listopada 2009 r. w sprawie C-314/08, Krzysztof Filipiak przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Poznaniu.
48 Wyrok z dn. 8 września 2010 r. w sprawie C-409/06, Winner Wetten GmbH przeciwko Bürgermeisterin der Stadt Bergheim.
49 Wyrok z dn. 26 lutego 2013 r. w sprawie C-399/11, Stefano Melloni przeciwko Ministerio Fiscal.
50 Wyrok z dn. 5 grudnia 2017 r. w sprawie C-42/17 M.A.S. i M.B.
51 Por. A. Torres Pérez, Conflicts of Rights…, s. 95–140.
52 Por. W. Jóźwicki, Ochrona wyższego…, s. 440 i n.
53 A. Voßkuhle, Multilevel Cooperation…, s. 175–198.
54 Przekrojową antologię tekstów poświęconych pluralizmowi konstytucyjnemu zawiera: Constitutional Pluralism…
elementy stanowiące w tym kontekście wspólny mianownik dla różnych „odmian" pluralizmu konstytucyjnego. Pierwszy to teza o braku hierarchicznej struktury współczesnego prawa publicznego i odrzucenie przyjętego przez TSUE założenia bezwzględnego charakteru zasady pierwszeństwa prawa UE względem krajowych norm konstytucyjnych. Drugi wspólny element koncepcji pluralizmu konstytucyjnego wiąże się z kolei z założeniem, że możliwe jest zachowanie spójności w ramach różnych porządków prawnych nawet przy braku ich hierarchicznego uporządkowania. Szczególne znaczenie odgrywają w tym zakresie sądy (w tym krajowe sądy konstytucyjne), które wytworzyły mechanizmy orzecznicze pozwalające na konstruktywne wzajemne zaangażowanie różnych porządków prawnych 55 . Pluralizm konstytucyjny w pewnym sensie stawia – jako teoretyczne tło – najbardziej ambitne zadania dla komparatystów „europejskiego" orzecznictwa sądów konstytucyjnych. Ten zbiór teorii neguje bowiem radykalne i przeciwstawne modele europejskiego konstytucjonalizmu – ten oparty na bezwzględnym prymacie prawa UE względem norm konstytucyjnych i ten podkreślający ostateczny charakter zasady nadrzędności konstytucji. Jednocześnie pluralizm konstytucyjny skupia się na kluczowym problemie współczesnego prawa publicznego, jakim jest uzgodnienie różnych roszczeń do władzy konstytucyjnej.
6. Kontekstualizacja „zapożyczeń konstytucyjnych"
Jedną z charakterystycznych cech „europejskiego" orzecznictwa sądów konstytucyjnych, którą można zauważyć przy jego komparatystycznej analizie, jest dostrzegalne zjawisko „zapożyczeń konstytucyjnych" 56 . Praktyka sądowa „zapożyczeń konstytucyjnych" wpisuje się we współczesne dyskusje dotyczące zjawiska interakcji międzykonstytucyjnych, określanych też niekiedy mianem „migracji idei konstytucyjnych" 57 . Zapożyczenia konstytucyjne mogą wystąpić zarówno na etapie tworzenia konstytucji, jak i na etapie jej sądowej bądź doktrynalnej interpretacji. Oczywiście w przypadku „europejskiego" sądownictwa konstytucyjnego kluczowe znaczenie mają „zapożyczenia konstytucyjne" dokonywane przez krajowe sądy konstytucyjne. Komparatystyka rozstrzygnięć krajowych sądów konstytucyjnych
55 M. Kumm, The Moral Point…, s. 216–217.
56 Szerzej na temat „zapożyczeń konstytucyjnych" por. V. Perju, Constitutional Transplants…, s. 1304–1327.
57 Szerzej na ten temat por. S. Choudry, Migration…
dotyczących członkostwa w UE dowodzi, że w ramach europejskiej przestrzeni orzeczniczej występują zarówno sądy, które można określić mianem „trendotwórczych", jak i te, które stosunkowo często korzystają z „zapożyczeń konstytucyjnych". Nie ulega wątpliwości, że sądem, do którego orzeczeń najczęściej odwołują się inne krajowe sądy konstytucyjne, jest niemiecki FTK. Jego dominująca pozycja w zakresie tworzenia koncepcji orzeczniczych i argumentacji konstytucyjnej wynika z co najmniej kilku czynników: statusu RFN jako członka założyciela Wspólnot Europejskich, dość szybko zbudowanego autorytetu epistemicznego RFN, wysokiej oceny Ustawy Zasadniczej RFN przez zagranicznych konstytucjonalistów oraz stypendiów naukowych odbywanych w Niemczech przez przedstawicieli nauki prawa konstytucyjnego z innych państw członkowskich. Niemniej nawet kumulatywne wzięcie pod uwagę tych czynników nie wyjaśnia w pełni fenomenu FTK jako głównego „eksportera" koncepcji orzeczniczych formułowanych w rozstrzygnięciach dotyczących członkostwa RFN w UE. Klasyczna triada „zapożyczeń konstytucyjnych" z dorobku orzeczniczego to koncepcje: Solange, aktu/działania ultra vires oraz tożsamości konstytucyjnej. Komparatystyka orzeczeń sądów konstytucyjnych, które korzystają z tych „zapożyczeń", wymaga właściwej ich kontekstualizacji, a szczególnie wzięcia pod uwagę niebezpieczeństwa abuzywności takiej argumentacji komparatystycznej.
Jak wskazano już we wcześniejszej części artykułu, wyraźna inspiracja koncepcją Solange widoczna jest w orzecznictwie państw Europy Środkowo-Wschodniej, które w 2004 r. przystąpiły do UE. Inny kontekst czasowy i dokonany od lat 70. XX w. postęp w zakresie ochrony praw podstawowych na poziomie UE sprawia, że przyjmowanie stanowiska orzeczniczego charakterystycznego dla I etapu koncepcji Solange jest przez niektórych krytykowane jako nieadekwatne do sytuacji prawnej. Niemniej, jak zaznaczyłam, warto też zastanowić się nad głębszą genezą tego zjawiska i starać się zrozumieć sytuację sądów konstytucyjnych „nowych" państw członkowskich, które krótko po akcesji chciały zaznaczyć swą pozycję w ramach europejskiej wspólnoty sądów i podkreślić rolę konstytucji krajowych, podobnie jak sądy „starych" państw członkowskich na początku procesu integracji Europy. Niekiedy sądy konstytucyjne twórczo adaptują koncepcję Solange w swym orzecznictwie. Dobrą ilustracją takiej kreatywności orzeczniczej jest wyrok polskiego TK w sprawie SK 45/09. Podczas gdy sentencja wyroku nawiązuje do Solange I, uzasadnienie zawiera odwołania do Solange II 58 .
Warto jednak zaznaczyć, że pomimo krytyki mniej lub bardziej wyraźnych zapożyczeń koncepcji Solange przez sądy konstytucyjne „nowych" państw członkowskich (a szczególnie odniesień do jej pierwszej formuły, mającej na celu legitymizację kontroli konstytucyjności prawa UE pod kątem zapewnienia właściwego standardu ochrony praw podstawowych), zdecydowanie nie można w tym wypadku mówić o abuzywności, a więc świadomym nadużyciu oryginalnej koncepcji dla osiągnięcia określonych celów.
Nieco inaczej przedstawia się „krajobraz zapożyczeń konstytucyjnych" dwóch kolejnych orzeczniczych koncepcji FTK, czyli ultra vires i tożsamości konstytucyjnej. Orzecznictwo FTK dotyczące kontroli konstytucyjności norm prawa UE pod kątem działania/aktu ultra vires kształtowane było stopniowo. Mimo mocnej tezy o dopuszczalności kontroli konstytucyjności prawa UE pod kątem zarzutu przekroczenia kompetencji przez organy UE – FTK dość długo oddalał takie zarzuty (Alcan II 59 , ENA 60 ). Co więcej, w postanowieniu w sprawie Honeywell 61 – będącym reakcją na szeroko komentowany wyrok TSUE w sprawie Mangold 62 – FTK sformułował tezę o podwyższonym standardzie wykroczenia poza granice kompetencji, które dopiero uprawniałoby FTK do stwierdzenia działania/aktu ultra vires organów UE 63 . Pierwsze w historii odesłanie prejudycjalne FTK z dn. 14 maja 2014 r. w sprawie bezwarunkowego skupu papierów wartościowych (Outright Monetary Transations – OMT) dotyczyło również zarzutu działania ultra vires. Niemniej – mimo że TSUE w wyroku w sprawie Gauweiler 64 nie zgodził się z zastrzeżeniami FTK – ten w wyroku z dn. 21 czerwca 2016 r. nie zdecydował się na otwartą konfrontację z TSUE 65 . Stąd też dla wielu prawników zaskoczeniem był wyrok FTK z dn. 5 maja 2020 r. 66 w sprawie programu zakupu aktywów sektora publicznego na rynkach wtórnych (Public Sector Purchase
59 Wyrok z dn. 17 lutego 2000 r., sygn. 2 BvR 1210/98.
60 Wyrok z dn. 18 lipca 2005 r., sygn. 2 BvR 2236/04.
61 Postanowienie Drugiego Senatu FTK z dn. 6 lipca 2020 r., sygn. BvR 2661/106.
62 Wyrok z dn. 22 listopada 2005 r. w sprawie C-144/04. Szerzej na temat tej sprawy por. Z. Hajn, Niemiecka CPE…, s. 36–40.
63 Szerzej na temat tego wyroku FTK por. M. Payandeh, Constitutional Review…, s. 9–38.
64 Wyrok TSUE z dn. 16 czerwca 2015 r. w sprawie C-64/14 Peter Gauweiler i in. przeciwko Deut scher Bundestag.
65 Wyrok z dn. 21 czerwca 2016 r. w połączonych sprawach 2 BvR 2728/13, 2 BvR 2729/13, 2 BvR 2730/13, 2 BvR 2731/13, 2 BvE 13/13. Szerzej na temat tego wyroku por. A. Pliakos, G. Anagnostaras, Saving Face…, s. 213–232.
66 Wyrok Drugiego Senatu z dn. 5 maja 2020 r. w połączonych sprawach 2 BvR 859/15, 2 BvR 1651/15, 2 BvR 2006/15, 2 BvR 980/16. Szerzej na temat tego wyroku por. F.C. Mayer, The Ultra Vires…, s. 733–769.
Programme – PSPP). Federalny Trybunał Konstytucyjny podważył w nim wyrok TSUE w sprawie Weiss (wydany po wniesieniu drugiego w historii pytania prejudycjalnego przez FTK 67 ) i po raz pierwszy orzekł o działaniu ultra vires organów UE. Chociaż to najbardziej aktualne (i zdecydowanie krytykowane 68 ) rozstrzygnięcie FTK pokazuje, że zakaz działania ultra vires nie jest tylko wzorcem kontroli o charakterze pozbawionego amunicji straszaka, to jednak wzięcie pod uwagę całości wcześniejszego orzecznictwa FTK w kwestii kontroli ultra vires dowodzi jego ostrożności i stopniowalności. Tego natomiast nie można powiedzieć o rozstrzygnięciach innych sądów konstytucyjnych państw członkowskich, w których „zapożyczono" koncept kontroli ultra vires od FTK. Mogą one być zaklasyfikowane albo jako wypadek przy pracy, albo jako świadomie abuzywne zastosowanie oryginalnej koncepcji. Wypadkiem przy pracy można, moim zdaniem, określić całą sprawę tzw. emerytur czechosłowackich, w której istotną rolę odgrywał spór orzeczniczy między Czeskim Sądem Konstytucyjnym a Czeskim Naczelnym Sądem Administracyjnym 69 . W związku z tym sporem czeski SK orzekł w wyroku z dn. 31 stycznia 2013 r. 70 , że rozstrzygając sprawę Landtová 71 (zainicjowaną odesłaniem prejudycjalnym czeskiego NSA), TSUE przekroczył swoje kompetencje i działał ultra vires 72 . Z kolei za ewidentny przykład abuzywnej kontroli ultra vires należy uznać wyrok polskiego TK z dn. 14 lipca 2021 r. w sprawie P 7/20. W wyroku tym TK orzekł, że art. 4 ust. 3 zdanie drugie Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), w związku z art. 279 TFUE „w zakresie, w jakim TSUE nakłada ultra vires zobowiązania na Rzeczpospolitą Polską jako państwo członkowskie UE, wydając środki tymczasowe odnoszące się do ustroju i właściwości polskich sądów oraz trybu postępowania przed polskimi sądami", jest niezgodny z polską Konstytucją. Wyrok ten stanowi świadome nadużycie kontroli ultra vires dla pozornej legitymizacji naruszających Konstytucję działań polskiej władzy ustawodawczej i wykonawczej, związanych z dokonywanymi za pomocą ustaw zwykłych zmianami w ustroju władzy sądowniczej. Podobnie ocenić należy również wyrok polskiego TK z dn. 7 października 2021 r. w sprawie K 3/21. W sentencji tego orzeczenia TK
67 Postanowienie Drugiego Senatu z dn. 18 lipca 2017 r. w połączonych sprawach 2 BvR 859/15, 2 BvR 1651/15, 2 BvR 2006/15, 2 BvR 980/16.
68 F.C. Mayer, The Ultra Vires…, s. 733 i n.
69 Szerzej na temat tła sprawy emerytur czechosłowackich por. R. Zbíral, Czech Constitutional…, s. 1–18.
70 Wyrok z dn. 31 stycznia 2012 r., Pl. ÚS 5/12.
71 Wyrok z dn. 22 czerwca 2011 r. w sprawie C-339/09.
72 Szerzej na temat tego wyroku SK por. J. Komárek, Czech Constitutional…, s. 323–337.
stwierdził między innymi niekonstytucyjność art. 1 akapit pierwszy i drugi w związku z art. 4 ust. 3 TUE w zakresie, w jakim UE osiąga „nowy etap", w którym organy UE „działają poza granicami kompetencji przekazanych przez Rzeczpospolitą Polską w traktatach" 73 .
Federalny Trybunał Konstytucyjny rozwinął również jak dotąd najbardziej rozbudowane orzecznictwo w kwestii kontroli konstytucyjności prawa UE pod kątem naruszenia „tożsamości konstytucyjnej" RFN 74 . Koncepcję tożsamości konstytucyjnej oparł na tzw. materiach niezmienialnych, wymienionych w art. 79(3) Ustawy Zasadniczej RFN. Podobnie jak koncepcja działania/aktu ultra vires, tożsamość konstytucyjna jest często dość twórczo przejmowana w orzecznictwie sądów konstytucyjnych innych państw członkowskich 75 . W przypadku komparatystycznej analizy stosowania tej koncepcji przez sądy konstytucyjne w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy konstytucja danego państwa członkowskiego zawiera tzw. przepisy niezmienialne. Jeżeli nie, to zdecydowanie zwiększa się ryzyko tworzenia przez sąd konstytucyjny zbyt szerokiej definicji tożsamości konstytucyjnej. Dotychczasowe orzeczenia sądów konstytucyjnych, nawiązujące do koncepcji tożsamości konstytucyjnej, można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą tworzą te orzeczenia, w których ustala się zakres normatywny tożsamości konstytucyjnej. Drugą zaś tworzą orzeczenia, w których sąd dokonał kontroli konstytucyjności prawa UE pod kątem naruszenia „tożsamości konstytucyjnej". Szczególnie ta druga grupa orzeczeń powinna być badana pod kątem ewentualnej abuzywności „zapożyczenia konstytucyjnego", aczkolwiek pewne zastrzeżenia można mieć też w stosunku do niektórych orzeczeń z pierwszej kategorii (np. wobec szerokiej definicji tożsamości konstytucyjnej przedstawionej przez polski TK w wyroku w sprawie traktatu z Lizbony 76 ). Ciekawym i kontrowersyjnym przykładem orzeczenia należącego do drugiej z wymienionych kategorii spraw jest wyrok włoskiego SK w sprawie Taricco II 77 , w którym SK w kilku miejscach uzasadnienia dokonał swego rodzaju fuzji dotychczasowej linii orzeczniczej dotyczącej koncepcji controlimiti z pojęciem tożsamości konstytucyjnej i zaakcentował znaczenie lokalnych wartości konstytucyjnych. Niemniej wyroku SK
73 Szerzej na temat tego rozstrzygnięcia por. M. Florczak-Wątor, (Nie)skuteczność wyroku…, s. 4–11; N. Półtorak, Kilka uwag…, s. 12–18; W. Wróbel, Skutki rozstrzygnięcia…, s. 19–26; A. Wyrozumska, Wyroki Trybunału…, s. 27–38; J. Łacny, Pieniądze…, s. 39–50.
74 Szerzej na ten temat por. C. Calliess, Constitutional Identity in Germany…, s. 153–181.
75 Szerzej na ten temat por. Constitutional Identity in Europe…; Tożsamość konstytucyjna…
76 Por. wyrok z dn. 24 listopada 2010 r., sygn. K 32/09, pkt 2.1 uzasadnienia.
77 Wyrok z dn. 31 maja 2018 r., nr 115/2018.
w sprawie Taricco II nie można uznać za przykład świadomego nadużycia argumentu komparatystycznego. Podobnie jak w przypadku czeskiego SK rozpatrującego sprawę emerytur czechosłowackich brak właściwie wyważonej reakcji orzeczniczej na przychylny włoskiemu SK wyrok TSUE można co najwyżej zaklasyfikować jako „wypadek przy pracy". Abuzywność zastosowania koncepcji tożsamości konstytucyjnej jest z kolei wyraźnie dostrzegalna w wyroku węgierskiego SK z 30 listopada 2016 r. 78 w sprawie zainicjowanej przez węgierskiego Ombudsmana (rzecznika praw obywatelskich). W 2015 r. wniósł on o dokonanie abstrakcyjnej interpretacji węgierskiej Konstytucji z 2011 r. w związku z Decyzją Rady 2015/1601 z dn. 22 września 2015 r., ustanawiającą środki tymczasowe w obszarze ochrony międzynarodowej na rzecz Włoch i Grecji. W komentowanym wyroku upolityczniony TK, zaledwie tydzień po nieudanej próbie wprowadzenia do węgierskiej Konstytucji z 2011 r. wyraźnego zastrzeżenia ochrony tożsamości konstytucyjnej, sformułował szeroką jej definicję. Zaznaczył między innymi, że ochrona konstytucyjnej tożsamości może pojawiać się również w odniesieniu do bezpieczeństwa politycznego i społecznego, chronionego prawami podstawowymi, oraz w obszarach dotyczących dziedzictwa językowego, historycznego i kulturowego Węgier 79 . Abuzywność w tym wypadku wynika właśnie z szerszego kontekstu, a nie (a przynajmniej nie tylko) z samej treści rozstrzygnięcia. Po pierwsze, komentowane orzeczenie zostało wydane przez organ, który przekształcono (podobnie jak polski TK) w wygodny instrument kształtowania antyunijnej polityki władzy wykonawczej. Po drugie, wyrok węgierskiego SK de facto zastąpił nieudaną próbę znowelizowania konstytucji.
Analiza problemu abuzywności „zapożyczeń konstytucyjnych" w „euro pejskim" orzecznictwie sądów konstytucyjnych wskazuje na znaczący stopień jego skomplikowania. Chociaż wiele orzeczeń zawiera co najmniej „twórczą" (i niekiedy zdecydowanie zbyt swobodną) interpretację oryginalnych koncepcji rozwiniętych w orzecznictwie niemieckiego FTK, to kategoria abuzywności powinna być zarezerwowana wyłącznie do kwalifikowanych nadużyć „zapożyczeń konstytucyjnych", wykorzystywanych do osiągnięcia określonych (często stricte politycznych) celów. Stąd też jaskrawymi przykładami takiej abuzywności są „antyunijne" rozstrzygnięcia upolitycznionych sądów konstytucyjnych. Warto też zaznaczyć, że kontekstualizacja komparatystycznej analizy zapożyczeń konstytucyjnych powinna
78 Sprawa 22/2016 (XII.5.)
79 Szerzej na temat tego wyroku por. G. Halmai, Abuse of Constitutional…, s. 23–42.
uwzględniać istotne różnice między nimi, które przekładają się na określony stopień swobody w ich „dostosowaniu" do systemu prawnego danego państwa członkowskiego. O ile zakaz działania ultra vires jest w pewnym sensie zuniwersalizowany, gdyż jego definicja ustalana jest na podstawie zakresu kompetencji przekazanych UE (a więc na podstawie norm prawa UE), o tyle tożsamość konstytucyjna jest wzorcem zdecydowanie bardziej zindywidualizowanym i definiowanym na podstawie krajowych konstytucji. Na tym tle koncepcja Solange wydaje się wzorcem, który można umieścić pośrodku wskazanej skali. Z jednej strony definiuje ją bowiem stopień ochrony praw podstawowych, gwarantowany w ramach danej konstytucji krajowej, a z drugiej – porównywany do niego – ogólny standard ochrony praw jednostki, gwarantowany przez normy prawa UE.
Podsumowanie
Stopień skomplikowania aktualnego stanu „europejskiego" orzecznictwa sądów konstytucyjnych sprawia, że jest to nie tylko jedno z najciekawszych, ale także najtrudniejszych zagadnień współczesnego prawa konstytucyjnego porównawczego. Wiele czynników sprawia, że poziom trudności komparatystycznej jego analizy ciągle rośnie. Do najważniejszych z nich zaliczyć należy: wzrost liczby sądów konstytucyjnych zaangażowanych w bezpośredni dialog z TSUE, kryzysy polityczne na szczeblu UE, dostrzegalne od początku XXI w., oraz kryzys praworządności w niektórych państwach UE. Uwzględnienie wskazanych w artykule kontekstów przy porównywaniu „europejskiego" acquis constitutionnel nabiera w związku z tym coraz większego znaczenia. Co oznacza to dla nauki prawa konstytucyjnego porównawczego? Na pewno nowe wyzwania. Dwa zostały wskazane już na wstępie artykułu. Pierwsze to integracja „horyzontalnej" metody porównawczej z ponadnarodowym wymiarem „wertykalnym". Drugie z kolei wiąże się z rozwojem interdyscyplinarnych badań porównawczych nad „europejskim" orzecznic twem sądów konstytucyjnych. W praktyce wymaga to tworzenia międzynarodowych i interdyscyplinarnych zespołów badawczych, których celem będzie właściwa kontekstualizacja tego orzecznictwa. Trzeba też zaznaczyć, że wraz z pojawiającymi się nowymi problemami konstytucyjnymi, rozstrzyganymi przez krajowe sądy konstytucyjne i TSUE, rośnie niebezpieczeństwo skupienia się na szczegółowym problemie i utraty z pola widzenia szerszej perspektywy konstytucyjnej. Okazuje się bowiem, że tezy stawiane w odniesieniu do jednego z zagadnień (np. kontroli konstytucyjności prawa UE pod kątem działania/aktu ultra vires) nie zawsze będą mieć przełożenie na inne zagadnienie (np. kontrolę konstytucyjności prawa UE pod kątem ochrony tożsamości konstytucyjnej). Trzecie wyzwanie wiąże się więc z ustaleniem właściwych proporcji między skupieniem się na szczegółowych (nie tylko) prawnych kwestiach związanych z analizowanym zagadnieniem a uwzględnieniem szerszej wizji kierunków zmian w europejskim konstytucjonalizmie. Czwarte wyzwanie dotyczy z kolei popularyzacji wyników badań naukowych związanych z komparatystyką „europejskiego" acquis constitutionnel. Orzeczenia sądów konstytucyjnych dość często należą do tych rozstrzygnięć, które budzą zainteresowanie opinii publicznej. Stopień skomplikowania warstwy czysto dogmatycznej, powiązany z postulatem ukazania danego rozstrzygnięcia w szerszym kontekście, sprawia, że jest to zadanie trudne. Wymaga ono znalezienia właściwej proporcji między charakterystycznym dla akademików „dzieleniem włosa na czworo" a zrozumiałym dla laika przedstawieniem istoty sprawy. Ostatnim (i być może najtrudniejszym) wyzwaniem, które stoi przed komparatystami „europejskich" orzeczeń sądów konstytucyjnych, jest próba odpowiedzi na pytanie, do jakiego stopnia ten zróżnicowany konglomerat orzeczniczy jest przejawem statyczności prawa konstytucyjnego i konstytucji, a do jakiego stopnia stanowi on napęd dla dynamicznych zmian współczesnego prawa publicznego.
Abstract
Context is Everything. On the Difficult Art of "European" Comparative Studies Jurisprudence of Constitutional Courts
Comparative research of the case-law of constitutional courts concerning the membership of a given state in the EU (referred to in the article as "European" case-law of constitutional courts) requires taking into account various contexts in which this case-law is involved. The aim of this article is to indicate and analyze the most important of them, namely: the systemic context, the temporal context, the political context (including related problem of the politicization of the constitutional court), and the theoretical context. Moreover, the article draws attention to the necessity to contextualize "constitutional borrowings", which acquires special meaning in connection with the perceived phenomenon of abuse of the "comparative argument". Sometimes the distinguished contexts overlap, for example in the case of the temporal context and political context, but their separation allows for a better understanding of the complexity of comparative research on the European acquis constitutionnel. The specificity of this subject of legal-comparative research proves the correctness of the thesis that the contemporary constitutional comparative law must face several challenges. The first is the integration of the classical "horizontal" comparative method with the "vertical" dimension related to the influence of international and supranational norms on national constitutional systems. The second challenge is related to supporting an interdisciplinary approach to comparative constitutional law, which will take into account the perspective of social sciences, such as political science, sociology or history. The third challenge, then, is related to establishing the right balance between focusing on specific (not only) legal issues related to the analyzed issue and taking into account a broader vision of the directions of changes in European constitutionalism. The fourth challenge, in turn, concerns the popularization of the results of scientific research related to comparative studies of the "European" acquis constitutionnel. The last (and perhaps the most difficult) challenge facing the comparative research of "European" case law of constitutional courts is an attempt to answer the question to what extent this diverse jurisprudence conglomerate is a manifestation of the stability of constitutional law and the constitution, and to what extent it is a driving force for dynamic changes in contemporary public law.
Keywords: constitutional courts, European integration, comparative constitutional law, constitutional borrowing
ALEKSANDRA KUSTRA-ROGATKA https://orcid.org/0000-0002-1153-8717
Doktor habilitowana, prof. UMK. Kierownik Katedry Teorii Prawa i Państwa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Bibliografia
Baraggia A., Challenges in Comparative Constitutional Law Studies: Between Globalization and Constitutional Tradition, „Law and Method", Special Issue: „Comparative Law" 2017.
Bruggeman R., Larik J., The Elusive Contours of Constitutional Identity: Taricco as a Missed Opportunity, „Utrecht Journal of International and European Law" 2020, Vol. 35, Issue 1.
Calliess C., Constitutional Identity in Germany: One for Three or Three in One?, w: Constitutional Identity in Europe of Multilevel Constitutionalism, eds. C. Calliess, G. van der Schyff, Cambridge 2019.
Castillo-Ortiz P., The Illiberal Abuse of Constitutional Courts in Europe, „European Constitutional Law Review" 2019, Vol. 15.
Choudry S., Migration as a New Metaphor in Comparative Constitutional Law, w: Migration of Constitutional Ideas, ed. S. Choudry, Cambridge 2006.
Constitutional Identity in Europe of Multilevel Constitutionalism, eds. C. Calliess, G. van der Schyff, Cambridge 2019.
Constitutional Pluralism in the European Union and Beyond, eds. M. Avbelj, J. Komárek, London 2012.
Craig P., The ECJ and the Ultra Vires Action: A Conceptual Analysis, „Common Market Law Review" 2011, Vol. 48.
Crombez C., The Democratic Deficit in the European Union. Much Ado about nothing?, „European Union Politics" 2003, Vol. 4, Issue 1.
Crum B., Tailoring Representative Democracy to the European Union: Does the European Constitution Reduce the Democratic Deficit?, „European Law Journal" 2005, Vol. 11, Issue 4.
Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między Państwami Członkowskimi.
Doktór Bindas K., Odesłanie prejudycjalne włoskiego Sądu Konstytucyjnego w sprawie przeciwko M.A.S. i M.B. (tzw. Taricco bis). Glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 5.12.2017 r., C-42/17, „Państwo i Prawo" 2019, nr 7.
European Constitutional Courts towards Data Retention Laws, eds. M. Zubik, J. Podkowik, R. Rybski, Cham 2021.
Filipek P., Taborowski M., From Romania with Love: The CJEU Confirms Criteria of Independence for Constitutional Courts, https://verfassungsblog.de/from-romania-with-love/ (dostęp: 1.03.2022).
Florczak-Wątor M., (Nie)skuteczność wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 7.10.2021 r., K 3/21. Ocena znaczenia orzeczenia z perspektywy prawa konstytucyjnego, „Europejski Przegląd Sądowy" 2021, nr 12.
Grimm D., Wendel M., Reinbacher T., European Constitutionalism and the German Basic Law, w: National Constitutions in European and Global Governance: Democracy, Rights, the Rule of Law, eds. A. Albi, S. Bardutzky, Hague 2019.
Hajn Z., Niemiecka CPE dla ludzi starszych w ocenie ETS. Glosa do wyroku ETS z 22 listopada 2005 r., w sprawie C-144/04 Werner Mangold przeciwko Rüdiger Helm, „Europejski Przegląd Sądowy" 2006, nr 6.
Halmai G., Abuse of Constitutional Identity. The Hungarian Constitutional Court on Interpretation of Article E) (2) of the Fundamental Law, „Review of Central and East European Law" 2018, Vol. 43.
Hirschl R., Editorial, „ International Journal of Constitutional Law" 2013, Vol. 11.
Hong M., Human Dignity, Identity Review of the European Arrest Warrant and the Court of Justice as a Listener in the Dialogue of Courts: Solange-III and Aranyosi BVerfG, 15 December 2015, 2 BvR 2735/14, Solange III, and ECJ (Grand Chamber), 5 April 2016, Joined Cases C-404/15 and C-659/15 PPU, Aranyosi and Căldăraru, „European Constitutional Law Review" 2016, Vol. 12.
Jackson V.C., Comparative Constitutional Law: Metholdologies, w: M. Rosenfeld, A. Sajó, The Oxford Handbook of Comparative Constitutional Law, Oxford 2012.
Jóźwicki W., Ochrona wyższego niż unijny konstytucyjnego standardu prawa jednostki i tożsamości konstytucyjnej RP. Trybunał Konstytucyjny a Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej: ku sekwencji, a nie hierarchii orzekania, Poznań 2019.
Komárek J., Czech Constitutional Court Playing with Matches: The Czech Constitutional Court Declares a Judgment of the Court of Justice of the EU Ultra Vires; Judgment of 31 January 2012, Pl. ÚS 5/12, Slovak Pensions XVII, „European Constitutional Law Review" 2012, Vol. 8, Issue 2.
Komárek J., European Constitutionalism and the European Arrest Warrant: In Search of the Limits of "Contrapunctual Principles", „Common Market Law Review" 2007, Vol. 44, Issue 1.
Kowalik-Bańczyk K., Tożsamość narodowa – dopuszczalny wyjątek od zasady prymatu?, w: Prawo Unii Europejskiej a prawo konstytucyjne państw członkowskich, red. S. Dudzik, N. Półtorak, Warszawa 2013.
Kumm M., The Moral Point of Constitutional Pluralism Defining the Domain of Legitimate Institutional Civil Disobedience and Conscientious Objection, w: Philosophical Foundations of European Union Law, eds. J. Dickson, P. Eleftheriadis, Oxford 2012.
Kustra A., Constitutional Courts and the Implementation of EU Directives: A Comparative Analysis, „Polish Yearbook of International Law" 2018, Vol. 38.
Kustra A., Kelsenowski model kontroli konstytucyjności prawa a integracja europejska. Studium wpływu, Toruń 2015.
Kustra A., Przepisy i normy integracyjne w konstytucjach wybranych państw członkowskich UE, Toruń 2009.
Kustra A., Sądy konstytucyjne a ochrona tożsamości narodowej i konstytucyjnej państw członkowskich Unii Europejskiej, w: Prawo Unii Europejskiej a prawo konstytucyjne państw członkowskich, red. S. Dudzik, N. Półtorak, Warszawa 2013.
Kustra A., Sądy konstytucyjne a procedura prejudycjalna przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, „Przegląd Sejmowy" 2012, nr 4.
Kustra A., The Judgment of Polish Constitutional Court in Case Supronowicz (SK 45/09): The Constitutional Borrowing of "Solange" Formula and Its Outcomes for the European Judicial Dialogue, „European Journal of Public Matter" 2017, nr 1.
Kustra A., Wewnątrzwspólnotowe zwalczanie przestępstw związanych z VAT a konstytucyjne standardy odpowiedzialności karnej (uwagi na tle spraw Taricco i Taricco II), „Państwo i Prawo" 2020, nr 4.
Lynskey O., The Data Retention Directive is Incompatible with the Rights to Privacy and Data Protection and Is Invalid in Its Entirety: Digital Rights Ireland, „Common Market Law Review" 2014, Vol. 51, Issue 6.
Łacny J., Pieniądze nerwem wojny? – czyli o możliwych skutkach finansowych wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 3/21 z 7.10.2021 r., „Europejski Przegląd Sądowy" 2021, nr 12.
Łętowska E., „Multicentryczność" systemu prawa i wykładnia jej przyjazna, w: Rozprawy prawnicze. Księga pamiątkowa Profesora Maksymiliana Pazdana, red. L. Ogiegło, W. Popiołek, M. Szpunar, Kraków 2005.
Łętowska E., Multicentryczność współczesnego systemu prawa i jej konsekwencje, „Państwo i Prawo" 2005, nr 4.
Majone G., Europe's "Democratic Deficit": The Question of Standards, „European Law Journal" 1998, Vol. 4.
Martinico G., Judging in the Multilevel Legal Order: Exploring the Techniques of 'Hidden Dialogue', „King's Law Journal" 2020, Vol. 21.
Mayer F.C., The Ultra Vires Ruling: Deconstructing the German Federal Constitutional Court's PSPP decision of 5 May 2020, „European Constitutional Law Review" 2020, Vol. 16, Issue 4.
Mik C., Powierzenie Unii Europejskiej władzy przez państwa członkowskie i jego podstawowe konsekwencje prawne, w: Suwerenność i ponadnarodowość a integracja europejska, red. J. Kranz, Warszawa 2006.
Moravcsik A., In Defence of the 'Democratic Deficit': Reassessing Legitimacy in the European Union, „Journal of Common Market Studies" 2002, Vol. 40, No. 4.
Naleziński B., Holocher J., Polityczność kontroli konstytucyjności aktów normatywnych w systemie prawa polskiego – wybrane problemy, Wrocław 2020 (seria: Acta Universitatis Wratislaviensis, nr 3994. Przegląd Prawa i Administracji CXXII).
Parashu D., Developing Billiard Skills: The CJEU Judgment in Euro Box Promotion, a Reaction to Recent Romanian Constitutional Case Law, https://europeanlawblog. eu/2022/02/21/developing-billiard-skills-the-cjeu-judgment-in-euro-box-promotion-a-reaction-to-recent-romanian-constitutional-case-law/ (dostęp: 1.03.2022).
Payandeh M., Constitutional Review of EU Law after Honeywell: Contextualizing the Relationship between German Constitutional Court and the EU Court of Justice, „Common Market Law Review" 2011, Vol. 48, Issue 1.
Perju V., Constitutional Transplants, Borrowing, and Migration, w: Oxford Handbook of Comparative Constitutional Law, eds. M. Rosenfeld, A. Sajo, Oxford 2012.
Pernice I., Die Dritte Gewalt im europäischen Verfassungsverbund, „Europarecht" 1996.
Pernice I., Multilevel Constitutionalism and the Crisis of Democracy in Europe, „European Constitutional Law Review" 2015, Vol. 11.
Pernice I., Multilevel Constitutionalism and the Treaty of Amsterdam: European Constitution-making Revised?, „Common Market Law Review" 1999, Vol. 36, Issue 4.
Pernice I., Multilevel Constitutionalism in the European Union, „European Law Review" 2002, Vol. 27, Issue 5.
Piccirilli G., The 'Taricco Saga': The Italian Constitutional Court Continues Its European Journey Italian Constitutional Court, Order of 23 November 2016 no. 24/2017; Judgment of 10 April 2018 no. 115/2018 ECJ 8 September 2015, Case C-105/14, Ivo Taricco and Others; 5 December 2017, Case C-42/17, M.A.S. and M.B., „European Constitutional Law Review" 2018, Vol. 14.
Pliakos A., Anagnostaras G., Saving Face? The German Federal Constitutional Court Decides Gauweiler, „German Law Journal" 2017, Vol. 18, Issue 1.
Powoływanie sędziów konstytucyjnych w wybranych państwach europejskich, red. A. Chmielarz-Grochal, A. Michalak, J. Sułkowski, Warszawa 2017.
Półtorak N., Kilka uwag o skutkach wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 3/21 dla stosowania prawa unijnego przez polskie sądy, „Europejski Przegląd Sądowy" 2021, nr 12.
Sadurski W., 'Solange, Chapter 3': Constitutional Courts in Central Europe – Democracy – European Union, 2006 (seria: EUI LAW, No. 40), https://cadmus.eui.eu/handle/1814/6420 (dostęp: 28.02.2022).
Sarmiento D., European Union: The European Arrest Warrant and the Quest for Constitutional Coherence, „International Journal of Constitutional Law" 2008, Vol. 6, Issue 1.
Sulikowski A., Mańko R., Łakomy J., Polityczność prawa i ogólnej refleksji nad prawem: Wprowadzenie, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej" 2018, nr 3.
Torres Pérez A., Conflicts of Rights in the European Union: A Theory of Supranational Adjudication, Oxford 2009.
Tożsamość konstytucyjna w wybranych państwach członkowskich Unii Europejskiej, red. A. Wróbel, M. Ziółkowski, Warszawa 2021.
Voßkuhle A., Multilevel Cooperation of the European Constitutional Courts Der Europä ische Verfassungsgerichtsverbund, „European Constitutional Law Review" 2010, Vol. 6.
Walker N., Multilevel Constitutionalism: Looking Beyond the German Debates, London 2009 (seria: LSE 'Europe in Question' Discussion Paper Series, LEQS Paper No. 08/2009, June 2009), http://eprints.lse.ac.uk/53361/1/__Libfile_repository_Con- tent_European%20Institute_LEQS%20Discussion%20Papera_LEQSPaper8Walker. pdf (dostęp: 23.09.2022).
Wendel M., Paradoxes of Ultra-Vires Review: A Critical Review of the PSPP Decision and Its Initial Reception, „German Law Journal" 2020, Vol. 21, Issue 5.
Wójtowicz K., Sądy konstytucyjne wobec prawa Unii Europejskiej, Warszawa 2012.
Wróbel W., Skutki rozstrzygnięcia w sprawie K 3/21 w perspektywie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, „Europejski Przegląd Sądowy" 2021, nr 12.
Wyrozumska A., Wyroki Trybunału Konstytucyjnego w sprawach K 3/21 oraz K 6/21 w świetle prawa międzynarodowego, „Europejski Przegląd Sądowy" 2021, nr 12.
Zbíral R., Czech Constitutional Court, Judgment of 31 January 2012, Pl. Ús 5/12: A Legal Revolution or Negligible Episode? Court of Justice Decision Proclaimed Ultra Vires, „Common Market Law Review" 2012, Vol. 49.
Ziółkowski M., Mozaika tożsamości konstytucyjnych, w: Tożsamość konstytucyjna w wybranych państwach członkowskich Unii Europejskiej, red. A. Wróbel, M. Ziółkowski, Warszawa 2021.
Zubik M., Podkowik J., Rybski R., Judicial Dialogue on Data Retention Laws: A Breakthrough for European Constitutional Courts?, „International Journal of Constitutional Law" 2021, Vol. 19, Issue 5. | <urn:uuid:0763c534-ab50-4ad6-9e2a-2548807a5d1f> | finepdfs | 1.864258 | CC-MAIN-2024-51 | https://ejournals.eu/pliki_artykulu_czasopisma/pelny_tekst/018e9e34-12b4-72ed-93b6-7851e32471d5/pobierz | 2024-12-09T13:21:20+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-51/segments/1733066046617.9/warc/CC-MAIN-20241209120910-20241209150910-00724.warc.gz | 205,450,489 | 0.91691 | 0.999913 | 0.999913 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"eng_Lat... | pol_Latn | {} | false | [
1412,
4082,
6405,
8948,
11523,
15600,
16562,
19351,
22070,
24445,
27025,
29394,
32007,
34739,
37503,
39880,
42444,
45238,
47971,
50799,
53392,
57273,
59843,
60752,
63232,
65887,
68581,
71329,
72223
] | 1 | 0 |
tel.+48 41 378 46 19 tel.+48 41 378 15 00 tel.+48 41 378 50 80 tel.+48 505 950 252
KOCIOŁ C.O.
Z AUTOMATYCZNYM ZAŁADUNKIEM PALIWA TYP
SAS BIO SOLID
www.sas.busko.pl firstname.lastname@example.org
Wewnętrzny płaszcz wymiennika wykonany jest z blachy kotłowej 16Mo3 o grubości ≠ 6mm
16Mo3 o grubości ≠ 8mm dla kotłów o mocy od 78 kW Wyposażenie kotła:
sterownik, palnik SAS MULTI FLAME, wentylator, termometr, panele ceramiczne, komplet narzędzi do obsługi kotła, szuflada popielnicowa, zawór bezpieczeństwa, zasobnik opału z czujnikiem otwarcia klapy, STB.
UWAGA:
Odstęp od części palnych: minimum 70 cm
OSTRZEŻENIE:
Spaliny wydobywające się z zatkanego komina są niebezpieczne. Komin i łącznik należy utrzymywać w czystości; powinny one być czyszczone zgodnie z instrukcją wytwórcy.
Kanały spalinowe kotła utrzymywać w czystości.
Czyszczenie według wskazań wytwórcy.
Należy stosować jedynie zalecane paliwa.
Należy przestrzegać instrukcji obsługi.
Niektóre powierzchnie kotła są gorące i przed ich dotykaniem założyć na ręce rękawice ochronne!
Należy również stosować okulary ochronne!
tel.+48 41 378 46 19 tel.+48 41 378 15 00 tel.+48 41 378 50 80 tel.+48 505 950 252 www.sas.busko.pl email@example.com
KOCIOŁ C.O.
Z AUTOMATYCZNYM ZAŁADUNKIEM PALIWA TYP
SAS BIO SOLID
Wewnętrzny płaszcz wymiennika wykonany jest z blachy kotłowej 16Mo3 o grubości ≠ 6mm
16Mo3 o grubości ≠ 8mm dla kotłów o mocy od 78 kW Wyposażenie kotła:
sterownik, palnik SAS MULTI FLAME, wentylator, termometr, panele ceramiczne, komplet narzędzi do obsługi kotła, szuflada popielnicowa, zawór bezpieczeństwa, zasobnik opału z czujnikiem otwarcia klapy, STB. UWAGA: Odstęp od części palnych: minimum 70 cm
OSTRZEŻENIE:
Spaliny wydobywające się z zatkanego komina są niebezpieczne. Komin i łącznik należy utrzymywać w czystości; powinny one być czyszczone zgodnie z instrukcją wytwórcy.
Kanały spalinowe kotła utrzymywać w czystości.
Czyszczenie według wskazań wytwórcy.
Należy stosować jedynie zalecane paliwa.
Należy przestrzegać instrukcji obsługi.
Niektóre powierzchnie kotła są gorące i przed ich dotykaniem założyć na ręce rękawice ochronne!
Należy również stosować okulary ochronne!
tel.+48 41 378 46 19 tel.+48 41 378 15 00 tel.+48 41 378 50 80 tel.+48 505 950 252
KOCIOŁ C.O.
Z AUTOMATYCZNYM ZAŁADUNKIEM PALIWA TYP
SAS BIO SOLID
www.sas.busko.pl firstname.lastname@example.org
Norma: PN-EN 303-5:2012
Nr seryjny kotła/rok produkcji
/
Wewnętrzny płaszcz wymiennika wykonany jest z blachy kotłowej
16Mo3 o grubości ≠ 6mm
16Mo3 o grubości ≠ 8mm dla kotłów o mocy od 78 kW Wyposażenie kotła:
sterownik, palnik SAS MULTI FLAME, wentylator, termometr, panele ceramiczne, komplet narzędzi do obsługi kotła, szuflada popielnicowa, zawór bezpieczeństwa, zasobnik opału z czujnikiem otwarcia klapy, STB.
UWAGA: Odstęp od części palnych: minimum 70 cm
OSTRZEŻENIE:
Spaliny wydobywające się z zatkanego komina są niebezpieczne. Komin i łącznik należy utrzymywać w czystości; powinny one być czyszczone zgodnie z instrukcją wytwórcy.
Kanały spalinowe kotła utrzymywać w czystości. Czyszczenie według wskazań wytwórcy. Należy stosować jedynie zalecane paliwa. Należy przestrzegać instrukcji obsługi. Niektóre powierzchnie kotła są gorące i przed ich dotykaniem założyć na ręce rękawice ochronne! Należy również stosować okulary ochronne!
tel.+48 41 378 46 19 tel.+48 41 378 15 00 tel.+48 41 378 50 80 tel.+48 505 950 252
KOCIOŁ C.O.
Z AUTOMATYCZNYM ZAŁADUNKIEM PALIWA TYP
SAS BIO SOLID
www.sas.busko.pl email@example.com
Norma: PN-EN 303-5:2012
Nr seryjny kotła/rok produkcji
/
Wewnętrzny płaszcz wymiennika wykonany jest z blachy kotłowej
16Mo3 o grubości ≠ 6mm
16Mo3 o grubości ≠ 8mm dla kotłów o mocy od 78 kW
Wyposażenie kotła:
sterownik, palnik SAS MULTI FLAME, wentylator, termometr, panele ceramiczne, komplet narzędzi do obsługi kotła,
szuflada popielnicowa, zawór bezpieczeństwa, zasobnik opału z czujnikiem otwarcia klapy, STB.
UWAGA:
Odstęp od części palnych: minimum 70 cm
OSTRZEŻENIE:
Spaliny wydobywające się z zatkanego komina są niebezpieczne. Komin i łącznik należy utrzymywać w czystości; powinny one być czyszczone zgodnie z instrukcją wytwórcy.
Kanały spalinowe kotła utrzymywać w czystości. Czyszczenie według wskazań wytwórcy. Należy stosować jedynie zalecane paliwa. Należy przestrzegać instrukcji obsługi. Niektóre powierzchnie kotła są gorące i przed ich dotykaniem założyć na ręce rękawice ochronne! Należy również stosować okulary ochronne!
KOCIOŁ C.O.
Z AUTOMATYCZNYM ZAŁADUNKIEM PALIWA TYP
tel.+48 41 378 46 19 tel.+48 41 378 15 00 tel.+48 41 378 50 80 tel.+48 505 950 252 www.sas.busko.pl firstname.lastname@example.org
SAS BIO SOLID
Wewnętrzny płaszcz wymiennika wykonany jest z blachy kotłowej 16Mo3 o grubości ≠ 6mm
16Mo3 o grubości ≠ 8mm dla kotłów o mocy od 78 kW Wyposażenie kotła:
sterownik, palnik SAS MULTI FLAME, wentylator, termometr, panele ceramiczne, komplet narzędzi do obsługi kotła, szuflada popielnicowa, zawór bezpieczeństwa, zasobnik opału z czujnikiem otwarcia klapy, STB. UWAGA: Odstęp od części palnych: minimum 70 cm
OSTRZEŻENIE:
Spaliny wydobywające się z zatkanego komina są niebezpieczne. Komin i łącznik należy utrzymywać w czystości; powinny one być czyszczone zgodnie z instrukcją wytwórcy.
Kanały spalinowe kotła utrzymywać w czystości. Czyszczenie według wskazań wytwórcy. Należy stosować jedynie zalecane paliwa. Należy przestrzegać instrukcji obsługi. Niektóre powierzchnie kotła są gorące i przed ich dotykaniem założyć na ręce rękawice ochronne! Należy również stosować okulary ochronne! | <urn:uuid:6499ebe6-8663-47ca-9d20-4ad53a55e1ca> | finepdfs | 1.152344 | CC-MAIN-2019-22 | https://powietrze.malopolska.pl/wp-content/uploads/2018/03/SAS_BIO_SOLID_72_200kW_tabliczki.pdf | 2019-05-24T19:51:38Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-22/segments/1558232257731.70/warc/CC-MAIN-20190524184553-20190524210553-00443.warc.gz | 592,437,979 | 0.999948 | 0.999941 | 0.999941 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1107,
2213,
3378,
4546,
5647
] | 1 | 0 |
UCHWAŁA NR V/33/19
RADY GMINY W GIDLACH
z dnia 15.01.2019 r.
w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Gidle na lata 2019-2040
Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2018. 994 z późniejszymi zmianami), art 226, art 227, art.228, art.230 ust.6 i art.243 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (tekst jednolity Dz. U. 2017. 2077 z późniejszymi zmianami),
Rada Gminy Gidle postanawia:
§ 1 Zmienia się Wieloletnią Prognozę Finansową Gminy Gidle na lata 2019 - 2040 wraz z prognozą kwoty długu i spłat zobowiązań na lata 2019 – 2040, zgodnie z Załącznikiem Nr 1 do Uchwały.
§ 2 Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy.
§ 3 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
PRZEWODNICZĄCY
Rady Gminy
Leszek Kucharski
| Lp | Wyszczególnienie | Dochody ogółem x | Dochody bieżące x | dochody z tytułu udziały we wypłacach z podatku dochodowego od osób fizycznych | Podatki i opłaty 3) | z podatku od nieruchomości | z subwencji ogólnej | z tytułu oddania środków przeznaczonych na cele bieżące | Dochody majątkowe x | ze sprzedaży majątku x | z tytułu dotacji oraz środków przeznaczonych na inwestycje |
|----|------------------|-----------------|-----------------|--------------------------------------------------------------------------------|-------------------|--------------------------|---------------------|--------------------------------------------------------|-------------------|----------------------|--------------------------------------------------------|
| | | | | | | | | | | | |
| 1 | 26 915 777,65 | 24 698 423,50 | 3 577 327,00 | 18 700,00 | 3 200 512,00 | 1 177 098,00 | 9 411 042,00 | 8 697 020,50 | 2 419 354,15 | 1 15 000,00 | 2 300 382,21 |
| 2019 | | | | | | | | | | | |
| 2020 | 26 463 088,36 | 26 463 088,36 | 3 456 680,00 | 20 000,00 | 2 650 000,00 | 1 177 000,00 | 8 687 612,00 | 8 687 612,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2021 | 27 233 479,20 | 27 233 479,20 | 3 556 680,00 | 20 000,00 | 2 650 000,00 | 1 177 000,00 | 8 687 612,00 | 8 687 612,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2022 | 27 200 000,00 | 27 200 000,00 | 3 556 680,00 | 20 000,00 | 2 650 000,00 | 1 177 000,00 | 8 687 612,00 | 8 687 612,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2023 | 27 004 514,84 | 27 004 514,84 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2024 | 26 867 939,12 | 26 867 939,12 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2025 | 27 200 000,00 | 27 200 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2026 | 27 706 839,64 | 27 706 839,64 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2027 | 27 200 000,00 | 27 200 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2028 | 27 387 118,52 | 27 387 118,52 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2029 | 27 352 408,00 | 27 352 408,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2030 | 27 383 279,86 | 27 383 279,86 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2031 | 27 469 332,00 | 27 469 332,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2032 | 27 716 332,00 | 27 716 332,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2033 | 27 919 332,00 | 27 919 332,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2034 | 27 980 000,00 | 27 980 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
|---|------|---------------|---------------|------|------|------|------|
| | 2035 | 28 300 000,00 | 28 300 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2036 | 28 000 000,00 | 28 000 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2037 | 28 000 000,00 | 28 000 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2038 | 28 000 000,00 | 28 000 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2039 | 28 530 000,00 | 28 530 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2040 | 29 000 000,00 | 29 000 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
1) Wartość może być stosowana także w zakresie działów, których zaznaczanie nie jest wymagane, w celu weryfikacji, czy wypełniono wszystkie kategorie podmiotowe (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z d.d. 1 km), prawidłowo wypełniono formularz (4 kolumny) oraz poprawnie wykreślono 2 linie (kolumny 4 i 5).
2) Zgodnie z art. 227 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z d.d. 1 km) prawidłowo wypełniono formularz (4 kolumny) oraz poprawnie wykreślono 2 linie (kolumny 4 i 5).
3) W przypadku, gdy podmiot nie wykonuje działalności gospodarczej, a nie tylko prowadzi księgowość, podać takie dane.
| Wyszczególnienie | Wydatki ogólne x | z tytułu potrzeb i gwarancji x | na spłatę przysługujących samorządowi zaliczek, w tym: | wydatki na obowiązki podlegające wykazaniu z tytułu spłaty zobowiązań o ściśle określone w art. 243 ust. 1 ustawy x | odsetki i dyskonty otrzymane w art. 243 ust. 1 ustawy x | odsetki i dyskonty otrzymane w art. 243 ust. 1 ustawy x | odsetki i dyskonty otrzymane w art. 243 ust. 1 ustawy x | odsetki i dyskonty otrzymane w art. 243 ust. 1 ustawy x |
|------------------|-----------------|-------------------------------|-------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------|
| 2019 | 26 553 984,50 | 23 458 521,78 | 0,00 | 0,00 | 160 000,00 | 150 000,00 | 0,00 | 3 098 492,72 |
| 2020 | 25 791 971,62 | 22 775 385,26 | 0,00 | 0,00 | 135 000,00 | 135 000,00 | 0,00 | 3 016 586,56 |
| 2021 | 26 368 739,60 | 23 046 770,60 | 0,00 | 0,00 | 117 000,00 | 117 000,00 | 0,00 | 3 119 961,00 |
| 2022 | 26 391 395,40 | 23 391 395,40 | 0,00 | 0,00 | 100 100,00 | 100 100,00 | 0,00 | 3 000 000,00 |
| 2023 | 26 228 088,00 | 23 228 088,00 | 0,00 | 0,00 | 88 000,00 | 86 000,00 | 0,00 | 1 000 000,00 |
| 2024 | 26 200 000,00 | 25 200 000,00 | 0,00 | 0,00 | 70 000,00 | 70 000,00 | 0,00 | 1 000 000,00 |
| 2025 | 26 442 060,88 | 25 407 343,88 | 0,00 | 0,00 | 55 000,00 | 55 000,00 | 0,00 | 1 034 717,00 |
| 2026 | 26 848 900,52 | 25 445 310,88 | 0,00 | 0,00 | 41 000,00 | 41 000,00 | 0,00 | 1 503 589,64 |
| 2027 | 26 718 770,86 | 26 718 770,86 | 0,00 | 0,00 | 30 000,00 | 30 000,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2028 | 27 050 000,00 | 27 050 000,00 | 0,00 | 0,00 | 26 000,00 | 26 000,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2029 | 26 860 000,00 | 26 860 000,00 | 0,00 | 0,00 | 21 000,00 | 21 000,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2030 | 26 570 871,86 | 26 970 871,86 | 0,00 | 0,00 | 17 000,00 | 17 000,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2031 | 27 100 000,00 | 27 100 000,00 | 0,00 | 0,00 | 15 000,00 | 15 000,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2032 | 27 350 000,00 | 27 350 000,00 | 0,00 | 0,00 | 13 600,00 | 13 600,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2033 | 27 550 000,00 | 27 550 000,00 | 0,00 | 0,00 | 11 800,00 | 11 800,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2034 | 27 670 000,00 | 27 670 000,00 | 0,00 | 0,00 | 10 000,00 | 10 000,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2035 | 28 069 357,00 | 28 069 357,00 | 0,00 | 0,00 | 10 000,00 | 10 000,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2036 | 27 759 357,00 | 27 759 357,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2037 | 27 699 357,00 | 27 699 357,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2038 | 27 895 101,15 | 27 895 101,15 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | | | | | | | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2039 | 28 250 000,00 | 28 250 000,00 | 0,00 | x | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2040 | 28 864 024,50 | 28 864 024,50 | 0,00 | x | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
4) V případě výměny se když do let budžetování 2013-2018.
| Lp | Wyszczególnienie | Wynik budżetu x budżetu x lat ubiegłych | Przychody budżetu x budżetu | Nadwyżka budżetowa x budżetu | Wsione kwoty o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt 6 ustawy | Kredyty pożyczki, o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt 6 ustawy | Wniesione przechody niezwiązane z zasądzeniem długu | na pokrycie deficytu budżetu x budżetu | na pokrycie deficytu budżetu x budżetu | na pokrycie deficytu budżetu x budżetu |
|----|-----------------|----------------------------------------|-----------------------------|-----------------------------|---------------------------------------------------------------|---------------------------------------------------------------|---------------------------------------------------------------|-------------------------------------|-------------------------------------|-------------------------------------|
| 3 | 2019 | 361 793,15 | 4 183 826,57 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2020 | 671 116,74 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2021 | 866 739,60 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2022 | 808 804,60 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2023 | 778 426,84 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2024 | 757 699,12 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2025 | 757 939,12 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2026 | 757 699,12 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2027 | 481 829,04 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2028 | 337 118,52 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2029 | 362 408,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2030 | 362 408,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2031 | 369 332,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2032 | 369 332,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2033 | 369 332,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2034 | 310 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2035 | 230 843,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2036 | 230 843,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2037 | 300 843,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2038 | 304 899,85 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2039 | 285 000,00 | 285 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 135 975,50 | 0,00 | 280 000,00 | 280 000,00 |
|-----|------|------------|------------|------|------|------|------------|------|------------|------------|
| 2040 | 135 975,50 | 135 975,50 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 135 975,50 | 135 975,50 |
6) W porządku właściwym się w szczególności wyrażał się art. 36 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (Dz.U. poz. 456) oraz z 2013 r. poz. 1196) oraz która kwestia wykazuje dalsze poprawki.
7) Stosownie do punktu 6) ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (Dz.U. poz. 456) oraz z 2013 r. poz. 1196) oraz która kwestia wykazuje dalsze poprawki.
8) W porządku właściwym się w szczególności wyrażał się art. 36 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (Dz.U. poz. 456) oraz z 2013 r. poz. 1196) oraz która kwestia wykazuje dalsze poprawki.
| Lp | Wyższe gotówkowe prognozowane nadwyżki budżetowe (10) | Spłaty kredytów podatkowych i kupna papierów wartościowych | Wydatki bieżące na wytłacznia i skradł od nich narzędzie | Wydatki związane z funkcjonowaniem organów jednostki samorządowej (11) | Wydatki objęte limitem, o którym mowa w art. 228 ust. 4 ustawy | Wydatki inwestycyjne kontrahowane (12) | Nowe wydatki inwestycyjne (13) | Wydatki majątkowe w formie dotacji |
|----|------------------------------------------------------|-------------------------------------------------------------|---------------------------------------------------------------|-----------------------------------------------------------------|-----------------------------------------------------------------|-----------------------------------------------------------------|-----------------------------------------------------------------|-----------------------------------------------------------------|
| 10 | 10,1 | | | | | | | |
| 2019 | 36179315 | 0,00 | 10520534,01 | 2260708,00 | 2905215,58 | 1683354,57 | 1432108,15 | 0,00 |
| 2020 | 67111674 | 67111674 | 9942041,00 | 2340000,00 | 3016586,36 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2021 | 88673960 | 88673960 | 10342041,00 | 2340000,00 | 3319961,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2022 | 80880460 | 80880460 | 10350000,00 | 2350000,00 | 3000000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2023 | 77822684 | 77822684 | 0,00 | 0,00 | 1000000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2024 | 75793912 | 75793912 | 0,00 | 0,00 | 1000000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2025 | 75793912 | 75793912 | 0,00 | 0,00 | 1034717,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2026 | 75793912 | 75793912 | 0,00 | 0,00 | 1503589,64 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2027 | 48182904 | 48182904 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2028 | 33711852 | 33711852 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2029 | 39240800 | 39240800 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2030 | 39240800 | 39240800 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2031 | 36933200 | 36933200 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2032 | 36933200 | 36933200 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2033 | 36933200 | 36933200 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2034 | 31000000 | 31000000 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2035 | 23064300 | 23064300 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2036 | 23064300 | 23064300 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2037 | 30064300 | 30064300 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2038 | 30489985 | 30489985 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| | 2039 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
|-----|------|------|------|------|------|------|------|------|
| 2040 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
14) W sekcji 184.108.40.206., 220.127.116.11., 12.2.2., 12.4.2., 12.5.1., 12.6.1., 12.7.1 oraz 12.8.1. wypełnia się wprowadzanie unikatowe uwarunkowane realizacją programu, projektu lub zadania zewnętrznych na cele i cele uzupełniają programy, a niezależnie od tematów w okresie programy.
| | 2039 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
|-----|------|------|------|------|------|------|------|------|------|
| 2040 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
15) Przeci program, projekt lub zadanie finansowane w co najmniej 60% środkami o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 cathy, należy rozumieć takich, dla których projekt finansowany z środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 cathy, uchyla się po oddzieleniu.
16) Przeci programu, projektu lub zadania finansowanego w co najmniej 60% środkami o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 cathy, należy rozumieć takich, dla których projekt finansowany z środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 cathy, uchyla się po oddzieleniu.
| Wymiar | Przychody z tytułu kredytów, pożyczek i innych zobowiązań w postaci wypłacanych w związku z zawarciem umowy na realizację programu, projektu lub zadania oraz z tytułu środków finansowych co najmniej 50% otrzymanych z tytułu dotacji oraz z tytułu dotacji zdrowotnej | Koszty niebędące z tytułem bieżących zobowiązań z tytułu wynikających z jednostki samorządu terytorialnego na realizację programu, projektu lub zadania | Dochody budżetowe z tytułu przekazanego przez jednostkę samorządu terytorialnego na realizację programu, projektu lub zadania | Wysokość zobowiązań podlegających unormowaniu ustawą z dnia 19 kwietnia 2011 r. o działalności zdrowotnej i o niektórych innych przepisach o działalności lekarskiej | Wysokość zobowiązań podlegających unormowaniu ustawą z dnia 19 kwietnia 2011 r. o działalności zdrowotnej i o niektórych innych przepisach o działalności lekarskiej | Wysokość zobowiązań podlegających unormowaniu ustawą z dnia 19 kwietnia 2011 r. o działalności zdrowotnej i o niektórych innych przepisach o działalności lekarskiej | Wysokość zobowiązań podlegających unormowaniu ustawą z dnia 19 kwietnia 2011 r. o działalności zdrowotnej i o niektórych innych przepisach o działalności lekarskiej |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Lp. | 12.8 | 12.8 | 13.1 | 13.2 | 13.3 | 13.4 | 13.5 | 13.6 | 13.7 |
| 2019 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2020 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2021 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2022 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2023 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2024 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2025 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2026 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2027 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2028 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2029 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2030 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2031 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2032 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2033 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2034 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2035 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2036 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2037 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| 2038 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 |
| Lp | Kwota długu, której planowana spłata dokona się z wydatków budżetu | Wydatki zmniejszające dług | Spłata zobowiązań w ramach umów o udzielanie kredytów dłużnych innych niż w poz. 14.3.3 | Związane z umowami do tytułów dłużnych wliczanych do parastatowego długu publicznego | Wynik operacji: wpłaty z tytułu wynagrodzeń i podatku z gwarancji | Wynik operacji: wpłaty z tytułu wynagrodzeń na wypłacanych na kwotę długu (m.in. umorzenia, rożnice kursowe) |
|----|---------------------------------------------------------------|--------------------------|---------------------------------------------------------------------------------|---------------------------------------------------------------------------------|------------------------------------------------------------------|------------------------------------------------------------------|
| 2019 | 672 899,52 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2020 | 671 116,74 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2021 | 866 293,60 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2022 | 808 604,60 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2023 | 773 512,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2024 | 700 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2025 | 700 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2026 | 696 750,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2027 | 333 523,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2028 | 337 118,52 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2029 | 340 000,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2030 | 31 939,08 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2031 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2032 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2033 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2034 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2035 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2036 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2037 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 2038 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
Dochoły zostały zwiększone o kwotę 2.032.980,20 złotych na które skałała się:
1) Zwiększenie dochodów majątkowych w kwocie 1.527.456,20 złotych z tytułu otrzymania dotacji i środków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3
2) Zwiększenie dochodów własnych dotyczących wpływów za odpady komunalne w kwocie 505.524,00 złotych
Wydatki zostały zwiększone o kwotę 505.524,00 złotych na sfinansowanie kosztów wywozu odpadów komunalnych.
Rozchody zostały zwiększone o kwotę 1.527.456,20 złotych na poczet spłaty pożyczek otrzymanych na finansowanie zadań realizowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej.
Budżet po dokonaniu wyżej wymienionych zmian zamknął się nadwyżką w kwocie 361.793,15 złotych, która zostanie przeznaczona na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek.
Kwota dochodów ogółem po zmianach wynosi:
- dochody ogółem 26.915.777,65 złotych
w tym
dochody majątkowe 2.419.354,15 złotych
dochody bieżące 24.496.423,50 złotych
Kwota wydatków ogółem po zmianach wynosi:
- wydatki ogółem 26.553.984,50 złotych
w tym:
wydatki majątkowe 3.095.462,72 złotych
wydatki bieżące 23.458.521,78 złotych | <urn:uuid:2f22955e-c8eb-4b33-b8ac-551476ab9e42> | finepdfs | 1.137695 | CC-MAIN-2021-10 | http://www.bip.gidle.pl/fls/bip_pliki/2019_02/BIPF581B21963A50DZ/u33z2019.pdf | 2021-03-01T01:06:40+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-10/segments/1614178361808.18/warc/CC-MAIN-20210228235852-20210301025852-00079.warc.gz | 105,258,672 | 0.999919 | 0.999985 | 0.999985 | [
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
803,
7933,
9152,
20747,
21021,
30447,
31456,
43339,
43811,
44554,
47344,
49293,
50487
] | 1 | 0 |
DECYZJA
Na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 2 oraz na podstawie art. 18a ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45 poz. 271 ze zm.) wydaje się:
pozwolenie nr ...........21947........ na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego
Nazwa:
Ramicor Comb
Nazwa powszechnie stosowana:
Ramiprilum + Hydrochlorothiazidum
Postać farmaceutyczna, moc i dawka substancji czynnej:
tabletki, 5 mg + 25 mg
Droga podania:
doustna
Numer procedury zdecentralizowanej:
IT/H/0313/002/DC
Podmiot odpowiedzialny:
Ranbaxy (Poland) Sp. z o.o.
ul. Kubickiego 11
02-954 Warszawa
Nazwa i adres wytwórcy, u którego następuje zwolnienie serii:
1. Ranbaxy Ireland Ltd.
Spafield, Cork Road
Cashel, Co. Tipperary
Irlandia
2. Basics GmbH
Hemmelrather Weg 201
51377 Leverkusen
Niemcy
3. Terapia SA
Str. Fabricii nr. 124
Cluj Napoca, 400 632
Rumunia
Nazwa i adres importera, u którego następuje zwolnienie serii:
1. Ranbaxy Ireland Ltd.
Spafield, Cork Road
Cashel, Co. Tipperary
Irlandia
2. Basics GmbH
Hemmelrather Weg 201
51377 Leverkusen
Niemcy
3. Terapia SA
Str. Fabricii nr. 124
Cluj Napoca, 400 632
Rumunia
Miejsce prowadzenia działalności importowej, gdzie następuje kontrola serii:
1. Ranbaxy Ireland Ltd.
Spafield, Cork Road
Cashel, Co. Tipperary
Irlandia
2. Basics GmbH
Hemmelrather Weg 201
51377 Leverkusen
Niemcy
3. Terapia SA
Str. Fabricii nr. 124
Cluj Napoca, 400 632
Rumunia
Miejsce wytwarzania, gdzie następuje kontrola serii:
1. Ranbaxy Ireland Limited
Spafield, Cork Road, Cashel
Co-Tipperary
Irlandia
2. Terapia SA
Str. Fabricii nr. 124
Cluj Napoca, 400 632
Rumunia
3. Wessling Hungary Kft.
1047 Budapest
Főti út 56
Węgry
4. Farmalyse B.V.
Pieter Lieftinckweg 2
1505 HZ Zaandam
Holandia
Pełny skład jakościowy:
**Substancje czynne:**
- Ramipryl
- Hydrochlorotiazyd
**Substancje pomocnicze:**
- Hypromeloza
- Celuloza mikrokryystaliczna
- Skrobia żelowana kukurydziana
- Sodu stearylofumaran
Wielkość opakowania:
**Zatwierdzone:**
- 14, 20, 28, 50, 100 szt.
**Zadeklarowane do wprowadzenia do obrotu:**
- 28 szt. - kod: [5909991144234]
Rodzaj opakowania:
- Blister z folii OPA/Aluminium/PE/HDPE/Aluminium, z wbudowanym środkiem pochłaniającym wilgoć, w tekturowym pudełku.
- Blister z folii PVC/PE/PVDC/Aluminium w tekturowym pudełku.
Wymagania dotyczące przechowywania i transportu:
- Przechowywać w temperaturze poniżej 25°C.
- Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w celu ochrony przed wilgocią.
Okres ważności:
2 lata
Kategoria dostępności:
Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza – Rp.
Częstotliwość składania raportów okresowych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego:
Nie ma zastosowania.
Pozwolenie wydaje się na okres do dnia 22.06.2010 r.
Na podstawie art. 107 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego odstępuje się od uzasadnienia decyzji.
Pouczenie:
Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 127 § 3 i art. 129 § 2 ustawy z dn. 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), stronie służy prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji.
Z upoważnienia Prezesa
WICEPREZES
ds. Produktów Biobójczych
Barbara Jaworska-Luczek
Otrzymują:
1. Pełnomocnik strony
2. a/a | e3668439-ffa0-45ff-8114-d9f4f7e261c1 | finepdfs | 1.045898 | CC-MAIN-2021-04 | http://pozwolenia.urpl.gov.pl/files/21947.pdf | 2021-01-27T23:15:56+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-04/segments/1610704833804.93/warc/CC-MAIN-20210127214413-20210128004413-00456.warc.gz | 79,876,597 | 0.995759 | 0.9993 | 0.9993 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
625,
1520,
2595,
3502
] | 1 | 0 |
Świerszcz południowy *Eumodicogryllus bordigalensis* (LATREILLE, 1804) (Orthoptera: Gryllidae) na Górnym Śląsku
http://doi.org/10.5281/zenodo.4063843
* Projekt Orthoptera Polski, https://orthoptera.entomo.pl, e-mail: email@example.com
** e-mail: firstname.lastname@example.org
Abstract: Southern cricket *Eumodicogryllus bordigalensis* (LATREILLE, 1804) (Orthoptera: Gryllidae) in Upper Silesia, Poland. The article presents data on a thriving population of the southern cricket *Eumodicogryllus bordigalensis* discovered in Upper Silesia. In 2018-2019, ca 450 individuals were recorded during 36 surveys at 20 sites (13 UTM squares), situated mainly on slag heaps. Male chirping activity, enabling the species to be detected, lasts over 4 months, from mid-May to mid-September.
Key words: orthopterans, expansion, slag heap, faunistics, distribution.
WSTĘP
Świerszcz południowy *Eumodicogryllus bordigalensis* (LATREILLE, 1804) jest jednym z siedmiu gatunków należących do rodziny świerszczy Gryllidae LAICHARTING, 1781, występujących w Polsce (LIANA 2007, BRODACKI 2018). Gatunek został wykazany z Polski na podstawie jednej samicy odłowionej w Krzyżanowicach Dolnych koło Pińczowa w roku 1952 i oznaczonej początkowo jako *Melanogryllus desertus* (PALLAS, 1771) (LIANA 1975). Z uwagi na brak ponownych obserwacji uznano go za gatunek wymarły (LIANA 2002). Ostatnio, po długim okresie nieobecności gatunek został ponownie stwierdzony w granicach Polski (BRODACKI 2016, 2018, LIANA & WAWER 2019).
MATERIAŁ I METODY
W okresie od sierpnia 2018 roku do września 2019 roku prowadzono obserwacje na wytypowanych potencjalnych stanowiskach świerszcza południowego, głównie na hałdach kopalnianych. Podczas kontroli, wykonanych w większości przez drugiego z autorów, prowadzono nasłuchy strydulujących samców, których celem było wykrycie gatunku. Zebrano 5 okazów dowodowych (w tym 1 nimfę), wykonano 11 nagrań.
Świerszcza południowego wykryto na 20 stanowiskach, zlokalizowanych w 13 polach UTM (Ryc. 1). Były to użytkowane hałdy pokopalniane lub rozbierane fragmenty hałd, pozabawione roślinności. Obserwacje dotyczyły prawie wyłącznie strydulujących samców (Ryc. 2).
Ryc. 1. Rozmieszczenie wykrytych w latach 2018-2019 stanowisk świerszcza południowego *Eumodicogryllus bordigalensis* w siatce pól UTM na terenie województwa śląskiego oraz małopolskiego. Szarym kolorem oznaczono zasięg złoż węgla kamiennego.
Fig. 1. Localities of the southern cricket *Eumodicogryllus bordigalensis* discovered in 2018-2019 in UTM squares in the provinces of Silesia and Małopolska. The distribution of coal deposits is marked in grey.
**Wykaz stanowisk (Ryc. 1):**
1. **Buków [CA04]**; hałda:
01.07.2019, zaobserwowano 6 exx.
2. **Zbiornik Racibórz Dolny S [CA04]**
20.05.2019, zaobserwowano 14 exx. (nagranie fono). Materiał do budowy zbiornika przywożono z hałd pokopalnianych.
3. **Zbiornik Racibórz Dolny N [CA04]**
01.07.2019, zaobserwowano 26 exx. Liczne ugory z ubogą roślinnością. Materiał – ziemia, piasek, żwir z licznymi pęknięciami w gruncie (kryjówki świerszczy).
4. **Wodzisław Śląski (KWK 3 Maja) [CA13]**; hałda:
22.08.2018, zaobserwowano 2 exx.; 04.09.2018, zaobserwowano 3 exx. na skarpie zachodniej (nagranie fono).
5. Pszów (KWK Anna) [CA14]; hałda W:
10.08.2018, zaobserwowano cn. 10 exx.; 06.09.2018, zaobserwowano 8 exx. na skarpie południowo-zachodniej (nagranie fono).
6. Rydułtowy (KWK Rydułtowy) [CA14]; hałda:
18.08.2018, zaobserwowano cn. 15 exx. (foto); 20.08.2018, zaobserwowano cn. 20 exx. (odłowiono 1 ex.); większość na zachodnim nasłonecznionym stoku; 20.07.2019, zaobserwowano cn. 40 exx.
7. Jastrzębie-Zdrój (KWK Zofiówka) [CA23]; hałda:
09.09.2018, zaobserwowano 1 ex. na skarpie zachodniej; 16.09.2018, zaobserwowano 1 ex. 08.05.2019, zaobserwowano 2 exx. (nagranie fono); 06.06.2019, zaobserwowano cn. 15 exx.
8. Borynia, gm. Jastrzębie-Zdrój (KWK Borynia) [CA24]; hałda:
07.09.2018, zaobserwowano 9 exx. na skarpie południowo-zachodniej (odłowiono 1 ex., nagranie fono).
9. Jankowice, gm. Świerklany (KWK Jankowice) [CA24]; hałda S:
22.08.2018, zaobserwowano cn. 20 exx. głównie na stokach południowo-zachodnich (odłowiono 1 ex.).
10. Jankowice, gm. Świerklany (KWK Jankowice) [CA24]; hałda N:
03.08.2018, zaobserwowano cn. 25 exx; 03.09.2018, zaobserwowano 40 exx. (nagranie fono); 10.09.2018, zaobserwowano 18 exx. (odłowiono 1 ex., nagranie fono); 22.09.2018, zaobserwowano 1 ex. w stercie śmieci zmieszanych z kamieniami i dużą ilością pokopalniąnego mulu i flotu, wschodnia skarpa osłonięta od wiatru (nietypowo) (nagranie fono); 26.09.2018, zaobserwowano 1 ex. nasłoneczniony północny stok hałdy (nietypowo), osłonięty od wiatru, górna warstwa dość świeżo usypana; 08.10.2018, zaobserwowano 1 ex. na płaskim terenie hałdy, częściowo osłoniętym lasem od strony zachodniej 100 m od granicy lasu; 25.05.2019, zaobserwowano cn. 10 exx.
11. Rybnik-Chwałowice (KWK Chwałowice) [CA24]; hałda E oraz czynne torowisko:
25.05.2019, zaobserwowano 6 exx.
12. Rybnik-Chwałowice (KWK Chwałowice) [CA24]; hałda W:
03.09.2018; zaobserwowano cn. 20 exx. na skarpie północno-zachodniej.
13. Czerwionka-Leszczyny (KWK Dębienśko) [CA35]; hałda:
15.08.2018, zaobserwowano cn. 15 exx; 31.08.2018, zaobserwowano 4 exx; 15.09.2018, zaobserwowano 1 ex. (odłowiono nimfę, Ryc. 3); 24.06.2019, zaobserwowano cn. 30 exx.
14. Szczygłowice (KWK Szczygłowice) [CA36]; hałda:
19.09.2019, zaobserwowano 11 exx.
15. Gliwice [CA37]; hałda:
19.09.2019, zaobserwowano 26 exx.
16. Suszec (KWK Krupiński) [CA44]; hałda:
13.09.2018, zaobserwowano 8 exx., większość w odstojnikach pokopalnianych (nagranie fono).
17. Bytom (KWK Szombierki) [CA57]; hałda:
15.09.2018, zaobserwowano 2 exx. na gruzowisku (nagranie fono, odłowiono 1 ex., Ryc. 2).
18. Rajsko [CA63]; hałda i żwirownia:
08.07.2019, zaobserwowano 9 exx. (nagranie fono).
19. **Libiąż** [CA74]; hałda:
08.07.2019, zaobserwowano 17 exx. (odłowiono 1 ex., nagranie fono).
20. **Sosnowiec** [CA76]; hałda:
08.07.2019, zaobserwowano 12 exx.
Ryc. 2. Krótkoskrzydła forma samca świerszcza południowego *Eumodicogryllus bordigalensis* odłowiona 15 września 2018 r. w Bytomiu, UTM: CA57 (fot. R. Orzechowski).
Fig. 2. Brachypterous form of a male southern cricket *Eumodicogryllus bordigalensis*, caught on 15 September 2018 in Bytom, UTM: CA57 (photo R. Orzechowski).
**AKTYWNOŚĆ SEZONOWA**
Gatunek wykazuje długą aktywność trwającą ponad 4 miesiące, tj. od drugiej dekady maja do drugiej dekady września (Ryc. 4). Skrajne daty obserwacji to 8 maja i 8 października.
**OMÓWINIE WYNIKÓW**
Badania wykazały istnienie dużej osiadłej populacji świerszcza południowego w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym (20 stanowisk, 36 obserwacji ok 450 osobników, obecność larw (Ryc. 3), odłowione lub sfotografowane osobniki dorosłe należały do form krótkoskrzydłych (Ryc. 2)). Odległość między skrajnymi stanowiskami w osi wschód-zachód wynosi ok 75 km, natomiast w osi północ-południe ok 40 km (Ryc. 1), przy czym zasięg tej populacji może być znacznie większy. Dotychczasowe, krajowe obserwacje, przeprowadzone na trzech stanowiskach, dotyczyły osobników form długoskrzydłych, przywabionych do światła (Ryc. 5; Liana 1975, Liana & Wawer 2019). Mimo poszukiwań nie odnaleziono populacji w pobliżu miejsc odłowu, a obecność gatunku w Polsce uznano za tymczasową (Liana & Wawer 2019).
Ryc. 3. Wyrośnieta larwa świerszcza południowego *Eumodicogryllus bordigalensis* odłowiona 15 września 2018 r. na hałdzie Czerwionka-Leszczyny UTM: CA35 (fot. R. Orzechowski).
Fig. 3. Mature larva of a southern cricket *Eumodicogryllus bordigalensis*, caught on 15 September 2018 on a slag heap in Czerwionka-Leszczyny, UTM: CA35 (photo R. Orzechowski).
Ryc. 4. Rozkład liczby osobników (słupki; N=449) i liczby przeprowadzonych kontroli zakończonych stwierdzeniem gatunku (linia; N=36) świerszcza południowego *Eumodicogryllus bordigalensis* w latach 2018-2019.
Fig. 4. Distribution of the number of individuals (columns; N=449) and the number of surveys during which the southern cricket *Eumodicogryllus bordigalensis* was found (line; N=36) in 2018-2019.
Czas założenia górnośląskiej populacji świerszcza południowego pozostanie nieznany. Powstanie tej populacji najprawdopodobniej jest wynikiem niedawnej dynamicznej i ciągle trwającej ekspansji tego gatunku obserwowanej w wielu europejskich krajach (np. Holuša et al. 2007, Bouwman 2010, Novaković 2015, Denner 2017, Zuna-Kratky 2018). Sporo gatunków owadów prostoskrzydłych w ostatnich latach, także na terytorium Polski, szybko się rozprzestrzeniło, najprawdopodobniej w związku ze zmianami klimatycznymi, zakładając stabilne populacje, np. długoskrzydlak sierposz Phaneroptera falcata (Poda, 1761) (Żurawlew et al. 2017), czy pasikonik stożkogłowy Ruspolia nitidula (Scopoli, 1786) (Brodacki 2014, Żurawlew et al. 2020). Szybka ekspansja w ciągu ostatnich dwóch dekad dotyczy wielu gatunków reprezentujących różne rzędy owadów, np. należące do błonkówek Hymenoptera nęk świerszczojad Sphex funerarius (Gussakovski, 1934), gliniarz naścienny Sceliphron destillatorium (Illiger, 1807), zadzrechnia fioletowa Xylocopa violacea (Linnaeus, 1758), smukwa kosmata Scolia hirta (Schrank, 1781) (Pawlikowski et al. 2018, Smolis et al. 2019, Szymkiewicz & Szymkiewicz 2014, Zając et al. 2019), z pluskwiałów różnoskrzydłych Heteroptera siedliszek sześcioplamy Tritomegas sexmaculatus (Rambur, 1839), dzidzosz mglisty Rhaphigaster nebulosa (Poda, 1761), spodziec okrajkowy Spilostethus saxatilis (Scopoli, 1763) (Gierlasiński et al. 2016, 2018, Lis & Ziaja 2009), z ważek Odonata szafranka czerwona Crocothemis erythraea (Brullé, 1832), lecicha bialoznaczna Orthetrum albistylum (Selys, 1848) (Czechowski 2019, Czechowski & Gajda 2017), z chrząszczy Coleoptera rzemlik żdźblowiec Calamobius filum (Rossi, 1790), łanocha pobrzęcz Oxithyreia funesta (Poda, 1761) (Grzywocz et al. 2020, Kadej et al. 2013), z motyli Lepidoptera skalnik driada Minois dryas (Scopoli, 1763), paź żeglarz Iphiclides podalirius (Linnaeus, 1758), modraszek argiades Cupido argiades (Pallas, 1771), dostojka laodyce Argynnis laodice (Pallas, 1771) (Bury et al. 2015, 2016, Regner & Malkiewicz 2018, Żurawlew 2012), czy też modliszka zwyczajna Mantis religiosa (Linnaeus, 1758) (Zielinski et al. 2018).
Postawić można jednak drugą hipotezę, że populacja górnośląska trwa od kilkudziesięciu lat i była źródłem osobników zaobserwowanych w Krzyżanowicach Dolnych w roku 1952 (odległość ok 100 km), Sobiborze w roku 2001 (odległość ok 340 km) i Krynicy-Zdrój w roku 2012 (odległość ok 140 km) (Ryc. 5). Pojaw w tych lokalizacjach mógł mieć charakter naturalny lub wspomagany przez człowieka, gdyż materiał skalny zdeponowany na haldach wykorzystywany jest jako kruszywo do budowy dróg, a rozbierane haldy są zasiedlone przez obfite populacje świerszcza. Biorąc pod uwagę nikłą ilość ortopterologów działających na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat na terenie kraju oraz zasiedlanie przez świerszcza południowego mocno przekształconych, czy nawet wytworzonych przez przemysł siedlisk, z pewnością mało atrakcyjnych, a nawet unikanych przez entomologów, można sobie wyobrazić, że nawet tak duża populacja mogła pozostać niewykryta. Za tą hipotezą przemawia również fakt, iż dotychczas znane stanowiska nie zostały odnalezione przez ortopterologów, lecz okazy zostały odłowione przez entomologów zajmujących się innymi grupami owadów, tj. motylami i chrząszczami.
W krajach ościennych najbliższe stanowiska do populacji górnośląskiej zlokalizowane są w odległości ok 70 km na Morawach w Czechach (Holuša et al. 2007, Vlk et al. 2018) (Ryc. 5). Ponadto gatunek znany jest ze Słowacji (Krištín & Kaňuch 2017) i Zakarpackiej Ukrainy (Storozhenko & Gorochov 1992). Natomiast znalezienie świerszcza południowego w Uckermark (Brandenburgia, Niemcy; Fischer et al. 2020) może wskazywać na znacznie szersze rozmieszczenie tego gatunku w Polsce (Ryc. 5).
Ryc. 5. Znany zasięg świerszcza południowego *Eumodicogryllus bordigalensis* w Polsce i krajach sąsiednich (czerwony kolor – dane własne; pomarańczowy kolor – stanowiska literaturowe za: Fischer et al. 2020, Holuša et al. 2007, Krištín & Kaňuch 2017, Liana 1975, Liana & Wawer 2019, Storozhenko & Gorochov 1992, Vlk et al. 2018).
Fig. 5. Known range of the southern cricket *Eumodicogryllus bordigalensis* in Poland and adjacent countries (red – author’s own data; orange – literature data (Fischer et al. 2020, Holuša et al. 2007, Krištín & Kaňuch 2017, Liana 1975, Liana & Wawer 2019, Storozhenko & Gorochov 1992, Vlk et al. 2018)).
**PODZIĘKOWANIA**
Serdeczne podziękowanie kierujemy dla Petera Senn'a za tłumaczenie abstraktu i podpisów ilustracji.
PIŚMIENNICTWO
Bouwman J.H. 2010. The bordeaux cricket *Eumodicogryllus bordigalensis* new to the Netherlands (Orthoptera: Gryllidae). *Nederlandse Faunistische Medelingen* 34: 11–16.
Brodacki M. 2014(2015). First records of the Large Cone-head Bush-cricket *Ruspolia nitidula* (Scopoli, 1786) (Orthoptera, Tettigoniidae) in Poland. *Naturalia* 3: 123–126.
Brodacki M. 2016. In: Kurzawa J., Polskie Forum Entomologiczne. viewtopic.php?p=229468#p229468. Ostatni dostep: 21.04.2019.
Brodacki M. 2018. New and reappearing species of Orthoptera in Poland, pp. 7–8. In: II. European Congress on Orthoptera Conservation: 19-21 September 2018. Smolenice, Slovakia. ISBN 978-80-89408-32-0.
Bury J., Maslo D., Obszarny M., Paluch F. 2015. Ekspansja *Iphiclides podalirius* (Linnaeus, 1758) (Lepidoptera: Papilionidae) na Podkarpaciu w latach 2010–2014. *Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody* 34(3): 3–17.
Bury J., Mazepa J., Kutera M., Guzik W. 2016. Nowe dane o rozmieszczeniu skalnika driady *Minois dryas* (Scopoli, 1763) (Lepidoptera: Nymphalidae) w południowo-wschodniej Polsce. Część II. *Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody* 35(3): 3–26.
Czechowski P. 2019. Dane o występowaniu szafranki czerwonej *Crocothemis erythraea* (Brullé, 1832) (Odonata: Libellulidae) w województwie lubuskim (zachodnia Polska) z lat 2016-2018. *Odonatatrix* 15(5): 1–8.
Czechowski P., Gajda K. 2017. Obserwacje lecichy bialoznacznej *Orthetrum albistylum* (Selys, 1848) (Odonata: Libellulidae) w województwie lubuskim. *Przegląd Przyrodniczy* 28(1): 107–110.
Denner M. 2017. Südliche Grille *Eumodicogryllus bordigalensis* (Latreille, 1804), pp. 480–483, In: Zunakratky T., Landmann A., Illich I., Zechner L., Essl F., Lechner K., Ortner A., Weissmair W., Wöss G., Die Heuschrecken Österreichs. *Denisia* 39.
Fischer J., Steinelechner D., Zehm A., Poniatowski D., Fartmann T., Beckmann A., Stettmer C. 2020. Die Heuschrecken Deutschlands und Nordtirols. Quelle & Meyer Verlag, Wiebelsheim: 372 pp.
Gierlasinski G., Rutkowski T., Żurawlew P., Markiewicz E., Stephan W. 2016. Nowe dane o występowaniu *Rhaphigaster nebularia* (Poda, 1761) (Hemiptera: Heteroptera: Pentatomidae) w Polsce. *Heteroptera Poloniae – Acta Faunistica* 10: 37–39.
Gierlasinski G., Taszakowski A., Gierlasinska B., Celadyn R., Kolago G., Rozwalka R. 2018. Nowe stanowiska *Spilostethus saxatilis* (Scopoli, 1763) (Hemiptera: Heteroptera: Lygaeidae) w Polsce. *Heteroptera Poloniae – Acta Faunistica* 12: 41–44.
Grzywocz J., Larysz A., Ruta R., Żyła W. 2020. Nowe stanowiska *Calamobius filum* (Rossi, 1790) (Coleoptera: Cerambycidae) w Polsce. *Acta entomologica silesiana* 28(21): 1–6. http://doi.org/10.5281/zenodo.3979432.
Holuša J., Kočárek P., Vlk R., Marhoul P. 2007. Southern Cricket *Eumodicogryllus bordigalensis* (Orthoptera: Gryllidae) in the Czech Republic: new records and notes on the biology and stridulation. *Polskie Pismo Entomologiczne* 76(1): 47–55.
Kadej M., Zając K., Smolis A., Malkiewicz A., Tarnawski D., Kańa J., Gil R., Myśków E., Sarnowski J., Tyszecka K., Józefczuk J., Rodziewicz M. 2013. Nowe dane o rozsiedleniu wybranych gatunków poświętnikowatych (Insecta: Coleoptera: Scarabaeidae) w Polsce południowo-zachodniej. *Przyroda Sudetów* 16: 95–114.
Krištín A., Kanúch P. (Eds) 2017. Distribution of *Eumodicogryllus bordigalensis* in Slovakia. http://www.orthoptera.sk.
Liana A. 1975. Świerszcze (Orthoptera, Grylloidea) Polski. *Fragmenta Faunistica* 20: 179–210.
Liana A. 2002. Orthoptera prostoskrzydłe i inne owady ortopteroidalne, pp. 115–121, In: Głowiński Z. (Ed.), *Czerwona Lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce*. PAN IOP, Kraków.
Liana A. 2007. Prostoskrzydłe (Orthoptera), pp. 315–327, In: Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipuk I., Skibińska W. (Eds.), Fauna Polski – charakterystyka i wykaz gatunków. T. 2. Muzeum i Instytut Zoologii PAN, Warszawa.
Liana A., Wawer L. 2019. New data on the occurrence and macroptery of *Eumodicogryllus bordigalensis* (Latreille, 1804) (Orthoptera: Gryllidae) in Poland and in other parts of the species range. *Polish Journal of Entomology* 88(2): 137–148.
Lis J.A., Ziaja D.J. 2009. Zmiany zasięgu *Tritomegas sexmaculatus* (Rambur, 1839) (Hemiptera: Heteroptera: Cydnidae) w Polsce efektem zmian klimatycznych? *Opole Scientific Society Nature Journal* 42: 123–128.
Novaković B. 2015. New records of Southern Cricket *Eumodicogryllus bordigalensis* (Latreille, 1804) and White-faced Bush Cricket *Decticus albifrons* (Fabricius, 1775) (Insecta: Orthoptera) in Serbia. https://doi.org/10.13140/rg.2.1.4121.4168.
Pawlowski T., Olszewski P., Sikora A., Przybylińska M. 2018. Dyspersja pszczoly zadzreckni fioletowej *Xylocopa violacea* (Hymenoptera: Apidae) w Polsce. *Chrony Przyrodę Ojczyzną* 74(3): 220–223.
Regner J., Malkiewicz A. 2018. Pierwsze stwierdzenie dostojki laodyce *Argynnis laodice* (Pallas, 1771) (Lepidoptera: Nymphalidae) na Dolnym Śląsku. *Przyroda Sudetów* 21: 123–126.
SMOLIS A., MICHOŁAP P., SIKORA A., SIKORA M., REGNER J., STAJSZCZYK M., SZYMAŃSKI E.M., BADUROWICZ K., FORNAL P., GOLEBNIAK A., WYKROTA R., ZAJĄC K., KADEJ M. 2019. Nowe stanowiska smukwy kosmatej *Scolia hirta* Schrank i smukwy białopłamej *Scolia sexmaculata* Müller (Hymenoptera: Scoliidae) w Polsce. *Przyroda Sudetów* 22: 107–118.
STOROZHENKO S.J., GOROCHOV A.V. 1992. Contribution to the knowledge of the Orthopteran fauna of Ukrainian Carpathians (Orthoptera). *Folia Entomologica Hungarica* 52: 93–96.
SZYMKIEWICZ M., SZYMKIEWICZ E. 2014. Stanowiska nęka śwerszczojada *Sphex funerarius* (Gussakovskij, 1934) (Hymenoptera: Sphecidae) na Pojezierzu Mazurskim. *Kulon* 19: 133–135.
VLK R., HOLUŠA J., KALÁB O., KOČÁREK P., KUŘAVOVÁ K., MARHOUL P., MUSHOLEK D., RADA S. 2018. Seventh year of extensive mapping of orthopterans in the Czech Republic, p. 31. In: II. European Congress on Orthoptera Conservation: 19-21 September 2018. Smolenice, Slovakia. ISBN 978-80-89408-32-0.
ZAJĄC K., REGNER J., MICHOŁAP P., SMOLIS A., KADEJ M. 2019. Nowe stanowiska grzebaczyc *Sceliphron destillatorium* (Illiger, 1807) i *Sceliphron curvatum* Smith, 1870 (Hymenoptera: Apoidea: Spheciformes) w południowo-zachodniej Polsce. *Przyroda Sudetów* 22: 119–128.
ZIELIŃSKI D., SCHWARZ C.J., EHRLMANN R. 2018. Evaluation of the expansion of *Mantis religiosa* (L.) in Poland based on a questionnaire survey. *Animal Biodiversity and Conservation* 41(2): 275–280.
ZUNA-KRATKY T. 2018. Recent range-expansions of Orthoptera-species in Austria. In: II. European Congress on Orthoptera Conservation: 19-21 September 2018. Smolenice, Slovakia, 2018, s. 34. ISBN 978-80-89408-32-0.
ŻURAWLEW P. 2012. Motyle dzienné (Lepidoptera: Hesperioidea i Papilionoidea) okolic Pleszewa (Wielkopolska). *Przegląd Przyrodniczy* 23(1): 40–53.
ŻURAWLEW P., GROBELNY S., ORZECHOWSKI R. 2017. Ekspansja długoskrzydlaka sierposza *Phaneroptera falcata* (Poda, 1791) (Orthoptera: Tetigoniidae) w Polsce. *Przegląd Przyrodniczy* 28(2): 39–62.
ŻURAWLEW P., ORZECHOWSKI R., GROBELNY S., BRODACKI M., KUTERA M., RADZIKOWSKI P., CZYZIEWSKI S. 2020. Prostoskrzydłe (Orthoptera) Polski. https://orthoptera.entomo.pl.
Accepted: 28 August 2020; published: 2 October 2020
Licensed under a Creative Commons Attribution License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ | d3570d61-4b6b-4e56-8092-00353b14ab6f | finepdfs | 2.636719 | CC-MAIN-2024-38 | http://muzeum.bytom.pl/wp-content/uploads/2020/10/Przyroda_26online010.pdf | 2024-09-09T11:34:37+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-38/segments/1725700651098.19/warc/CC-MAIN-20240909103148-20240909133148-00894.warc.gz | 20,537,125 | 0.892605 | 0.984676 | 0.984676 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
1895,
3227,
5844,
7340,
8103,
11916,
12673,
17621,
19954
] | 1 | 0 |
200
ARTYKUŁ POGLĄDOWY/REWIEV PAPER
Otrzymano/Submitted: 15.09.2017 • Zaakceptowano/Accepted: 24.09.2017
© Akademia Medycyny
Wpływ procesu starzenia się pacjentów dorosłych na układ oddechowy Adults aging processes influencing respiratory system
function
Jacek Wadełek
Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Mazowiecki Szpital Chirurgii Urazowej im. św. Anny, Mazowieckie Centrum Rehabilitacji „STOCER" Sp. z o.o. w Warszawie
Streszczenie
Starzenie się tkanek i narządów jest procesem fizjologicznym, który doprowadza do stopniowej utraty czyn ności danego narządu. Do cech biologicznego starzenia się organizmu należą zmiany anatomiczne i czynnościowe w drogach oddechowych, tkance płucnej i mięśniach oddechowych. Związane z wiekiem zmiany w układzie oddechowym polegają przede wszystkim na wzroście sztywności ściany klatki piersiowej, utracie elementów sprężystych tkanki płucnej, zwiększeniu podatności płuc, zapadaniu drobnych oskrzeli, nierówności wentylacji pęcherzykowej i powstawaniu pułapki powietrznej. Z wiekiem następuje zmniejszenie siły mięśni oddechowych, narastają zaburzenia stosunku wentylacji do perfuzji, powodując obniżenie stężenia tlenu w krwi tętniczej, dochodzi do osłabienia reakcji układu oddechowego na hipoksję i hiperkapnię, osłabieniu ulegają mechanizmy obrony przeciwdrobnoustrojowej oraz stopniowo zmniejsza się rezerwa oddechowa. Z wiekiem osłabieniu ulega efektywne oczyszczanie śluzowo-rzęskowe i słabnie odruch kaszlowy. Typowe dla procesu starzenia zmniejszenie zdolności adaptacyjnych układu oddechowego stawia przed anestezjologiem szczególnie trudne zadania podczas oceny czynników zwiększonego ryzyka. Geriatria 2017; 11: 200-208.
Słowa kluczowe: dorośli, starzenie się, oddychanie, czynność układu oddechowego
Abstract
The effects of aging on the respiratory system are similar to those that occur in other organs: maximum func tion gradually declines. The aging process affects both structure and function of airways, lung parenchyma, and respiratory muscles. Age-related changes in the lungs include: reduction in chest wall compliance, an increase in airspace size resulting from loss of supporting tissue in combination with the changes in elasticity and increased air trapping. As age increases, decreases respiratory muscle strength, increases ventilation–perfusion mismatch, causing lower levels of arterial oxygen (PaO2), impaired chemoreceptor function, leads to lessened ventilatory response to decreased PaO2 or increased PaCO2, decrease microbial defense mechanisms and decreases respiratory system reserve. There is less effective mucociliary clearance and a less sensitive cough reflex. An appreciation of the altered physiology and the consequent reduction in pulmonary reserve should alert the anaesthetist to the need for a more critical evaluation of the various respiratory parameters measured in an older patient. Geriatria 2017; 11: 200-208.
Keywords: adults, aging, breathing, respiratory system function
Wprowadzenie
Proces starzenia się ludności Polski jest wynikiem wydłużania się trwania życia. W końcu 2013 r. liczba ludności Polski wynosiła 38,5 mln, w tym około 5,7 mln stanowiły osoby w wieku 65 lat i więcej [1]. W latach 1989-2013 liczba osób w starszym wieku w Polsce wzro sła o prawie 1,9 mln, a jej udział w ogólnej populacji wzrósł o 4,7 punktu procentowego, tj. z 10% w 1989 r.
do 14,7% w 2013 r. [1]. W zmianach struktury populacji w starszym wieku obserwowany jest wpływ wyżów i niżów urodzeń z przeszłości. Do 2025 r. będzie wzra stał udział subpopulacji (w wieku 65-79 lat), bowiem tę grupę osób starszych będą sukcesywnie zwiększały osoby urodzone w latach 1949-1965, a jednocześnie będzie ubywało osób w wieku 80 lat i więcej urodzo nych w latach 1934-1945 [1]. Prognozy po 2025 r. zna cząco wzrośnie odsetek osiemdziesięciolatków i osób starszych z uwagi na fakt, że ten wiek – w kolejnych latach – osiągną osoby urodzone w czasie powojennego boomu urodzeń. W 2040 r. osoby w wieku powyżej 80 lat będą stanowiły aż 36% zbiorowości osób starszych [1]. W końcu prognozowanego okresu proporcje nieco ulegną zmianie i odsetek osób 80 plus zmniejszy się do 32%. Liczba ludności w wieku 80 lat i starszych wyka zywana w bieżących bilansach w wielkości około 1,5 mln tys., wzrośnie w 2050 r. ponad dwukrotnie – do ponad 3,5 mln osób oraz szacuje się, że 60% ludności w podeszłym wieku będzie mieszkało w miastach [1].
Według ekspertów WHO, starszy wiek można podzielić na trzy kategorie: wiek podeszły, do którego zaliczają się osoby pomiędzy 60. a 75. rokiem życia; wiek starczy – gdzie kwalifikują się osoby pomiędzy 75. a 90. rokiem życia; wiek podeszły sędziwy; długo wieczność – osoby powyżej 90. roku życia [2].
Należy zaznaczyć, że podział ostatniego etapu życia człowieka ulega zmianie wraz z wydłużaniem się życia oraz poprawą jego jakości w zbiorowości osób starszych. Definicje, kryteria, wskaźniki charak teryzujące starość i jej poszczególne etapy są bardzo różne. Najpowszechniej uwzględniane są podziały wyznaczone przez wiek chronologiczny czy wiek sprawnościowy organizmu [2]. Często, także w Polsce, jako kryterium wkroczenia w wiek starości demo graficznej, przyjmuje się wiek nabywania uprawnień emerytalnych [2].
Starzenie się tkanek i narządów jest procesem fizjologicznym, który doprowadza do stopniowej zabu rzeń czynności, a następnie utraty czynności danego narządu. Obejmuje ono wszystkie narządy i układy w organizmie człowieka, w tym układ oddechowy. Związane z wiekiem zmiany w układzie oddechowym polegają przede wszystkim na wzroście sztywności ściany klatki piersiowej, zmniejszeniu siły mięśni odde chowych i stopniowej utracie elastyczności tkanki płuc nej. Zwiększa się powierzchnia martwa pęcherzyków płucnych i przewodów pęcherzykowych. Jednocześnie w ścianach oskrzelików zachodzą zmiany sprzyjające
201
ich zapadaniu się w czasie wydechu. Konsekwencją tych procesów jest zmniejszenie powierzchni wymiany gazowej. Pogorszenie funkcji komórek rzęskowych, osłabienie odruchu kaszlowego i ograniczenie droż ności oskrzeli wpływają na ograniczenie wymiany gazowej.
W procesie starzenia się osoby dorosłej układ oddechowy podlega różnym zmianom: anatomicznym, fizjologicznym i immunologicznym. Zmiany w budo wie anatomicznej obejmują ścianę klatki piersiowej i deformację kręgosłupa w odcinku piersiowym, co upośledza całkowitą podatność układu oddecho wego i prowadzi do zwiększenia pracy oddechowej. Tkanka płuc traci elementy podporowe, co powoduje poszerzenie przestrzeni powietrznych płuc określane jako rozedma starcza. Siła mięśni oddechowych ulega osłabieniu z wiekiem, co prowadzi do osłabienia efek tywnego kaszlu, od którego zależy oczyszczanie dróg oddechowych. Płuca stają się dojrzałe w wieku 20-25 lat, tym samym rozpoczyna się proces ich starzenia, z czym związane jest postępujące obniżanie ich czyn ności. Z wiekiem powiększeniu ulega pęcherzykowa przestrzeń martwa, co wpływa na utlenowanie krwi tętniczej, początkowo bez wpływu na eliminację dwutlenku węgla. Receptory dróg oddechowych ule gają zmianom czynnościowym, słabiej reagują na leki w porównaniu do osób młodszych podczas leczenia tych samych schorzeń (β2 mimetyki wziewne). Rezerwa czynnościowa osób starszych na duszność związaną hipoksją i hiperkapnią jest mniejsza. Co zwiększa możliwość wystąpienie niewydolności oddechowej podczas stanów już niewielkiego zwiększenia obciąże nia układu oddechowego, w takich stanach jak niewy dolność serca, zapalenie płuc [3]. Układ odpornościowy działa poprzez dwie grupy mechanizmów i komórek biorących w nich udział: komórki i mechanizmy odpor ności wrodzonej i nabytej. W procesie starzenia zmiany dotyczą rozwoju i funkcji biologicznej większości komórek odpornościowych, co powoduje nieskuteczne niszczenie zmienionych własnych komórek, zmniejsze nie odporności na infekcje, zmniejszenie skuteczności szczepionek. Odporność nabyta zmienia się w czasie życia człowieka, co jest związane z powstawaniem limfocytów pamięci i zwiększaniem powinowactwa receptorów dla antygenów [4-6].
Mechanika układu oddechowego
Układ oddechowy tworzą: ściana klatki piersiowej, mięśnie oddechowe, płuca i przepona. Na całkowitą
podatność układu oddechowego składa się podatność płuc i podatność ściany klatki piersiowej oraz prze pony. Podatność wyraża stosunek zmiany objętość płuc do zmiany ciśnienia w drogach oddechowych [3]. Podatność płuc wpływa na częstość i siłę wydechu, a podatność klatki piersiowej i przepony wpływa na zwiększenie obciążenia tkanki sprężystej płuc przez zmiany struktury włókien elastynowych i kolageno wych śródmiąższu płucnego podczas wdechu. Podczas starzenia się następują zmiany strukturalne ściany klatki piersiowej powodujące zmniejszenie jej podat ności. Zmiany osteoporotyczne związane w starszym wieku prowadzą do zmniejszenie wysokości trzonów kręgów piersiowych. Usztywnienie klatki piersio wej w następstwie zmian zwapnienia rusztowania chrzęstno-kostnego żeber i nasilającej się z wiekiem osteoporotycznej kyfoskoliozy zmniejsza możliwość ruchomości wdechowej klatki piersiowej oraz wpływa na przeponę zmieniając jej wyjściowe ustawienie, co niekorzystnie wpływa na efektywność jej skurczu [3]. W badaniu Mittmana i wsp. w grupie pacjentów ≥70 lat jak i grupie pacjentów młodszych zaobserwo wano, że podatność płuc była taka sama. Pacjenci ze zmniejszoną podatnością klatki piersiowej wykazywali zwiększoną objętość zalegającą (residual volume – RV), co sugerowało niemożność całkowitego opróżnienia płuc z powodu sztywności ściany klatki piersiowej [7].
Czynność mięśni oddechowych
Przepona jest głównym mięśniem oddechowym i odgrywa zasadniczą rolę podczas wykonywania wdechu. Dokładne pomiary siły skurczu przepony możliwe są jedynie in vivo [3,8]. Niewiele wiadomo na temat wpływu starzenia się na kurczliwość przepony. Siłę mięśni oddechowych można zmierzyć określając ciśnienie przezprzeponowe (transdiaphragmatic pres sure – Pdi), maksymalną wentylację własną (maximum voluntary ventilation – MVV) oraz maksymalne ciśnienie wdechowe (maximum inspiratory pressure – MIP). MIP jest wyznacznikiem siły mięśniowej skurczu przepony [3,8]. Pomiar wykonuje się z użyciem miernika pomiaru ciśnienia podczas wykonywania wdechu a miejscem pomiaru jest jama ustna. MIP określa siłę mięśni wdechowych i determinuje pojem ność życiową płuc. Obniżenie MIP może prowadzić do niewydolnej czynności oddechowej, zmniejszenia oczyszczania dróg oddechowych z wydzieliny, tak jak ma to miejsce w schorzeniach nerwowo-mięśnio wych [3,8]. Celem prowadzonych badań siły mięśni
202
potrzebnej do uzyskania MIP było określenie wartości referencyjnych, ale przy ich prowadzeniu oceniono również wpływ wieku na czynność przepony [9,10]. Wartości MIP zależą od płci i są wyższe o 30% w gru pie mężczyzn w stosunku do kobiet we wszystkich grupach wiekowych [9,10]. MIP ulega zmniejszaniu z wiekiem o wartości 0,8 do 2,7 cm H2O na rok w gru pie wiekowej 65-85 lat, szybszy spadek MIP dotyczy mężczyzn [9,10]. Prawdopodobnym wyjaśnieniem obniżania siły mięśniowej przepony z wiekiem jest atrofia mięśniowa oraz zależna od wieku obniżenie ilości szybko kurczących się włókiem mięśniowych odpowiedzialnych za generowanie wysokich ciśnień szczytowych [9,10]. Zmniejszenie siły mięśniowej prze pony z wiekiem mogą predysponować osoby starsze do szybszego występowania zmęczenia mięśnia przepony i szybszego występowania niewydolności oddechowej podczas zwiększenia obciążenia układu oddechowego [9,10].
Zmiany anatomii układu oddechowego
Starcza hiperinflacja płuc jest dobrze znana w piśmiennictwie medycznym [3,8]. Nie jest pewne czy jest ona powodem zależnej od wieku destrukcji tkanki płucnej, czy utraty masy struktur podporowych w płu cach. Badania autopsyjne i tkanek pobranych podczas resekcji chirurgicznych wykonane u osób w wieku ≥65 lat, niepalących wykazały zwiększenie wraz z wiekiem przestrzeni powietrznych płuc [3,8]. Degeneracja włókien elastycznych rozpoczyna się ok. 50 roku życie prowadząc do powiększenia przestrzeni powietrznych. Ubytek tkanek podporowych powoduje przedwczesne zamykanie się peryferyjnych dróg oddechowych już podczas normalnego oddychania. Przyczynia się to do powstania pułapki powietrznej i rozdęcia dróg odde chowych przypominających rozedmę płuc nazywane rozedmą starczą [11].
Immunologiczne zmiany w układzie oddechowym
Płyn pobrany podczas płukania drzewa oskrze lowo-pęcherzykowego (bronchoalveolar lavage – BAL) od zdrowych pacjentów w podeszłym wieku stale wykazuje procentowe zwiększenie liczby neutro fili i procentowe zmniejszenie liczby makrofagów w porównaniu do młodszych pacjentów [12-14]. Neutrofile są pierwszymi komórkami, które migrują z włosowatych naczyń krwionośnych do miejsc obję tych infekcją bądź uszkodzenia tkanek, gdzie inicjują
stan zapalny, fagocytują patogeny lub własne apopto tyczne komórki. Neutrofile także wpływają na przebieg odporności nabytej poprzez wydzielanie czynników chemotaktycznych dla komórek NK (natural killer cells) – mających zdolność do rozpoznawania i nisz czenia komórek zmienionych patologicznie, włączając w to komórki uszkodzone, zmienione nowotworowo i zakażone wirusem. Czynniki chemotaktyczne uła twiają dojrzewanie oraz migrację komórek dendry tycznych do lokalnych węzłów chłonnych. W węzłach chłonnych aktywują limfocyty Th regulując ich różnicowanie w limfocyty efektorowe. Zwiększenie liczby neutrofili (neutrofilia) u osób starszych uznaje się za marker przyspieszonego starzenia, podobnie jak podwyższone stężenie IL-6 czy białka C-reaktywnego w surowicy krwi [4]. W odporności wrodzonej biorą udział monocyty i makrofagi. Niszczą one patogeny, stare komórki własne i komórki nowotworowe. Pełnią również funkcję komórek prezentujących antygeny. Krążące w krwioobiegu monocyty są prekursorami tkankowych makrofagów. Makrofagi stanowią hetero genną populację komórek, które ulegają różnicowaniu w M1 lub M2 zależnie od rozwoju odporności nabytej i przewagi odpowiednio limfocytów Th1 lub Th2 [5]. Ponadto, istnieje ścisły związek między aktywnością neutrofili i makrofagów, funkcje biologiczne obu typów komórek są wzajemnie od siebie zależne.
Starzenie układu odpornościowego cechuje osła bienie aktywności fagocytarnej makrofagów przy jednoczesnym zmniejszeniu stężenia produkowanych cytokin [6]. Występuje zależna od wieku zwiększenie stężenia immunoglobulin IgA i IgM w płynie pozyska nym podczas BAL. Następuje wzrost stosunku limfo cytów CD4+/CD8+ ze wzrostem wieku w płynie BAL, sugerująca obecność limfocytów pamięci po stymulacji antygenami błony śluzowej dolnych dróg oddechowych [13]. Występuje nadmierna aktywność makrofagów pęcherzykowych uwalniających reaktywne formy tlenu. Najbardziej rozpowszechnione reaktywne formy tlenu w organizmach żywych to anionorodnik ponadtlenkowy i rodnik wodoronadtlenkowy. Powstają one podczas wycieku elektronów z łańcucha oddecho wego. Rodnik ponadtlenkowy może również powstać w procesie redukcji tlenu cząsteczkowego przez mie loperoksydazę i oksydazę dinukleotydu nikotynoami doadeninowego (nicotinamide adenine dinucleotide phosphat – NADPH) – kluczowe enzymy uczestniczące w pierwszej linii obrony przed patogenami, w odpo wiedzi na bodźce zakaźne u pacjentów w podeszłym
203
wieku. Zmiany te reprezentują łączny efekt pobudzania antygenami ze środowiska zewnętrznego i zależną do starzenia zmniejszoną odpowiedź immunologiczną po ekspozycji na antygeny. Utrzymujący się przewlekle stan zapalny w dolnych drogach oddechowych może powodować uszkodzenie zrębu płucnego z powodu uszkadzającego działania enzymów proteolitycznych i wolnych rodników tlenowych prowadzącego do utraty jednostki pęcherzykowo-włośniczkowej i upośledze nia wymiany gazowej przez błonę pęcherzykowo -włośniczkową obserwowaną w procesie starzenia się płuc. Zależna od wieku deregulacja immunologiczna wymaga dalszych badań. Skład komórkowy płynu wyściółki nabłonka oddechowego (epithelial lining fluid – ELF) ulega zmianie w procesie starzenia. ELF jest bogaty w mechanizmy obronne przeciw szko dliwemu działaniu wolnych rodników tlenowych i ogranicza uszkadzające ich działanie na nabłonek oddechowy po ich uwolnieniu. ELF jest bogaty w dys mutazę ponadtlenkową, katalazę, metaloproteazy, glutation, witaminę C i witaminę E. Skład ELF zmienia się wraz z wiekiem, zwiększając podatność osobników w podeszłym wieku na toksyczne działanie czynników środowiskowych [14].
Zmiany czynnościowe w płucach
Czynność płuc można ocenić wykonując bada nie spirometryczne, zdolność dyfuzyjną płuc dla tlenku węgla oraz badania wysiłkowe. Badanie spi rometryczne jest powszechnie stosowane do oceny czynności płuc u pacjentów, którzy są kandydatami do leczenia operacyjnego. Parametrem podlegającym analizie jest natężona objętość wydechowa pierwszo sekundowa (forced expiratory volume in one second – FEV1). Obniżenie wartości FEV1 wiąże się z wyższym ryzykiem powikłań płucnych i większą śmiertelno ścią [15]. Objętości i pojemności płuc przedstawiają tabela I i rycina 1. Wymianę gazową przez błonę pęcherzykowo-włośniczkową można zmierzyć mierząc pojemność dyfuzyjną płuc dla tlenku węgla (diffusing capacity for carbon monoxide – DLCO). Zdolność dyfuzyjna płuc jest miarą zdolności wymiany gazowej, w niezależny sposób określa rezerwy wentylacyjne i sprawność układu oddechowego. Wykazano, że zdolność dyfuzyjna płuc dla tlenku węgla < 80% war tości należnej jest skojarzona z 2-3-krotnie większym ryzykiem powikłań ze strony układu oddechowego [16]. Badania wysiłkowe znajdują szerokie zastosowa nie w ocenie rezerw układu sercowo-naczyniowego
i oddechowego. Test wysiłkowy, polegający na wejściu na schody, jest uznawany za najstarszy i najprostszy test oceny wydolności stosowany jako badanie przesie wowe. Zależny od wieku spadek pierwszosekundowej objętości wydechowej FEV1% przedstawiany jest pro centowo dla danego wieku jako wartość procentowa w stosunku do maksymalnej wartości FEV1 dla osob nika w wieku 20 lat [3,8,17]. Niektóre badania dowodzą, że obniżanie wartości FEV1 następuje w sposób liniowy z wiekiem osoby [18], inne z powodu różnorodności zmian sugerują nieliniowy spadek FEV1 postępujący z wiekiem badanych, ale określany różnorodnymi współczynnikami regresji zmian [19]. Objętości płuc zależą od rozmiaru ciała, w szczególności od wzrostu. Jedynie całkowita pojemność płuc (total lung capacity – TLC) skorygowana z wiekiem pozostaje niezmienna przez całe życie. Z wiekiem, także zwiększeniu ulegają czynnościowa pojemność zalegająca (functional resi dual capacity – FRC) i objętość zalegająca (residual volume – RV), co powoduje obniżenie pojemości życio wej (vital capacity – VC). Wymiana gazowa w płucach następuje przez błonę pęcherzykowo-włośniczkową. Jej
Tabela I. Pojemności płuc i objętości płuc Table I. Lung capacities and lung volumes
wielkość można zmierzyć określając pojemność dyfuzji dla tlenku węgla (DLCO). DLCO zależy od całkowitej pojemności płuc i wentylacji pęcherzykowej. Dyfuzja gazów przez błonę pęcherzykowo-włośniczkową jest wprost proporcjonalna do powierzchni pęcherzyków płucnych i odwrotnie proporcjonalna do grubości przegrody pęcherzykowo-włośniczkowej [20].
Niedotlenienie i hiperkapnia
Minutowa wentylacja, która jest iloczynem obję tości oddechowej i częstości oddechów na minutę, nie różni się u młodych i starszych osobników. Z wiekiem nie zmienia się objętość oddechowa, a osoby starsze zwiększają wentylację minutową zależnie od zapo trzebowania przez przyspieszenie częstości oddechów. Z wiekiem nieznacznie ulega obniżeniu wrażliwość na hipoksemią i hiperkapnię. Powoduje to osłabienie mechanizmów obronnych (częstość i pogłębienie oddechów), narażając tę grupę pacjentów na zwięk szone zagrożenia. Starzenie się zmniejsza impulsację nerwową docierającą do mięśni oddechowych podczas hipoksji i hiperkapnii. Osoby w podeszłym wieku generują niższe ciśnienia w drogach oddechowych przy ich niedrożności w porównaniu do osobników młodszych [20].
Nadreaktywność oskrzeli i zmiany w płucnych receptorach
Wiek ma duży wpływ na reaktywność dróg oddechowych i odpowiedź na zastosowanie leków rozszerzających oskrzela. Nadreaktywność dróg oddechowych bada się stosując test prowokacji z uży ciem metacholiny. U większości badanych wziewne podanie metacholiny wywoła obkurczenie oskrzeli i zależną od dawki redukcję FEV1 np. 20% redukcja od wartości wyjściowej, co określi reaktywność drzewa oskrzelowego [21]. Najniższe dawki metacholiny podawane podczas prowokacji powodując zwiększenie reaktywności oskrzeli wskazują na większe prawdo podobieństwo astmy [21]. Badani z wiekiem nie tylko wykazują większą reaktywność oskrzeli na zwiększane dawki metacholiny, ale także wymagają dłuższego czasu potrzebnego do rozkurczu oskrzeli, po podaniu β-adrenergicznych leków rozkurczających oskrzela [22]. Nieznany jest dokładny mechanizm tego zjawiska. Podejrzewa się, że powodem dysfunkcji receptorów β-adrenergicznych są zmiany zachodzące z wiekiem.
205
Receptor β-adrenergiczny
Pobudzenie receptora β-adrenergicznego jest zwią zane z cyklem przemian metabolicznych prowadzących do zwiększenia stężenia c-AMP, wywierającego wpływ na: kinazy białkowe, fosforylację białek oraz aktywację kanałów wapniowych i potasowych. Efekt biologiczny cAMP w komórkach docelowych obejmuje: rozsze rzenie oskrzeli, hamowanie degranulacji mastocytów i zapobieganie miejscowemu działaniu substancji bio logicznie czynnych zawartych w ziarnistościach masto cytów. Adenozynotrójfosforan ATP jest przekształcany w reakcji katalitycznej przez cyklazę adenylową w obecności ligandy. Receptory β-adrenergiczne mogą występować w dwóch postaciach, wykazujące wysokie lub niskie powinowactwo dla leków β-adrenergicznych. Gęstość receptorów β-adrenergicznych nie zmienia się z wiekiem, natomiast ich powinowactwo się zmniejsza [22,23].
Receptor muskarynowy
Układ parasympatyczny jest odpowiedzialny za regulację napięcia oskrzeli i wydzielanie śluzu. Acetylocholina (ACh) działa poprzez receptory muska rynowe M1-M5. Układ parasympatyczny odpowiada za skurcz mięśniówki oskrzeli i jej podstawowe napięcie, zwiększające się w okresie snu. W warunkach fizjolo gii napięcie cholinergiczne jest równoważone przez elementy sprężyste tkanki płucnej (przydanka) oraz aktywność receptorów adrenergicznych. Dane na temat wpływu wieku na receptory muskarynowe płuc są ograniczone. W badaniach laboratoryjnych u świnek morskich nie wykazano zależnych od wieku zmiany gęstości receptorów muskarynowych, ale zaobserwo wano znaczną redukcję powinowactwa miejsc wiązania receptorów w tkance starszej w porównaniu do tkanki młodszej [24].
Receptor cysteinylo-leukotrienowy (CysLT1)
Leukotrieny są to biologicznie czynne związki, które w organizmie powstają z kwasu arachidonowego. Leukotrieny z resztą cysteinową działając na układ oddechowy wywołują silny skurcz mięśni gładkich oskrzeli. Najsilniej działa leukotrien C4, najsłabiej leu kotrien E4, ale jego działanie trwa dłużej. Leukotrieny zwiększają wydzielanie śluzu, ograniczają drożność dróg oddechowych, zwiększają one nadreaktywność oskrzeli poprzez zapoczątkowanie napływu eozyno filów, pobudzanie wzrostu komórek mięśni gładkich
oskrzeli, uszkodzenie nabłonka, co umożliwia czyn nikom drażniącym dostęp do zakończeń nerwowych. Rola antagonistów receptora cysteinylo-leukotrieno wego (CysLT1) w grupie pacjentów w podeszłym wieku pozostaje kontrowersyjna [25,26].
Rezerwa wysiłkowa
Adaptacja układu oddechowego do wysiłku fizycznego polega głównie na zwiększaniu dostarcza nia dodatkowego O2, usuwaniu nadmiaru CO2 oraz zapobieganiu kwasicy metabolicznej. Podczas wysiłku fizycznego zapotrzebowanie organizmu na tlen wzra sta. W spoczynku zużycie tlenu wynosi około 250 ml/ min, natomiast podczas wysiłku fizycznego wzrasta nawet do około 3-4 l/min, a u osób wytrenowanych osiąga 5-6 l/min [3,8]. Tlen pobierany z atmosfery wykorzystywany jest przez pracujące mięśnie. W cza sie spoczynku pobór ten wynosi około 10-15% tlenu zużywanego przez organizm, a wielkość ta znacznie wzrasta podczas wysiłku fizycznego, osiągając nawet 80-90% [3,8]. W tym samym czasie wzrasta też wytwa rzanie się CO 2 , który wpływa na zakwaszanie mięśni, gdy jego utylizacja jest niewystarczająca. Zadaniem układu oddechowego jest pokrycie większego zapotrze bowania na tlen poprzez wzrost wentylacji minutowej płuc. Układ oddechowy posiada ogromną rezerwę funkcjonalną. Podczas wysiłku fizycznego jedynie część jego struktur metabolicznych jest wykorzysty
Tabela II. Anatomiczne i fizjologiczne zmiany w układzie oddechowym następujące pod wpływem procesu starzenia się
Table II. Aging respiratory system anatomical and physiological changes
| Anat | |
|---|---|
| przestrzenie powietrzne płuc | |
| Poda | |
| podatność ściany klatki piersiowej i przepony | |
| podatność płuc | |
| całkowita podatność układu oddechowego | |
| Siła mię | |
| maksymalne ciśnienie wdechowe MIP | |
| ciśnienie przezprzeponowe Pdi | |
| maksymalna wentylacja dowolna MVV | |
| Czynno | |
| pierwszosekundowa objętość wydechowa FEV1 | |
| natężona pojemność życiowa FVC | |
| całkowita pojemność płuc TLC | |
| pojemność życiowa VC | |
| czynnościowa pojemność zalegająca FRC | |
| objętość zalegająca RV | |
| pojemność dyfuzji płuc dla dwutlenku węgla DLCO | |
| Rezerwa wysiłkowa | |
| maksymalne zużycie tlenu VO2 max | |
| wentylacja przestrzeni martwej | |
| Układ immuno | |
| płyn oskrzelowy | |
| krwinki białe % | |
| stosunek limfocytów CD4+/CD8+ | |
| antyoksydanty płynu pokrywającego nabłonek oddec | howy |
| Lege | |
| pierwszosekundowa objętość wydechowa (forced ex pojemność życiowa (forced vital capacity – FVC); poj capacity of carbon monoxide – DLCO); zużycie tlenu | |
wana na potrzeby wymiany gazowej. W sytuacji normy fizjologicznej parametry układu oddechowego nie stanowią czynnika ograniczającego osobnicze moż liwości do wykonywania intensywnej pracy fizycznej. Do niezależnego funkcjonowania potrzebne jest pewne minimum wydolności tlenowej organizmu, tj. Około 13-14 ml/kg/min maksymalnego pochłaniania tlenu (VO 2 max). VO 2 max zmniejsza się ok. 10% na dekadę od 25. roku życia [3,8]. Trening fizyczny zwiększa wydol ność fizyczną i opóźnia spadek VO2max o około 10 do 20 lat u aktywnych fizycznie w porównaniu z osobami prowadzącymi siedzący tryb życia [27].
Podsumowanie
Starzenie się wywołuje zmiany w układzie odde chowym poprzez nasilenie zaburzeń stosunku wentyla cji do perfuzji płuc i zmniejszenia wydolność wymiany gazowej w płucach. Zrozumienie przyczyny tych zmian pomoże każdemu klinicyście zajmującemu się osobami w starszym wieku prawidłowo zinterpretować wyniki badania radiologicznego klatki piersiowej i badań czynnościowych układu oddechowego. Związane z wiekiem zmiany układu oddechowego dotyczą zmian w budowie klatki piersiowej i tkanki płucnej, które wpływają na wyniki czynnościowych testów płuc, odchyleń w wymianie gazowej, zmniejszeniu rezerwy wysiłkowej i siły mięśni oddechowych. Zmniejszenie podatności układu oddechowego w następstwie obniżenia podatności klatki piersiowej i zmniejszenia elementów elastycznych tkanki płucnej powoduje obniżenie zdolności do efektywnej wymiany gazowej, co zmniejsza możliwość wykorzystania energii przez ograniczenie wydolności tlenowej organizmu. Wraz ze starzeniem się obserwuje się upośledzenie funkcji płuc wyrażone zmniejszeniem natężonej pierwszo sekundowej objętości wydechowej (FEV 1 ), natężonej pojemności życiowej (FVC), obniża się pojemność dyfuzyjna płuc dla tlenku węgla (DLCO), zmniejsza ciśnienie parcjalne O 2 , zmniejsza objętość oddechowa (TV), pojemność życiowa (VC) i zwiększa objętość zalegająca płuc (RV).
Konflikt interesów / Conflict of interest Brak/None
Adres do korespondencji:
Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii
+ Jacek Wadełek
Mazowiecki Szpital Chirurgii Urazowej św. Anny
„STOCER" Sp. z o.o.
Mazowieckie Centrum Rehabilitacji ul. Barska 16/20; 02-315 Warszawa:
( (+48 22) 579 52 58
email@example.com
Piśmiennictwo
1. GUS. Sytuacja demograficzna osób starszych i konsekwencje starzenia się ludności Polski w świetle prognozy na lata 2014-2050. Warszawa 2014. http://www.stat.gov.pl.
2. Kulik TB, Janiszewska M, Piróg E, et al. Sytuacja zdrowotna osób starszych w Polsce i innych krajach europejskich. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2011;2(17):90-5.
3. Janssens JP, Pache JC, Nicod LP. Physiological changes in respiratory function associated with ageing. Eur Respir J. 1999;13(1):197-205.
4. Hume DA, Ross IL, Himes SR, et al. The mononuclear phagocyte system revisited. J Leuk Biol. 2002;72:621-7.
5. Biswas SK, Mantovani A. Macrophage plasticity and interaction with lymphocyte subsets: cancer as a paradigm. Nature Immunol. 2010;11:889-96.
6. Plowden J, Renshaw-Hoelscher M, Engleman C, et al. Innate immunity in aging: impact on macrophage function. Aging Cell. 2004;3:1617.
7. Mittman C, Edelman NH, Norris AH, et al. Relationship between chest wall and pulmonary compliance with age. J Appl Physiol, 1965;20:1211-6.
8. Janssens JP. Aging of the respiratory system: impact on pulmonary function tests and adaptation to exertion. Clin Chest Med. 2005;26(3):469-84.
9. Enright PL, Kronmal RA, Manolio TA, et al. Respiratory muscle strength in the elderly: correlates and reference values. Am J Respir Crit Care Med. 1994;149:430-8.
10. Enright PL, Kronmal RA, Higgins MW, et al. Prevalence and correlates of respiratory symptoms and disease in the elderly. Cardiovascular Health Study. Chest. 1994;106(3):827-34.
11. Gillooly M, Lamb D. Airspace size in lungs of lifelong non-smokers: effect of age and sex. Thorax. 1993;48(1):39-43.
12. Kovacs EJ, Boe DM, Boule LA, Curtis BJ. Inflammaging and the lung. Clin Geriatr Med. 2017;33(4):459-471.
13. Lloyd CM, Marsland BJ. Lung Homeostasis: Influence of Age, Microbes, and the Immune System. Immunity. 2017;46(4):549-61.
14. Kelly MD, Mancera RL. A new method for estimating the importance of hydrogen-bonding groups in the binding site of a protein. J Comput Aided Mol Des. 2003;17(7):401-14.
15. Von Groote-Bidlingmaier F, Koegelenber C, Bolliger C. Functional evaluation before lung resection. Clin Chest Med. 2011;32:773-82.
16. Ferguson MK, Littre L, Rizzo L, et al. Diffusing capacity predicts morbidity and mortality after pulmonary resection. J Thorac Cardiovasc Surg. 1988;96:894-900.
17. Rossi A, Ganassini A, Tantucci C, Grassi V. Aging and the respiratory system. Aging (Milano). 1996;8(3):143-61.
18. Xu X, Laird N, Dockery DW, et al. Age, period, and cohort effects on pulmonary function in a 24-year longitudinal study. Am J Epidemiol. 1995;141:554-66.
19. Sprung J, Gajic O, Warner DO. Review article: age related alterations in respiratory function – anesthetic considerations. Can J Anaesth. 2006;53(12):1244-57.
20. Miller MR. Structural and physiological age-associated changes in aging lungs. Semin Respir Crit Care Med. 2010;31(5):521-7.
21. Verbeken EK, Cauberghs M, Mertens I, et al. The senile lung. Comparison with normal and emphysematous lungs. 2. Functional aspects. Chest. 1992;101(3):800-9.
22. Lowery EM, Brubaker AL, Kuhlmann E, Kovacs EJ. The aging lung. Clin Interv Aging. 2013;8:1489-96.
23. Brandenberger C, Mühlfeld C. Mechanisms of lung aging. Cell Tissue Res. 2017;367(3):469-80.
24. Murray MA, Chotirmall SH. The Impact of Immunosenescence on Pulmonary Disease. Mediators Inflamm. 2015;2015:692546.
25. Lynch KR, O'Neill GP, Liu Q, et al. Characterization of the human cysteinyl leukotriene CysLT1 receptor. Nature. 1999;399(6738):789-93.
26. Urso DL. Asthma in the elderly. Curr Gerontol Geriatr Res. 2009:858415.
27. Navarro S, Driscoll B. Regeneration of the Aging Lung: A Mini-Review. Gerontology. 2017;63(3):270-80. | <urn:uuid:792f13fc-3379-4d9e-b677-d90ebd0b8c62> | finepdfs | 4.167969 | CC-MAIN-2018-05 | http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2018/01/8-5.pdf | 2018-01-20T03:28:37Z | crawl-data/CC-MAIN-2018-05/segments/1516084888878.44/warc/CC-MAIN-20180120023744-20180120043744-00129.warc.gz | 386,681,239 | 0.889871 | 0.999868 | 0.999868 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"eng_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
3383,
8202,
12814,
17612,
18845,
23200,
25766,
29799,
31766
] | 2 | 2 |
Plan pracy
świetlicy szkolnej Szkoły Podstawowej im. Astrid Lindgren Dąbrowie
na rok szkolny 2016/2017
ZASTRZEGA SIĘ MOŻLIWOŚĆ MODYFIKACJI TEMATYKI ZAJĘĆ W ZALEŻNOŚCI OD AKTUALNYCH POTRZEB W SZKOLE WYNIKAJĄCYCH Z NIEPRZEWIDZIANYCH W PLANIE HASEŁ TYGODNIA I RODZAJU ZAJĘĆ Z NIM ZWIĄZANYCH
W roku 2016/2017 każdy dzień w świetlicy szkolnej będzie łączył się z innym obszarem działalności:
PONIEDZIAŁEK:
Dzień sportowca, odkrywcy i przyrodnika ( zakres działań: gry zespołowe, gimnastyka korekcyjna, zabawy ruchowe, zagadnienia związane z przyrodą i geografią, kółko regionalne działania wokół wolontariatu „Anioły ze szkoły)
WTOREK:
Dzień rozmaitości, gier planszowych, łamigłówek, układania puzzli ( zakres działań: rozwiązywanie łamigłówek, krzyżówek, rebusów, Klub miłośników SUDOKU, kaligrafia)
ŚRODA:
Dzień małego artysty i kultury żywego słowa ( zakres działań: malowanie rysowanie, wyklejanie, zajęcia recytatorskie, czytanie czasopism i książek, opowiadania pogadanki, Klub zaczytanego świetliczaka )
CZWARTEK:
Dzień kreatywnej technologii ( zakres działań: spotkania ze sprzętem informatycznym, obsługa prostych programów graficznych i edytorów tekstu, edukacyjne gry komputerowe )
PIĄTEK:
Dzień małego muzyka i filmowca ( zakres działań: śpiew, gra na prostych instrumentach taniec, projekcja filmów i bajek, )
Ważna formą aktywności w świetlicy jest zabawa na świeżym powietrzu. W sprzyjających warunkach pogodowych dzieci uczęszczające do naszej świetlicy spędzają czas na boisku szkolnym.
W naszej świetlicy szkolnej uczniowie mają możliwość odrabiania zadań domowych, pod okiem wychowawcy zarówno przed południem jak i po południu.
Świetlica szkolna wspomaga i uzupełnia pracę szkoły w zakresie opieki, oddziaływań wychowawczych i dydaktycznych jak również w zakresie socjoterapii. Zajęcia socjoterapeutyczne odbywają się dla wszystkich potrzebujących wsparcia.
Plan dnia:
6.30 – 8.00 ZAJĘCIA DOWOLNE
- Porządkowanie biblioteczki świetlicowej.
- Schodzenie się dzieci do świetlicy szkolnej i zabawy dowolne.
- Czytanie czasopism / lektura własna.
- Rozmowy indywidualne, także takie, które rozwiązują problemy grup lub osób indywidualnych na terenie szkoły, klasy, świetlicy.
- Wykonywanie zapomnianych, zaległych prac domowych ( z pomocą wychowawcy ).
- Dowolne gry i zabawy dzieci.
- Poranna gimnastyka.
- Kolorowanie ilustracji i rysowanie na tematy dowolne.
- Śniadanie dla tych dzieci, które nie zdążyły zjeść posiłku w domu.
8.00 – 12.00 ZAJĘCIA PROGRAMOWE
- Zajęcia prowadzone przez wychowawców świetlicy i związane z tematem tygodnia.
- Zabawy integracyjne.
- Rozmowy lub pogadanki z dziećmi.
- Konkursy, gry dydaktyczne.
- Zajęcia plastyczne.
- Zabawy ruchowe przy muzyce.
- Czytanie bajek, baśni, opowiadań lub prasy dla dzieci.
- Spacery, zabawy na świeżym powietrzu.
- Odrabianie zadań domowych.
12.00 – 13.00 OBIAD
- Przygotowanie się do obiadu ( higiena osobista ).
- Porządkowanie i wietrzenie sali świetlicowej.
- Odpoczynek i spokojne zabawy dla dzieci nie jedzących obiadów.
13.00 – 14.30 ZAJĘCIA DYDAKTYCZNO – WYCHOWAWCZE
- Odrabianie prac domowych.
- Praca własna nauczycieli ( uzupełnianie dokumentacji, przygotowanie materiałów do zajęć, bieżące kontakty z wychowawcami klas, pedagogiem i psychologiem szkolnym, przygotowanie gazetek okolicznościowych i wystaw )
- Zajęcia w grupach według zainteresowań dzieci.
- Zajęcia w sali komputerowej.
- Nauka własna pod opieką nauczyciela.
- Oglądanie filmów, bajek.
14.30 – 17.30 CZAS NA GRY I ZABAWY
- Zabawy plastyczno – techniczne.
- Gry i zabawy rozwijające twórcze myślenie.
- Zabawy sportowe na powietrzu.
- Zabawy integrujące grupę.
- Prace porządkowe w świetlicy szkolnej.
Wrzesień
| Temat tygodnia | Propozycje zajęć |
|---|---|
| | Powitanie dzieci, zabawy integracyjne. |
| | Zapoznawanie dzieci z wnętrzem budynku szkolnego i jego najbliższą okolicą. |
| | Omówienie zasad zachowania się w świetlicy, podczas posiłków, na korytarzach, |
| | podczas zajęć na boisku szkolnym i placu zabaw. |
| | Wspólne z dziećmi opracowanie kodeksu grupy i zamieszczenie go w widocznym |
| Witaj szkoło | miejscu. |
| | Dzielenie się wakacyjnymi przeżyciami, rozpoznawanie dotykiem pamiątek z wakacji |
| | (worek wakacyjnych skarbów), wakacyjne zagadki. |
| | Zajęcia plastyczne: Pocztówki z wakacji. |
| | Pogadanka z uczniami na temat wakacyjnych podróży na podstawie własnych |
| | przeżyć, zgromadzonych pamiątek i zdjęć. Wymienienie środków lokomocji, którymi |
| | poruszały się dzieci. Wykorzystanie mapy Polski/świata do zaznaczenia miejsc |
| | odwiedzanych podczas podróży wakacyjnych. |
| | Omówienie zasad bezpiecznego poruszania się po drogach. Zapoznanie z różnymi |
| | rodzajami znaków drogowych, grupowanie znaków, zwrócenie szczególnej uwagi na |
| | znaki dotyczące pieszych i rowerzystów. |
| | Rozwiązywanie Testu wzorowego pieszego. Gra stolikowa: Znaki drogowe, wspólne z |
| | dziećmi opracowanie gry memory z zasadami ruchu drogowego i zagranie w nią. |
| | Czytanie opowiadań oraz wierszy o bezpieczeństwie na drogach, omawianie ich |
| | treści z dziećmi. Wymyślanie haseł zachęcających do przestrzegania zasad ruchu |
| | drogowego. |
| | Przypomnienie dzieciom o konieczności noszenia odblasków po zmroku. |
| Nasze | |
| | Prace plastyczne: Bezpieczne przejście przez jezdnię, Moja droga do szkoły z lotu ptaka, |
| bezpieczeństwo | |
| | Jesteś widoczny – jesteś bezpieczny. |
| | Rozmowa nt. bezpieczeństwa korzystania z Internetu i zakazu kontaktów |
| | z nieznajomymi w Sieci (szczególne uczulenie na przekazanie swoich danych, |
| | adresu, zachęty do spotkania). |
| | Omawianie ich treści z dziećmi. Wymyślanie haseł zachęcających do przestrzegania |
| | zasad ruchu drogowego. |
Październik
Pamiętamy o przeszłości
Rozmowa kierowana – czym jest historia, czy warto się jej uczyć, co zawdzięczamy przeszłym pokoleniom. Sławni rodacy – M. Kopernik, F. Chopin, M. Curie – Skłodowska.
Wyjaśnienie dzieciom symboliki i znaczenia Święta Zmarłych.
Rozmowa z dziećmi na temat poszanowania miejsc pamięci, tradycji palenia zniczy, składania kwiatów. Zwrócenie uwagi na odpowiednie zachowanie się na cmentarzu. Halloween w Polsce i USA.
Listopad
| Temat tygodnia | Propozycje zajęć |
|---|---|
| | Dlaczego warto czytać? – rozmowa kierowana. |
| | Nasze ulubione książki – rozmowa, praca plastyczna. |
| Czytanie łączy | |
| | Ulubione książki dzieciństwa naszych dziadków i rodziców – stworzenie |
| pokolenia | |
| | rankingu. |
| | Zaproszenie do świetlicy rodziców i dziadków do wspólnego czytania |
| | wybranych pozycji książkowych dostosowanych do wieku uczniów. |
| | 11listopada – Święto Odzyskania Niepodległości, znaczenie tego święta dla |
| | Polaków. |
| | Patriotyzm – co to takiego? Jak być patriotą? |
| | Polskie symbole narodowe. |
| Polska – nasza Ojczyzna | |
| | Polskie krajobrazy – kolorowanki, prace plastyczne. |
| | Symbolika Grobu Nieznanego Żołnierza. |
| | Słuchanie i śpiewanie pieśni patriotycznych. |
| | Praca plastyczna: Mapa Polski. |
| | Zabytki i ciekawe miejsca w Warszawie. |
| | Legendy warszawskie. |
| Warszawa – stolica | |
| Polski | |
| | Mapa Warszawy, dzielnice. |
| | Konkurs plastyczny: Moje ulubione miejsca w Warszawie. |
| | Słuchamy i uczymy się piosenek o Warszawie. |
| | Czarodzieje i czary w literaturze dziecięcej – rozmowa z dziećmi. |
| | Zabawa Chciałbym wyczarować – dzieci wypowiadają swoje życzenia co i dla |
| W świecie wróżek i | |
| | kogo chciałyby wyczarować. |
| czarodziejów | |
| | Co zrobiłbyś, gdybyś miał czarodziejską moc – rozmowa z dziećmi, rozwijanie |
| | empatii, odróżnianie dobra od zła. |
Zajęcia o uczuciach – jak wyczarować uśmiech i dobry humor.
Zajęcia manualno – plastyczne: Różdżka i czapka czarodzieja.
Grudzień
| | Polskie tradycje świąteczne: choinka, dzielenie się opłatkiem, wieczerza |
|---|---|
| | wigilijna, kolędy, jasełka, szopki bożonarodzeniowe. |
| | Wspólne słuchanie i śpiewanie kolęd. |
| Święta Bożego | |
| | Oglądanie filmów o tematyce świątecznej. |
| Narodzenia tuż, tuż… | |
| | Składanie świątecznych życzeń. |
| | Przysłowia związane ze Świętami Bożego Narodzenia. |
| | Przygotowania do szkolnego kiermaszu świątecznego (wykonanie ozdób |
| | świątecznych). |
Styczeń
| Temat tygodnia | Propozycje zajęć |
|---|---|
| | Wspomnienia, refleksje związane z przeżyciami świątecznymi |
| | i noworocznymi. |
| | Próba podsumowania minionego roku – nasze sukcesy, porażki, noworoczne |
| Szczęśliwego | |
| | postanowienia - redagowanie tych postanowień. |
| Nowego Roku! | |
| | Rozmowy na temat: Czym są czas i kalendarz w życiu człowieka? |
| | Kalendarze – wspólne szukanie ważnych dat, tworzenie kalendarzy. |
| | Utrwalanie nazw miesięcy. |
| | Co to jest karnawał? |
| | Karnawałowe zwyczaje w Polsce – prezentacje multimedialne, czytanie |
| Karnawał | |
| | fragmentów odpowiednich lektur. |
| | Karnawał na świecie (Rio de Janerio, Wenecja, Londyn). |
| | Karnawałowa moda – projekty kreacji, wykonywanie masek. |
| | Przysłowia – co to takiego, czemu służą? |
| | Poznajemy i objaśniamy wybrane polskie przysłowia i powiedzenia. |
| Przysłowia | Zabawa w kalambury – jakie to przysłowie? |
| mądrością narodów | |
| | Zajęcia plastyczne – ilustracje przysłów. |
| | Konkurs świetlicowy – znajomość przysłów. |
| | Dzień Babci i Dziadka |
| | Obserwacja zimowej pogody, szukanie cech charakterystycznych tej pory roku. |
| | Sporty zimowe – bezpieczna zabawa na śniegu. |
| Zima lubi dzieci | |
| najbardziej | Zgaduj – zgadula: hasła związane z zimą - w przyrodzie, w życiu ludzi. |
| na świecie! | |
| | Kolorowanki: sporty zimowe, pejzaże zimowe. |
| | Jak pomagamy zwierzętom przetrwać zimę? |
| | Prace plastyczne: Nasze Karmniki, Sportowcy zimą. |
Bezpieczeństwo podczas ferii zimowych - omawianie zasad bezpieczeństwa, redagowanie kodeksów bezpieczeństwa, ilustrowanie bezpiecznych zachowań.
SEMESTR II
Luty
| Temat | |
|---|---|
| | Propozycje zajęć |
| tygodnia | |
| | Wspomnienia z ferii – „Moje niezwykłe przygody” (wypowiedzi dzieci). |
| | Zimowy krajobraz (w wierszu lub w piosence, prace plastyczne inspirowane tekstem |
| | literackim). |
| | Czym jest zdrowie, czym jest choroba? Domowe sposoby dbania |
| | o zdrowie (rozmowy w kręgu, prezentacje, redagowanie zasad |
| | o zdrowiu). |
| Zimowe | |
| opowieści | Zimowe pogotowie – pomagamy zwierzętom przetrwać zimę (zakładamy ptasią |
| | stołówkę, zbieramy pokarm dla zwierząt, akcja charytatywna zbieranie pokarmu dla |
| | zwierząt). |
| | Rozróżniamy zachowanie właściwe i niewłaściwe naszych rówieśników (znaczenie |
| | pojęć: reakcja pasywna, agresywna asertywnie, asertywna). |
| | Dobry kolega, koleżanka - co to znaczy „polegać na kimś jak na Zawiszy” (rozmowy w |
| | kręgu w oparciu o doświadczenia dzieci, historyjki obrazkowe). |
| | Nasze ulubione zabawy, zajęcia (gry towarzyskie, prace plastyczne, zabawy ruchowe). |
| W świetlicy | |
| jest wesoło | Tworzymy księgę zabaw i zajęć ( poznajemy zabawy naszych rodziców i dziadków, |
| | rysunki, piktogramy, opisy uczniów). |
| | Poznajemy tańce związane z regionami Polski (prezentacje multimedialne, dźwiękowe, |
| | nauka podstawowego kroku wybranego tańca ludowego). |
Marzec
| Temat tygodnia | Propozycje zajęć |
|---|---|
| | Urządzenia elektryczne i gazowe w domu (projekcja filmu edukacyjnego, rozmowa |
| | kierowana, ilustracje wybranych urządzeń). |
| | „Co każde dziecko powinno wiedzieć, aby bezpiecznie bawić się |
| | w domu” (czytanie fragmentu książki, scenki dramowe do odpowiednich fragmentów |
| | literackich). |
| Bezpieczeństwo w | |
| domu | Zasady udzielania pierwszej pomocy w nagłych sytuacjach (poznanie wyposażenia |
| i w szkole | apteczki i sposobów jej wykorzystywania). |
| | Wiem jak należy zwrócić się o pomoc (zasady zwracania się o pomoc w sytuacjach |
| | trudnych do odpowiednich osób i służb, ważne numery alarmowe, zasady |
| | prowadzenia rozmowy telefonicznej z pogotowiem |
| | i policją). |
| | Dbamy o nasze zdrowie, czyste ręce - dlaczego to takie ważne? |
| | (realizacja tematu z zakresu profilaktyki zdrowotnej). |
| | Zmieniamy dietę codzienną – nowalijki na talerzu. Dlaczego są zdrowe i konieczne? |
| | Co to jest „Piramida zdrowia” i dlaczego warto o niej coś wiedzieć? – rozmowy i |
| | zespołowe prace plastyczne ilustrujące piramidę. |
| | Kontynuacja tematyki marcowej: Zmieniamy dietę codzienną – nowalijki na talerzu. |
| | Dlaczego są zdrowe i konieczne? Co to jest „Piramida zdrowia” i dlaczego warto o |
| | niej coś wiedzieć? – rozmowy |
| | i zespołowe prace plastyczne ilustrujące piramidę. |
| | W oczekiwaniu na przyjście wiosny (nauka wiersza J. Brzechwy |
| | „Wiosenne porządki” lub innego o tematyce wiosennej, tworzenie rymowanek). |
| | Dzień Kobiet |
| Wiosna tuż, tuż... | |
| | Zwiastuny wiosny, praca z albumami, oglądanie filmów edukacyjnych, prace |
| | plastyczne. |
| | Jaki to czas? – pory roku w muzyce (wiosna w muzyce poważnej |
| | i rozrywkowej, nauka piosenki o tematyce wiosennej, zapoznanie |
| | z twórczością Antonio Vivaldiego „Cztery pory roku”). |
| | Jak wygląda Pani Wiosna (konkurs plastyczny). |
| | Przygotowanie do Świąt Wielkanocnych (poznajemy pojęcie „ sztuka ludowa”, |
| Wielkanocne | „folklor”, przykłady twórczości ludowej). |
| tradycje | |
| | Ludowe tradycje związane z Wielkanocą (święconka - symbolika koszyczka |
| | wielkanocnego, potrawy umieszczone w koszyczku, śmigus – dyngus, palma). |
| | Zakładamy wielkanocny ogródek, siejemy rzeżuchę. |
Poznajemy potrawy wielkanocne.
Najważniejszy symbol wielkanocny – jajko (zapoznanie uczniów z różnymi technikami zdobienia jaj, prace plastyczne).
Przygotowania do Świąt
Redagujemy świąteczne życzenia i wykonujemy kartki wielkanocne
To i owo o emocjach
Wspomnienia wielkanocne – rozmowy na temat minionych świąt, ich atmosfery, najmilszych chwil.
Co to są emocje i do czego nam służą?
Garść radości, szczypta złości, potrafię nazwać swoje emocje oraz innych.
Prima aprilis – zapoznanie dzieci z genezą tradycji, rozmowa na temat żartów bezpiecznych i niebezpiecznych.
Kwiecień
| | Bezpieczeństwo i prawidłowe zachowanie dziecka podczas samodzielnych zakupów |
|---|---|
| | (scenki dramowe, rozmowy wychowawcze, co ma zrobić dziecko, gdy zgubi się w |
| | dużym sklepie lub centrum handlowym). |
| | Tajemnicze symbole na towarach (opakowanie, data ważności, znak CE i inne, kod |
| Jestem | kreskowy, oznaczenie konserwantów E). |
| konsumentem | |
| | Co to jest reklama w handlu? |
| | Co pomaga konsumentom (paragon, reklamacja, naprawa, wymiana). |
| | Redagowanie słownika małego konsumenta (opracowanie wraz |
| | z dziećmi słownika konsumenta). |
| | Oglądanie fotografii z różnych miejsc w Polsce. |
| | Czytanie i przeglądanie biuletynów, folderów, stron internetowych itp. o miastach i |
| | regionach. |
| Polska –piękny | „Polska piękny kraj”- praca rysunkowa. |
| kraj | |
| | Wykonanie gazetki tematycznej – praca zespołowa. |
| | Ekologiczne rady nie od parady - chronimy nasze środowisko. Poznajemy i |
| | utrwalamy znaczenie pojęć: recykling, ekologia, segregacja śmieci. |
| | Redagujemy przykazania ekologa. |
| Ziemia – błękitna | |
| planeta | Woda - bezcenny skarb. Czym jest woda dla wszystkich żywych organizmów, |
| | sposoby jej oszczędzania. |
| | Ekolog w lesie (uczniowie poznają jego mieszkańców i prawidłowe zachowanie w |
| | lesie). |
| | Światowy Dzień Ziemi – na zielono, świetlicowy konkurs wiedzy ekologicznej. |
| | Znaczenie słowa Ojczyzna – poznajemy historię powstania państwa polskiego i |
| | związane z nią legendy. |
| | Zapoznanie uczniów z historią i znaczeniem Konstytucji 3 maja, rozmowa |
| | kierowana, słuchanie pieśni związanych z tym świętem). |
| Witaj, majowa | |
| jutrzenko! | |
| | Kto ty jesteś ? – nauka na pamięć utworu „Katechizm polskiego dziecka” W. Bełzy |
| | (wykonanie książeczki lub ilustracji tekstu). |
| | Szanujemy się – wytłumaczenie dzieciom, że nie musimy wszystkich lubić, ale |
| | każdemu należy się szacunek (utrwalenie znajomości zwrotów grzecznościowych, |
| | scenki dramowe). |
Szanujemy wszystkie zawody (znaczenie pracy ludzi dawniej i dziś, zawody, które zanikły oraz najnowsze zawody).
Maj
| Temat tygodnia | Propozycje zajęć |
|---|---|
| | Rozpoznawanie gatunków drzew owocowych i nazywanie ich. |
| | „Kwitnące drzewko”- wydzieranka. |
| | „Wiosna w sadzie”- biedronka z plasteliny, motyl z papierka po cukierku i włóczki (formy |
| | przestrzenne). |
| | „Wiosenny spacer”- praca plastyczna. |
| Urok kwitnących | |
| sadów | |
| | „Kwitnąca jabłoń”- wykonanie kwiatów z krepy i przyczepianie do gałązek drzewa w |
| | świetlicy. |
| | Rozwiązywanie zagadek związanych z wiosną. |
| | Pogadanka na temat poszanowania planety- Ziemi. Segregacja odpadów |
| | Układanie haseł, dowcipów o zdrowiu, czystości przyrodzie i sporcie. |
| | Zabawa w „gabinet piękności”. |
| | Rozpoznawanie przyborów toaletowych w worku. |
| | Poznanie sensu powiedzeń „ w zdrowym ciele, zdrowy duch”, „czystość to zdrowie”, |
| Czysto, ładnie wokół | „sport to zdrowie”. |
| nas | |
| | Wdrażanie dzieci do szanowania środowiska naszej planety Ziemi. |
| | Poznajemy historię książki (jak powstaje, kim jest autor, ilustrator itp). |
| | Potrafimy korzystać z różnych źródeł informacji (książki, czasopisma, Internet). |
| Książka moim | Czy warto czytać książki i dlaczego? – burza mózgów, redagowanie haseł. |
| przyjacielem | |
| | Omówienie znaczenia przysłowia: „Nie oceniaj książki po okładce”. Co to jest |
| | tolerancja i obiektywna ocena innych osób. |
| | Nasi ulubieni bohaterowie literaccy – prace plastyczne, wypowiedzi pisemne. |
| | „Dłonie matki” – docenianie wartości prac domowych, które każdego dnia |
Czerwiec
| Temat tygodnia | Propozycje zajęć |
|---|---|
| | Poznajemy symbole Unii Europejskiej (flaga, hymn, waluta). |
| | Państwa Europy sąsiadujące z Polską i ich stolice (praca z atlasem, mapą). |
| Podróżujemy po | Poznajemy kulturę i tradycje wybranego państwa europejskiego. |
| Europie | |
| | Jestem Europejczykiem – plakat promujący jedno wybrane państwo UE. |
| | Sport to zdrowie – najpopularniejsze dyscypliny sportowe i sportowcy w wybranych |
| | państwach europejskich. |
| | Jedziemy na wakacje – nasze marzenia, sposoby podróżowania. |
| | Palcem po mapie - szukamy atrakcyjnych miejsc na spędzenie wolnego czasu. |
| Bezpieczne | Mądrze pakujemy wakacyjny plecak. |
| wakacje | |
| | Wakacyjne przestrogi – bezpieczeństwo nad wodą, w lesie, w górach, na wsi |
| | (spotkanie z policjantem lub strażnikiem miejskim). |
| | Umiem bezpiecznie się zachować – quiz wiedzy, prace grupowe. |
| | Jedziemy na wakacje – praca z mapą, atlasem ) |
| | Powitanie lata – świetlicowy pokaz mody letniej. |
| Pożegnanie | |
| świetlicy | Wielkie sprzątanie świetlicy. |
| | „Tak się starałem” – akademia z okazji rozdania nagród i dyplomów „Wzorowy |
| | Świetlik” dla najgrzeczniejszych i najaktywniejszych dzieci. |
| | Świetlicowe wspomnienia. Przypomnienie zasad bezpiecznego odpoczynku. | | <urn:uuid:12fd47bf-1fc5-4a87-a378-1990904c3bdf> | finepdfs | 1.979492 | CC-MAIN-2017-34 | http://new.dabrowa.edu.pl/wp-content/uploads/Swietlica_PlanPracy.pdf | 2017-08-23T19:15:28Z | crawl-data/CC-MAIN-2017-34/segments/1502886123359.11/warc/CC-MAIN-20170823190745-20170823210745-00563.warc.gz | 304,241,335 | 0.999729 | 0.999888 | 0.999888 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown"
] | pol_Latn | {} | false | [
290,
1892,
3689,
5755,
5768,
6208,
7679,
7802,
8296,
9824,
9971,
11305,
13631,
14208,
16240,
16353,
17896,
19216
] | 1 | 0 |
Monika Brenner
Zjawisko personalizacji politycznej
SŁOWA KLUCZOWE:
personalizacja polityczna, prezydencjalizacja polityki, wizerunek polityczny, środki masowego przekazu, marketing polityczny, kampania wyborcza
Pojęcie „personalizacji politycznej" według A. Mughana
W literaturze dotyczącej marketingu politycznego spotkać można takie pojęcia jak: personalizacja polityki, personalizacja apelu politycznego, personalizacja wyborów, personalizm kampanii, prezydencjalizacja polityki czy personalizacja kampanii wyborczych. Są to pojęcia oznaczające tożsame zjawisko, jednakże określenia te posiadają zbyt duży stopień ogólności. Zakres pojęć charakteryzuje się również innym poziomem interpretacji, jedne zawężają, inne poszerzają zakres analizowanego zjawiska.
Wspomniany autor, A. Mughan, posługuje się zamiennie terminami: „personalizacja polityki" oraz „prezydencjalizacja wyborów". W kręgu jego zainteresowań leży zbadanie wzrostu znaczenia partyjnych liderów
A. Mughan zwraca uwagę na „prezydencjalizację wyborów parlamentarnych" analizując brytyjskie przykłady. Podkreśla szczególną rolę lidera partii politycznej oraz środków masowego przekazu w prowadzeniu kampanii wyborczej. Bezpośrednim wyborom prezydenckim z racji ich specyfiki, w większym stopniu towarzyszy zjawisko personalizacji. 1
1 Zob. szerz.: A. Mughan, Media and the Presidentialization of Parliamentary Election Hamshire 2000.
,
w brytyjskim systemie parlamentarnym. Z tego względu używa częściej sformułowania „prezydencjalizacja" będącego bardziej trafnym przy analizie wyborów parlamentarnych. Konstruuje także, ogólny model zjawiska personalizacji w demokracji.
Personalizacja odnosi się do dwóch wymiarów: prezentacji i wpływu (siły uderzenia). Pierwszy wymiar odnosi się do przywódcy jako głównego podmiotu kreowanej idei czy reprezentowanej partii (lider staje się publicznym wizerunkiem). Personalizacja prezentacji to sposób, w jaki współcześnie prowadzi się kampanie, zarówno parlamentarne, jak i prezydenckie. Wskazanie przyczyny tego zjawiska, jaką niewątpliwie jest wpływanie na głosujących poprzez środki masowego przekazu, głównie telewizję. Drugi wymiar dotyczy wpływu, jaki ma przywódca na decyzje elektoratu. Wpływ ten nie zależy tylko od roli mediów, ale także od instytucjonalnej struktury politycznej, pozycji przywódcy. Niektóre systemy parlamentarne są bardziej podatne na prezydencjalizację, niż inne. Autor podaje za przykład Włochy oraz Japonię, gdzie systemowo starano się powstrzymać ewentualne wyłonienie silnego przywódcy. Jednakże słabość dominujących partii wraz z częstym odwoływaniem się w kampaniach do telewizji, doprowadziła w latach 90. XX wieku do narodzin „politycznych osobowości", które zdobywały głosy dla swoich ugrupowań. We Włoszech punktem zwrotnym był rok 1994, kiedy magnat prasowy S. Berlusconi 3 , który pod etykietką partii w zasadzie nie istniejącej organizacyjnie, wykorzystał sieć mediów, aby „sprzedać" siebie i swoje ugrupowanie i zostać premierem, nie piastując wcześniej żadnego obieralnego urzędu. W Japonii, rozpad dominującej 4 Partii Liberalno-Demokratycznej w 1993 roku i rozwój telewizji jako środka prezentującego polityczne
Według niego, „prezydencjalizm" zakłada niezależny wpływ (impact) liderów partyjnych w pojedynczym głosowaniu, podczas gdy personalizacja zakłada, że ten wpływ staje się silniejszy". 2 Prezydencjalizacja jest pojęciem trafniejszym w przypadku analizy brytyjskiego systemu politycznego. Zadaniem liderów, kandydatów jest przyciągnięcie zwolenników, zniechęcenie przeciwników do głosowania, wzmocnienie identyfikacji z osobą lidera bądź organizacją czy ideą jaką reprezentuje. Jego celem jest także ukształtowanie pozytywnego wizerunku w umysłach głosujących.
2 Tamże, s. 11.
3 S. Berlusconi zawdzięcza zawrotną karierę polityczną środkom masowego przekazu, których był właścicielem, w szczególności włoskiej telewizji.
4 Pod tym pojęciem mam na myśli siłę i pozycję partii na scenie politycznej.
kwestie, dał szanse rozwojowi nowej generacji liderów – dobrze „wypadających w mediach polityków", zdobycia poparcia poza tradycyjną strukturą partyjną. Przykładem może być Morihiro Hosokawa, który sformował rząd koalicji reform w 2000 roku. 5
Wielu autorów rozpatruje rolę lidera (kandydata) w kampanii wyborczej, zarówno w kontekście wyborów parlamentarnych, jak i prezydenckich. Niektórzy z badaczy podkreślają, że w europejskich systemach parlamentarno-gabinetowych istniejący wzorzec rządów partii osłabia oddziaływanie cech kandydatów na indywidualną decyzję wyborczą, a większą rolę w tym zakresie odgrywają partyjne platformy. Jednocześnie jednak zauważa się nasilenie procesu „personalizacji" wyborów. 7
A. Mughan podkreśla także, iż zjawisko personalizacji polityki nie jest łatwe do udowodnienia, ponieważ samo pojęcie nie jest proste i jednoznaczne. Samo rozróżnienie pomiędzy jego prezentacją a wpływem jest pierwszym wskaźnikiem jego złożoności. Rodzi się bowiem pytanie: czy pozytywna bądź negatywna ocena przywódcy są równie ważne dla głosowania i czy obie podążają tą samą drogą. Ze względu na tę złożoność nie można potwierdzić ani zaprzeczyć zjawisku personalizacji na podstawie pojedynczych przykładów. Aby ustalić, że personalizacja ma miejsce, należy korzystać z różnych źródeł i rozszerzyć zakres czasowy obejmujący analizę. Ustalić, na ile personalizacja ma rzeczywiste znaczenie, od jakich czynników zależy, jak: tryb wyboru przywódcy (np. prezydenta), czas trwania kadencji, specyfika systemu medialnego, reklama polityczna, wpływają na stopień personalizacji. 6
Wspomniany już autor, dostrzega przejawy potwierdzające rozwój tego zjawiska. Współcześnie partie polityczne przenoszą symbolikę na wizerunek lidera, kandydata; często kandydat jest „lokomotywą" wyborczą całej partii bądź przygotowującym „grunt" pod przyszłe wybory parlamentarne, wtedy jego udział na przykład w wyborach prezydenckich służy celom partyjnym. Personalizacji sprzyjają również środki masowego przekazu, które w pewien sposób narzucają sposób prezentacji, wyborców o wiele bardziej interesuje konkretna osoba i jej życie prywatne.
„Rozwoju teorii „prezydencjalizacji polityki" trzeba również upatrywać w kontekście tzw. psychologicznego efektu zachowań wyborczych. Zgodnie z tą teorią należy przyjąć, iż wyborcy bardzo często łączą polityczną władzę i autorytet z określonymi osobowościami politycznymi.
5 A. Mughan, Media…, s. 11–12.
6 Tamże, s. 12.
7 R. Wiszniowski, Marketing wyborczy, Wrocław 2000, s. 86.
Taki zabieg jest jednym z podstawowych czynników determinujących zachowania wyborców (percepcja polityczna). O wiele łatwiej jest wyborcy zidentyfikować określony zamiar i treść polityczną z konkretnym kandydatem, niż odnieść się do poszczególnych instytucji (często abstrakcyjnych) lub politycznych idei". 8
Wykorzystanie telewizji w masowych kampaniach w latach 50. XX wieku doprowadziło do zauważenia zjawiska personalizacji polityki. W 1955 roku „The Times", przyglądając się stylowi brytyjskich wyborów, zauważył, że telewizja sprzyja personalizacji kosztem problemowej dyskusji. Już wtedy spekulowano, że nadejdą czasy , kiedy widzów będzie obchodziło bardziej jak mówca wygląda, niż co ma do powiedzenia. Personalizacja i obawy przed nią na gruncie angielskim, zintensyfikowały się w 1959 roku w związku z dwoma zjawiskami: większość Brytyjczyków posiadała dostęp do telewizji (z 74,4% do 80,1% w 1951 roku) oraz telewizja rozpoczęła relacjonować całe kampanie wyborcze. Przykład Wielkiej Brytanii potwierdza tendencje personalizacyjne w całej Europie (w 1964
Wielu obserwatorów zachodniej sceny politycznej (A. Mughan, T. White, S. Popkin) uważa, że zachowania wyborcze są uwarunkowane krótko trwającymi przyczynami takimi jak obraz kandydata i opinie dotyczące różnych problemów. W zależności od kondycji demokracji i bieżącej polityki, problemem wyborczym może być na przykład: kwestia bezrobocia, stosunek do Unii Europejskiej czy polityka zagraniczna. Następuje przesunięcie w kierunku takiej aktywności politycznej, w której postać kandydata odgrywa coraz większą rolę. Przejawia się to w procesie personalizacji kampanii wyborczych. Postać kandydata uosabia wybiórcze i skrótowe komunikaty dotyczące programu oraz takie same pod względem jakości propozycje rozwiązania problemów. Kreacja polityka na konserwatywnego, prawicowego działacza, odwołującego się do tradycyjnych zasad i wartości takich jak: rodzina, historia, patriotyzm – może oznaczać w odbiorze wyborcy zapowiedź – zaostrzenia przepisów prawa karnego ( rozwiązanie problemu wzrostu przestępczości), polityki popierającej instytucję rodziny (rozwiązania sprzyjające ochronie podstawowej komórki społecznej). W zależności od nastrojów społecznych, polityk może dostosować swoje przesłanie do oczekiwań elektoratu. Następuje uproszczenie informacji przekazywanej wyborcy, ponieważ łatwiej mu identyfikować politykę i swoje interesy poprzez konkretną osobę i poruszane przez nią problemy.
,
8 C. Bean, A. Mughan, Leadership Effects in Parliamentary Elections in Australia and Britain [w:] tamże, s. 87.
roku odbyły się wybory prezydenckie we Francji, które zostały w dużym stopniu zdominowane przez telewizję), natomiast w USA zjawisko to wystapiło już wcześniej. Telewizja zrewolucjonizowała sposób prezentacji wyborcom. Wcześniej, zamieszczała tylko audycje przygotowane przez partie, inne informacje były usuwane w imię bezstronności. Szybko zorientowano się jednak, że telewizja pozwala poprzez działania public relations na obiektywizację przedstawianych treści. Pojawiać się zaczęły programy publicystyczne, w których kandydaci prezentowali poglądy. Zaczęto zwracać również baczną uwagę, kto jak prezentuje się w telewizji, pojawił się termin: „osobowość telewizyjna". Sytuację wzrostu znaczenia liderów w telewizji obrazuje przykład sir A. Douglas-Home'a z Partii Konserwatywnej, który żle się „czuł" w nowym medium i po wyborach w 1969 roku został odsunięty z kierownictwa partii. Partia Pracy mogła natomiast bazować na H. Wilsonie, dobrze prezentującym się w nowym masowym medium. 9
W opinii „The Times" kampanie wyborcze przestały być debatami a stały się „spektaklami pozbawionymi intelektualnej zawartości". Istotnym elementem okazało się również zaimportowanie z USA marketingowych technik kampanii wyborczej. Do lat 60. XX wieku w Europie, politycy dostosowywali się do medium, teraz zaczęli nim manipulować w celu wypromowania swojego wizerunku i wizji w jaką chcieli, aby wyborcy uwierzyli. Rozpoczęto przedstawianie problemów za pomocą przemawiających do wyobraźni wyborców obrazów a nie skomplikowanego języka polityki. Przełomem w prezentowaniu brytyjskich liderów była na przykład M. Thatcher i jej kampania z 1979 roku. Stała się
Na gruncie brytyjskim coraz częściej zaczęto dostrzegać analogię z systemem prezydenkim w USA. Pierwsza wzmianka o prezydencjalizacji, ukazała się własnie w „The Times" w 1964 roku. W tym okresie telewizja zastąpiła prasę jako główne źródło informacji, objęła zasięgiem 90% społeczeństwa. Telewizja zaczęła być również postrzegana przez samych polityków jako bardziej obiektywna, niż prasa. Część dziennikarzy zaczęła się jednak obawiać, że pojedynki liderów w telewizji doprowadzą do tego, iż wyborcy będą wybierać na podstawie płytkich przesłanek, co zagrozi instytucji demokracji. W USA problem użycia technik marketingowych i ekspertów poruszyła Joe McGinnis w swojej książce „The Selling of the President" opisujacej kampanię Humphreya i Nixona z 1968 roku. 10
9 A. Mughan, Media…, dz. cyt., s. 25.
10 Tamże, s. 23–35.
pierwszym politykiem w Wielkiej Brytanii, który skorzystał z usług wyspecjalizowanej agencji reklamowej (Saatchi&Saatchi) i pierwszym, który zrozumiał jaki wpływ ma komunikacja za pomocą całego spectrum mediów i że niezbędne jest posiadanie kogoś, kto przełoży wpływ na prasę i wywiady telewizyjne. Partia Konserwatywna przejęła inicjatywę z rąk producentów telewizyjnych w celu ukształtowania pozytywnego wizerunku liderki. Celem kampanii było „złagodzenie" „ostrej osobowości" M. Thatcher i jej radykalnych, bezkompromisowych poglądów. 11
A. Mughan uważa, że „dyskusja nad personalizacją zbiega się z pojawieniem się telewizji politycznej w latach 60. XX wieku i sposobem, w jaki partie zaczęły wykorzystywać to medium. 12 W końcu uformowało się silne normatywne przekonanie, że telewizyjna personalizacja polityki jest równoznaczna z trywializacją demokracji. To znaczy, że nacisk tego medium na dający się manipulować wizerunek kandydata, zaczęto postrzegać jako równoznaczny z dewaluacją wyboru wśród naiwnych wyborców bez solidnej podstawy ideologicznej (bez ugruntowanych poglądów). Autor twierdzi, że telewizja padła ofiarą utalentowanych speców od reklamy i badaczy rynku, którzy są bardziej zainteresowani zwycięstwem, niż stanem i jakością demokracji" 13 . Trudno się z nim, choć po części, nie zgodzić.
Z kolei brytyjskie wybory 1987 roku postrzegane są jako najbardziej spersonalizowany pojedynek w historii kampanii (walka M. Thatcher i N. Kinnocka). Wraz ze wzrostem znaczenia i upowszechnieniem telewizji, polityka personalizacji stała się czymś normalnym, zniknęły obawy przed kryzysem demokracji. Społeczeństwo zaproszono do wyboru nie między partiami, ale ich liderami.
Powołując się na polskie przykłady, bardzo interesującym studium przypadku z punktu widzenia personalizacji były wybory 2005 roku. W tym samym czasie trwał wyścig wyborczy do parlamentu i do fotela prezydenckiego. Kandydaci na prezydentów byli niejednokrotnie równocześnie liderami partyjnych ugrupowań lub lokomotywami wyborczymi tychże partii. Na przykład D. Tusk, J. Kalinowski, A. Lepper, M. Borowski. Celowo nie wymieniłam J. Kaczyńskiego oraz L. Kaczyńskiego ze względu na specyfikę ich strategii wyborczej. W tym przypadku nastąpił perso-
11 Tamże.
12 Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte XX wieku to rozkwit marketingowych kampanii wyborczych, zapoczątkowane w USA, przeniosły się na grunt europejski: Francja i Wielka Brytania. Zob. szerz.: S. Colliard, La campagne presidentielle en France, Paris 1972; W. Schulz, Komunikacja polityczna, Kraków 2006.
13 A. Mughan, Media…, s. 23–35.
nalizacyjny podział ról, jednakże z pewnością obaj politycy wpływali wzajemnie na swoje notowania. W tych wyborach zjawisko personalizacji politycznej wystąpiło bardzo jaskrawo, ponieważ charakter tych wyborów był determinowany przez dwie, równoczesne kampanie, w tym prezydencką, silnie spersonalizowaną.
Środki masowego przekazu jako przyczyna personalizacji politycznej
Współcześnie politycy nie mogą funkcjonować bez środków masowego przekazu. Jest to podstawowy, impersonalny środek komunikowania się ze społeczeństwem. Media kreują polityczne byty, mogą się przyczynić do ich sukcesu bądź przesądzić o ich porażce. Skuteczny polityk czy formacja polityczna, którzy chcą prawidłowo uczestniczyć w procesie komunikacji muszą posiadać umiejętności oraz wiedzę z zakresu współpracy z mediami.
Oprócz funkcji informacyjnej i komentującej w odniesieniu do wydarzeń politycznych media uczestniczą w organizowaniu i funkcjonowaniu rynku politycznego, prezentują programy partii i komitetów wyborczych ubiegających się o mandaty parlamentarne i samorządowe, programy osób kandydujących na urząd prezydenta a także pytania referendalne. Media kreują polityków i kształtują ich wizerunki. W działaniach poli-
„Wolne środki masowego przekazu spełniają również rolę regulatora na rynku politycznym i są podstawowym gwarantem przestrzegania demokratycznych praw. Udział prasy, radia i telewizji w działalności politycznej sprowadza się między innymi do kreowania określonych sił politycznych i ich ideologicznych, doktrynalnych, programowych racji a ponadto informowanie społeczeństwa o stanie stosunków politycznych i działalności podmiotów politycznych. Powszechny jest pogląd, iż media są same podmiotem polityki, tak zwaną czwartą władzą. Udział mediów w polityce podobnie jak w innej działalności, opiera się na normach prawa określających ich organizację, kompetencje oraz metody i formy działania. W Polsce podstawę taką tworzą: ustawa z 26.01.1984 roku (wielokrotnie nowelizowana), „prawo prasowe" oraz ustawa z dnia 29.12.1992 roku o radiofonii i telewizji, a ponadto ordynacje wyborcze do sejmu i senatu oraz do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich także o wyborze Prezydenta RP i o referendum." 14
14 Zob. szerz: A. Antoszewski, R. Herbut (red.), Leksykon Politologii, Wrocław 2002.
tycznych funkcji mediów nie da się przecenić. Telewizja i radio publiczne są zaangażowane w funkcjonowanie rynku częściowo z urzędu, czyli na mocy norm prawa, częściowo zaś komercyjnie, w ramach swojej działalności reklamowej. Inną pozycję i nieco inną rolę spełnia prasa. Nie tylko z uwagi na jej różnorodność czy zasięg, lecz także ze względu na jej cele i przeznaczenie a także status prawny. Prasa nie ma prawnego obowiązku udostępniania swoich łamów stronom rynku politycznego czyli ani sprzedawcom ani nabywcom politycznego towaru. Jeżeli zamieszcza odpowiednie publikacje promujące produkt polityczny czyni to z różnych powodów. Rzadko z komercyjnych, głównie informacyjnych, a także politycznych, bo może reprezentować na przykład określoną opcję ideologiczną. 15 Wiele partii i organizacji posiada swoje tytuły prasowe. Siłą medialnej władzy jest to, że posiada ona prawo i ma zarazem obowiązek informowania społeczeństwa o różnych dotyczących go sprawach służących lub szkodzących mu. Media same będąc informacyjną władzą służą jednocześnie i społeczeństwu i władzy państwowej. Są łącznikiem między rządzącymi i rządzonymi i mają prawo opowiadać się po którejś ze stron, przeważnie bywają jednak po stronie społeczeństwa. Media publiczne mają obowiązek obiektywizmu i bezstronności, ale media prywatne nie podlegają takiej powinności i mogą na rynku politycznym propagować partykularne cele określonej siły politycznej. Misja mediów w transakcjach na rynku politycznym nie kończy się wraz z dokonaniem wyboru i przejęciem władzy przez określone siły polityczne. Informują społeczeństwo o tym, co się dzieje w okresie między wyborami, weryfikują dokonania polityków i ich decyzje. 16
Marketing polityczny nie może funkcjonować w demokracji bez wykorzystania środków masowego przekazu. Oczywiście wiodącą rolę na tym rynku ma telewizja i to ona w głównej mierze odpowiada za kreowanie politycznych wizerunków. Polityk, który chce zdobyć poparcie nie może lekceważyć dziennikarzy oraz instytucji zajmujących się masowym przekazem. Złe stosunki ze środkami masowego przekazu prowadzą do złych relacji z wyborcami. Ważne jest również, że komunikacja jest dwukierunkowa. Media nie dostarczają jedynie informacji o tym, co robią politycy, ale także są nośnikiem informacji o społecznych nastrojach. Współcześnie można strawestować – „kto ma media ten ma władzę" – a przykładem może być sukces polityczny Sylvio Berlusconiego, potentata medialnego
15 Należy jednak zauważyć, że obecnie jest mniej prasy ideologicznej.
16 J. Muszyński, Leksykon marketingu politycznego, Wrocław 2001, s. 99–103. Zob. szerz.: P. Sorlin, Mass Media. Kluczowe pojęcia, Wrocław 2001.
we Włoszech. Sukces wyborczy jego partii Forza Italia był wynikiem medialnej kreacji a nie siły programowej tego ugrupowania.
Środki masowego przekazu są często atakowane za obniżanie poziomu kultury, propagowanie złego smaku i trywialnych treści. Pełnia jednak również pożyteczną rolę jako narzędzie najszerszej edukacji politycznej, społecznej i kulturalnej. Współcześnie świat polityki nie mógłby bez nich funkcjonować. 18
„Do środków masowego przekazu zalicza się wysokonakładową prasę, radio, telewizję, fonografię (płyty, kasety), szeroko rozpowszechnione filmy i videokasety, wydawane w dużych nakładach publikacje książkowe oraz internet. Termin mass-media powstał w USA w latach czterdziestych dwudziestego wieku, określając masowy charakter produkcji i odbioru przekazu, a także jego stereotypowość, schematyzm, łatwa dostępność połączoną ze skłonnością do uproszczeń." 17 Właśnie ta definicja została wybrana na potrzeby artykułu, ponieważ w istotny sposób podkreśla cechy ważne przy interpretowaniu zjawiska personalizacji politycznej.
Współcześnie, komunikacja polityczna nie może obejść się bez wykorzystania mass-mediów. Spowodowało to znaczące zmiany w prowadzeniu kampanii wyborczych, jak i promocji politycznej przy okazji sprawowania władzy. Media a w szczególności telewizja jest najważniejszym czynnikiem decydującym o kreacji politycznego wizerunku, – „Jeśli nie ma cię w telewizji, to tak jakbyś nie istniał". 19
Telewizji łatwiej jest, szczególnie w stosunkowo krótkich przekazach wiadomości, przedstawiać wizerunki i osobowości niż kwestie polityczne, które bywają często złożone. Prowadzi to do stylu sprawozdania z kampanii, nastawionego w większym stopniu na kandydata, (w co wchodzi szczegółowe zainteresowanie jego życiem prywatnym). Zjawisko to jest najbardziej powszechne w ustrojach prezydenckich, takich jak Stany Zjednoczone i Francja, choć obecnie amerykańskie wybory do Kongresu są również nastawione na kandydatów, a przywódców partii w ustrojach parlamentarnych przedstawia się w taki sam sposób jak kandydatów na fotel prezydencki. 20
17 Zob. szerz.: T. Goban-Klas, Komunikacja marketingowa – kształtowanie społeczeństwa konsupcyjnego?, Radom 2006.
18 Zob. szerz.: A. Drzycimski (red.), Komunikatorzy, Warszawa–Bydgoszcz 2000.
19 D. Denver, Campaigns and Elections. Encyclopedia of Goverment and Politics, London, New York 1992, s. 415. Zob. szerz.: S. Michalczyk, Komunikowanie polityczne. Teoretyczne aspekty procesu, Katowice 2005.
20 D. Denver, Campaigns…, s. 416–417.
Jak zauważa A. W Jabłoński: „Telewizja zmieniła charakter politycznej komunikacji w kilku płaszczyznach:
2. zmieniła styl wystąpień publicznych; zasadniczego znaczenia nabrał wizerunek kandydata, kosztem treści wystąpień;
1. ułatwiła adresowanie apeli wyborczych do szerokiej publiczności;
3. zmniejszyła rolę partii politycznych jako pośrednika między wyborcami a kandydatami;
Telewizja jako kreator wizerunku przyczynia się do personalizacji polityki. Jednakże nie jest gwarantem zgodności z intencjami polityka. Może być twórcą antywizerunku.
4. stworzyła sztab profesjonalnych konsultantów od mediów i publicznego wizerunku." 21
Stacje telewizyjne dokonują własnego wyboru, w jaki sposób przedstawiają polityka, które fakty pokazują, a o których nawet nie wspominają. Pokazują kandydatów dobierając informacje o nich, akcentując ich sukcesy bądź niepowodzenia w dotychczasowej działalności politycznej, co w ostatecznym rozrachunku ma spowodować, że wyborcy uwierzą, że pewni kandydaci powinni zwyciężyć, gdy inni powinni przegrać w wyścigu. 22
Warto również zastanowić się nad możliwością manipulowania środkami masowego przekazu. Kandydat, polityk może dysponować nieograniczonym wpływem na przekaz skierowany do społeczeństwa w przypadku kontrolowania danego medium (na przykład być właścicielem stacji telewizyjnej). W tym wypadku osoba nie funkcjonującą do tej pory na rynku politycznym, zwiększa szanse swoje bądź organizacji, którą reprezentuje w upowszechnieniu wizerunku lub nawet przekonaniu odbiorców do założonego działania. 23 Polityka oraz demokracja zna przypadki „ludzi znikąd", którzy dzięki wpływom finansowym oraz silnemu lobby odnosili tym sposobem sukces. Przykładem może być chociażby R. Perot w Stanach Zjednoczonych, czy S. Berlusconi we Włoszech.
Należy tutaj dodać, że nie dotyczy to reklamy politycznej, która jest komunikatem w pełni kontrolowanym przez sztab wyborczy czy partię polityczną.
21 A.W Jabłoński, Marketing polityczny w USA, [w:] A.W Jabłoński, L. Sobkowiak (red.), Marketing polityczny w teorii i praktyce, Wrocław 2002, s. 69. Stanowisko to prezentują także amerykańscy badacze, pionierzy w tej dziedzinie: McLuhan, McNair, Lippman.
22 R. Siemieńska, Płeć a wybory. Od wyborów parlamentarnych do prezydenckich, Warszawa 1997 na: http// miastokobiet.art.pl.
23 Zob. szerz.: M. Gierula (red.), Współczesny dziennikarz i nadawca, Sosnowiec 2006; D. Piontek (red.), W kręgu mediów i polityki, Poznań 2003.
Amerykańscy badacze dowodzą, iż telewizja, w swoim czasie, zrewolucjonizowała przebieg kampanii wyborczych. Sukces telewizji polega głównie na tym, iż jest ona w stanie dotrzeć do masowej widowni i stanowi najistotniejsze źródło informacji. Przywódcy polityczni są obecnie zdolni przemówić do większej grupy ludności w ciągu kilku minut, niż niektórzy politycy w ciągu całego swojego życia kiedyś. Wpływ telewizji nie jest związany jednak tylko z rozmiarem widowni. Obraz bardziej działa niż słowo pisane – ludzie interesują się wyborami krótko i pobieżnie. 24 Poza tym ukonstytuowało się przekonanie, że telewizja jest obiektywna. W wielu demokracjach płatna reklama polityczna jest dopuszczalna (na przykład USA), jednakże są państwa, gdzie dokupowanie czasu antenowego jest zabronione (Wielka Brytania). Ogromne znaczenie przypisuje się tzw. obiektywnym przekazom i informacjom oraz dziennikarzom kreującym politykę w telewizji. 25 Reklama polityczna schodzi na plan dalszy wobec takiej siły oddziaływania. Kiedyś telewizja ukazywała kandydatów głównie konfrontacyjnie, współcześnie postawiono na kreację pozytywnego wizerunku (wyjątek stanowią polityczne debaty, na przykład w USA, jednakże w innych kulturach politycznych nie obserwuje się tak wielkiego dążenia polityków do konfrontacji, w 2000 roku w Polsce nie odbyła się podczas wyborów prezydenckich żadna tego typu debata w telewizji). Politycy prezentowani są podczas wydarzeń mogących mieć pozytywny oddźwięk w mediach, przykładowo otwarcie nowego szpitala. Wpływ telewizji jest trwały, pośredni i powolny. 26 W trakcie kampanii może jedynie umocnić wybór, chyba, że polityk jest bardzo dobry lub bardzo zły w autoprezentacji. 27
W przekazach telewizyjnych liczy się przede wszystkim wygląd i sposób zachowania się przed kamerą, dlatego politycy zatrudniają specjalistów – stylistów. Przeprowadzone badania pokazały, iż 80% odbiorców po obejrzeniu programu wyborczego nie potrafi powtórzyć głównych tez, ale 70% potrafi ocenić kto miał rację. O wiarygodności decydują takie czynniki jak ubiór, tło, sposób gestykulacji, timbre głosu. 28
24 D. Denver, Campaigns…, s. 415.
25 W demokracji funkcjonuje zjawisko "gate-keepera", które jest konsekwencją selekcji materiału informacyjnego. Mogą to być instytucje bądź osoby decydujące o ostatecznym kształcie komunikatu, np. redaktor wydania, rada programowa itp. Obiektywność jest więc pozorna. Problem ten porusza miedzy innymi: B. Dobek-Ostrowska, Studia z komunikowania masowego, Wrocław 1999.
26 Zob. szerz.: McLuhan, Zrozumieć media: przedłużenia człowieka, Warszawa 2004.
27 D. Denver, Campaigns…, s. 418.
28 Zob. szerz.: M. Mrozowski, Media masowe: władza, rozrywka, biznes, Warszawa 2001.
Konsekwencje oddziaływania mediów na zjawisko personalizacji politycznej
Środki masowego przekazu są kanałem przepływu informacji między politycznymi elitami a wyborcami, posiadają przez to ogromną siłę oddziaływania. Ich zadaniem jest między innymi zachęcanie obywateli do czynnego udziału w procesie wyborczym. Stoją również na straży wielości poglądów i opinii, zapewniając tym samym realizację idei wolności słowa. Spośród wszystkich mediów – telewizja stała się środkiem dominującym w zjawisku personalizacji politycznej.
Należy jednak zauważyć, że w ostatniich dwóch dekadach zaobserwować można rosnący wpływ Internetu w kampaniach wyborczych, stał się on już nie tylko środkiem wspomagajacym kampanię, ale w dobie postmodernizacyjnej konkurentem telewizji w oddziaływaniu na wyborcę. Potwierdzeniem tego są wybory prezydenckie 2008 w USA oraz polskie wybory parlamentarne 2007.
Telewizja jako medium na rynku politycznym może wykreować w opinii publicznej zupełnie nieznane oferty polityczne, przykładem może być S. Tymiński w polskiej kampanii prezydenckiej 1990 roku i J. Lecanuet we francuskiej kampanii prezydenckiej z 1965 roku. Francuski teoretyk, R. Debray uważa, że: „trzeba było być katolikiem, aby rządzić królestwem Francji, tak dziś trzeba być telegenicznym, aby pretendować do tronu w państwie demokratycznym." 29
Zmienił się styl prezentacji polityków, media wymusiły na politykach podporządkowanie się ich zasadom, na plan pierwszy wysunął się wizerunek polityka i jego tożsamość. Zaczął być aktorem odgrywającym rolę z pomocą profesjonalnych doradców w zakresie komunikowania. Wyróżniono zjawisko podwójnej legitymizacji aktorów politycznych, tzw. legitymizację wyborczą, tj. poddanie się procesowi selekcji w wyniku głosowania powszechnego i legitymizację katodyczną, którą osiąga się dzięki telegeniczności czyli dobrej prezentacji w mediach. 30
„Wszechobecność środków przekazu, sprowokowała transformację pracy prezydenta, rządu, parlamentu i innych instytucji politycznych. Codzienna praca tych ośrodków uległa mediatyzacji to znaczy, że ich
29
R. Debray, Cours de mediology generale, Paris 1991, s. 322, [w:] B. Dobek-Ostrowska,
R. Wiszniewski (red.), Teoria komunikowania publicznego i politycznego. Wprowadzenie s. 122.
30 Teoria J. Bertranda, [w:] tamże, s. 124.
wszystkie działania stały się widoczne i publiczne, a przez to komentowane, dyskutowane, oceniane, osądzane i krytykowane". 31
Wspomniany już R. Debray uważa, że w dwóch ostatnich dziesięcioleciach XX wieku, dokonała się „rewolucja masowych środków audiowizualnych z hegemonią telewizji w systemie medialnym."
We współczesnym świecie mamy do czynienia ze zjawiskiem mediatyzacji polityki lub według T. O' Sullivana „saturacją medialną społeczeństwa". 32
Style kampanii wyborczych zostały zmodyfikowane poprzez tzw. „świętą trójcę", do której zalicza się telewizję, sondaże opinii publicznej i reklamę, a także „amerykanizację" lub modernizację. Dzięki telewizji kampanie wyborcze i życie polityczne są niekończącym się serialem telewizyjnym, w którym politycy odgrywają rolę głównych bohaterów. 33
Szczególną rolę w personalizacji polityki przypisuje się właśnie telewizji, ponieważ jako medium dominujące (kryterium dostępności) jest podstawowym źródłem informacji o politykach i stanowi uprzywilejowany środek informacji w trakcie kampanii wyborczej i codziennego PR (w USA zmienia się to na korzyść Internetu). Media wpłynęły na sposób prezentacji treści, są uniwersalne w docieraniu do bardzo zróżnicowanych segmentów odbiorców. Strategia medialna wymusza u polityków dbałość o wizerunek, dopracowywanie cech zewnętrznych np. sylwetki, fryzury, stylu ubierania się, gestykulacji, sposobu zachowania się. Dotyczy to zarówno reklamy politycznej, jak i działań public relations. Zjawiskiem najbardziej zauważalnym jest personalizacja strategii kampanii politycznych. Odbywa się to przez skonstruowanie wizerunku a następnie utrzymanie tożsamości politycznej 34 , na plan pierwszy wysuwa się lider, za pomocą telewizji przekaz staje się uproszczony, a z pomocą lidera łatwiej oddać skomplikowane treści programowe. 35
W coraz większym jednak stopniu Internet wkracza do tej „trójcy" i interesujące jest w jaki sposób będzie wpływał na zjawisko personalizacji politycznej, wydaje się, że ten środek komunikacji zmniejsza w przeciwieństwie do telewizji stopień personalizacji.
31 Tamże, s. 125.
32 Tamże.
33 G. Thoveron, La communications politique aujourd'hui, Bruxelles 1990, s. 17.
34 Przez tożsamość polityczną rozumiem utrzymanie rozpoznawalności na rynku politycznym.
35 Zob. szerz.: T. Goban-Klas, Komunikacja marketingowa – kształtowanie społeczeństwa konsumpcyjnego?, Radom 2006.
„Zmiany wywołane mediatyzacją rejestruje się również w kontekście umasowienia i standaryzacji języka polityki w przekazach medialnych oraz „personalizacji apelu politycznego" w kontekście wzrostu roli liderów, polityków, kandydatów. Stąd też tematyka kampanii politycznych stała się między innymi pretekstem do prezentacji osobistości życia politycznego." 36
Osoba odgrywająca główną rolę jest szczególnie ważna z punktu widzenia personalizacji oferty wyborczej, ponieważ to poprzez nią dokonuje się samo zjawisko. Istnienie bądź nie tegoż zjawiska wpływa na rodzaj stylu kampanii wyborczej, determinuje również skuteczność prowadzonej wyborczej walki.
Analizując wpływ mediów na personalizację oferty politycznej należy uwzględnić także zjawisko tzw. „wolnych jeźdźców". J. Sundberg i S. Hognaba podkreślają, iż zjawisko to jest jednym z zasadniczych czynników do odniesienia sukcesu, zarówno przez podmiot realizujący kampanię polityczną, jak i indywidualnego kandydata. Ze zjawiskiem „wolnych jeźdźców" mamy do czynienia w sytuacji, gdy w kampanii jej realizatorzy potrafią sformułować atrakcyjne, z punktu widzenia mediów, oferty polityczne (lub pojedyncze tematy kampanii). Okazuje się, że wzbudzają one duże zainteresowanie środków masowego przekazu, gdyż „media zwracają szczególną uwagę, wręcz poszukują ciekawych tematów politycznych a następnie wzmacniają je medialnie w postaci emitowanych, wolnych od opłat programów. Zdaniem autorów (J. Sundberg, S. Hognaba) wkroczenie na rynek medialny w taki właśnie sposób jest szczególnie korzystnym zjawiskiem, gdyż w ten sposób nadawca kampanii zostaje zauważony przez szerokie grupy obywateli. Zaistnienie omawianego zjawiska jest w przekonaniu autorów bardziej prawdopodobne wówczas, gdy w toku kampanii przedstawiona zostanie osoba (polityk) powszechnie uznana (np. charyzmatyczny lider) lub, gdy jest to osoba popularna (np. aktor, sportowiec, autorytet). Zatem, powszechnie szanowany i znany kandydat ma duże szanse na zwrócenie uwagi mediów i poruszane przez siebie tematy, co w rezultacie nosi miano „zjawiska wolnych jeźdźców". 37
„Media koncentrują się na prezentacji liderów, którzy dla obywatela coraz częściej zaczynają symbolizować programowo-ideologiczny wymiar partyjny na arenie rywalizacji wyborczej. Z perspektywy mediów natomiast, sposób prezentacji lidera wynika z praktycznej łatwości przedstawiania informacji społeczeństwu. Jak się okazuje, o wiele łatwiej poinformować
36 B. Dobek-Ostrowska, R. Wiszniowski, Teoria…, s. 127.
37
Tamże, s. 144–145.
obywateli o pewnej kwestii politycznej za pomocą uczynienia konkretnej osoby punktem odniesienia niz. poprzez inicjowanie szerokiej dyskusji nad złożonymi kwestiami programowymi." 38
Konkludując rozważania na temat wpływu środków masowego przekazu na personalizację polityki należy stwierdzić, że odnosi się on do roli w kreowaniu i rozpowszechnianiu wizerunku, telewizja jest nadal najsilniejszym czynnikiem sprzyjającym jego tworzeniu, ale czy będzie tak w przyszłości to pytanie o Internet i jego wpływ na kampanię wyborczą.
Pomimo istotnych walorów informacyjnych, media przyczyniają się do postępującej personalizacji kampanii – ważniejszy jest wizerunek kandydata lub jakość medialnej prezentacji niż kwestie programowe. 39
Środki masowego przekazu, w szczególności telewizja, stały się przyczyną i przejawem politycznej personalizacji w dobie rozwoju kampanii modernizacyjnej. Współcześnie jednak, mamy do czynienia z dominującym modelem kampanii postmodernizacyjnej i rewolucji cyfrowej. Personalizacja polityczna broni się za pomocą łatwości konstruowania politycznych przekazów i upraszczania wizerunków na potrzeby wyborcze, ale jak będzie wyglądała przyszłość personalizacji w dobie dominacji Internetu to interesujące pytanie na kolejne rozważania.
STRESZCZENIE
Artykuł porusza aktualną problematykę z zakresu komunikowania politycznego dotyczącą trendów rozwojowych praktyki wyborczej. Jedną z tendencji kampanijnych jest personalizacja polityczna, którą można obserwować w demokratycznych wyborach na świecie. Celem artykułu jest ukazanie roli telewizji w powstaniu i rozwoju tego zjawiska. O personalizacji politycznej możemy mówić kiedy następuje przesunięcie głównej uwagi w strategii wyborczej na osobę polityka. Partia polityczna i program ideologiczny odgrywają mniejszą rolę w procesie wyborczym. Zadaniem artykułu jest zaprezentowanie personalizacji politycznej w ujęciu A. Mughana, który przeprowadził interesujące analizy w celu przybliżenia zjawiska personalizacji. Stwierdził, iż oddziaływanie środków masowego przekazu jest jedną z najważniejszych przyczyn sprzyjających personalizacji politycznej. Telewizja odgrywa kluczową rolę w procesie personalizacyjnym poprzez wpływ na kreowanie politycznego wizerunku. Postawił także pytanie o wpływ instytucjonalnych czynników na personalizację
38 Tamże, s. 186.
39 M. Kolczyński, J. Sztumski, Marketing polityczny, s. 126. Zob. szerz.: M. Jeziński, Marketing polityczny a procesy akulturacyjne. Przypadek III RP, Toruń 2004.
polityczną, zakładając iż w ustrojach parlamentarnych z silną pozycją liderów partyjnych mamy do czynienia ze zjawiskiem „prezydencjalizacji parlamentarnej" na wzór amerykańskiego systemu politycznego.
Monika Brenner
THE PHENOMENON OF POLITICAL PERSONALIZATION
The article treats of political communication actual problems concerning evolutionary trends in election practice. One of election process tendencies is political personalization, which is expressed in democratic elections in the world. The article's purpose is to show mass-media role in creating an evolution of this phenomenon. Political personalization is the subject when general attention in election strategy is focused on politician as a person. Political party and a ideological program plays lesser role in election process. The article's aim is to present political personalization in interpretation of A. Mughan, who leaded interesting analysis on this matter. Mass-media are one of most important reasons stimulating political personalization. Television plays key role in personalization process through influence on political image creating.
A. Mughan put also a question concerning institutional factors impact on political personalization, assuming that in parliamentary systems with strong party leadership we can face the "presidentialization of parliamentary elections" phenomenon following American political system. | <urn:uuid:dd2f9440-a45f-4b26-8427-86bcbbc243f0> | finepdfs | 2.050781 | CC-MAIN-2025-05 | https://www.studiapolitologiczne.pl/pdf-117546-46703?filename=46703.pdf | 2025-01-14T22:02:59+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703362213.4/warc/CC-MAIN-20250114214342-20250115004342-00109.warc.gz | 1,077,963,241 | 0.937845 | 0.999884 | 0.999884 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"eng_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1411,
3974,
6495,
9079,
11560,
14153,
16455,
19123,
21646,
24105,
26816,
29122,
31520,
34052,
36558,
37962
] | 1 | 5 |
KOLOROWE
ZAKOŃCZENIE LATA
festyn rodzinny
26 SIERPNIA
godz. 15:00 – 23:00
Plac przed Urzędem Gminy
Skarżysko Kościelne
W numerze m.in.:
* pątnicy na szlaku do Częstochowy,
* OSP Grzybowa Góra z nagrodą za organizację wakacyjnego wypoczynku,
* trwa budowa chodnika w Grzybowej Górze,
* ogłoszenie o I Konkursie Piosenki Chrześcijańskiej.
Trzy umowy o dofinansowanie podpisane
7 sierpnia w Przybysławicach w gminie Klimontów, w Dworze na Wichrowym Wzgórzu wójt gminy Zdzisław Woźniak podpisał trzy ważne umowy na dofinansowanie gminnych inwestycji.
Czytaj na str. 4
Ostatnie pożegnanie Wojciecha Płusy
Tłumy przyjaciół pożegnały S.P. Wojciecha Płuse. – Zawsze robiłeś więcej dla innych, niż dla siebie – mówił łamiącym się głosem Marszałek Województwa Świętokrzyskiego Adam Jarubas.
Czytaj na str. 2
IX Festyn Parafialny był bardzo udany
Mnóstwo atrakcji, doskonała pogoda, bardzo liczna publiczność i mocny wiażd ks. proboszcza Mariana Czajkowskiego na... zabytkowym motocyklu. Na ratowanie zabytków zebrano kwotę 15.600 zł.
Czytaj na str. 8-10, fotorelacja na str. 15
Festyn Rodzinny w Lipowym Polu Skarbowym
19 sierpnia w miejscu integracyjnym w Lipowym Polu Plebańskim odbył się Festyn Rodzinny. Wydarzenie, mimo padającego wieczorem deszczu, było udane.
Czytaj na str. 6-7
Pielgrzymka do słynnych sanktuariów Europy
Grupa parafian w dniach 12-21 lipca uczestniczyła w pielgrzymce do słynnych sanktuariów Europy. Dziś część pierwsza opracowana na podstawie relacji Małgorzaty Paź.
Czytaj na str. 11
Ostatnie pożegnanie Wojciecha Płusy
Tłumy przyjaciół pożegnały ś.P. Wojciecha Płuse. – Zawsze robiłeś więcej dla innych, niż dla siebie – mówił łamiącym się głosem Marszałek Województwa Świętokrzyskiego Adam Jarubas.
Urzędu Marszałkowskiego w Kielcach. Przybyło niemal 30 pocztów sztandarowych, w tym Zarządu Wojewódzkiego PSL, Urzędu Marszałkowskiego w Kielcach, Gminy Skarżysko Kościelne.
W kościele Wojtka pożegnali marszałek Adam Jarubas w imieniu ZW PSL i Urzędu Marszałkowskiego, Mirosław Pawlak - prezes ZW ZOSP w imieniu strażaków, Artur Berus w imieniu samorządu powiatowego, Andrzej Brzeziński w imieniu prezydenta Skarżyska – Kamiennej oraz ZP PSL.
Nabożeństwo żałobne odprawił ks. proboszcz Marian Czajkowski w koncelebrze ks. Miroslawa Maciąga – gminnego kapelana strażaków. Obecna była na niej pogrążona w żałobie rodzina, przyjaciele Wojtka z Polskiego Stronnictwa Ludowego, strażacy z wielu jednostek OSP z terenu powiatu oraz gmin ościennej, samorządowcy z całego województwa, pracownicy
W imieniu Samorządu Gminy Skarżysko Kościelne słowa pożegnania wypowiedziała przewodnicząca rady gminy Marzena Piętak. Przypomniała lata ich wspólnej pracy w Urzędzie Marszałkowskim i działalności samorządowej. Wspominała śp. Wojtka jako człowieka oddanego sprawom i ludziom, spełnionego zawodowo, otoczonego przyjaciółmi i grupą licznych znajomych. Lubianego przez współpracowników, mającego wielkie plany, zainteresowania, a przede wszystkim mającego kochającą, wspaniałą rodzinę, z której był tak dumny. Zakonczyła słowami Aleksandra Dumasa: Zmarli przyjaciele nie spoczywają w ziemi, ale żyją w naszych sercach, tak Bóg chciał, abysmy nigdy nie byli sami.
Po nabożeństwie uczestnicy pogrzebu przeszli na cmentarz parafialny, gdzie druha Wojciecha Płuse pożegnał prezes OSP Grzybowa Góra Marian Gladysz. Przejmująco zawyły strażackie syreny w chwili gdy ciało było składane do grobu.
Żegnaj Wojtku.
Jacenty Kita
Pielgrzymi na szlaku
XXXIX Piesza Pielgrzymka na Jasną Górę wyruszyła ze Skarżyska – Kamiennej w niedzielę, 6 sierpnia. Uczestniczyła w niej grupa mieszkańców naszej gminy.
O ósmej rano w Sanktuarium Ostrobramskim - Bazylice Mniejszej odprawiono Mszę świętą z udziałem pielgrzymów, celebrowaną przez biskupa Piotra Turzyńskiego. Później grupa ponad 300 osób wyruszyła na pielgrzymkowy szlak.
Każdego dnia pielgrzymi pokonywali niewiele ponad 20 km w kilku etapach różnymi drogami - bez względu na warunki atmosferyczne. W tym czasie pokonali blisko 180 kilometrów, by 13 sierpnia wejść do jasnogórskiego klasztoru i poklonić się Matce Bożej.
Ze Skarżyska wyruszyły trzy grupy - Franciszkańska, Ostrobramska i Suchedniowska. W tym roku pielgrzymka odbywała się pod hasłem Idźcie i głosicie.
Mamy dotację na plan gospodarki niskoemisyjnej
Wójt Gminy Skarżysko Kościelne informuje mieszkańców Gminy, że Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Kielcach, udzielił Gminie Skarżysko Kościelne dotacji w wysokości 12.720,00zł tj. 80% kosztów kwalifikowanych na realizację zadania pn.: Opracowanie Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Skarżysko Kościelne.
Bezpieczne wakacje na wsi
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zorganizowała w 2017 roku konkurs dla Ochotniczych Straży Pożarnych z terenów wiejskich pt. Bezpieczna zabawa i praca na wsi podczas wakacji, w którym udział wzięła OSP Grzybowa Góra. Zadanie konkursowe polegało na nagraniu filmu promującego bezpieczną zabawę i pracę na wsi dzieci w czasie wakacji.
Na początku sierpnia br. Komisja Konkursowa wyłoniła 5 najlepszych prac zgłoszonych przez Ochotnicze Straże Pożarne z terenu województwa świętokrzyskiego. Pośród nich znalazł się film nagrany przez OSP Grzybowa Góra!
Każda jednostka z finałowej piątki zostanie nagrodzona zgodnie z regulaminem Konkursu zestawami medycznymi R1. Nagroda będzie wykorzystywana przez jednostkę OSP Grzybowa Góra w jej codziennej pracy, czyli do ratowania ludzkiego życia.
Rafał Lipka
Z głębokim załem i smutkiem przyjęliśmy wiadomość, że w dniu 26 lipca 2017 roku zmarł przeżywszy lat 44
ŚP. Wojciech Płusa
były radny dwóch kadencji Rady Gminy Skarżysko Kościelne, członek Zarządu Gminnego Ochotniczych Straży Pożarnych w Skarżysku Kościelnym oraz sekretarz Ochotniczej Straży Pożarnej w Grzybowej Górze, prezes Zarządu Powiatowego PSL w Skarżysku-Kamiennej.
Rodzinie i bliskim przekazujemy wyrazy współczucia. Pozostaniesz w naszych sercach na zawsze. Pograżeni w smutku
Wójt Gminy, Rada Gminy, pracownicy Urzędu Gminy oraz jednostek organizacyjnych Gminy Skarżysko Kościelne
Ruszyły prace przy budowie chodnika w Grzybowej Górze
Rozpoczęły się prace przy Przebudowie drogi powiatowej Nr 0558T na odcinku ul. Spokojnej, polegającej na budowie chodnika od skrzyżowania z drogą Nr 0557T do granicy powiatu skarżyskiego w Grzybowej Górze.
W trakcie przekazania placu budowy obecni byli m.in.: starosta Jerzy Zmijewski, członek zarządu Anna Leżańska, dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych Marek Czyż, radna powiatowa Danuta Banaczek, wójt gminy Skarżysko Kościelne Zdzisław Woźniak, przedstawiciel wykonawcy - Zbigniew Lisak - właściciel Zakładu Usług Budowlanych LIS-TEL.
W ramach zadania powstanie 576 m chodnika o szerokości od 1,5 do 2 m. W pierwszej kolejności wykonywane są roboty związane z budową odwodnienia rowem krytym na odcinku zabudowanym. Całościowy zakres robót natomiast obejmuje wykonanie chodnika wraz z przebudową, profilowanie i odmulenie rowów, wykonanie przepustów pod drogą, wymiana przepustów pod zjazdami, ułożenie nawierzchni chodników i zjazdów oraz oznakowanie poziome i pionowe.
Wartość inwestycji po przetargu wynosi 365.112,95 zł. Udział finansowy Powiatu Skarżyskiego to kwota 260 tys. zł, a Gminy Skarżysko Kościelne - 110 tys. zł. Wykonawcą inwestycji jest Zakład Usług Budowlanych LIS-TEL Zbigniew Lisak z Szydłowca.
(jk)
Trzy umowy o dofinansowanie podpisane
7 sierpnia w Przybyslawicach w gminie Klimontów, w Dworze na Wichrowym Wzgórzu wójt gminy Zdzisław Woźniak podpisał trzy ważne umowy na dofinansowanie gminnych inwestycji.
W wydarzeniu wzięli udział: członek Zarządu Województwa Świętokrzyskiego Agata Binkowska, przewodniczący Sejmiku Arkadiusz Bąk, radni Sejmiku: Ewelina Bien i Andrzej Swajda. Naszą gminę – poza wójtem – reprezentowała również przewodnicząca rady gminy Marzena Piętak oraz prezes OSP Grzybowa Góra Marian Gładysz.
Dwie umowy podpisane zostały w ramach Odnowy Wsi Świętokrzyskiej. Strażacy z Grzybowej Góry dostaną 7.000 złotych na wymianę pokrycia dachowego, co stanowi 55,7% wartości zadania (12.557 zł), zaś miejsce integracyjne w Świerczku 7.033 zł na dostawę i montaż siłowni zewnętrznej (62,9% wartości zadania z kwoty 11.166 zł).
W ramach konkursu wpłynęło w sumie 221 wniosków z 91 gmin. Zarząd Województwa przyjął przygotowane przez komisję konkursową listy rankingowe złożonych wniosków, a Sejmik Województwa przyjął na ostatniej sesji uchwałę w tej sprawie. Zarezerwowany w budżecie województwa 1 mln złotych wystarczy na sfinansowanie w sumie 151 projektów - 95 inwestycyjnych (np. związanych z budową placów zabaw czy miejsc integracji lokalnych społeczności) i 56 związanych z zakupem sprzętu, strojów ludowych czy organizacją lokalnych imprez.
Podpisano także umowy na modernizację dróg dojazdowych do pól. W przypadku naszej gminy dotacja wyniesie 23.000 zł i zostanie przeznaczona na budowę drogi w Grzybowej Górze.
Samorząd Województwa Świętokrzyskiego w tym roku na poprawę stanu dróg dojazdowych do gruntów rolnych przekaże samorządom gminnym ze swojego budżetu prawie 1 mln 760 tysięcy złotych, otrzyma je 69 gmin. Dzięki uzyskanemu dofinansowaniu powstanie lub zostanie zmodernizowanych ponad 30 kilometrów dróg dojazdowych do gruntów rolnych.
- Wieś świętokrzyska wypiekiała, widać, że projekty z programu Odnowa Wsi Świętokrzyskiej 2017 przynoszą efekty. Kreatywność i zróżnicowanie składanych wniosków jest tak pomyslowe, jak sami beneficjenci. Bardzo dziękuję, że są Państwo zainteresowani tymi miękkimi projektami, bo to nie tylko wielkie przedsięwzięcia się liczą i są dobrze postrzegane przez społeczeństwo, ale również te małe, oczekiwane przez wiele osób. Dziękuję za współpracę, bo ona gwarantuje finalizacje pomysłów, które Państwo przelaścicie na papier - mówiła Agata Binkowska, członek Zarządu Województwa Świętokrzyskiego.
Jacenty Kita
Tu zaszła zmiana
Nieustannie zmienia się plac zabaw i miejsce integracji w Lipowym Polu Plebańskim. Tylko w tym roku wzbogacił się o nowe elementy o wartości 47.500 zł i... to nie koniec.
Środki te pochodziły z budżetu gminy, funduszu sołeckiego oraz sponsorów, część materiałów przekazała Spółka dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej. Duży upust na uzupełnienie siłowni zewnętrznej dala nam firma Comes – mówi Renata Kępa, radna Lipowego Pola Plebańskiego, przez wspomniane wyżej Spółki oraz Stowarzyszenia Lipowa Pola.
Wybudowana została altana oraz pomost wraz z zadaszeniem na zbiorniku wodnym. Stało się to możliwe dzięki przychylnej decyzji rady gminy, która przekazała na ten cel 18.000 złotych. Część materiałów w postaci drewna przekazała też Spółka.
Dzięki sponsorowi, który chce pozostać anonimowy, siłownia ze-
wnętrzna uzupełniona została o wyciąg górny. Kosztem 18.500 złotych zamontowany został monitoring oraz wybudowano oświetlenie. Na placu zabaw, kosztem 11.000 złotych pochodzących z funduszu sołeckiego, pojawiła się huśtawka o wdzięcznej nazwie Bocianie gniazdo, mostek łańcuchowy oraz rakieta wspinaczkowa.
W poniedziałek, 21 sierpnia, rozpoczęły się prace przy budowie sceny o wymiarach 3x4 i nie są to ostatnie plany w tym uroczym miejscu. Ale o tym napiszemy innym razem.
Jacenty Kita
Pogoda nie była im straszna
Podobnie jak w ubiegłym roku, festyn rodzinny na miejscu integracji i placu zabaw w Lipowym Polu Plebańskim, zaszczycił deszcz.
Mimo to, doskonała zabawa trwała do godziny 2.00 w nocy.
Rozpoczęto tuż po 16.00. Każdy, kto nie był w ostatnim czasie w tym miejscu, zauważył zmiany, jakie się dokonały pod względem wyposażenia. To prawdziwie miejsce rodzinnego wypoczynku, o czym świadczy obecność na festynie całych rodzin przybyłych z dziećmiakami.
Oficjalnego otwarcia festynu dokonała miejscowa radna Renata Kępa oraz sołtys Stanisław Niziolek. Później głos zabrала sekretarz gminy Monika Mączyńska, która w imieniu własnym oraz przebywającego na wyjeździe służbowym wójta gminy Zdzisława Woźniaka, życzyła zebranym dobrej zabawy. Wśród gości festynu byli m.in. radni rady gminy Monika Kocia, Mieczysława Miernik, Mariusz Szwanke i Zbigniew Piętak oraz dyrektor szkoły Iwona Maj, a także Dagmara Błach, odpowiedzialna za promocję gminy ze strony samorządu.
W części artystycznej, którą poprowadziła Renata Kępa, najpierw zaprezentował się zespół Śpiewające chochliki (dzieci w wieku od 4 do 12 lat) z miejscowości Osiny, gmina Mirzec. –To efekt współpracy w ramach Lokalnej Grupy Działania Razem na Piaskowcu – mówi Renata Kępa. Zespół prowadzi Iwona Seweryn, a grupie towarzyszył sołtys Roman Stompór.
Później zaprezentował się zespół Grzybowianki, obejrzaliśmy również pokazy sztuk walki w wykonaniu Akademii Holistycznej pod kierunkiem Krzysztofa Ogłozy.
Dzieciaki mogło pomalować sobie twarze (co czyniła Ilona Wątła), pojedzieć na koniach (dzięki uprzejmości klubu jeździeckiego Pasja z Bliżyną), skorzystać ze zjeżdżalni i dmuchaczyków. Interesujące było stoisko Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji ze Skarżyska-Kamiennej oraz LGD Razem na Piaskowcu.
- Za naszym pośrednictwem Stowarzyszenie Lipowa Polana oraz Rada Sołecka Lipowe Pole Plebańskie dziękuje wszystkim za każdą
formę wsparcia naszej inicjatywy. Państwa darowizny traktujemy, jako wyraz zrozumienia i dobroci, a także chęć wspierania rozwoju lokalnego środowiska – mówi Renata Kępa.
Organizatorzy dziękują sponsorom: MPWiK w Skarżysku-Kamiennej, Nadleśnictwu Skarżysko-Kamienna, firmom TEVOR Skarżysko-Kamienna, CROW-BET Rafał Kruk, Danucie Banaczek, firmie MAX Maciej Serek, Stanplast Stanisław Chrzanowski, TRANS BET Piotr Stopiński oraz następującym osobom: Rafał Blajerski, Kamil Górzyniński, Michał Książek, Bogusław Jelonek, hurtowni KORNEL, firmie DZIK, piekarniom Dom Chleba i Batmar, Sebastian Pik, Dawid Rusek, firma ART-MUZ, Zakład Produkcji Artykułów Spożywczych MISTER Nowa Słupia, firma COMES Marek i Piotr Sokołowscy, firma LUPO Michał Golis, Hurtownia Papiernica BEST Skarżysko-Kamienna.
Gorące podziękowania organizatorzy kierują również dla: Radnych Rady Gminy Skarżysko Kościelne, Wójta Gminy Zdzisława Woźniaka, sekretarz Moniki Mączyńskiej, skarbnik Danucie Barwickiej, Agacie Guli - przewodniczącej Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, a także pracownikom urzędu gminy: Dagmarze Błach, Ksaweremu Krupa, Robertowi Gladysz, Grzegorzowi Pypeć, Michałowi Walkiewicz. Podziękowania kierują również dla członków stowarzyszenia Lipowa Polna oraz dla Rady Soleckiej Lipowe Pole Plebańskie wraz z sołtysem Stanisławem Niziołkiem za pomoc w przygotowaniu festynu, za charytatywne występy artystyczne dla zespołu Koliber, zespołu Śpiewające Chochliki z Osin, zespołu ludowego Grzybowianki oraz Akademii Holistycznej (trener Krzysztof Ogłoza) i Świętokrzyskich Motoryzistów. Podczas festynu dzieci mogły korzystać z darmowej jeźdżalni ufundowanej przez firmę TEVOR ze Skarżyska-Kamiennnej.
Jacenty Kita
IX Festyn Parafialny był bardzo udany
Mnóstwo atrakcji, doskonała pogoda, bardzo liczna publiczność i mocny wjazd na motorze ks. proboszcza Mariana Czajkowskiego na... zabytkowym motocyklu. Na ratowanie zabytków zebrano kwotę 15.600 zł.
We wtorek, 15 sierpnia, w Skarżysku Kościelnym odbył się IX Parafialny Festyn Rodzinny pod hasłem Postaw na Rodzinę.
Oficjalny sygnał do rozpoczęcia festynu dali ks. proboszcz Marian Czajkowski oraz prezes Stowarzyszenia na Rzecz Odnowy Zabytków Parafii św. Trójcy Agnieszka Derlatka. Ks. proboszcz w towarzystwie ks. Donata Neski, proboszcza parafii Żeleźnica i Górne Mokre, na festyn dotarli... na zabytkowym motocyklu przebrani w mundury niemieckie, wzbudzając tym entuzjazm zebranych. Dodajmy, że ks. Donat chętnych później obwiozł na swym pojazdzie.
Prowadzenie przejmuje Piotr Stift Stefański, artysta, muzyk, lider projektu Studium Instrumentów Muzycznych.
W części artystycznej na scenie najpierw zaprezentowała się zespół Romano pod kierunkiem Krystyny Staszewskiej. Panie zaśpiewały kilka znanych i popularnych utworów rozrywkowych. W tym czasie dla najmłodszych zorganizowano rozgrywki sportowe.
Dużym zainteresowaniem cieszyła się pogawędka oraz pokazy w wykonaniu grupy rekonstrukcyjnej Niezłomni z Sandomierza. O jej pracach opowiadał Filip Skórski, opisał też partyzanckie obozowisko i rodzaje broni.
Następnie wystąpiła pianistka Dominika Gonciarz ze Starachowic oraz działające przy MCK w Skarżysku-Kamiennej Perły z lamusa pod kierunkiem Anny Tchorzewskiej.
Skarżyski Klub Sportów Walki pod kierunkiem Zbyszka Zaborskiego dał świetny pokaz karate oraz... nagrodę w postaci dwóch
miejsce na rozpoczynającą się wkrótce Letnią Akademię Karate.
W przerwie między występami artystycznymi przewodnicząca rady gminy Marzena Pietak oraz prezes Agnieszka Derlatka wręczyli podziękowania sponsorom i darzyńcom (ich wykaz publikujemy niżej). Przymując podziękowanie wójt gminy Zdzisław Woźniak wyraził szacunek organizatorom za wysoki poziom przygotowania wydarzenia.
Cały czas wśród publiczności spacerowali członkowie Stowarzyszenia z puszkami, do których można było wrzucać datki na cele statutowe. Kwestę prowadzili Monika i Wojciech Sekleccy oraz Waldemar Dwojak i Włodzimierz Markiewicz.
W międzyczasie na festyn dotarło kilkudziesięciu motocyklistów z grupy Świętokrzyscy Motoryści – oni w ramach akcji charytatywnej przekazali obraz motocyklisty, wspierając tym samym szczycite cele festynu.
Z uznaniem zebrani przyjęli grupę młodzieży ze scholi parafialnej Nadzieja, w której wystąpili: Andżelika Gruszczyńska, Karina Pietak, Magdalena Niziołek, Adam Niziołek, Arkadiusz Pietak i Mikołaj Sieczka.
Zainteresowanie wzbudziły pokazy taneczne wychowanków skarżyskiej szkoły tańca Respekt, naszych gimnazjalistek oraz tancerzy
z Kierza Niedźwiedzego: Weroniki Winiarskiej i Aleksa Duklasa, Kai Duklas i Olafa Duklasa, Ewy Indyka i Macieja Woźniaka, Małysy Indyka i Gabrysi Sodel.
Uczestnicy festynu mogli obejrzeć wystawy tematyczne, gdzie swoje dzieła prezentowali twórcy ludowi (Elżbieta Jach), wystawę malarstwa, eksponaty Muzeum Regionalnego, rzemiosła artystycznego, pszczelarską oraz wyrobów wikliniarskich i haftcianskich, a także KGW z Mirca. Można było skorzystać z kiermaszu dobrej książki.
Swoje stoisko miały również Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, sklep Mrówka z Grzybowej Góry oraz Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji, na którym każdy mógł spróbować wody z saturatora, a dla najmłodszych doktor H2O przygotował konkursy z nagrodami. Cieszyły się one bardzo dużym zainteresowaniem.
W programie znalazły się aukcje cennych przedmiotów, cały czas czynny był rodzinny plac zabaw, dmuchańce, możliwa była jazda konna, strzelanie luku (poprowadził je Maciej Gibas), loteria fantowa, rywalizacja sportowa w dwa ognie, gra w szachy (prowadził Zbigniew Gorzyński).
Największe ceny podczas aukcji wylicytowano za obraz motocyklisty (500,00 zł) oraz Jana Pawła II wykonany techniką haftu krzyżykowego – tu wylicytowano 400,00 zł.
Uczestnicy mogli spróbować swojskiego jadła oraz skorzystać z kawiarenki *Pod chmurką* z pysznym domowym ciastem, goframi i lodami. Nie zabrakło oczywiście żurui i pierogów.
Rozstrzygnięto również konkurs plastyczny zorganizowany przez starachowicki oddział KRUS na temat bezpiecznych maszyn rolniczych, w którym nagrodzono 10 dzieciaków. Byli to: **Wiktoria Wiatr**, Nadia Kocia, Amelia Migos, Natalia Lipa, Zuzanna Materek, Zosia Materek, Paulina Karpeta, Antoś Karpeta, Oliwia Jaromin oraz pięcioletni **Antoś**.
Później rozlosowano nagrody w loterii fantowej. Trzy główne, w postaci spływu kajakowego rzeką Kamienną do Wąchocka, ufundował Skład Opalu Karbon **Artura Fijalkowskiego**. Na koniec do zabawy zagrał zespół **Koliber**.
Organizatorem festynu było Stowarzyszenie na Rzecz Odnowy Zabytków Parafii św. Trójcy w Skarżysku – Kościelnym wspomagane przez Rycerzy Kolumba. Zebrane środki zostaną przeznaczone na renowację zabytków w parafii św. Trójcy.
Wydarzenie finansowo i rzeczowo, organizacyjnie i pracą, wsparli: ks. proboszcz **Marian Czajkowski** i jego mama **Zofia**, Gmina Skarżysko Kościelne, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Starostwo Powiatowe w Skarżysku-Kamiennej, Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Skarżysku-Kamiennej, Bank Spółdzielczy w Wąchocku, radni powiatowi **Danuta Banaczek** i **Paweł Wiatr**, Zakład pogrzebowy Stopa-Borowiec, Zakład pogrzebowy Krupa, Zakład pogrzebowy Szymoniak, firma **Batmar**, **Mariola i Rafał Kruk** – sklep Mrówka w Grzybowej Górze, radni Janusz Sieczka i Sebastian Pik, **Barbara i Bogusław Sieczka** – firma **Lider** z Grzybowej Góry, Dariusz Skora i Andrzej Kwiatkowski – firma **DAN** Szydłowice, Joanna i Bogusław Sieczka, Anna i Rafał Jaromin, Anna i Jan Lech, Bogusława i Jan Skorek, Iwona Półtorak, Zbigniew Zaborski oraz Rycerze Kolumba i wszyscy parafianie, którzy dostarczyli domowe ciasta. Szacunek należy się jednak przede wszystkim członkom Stowarzyszenia, którzy bardzo licznie zaangażowali się w przygotowanie i przeprowadzenie festynu.
**Jacenty Kita**
Skarżysko Kościelne,
dnia 15 sierpnia 2017 r.
*Człowiek jest wielki nie przez to, co posiada, lecz przez to kim jest; nie przez to co ma, lecz przez to, czym dzieli się innymi.*
Jan Paweł II
**Podziękowanie**
Stowarzyszenie na Rzecz Odnowy Zabytków Parafii Świętej Trójcy w Skarżysku Kościelnym z całego serca dziękuje wszystkim za obecność, życzliwość, pyszne domowe ciasta i wsparcie IX Parafialnego Festynu Rodzinnego pod hasłem: Postaw na Rodzinę.
To hasło oddaje w pełni cel naszych spotkań. Wspólnie spędzony czas integruje, umacnia więzi, przybliża, pozwala na wyciszenie. Wiele rodzin naszej gminy spędziło czas ze sobą, z dala od medialnego hałasu i trudu dnia codziennego.
Zebrane środki finansowe zostaną przeznaczone na kontynuację remontu zabytkowego ogrodzenia wokół Kościoła.
Wyrażając swą wdzięczność, już dziś zapraszamy na kolejny, jubileuszowy festyn za rok.
Z wyrazami szacunku
Organizatorzy
Pielgrzymka do słynnych sanktuariów Europy
(część 1)
Grupa parafii w dniach 12-21 lipca uczestniczyła w pielgrzymce do słynnych sanktuariów Europy.
12 lipca po porannej Mszy Świętej (o godz. 3.30) w koncelebrze księdzy Mariana i Andrzeja Czajkowskich wyruszyły w trasę liczącą 1300 kilometrów.
Dzień później docierają do Werony. Stare Miasto ma klimat małego, włoskiego miasteczka. Pełno tam placów i placzków, wąskich ulic i uroczych kamienic. Najpierw trafiли na via Capello, gdzie znajduje się Casa di Giulietta, czyli legendarny dom Julii. Tuż przy domu Julii znajduje się słiczny plac Piazza delle Erbe. Na placu znajduje się najbardziej charakterystyczna fontanna Werony - Madonna di Verona. Mijamy okazałe Palazzo del Capitano i Palazzo degli Scaligeri. Później uczestnicy pielgrzymki przez bramę zwaną Porta Bombardiera, przechodzą na via Arce Scaligere, gdzie znajduje się dom Romeo oraz na Piazza Brà.
To właśnie tam znajduje się najbardziej charakterystyczna budowla miasta - Arena di Verona, zbudowana była w I w n.e. i podobnie jak Koloseum była oryginalnie rzymskim amfiteatrem. Obecnie jest najlepiej zachowaną budowlą tego rodzaju i nadal sprawuje swoją funkcję. Jest czynnym teatrem, opera i arena koncertowa.
Kolejnym punktem tego dnia jest Mediolan. Po Mszy Świętej w Katedrze Narodzin Świętej Maryi, udają się do Galleria Vittorio Emanuele II, pasażu handlowego łączącego plac katedralny z placem, przy którym stoi teatr operowy La Scala. Galeria powstała w drugiej połowie XIX w., ma 196 metrów długości, 14,5 szerokości. Alejki galerii prowadzą do La Scala. To jeden z najsłynniejszych teatrów operowych na świecie. Znajduje się przy Piazza della Scala.
Dalej Via Orefici, później znana ulicą handlową Via Dante, pielgrzymi udają się zamku, którego przebudowę Francesco Sforza rozpoczyna w 1450 roku. Ludwik Sforza, kolejny władca Mediolanu wzywa do siebie renesansowych artystów: B. Zenale, B. Butinone, Bramante, Leonardo da Vinci. To właśnie tutaj Leonardo portretuje jego kochankę Cecylię Gallerani, słynną Damę z lisacką (gronostajem).
14 lipca w Turynie pierwszym celem pielgrzymki jest Sanktuarium Bazyliki Maryi Wspomożycielki. Tutaj znajduje się Dom Macierzysty Salezjanów, ponieważ w tym miejscu ks. Jan Bosko zainicjował swoje dzieło na rzecz młodzieży.
Kolejnym etapem jest Sanktuarium Matki Bożej Pocieszyckiel
Straponich, kościół wybudowany został w XVII wieku, według projektu Guarino Guariniego, wyjątkiem jest bogato zdobiony ołtarz, który jest dziełem Filippa Juvarry. Poświęcona jest Marii della Consolatrice, patronce Turynu. Następny punkt to Katedra Duomo, poświęcona św. Janowi Chrzcicielowi, który notabene jest patronem miasta. Kościół budowano w latach 1491 - 1498.
W kaplicy obok ołtarza głównego przechowywany jest słynny Ca-lun Turynski.
Pielgrzymi napełnieni przeżyciami, wyruszają do La Salette, malowniczej górskiej wioski w południowo-wschodniej Francji, położona na wysokości 1800 metrów n.p.m.
Przewodnik przybliża im historię Sanktuarium Matki Bożej Placzącej, która związana jest z dwójką pastuszków (15 letnią Melanią Calvat i 11 letnim Maksyminem Giraudą), którym 19 września 1846 roku na miejscowej górze ukazała się Matka Boża. W bezpośrednim sąsiedztwie sanktuarium znajduje się Góra Planeau (Święta Góra), na szczycie której znajduje się mierzący 7 metrów krzyż saletyński.
Dzień później (15 lipca) wyjazd do Carcassonne, największej w Europie fortecy. Najstarszą budowlą jest Katedra św. Nazaire – wzniesiona w XI wieku romańska budowla, zbudowana na jeszcze starszych fundamentach. Nieustety, od XI wieku przetrwało tylko kilka kolumn we wnętrzu katedry, ozdobione płaskorzeźbami. Pielgrzymi zwiedzają Katedrę Sant Michael.
Nie można zapomnieć, że to właśnie w Carcassonne kręcono film Robin Hood z Kevinem Costnerem i Joan of Arc Luca Bessona.
Opracowano na podstawie obszernej relacji uczestniczki pielgrzymki Małgorzaty Paź, którą w całości można przeczytać na stronie internetowej www.parafia-skarzysko-kosciele.pl
Zdjęcia: Małgorzata Paź, Marzena Piętak
PRZEGLĄD PIOSENKI CHRZEŚCIJAŃSKIEJ
ORGANIZATOR:
- Stowarzyszenie Na Rzecz Odnowy Zabytków Parafii Św. Trójcy w Skarżysku Kościelnym
- Parafia Rzymskokatolicka pw. Św. Trójcy w Skarżysku Kościelnym
TERMIN PRZEGLĄDU: 22 października 2017r.
CELE PRZEGLĄDU:
1. Aktywizacja i integracja społeczności oraz pielęgnowanie wartości chrześcijańskich i dziedzictwa kulturowego.
2. Wzmocnienie kapitału społecznego i pielęgnowanie dziedzictwa kulturowego i historycznego.
3. Promowanie kulturalnego (wolnego od używek) spędzania wolnego czasu przez wszystkie grupy społeczne (dzieci, młodzież, dorosli i seniorzy).
4. Zaspokojenie potrzeb społecznych i kulturowych mieszkańców wsi oraz nauczenie świadomego uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych na wysokim poziomie.
5. Promowanie i propagowanie piosenki religijnej wśród dzieci, młodzieży i dorosłych.
6. Kształtowanie i rozwijanie zainteresowań, rozbudzanie aktywności twórczej wśród dzieci, młodzieży i dorosłych.
7. Krzewienie wartości chrześcijańskich.
8. Inspiracja do poszukiwań artystycznych w dziedzinie muzyki religijnej.
ZASADY UCZESTNICTWA:
1. Przegląd jest imprezą otwartą dla amatorów.
2. Przegląd zostanie przeprowadzony w trzech kategoriach:
- soliści
grupy wiekowe:
I – dzieci
II – młodzież
III – dorosli
- duety, zespoły wokalne i wokalno-instrumentalne,
- chóry i schole.
3. Wykonawca prezentuje na scenie dwa utwory o tematyce religijnej.
4. Uczestnicy przygotowane utwory prezentują z dowolnym akompaniametem (akompaniator, zespół instrumentalny, podkład CD). Organizatorzy dopuszczają możliwość występów bez podkładu muzycznego.
5. Ogólny czas prezentacji nie może przekroczyć 10 minut.
6. Płyty lub inne nośniki (pendrive) z nagrany podkładem winny zostać dostarczone do Organizatora na godzinę przed rozpoczęciem Przeglądu.
7. Dane techniczne:
- Podkład muzyczny powinien być na płycie CD lub nośniku danych (pendrive)
- Podkłady instrumentalne bez partii wokalnych.
- Płyta opisana: wykonawca, tytuły piosenki, czas trwania.
8. Warunkiem uczestnictwa w Przeglądzie jest przesłanie wypełnionej Karty zgłoszenia (dostępnej natomiast www.parafia-skarzysko-koscielne.pl) do dnia 8 października 2017r. (termin ostateczny) drogą mailową na adres: firstname.lastname@example.org lub dostarczenie osobiście do siedziby Stowarzyszenia: Skarżysko Kościelne ul. Kościelna 16
9. Uczestnicy zgłaszający swój udział, zgadzają się powierzyć organizatorowi prawo do nieodpłatnego wykonania rejestracji występu oraz rozpowszechniania na wszelkich dostępnych nośnikach utworów wykonanych w czasie Przeglądu. Wyrządzają też zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych zgodnie z ustawą z dn. 29.08.1997 roku o ochronie danych osobowych.
OCENA I NAGRODY:
1. Występy uczestników oceniać będzie profesjonalne Jury powołane przez Organizatora.
Decyzje Jury są ostateczne i niezaskarżalne.
2. Jury przyznaje najlepszym wykonawcom miejsca, wyróżnienia i nagrody. Przewiduje się przyznawanie nagrody publiczności.
3. Jury może przyznać I, II i III miejsce oraz wyróżnienia według uznania.
W swoim wyborze kierować się będzie następującymi kryteriami:
- dobór repertuaru i oryginalność (zgodnie z celem Przeglądu),
- wykonanie, emisja głosu, dykcja itp.
- ogólny wyraz artystyczny – osobowość sceniczna.
4. Laureaci otrzymują nagrody rzeczowe oraz dyplomy uczestnictwa ufundowane przez Organizatora.
5. Wszyscy uczestnicy otrzymają pamiątkowe dyplomy za udział.
ZASADY ORGANIZACYJNE:
1. Uczestnicy przesyłają karty zgłoszeniowe na adres e-mail lub dostarczają osobiście do siedziby Organizatora.
2. Uczestnicy Przeglądu zapewniają ubezpieczenie we własnym zakresie oraz przyjeżdżają na koszt własny.
3. Organizatorzy zapewniają profesjonalne nagłośnienie i oświetlenie.
4. Organizatorzy nie zapewniają instrumentów w miejscu koncertu (np. pianino, gitara, akordeon itp.)
POZOSTAŁE UWAGI:
1. Organizatorzy zastrzegają sobie prawo ostatecznej interpretacji regulaminu.
2. Sprawy nie zawarte w regulaminie rozstrzyga Organizator.
3. Organizatorzy zapewniają poczęstunek dla uczestników Przeglądu.
BIURO ORGANIZACYJNE:
Stowarzyszenie Na Rzecz Odnowy Zabytków Parafii Św. Trójcy w Skarżysku Kościelnym
26-115 Skarżysko Kościelne
ul. Kościelna 16
tel./fax 41 2714085
e-mail: email@example.com
Karta Zgłoszenia Uczestnika do I Przeglądu Piosenki Chrześcijańskiej w Skarżysku Kościelnym
1. Imię i nazwisko solisty lub nazwa grupy/zespołu:
...............................................................................................................................
2. Telefon kontaktowy:
...............................................................................................................................
3. Adres e-mail do kontaktów w sprawie przeglądu:
...............................................................................................................................
4. Krótka informacja o sobie/grupie/zespole i dotychczasowych dokonaniach artystycznych
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
5. Tytuły piosenek:
1) ...............................................................................................................................
2) ...............................................................................................................................
6. Informacja o potrzebach nagłośnieniowych (jeżeli takiej nie ma, pole proszę zostawić puste)
...............................................................................................................................
7. Wyrzągam zgodę na rozpowszechnianie swojego wizerunku utrwalonego poprzez fotografie, filmy i nagrania, w związku z udziałem w Przeglądzie.
8. Wyrzągam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Organizatora oraz podmioty z nim współpracujące w celach związanych z udziałem w Przeglądzie.
...............................................................................................................................
miejsowość, data
czytelny podpis uczestnika/opiekuna
„Grzybowianki” na festynie w Odrowążu
Zespół Grzybowianki w towarzystwie kapeli (Stefan Ruzik i Mieczysław Szwed) wystąpił w niedzielę, 6 sierpnia, podczas Parafialnego Festynu Integracyjnego w Odrowążku.
Jego uczestników powitał ks. proboszcz Wincenty Chodowicz, po czym prowadzenie przejęli Ola Bernatek i Michał Lisowski. Na początek powitali wszystkich przybyłych na wydarzenie, w tym wójta Bliżyna Mariusza Walachnię z rodziną oraz wójta Zagnańska Szczepana Skorupskiego.
W części artystycznej najpierw wystąpili młodzi artyści: Kinga Jańczyk i Weronika Lisowska (śpiew) oraz Dominika Lisowska (gra na skrzypcach), a także najmłodsza (czteroletnia) Zuza Wojcierowska. Dzieci uczestniczą w warsztatach muzycznych realizowanych w ramach Projektu Organizacja warsztatów służących popularyzacji edukacji wśród dzieci i młodzieży z Parafii Odrowążek.
Następnie słuchaliśmy i oglądaliśmy występy zespołów: Grzybowianki wraz z kapelą, Mali Maninianie z gminy Czorsztyn, Parafialna Orkiestra Dęta z Szastarki, powiat kraśnicki, Parafialna Orkiestra Dęty Perły Wincentego z Odrowążka pod batutą Izabeli Wojcierowskiej (część występu był wspólny z zespołem Kuźniczanki oraz Zespół Pieśni i Tańca Sorbin.
Do wspólnej zabawy doskonale wprowadziła zebranych kapela Zespołu Pieśni i Tańca Sorbin (Dariusz Figarski, Edward Orłowski, Ryszard Kucewicz, Wiesław Ciura), a później zagrały również Kapela Łysogórska (Adam Młodawski, Michał Jagus, Mariusz Chabam, Monika Lanczyk i Andrzej Grzegorczyk) oraz Blíżej Serca (Zbigniew Jedliński, Ryszard Szkiel i Jacek Miernik).
Jacenty Kita
---
**ZAPRASZAMY NA:**
**Marszobieg Powiatowy „Żegnamy wakacje”**
**BŁIŻYN - 26 sierpnia 2017**
**W PROGRAMIE IMPREZY:**
- PRZEMARSZ OZNAKOWANĄ TRASĄ O DL. 10 km PRZEZ PIEKŁO DALEJOWSKIE
- „FESTIWAL PIEROGÓW” - W WYKONANIU KOŁA GOSPODYŃ WIEJSKICH „KOBIETY AKTYWNE”
- GRY I ZABAWY Z NAGRODAMI
**BEZPŁATNY DOJAZD AUTOKARAMI:**
Skarżysko-Kamienna - godz. 9.30 (Starostwo Powiatowe)
Suchedniów - godz. 9.30 (Urząd Miasta)
Łęczna - godz. 9.10 (Urząd Gminy)
Skarżysko Kościelne - godz. 9.30 (Urząd Gminy)
**ZAPISY NA MARSZOBIEG!**
21-24 sierpnia w godz. 8.00-15.00
25 sierpnia w godz. 8.00-12.00
* osoblicie w Starostwie Powiatowym - pok.301
* elektronicznie na stronie internetowej www.skarzysko.powiat.pl
* telefonicznie (41) 39-53-009
**PATRONAT**
medialny skarzysko24.pl tygodnik Pro spusk TSK24
**SIERPIEŃ 2017 Nasza Gmina 13**
Wakacyjny projekt w Grzybowej Górze
W ramach wakacyjnego projektu realizowanego przez OSP Grzybowa Góra, a polegającego za zapewnieniu dzieciom i młodzieży z terenu gminy Skarżysko Kościelne bezpiecznego spędzania wolnego czasu w okresie wakacyjnym, w dniu 26 lipca odbyła się wycieczka krajoznawcza do Baranowa Sandomierskiego i Kurozwęk.
W espadzie udział wzięło prawie 50 dzieci, młodzieży i dorosłych z Grzybowej Góry i okolicznych sołectw. Opiekę nad uczestnikami sprawowali druhowie OSP oraz nauczycielki miejscowej szkoły podstawowej dzięki czemu wszyscy czuli się bezpiecznie. Pierwszym punktem wycieczki było zwiedzenie i poznanie historii Zespołu Zamkowo-Parkowego w Baranowie Sandomierskim. Sympatyczna Pani Przewodnik w interesujący sposób przybliżyła wycieczkowiczom barwną historię dawnej rezydencji magnackiej, a po zwiedzeniu zamku dzieci i dorosłi odpoczywali w przypałacowych ogrodach.
Drugim punktem wycieczki były Kurozwęki, gdzie podzieleni na grupy wycieczkowicze korzystali z atrakcji Pałacu i Krainy Bizonów. Niesamowitą atrakcją dla dzieci było „zgubienie się” w kukurydzianym Labiryncie, uformowanym w postać Tadeusza Kościuszki. Na szczęście dzielni uczestnicy wycieczki znaleźli drogę do wyjścia!
Wszyscy spotkali się prawie oko w oko z potężnymi bizonami, które leniwie odpoczywały w cieniu drzew. Dzieciom podobała się wizyta w lochach, w których straszyły nie tylko duchy...
Zwiedzono także Pałac w Kurozwękach, gdzie przewodnicy opowiedzieli zajmującą historię Kurozwęk.
W drodze powrotnej podziwiano piękno świętokrzyskiej przyrody, a sama wycieczka była okazją do rozwijania samodzielności, wytrzymałości i zachętą do samodzielnego poznawania historii i kultury regionu.
Projekt był współfinansowany przez gminę Skarżysko Kościelne w ramach otwartego konkursu ofert dla organizacji pozarządowych.
Rafał Lipka
IX Festyn Parafialny
Nasza Gmina Skarżysko Kościelne, wydawca: Urząd Gminy w Skarżysku Kościelnym.
Redaguje: Jacenty Kita - redaktor naczelny i współpracownicy. Nakład 600 egz.
Adres redakcji: ul. Kościelna 2a, 26-115 Skarżysko Kościelne, tel. 41 271 44 80, fax. 41 271 44 81.
Kontakt z redakcją: 691 399 471, e-mail: firstname.lastname@example.org. Skład, łamanie, druk: DORAND, Starachowice, 41 274 14 40.
Redakcja zastrzega sobie prawo korekty i skracania nadesłanych materiałów. Materiały anonimowe nie będą publikowane. | 43629325-2ef2-4048-aee6-50c8e692b7cd | finepdfs | 1.263672 | CC-MAIN-2020-16 | http://arch.skarzysko.com.pl/ng_sierpien2017.pdf | 2020-03-30T19:02:51+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-16/segments/1585370497301.29/warc/CC-MAIN-20200330181842-20200330211842-00083.warc.gz | 15,572,402 | 0.99954 | 0.999795 | 0.999795 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
1516,
3445,
6067,
9836,
11158,
13093,
14815,
16458,
18842,
21821,
25864,
32261,
34676,
36528,
37047
] | 1 | 0 |
IG A R C H I T E K T PRACOWNIA PROJEKTOWA TANOWO, UL. POCZTOWA 83A
PRACOWNIA ARCHITEKTURY – WNĘTRZ – SZTUKI UŻYTKOWEJ
IZABELA GRUCA ARCHITEKT mobile: +48 606 33 06 99 IZABELA GRUCA ARCHITEKT mobile: +48 606 33 06 99
email@example.com firstname.lastname@example.org email@example.com
PROJEKT BUDOWLANY SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH
INWESTOR:
Szkoła Podstawowa nr 5, im. Orła Białego z Oddziałami Dwujęzycznymi ul. Wojska Polskiego 68, Police
NAZWA:
PRZEBUDOWA I REMONT CZĘŚCI POMIESZCZEŃ W BUDYNKU SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 5
ADRES:
Szkoła Podstawowa nr 5 im. Orła Białego z Oddziałami Dwujęzycznymi ul. Wojska Polskiego 68, Police, dz. nr 2715/5, obręb 10 Police
BRANŻA:
KAT. OBIEKTU:
FAZA:
DATA:
BUDOWLANA
IX
PBW GRUDZIEŃ 2017
OŚWIADCZENIE:
Oświadczam, że projekt został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami, normami oraz zasadami wiedzy technicznej.
SPORZĄDZIŁA: PODPISY:
Krystyna Fiedorowicz
PRAWA AUTORSKIE ZASTRZE
Ż
ONE
Przedmiotowy projekt / utwór architektoniczny jest chroniony prawem autorskim zgodnie z art.1 i następne
Ustawy o Prawie Autorskim i Prawach Pokrewnych z dn. 4 lutego 1994 roku ( DU nr 24 poz.83 z 23 lutego 1994 r. )
EGZEMPLARZ:
ARCH. INWESTORA ARCH. WŁA
ŚCIWEGO ORGANU ARCH. OGRANU NADZORU
SPIS TREŚCI.
ST – 00 WYMAGANIA OGÓLNE
WSTĘP
Przedmiot SST
Przedmiotem specyfikacji jest zbiór wymagań w zakresie sposobu wykonania i odbioru robót budowlanych, obejmujący w szczególności wymagania właściwości materiałów, wymagania dotyczące sposobu wykonania i oceny prawidłowości poszczególnych robót oraz określenie zakresu prac, które powinny być ujęte w cenach poszczególnych pozycji przedmiarów robót budowlanych związanych z wykonaniem zadania pn. „Przebudowa i remont części pomieszczeń w budynku Szkoły Podstawowej nr 5 im. Orła Białego z Oddziałami Dwujęzycznymi ul. Wojska Polskiego 68, Police, dz. nr 2715/5 "
Zakres stosowania SST
Specyfikacja techniczna jest dokumentem będącym podstawą do udzielenie zamówienia i zawarcia umowy na zadania
Inwestor:
GMINA POLICE ul. Stefana Batorego 3, 72-010 Police, Szkoła Podstawowa nr 5, im. Orła Białego z Oddziałami Dwujęzycznymi ul. Wojska Polskiego 68, Police
Podstawa opracowania specyfikacji
1.Umowa z Inwestorem
2.Projekt Wykonawczy autorstwa:
IG A R C H I T E K T
PRACOWNIA PROJEKTOWA TANOWO, UL. POCZTOWA 83A
Zakres robót objętych SST
Spis działów specyfikacji wraz z klasyfikacją wg Wspólnego Słownika Zamówień (CPV) Wymagania ogólne zawarte w ST dotyczą wszystkich robót budowlanych i należy je stosować w powiązaniu z niżej wymienionymi szczegółowymi specyfikacjami technicznymi SST :
KOD CPV : 45000000-7 Roboty budowlane
ROBOTY PRZYGOTOWAWCZE – KOD CPV 45100000-8
Określenia podstawowe.
WYMAGANIA OGÓLNE
Określenia i nazewnictwo użyte w niniejszej specyfikacji technicznej SST są zgodne z obowiązującymi podanymi w normach PN i przepisach Prawa budowlanego.
Użyte w OST wymienione poniżej określenia należy rozumieć w każdym przypadku następująco:
Budowa– wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu.
Budowla - obiekt budowlany, nie będący budynkiem, stanowiący całość techniczno-użytkową albo jego część stanowiącą odrębny element konstrukcyjny lub technologiczny.
Data Rozpoczęcia – oznacza datę rozpoczęcia Robót i datę przekazania Wykonawcy placu budowy.
Dokumentacja projektowa – oznacza dokumentację, zawierającą również Rysunki, stanowiącą załącznik do Specyfikacji.
Droga tymczasowa (montażowa) - droga specjalnie przygotowana, przeznaczona do ruchu pojazdów obsługujących zadanie budowlane na czas jego wykonania, przewidziana do usunięcia po jego zakończeniu.
Dziennik budowy - dziennik, wydany zgodnie z obowiązującymi przepisami według prawa kraju, stanowiący urzędowy dokument przebiegu robót budowlanych oraz zdarzeń i okoliczności zachodzących w toku wykonywania robót.
Inspektor nadzoru – oznacza osobę posiadającą uprawnienia do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie według prawa kraju, wyznaczoną przez Inspektora Nadzorudo działania jako inspektor nadzoru i wymienioną w Akcie Umowy.
Kierownik budowy - osoba wyznaczona przez Wykonawcę, posiadająca uprawnienia do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie według prawa kraju, upoważniona do kierowania robotami i do występowania w jego imieniu w sprawach realizacji Umowy.
Księga obmiarów - akceptowany przez Inspektora Nadzoru zeszyt z ponumerowanymi stronami, służący według prawa kraju do wpisywania przez Wykonawcę obmiaru dokonywanych robót w formie wyliczeń, szkiców i ew. dodatkowych załączników. Wpisy w rejestrze obmiarów podlegają potwierdzeniu przez Inspektora Nadzoru.
Laboratorium uprawnione- drogowe lub inne laboratorium badawcze, zaakceptowane przez Zamawiającego, niezbędne do przeprowadzenia wszelkich badań i prób związanych z oceną jakości materiałów oraz robót.
Materiały – oznaczają wszelkiego rodzaju rzeczy (inne niż Urządzenia) mające stanowić lub stanowiące część Robót Stałych, włącznie z pozycjami obejmującymi same dostawy (jeżeli występują), które mogą być dostarczone przez Wykonawcę według Umowy.
Obiekt budowlany – jest to budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi lub budowla lub obiekt małej architektury.
Odpowiednia (bliska) zgodność- zgodność wykonywanych robót z dopuszczonymi tolerancjami, a jeśli przedział tolerancji nie został określony - z przeciętnymi tolerancjami, przyjmowanymi zwyczajowo dla danego rodzaju robót budowlanych.
Oferta – oznacza dokument zatytułowany oferta, który został wypełniony przez Wykonawcę i zawiera podpisaną ofertę na Roboty, skierowaną do Zamawiającego.
Plac budowy – oznacza miejsca gdzie mają być realizowane Roboty Stałe i do których mają być dostarczone Urządzenia i Materiały oraz wszelkie inne miejsca wyraźnie w Umowie wyszczególnione jako stanowiące części Placu Budowy.
Podwykonawca – oznacza każdą osobę wymienioną w Umowie jako podwykonawca, lub jakąkolwiek osobę wyznaczoną jako podwykonawca, dla części Robót; oraz prawnych następców każdej z tych osób. Polecenie Inspektora Nadzoru - wszelkie polecenia i dodatkowe lub zmodyfikowane Rysunki, które mogą być konieczne do realizacji Robót i usunięcia wszelkich wad zgodnie z Umową, przekazane Wykonawcy przez Inspektora Nadzoru lub upoważnionego asystenta Inspektora Nadzoru, jeśli to tylko możliwe wydawane na piśmie.
Projektant - uprawniona według prawa kraju osoba prawna lub fizyczna będąca autorem dokumentacji projektowej.
Projekty dodatkowe (warsztatowe) – dodatkowe opracowania projektowe wykonane na koszt
Wykonawcy np: projekty warsztatowe rusztowań i deskowań, projekty odwodnień wykopów, projekty warsztatowe konstrukcji wsporczej ścianek ażurowych i mocowania barierek .
Protokół odbioru ostatecznego – oznacza Świadectwo Wykonania Robót po ich całkowitym zakończeniu.
Przedmiar Robót – oznacza dokumenty o takiej nazwie (jeśli są) objęte Wykazami włączone do Dokumentacji projektowej,
Przedstawiciel Wykonawcy – oznacza osobę, wymienioną przez Wykonawcę w Umowie lub wyznaczoną w razie potrzeby przez Wykonawcę, która działa w imieniu Wykonawcy.
Przedsięwzięcie budowlane- kompleksowa realizacja.
Rekultywacja - roboty mające na celu uporządkowanie i przywrócenie pierwotnych funkcji terenom naruszonym w czasie realizacji zadania budowlanego.
Roboty - oznaczają Roboty Stałe i Roboty Tymczasowe lub jedne z nich, zależnie co jest odpowiednie. Roboty Stałe – oznaczają roboty stałe, które mogą być zrealizowane przez Wykonawcę według Umowy.
ęt cia
Roboty Tymczasowe – oznaczają wszystkie tymczasowe roboty wszelkiego rodzaju (inne niż Sprz Wykonawcy) potrzebne na Placu Budowy do realizacji i ukończenia Robot Stałych oraz usunię wszelkich wad.
Rysunki – oznaczają rysunki Robót, włączone do Dokumentacji projektowej oraz wszelkie rysunki dodatkowe i zmienione, wydane przez (lub w imieniu) Zamawiającego zgodnie z Umową.
Specyfikacja techniczna– oznacza dokument zatytułowany Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót.
Sprzęt Wykonawcy – oznacza wszystkie aparaty, maszyny, pojazdy i inne rzeczy, potrzebne do realizacji i ukończenia Robót oraz usunięcia wszelkich wad. Jednakże Sprzęt Wykonawcy nie obejmuje Robót Tymczasowych, Sprzętu Zamawiającego (jeżeli występuje), Urządzeń, Materiałów, lub innych rzeczy, mających stanowić lub stanowiących część Robót Stałych.
Sprzęt Zamawiającego - oznacza aparaty, maszyny, pojazdy (jeśli są) udostępnione przez Zamawiającego do użytku Wykonawcy przy realizacji Robót ale nie obejmuje Urządzeń, jeszcze nie przyjętych przez Zamawiającego.
Strona - oznacza Zamawiającego lub Wykonawcę, w zależności jak tego wymaga kontekst.
Umowa – oznacza Akt Umowny, Warunki Szczególne Umowy, Warunki Ogólne Umowy, Ofertę Wykonawcy wraz z załącznikami, specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót, dokumentację projektową, Rysunki, Wykazy, i inne dokumenty (jeśli są) wskazane w Akcie Umowy.
Urządzenia – oznaczają aparaty, maszyny i pojazdy mające stanowić lub stanowiące część Robót Stałych.
Wykazy – oznaczają dokumenty tak zatytułowane, wypełnione przez Wykonawcę i dostarczone wraz z Ofertą i włączone do Umowy. Dokumenty te mogą zawierać Przedmiar Robót, dane, spisy oraz wykazy stawek i/lub cen.
Wykonawca – oznacza osobę(y) wymienioną(e) jako wykonawca w Akcie Umowy oraz prawnych następców tej osoby(ób).
Zadanie budowlane - część przedsięwzięcia budowlanego, stanowiąca odrębną całość konstrukcyjną lub technologiczną, zdolną do samodzielnego spełnienia przewidywanych funkcji techniczno-użytkowych. Zadanie może polegać na wykonywaniu robót związanych z budową.
Zamawiający – oznacza osobę, wymienioną jako Zamawiający w Akcie Umowy oraz prawnych następców tej osoby.
OGÓLNE WYMAGANIA DOTYCZĄCE ROBÓT.
Wykonawca robót jest odpowiedzialny za jakość ich wykonania oraz ich zgodność z projektem budowlanym (PB), specyfikacją techniczną (ST), oraz przepisami prawa budowlanego i sztuką budowlaną.
Zakres robót
Wykonawca powinien zapewnić całość robocizny, materiałów, sprzętu, narzędzi, transportu i dostaw, niezbędnych do wykonania robót objętych umową, zgodnie z jej warunkami, PB, ST i ewentualnymi wskazówkami inspektora nadzoru inwestorskiego. Przed ostatecznym odbiorem robót Wykonawca uporządkuje plac budowy i przyległy teren, dokona rozliczenia wykonanych robót, dostaw inwestorskich, materiałów z demontażu i przygotuje obiekt do przekazania. Wykonawca wykona do dnia odbioru i przedstawi inwestorowi komplet dokumentów budowy, wymagany przepisami prawa budowlanego. Dokona rozliczenia z inwestorem za zużyte media i wynajmowane pomieszczenia.
Ochrona i utrzymanie robót
Podczas realizacji robót (od przyjęcia do przekazania placu budowy) Wykonawca jest odpowiedzialny za ochronę robót oraz mienia inwestora przekazanego razem z placem budowy.
Wykonawca będzie utrzymywać roboty do czasu końcowego odbioru. Utrzymanie powinno być prowadzone w taki sposób, aby obiekt lub jego elementy były w zadowalającym stanie, przez cały czas, do momentu odbioru końcowego.
Jeśli Wykonawca w jakimkolwiek czasie zaniedba utrzymanie, to na polecenie inspektora nadzoru inwestorskiego powinien rozpocząć takie roboty, pod rygorem wstrzymania robót z winy Wykonawcy.
Zgodność robót z PB i ST
Projekt budowlany (PB) i Specyfikacje Techniczne (ST) oraz inne dodatkowe dokumenty przekazane przez inspektora nadzoru inwestorskiego (np. protokoły konieczności na roboty dodatkowe, zamienne i zaniechania) stanowią o zamówionym zakresie, a wymagania w nich zawarte są obowiązujące dla Wykonawcy.
Wykonawca nie może wykorzystywać błędów w PB lub ich pomijać. O ich wykryciu powinien natychmiast powiadomić inspektora nadzoru, który w porozumieniu z projektantem dokona odpowiednich zmian lub poprawek.
Wszystkie wykonane roboty i dostarczone materiały winny być zgodne PB i SST.
Dane określone w PB i w SST uważane są za wartości docelowe, od których dopuszczalne są odchylenia w ramach określonego przedziału tolerancji.
Cechy materiałów muszą być jednorodne i wykazywać zgodność z określonymi wymogami, a rozrzuty tych cech nie mogą przekraczać dopuszczalnego przedziału tolerancji.
W przypadku, gdy roboty lub materiały nie będą w pełni zgodne z PB lub SST i wpłynie to na zmianę parametrów wykonanych elementów budowli, to takie materiały winny być niezwłocznie zastąpione innymi, a roboty wykonane od nowa na koszt Wykonawcy.
Projekt budowlany
Projekt budowlany dla budowy, obejmuje:
− Projekt budowlany – konstrukcja.
− Projekt budowlany – architektura.
− Przedmiary robót
Projekty dodatkowe (warsztatowe) opracowane przez Wykonawcę i na jego koszt np:
− Specyfikacje techniczne.
− projekty warsztatowe rusztowań i deskowań,
− projekty barierek
− projekty warsztatowe konstrukcji wsporczej i mocowania ścianek ażurowych,
Projekty dodatkowe (warsztatowe) wraz z kompletem rysunków zestawczych i montażowych łącznie z zestawieniami materiałowymi przed przekazaniem do realizacji powinny posiadać akceptację
Inspektora Nadzoru.
Przekazanie terenu budowy
Wykonawca dostarczy Inwestorowi następujące dokumenty:
− oświadczenia osób funkcyjnych o przyjęciu obowiązków na budowie (kierownik budowy, kierownicy robót),
Inwestor przekaże teren budowy Wykonawcy w terminie ustalonym umową.
W dniu przekazania placu budowy Inwestor przekaże Wykonawcy dzienniki budowy wraz ze wszystkimi uzgodnieniami prawnymi i administracyjnymi. Wskaże punkt poboru wody i energii elektrycznej, punkty osnowy geodezyjnej. Wykonawca wykona z materiałów własnych i usunie nieodpłatnie opomiarowanie punktów poboru mediów w sposób uzgodniony z dostawcą (użytkownikiem obiektu).
Zabezpieczenie terenu budowy
Fakt przystąpienia i prowadzenie robót Wykonawca obwieści publicznie w sposób uzgodniony z inspektorem nadzoru inwestorskiego oraz przez umieszczenie, w miejscach i ilościach określonych przez Inspektora nadzoru inwestorskiego, tablic informacyjnych i ostrzegawczych – w miarę potrzeb podświetlanych. Inspektor nadzoru inwestorskiego określi niezbędny sposób ogrodzenia terenu budowy.
Ochrona i utrzymanie robót
Wykonawca będzie odpowiedzialny za ochronę robót i za wszelkie materiały i urządzenia używane do robót od daty rozpoczęcia do daty zakończenia robót i przekazanie obiektu Zamawiającemu. Wykonawca będzie utrzymywać roboty do czasu odbioru ostatecznego. Utrzymanie powinno być prowadzone w taki sposób, aby obiekt lub jego elementy były w zadowalającym stanie przez cały czas, do momentu odbioru ostatecznego.
Jeśli Wykonawca w jakimkolwiek czasie zaniedba utrzymanie, to na polecenie Inspektora Nadzoru powinien rozpocząć roboty utrzymaniowe.
Powiązania prawne i odpowiedzialność prawna
Stosowanie się do ustaleń prawa i innych przepisów
Wykonawca zobowiązany jest znać i stosować wszystkie przepisy powszechnie obowiązujące oraz przepisy (wydane przez odpowiednie władze miejscowe), które są w jakichkolwiek sposób związane z robotami oraz musi być w pełni odpowiedzialny za ich przestrzeganie podczas prowadzenia budowy.
Wykonawca będzie przestrzegać praw patentowych lub innych praw własności i będzie w pełni odpowiedzialny za wypełnienie wszystkich wymagań prawnych dotyczących wykorzystania opatentowanych rozwiązań projektowych, urządzeń, materiałów lub metod. W sposób ciągły powinien informować inspektora o swoich działaniach, przedstawiając kopie zezwoleń i inne odnośne dokumenty.
Ochrona własności publicznej i prywatnej
Wykonawca jest zobowiązany do ochrony przed uszkodzeniem lub zniszczeniem własności publicznej lub prywatnej. Jeżeli w związku z zaniedbaniem, niewłaściwym prowadzeniem robót lub brakiem koniecznych działań ze strony Wykonawcy nastąpi uszkodzenie lub zniszczenie własności prywatnej lub publicznej to Wykonawca, na swój koszt, naprawi lub odtworzy uszkodzoną własność.
Stan uszkodzonej, a naprawionej własności powinien być nie gorszy niż przed powstaniem uszkodzenia. Wykonawca odpowiada za ochronę instalacji na powierzchni ziemi i za urządzenia podziemne oraz musi uzyskać od odpowiednich władz, będących właścicielami tych urządzeń, potwierdzenie informacji o ich lokalizacji (dostarczone przez Inwestora).
Wykonawca zapewni w czasie trwania robót właściwe oznakowanie i zabezpieczenie przed uszkodzeniem tych instalacji i urządzeń.
Ochrona środowiska w czasie wykonywania robót
Wykonawca ma obowiązek znać i stosować, w czasie prowadzenia robót, wszelkie przepisy ochrony środowiska naturalnego.
W okresie trwania robót Wykonawca będzie:
− miał szczególny wzgląd na prace sprzętu budowlanego używanego na budowie. Stosowany sprzęt nie może powodować zniszczeń w środowisku naturalnym. Opłaty i kary za przekroczenia norm, określonych w odpowiednich przepisach dotyczących środowiska, obciążają Wykonawcę;
− podejmować wszystkie uzasadnione kroki zmierzające do stosowania przepisów i norm dotyczących ochrony środowiska na terenie budowy oraz będzie unikał uszkodzeń lub uciążliwości dla osób lub własności prywatnej i społecznej, a wynikających ze skażenia środowiska, hałasu lub innych przyczyn powstałych w następstwie jego sposobu działania;
− wszystkie skutki ujawnione po okresie realizacji robót, a wynikające z zaniedbań w czasie realizacji robót, obciążają Wykonawcę.
Materiały szkodliwe dla otoczenia
Materiały, które w sposób trwały są szkodliwe dla otoczenia, nie będą dopuszczone do użycia. Nie wolno stosować materiałów wywołujących szkodliwe promieniowanie o natężeniu większym od dopuszczalnego. Wszystkie materiały użyte do robót muszą mieć świadectwa dopuszczenia do stosowania wydane przez uprawnioną jednostkę, jednoznacznie określające brak szkodliwego oddziaływania tych materiałów na środowisko.
Jeżeli Wykonawca użył materiałów szkodliwych dla otoczenia za zgodą Inwestora, a ich użycie spowodowało jakiekolwiek zagrożenie dla środowiska, to konsekwencje tego poniesie Inwestor. Utylizacja materiałów szkodliwych pochodzących z demontażu należy do Wykonawcy.
Ochrona przeciwpo arowa.
ż
Wykonawca będzie przestrzegać przepisów ochrony przeciwpożarowej.
Sprawny sprzęt przeciwpożarowy, wymagany przez odpowiednie przepisy, Wykonawca rozmieści na terenie budowy, w pomieszczeniach biurowych i magazynowych oraz przy maszynach i w pojazdach mechanicznych. Materiały łatwopalne będą składane w sposób zgodny z odpowiednimi przepisami i zabezpieczone przed dostępem osób trzecich.
Prace pożarowo niebezpieczne wykonywane będą na zasadach uzgodnionych z przedstawicielami użytkownika nieruchomości.
Wykonawca będzie odpowiedzialny za wszystkie straty powodowane pożarem wywołanym jego działalnością przy realizacji robót przez personel Wykonawcy.
Wykonawca odpowiadać będzie za straty spowodowane przez pożar wywołany przez osoby trzecie powstały w wyniku zaniedbań w zabezpieczeniu budowy i materiałów niebezpiecznych.
Bezpieczeństwo i higiena pracy (bhp.)
Podczas realizacji robót Wykonawca przestrzegać będzie przepisów dotyczących bhp. W szczególności Wykonawca ma obowiązek zadbać, aby personel nie wykonywał pracy w warunkach niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia oraz nie spełniających odpowiednich wymagań sanitarnych.
Wykonawca zapewni i będzie utrzymywał wszelkie urządzenia zabezpieczające, socjalne oraz sprzęt i odpowiednią odzież dla ochrony życia i zdrowie osób zatrudnionych na budowie oraz dla zapewnienia bezpieczeństwa publicznego. Uznaje się, że wszystkie koszty związane z wypełnieniem wymagań określonych powyżej nie podlegają odrębnej zapłacie i są uwzględnione w cenie kosztorysowej.
Ograniczenie obciążeń osi pojazdów
Wykonawca stosować się będzie do ustawowych ograniczeń obciążenia na oś przy transporcie materiałów i wyposażenia na i z terenu robót. Uzyska on wszelkie niezbędne zezwolenia od władz co do przewozu nietypowych wagowo ładunków i w sposób ciągły będzie o każdym takim przewozie powiadamiał Inspektora Nadzoru. Pojazdy i ładunki powodujące nadmierne obciążenie osiowe nie będą dopuszczone na świeżo ukończony fragment budowy w obrębie terenu budowy i Wykonawca będzie odpowiadał za naprawę wszelkich robót w ten sposób uszkodzonych, zgodnie z poleceniami Inspektora Nadzoru.
WYMAGANIA DOTYCZĄCE MATERIAŁÓW, SPRZĘTU I TRANSPORTU.
Materiały
Akceptowanie użytych materiałów
Przed zaplanowanym wykorzystaniem jakichkolwiek materiałów przeznaczonych do robót Wykonawca przedstawi szczegółowe informacje dotyczące proponowanego źródła wytwarzania, zamawiania oraz odpowiednie świadectwa badania jakości w celu zatwierdzenia przez Inspektora nadzoru inwestorskiego. Zatwierdzenie jednego materiału z danego źródła nie oznacza automatycznego zatwierdzenia pozostałych materiałów z tego źródła.
Wykonawca zobowiązany jest do prowadzenia badań w celu udokumentowania, że materiały uzyskane z dopuszczalnego źródła w sposób ciągły spełniają wymagania ST w czasie prowadzenia robót.
Jeżeli materiały z akceptowanego źródła są niejednorodne lub nie zadawalającej jakości, Wykonawca powinien zmienić źródło zaopatrywania w materiały.
Materiały wykończeniowe stosowane na płaszczyznach widocznych z jednego miejsca powinny być z tej samej partii materiału w celu zachowania tych samych właściwości kolorystycznych w czasie całego procesu eksploatacji.
Pozyskiwanie materiałów miejscowych
Wykonawca odpowiada za uzyskanie pozwoleń od właścicieli i odnośnych władz na pozyskanie materiałów z jakichkolwiek źródeł miejscowych włączając w to źródła wskazane Inspektora Nadzoru i jest zobowiązany dostarczyć Inspektorowi Nadzoru wymagane dokumenty przed rozpoczęciem eksploatacji źródła.
Wykonawca przedstawi dokumentację zawierającą raporty z badań terenowych i laboratoryjnych oraz proponowaną przez siebie metodę wydobycia i selekcji do zatwierdzenia Inspektorowi Nadzoru.
Wykonawca ponosi odpowiedzialność za spełnienie wymagań ilościowych i jakościowych materiałów z jakiegokolwiek źródła.
Wariantowe stosowanie materiałów
Jeśli dokumentacja projektowa lub ST przewidują możliwość wariantowego zastosowania rodzaju materiału w wykonywanych robotach, Wykonawca powiadomi Inspektora Nadzoru o swoim zamiarze przed użyciem tego materiału. Wybrany i zaakceptowany rodzaj materiału nie może być później zmieniany bez zgody Inspektora Nadzoru.
Materiały nie odpowiadające wymaganiom
Materiały nie odpowiadające wymaganiom zostaną przez Wykonawcę wywiezione z terenu budowy. Wbudowanie materiałów bez akceptacji Inspektora nadzoru inwestorskiego Wykonawca wykonuje na własne ryzyko licząc się z tym, że roboty nie zostaną przyjęte i nie będą zapłacone.
Inspekcja wytwórni materiałów i elementów
Wytwórnie materiałów i elementów, zarówno przed jak i po akceptacji Inspektora nadzoru inwestorskiego, mogą być kontrolowane w celu sprawdzenia zgodności stosowanych metod produkcyjnych z wymaganiami ST.
W czasie przeprowadzania inspekcji należy zapewnić:
− wolny dostęp, w dowolnym czasie, do tych części wytwórni, gdzie odbywa się proces
− współpracę i pomoc Wykonawcy,
produkcji materiałów przeznaczonych do wbudowania na terenie budowy.
Przechowywanie i składowanie materiałów
Wykonawca zapewni, aby tymczasowo składowane materiały, (do czasu, gdy będą one potrzebne do wbudowania) były zabezpieczone przed zniszczeniem, zachowały swoją jakość i właściwości oraz były dostępne do kontroli przez Inspektora nadzoru inwestorskiego. Przechowywanie materiałów musi się odbywać na zasadach i w warunkach odpowiednich dla danego materiału oraz w sposób skutecznie zabezpieczający przed dostępem osób trzecich.
Wszystkie miejsca czasowego składowania materiałów powinny być po zakończeniu robót doprowadzone przez Wykonawcę do ich pierwotnego stanu.
Sprzęt
Wykonawca jest zobowiązany do używania jedynie takiego sprzętu, który nie spowoduje niekorzystnego wpływu na jakość wykonywanych robót i będzie gwarantować przeprowadzenie robót, zgodnie z zasadami określonymi w PB i ST.
W przypadku braku ustaleń w wymienionych dokumentach, zasady pracy sprzętu powinny być uzgodnione i zaakceptowane przez inspektora nadzoru inwestorskiego.
Sprzęt należący do Wykonawcy lub wynajęty do wykonania robót musi być utrzymany w dobrym stanie technicznym i w gotowości do pracy.
Wykonawca dostarczy, na żądanie, Inspektorowi nadzoru inwestorskiego kopie dokumentów potwierdzających dopuszczenie sprzętu do użytkowania, tam gdzie jest to wymagane przepisami. Jeżeli przewiduje się możliwość wariantowego użycia sprzętu przy wykonywanych robotach, Wykonawca powiadomi Inspektora nadzoru inwestorskiego o swoim zamiarze wyboru i uzyska jego akceptację.
Wybrany sprzęt po akceptacji, nie może być później zmieniany bez zgody Inspektora.
Transport
Wykonawca jest zobowiązany do stosowania jedynie takich środków transportu, które nie wpłyną niekorzystnie na jakość wykonywanych robót i na właściwości przewożonych materiałów.
Wykonawca będzie usuwał, na bieżąco wszelkie zanieczyszczenia spowodowane jego pojazdami na drogach publicznych i na dojazdach na teren budowy.
WYMAGANIA DOTYCZĄCE WYKONANIA ROBÓT
Ogólne zasady wykonania robót
Wykonawca odpowiedzialny jest za prowadzenie robót zgodne z umową oraz za jakość stosowanych materiałów i wykonywanych robót, za ich zgodność z PB, wymaganiami ST oraz poleceniami Inspektora nadzoru inwestorskiego.
Wykonawca ponosi odpowiedzialność za dokładne wyznaczenie wysokości wszystkich elementów konstrukcji zgodnie z wymiarami i rzędnymi określonymi w PB lub przekazanymi przez Inspektora nadzoru inwestorskiego.
Następstwa jakiegokolwiek błędu spowodowanego przez Wykonawcę w wytyczeniu i wyznaczaniu robót zostaną, jeśli wymagać tego będzie Inspektor Nadzoru, poprawione przez Wykonawcę.
Sprawdzenie wytyczenia robót lub wyznaczenia wysokości przez Inspektor Nadzoru nie zwalnia Wykonawcy od odpowiedzialności za ich dokładność.
Decyzja i polecenie Inspektora nadzoru inwestorskiego
Decyzje Inspektora dotyczące akceptacji lub odrzucenia materiałów i elementów robót będą oparte na wymaganiach sformułowanych w umowie, PB, ST, PN, innych normach i instrukcjach.
Inspektor jest upoważniony do inspekcji wszystkich robót i kontroli wszystkich materiałów dostarczonych na budowę lub na niej produkowanych.
KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT.
Zasady kontroli jakości i robót
Wykonawca odpowiedzialny jest za pełną kontrolę robót i jakości materiałów. Wykonawca zapewni odpowiedni system kontroli obejmujący personel, laboratorium, sprzęt, zaopatrzenie i wszystkie urządzenia niezbędne do prowadzenia kontroli robót. Minimalne wymagania co do zakresu badań i ich częstotliwości są określone w ST i normach koniecznych, do wykonania robót zgodnie z PB.
Pobieranie próbek
Próbki będą pobierane losowo. Zaleca się stosowanie statystycznych metod pobierania próbek, opartych na zasadzie, że wszystkie jednostkowe elementy produkcji mogą być z jednakowym prawdopodobieństwem wytypowane do badań.
Inspektor Nadzoru będzie mieć zapewnioną możliwość udziału w pobieraniu próbek.
Na zlecenie Inspektora Nadzoru Wykonawca będzie przeprowadzać dodatkowe badania tych materiałów, które budzą wątpliwości co do jakości, o ile kwestionowane materiały nie zostaną przez Wykonawcę usunięte lub ulepszone z własnej woli. Koszty tych dodatkowych badań pokrywa Wykonawca tylko w przypadku stwierdzenia usterek; w przeciwnym przypadku koszty te pokrywa Zamawiający.
Pojemniki do pobierania próbek będą dostarczone przez Wykonawcę i zatwierdzone przez Inspektora Nadzoru. Próbki dostarczone przez Wykonawcę do badań wykonywanych przez Zamawiającego będą odpowiednio opisane i oznakowane, w sposób zaakceptowany przez Inspektora Nadzoru.
Badania i pomiary
Wszystkie badania i pomiary będą przeprowadzane zgodnie z wymaganiami norm i instrukcji. Przed przystąpieniem do pomiarów lub badań. Wykonawca powiadomi Inspektora o rodzaju, miejscu i terminie pomiaru lub badania.
Po wykonaniu pomiaru lub badania Wykonawca przedstawi na piśmie ich wyniki do akceptacji przez Inspektora. Wyniki przechowywane będą na terenie budowy i okazywane na każde żądanie Inspektora nadzoru.
Raporty z badań
Wykonawca będzie przekazywać Zamawiającemu kopie raportów z wynikami badań jak najszybciej, nie później jednak niż w terminie określonym w programie zapewnienia jakości.
Wyniki badań (kopie) będą przekazywane Zamawiającemu na formularzach według dostarczonego przez niego wzoru lub innych, przez niego zaaprobowanych.
Badania prowadzone przez Inspektora nadzoru inwestorskiego
Inspektor będzie oceniać zgodność materiałów i robót z wymaganiami ST na podstawie wyników dostarczonych przez Wykonawcę. Jeżeli wyniki tych badań wykażą, że raporty Wykonawcy nie są wiarygodne, to Inspektor zleci przeprowadzenie powtórnych lub dodatkowych badań.
W przypadku powtarzania się niewiarygodności w prowadzeniu badań przez Wykonawcę, Inspektor może wprowadzić stały, niezależny nadzór nad badaniami.
Atesty jakości materiałów i urządze
ń
Przed wykonaniem badań jakości materiałów przez Wykonawcę, Inspektor może dopuścić do użycia materiały posiadające atest producenta stwierdzający ich pełną zgodność z warunkami podanymi w ST. W przypadku materiałów, dla których atesty są wymagane przez ST, każda partia materiału dostarczona na budowę winna posiadać atest określający w sposób jednoznaczny jej cechy.
Produkty przemysłowe muszą posiadać atesty wydane przez producenta, poparte w razie potrzeby wynikami wykonanych przez niego badań. Kopie wyników tych badań będą dostarczone przez Wykonawcę Inspektorowi. Materiały posiadające atesty, a urządzenia ważne legalizacje, mogą być badane w dowolnym czasie.
Atesty i legalizacje przechowywane będą na terenie budowy i okazywane Inspektorowi na każde żądanie.
Dokumenty budowy
Dziennik budowy
Dziennik budowy jest wymaganym dokumentem prawnym obowiązującym Inwestora i Wykonawcę w okresie trwania budowy. Obowiązek prowadzenia dziennika budowy spoczywa na Wykonawcy.
Zapisy w dzienniku budowy będą dokonywane na bieżąco i będą dotyczyć przebiegu robót, stanu bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz technicznej i ekonomicznej strony budowy. Każdy zapis w dzienniku budowy będzie opatrzony datą jego dokonania, podpisem osoby, która dokonała zapisu, z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Zapisy będą czytelne, dokonywane trwałą techniką, w porządku chronologicznym, bezpośrednio jeden po drugim, bez przerw.
Załączone do dziennika budowy protokoły i inne dokumenty będą oznaczone kolejnym numerem załącznika, opatrzone datą i podpisem Wykonawcy oraz Inspektora.
Do dziennika budowy należy wpisywać w szczególności:
− datę przyjęcia placu budowy,
− datę przyjęcia i zakres obowiązków osób funkcyjnych na budowie,
− datę rozpoczęcia robót,
− terminy rozpoczęcia i zakończenia poszczególnych elementów robót,
− uzgodnienie przez Inspektora harmonogramów robót,
− przebieg robót, trudności i przeszkody w ich prowadzeniu, okresy i przyczyny przerw w robotach,
− daty wstrzymania robót z podaniem przyczyn ich wstrzymania,
− uwagi i polecenia Inspektora,
− zgłoszenia i daty odbioru robót zanikających, ulegających zakryciu, częściowych i końcowych odbiorów robót,
− stan pogody i temperatury powietrza w okresie wykonywania robót podlegających ograniczeniom lub wymaganiom szczególnym w związku z warunkami klimatycznymi,
− wyjaśnienia, uwagi i propozycje Wykonawcy,
− zgodność rzeczywistych warunków geotechnicznych z ich opisem w PB,
− dane dotyczące jakości materiałów oraz wyniki przeprowadzonych badań z podaniem autora badań
− dane dotyczące sposobu zabezpieczenia robót,
− wyniki prób poszczególnych elementów budowli z podaniem kto je prowadził,
Propozycje, uwagi i wyjaśnienia Wykonawcy, wpisane do dziennika budowy będą przedstawione Inspektorowi do akceptacji.
− inne istotne informacje o przebiegu robót.
Decyzje Inspektora wpisane do dziennika budowy Wykonawca podpisuje z uzasadnieniem stanowiska ich przyjęcia.
Wpis projektanta do dziennika budowy obliguje Inspektora i Wykonawcę do ustosunkowania się do jego treści.
Księga obmiaru robót.
Nie jest wymagana, ale jej założenia może zażądać Inspektor nadzoru w przypadku robót o dużym stopniu skomplikowania. Księga obmiaru robót będzie wtedy jedynie dokumentem kontrolnym. Nie stanowi ona podstawy do zapłaty za wykonane roboty. Podstawą do wystawienia faktury będzie załączony oryginał protokołu odbioru poszczególnych elementów potwierdzony przez Inspektora w oparciu o procentowe zaawansowanie robót.
Obmiary wykonanych robót prowadzi się w jednostkach przyjętych w ST.
Księga obmiaru robót zawiera karty obmiaru robót z:
− podstawą wyceny i opisem robót,
− numerem kolejnym karty,
− ilością przedmiarową robót,
− obmiarem przeprowadzonym zgodnie z zasadami ST,
− datą obmiaru,
− ilością robót wykonanych od początku budowy.
Księga obmiaru robót (jeśli będzie wymagana) musi być przedstawiona Inspektorowi do sprawdzenia po wykonaniu robót, ale przed ich zakryciem.
Dokumenty laboratoryjne
Atesty materiałów, orzeczenia o jakości materiałów, recepty robocze i wyniki badań sporządzone przez Wykonawcę będą stanowić załącznik do protokołu odbioru.
Pozostałe dokumenty budowy
Do dokumentów budowy zalicza się także:
,
− decyzję o pozwoleniu na budowę
− harmonogram budowy,
− protokół przekazania placu budowy,
− umowy cywilnoprawne z osobami trzecimi i inne umowy cywilnoprawne,
− protokóły odbioru robót,
,
− protokóły z narad i ustaleń
− korespondencja na budowie.
− dowody przekazania materiałów z demontażu, dowody utylizacji materiałów z demontaż podlegające utylizacji,
Przechowywanie dokumentów budowy
Dokumenty budowy będą przechowywane na budowie w miejscu odpowiednio zabezpieczonym.
Zaginięcie któregokolwiek z dokumentów spowoduje jego natychmiastowe odtworzenie w formie przewidzianej prawem.
Dokumenty budowy będą zawsze dostępne dla Inspektora i przedstawiane na życzenie Inwestora.
OBMIAR ROBÓT.
Ogólne zasady obmiaru robót
Obmiar robót będzie odzwierciedlał faktyczny zakres wykonywanych robót zgodnie z PB i ST, w jednostkach ustalonych w kosztorysie ofertowym.
Obmiaru robót dokonuje Wykonawca po powiadomieniu Inspektora nadzoru o zakresie obmierzanych robót i terminie obmiaru, co najmniej na trzy dni przed terminem obmiaru.
Wyniki obmiaru wpisywane będą do Księgi obmiaru robót. Jakikolwiek błąd lub przeoczenie (opuszczenie) nie zwalnia Wykonawcy od obowiązku ukończenia wszystkich robót. Błędne dane zostaną poprawione wg ustaleń Inspektora dostarczonych Wykonawcy na piśmie.
Obmiar gotowych robót będzie przeprowadzony z częstością wymaganą do umownych płatności.
Urządzenia i sprzęt pomiarowy,
Do pomiaru używane będą tylko sprawne narzędzia pomiarowe, posiadające czytelną skalę jednoznacznie określającą wykonany pomiar.
t
Urządzenia i sprzęt pomiarowy zostaną dostarczone przez Wykonawcę. Jeżeli urządzenia te lub sprzę wymagają badań atestujących to Wykonawca będzie posiadać ważne świadectwa legalizacji.
Wszystkie urządzenia pomiarowe będą przez Wykonawcę utrzymywane w dobrym stanie, w całym okresie trwania robót.
Czas przeprowadzania obmiaru
Obmiary będą przeprowadzane przed ostatecznym odbiorem robót, a także w przypadku występowania dłuższych przerw w robotach oraz w przypadku zmiany Wykonawcy.
Wykonywanie obmiaru robót
Roboty pomiarowe do obmiaru oraz nieodzowne obliczenia wykonywane będą w sposób zrozumiały i jednoznaczny. Wykonany obmiar robót zawierać będzie:
− ilość przedmiarową robót (z kosztorysu ofertowego),
− podstawę wyceny i opis robót,
− datę obmiaru,
u
− miejsce obmiaru przez podanie: nr pomieszczenia, nr detalu, elementu, wykonanie szkicu pomocniczego,
− obmiar robót z podaniem składowych obmiaru w kolejności: długość x szerokość x głębokość x wysokość x ilość = wynik obmiaru,
− dane osoby sporządzającej obmiaru.
− ilość robót wykonanych od początku budowy,
ODBIÓR ROBÓT
Rodzaje odbiorów
Roboty podlegają następującym odbiorom robót, dokonywanym przez Inspektora:
− odbiorowi częściowemu, elementów robót,
− odbiorowi robót zanikających,
− odbiorowi końcowemu, ostatecznemu,
Odbiór robót zanikających i ulegających zakryciu
− odbiorowi pogwarancyjnemu.
Odbiór robót zanikających i ulegających zakryciu polega na finalnej ocenie ilości i jakości wykonywanych robót, które w dalszym procesie realizacji ulegną zakryciu.
Odbioru robót dokonuje Inspektor.
Gotowość danej części robót zgłasza Wykonawca wpisem do dziennika budowy i jednoczesnym powiadomieniem Inspektora. Odbiór przeprowadzony będzie niezwłocznie, wpisem do dziennika budowy i powiadomieniem o tym także Inspektora.
Odbiór częściowy
Odbiór częściowy polega na ocenie ilości i jakości wykonanych części robót.
Odbioru robót dokonuje Inspektor.
Gotowość danej części robót do odbioru zgłasza Wykonawca wpisem do dziennika budowy z jednoczesnym powiadomieniem Inspektora. Odbiór przeprowadzony będzie niezwłocznie, wpisem do dziennika budowy i powiadomienia o tym fakcie Inspektora.
Odbiór ostateczny (końcowy)
Odbiór ostateczny polega na finalnej ocenie rzeczywistego wykonania robót w odniesieniu do ich ilości, jakości i wartości. Całkowite zakończenie robót oraz gotowość do odbioru ostatecznego będzie stwierdzona przez Wykonawcę wpisem do dziennika budowy z bezzwłocznym powiadomieniem na piśmie o tym fakcie Inspektora.
Osiągnięcie gotowości do odbioru musi potwierdzić wpisem do dziennika budowy Inspektor nadzoru inwestorskiego. Wykonawca przekaże Inspektorowi nadzoru kompletny operat kolaudacyjny, Inwestor powiadomi pisemnie Wykonawcę o dacie rozpoczęcia odbioru i składzie powołanej komisji kolaudacyjnej. Rozpoczęcie prac komisji nastąpi nie później niż przed upływem terminu określonego w umowie.
Komisja odbierająca roboty dokona ich oceny jakościowej na podstawie przedłożonych dokumentów, wyników badań i pomiarów, oceny wizualnej oraz zgodności wykonania robót z PB, PN i ST. W toku odbioru ostatecznego komisja zapozna się z realizacją robót, zwłaszcza w zakresie wykonania robót uzupełniających i robót poprawkowych.
Odbiór pogwarancyjny
Odbiór pogwarancyjny polega na ocenie wykonanych robót związanych z usunięciem wad stwierdzonych przy odbiorze ostatecznym i zaistniałych w okresie gwarancyjnym. Odbiór pogwarancyjny będzie dokonany na podstawie oceny wizualnej obiektu z uwzględnieniem zasad odbioru ostatecznego i zapisów umowy.
Dokumenty odbioru ostatecznego
Podstawowym dokumentem do dokonania odbioru ostatecznego robót jest protokół odbioru ostatecznego sporządzony wg wzoru ustalonego przez Inwestora.
Do odbioru ostatecznego Wykonawca jest zobowiązany przygotować operat kolaudacyjny zawierający:
− Dziennik budowy – oryginał i kopię.
− PB powykonawczy z naniesionymi zmianami wykonawczymi.
− Obmiar robót (jeśli wymagany)
− Wyniki pomiarów kontrolnych
− Dokumenty potwierdzające legalizację wbudowanych urządzeń
− Protokóły prób i badań
− Atesty jakościowe wbudowanych materiałów.
− Sprawozdania techniczne z prób ruchowych.
.
− Rozliczenie z demontażu.
.
− Protokóły odbioru robót zanikających.
− Wykaz wbudowanych urządzeń i przekazywanych instrukcji obsługi.
− Oświadczenia osób funkcyjnych na budowie wymagane Prawem Budowlanym.
− Wykaz przekazywanych kluczy.
− Inne dokumenty wymagane przez Inwestora.
Wszystkie zarządzone przez komisję roboty poprawkowe lub uzupełniające będą zestawione wg wzoru ustalonego przez Inwestora, wykonane i zgłoszone pismem przez Wykonawcę do odbioru w terminie ustalonym przez komisję.
PODSTAWY PŁATNOŚCI
Ustalenia ogólne
Zgodnie z wytycznymi Inwestora do STWOiR, szczegóły rozliczenia Wykonawcy z Inwestorem regulują zapisy umowy.
Opis sposobu rozliczenia robót tymczasowych i prac towarzyszących
Zasady i podstawy płatności są szczegółowo sprecyzowane w postanowieniach Umowy. O ile w Umowie nie postanowiono inaczej, podstawą płatności jest obmierzona ilość Robót wykonanych przez Wykonawcę. Do obmierzonych ilości zastosowanie będą miały Ceny Jednostkowe podane przez Wykonawcę za jednostkę obmiarową danej pozycji Kosztorysu Ofertowego. Dla pozycji wycenionych ryczałtowo zastosowanie będzie miała Cena Ryczałtowa podana przez Wykonawcę w danej pozycji. Cena Jednostkowa lub Cena Ryczałtowa będzie uwzględniać wszystkie czynności, wymagania i badania składające się na wykonanie danej pozycji, określone dla tej Roboty w ST i w Dokumentacji Projektowej.
Ceny Jednostkowe i Ceny Ryczałtowe będą obejmować w szczególności:
a) robociznę bezpośrednią wraz z towarzyszącymi kosztami,
b) wartość zużytych materiałów wraz z kosztami ich zakupu, magazynowania, ewentualnych ubytków i transportu na Teren Budowy,
c) wartość pracy sprzętu wraz z kosztami jednorazowymi (sprowadzenie sprzętu na Teren Budowy i z powrotem, montaż i demontaż na stanowisku pracy),
d) koszty pośrednie, w skład których wchodzą: płace personelu i kierownictwa budowy, pracowników nadzoru i laboratorium (w tym m.in. koszty dotyczące oznakowania Robót, wydatki dotyczące bhp, usługi obce na rzecz budowy, ekspertyzy dotyczące wykonanych Robót, ubezpieczenia oraz koszty zarządu przedsiębiorstwa Wykonawcy),
e) zysk kalkulacyjny zawierający ewentualne ryzyko Wykonawcy z tytułu innych wydatków mogących wystąpić w czasie realizacji Robót oraz w okresie gwarancyjnym.
W cenie robót podstawowych należy ująć koszt wykonania wszelkich innych robót pomocniczych niezbędnych do wykonania robót podstawowych
PRZEPISY ZWIĄZANE
− Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 z późniejszymi zmianami)
− Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26.06.2002r. w sprawie dziennika budowy montażu i rozbiórki tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia (Dz.U. z 2002r.Nr 108, poz. 953).
− Ustawa z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000r.Nr 71, poz. 838 z późniejszymi zmianami)
− Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003r. w sprawie bezpieczeństwa pracy i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. z 2003r.Nr 47, poz. 401)
− Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004r w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego.
− „Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlano-montażowych" Arkady, Warszawa 1997
− Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003r. w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. (Dz. U. 120, poz. 1126)
− Ustawa o wyrobach budowlanych z dnia 16 kwietnia 2004 (Dz.U.04.92.881).
ST – 01 ROBOTY ROZBIÓRKOWE
KOD CPV 45111100-9 Roboty Rozbiórkowe
1 WSTĘP
1.1 Przedmiot SST
Przedmiotem niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót rozbiórkowych związanych z wykonaniem zadania
1.2 Zakres stosowania SST
Szczegółowa specyfikacja techniczna jest dokumentem będącym podstawą do udzielenie zamówienia i zawarcia umowy na wykonanie zadania.
1.3 Określenia podstawowe
Rozbiórka demontażowa - prace polegające na oddzieleniu całych, dających się odrębnie utylizować, elementów rozbieranego obiektu.
Rozbiórka dewastacyjna - prace polegające na zburzeniu i rozdrobnieniu elementów obiektu bez wyodrębnienia jego składników nadających się do utylizacji.
Odpady – każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć lub do ich pozbycia jest obowiązany.
Opłata składowiskowa - ponoszona przez Wykonawcę opłata z tytułu zdeponowania na Składowisku odpadów gruzu lub ziemi.
Wywóz odpadów - transport na składowisko wskazane przez Zamawiającego.
Wywóz surowców wtórnych - transport dających się do przetworzenia elementów na składowisko (np. złomu)
1.4 Zakres robot objętych SST
Ustalenia zawarte w niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej dotyczą zasad prowadzenia robot w czasie budowy i obejmują rozbiórkę obiektów:
− Rozebranie ścianek działowych z cegieł na zaprawie cementowo-wapiennej
− Rozebranie posadzki z tworzyw sztucznych
− Rozbiórka ścianek z płyt gipsowo-kartonowych
− Demontaż rolet
− Zbicie glazury
− Rozbiórka urządzeń sanitarnych
− Rozbiórka zabudów grzejnikowych
− Wykucie z muru stolarki drzwiowej
− Rozbiórka podokienników wewnętrznych
− Demontaż stolarki okiennej i drzwiowej
− Wywiezienie i utylizacja gruzu i złomu.
− Demontaż nadproży
2. MATERIAŁY
Nie występuje
3. SPRZĘT
3.1. Sprzęt do robót rozbiórkowych
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w ST „Wymagania ogólne".
Roboty zwi
ą
zane z rozbiórk
ą
b
ę
d
ą
wykonywane r
ę
cznie i mechanicznie.
Cały sprzęt potrzebny na placu budowy zostanie dostarczony przez Wykonawcę, włącznie z ewentualnymi rusztowaniami, podnośnikami i oświetleniem. Wykonawca powinien posługiwać się sprzętem zapewniającym spełnienie wymogów jakościowych, ilościowych i wymogów bezpieczeństwa. Zastosowany przy prowadzeniu robót sprzęt nie może powodować uszkodzeń pozostałych, nierozbieranych elementów.
Wykonawca jest zobowiązany do używania jedynie takiego sprzętu, który nie spowoduje niekorzystnego wpływu na środowisko i jakość wykonywanych robót.
Przypomina się o ograniczeniach w stosowaniu urządzeń o wysokim poziomie hałasu. Urządzenia takie, jak hydrauliczne młoty do kruszenia, mogą być używane tylko przy spełnieniu określonych warunków.
Sprzęt i narzędzia zmechanizowane powinny być montowane, eksploatowane i obsługiwane zgodnie z instrukcją producenta oraz spełniać wymagania określone w przepisach dotyczących systemu oceny zgodności. Powinny być utrzymywane w stanie zapewniającym ich sprawne działanie, stosowane do prac, do jakich zostały przeznaczone i obsługiwane przez przeszkolone osoby.
4. TRANSPORT
Do transportu gruzu z budynku należy stosować kosze zsypowe wraz z konstrukcją wsporczą zabezpieczającą stolarkę okienną oraz elewację budynku przed zniszczeniem. Do transportu stosować samochody samowyładowcze i sprzęt ręczny np. taczki.
Wykonawca ma obowiązek zorganizowania transportu z uwzględnieniem wymogów bezpieczeństwa. Jakiekolwiek skutki prawne, wynikające z niedotrzymania wymienionych powyżej warunków obciążają Wykonawcę. Zwiększenie odległości transportu ponad wartości zatwierdzone nie może być podstawą roszczeń Wykonawcy, dotyczących dodatkowej zapłaty za transport, o ile zwiększone odległości nie zostały wcześniej zaakceptowane na piśmie przez Inspektora.
5. WYKONANIE ROBÓT
5.1 Roboty rozbiórkowe
Roboty prowadzić zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 06.02.2003r. (Dz.U. Nr 47 poz. 401) w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych.
Wykonawca:
- Wskaże kierownika rozbiórki,
- Uzgodni sposób transportu gruzu z rozbiórki z budynku,
- Uzgodni drogę wywozu gruzu z terenu budowy,
- Uzgodni godziny prac rozbiórkowych ,
- Zapewni ochronę sprzętu pozostawionego po dniu pracy na terenie rozbiórki.
- Uzgodni rodzaj pojazdów przewożących materiały rozbiórkowe po drogach publicznych,
Zagospodarowanie placu budowy:
− Ogrodzenie terenu budowy,
− Wykonanie wszystkich niezbędnych podłączeń mediów dla prawidłowego funkcjonowania budowy
− Wydzielenie placu dla samochodów i kontenerów biorących udział w wywozie materiałów.
− Zabezpieczenie drzew przed uszkodzeniem
Kolejność rozbiórek:
− Odcięcie energii elektrycznej i innych instalacji,
− Demontaż pozostałych elementów obiektu,
− Demontaż elementów stalowych,
Kierownik robót rozbiórkowych i zatrudnieni pracownicy powinni posiadać niezbędne kwalifikacje i doświadczenie w prowadzeniu tego typu robót.
Elementy betonowe, żelbetowe i ściany rozebrać ręcznie lub mechanicznie. Należy szczególną uwagę zwrócić na to, żeby usunięcie jednego elementu nie spowodowało nieprzewidzianego spadania lub zawalenia się innego. W celu zapobieżenia wyżej wymienionej sytuacji należy zastosować odpowiednie podstemplowanie. Materiały posegregować i odnieść lub odwieźć na miejsce składowania.
Na czas prowadzenia prac rozbiórkowych należy przygotować tymczasowe stanowisko gruzu, stali oraz innych materiałów. Materiały z rozbiórki powinny być składowane w miejscu wyrównanym do poziomu. Gromadzenie gruzu na stropach, balkonach, klatkach schodowych i innych konstrukcyjnych częściach obiektu jest zabronione. Materiały pylące i inne, które może rozwiewać wiatr należy przykryć plandekami lub siatką.
Przy składowaniu materiałów z rozbiórki odległość stosów nie powinna być mniejsza niż:
− 5,00m – od stałego stanowiska pracy.
− 0,75m – od ogrodzenia i zabudowań,
Między stosami, pryzmami lub pojedynczymi elementami należy pozostawić przejścia o szerokości co najmniej 1 m oraz przejazdy o szerokości odpowiadającej gabarytowi naładowanych środków transportowych i powiększonej:
− 2m przy ruchu jednokierunkowym i o 3 m przy ruchu dwukierunkowym środków poruszanych siłą mechaniczną,
− 0,6 m przy ruchu jednokierunkowym oraz o 0,9 m przy ruchu dwukierunkowym środków poruszanych przy pomocy siły ludzkiej.
Elementy nadające się do odzysku w ramach inwestycji będą przechowywane w miejscu krytym.
Przechowywanie gruzu
Elementy do odzysku w ramach inwestycji będą przechowywane w miejscu krytym.
Wywóz gruzu
Gruz będzie wywożony w miarę postępowania robót rozbiórkowych. Gruz będzie ładowany na samochody ciężarowe dojeżdżające do obiektu na terenie budowy i wywożony na autoryzowane wysypiska wskazane przez Zamawiającego.
Zasady ogólne kontroli jakości robót
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
Przed przystąpieniem do robót Wykonawca powinien sprawdzić prawidłowość wykonania robót pomiarowych i przygotowawczych i prowadzić systematyczne badania kontrolne dostarczając kopie ich wyników do Inspektora. Badania kontrolne należy wykonać w zakresie i z częstotliwością gwarantującą zachowanie wymagań dotyczących jakości robót.
7. OBMIAR ROBÓT
Ogólne zasady dotyczące podstaw obmiaru robót podano w ST „Wymagania ogólne" .
Obmiar robót rozbiórkowych określa ilość wykonanych robót zgodnie z postanowieniami umowy. Ilość robót oblicza się według sporządzonych z natury pomiarów z uwzględnieniem wymagań technicznych zawartych w niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej i projekcie wykonawczym. Jednostkami obmiarowymi dla rozbiórek jest 1 m3 wykonanych robót rozbiórkowych obejmujących poszczególne elementy wymienione w ST robót rozbiórkowych.
8. ODBIÓR ROBÓT
Ogólne zasady dotyczące odbioru robót rozbiórkowych podano w ST „Wymagania ogólne"
Do odbioru ostatecznego Wykonawca jest zobowiązany przygotować następujące dokumenty:
1. dokumentację projektową z naniesionymi zmianami oraz dodatkową, jeśli została sporządzona w trakcie realizacji umowy,
2. szczegółowe specyfikacje techniczne (podstawowe z dokumentów umowy i ew. uzupełniające lub zamienne),
3. recepty i ustalenia technologiczne,
4. dzienniki budowy
5. wyniki pomiarów kontrolnych oraz badań i oznaczeń laboratoryjnych,
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
Zgodnie z WYMAGANIAMI OGÓLNYMI.
Zgodnie z wytycznymi Inwestora do STWOiR, szczegóły rozliczenia Wykonawcy z Inwestorem regulują zapisy umowy.
* Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2002 r. Nr 106 poz. 1126) z późniejszymi zmianami.
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
* Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26.06.2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia (Dz. U. z 2002 r. Nr 108 poz. 953).
* Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. z 2003 r. Nr 48 poz. 401).
* Szczegółowe przepisy z zakresu warunków BHP przy robotach rozbiórkowych –Rozp. Min. Bud. i Przemysłu Mat. Bud. z dnia 28.03.72 – Dz. U. Nr. 13 poz. 93 z późniejszymi
zmianami.
* Ustawa z dnia 29 lipca 2005 o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw. Dz. U nr 175 poz.1485
* Ustawa z dnia 19 grudnia 2002 o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw. Dz. U nr 3 z dn 23 stycznia 2003.
* Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 o odpadach (Dz. U nr 62 poz. 627).
* Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2002 r. Nr 106 poz. 1126) z późniejszymi zmianami (ostatnia zmiana z 2003 r. Dz. U. Nr 80 poz. 718).
* Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. z 2003 r. Nr 48 poz. 401).
ST – 02 REMONT NADPROŻY
KOD CPV 45262690-4 Remont nadproży
1. WSTĘP
1.1. Przedmiot SST
Przedmiotem niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej wymagania dotyczące wykonania i odbioru montażu nadproży prefabrykowanych strunobetonowych.
1.2.Zakres stosowania SST.
Specyfikacja jest stosowana jako dokument przy przetargach i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót wymienionych w pkt. 1.1.
1.3.Zakres robót objętych SST. - montaż nadproża - wykonanie otworu
1.4.Określenia podstawowe.
Określenia podane w niniejszej SST są zgodne z ustawą Prawo budowlane, wydanymi do niej rozporządzeniami wykonawczymi, nomenklaturą Polskich Norm, aprobat technicznych, a mianowicie: - budowlane zwi zane z monta em nadpro y z elementów prefabrykowanych i wykonaniem otworu
ążż zgodnie z ustaleniami projektowymi,
− Wykonawca – osoba lub organizacja wykonująca ww. roboty budowlane,
− procedura – dokument zapewniający jakość, „jak, kiedy, gdzie i kto "? wykonuje i kontroluje poszczególne operacje robocze
– procedura może być zastąpiona przez normy, aprobaty techniczne i instrukcje,
− ustalenia projektowe
– ustalenia podane w dokumentacji technicznej zawierające dane opisujące przedmiot i wymagania jakościowe dla montażu nadproża stalowego.
1.5. Warunki organizacyjne
Przed przystąpieniem do robót wykonawcy oraz nadzór techniczny powinni się dokładnie zaznajomić z całością dokumentacji technicznej. Wszelkie ewentualne niejasności w sprawach dokumentacji należy wyjaśnić z autorami poszczególnych opracowań przed przystąpieniem do robót. Jakiekolwiek zmiany w dokumentacji technicznej mogą być wykonywane w trakcie wykonawstwa, tylko po uzyskaniu akceptacji Inspektora Nadzoru, a w przypadku zmian dotyczących zasadniczych elementów lub rozwiązań projektowych mogących mieć wpływ na nośność obiektów należy uzyskać dodatkową akceptację projektantów.
2. MATERIAŁY
2.1. Ogólne wymagania dotyczące materiałów, ich pozyskania i składowania podano w STWiOR „Wymagania ogólne
2.2 Zastosowane materiały Materiałami stosowanymi do wykonania robót będących tematem niniejszej specyfikacji są:
- nadproża prefabrykowane, strunobetonowe SNB 120SBN (wykonywane z betonu klasy C40/50 i zbrojone są splotami o średnicy 6,85 mm ze stali sprężającej o wytrzymałości na ściskanie równej 2060 MPa.)
- siatka Rabitza
- zaprawa cementowa
2.3. Ogólne wymagania dotyczące materiałów
Materiały takie jak belki powinny: być nowe i dostosowane do celu, któremu mają służyć, odpowiadać wymiarom i wymaganiom jakościowym określonym w normach lub świadectwu dopuszczenia do stosowania w budownictwie.
3. SPRZĘT
3.1. Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w STWiOR „Wymagania ogólne"
Sprzęt do osadzenia belek nadprożowych Wykonawca przystępujący do osadzenia belek nadprożowych, powinien wykazać się możliwością korzystania z elektronarzędzi i drobnego sprzętu budowlanego. Wykonawca dostarczy Inspektorowi nadzoru kopie dokumentów potwierdzających dopuszczenie sprzętu do użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem.
4. TRANSPORT
4.1. Ogólne wymagania dotyczące transportu podano w STWiOR „Wymagania ogólne"
Transport nadproży należy wykonać zgodnie z wymogami aktualnej normy. Środki transportu powinny zabezpieczać załadowane wyroby przed wpływami atmosferycznymi. Przy ruchu po drogach publicznych pojazdy muszą spełniać wymagania przepisów ruchu drogowego tak pod względem formalnym jak i rzeczowym. Wykonawca będzie usuwać na bieżąco, na własny koszt, wszelkie zanieczyszczenia spowodowane jego pojazdami na drogach publicznych oraz dojazdach do terenu budowy.
5. WYKONANIE ROBÓT
5.1 Osadzenie nadproża.
- Do montażu belek można przystąpić po podstemplowaniu przyległych do otworu części stropów obu pomieszczeń.
- Wykonać bruzdę z jednej strony ściany w celu umieszczenia pierwszej belki nadprożowej.
- Osadzić belkę na betonowych poduszkach betonowych, klinując belkę i zalewając wolną przestrzeń nad i za belką przy pomocy mieszanki cementowej.
- Przystąpić do montażu drugiej belki postępując jak w przypadku pierwszej belki.
- Długość oparcia belek nadproża - min. 10 cm.
- Belki owinąć siatką Rabitza i otynkować.
6. KONTROLA JAKOSCI ROBÓT
6.1. Ogólne zasady kontroli jakości robót podano w STWiOR„ Wymagania ogólne "
Wykonawca jest odpowiedzialny za pełną kontrolę jakości robót, materiałów i urządzeń. Wykonawca zapewni odpowiedni system i środki techniczne do kontroli jakości robót na terenie i poza placem budowy. Kontrola jakości materiałów wyjściowych polega na sprawdzeniu zaświadczeń o jakości i świadectw wystawionych przez producentów. Przy odbiorze materiałów sprawdzeniu podlegają podstawowe wymiary, stan powierzchni oraz znaki zgodności z normami. Sprawdzenie wymiarów należy przeprowadzić uniwersalnymi przyrządami pomiarowymi lub sprawdzianami. Sprawdzenie stanu powierzchni i wykończenia należy przeprowadzić wzrokowo w jasnym rozproszonym świetle z odległości nie mniejszej niż 50 cm, o ile normy przedmiotowe nie określają inaczej. W przypadkach wątpliwych i koniecznych powinny być wykonane badania laboratoryjne przed przekazaniem materiałów do produkcji elementów. Wszystkie badania i pomiary będą przeprowadzane zgodnie z wymaganiami Norm lub Aprobat Technicznych przez jednostki posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane. Kontrola jakości wykonania robót polega na zgodności wykonania robót z Dokumentacją Projektową, Specyfikacją Techniczną i poleceniami Inspektora nadzoru.
7. OBMIAR ROBÓT
7.1. Ogólne zasady obmiaru robót podano w STWiOR„ Wymagania ogólne ".
Długość nadproży oblicza się w metrach bieżących ułożonego nadproża. Wielkości obmiarowe nadproży określa się na podstawie dokumentacji projektowej z uwzględnieniem zmian zaakceptowanych przez Inspektora nadzoru i sprawdzonych w naturze.
8. ODBIÓR ROBÓT
8.1 Ogólne zasady odbioru robót podano w STWiOR„ Wymagania ogólne "
Odbiór jest potwierdzeniem wykonania robót zgodnie z postanowieniami Umowy oraz obowiązującymi Normami Technicznymi (PN, EN-PN). Celem odbioru jest protokolarne dokonanie finalnej oceny rzeczywistego wykonania robót w odniesieniu do ich ilości, jakości i wartości. Gotowość do odbioru zgłasza Wykonawca wpisem do dziennika budowy przedkładając Inspektorowi nadzoru do oceny i zatwierdzenia dokumentację powykonawczą robót. Przy odbiorze elementów metalowych wbudowanych powinny być sprawdzone:
- prawidłowość osadzenia elementu w konstrukcji budowlanej
- zgodność wbudowanego elementu z projektem
- inne, których sprawdzenie komisja odbioru uzna za niezb
ę
dne dla jako
ś
ci wykonanych robót
Roboty uznaje się za wykonane zgodnie z Dokumentacją Projektową, ST i wymaganiami Inwestora, jeżeli wszystkie badania kontrolne dały wyniki pozytywne. Podstawę odbioru robót powinny stanowić następujące dokumenty: dokumentacja techniczna, dziennik budowy, protokoły odbioru poszczególnych etapów robót, protokoły obioru materiałów i wyrobów, wyniki badań laboratoryjnych, ekspertyzy.
9. PODSTAWA PŁATNOSCI
Zgodnie z WYMAGANIAMI OGÓLNYMI.
Zgodnie z wytycznymi Inwestora do STWOiR, szczegóły rozliczenia Wykonawcy z Inwestorem regulują zapisy umowy.
10. PRZEPISY ZWIĄZANE 10.1. Normy
CPV 45450000-6 Wyposażenie
1. WSTĘP
1.1. Przedmiot SST
Przedmiotem niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej są wymagania dotyczące dostawy i montaż mebli stałych przewidzianych w dokumentacji projektowej do wbudowania na zadaniu.
1.2.Zakres stosowania SST
Szczegółowa specyfikacja techniczna jest stosowana, jako dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót wymienionych w pkt. 1.1.
Niniejsza specyfikacja przygotowano w oparciu o referencyjne materiały i technologie ujęte w projekcie. Odstępstwa od wymagań podanych w niniejszej specyfikacji mogą mieć miejsce pod warunkiem zachowania charakterystycznych parametrów jakościowych i technicznych oraz wyglądu przypominającego wyposażenie przewidziane w PT. Zamienne parametry nie powinny być gorsze od wymaganych w projekcie. W przypadku wprowadzenia zmian (w trakcie realizacji) Wykonawca każdorazowo zobowiązany jest przedstawić próbki materiałów oraz opracować rysunki detali do akceptacji przez Projektanta i Inspektora Nadzoru.
1.3. Zakres robót objętych SST
Roboty, których dotyczy specyfikacja, obejmują wszystkie czynności umożliwiające i mające na celu wykonanie, montaż i wyposażenia sal lekcyjnych i świetlicy oraz WC nauczycieli.
1.4. Określenia podstawowe
Określenia podane w niniejszej SST są zgodne z obowiązującymi odpowiednimi normami oraz określeniami podanymi w ST "Wymagania ogólne".
1.5. Ogólne wymagania dotyczące robót
Wykonawca robót jest odpowiedzialny, za jakość ich wykonania oraz za zgodność z dokumentacją projektową, SST i poleceniami Inspektora nadzoru. Ogólne wymagania dotyczące robót podano w ST "Wymagania ogólne".
2. MATERIAŁY
Ogólne wymagania dotyczące materiałów, ich pozyskiwania i składowania podano w ST "Wymagania ogólne".
Wbudować należy elementy kompletnie wykończone wraz z okleinami i okuciami,
- Odboje i listwy samoprzylepne. Odbojnica i listwy wykonane z żywicy winylowej z domieszką akrylu o bardzo dużej twardości i oporności na pęknięcia.
Wyposażenie sprzętowe
- Osłona grzejnika wykonana z płyty mdf lub sklejki - lakierowana na kolor biały, matowy (farba zmywalna) montaż do ściany za pomocą wkrętów, śruby, wkręty, itp. Muszą posiadać „zaślepki" na elementach montażowych a sposób mocowania musi umożliwiać demontaż w celach konserwacji grzejnika.Osłony z otworami okrągłymi (śr.5cm), podcięcie z zaokrągleniem
Uwaga! można zastosować inne rozwiązanie montażu osłony - po konsultacji z projektantem
ST – 03 WYPOSAŻENIE
BIURKO
Z
KONTENEREM
BIUROWYM, zamykanym,
metalowy, matowy,
poj.
do
500
szt., zawiasy
Elementy oznaczone na kolor czerwony - bilans w tabeli może rożnić się od aranżacji na rysunku z uwagi na fakt, że inwestor posiada obecnie część wyposażenia - ilość przyjmować zgodnie z tabelą, w razie niejasności konsultować z projektantem
UWAGA:
Projekt wykonawczy stanowi projekt z zakresu aranżacji wnętrz - dobór wszelkich elementów należy bezwzględnie skonsultować z projektantem i uzyskać jego akceptację jako autora opracowania zwłaszcza przy wyborze materiałów tzw. rownoważnych.
PRAWA AUTORSKIE ZASTRZEŻONE - Przedmiotowy projekt / utwór architektoniczny jest chroniony prawem autorskim zgodnie z art.1 i następne Ustawy o Prawie
Autorskim i Prawach Pokrewnych z dn. 4 lutego 1994 roku (DU nr 24 poz.83 z 23 lutego 1994 r.
3. SPRZĘT
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w ST "Wymagania ogólne". Roboty można wykonać przy użyciu dowolnego sprzętu zaakceptowanego przez Inspektora nadzoru.
4. TRANSPORT
Ogólne wymagania dotyczące transportu podano w ST "Wymagania ogólne". Materiały i elementy mogą być przewożone dowolnymi środkami transportu. Każda partia wyrobów przewidziana do wysyłki powinna zawierać wszystkie elementy przewidziane normą lub projektem indywidualnym. Elementy do transportu należy zabezpieczy przed uszkodzeniem przez odpowiednie opakowanie.
5. WYKONANIE ROBÓT
Sposób montażu mebli i elementów wyposażenia ściśle według instrukcji producenta.
6. KONTROLA JAKOŚCI
Zasady kontroli jakości powinny być zgodne z instrukcjami wytwórcy i PN.
Ocena jakości powinna obejmować_:
– sprawdzenie zgodności wymiarów,
– sprawdzenie jakości materiałów z których zostały wykonane meble
– sprawdzenie prawidłowości wykonania z uwzględnieniem szczegółów konstrukcyjnych,
– sprawdzenie prawidłowości zmontowania
7. OBMIAR ROBÓT
Jednostką obmiarową robót jest:
- szt zamontowanego mebla
- szt wyposażenia
- kpl indywidualnej zabudowy
8. ODBIÓR ROBÓT
- wymiary elementów i ich części składowych
- wymiary gotowego elementu i jego kształt
- dotrzymanie dopuszczalnych odchyłek w wymiarach, kątach płaszczyznach – czystość wyrobu
- zgodność z dokumentacją projektową
- inne, których sprawdzenie komisja odbioru uzna za niezbędne dla jakości wykonanych robót.
Przy odbiorze urządzeń należy przekazać Zamawiającemu karty gwarancyjne i techniczne dostarczonych urządzeń.
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
Zgodnie z WYMAGANIAMI OGÓLNYMI.
Zgodnie z wytycznymi Inwestora do STWOiR, szczegóły rozliczenia Wykonawcy z Inwestorem regulują zapisy umowy.
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
PN-75/M-02138 średnice otworów przejściowych dla śrub i wkrętów
Instrukcje montażu producentów i dostawców.
ST – 04 ROBOTY MUROWE
KOD CPV 45262520-2 Roboty murowe
1 WSTĘP
1.1 Przedmiot SST
Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej (SST) są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót murowych w związku z wykonaniem zadania.
1.2 Zakres stosowania ST
Specyfikacja techniczna jest dokumentem będącym podstawą do udzielenie zamówienia i zawarcia umowy na wykonanie robót zawartych w pkt. 1.1 powyższej ST.
1.3 Określenia podstawowe
Określenia i nazewnictwo użyte w niniejszej specyfikacji technicznej ST są zgodne z obowiązującymi podanymi w normach PN i przepisach Prawa budowlanego.
roboty budowlane murowe – wszystkie prace budowlane związane z wykonywaniem zamurówek z bloczków wapienno-piaskowych zgodnie z dokumentacją projektową.
1.4 Zakres robót objętych SST
Ustalenia zawarte w niniejszej specyfikacji dotyczą zasad prowadzenia robót związanych z:
- wykonaniem zamurówek ścian i ścianek z bloków wapienno piaskowych grubości 24
1.5 Ogólne wymagania dotyczące robót.
Wykonawca robót jest odpowiedzialny za jakość ich wykonania oraz za zgodność z dokumentacją projektową, SST i poleceniami Inspektora.
2. MATERIAŁY
Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące materiałów, ich pozyskiwania i składowania podano w ST „Wymagania ogólne"
Woda zarobowa do betonu PN-EN 1008:2004
Do przygotowania zapraw stosować można każdą wodę zdatną do picia, z rzeki lub jeziora.
Niedozwolone jest użycie wód ściekowych, kanalizacyjnych bagiennych oraz wód zawierających tłuszcze organiczne, oleje i muł.
Zaprawa murarska cementowo-wapienna
Zaprawa cementowa i cementowo-wapienna kl. 3 i 5 i 7MPa wytwarzana na budowie lub dostarczona z węzła betoniarskiego (obowiązkiem Inspektora nadzoru inwestorskiego zatwierdzenie receptur na wytwarzane zaprawy wytwarzane na budowie), Zaprawa cementowa kl. 5 i 10 MPa - wykonać w węźle betoniarskim na budowie zgodnie z zatwierdzoną receptura przez Inspektora nadzoru. Marka i skład zaprawy powinny być zgodne z wymaganiami podanymi w projekcie. Przygotowanie zapraw do robót murowych powinno być wykonywane mechanicznie. Zaprawę należy przygotować w takiej ilości, aby mogła być wbudowana możliwie wcześnie po jej przygotowaniu tj. ok. 3 godzin. Do zapraw murarskich należy stosować piasek rzeczny lub kopalniany. Do zapraw cementowo-wapiennych należy stosować cement portlandzki z dodatkiem żużla lub popiołów lotnych 25 i 35 oraz cement hutniczy 25 pod warunkiem, że temperatura otoczenia w ciągu 7 dni od chwili zużycia zaprawy nie będzie niższa niż+5°C.
Do zapraw cementowo-wapiennych należy stosować wapno suchogaszone lub gaszone w postaci ciasta wapiennego otrzymanego z wapna niegaszonego, które powinno tworzyć jednolitą i jednobarwną masę, bez grudek niegaszonego wapna i zanieczyszczeń obcych.
Skład objętościowy zapraw należy dobierać doświadczalnie, w zależności od wymaganej marki zaprawy oraz rodzaju cementu i wapna.
Wyroby ceramiczne
Cegła budowlana pełna klasy 10MPa wg PN-B 12050:1996
Wymiary l = 250 mm, s = 120 mm, h = 65 mm, Masa 3,3-4,0 kg
Cegła budowlana pełna powinna odpowiadać aktualnej normie państwowej.
Dopuszczalna liczba cegieł połówkowych, pękniętych całkowicie lub z jednym pęknięciem przechodzącym przez całą grubość cegły o długości powyżej 6mm nie może przekraczać dla cegły – 10% cegieł badanych.
- Nasiąkliwość nie powinna być wyższa niż 24%.
- Wytrzymałość na ściskanie 10 MPa.
- Gęstość pozorna 1,7-1,9 kg/dm3.
- Współczynnik przewodności cieplnej 0,52-0,56 W/mK.
- Odporność na działanie mrozu po 25 cyklach zamrażania do –15°C i odmrażania – brak uszkodzeń po badaniu.
- Odporność na uderzenie powinna być taka, aby cegła puszczona z wys. 1,5m na inne cegły nie rozpadła się.
:
Ilość cegieł nie spełniających powyższego wymagania nie powinna być większa niż
– 2 na 15 sprawdzanych cegieł
– 3 na 25 sprawdzanych cegieł
– 5 na 40 sprawdzanych cegieł.
Inwestor dopuszcza użycie do budowy przez Wykonawcę materiałów innych producentów niż sugerowani pod warunkiem, iż jakościowo nie mogą być gorsze od wymienionych oraz winny spełniać warunki zgodnie z ust. o wyrobach budowlanych z 16.05.2004r. (Dz.U. z 2004r. nr 92 poz. 881)
3. SPRZĘT
Ogólne wymagania
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w ST „Wymagania ogólne"
Sprzęt do wykonywania robót murowych. Do wykonania robót należy stosować dowolny typ sprzętu, sprawny technicznie i zaakceptowany przez Inspektora nadzoru, np.:
- rusztowanie warszawskie,
- urządzenia do przygotowania zaprawy – betoniarka,
- wyciąg jednomasztowy.
Wykonawca jest zobowiązany do używania jedynie takiego sprzętu, który nie spowoduje niekorzystnego wpływu na jakość i środowisko wykonywanych robót.
4. TRANSPORT
Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące transportu podane są w ST „Wymagania ogólne".
Transport elementów murowych (bloczków i cegieł)
Elementy murowe należy przewozić na paletach dowolnymi środkami transportu i w odpowiedni sposób zabezpieczone przed zawilgoceniem.
Załadunek i rozładunek powinien odbywać się w sposób zmechanizowany przy pomocy wózka widłowego o udźwigu dostosowanym do ciężaru palety lub żurawia wyposażonego w zawiesie z widłami. Materiały murowe mogą być przechowywane na otwartych placach składowych. Powierzchnia składowania powinna być utwardzona, wyrównana i przystosowana do odprowadzania opadów atmosferycznych. Zaleca się składowanie w jednostkach ładunkowych.
5. WYKONANIE ROBÓT
Wymagania ogólne
Ogólne zasady wykonania robót podano w ST „Wymagania Ogólne"
Roboty murowe należy wykonywać zgodnie z dokumentacją projektową, niniejszą specyfikacją techniczną i zasadami sztuki murarskiej.
- mury należy wykonywać warstwami z zachowaniem prawidłowego wiązania elementów murowych i grubości spoin tak, aby ściana stanowiła jeden element konstrukcyjny,
- cegły, bloczki powinny być układane na płask, a nie na rąb lub na stojąco,
- spoiny poprzeczne i podłużne w sąsiednich warstwach muru powinny być usytuowane mijankowo, mury należy wnosić możliwie równomiernie na całej ich długości,
- elementy murowe powinny być czyste i wolne od kurzu,
- stosowanie elementów murowych połówkowych przy murowaniu słupów i filarów, poza liczbą konieczną do uzyskania prawidłowego wiązania, jest niedopuszczalne,
- w przypadku przerwania robót na okres zimowy lub z innych przyczyn, wierzchnie warstwy murów powinny być zabezpieczone przed szkodliwym działaniem czynników atmosferycznych.
Konstrukcje murowe grubości mniejszej niż 1 cegła (ścianki działowe, sklepienia, gzymsy itp.) mogą być wykonywane tylko przy temperaturze powyżej 0oC.
Warunki przystąpienia do robót
Przed przystąpieniem do wykonywania robót murowych wewnętrznych należy:
- oczyścić pomieszczenia z gruzu i odpadów,
- sprawdzić wymiary oraz kąty skrzyżowań ścian,
Zamurowania
Murowanie ścianek wykonuje się w bardzo prosty sposób. Po wypoziomowaniu pierwszej warstwy (zawsze na zaprawie tradycyjnej) murowanie kolejnych warstw przebiega bardzo szybko. Zaprawę cienkowarstwową rozprowadza się wygodną łyżką z gracą. Co drugą warstwę należy zakotwić do ściany nośnej przy użyciu specjalnych łączników ze stali nierdzewnej.
Jeżeli w trakcie murowania występuje konieczność docięcia bloków do odpowiedniego wymiaru, można to wykonać na kilka sposobów:
za pomocą szerokiego przecinaka i młotka, za pomocą piły tarczowej do kamienia,
za pomocą gilotyny.
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
6.1 Wymagania ogólne
Wykonanie robót przeprowadzić zgodnie z projektem budowlanym i ST. W trakcie robót wykonać odbiory międzyoperacyjne po wykonaniu robót murowych.
6.2 Wymagania dotyczące materiałów
Wyroby ceramiczne
Cegła budowlana pełna klasy 10MPa wg PN-B 12050:1996
Wymiary l = 250 mm, s = 120 mm, h = 65 mm, Masa 3,3-4,0 kg
Cegła budowlana pełna powinna odpowiadać aktualnej normie państwowej.
Dopuszczalna liczba cegieł połówkowych, pękniętych całkowicie lub z jednym pęknięciem przechodzącym przez całą grubość cegły o długości powyżej 6mm nie może przekraczać dla cegły – 10% cegieł badanych.
Zaprawy
W przypadku, gdy zaprawa wytwarzana jest na placu budowy, należy kontrolować jej markę i konsystencję w sposób podany w obowiązującej normie. Wyniki odbiorów materiałów i wyrobów powinny być każdorazowo wpisywane do dziennika budowy.
Dopuszczalne odchyłki wymiarów dla murów przyjmować wg poniższej tabeli
7. OBMIAR ROBÓT
Jednostką obmiarową robót jest [m 2 ]muru o odpowiedniej grubości lub [m] wykonanego kanału wentylacyjnego o odpowiedniej szerokości.
8. ODBIÓR ROBÓT
Sprawdzeniu podlegają:
W wyniku odbioru należy:
− wykonanie wszystkich przewidzianych robót
− sporządzić częściowy protokół odbioru robót
− dokonać wpisu do dziennika budowy
− protokół odbioru robót zanikających
Jeżeli wszystkie czynności odbioru robót dały wyniki pozytywne, wykonane roboty należy uznać za zgodne z wymaganiami SST i PB.
Wszystkie roboty określone w niniejszej specyfikacji podlegają zasadom odbioru robót zanikają
cych.
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
Zgodnie z WYMAGANIAMI OGÓLNYMI.
Zgodnie z wytycznymi Inwestora do STWOiR, szczegóły rozliczenia Wykonawcy z Inwestorem regulują zapisy umowy.
* PN-EN 197-1:2002 Cement. Skład, wymagania i kryteria zgodności dotyczące cementu powszechnego użytku.
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
* PN-B-19701:1997 Cement portlandzki z dodatkami.
* PN-EN 413-1:2005 Cement murarski 15.
* PN-B-19701:1997 Cement hutniczy 25.
* PN-EN 459-1:2003 Wapno budowlane. Wymagania
* PN-EN 13139:2003
Kruszywa do zaprawy.
* PN-80/B-06259 Beton komórkowy.
ST – 05 INSTALOWANIE DRZWI I OKIEN
KOD CPV 45421130-4 Instalowanie drzwi i okien
1. WSTĘP
a. Przedmiot SST
Przedmiotem niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej są wymagania dotyczące wykonania i odbioru stolarki przewidzianych do realizacji na zadaniu.
b. Zakres stosowania SST
Szczegółowa specyfikacja techniczna jest stosowana jako dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót wymienionych w pkt. 1.1.
c. Określenia podstawowe
Określenia i nazewnictwo użyte w niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej są zgodne z obowiązującymi podanymi w normach PN i przepisach Prawa budowlanego.
stolarka – wykonanie lub łączenie obrobionych elementów drewnianych i wyrobów płytowych. Nie zalicza się tu konstrukcji drewnianych ani okładzin.
drzwi - konstrukcja do zamykania otworu, przeznaczona głównie do zapewnienia dostępu, działająca na zawiasach przegubowych, osi obrotu lub za pomocą przesuwu
d. Zakres robót objętych SST
Roboty, których dotyczy niniejsza szczegółowa specyfikacja techniczna obejmuje wszystkie czynności umożliwiające i mające na celu wykonanie stolarki i ślusarki otworowej w budowanym obiekcie.Roboty, których dotyczy niniejsza SST obejmuje wszystkie czynności umożliwiające i mające na celu wykonanie stolarki i ślusarski obiektu:
- drzwiowa wewnętrzna,
- okienna.
2. MATERIAŁY
Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące materiałów, ich pozyskiwania i składowania podano w OST „Wymagania ogólne".
Wszystkie użyte materiały powinny mieć aktualne świadectwa dopuszczenia do stosowania w budownictwie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tzn. posiadać aktualne aprobaty techniczne, certyfikat na znak bezpieczeństwa, deklaracje zgodności lub certyfikaty zgodności z aprobatą techniczną lub inne stosowne dokumenty objęte prawem.
Materiały potrzebne do wykonania robót
DRZWI
- drzwi o izolacyjności akustycznej min. Rw=27 dB
- skrzydło - rama skrzydła wykonana z klejonki z drewna iglastego lub z tarcicy drewna egzotycznego. Wewnętrzne wzmocnienie ramiaków pionowych stanowią belki usztywniające. Wypełnieniem skrzydła jest płyta wiórowa otworowa. Skrzydło o podwyższonej wytrzymałości. Rama (wraz z wypełnieniem) oklejona jest dwustronnie płytą HDF.
.
- okucia - trzy zawiasy widoczne (drzwi do pomieszczeń dostępnych z korytarza szkolnego wykładane na ścianę).
- ościeżnica - systemowa, regulowana (13 - 46 cm), ze zintegrowaną opaską prostą
- klamka - z szyldem długim, mocowana "przelotowo", z trzpieniem, szyld mocowany na śruby przelotowe, klamka metalowa - kolor i sposób wykończenia dostosowany do ramy naświetla (bulaja)
- zamek - dostosowany pod wkładkę patentową.
- kolor - jasnoszary (do konsultacji z Projektantem).
- naświetle - okrągłe, z ramką ze stali nierdzewnej, szkło mleczne.
DRZWI PRZECIWPOŻAROWE EI 60
- drzwi o izolacyjności akustycznej min. Rw=27 dB
- SKRZYDŁO - ramiak z drewna iglastego obłożonyobustronnie płytami MDF; Skrzydło o podwyższonej wytrzymałości.
- Rama (wraz z wypełnieniem) oklejona jest dwustronnie płytą HDF.
- OŚCIEŻNICA - systemowa, regulowana (16 - 46 cm), ze zintegrowaną 9opaską prostą. OKUCIA - trzy zawiasy widoczne, drzwi do pomieszczeńdostępnych z korytarza szkolnego wykładane na ścianę).
- KLAMKA - z szyldem długim, mocowana "przelotowo", z trzpieniem,szyld mocowany na śruby przelotowe, klamka metalowa
- ZAMEK - dostosowany pod wkładkę patentową.
- KOLOR - JASNOSZARY (do konsultacji z Projektantem).
DRZWI ALUMINIOWE EI60, drzwi przeszklone z naświetlem, aluminiowe, wyposażenie w zamek OKNA
- Okna PCV,
- klamki wyposażone w zamek,
- współczynnik przenikania ciepła U(max) 1,1
- okucia systemowe,
- okna wyposażone w nawiewniki ciśnieniowe z możliwością zamknięcia przesłon
- profil wzmocniony stalą (6-komorowy, 74 mm lub o par. zbliżonych)
OKNA EI60
- Okna wg. atestowanego systemu,
- klamki wyposażone w zamek,
- współczynnik przenikania ciepła U(max) 1,1
- okucia systemowe,
- profil wzmocniony.
Kraty II p.
Remont kraty nr 1. Należy wykonać korektę wysokości nóżek kraty. Po wykonaniu korekty należy kraty pomalować. Kratę nr 2 należy wykonać (z profili stalowych) na wzór kraty nr 1 i pomalować
3. SPRZĘT
Ogólne wymagania
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w ST „Wymagania ogólne"Do wykonania i montażu ślusarki może być użyty dowolny sprzęt. Wykonawca jest zobowiązany do używania jedynie takiego sprzętu, który nie spowoduje niekorzystnego wpływu na jakość wykonywanych robót i będzie gwarantować przeprowadzenie robót, zgodnie z zasadami określonymi w PB i ST
4. TRANSPORT
Ogólne wymagania
Ogólne wymagania dotyczące transportu podane są w ST „Wymagania ogólne"
Transport materiałów
Stolarkę drzwiową przewozić dowolnymi środkami transportu w sposób zabezpieczający je przed przesuwaniem się podczas jazdy, uszkodzeniem i zniszczeniem.
Wyroby do transportu zabezpieczyć przed uszkodzeniami przez odpowiednie opakowanie. Okucia nie zamontowane do skrzydeł drzwiowych transportować i przechowywać w odrębnych opakowaniach.
Transport materiałów
Transport materiałów odbywa się przy w sposób zabezpieczający je przed przesuwaniem podczas jazdy, uszkodzeniem i zniszczeniem. Pakowanie, przechowywanie i transport w instrukcji Producenta dostosowanej do polskich przepisów przewozowych.
Profile aluminiowe należy transportować w sposób uniemożliwiający uszkodzenia ich powierzchni oraz powinny być zabezpieczone przed odkształceniami przekroju i na długości. Należy zabezpieczyć naroża, klamki, zawiasy, zamki, i inne wystające elementy przed zniszczeniem. Wiotkie elementy powinny zostać usztywnione.
Do transportu dopuszcza się tylko profile pakowane indywidualnie w papier lub folię polietylenową. Transportowane profile powinny być podparte w kilku punktach na drewnianych belkach wyłożonych gumą. Ilość podpór powinna gwarantować zachowanie prostoliniowości profilu. Podczas układania profili należy zwrócić uwagę czy elementy podporowe są czyste. W razie stwierdzenia występowania ziaren piasku, opiłków metalu itp. należy je usunąć. Transportowane profile powinny być zabezpieczone przez możliwością przesuwu przy pomocy pasów lub taśm. Przy układaniu profili w stosy należy zwrócić uwagę, aby ciężar układanych profili nie powodował uszkodzeń przekrojów poprzecznych
(wgniecenia w miejscach kontaktu z podporami). Zaleca się transportowanie profili zabezpieczonych przed wpływem warunków atmosferycznych (deszcz, śnieg).
Kontakt z innymi materiałami
Zjawiska elektrochemiczne występujące przy kontakcie z innymi, stosowanymi w budownictwie, pozbawionymi powłoki ochronnej metalami lub ich stopami powodują utlenianie aluminium. Korozja szczególnie szybko postępuje w warunkach podwyższonej wilgotności. W związku z tym zaleca się zawsze oddzielić aluminium od innych metali warstwą izolacyjną.
Powyższe uwagi nie dotyczą stali nierdzewnej, która przy kontakcie z aluminium nie powoduje korozji. Zabroniony jest kontakt z miedzią i jej stopami oraz ołowiem. Stal ocynkowana lub kadmowana o dobrej jakości powierzchni może być stosowana.
Wapno, cement oraz niektóre inne materiały budowlane mają szkodliwy wpływ na aluminium, szczególnie w warunkach dużej wilgotności. Mogą one być przyczyną różnych rodzajów korozji oraz nieodwracalnych uszkodzeń powierzchni profili i akcesoriów. Także drewno, w zależności od gatunku i stosowanego zabezpieczenia, może również być przyczyną powstawania korozji powierzchni aluminium
Pakowanie i magazynowanie materiałów
Elementy wykończone powinny być pakowane w sposób zabezpieczający je przed uszkodzeniem i zniszczeniem określony przez producenta. Instrukcja winna być dostarczona odbiorcom w języku polskim. Na każdym opakowaniu powinna znajdować się etykieta zawierająca:
− nazwę wyrobu wg aprobaty technicznej jaką wyrób uzyskał,
− nazwę i adres producenta,
− datę produkcji i nr partii,
− liczbę sztuk w pakiecie lub opakowaniu,
− wymiary,
− numer aprobaty technicznej,
− atest p.poż.
− nr certyfikatu na znak bezpieczeństwa,
− znak budowlany.
5. WYKONANIE ROBÓT
Przechowywanie elementów powinno zapewniać stałą gotowość użycia ich do montażu. Przechowywać w pomieszczeniach krytych, zamkniętych, suchych i przewiewnych w odległości nie mniejszej niż 1 m od czynnych urządzeń grzewczych.
Wymagania ogólne
Ogólne zasady wykonania robót podano w ST „wymagania Ogólne"
Zalecenia ogólne:
− Wykonawca powinien dokonać montażu stolarki zgodnie ze szczegółową instrukcją wbudowania tych wyrobów, dostarczoną przez każdego producenta.
− Wyroby stolarki budowlanej mogą być osadzone w wykonanych otworach, jeżeli budynek jest zabezpieczony przed opadami atmosferycznymi.
− Stolarkę należy zamontować w ościeżu zgodnie z wymaganiami określonymi w normach.
− Przed dokonaniem zamówienia stolarki należy sprawdzić rzeczywiste wymiary przygotowanych otworów.
− Okucia powinny być tak przymocowane, aby zapewniały skrzydłom należyte działanie zgodne z ich przeznaczeniem.
− Wymianę okien należy przeprowadzić z uwzględnieniem minimalnej ingerencji w ościeże zewnętrzne.
− Parapety wewnętrzne za wyjątkiem 3 sztuk (na parterze) przeznaczone są do wymiany.
− Nie zakłada się wymiany istniejących podokienników zewnętrznych.
Warunki przystąpienia do robót
Przed przystąpieniem do montażu stolarki należy sprawdzić dokładność przygotowania ościeży, które powinny być wykonane zgodnie wymaganiami wykonania robót murowych. W przypadku stwierdzenia wad w wykonaniu lub zabrudzeń powierzchni ościeży należy je naprawić i oczyścić.
Montaż stolarki
W sprawdzone i przygotowane ościeże o oczyszczonych z pyłu powierzchniach należy wstawić stolarkę na podkładkach lub listwach. Po ustawieniu drzwi należy sprawdzić sprawność działania skrzydeł przy otwieraniu i zamykaniu.
Elementy kotwiące osadzone w ościeżach:
− dodatkowe elementy mocujące stosowane są przy punktach zamykających, aby zapobiec powstawaniu odkształceń podczas zamykania,
− maksymalna odległość pomiędzy punktami mocowania wynosi 700 mm,
− na szerokości elementu – jeden element kotwiący na 1 mb.
Uszczelnienie ościeży należy wykonać kitem trwaleplastycznym (nie stosować olkitu ponieważ wchodzi w reakcję z PCV), a szczelinę przykryć listwą.
Montaż w klasie EI60 powinien odbywać się poprzez zastosowanie kombinacji produktów z zakresu biernej ochrony pożarowej, np. pianki i akrylu. Uszczelnienie powinno być wykonane w tej samej klasie, co przegroda (okno lub drzwi ogniowe).
Różnice wymiarów po przekątnych nie powinny być większe od:
− 3 mm przy długości przekątnej do 2 m,
− 2 mm przy długości przekątnej do 1 m,
− 4 mm przy długości przekątnej powyżej 2 m.
Osadzenie parapetów wykonywać po całkowitym osadzeniu i uszczelnieniu okien.
Podokienniki wewnętrzne o małym wysięgu osadza się w ten sposób, że najpierw wykuwa się w ościeżnicach niewielkie bruzdy, następnie wyrównuje się zaprawą mur podokienny, dając mu mały spadek do środka pomieszczenia i na tak wykonanym podłożu układa się podokienniki na zaprawie cementowej. Przy podokiennikach o większym wysięgu należy uprzednio osadzić w murze na zaprawie cementowej wsporniki stalowe.
Ewentualne ubytki powstałe podczas montażu okien bez naruszania parapetów zewnętrznych i ościeży od strony zewnętrznejnależy naprawić, szczeliny uzupełnić akrylem lub innym materiałem zaakceptowanym przez Inpektora Nadzoru. W przypadku większych ubytków - zatynkować i pomalować (regularny pas o max. szer.10 cm) w kolorze istniejącej elewacji. Wszelkie inne uszkodzenia bezwzględnie naprawić.
Środki mocujące
Mocowanie elementów następuje poprzez montaż na kołkach rozporowych. Kołki mocujące muszą odpowiadać aktualnym przepisom o kołkach tego rodzaju. Kołki z tworzywa sztucznego do mocowań konstrukcyjnych, nośnych nie są dozwolone. Mocowania należy tak zwymiarować, aby siły powstające od obciążeń pionowych i poziomych mogły być z dostateczną pewnością przeniesione przez środki mocujące.
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
Wymagania ogólne
Ogólne zasady kontroli jakości stolarki podano w ST „Wymagania ogólne"
Kontrola jakości wyrobów stolarskich
Zasady prowadzenia kontroli powinny być zgodne z postanowieniami PN-EN-14351-1:2006.
W celu oceny jakości stolarki budowlanej należy sprawdzić:
− jakość materiałów użytych do wykonania stolarki
− zgodność wymiarów
− prawidłowość wykonania z uwzględnieniem szczegółów konstrukcyjnych,
7. OBMIAR ROBÓT
− sprawność działania skrzydeł oraz funkcjonowania okuć
Ogólne zasady obmiaru robót podano w ST „Wymagania ogólne"
Jednostką obmiarową dla stolarki okiennej i drzwiowej są [szt.], dla parapetów wewnętrznych [mb]. Wielkości obmiarowe określa się na podstawie dokumentacji projektowej z uwzględnieniem zmian zaakceptowanych przez Inspektora nadzoru i sprawdzonych w naturze.
8. ODBIÓR ROBÓT
Ogólne zasady odbioru robót
Ogólne zasady odbioru robót podano w ST 1 „Wymagania ogólne"
:
− jakość dostarczonej stolarki
Sprawdzeniu podlegają
− poprawność wykonania montażu
− sporządzić częściowy protokół odbioru robót
W wyniku odbioru należy:
− dokonać wpisu do dziennika budowy
Jeżeli wszystkie czynności odbioru robót dały wyniki pozytywne, wykonane roboty należy uznać za zgodne z wymaganiami ST i PW
Odbiór elementów przed wbudowaniem
Przy odbiorze powinny być sprawdzone następujące cechy:
− wymiary gotowego elementu i jego kształt,
− zgodność wykonania elementów i ich składowych z dokumentacją techniczną,
− prawidłowość wykonania połączeń (przekroje, długość i rozmieszczenie spawów, śrub), średnice otworów,
− dotrzymanie dopuszczalnych odchyłek w wymiarach, kątach i płaszczyznach,
− zabezpieczenie wyrobów przed korozją
− rodzaj zastosowanych materiałów,
.
Odbiór elementów po wbudowaniu i wykończeniu
Przy odbiorze elementów ślusarsko-kowalskich powinny być sprawdzone:
− zgodność wbudowanego elementu z projektem.
− prawidłowość osadzenia elementu w konstrukcji budowlanej,
W wyniku odbioru nale
ż
y:
− dokonać wpisu do dziennika budowy
− sporządzić częściowy protokół odbioru robót
Jeżeli wszystkie czynności odbioru robót dały wyniki pozytywne, wykonane roboty należy uznać za zgodne z wymaganiami SST i PB
Wymagania przy odbiorze
Przy odbiorze powinny być sprawdzone następujące cechy:
- zgodność wykonania z dokumentacją techniczną,
- kompletność okuć,
- prawidłowość osadzenia i sprawność działania,
- dotrzymanie dopuszczalnych odchyłek w wymiarach, kątach i płaszczyznach,
- rodzaj zastosowanych materiałów,
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
Zgodnie z WYMAGANIAMI OGÓLNYMI.
Zgodnie z wytycznymi Inwestora do STWOiR, szczegóły rozliczenia Wykonawcy z Inwestorem regulują zapisy umowy.
* PN-EN-14351-1:2006 Okna i drzwi z drewna, materiałów drewnopochodnych i tworzyw sztucznych - Wymagania i badania
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
* PN-75/B94000 Okucia budowlane. Podział.
* PN-B-02151-3:1999 Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem w budynkach. Izolacyjność akustyczna przegród w budynkach oraz izolacyjność akustyczna elementów budowlanych. Wymagania
* PN-B-91000:1996 Stolarka budowlana. Terminologia
* PN-78/B-13050
* PN-ISO 6707-1:2008 Budynki i budowle – Terminologia – Część 1: Terminy ogólne
Szkło płaskie walcowane.
* PN-80/M-02138 Tolerancje kształtu i położenia. Wartości.
* PN-75/B-94000 Okucia budowlane. Podział.
* PN-87/B-06200
Konstrukcje stalowe budowlane. Warunki wykonania i odbiór;
* PN-EN 673:1999/A2:2003 Szkło w budownictwie. Określenie współczynnika przenikania ciepła „U". Metoda obliczeniowa;
* PN-EN 410:2001/AP1:2003 Szkło w budownictwie. Określenie świetlnych i słonecznych właściwości oszklenia;
* PN-EN 1294:2002 Skrzydła drzwiowe. Określenie zachowania się pod wpływem zmian wilgotności w kolejnych jednorodnych klimatach;
* PN-EN 1530:2001 Skrzydła drzwiowe Płaskość ogólna i miejscowa Klasy tolerancji;
* PN-EN 1529:2001 Skrzydła drzwiowe Wysokość, szerokość, grubość i prostokątność Klasy tolerancji
* PN-EN 951:2000 Skrzydła drzwiowe Metoda pomiaru wysokości, szerokości, grubości i prostokątności;
* PN-EN 952:2000 Skrzydła drzwiowe Płaskość ogólna i miejscowa. Metoda pomiaru
* PN-EN 950:2000 Skrzydła drzwiowe Oznaczanie odporności na uderzenie ciałem twardym;
* BN-84/6829-04 Szkło budowlane Szyby bezpieczne hartowane płaskie Szyby na skrzydła drzwiowe
* Dokumentacja i specyfikacje w zamówieniach publicznych, Izba Projektowania Budowlanego, Warszawa, 2005.
ST – 06 INSTALOWANIE SUFITÓW I ŚCIANEK DZIAŁOWYCH
CPV 45421146-9 Instalowanie sufitów podwieszanych CPV 45421152-4 Instalowanie ścianek działowych
1 WSTĘP
1.1 Przedmiot SST
Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej (SST) są wymagania dotyczące wykonania i odbioru sufitów podwieszonych z płyt gipsowo-kartonowych, sufitów kasetonowych oraz instalowanie ścianek działowych, w związku z robotami przewidzianymi w dokumentacji projektowej.
1.2 Zakres robót objętych ST
- Ścianki działowe z płyt gipsowo-kartonowych, których dotyczy specyfikacja stanowią samonośne konstrukcje z profili stalowych z poszyciem płyt gipsowo-włóknowych GK grub.12,5 i 15 mm, wypełnione miękką wełną mineralną, według wytycznych technologicznych przyjętego przez Wykonawcę systemu
- sufit podwieszany z płyt GK –zmniejszenie wysokości przestrzeni lub zapewniający miejsca dla instalacji.
- Sufit kasetonowy o modułach 60x60cm. zastosowany system musi łączyć właściwości pochłaniania dźwięku i dźwiękoizolacyjności. Jako referencyjny przyjęto system Ultima+, Board, firmy Armstrong lub równoważny. System i jego konstrukcja podwieszenia - zgodnie z wytycznymi producenta.
Ogólne wymagania dotyczące robót
Wykonawca robót jest odpowiedzialny za jakość wykonania robót, ich zgodność z dokumentacją projektową, SST i poleceniami Inspektora Nadzoru. Ogólne wymagania dotyczące robót podano w „Wymaganiach ogólnych"
2. MATERIAŁY
2.1 Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące materiałów, ich pozyskiwania i składowania podano w „Wymaganiach ogólnych" . Przy wykonywaniu okładzin z płyt gipsowo-kartonowych i gipsowo-włóknowych należy przestrzegać zasad podanych w normie PN-72/B-10122 „Roboty okładzinowe. Suche tynki. Wymagania i badania przy odbiorze". Wykonawca robót jest odpowiedzialny za jakość ich wykonania oraz za ich zgodność z dokumentacją projektową, ST i poleceniami Inspektora nadzoru.
2.2 Materiały potrzebne do wykonania robót
Płyty gipsowo-kartonowe powinny odpowiadać wymaganiom określonych w normie PN-B-79405 wymagania dla płyt gipsowo-kartonowych
Tablica 1 - Warunki techniczne dla płyt gipsowo-kartonowych
Tabela 2
Profile stalowe zimnogięte
Do wykonania rusztów sufitów podwieszanych powinny być stosowane kształtowniki zimnogięte z blachy stalowej, ocynkowanej wg PN-89/H-92125, gatunku St0S wg PN-88/H-84020 lub gatunku DX51D+Z wg PN-EN 10142+A1: 1997. Kształtowniki stalowe powinny być powierzchniowo zabezpieczone przed korozją powłoką cynkową (nanoszoną ogniowo) charakteryzującą się :
- grubością ≥7μm (100g/m2 lub ≥19 μm (275g/m2) badaną wg PN-EN ISO 2178: 1998 (badanie masy powłoki wg PN-EN 10142+A1: 1997),
- przyczepnością – brak złuszczeń wg PN-EN 10142+A1: 1997,
- wyglądem powierzchni – bez wad wg PN-EN 10142+A1: 1997.
Kształtowniki potrzebne do wykonania sufitu:
- Wieszak w 60/100
- Profile nośne 60/27
- Profile przyścienne 28/27
Akcesoria stalowe służą do łączenia kształtowników konstrukcji nośnej z podłożem i między sobą:
- łączniki wzdłużne,
- uchwyty bezpośrednie długie,
- uchwyty bezpośrednie krótkie,
- kołki rozporowe plastikowe, metalowe,
- kołki szybkiego montażu,
- kołki wstrzeliwane.
Wszystkie akcesoria powinny być wykonane ze stali ocynkowanej.
Inne akcesoria stosowane do wykonania systemów suchej zabudowy:
taśmy spoinowe: z włókna szklanego, samoprzylepna z włókna szklanego, perforowana papierowa – do wzmacniania spoin między płytami gipsowo-kartonowymi oraz spoin narożnych i obwodowych, uszczelki obwodowe: polietylenowe grubości 3, 4 mm, filcowe 5 mm, z wełny mineralnej do 10 mm– do uszczelniania połączeń konstrukcji ze stropem i ścianami bocznymi.
Klej gipsowy
Do mocowania płyt gipsowo-kartonowych stosuje się gotowe kleje gipsowe. Termin ważności i warunki stosowania określają instrukcje stosowania opracowane przez poszczególnych Producentów.
Wkręty
Do mocowania płyt gipsowo-kartonowych do kształtowników nośnych, łączenia kształtowników między sobą oraz mocowania profili w uchwytach powinny być stosowane - wkręty stalowe, blachowkręty samowiercące:
Masa szpachlowa
Do wykonywania połączeń między płytami gipsowo-kartonowymi oraz spoin narożnych i obwodowych powinny być stosowane gipsowe masy szpachlowe przeznaczone do spoinowania. Do końcowego szpachlowania płyt powinna być stosowana masa szpachlowa przeznaczona do szpachlowania powierzchniowego. Warunki stosowania mas szpachlowych określają instrukcje Producentów dla poszczególnych wyrobów.
Woda
Do przygotowania zaczynu gipsowego i skrapiania podłoża stosować można wodę odpowiadającą wymaganiom normy PN-EN-1008:2004 „Woda zarobowa do betonu. Specyfikacja pobierania próbek, badanie i ocena przydatności wody zarobowej do betonu, w tym wody odzyskanej z procesów produkcji betonu". Bez badań laboratoryjnych można stosować wodociągową wodę pitną. Niedozwolone jest użycie wód ściekowych, kanalizacyjnych, bagiennych oraz wód zawierających tłuszcze organiczne, oleje i muł.
Sufit podwieszany monolityczny
Płyty sufitowe: Płyta: 1x12,5 mm typ GKH2. Sufity podwieszane na wysokościach podanych na rysunkach. Rozmieszczenie opraw świetlnych na suficie zgodnie z częścią rysunkową.
Sufit mineralny, kasetonowy 60 x 60
Kasetony sufitowe mineralne, gr.19mm, konstrukcja profil T24.Rozmieszczenie opraw świetlnych na suficie zgodnie z częścią rysunkową.
Parametry:
3. SPRZĘT
Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w „Wymaganiach ogólnych"
Sprzęt do wykonywania robót
Wykonawca jest zobowiązany do używania jedynie takiego sprzętu, który nie spowoduje niekorzystnego wpływu na jakość i środowisko wykonywanych robót.
4. TRANSPORT
Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące transportu podano w „Wymaganiach ogólnych" specyfikacji technicznej.
Transport materiałów
Transport materiałów odbywa się przy w sposób zabezpieczający je przed przesuwaniem podczas jazdy, uszkodzeniem mechanicznym zawilgoceniem i zniszczeniem, a określony w instrukcji Producenta i dostosowanej do polskich przepisów przewozowych.
Rozładunek materiałów ręcznie lub mechanicznie: rozładunek płyt powinien odbywać się w sposób zmechanizowany przy pomocy wózka widłowego o udźwigu min. 200kg lub żurawia wyposażonego w zawiesie z widłami.
Przechowywanie i składowanie materiałów
Materiały systemów suchej zabudowy powinny być pakowane w sposób zabezpieczający je przed uszkodzeniem i zniszczeniem określony przez producenta. Instrukcja winna być dostarczona odbiorcom w języku polskim. Na każdym opakowaniu powinna znajdować się etykieta zawierająca:
- nazwę i adres producenta,
- nazwę wyrobu wg aprobaty technicznej jaką wyrób uzyskał,
- datę produkcji i nr partii,
- wymiary,
- liczbę sztuk w pakiecie,
- numer aprobaty technicznej,
- nr certyfikatu na znak bezpieczeństwa,
- znak budowlany.
Składowanie materiałów powinno odbywać się w pomieszczeniach zamkniętych i suchych, na poziomym i mocnym podkładzie.
5. WYKONANIE ROBÓT
Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące kontroli jakości robót podano w „Wymaganiach ogólnych" pkt. 5 specyfikacji technicznej.
Warunki przystąpienia do robót
Przed przystąpieniem do wykonywania systemów suchej zabudowy powinny być zakończone wszystkie roboty stanu surowego, roboty instalacyjne podtynkowe, zamurowane przebicia i bruzdy, obsadzone ościeżnice drzwiowe i okienne.
Przed rozpoczęciem prac montażowych pomieszczenia powinny być oczyszczone z gruzu i odpadów. Okładziny z płyt gipsowo-kartonowych należy wykonywać w temperaturze nie niższej niż +5 o C pod warunkiem, że w ciągu doby nie nastąpi spadek poniżej 0 o C, a wilgotność względna powietrza mieści się w granicach 60-80%.
Pomieszczenia powinny być suche i dobrze przewietrzone.
Montaż okładzin z na rusztach stalowych na sufitach
Tyczenie rozmieszczenia płyt
styki krawędzi podłużnych powinny być prostopadłe do płaszczyzny ściany z oknem (równoległe do kierunku naświetlania pomieszczenia) przy wyborze podłużnego mocowania płyt do elementów nośnych rusztu konieczne jest, aby styki długich krawędzi płyt opierały się na tych elementach, przy wyborze poprzecznego mocowania płyt w stosunku do elementów nośnych rusztu konieczne jest, aby styki krótszych krawędzi opierały się na tych elementach, ponieważ rzadko się zdarza, aby w jednym rzędzie mogła być mocowana pełna ilość płyt, należy je tak rozmieścić, aby na krańcach rzędu znalazły się odcięte kawałki płyt o szerokości zbliżonej do połowy długości płyty, styki poprzeczne płyt w dwu sąsiadujących rzędach powinny być przesunięte względem siebie o odległość zbliżoną do połowy długości płyty, jeżeli z przyczyn ogniowych okładzina gipsowo-kartonowa sufitu ma być dwuwarstwowa, to drugą warstwę płyt należy mocować mijankowo w stosunku do pierwszej warstwy, przesuwając ją o jeden rozstaw między nośnymi elementami rusztu.
Kotwienie rusztu
W zależności od konstrukcji i rodzaju, z jakiego wykonany jest strop, wybiera się odpowiedni rodzaj kotwienia rusztu. Wszystkie stosowane metody kotwienia muszą spełniać warunek pięciokrotnego współczynnika wytrzymałości przy ich obciążaniu. Znaczy to, że jednostkowe obciążenia wyrywające musi być większe od pięciokrotnej wartości obciążenia przypadającego na każdy łącznik lub kotwę. Konstrukcje sufitów mogą zostać podwieszone do stropów zbudowanych w oparciu o belki profilowe przy pomocy różnego rodzaju obejm (mocowanie imadłowe). Elementy mocujące konstrukcję sufitów, jak np.: kotwy stalowe wbetonowane na etapie formowania stropu, kotwy spawane do istniejących zabetonowanych wypustów stalowych lub bezpośrednio do stalowej konstrukcji stropu rodzimego powinny wytrzymywać trzykrotną wartość normalnego obciążenia.
Wszystkie elementy stalowe służące do kotwienia muszą posiadać zabezpieczenia antykorozyjne.
Mocowanie płyt gipsowo-kartonowych do rusztu
Na okładziny sufitowe stosuje się płyty gipsowo-kartonowe zwykłe o grubości 12,5mm. Jeśli wymagają tego warunki ogniowe, na okładzinę stosuje się płyty o podwyższonej wytrzymałości ogniowej o grubości 12,5 i 20mm. Płyty gipsowo-kartonowe mogą być mocowane do elementów nośnych w dwojaki sposób:
mocowanie poprzeczne krawędziami dłuższymi płyt do kierunku ułożenia elementów nośnych rusztu, mocowanie podłużne wzdłuż elementów nośnych rusztu płyt, ułożonych równolegle do nich dłuższymi krawędziami.
Płyty gipsowo-kartonowe mocuje się do profili stalowych blachowkrętami.
Kierunek mocowania płyt gipsowo-kartonowych
Szpachlowanie spoin
Krawędzie płyt gipsowo-kartonowych wykonane są z fazowaniem umożliwiającym zbrojenie połączenia sąsiednich płyt. Zbrojenie wykonuje się taśmą papierową lub z włókna szklanego w trzech cyklach: wypełnienie spoin masą szpachlową i wciśnięcie taśmy zbrojącej. Po związaniu pierwszej warstwy nałożenie tej samej masy szpachlowej na szerszej powierzchni i na wyschniętą spoinę nałożenie masy szpachlowej nawierzchniowej, stanowiącej podkład pod farbę. Przy zbrojeniu taśmą samoprzylepną stosowane są dwa cykle tj. naklejenie taśmy i jednokrotne wypełnienie spoin masą szpachlową, a po jej wyschnięciu szpachlowanie masą nawierzchniową.
Szpachlowanie przycinanych krawędzi płyt poprzedzone jest poszerzeniem spoiny za pomocą struga kątowego i analogicznie jak w przypadku zbrojenia spoin fabrycznych wykonanie zbrojenia i szpachlowania. Różnica polega na wykonaniu warstwy nawierzchniowej, którą wykonuje się na szerokości ok. 40 cm dla „rozciągnięcia" szpachlowanej spoiny.
Sufity kasetonowe – montaż ściśle według instrukcji producenta.
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące kontroli jakości robót podano w „Wymaganiach ogólnych" specyfikacji technicznej.
Badania w czasie wykonywania robót
Częstotliwość oraz zakres badań materiałów powinna być zgodna z normami. Dostarczone na plac budowy materiały należy kontrolować pod względem ich jakości. Zasady kontroli powinien ustalić Kierownik budowy w porozumieniu z Inspektorem nadzoru.
Kontrola jakości polega na sprawdzeniu,
- czy dostarczone materiały i wyroby mają zaświadczenia o jakości wystawione przez producenta oraz na sprawdzeniu właściwości technicznych na podstawie badań doraźnych.
Badania w czasie wykonywania robót w szczególności powinny dotyczyć sprawdzenia materiałów:
- narożniki i krawędzie (czy nie ma uszkodzeń),
- wymiary (zgodnie z tolerancją),
- wilgotność i nasiąkliwość płyt gipsowo-kartonowych,
- obciążenie na zginanie niszczące lub ugięcia płyt,
- występowanie uszkodzeń powłoki cynkowej elementów stalowych.
Wyniki badań płyt gipsowo-kartonowych, dekoracyjnych stropowych i innych materiałów powinny być wpisywane do dziennika budowy i akceptowane przez Inspektora nadzoru.
7. OBMIAR ROBÓT
Jednostką obmiaru jest 1 m 2 wykonanej sufitów i ścian.
8. ODBIÓR ROBÓT
8.1 Ogólne zasady odbioru robót.
Ogólne zasady odbioru robót podano w „Wymaganiach ogólnych" .
8.2 Odbiór podłoży
Odbiór podłoża należy przeprowadzić bezpośrednio przed przystąpieniem do robót okładzinowych. Podłoże oczyścić z kurzu i luźnych resztek zaprawy lub beton.
8.3 Zgodność z dokumentacją
Roboty uznaje się za zgodne z dokumentacją projektową, SST i wymaganiami Inspektora nadzoru, jeżeli wszystkie pomiary i badania (z uwzględnieniem dopuszczalnych tolerancji) wg pkt. 6 SST dały pozytywny wynik.
8.4 Wymagania przy odbiorze
Sprawdzeniu podlega:
− zgodność wykonania z dokumentacją techniczną,
− przygotowanie podłoża,
− rodzaj zastosowanych materiałów,
− prawidłowość zamocowania płyt, ich wykończenia na stykach, narożach i obrzeżach,
− wichrowatość powierzchni: powierzchnie suchych tynków powinny stanowić płaszczyzny pionowe, poziome lub o kącie nachylenia przewidzianym w dokumentacji. Kąty dwuścienne utworzone przez te płaszczyzny, powinny być kątami prostymi lub innymi zgodnymi z dokumentacją. Krawędzie przycięcia płaszczyzn powinny być prostoliniowe. Sprawdzenie prawidłowości wykonania powierzchni i krawędzi okładzin należy przeprowadzić za pomocą oględzin zewnętrznych oraz przykładania (w dwu prostopadłych kierunkach) łaty kontrolnej o długości 2,0m, w dowolnym miejscu powierzchni. Pomiar prześwitu pomiędzy łatą a powierzchnią suchego tynku powinien być wykonany z dokładnością do 0,5mm. Dopuszczalne odchyłki są następujące:
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
Zgodnie z WYMAGANIAMI OGÓLNYMI.
Zgodnie z wytycznymi Inwestora do STWOiR, szczegóły rozliczenia Wykonawcy z Inwestorem regulują zapisy umowy.
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
Wymagania dla płyt gipsowo-kartonowych.
* PN-B-79405
* PN-EN-10162:2005 Kształtowniki stalowe wykonane na zimno -- Warunki techniczne dostawy -- Tolerancje wymiarów i przekroju poprzecznego
* PN-EN 10327:2006 Taśmy i blachy ze stali niskowęglowych powlekane ogniowo w sposób ciągły do obróbki plastycznej na zimno. Warunki techniczne dostawy
* PN-EN ISO 3506-4:2005 Własności mechaniczne części złącznych odpornych na korozję ze stali nierdzewnej -- Część 4: Wkręty samogwintujące
* PN-EN ISO 7050:1999 Wkręty samogwintujące z łbem stożkowym, z wgłębieniem krzyżowym
* PN-EN-1008:2004 Woda zarobowa do betonu -- Specyfikacja pobierania próbek, badanie i ocena przydatności wody zarobowej do betonu, w tym wody odzyskanej z procesów produkcji betonu
* PN-EN-13139:2003 Kruszywa do zaprawy
* zapewnienia jakości i zarządzania systemami zapewnienia jakości.
* Norma ISO Seria 9000, 9001, 9002, 9003, 9004 Normy dotyczące systemów
ST – 07 POKRYWANIE PODŁÓG I ŚCIAN
CPV 45432111-5 Kładzenie wykładzin elastycznych
CPV 45451200-5 Zakładanie luster
CPV 45431100-8 Kładzenie gresu
1. WSTĘP
1.1 Przedmiot SST
Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej (ST) są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót związanych z robotami przewidzianymi w dokumentacji projektowej do wykonania na zadaniu.
1.2 Zakres stosowania SST
Specyfikacja techniczna jest dokumentem będącym podstawą do udzielenie zamówienia i zawarcia umowy na wykonanie robót zawartych w pkt. 1.1 powyższej SST.
1.3 Określenia podstawowe
Określenia i nazewnictwo użyte w niniejszej specyfikacji technicznej SST są zgodne z obowiązującymi podanymi w normach PN i przepisach Prawa budowlanego.
1.4 Ogólne wymagania dotyczące robót
Wykonawca robót jest odpowiedzialny za jakość ich wykonania oraz za ich zgodność z dokumentacją projektową, ST i poleceniami Inspektora nadzoru. Ogólne wymagania dotyczące robót podano w ST „Wymagania ogólne".
Dokumentacja robót wykładzinowych i okładzinowych
Dokumentacją robót wykładzinowych i okładzinowych stanowią:
− specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót (obligatoryjna w przypadku zamówień publicznych), zgodna z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 2.09.2004 r. (Dz. U. z 2004 r. nr 202, poz. 2072),
− projekt wykonawczy – wyposażenie wnętrz
− dziennik budowy, prowadzony zgodnie z zarządzeniem MGPiB z 15.12.1994 r. w sprawie dziennika budowy oraz tablicy informacyjnej (MP z 1995 r. nr 2, poz. 29),
− protokóły odbiorów częściowych, końcowych i robót zanikających, z załączonymi protokółami z badań kontrolnych,
− aprobaty techniczne, certyfikaty lub deklaracje zgodności świadczące o dopuszczeniu do obrotu i powszechnego lub jednostkowego stosowania użytych wyrobów budowlanych, zgodnie z ustawą Prawo Budowlane z 7.07.1994 r. (Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 z późniejszymi zmianami),
− dokumentacja powykonawcza.
− materiały do wykonywania wykładziny i okładziny,
Roboty należy wykonywać na podstawie projektu uwzględniającego:
− lokalizację i warunki użytkowania,
W projekcie są zawarte:
− rodzaj i stan podłoży pod wykładziny i okładziny.
− wymagania dla podłoża, ewentualnie sposób jego wykonania lub naprawy, z wyszczególnieniem materiałów do napraw,
− specyfikacje materiałów do wykonania wykładziny i okładziny z powołaniem się na odpowiednie dokumenty odniesienia (normy, aprobaty techniczne),
− sposoby wykonania wykładziny i okładziny z uwzględnieniem szerokości spoin i sposobu wykończenia,
− wymagania i warunki odbioru wykonanej wykładziny i okładziny,
− kolorystyka i wzornictwo układanych płytek,
− zasady konserwacji wykładziny i okładziny.
Przez dokumentację powykonawczą robót wykładzinowych i okładzinowych rozumiemy (zgodnie z art. 3, p. 14 ustawy Prawo budowlane) wymienioną wyżej dokumentację robót z naniesionymi zmianami w stosunku do projektu budowlanego i specyfikacji technicznej, dokonanymi podczas wykonywania robót.
1.5 Zakres robót objętych SST
Ustalenia zawarte w niniejszej specyfikacji dotyczą zasad prowadzenia robót związanych z wykonaniem:
− Montaż luster
− pokrycie podłóg i ścian wykładzinami, które stanowią wierzchni element warstw podłogowych i ścian wraz z masą podkładową samopoziomującą
2. MATERIAŁY
2.1 Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące materiałów do wykonania robót podano w specyfikacji technicznej „Wymagania ogólne".
2.2 Materiały potrzebne do wykonania robót
Wykładzina PCV heterogeniczna gr. Min 2 mm.
Parametry: odporność na ścieranie (grupa T), antypoślizgową - klasa DS, R9, posiadającą Atest Higieniczny do stosowania w budynkach użytecznościpublicznej, w tym w pomieszczeniach sanitarnych, trudno zapalna. Wykładzina musi być klejona do podłoża zgodnie z technologią producenta (np. klejem na bazie żywic syntetycznych). Połączenia wykładziny bezwzględnie spawane. Cokół na ścianie - wysokości 10 cm - wykładzina wywinięta na ścianę.
Kolorystykę wykładziny przedstawiono na stosownych rysunkach branży architektonicznej, uwzględniających dodatkowo dekoracje.
Użyte kolory to:
NCS S 1070-Y50R
NCS S 1070-G70Y
UWAGA: Dopuszcza się zastosowanie innych wykładzin, jednakże tylko po konsultacji z Projektantem, gdyż kolorystyka posadzek jest integralną częścią projektu i wpływa bezpośrednio na całość przyjętej stylistyki wnętrz będącej obiektem praw autorskich.
Gruntowanie podłoża pod wykładzinę PCV
Po dokonaniu ewentualnych napraw jastrychu i stwierdzeniu poprawności wszystkich parametrów tj. wilgotności, wytrzymałości, dokonujemy gruntowania podłoża. W tym celu stosujemy grunt poprzez równomierne nanoszenie wałkiem. Przy mocno chłonnych podłożach można preparat rozcieńczyć z wodą w stosunku 1:3. Po zagruntowaniu należy odczekać 24godz. W tym przepadku po zagruntowaniu do wylewania masy samopoziomującej można przystąpić po 3godzinach. We wszystkich przypadkach gruntowania należy unikać tworzenia kałuż. Po nałożeniu gruntu na powierzchni jastrychu powinna być widoczna przeźroczysta warstwa.
Wylewanie masy
W przypadku stwierdzenia nierówności jastrychu 2mm-5mm stosujemy odpowiednią masę samopoziomującą. Musi być ona odporna na działanie kółek fotelowych od 2mm, a także posiadać odpowiednie parametry mechaniczne tj. wytrzymałość na ściskanie min 22N/mm.kw oraz na zginanie 6-7N/mm.kw. Powinna też charakteryzować się niska zawartością chromianów Zp1 wg TRGS 613 Przyklejania wykładzin PCV dokonujemy po 48 godz. od wylania masy samopoziomującej. Przy większych nierównościach można zastosować inną masę pozwalającą na bardzo dobrą niwelacje różnic w zakresie od 5mm do 40mm w jednym cyklu roboczym. Powinna mieć ona następujące parametry: wytrzymałość na ściskanie min 40N/mm.kw oraz na zginanie min 9N/mm.kw. Powinna też charakteryzować się niska zawartością chromianów Zp1 wg TRGS 613 oraz posiadać kod EC1 świadczący o niskoemisyjności .
We wszystkich przypadkach należy bardzo przestrzegać ilości wody zarobowej dodawanej do masy samopoziomującej. Poprawnie wylana powierzchnia charakteryzuje się równomiernym szaro cementowym kolorem. Przebarwienia w postaci ciemniejszych plam lub zebraniu się na powierzchni tzw. mleczka świadczy o zbyt dużej ilości dodanej wody.
Materiały pomocnicze
Materiały pomocnicze do wykonywania wykładzin i okładzin to:
– aluminiowe listwy dylatacyjne i wykończeniowe,
– silikony,
– środki ochrony płytek i spoin,
– środki do usuwania zanieczyszczeń,
– środki do konserwacji wykładzin i okładzin.
Wszystkie ww. materiały muszą mieć własności techniczne określone przez producenta lub odpowiednie aprobaty techniczne.
lustro szklane
Srebrne, gr min. 4mm, szlif polerowany 0,5cm, klejone do ścian, zabezpieczone folią chroniącą przed rozpryśnięciem odłamków. Gabaryty wg tabeli wykończenia.
Elastyczna zaprawa klejowa
Płytki ceramiczne 59,8x59.8cm, gr. 10mm, powierzchnia strukturalna, gatunek 1, antypoślizgowa R11, Płytki ścienne 30x60 , dekory ścienne 30x60
Elastyczna zaprawa klejowa do płytek z trasem, upłynniona, do okładzin podłogowych, cienko i średniowarstwowa. Zaprawa wysokomodyfikowana oraz odkształcalna,
- szczególnie polecana do układania wielkoformatowych płytek ceramicznych, gresowych i z kamienia naturalnego
- wydłużony czas otwarty
- zawierająca tras zmniejszający ryzyko przebarwień
- do szpachlowania niewielkich powierzchni (ubytki do10 mm)
- Zaprawa przewidziana do układania:
- na podłożach odkształcalnych, narażonych na niewielkie naprężenia lub lekkie drgania
- w miejscach o dużym obciążeniu ruchem pieszym (np. miejsca użyteczności publicznej)
- w miejscach narażonych na obciążenia termiczne (balkony, tarasy, itp.)
- w miejscach narażonych na ciągłe obciążenie wodą (np. baseny, natryski)
- na podłożach typu: beton, jastrych cementowy (zarówno zespolony, na warstwie rozdzielającej jak i pływający), jastrych anhydrytowy, suchy jastrych gipsowy, uszczelnienie zespolone (szlamy uszczelniające), lub folia w płynie.
Fugi bezskurczowe. Wysoka wytrzymałość mechaniczna, odporna na ścieranie, zarysowanie, pękanie oraz działanie wysokich i niskich temperatur. Uszlachetniona w wysokim stopniu tworzywem sztucznym, elastyczna hydraulicznie wiążąca zaprawa do spoin do spoin o szerokości od 2 do 20 mm. Wyrób zgodny jest z PN-EN 13888:2010.
Naprawa posadzki lastriko
Istniejącą posadzkę z lastriko należy poddać renowacji poprzez szlifowanie i naprawę ubytków, następnie chemiczne wzmocnienie nawierzchni preparatami krzemianowymi i końcowe polerowanie z zastosowaniem specjalistycznej chemii impregnującej.
3. SPRZĘT
3.1 Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w ST „Wymagania ogólne"
3.2 Sprzęt do wykonywania okładzin
Do wykonywania robot okładzinowych należy stosować:
- szczotki o sztywnym włosiu lub druciane do czesania powierzchni podłoża,
- szpachle i packi metalowe lub z tworzywa sztucznego,
- narzędzia lub urządzenia do cięcia płytek,
- packi ząbkowane stalowe lub z tworzywa o wysokości ząbków 6÷12 mm do rozprowadzania kompozycji klejących,
- łaty do sprawdzania równości powierzchni,
- poziomice
- wkładki dystansowe,
- mieszadła koszyczkowe o napędzie elektrycznym,
- pojemniki do przygotowania kompozycji klejących,
- gąbki do mycia oraz czyszczenia okładziny.
- miara lub dalmierz,
- młotek gumowy,
- drewniany klocek, który służy do ochrony krawędzi paneli podczas ich dobijania,
- kliny dystansujące,
- pilarka lub wyrzynarka, ewentualnie ręczną piłę do drewna, do docinania paneli,
- nożyk do tapet, potrzeby do przycinania taśmy, folii i podkładu,
- wyprofilowany, zagięty blaszany płaskownik, do dobijania paneli przy ścianie,
- ołówek,
- wiertarka pomocna przy mocowaniu przyściennych listew wykończeniowych.
4. TRANSPORT
4.1 Wymagania ogólne
Materiały i elementy muszą być przewożone środkami transportu wg instrukcji producenta.
4.2 Pakowanie i magazynowanie
− Na opakowaniu umieszcza się: nazwę i adres producenta, nazwę wyrobu, liczbę sztuk w opakowaniu, znak kontroli jakości, znaki ostrzegawcze dotyczące wyrobów łatwo tłukących się oraz napis „Wyrób dopuszczony do stosowania w budownictwie Świadectwem ITB nr...".
− Wysokość składowania do 1,8 m.
− Płytki składować w pomieszczeniach zamkniętych w oryginalnych opakowaniach.
4.3 Transport materiałów
− Płytki przewozić w opakowaniach krytymi środkami transportu.
− Opakowania układać ściśle obok siebie. Na środkach transportu umieścić nalepki ostrzegawcze dotyczące wyrobów łatwo tłukących.
− Podłogę wyłożyć materiałem wyściółkowym grubości ok. 5 cm.
5. WYKONANIE ROBÓT
5.1 Warstwy wyrównawcze pod posadzki
Warstwa wyrównawcza, wykonana z zaprawy cementowej marki 8 MPa, z oczyszczeniem i zagruntowaniem podłoża mlekiem wapienno-cementowym, ułożeniem zaprawy, z zatarciem powierzchni na gładko oraz wykonaniem i wypełnieniem masą asfaltową szczelin dylatacyjnych.
Przygotowanie podłoża:
Z powierzchni betonowej należy usunąć wszystkie luźne części, zatłuszczenia, jak również zabrudzenia pochodzenia kwasowego i zasadowego, utrudniające przyczepność warstwy malarskie, piaszczące i łuszczące się warstwy zaprawy.Podłoże powinno być nośne a wytrzymałość na odrywanie powinna być zgodna z PN/B-10107 nie mniejsza niż 0,5 MPa.Podłoże musi być równe, suche, twarde, czyste, odpowiednio porowate, bez pęknięć i szczelinWilgotność nie może przekraczać 1,5% dla betonu i 0,5% dla anhydrytu.
Roboty zasadnicze:
Wykładzina PCV
Podło
ż
e powinno by wszelkich zabrudze
ć
gładkie, bez p
ę
kni
ęć
, odtłuszczone, wytrzymałe, równe, suche, oczyszczone z
ń
i przygotowane zgodnie z przepisami budowlanymi. Nale
ż
y pami
ę
ta
ć,
ż
e resztki asfaltu, tłuszczy,
ś
rodków impregnuj
ą
cych, atrament z długopisów itp. mog
ą
powodowa odbarwienia wykładziny. Przy podkładach cementowych zaleca si
ć
ę
stosowanie mas wygładzaj
ą
cych
(samopoziomuj
ą
cych) przeznaczonych do stosowania pod wykładziny elastyczne.
Gdy zastosowane jest ogrzewanie podłogowe należy pamiętać, że wykładzina podłogowa nie może być narażona na temperaturę przekraczającą 30 o C. W przeciwnym wypadku może ulec odbarwieniu lub innym nieodwracalnym zmianom. Do przygotowania podłoża stosuje się tylko masy wodoodporne. Wilgotność podłoża nie powinna być wyższa niż 2% dla podłoży cementowych i 0,5% dla podłoży z anhydrytu (gipsu).
Do wykonania montażu wykładzin można przystąpić dopiero po zakończeniu wszelkich prac budowlano - instalacyjnych (w szczególności prac mokrych) ze wszystkimi otworami okiennymi i drzwiowymi zamykanymi i szczelnymi wraz z próbami ciśnieniowymi instalacji, CO. Temperatura w pomieszczeniu, w którym układamy wykładzinę nie mniejsza niż 18 stopni C. Nawierzchnie układa się na podłożu suchym, gładkim, czystym i odpylonym. Na tak przygotowana nawierzchnię mocujemy wykładzinę.Montaż wykładzin PCV powinni wykonywać wyłącznie pracownicy wykwalifikowani i posiadający doświadczenie w tego rodzaju pracach.
Naprawa posadzki lastriko
Technologia szlifowania i polerowania, znajduje szczególne zastosowanie przy renowacji starych i wyeksploatowanych posadzek betonowych, kamiennych, a także jastrychów cementowych: lastryko. Regeneracja posadzek z zastosowaniem technologii szlifowania i polerowania polega na obróbce mechanicznej nawierzchni technikami szlifierskimi i polerskimi, z zastosowaniem specjalistycznej chemii impregnującej i wzmacniającej nawierzchnie.
Regeneracja, naprawa ubytków i impregnacja posadzki preparatami krzemianowymi w stosunkowo wczesnej fazie degradacji nawierzchni, znacząco przyczynia się do zwiększenia żywotności nawierzchni i bezproblemowej obsługi w dłuższym okresie czasu.
Proces obróbki nawierzchni metodą szlifowania przeprowadza się z wykorzystaniem dysków diamentowych o różnych stopniach gradacji. Pierwszy etap szlifowania, który decyduje o uzyskaniu perfekcyjnie równego poziomu, wykonuje się dyskami metalowymi o najniższej gradacji, stopniowo wymienianymi w maszynie szlifierskiej na dyski o wyższym stopniu gradacji. Celem tego procesu jest również wyeliminowanie wszelkich wad materiałowych takich, jak pylenie czy łuszczenie się matrycy cementowej. W przypadku wystąpienia bądź odsłonięcia ubytków w nawierzchni, wypełnia się je za pomocną specjalistycznych preparatów, przeznaczonych do napraw posadzek szlifowanych. Należy przy tym podkreślić, że tradycyjne materiały do napraw powierzchni betonowych nie będą znajdowały w tym przypadku zastosowania z uwagi na możliwość przypalenia lub odspojenia i oderwania podczas dalszej obróbki nawierzchni poprzez szlifowanie.
W zależności od wielkości ubytków, do napraw posadzek szlifowanych stosowane są preparaty jednoskładnikowe lub dwuskładnikowe. Preparaty jednoskładnikowe najczęściej wykorzystywane są do tzw. szlamowania, czyli wypełnienia mikroporów w matrycy cementowej, powstałych na skutek odsłonięcia zamkniętych w matrycy pęcherzyków powietrza. Preparaty dwuskładnikowe o konsystencji gęsto-plastycznej stosuje się do wypełniania metodą szpachlowania mniej lub bardziej rozległych ubytków o głębokości nie większej niż 3 mm. W przypadku głębszych ubytków celowe i bardziej ekonomiczne może okazać się uprzednie sfrezowanie zdegradowanej wierzchniej warstwy posadzki.
Po zakończeniu etapu naprawy ubytków i mikroporów posadzka musi być odkurzona i zmyta. Na tak przygotowane i osuszone podłoże metodą natryskową aplikowany jest chemiczny pielęgnator, a zarazem utwardzacz i uszczelniacz nawierzchni. Pielęgnator na bazie krzemianu litu głęboko penetruje warstwę wierzchnią betonu, a reagując z wolnym wodorotlenkiem wapnia, tworzy twardą, wytrzymałą szczelną i zwartą strukturę. Dzięki zastosowaniu preparatu pielęgnującego, nawierzchnia jest zabezpieczona przed pyleniem, przenikaniem substancji płynnych (olej, roztwory soli), wilgocią oraz alkalicznymi wykwitami. Twarda, odporna na ścieranie powierzchnia, pozostaje przez cały czas strukturą paroprzepuszczalną, co zapobiega powstawaniu destrukcyjnych ciśnień wewnątrz płyty posadzki i zasadniczo przedłuża jej żywotność.
Następny etap szlifowania prowadzi się z użyciem plastikowych tarcz szlifierskich, co prowadzi do ostatecznej eliminacji płytkich rys w nawierzchni. Po zakończeniu fazy obróbki posadzki z zastosowaniem plastikowych tarcz szlifierskich, następuje etap końcowej obróbki nawierzchni poprzez polerowanie, aż do uzyskania estetycznej i błyszczącej powierzchni. Proces ten przeprowadza się z użyciem diamentowych tarcz polerskich o rosnącym stopniu gradacji. Ostatnią fazę stanowi wybłyszczenie nawierzchni przy użyciu tarcz z naturalnego włosia oraz wybłyszczającego preparatu krzemianowo litowego. Preparat nanosi się za pomocną mopamikrofibrowego na suchą, czystą i odkurzoną powierzchnię, a następnie poleruje z użyciem delikatnego padu polerskiego, który podnosi temperaturę polerowanego podłoża do ok. 30°C. Temperatura ta warunkuje uzyskanie efektu wybłyszczenia nawierzchni, a także stopnia oczekiwanego połysku.
Dzięki niewielkim rozmiarom molekularnym, preparat wybłyszczający na bazie krzemianu litu i modyfikowanych kopolimerów TerraCoat głęboko penetruje matrycę betonową, tworząc tzw. formułę mikrozbrojenia powierzchniowego, które zapewnia wysoką odporność chemiczną i fizyczną, dodatkowo utwardza i uszczelnia powierzchnię posadzki, a także tworzy zwartą, niepylącą i wodoszczelną strukturę. W wyniku zastosowania ultranowoczesnej mieszaniny związków organicznych i nieorganicznych, preparat wybłyszczający zapewnia długotrwałą, bezproblemową eksploatację posadzki, poprzez wysoką odporność na powstawanie plam, znakomitą antypoślizgowość oraz idealny połysk. Preparat pozwala na uzyskanie tzw. efektu lustra.
Regenerowana nawierzchnia nie musi być tradycyjnie szara. Posadzki z betonu szlifowanego można bowiem barwić przy użyciu odpowiednich preparatów, uzyskując efekt powierzchniowego barwienia matrycy cementowej, wyglądem przypominający akwarelę. Rekomendowana technologia firmy bautech.
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
Wykonanie robót przeprowadzić zgodnie z ST i PB.
6.1 Ogólne zasady kontroli jakości robót
Ogólne zasady kontroli jakości robót podano w ST „Wymagania ogólne" .
6.2 Badania w czasie robót
Częstotliwość oraz zakres badań powinny być zgodne normami. Dostarczone na plac budowy materiały należy kontrolować pod względem ich jakości.Zasady dokonywania takiej kontroli powinien ustalić kierownik budowy w porozumieniu z Inspektorem.Kontrola jakości polega na sprawdzeniu, czy dostarczone materiały i wyroby mają zaświadczenia o jakości wystawione przez producenta oraz na sprawdzeniu właściwości technicznych dostarczonego wyrobu na podstawie tzw. badań doraźnych.Wyniki badań materiałów powinny być wpisywane do dziennika budowy akceptowane przez Inspektora Nadzoru.
6.3 Badania w czasie odbioru
Badania okładzin i posadzek z płytek ceramicznych powinny być przeprowadzane w sposób umożliwiający ocenę wszystkich wymagań a w szczególności:
− stan podłoży na podstawie protokołów badań międzyoperacyjnych,
− zgodności z dokumentacją projektową i zmianami w dokumentacji powykonawczej (przez oględziny i pomiary)
− spadki podłoża lub podkładu i rozmieszczenie wpustów podłogowych, j.w.
− jakości zastosowanych materiałów i wyrobów na podstawie deklaracji zgodności lub certyfikatów zgodności przedłożonych przez dostawców
Prawidłowości wykonania okładziny przez sprawdzenie:
− odchylenia krawędzi od kierunku poziomego i pionowego, przy użyciu łaty o długości 2 m ( nie powinno przekraczać 2 mm na dł. łaty 2 m),
− przyczepności okładziny, która przy lekkim opukiwaniu nie powinna wydawać głuchego dźwięku.
− odchylenia powierzchni od płaszczyzny łatą o długości 2 m ( nie powinno większe niż 2 mm na całej dł. łaty),
− prawidłowości przebiegu i wypełnienia spoin poziomicą i pionem z dokładnością do 1 mm.
− grubość warstwy kompozycji klejącej pod płytką, która nie powinna przekraczać wartości określonej przez producenta w instrukcji, na podstawie zużycia kompozycji klejącej.
Prawidłowości wykonania wykładzin przez sprawdzenie:
− nierówności powierzchni mierzonych jako prześwity między łatą dł. 2 m a posadzką (nie powinny być większe niż 3 mm na całej długości łaty),
− płaszczyzny poziomej lub spadków,
− odchylenia posadzki od płaszczyzny poziomej lub ustalonego spadku (nie powinno być większe niż 3 mm na długości łaty 2 m i nie większe niż 5 mm na całej długości lub szerokości posadzki).
− przebiegu i wypełnienia spoin z dokładnością do 1 mm,
7. OBMIAR ROBÓT
− grubość warstwy kompozycji klejącej pod płytką, która nie powinna przekraczać wartości określonej przez producenta w instrukcji, na podstawie zużycia kompozycji klejącej
Ogólne zasady obmiaru robót podano w ST „Wymagania ogólne".
Jednostką obmiarową posadzek jest metr kwadratowy (m2).
8. ODBIÓR ROBÓT
8.1 Ogólne zasady odbioru okładzin i wykładzin
Ogólne zasady odbioru robót podano w ST „Wymagania ogólne"
Roboty uznaje się za zgodne z dokumentacją projektową, ST i wymaganiami Inspektora nadzoru, jeżeli wszystkie pomiary i badania (z uwzględnieniem dopuszczalnych tolerancji) wg ST dały pozytywny wynik.
Jeżeli chociaż jeden wynik badania będzie niepozytywny, okładzina z płytek ceramicznych nie powinna być odebrana.
W takim przypadku należy przyjąć jedno z rozwiązań:
− jeżeli odchylenia od wymagań nie zagrażają bezpieczeństwu użytkowania i trwałości okładziny oraz jeżeli inwestor wyrazi zgodę, obniżyć wartość wykonanych robót,
− okładzinę poprawić i przedstawić do ponownego odbioru,
− w przypadku gdy nie są możliwe powyższe rozwiązania, usunąć okładzinę i ponownie wykonać.
8.2 Odbiór podłoży
Odbiór podłoża należy przeprowadzić bezpośrednio przed przystąpieniem do robót okładzinowych. Jeżeli odbiór podłoża odbywa się po dłuższym czasie od jego wykonania, należy podłoże oczyścić i umyć wodą.
8.3 Odbiór okładzin i wykładzin z płytek ceramicznych i terakotowych
Odbiór gotowych okładzin następuje po stwierdzeniu zgodności ich wykonania z zamówieniem, którego przedmiot określa dokumentacja projektowa a także dokumentacja powykonawcza, w której podane są uzgodnione zmiany dokonane podczas prac. Zgodność wykonania okładzin stwierdza się na podstawie porównania wyników badań kontrolnych wymienionych w pkt. 6 z wymaganiami i tolerancjami podanymi w pozostałych punktach. Okładziny powinny być odebrane, jeśli wszystkie wyniki badań kontrolnych są pozytywne.
Odbiór powinien obejmować sprawdzenie:
− prawidłowości ukształtowania powierzchni,
− wyglądu zewnętrznego przez ocenę wzrokową
− przyczepności do podłoża
− szerokości i prostoliniowości spoin,
− prawidłowości osadzenia kratek ściekowych w podłodze, wkładek dylatacyjnych itp.
Odbiór gotowych okładzin powinien być potwierdzony protokołem, który zawiera:
− wykaz wad i usterek ze wskazaniem możliwości usunięcia.
− ocenę wyników badań
− stwierdzenia zgodności lub niezgodności wykonania z zamówieniem.
Odbiór materiałów i robót powinien obejmować zgodności z dokumentacją projektową oraz sprawdzeniem właściwości technicznych tych materiałów z wystawionymi atestami wytwórców. Nie dopuszcza się stosowania materiałów, których właściwości nie odpowiadają wymaganiom technicznym.
Wykładzina obiektowa
Odbiór powinien obejmowa
ć:
– sprawdzenie wyglądu zewnętrznego (badanie należy wykonać przez ocenę wzrokową)
– sprawdzenie prawidłowości ukształtowania powierzchni podłogi (badanie należy wykonać przez ocenę wzrokową)
– sprawdzenie równości podłoża za pomocą niwelatora (siatka niwelacyjno - pomiarowa powinna być wykonana w rozstawie 2m/2m) lub za pomocą łaty o dł. 2m
- po wykonaniu pomiarów należy wykonać operat z naniesionymi rzędnymi i zakończony notatką służbową.
Odbiór materiałów i robót powinien obejmować zgodności z dokumentacją projektową oraz sprawdzeniem właściwości technicznych tych materiałów z wystawionymi atestami wytwórców. Nie dopuszcza się stosowania materiałów, których właściwości nie odpowiadają wymaganiom technicznym.
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
Zgodnie z WYMAGANIAMI OGÓLNYMI.
Zgodnie z wytycznymi Inwestora do STWOiR, szczegóły rozliczenia Wykonawcy z Inwestorem regulują zapisy umowy.
* PN-EN 12004:2002 Kleje do płytek. Definicje i wymagania techniczne
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
* PN-EN 649:2002 Elastyczne pokrycia podłogowe. Homogeniczne i heterageniczne pokrycia podłogowe z polichlorku winylu.
KOD CPV45442100-8 Roboty malarskie
1. WSTĘP
1.1 Przedmiot SST
Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej (SST) są wymagania dotyczące wykonania i odbioru powłok malarskich wewnętrznych w związku z robotami przewidzianymi w dokumentacji projektowej do wykonania na zadaniu.
1.2 Zakres stosowania
Szczegółowa specyfikacja techniczna jest stosowana jako dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót wymienionych w pkt. 1.1.
1.3 Określenia podstawowe
Określenia i nazewnictwo użyte w niniejszej specyfikacji technicznej SST są zgodne z obowiązującymi podanymi w normach PN i przepisach Prawa budowlanego.
podłoże malarskie – powierzchnia (np. betonu, tynku, drewna itp.) surowa, zagruntowana lub wygładzona, na której ma być wykonana powłoka malarska.
powłoka malarska – stwardniała warstwa farby, lakieru lub emalii nałożona i rozprowadzona na podłoże, decydująca o właściwościach użytkowych i wyglądzie powierzchni malowanych.
farba – płynna lub półpłynna zawiesina albo mieszanina silnie rozdrobnionych ciał stałych (np. pigmentu-barwnika i różnych wypełniaczy) w roztworze spoiwa.
farba dyspersyjna – zawiesina pigmentów i wypełniaczy w dyspersji wodnej polimeru z dodatkiem środków pomocniczych.
1.4 Zakres robót objętych SST
Ustalenia zawarte w niniejszej specyfikacji obejmują wszystkie czynności umożliwiające i mające na celu wykonanie robót malarskich z farb malarskich fabrycznie przygotowanych.
1.5 Ogólne wymagania dotyczące robót
Wykonawca robót jest odpowiedzialny za jakość wykonania robót, ich zgodność z dokumentacją projektową, SST. Ogólne wymagania dotyczące robót podano w „Wymaganiach ogólnych"
Niniejsze prace wykończeniowe powinni wykonywać wyłącznie pracownicy wykwalifikowani i posiadający doświadczenie w tego rodzaju pracach.Niezbędne jest również wykonanie szablonów malarskich wg rysunkówszczegółowych. Prace te (wykonanie szablonów i/lub malowanie dekoracji)można również zlecićfirmie zajmującej się wykonywaniem reklam
2. MATERIAŁY
2.1 Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące materiałów, ich pozyskiwania i składowania podano w „Wymaganiach ogólnych".
2.2 Materiały potrzebne do wykonania robót
Farby budowlane gotowe
Farby niezależnie od ich rodzaju powinny odpowiadać wymaganiom norm państwowych lub świadectw dopuszczenia do stosowania w budownictwie oraz posiadać ocenę higieniczną PZH.
Farby powinny być pakowane zgodnie z PN-EN-209:2004 w bębny lekkie lub wiaderka stożkowe i przechowywane w temperaturze min. +5°C.
Farba akrylowa,
* Efekt dekoracyjny - matowy.
* Odporność na działanie wody - wytrzymuje standardową wilgotność powietrza w pomieszczeniach.
Pomalowane powierzchnie nie mog
ą
by
ć
w stałym kontakcie z wod
ą
i nara
ż
one na kondensacj
ę
wilgoci.
* Odporność na działanie ciepła - nie nadaje się do stosowania na powierzchniach ogrzewanych, np.: do malowania grzejników.
* Inne - dobre krycie – zakrywa poprzednią powłokę już po 2 warstwach, - śnieżna biel - dobra przepuszczalność pary wodnej zapewniająca oddychanie ścian.
Emalia alkidowa
ST – 08 ROBOTY MALARSKIE
Efekt dekoracyjny powłoki satynowy połysk lub mat.
Gęstość, w temp. 20±0,1°C najwyżej, [g/cm³] 1,5
Czas schnięcia powłoki w temp. 20±2°C przy wilgotności wzg. pow. 55±5%
powłoka sucha w dotyku, najwy
ż
ej, [h] 16.
Rozcieńczalnik olejno-ftalowy bezaromatyczny.
3. SPRZĘT
3.1 Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w „Wymaganiach ogólnych"
3.2 Sprzęt do wykonywania robót
Do wykonywania robot należy stosować elektronarzędzia i drobny sprzęt budowlany.
4. TRANSPORT
4.1 Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące transportu podano w „Wymaganiach ogólnych".
4.2 Transport materiałów
Farby w szczelnych opakowaniach można przewozić dowolnymi środkami transportu, zabezpieczone przed uszkodzeniami.
4.3 Przechowywanie i składowanie materiałów
Przechowywać w oryginalnych opakowaniach w pomieszczeniach zabezpieczonych przed wpływem warunków atmosferycznych w temperaturze dodatniej, zgodnie z instrukcją producenta.
5. WYKONANIE ROBÓT
5.1 Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące kontroli jakości robót podano w „Wymaganiach ogólnych" specyfikacji technicznej.
5.2 Warunki przystąpienia do robót
Przed przystąpieniem do wykonywania powłok malarskich pokrywczych należy zakończyć roboty budowlane stanu surowego. Powierzchnie betonowe powinny być oczyszczone z wystających grudek związanego betonu oraz tłustych plam i kurzu. Wystające elementy metalowe, których nie można usunąć powinny być zabezpieczone antykorozyjnie.
Ubytki w powierzchni należy wypełnić zaprawą cementową lub specjalnymi mieszankami (posiadającymi aprobaty techniczne) z odpowiednim wyprzedzeniem i zatrzeć tak, aby jej równość odpowiadała całej otaczającej powierzchni.
Wszelkie uszkodzenia tynków powinny być usunięte przez wypełnienie odpowiednią zaprawą cementową i zatarte do równej powierzchni. Powierzchnia tynków powinna być pozbawiona zanieczyszczeń a wystające metalowe elementy zabezpieczone antykorozyjnie.
Podłoża z płyt kartonowo-gipsowych odkurzone, bez plam tłuszczu. Wkręty mocujące oraz styki płyt powinny być zaszpachlowane. Uszkodzone fragmenty płyt naprawione masą szpachlową, na którą wydano aprobatę techniczną.
W przypadku stwierdzenia niezgodności podłoży z wymaganiami jw. należy określić zakres prac, rodzaje materiałów oraz sposoby usunięcia tych niezgodności. Następnie przeprowadzić ponowną kontrolę podłoży a wyniki odnotować w formie protokołu kontroli i wpisu do Dziennika Budowy
5.3 Przygotowanie podłoża
Roboty malarskie nie powinny by
ć
prowadzone :
podczas opadów atmosferycznych (w przypadku robót na zewnątrz budynkuw temperaturze poniżej +5°C, z dodatkowym zastrzeżeniem, aby w ciągu doby nie następował spadek temperatury poniżej 0°C,w temperaturze powyżej 25°C, z dodatkowym zastrzeżeniem, aby temperatura podłoża nie była wyższa niż 20°C (np. w miejscach bardzo nasłonecznionych).
W przypadku wystąpienia opadów w trakcie prowadzenia robót malarskich świeżo pomalowane, nie wyschnięte powierzchnie należy osłonić.
Prace malarskie - zabezpieczenia antykorozyjne na podłożach stalowych prowadzić należy przy wilgotności względnej powietrza nie większej niż 80%.
W pomieszczeniach zamkniętych przy pracach malarskich należy zapewnić odpowiednią wentylację.
5.4 Wykonanie robót malarskich wewnętrznych
Roboty malarskie wewnątrz budynku można rozpocząć, kiedy podłoża spełniają wymagania producenta farb.
Pierwsze malowanie należy wykonać po:
- całkowitym ukończeniu robót instalacyjnych, tj. wodociągowych, kanalizacyjnych, centralnego ogrzewania, gazowych, elektrycznych, z wyjątkiem założenia urządzeń sanitarnych oraz armatury oświetleniowej,
- wykonaniu podłoży pod wykładziny podłogowe,
- całkowitym dopasowaniu i wyregulowaniu stolarki, lecz przed oszkleniem jeśli stolarka nie została wykończona fabrycznie.
Drugie malowanie można wykonać po:
- wykonaniu białego montażu
- ułożeniu posadzek (z wyjątkiem wykładzin dywanowych i z tworzyw sztucznych) z przybiciem listew przyściennych i cokołów,
- oszkleniu okien, jeśli nie było to wykonane fabrycznie.
Prace malarskie należy prowadzić zgodnie z instrukcją producenta farb.
Elementy, które w czasie robót malarskich mogą ulec uszkodzeniu lub zabrudzeniu, należy zabezpieczyć i osłonić.
Farby można nakładać pędzlem, wałkiem lub natryskiem pneumatycznym. Wykonywać malowanie dwuwarstwowo zgodnie z zaleceniami producenta (patrz karty techniczne).
Podstawowe techniki malarskie
Nakładanie pędzlem.Na podłożach mineralnych pędzle stosuje się tylko do malowania małych powierzchni (np. narożników) ze względu na niską wydajność.
Nakładanie farb pędzlem może powodować powstawanie charakterystycznych smug, które nie zanikają po wyschnięciu. Nakładanie pędzlem jest użyteczne przy gruntowaniu, gdyż umożliwia dokładne wcieranie gruntu w podłoże.
Nakładanie wałkiem.Metoda najbardziej popularna przy nakładaniu farb na podłoża mineralne, ze względu na prostotę i dużą wydajność.
Należy pamiętać o nakładaniu w kierunkach krzyżujących się, aby pokryć wszystkie nierówności podłoża.
Natrysk powietrzny.Metoda o dużej wydajności, ale wymagająca bardziej skomplikowanego sprzętu;
Nale
ż
y pami
ę
ta
ć
o przecedzeniu farby przed u
ż
yciem, aby usun
ąć
ewentualne zanieczyszczenia mog
ce zatka dysz
pistoletu.
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
ą
ć
ę
6. 1 Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące kontroli jakości robót podano w „Wymaganiach ogólnych".
6.2 Badania w czasie wykonywania robót
Powierzchnia do malowania.
Kontrola stanu technicznego powierzchni przygotowanej do malowania powinna obejmować
− sprawdzenie wsiąkliwości,
− sprawdzenie wyglądu powierzchni,
− sprawdzenie wyschnięcia podłoża,
Sprawdzenie wyglądu powierzchni pod malowanie należy wykonać przez oględziny zewnętrzne. Sprawdzenie wsiąkliwości należy wykonać przez spryskiwanie powierzchni przewidzianej pod malowanie kilku kroplami wody. Ciemniejsza plama zwilżonej powierzchni powinna nastąpić nie wcześniej niż po 3 s.
− sprawdzenie czystości,
Roboty malarskie.
Badania powłok przy ich odbiorach należy przeprowadzić po zakończeniu ich wykonania:
− dla pozostałych nie wcześniej niż po 14 dniach.
− dla farb emulsyjnych nie wcześniej niż po 7 dniach,
Badania przeprowadza się przy temperaturze powietrza nie niższej od +5°C przy wilgotności powietrza mniejszej od 65%.
Badania powinny obejmować:
− sprawdzenie zgodności barwy ze wzorcem,
− sprawdzenie wyglądu zewnętrznego,
− dla farb olejnych i syntetycznych: sprawdzenie powłoki na zarysowanie i uderzenia, sprawdzenie elastyczności i twardości oraz przyczepności zgodnie z odpowiednimi normami państwowymi.
:
Jeśli badania dadzą wynik pozytywny, to roboty malarskie należy uznać za wykonane prawidłowo. Gdy którekolwiek z badań dało wynik ujemny, należy usunąć wykonane powłoki częściowo lub całkowicie i wykonać powtórnie.
7. OBMIAR ROBÓT
Jednostką obmiarową jest metr kwadratowy (m 2 ).
8. ODBIÓR ROBÓT
8.1 Ogólne zasady odbioru robót.
Ogólne zasady odbioru robót podano w „Wymaganiach ogólnych" pkt 7.
7.2 Odbiór podłoży
Zastosowane do przygotowania podłoża materiały powinny odpowiadać wymaganiom zawartym w normach państwowych lub świadectwach dopuszczenia do stosowania w budownictwie. Podłoże, posiadające drobne uszkodzenia powinno być naprawione przez wypełnienie ubytków zaprawą cementowo-wapienną do robót tynkowych lub odpowiednią szpachlówką. Podłoże powinno być przygotowane zgodnie z wymaganiami.
Jeżeli odbiór podłoża odbywa się po dłuższym czasie od jego wykonania, należy podłoże przed gruntowaniem oczyścić.
8.3 Wymagania przy odbiorze
Sprawdzenie wyglądu zewnętrznego powłok malarskich polegające na stwierdzeniu równomiernego rozłożenia farby, jednolitego natężenia barwy i zgodności ze wzorcem producenta, braku prześwitu i dostrzegalnych skupisk lub grudek nieroztartego pigmentu lub wypełniaczy, braku plam, smug, zacieków, pęcherzy odstających płatów powłoki, widocznych okiem śladów pędzla itp., w stopniu kwalifikującym powierzchnię malowaną do powłok o dobrej jakości wykonania.
Sprawdzenie odporności powłoki na wycieranie polegające na lekkim, kilkakrotnym potarciu jej powierzchni miękką, wełnianą lub bawełnianą szmatką kontrastowego koloru.
Sprawdzenie odporności powłoki na zarysowanie.
Sprawdzenie przyczepności powłoki do podłoża polegające na próbie poderwania ostrym narzędziem powłoki od podłoża.
Sprawdzenie odporności powłoki na zmywanie wodą polegające na zwilżaniu badanej powierzchni powłoki przez kilkakrotne potarcie mokrą miękką szczotką lub szmatką.
Wyniki odbiorów materiałów i robót powinny być każdorazowo wpisywane do dziennika budowy.
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
Zgodnie z WYMAGANIAMI OGÓLNYMI.
Zgodnie z wytycznymi Inwestora do STWOiR, szczegóły rozliczenia Wykonawcy z Inwestorem regulują zapisy umowy.
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
bny bez
obręczy
* PN-EN-209:2004 Opakowania transportowe metalowe – Bębny – Bę
* PN-EN ISO 2808:2008 Farby i lakiery -- Oznaczanie grubości powłoki
* PN-EN13300:2002 Farby i lakiery -- Wodne wyroby lakierowe i systemy powłokowe na wewnętrzne ściany i sufity -- Klasyfikacja
* PN-EN ISO 2810:2005 Farby i lakiery -- Powłoki w naturalnych warunkach atmosferycznych -- Ekspozycja i ocena
CPV 45410000-4Tynkowanie.
1. WSTĘP
1.1 Przedmiot SST
Przedmiotem niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej są wymagania dotyczące wykonania i odbioru tynków wewnętrznych w związku z robotami przewidzianymi w dokumentacji projektowej do wykonania na zadaniu.
1.2 Zakres stosowania SST
Szczegółowa specyfikacja techniczna jest stosowana jako dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót wymienionych w pkt. 1.1.
1.3 Określenia podstawowe
Określenia i nazewnictwo użyte w niniejszej specyfikacji technicznej SST są zgodne z obowiązującymi podanymi w normach PN i przepisach Prawa budowlanego.
Tynk - mieszanina na bazie wapna, cementu lub gipsu (uwodnionego siarczanu wapnia) z dodatkiem lub bez kruszywa, włókien lub innych materiałów, która jest stosowana do pokrycia powierzchni ścian i sufitów i twardnieje po zastosowaniu.
Obrzutka - mieszanina drobnego kruszywa z cementem lub wapnem albo połączeniem obutych składników (a także z innymi składnikami)i wodą, twardniejąca po zastosowaniu, używana najczęściej do pokrycia ścian i sufitów.
1.4 Zakres robót objętych SST
Roboty, których dotyczy specyfikacja, obejmują wszystkie czynności umożliwiające i mające na celu wykonanie tynków wewnętrznych obiektu:
− tynki cementowo-wapienne
− tynki gipsowe
1.5 Ogólne wymagania dotyczące robót
Wykonawca robót jest odpowiedzialny za jakość wykonania robót, ich zgodność z dokumentacją projektową, ST i poleceniami Inspektora. Ogólne wymagania dotyczące robót podano w OST „Wymagania ogólne"
2. MATERIAŁY
2.1 Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące materiałów, ich pozyskiwania i składowania podano w ST „Wymagania ogólne"
2.2 Materiały potrzebne do wykonania robót
Piasek (PN-EN 13139:2003)
Piasek powinien spełniać wymagania obowiązującej normy przedmiotowe, a w szczególności:
- nie zawierać domieszek organicznych,
- mieć frakcje różnych wymiarów, a mianowicie: piasek drobnoziarnisty 0,25-0,5 mm, piasek średnioziarnisty 0,5-1,0 mm, piasek gruboziarnisty 1,0-2,0 mm.
Do spodnich warstw tynku należy stosować piasek gruboziarnisty, do warstw wierzchnich – średnioziarnisty. Do gładzi piasek powinien być drobnoziarnisty i przechodzić całkowicie przez sito o prześwicie 0,5 mm.
Zaprawa cementowo - wapienna
Marka i skład zaprawy powinny być zgodne z wymaganiami normy państwowej.
Przygotowanie zapraw do robót murowych powinno być wykonywane mechanicznie.
Zaprawę należy przygotować w takiej ilości, aby mogła być wbudowana możliwie wcześnie po jej przygotowaniu tj. ok. 3 godzin.
Do zapraw tynkarskich należy stosować piasek rzeczny lub kopalniany.
Do zapraw cementowo-wapiennych należy stosować cement portlandzki z dodatkiem żużla lub popiołów lotnych 25 i 35 oraz cement hutniczy 25 pod warunkiem, że temperatura otoczenia w ciągu 7 dni od chwili zużycia zaprawy nie będzie niższa niż +5°C.
Do zapraw cementowo-wapiennych należy stosować wapno sucho gaszone lub gaszone w postaci ciasta wapiennego otrzymanego z wapna niegaszonego, które powinno tworzyć jednolitą i jednobarwną masę, bez grudek niegaszonego wapna i zanieczyszczeń obcych. Skład objętościowy zapraw należy dobierać
ST – 09 TYNKI WEWNĘTRZNE
doświadczalnie, w zależności od wymaganej marki zaprawy oraz rodzaju cementu i wapna.
Zaprawa cementowa gotowa mieszanka wyselekcjonowanych kruszyw o frakcji do 1mm oraz cementu. Skład poszczególnych składników zaprawy wg. wymagań PN-90B/-14501.
Gips szpachlowy
Gips szpachlowy do wykonywania gładzi gipsowych powinien odpowiadać wymaganiom aktualnej nomy państwowej i spełniać w szczególności następujące wymagania:
- wytrzymałość na ściskanie (po 7 dniach twardnienia i wysuszania do stałej masy) nie mniej niż 5 Mpa,
- odsiew na sicie o boku oczka kwadratowego 0,2 mm nie więcej niż 2% masy spoiwa, a odsiew na sicie 1,0 mm – 0%,
- początek wiązania po 30-60 min.,
- gips szpachlowy w ciągu 90 dni od daty wysyłki nie powinien wykazywać odchyleń od wymagań normy.
3. SPRZĘT
Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w ST „Wymagania ogólne"
Sprzęt do wykonywania robót
Roboty można wykonać przy użyciu dowolnego typu sprzętu.
Wykonawca jest zobowiązany do używania jedynie takiego sprzętu, który nie spowoduje niekorzystnego wpływu na jakość i środowisko wykonywanych robót.
4. TRANSPORT
Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące transportu podano w ST „Wymagania ogólne".
Transport materiałów
Materiały i elementy mogą być przewożone dowolnymi środkami transportu.
Podczas transportu materiały powinny być zabezpieczone przed uszkodzeniami, utratą stateczności i szkodliwymi wpływami atmosferycznymi.
5. WYKONANIE ROBÓT
5.1 Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące kontroli jakości robót podano w „Wymaganiach ogólnych" ogólnej specyfikacji technicznej.
Przed przystąpieniem do wykonywania robót tynkowych powinny być zakończone wszystkie roboty podtynkowe, zamurowane przebicia i bruzdy, osadzone ościeżnice drzwiowe i okienne. Tynki należy wykonywać w temperaturze nie niższej niż +5°C pod warunkiem, że w ciągu doby nie nastąpi spadek poniżej 0°C.
W niższych temperaturach można wykonywać tynki jedynie przy zastosowaniu odpowiednich środków zabezpieczających, zgodnie z „Wytycznymi wykonywania robót budowlano montażowych w okresie obniżonych temperatur".
Zaleca się chronić świeżo wykonane tynki zewnętrzne w ciągu pierwszych dwóch dni przed nasłonecznieniem dłuższym niż dwie godziny dziennie.
5.2 Przygotowanie podłoży
Przed rozpoczęciem prac tynkarskich wykonawca musi zbadać przydatność podłoża pod tynkowanie. Badanie podłoża następuje na podstawie norm oraz bezpośrednio na podstawie oględzin, próby ścierania, drapania (skrobania) oraz zwilżania, a także aktualnych zaleceń producenta.
Wadliwe wykonanie połoza podczas prac budowlanych może mieć wpływ na jakość i trwałość gotowego tynku (np. powstawanie rys).
Należy pamiętać przede wszystkim o wymaganiach, dotyczących równej powierzchni pod tynk.
:
− równe,
Podłoże pod tynk musi być
− nośne i mocne,
− jednorodne, równomiernie chłonne; hydrofilne (zwilżane),
− wystarczająco stabilne,
− szorstkie, suche, odpylone , wolne od zanieczyszczeń,
− nie zamarznięte, o temperaturze powyżej + 5°C.
− wolne od wykwitów,
Ostrzeżenia i wskazówki.
Zleceniobiorca powinien przedstawić inwestorowi wszelkie wątpliwości dotyczące wykonania prac tynkarskich, wskazać możliwość powstania spodziewanych usterek oraz przedstawić pisemnie propozycję rozwiązania tych problemów.
Ogólne sprawdzenie podłoża.
5.3 Sprawdzenie podłoża pod tynk.
Aby ocenić wady materiału, odpryski, tłuszczenie oraz piaszczenie czy tez właściwości powierzchni wierzchniej należy posłużyć się próbą ścierania, drapania lub zwilżania. Próba ścierania przeprowadzana jest przez przetarcie dłonią powierzchni pod tynk. Próba drapania polega na wyrywkowym badaniu przy pomocy twardego, ostrego przedmiotu. Chłonność podłoża i jego wilgotność określana jest przy pomocy próby zwilżania. Próba zwilżania polega na zraszaniu muru w wielu miejscach czystą wodą. Sprawdzenie w zależności od podłoża i stosowane środki zaradcze.
Mur musi być wykonany zgodnie z tolerancją wymiarową uwzględnioną przez normy. Materiały budowlane dopuszczone do stosowania muszą posiadać wymiary mieszczące się w tolerancji, aby nie powodowały zbyt dużych różnic w grubości tynku.
Spoiny murarskie (poziome i pionowe) nie mogą być ani zbyt głębokie, ani zbyt wystające przed lico muru - przed nałożeniem tynku należy je ewentualnie wyrównać.
Przy układaniu bezspoinowym (bez zaprawy murarskiej) puste szczeliny nie mogą być większe niż 5 mm. Tego typu szczeliny i inne ewentualne uszkodzenia należy wypełnić najpóźniej 3 dni przed rozpoczęciem tynkowania (nie stosować w tym celu obrzutki wstępnej).
Wykwity (naloty, ,,włoski" - sól krystalizująca na powierzchni), naruszające przyczepność tynku do podłoża, muszą zostać bezwzględnie usunięte. Należy to zrobić na suchym murze, przy pomocy szczotki drucianej.
Jeżeli metoda czyszczenia szczotką nie da odpowiednich rezultatów, należy ustalić dokładnie przyczynę powstawania wykwitów i przy pomocy specjalistów zastosować skuteczną metodę oczyszczenia muru.
Suchy mur, silnie chłoną wodę podłoża ceramiczne mogą przy niepewnej pogodzie wymagać odpowiedniego przygotowania. Ocena właściwości muru musi nastąpić przed przystąpieniem do tynkowania.
5.4 Tynkowanie.
Wykonawca prac tynkarskich powinien posiadać umiejętności zawodowe, aby prawidłowo ocenić podłoże pod tynk.
Podane wymagania dotyczące podłoża pod tynk muszą być spełnione. Wszystkie odstępstwa od wyszczególnionych warunków (narzucone zbyt krótkie terminy oddania obiektu lub poszczególnych etapów robot) mają znaczący wpływ na jakość prac tynkarskich. Mogą wymagać przeprowadzenia prac dodatkowych, znacząco utrudnić prace tynkarskie lub też stać się przyczyną późniejszych uszkodzeń tynku.
Najpóźniej w momencie wykonania obrzutki wstępnej musi być już wiadome, jaką przewidziano wierzchnią warstwę tynku, aby odpowiednio dostosować powierzchnię obrzutki (lub jej szorstkości) do rodzaju tynku wierzchniego. Wpływ warunków pogodowych.
Ogólne reguły, dotyczące wykonywania prac budowlanych nie odnoszą się do wszystkich warunków pogodowych i w szczególności w okresie zimowym mają ograniczone zastosowanie.
Ciepłe warunki pogodowe.
Ciepłe warunki, wietrzna pogoda, bezpośrednie nasłonecznienie itp. Mają decydujący wpływ na sposób przeprowadzenia prac tynkarskich na zewnątrz. Konieczne może być wstępne nawilżenie podłoża, utrzymywanie wilgotności, przykrycie lub obudowanie tynkowanej powierzchni.
Zbrojenie siatką tynków zewnętrznych redukuje niekorzystny wpływ złych warunków pogodowych i tym samym znacząco poprawia jakość gotowego tynku. Zmniejsza ryzyko powstawania rys.
Zimne warunki pogodowe.
W momencie obróbki mokra zaprawa jest silnie nawodniona i może przez to ulec zniszczeniu wskutek działania mrozu. Szkody wywołane mrozem powstają na skutek zwiększenia objętości przez zamarzającą wodę. Szkody te przybierają postać tłuszczącej się płytkowo struktury tynku, powodując jego niedostateczną wytrzymałość.
Reakcje chemiczne, prowadzące do twardnienia zaprawy ustają juz praktycznie przy temperaturze +5° C (temperatura obiektu). Skutkami tego są obniżenie wytrzymałości, przyczepności tynku i inne.
Prace tynkarskie mogą być wykonywane bez specjalnych zabezpieczeń tylko wtedy, gdy temperatura
powietrza, materiału oraz podłoża tynku jest wyższa niż +5° C. Narzuconą. warstwę tynku należy zabezpieczyć przed mrozem do czasu stwardnienia i wyschnięcia.
Należy pamiętać, ze w przypadku określonych tynków konieczne może być zachowanie wyższych temperatur minimalnych. Przestrzegać wskazówek producenta dla każdego rodzaju tynku.
Środki zwiększające przyczepność dla tynków wapiennych, cementowo - wapiennych oraz cementowych. W przypadku tynku wapiennego, cementowo - wapiennego oraz cementowego stosować specjalne zaprawy oraz szlamy zwiększające przyczepność.
Zaprawy zwiększające przyczepność (rzadkie zaprawy do podłoży).
Zaprawy poprawiające przyczepność są zaprawami cementowymi o specjalnym składzie, często z dodatkiem tworzyw sztucznych. Na budowie rozrabia się je jedynie z wodą i rozprowadza po powierzchni zębatą szpachlą. Dalsze instrukcje, dotyczące pracy metodą ,,mokre na mokre" lub tez długości przerw technologicznych i/lub koniecznej obróbki dodatkowej itp., podane są w opisie produktu.
Szlamy zwi
ę
kszaj
ą
ce przyczepno
ść.
Szlamy zwiększające przyczepność są wykorzystywane stosunkowo rzadko. Przygotowuje się je z zawiesiny(dyspersji) żywicy syntetycznej odpornej na działanie zasad, do której dodaje się cement aż do uzyskania jednolitej masy. W trakcie nanoszenia szlamów należy je odpowiednio często mieszać w naczyniu, co zapobiega osadzaniu się cementu. Należy nanieść tylko taką ilość szlamu, by możliwa była praca metodą ,,mokre na mokre". Przestrzegać wskazówek producenta.
5.5 Wykonywanie tynków zwykłych cementowo-wapiennych
Układanie tynków składa się z następujących faz:
-Wyznaczenia powierzchni tynku.
Do tego celu używa się pionu, sznura i gwoździ, które wbija się co 1,5m wzdłuż długości i wysokości ściany. Dokoła wbitych gwoździ wykonuje się placki z zaprawy i wygładza je równo z główką gwoździ. Następnie między plackami narzuca się pasy z zaprawy i ściąga je równo z powierzchnią placków. Pasy te spełniają rolę prowadnic przy narzucaniu i wyrównaniu warstwy tynku. Zamiast prowadzących można używać prowadnice drewniane lub stalowe.
-Wykonanie obrzutki.
Obrzutkę wykonuje się z zaprawy bardzo rzadkiej, o grubości nie przekraczającej 3-4 mm na ścianach i 45 mm na suficie. Konsystencja zaprawy cementowej lub pół cementowej obrzutki powinna wynosić 10 – 12 cm zanurzenia stożka.
-Wykonanie narzutu.
Narzut stanowi drugą warstwę tynku wykonywaną po lekkim stwardnieniu obrzutki i skropleniu jej wodą. Grubość narzutu powinna wynosić 8 – 15 mm, a gęstość zaprawy nie powinna przekraczać 9 cm zanurzenia stożka. Po naniesieniu narzutu następuje równanie go za pomocą łaty. Narzut w narożach wykonuje się za pomocą pac w kształcie kątownika.
-Wykonanie gładzi.
gładź wykonuje się z rzadkiej zaprawy z drobnym piaskiem odsianym przez sito o prześwicie oczek 0,25-0,5 mm. Zaprawa powinna być bardziej tłusta niż do narzutu i mieć grubość 1 – 3 mm. Zaprawę narzuca się ręcznie i rozprowadza się pacą. Po stężeniu gładzi zaciera się ją packą drewnianą, stalową lub z filcem, zależnie od rodzaju wykończenia tynku. W czasie zacierania należy zwilżyć tynk, skraplając go wodą za pomocą pędzla
5.6 Wykonanie gładzi gipsowych
Masę szpachlową nakłada się na powierzchnię równomiernie, najlepiej za pomocą gładkiej pacy ze stali nierdzewnej. W miarę postępu prac nanoszoną masę należy sukcesywnie wygładzać. Zaleca się, aby przed wykonaniem gładzi wypełnić duże ubytki w podłożu. Masę na ściany nakłada się pasami w kierunku od podłogi do sufitu, wykonując ruch pacą od dołu ku górze. W przypadku sufitów masę szpachlową nakłada się pasami w kierunku od okna w głąb pomieszczenia, ciągnąc pacę „do siebie". Po wyschnięciu masy drobne nierówności należy usunąć papierem ściernym lub siatką do szlifowania. Powstałe niedokładności należy ponownie cienko zaszpachlować i przeszlifować. Czas otwarty pracy masy zależy od chłonności podłoża, temperatury otoczenia i konsystencji zaprawy. Podczas wysychania gładzi należy unikać bezpośredniego nasłonecznienia i przeciągów oraz zapewnić właściwą wentylację i przewietrzenie pomieszczeń. Dalsze prace wykończeniowe, np. tapetowanie lub malowanie, można rozpocząć po wyschnięciu gładzi. Przed malowaniem farbami wodorozcieńczalnymi, wykonaną gładź należy zagruntować preparatem zalecanym przez producenta farby. Przed układaniem okładzin zaleca się powierzchnię gładzi zagruntować emulsją.
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
6.1 Wymagania ogólne
Ogólne wymagania dotyczące kontroli jakości robót podano w „Wymaganiach ogólnych" specyfikacji technicznej.
6.2 Badania przed przystąpieniem do robót tynkarskich
Przed przystąpieniem do robót Wykonawca powinien wykonać badania wszystkich materiałów przeznaczonych do robót tynkarskich i przedstawić wyniki tych badań Inspektorowi nadzoru do akceptacji.
6.3 Badania w czasie robót
Częstotliwość oraz zakres badań zaprawy wytwarzanej na placu budowy, a w szczególności jej marki i konsystencji, powinny wynikać z normy PN-90/B-14501"Zaprawy budowlane zwykłe".
Wyniki badań materiałów i zaprawy powinny być wpisywane do dziennika budowy akceptowane przez Inspektora budowy.
6.4 Badania w czasie wykonywania robót
Badania tynków powinny być przeprowadzane w sposób umożliwiający ocenę wszystkich wymagań a w szczególności:
- zgodności z dokumentacją projektową i zmianami w dokumentacji powykonawczej,
- jakości zastosowanych materiałów i wyrobów,
- prawidłowości przygotowania podłoży,
- przyczepności tynków do podłoża,
- grubości tynków,
- wyglądu powierzchni tynków,
-
prawidłowo
ś
ci wykonania powierzchni i kraw
ę
dzi tynków.
- wykończenie tynków na narożach, stykach i szczelinach dylatacyjnych
7. OBMIAR ROBÓT
Ogólne zasady obmiaru robót podano w „Wymaganiach ogólnych"
Jednostką obmiarową tynków jest metr kwadratowy [m 2 ].
Powierzchnię tynków oblicza się jako iloczyn długości ścian w stanie surowym i wysokości mierzonej od podłoża lub warstwy wyrównawczej do spodu stropu.
Powierzchnię pilastrów i słupów oblicza się w rozwinięciu tych elementów w stanie surowym.
Powierzchnię tynków stropów płaskich oblicza się w metrach kwadratowych ich rzutu w świetle ścian surowych na płaszczyznę poziomą.
Z powierzchni tynków nie potrąca się powierzchni nieotynkowanych, ciągnionych, obróbek kamiennych, kratek, drzwiczek i innych elementów o powierzchni mniejszej niż 1 m2 i powierzchni otworów do 3 m2, jeżeli ościeża ich są tynkowane.
8. ODBIÓR ROBÓT
Ogólne zasady odbioru robót.
Ogólne zasady odbioru robót podano w ST „Wymagania ogólne"
Odbiór podłoży
Odbiór podłoża należy przeprowadzić bezpośrednio przed przystąpieniem do robót okładzinowych. Podłoże powinno być przygotowane zgodnie z wymogami wg pkt 5.
Jeżeli odbiór podłoża odbywa się po dłuższym czasie od jego wykonania, należy podłoże oczyścić i umyć wodą.
Wymagania przy odbiorze
Ukształtowanie powierzchni, krawędzie, przecięcia powierzchni oraz kąty dwuścienne powinny być zgodne z dokumentacją projektową.
Dopuszczalne odchylenia powierzchni tynku od płaszczyzny i odchylenie krawędzi od linii prostej nie mogą być większe niż 3 mm i w liczbie nie większe niż 3 na całej długości kontrolnej 2 m łaty. Odchylenie powierzchni i krawędzi od kierunku:
- pionowego nie mogą być większe niż 2 mm na 1m i ogółem nie więcej niż 4 mm w pomieszczeniu,
- poziomego nie mogą być większe niż 3 mm na 1m i ogółem nie więcej niż 6 mm na całej powierzchni między przegrodami pionowymi (ściany, belki, itp.)
Niedopuszczalne są:
- wykwity w postaci nalotów roztworów soli przenikających z podłoża
wykrystalizowanych na powierzchni tynków, pleśni itp.,
- trwałe ślady zacieków na powierzchni, odstawanie, odparzenia i pęcherze powstałe w skutek niedostatecznej przyczepności tynku do podłoża.
Odbiór gotowych tynków powinien być potwierdzony protokołem, który zawiera:
- ocenę wyników badań
- wykaz wad i usterek ze wskazaniem możliwości usunięci.
- Stwierdzenia zgodności lub niezgodności wykonania z zamówieniem.
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
Zgodnie z WYMAGANIAMI OGÓLNYMI.
Zgodnie z wytycznymi Inwestora do STWOiR, szczegóły rozliczenia Wykonawcy z Inwestorem regulują zapisy umowy.
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
10.1. Normy
* PN-70/B-10100 Roboty tynkowe. Tynki zwykłe. Wymagania i badania przy odbiorze.
* PN-EN 459-1-2003 Wapno budowlane
* PN-EN 1008:2004 Woda zarobowa do betonów. Specyfikacja. Pobieranie próbek, badanie i ocena przydatności wody zarobowej do betonu, w tym wody odzyskanej z procesów produkcji betonów.
* PN-EN 13139:2003/ AC:2004 Kruszywa do zaprawy
* PN-90/B-14501 Zaprawy budowlane zwykłe
* PN-85/B-04500 Zaprawy budowlane. Badania cech fizycznych i wytrzymałościowych
* PN-EN 998-2:2004 Wymagania dotyczące zaprawy do murów. Część 2: zaprawa murarska.
* PN-ISO-9000 (Seria 9000,9001, 9002, 9003 i 9004) Normy dotyczące systemów zapewniania jakości i zarządzanie systemami zapewniania jakości.
* PN-EN-197-1:2002/A1:2005 Cement. Skład, wymagania i kryteria zgodności dotyczące cementów powszechnego użytku
* Dokumentacje i specyfikacje w zamówieniach publicznych", Izba Projektowania Budowlanego, Warszawa 2005.
* Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych Część B – Roboty wykończeniowe, zeszyt 1 „Tynki", wydane ITB – 2003r.
* PZH HK/B/0543/16/2009
* EN 13279-1-B4/50/2 | <urn:uuid:af55dc99-74d2-45e6-acfb-6d791ac30837> | finepdfs | 1.296875 | CC-MAIN-2019-09 | http://bip.police.pl/attachments/download/21540 | 2019-02-22T09:58:24Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-09/segments/1550247515149.92/warc/CC-MAIN-20190222094419-20190222120419-00291.warc.gz | 30,298,392 | 0.99993 | 0.99998 | 0.99998 | [
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn... | pol_Latn | {} | false | [
1525,
1539,
3018,
7086,
10872,
14273,
18168,
22049,
25576,
29333,
32654,
35514,
38707,
41975,
42583,
45315,
48698,
52033,
52374,
55479,
59347,
59493,
61969,
62014,
62063,
64666,
68006,
71339,
72949,
74094,
77062,
80342,
83559,
86931,
89548,
90324... | 2 | 3 |
UMOWA nr 6/RHROT/2018 (projekt)
Zawarta w dniu ……………… w Zabrzu (Polska) pomiędzy:
Fundacją Rozwoju Kardiochirurgii im. prof. Zbigniewa Religi
z siedzibą w Zabrzu 41 – 800, ul. Wolności 345a,
zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nr KRS 0000069136, dla którego akta rejestrowe prowadzi Sąd Rejonowy w Gliwicach, X Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,
NIP:
648-10-29-255,
REGON: 271555096,
reprezentowaną przez:
- -
zwaną dalej „ Zamawiającym” lub „Stroną”,
a
__________________________________________________________________________________ z siedzibą w________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________, zarejestrowanym w __________________________________________________________________ pod nr KRS______________________, dla którego akta rejestrowe prowadzi Sąd_________________ __________________________________________________________________________________
NIP:
________________________________________
REGON: ________________________________________
reprezentowanym przez:
- -
zwanym dalej „Wykonawcą ” lub „Stroną”.
Przedmiot zamówienia jest realizowany w ramach projektu pod nazwą: „Wprowadzenie do praktyki klinicznej oryginalnej polskiej wszczepialnej wirowej pompy wspomagania serca oraz systemu zdalnego monitorowania i nadzorowanej zdalnie rehabilitacji pacjentów na wspomaganiu serca". Projekt finansowany jest w ramach programu „Profilaktyka i leczenie chorób cywilizacyjnych II konkurs STRATEGMED". Projekt realizowany jest w konsorcjum:
Lider Konsorcjum: Fundacja Rozwoju Kardiochirurgii im. prof. Z. Religi
Członkowie Konsorcjum: Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu, Instytut Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego, Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Materiałowej, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, WADIM PLAST Narojek SP.J., WASKO Spółka Akcyjna, WAMTECHNIK SP z o.o., Instytut Metali Nieżelaznych, Instytut Podstawowych Problemów Techniki Polskiej Akademii Nauk, EMTEL Przedsiębiorstwo Projektowo Produkcyjne, SONOMED Sp. z o.o. Przedsiębiorstwo Wdrożeniowo Produkcyjne, Pro Plus Sp. z o.o., Kardio-Med Silesia Sp. z o.o.
W wyniku przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia, zgodnie z Zapytaniem ofertowym nr 6/RHROT/2018, zawarto umowę o następującej treści:
§ 1
1. W oparciu o Ofertę przedstawioną przez Wykonawcę – stanowiącą integralną część niniejszej umowy, Zamawiający zleca a Wykonawca przyjmuje do wykonania usługę weterynaryjną dla potrzeb kompleksowej oceny przedklinicznej implantowanej, wirowej pompy wspomagania serca na dużych zwierzętach, określoną w zadaniu nr……..
2. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia został określony w Załączniku nr 5 do Zapytania ofertowego nr 6/RHROT/2018.
3. Wykonawca zrealizuje przedmiot zamówienia z należytą starannością zgodnie z:
a) warunkami określonymi w niniejszej Umowie oraz złożonej Ofercie,
b) warunkami wynikającymi z właściwych przepisów prawa.
§ 2
1. Wykonawca oświadcza, że posiada niezbędną wiedzę i doświadczenie oraz dysponuje odpowiednim potencjałem technicznym oraz osobami zdolnymi do należytego wykonania przedmiotu zamówienia.
2. Wykonawca nie ma prawa bez pisemnej zgody Zamawiającego powierzyć wykonania części lub całości przedmiotu zamówienia innym osobom lub podmiotom.
Strategiczny program badań naukowych i prac rozwojowych „Profilaktyka i leczenie chorób cywilizacyjnych" – STRATEGMED
Załącznik nr 4 do Zapytania nr 6/RHROT/2018
§ 3
1. Zamawiający sprawuje nadzór nad realizacją zleconej usługi i ma prawo kontrolowania postępu realizacji usługi.
2. Na żądanie Zamawiającego Wykonawca zobowiązany jest do udzielania informacji o przebiegu realizacji usługi.
§ 4
1. Wykonawca zobowiązuje się wykonać usługę zgodnie ze szczegółowym harmonogramem uzgodnionym pomiędzy Wykonawcą a Zamawiającym i Centrum Medycyny Doświadczalnej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, stanowiącym załącznik do niniejszej umowy do dnia 31.12.2018 r. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany uzgodnionej liczby godzin w wymiarze +/- 20%, w zależności od zaistniałych okoliczności, których nie można było przewidzieć na etapie ustalenia harmonogramu.
2. Odbiór przedmiotu zamówienia będzie dokonany przy udziale przedstawicieli obu Stron i potwierdzony Protokołami odbioru. Do ostatniego Protokołu odbioru Wykonawca dołączy raport.
3. Osobami upoważnionymi do kontaktu, ustaleń i odbioru w zakresie przedmiotu zamówienia są:
a) ze Strony Zamawiającego:
− …………………………………………,
b) ze Strony Wykonawcy:
− ………………………………………….
§ 5
1. Wynagrodzenie Wykonawcy za realizację przedmiotu zamówienia, o którym mowa w §1 ust. 1 umowy, wynosi ……..zł brutto za jedną godzinę pracy. Cena jednej godziny pracy stanowi wynagrodzenie ryczałtowe i nie może ulec zmiany w okresie obowiązywania umowy.
2. Wykonawca po każdym tygodniu realizacji usługi sporządzi kalkulację godzinową będącą rozliczeniem faktycznie przepracowanych przez Wykonawcę godzin w związku z realizacją przedmiotu zamówienia, którą Wykonawca dołączy do Protokołów odbioru, o których mowa w § 4 ust. 2, które będą podstawą do wystawienia faktur częściowych.
3. Zapłata należności nastąpi przelewem na rachunek bankowy Wykonawcy w terminie wskazanym na fakturach, przy czym termin ten nie może być krótszy niż 30 dni od daty podpisania przez Strony Protokołu odbioru, o którym mowa w § 4 ust. 2.
4. Za datę dokonania płatności rozumie się datę obciążenia rachunku bankowego Zamawiającego kwotą przelewu.
5. Strony ustalają, że wierzytelności wynikające z umowy nie mogą być przedmiotem cesji i zobowiązują się do nieprzenoszenia ich na rzecz jakichkolwiek podmiotów trzecich, bez pisemnego porozumienia Stron.
§ 6
1. Z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków wynikających z niniejszej umowy Wykonawca zobowiązany jest zapłacić Zamawiającemu kary umowne.
2. Wykonawca zapłaci Zamawiającemu kary umowne:
a) za każdy rozpoczęty dzień zwłoki w spełnieniu świadczenia, dla którego Strony ustaliły termin realizacji – w wysokości 0,2% ceny brutto, skalkulowanej na podstawie wyliczonych godzin pracy określonych w harmonogramie.
b) z tytułu rozwiązania umowy z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy – w wysokości 15% ceny brutto, skalkulowanej na podstawie wyliczonych godzin pracy określonych w harmonogramie.
3. Jeżeli kara umowna nie pokrywa poniesionej szkody, Zamawiający może żądać odszkodowania uzupełniającego na zasadach ogólnych.
§ 7
1. Przyczynami rozwiązania umowy leżącymi po stronie Wykonawcy są w szczególności zwłoka w realizacji zamówienia przekraczająca 10 (dziesięć) dni kalendarzowych.
2. W razie zaistnienia istotnej zmiany okoliczności powodującej, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, Zamawiający może odstąpić od umowy w terminie 10 dni od powzięcia wiadomości o tych okolicznościach. Wykonawca ma prawo żądać wyłącznie wynagrodzenia należnego mu z tytułu wykonania części umowy.
§ 8
1. W ramach wynagrodzenia określonego w § 5, z dniem zatwierdzenia przez Zamawiającego Protokołu Odbioru wykonania przedmiotu zamówienia, Wykonawca przenosi na Zamawiającego na zasadach wyłączności, majątkowe prawo autorskie i prawa pokrewne do nieograniczonego w czasie korzystania i rozporządzenia przedmiotem umowy na wszelkich polach eksploatacji znanych w dniu zawarcia umowy. Wraz z przeniesieniem majątkowych praw autorskich na Zamawiającego przechodzi wyłączne prawo zezwalania na wykonywanie autorskich praw zależnych.
2. Wykonawca oświadcza i gwarantuje, że realizacja przedmiotu umowy nie narusza majątkowych praw autorskich osób trzecich.
§ 9
1. Wykonawca zobowiązuje się do utrzymania w tajemnicy wszelkich informacji i danych dotyczących przedmiotu zamówienia, które Wykonawca uzyskał w trakcie lub w związku z realizacją przedmiotu zamówienia, bez względu na sposób i formę ich utrwalenia lub przekazania, w szczególności w formie pisemnej, kserokopii, faksu i zapisu elektronicznego. Zasadą poufności nie jest objęty fakt zawarcia umowy.
2. Ujawnienie przez Wykonawcę jakiejkolwiek informacji poufnej, wymagać będzie każdorazowo pisemnej zgody Zamawiającego, chyba, że są to informacje publicznie dostępne, a ich ujawnienie nie nastąpiło w wyniku naruszenia postanowień niniejszej umowy.
3. Warunki dotyczące zachowania poufności przewidziane w niniejszym paragrafie obowiązują Wykonawcę niezależnie od terminu wykonania przedmiotu zamówienia.
§ 10
Wykonawca nie ma prawa, bez uzyskania uprzedniej pisemnej zgody Zamawiającego, do przeniesienia na osoby trzecie jakichkolwiek uprawnień wynikających z niniejszej Umowy.
§ 11
1. Zmiana treści niniejszej umowy może nastąpić wyłącznie w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
2. Zamawiający przewiduje możliwość dokonywania zmian w umowie na wniosek Wykonawcy w zakresie terminu realizacji zamówienia, tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od Wykonawcy, których nie był w stanie przewidzieć w chwili zawarcia umowy.
§ 12
W sprawach nie uregulowanych niniejszą umową mają zastosowanie w szczególności przepisy Kodeksu Cywilnego.
§ 13
Spory mogące wyniknąć z niniejszej umowy rozstrzygane będą przez właściwy rzeczowo sąd dla siedziby Zamawiającego.
§ 14
Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze Stron.
______________________
______________________
Pieczątka i podpis Zamawiającego
Pieczątka i podpis
Wykonawcy | <urn:uuid:542cbbb9-e200-4e50-a9e8-b706297fc3b4> | finepdfs | 1.172852 | CC-MAIN-2018-13 | http://frk.pl/add/file/1400013421.pdf | 2018-03-23T07:06:17Z | crawl-data/CC-MAIN-2018-13/segments/1521257648198.55/warc/CC-MAIN-20180323063710-20180323083710-00346.warc.gz | 119,620,160 | 0.878901 | 0.999978 | 0.999978 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1171,
3379,
5202,
7040,
9051,
9495
] | 3 | 0 |
| Stadium: | PROJEKT BUDOWLANY |
|----------|-------------------|
| Inwestycja: | Remont budynku mieszkalnego przy ul. Palisadowej 82-90 w Wałbrzychu |
| Nazwa zadania: | Termomodernizacja budynku mieszkalnego przy ul. Palisadowej 82-90 w Wałbrzychu |
| Kategoria obiektu budowlanego: | XIII – pozostałe budynki mieszkalne |
| Lokalizacja: | ul. Palisadowa 82-90, 58-316 Wałbrzych (działka nr 89/13, obręb nr 47 Podzamcze) |
| Inwestor: | Spółdzielnia Mieszkaniowa „PODZAMCZE” Al. Podwale 1, 58-316 Wałbrzych |
| Branża: | WIELOBRANŻOWA |
| Br. architektoniczna Projektant: | mgr inż. arch. Janusz Kowalczyk Uprawniony do projektowania w specjalności architektonicznej decyzja 57/Ww/72 z 1972.04.20 członek DOiA nr DS-0846 |
| Br. instalacje sanitarne Projektant: | mgr inż. Jerzy Kaszubski uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej w zakresie instalacji sanitarnej – obejmującej instalacje wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, cieplne i klimatyzacyjno-wentylacyjne nr ewid. UAN VI-F/3/5/89 DOS/IS/1606/01 |
| Br. instalacje elektryczne Projektant: | mgr inż. Krzysztof Leszczyński uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych do projektowania i do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń nr ewid. 198/DOS/15 DOŚ/IE/0244/15 |
**PREZYDENT MIASTA WAŁBRZYCH**
ZATWIERDZA projekt budowlany
Z upoważnienia Prezydenta Miasta Wałbrzycha ARCHITEKT MIEJSKI
Lech Walusiak Kierownik Biura Administracji znak BKA WO 2017 z dnia 16 -05 -2017
Urząd Miejski w Wałbrzychu Biuro Administracji Egz. nr 3 Architektoniczno-Budowlanej
Wałbrzych - 08.05.2017 r.
# ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA
## I. CZEŚĆ OPISOWA
1. TEMAT OPRACOWANIA ................................................................. 2
2. PODSTAWA OPRACOWANIA ......................................................... 2
3. OPIS TECHNICZNY BUDYNKU ..................................................... 2
3.1. STAN ISTNIEJĄCY ............................................................... 2
3.2. STAN PROJEKTOWANY – BR. BUDOWLANA .......................... 3
3.2.1. WYTYCZNE WYKONANIA DOCIEPLENIÓW ŚCIAN ZEWNĘTRZNYCH ....... 3
3.2.2. OCIEPLANIE ŚCIAN W MIEJSCACH SZCZEGÓŁOWYCH .................... 9
3.2.3. DOCIEPLENIE STROPODACHU WENTYLOWANEGO ...................... 10
3.2.4. DOCIEPLENIE STROPODACHU NIEWENTYLOWANEGO .................... 11
3.2.5. KOMINY ........................................................................ 12
3.2.6. STOLARKA OKIENNA I DRZWIOWA ........................................ 12
3.2.7. NADZÓR TECHNICZNY I ODBIÓR ROBÓT ............................... 13
3.2.8. CHARAKTERYSTYKA CIEPLNA BUDYNKU PO TERMOMODERNIZACJI 13
3.2.9. WYTYCZNE OCHRONY ŚRODOWISKA ..................................... 13
3.2.10. KOLORYSTYKA WG FIRMY STO ........................................ 14
3.3. STAN PROJEKTOWANY – BR. INST. SANITARNE .......................... 14
3.3.1. Instalacja wody zimnej, ciepłej, oraz cyrkulacji ....................... 15
3.3.2. Instalacja centralnego ogrzewania ........................................ 15
3.4. STAN PROJEKTOWANY – BR. INST. ELEKTRYCZNE ..................... 16
3.4.1. Instalacja oświetlenia klatek schodowych ............................... 16
3.4.2. Instalacja odgromowa ....................................................... 16
3.4.3. Ochrona przeciwpożarzeniowa ............................................. 16
3.4.4. Uwagi końcowe ............................................................... 16
## II. CZEŚĆ RYSUNKOWA
Rys. nr 1 – Plan sytuacyjny
Rys. nr 2 – Elewacja frontowa - kolorystyka
Rys. nr 3 – Elewacja tylna - kolorystyka
Rys. nr 4 – Elewacje boczne - kolorystyka
# OŚWIADCZENIE
Niniejsze opracowanie jest opracowane zgodnie z zawartą umową, kompletnie z punktu widzenia celu, któremu ma służyć i może zostać skierowane do realizacji.
Przedsiębiorstwo INWESTBUD Sp. z o.o., ul. Jaworowa 15a, 58-306 Wałbrzych
tel./fax (074) 841-83-10, 664-92-80, e-mail: firstname.lastname@example.org
1. **TEMAT OPRACOWANIA**
Tematem opracowania jest wykonanie projektu budowlanego p.n.: „Termomodernizacja budynku mieszkalnego przy ul. Palisadowej 82-90 w Wałbrzychu”.
2. **PODSTAWA OPRACOWANIA**
- zlecenie, wytyczne oraz uzgodnienia z Inwestorem,
- wytyczne zawarte w Audycie Energetycznym budynku,
- pomiary inwentaryzacyjne obiektu,
- obowiązujące przepisy prawne i normy.
3. **OPIS TECHNICZNY BUDYNKU**
3.1. **STAN ISTNIEJĄCY**
Budynek objęty opracowaniem, zlokalizowany jest przy ul. Palisadowej 82-90 na osiedlu „Podzamcze” w Wałbrzychu. Jest to budynek mieszkalny wielorodzinny, pięcioklatkowy, 6-kondygnacyjny (5 kondygnacji mieszkalnych, pełne podpiwniczenie). Administratorem obiektu jest Spółdzielnia Mieszkaniowa „Podzamcze” z siedzibą przy Al. Podwale 1 w Wałbrzychu.
Budynek wybudowany w 1986r. Budynek wykonany w technologii wielkopłytowej Wk-70. Ławy fundamentowe wylewane żelbetowe. Ściany konstrukcyjne piwnic monolityczne żelbetowe. Kondygnacje nadziemne powtarzalne. Konstrukcję budynku stanowi układ poprzeczny tworzony przez ściany poprzeczne i podłużne (osłonowe), trójwarstwowe prefabrykowane. Stropy międzykondygnacyjne żelbetowe. Stropach wentylowany pokryty płytami żelbetowymi panwiowymi. Nad komorą wyjścia na dach stropach niewentylowany z płyt korytkowych.
Stolarka okienna i balkonowa mieszkań drewniana oraz PCV wymieniona przez lokatorów na przestrzeni ostatnich lat. Stolarka drewniana mieszkań wykazuje nieszczelności i słuszné byłoby rozważenie wymiany jej na nowoczesną stolarkę o większej izolacyjności termicznej. W obrębie klatek schodowych istniejąca stolarka okienna drewniana charakteryzuje się niską izolacyjnością cieplną oraz złym stanem technicznym i nadaje się do wymiany.
Drzwi wejściowe do klatek schodowych aluminiowe, wymieniane przez administratora za przełomie kilku ostatnich lat
Podsumowując, budynek ze względu na okres, kiedy został wybudowany, w sposób oczywisty nie spełnia obowiązujących obecnie wymagań dotyczących izolacyjności cieplnej przegród budowlanych określonych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 Dz. U. 2002r. Nr 75 poz. 690 z późn. zmianami w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie.
3.1.1. **Dane techniczne budynku**
- Wysokość kondygnacji powtarzalnej – 2,51m.
- Powierzchnia użytkowa budynku – 2685 m²
- Kubatura budynku – 12017 m³
- Kategoria obiektu - XIII
- Wysokość budynku – 15,70 m,
- Rok budowy – 1986
Opis wszystkich przegród budowlanych podano w audycie energetycznym.
3.1.2. **Zakres oddziaływania**
Zakres oddziaływania mieści się w granicach nieruchomości.
3.2. **STAN PROJEKTOWANY – BR. BUDOWLANA**
Zgodnie z zaleceniami zawartymi w audycie energetycznym budynku przewiduje się:
- docieplenie ścian zewnętrznych: frontowej (w tym ściany klatek schodowych), tylnej (bez balkonów), ścian szczytowych, ścian nadbudowy wykonanych z gazobetonu, budynku metodą BSO warstwą styropianu gr. 15 cm o współ. \( \lambda = 0,037 \text{W/mK} \)
- docieplenie ścian zewnętrznych budynku: ściany szczytowej od strony budynku 72-80 oraz ściany frontowej, od narożnika przy w/w budynku do traktu klatki schodowej nr 82, metodą BSO warstwą wełny mineralnej gr. 15 cm o współ. \( \lambda = 0,036 \text{W/mK} \) - powyższe wynika z konieczności spełnienia przepisów ochrony przeciwpożarowej budynku.
- docieplenie ścian zewnętrznych balkonów metodą BSO warstwą styropianu o współ. \( \lambda = 0,034 \text{W/mK} \) o gr. 10 cm
- docieplenie stropodachu wentylowanego warstwą ekofibru gr. 20 cm o współ. \( \lambda = 0,040 \text{W/mK} \)
- docieplenie stropodachu niewentylowanego nad komunikacją warstwą wełny mineralnej „twardej” gr. 20 cm o współ. \( \lambda = 0,040 \text{W/mK} \) z wykonaniem nowego pokrycia dachowego z papy termozgrzewalnej,
- wymiana okien piwnicznych na okna PCV o współ. przenikania ciepła \( U = 1,1 \text{W/m}^2\text{K} \)
- wymiana stolarki okiennej w obrębie klatek schodowych oraz w pomieszczeniach nadbudowy klatki schodowych na okna PCV o współ. przenikania ciepła \( U = 1,1 \text{W/m}^2\text{K} \)
- wymiana instalacji c.w.u. - wg br. inst. sanitarnych
- wymiana przewodów magistralnych instalacji ogrzewczej wraz z regulacją hydrauliczną - wg br. inst. sanitarnych
- wymiana istniejących opraw oświetleniowych żarowych na klatkach schodowych na oprawy ze źródłem LED- wg br. inst. elektrycznych
W projekcie nie jest przewidziana żadna rozbudowa pozioma istniejącego obiektu. Linia zabudowy budynku podstawowego pozostaje bez zmian. Nie przewiduje się wykonania nowych dojść czy też dróg dojazdowych (do wykorzystania istniejącej).
Budynek o sześciu kondygnacjach w tym 1 podziemnej zaliczony do budynków średniowysokich. Usytuowany na własnej działce budowlanej z zachowania odległości do granicy działki budowlanej 7,7 m, bez zachowania odległości do sąsiednich budynków to jest do budynku położonego na tej samej działce – ul. Palisadowa 72-80 odległość wynosi 5,0 m.
Funkcja i przeznaczenie kwalifikuje budynek do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV z klasą C odporności pożarowej. Istniejące elementy konstrukcji budynku w zakresie klasy odporności ogniowej oddzielają w/w klasie odporności pożarowej. Do docieplenia budynku zastosowano styropian z Euroklasą E, tzw. samogasnący poliestyren spieniony zwany dalej w projekcie – styropianem.
3.2.1. **WYTYCZNE WYKONANIA DOCIEPLENIÓ ŚCIAN ZEWNĘTRZNYCH**
18.104.22.168. **Wytyczne wykonania docieplenia styropianem wg BSO**
Zaprojektowano ocieplenie powierzchni zewnętrznych ścian budynku w oparciu o BSO, polegający na wykonaniu, na odpowiednio przygotowanej powierzchni elewacji
budynku, warstwy izolacyjnej z płyt styropianowych / wełny mineralnej o grubościach podanych wcześniej, przymocowanych do podłoża za pomocą masy klejącej i łączników mechanicznych (6szt/1m$^2$) i wykończeniu cienką wyprawą tynkarską zbrojoną tkaniną szklaną.
W projekcie przyjęto wykonanie docieplenia wg Systemu Sto Therm Variant opartego na Aprobacie Technicznej AT-15-9335/2015. Wszystkie szczegóły oraz rozwiązania techniczne należy wykonać ścisłe wg rozwiązań systemowych firmy STO.
Dopuszcza się stosowanie równoważnych systemów posiadających odpowiednie ważne aprobaty techniczne dopuszczające wyroby do stosowania, pod warunkiem, że parametry techniczne innych systemów nie będą gorsze od zaprojektowanego rozwiązania.
22.214.171.124. Kolejność wykonywania robót
Kolejność wykonywania robót przy wykonywaniu docieplenia ścian w systemie BSO powinna być następująca:
1. prace przygotowawcze (skompletowanie materiałów, sprzętu i urządzeń, zdjecie obróbek blacharskich),
2. skucie luźnych tynków zewnętrznych,
3. wymiana zabudowy z luksferów w pomieszczeniach pomocniczych ostatniej kondygnacji na stolarkę okienną PCV,
4. wymiana stolarki okiennej w piwnicach, w obrębie klatek schodowych oraz w pomieszczeniach nadbudowy klatek schodowych,
5. sprawdzenie i przygotowanie powierzchni ścian – wzmacnianie powierzchni Sto Plex W,
6. cięcie płyt styropianowych / wełny mineralnej lamelowej na potrzebne wymiary,
7. przygotowanie masy klejącej Sto Klebemortel,
8. przyklejanie płyt styropianowych / wełny mineralnej lamelowej i mocowanie za pomocą łączników mechanicznych,
9. wykonanie warstwy ochronnej na płytach termoizolacyjnych z masy klejącej Sto Duo, zbrojonej warstwą tkaniny szklanej Sto Glasfasergewebe,
10. przygotowanie podłoża pod tynk, gruntowanie warstwy zbrojącej Sto Putzgrunt,
11. wykonanie wyprawy elewacyjnej tynkarskiej Sto Silco K 1,5 mm,
12. montaż kratek wentylacyjnych,
13. obustronne wykonanie napraw oraz malowanie osłon i balustrad balkonowych,
14. wykonanie cokołu z tynku kamyczkowego StoSuperlit
15. ponowny montaż rur spustowych,
16. demontaż rusztowań i uporządkowanie terenu wokół budynku.
126.96.36.199. Prace przygotowawcze
Przed przystąpieniem do ocieplenia ściany należy zmontować rusztowanie rurowe, przygotować materiały oraz narzędzia i sprzęt. Następnie należy sprawdzić czy materiały odpowiadają wymaganiom podanym w projekcie i w odpowiednim świadectwie ITB.
188.8.131.52. Sprawdzenie i przygotowanie powierzchni ścian
Przygotowanie podłoża należy rozpocząć od dokładnego umycia elewacji i usunięcia luźno przylegających fragmentów okładziny betonowej i tynków elewacji. Wszystkie połacie odparzonego tynku należy skucić i wypełnić zaprawą tynkarską. Do małych ubytków zaleca się
użyć zaprawy wyrównującej. Całą powierzchnię zagruntować preparatem wzmacniającym podłoże Sto Plex W.
Jeżeli uskoki pomiędzy płytami prefabrykowanymi będą większe niż 3cm, należy wkleić cieńsze płyty styropianu w celu zlicowania powierzchni.
Po zakończeniu prac związanych z przygotowaniem podłoża należy przeprowadzić próbę przyczepności styropianu. W tym celu należy przykleić kilka kostek styropianu o wielkości 15x15cm klejem do styropianu Sto Klebemortel grubości około 1cm.
Po trzech pełnych dniach można przeprowadzić próbę oderwania próbek od ściany. Jeżeli zerwanie nastąpi w styropianie, to oznacza, że przyczepność zaprawy jest dobra i można przystąpić do mocowania płyt styropianowych. Jeżeli próbki zostaną oderwane łącznie z zaprawą oznacza to, że podłoże jest niewłaściwie przygotowane i należy ten etap prac powtórzyć.
184.108.40.206. Płyty termoizolacyjne
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. (Dz. U z 2015r., poz. 1422) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie + warunki p.poż. **przewidziano zastosowanie technologii: dla całego budynku - z użyciem styropianu samogasającego,**
220.127.116.11. Mocowanie płyt termoizolacyjnych
Płyty termoizolacyjne można kleić, gdy temperatura powietrza nie jest niższa niż 5°C (jako alternatywę można zastosować klej w wersji zimowej – QS z temp. klejenia do -5°C) ani wyższa od 25°C. Elementem mocującym płyty termoizolacyjne jest warstwa kleju Sto Klebemortel wspomagana łącznikami mechanicznymi. Zaprawę klejącą przygotowuje się bezpośrednio przed użyciem przez wymieszanie mechaniczne suchego proszku z wodą, do uzyskania odpowiedniej konsystencji (przygotowanie ściśle wg zaleceń producenta systemu).
Zaprawa klejąca Sto Klebemortel na powierzchni płyty powinna być rozłożona metodą obwodowo-punktową (dla płyt styropianowych) lub metodą grzebieńiową (dla płyt z wełny mineralnej, które ze względu na hydrofobowość wymagają wstępnego szpachlowania „gruntowania” klejem). Nie dotyczy to wełny powlekanej fabrycznie.
Zaleca się, aby klej nanosić na płyty bezpośrednio przez przyklejeniem do ściany. Płyty termoizolacyjne muszą być układane w taki sposób, aby nie powstały pomiędzy nimi szczeliny większe niż 2mm. Niedopuszczalne jest szpachlowanie styków zaprawą klejową.
Płyty należy układać od dołu do góry ściany z przesunięciem spoin pionowych co każdą warstwę. Również na narożnikach ścian płyty muszą być wzajemnie przesunięte (wyjątek ościeża okien i drzwi). Przy docieplaniu otworów okiennych i drzwiowych należy pamiętać, aby linia pozioma ościeża górnego i parapetu nie pokrywała się z linią poziomą połączenia płyt termoizolacyjnych. Po przyklejeniu płyt należy je dobić do powierzchni ściany pacą drewnianą.
Płyty termoizolacyjne po przyklejeniu muszą stanowić równą powierzchnię.
Elementem wspomagającym mocowanie zaprawą są łączniki mechaniczne. Do mocowania płyt styropianowych możliwe jest stosowanie łączników z trzpieniem tworzywowym lub stalowym, a w przypadku wełny mineralnej - wyłącznie z trzpieniem stalowym, a do mocowania izolacji cieplnych z wełny lamelowej należy stosować łączniki mechaniczne ze specjalnymi talerzykami rozkładającymi naprężenia. Można je montować w momencie, gdy warstwa zaprawy klejowej jest już dostatecznie twarda i wierceń otworów w płytach nie spowoduje ich przesuwania (po około dwóch dniach). Należy stosować 6 kołków na 1m² płyty termoizolacyjnej długości trzpienia 200mm. Zewnętrzne części łączników (główki) powinny być pokryte tkaniną techniczną. Zaleca się dodatkowo stosowanie
„termodybli” pozwalających uniknąć mostków cieplnych dla kolków. Dodatkowo należy wzmocnić mocowanie płyt wzdłuż naroży budynku kolkami w rozstawie co 25cm.
**Parametry materiału zaprawa klejąca Klebemortel**
| Poz. | Właściwości | Wymagania | Metody badań |
|------|--------------|-----------|--------------|
| | | zaprawa klejąca klebemortel | |
| 1 | 2 | 3 | 4 |
| 1 | Wygląd | jednorodna sucha mieszanka bez zbrylen, po zarobieniu wodą jednorodna masa bez rozwarstwień i grudek | |
| 2 | Zawartość popiołu w temp. 450 °C, % | 98,8 ± 0,4 | |
| 3 | Gęstość, g/cm³ | 1,75 ± 10 % | |
| 4 | Odporność na występowanie rys skurczowych | brak rys | |
| 5* | Przyczepność, MPa:
a) do betonu:
- w stanie powietrzno-suchym
- po 2 dniach zanurzenia w wodzie i 2 h suszenia
- po 2 dniach zanurzenia w wodzie i 7 dniach suszenia
b) do styropianu:
- w stanie powietrzno-suchym
- po 2 dniach zanurzenia w wodzie i 2 h suszenia
- po 2 dniach zanurzenia w wodzie i 7 dniach suszenia | ≥ 1,00
≥ 0,50
≥ 1,00
≥ 0,09
≥ 0,05
≥ 0,10 | ZUAT-15/V.03/2010 |
### 18.104.22.168. Sprawdzenie skuteczności mocowania mechanicznego
Zaleca się kontrolne sprawdzenie na 4÷6 próbkach siły wyrywającej łączniki z podłoża (przygotowanego ocieplenia) wg zasad określonych w świadectwach ITB, dopuszczających dane łączniki do stosowania w budownictwie.
### 22.214.171.124. Wykonanie warstwy zbrojacej
Przyklejanie siatki z włókna szklanego do powierzchni płyt można rozpocząć po upływie 2-3 dni (i nie później niż 3 miesiące) od chwili zakończenia ich przyklejenia, przy bezdeszczowej pogodzie i temperaturze powietrza nie mniejszej niż 5°C i nie wyższej niż 25°C. Jeżeli jest zapowiadany spadek temperatury poniżej 0°C w przeciągu 24 godzin, to nie należy przyklejać tkaniny zbrojącej nawet, jeżeli temperatura podczas pracy jest wyższa niż 5°C.
Siatkę należy wtapiać przy użyciu zaprawy Sto Duo zaprawa zbrojąca. Siatkę należy układać pasami w taki sposób, aby pomiędzy sąsiednimi pasami powstały zakłady szerokości 10cm zarówno w pionie, jak i w poziomie. Siatka z włókna szklanego pełni rolę „zbrojenia”, dlatego też musi zachowywać ciągłość na całej elewacji. Po zatopieniu siatki należy dokładnie wyrównać warstwę zaprawy zbrojącej.
Do wysokości poziomu +2,50m należy na całej długości ściany zastosować zabezpieczenie styropianu dodatkową (druga) warstwą siatki – siatka pancerna Sto Panzergewebe. Układa się ją tak samo jak pierwszą warstwę, a zaprawę zbrojącą wyrównuje się dopiero po zatopieniu drugiej warstwy siatki. Jeżeli siatka będzie niedostatecznie zatopiona w warstwie kleju należy dospachlować te miejsca dodatkową warstwą zaprawy zbrojącej. Ponadto, do zabezpieczenia wszystkich narożników wypukłych otworów okiennych na parterze i wszystkich narożników wypukłych powierzchni ścian należy stosować kątowniki pev z siatką. Kątowniki należy przyklejać masą klejącą do styropianu i dopiero wówczas naklejać tkaninę szklaną z wywinięciem 15cm na przyległą ścianę z każdej strony narożnika.
Podczas wykonywania warstwy zbrojącej należy bezwzględnie wykonać diagonalne zbrojenia wszystkich otworów okiennych i drzwiowych – siatka 20x45cm w każdym narożniku każdego otworu górą i dołem.
Parametry materiału zaprawy zbrojącej Sto Duo.
| Poz. | Właściwości | Wymagania Sto Duo | Metody badań |
|------|--------------|-------------------|-------------|
| | | 3 | 4 |
| 1 | Wygląd | jednorodna sucha mieszańka, bez zbrylen, po zarobieniu woda, jednorodna masa bez rozwarstwień i grudek | ZUAT-15/V.03/2010 |
| 2 | Zawartość popiołu w temp. 450 °C, % | 98,9 ± 0,4 | |
| 3 | Gęstość objętościowa, g/cm³ | 1,65 ± 10 % | |
| 4 | Odporność na występowanie rys skurczowych | brak rys | |
| 5* | Przyczepność do styropianu, MPa:
- stanie powietrzno-suchym
- po 2 dniach zanurzenia w wodzie i 2 h suszenia
- po 2 dniach zanurzenia w wodzie i 7 dniach suszenia | ≥ 0,11
≥ 0,06
≥ 0,12 | |
Parametry materiału siatki zbrojącej Sto Glasfasergewebe
| Poz. | Właściwości | Wymagania | Metody badań |
|------|--------------|-----------|-------------|
| | | 3 | 4 |
| 1 | Rodzaj splotu | gazejski | |
| 2 | Długość, m | ≥ 50 | |
| 3 | Szerokość, m | 1,1 ± 5 % | |
| 4 | Wymiary oczek w świetle, mm | (4,0 x 4,0) ± 5 % | ZUAT-15/V.03/2010 |
| 5 | Masa powierzchniowa, g/m² | 165 ± 3 % | |
| 6 | Zawartość popiołu w temp. 625 °C, % | 80,0 ± 4,0 | |
| 7 | Siła zrywająca wzdłuż osnowy i wątku N/mm, badana na próbkach przecho-wywanych 28 dni w:
- warunkach laboratoryjnych
- roztworze alkalicznym (1g NaOH + 4g KOH + 0,5g Ca(OH)₂ / 1 dm³) | ≥ 40
≥ 28*) | ZUAT-15/V.03/2010 |
| 8 | Wydłużenie względne wzdłuż osnowy i wątku, przy sile zrywającej, %, badane na próbkach przechowywanych 28 dni w: - warunkach laboratoryjnych - roztworze alkalicznym (1g NaOH + 4g KOH + 0,5g Ca(OH)$_2$ / 1 dm$^3$) | ≤ 5,2 | ≤ 3,0 |
|---|---|---|---|
| * | min. 50% wytrzymałości wyjściowej (próbka przechowywana w warunkach laboratoryjnych) i nie mniej niż 20 N/mm |
### 126.96.36.199. Wykonanie wyprawy elewacyjnej z masy tynkarskiej
Wyprawę elewacyjną koloru określonego na końcu niniejszego opracowania dotyczącym kolorystyki, należy wykonać nie wcześniej niż po 3 dniach od naklejenia tkaniny szklanej (i nie później niż 3 miesiące). Jako masę tynkarską można zastosować wyprawę tynkarską silikonową – StoSilco k 1,5mm o strukturze „baranek”. Podłożem dla tynku jest warstwa zbrojona z naniesionym płynem gruntującym Sto Putzgrund (płyn gruntujący barwiony w kolorze tynku). Zadaniem gruntu jest izolowanie pod względem chemicznym warstwy wyprawy od podłoża. Warstwa zbrojona jest silnie alkaliczna, wobec czego zachodzi konieczność ochrony tynku przed występowaniem plam. Drugim czynnikiem, dla którego zastosowanie płynu gruntującego jest konieczne to wzmacnienie przyczepności pomiędzy warstwą zbrojoną a warstwą wyprawy zewnętrznej.
Istotną cechą płynu gruntującego Sto Putzgrund jest jego wodoodporność. Stanowi on warstwę hydrofobową, co szczególnie jest ważne przy wykonywaniu docieplenia w miesiącach jesiennych. W razie gwałtownego zalania się pogody, można zakończyć prace na warstwie gruntującej, która może stanowić tymczasową warstwę ochronną przez okres do sześciu miesięcy od jej wykonania.
Sto Putzgrund po wyschnięciu (po upływie ok. 5 godz.) daje ostrą drobną fakturę o dobrej przyczepności. Po wyschnięciu można przystąpić do wykonywania wyprawy tynkarskiej.
**Należy stosować tynk silikonowy STOSILCO o maks. wielkości ziarna 1,5mm barwiony w masie i strukturze baranka.**
Wykonanie wyprawy elewacyjnej należy prowadzić w temperaturach powietrza nie niższych niż 5°C i nie wyższej niż 25°C. Niedopuszczalne jest wykonywanie wyprawy elewacyjnej w czasie opadów atmosferycznych, silnego wiatru oraz jeżeli jest zapowiadany spadek temperatury poniżej 0°C w przeciągu 24 godzin. Zaleca się osłonięcie rusztowania od słońca i deszczu podczas wykonywania wyprawy elewacyjnej.
Pozostałe wymagania wyprawy tynkarskiej określone są w Aprobacie Technicznej nr AT-15-9335/2015.
**Parametry materiału środka gruntującego Sto Putzgrunt**
| Poz. | Właściwości | Wymagania | Metody badań |
|------|--------------|-----------|--------------|
| 1 | 2 | 3 | 4 |
| 1 | Wygląd | jednorodna ciecz bez grudek i zanieczyszczeń | ZUAT-15/V.03/2010 |
| 2 | Gęstość objętościowa, g/cm$^3$ | 1,5 ± 10 % | PN-EN ISO 2811-1:2002 |
| 3 | Zawartość suchej substancji, % | 62,8 ± 3,2 | |
| 4 | Zawartość popiołu, %, w temp.:
- 450 °C,
- 900 °C | 82,4 ± 8,2
57,0 ± 5,7 | ZUAT-15/V.03/2010 |
**Parametry materiału tynku silikonowego Sto Silco**
| Poz. | Właściwości | Wymagania | Metody badań |
|------|------------------------------|--------------------------------|--------------|
| 1 | Wygląd | jednorodna ciekła masa o barwie zgodnej z wzornikiem Producenta | |
| 2 | Zawartość suchej substancji, % | 77,0 (+ 7,7/- 3,9) | |
| 3 | Zawartość popiołu, %: | | |
| | - w temp. 450 °C, | 88,0 ± 8,8 | ZUAT-15/V.03/2010 |
| | - w temp. 900 °C | 43,4 ± 4,3 | |
| 4 | Gęstość objętościowa, g/cm³ | 1,77 ± 10 % | |
| 5 | Odporność na powstawanie rys skurczowych w warstwie o grubości do 8 mm | brak rys w warstwie o grubości równej średnicy największego ziarna | |
### 3.2.2. OCIEPLANIE ŚCIAN W MIEJSCACH SZCZEGÓŁNYCH
#### 188.8.131.52. Wykonanie docieplenia nad portalem wejściowym
Nad portalami wejściowymi, do wysokości 0,5m nad portalem, przewiduje się dodatkowe zabezpieczenie ściany poprzez malowanie farbą elewacyjną Sto Dryonic, wykorzystującą zasady bioniki, z efektem szybko wysychającej elewacji odpornej na algi i grzyby.
#### 184.108.40.206. Wykonanie docieplenia przy cokole
Zgodnie z wytycznymi Inwestora przewiduje się docieplenie ścian 50cm poniżej poziomu terenu. W projekcie przewidziano wykonanie wyprawy tynkarskiej cokołów w postaci tynku kamyczkowego StoSuperlit w kolorze określonym na końcu opracowania.
Dodatkowo, w miejscach występowania terenów zielonych, w celu zabezpieczenia strefy cokołowej przewiduje się wykonanie żwirowych opasek wokół budynku. Szerokość opaski z obrzeżem chodnikowym wynosić powinna 50cm.
#### 220.127.116.11. Wykonanie docieplenia przy otworach okiennych i drzwiowych
W ścianach z otworami okiennymi lub drzwiowymi zachodzi konieczność wykonania wzmocnienia warstwy zbrojonej przy narożnikach. Stosuje się w tym celu dodatkowe paski siatki zbrojącej zatopione w warstwie zbrojonej przy narożnikach otworów. Paski te powinny mieć wymiary 20x45cm, skierowane dłuższym bokiem prostopadle do przekątnej otworu (siatki diagonalne). Ościeżca okien i drzwi należy dociepić 2-3cm warstwą styropianu (w przypadku braku możliwości docieplenia rozwiązanie uzgodnić każdorazowo z inspektorem nadzoru i projektantem – ewentualne zmniejszenie grubości).
Dodatkowo pod nowymi parapetami zewnętrznymi należy ułożyć warstwę styropianu gr. min. 2cm.
#### 18.104.22.168. Wykonanie docieplenia w obrębie balkonów
Ściany zewnętrzne w obrębie balkonów należy docieplicć warstwą styropianu o zwiększenych parametrach izolacyjnych wg pkt. 3.2. Docieplenie należy wykonać według systemu BSO, zgodnie z przedstawioną kolorystyką.
W miejscu zewnętrznego styku ścian budynku ze ściankami osłonowymi balkonów należy wyprowadzić warstwę izolacyjną na ścianki osłonowe do pionowej krawędzi rozpoczynającej łuk w oslonie. Również przy docieplaniu ścian bocznych budynku na
połączeniu z pionowymi osłonami balkonów warstwę izolacji termicznej należy wyprowadzić min. 30cm poza narożnik ściany (docieplenie na pionową osłonę balkonu).
Docieplenie ścian należy zakończyć przy płytach balkonowych. Styk pomiędzy dociepleniem a płytą balkonową należy dodatkowo uszczelniać taśmami uszczelniającymi.
Pozostałe wysunięte powierzchnie osłon betonowych należy wyrównać zaprawą naprawczą Sto-Crete, a następnie pomalować farbą silikonowo-żywiczną Sto-Silco Color zgodnie z przyjętą kolorystyką.
Na balustradach balkonowych i od dołu płyt balkonowych przewidziano naprawę oraz szpachlowanie powierzchni płyt zaprawą naprawczą Sto-Crete, a następnie malowanie farbą silikonowo-żywiczną Sto-Silco Color zgodnie z przyjętą kolorystyką.
Stalowe elementy balustrad dokładnie oczyścić i zabezpieczyć co najmniej dwoma warstwami farby antykorozyjnej.
### 22.214.171.124. Wykonanie nowych obróbek blacharskich
Wykonując nowe obróbki blacharskie należy je dostosować do grubości ocieplonych ścian. Obróbki te powinny wystawać poza lico ściany 50mm i powinny być wykonane w taki sposób, aby zabezpieczały elewację przed zaciekami wody deszczowej. Obróbki należy mocować za pomocą kleju Sto Dispersionkleber. Wszystkie obróbki blacharskie należy wykonać z blachy ocynkowanej gr. 0,7mm malowanej w kolorze elewacji.
Wszystkie parapety zewnętrzne okien należy wykonać z blachy ocynkowanej gr. 0,7mm zakończając poprzez jej wygięcie. Wszystkie parapety zewnętrzne okien należy zakończyć końcówkami z PCV umożliwiającymi rozszerzalność termiczną parapetów. Pod obróbki blacharskie przy połączeniu elementów pionowych z poziomymi należy stosować systemowe kliny styropianowe.
Obróbkę pasa podrynnowego oraz gzymsu dodatkowo z zakładem na zadaszenie balkonów (od strony tylnej) należy wykonać w rozwinięciu z jednego kawałka blachy.
Zdemontowane rynnę i rury spustowe, będące w dobrym stanie przewiduje się do ponownego wbudowania. Nowe rynnę przyjęto z blachy ocynkowanej o średnicach jak istniejące.
### 3.2.3. DOCIEPLENIE STROPODACHU WENTYLOWANEGO
Do ocieplenia stropodachu wentylowanego zastosowano materiał termoizolacyjny Ekofiber. Parametry przyjętej izolacji wg pkt. 3.2. Materiał ten jest przeznaczony do wykonywania izolacji cieplnej stropodachów bezpośrednio na budowie.
W celu ocieplenia niezbędne jest wykonanie włączów technologicznych w płytach stropowych oraz naruszenie istniejącego pokrycia. W związku z powyższym przewiduje się wykonanie nowego pokrycia dachowego stropodachu.
Izolacja termiczna Ekofiber powinna być wykonywana zgodnie z zaleceniami producenta, aprobatą techniczną, dokumentacją techniczną opracowaną dla określonego zastosowania oraz właściwą specyfikacją techniczną wykonania i odbioru robót oraz instrukcją producenta.
Termoizolacja z Ekofibru powinna spełniać następujące wymagania:
- Termoizolacja powinna być ułożona równą warstwą, bez przerw i ubytków;
- Termoizolacja nie powinna zatykać otworów wentylacyjnych.
Kontrola izolacji cieplnej z Ekofibru powinna obejmować sprawdzenie:
- grubości - pomiar liniowy
- gęstości ułożenia granulatu
Kontrolę grubości należy przeprowadzać, w co najmniej w pięciu punktach na 100m² izolacji lub w jednej sekcji oddzielonej ściankami ażurowymi.
126.96.36.199. **Wytyczne wykonania izolacji cieplnej stropodachu wentylowanego**
- jeżeli stropodach wentylowany nie jest przełazowy, to należy wykonać włązy technologiczne w płytach dachowych. Do wykonywania robót należy używać ogólnie dostępnego sprzętu budowlanego, w tym: urządzeń do cięcia betonu, zabrania się używania młotów udarowych,
- powierzchnia stropu ponad ostatnią kondygnacją powinna być uprzątnięta ze wszystkich materiałów i elementów znajdujących się w tej przestrzeni, które mogą wpłynąć negatywnie na możliwość poprawnego ułożenia Ekofibru bądź mogłoby obniżyć skuteczność warstwy termoizolacyjnej. Dotyczy to w szczególności materiałów zawilgoconych i zagrzybionych,
- oczyścić otwory wentylacyjne oraz zamontować w nich kratki wentylacyjne z siatkami zabezpieczającymi przed przedostawaniem się ptaków do zewnątrz elewacji do środka stropodachu,
- doprowadzić do otworów technologicznych rury przesyłowej,
- o ile jest to możliwe zaleca się, by wyspecjalizowany pracownik wszedł w przestrzeń stropodachu i wykonał jego ocieplenie, zapewni to równomiernie i dokładne wykonanie izolacji termicznej,
- do zamknięcia otworów w polaci dachowej należy użyć blachy stalowej o gr. min.4mm pokrytej co najmniej dwoma warstwami farby antykorozyjnej. Blacha powinna znaleźć się w grubości papy pokrywającej stropodach i powinna być zaklejona odpowiednią ilością papy termozgrzewalnej.
- jeżeli warstwa założonego docieplenia zakrywa otwory wentylacyjne stropodachu, w celu zapewnienia wentylacji przestrzeni stropodachu ponad warstwą Ekofibru, należy zamontować kominki wentylacyjne w ilości 1szt./50m2. W miejscach przewidzianych do montażu kominków należy wykonać otwory w płytach korytkowych o wielkości odpowiadającej średnicy kominka.
- wykonanie pokrycia dachowego z dwóch warstw papy (papa termozgrzewalna podkładowa EXTRADACH PF PYE PV200 S5 + papa termozgrzewalna wierzchniego krycia EXTRADACH WF PYE PV200 S5 firmy Icopal),
- przełożenie instalacji odgromowej, naprawa bądź wymiana uszkodzonych części
3.2.4. **DOCIEPLENIE STROPODACHU NIEWENTYLOWANEGO**
Zgodnie z wytycznymi audytu energetycznego stropodachy niewentylowane nad częścią komunikacyjną należy docieplić warstwą wełny mineralnej „twardej” (parametry przyjętej izolacji wg pkt. 3.2.) z wykonaniem nowego pokrycia dachowego z dwóch warstw papy termozgrzewalnej EXTRADACH PF PYE PV200S5 oraz EXTRADACH WF PYE PV200 S5 firmy ICOPAL.
Do docieplenia stropodachów przyjęto wełnę mineralną MONROCK MAX firmy Rockwool. Wykonując ocieplenie należy ścisłe przestrzegać zaleceń i rozwiązań systemowych producenta.
188.8.131.52. **Wytyczne wykonania izolacji cieplnej stropodachu niewentylowanego**
- **Prace przygotowawcze** - Przed przystąpieniem do mocowania płyt termoizolacyjnych istniejące pokrycie papowe należy oczyścić z kurzu i innych zanieczyszczeń. Jeżeli istnieją pęcherze, to należy je naciąć, podsuszyć palnikiem i podkleić. W przypadku występowania fałd należy je ściąć lub naciąć i przykleić. Niewielkie nierówności podłoża zaleca się zniwelować poprzez przyklejenie 2-3 warstw z asfaltowych pap podkładowych. Wskazane jest „podziurawienie” starego pokrycia w celu udrożnienia i
umożliwienia odprowadzenia wilgoci spod istniejących warstw papowych.
- **Zagruntowanie podłoża** - W celu polepszenia przyczepności podłoża, przed ułożeniem paraizolacji, powierzchnie należy przygotować oraz zagruntować środkiem bitumicznym. Środek gruntujący należy wcierać za pomocą szczotek lub walka w suche podłoże. Po zagruntowaniu podłoża musi ono dobrze wyschnąć, tworząc jednolitą powłokę.
- **Termoizolacja** - Warstwę termoizolacyjną stanowią płyty wełny mineralnej twardej o nazwie MONROCK MAX z naniesioną na zewnętrzną powierzchnię warstwą bitumiczną, do której można zgrzewać bezpośrednio papy zgrzewalne. Płyty z wełny mineralnej należy kleić do podłoża z paraizolacji stosując klej bitumiczny KB MÓNROCK.
- **Kominki wentylacyjne** - W miejscach planowanego ustawienia kominków wentylacyjnych należy wyciąć otwory zarówno w izolacji termicznej, jak i w układanej warstwie papy. Papę należy dokładnie zgrzać do kołnierza kominka i do podłoża. Styk papy z wlotem kominka należy uszczelnić kitem trwałe plastycznym. Średnio należy stosować jeden kominek o średnicy Ø50mm na 50÷60m².
- **Warstwa podkładowa (zgrzewalna)** - Jako podkładową warstwę wodoszczelną należy zastosować papę podkładową modyfikowaną SBS zgrzewalną EXTRADACH PF PYE PV200 S5. Zakłady boczne (10cm) zgrzać tak, aby w spoinie wystąpił wypływ bitumu o szerokości 0,5-1cm. Zakłady czołowe zgrzewać na szerokości 12-15cm po uprzednim przetopieniu powierzchni i wciśnięciu posypki w bitum.
- **Warstwa wierzchnia (zgrzewalna)** - Jako wierzchnią warstwę należy zastosować papę modyfikowaną SBS EXTRADACH WF PYE PV200 S5. Papę należy zgrzewać na całej powierzchni do papy podkładowej. Zakłady boczne o szerokości pasa pozbawionego posypki mineralnej (8cm) zgrzać tak, aby w spoinie wystąpił wypływ bitumu o szerokości 0,5-1cm. Zakłady czołowe zgrzewać na szerokości 15cm po uprzednim przetopieniu powierzchni i wciśnięciu posypki w bitum. Wypływ asfaltu można posypać posypką mineralną w tym samym kolorze w celu podniesienia estetyki pokrycia.
### 3.2.5. **KOMINY**
Wszystkie kominy należy poddać remontowi. Luźne, spekane i odspojone fragmenty tynków usunąć i uzupełnić ubytki tynkiem mineralnym. Następnie kominy osiatkować siatką zbrojącą z wykonaniem szpachli za pomocą mineralnej masy szpachlowej z wykonaniem filcowania. Po wykonaniu szpachli całość zagruntować i pomalować farbą silikonowo-żywiczną zgodnie z przedstawioną kolorystyką.
Uszkodzone czapy kominowe poddać remontowi lub w przypadku ich bardzo złego stanu technicznego wymienić na nowe.
Przy ścianach kominów wykonać odboje z użyciem systemowych klinów z wełny mineralnej w celu zabezpieczenia ścian kominów przed gromadzeniem wody opadowej.
### 3.2.6. **STOLARKA OKIENNA I DRZWIOWA**
Stolarka okienna w lokalach mieszkalnych – w gestii lokatorów, poza opracowaniem. Zgodnie z wytycznymi Inwestora oraz zaleceniami zawartymi w audycie energetycznym budynku przewiduje się wymianę stolarki okiennej w piwnicach oraz w obrębie klatek schodowych, w pomieszczeniach nadbudowy klatek schodowych oraz wymianę zabudowy z luksferów w pomieszczeniach pomocniczych ostatniej kondygnaacji na stolarkę PCV o współprzenikaniu ciepła U=1,1W/m²·K. Podział pionowy stolarki przewidzianej do wymiany odtworzyć, w miejscu luksferów zamontować okna z podziałem analogicznym jak w sąsiednich pomieszczeniach. W montowanych oknach wszystkie skrzydła przewidziano rozwieralne (w tym przynajmniej 1 uchylno-rozwieralne). Przed produkcją nowych okien należy bezwzględnie sprawdzić wymiary z natury.
W celu zapewnienia właściwej wentylacji pomieszczenia klatki schodowej należy zamontować dodatkowo w ścianach zewnętrznych klatki schodowej (w najwyższej części) po 2 kratki wentylacyjne o rozmiarach 14x20cm.
Drzwi zewnętrzne – pozostają nie zmieniane.
3.2.7. **NADZÓR TECHNICZNY I ODBIÓR ROBÓT**
Nadzór techniczny i odbiór robót opisany w sposób szczegółowy w ogólnej specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót oraz w specyfikacjach szczegółowych.
3.2.8. **CHARAKTERYSTYKA CIEPLNA BUDYNKU PO TERMOMODERNIZACJI**
| Współczynniki przenikania ciepła U: | Przed termomodernizacją | Po termomodernizacji |
|-------------------------------------|--------------------------|----------------------|
| ściany zewnętrzne | - 1,007 | - 0,198 W/m²K |
| ściany balkonów | - 1,007 | - 0,254 W/m²K |
| stropodach wentylowany | - 2,168 | - 0,183 W/m²K |
| stropodach niewentylowany (kl. schod)| - 2,168 | - 0,406 W/m²K |
| okna lokalni mieszkalnych | - 1,600 | - 1,600 W/m²K |
| okna klatek schodowych | - 1,600 | - 1,100 W/m²K |
| okna piwnic | - 2,000 | - 1,100 W/m²K |
| drzwi zewnętrzne budynku | - 1,500 | - 1,500 W/m²K |
3.2.9. **WYTYCZNE OCHRONY ŚRODOWISKA**
Budynek mieszkalne, a w szczególności stropodachy wentylowane, stanowią obecnie podstawowe siedlisko różnych gatunków ptaków będących pod ochroną. Zgodnie z Ustawą z dnia 16.04.2004r., o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009r., Nr 151, poz. 1220, z późn. zmianami) w stosunku do zwierząt objętych ochroną zabrania się: **umyślnego ich zabijania, niszczenia ich jaj i postaci młodocianych, niszczenia ich siedlisk, a także ploszenia i niepokojenia**.
W związku z powyższym prace termomodernizacyjne należy prowadzić zgodnie z następującymi zasadami:
- prace remontowe należy prowadzić przy udziale ornitologa (konsultacje),
- po zakończeniu prac termomodernizacyjnych należy pozostawić otwarte otwory wentylacyjne po obu stronach budynku, przy braku możliwości rozwiązanie uzgodnić z ornitologiem,
- pozostawione w stropodachach otwory winny posiadać pierwotne rozmiary,
- nie wolno prowadzić prac budowlanych, na całej górnej części budynku (od okien na ostatnim piętrze do dachu), w otoczeniu zajętych przez ptaki gniazd znajdujących się w budynkach w okresie lęgowym, czyli od początku marca do końca sierpnia. W przypadku, gdy nie ma możliwości przesunięcia prac poza sezon lęgowy korzystnym rozwiązaniem jest zamknięcie otworów w stropodachach w okresie poprzedzającym kolejny sezon lęgowy i otworzenie ich dopiero po wykonaniu prac dociepleniowych. Przeprowadzenie takich działań uniemożliwia wprowadzie ptakom zajmowanie otworów w stropodachach w
danym sezonie lęgowym, ale nie naraża dorosłych ptaków na utratę gniazda oraz zagładę jaj i piskląt, podczas prowadzonych prac remontowych.
3.2.10. **KOLORYSTYKA WG FIRMY STO**
Na powierzchni ścian należy stosować tynk silikonowy STOSILCO o maks. wielkości ziarna 1,5mm barwiony w masie i strukturze baranka w kolorach przedstawionych poniżej.
Układ kolorów przedstawiono na poszczególnych elewacjach.
- **31402** – ściany zewnętrzne i ściany balkonów
- **31304** – ściany zewnętrzne, ściany balkonów
- **32331** – ściany zewnętrzne, balustrady
- **32333** – balustrady, ściany zewnętrzne
- Tynk kamyczkowy StoSuperlit 831 K2,0mm – cokół
- Stolarka okienna, ościeża okienne – kolor biały
- Drzwi zewnętrzne – kolor brąz
- Metalowe elementy balustrad balkonowych i krat - RAL 8016
**UWAGA! Przedstawione kolory mogą odbiegać od rzeczywistych**
3.3. **STAN PROJEKTOWANY – BR. INST. SANITARNE**
Zakres opracowania obejmuje wymianę wewnętrznej instalacji wodociągowej w zakresie pionów ze stali. Ponadto przewiduje się wymianę leżaków instalacji centralnego ogrzewania w pomieszczeniach piwnicy oraz wymianę zaworów regulacyjnych podpionowych instalacji centralnego ogrzewania.
3.3.1. **Instalacja wody zimnej, ciepłej, oraz cyrkulacji**
Budynek zasilany jest w wodę zimna przyłączami z miejskiej sieci wodociągowej. Woda ciepła przygotowywana jest centralnie w wężle ciepłowniczym. Dla zapewnienia płynnej dostawy wody ciepłej przewidziano instalację cyrkulacji.
Piony należy wykonać z rur PE-Xc (polietylen sieciowy) Wirsbo PEX PN10 łączonych za pomocą złączek zaciskowych z zastosowaniem kształtek mosiężnych. W niektórych miejscach podłączeń (połączenie pionu z poziomem) dopuszcza się zastosowanie złączek metalowych gwintowanych systemu Wirsbo. Do uszczelnienia łączników gwintowanych należy stosować taśmę lub pastę teflonową. Połączenie pionu instalacji ciepłej wody użytkowej z pionem cyrkulacji należy wykonać na ostatniej kondygnacji – 0,5m poniżej najwyższej usytuowanego węża. Rury PE-Xc należy montować w rurach osłonowych karbowanych „peszla”.
**Odbiór**
Wszystkie odbiory i próby powinny być przeprowadzone przed zakryciem instalacji w całości. Jeśli organizacja budowy wymaga zakrywania instalacji dla prowadzenia dalszych prac budowlanych, możliwe jest wykonanie odbiorów częściowych na warunkach odbioru końcowego. Przed próbą ciśnieniową napełnioną instalację należy poddać obserwacji w celu ujawnienia wszelkich przeciieków zewnętrznych. Ujawnione przy obserwacji i w trakcie następnych prób nieszczelności muszą być usuwane. Po uszczelnieniu i braku widocznych przeciieków przeprowadza się próby ciśnieniowe. Warunki i parametry przeprowadzania prób muszą być zgodne z określonymi przez projektanta i instrukcjami montażowymi producenta elementów instalacji.
Instalacja do próby ciśnieniowej musi być uprzednio przygotowana:
- należy usunąć wszystkie ujawnione wcześniej nieszczelności,
- należy odłączyć wszystkie elementy i armaturę, które przy ciśnieniu wyższym od ciśnienia pracy mogłyby zakłócić próbę lub ulec uszkodzeniu. Odłączone elementy należy zastąpić zaślepkami lub np. zaworami odcinającymi.
3.3.2. **Instalacja centralnego ogrzewania**
Piony instalacji centralnego ogrzewania należy wyposażyć w zawory regulacyjne instalacji grzewczej typu Kombi 3 Plus firmy Honeywell. Przewiduje się wymianę zaworów ze względu na ich stan, przecieki, itp. Na przewodzie zasilającym zastosowano zawór Kombi 3 Plus czerwony, na przewodzie powrotnym Kombi 3 Plus niebieski w zakresie średnic: DN20-DN25. Zawór czerwony pełni rolę zaworu odcinającego, niebieski regulacyjnego i odcinającego. Należy zapewnić poprawne działania systemu grzewczego poprzez ręczne hydrauliczne zrównoważenie poszczególnych obiegów grzewczych, z dostosowaniem nastawy do aktualnego stanu i potrzeb instalacji. Poziomy instalacji centralnego ogrzewania należy wymienić w całości (do pionów instalacji c.o.). Instalacje centralnego ogrzewania wykonać z rur stalowych i prowadzić w pomieszczeniach piwnicy, pod stropem. Średnice wg projektu. Wewnętrzne przewody instalacji c.o. należy układać w kierunku prostopadłym lub równoległym do najbliższych ścian. Przewody rozprowadzające wodę należy prowadzić ze spadkiem zapewniającym możliwość odwodnienia instalacji w jednym lub kilku punktach. Przewody powinny być lokalizowane w taki sposób, aby z pomieszczeń ogólnych możliwy był dostęp do armatury znajdującej się na tych przewodach. W miejscach przejść przez ściany lub stropy nie można wykonywać połączeń rur. Wszystkie przejścia przewodów przez przegrody budowlane należy wykonać w tulejach ochronnych, umożliwiających wzdłużne przemieszczanie się przewodu w przegrodzie. Przestrzeń między tuleją a przewodem należy wypełnić materiałem plastycznym lub elastycznym, niepowodującym uszkodzeń przewodu. Przewody należy mocować za pomocą podrór stałych, uchwytów i wieszaków. Konstrukcja uchwytów i wsporników powinna
zapewnić łatwy i trwały montaż instalacji, odizolowanie od przegród budowlanych i ograniczenie rozprzestrzeniania się drgań i hałasów w przewodach. Pomiędzy przewodem a obejmią uchwyty lub wspornika należy stosować podkładki elastyczne.
Na rurach zasilania i powrotu należy zastosować izolację termiczna Thermaflex typu PUR z pianki poliuretanowej wraz z płaszczem z folii PVC.
3.4. **STAN PROJEKTOWANY – BR.INST.ELEKTRYCZNE**
3.4.1. **Instalacja oświetlenia klatek schodowych**
Na klatkach schodowych w każdej z bram przewiduje się wymianę istniejących żarowych opraw oświetlenia na oprawy ze źródłem LED. Sterowanie oświetleniem odbywać się będzie poprzez czujniki zmierzchowo-ruchowe zabudowane na każdym piętrze. Zasilanie projektowanego oświetlenia należy wykonać przewodami typu YDY 3x1(2,5mm² z tablicy obwodów administracyjnych zabudowanej w każdej z bram. Projektowana instalację należy prowadzić po istniejącej trasie starych przewodów. Instalacje należy układać natynkowo w korytkach zamkniętych, wykonanym z PCV. Instalacje należy wykonać zgodnie z obowiązującymi przepisami i norma PN-EN 12464-1.
3.4.2. **Instalacja odgromowa**
W opracowaniu przewiduje się pozostawienie istniejącej instalacji odgromowej na dachu budynku. Na czas wykonywania prac związanych z dociepleniem ścian budynku, istniejące zwody odprowadzające na ścianach budynku należy zdemontować, a po zakończeniu prac należy je ponownie zamontować i połączyć ze zwodami poziomych na dachu i instalacją uziemienia budynku.
3.4.3. **Ochrona przeciwporażeniowa**
Układ zasilania obwodów elektrycznych oświetlenia należy wykonać w systemie TN-S, tzn. z rozdzielonymi przewodami N i PE. Jako ochronę przed dotykiem bezpośrednim zastosowano Samoczynne Wyłączenie Zasilania, zrealizowane na wyłącznikach samoczynnych.
3.4.4. **Uwagi końcowe**
Po wykonaniu w/w robót należy wykonać:
- dokumentację powykonawczą,
- odbiór instalacji elektrycznej.
W tym celu należy dostarczyć:
- protokoły odbioru robót elektrycznych,
- protokoły badania instalacji elektrycznej (pomiary rezystancji izolacji przewodów),
- protokoły skuteczności szybkiego wyłączania, badania ciągłości przewodów, pomiar uziemienia,
- protokół pomiarów natężenia oświetlenia,
- atesty i certyfikaty zabudowanych materiałów i urządzeń.
Wszystkie prace instalacyjne należy wykonać zgodnie z ustawą Prawo Budowlane oraz obowiązującymi przepisami i normami branżowymi, przy zachowaniu zasad BHP i wymagań p.poż.
mgr inż. Krzysztof Leszczyński
Uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i telekomunikacyjnych;
Uprawnienia Budowlane nr ewid. 198/DOS/15
Opracował/ARCHITEKT
Janusz Kowalczyk
Uprawniony z § 5 ust. 1 pkt 1/26
Nr EW 57/W/72/PS - 9846
Walbrzych, ul. Nafkowskiej 37/13
DOS/TE/0244/15
tel: 609 129 262
Przedsiębiorstwo INWESTBUD Sp. z o.o., ul. Jaworowa 15a, 58-306 Wałbrzych
tel./fax (074) 841-83-10, 664-92-80, e-mail: email@example.com
MAPA ZASADNICZA
SKALA 1:500
Województwo: dolnośląskie
Powiat: m. Wałbrzych
Jednostka ewidencyjna: 026501_1, M. Wałbrzych
Obręb: 0047, Podzamcze Nr 47
Przedstawione na mapie zasadniczej wysokości szczegółów terenowych mogą nie odpowiadać wartościom rzeczywistym.
LEGENDA:
- Obiekt objęty opracowaniem
- Wejścia do klatek schodowych
- WĘŁNA MINERALNA
Przedsiębiorstwo "INWESTBUD" Sp. z o.o.,
58-306 Wałbrzych, ul. Jaworowa 15a
Projektant: mgr inż. arch. Janusz Kowalczyk
Sprawdzający:
Temat: Remont budynku mieszkalnego przy ul. Polisładowej 82–90 w Wałbrzychu
Zadanie: Termomodernizacja budynku mieszkalnego przy ul. Polisładowej 82–90 w Wałbrzychu
Inwestor: Spółdzielnia Mieszkaniowa "Podzamcze"
Al. Podwale 1, 58–316 Wałbrzych
Tytuł rys.: PLAN SYTUACYJNY
Data: 08.05.2017r.
Stadium: PB
Skala: 1:500
Nr rys.: 1
Zostaje za wszelkie sprawy odpowiedzialny i obowiązuje prawo autorskie. Przedmiot dokumentu nie może być w całości lub w części rozprowadzany, reprodukowany lub udostępniany komercyjnie bez pisemnej zgody firmy projektowej.
- Kolorytka i numeracja według firmy STO
- Jutk silikonowy StoSilox K (boratek) o szlachaniu 1,5mm
- Parapety zewnętrzne, rynny, rury spustowe oraz obróbki blocherskie z blachy ocynkowanej
- 31304 – ściany zewnętrzne, ściany balkonów,
- 31402 – ściany zewnętrzne, ściany balkonów,
- 32333 – ściany zewnętrzne, balustrady
- 32331 – ściany zewnętrzne, balustrady
- Jutk komyszczowy StoSuperit 831 K2,0mm – ciek!
Przedsiębiorstwo "INWESTBUD" Sp. z o.o.,
58-306 Wałbrzych, ul. Jaworowa 15a
Projektant: mgr inż. arch. Janusz Kowalczyk 57/Ww/72
Sprawdzający:
Temat: Remont budynku mieszkalnego przy ul. Polisadowej 82–90 w Wałbrzychu
Zadanie: Modernizacja budynku mieszkalnego przy ul. Polisadowej 82–90 w Wałbrzychu
Inwestor: Spółdzielnia Mieszkaniowa "Podzamcze"
Al. Podwale 1, 58–316 Wałbrzych
Tytuł rys.: ELEWACJA FRONTOWA — KOLORYSTYKA
Data: 08.05.2017r.
Stadium: PB
Skala: 1:200
Nr rys.: 2
UWAGA! przedstawione kolory mogą odbiegać od rzeczywistych!
Znaczenie na wstążce proszę wykrzyknąć z libra o prawie udzielenia. Rysunek niebędący na stanie być w utrzymaniu lub w części przesunięty, uszkodzony lub obciążony komunikacją, bez pisemnej zgody firmy projektowej.
- Kolorytka i numeracja według firmy STO
- Typ słoneczny StoSloK K (poręcz) o zgrubieniu 1,5mm
- Parapety zewnętrzne, rynny, rury spustowe oraz obróbki blochorskie z blachy ocynkowanej
- 31304 – ściany zewnętrzne, ściany balkonów,
- 31402 – ściany zewnętrzne, ściany balkonów,
- 32333 – ściany zewnętrzne, balustrady
- 32331 – ściany zewnętrzne, balustrady
- tynek komyszkowy StoSuperit 831 K2,0mm – odde
Przedsiębiorstwo "INWESTBUD" Sp. z o.o.,
58-306 Wałbrzych, ul. Jaworowa 15a
Projektant: mgr inż. arch. Janusz Kowalczyk
Sprawdzający:
Temat: Remont budynku mieszkalnego przy ul. Polisadowej 82–90 w Wałbrzychu
Zadanie: Termoizolacja budynku mieszkalnego przy ul. Polisadowej 82–90 w Wałbrzychu
Inwestor: Spółdzielnia Mieszkaniowa "Podzamcze"
Al. Podwale 1, 58–316 Wałbrzych
Nr rys.: 4
Tytuł rys.: ELEWACJE BOCZNE — KOLORYSTYKA
Data: 08.05.2017r.
Stadium: PB
Skala: 1:200
UWAGA! przedstawione kolory mogą odstępować od rzeczywistych!
Zastrzega się wszelkie prawa wynikające z obiektu o prawne odniesienie. Rysunek niezależnie nie może być w całosci lub w części przeprowadzany, użytkowany lub dostarczany firmom, bez pisemnej zgody firmy projektowej. | <urn:uuid:7d887746-39c5-408b-9027-0db15515178b> | finepdfs | 1.460938 | CC-MAIN-2019-04 | https://smpodzamcze.com.pl/strony-2/aktualnosci/2018/07/projekt_ue/dokumentacje_projektowe/008_PB_P82-90.pdf | 2019-01-22T10:50:11Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-04/segments/1547583835626.56/warc/CC-MAIN-20190122095409-20190122121409-00016.warc.gz | 632,571,908 | 0.999552 | 0.999938 | 0.999938 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
1677,
4113,
6716,
9795,
12514,
16088,
18448,
20961,
23963,
26991,
30228,
33393,
36931,
39849,
41035,
44777,
47782,
48825,
49997,
51158
] | 1 | 0 |
MTS Kwidzyn ul. Mickiewicza 56 B 82-500 Kwidzyn
Ostatnie zmiany: 2021-02-05 11:41:35
Wydrukowano: 2024-10-16 04:19:45
Sezon: 2020/2021
Drużyna: MTS Kwidzyn
Kategoria: M - Junior
Licencje na rozgrywki:
tel: 552796441 .............................................
1.
OK
Pomorska Liga Juniorów Młodszych
2.
OK
Pomorska Liga Chłopców
3.
OK
Pomorska Liga Juniorów
4.
OK
Pomorska Liga Młodzików
(klub)
Lp
| nazwisko i imię | data urodzenia | pozycja w grze | nr zawodnika | Lic. WZPR | | data WZPR | Lic. ZPRP | | data ZPRP |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| CZEPUŁKOWSKI Piotr | 2005-03-26 | Bramkarz | 1 | 0058/PM/20 | OK | 2020-09-23 | 1534/20 | OK | 2021-02-01 |
| EBERTOWSKI Jakub | 2003-09-08 | Rozgrywający | 3 | 0099/PM/19 | OK | 2020-12-18 | 1619/20 | OK | 2021-02-03 |
| EKSTOWICZ Artur | 2002-01-23 | Skrzydłowy | 44 | 1186/PM/17 | OK | 2020-09-17 | 1053/18 | OK | 2021-01-28 |
| GROCHOWSKI Denis | 2002-06-06 | Rozgrywający | 21 | 1188/PM/17 | OK | 2020-09-17 | 1481/18 | OK | 2021-01-28 |
| JANKOWSKI Filip | 2002-07-24 | Bramkarz | 1 | 1190/PM/17 | OK | 2020-09-23 | 1483/18 | OK | 2021-01-28 |
| KOPER Bartłomiej | 2003-07-08 | Skrzydłowy | 2 | 0913/PM/18 | OK | 2020-09-17 | 1552/20 | OK | 2021-02-01 |
| KOWALKOWSKI Tomasz | 2003-10-25 | Obrotowy | 10 | 0401/PM/19 | OK | 2020-09-17 | 1630/20 | OK | 2021-02-03 |
| KWIATKOWSKI Maciej | 2003-02-15 | Rozgrywający | 13 | 0499/PM/19 | OK | 2021-02-01 | 1631/20 | OK | 2021-02-03 |
| LASKA Bartosz | 2003-07-26 | Rozgrywający | 14 | 0222/PM/19 | OK | 2020-09-17 | 1553/20 | OK | 2021-02-01 |
| LATOPOLSKI Damian | 2002-05-15 | Obrotowy | 8 | 1192/PM/17 | OK | 2020-09-17 | 1484/18 | OK | 2021-01-28 |
| LEGIEWICZ Jakub | 2002-09-16 | Skrzydłowy | 22 | 1193/PM/17 | OK | 2020-09-17 | 1485/18 | OK | 2021-01-28 |
| ŁANGOWSKI Paweł | 2003-05-04 | Rozgrywający | 8 | 0225/PM/19 | OK | 2020-09-17 | 1632/20 | OK | 2021-02-03 |
| ŁOZIŃSKI Łukasz | 2002-04-21 | Skrzydłowy | 6 | 1194/PM/17 | OK | 2020-09-17 | 1486/18 | OK | 2021-01-28 |
| RACZKOWSKI Hubert | 2002-05-15 | Obrotowy | 20 | 1196/PM/17 | OK | 2020-09-16 | 1488/18 | OK | 2021-01-28 |
| ROZWADOWSKI Nikodem | 2002-01-26 | Rozgrywający | 3 | 0629/PM/18 | OK | 2020-09-16 | 1056/18 | OK | 2021-01-28 |
| STALKA Dominik | 2003-04-28 | Rozgrywający | 9 | 0221/PM/19 | OK | 2020-09-17 | 1560/20 | OK | 2021-02-01 |
| TRZASKOWSKI Szymon | 2003-09-09 | Skrzydłowy | 11 | 0230/PM/19 | OK | 2020-09-17 | 1667/20 | OK | 2021-02-05 |
| WĘCKOWSKI Bartłomiej | 2002-01-03 | Rozgrywający | 23 | 0230/PM/18 | OK | 2020-09-17 | 1058/18 | OK | 2021-01-28 |
| WYSOCKI Marcin | 2002-01-29 | Bramkarz | 16 | 1199/PM/17 | OK | 2020-09-17 | 1059/18 | OK | 2021-01-28 |
| ZELEK Aleksander | 2003-04-20 | Skrzydłowy | 3 | 0402/PM/19 | OK | 2020-09-17 | 1563/20 | OK | 2021-02-01 |
| Lp | osoby towarzyszące | funkcja | licencja | NOWA licencja | upr.WZPR | | upr.ZPRP | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | BABICKI Mariusz | TRENER C | B 0635/2023 | ----- | 0008/PM/19 | OK | 0372/20 | OK |
| 2 | BORYŃ Dominik | TRENER C | C 0008/PM/2022 | ----- | 0022/PM/20 | OK | 0373/20 | OK |
| 3 | MAKOWIECKI Jerzy | OSOBA TOWARZYSZĄCA | ----- | ----- | 0282/PM/17 | OK | 0383/20 | OK |
Strona 1 / 2
| Lp | osoby towarzyszące | funkcja | licencja | NOWA licencja | upr.WZPR | | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 4 | MROCZKOWSKI Maciej | TRENER B | B 0550/2023 | ----- | 0360/PM/17 | OK | 0567/17 |
| 5 | RÓŻACKI Dariusz | OSOBA TOWARZYSZĄCA | ----- | ----- | 0281/PM/17 | OK | 0569/17 |
| 6 | WYSOCKI Adam | OSOBA TOWARZYSZĄCA | ----- | ----- | 0377/PM/17 | OK | 0337/18 | | <urn:uuid:78bb6b8f-71f2-4921-b4d6-6b4049677505> | finepdfs | 1.275391 | CC-MAIN-2024-42 | https://baza.zprp.pl/zespoly_PDF.php?ID_sezon=188&ID_zespol=14890&ww=1 | 2024-10-16T02:19:45+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944592142.94/warc/CC-MAIN-20241015235640-20241016025640-00746.warc.gz | 104,532,788 | 0.977547 | 0.977547 | 0.977547 | [
"pol_Latn",
"unknown"
] | pol_Latn | {} | false | [
3226,
3606
] | 1 | 0 |
Do Wykonawców
Dotyczy: przetargu nieograniczonego na dostawę aparatury i sprzętu medycznego – postępowanie nr 21 Z PN 19.
Zgodnie z art. 38 ustawy – Prawo zamówień publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1986 z późn. zm.), Zamawiający udziela następujących odpowiedzi na zapytania do treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia:
Pytanie 1:
Czy Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 4 Nożyczki o długości 225 mm?
Reszta wymogów bez zmian.
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 4 nożyczki o długości 225 mm.
Pytanie 2:
Czy Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 5 Nożyczki o długości 250 mm? Reszta wymogów bez zmian.
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 5 nożyczki o długości 250 mm.
Pytanie 3:
Czy Zamawiający mógłby wyjaśnić w Pakiecie V poz. 6 jeśli wykonawca zaoferuje nożyczki o długości 260 mm otrzyma 0 pkt?
Pytanie wynika z tego, ponieważ w opisie Zamawiający wymaga nożyczek o długości 260 mm.
Odpowiedź:
W Pakiecie V poz. 6 – jeśli Wykonawca zaoferuje nożyczki długości 260 mm otrzyma 0 pkt.
Pytanie 4:
Czy w Pakiecie V poz. 6 nastąpiła omyłka pisarska w kolumnie „Parametr punktowany”?
Zamawiający punktuje nożyczki o długości powyżej 260 mm – 10 pkt a poniżej 260 mm – 0 pkt?
Odpowiedź:
W Pakiecie V poz. 6 nie nastąpiła omyłka pisarska. Zamawiający przyznaje 10 pkt dla nożyczek o długości powyżej 260 mm. Natomiast za nożyczki o długości 260 mm Zamawiający przyznaje 0 pkt. Nożyczek o długości poniżej 260 mm Zamawiający nie dopuszcza.
Pytanie 5:
Czy w Pakiecie V poz. 11 nastąpiła omyłka pisarska w kolumnie „Parametr punktowany”?
Zamawiający punktuje pincetę o długości powyżej 240 mm – 10 pkt a poniżej 240 mm – 0 pkt?
Odpowiedź:
W Pakiecie V poz. 11 nie nastąpiła omyłka pisarska. Zamawiający przyznaje 10 pkt dla pincety o długości powyżej 240 mm. Natomiast za pincetę o długości 240 mm Zamawiający przyznaje 0 pkt. Pincety o długości poniżej 240 mm Zamawiający nie dopuszcza.
Pytanie 6:
Czy w Pakiecie V poz. 20 nastąpiła omyłka pisarska w kolumnie „Parametr punktowany”?
Zamawiający punktuje nożyczki o długości powyżej 300 mm – 10 pkt a poniżej 300 mm – 0 pkt?
Odpowiedź:
W Pakiecie V poz. 20 nie nastąpiła omyłka pisarska. Zamawiający przyznaje 10 pkt dla nożycek o długości powyżej 300 mm. Natomiast za nożycek o długości 300 mm Zamawiający przyznaje 0 pkt. Nożycek o długości poniżej 300 mm Zamawiający nie dopuszcza.
Pytanie 7:
Czy w Pakiecie V poz. 28 nastąpiła omyłka pisarska w kolumnie „Parametr punktowany”?
Zamawiający punktuje hak o długości powyżej 200 mm – 10 pkt a poniżej 200 mm – 0 pkt?
Odpowiedź:
W Pakiecie V poz. 28 nie nastąpiła omyłka pisarska. Zamawiający przyznaje 10 pkt dla haka o długości powyżej 200 mm. Natomiast za hak o długości 200 mm Zamawiający przyznaje 0 pkt. Haka o długości poniżej 200 mm Zamawiający nie dopuszcza.
Pytanie 8:
Czy w Pakiecie V poz. 39 nastąpiła omyłka pisarska w kolumnie „Parametr punktowany”?
Zamawiający punktuje pincetę o długości powyżej 150 mm – 10 pkt a poniżej 150 mm – 0 pkt?
Odpowiedź:
W Pakiecie V poz. 39 nie nastąpiła omyłka pisarska. Zamawiający przyznaje 10 pkt dla pincety o długości powyżej 150 mm. Natomiast za pincetę o długości 150 mm Zamawiający przyznaje 0 pkt. Pincety o długości poniżej 150 mm Zamawiający nie dopuszcza.
Pytanie 9:
Czy Zamawiający w Pakiecie V poz. 7 dopuści nożyczki maciczne SIMS o długości 200 mm?
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 7 nożyczki maciczne SIMS o długości 200 mm.
Pytanie 10:
Czy Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 16 kleszczyki preparacyjne o długości 270 mm?
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 16 kleszczyki preparacyjne o długości 270 mm.
Pytanie 11:
Czy Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 19 kleszczyki preparacyjne o długości 280 mm?
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 19 kleszczyki preparacyjne o długości 280 mm.
Pytanie 12:
Czy Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 23 kleszczyki preparacyjne o długości 280 mm?
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 23 kleszczyki preparacyjne o długości 280 mm.
Czy Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 29 hak operacyjny o długości 220 mm?
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 29 hak operacyjny o długości 220 mm.
Pytanie 14:
Czy Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 30 Łopatkę płucną o długości 310 mm?
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 30 łopatkę płucną o długości 310 mm.
Pytanie 15:
Czy Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 32 łyżkę ginekologiczną SIMON o długości 250 mm?
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 32 łyżkę ginekologiczną typu SIMON o długości 250 mm.
Pytanie 16:
Czy Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 37 imadło chirurgiczne o długości 270 mm?
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści w Pakiecie V poz. 37 imadło chirurgiczne o długości 270 mm.
Pytanie 17:
Czy Zamawiający w Pakiecie V poz. 43 mógłby podać nazwę własną kaniuli ssącej jakiej wymaga lub przedstawić zdjęcie poglądowe?
Odpowiedź:
Zamawiający w Opisie przedmiotu zamówienia (załącznik nr 2-5 do SIWZ) przedstawił wymagania dotyczące kaniuli.
Pytanie 18:
Czy Zamawiający dopuści w Pakiecie V tolerancje długości narzędzi chirurgicznych +/- 10 mm? pytanie wynika głównie z tego iż nie wszyscy wykonawcy posiadają dokładnie te same długości tych samych narzędzi chirurgicznych.
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści w Pakiecie V tolerancje długości narzędzi chirurgicznych +/- 10 mm (nie dotyczy parametrów punktowanych). W punktach: 6, 11, 20, 28 i 39 Zamawiający określił minimalną długość narzędzi.
Pytanie 19:
Czy Zamawiający dopuści w Pakiecie V tolerancję długości na szerokości i wymiary łyżeczek oraz haków chirurgicznych +/- 15 %?
Odpowiedź:
Zamawiający nie dopuści w Pakiecie V tolerancji długości na szerokości i wymiary łyżeczek oraz haków chirurgicznych +/- 15%.
Pytanie 20:
Pakiet V POZ. 29 Czy Zamawiający wyrazi zgodę na zaofrowanie Hak operacyjny typ langenbeck 40 x 11 mm długość 220 mm
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści hak operacyjny typ langenbeck 40 x 11 mm długość 220 mm.
Pakiet V POZ. 33 Czy Zamawiający wyrazi zgodę na zaoferowanie Rozwieracz do żeber typ finochietto z blokadą, komplet z dodatkowymi dwoma zestawami łyżek. Długość prowadnicy 300 mm, wysokość ramion 200 mm. Maksymalne rozwarcie 200 mm. Jedno ramię sztywne drugie ruchome. łyżki z trzema otworami w środkowej części, montowane zatrzaskowo na trzy piny mocujące. Wielkości łyżek 50 x 70 mm i 80 x 60 mm – 1 sztuka
Odpowiedź:
Zamawiający nie dopuszcza rozwieracza do żeber typ finochietto z blokadą, komplet z dodatkowymi dwoma zestawami łyżek. Długość prowadnicy 300 mm, wysokość ramion 200 mm. Maksymalne rozwarcie 200 mm. Jedno ramię sztywne drugie ruchome. łyżki z trzema otworami w środkowej części, montowane zatrzaskowo na trzy piny mocujące. Wielkości łyżek 50 x 70 mm i 80 x 60 mm – 1 sztuka.
Pytanie 22:
Pakiet V POZ. 34 Czy Zamawiający wyrazi zgodę na zaoferowanie Para wymiennych łyżek o wymiarze 50 x 70 mm rozwieracza do żeber typ finochietto z trzema pinami mocującymi i trzema otworami w środkowej części łyżki (zaoferowanego z punkcie 33) – 1 sztuka
Odpowiedź:
Zamawiający nie dopuszcza pary wymiennych łyżek o wymiarze 50 x 70 mm rozwieracza do żeber typ finochietto z trzema pinami mocującymi i trzema otworami w środkowej części łyżki (zaoferowanego z punkcie 33) – 1 sztuka.
Pytanie 23:
Dotyczy pakietu nr 1 i 2: Czy Zamawiający wyrazi zgodę na zaoferowanie sprzętu / asortymentu, który nie jest wyrobem medycznym (stawka VAT 23%) w rozumieniu ustawy o wyrobach medycznych?
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści zaoferowanie asortymentu, który nie jest wyrobem medycznym w rozumieniu ustawy o wyrobach medycznych tylko w ramach Pakietu 1 (pozycja 3 z Formularza cenowego). W Pakiecie 2 Zamawiający wymaga, aby przedmiot zamówienia był wyrobem medycznym (nie dopuści zaoferowania asortymentu, który nie jest wyrobem medycznym w rozumieniu ustawy o wyrobach medycznych).
Pytanie 24:
Dotyczy pakietu nr 1 i 2 - załącznik nr 1-1 i 1-2 do SIWZ (formularz cenowy): Czy w przypadku zaoferowania produktów z różnymi stawkami podatku VAT (8% i 23%) – Zamawiający wyrazi zgodę na stosowną modyfikację formularza asortymentowo-cenowego poprzez dodanie kolejnego wiersza np. la i wycenienie wyrobów zawierających 23% stawkę podatku VAT?
Odpowiedź:
W przypadku zaoferowania produktów z różnymi stawkami VAT – Formularz cenowy dla Pakietu 1 zawiera trzy wiersze, w których Wykonawca uzupełnia stawki VAT.
W pakiecie 2 Zamawiający nie dokona modyfikacji Formularza cenowego.
Pytanie 25:
Dotyczy zapisów SIWZ, pakiet 1 i 2, punkt 10.1: Czy w przypadku zaoferowania produktu, który nie jest wyrobem medycznym (stawka VAT 23%) w rozumieniu ustawy o wyrobach medycznych, Zamawiający nie będzie wymagał dokumentów wymienionych w SIWZ – punkt 10.1? Dla takiego wyrobu zostanie przedstawione stosowne oświadczenie.
Odpowiedź:
W przypadku zaoferowania produktu, który nie jest wyrobem medycznym w rozumieniu ustawy o wyrobach medycznych, Zamawiający nie wymaga dokumentów wymienionych w SIWZ – punkt 10.1 tylko dla przedmiotu zamówienia z pakietu I pozycji 3 z Formularza cenowego.
W pozostałym zakresie Zamawiający wymaga dokumentów wymienionych w SIWZ – punkt 10.1.
Dotyczy wzoru umowy (załącznik nr 6 do SIWZ), paragraf 5, ustęp 4: Czy Zamawiający wyrazi zgodę na wydłużenie terminu przystąpienia do usunięcia awarii do 48 godzin w dni robocze?
Odpowiedź:
Zamawiający nie wyraża zgody na modyfikację zapisów § 5 ust. 4 projektu umowy.
Dotyczy pytania od 27 do 29
Czy w celu miarkowania kar umownych Zamawiający dokona modyfikacji postanowień projektu przyszłej umowy w zakresie zapisów § 6 ust. 1:
1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, względnie zwłoki w wykonaniu innych obowiązków umownych, stronom przysługuje prawo naliczania kar umownych:
Pytanie 27:
1) Zamawiającemu - w przypadku zwłoki w dostawie aparatury lub wykonania czynności opisanych w § 1 ust. 4 lub § 3 ust. 3 w wysokości 0,2% ceny brutto za niedostarczoną aparatwę za każdy dzień zwłoki, jednak nie więcej niż 10% ceny brutto niedostarczonej w terminie aparatury;
Odpowiedź:
Zamawiający nie wyraża zgody na modyfikację zapisów § 6 projektu umowy.
Pytanie 28:
2) Zamawiającemu - w przypadku zwłoki w wykonaniu obowiązków wynikających z postanowień § 5 ust. 4 – 7 w wysokości 0,2% ceny brutto aparatury naprawianej, wymienianej lub podlegającej przeglądowi, jednak nie więcej niż 10% ceny brutto aparatury naprawianej, wymienianej lub podlegającej przeglądowi;
Odpowiedź:
Zamawiający nie wyraża zgody na modyfikację zapisów § 6 projektu umowy.
Pytanie 29:
3) Zamawiającemu lub Wykonawcy, który odstąpił od umowy - w przypadku odstąpienia od umowy z winy drugiej strony w wysokości 10% łącznej ceny brutto niezrealizowanej części przedmiotu umowy określonej w § 2 Umowy.
Odpowiedź:
Zamawiający nie wyraża zgody na modyfikację zapisów § 6 projektu umowy.
Pytanie 30:
Dotyczy Pakietu 4:
W celu przedłożenia oferty konkurencyjnej pod względem parametrów użytkowych, prosimy o wyrażenie zgody na dopuszczenie urządzenia do oksymetrii mózgowej i tkankowej o znacznie nowszej i bardziej zaawansowanej technologii (produkt z USA – obecnie grupa EDWARDS LIFESCIENTICES) niż opisana w SIWZ, także w wymaganym systemie „LED”, 4-kanalowym i aż o pięciu – a nie 3 wiązkach świetlnych LED - dzięki którym pomiary są znacząco bardziej precyzyjne, niż pierwotnie wymagane w SIWZ. Aparat jest intuicyjny w obsłudze i obecnie w USA oraz Europie stanowi najczęstszy wybór Zespołów Anestezjologicznych używających technologii oksymetrii w praktyce klinicznej.
Jednocześnie pragniemy zaznaczyć, że pozytywna odpowiedź na nasze zapytanie będzie się wiązała nie tylko z możliwością wyboru spośród szerszej gamy ofert - gwarantując przy tym znaczną korzyść ekonomiczną dla Zamawiającego, ale przede wszystkim - mając na uwadze dobro pacjentów – możliwość zaoferowania sensorów do oksymetrii o najnowszej technologii, której główny aspekt korzyści klinicznych opisujemy poniżej:
1) Pomiar jest PRAWDZIWA liczbą absolutną, zatem wynik odczytywany na monitorze nie musi być w żaden sposób interpretowany przez Zespół, jest on bowiem konkretną liczbą wyrażoną w procentach. Z łatwością można także zapisywać wyniki pomiarów oraz w miarę potrzeby – przenieść je wraz z wykresami do dowolnego, stacjonarnego komputera/laptopa, bez żadnych dodatkowych oprogramowań, co jest dodatkową zaletą urządzenia. Do urządzenia można także podłączyć drukarkę.
2) Odchylenie standardowe uzyskiwanych wyników wynosi <3,05% I JEST TO FAKT UDOKUMENTOWANY BADANIAMI WALIDACYJNYMI (podczas gdy dla technologii opisanej w SIWZ odchylenie standardowe jest wyższe – stąd mogą to być przybliżone wartości absolute lub nawet jedynie trendy pomiarów a nie jak w oferowanej technologii – wartości absolute udowodnione naukowo);
Pomiar nie wymaga wstępnej linii odniesienia czyli bazy pomiaru.
LINIA ODNIESIENIA MOŻE BYĆ PRZESZKODĄ U WIELU PACJANTÓW zwłaszcza w praktyce chirurgicznej. Na poziom utlenowania krwi mogą wpływać między innymi: przyjmowane przez pacjenta leki, podawany tlen, upośledzone funkcje serca lub płuc i wiele innych czynników. W takich przypadkach zdefiniowanie „normalnego” poziomu bazowego może okazać się niezwykle problematyczne a wręcz niemożliwe. Liniowa dokładność pomiarów na poziomie min.0.09 udokumentowana publikacjami zapewnia bezpieczeństwo w interpretacji wyników podczas najbardziej skomplikowanych procedur.
3) Możliwość natychmiastowego rozpoczęcia pomiarów w dowolnym momencie procedury, w którym zachodzi taka potrzeba, także w głębokiej hipotermii;
4) Nasza technologia jako jedyna dysponuje badanami walidacyjnymi dla wszystkich grup wiekowych, zarówno dla pomiarów mózgowych jak i somatycznych bez żadnych restrykcji wagowych.
5) Dodatkowo należy zaznaczyć, iż przeprowadzone badania dowiodły że aparat w naszej technologii jako jedyny nie jest wrażliwy na podanie błękitu metylenowego – w przeciwieństwie do innych urządzeń, pomiar saturacji po podaniu błękitu nie jest zakłócony;
Badanie to jest o tyle istotne, że błękit metylenowy posiada identyczne właściwości optyczne co melanina odpowiadająca za pigmentację skóry, zatem wyniki oksymetrii nie będą zakłócone przez pigmentację danego pacjenta.
6) Gwarantujemy cykl profesjonalnych szkoleń dla Zespołu. Bardzo chętnie zaprezentujemy aparat przed podjęciem decyzji o odpowiedzi na nasze pytanie dopuszczające.
W związku z powyższym prosimy o dopuszczenie również poniższych parametrów użytkowych, z zachowaniem wymogu dostawy darmowych sensorów – 80 sztuk oraz 2 czujników SpO2 wraz z min. 24 miesięczną gwarancją na dostarczony sprzęt:
| | |
|---|---|
| 1 | Pomiar wykonywany przez 5 niezależnych wiązek świetlnych w technologii LED w zakresie minimalnym 690nm - 870nm w sposób nieinwazyjny na zasadzie detekcji koncentracji hemoglobiny w skali SctO₂: 0-99% |
| 2 | Odczyt wyników odświeżany na ekranie monitora co minimum 2 sekundy |
| 3 | Odchylenie standardowe uzyskiwanych wyników pomiarów STD < 3.05% udokumentowane badaniami walidacyjnymi |
| 4 | Algorytm umożliwiający całkowitą minimalizację udziału tkanek poza obszarem zainteresowania oraz zmiennych zależnych od pacjenta jak pigmentacja skóry |
| 5 | Całkowita eliminacja wpływu melaniny na wyniki pomiarów udokumentowana oryginalnym oświadczeniem producenta |
| | SctO₂ przedstawiane w postaci liczby absolutnej (udokumentowanej w oryginalnej instrukcji obsługi producenta) |
| 7 | Pomiar nie wymaga wstępnej linii odniesienia (udokumentowane w oryginalnej instrukcji obsługi producenta) |
| 8 | Możliwość natychmiastowego rozpoczęcia pomiarów w dowolnym momencie procedury, w którym zachodzi taka potrzeba, także w głębokiej hipotermii (udokumentować oryginalnym oświadczeniem producenta) |
| 9 | Rozróżniony algorytm dla noworodków, dzieci i dorosłych |
| 10 | Możliwość przeprowadzania pomiarów absolutnych u niemowląt, dzieci i dorosłych - bez żadnych restrykcji wagowych |
| 11 | 80 sztuk sensorów w komplecie oraz 2 sztuki czujników na palec SPO2; |
| 12 | Urządzenie uniwersalne, dostosowane do podłączenia i automatycznej identyfikacji wszystkich rodzajów sensorów – mózgowych oraz tkankowych |
| 13 | Możliwość zapisywania wyników pomiarów na urządzenia zewnętrzne i automatyczne przekonwertowanie wyników do tabeli typu Excel |
| 14 | Automatyczne zapisywanie wyników oraz ilustracji i wykresów saturacji za pomocą jednego przeniesienia danych np. do tabeli EXCEL |
| 15 | Kolorowy, duży ekran dotykowy – intuicyjny, łatwy do obsługi przez personel; Waga całości aparatu poniżej 6kg. Aparat wolnostojący, który można także podłączyć do kolumny anestezjologicznej za pomocą uchylów |
| 16 | Możliwość ustawienia indywidualnych zakresów dla poszczególnych rodzajów alarmów oraz widżytanych na ekranie parametrów |
| 17 | Personalizacja użytkowników / indywidualne hasła dostępu |
| 18 | Wyświetlanie wartości tzw. AUC (Area Under Curve) – kumulatywnego czasu i głębokości przebywania poza granicami alarmowymi oraz statystyki z tych wydarzeń zapisywane automatycznie |
| 19 | Zintegrowany akumulator zapewniający monitorowanie wartości w dwóch kanałach przez co najmniej 2 godziny |
| 20 | Zasilanie z sieci prądu zmiennego o napięciu 230V/50Hz |
| 21 | Możliwość podłączenia drukarki zewnętrznej w celu wydruku dokumentacji |
| 22 | Profesjonalne szkolenie zespołu z zakresu obsługi aparatu |
**Odpowiedź:**
Zamawiający wymaga zaoferowania przedmiotu zamówienia zgodnego z opisem zawartym w załączniku nr 2-4 do SIWZ - Opis przedmiotu zamówienia a także - z treścią udzielonych odpowiedzi na pytania do SIWZ.
Czy w pakiecie nr 2 - załącznik nr 2-2 do SIWZ w pkt. 8 Zamawiający dopuści parametr wyższy tj.: Kąty zginania końcówki: góra $210^\circ$, dół $130^\circ$?
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści kąt zginania końcówki góra $210^\circ$, dół $130^\circ$.
Pytanie 32:
dot. załącznika nr 7a do SIWZ Pakiet 1 poz. 1 i Pakiet 2.
Czy Zamawiający dopuści następujący zapis w punkcie 2 w/w oświadczenia:
„2. Możliwa metoda sterylizacji
• Parą wodną w nacisku w parametrach $132^\circ C - 5$ minut,
Odpowiedź:
Zamawiający nie wyraża zgody na proponowane zamiany. Zamawiający posiada możliwość sterylizacji parą wodną w nacisku w parametrach $134^\circ C - 7$ minut, $121^\circ C - 20$ minut.
Pytanie 33:
dot. załącznika nr 7a do SIWZ Pakiet 1 poz. 1 i Pakiet 2.
Czy Zamawiający dopuści następujący zapis w punkcie 2 w/w oświadczenia:
„2. Możliwa metoda sterylizacji
• Tlenkiem etylenu – 100%, w parametrach: $55^\circ C$ – faza sterylizacji – 1 h, wilgotność względna 50-80%”?
Odpowiedź:
Zamawiający wyraża zgodę, w związku z tym treści Oświadczenia (załącznik nr 7a), dla Pakietu 1 poz. 1 i Pakietu 2 – w załączniku.
Wykonawcy zobowiązani są do składania ofert na zmienionym załączniku.
Pytanie 34:
dot. załącznika nr 6 do SIWZ – wzór umowy
Czy Zamawiający w §5 ust. 3 dopuści zapis:
„W ramach gwarancji Wykonawca zobowiązuje się do wykonania na własny koszt naprawy aparatury, z wyjątkiem uszkodzeń powstałych w wyniku: eksploatacji niezgodnej z jej przeznaczeniem, naruszenia zasad instrukcji obsługi sprzętu, mechanicznego uszkodzenia powstałego z przyczyn leżących po stronie Zamawiającego, samo wolnych przeróbek lub zmian konstrukcyjnych dokonanych przez Zamawiającego, zdarzeń losowych tzw. siły wyższej (np. pożar, powódź, zalanie). Wykonawca jest zobowiązany w ramach gwarancji przekazać Zamawiającemu aparaturę w stanie pełnej gotowości do pracy. W okresie gwarancji Wykonawca bez dodatkowego wynagrodzenia zapewni wykonanie prac i dostawę wszelkich części zamiennych zapewniających prawidłowe funkcjonowanie aparatury. (dotyczy Pakietu nr 1 pozycja 2 i 3 z formularza cenowego oraz Pakietu nr 3-6)?
Odpowiedź:
Zamawiający nie wyraża zgody na modyfikację zapisów § 5 ust. 3 projektu umowy.
Pytanie 35:
dot. załącznika nr 6 do SIWZ – wzór umowy
Czy Zamawiający w §5 ust. 5 dopuści zapis:
„Wykonawca zobowiązuje się wymienić na własny koszt aparaturę na nową po trzech naprawach gwarancyjnych tego samego podzespołu. Realizacja tego obowiązku nastąpi w ciągu 21 dni roboczych od daty zgłoszenia przez Zamawiającego aparatury do czwartej naprawy i konieczności naprawy tego samego podzespołu, nie dotyczy napraw wynikających z użytkowania aparatury niezgodnie z instrukcją obsługi.
Odpowiedź:
Zamawiający nie wyraża zgody na modyfikację zapisów § 5 ust. 5 projektu umowy.
PYTANIA DOTYCZĄCE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA
dotyczące pakietu 4
Czy Zamawiający dopuści urządzenie do monitorowania ukrwienia i saturacji mózgu renomowanej amerykańskiej firmy Masimo z technologią Masimo SET o wadze 3,63 kg?
Odpowiedź:
Zamawiający dopuści urządzenie o całkowitej wadze wraz z akumulatorem do 6 kg (włącznie). W związku z powyższym dopuszczeniem, Zamawiający dokonuje zmiany w pkt. 12 Pakietu 4 (Opis przedmiotu zamówienia zał. 2-4 do SIWZ), w którym zapis kolumny 3 otrzymuje brzmienie:
Parametr punktowany: Poniżej 2 kg – 10 pkt.
Od 2 kg do 6 kg – 0 pkt.
Pytanie 37:
PYTANIA DOTYCZĄCE WZORU UMOWY
dotyczy §5 ust. 4
Zwracamy się z prośbą o modyfikację w/w ustępu w sposób następujący:
"Wykonawca zobowiązuje się wymienić na własny koszt wadliwy moduł/podzespoł na nowy po trzech naprawach gwarancyjnych tego samego modułu/podzespołu(...)"
Wymiana na nowe całego urządzenia, w przypadku trzykrotnej naprawy jednego z jego elementów, nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. Powszechna praktyka postępowania w przypadku częstych napraw danej części, modułu, czy podzespołu obejmuje wymianę jedynie takiego elementu na nowy po wystąpieniu określonej liczby awarii.
Wymiana całego urządzenia na nowe, wydaje się być działaniem całkowicie niewspółmiernym w stosunku do zaistniałej szkody (wady podzespołu), tym bardziej biorąc pod uwagę fakt, że przedmiotem niniejszego postępowania są duże, bardzo skomplikowane technologicznie produkty, posiadające wyjątkowo dużą liczbę części i podzespołów.
Odpowiedź:
Zamawiający nie wyraża zgody na modyfikację zapisów § 5 ust. 4 projektu umowy.
Pytanie 38:
Pakietu III, opis przedmiotu zamówienia
Dreny Wentylacyjne i pomiarowe wielorazowego użytku zostały wycofane przez producenta.
W związku z tym, czy Zamawiający dopuści zamiennie:
- Dren pomiarowy zamiast 7szt. Wielorazowych oferujemy 3 szt. wielorazowe i 40szt. jednorazowych
- Pozostałe parametry bez zmian.
Odpowiedź:
Zamawiający nie dopuści zaoferowania 3 sztuk drenów wielorazowych oraz 40 sztuk drenów jednorazowych.
UWAGA:
Wykonawca jest zobowiązany do naniesienia stosownych poprawek w złożonej dokumentacji ofertowej (Opisie przedmiotu zamówienia), o ile zmiany wynikają z treści udzielonych przez Zamawiającego odpowiedzi, powodują konieczność wprowadzenia korekt niezbędnych dla prawidłowego przedstawienia (opisu) oferowanego przedmiotu zamówienia.
DYREKTOR
Kujawsko-Pomorskiego Centrum Pulmonologii w Bydgoszczy
mgr Mariola Brodowska | <urn:uuid:b1ee60d5-08e0-4157-b824-697ed5bf4bfd> | finepdfs | 1.071289 | CC-MAIN-2019-47 | http://szpital-pluc.bydgoszcz.pl/include/21zpn19/21zpn19_odpowiedzi.pdf | 2019-11-17T20:44:19 | crawl-data/CC-MAIN-2019-47/segments/1573496669276.41/warc/CC-MAIN-20191117192728-20191117220728-00350.warc.gz | 153,512,950 | 0.999976 | 0.999981 | 0.999981 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1498,
4060,
6013,
9177,
11550,
13989,
17554,
20331,
22796
] | 1 | 0 |
KONCEPCJA PRACY
PRZEDSZKOLA SAMORZĄDOWEGO NR 25 W KIELCACH
„NAUKA POPRZEZ ZABAWĘ – ZABAWA POPRZEZ NAUKĘ. IM WIĘCEJ ZABAWY, TYM WIĘCEJ NAUKI"
1. Jesteśmy innowacyjni.
Od bieżącego roku szkolnego (2015/2016) realizujemy innowację pedagogiczną „Przedszkole z oddziałami muzycznymi", która :
- wprowadzi przedszkolaków w świat sztuki i jednocześnie rozwinie sferę motoryczną poprzez mowę, poczucie rytmu, ruch, improwizację oraz inne elementy muzyki: wspólny śpiew, grę na instrumentach, zabawy ruchowe, zabawy ze śpiewem i tańce,
- rozwinie w dzieciach poczucie wspólnoty, zwiększy dyscyplinę i poczucie odpowiedzialności,
- umożliwi tworzenie podstawowych więzi społecznych,
- pozwoli odkryć temperament i osobowość dziecka, uwrażliwi je na samoocenę, samomotywację oraz wyzwoli inicjatywę, aktywność i samodzielność,
- sprawi, że dziecko lepiej będzie zauważać otoczenie, swobodniej i spontanicznie posługiwać się językiem werbalnym i pozawerbalnym, rozbudzi wrażliwość na siebie i innych ludzi,
- pozwoli na realizację ważnych zadań edukacyjnych: wprowadzi dzieci w świat doznań estetycznych i uświadomi, że ruch i muzyka są formami wypowiedzi.
Warto podkreślić również terapeutyczną i adaptacyjną funkcję aktywności muzycznej:
- pozoli ona na rozładowanie napięć emocjonalnych, niepokojów, lęków,
- zaspokoi podstawowe potrzeby psychiczne i społeczne dziecka,
- skróci okres adaptacyjny.
Realizacja ww. innowacji pedagogicznej wpłynie na podniesienie jakości pracy przedszkola, które jest ośrodkiem rozwoju edukacji i wpisuje się w cele strategiczne realizowane przez Miasto Kielce.
2. Zapewniamy wsparcie ze strony specjalistów.
Pomagamy rodzicom w nawiązywaniu kontaktów ze specjalistami, poradniami itp., dzięki którym rodzice i dzieci otrzymują profesjonalne wsparcie. Dbając o naszych wychowanków zapewniamy wsparcie ze strony różnych specjalistów:
- Logopedy;
- Psychologa;
- Pedagoga;
- Terapeuty;
- Oligofrenopeadagogów.
3. Oferujemy zajęcia rozwijające zainteresowania dzieci.
- Koło LOP „Baba Jaga";
- Zajęcia przyrodnicze wynikające z programu własnego;
- Zajęcia regionalne „Świętokrzyskie jakie cudne";
- Zajęcia ruchowo-taneczne „Tańczące brzdące" – wynikające z programu własnego;
- Rytmika;
- Język angielski;
- Badminton.
4. „Rozpoznajemy i rozwijamy talenty każdego dziecka".
Nasza działalność dydaktyczna i wychowawcza nie ogranicza się tylko do zajęć obowiązkowych. Dbamy o rozwój każdego dziecka już od najwcześniejszego okresu życia. Wykwalifikowana kadra pedagogiczna rozpoznaje zainteresowania dzieci i kładzie nacisk na ich rozwój.
Stworzyliśmy oddziały o profilu muzycznym do kształtowania twórczej, aktywnej, otwartej i optymistycznej postawy dziecka.
Dodatkowo bierzemy udział w różnych konkursach: przedszkolnych, międzyprzedszkolnych i pozaprzedszkolnych.
5. Oferujemy dzieciom cykliczne wycieczki.
- Do Teatru Lalki i Aktora „Kubuś" w Kielcach;
- Do Szkoły Muzycznej;
6. „Naszą dumą jest prezentowanie osiągnięć dzieci w środowisku lokalnym".
Nasze przedszkole może pochwalić się osiągnięciami swoich wychowanków nie tylko społeczności przedszkolnej, ale również lokalnej. Dzieci biorące udział w różnych konkursach np. plastycznych, ekologicznych, muzycznych zdobywają miejsca na podium. Dzieci uświetniają swoją obecnością, swoimi występami różne imprezy, uroczystości regionalne.
7. Szczególnie dbamy o bezpieczeństwo naszych wychowanków.
Nasze dzieci czują się w przedszkolu bezpiecznie.
- Przedszkole ma opracowany wspólny Kodeks Zachowań Przedszkolaka;
- Cyklicznie organizujemy spotkania z policjantem, strażakiem, strażnikiem miejskim, pielęgniarką;
- Organizowane są zajęcia dramowe, teatrzyki na temat bezpiecznych zachowań;
- Dzieci znają numery alarmowe pogotowia, straży pożarnej, policji, straży miejskiej;
- Zapewniamy bezpieczny sprzęt i wyposażenie przedszkola (wideodomofony);
- Założona została nowoczesna instalacja przeciwpożarowa;
- Uczymy dzieci wzajemnego szacunku, respektowania norm społecznych;
- Kadra jest przeszkolona w zakresie udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej.
Posiadamy regulaminy i procedury regulujące pracę przedszkola, min.:
- Regulamin spacerów i wycieczek;
- Regulamin korzystania z placu zabaw;
- Procedurę przyprowadzania i odbierania dziecka z przedszkola.
8. Jesteśmy dumni z atrakcyjnego ogrodu.
Nasz ogród – naszą dumą
- Nasz ogród spełnia rolę edukacyjną oraz rekreacyjną;
- Dzieci poznają wiele nasadzonych gatunków roślin i drzew (w tym chronionych);
- Samodzielnie dbają o rośliny w ogrodzie;
- Poznają gatunki ptaków, a w okresie zimy dokarmiają je;
- Obserwują zakładanie gniazd na drzewach i w budkach lęgowych;
- Znają podstawowe zasady dbania o środowisko naturalne (wiedzą, że nie należy zrywać roślin);
- Rola rekreacyjna:
o Dzieci korzystają z bezpiecznych i kolorowych urządzeń ogrodowych: huśtawki, zjeżdżalnie, drabinki
o Znają zasady bezpiecznej zabawy w ogrodzie.
9. Nasze przedszkole dysponuje bogatym i nowoczesnym wyposażeniem w pomoce dydaktyczne.
- Każda sala dydaktyczna wyposażona jest w nowoczesny sprzęt do gier i zabaw;
- Posiadamy kąciki biblioteczne z bogato wyposażonym księgozbiorem z możliwością wypożyczenia książek do domu;
- Posiadamy gry dydaktyczne, logiczne, układanki rozwijające małą i dużą motorykę, kreatywność, percepcję, koncentrację i myślenie logiczne;
- Każda sala posiada rzutnik, aby prowadzić zajęcia przy użyciu nowoczesnych technologii informacyjnych.
10. Stwarzamy przyjazne warunki do nauki i zabawy.
„Przedszkole przyjazne dziecku"
- Nasze przedszkole jest nowocześnie wyposażone. Kolorowe, estetyczne wnętrza wyposażone są w bezpieczne, funkcjonalne meble i pomoce dydaktyczne w każdej sali;
- Zapewniamy dzieciom warunki do zabawy, nauki, odpoczynku oraz relaksu.
11. Dbamy o adaptację dziecka w przedszkolu.
- Mamy opracowany program „adaptacji" dla dzieci rozpoczynających edukację przedszkolną;
- Przygotowujemy dla rodziców dzieci rozpoczynających edukację przedszkolną informatory, ulotki;
- Organizujemy Dni Otwarte;
- Organizujemy spotkania informacyjne dla rodziców.
12. Współpracujemy z samorządem lokalnym i instytucjami użyteczności publicznej.
- Uczestniczymy w uroczystościach organizowanych przez samorząd lokalny i godnie reprezentujemy na nich nasze przedszkole;
- Organizujemy na terenie przedszkola ciekawe spotkania i zabawy, quizy z przedstawicielami: Policji, Straży Miejskiej, Straży Pożarowej, Służbą Zdrowia;
- Regularnie wyjeżdżamy do Teatru Lalki i Aktora „Kubuś", do kina, Galerii BWA, muzeów;
- Organizujemy wycieczki do Nadleśnictwa w Kielcach oraz Parków Krajobrazowych;
- Współpracujemy ze Szkołą Muzyczną i ze Szkołą Podstawową nr 19 w Kielcach;
- Współpracujemy z LOP;
- Współpracujemy z chórem „Fermata".
13. Rodzice są naszymi partnerami.
- Nauczyciele zawsze dysponują czasem dla rodziców - nauczyciele rzetelnie informują rodziców o rozwoju ich dziecka, jego osiągnięciach i sukcesach;
- Nauczyciele konsultują wszystkie uroczystości i wydarzenia z rodzicami – rodzice są naszymi partnerami w tworzeniu klimatu, działalności dydaktycznej i zarządzaniu placówką;
- Dbamy o sprawny przepływ informacji – posiadamy stronę internetową;
- Organizujemy „Zajęcia Otwarte dla rodziców";
- Nauczyciele wspierają w procesie wychowawczym ich dziecka;
- Wspólnie obchodzimy uroczystości i imprezy przedszkolne – rodzice aktywnie uczestniczą w przygotowaniach do tych uroczystości, imprez i w życiu przedszkola.
14. Reagujemy na indywidualne potrzeby każdego dziecka.
- Rozpoznajemy indywidualne potrzeby każdego dziecka;
- Realizacją zadań edukacyjnych każdego dziecka dostosowujemy do indywidualnych potrzeb każdego dziecka;
- Zapewniamy wsparcie ze strony specjalistów;
- Organizujemy zajęcia wynikające z indywidualnych potrzeb dzieci jak np. terapia logopedyczna, gimnastyka korekcyjna.
15. Integrujemy społeczność przedszkolną i lokalną poprzez uroczystości i imprezy.
Mamy bogaty kalendarz imprez i uroczystości. Celem jest integracja naszej społeczności. Wszystkie działania są realizowane wspólnie z rodzicami.
Wspólne święta i imprezy:
- Jasełka
- Poznajemy nasz region
- Wigilia
- Zabawy karnawałowe
- Dzień dziecka
- Pożegnanie przedszkolaków
- Topienie Marzanny
- Wycieczki
- Wyjazdy do teatru przez cały rok szkolny
- Wyjazdy do kina
- Uroczystości przyrodniczo-ekologiczne.
16. Wskaźniki efektywności koncepcji – kryteria sukcesu.
- Poszerzenie oferty edukacyjnej przedszkola o elementy nowatorskie i innowacyjne;
- Wzrost bezpieczeństwa psychicznego i fizycznego dzieci;
- Wzrost efektywności pracy nauczycieli, dobra współpraca w zespole;
- Zwiększenie integracji rodziny z przedszkolem;
- Zadowolenie rodziców z oferty edukacyjnej przedszkola, dobra opinia o działalności przedszkola;
- Zacieśnienie współpracy z instytucjami wspomagającymi przedszkole;
- Upowszechnienie wiedzy o działalności przedszkola w środowisku lokalnym;
- Prowadzenie skutecznej polityki kadrowej;
- Wzrost motywacji i zadowolenia personelu z dobrze spełnionego obowiązku;
- Stałe wzbogacanie bazy przedszkola o nowoczesne pomoce dydaktyczne, multimedia.
17. Nasz absolwent jest:
- Dobrze przygotowany do podjęcia obowiązków szkolnych;
- Wykazuje motywację do uczenia się i wysiłku intelektualnego, rozwija swoje talenty;
- Jest aktywny, samodzielny, twórczy i otwarty, wrażliwy estetycznie;
- Zna zasady kultury, normy współżycia społecznego i zachowania;
- Ma pozytywny obraz własnego „ja";
- Umie wyrażać i kontrolować swoje emocje, umie radzić sobie w sytuacjach trudnych,; Stosuje zasady bezpieczeństwa, higieny, dbałości o własne zdrowie i sprawność fizyczną,
- Ma bogatą wiedzę o środowisku, jego zasobach i ich ochronie;
- Odróżnia dobro od zła, jest tolerancyjny, chętnie współpracuje z innymi ludźmi, respektuje ich prawa;
- Ma poczucie bycia Polakiem i Europejczykiem.
18. Elementy składowe koncepcji
- Niniejsza koncepcja pracy ukierunkowana jest na zapewnienie wszechstronnego rozwoju dziecka, a zwłaszcza rozwoju twórczej aktywności.
- Przedszkole jest placówką otwartą i przyjazną dla dzieci i ich rodziców.
- Pragniemy wychować człowieka twórczego, optymistę, nastawionego na osiąganie sukcesów na miarę swoich możliwości, promować w środowisku lokalnym osiągnięcia przedszkola i naszych wychowanków a także wychowanie przedszkolne i jego znaczenie, doskonalić rozwój zawodowy i osobowość każdego nauczyciela.
- Szczegółowe cele, zadania i zamierzenia pracy przedszkola zawarte są w programach wspomagających działania wychowawczo-dydaktyczne:
o Programie adaptacyjnym
o Pięcioletnim Programie Wychowawczym
o Programie współpracy z rodzicami
Koncepcja Pracy Przedszkola Samorządowego nr 25 w Kielcach została zaktualizowana 28.09.2015 r.
Koncepcja przedszkola jest analizowana i modyfikowana w miarę potrzeb. | <urn:uuid:c5e33cdb-0318-41fe-a757-95e7980be6de> | finepdfs | 1.926758 | CC-MAIN-2019-09 | http://przedszkole25.info.pl/pliki/KPPS25.pdf | 2019-02-23T14:06:39Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-09/segments/1550249501174.94/warc/CC-MAIN-20190223122420-20190223144420-00295.warc.gz | 224,670,864 | 0.999944 | 0.999959 | 0.999959 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
59,
1942,
4062,
6058,
8204,
10576,
10746
] | 2 | 0 |
W poniższym opisie dla przywołania rozporządzenia ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z dnia 15 czerwca 2002 r.) wraz z późniejszymi zmianami stosuje się określenie: „W.T."
I Projekt Zagospodarowania Terenu
1. Przedmiot i zakres inwestycji
Przedmiotem inwestycji jest budowa budynku Przedszkola Samorządowego nr 38, z układem komunikacyjnym, naziemnymi miejscami postojowymi, śmietnikiem, instalacjami wewnętrznymi: wody, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, gazu, c.o., elektryczną, słaboprądową i wentylacji mechanicznej, instalacjami zewnętrznymi: kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, elektryczną wraz z budową placu zabaw i zbiornika retencyjnego wód opadowych na działkach nr 143/1, 455/64 obr. 6 Krowodrza przy ul. Jabłonkowskiej w 39 w Krakowie.
Przedmiotowy teren o powierzchni 4692 m2, nie jest objęty Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego, w związku z tym uzyskano dla tej inwestycji decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego określającą warunki zabudowy terenu inwestycji (decyzja nr AU-2/6733/379/2019 z dnia 03.12.2019r.).
Zaprojektowano budowę nowego pawilonu przedszkolnego spełniającego standardy obowiązujące w tego typu placówkach, wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą towarzysząca z uwzględnieniem terenu rekreacyjnego.
Niniejszy projekt nie obejmuje przyłączy mediów oraz rozbórki istniejącego budynku przedszkola, które będą realizowane na podstawie odrębnych opracowań i procedur.
2. Istniejący stan zagospodarowania działki
Przedmiotowy obszar znajduje się w granicach działki nr 143/1 i fragmentu działki nr 455/64 obr. 6 KrakówKrowodrza, zlokalizowanej przy ul. Jabłonkowskiej w Krakowie. Powierzchnia terenu wynosi 4692 m2. Zgodnie z zapisami warunków zabudowy i zagospodarowania terenu funkcja przedmiotowego terenu określona została jako obszar zabudowy usługowej oraz obiektów infrastruktury technicznej.
Obszar przewidziany pod zabudowę stanowi teren należący do istniejącego budynku przedszkola samorządowego nr 38. Istniejący budynek przedszkola zlokalizowano na rzucie w kształcie litery „H". Jest to obiekt jednokondygnacyjny wykonany w technologii szkieletowej, zawiera 4 oddziały przedszkolne. Istniejąca zabudowa przeznaczona jest do rozbiórki. Teren porośnięty jest zielenią wysoką i niską. Działka wyposażona jest we wszystkie przyłącza sieciowe potrzebne dla funkcjonowania w tym miejscu nowego budynku. Przedmiotowy teren jest ogrodzony.
Wzdłuż zachodniej granicy działki nr 143/1 oraz w jej centralnej i południowej części rosną istniejące drzewa, które w miejscu planowanej zabudowy i projektowanego placu zabaw kolidują z planowaną inwestycją i są przeznaczone do usunięcia na podstawie decyzji administracyjnej.
Teren opada lekko w kierunku południowym – maksymalna różnica poziomów wynosi ok. 1m na długości 90m. Od strony zachodniej i północnej graniczy z terenami zieleni urządzonej objętymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Dla wybranych obszarów przyrodniczych Miasta Ktakowa" - etap A – 46.ZP.1, 46.ZPz.1, 46.ZP.2 (dz. nr 137/100, 455/56, 142/1), wzdłuż północnej granicy przebiega istniejący ciąg pieszy (dz. nr 455/47), od strony wschodniej i południowej graniczy z obszarem zabudowanym budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi (dz. nr 455/64, 458) i jednorodzinnymi (działki nr 137/4, 137/18, 455/62).
Istniejący bilans terenu:
Powierzchnia terenu opracowania: 4692 m2
w tym:
dz. nr 143/1: 4436,11 m2
fragment dz. nr 455/64: 255,89 m2
Istniejąca powierzchnia zabudowy: 907,35 m2 (19%)
Itniejąca powierzchnia placu zabaw: 321,84 m2 (7%)
Istniejąca powierzchnia dróg, chodników, schodów zewnętrznych: 1640,89 m2 (35%)
Istniejąca powierzchnia biologicznie czynna: 1821,92 m2 (39%)
Powierzchnia biologicznie czynna została obliczona jako różnica powierzchni terenu opracowania i sumy: powierzchni zabudowy, łącznej powierzchni utwardzonych obiektów sportowych oraz powierzchni dróg i chodników.
3. Projektowane zagospodarowanie działki
Projektowane obiekty kubaturowe
Projektowany budynek przedszkola to obiekt trzykondygnacyjny o dwóch kondygnacjach naziemnych i jednej podziemnej, harmonijnie nawiązujący do otaczającej zabudowy na działkach sąsiednich.
Nowy budynek przedszkola zlokalizowano w północnej części działki, w miejscu istniejącego budynku przedszkola.
W ramach zagospodarowania terenu projektuje się: rozbiórkę istniejącego budynku przedszkola wraz z z istniejącym zagospodarowaniem (wg odrębnego postępowania administracyjnego), rozbudowę istniejącego układu drogowego na dz nr 455/64, lokalizację nowych miejsc postojowych przy projektowanej komunikacji wewnętrznej, lokalizację nowego budynku przedszkola, lokalizację placu zabaw, likwidację kolidującego uzbrojenia oraz lokalizację uzbrojenia terenu niezbędnego do obsługi projektowanego budynku. Projektowany budynek będzie posiadał 2 kondygnacje nadziemne i jedną podziemną.
W związku z faktem, iż teren inwestycji nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przeprowadzono postępowanie na zasadach i w trybie przewidzianym w art. 50 i nast. Ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W wyniku tego postepowania wydana została decyzja nr AU2/6733/379/2019 o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z dnia 03.12.2019r. ustalająca warunki zabudowy dla przedmiotowego terenu.
Podstawowe wymagania ww decyzji kształtujące możliwość zabudowy i zagospodarowania terenu:
– nieprzekraczalna linia zabudowy – nie wyznaczono.
– Wskaźnik wielkości powierzchni zabudowy – do 25%
– udział powierzchni biologicznie czynnej – min. 30%
– Wysokość budynku – do 13m (do poz. 225,00m n.p.m.)
– Geometria dachu – dach płaski
– szerokość elewacji frontowej – do 50m
Ponadto zgodnie z zapisami decyzji ULICP, projektowany obiekt powinien zachować współczesny wyraz architektoniczny, zgodny ze swoją funkcją oraz winien tworzyć harmonijną całość z istniejącym otoczeniem.
Projekt zagospodarowania terenu spełnia wymagania decyzji nr nr AU-2/6733/379/2019 o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z dnia 03.12.2019r.
– zgodnie z wymaganiem decyzji ULICP by zapewnić 20 miejsc postojowych na 100 zatrudnionych zaprojektowano 9 miejsc postojowych w tym 1 miejsce dla niepełnosprawnych (założono zatrudnienie w przedszkolu na poziomie do 25 osób oraz dodatkowe 4 miejsca postojowe ogólnodostępne).
– Dojazd do planowanej inwestycji zapewni ul. Zarzecze i ul. Jabłonkowska poprzez układ dróg wewnętrznych, osiedlowych.
– zgodnie z wymaganiem planu by utrzymać wysokość zabudowy do 13m (do rzędnej 255,00m n.p.m.) zaprojektowano budynek o wysokości elewacji 10m (do rzędnej 222m n.p.m.).
– wskaźnik wielkości powierzchni zabudowy na działce nie przekracza wyznaczonej przez ULICP wartości 25% i wynosi 25%
– powierzchnia terenu biologicznie czynna na działce budowlanej stanowi zgodnie z ULICP więcej niż 30% i wynosi 36%.
Komunikacja i ukształtowanie terenu
Na terenie działki zaprojektowano układ dróg wewnętrznych, za pośrednictwem, którego będzie obsługiwany projektowany obiekt. Dojazd na teren działki zapewniony jest z drogi publicznej (ul. Zarzecze) poprzez układ dróg wewnętrznych, osiedlowych. Nawierzchnia dróg wewnętrznych o szerokości 5m i parkingów wykonana będzie z rozbieralnej kostki brukowej.
Zgodnie z zapisami decyzji ULICP należy zapewnić: 20 miejsc postojowych na 100 zatrudnionych oraz w bilansie miejsc postojowych należy uwzględnić dodatkowo ogólnodostępne miejsca postojowe. W budynku założono zatrudnienie na poziomie do 25 osób. Łącznie zaprojektowano 9 miejsc postojowych w tym jedno dla osób niepełnosprawnych co zapewni wymaganą w decyzji ULICP ilość (25os / 5 = 5mp) oraz dodatkowe 4mp ogólnodotępne.
Komunikacja na terenie opracowania rozwiązana jest za pomocą projektowanych dojść pieszych i dojazdów do budynku. Miejsca parkingowe zostały zlokalizowane w sąsiedztwie wejścia głównego do budynku, wzdłuż wschodniej granicy działki.
Drogę pożarową o szerokości 4m stanowić będzie istniejący ciąg pieszo-jezdny przebiegający wzdłuż zachodniej
granicy działki.
Uzbrojenie terenu
Działka posiada wszystkie przyłącza niezbędne do funkcjonowania projektowanego budynku.
Zasilanie w energię elektryczną zrealizowane zostanie przez Tauron na podstawie otrzymanych warunków technicznych na podstawie odrębnego postępowania.
Zasilanie w gaz zrealizowane zostanie przez Zakład Gazowniczy na podstawie otrzymanych warunków technicznych na podstawie odrębnego postępowania.
Zasilanie w wodę w oparciu o budowę przyłącza wody oraz włączenie do istniejącej sieci przebiegającej w północnej części działki na podstawie odrębnego postępowania.
Odprowadzenie ścieków sanitarnych w oparciu o budowę przyłącza kanalizacji sanitarnej oraz włączenie do sieci przebiegającej po wschodniej stronie terenu inwestycji na podstawie otrzymanych warunków technicznych na podstawie odrębnego postępowania.
Kanalizacja deszczowa – zaprojektowano wewnętrzną instalację kanalizacji deszczowej z odprowadzeniem wód do sieci kanalizacji deszczowej za pośrednictwem projektowanego zbiornika retencyjnego wód opadowych zlokalizowanego na działce inwestora.
Zasilanie w energię cieplną – w oparciu o istniejącą sieć ciepłowniczą i przyłącze cieplne, na warunkach dysponenta sieci, na podstawie odrębnego postępowania.
Niniejszy projekt nie obejmuje przyłączy mediów, które będą realizowane na podstawie odrębnych opracowań i procedur.
Gospodarka odpadami
Wszelkie odpady powstające na etapie budowy będą gromadzone selektywnie w kontenerach ustawionych na placu budowy. Wysegregowane w trakcie prac budowlanych odpady metalowe, drewniane, szklane czy papierowe należy posegregować, złożyć w oznaczonych pojemnikach, traktować jako surowce wtórne i przekazać do zbiornic. Ze zbiornic surowce te zostaną przekazane do zakładów zajmujących się ich dalszym zagospodarowaniem. Unieszkodliwieniu należy poddać tylko te odpady, które nie mogą zostać wykorzystane jako surowce wtórne.
Do gromadzenia odpadów powstających w trakcie użytkowania obiektu przewidziano projektowaną altanę śmietnikową. Śmietnik wyposażony zostanie w pojemniki do selektywnego gromadzenia odpadów będących surowcami wtórnymi i nadających się do dalszego przetwarzania, takie jak złom metali żelaznych i kolorowych, tworzywa sztuczne, szkło, itp. oraz na odpady komunalne zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami zagospodarowania odpadów obowiązującymi na terenie gminy.
Plac zabaw dla dzieci
Projektuje się urządzenie placu zabaw w południowej część działki, gdzie wraz z projektowanymi alejkami oraz projektowaną i istniejcą zielenią urządzoną stanowią część rekreacyjno-sportową.
Nawierzchnia placu zabaw urządzona zostanie jako bezpieczna w dostosowaniu do zamontowanych urządzeń z uwzględnieniem stref bezpieczeństwa oraz wysokości upadku. Dostęp do placu zabaw odbywać się będzie za pomocą projektowanych chodników.
Płyta placu zabaw winna być zniwelowana do poziomu o nachyleniu 0,5-1,0% ze spadkiem w stronę zewnętrzną. Nawierzchnie obramowane będą obrzeżem bezpiecznym poliuretanowym na ławie betonowej.
Pod urządzeniami na placu zabaw dla dzieci zaprojektowano nawierzchnię syntetyczną poliuretanową wylewaną lub z płyt z materiału syntetycznego 50x50cm (zgodna z normą PN-EN 1177 – wysokość upadku 2m).
Płyty syntetyczne układane są na nawierzchni przesiąkalnej wykonanej z tłucznia, klińca i wysiewki. Współczynnik zagęszczenia powierzchni górnej powinien wynosić powyżej 0,5.
Montaż urządzeń zgodnie z dokumentacją techniczną sporządzoną przez producenta:
- osadzenie w fundamencie zgodnie z dokumentacją techniczną urządzenia
- na czas transportu urządzenia należy zabezpieczyć przed uszkodzeniem mechanicznym poprzez
stosowanie:
a) wkładek dystansowych drewnianych - dotyczy elementów drewnianych,
b) folii pęcherzykowej - dotyczy elementów metalowych malowanych proszkowo,
- w czasie transportu urządzenia należy zabezpieczyć pasami transportowymi,
- urządzenia należy przechowywać w miejscu zabezpieczonym przed osobami niepowołanym,
- w razie konieczności składowania urządzeń należy układać je starannie na płaskim podłożu, na przekładkach dystansowych w warunkach porównywalnych do warunków eksploatacji (najlepiej
przewiewne wiaty).
- zabezpieczyć urządzenia przed użytkownikami do czasu zamontowania ich na projektowanym placu zabaw poprzez ogrodzenie budowlaną taśmą sygnalizacyjną z zawieszona tablicą informującą np.: „UWAGA URZĄDZENIE NIECZYNNE"
Ogrodzenie terenu
Projektuje się ogrodzenie całego terenu ogrodzeniem systemowym z bramą wjazdową przy wjeździe na teren inwestycji oraz furtki przed wejściem głównym do budynku.
Dodatkowo projektuje się ogrodzenie placu zabaw ogrodzeniem niskim wys. 110cm, ażurowym.
Ze względu na występujące na terenie inwestycji uzbrojenie terenu przed wykonaniem należy sprawdzić przebieg sieci. W pobliżu zinwentaryzowanych sieci sugeruje się wykonywanie prac ręcznie.
Ogrodzenie zaprojektowano jako systemowe ogrodzenie panelowe, oczko 20x5cm (powierzchnia prześwitów widocznych z kierunku prostopadłego do elewacji ogrodzenia wynosi więcej niż 20% na każdy metr bieżący ogrodzenia), wysokość 110cm i 200cm ocynkowanie + powleczenie poliestrem, na systemowych słupkach o przekroju 40x60x2,0mm (mocowanie paneli za pomocą spec. uchwytów), rozstaw słupków w zależności od wyboru dostawcy paneli max. 2,5m, kolor czarny.
Długość ogrodzenia placu zabaw – 97,4mb
Długość ogrodzenia OGR-1 – 235,21mb
Furtka placu zabaw – 2szt.
Furtka FR-1 – 1szt.
Furtka FR-2 – 2szt.
Brama BR-1 – 1szt.
UWAGA
Zdjęty przed pracami budowlanymi humus należy składować przez cały czas trwania budowy. Po zakończeniu prac humus należy usunąć wszystkie zanieczyszczenia budowlane, wyrównać teren, ponownie rozścielić warstwę humusu w miejscach naruszonych przez prace i sprzęt budowlany oraz należy posiać trawę.
4. Zestawienie powierzchni i charakterystyczne parametry inwestycji oraz zgodność z zapisami decyzji nr AU2/6733/379/2019 o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z dnia 03.12.2019r.
Zgodnie z zapisami warunków zabudowy i zagospodarowania terenu funkcja przedmiotowego terenu określona została jako obszar zabudowy usługowej oraz obiektów infrastruktury technicznej. Przedmiotem projektowanej inwestycji objętej ustaleniami decyzji ULICP jest:
– budowa budynku Przedszkola Samorządowego nr 38 wraz z wewnętrznymi instalacjami (w miejsce istniejącego budynku przedszkola przeznaczonego do rozbiórki),
– budowa placu zabaw,
– budowa wewnętrznego układu drogowego,
– budowa naziemnych miejsc postojowych,
– budowa podziemnego zbiornika retencyjnego na wody opadowe oraz śmietnika,
– budowa i przebudowa infrastruktury technicznej.
Projektowany bilans terenu
Powierzchnia terenu opracowania: 4692 m2
w tym:
dz. nr 143/1: 4436,11 m2
fragment dz. nr 455/64: 255,89 m2
Powierzchnia zabudowy budynku przedszkola: 1163,76
Powierzchnia zabudowy śmietnika: 4,6 m2
Projektowana powierzchnia zabudowy: 1169,76 m2 (25%)
Projektowana powierzchnia placu zabaw: 387 m2 (8%)
Projektowana powierzchnia dróg, chodników, schodów zewnętrznych: 1718,4 m2 (37%)
Projektowana powierzchnia biologicznie czynna: 1633 m2 (35%)
Wskaźnik wielkości powierzchni zabudowy oraz udział powierzchni biologicznej obliczono w stosunku do powierzchni terenu objętego liniami rozgraniczającymi teren inwestycji, zgodnie z zapisami decyzji ULICP.
Powierzchnia zabudowy wg decyzji ULICP: max 25% (w projekcie 25% - warunek spełniony). Powierzchnia biologicznie czynna wg mwg decyzji ULICP : min 30% (w projekcie 35% - warunek spełniony).
Powierzchnia użytkowa projektowanego obiektu: 1962 m2
Miejsca postojowe dla samochodów osobowych:
Zgodnie z zapisami decyzji ULICP należy zapewnić: 20 miejsc postojowych na 100 zatrudnionych oraz w bilansie miejsc postojowych należy uwzględnić dodatkowo ogólnodostępne miejsca postojowe. W budynku założono zatrudnienie na poziomie do 25 osób. Łącznie zaprojektowano 9 miejsc postojowych w tym jedno dla osób niepełnosprawnych co zapewni wymaganą w decyzji ULICP ilość (25os / 5 = 5mp) oraz dodatkowe 4mp ogólnodostępne.
Wysokość budynku:
Zgodnie z decyzją ULICP określono wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej projektowanego budynku, od strony głównego wejścia do budynku (elewacja północna) tj. do attyki – do 13,00m, tj. do poziomu 225,00 m n.p.m. dla całego obiektu przedszkola.
Zaprojektowano budynek o wysokości 10m od poziomu projektowanego i istniejącego terenu od strony głównego wejścia do budynku (rzędna wysokości budynku wynosi 222,10 m n.p.m.).
Geometria dachu:
Zaprojektowano budynek przekryty dachem płaskim.
Szerokość elewacji frontowej
Zgodnie z decyzją ULICP określono szerokość elewacji frontowej projektowanego budynku, w rzucie ortogonalnym dla całego obiektu, od strony głównego wejścia do budynku (elewacja północna), do 50,00 m dla całego obiektu przedszkola.
Zaprojektowano budynek o szerokości elewacji frontowej - 45,65 m.
Powyższe wskaźniki i odległości są zgodne z zapisami zawartymi w decyzji ULICP.
5. Ochrona konserwatorska
Teren inwestycji nie jest wpisany do rejestru zabytków, nie podlega ochronie na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
6. Wpływ eksploatacji górniczej na teren inwestycji
Teren inwestycji nie znajduje się na obszarze górniczym i nie podlega wpływom eksploatacji górniczej.
7. Wpływ na środowisko, higienę i zdrowie ludzi
Inwestycja ze względu na swoja funkcję nie wywiera niekorzystnego wpływu na środowisko, istniejący drzewostan, glebę, wody powierzchniowe i podziemne zgodnie z obowiązującymi przepisami. Funkcjonowanie obiektu nie będzie powodowało emisji zanieczyszczeń gazowych, pyłowych i płynnych, oraz wibracji i promieniowania elektromagnetycznego. Inwestycja nie powoduje przekroczenia norm w zakresie uciążliwości związanych z hałasem. Inwestycja nie pogorszy warunków naturalnego oświetlenia oraz nasłonecznienia pomieszczeń w istniejących budynkach wynikających z przepisów techniczno-budowlanych.
Teren inwestycji nie leży na terenach objętych formami ochrony przyrody określonych w ustawie o ochronie przyrody. Inwestycja ze względu na powierzchnię przeznaczoną do przekrztałcenia (1,14ha) nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Inwestycja nie oddziałuje negatywnie na obszary Natura 2000 i nie stanowi dla nich zagrożenia.
Wzdłuż zachodniej granicy działki nr 143/1 oraz w jej centralnej i południowej części rosną istniejące drzewa, które w miejscu planowanej zabudowy i projektowanego placu zabaw kolidują z planowaną inwestycją i są przeznaczone do usunięcia na podstawie decyzji administracyjnej.
Zaprojektowano wewnętrzną instalację kanalizacji deszczowej z odprowadzeniem wód do sieci kanalizacji deszczowej za pośrednictwem projektowanego zbiornika retencyjnego wód opadowych zlokalizowanego na działce inwestora.
Ciepła woda oraz ogrzewanie zostanie rozwiązane w oparciu o projektowany przyłącz energii cieplnej oraz projektowaną wymiennikownię.
8. Zagospodarowanie mas ziemnych
Masy ziemne pochodzące z wykopów zostaną częściowo rozplantowane na terenie inwestycji. Niewykorzystane nadwyżki mas ziemnych zostaną wywiezione na miejsce składowania odpadów.
II Projekt architektoniczno-budowlany
1. Przeznaczenie, program użytkowy i forma architektoniczna obiektów.
Przeznaczenie obiektu:
Zaprojektowano 6-oddziałowe przedszkole, przeznaczone do opieki nad dziećmi w wieku 2,5-5 lat, w łącznej ilości 150 dzieci. W projekcie uwzględniono budowę 6 sal do dziennego pobytu dzieci, sale do zajęć indywidualnych, salę do zajęć ruchowych oraz aulę. Szatnię obsługującą budynek przedszkola zlokalizowano na parterze budynku w sąsiedztwie wejścia głównego oraz hallu wejściowego. Budynek 3 kondygnacyjny, o 2 kondygnacjach naziemnych, częściowo podpiwniczony, z dachem płaskim, w technologii tradycyjnej na rzucie dostosowanym do możliwości lokalizacyjnych działki oraz wymagań związanych z nasłoczenieniem pomieszczeń.
Forma architektoniczna:
Bryła obiektu została wkomponowana w istniejące otoczenie na rzucie dostosowanym do możliwości lokalizacyjnych działki, wynikających z obowiązujących przepisów prawnych i wytycznych decyzji ULICP tj. zachowanie odpowiedniej odległości od granicy z działkami sąsiednimi i sąsiadującymi budynkami oraz konieczność zapewnienia wymaganego czasu nasłonecznienia pomieszczeń przedszkola. Na kształt rzutu budynku wpływ miały także wytyczne od wymagań Inwestora tj. określony program funkcjonalny przedszkola.
Prostą bryłę budynku nakrytą płaskim dachem, urozmaicają rytmicznie skomponowane przeszklone ryzality oraz dadwieszenia piętra, powstałe przez wysuniecie do przodu o kilka modułów pomieszczeń sal. Dzięki temu każda z nich może być doświetlona za pomocą przeszkleń na wszystkich trzech ścianach. Zróżnicowanie prostej bryły budynku pozwala także na utworzenie pomiędzy bryłami sal mniejszych przestrzeni rekreacyjnych dla dzieci, placów i zieleńców.
Zróżnicowanie prostej bryły budynku odzwierciedla się także w kolorystyce ścian zewnętrznych poszczególnych elementów kompozycji. Na tle ciemnej bryły budynku wyróżniają się intensywnie kolorowe kasety aluminiowe. Kolorowe kasety zaprojektowano płaszczyźnie ścian zewnętrznych, jako ujednolicenie formy budynku i nadanie mu charakterystycznego rozpoznawalnego wizerunku
Osią główną układu funkcjonalno-przestrzennego jest korytarz, komunikujący ze sobą wszystkie pomieszczenia parteru i piętra. W ten sposób budynek jest prawidłowo skomunikowany.
Rzut budynku i drogę dojazdową, drogę pożarową, plac zabaw oraz parkingi dla budynku przedszkola zaprojektowano tak by na terenie opracowania pozostawić optymalną ilość przestrzeni biologicznie czynnej z wykorzystaniem jej na zieleńce, place zabaw i ścieżki edukacyjne.
Program funkjonalny obiektu:
Podstawowym zadaniem przedszkola jest zapewnienie właściwej opieki dla grup wiekowych dzieci w przedziale 2,5-5 lat. Zaprojektowano 6-oddziałowe przedszkole wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu.
W projektowanym budynku przedszkola będą realizowane także zadania polegające na: przygotowywaniu posiłków dla dzieci, utrzymywaniu kuchni, administrowaniu obiektu, utrzymywanie czystości obiektu i na przynależnym terenie, w tym niezbędnej infrastruktury technicznej.
Utrzymywanie czystości obiektu i na przynależnym terenie, przy pomocy pomieszczeń gospodarczych zlokalizowanych na każdej kondygnacji.
Program użytkowy obiektu:
Zaprojektowano 6-oddziałowe przedszkole przeznaczone do sprawowania opieki nad dziećmi w wieku przedszkolnym od 2,5 do 5 lat, przy łącznej ilości dzieci do 150 osób.
Wszystkie pomieszczenia powiązano ze sobą komunikacją, tak aby mogły pełnić swoje funkcje w najbardziej optymalny sposób, zapewniając wygodę użytkownikom. Poszczególne kondygnacje skomunikowane są ze sobą za pomocą dwóch wymkniętych, oddymianych ewakuacyjnych klatek schodowych, dostępnych z głównego korytarza korytarza. Komunikacja pionowa dla osób niepełnosprawnych zapewniona została poprzez windę łączącą wszystkie kondygnacje.
Piwnica:
Część gospodarczo-techniczna:
– pomieszczenia techniczne
– pomieszczenia porządkowe
– Wymiennikownia
– Wentylatorownia
– magazyn sprzętu i strojów
Blok żywieniowy
W przedszkolu będzie prowadzona działalność gastronomiczna w pełnym zakresie tzn. łącznie z wstępna obróbką surowca. Dostawa surowców odbywa się na poziomie piwnic odrębnym wejściem. Produkty po odbiorze ilościowym i jakościowym kierowane będą do magazynów lub bezpośrednio do produkcji. W poziomie piwnic zlokalizowano pomiwszczenia związane z magazynowaniem i wstępną obróbką produktów oraz magazynowaniem odpadków kuchennych:
– Komora przyjęć towarów
– Magazyny, w tym: magazyn warzyw i owoców, magazyny produktów suchych i chłodniczych, magazyn napojów
– magazyn opadów kuchennych
– pomieszczenie obróbki warzyw i owoców
– pomieszczenie obróbki i wyparzania jaj
Parter:
Pomieszczenia bloku wspólnego:
– Strefa wejścia głównego,
– komunikacja z klatkami schodowymi.
– Szatnie dla dzieci połączone z komunikacją przedszkola oraz szatnią nauczycieli,
– Wejście na piętro poprzez 2 wydzielone i oddymiane klatki schodowe.
– Komunikacja przedszkola wiążąca ze sobą wszystkie pomieszczenia parteru przeznaczone dla użytkowników przedszkola
– ogólnodostępny węzeł sanitarny (spełniający wymagania dot. osób niepełnosprawnych).
– Sanitariat zewnętrzny i magazyn sprzętu terenowego zlokalizowane od strony placu zabaw
Blok administracyjny:
– część administracyjna zlokalizowana blisko wejścia głównego/holu: gabinet dyrektora, sekretariat, gabinet intendenta, pokój nauczycielski,
– Archiwum zlokalizowane przy pomieszczeniach personelu pedagogicznego
Blok przedszkolny:
– 2 oddziały (sale) przeznaczona dla 25 dzieci w wieku 2,5-5 lat. Sala o powierzchni ok. 75m2 wyposażona w węzeł sanitarny dla dzieci i schowek porządkowy.
Pomieszczenia personelu:
– Pomieszczenie dla personelu pedagogicznego.
– Pomieszczenie dla personelu niepedagogicznego z osobnym węzłem sanitarnym.
– Pomieszczenie konserwatora
– Pokój wypoczynkowy
– pomieszczenie personelu kuchni z osobnym węzłem sanitarnym
Blok żywieniowy
Żywienie dzieci odbywać się będzie w salach zajęć
– Kuchnia wraz z zapleczem od strony południowo-wschodniej, pomieszczenie gospodarcze i komunikacja łącząca wszystkie pomieszczenia zaplecza z kuchnią i magazynami kuchni.
– Magazyny podręczny kuchni
– Wydawalnia posiłków
– Zmywalnia naczyń
Część gospodarczo-techniczna:
– Pomieszczenie gospodarcze zlokalizowane w sąsiedztwie korytarza głównego oraz przy kuchni.
Piętro :
Pomieszczenia bloku wspólnego:
– komunikacja z klatkami schodowymi.
– Komunikacja przedszkola wiążąca ze sobą wszystkie pomieszczenia piętra przeznaczone dla użytkowników przedszkola.
– Ogólnodostępny węzeł sanitarny (spełniający wymagania dot. osób niepełnosprawnych).
Blok przedszkolny:
– 4 oddziały (sale) przeznaczona dla 25 dzieci w wieku 2,5-5 lat. Sala o powierzchni ok. 75m2 wyposażona w węzeł sanitarny dla dzieci i schowek porządkowy.
– pomieszczenie na potrzeby pracy indywidualnej oraz do prowadzenia zajęć dodatkowych w mniejszych grupach.
– Aula i sala dla zajęć ruchowych, o powierzchni ok. 70 m2 każda, z możliwością wykorzystania w przyszłości na dwa dodatkowe oddziały (także wyposażone w węzeł sanitarny i schowki porządkowe).
Część gospodarczo-techniczna:
– Pomieszczenia gospodarcze
Blok żywieniowy
Żywienie dzieci odbywać się będzie w salach zajęć
– Wydawalnia posiłków
– Zmywalnia naczyń
Sale zajęć dla dzieci zaprojektowano tak aby posiadały dobre naświetlenie ze strony dużych przeszkleń jakie głównie tworzą elewacyjne ściany osłonowe.
Szczegółowy wykaz pomieszczeń wraz z powierzchniami ujęto w pkt. 9 niniejszego opisu. Całkowita powierzchnia użytkowa - 1962 m2
Kolorystyka
Wg rysunków elewacji oraz opisów w pkt 3
2. Charakterystyczne parametry techniczne
* powierzchnia zabudowy – 1163,76 m2
* łączna powierzchnia użytkowa – 1962 m2
* ilość kondygnacji pozdziemnych – 1
* ilość kondygnacji nadziemnych - 2
* kubatura części podziemnej – 1599 m3
* kubatura części nadziemnej – 8559 m3
* wysokość budynku - 10m od poziomu projektowanego i istniejącego terenu od strony głównego wejścia do budynku (rzędna wysokości budynku wynosi 222,10 m n.p.m.)..
3. Rozwiązania konstrukcyjno-materiałowe
Konstrukcja obiektu – stan surowy
Elementy wykończeniowe
pomieszczeń mokrych z dodatkiem
środków grzybobójczych oraz dodatków
ściany
10cm, powyżej malować
farbami do pomieszczeń mokrych z dodatkiem
własnym ruszcie stalowym (moduł
60x60cm) o podwyższonej odporności na
Tynk cementowo-wapienny.
Wykończenie - wykładzina winylowa
Wykończenie - farba ceramiczna, sufit
Tynk cementowo-wapienny.
W yk o ń c z e n i e - p ł yt k i z g r e s u
własnym ruszcie stalowym (moduł
60x60cm) o podwyższonej odporności na
wilgoć
ruszcie stalowym (moduł 60x60cm)
4. Kategoria geotechniczna
Dla potrzeb przedmiotowej inwestycji zostały wykonane badania geotechniczne i została opracowana dokumentacja określająca geotechniczne warunki posadowienia zawierająca, zgodnie z przepisami: opinię getotechniczną, dokumentację badań położa gruntowego oraz projekt geotechniczny. Na podstawie padań których stwierdzono w rejonie planowanej inwestycji występowanie prostych warunków gruntowych i ustalono 2 kategorię geotechniczną co zostało potwierdzone przez projektanta konstrukcji. Opracowanie określające geotechniczne warunki posadowienia zostało dołączone do projektu budowlanego.
5. Wyposażenie techniczne
Projektowany budynek będzie wyposażony we wszystkie instalacje i urządzenia niezbędne do jego funkcjonowania:
Instalacja elektryczna – Obejmuje oświetlenie terenu, instalację oświetlenia i gniazd wtykowych w budynkach oraz urządzeń technicznych w budynku (przyłącz poza zakresem opracowania).
Instalacja słaboprądowa – Obejmuje instalację teletechniczną, teleinformatyczną, domofonową oraz TV.
Instalacja wody – Obejmuje zasilanie wszystkich punktów sanitarnych w mieszkaniach i pomieszczeniach technicznych oraz hydrantów przeciwpożarowych. Ciepła woda w oparciu o kotłownię gazową. Zestaw wodomierzowy wody zlokalizowany w pomieszczeniu technicznym w piwnicy (przyłącz poza zakresem opracowania).
Instalacja kanalizacji sanitarnej – Obejmuje odprowadzenie ścieków z urządzeń sanitarnych oraz kratek ściekowych do kanalizacji sanitarnej (przyłącz poza zakresem opracowania).
nstalacja kanalizacji opadowej – odprowadzenie wód opadowych z dachów wewnętrznymi i zewnętrznymi rurami spustowymi do kanalizacji deszczowej poprzez projektowaną zewnętrzną instalację kanalizacji opadowej (przyłącz poza zakresem opracowania).
Instalacja c.o. – w oparciu o istniejącą sieć ciepłowniczą i przyłącze cieplne – wymiennikownia zlokalizowana w piwnicy (przyłącz poza zakresem opracowania).
Instalacja gazowa – obejmuje zasilanie urządzeń kuchennych (przyłącz poza zakresem opracowania).
Instalacja wentylacji mechanicznej – Obejmuje wentylację wszystkich pomieszczeń. Wentylatorownia zlokalizowana została w piwnicach budynku.
6. Zagadnienia BHP i San.-hig.
Wszystkie sale zajęć dla dzieci posiadają własny węzeł sanitarny wraz z natryskiem. Na każdej kondygnacji zaprojektowano toaletę ogólnodostępną oraz węzeł sanitarny dla osób niepełnosprawnych. Ilości sanitariatów dostosowano do planowanej ilości osób. Wszystkie odległości zostały zachowane zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W przedszkolu planuje się zatrudnienie 25 osób, których czas pracy potrwa dłużej niż 4 godziny.
Na parterze przy wejściu zaprojektowano szatnie dla dzieci (150 szafek).
Pomieszczenia piwnicy nie są przeznaczone na stały pobyt ludzi oraz nie ma w nich miejsc stałej pracy. Wymiana i pranie pościeli w ramach umowy z zewnętrzną pralnią lub za pośrednictwem rodziców.
Na każdym piętrze zaprojektowano pomieszczenia gospodarcze dla potrzeb bieżącego utrzymania czystości w obiekcie.
Personel dydaktyczny i pracownicy administracji korzystać będą z zaprojektowanego na parterze pomieszczenia socjalnego oraz szatni wraz z węzłem sanitarnym zlokalizowanymi przy szatni dzieci.
Dla personelu kuchni zaprojektowano pomieszczenie socjalne wraz z szatnią i węzłem sanitarnym w części kuchennej. Dla personelu niepedagogicznego zaprojektowano osobne pomieszczenie socjalne w części południowo-zachodniej budynku.
Przewidujw się zatrudnienie powyżej 20 kobiet, w związku z tym na parterze zaprojektowano pokój wypoczynkowy z leżanką.
Pomieszczenie psychologa na pętrze przystosowane zostanie do użytku przez personel pielęgniarski.
Wszystkie odległości zostały zachowane zgodnie z obowiązującymi przepisami.
7. Dostępność dla niepełnosprawnych
Zapewniono możliwość dojścia do budynku bez konieczności pokonywania schodów terenowych.
Wszystkie kondygnacje budynku w całości będą dostępne dla osoby niepełnosprawnej poprzez zastosowanie podjazdu na kondygnację parteru oraz dźwig osobowy dostępny dla osób niepełnosprawnych z kabiną o wymiarach min. 1,1m x 1,4m zapewniającą dostęp na wszystkie kondygnacje budynku. Na każdej kondygnacji zaprojektowano również sanitariaty dla niepełnosprawnych dostępne bezpośrednio z korytarza.
W ramach obsługi parkingowej zaprojektowano jedno miejcse postojowe dla osób niepełnosprawnych.
8. Warunki ochrony pożarowej
W poniższym opisie dla przywołania rozporządzenia ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wraz z późniejszymi zmianami stosuje się określenie: „W.T."
8.1 Informacje o powierzchni, wysokości i liczbie kondygnacji
– powierzchnia zabudowy – 1163,76 m2
– łączna powierzchnia użytkowa – 1962 m2
– ilość kondygnacji pozdziemnych – 1
– ilość kondygnacji nadziemnych - 2
– kubatura części podziemnej – 1599 m3
– kubatura części nadziemnej – 8559 m3
– budynek niski, o wysokości 10m mierzonej od poziomu terenu przy najniżej położonym wejściu do budynku lub jego części, znajdującym się na pierwszej kondygnacji nadziemnej budynku, do górnej powierzchni najwyżej położonego stropu, łącznie z grubością izolacji cieplnej i warstwy ją osłaniającej, bez uwzględniania wyniesionych ponad tę płaszczyznę maszynowni dźwigów i innych pomieszczeń technicznych, bądź do najwyżej położonego punktu stropodachu lub konstrukcji przekrycia budynku znajdującego się bezpośrednio nad pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi.
W budynku nie będzie pomieszczeń zagrożonych wybuchem. Budynek podpiwniczony. Wszystkie kondygnacje
przeznaczone są na pobyt ludzi.
8.2 Charakterystyka zagrożenia pożarowego, w tym parametry pożarowe materiałów niebezpiecznych pożarowo, zagrożenia wynikające z procesów technologicznych oraz w zależności od potrzeb charakterystykę pożarów przyjętych do celów projektowych
Przedszkole jest obiektem użyteczności publicznej. W żadnym z pomieszczeń nie przewiduje się użytkowania większych ilości materiałów palnych, za wyjątkiem elementów wyposażenia i wystroju wnętrz. Pod względem palności w zdecydowanej większości reprezentowane będą materiały stałe. W częściach zapleczowych klas oraz w pomieszczeniach technicznych i gospodarczych nie przewiduje się możliwości magazynowania materiałów niebezpiecznych pożarowo jak np. gazy lub ciecze łatwo zapalne, czy też materiały pirotechniczne.
W pomieszczeniu o charakterze gospodarczym (magazynowym) znajdować się będą materiały stałe palne związane z przeznaczeniem lokalu.
Budynek przedszkola jest wyposażony w instalacją gazową zasilającą urządzenia kuchni. W budynku nie będzie stosowany ani przechowywany gaz płynny propan-butan.
W obiekcie będą składowane różne materiały palne lecz nie będą składowane materiały niebezpieczne pożarowo w rozumieniu postanowień zawartych w § 2 rozp. MSWiA z 07.06.2010 r. w sprawie ochrony ppoż budynków.
8.3 Informacje o kategorii zagrożenia ludzi oraz przewidywanej liczbie osób na każdej kondygnacji i w pomieszczeniach, których drzwi ewakuacyjne powinny otwierać się na zewnątrz pomieszczeń
Budynek przedszkola kwalifikuje się do kategorii zagrożenia ludzi ZL II (użyteczności publicznej, przeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się).
Pomieszczenia techniczne zlokalizowane w piwnicy klasyfikowane są do kategorii PM (produkcyjno-magazynowe).
W budynku występują pomieszczenia przeznaczone do jednoczesnego przebywania w nim ponad 30 osób – szatnia w parterze i aula na piętrze. Pomieszczenia te posiadać będą co najmniej dwa wyjścia ewakuacyjne oddalone od siebie o co najmniej 5 m. Drzwi z tych pomieszczeń otwierają się na zewnątrz.
8.4 Informacje o przewidywanej gęstości obciążenia ogniowego
Dla budynków zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi nie określa się parametru gęstości obciążenia ogniowego. Gęstość obciążenia ogniowego w obrębie pomieszczeń technicznych i gospodarczych nie przekroczy wartości 500 MJ/m2.
8.5 Ocena zagrożenia wybuchem pomieszczeń oraz przestrzeni zewnętrznych
W obiekcie nie występują przestrzenie i strefy zagrożenia wybuchem.
8.6 Informacje o klasie odporności pożarowej oraz klasie odporności ogniowej i stopniu rozprzestrzeniania ognia elementów budowlanych
Budynek został zaprojektowany w klasie „B" odporności pożarowej z elementów nie rozprzestrzeniających ognia (NRO).
Odporność ogniowa poszczególnych elementów budynku będzie spełniać co najmniej wymagania przedstawione w poniższej tabeli:
Oznaczenia w tabeli:
R - nośność ogniowa (w minutach), określona zgodnie z Polską Normą dotyczącą zasad ustalania klas odporności ogniowej elementów budynku,
E - szczelność ogniowa (w minutach), określona jw.,
I - izolacyjność ogniowa (w minutach), określona jw.,
(-) - nie stawia się wymagań.
1) Jeżeli przegroda jest częścią głównej konstrukcji nośnej, powinna spełniać także kryteria nośności ogniowej (R) odpowiednio do wymagań zawartych w kol. 2 i 3 dla danej klasy odporności pożarowej budynku.
2) Klasa odporności ogniowej dotyczy pasa międzykondygnacyjnego wraz z połączeniem ze stropem.
3) Wymagania nie dotyczą naświetli dachowych, świetlików, lukarn i okien połaciowych (z zastrzeżeniem § 218), jeśli otwory w połaci dachowej nie zajmują więcej niż 20 % jej powierzchni; nie dotyczą także budynku, w którym nad najwyższą kondygnacją znajduje się strop albo inna przegroda, spełniająca kryteria określone w kol. 4.
4) Dla ścian komór zsypu wymaga się klasy E I 60, a dla drzwi komór zsypu klasy E I 30.
5) Klasa odporności ogniowej dotyczy elementów wraz z uszczelnieniami złączy i dylatacjami.
*) z zastrzeżeniem § 219 ust. 1.
Konstrukcja oraz ściany spełniają wymagania klasy odporności pożarowej elementów budynku:
* ściany wewnętrzne o odporności EI 30 wykonane z elementów ceramicznych i szklanych,
* przekrycie dachu RE 30.
* wszystkie elementy budynku – NRO
* ściany wewnętrzne klatki schodowej – REI120
* biegi i spoczniki klatki schodowej – R60
* ściany korytarzy – EI30
* W zakresie wystroju wnętrz oraz dróg komunikacji ogólnej użyte zostaną wyłącznie:
- materiały, których produkty rozkładu termicznego nie są bardzo toksyczne i silnie dymiące,
- wykładziny podłogowe i okładziny ścienne oraz stałe elementy wystroju i wyposażenia wnętrz, co najmniej "trudno zapalne",
- sufity podwieszone i okładziny sufitowe, co najmniej "niezapalne", nie kapiące i nie odpadające pod wpływem ognia.
W przypadku stosowania materiałów wykończeniowych luźno zwisających, w szczególności w kurtynach, zasłonach, kotarach i żaluzjach, w obrębie dróg ewakuacyjnych za łatwo zapalne materiały uważa się materiały, których właściwości określone w badaniach zgodnych z Polskimi Normami odnoszącymi się do zapalności i rozprzestrzeniania płomienia przez wyroby włókiennicze, nie spełniają co najmniej jednego z niżej wymienionych kryteriów:
- ti≥4s,
- ts≤30s,
- nie występuje przepalenie trzeciej nitki,
- nie występują płonące krople.
Uwaga!
A/.Przepusty instalacyjne niezależnie od średnicy w elementach oddzielenia przeciwpożarowego (§ 234, ust. 1 „W.T.") oraz przepusty instalacyjne o średnicy powyżej 4cm w ścianach i stropach nie będących oddzieleniami przeciwpożarowymi dla których jest wymagana klasa odporności ogniowej co najmniej EI 60 lub REI 60, muszą mieć klasę odporności ogniowej (EI) wymaganą dla tych elementów (wymóg § 234.3).
B/. Elementy budowlane wykonywane na budowie, dla których wymagana jest klasa odporności ogniowej, muszą spełniać co najmniej wymagania w zakresie odporności ogniowej określone instrukcją nr 409/2005 Instytutu Techniki Budowlanej: „projektowanie elementów żelbetowych i murowanych z uwagi na odporność ogniową".
8.7 Informacje o podziale na strefy pożarowe oraz strefy dymowe
Dopuszczalna wielkość strefy pożarowej dla kategorii ZLII wynosi 5000m2. Dopuszczalna powierzchnia strefy pożarowej ZL, obejmującej podziemną część budynku, nie przekracza 50% dopuszczalnej powierzchni strefy pożarowej tej samej kategorii zagrożenia ludzi, określonej dla pierwszej nadziemnej kondygnacji tego budynku. Zgodnie z §227.5 W.T. Każda kondygnacja budynku stanowić będzie odrębną strefę pożarową nieprzekraczającą 750m2, aby to osiągnąć klatki schodowe zostały wydzielone i stanowią odrębne strefy pożarowe.
Pomieszczenia techniczne zlokalizowane w piwnicy zostaną wydzielone pożarowo. Pomieszczenia te obudowane będą ścianami i stropem o klasie REI 60 odporności ogniowej oraz zamykane drzwiami o klasie EI 30.
W budynku przedszkola klatki schodowe zostaną wydzielone ścianami wewnętrznymi o klasie odporności ogniowej wynoszącej REI 120, drzwi zamykające klatki posiadają klasę odporności ogniowej ElS 60. Klatki będą wyposażone w urządzenia oddymiające – klapy dymowe. Wejście do ww. klatek schodowych może być traktowane jak wejście do
innej strefy pożarowej.
Przejścia instalacji przez zewnętrzne ściany budynku, znajdujące się poniżej poziomu terenu, należy zabezpieczyć przed możliwością przenikania gazu do wnętrza budynku
8.8 Informacje o usytuowaniu z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe, w tym o odległości od obiektów sąsiadujących
Minimalna odległość projektowanego budynku od budynków sąsiednich będzie wynosić co najmniej 8 m. Najbliższy budynek znajduje się w odległości 14 m od strony wschodniej.
Wymagane odległości od granic działek są zachowane wg wymagań zawartych w § 12 i § 272 „W.T."
8.9 Informacje o warunkach i strategii ewakuacji ludzi lub ich uratowania w inny sposób
Ewakuacja z budynku przedszkola odbywać się będzie poprzez dwie klatki schodowe. Klatki będą obudowane REI120 i zamykane drzwiami o klasie EIS 60 odporności ogniowej. Biegi schodów będą posiadały klasę odporności ogniowej co najmniej R60.
Każda klatka schodowa ewakuacyjna oddymiana będzie za pomocą projektowanej klapy oddymiającej w dachu o powierzchni czynnej oddymiania min. 1,4m2 (5% powierzchni klatki schodowej). Szerokość użytkowa biegu będzie wynosić co najmniej 1,2 m. Wyjście z klatek schodowych prowadzi bezpośrednio na zewnątrz budynku na poziomie parteru poprzez drzwi dwuskrzydłowe o łącznej szerokości 2,0 m. szerokość skrzydła nieblokowanego wynosić będzie nie mniej niż 0,9 m. Wysokość stopni schodów ewakuacyjnych nie przekracza 15cm w części nadziemnej i 20cm w części podziemnej.
Z pomieszczeń, w których przewiduje się możliwość przebywania ponad 30 osób tj. z szatni i auli, zapewniono dwa wyjścia ewakuacyjne oddalone od siebie o ponad 5 m. Drzwi stanowiące wyjścia ewakuacyjne posiadają szerokość co najmniej 0,9 m i otwierają się na zewnątrz ww. pomieszczeń.
Wyjścia z pomieszczeń przedszkolnych do korytarzy odbywać się będą poprzez drzwi o szerokości co najmniej 0,9 m w świetle. Dopuszcza się stosowanie drzwi o szerokości 0,8 m w przypadku pomieszczeń przeznaczonych dla nie więcej niż 3 osób.
Długość przejść ewakuacyjnych wewnątrz pomieszczeń nie przekracza 40 m. Przejścia nie prowadzą przez więcej niż 3 pomieszczenia.
Szerokość korytarzy wynosi min. 1,4m. Drzwi z pomieszczeń po całkowitym otwarciu nie będą zawężały korytarzy poniżej wartości 1,4 m lub będą wyposażone w samozamykacze. Długość dojść ewakuacyjnych po poziomej drodze ewakuacyjnej nie przekracza 10 m (przy jednym kierunku ewakuacji) oraz 40 m (przy dwóch dojściach).
Na drogach ewakuacyjnych zastosowane będzie awaryjne oświetlenie ewakuacyjne. Dodatkowo nad wyjściami ewakuacyjnymi zastosowane zostaną podświetlane znaki ewakuacyjne zgodne z wymaganiami normy PN-EN ISO 7010:2012.
Wszystkie elementy stałego wyposażenia i wystroju wnętrz w obrębie dróg ewakuacyjnych spełniać będą warunek co najmniej trudno zapalnych. Sufity podwieszane wykonane będą z materiałów niepalnych lub niezapalnych, niekapiących i nieodpadających pod wpływem ognia.
* ściany wewnętrzne klatki schodowej – REI120
* biegi i spoczniki klatki schodowej – R60
* ściany korytarzy – EI30
Na drogach ewakuacyjnych nie można stosować materiałów i wyrobów łatwozapalnych.
Wszystkie drzwi otwierane na drogi ewakuacyjne należy wyposażyć w samozamykacze.
8.10 Informacje o sposobie zabezpieczenia przeciwpożarowego instalacji uzżytkowych, a w szczególności wentylacyjnej, ogrzewczej, gazowej, elektrycznej, teletechnicznej i piorunochronnej
Instalacja elektryczna:
Budynek zasilany będzie w energię elektryczną z własnego przyłącza energetycznego. Instalacja elektryczna wyposażona została w przeciwpożarowy wyłącznik prądu, odcinający dopływ prądu do wszystkich obwodów budynku. Przewody i kable wraz z zamocowaniami zastosowane w systemach zasilania i sterowania urządzeniami służącymi ochronie przeciwpożarowej powinny zapewniać ciągłość dostawy energii elektrycznej w warunkach pożaru przez wymagany czas działania urządzenia przeciwpożarowego, jednak nie mniejszy niż 90 minut.
Instalacja wentylacyjna:
Kanały wentylacyjne powinny być wykonane wyłącznie z materiałów niepalnych. Jako otuliny termoizolacyjne rur
wodociągowych, instalacji grzewczej, wentylacji i klimatyzacji stosować wyłącznie materiały posiadające cechę nierozprzestrzeniających ognia (NRO).
Urządzenia oraz przewody wentylacyjne powinny być wykonane z zachowaniem następujących warunków:
- przewody wentylacyjne powinny być wykonane i prowadzone w taki sposób, aby w przypadku pożaru nie oddziaływały siłą większą niż 1 kN na elementy budowlane, a także aby przechodziły przez przegrody w sposób umożliwiający kompensacje wydłużeń przewodu,
- w przewodach wentylacyjnych nie należy prowadzić innych instalacji,
- przewody wentylacyjne przechodzące przez pomieszczenia wydzielone pożarowo, których nie obsługują, powinny być obudowane elementem budowlanym o klasie odporności ogniowej wymaganej dla ścian lub stropów oddzielenia przeciwpożarowego,
- wszystkie klapy dodatkowo muszą być zaopatrzone w elementy topikowe,
- wszystkie kanały wentylacyjne przechodzące tranzytem przez pomieszczenia, których nie obsługują, w obrębie jednej strefy, powinny mieć izolację ognioochronną o odporności ogniowej odpowiadającej wymaganiom dla ścian tych pomieszczeń.
Instalacja grzewcza:
Zabezpieczenia wymagają przejścia przez ścianę oddzielenia ppoż lub inne ściany o klasie odporności ogniowej EI 60 i wyższej jeżeli rury mają średnicę większą niż 4cm.
Instalacja odgromowa:
Należy wykonać instalację odgromową zgodnie z PN-IEC-61024-1-1 „Ochrona odgromowa obiektów budowlanych, zasady ogólne, wybór poziomów ochrony dla urządzeń piorunochronnych".
8.11 Informacje o doborze urządzeń przeciwpożarowych i innych urządzeń służących bezpieczeństwu pożarowemu, dostosowanym do wymagań wynikających z przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej i przyjętych scenariuszy pożarowych, z podstawową charakterystyką tych urządzeń.
Budynek będzie wyposażony w następujące urządzenia przeciwpożarowe:
- Główny wyłącznik pożarowy prądu. Instalacja elektryczna wyposażona została w przeciwpożarowy wyłącznik prądu, odcinający dopływ prądu do wszystkich obwodów budynku. Przycisk sterujący wyłącznikiem przeciwpożarowym prądu zlokalizowany został przy wejściu do budynku. Przewód sterujący działaniem przeciwpożarowego wyłącznika prądu wykonany jest w klasie E 90 (PH 90) odporności ogniowej wraz z jego elementami mocującymi. Lokalizacja wyłącznika zostanie zgodnie z PN i trwale oznakowana. Po użyciu przeciwpożarowego wyłącznika prądu w obiekcie nie będzie jakichkolwiek przewodów instalacji elektrycznej pod napięciem niebezpiecznym dla zdrowia lub życia ludzi.
- hydranty wewnętrzne 25. Każda kondygnacja budynku zostanie wyposażona w hydranty wewnętrzne 25 z wężem półsztywnym o długości 30 m i zasięgu rzutu 3 m. Hydranty zlokalizowane będą przy każdej klatce schodowej. Łącznie w budynku będzie 5 hydrantów 25. Wymagane parametry instalacji to wydajność 1 dm3/s przy ciśnieniu 0,2 MPa. Maksymalne ciśnienie robocze instalacji na zaworze odcinającym instalacji nie może przekraczać 1,2 MPa. Zawór należy montować na wysokości 1,35 m ± 0,1 m. Instalacja będzie zapewniać możliwość poboru wody z dwóch hydrantów jednocześnie. Lokalizacja hydrantów będzie oznakowana zgodnie z Polskimi Normami. Zastosowane urządzenia posiadają aktualne certyfikaty CNBOP.
- projektowane oświetlenie ewakuacyjne. W budynku przedszkola wykonane będzie oświetlenie awaryjne (ewakuacyjne), zgodne z PN-EN 1838 Zastosowanie oświetlenia. Oświetlenie awaryjne oraz PN-EN 50172 Systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego. Oprawy zainstalowano w obrębie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz dróg ewakuacyjnych budynku. Zapewnione będzie średnie natężenie oświetlenia ewakuacyjnego na podłodze wzdłuż środkowej linii drogi ewakuacyjnej wynoszące nie mniej niż 1,0 lx. Na centralnym pasie drogi ewakuacyjnej na powierzchni nie mniej niż połowy szerokości danej drogi ewakuacyjnej, natężenie oświetlenia stanowić powinno co najmniej połowę wspomnianej wartości. Stosunek maksymalnego natężenia oświetlenia do minimalnego natężenia oświetlenia ewakuacyjnego wzdłuż centralnej linii drogi ewakuacyjnej nie powinien być większy niż 40:1. Na drogach ewakuacyjnych nie mniej niż 50% wymaganego natężenia oświetlenia ewakuacyjnego powinno być wytworzone w ciągu do 5 s, a pełny poziom natężenia oświetlenia ewakuacyjnego musi być osiągnięty w czasie do 60 s. Instalacja oświetlenia awaryjnego zaprojektowana została w oparciu o system opraw indywidualnych monitorowanych przez specjalną centralkę w zakresie stanu technicznego poszczególnych opraw lub co najmniej wyposażonych w funkcję autotestu. Oświetlenie realizuje również funkcję oznakowania ewakuacyjnego kierunkowego – wskazującego jednoznacznie drogi, kierunki i wyjścia ewakuacyjne. Znaki kierunkowe podświetlane na drogach ewakuacyjnych, wykonano w funkcji „na jasno", jako świecące podczas użytkowania obiektu. Czas działania oświetlenia awaryjnego
ewakuacyjnego nie będzie krótszy niż jedna godzina. Na zewnątrz wyjść ewakuacyjnych zastosowano oprawy oświetlenia ewakuacyjnego wyposażone w akumulatory o zwiększonej odporności na wpływ obniżonych temperatur lub wykonane jako zabezpieczone przed przemarzaniem. Oprawy oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego posiadać będą świadectwo dopuszczenia CNBOP.
- system oddymiania grawitacyjnego klatek schodowych. Klatki schodowe zostaną wyposażone w urządzenia służące do usuwania dymu – klapy dymowe. Wymagana powierzchnia czynna klap dymowych będzie wynosić co najmniej 5% powierzchni rzutu poziomego podłogi tej klatki schodowej. Powierzchnia jednego otworu pod klapę dymową nie może być mniejsza niż 1,0 m2. Wymagana czynna powierzchnia oddymiania dla każdej projektowanej klatki schodowej wynosi 1,4 m2. W celu zapewnienia pełnego wykorzystania powierzchni czynnej klap dymowych należy przewidzieć odpowiednią liczbę otworów, przez które przedostaje się powietrze uzupełniające, umiejscowionych w dolnych częściach pomieszczenia. Geometryczna powierzchnia otworów wlotowych powietrza powinna być co najmniej o 30% większa niż suma powierzchni geometrycznej wszystkich klap dymowych. Możliwe jest wliczenie okien w dolnej części pomieszczenia oraz drzwi, które w przypadku pożaru dadzą się otworzyć od zewnątrz. Napływ powietrza w przypadku istniejącej klatki schodowej zapewniono poprzez drzwi wyjściowe z budynku.
8.12 Informacje o wyposażeniu w gaśnice
Budynek zostanie wyposażony w gaśnice proszkowe ABC 4 kg. Jedna jednostka sprzętu o masie środka gaśniczego co najmniej 2 kg (lub 3 dm3) będzie przypadać na każde 100 m2 powierzchni przedszkola. Pomieszczenia gospodarcze i techniczne (gęstość obciążenia ogniowego poniżej 500 MJ/m2) zostaną wyposażone dodatkowo w gaśnicę śniegową BC o masie środka gaśniczego 5 kg oraz w koc gaśniczy. Kuchnia wyposażona zostanie w gaśnicę pianową F – 5kg. Miejsca lokalizacji gaśnic będą oznakowane zgodnie z Polską Normą.
Należy zastosować gaśnice zawierające jako środek gaśniczy proszek przeznaczony do gaszenia pożarów grup:
A = materiały stałe pochodzenia organicznego,
B = cieczy i materiałów stałych topiących się (nie powinny być składowane),
C = gazów (palne gazy nie powinny być składowane).
Gaśnice należy zainstalować w miejscach, gdzie natężenie oświetlenia wynosi min. 5lux.
8.13 Informacje o przygotowaniu obiektu budowlanego i terenu do prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych, a w szczególności informacje o drogach pożarowych, zaopatrzeniu w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru oraz o sprzęcie służącym do tych działań
Wymagane przeciwpożarowe zaopatrzenie w wodę dla budynku wynosi 20 dm3/s. Zaopatrzenie wodne do zewnętrznego gaszenia pożaru zapewnią 2 istniejące hydranty wokół budynku w odległości mniejszej niż 75 m od chronionego obiektu. Hydranty te zapewniają uzyskanie wymaganych 20 dm3/s przy ciśnieniu nie mniejszym niż 0,2 MPa.
Istniejąca droga pożarowa o utwardzonej nawierzchni, umożliwiającą dojazd pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej, przebiegająca wzdłuż zachodniej granicy działki (ciąg pieszy po stronie zachodniej budynku będący we władaniu Zarządu Zieleni Miejskiej w Krakowie i za jego zgodą). Droga ta ma o szerokości 4 m położona jest w odległości min 5m i max. 15m od budynku przedszkola.
Wyjścia ewakuacyjne na zewnątrz budynku przedszkola mają połączenie z drogą pożarową.
8.13 Inne ważne dane
Przed przystąpieniem do użytkowania właściciel, zarządca lub użytkownik budynku jest zobowiązany do opracowania instrukcji bezpieczeństwa pożarowego. Wykonawca zobowiązany jest do uzgodnienia projektów powykonawczych instalacji i ochrony p.poż. z rzeczoznawcą do spraw ochrony p.poż.
9. Zestawienie powierzchni
Szczegółowy wykaz pomieszczeń wraz z powierzchniami ujęto na rysunkach w części rysunkowej.
10. Uwagi końcowe
* Wszystkie roboty remontowo – budowlane powinni wykonywać pracownicy posiadający odpowiednie kwalifikacje.
* Zwraca się uwagę na zachowanie szczególnej ostrożności w czasie prowadzenia prac remontowych (udzielenie instrukcji BHP wszystkim pracownikom przed rozpoczęciem robót).
* Roboty prowadzić pod ciągłym nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia.
* Zaleca się stosowanie materiałów atestowanych przez ITB lub innych instytutów badawczych.
11. Wymagania w odniesieniu do obudowy z płyt elewacyjnych HPL.
Wymagania w odniesieniu do materiału
Dekoracyjne wysokociśnieniowe laminaty kompaktowe muszą być zgodne z EN 438-6:2005 o grubości 6 mm (± 1/4 cala) lub większej do zastosowań zewnętrznych. Płyty składają się z warstw włókien drewnopochodnych (papier i/lub drewno) impregnowanych żywicami termoutwardzalnymi o posiadających dekoracyjną warstwę powierzchniową po jednej lub po obu stronach, w różnych kolorach i wzorach. Do warstwy powierzchniowej dodana jest przezroczysta powłoka zewnętrzna utwardzona przy wykorzystaniu unikalnej technologii Electron Beam Curing (EBC) w celu poprawiemia odporności materiału na zjawiska pogodowe i światło. Wszystkie komponenty spojone są ze sobą poprzez równoczesne zastosowanie wysokiej temperatury (≥ 150° C / ≥ 302° F) i odpowiednio wysokiego ciśnienia (> 7 Mpa). Dzięki temu powstaje jednorodny, gładki materiał o podwyższonej gęstości i spójnej powierzchni dekoracyjnej. Po uzyskaniu samonośności, kompaktowe laminaty nadające się do zastosowań zewnętrznych gotowe są do montażu i wymagaja jedynie przycięcia na wymiar, przewiercenia, itp, aby dostosowac je do aplikacji. Należy zastosować płyty w w klasie ognioodpornej FR (EDF).
Ogólne wytyczne dotyczące montażu
Ze względu na charakter produktu płyt HPL i jego zastosowanie jako wentylowana okładzina elewacyjna, istotne dla montażu są trzy kwestie:
1. Wentylacja.
Okładzina elewacyjna wymaga przestrzeni wentylacyjnej od tylnej strony płyty. Umożliwia ona uwalnianie nagromadzonej pary wodnej z pomieszczeń i osuszanie wewnętrznych części ścian budynku. Do tego potrzebna jest przestrzeń wentylacyjna o określonej szerokości oraz wloty i wyloty wentylacyjne o określonym rozmiarze.
2. Mocowanie bez naprężeń.
Ze względu na wpływ ciepła i wilgoci należy umożliwić zmianę rozmiarów okładziny elewacyjnej niezależnie od podkonstrukcji nośnej. Wymaga to wolnej przestrzeni na elementach montażowych, która zostanie wykorzystana do ruchu płyt. Ten stan rzeczy powoduje pewne ograniczenia w zakresie rozmiaru płyt oraz minimalnych rozmiarów szczelin pomiędzy samymi płytami, jak również pomiędzy płytami i innymi elementami konstrukcyjnymi.
3. Podkonstrukcja nośna.
Płyty HPL należy montować na podkonstrukcji nośnej o wystarczającej wytrzymałości i niezmiennej trwałości. Jakość i sposób konserwacji konstrukcji nośnej musi spełniać stosowne normy i przepisy prawa budowlanego. Większość metod montażu to rozwiązania typowe.
Płyty HPL należy mocować za pomocą niewidocznych (krytych), mechanicznych elementów montażowych w postaci aluminiowych zawieszek na tylnej stronie panelu i poziomych profili lub za pomocą połączenia profilowanych krawędzi paneli z metalowymi profilami lub klamrami.
Wymagane jest stosowanie specjalnych podkonstrukcji aluminiowych. System musi umożliwiać mechaniczne zamocowanie płyty bez widocznych elementów montażowych oraz zdejmowanie płyty z elewacji bez ryzyka uszkodzenia. Montaż odbywać się musi na specjalnych łącznikach umieszczanych w precyzyjnie nawierconych otworach w płytach grubości min. 8mm. Wykonawca powinien przedstawić projekt warsztatowy elewacji do akceptacji.
System powinien pozwolić na zamotowanie szczelne kaset obudowanych wysuniętych przed lico elewacji.
12. Wymagania w odniesieniu do wykonania elementów z betonu architektonicznego.
Beton architektoniczny stanowi szczególny rodzaj betonu umożliwiającego wykonanie elementów spełniających, zarówno wymogi konstrukcyjne, jak również estetyczne, bez konieczności stosowania dodatkowych zabiegów technologicznych, jak np. malowanie czy tynkowanie.
Klasa tekstury:
Powierzchnie zamknięte o dużym stopniu jednolitości. Dopuszczalny wypływ zaczynu w obszarze kontaktu deskowań do ok. 10mm szerokości i 5mm głębokości. Dopuszczalne odbicie ram konstrukcyjnych. Dozwolone klawiszowanie płyt szalunkowych do ok. 5mm.
Klasa porowatości:
Suma powierzchni porów o średnicy 2÷15mm* [mm2] do 1500 (pory o wielkości powyżej 15mm uznawane są za
defekt)
Klasy jednorodności odcienia koloru:
Dozwolone są powierzchnie o umiarkowanej różnicy w odcieniach. Zanieczyszczenia powierzchniowe oraz ślady rdzy są niedozwolone. Niedopuszczalne jest stosowanie różnych technik obróbki powierzchni oraz zmian w surowcach do produkcji mieszanki betonowej.
Uzyskanie zakładanego efektu architektonicznego zależy od wszystkich etapów realizacji konstrukcji, wliczając dobór składników betonu, odpowiednie przygotowanie deskowań (dobór środków antyadhezyjnych), zabudowę mieszanki betonowej oraz proces pielęgnacji betonu. Dobór składników betonu powinien uwzględniać konieczność stosowania w składzie odpowiednio wysokiej zawartości frakcji drobnych (poniżej 0,125mm), wliczając zarówno frakcje pochodzące z kruszywa, jak i cement oraz dodatki. Niezwykle istotną rolę odgrywa odpowiedni dobór kruszywa frakcji 0/2mm (piasku), w którym należy zwrócić uwagę na zawartość frakcji poniżej 0,25mm. Zastosowanie piasku z niską zawartością frakcji poniżej 0,25mm może skutkować wzmożonym wydzielaniem wody (bleedingiem), zarówno powierzchniowym, jak i wewnętrznym oraz zwiększeniem udziału porów na powierzchni elementu betonowego (rys. 3 i 4). Należy także zgromadzić odpowiednią ilość składników do wykonania określonej partii elementów w technologii betonu architektonicznego (podobny kolor i odcień).
Dobór konsystencji mieszanki betonowej zależny jest od rodzaju oraz wymiarów wykonywanego elementu oraz od geometrii zastosowanego zbrojenia. Należy stosować zagęszczanie mechaniczne betonu. Współczynnik wodno – cementowy (w/c) nie powinien być większy niż 0,55. Szczególnie ważne jest, aby zachować powtarzalność konsystencji i współczynnika w/c w czasie realizacji danej konstrukcji (elementów betonowych). Dopuszczalne odchyłki konsystencji nie powinny przekraczać ± 20 mm (dla metody stożka opadowego), natomiast różnice współczynnika wodno – cementowego powinny być mniejsze od 0,02. Różnice konsystencji i współczynnika w/c mogą prowadzić do wyraźnych różnic w odcieniach poszczególnych obszarów elementu architektonicznego.
W technologii betonu architektonicznego stosuje się dodatki poprawiające, zarówno właściwości mieszanki betonowej (konsystencję, pompowalność), jak i właściwości stwardniałego betonu (wytrzymałość na ściskanie, wodoszczelność). W kraju najbardziej rozpowszechnionym dodatkiem do betonu jest popiół lotny krzemionkowy. W przypadku stosowania popiołu lotnego w składzie betonu architektonicznego należy szczególnie zwrócić uwagę na zawartość strat prażenia, która świadczy o obecności cząsteczek niespalonego węgla w postaci koksiku o dużym rozwinięciu powierzchni. Popiół lotny krzemionkowy posiadający wysoką zawartość strat prażenia absorbuje składniki ciekłe mieszanki betonowej, w tym domieszki chemiczne, powodując szybką utratę właściwości reologicznych oraz obniżenie trwałości betonu. Zawarty w popiele lotnym niespalony węgiel, zmienia barwę powierzchni betonu prowadząc do zmiany odcienia fragmentów powierzchni.
Z tego względu, w betonach architektonicznych należy zapewnić powtarzalność właściwości popiołu lotnego stosowanego na poszczególne elementy, a jego ilość w składzie betonu należy ograniczyć do minimum wynikającego z potrzeby uzyskania odpowiedniego efektu powierzchni i właściwości reologicznych mieszanki betonowej.
Ze względu na specyfikę betonów architektonicznych wymagane jest wykonanie elementu referencyjnego, w odniesieniu do jakości którego, oceniane będą pozostałe elementy. Wykonanie elementu referencyjnego powinno odbyć się z wykorzystaniem zakładanej receptury mieszanki betonowej oraz techniki zagęszczenia i pielęgnacji, które mają być zastosowane na późniejszych etapach prac.
W klasach betonu architektonicznego należy zapewnić również stałość składu betonu (pod kątem ilościowym i jakościowym) w czasie realizacji obiektu. Na etapie wykonawstwa betonu architektonicznego należy zwrócić szczególną uwagę na:
* jakość zastosowanego deskowania, szczególnie płyt poszycia (ubytki, zarysowania, itd.),
* odpowiednie pokrycie lakierem ciętych krawędzi płyt deskowania,
* oczyszczenie deskowania, w szczególności usunięcie resztek z prac zbrojarskich,
* zastosowanie dodatkowych uszczelnień szalunków zapobiegających wypływowi zaczynu cementowego,
* odpowiedni dobór i aplikację środka antyadhezyjnego,
* stosowanie na danej powierzchni płyt szalunkowych pochodzących od jednego producenta. | <urn:uuid:8a1b04b6-e8f0-4878-9311-5fa922e1b23d> | finepdfs | 1.657227 | CC-MAIN-2022-21 | https://www.dombud.pl/old/images/news/32883.zalacznik4.pdf | 2022-05-28T10:41:14+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-21/segments/1652663016373.86/warc/CC-MAIN-20220528093113-20220528123113-00701.warc.gz | 819,119,555 | 0.999757 | 0.999984 | 0.999984 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
... | pol_Latn | {} | false | [
4062,
8181,
12338,
13965,
17057,
19328,
23180,
25683,
27463,
27487,
27558,
27566,
27633,
27705,
27806,
27879,
27951,
27959,
27993,
29921,
33585,
36743,
40765,
44829,
49667,
53774,
57961,
62366
] | 1 | 0 |
ZAŁOŻENIA PROJEKTU
„Z TIK za pan brat" Nr projektu RPWM.02.02.01-28-0068/17
1. Zajęcia dla Uczniów:
| Typ wsparcia | Rodzaj wsparcia | | Liczba | Grupy | Liczba godzin |
|---|---|---|---|---|---|
| | | | uczestników | | |
| Zajęcia rozwijające kompetencje kluczowe oraz właściwe postawy/umiejętności uczniów (136 uczniów, w tym 15 uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi) | „Czas na gry” | 24 osoby | | I grupa (klasy I-III) | 52h |
| | | | | II grupa (klasy IV-VI) | 52h |
| | Wspólne granie w planszówki z Rodzicami dla uczestników zajęć „Czas na gry” | 24 osoby | | I grupa (klasy I-III) | 1h |
| | | | | II grupa (klasy IV-VI) | 1h |
| | Warsztaty filmowe | 8 osoby | | I grupa (klasa VI) | 26h |
| | Warsztaty języka angielskiego | 45 osób | | I grupa (klasy IV-VIII) | 26h |
| | | | | II grupa (klasy IV-VIII) | 26h |
| | | | | III grupa (klasy IV-VIII) | 26h |
| | Warsztaty języka angielskiego dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi | 15 osób | | I grupa (wszystkie klasy) | 26h |
| | | | | II grupa (wszystkie klasy) | 26h |
| | | | | III grupa (wszystkie klasy) | 26h |
| | Zajęcia sportowe | 30 osób | | I grupa (klasy IV-VIII) | 52h |
| | | | | II grupa (klasy IV-VIII) | 52h |
| | Bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni | 136 osób | | I grupa (klasy IV-VIII) | 4h |
| | | | | II grupa (klasy IV-VIII) | 4h |
| | | | | III grupa (klasy IV-VIII) | 4h |
| | | | | IV grupa (klasy IV-VIII) | 4h |
| | | | | V grupa (klasy IV-VIII) | 4h |
| | | | | VI grupa (klasy IV-VIII) | 4h |
| | | | | VII grupa (klasy IV-VIII) | 4h |
| | | | | VIII grupa (klasy IV-VIII) | 4h |
| | | | | IX grupa (klasy IV-VIII) | 4h |
| | | | | X grupa | 4h |
| | | | (klasy IV-VIII) |
|---|---|---|---|
| | | | XI grupa (klasy IV-VIII) |
| | | | XII grupa (klasy IV-VIII) |
| | | | XIII grupa (klasy IV-VIII) |
| | | | XIV grupa (klasy IV-VIII) |
| | | | XV grupa (klasy IV-VIII) |
| | | | XVI grupa (klasy IV-VIII) |
| | | | XVII grupa (klasy IV-VIII) |
| Indywidualizacja pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi | Zajęcia rewalidacyjne dla ucznia z ubytkami słuchu: - 52h – surdopedagog - 26h - logopeda | 1 osoba | indywidualne |
| | Zajęcia korekcyjno- kompensacyjne | 8 osób | I grupa (uczniowie klas I oraz IV-VIII, w przypadku osób z niepełnosprawnością również klas III) |
| | | | II grupa (uczniowie klas I oraz IV-VIII, w przypadku osób z niepełnosprawnością również klas III) |
1. Udział w zajęciach trwa od października 2019 r. do czerwca 2020 r.
2. Zajęcia będą się odbywały zgodnie z harmonogramem ustalonym w porozumieniu ze Szkołą.
3. Minimalna frekwencja na zajęciach wynosi 80 %.
4. Dopuszczalne są nie więcej niż 3 nieobecności w miesiącu.
2. Zajęcia dla Rodziców/Opiekunów:
1. Zajęcia będą się odbywały zgodnie z harmonogramem ustalonym w porozumieniu ze Szkołą.
2. Minimalna frekwencja wynosi 50 %.
3. Zajęcia dla Nauczycieli:
| Typ wsparcia | Rodzaj wsparcia | | Liczba | Grupy |
|---|---|---|---|---|
| | | | uczestników | |
| Kursy/szkolenia (15 Nauczycieli) | Nauczanie języków obcych uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi | 3 osoby | | I grupa (3 osoby) |
| | Programowanie | 2 osoby | | I grupa (2 osoby) |
| | Indywidualizacja pracy z dziećmi metodą Gardnera | 3 osoby | | I grupa (3 osoby) |
| | Praca z uczniem z zaburzeniami słuchu | 2 osoby | | I grupa (2 osoby) |
| | Terapia w zakresie matematyki | 1 osoba | | n/d |
| | Administrowanie siecią komputerową | 2 osoby | | I grupa (2 osoby) |
| | Programowanie poprzez zabawę | 15 osób | | I grupa (15 osób) |
| | Programowanie z użyciem Scratch | 2 osoby | | I grupa (2 osoby) |
| Ekspert ds. sieci współpracy i samokształcenia nauczycieli | wsparcie eksperta ds. sieci współpracy i samokształcenia nauczycieli | 6 osób | | n/d |
1. Zajęcia będą się odbywały zgodnie z harmonogramem ustalonym w porozumieniu ze Szkołą.
2. Nauczyciel jest zobowiązany do udziału w kursie/szkoleniu oraz uzyskania dyplomu/certyfikatu lub innego dokumentu potwierdzającego ukończenie kursu/szkolenia najpóźniej do końca czerwca 2020 r. | <urn:uuid:4fbe8208-ea45-4807-b12e-f546558f2f39> | finepdfs | 1.977539 | CC-MAIN-2020-16 | http://fine.org.pl/wp-content/uploads/2019/09/Za%C5%82o%C5%BCenia_projektu_SP15_0068.pdf | 2020-03-31T00:52:44+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-16/segments/1585370499280.44/warc/CC-MAIN-20200331003537-20200331033537-00390.warc.gz | 67,037,264 | 0.999815 | 0.999995 | 0.999995 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1742,
2951,
4162
] | 1 | 0 |
TSR/PSR
Podejście ( Terapia) Skoncentrowane na Rozwiązaniach
Terapia/podejście skoncentrowana/-e na
rozwiązaniach (TSR/PSR) rozwinęła się w silny nurt dotyczący
m.in. pracy z klientem sektora pomocy społecznej. Jak sama nazwa mówi - nurt ten koncentruje się na rozwiązaniach, tym samym przez samym klientów uważany jest po prostu za skuteczną metodę pracy.
Zakłada się, że tylko w procesie poszukiwania i aktywizowania dotychczas sprawdzonych rozwiązań można osiągnąć cel.
Wymaga to dokładnego przeanalizowania:
– potrzeb klienta, a nie jego problemów,
– jego zasobów i mocnych stron, a nie deficytów i zaburzeń,
– jego dotychczasowych osiągnięć, a nie porażek i potknięć,
– wyjątków od sytuacji problemowej, a nie częstości występowania i rozmiarów problemu,
– wyraźnego nakreślenia i budowania pożądanej przyszłości, zamiast zajmowania się mroczną, trudną i odbierającej siły przeszłością.
W rezultacie treścią pracy w ramach TSR są mocne strony jednostki, jej potencjalne możliwości, nadzieja, wiara, sukces i doświadczone zadowolenie.
Podstawą skuteczności TSR jest aktywność jednostki, która mając poczucie podmiotowości i kompetencji jest zazwyczaj gotowa do podjęcia próby zmian w swoim życiu.
I. Skoncentrowanie na problemie (patologia)
Koncentracja na zrozumieniu schematu wy- wołującego problem w życiu klienta.
Wydobywanieszczegółowychopisówproble- mów i niechcianej przeszłości.
Kategoryzowanie pacjentów na podstawie problemów i wcześniejszych diagnoz.
Skupianie się na identyfikacji „tego, co złe" (nieprawidłowe) i „tego, co nie działa" (nie- efektywne) oraz na brakach w pacjentach, rodzinach i społecznościach – diagnoza problemowa.
Pacjenci stale opierają się zmianom lub te- rapii i mogą preferować poboczne korzyści z problemów.
Terapia musi być długoterminowa, aby wy- wołać trwałą zmianę.
Trauma powoduje szkody w kliencie i jest wstępem do późniejszej patologii.
Podstawą terapii jest plan leczenia opracowany przez terapeutę, który występuje w roli eksperta".
II. Skoncentrowanie na rozwiązaniu (mocne strony)
Skupienie się na zrozumieniu, jak zmiana pojawia się w życiu klienta i jakie pozytywne możliwości są dla niego dostępne.
Wydobywanie szczegółowych opisów celów i pożądanej (preferowanej) przeszłości.
Klient jest widziany nie tylko przez pryzmat jego problemów, ma unikalne talenty i mocne strony oraz osobistą historię do opowie- dzenia.
Koncentracja na identyfikacji „tego, co do- bre" i „tego, co działa", na mocnych stro- nach, umiejętnościach i zasobach jednostki, rodziny i społeczności.
Opór tworzy się, kiedy cele lub metody terapeutyczne albo relacja terapeutyczna nie odpowiada klientowi. To na terapeucie spo- czywa ciężar dopasowania terapii do celów klienta, do metod preferowanych przez nie- go, a także stworzenie konstruktywnych relacji.
Terapia może być krótka, aby powodować decydujące zmiany w życiu klienta.
Trauma nie musi powodować patologii, ale może osłabić lub wzmocnić jednostkę. Te- rapeutę interesuje, jak klient poradził sobie z traumą.
Podstawą terapii są cele klienta wraz z jego mocnymi stronami, zasobami i wiedzą na temat własnego życia, potrzebne, aby dążyć do realizacji tych celów. Klient jest swoim eks- pertem.
PSR kładzie największy nacisk na wykorzystanie tego, co „zdrowe/mocne" w klientach oraz na ich kompetencjach, potencjale i zaradności.
Jest to systemowy model zorientowany na cel.
Koncentruje się on na wspólnej pracy z klientem w celu budowania rozwiązań.
Rozpoznanie, jakie są prawdziwe oczekiwania klienta jest kluczowym elementem w niesieniu skutecznej pomocy. Umożliwia to faktyczną współpracę z klientem na rzecz zmian i efektywnych rozwiązań.
Podejście jest oparte na przekonaniu, że właściwe relacje z klientem, oparte na szacunku do jego przekonań, odmienności sposobów radzenia sobie z trudnymi życiowo sytuacjami, właściwa komunikacja z zastosowaniem technik aktywnego słuchania pozwala klientowi znajdować rozwiązania swoich problemów, często bez specjalistycznej interwencji.
Założenia TSR/PSR:
* koncentracja na pozytywach, rozwiązaniach, teraźniejszości i przyszłości,
* kierunek terapii wyznacza nie problem, a potrzeby;
* wyjątki od problemu sugerują stosowne rozwiązania, dają też klientom wzmocnienie - "skoro kiedyś było lepiej - może ten czas wróci?";
* nigdy nie jest zawsze - istnieją momenty gdy najgorsza rzeczywistość wygląda trochę lepiej;
* małe zmiany wywołują duże zmiany;
* klienci są pełni zasobów potrzebnych do znalezienia rozwiązania;
* klient jest ekspertem od swojego życia, czasami potrzebuje jednak wsparcia;
* opór jest sygnałem dla terapeuty, że podąża złą drogą;
* współpraca jest nieuchronna;
* nie trzeba znać szczegółów dotyczących problemu, aby go rozwiązać;
* klienci znają stosowne rozwiązania, oni określają cele terapii;
* istnieje wiele sposobów spojrzenia na daną sytuację, żaden nie jest bardziej właściwy niż inne.
Podstawowe założenia – podane inaczej
1. Każdy klient jest jedyny w swoim rodzaju.
2. Klienci mają wewnętrzne siły i zasoby, przy pomocy których mogą pomóc sami sobie.
3. Nic (w sytuacji klienta) nie jest w pełni negatywne.
4. Nie ma czegoś takiego, jak opór przed terapią (pracą socjalną).
5. Nie możesz zmieniać klientów, tylko oni mogą zmienić siebie.
6. Nie ma przyczyn i skutków.
8. Rozwiązania niekoniecznie mają cokolwiek wspólnego z problemami.
9. Emocje są częścią każdego problemu i każdego rozwiązania.
10. Zmiana jest stała i nieunikniona, małe zmiany prowadzą do większych zmian.
11. Nie można zmienić przeszłości, dlatego należy koncentrować się na przyszłości.
Praca socjalna skoncentrowana na rozwiązaniach, L. Miś (red.), Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2008.
.
Założenia terapii/podejścia są
z jednej strony bardzo proste
(twórcy oraz propagatorzy tego nurtu przykładali ogromną wagę właśnie do swoistej prostoty i przejrzystości tego podejścia; terapia miała być przede wszystkim efektywna, zaś intelektualne zanurzanie się w rozległe teorie nie było tu nigdy celem samym w sobie),
z drugiej strony podejście
do pacjentów jest tu spektakularnie różne niż w tradycyjnych modelach.
Ludzie posiadają zasoby i siły potrzebne do pokonania trudności i przeprowadzenia zmiany, które należy uruchomić, zwracając uwagę na ich mocne strony oraz sukcesy.
Czując się mniej zagrożeni i bardziej kompetentni, klienci zwykle wykazują więcej gotowości do współpracy.
Empowerment a TSR/PSR
– odnajdowania, budzenia i wykorzystywania sił ludzkich za pomocą tzw. miękkich metod motywacji do zmiany, u podstaw którego jest wykorzystywanie najpierw mocnych stron rodziny i jej środowiska lokalnego, a dopiero potem zasobów instytucjonalnych oraz takich sposobów interwencji, które są najmniej ingerujące w życie rodzinne.
„Nie zastanawiaj się nad problemem, myśl o rozwiązaniu". Terry Goodkind
1) Zasadniczą kwestią jest określenie dokąd dana osoba tak naprawdę zmierza, co chce osiągnąć w swoim życiu.
2) Aby się tego dowiedzieć, nie zawsze trzeba zagłębiać się w przeszłość i sprawdzać, skąd klient przychodzi, tym bardziej że taka praktyka zwykle pomniejsza energię,
3) Najczęściej sięga się do tych momentów tzw. „wyjątków", kiedy klienci radzili sobie z danym problemem.
FILOZOFIA CENTRALNA TSR/PSR
1. JEŚLI COŚ SIĘ NIE ZEPSUŁO - NIE NAPRAWIAJ, tzn. że jeżeli coś się sprawdza w praktyce i przynosi oczekiwany skutek, nie należy tego zmieniać.
2. JEŚLI COŚ DZIAŁA - RÓB TEGO WIĘCEJ, tzn. że warto powtarzać te czynności i zachowania, co do których jesteśmy przekonani, że są pomocne.
3. JEŚLI COŚ NIE DZIAŁA - RÓB COŚ INNEGO.
4. ZYCIE JEST PROSTE- NIE KOMPLIKUJ.
Charakterystyczne dla TSR techniki: określanie potencjalnych celów skalowanie, komplementowanie pytanie o cud, przeformułowanie, pytania o wyjątki służą Klientowi w procesie budowanie rozwiązań i określania jego celów.
Określenie potencjalnych celów do osiągnięcia
Zgodnie z koncepcją PSR należy pamiętać, że „(…) każdy klient jest zdolny określić i wybrać to, co będzie dla niego dobre. Ponadto, niezależnie od naszych starań, ostatecznie i tak postąpi w sposób, który uzna za najlepszy dla siebie samego" [Szczepkowski, 2007, s. 71].
Przy wspieranie klienta w określaniu swoich potrzeb i celów należy koncentrować się na teraźniejszości i przyszłości. Pomocne mogą być wówczas pytania, takie jak:
Czego Pani/Pan potrzebuje w tym momencie?
Co teraz jest dla Pani/Pana najważniejsze?
Na co jest Pani/Pan gotowa/y dzisiaj?
Co byłoby dla Pani/Pana dobre w najbliższym czasie?
Co dzisiaj byłoby dla Pani/Pan najlepsze?
Na co jest Pani/Pan gotowa/wy przez najbliższe 2-3 dni?
Skalowanie pozwala na odniesienie do aktualnej sytuacji klienta (samopoczucia, uciążliwości problemu, sposobu radzenia sobie itd.) i do stanu pożądanego (preferowanej przyszłości) w skali 1–10, gdzie 1 oznacza problem utrudniający funkcjonowanie lub radzenie sobie w stopniu minimalnym, a 10 oznacza, że problem nie istnieje. Jest to systematyczne monitorowanie pracy nad zmianą: sprawdzanie etapów procesu zmiany, planowanie działań umożliwiających przesunięcie się wyżej na skali. Skalowanie okazuje się skuteczne i przydatne nie tylko w diagnozie aktualnej sytuacji klienta, ale także w ustalaniu gotowości do zmiany, realności celów, projektowaniu kolejnego kroku zmiany, ocenie efektywności terapii i wielu innych sytuacjach.
Skalowanie
1"
Komplementowanie oznacza:
- uświadamianie, wydobycie, wzmocnienie, rozszerzenie obszarów życia klienta, zwanych zasobami, czyli wszystkiego, co może być pomocne i użyteczne w osiąganiu celu terapii, jaki chce osiągnąć klient.
– buduje i wzmacnia poczucie własnej wartości,
– zachęca i motywuje do konstruowania, wypróbowywania i osiągania pożądanych rozwiązań,
- udzielanie informacji zwrotnej na temat dostrzeganych zasobów klienta powinno być wyrażane w kategoriach możliwości i umiejętności (możesz, jesteś w stanie, umiesz, potrafisz), a nie w kategoriach właściwości (jesteś), co wpływa na zdolność przyswojenia i wykorzystanie uzyskanych informacji,
- komplementowanie nie powinno wynikać z pragnienia uprzejmości wobec klientów, lecz powinno być oparte na obserwacjach i informacjach, które klient przekazuje za pomocą słów lub procesów, – komplementowania używa się często dla wzmocnienia w umyśle klienta tego, co ceni, co jest dla niego ważne (wtedy odbierany jest jako wiarygodny),
- celem komplementowania jest to, żeby klient zauważył w sobie zalety, potencjał i zmiany na lepsze (nie jest zatem konieczne, aby otwarcie przyjmował i reagował na komplementy)
pytanie o cud - uruchamia siły twórcze klienta:
poznawcze i motywacyjne, pozwala na wizualizację preferowanej przyszłości, wyobrażenie sobie życia bez danego problemu.
Daje możliwość „poczucia" sytuacji, gdy trudność, z którą klient przychodzi, znika, jest mniejsza bądź pozwala żyć. Jeśli problem jest trwałym ograniczeniem, na przykład jest to chroniczna choroba, lub wydarzeniem nieodwracalnym, na przykład śmierć bliskiej osoby – cud polega na tym, że klient radzi sobie lepiej z danym problemem.
Przeformułowanie (reframing) - polega na przekuwaniu negatywnych sądów o sobie na konotacje pozytywne.
Na przykład: zamiast mówić: „jestem nerwowy" proponuje się klientowi, aby określił siebie pozytywnie – „jestem energiczny, żywiołowy, spontaniczny".
„Boję się" – na jesteś ostrożny
pytania o wyjątki – uznanie "nieuchronności zmiany w życiu klienta".
Oznacza to, że nic nie trwa wiecznie w życiu człowieka.
A skoro tak, to muszą istnieć wyjątki, kiedy "problem nie występuje".
Stąd też większość wysiłków terapeutycznych nastawiona jest na szukanie, wydobywanie i wzmacnianie momentów, w których klient korzystał ze swoich sił, zasobów, umiejętności – tzw. wyjątki.
Szukanie momentów zdrowych, takich "kiedy było dobrze", oraz odpowiedź na pytanie – co robić, aby je podtrzymywać i rozwijać, jest główną zasadą pracy z klientem.
Np..:"Czy były takie dni w szkole, kiedy nie pobiłeś się z kolegami? Jak wtedy spędzałeś przerwy?"
pytania o wyjątki – uznanie "nieuchronności zmiany w życiu klienta".
Kiedy było lepiej? Jak to było? Co wtedy było inaczej? Co wiesz o innych w podobnych sytuacjach i jak możemy z nich skorzystać?
Podejście Skoncentrowane Na Rozwiązaniach (J.Szczepkowski, Toruń 2010)
Po czym poznasz, że przyjście tutaj okazało się pomocne? Co chciałabyś/chciałbyś zmienić? Czy możemy wejść głębiej, aby odkryć rozwiązania?
Czy możemy odkryć te wyjątkowe sytuacje, gdy problem nie występował? Jak będzie wyglądała przyszłość, gdy nie będzie już problemu?
Jak możemy wykorzystać umiejętności i mocne strony klienta?
Czy osiągnęliśmy już tyle, aby zakończyć współpracę?
Ważne w podejściu TSR/PSR :
1. Wydobywanie szczegółowych opisów celów i pożądanej (preferowanej) przyszłości.
2. Klient jest widziany nie tylko przez pryzmat problemów, ale też przez pryzmat unikalnych talentów i mocnych stron oraz osobistej historii, którą ma do opowiedzenia.
3. Koncentracja na tym co dobre i co działa, na mocnych stronach, umiejętnościach i zasobach. | <urn:uuid:5dd0ce9d-73f4-4f6a-996a-bc6cdc59d65d> | finepdfs | 4.113281 | CC-MAIN-2023-06 | https://liderzykooperacji.pl/wp-content/uploads/2021/05/LIDERZY_KOOPERACJI_TSR-I-NARZEDZIA-TSR.pdf | 2023-02-08T17:12:47+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-06/segments/1674764500837.65/warc/CC-MAIN-20230208155417-20230208185417-00184.warc.gz | 382,058,532 | 0.99994 | 0.999969 | 0.999969 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn... | pol_Latn | {} | false | [
63,
362,
900,
1211,
3211,
3664,
4004,
4886,
5667,
6095,
6368,
6720,
7177,
7571,
7791,
8553,
9285,
9301,
10474,
10978,
11265,
11917,
12116,
12576,
12950
] | 1 | 0 |
Złożony zestaw izolacji cieplnej (ETICS) z zastosowaniem styropianu EPS
FAST RenoTherm S
Październik 2021
1. Opis techniczny wyrobu
Złożony zestaw izolacji cieplnej z wyprawami tynkarskimi (ETICS) o nazwie handlowej FAST RenoTherm S, w którym jako wyrób do izolacji cieplnej są stosowane, produkowane fabrycznie, płyty ze styropianu (EPS) według normy PN EN 13163.
Wykonanie ociepleń z zastosowaniem zestawu FAST RenoTherm S, polega na umocowaniu do istniejących ścian, od zewnątrz, warstwowego układu, składającego się z płyt styropianowych i warstwy wierzchniej (wykończeniowej), składającej się z jednej lub kilku warstw wykonywanych na budowie, z których jedna zawiera siatkę zbrojącą. Warstwa wierzchnia jest nakładana bezpośrednio na płyty ze styropianu, bez pustki powietrznej.
Zestaw obejmuje wyroby (składniki) produkowane fabrycznie przez producenta zestawu i/lub przez poddostawców. Zestaw wyrobów FAST RenoTherm S produkowany jest w zakładzie zlokalizowanym przy ul. Foluszowej 112, 65-751 Zielona Góra.
Skład zestawu wyrobów FAST RenoTherm S oraz sposób mocowania :
Sposób mocowania do ścian ocieplonych: system mocowany mechanicznie z dodatkowym klejeniem
Wyrób do izolacji cieplnej
Płyty styropianowe EPSwedług PN-EN 13163.
Wymiary powierzchniowe: nie większe niż 600 x 1200 mm;
powierzchnie płyt: szorstkie, po krojeniu z bloków, krawędzie płyt: prostokątne lub profilowane na zakładkę, ostre, bez wyszczerbień.
Max. grubość do 500m, łącznie z istniejącym ociepleniem
Zaprawy klejące do przyklejania płyt styropianowych (stosowane zamiennie)
FAST NORMAL S zaprawa klejowa do mocowania płyt izolacyjnych
FAST SPECJAL uniwersalna zaprawa do mocowania płyt izol.oraz zatapiania siatki
Łączniki mechaniczne 1)
ejotherm STR U 2G wg ETA-04/0023
EJOT SDF-S plus z TE ø60/50 wg ETA-04/0064
EJOT SDF-S plus z TE ø60/110 wg ETA-04/0064
RAWLPLUG Insulation System R-TFIX-8S wg ETA 17/0161
WKTHERM S wg ETA-13/0724
eco-drive wg ETA-13/0107
fischer TermoZ CS 8 wg ETA-14/0372 fischer termoz CNplus 8 wg ETA-09/0394
1) Mogą być stosowane inne łączniki mechaniczne ze stalowym trzpieniem rozporowym, dopuszczone do stosowania w systemach ociepleń ETICS na podstawie stosownych dokumentów (ETA, KOT), pod warunkiem, że spełniają następujące wymagania:
- średnica talerzyka ≥ 60 mm,
- sztywność talerzyka ≥ 0,3 kN/mm.
Warstwa wierzchnia stosowana w każdym sposobie mocowania
Zaprawa klejąca do wykonywania warstwy zbrojonej
FAST SPECJALuniwersal
na zap
rawa do mocowania płyt izolacyjnych oraz zatapiania siatki
Siatkizwłó
kn a szklanego
(stosowane zamiennie)
Preparat gruntujący
FAST GRUNT M wyprawa gruntująca do stosowania pod wszystkie wyprawy tynkarskie
Wyprawytynkarskie(stosowane zamiennie)
FAST BARANEK
polimerowo – mineralna zaprawa tynkarska o fakturze baranka o uziarnieniu :
1,5; 2,0; 2,5; 3,0 mm
FAST BARANEK SI
siloksanowa masa tynkarska, gotowa do użycia o fakturze baranka o uziarnieniu : 1,0; 1,5; 2,0 mm
FAST SIL +
silikonowa masa tynkarska, gotowa do użycia o fakturze baranka o uziarnieniu:
1,0; 1,5; 2,0 mm
FAST GRANIT
akrylowe masa mozaikowa, gotowa do użycia o fakturze 1,5mm
Farba elewacyjna (stosowana obligatoryjnie)
FAST SILIKON
farba silikonowa
W skład zestawu wyrobów FAST RenoTherm S wchodzą również materiały uzupełniające i akcesoria niebędące przedmiotem niniejszej krajowej oceny technicznej, jednakże producent zestawu jest odpowiedzialny za ich kompatybilność i odpowiednie właściwości użytkowe, jeśli są dostarczane, jako składniki zestawu, oraz za zapewnienie stosownych instrukcji ich stosowania.
Zamierzone zastosowanie wyrobu
Złożony zestaw izolacji cieplnej (ETICS) z zastosowaniem wyrobów ze styropianu (EPS) o nazwie handlowej FAST RenoTherm S, jest przeznaczony do wykonywania ociepleń ścian zewnętrznych budynków. Może być stosowany na ścianach wykonanych z drobnowymiarowych elementów murowych (cegły, bloczki, kamień, itp.) lub betonu (monolitycznego lub elementów prefabrykowanych).
Układy ociepleniowe są wykonywane na istniejących (modernizowanych) ścianach pionowych. Mogą być również stosowane na powierzchniach poziomych lub nachylonych, zapewniających właściwe odprowadzenie wód opadowych i śniegu, nie powodując ich zalegania.
Zestaw FAST RenoTherm S jest stosowany do wykonywania drugiej warstwy ocieplenia na istniejącym systemie ociepleń, który jest sklasyfikowany jako nierozprzestrzeniający ognia. Może być stosowany na ścianach już ocieplonych, jeżeli istniejące ocieplenie wymaga renowacji lub ściana wymaga zwiększenia izolacyjności termicznej.
Układy ociepleniowe są wykonywane z nienośnych elementów budowlanych i nie wpływają na stateczność ścian, do których są mocowane, ale mogą wpływać na ich trwałość poprzez zapewnienie zwiększonej ochrony przed warunkami atmosferycznymi. Nie są przeznaczone do zapewnienia szczelności konstrukcji budowlanej na przenikania powietrza.
Przy wykonywaniu warstwy ocieplenia łączniki mechaniczne muszą przechodzić przez wszystkie warstwy styropianu do podłoża nośnego i muszą być zakotwione na głębokość ściśle określoną w projekcie technicznym ocieplenia, zależnie od rodzaju użytych łączników mechanicznych i rodzaju podłoża, a powierzchnia klejenia płyt styropianowych powinna wynosić 40 %.
Stosowanie zestawu wyrobów FAST RenoTherm S powinno być zgodne z projektem technicznym opracowanym dla określonego obiektu oraz z instrukcjami producenta. Projekt powinien uwzględniać:
- obowiązujące normy i przepisy techniczno-budowlane, a w szczególności rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 1065),
- postanowienia niniejszej krajowej oceny technicznej oraz określać co najmniej:
- sposób przygotowania podłoża,
- grubość płyt styropianowych,
- rodzaj, ilość, rozmieszczenie i długość łączników mechanicznych z uwzględnieniem rodzaju podłoża,
sposób obróbki miejsc szczególnych elewacji (ościeży okiennych i drzwiowych, balkonów, cokołów, dylatacji i in.).
Zestaw wyrobów został sklasyfikowany jako nierozprzestrzeniający ognia (NRO) przez ściany zewnętrzne przy działaniu ognia od zewnątrz jako docieplenie ścian zewnętrznych istniejącym systemem ociepleń, przy zastosowaniu płyt styropianowych o łącznej grubości do 50 cm i gęstości do 18,5 kg/m 3 .
Roboty budowlane związane ze stosowaniem zestawu wyrobów FAST RenoTherm S powinny być wykonywane przez wyspecjalizowane firmy zgodnie z instrukcjami producenta.
Temperatura otoczenia w czasie nakładania i wiązania składników zestawu wyrobów FAST RenoTherm S, objętych niniejszą krajową oceną techniczną, powinna wynosić od + 5 do + 25 °C. Przy prowadzeniu robót ociepleniowych należy przestrzegać odstępów czasowych między nakładaniem poszczególnych warstw, zgodnie z instrukcjami producenta.
2. Właściwości użytkowe wyrobu i metody zastosowane do ich oceny
Złożony system dociepleń FAST RENOTHERM S jest skutecznym rozwiązaniem gwarantującym poprawę wyglądu oraz izolacyjności termicznej na istniejącej elewacji budynku. Dzięki jego zastosowaniu ograniczamy dotychczasowe koszty związane z ogrzewaniem jak również schładzaniem pomieszczeń budynku. W przypadku renowacji budynków z zastosowaniem systemu FAST RENOTHERM S w znacznym stopniu ograniczamy koszty związane z demontażem starego docieplenia oraz jego utylizacją, co ma wymierny wpływ na nasze środowisko.
System FAST RENOTHERM S umożliwia wykonanie docieplenia o grubości do 50cm – dotyczy łącznej grubości starej i nowej izolacji. Został sklasyfikowany jako Nierozprzestrzeniający ognia NRO-zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami.
Właściwości użytkowe zestawu wyrobów FAST RenoTherm S
| | Zasadnicza | | Właściwość | | Metoda |
|---|---|---|---|---|---|
| | charakterystyka | | użytkowa | | oceny |
| Stopień rozprzestrzeniania ognia, klasyfikacja | | NRO | | PN-B-02867:2013- 06 | |
| Wodochłonność warstwy wierzchniej: po 24 godzinach, kg/m2 | | ≤ 0,5 | | EAD 040083-00-0404 | |
| Odporność na uderzenie, kategoria | | II | | EAD 040083-00-0404 | |
| Mrozoodporność warstwy wierzchniej, zniszczenia typu: rysy, wykruszenia, odspojenia, spęcherzenia: | brak zniszczeń |
|---|---|
| Przyczepność zaprawy klejącej do betonu, MPa w warunkach laboratoryjnych po 2 dniach zanurzenia FAST NORMAL S w wodzie i 2 h suszenia po 2 dniach zanurzenia w wodzie i 7 dniach suszenia | ≥ 0,25 ≥ 0,08 ≥ 0,25 |
| w warunkach laboratoryjnych po 2 dniach zanurzenia FAST SPECJAL w wodzie i 2 h suszenia po 2 dniach zanurzenia w wodzie i 7 dniach suszenia | ≥ 0,25 ≥ 0,08 ≥ 0,25 |
| Przyczepność zaprawy klejącej do styropianu (EPS), MPa w warunkach laboratoryjnych po 2 dniach zanurzenia FAST NORMAL S w wodzie i 2 h suszenia po 2 dniach zanurzenia w wodzie i 7 dniach suszenia | ≥ 0,08 ≥ 0,03 ≥ 0,08 |
| w warunkach laboratoryjnych po 2 dniach zanurzenia FAST SPECJAL w wodzie i 2 h suszenia po 2 dniach zanurzenia w wodzie i 7 dniach suszenia | ≥ 0,08 ≥ 0,03 ≥ 0,08 |
| Przyczepność zaprawy klejącej do wykonywania warstwy zbrojonej do styropianu (EPS), MPa w warunkach laboratoryjnych po 2 dniach zanurzenia FAST NORMAL S w wodzie i 2 h suszenia po 2 dniach zanurzenia w wodzie i 7 dniach suszenia | ≥ 0,08 ≥ 0,03 ≥ 0,08 |
| Przyczepność warstwy wierzchniej do styropianu (EPS), MPa (warstwa zbrojona + preparat gruntujący + wskazana wyprawa tynkarska + farba elewacyjna jeśli jest stosowana) w warunkach laboratoryjnych FAST BARANEK po starzeniu + FAST SILIKON po cyklach mrozoodporności w warunkach laboratoryjnych FAST BARANEK SI po starzeniu po cyklach mrozoodporności w warunkach laboratoryjnych FAST BARANEK po starzeniu SIL po cyklach mrozoodporności w warunkach laboratoryjnych FAST GRANIT po starzeniu po cyklach mrozoodporności | ≥ 0,08 ≥ 0,08 ≥ 0,08 ≥ 0,08 ≥ 0,08 ≥ 0,08 ≥ 0,08 ≥ 0,08 ≥ 0,08 ≥ 0,08 ≥ 0,08 ≥ 0,08 |
|---|---|
| Odporność na obciążenie wiatrem, N | według Tabeli 3 |
| Opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła | według Załącznika 2 |
3. Pakowanie, transport i składowanie
Wyroby wchodzące w skład zestawu wyrobów FAST RenoTherm S można transportować dowolnymi środkami, zapewniając stosowne zabezpieczenie opakowań przed uszkodzeniem.
Wyroby wchodzące w skład zestawu FAST RenoTherm S powinny być przechowywane w nieuszkodzonych opakowaniach fabrycznych, w miejscach suchych, w temperaturze od + 5 do + 25 °C.
4. Wymagania techniczne
Złożony system ociepleń FAST RENOTHERM S posiada Krajową Ocenę Techniczną ICiMB-KOT-2021/0154 wydanie 1., oraz Krajowy Certyfikat Zgodności Zakładowej Kontroli Jakości Nr 008-UWB-200.
5. Instalacja sytemu dociepleń FAST RENOTHERM S:
I. Przygotowanie podłoża:
Przed przystąpieniem do instalacji systemu niezbędne jest wykonanie szczegółowych oględzin, inwentaryzacji oraz pełna ocena stanu technicznego istniejącej elewacji budynku.
Niezbędnym jest zgromadzenie wszelkich dokumentów związanych z instalacją starego docieplenia, takich jak projekt docieplenia oraz budynku, dziennik budowy, dokumentacja zdjęciowa itp.. Koniecznym jest ustalenie materiału konstrukcyjnego z którego zostały wybudowane ściany, grubości i rodzaju zamontowanej izolacji termicznej oraz sposobu jej zamontowania. Niezbędnym będzie wykonanie odkrywek umożliwiających sprawdzenie sposobu klejenia płyt i ilości zastosowanego kleju oraz weryfikacji użycia dodatkowych łączników mechanicznych. Ilość odkrywek jest uzależniona od wielkości budynku, minimum jedna odkrywka na każdej ścianie. Kolejnym elementem będzie sprawdzenie stanu warstwy wierzchniej i ocena jej nośności, stanu zachowania poszczególnych warstw układu, ich przyczepność do podłoża oraz między sobą oraz ocena ewentualnych uszkodzeń występujących na elewacji.
Na podstawie zgromadzonych informacji należy opracować odpowiednią dla danego projektu technologię prac ociepleniowych, sposób zamocowania nowej warstwy izolacji termicznej oraz wytyczne związane z przygotowaniem istniejącego docieplenia. Dodatkowo na budynkach wykonanych w technologii wielkopłytowej przed wykonaniem docieplenia obowiązkowym będzie przeprowadzenie kontroli stanu technicznego wg wytycznych zawartych, m.in. w Instrukcji ITB nr 360/99, 371/02, 374/02 oraz 447/2009.
Przed rozpoczęciem mocowania izolacji termicznej należy zdemontować wszelkie elementy utrudniające klejenie płyt izolacji termicznej oraz wykonywanie dalszych warstw wykończeniowych. Dodatkowo należy zmienić wysięg obróbek blacharskich, parapetów, kotew rur spustowych itp.
Przed rozpoczęciem klejenia całość ścian należy dokładnie zmyć wodą pod ciśnieniem, usuwając wszelkie zanieczyszczenia, które mogą mieć wpływ na obniżenie przyczepności zaprawy klejącej. W przypadku występowania na elewacji skażenia mikrobiologicznego w postaci glonów lub grzybów należy zastosować preparat biobójczy FAST PROTEKTOR. Po dokładnym wyschnięciu oczyszczanej powierzchni w celu jego wzmocnienia całość należy zagruntować przy użyciu preparatu FAST GRUNT G.
Należy pamiętać o dokładnym zabezpieczeniu okien i stolarki drzwiowej na czas robót za pomocą folii.
II. Montaż izolacji cieplnej
Przyklejanie płyt styropianowych
Do przyklejania płyt styropianowych należy stosować zaprawę klejącą FAST NORMAL S lub FAST SPECJAL. W okresie wiosenno-jesiennym pomimo temp. otoczenia +5ºC do +25ºC należy sprawdzać temp. ściany z uwagi na możliwość jej oziębienia podczas nocnych spadków temperatury (nawet poniżej 0º).
Prace należy prowadzić tylko wtedy, gdy w ciągu 24 godzin od przyklejenia warstwy styropianu temperatura otoczenia nie spadnie poniżej +5ºC.
Zaprawę klejącą na płyty możemy nakładać na dwa sposoby. W przypadku ocieplania równych, otynkowanych powierzchni masę klejową nakładamy na płyty cienkowarstwowo za pomocą packi zębatej o zębach kwadratowych 8-12 mm. W pozostałych przypadkach zaprawę należy nakładać metodą „obwodowo – punktową" tzn. przy pomocy kielni po obwodzie płyty styropianowej pasmem o szerokości ok. 3-4 cm oraz dodatkowo plackami w ilości 3-8 szt. Wielkość placków powinna być uzależniona od ich ilości. Prawidłowo wykonane obwódki powinny być oddalone od krawędzi na tyle, aby po dociśnięciu płyty zaprawa klejowa nie wychodziła poza jej obrys. Należy przestrzegać zasady, aby zaprawa klejowa pokrywały nie mniej niż 40% powierzchni płyty (po dociśnięciu płyty do podłoża – min.60% ). Po nałożeniu zaprawy płytę styropianową należy przyłożyć do ściany w wyznaczonym dla niej miejscu oraz dosunąć na styk do już przyklejonych płyt i docisnąć przez uderzenie pacą aż do uzyskania równej płaszczyzny z sąsiednimi płytami. Wyciśniętą zaprawę poza obrys płyty należy bezwzględnie usunąć. Niedopuszczalne jest dociskanie przyklejonych płyt styropianowych po raz drugi ani poruszanie płyt po upływie kilkunastu minut z uwagi na rozpoczęty proces wiązania. Szczeliny pomiędzy płytami styropianowymi większe niż 2 mm należy wypełnić pociętymi paskami styropianu, dopuszczalne jest również wypełnienie ich za pomocą niskorozprężnej pianki. Niedopuszczalne jest wypełnianie szczelin zaprawą używaną do przyklejania płyt z uwagi na powstanie mostków termicznych oraz niebezpieczeństwo pojawienia się pęknięć wzdłuż styków płyt.
Płyty styropianowe po przyklejeniu muszą stanowić równą powierzchnię.
Występujące nierówności (uskoki) należy zeszlifować specjalną tarką lub pacą z nałożonym grubym papierem ściernym. Zeszlifowanie powierzchni płyt można wykonać nie wcześniej niż po upływie 3 pełnych dni od ich przyklejenia. Jeżeli płyty styropianowe przyklejane w okresie wiosenno-letnim były wyeksponowane na promieniowanie UV dłużej niż przez 3 miesiące należy dokładnie skontrolować ich stan (niebezpieczeństwo utleniania się styropianu -"żółknięcie")
Mocowanie płyt styropianowych przy pomocy łączników mechanicznych
Dodatkowe zamocowanie docieplenia przy użyciu łączników mechanicznych jest obligatoryjne.
Nawiercanie otworów i montaż łączników można rozpocząć nie wcześniej niż po upływie 3 dni od przyklejenia płyt styropianowych. Każdorazowo dokładną ilość, rodzaj, sposób rozmieszczenia łączników oraz głębokość zakotwienia powinien określać projekt techniczny ocieplenia, przy uwzględnieniu wytycznych Krajowej Oceny Technicznej opracowanej dla tego systemu. Długość łączników powinna być sumą całkowitej grubości starego ocieplenia oraz projektowanego, nowego materiału izolacyjnego z uwzględnieniem rodzaju podłoża. Zaleca się aby do montażu stosować łączniki wkręcane z trzpieniem stalowym.
Uwaga! Jako podłoże nośne powinna być traktowana warstwa materiału konstrukcyjnego ściany zewnętrznej budynku.
Ważnym elementem jest zachowanie szczególnej staranności przy mocowaniu łączników.
III. Wykonywania warstwy zbrojonej
Zadaniem warstwy zbrojonej jest ochrona izolacji, stworzenie mocnego i trwałego podkładu pod tynk oraz przeniesienie (przejęcie) obciążeń cieplnych elewacji na przemian nagrzewającej się i oziębiającej. Warstwę zbrojoną wykonuje się nie wcześniej niż po 3 dniach od przyklejenia płyt izolacyjnych. Warstwę tę można wykonywać wyłącznie przy bezdeszczowej pogodzie i temperaturze powietrza nie niższej niż +5ºC i nie wyższej niż +25ºC. W przypadku zapowiadanego spadku temperatury poniżej 0ºC w ciągu 24 godzin – należy wstrzymać wykonywanie warstwy zbrojonej nawet, gdy w chwili wykonywania tej warstwy temperatura jest wyższa niż +5ºC.
Wykonywaną warstwę zbrojoną należy osłaniać przed silnymi wiatrami z uwagi na możliwość nadmiernego przesuszania w trakcie wiązania. Wykonywaną warstwę zbrojoną na ścianach podczas występowania dużego bezpośredniego nasłonecznienia – pomimo, że temperatura powietrza nie przekracza +25ºC również należy osłaniać (siatkami, matami itp.) w celu ochrony przed nadmiernym przesuszeniem w czasie wiązania zaprawy.
Montaż elementów dodatkowych
Przed rozpoczęciem wykonywania warstwy zbrojonej należy zamontować elementy dodatkowe, takie jak:
- narożniki ochronne z siatką na narożach ścian budynku i na narożach drzwi wejściowych i balkonowych, oraz okien
- dodatkowe paski siatki o wymiarach min. 20x35 cm w narożach wszystkich otworów okiennych i drzwiowych – przyklejając je pod kątem około 45º.
- przenieść wszystkie dylatacje z istniejącego docieplenia poprzez zastosowanie odpowiednich taśm uszczelniających lub profili dylatacyjnych*.
Styki płyt izolacyjnych ze stolarką otworową, z parapetami i blacharką powinny być uszczelnione materiałami trwale elastycznymi np. kitami silikonowymi lub impregnowanymi taśmami z tworzyw spienionych. Wygodnym rozwiązaniem jest stosowanie specjalnych listew przyokiennych które również doskonale sprawdzają się w tych miejscach.
Konieczność starannego uszczelniania tych miejsc wynika z faktu, że obróbki blacharskie i stolarka (ślusarka) pod wpływem ciepła rozszerzają się inaczej niż wyprawa tynkarska. W miejscach tych powstają rysy, przez które w czasie opadów przedostaje się woda nawilgacając ściany i obniżając trwałość ocieplenia. W okresach jesienno-zimowych proces obniżania trwałości dodatkowo przyśpiesza i potęguje mróz. W celu umożliwienia wykonania uszczelnienia w płytach styropianowych należy wyciąć trójkątne szczeliny na styku ze stolarką lub blacharką o szerokości minimum 6 mm
Wykonywanie warstwy zbrojonej
Wykonywanie warstwy zbrojonej należy rozpoczynać od naroży ścian, ościeży otworów i od dylatacji. Zaprawę klejową FAST SPECJAL nanosi się na płyty styropianowe ciągłą warstwą o grubości około 3 mm. Do nanoszenia zaprawy używa się pacy zębatej o wielkości zębów 10-12 mm. Zaprawę nanosi się pionowymi pasami o szerokości siatki z włókna szklanego. Po nałożeniu zaprawy klejowej należy natychmiast zatopić (wcisnąć) w kilku miejscach u góry ściany siatkę w zaprawie, naciągnąć (napiąć) dolną część siatki i od góry ściany należy wciskać ją na całej szerokości unikając powstawania sfalowań, garbów i wybrzuszeń. Siatka musi być całkowicie wciśnięta w zaprawę. Niedopuszczalne są prześwity (przebijanie) siatki w licu zaprawy. Grubość warstwy zaprawy przy zastosowaniu pojedynczej warstwy siatki winna wynosić nie mniej niż 3 mm i nie więcej niż 5 mm. Nie jest dopuszczalne doszpachlowywanie cienkiej warstwy kleju o gr. 1mm do wyschniętej warstwy zbrojonej ze względu na jej słabą przyczepność. W skrajnym przypadku (wyjątkowo) można nałożyć na widoczną siatkę dodatkową warstwę zaprawy o grubości 2-3 mm tak by łączna grubość warstwy zbrojonej wynosiła 5 do 6 mm. W tym przypadku należy sprawdzić przyczepność dodatkowo nałożonej warstwy. Podczas wtapiania siatki w warstwę zaprawy należy zwracać uwagę by zakłady pionowe i poziome wyniosły minimum 10 cm. Należy bezwzględnie przestrzegać zasady wywinięcia siatki na ościeża i podokienniki oraz na naroża pionowe ścian - w przypadku stosowania narożników ochronnych bez siatki - wywijając siatkę na sąsiednią ścianę na około 15 cm.
IV. Wykonywanie warstwy wierzchniej
Gruntowanie podłoża przed wykonaniem wypraw tynkarskich
Zadaniem wyprawy gruntującej jest zapewnienie optymalnej przyczepności tynku do podłoża, zmniejszenie i wyrównanie chłonności podłoża oraz zapewnienie odporności na działanie alkaliów. Do gruntowania należy użyć wyprawę gruntującą FAST GRUNT M. Gruntowanie można rozpocząć dopiero wtedy, gdy podłoże jest suche – jego wilgotność wynosi nie więcej niż 4%. Jeśli prace prowadzone są w optymalnych warunkach pogodowych tj. temperatura +20ºC i wilgotność powietrza 60% grunt można nanosić na warstwę zbrojoną po minimum 3 dniach. Prace należy prowadzić w temperaturze nie niższej niż +5ºC i nie wyższej niż +25ºC. Grunt należy nakładać za pomocą pędzla lub wałka pamiętając o jego równomiernym rozcieraniu na całej powierzchni. Po zagruntowaniu powierzchni ścian – należy odczekać 24 godziny i dopiero wtedy można rozpocząć wykonywanie tynków.
Wykonywanie tynków FAST BARANEK, FAST SIL+
Aplikację tynków należy prowadzić w temperaturze nie niższej niż +5ºC i nie wyższej niż +25ºC. Ściany budynków nie mogą być silnie nasłonecznione – dopuszczalna temperatura na powierzchni ścian nie może przekraczać +25ºC. W celu obniżenia temperatury ścian i uniknięcia przyśpieszonego wyschnięcia nakładanego tynku należy stosować odpowiednie osłony. Absolutnie niedopuszczalne jest wykonanie tynków przy wilgotności powietrza powyżej 75%, podczas opadów atmosferycznych (mżawka, deszcz) oraz w czasie silnych wiatrów. W przypadku niebezpieczeństwa wystąpienia spadku temperatury poniżej +5ºC w trakcie jego wysychania a minimum po 48 godzinach od jego nałożenia również należy wstrzymać prace tynkarskie. Po wykonaniu tynku do momentu całkowitego wyschnięcia zaleca się stosować siatki lub folie ochronne w celu zabezpieczenia przed nadmiernym nasłonecznieniem lub deszczem. Zasadą przy wykonywaniu tynków barwionych w masie jest stosowanie wyprawy pod tynk w takim samym kolorze jak kolor tynku. Należy pamiętać, iż ze względu na absorpcję promieniowania słonecznego nie należy stosować ciemnych kolorów o współczynniku odbicia światła (HBW) niższym niż 20%. Może skutkować to płowieniem i szybką utratą koloru tynku lub farby. Dotyczy to w szczególności ścian południowych i południowo-zachodnich. W ścianach nasłonecznionych następuje znaczny wzrost temperatury i powstałe w związku z tym naprężenia cieplne przejmuje warstwa zbrojona. W efekcie powstałych dużych naprężeń rozciągających i ściągających mogą powstawać spękania tynku i jego uszkodzenia oraz zniszczenie nawet całego ocieplenia.
W celu uniknięcia widocznych płaszczyzn styku między wyschniętą a świeżo nakładaną masą tynkarską, należy zapewnić wystarczającą liczbę pracowników i rusztowań, co pozwoli na płynne wykonanie wypraw. Jedną płaszczyznę architektoniczną wykonywać należy w jednym cyklu roboczym, unikając przerw w czasie nakładania tynku i przestrzegając naczelnej zasady „mokre na mokre". Przygotowanie poszczególnych tynków i stosowanie narzędzi wg Kart Technicznych. W celu zapewnienia jednakowego odcienia koloru tynku na jedną powierzchnię architektoniczną wszystkie opakowania przemieszać między sobą w dużej kastrze pamiętając, aby w miarę wyrabiania materiału, systematycznie uzupełniać jego ilość i każdorazowo zamieszać przy pomocy wiertarki wolnoobrotowej z odpowiednim mieszadłem.
Malowanie tynków polimerowo-mineralnych
Do malowania tynków polimerowo-mineralnych FAST BARANEK przy użyciu silikonowej farby FAST SILIKON można przystąpić po dokładnym ich wyschnięciu i wysezonowaniu., zgodnie z technologią opisaną w ich karcie technicznej. | <urn:uuid:8f84a0c9-05fb-4635-9507-7ac82d9d15cc> | finepdfs | 1.276367 | CC-MAIN-2022-27 | https://fast.zgora.pl/fileget.php?file=Li9maWxlcy9wcm9kdWN0c19kYi9maWxlcy9wbF81MTRfMjAyMTExMTBfMTM0NjEwLnBkZg==&name=Renowacyjny_system_docieple%C5%84_ETICS_FAST_RenoTherm_S | 2022-06-30T23:37:50+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656103915196.47/warc/CC-MAIN-20220630213820-20220701003820-00654.warc.gz | 304,102,526 | 0.999722 | 0.999961 | 0.999961 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
109,
1023,
2850,
5443,
7679,
9273,
10606,
13561,
16684,
20846,
24200,
24461
] | 1 | 1 |
Regulamin konkursu na film krótkometrażowy pt. „Lekarz Weterynarii w obiektywie"
§ 1
1. Organizatorem konkursu jest Krajowa Izba Lekarsko-Weterynaryjna – al. Przyjaciół 1 lok. 2; 00–565 Warszawa.
2. Rozstrzygnięcie konkursu nastąpi do 1 października 2019 r.
§ 2
1. Celem konkursu jest kształtowanie pozytywnego wizerunku zawodu lekarza weterynarii w Polsce oraz uczczenie rocznicy powstania służby weterynaryjnej w Polsce.
2. Przedmiotem konkursu jest nakręcenie filmu pt. „Lekarz Weterynarii w obiektywie".
§ 3
1. Do udziału w konkursie uprawnieni są wyłącznie lekarze weterynarii będący członkami samorządu lekarzy weterynarii.
2. Każdy z uczestników może zgłosić tylko jeden film.
3. Uczestnik obowiązany jest być autorem zgłaszanego filmu.
4. Udział w konkursie oznacza akceptację niniejszego Regulaminu.
§ 4
1. Praca konkursowa powinna mieć formę filmu o dowolnej długości i dowolnym formacie umożliwiającym umieszczenie go w ogólnodostępnym serwisie do publikacji filmów video – Youtube o treści zgodnej z Kodeksem Etyki Lekarza Weterynarii i nie obrażającej niczyich uczuć.
2. Praca konkursowa nie może mieć charakteru reklamowego, nie może naruszać praw autorskich oraz prawa do prywatności osób trzecich. Prezentowane w niej treści nie mogą przedstawiać zachowań zabronionych przez prawo, niecenzuralnych lub godzących w zasady dobrego wychowania i kultury osobistej oraz muszą pozostawać w zgodzie z postanowieniami Kodeksu Etyki Lekarza Weterynarii.
3. Zgłoszenie pracy konkursowej następuje poprzez przekazanie do biura Organizatora filmu na nośniku fizycznym (płyta CD lub DVD, pendrive) lub w formie elektronicznej poprzez przesłanie wiadomości zawierającej link umożliwiający pobranie pliku na adres
1
firstname.lastname@example.org
4. Zgłoszenie o którym mowa w ust. 3 powinno zawierać dane osobowe autora, w tym w szczególności imię, nazwisko, numer prawa wykonywania zawodu, adres z kodem pocztowym, adres e-mail, numer telefonu.
5. Wysyłając zgłoszenie do konkursu uczestnicy wyrażają zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych na potrzeby konkursu, mając prawo wglądu do nich i do ich poprawiania. Nadesłane na konkurs dane osobowe uczestników będą przetwarzane przez Organizatora wyłącznie w celach związanych z konkursem.
6. Wysyłając zgłoszenie do konkursu uczestnicy wyrażają zgodę na przeprowadzenie konkursu zgodnie z niniejszym Regulaminem, w tym w szczególności na zamieszczenie na kanale Youtube prowadzonym przez Organizatora zgłoszonej pracy. Ponadto uczestnicy konkursu wyrażają zgodę na opublikowanie swoich danych osobowych i informacji o otrzymanej nagrodzie na stronie Organizatora oraz w innych środkach masowego przekazu, na potrzeby związane z podaniem wyników konkursu.
7. Nieprzekraczalnym terminem wpłynięcia pracy do Organizatora jest 15 maja 2019 r.
8. Spośród zgłoszonych prac, po przeprowadzeniu selekcji przez Komisję do spraw Polityki Medialnej, wybrane zostaną filmy biorące udział w konkursie. Wybrane zgodnie ze zdaniem poprzedzającym filmy zostanąą zamieszczone na kanale Youtube prowadzonym przez Organizatora na okres od 15 czerwca 2019 r. do 30 września 2019 r. włącznie.
§ 5
1. Organizator przyzna nagrodę pieniężną w dwóch kategoriach:
1) Najpopularniejszy film – zwycięzcą zostanie autor filmu który zdobył największa liczbę polubień w czasie zamieszczenia filmu na kanale Youtube prowadzonym przez Organizatora – nagroda pieniężna w wysokości 5000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych);
2) Film najlepiej promujący zawód lekarza weterynarii, o największych walorach edukacyjnych i wizerunkowych – zwycięzca zostanie wybrany przez Komisję do spraw Polityki Medialnej – nagroda pieniężna w wysokości 5000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych).
2. Zwycięzca w każdej z kategorii zostanie wyłoniony spośród autorów prac konkursowych biorących udział w konkursie zgodnie z § 4 ust. 8.
3. Konkurs trwa od 19 września 2018 r. do 30 września 2019 r.
4. Wyniki konkursu zostaną opublikowane na stronie internetowej Organizatora do dnia 11 października 2019 r.
1. Uczestnik konkursu, poprzez dokonanie zgłoszenia, oświadcza, że przysługują mu wyłączne
i nieograniczone prawa autorskie do zgłoszonego filmu oraz że osoby występujące lub uwidocznione na filmie, w tym uczestnik, wyrażają zgodę na nieodpłatne rozpowszechnianie ich wizerunku w sposób określony w Regulaminie.
2. Uczestnik zrzeka się jakiegokolwiek wynagrodzenia za korzystanie z filmów zgodnie z niniejszym Regulaminem, w tym w szczególności wynagrodzenia za rozpowszechnianie filmów na stronie internetowej Organizatora oraz inne przypadki publicznego udostępniania.
3. Uczestnik upoważnia nieodpłatnie Organizatora do korzystania z nadesłanych filmów polegającego na ich publikowaniu lub rozpowszechnianiu w sposób nieograniczony czasowo.
4. Uczestnik konkursu zapewnia, że osoby występujące w filmie, a także ewentualni współtwórcy nie będą dochodzić od Organizatora wynagrodzenia za korzystanie z filmów zgodnie z niniejszym Regulaminem, w tym w szczególności wynagrodzenia za rozpowszechnianie na stronie internetowej oraz inne przypadki publicznego udostępniania.
5. W przypadku wystąpienia wobec Organizatora przez osoby trzecie z roszczeniami z tytułu naruszenia praw autorskich lub dóbr osobistych osób trzecich związanych z korzystaniem z filmów, uczestnik pokryje koszty i zapłaci odszkodowania związane z roszczeniami takich osób.
6. W przypadku przyznania nagrody o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 1 lub 2 jej wypłata nastąpi po uprzednim złożeniu przez Uczestnika konkursu uhonorowanego nagrodą pisemnych:
1) oświadczenia, że osoby występujące w filmie wyrażają zgodę na opublikowanie i publiczną prezentację ich wizerunku;
2) oświadczenia o przeniesieniu praw autorskich do filmu na zasadach określonych w niniejszym regulaminie;
3) zgody na przetwarzanie danych osobowych.
§ 7
1. Uczestnik przystępując do konkursu udziela, w przypadku przyznania nagrody w jednej z dwóch kategorii o których mowa w § 5 ust. 1, nieodwołalnej zgody na wykorzystanie, w tym modyfikowanie i rozpowszechnianie, filmu zgłoszonego do konkursu w całości lub w części w audycjach telewizyjnych, materiałach reklamowych i promocyjnych oraz w internecie w dowolnych formach przekazu dotyczących serialu, jak również na polach eksploatacji wymienionych poniżej. Udostępniający oświadcza jednocześnie, że wykorzystanie filmu w powyższym zakresie nie narusza żadnych praw autorskich i praw pokrewnych osób trzecich.
2. Przeniesienie praw, o których mowa w niniejszym paragrafie dotyczy – bez ograniczeń terytorialnych i czasowych – wszystkich pól eksploatacji audiowizualnej i pozaudiowizualnej, w tym w szczególności:
a) utrwalanie jakąkolwiek techniką (w jakimkolwiek systemie, formacie i na jakimkolwiek nośniku), w tym m.in. drukiem, na kliszy fotograficznej, na taśmie magnetycznej, cyfrowo,
b) zwielokrotnianie jakąkolwiek techniką (w jakimkolwiek systemie, formacie i na jakimkolwiek nośniku), w tym m.in. drukiem, na kliszy fotograficznej, na taśmie magnetycznej, cyfrowo,
c) wprowadzanie do obrotu,
d) wprowadzanie do pamięci komputera, do sieci komputerowej i/lub multimedialnej, do baz danych,
e) publiczne udostępnianie w taki sposób, aby każdy mógł mieć dostęp do utworów i przedmiotów praw pokrewnych w miejscu i w czasie przez siebie wybranym (m.in. udostępnianie w Internecie np. w ramach dowolnych stron internetowych oraz jakichkolwiek serwisów odpłatnych lub nieodpłatnych), a także w ramach dowolnych usług telekomunikacyjnych z zastosowaniem jakichkolwiek systemów i urządzeń (m.in. telefonów stacjonarnych i/lub komórkowych, komputerów stacjonarnych i/lub przenośnych, monitorów, odbiorników telewizyjnych, a także przekazów z wykorzystaniem wszelkich dostępnych technologii np. GSM, UMTS itp., za pomocą telekomunikacyjnych sieci przesyłu danych),
f) publiczne wykonanie,
g) publiczne odtwarzanie (m.in. za pomocą dowolnych urządzeń analogowych i/lub cyfrowych posiadających w szczególności funkcje przechowywania i odczytywania plików audio i/lub video np. komputerów, odbiorników radiowych lub telewizyjnych, projektorów, telefonów stacjonarnych lub komórkowych, odtwarzaczy MP3, iPod, iPhone itp.),
h) wystawianie,
i) wyświetlanie,
j) użyczanie i/lub najem,
k) nadawanie analogowe oraz cyfrowe wizji i/lub fonii przewodowe oraz bezprzewodowe przez stację naziemną m.in. za pośrednictwem platform cyfrowych, sieci kablowych, połączeń telekomunikacyjnych, telewizji mobilnej, IPTV, DSL, ADSL, jakichkolwiek sieci komputerowych (w tym Internetu) itp.,
l) nadawanie analogowe oraz cyfrowe wizji i/lub fonii za pośrednictwem satelity m.in. przy wykorzystaniu platform cyfrowych, sieci kablowych, połączeń telekomunikacyjnych, telewizji mobilnej, IPTV, DSL, ADSL, jakichkolwiek sieci komputerowych (w tym Internetu) itp., nowo wynalezionych, nieznanych lub niestosowanych w momencie podpisania Umowy pól eksploatacji reemitowanie analogowe oraz cyfrowe wizji i/lub fonii m.in. za pośrednictwem platform cyfrowych,
sieci kablowych, połączeń telekomunikacyjnych, telewizji mobilnej, IPTV, DSL, ADSL, jakichkolwiek sieci komputerowych (w tym Internetu) itp.,
m) modyfikowanie.
3. Przeniesienie praw autorskich następuje z chwilą otrzymania nagrody pieniężnej, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 1 lub 2. Otrzymanie nagrody, o której mowa w zdaniu poprzedzającym, wyczerpuje wszelkie roszczenia Uczestnika konkursu z tytułu przeniesienia praw autorskich do nagrodzonego filmu.
§ 8
1. Organizator zastrzega sobie prawo do zmian w Regulaminie.
2. Organizator zastrzega sobie prawo do przerwania lub unieważnienia konkursu w całości lub części bez podania przyczyn.
3. W sprawach nie uregulowanych niniejszym Regulaminem zastosowanie znajdą odpowiednie przepisy Kodeksu Cywilnego. | <urn:uuid:09271717-68c2-4de1-b2c6-9c28af13bee3> | finepdfs | 1.061523 | CC-MAIN-2024-33 | https://vetpol.org.pl/wp-content/uploads/2018/10/zal_do_uchwaly_nr_30-2018-VII_regul_konkursu_filmowego_dla_lek_wet.pdf | 2024-08-07T05:09:27+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722640682181.33/warc/CC-MAIN-20240807045851-20240807075851-00100.warc.gz | 475,716,914 | 0.999958 | 0.999978 | 0.999978 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1725,
4102,
6619,
8935,
9695
] | 2 | 2 |
PORADNIK
Bibliograficzno-Metodyczny
Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury
Kwartalnik
Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu
PORADNIK BIBLIOGRAFICZNO-METODYCZNY
Kwartalnik
Poznań 2005
Rok XXXVIII 3/150
Przewodniczący Zespołu Redakcyjnego
Iwona Smarsz
Redaguje zespół:
Urszula Bzdawka
Beata Nowak
Maria Beba
ISSN 0238-9142
Materiał szkoleniowy
Powielono w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu
A-5 350 egz.
SPIS TREŚCI
I. KALENDARZ ROCZNIC, OBCHODÓW I WYDARZEŃ
(Oprac. Urszula Bzdawka) ................................................................. 5
II. ZESTAWIENIA BIBLIOGRAFICZNE
Dorota Osięglowska – O wartościowaniu literatury dla młodego czytelnika – raz jeszcze ................................................................. 14
Andrzej Dudziak – Sierpień 1980 roku. 25 rocznica wydarzeń ............ 23
Urszula Bzdawka – Polska kinematografia ........................................ 52
Bibliografie osobowe: Saul Bellow .................................................. 68
Jan Henryk Dąbrowski ........................................... 69
III. MATERIAŁY METODYCZNE
Mirosława Gradzik – Scenariusz obchodów Tygodnia Mickiewiczowskiego ................................................................. 72
IV. MATERIAŁY REGIONALNE
A. Przegląd nowości regionalnych .................................................. 84
B. Imprezy kulturalne w bibliotekach publicznych woj. wielkopolskiego .... 91
C. Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury na łamach prasy ................................................................. 117
V. KRONIKA ....................................................................................... 125
I. KALENDARZ ROCZNIC, OBCHODÓW I WYDARZEŃ
Poniższy kalendarz, to wybrane daty rocznic, obchodów i wydarzeń na III kwartał 2005 roku. Szerszy zestaw dat na III kwartał znajduje się w „Poradnikach Bibliograficzno-Metodycznych” z lat ubiegłych.
Lipiec
(130) 1 VII 1875 – Utworzenie Światowej Unii Pocztowej (od 1946 r. przy ONZ)
(15) 1 VII 1990 – Wszedł w życie pierwszy etap europejskiej unii ekonomicznej i monetarnej (wolny przepływ kapitałów)
(205) 2 VII 1800 – Ur. Piotr Michałowski, malarz, przedstawiciel romantyzmu w malarstwie (zm. 9 VI 1855)
(25) 2 VII 1980 – Początek strajków na terenie całego kraju, m.in. w WSK „Świdnik”, w lubelskiej Fabryce Samochodów Ciężarowych, w Żyrardowie, FSO, Ursusie i Zakładach im. Hipolita Cegielskiego w Poznaniu, zakończonych 19 VII podpisaniem w Lublinie ustępstw płacowych przez delegację rządową pod kierownictwem Mieczysława Jagielskiego
(40) 2 VII 1965 – Zm. Wilhelm Mach, pisarz (ur. 1 I 1917)
(85) 4 VII 1920 – Rząd Rzeczypospolitej Polskiej uznał niepodległość Litwy
(55) 4 VII 1950 – Radio „Wolna Europa” nadało z Nowego Jorku pierwszą audycję w języku polskim
(35) 4 VII 1970 – Zg. w wypadku samochodowym w Australii Juliusz Kleeberg, generał, organizator polskiego ruchu oporu w południowej Francji w 1939 r.
(55) 6 VII 1950 – W Zgorzelcu podpisano układ z NRD o wytyczeniu granicy polsko-niemieckiej na Odrze i Nysie Łużyckiej
(145) 7 VII 1860 – Ur. Gustav Mahler, austriacki kompozytor, dyrygent, twórca symfonii (zm. 18 V 1911)
(75) 7 VII 1930 – Zm. Arthur Conan Doyle, powieściopisarz angielski (ur. 22 V 1859)
(55) 7 VII 1950 – W Stanach Zjednoczonych wyemitowano pierwszy program telewizji kolorowej
(10) 8 VII 1995 – Zm. Wanda Stachiewiczowa, założycielka i kierowniczka Biblioteki Polskiej przy Uniwersytecie McGill w Montrealu
(60) 9 VII 1945 – Zm. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, poetka (ur. 24 XI 1891)
(70) 9 VII 1935 – Ur. Halina Poświatowska, poetka (zm. 11 X 1967)
(170) 10 VII 1835 – Ur. Henryk Wieniawski, skrzypek – wirtuoz, kompozytor, twórca polonezów, mazurków, koncertów na skrzypce i orkiestrę (zm. 31 III 1880)
(120) 11 VII 1885 – Zm. Maciej Palacz, chłop, uczestnik powstań (ur. 20 II 1806)
11 VII – Światowy Dzień Ludności ogłoszony w 1987 r. przez ONZ jako „dzień narodzin pięciomiliardowego mieszkańca Ziemi”
(25) 11 VII 1980 – Zm. Zygmunt Berling, generał, współtwórca LWP (ur. 27 IV 1896)
(105) 14 VII 1900 – Ur. Witold Romer, fotochemik, fotografik, profesor Politechniki Wrocławskiej, wynalazca metody techniki fotograficznej zw. izohelią (zm. 19 IV 1967)
(595) 15 VII 1410 – Bitwa pod Grunwaldem
(30) 15 VII 1975 – Pierwszy w historii wspólny amerykańsko-radziecki lot kosmiczny; 17 VII nastąpiło połączenie statków „Sojuz – 19” i „Apollo” na orbicie okołoziemskiej
(20) 16 VII 1985 – Zm. Heinrich Böll, niemiecki prozaik, laureat nagrody Nobla w 1972 roku (ur. 21 XII 1917)
(60) 17 VII–2 VIII 1945 – Konferencja szefów trzech mocarstw koalicji antyhitlerowskiej w Poczdamie
(25) 18 VII 1980 – Zm. Hanna Januszewska, prozaik i poetka, autorka książek dla dzieci i młodzieży (ur. 20 IV 1905)
(135) 18 VII 1870 – Ur. Emil Mlynarski, kompozytor (zm. 5 IV 1935)
(55) 19 VII 1950 – Zm. Jan A. Grabowski, pedagog, autor książek dla dzieci
(60) 20 VII 1945 – Zm. Paul Valery, poeta francuski, symbolista (ur. 10 XI 1871)
(50) 21 VII 1955 – W Warszawie oddano do użytku Stadion „Dziecięciolecia”, zaprojektowany przez architekta Jerzego Hryniewieckiego
(10) 24 VII 1995 – Zm. Jerzy Toeplitz, krytyk i historyk filmu, pedagog, organizator i rektor pierwszej w Australii szkoły filmowej w Sydney, autor „Historii filmu polskiego” (ur. 1909)
(100) 25 VII 1905 – Ur. Elias Canetti, austriacki pisarz, laureat literackiej nagrody Nobla w 1981 r. (zm. 14 VIII 1994)
(25) 25 VII 1980 – Zm. Władimir Wysocki, rosyjski aktor teatralny i filmowy, pieśniarz (ur. 25 I 1938)
(130) 26 VII 1875 – Ur. Carl Gustav Jung, szwajcarski psychiatra, twórca psychologii analitycznej (zm. 6 VI 1961)
(110) 26 VII 1895 – Ur. Robert Ranke Graves, angielski poeta i powieściopisarz (zm. 7 XII 1985)
(120) 26 VII 1885 – Ur. André Maurois (właśc. nazw. Emile Herzog), pisarz francuski (zm. 9 X 1967)
(100) 26 VII 1905 – Podpisano pierwszą międzynarodową konwencję o utworzeniu międzynarodowego katalogu naukowego
(170) 27 VII 1835 – Ur. Giosue Carducci, poeta i krytyk włoski, laureat nagrody Nobla w 1906 r. (zm. 16 II 1907)
(255) 28 VII 1750 – Zm. Johann Sebastian Bach, kompozytor niemiecki (ur. 21 III 1685)
(105) 28 VII 1900 – Ur. Artur Maria Swinarski, dramatopisarz, poeta, tłumacz, związany z Wielkopolską w okresie międzywojennym (zm. 21 IV 1965)
(115) 29 VII 1890 – Zm. Vincent van Gogh, malarz holenderski (ur. 30 III 1853)
(125) 30 VII 1880 – Na ulice Poznania wyjechał pierwszy tramwaj konny
(80) 30 VII 1925 – Sejm uchwalił ustawę o fundacji i utworzeniu Zakładów Kórnickich
(30) 30 VII 1975 – Trzecia konferencja szefów państw i rządów z 33 krajów europejskich, Kanady i USA w Helsinkach (trwała do 1 VIII), gdzie podpisano Akt Końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie – KBWE (od 1 I 1995 Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie – OBWE)
Sierpień
(60) VIII 1945 – Ukazał się w Krakowie pierwszy numer miesięcznika literackiego „Twórczość”
(485) 1 VIII 1520 – Ur. Zygmunt II August, król Polski od 1529 r. (zm. 7 VII 1572)
(25) 1 VIII 1980 – Protest klasy robotniczej. Strajki w zakładach pracy Wybrzeża i Śląska
(30) 1 VIII 1975 – Podpisanie w Helsinkach przez przywódców 35 krajów aktu końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie
(250) 2 VIII 1755 – Ur. Jan Henryk Dąbrowski, generał wojsk polskich, związany z Wielkopolską (zm. 6 VI 1818)
(60) 2 VIII 1945 – Zakończenie konferencji poczdamskiej z udziałem szefów rządów Wielkiej Brytanii, USA i ZSRR; postanowienie całkowitego rozbrojenia, zdenazyfikowania, zdemilitaryzowania, zdecentralizowania gospodarczego i administracyjnego Niemiec oraz ukarania zbrodniarzy wojennych
(130) 4 VIII 1875 – Zm. Hans Christian Andersen, bajkopisarz duński (ur. 2 IV 1805)
(155) 5 VIII 1850 – Ur. Guy de Maupassant, pisarz francuski (zm. 6 VII 1893)
(60) 6 VIII 1945 – Zrzucenie bomby atomowej na Hiroszimę
(95) 7 VIII 1910 – Zm. Zygmunt Gloger, etnograf i archeolog polski (ur. 3 XI 1845)
(115) 8 VIII 1890 – Ur. Zofia Kossak-Szczucka-Szatkowska, prozaik (zm. 9 IV 1968)
(65) 8 VIII 1940 – Początek bitwy o Anglię z udziałem polskich dywizjonów myśliwskich 302 i 303 oraz polskich pilotów w jednostkach RAF (trwała do 31 X)
(60) 9 VIII 1945 – Zrzucenie przez Stany Zjednoczone bomby atomowej na japońskie miasto Nagasaki
(30) 9 VIII 1975 – Zm. Dymitr Szostakowicz, kompozytor radziecki (ur. 25 IX 1906)
(330) 10 VIII 1675 – Otwarcie obserwatorium astronomicznego w Greenwich k. Londynu
(100) 10 VIII 1905 – Ur. Tymon Terlecki, historyk literatury, teatrolog, autor biografii Heleny Modrzejewskiej, Stanisława Wyspiańskiego (zm. 6 XI 2000)
(50) 12 VIII 1955 – Zm. Thomas Mann, pisarz niemiecki, laureat nagrody Nobla w 1929 r. (ur. 6 VI 1875)
(95) 12 VIII 1910 – Ur. Leon Pasternak, poeta, tłumacz (zm. 15 X 1969)
(95) 13 VIII 1910 – Zm. Florence Nightingale, angielska pielęgniarka, twórczyni nowoczesnej szkoły pielęgniarstwa (ur. 12 V 1820)
(85) 13 VIII 1920 – Początek bitwy o Warszawę, znanej jako „Cud nad Wisłą”, zakończonej pod Radzyminem 16 VIII zwycięstwem wojsk polskich, dowodzonych przez Józefa Piłsudskiego nad Armią Czerwoną pod dowództwem Michaila Tuchaczewskiego
15 VIII – Święto Wojska Polskiego
(105) 15 VIII 1900 – Ur. Jan Brzechwa, poeta, satyryk, autor książek dla dzieci i młodzieży (zm. 2 VII 1966)
(70) 15 VIII 1935 – Zm. Stanisława Przybyszewska, pisarka, autorka dramatów o rewolucji francuskiej (ur. 1 X 1901)
(155) 18 VIII 1850 – Zm. Honore de Balzac, powieściopisarz francuski (ur. 20 V 1799)
(35) 19 VIII 1970 – Zm. Paweł Jasienica (właśc. nazw. Leon Lech Beynar), pisarz historyczny (ur. 10 XI 1909)
(30) 20 VIII 1975 – Zm. Maria Jarochowska, pisarka i publicystka (ur. 15 XII 1918)
(60) 22 VIII 1945 – Utworzenie Polskiego Stronnictwa Ludowego, na prezesa wybrano Wincentego Witosa, wiceprezesem został Stanisław Mikołajczyk
23 VIII – Święto Lotnictwa
(125) 23 VIII 1880 – Ur. Aleksander Grin (właśc. nazw. Gryniewski), pisarz rosyjski (zm. 8 VII 1932)
(100) 25 VIII 1905 – Ur. s. Faustyna Kowalska, mistyczka, jej mistyczne wizje zapoczątkowały kult Miłosierdzia Bożego, została beatyfikowana w 1993 r., następnie kanonizowana 30 IV 2000 r. (zm. 5 X 1938)
(60) 25 VIII 1945 – Założenie Społeczno-Obywatelskiej Ligi Kobiet (od 1948 – Liga Kobiet)
(125) 26 VIII 1880 – Ur. Guillaume Apollinaire (właśc. nazw. Wilhelm Apolinaris Kostrowicki), poeta francuski polskiego pochodzenia (zm. 9 XI 1918)
(235) 27 VIII 1770 – Ur. Georg Wilhelm Hegel, filozof niemiecki (zm. 14 XI 1831)
(95) 27 VIII 1910 – Ur. Matka Teresa z Kalkuty (właśc. nazw. Agnes G. Bojaxhiu), albańska misjonarka, założycielka Zgromadzenia Sióstr Misjonarek Miłości, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla w 1979 r. (zm. 5 IX 1997)
(40) 27 VIII 1965 – Zm. Charles de Corbusier, urbanista, malarz, rzeźbiarz francuski (ur. 6 X 1887)
(1575) 28 VIII 430 – Zm. św. Augustyn (Aurelius Augustinus), filozof i teolog (ur. 13 XI 354)
(240) 28 VIII 1765 – Ur. Tadeusz Czacki, historyk, działacz gospodarczy, oświatowy, zapoczątkował opracowanie dokładnej hydrograficznej mapy Polski i Litwy, współzałożyciel Towarzystwa Przyjaciół Nauk (zm. 8 II 1813)
Wrzesień
1 IX – Międzynarodowy Dzień Pokoju (w rocznicę wybuchu II wojny światowej)
(35) 1 IX 1970 – Zm. Francois Mauriac, pisarz francuski (ur. 11 X 1885)
(60) 2 IX 1945 – Kapitulacja Japonii, koniec II wojny światowej
(80) 2 IX 1925 – Ur. Bogusław Kogut, pisarz i poeta poznański (zm. 15 III 1987)
(40) 4 IX 1965 – Zm. Albert Schweitzer, lekarz, filozof, misjonarz i muzyk francuski (ur. 14 I 1875)
(90) 5 IX 1915 – Zm. Stanisław Witkiewicz, prozaik, krytyk artystyczny (ur. 8 V 1851)
(175) 8 IX 1830 – Ur. Frederic Mistral, francuski poeta, autor słownika współczesnego jęz. prowansalskiego, założyciel Muzeum Folkloru Prowansji w Arles, laureat literackiej nagrody Nobla w 1904 r. wspólnie z J. Echegarayem (zm. 25 III 1914)
(10) 9 IX 1995 – Zm. Jerzy Kurczewski, dyrygent, organizator i kierownik poznańskiego chóru chłopięcego „Polskie Slowiki” (ur. 1924)
(25) 10 IX 1980 – Utworzono Komitet Założycielski Niezależnego Zrzeszenia Studentów, zarejestrowane 17 II 1981
(75) 12 IX 1930 – Ur. Piotr Skrzynecki, założyciel krakowskiego kabaretu „Piwnica pod Baranami” (zm. 24 IV 1997)
(35) 12 IX 1970 – Zm. Jan Sztaudynger, poeta, satyryk, organizator i propagator teatrów lalkowych, autor satyr i fraszek (ur. 28 IV 1904)
(180) 16 IX 1825 – Zm. Franciszek Karpiński, poeta (ur. 4 X 1741)
(30) 20 IX 1975 – Zm. Perse Saint-John (właśc. nazw. Alexis Saint-Léger), poeta francuski, laureat nagrody Nobla w 1960 r. (ur. 31 V 1887)
21 IX – Światowy Dzień Choroby Alzheimera, obchodzony od 1994
(160) 21 IX 1845 – Zm. Klementyna z Tańskich Hoffmanowa, prozaik, pierwsza w Polsce autorka książek dla młodzieży (ur. 23 XI 1798)
(145) 21 IX 1860 – Zm. Arthur Schopenhauer, filozof niemiecki (ur. 22 II 1788)
(135) 23 IX 1870 – Zm. Prosper Mérimée, pisarz i dramaturg francuski (ur. 27 IX 1803)
(130) 25 IX 1875 – Inauguracja działalności Teatru Polskiego w Poznaniu
(85) 25 IX 1920 – Ur. Siergiej Bondarczuk, rosyjski aktor i reżyser filmowy (zm. 20 X 1994)
(35) 25 IX 1970 – Zm. Erich Maria Remarque (właśc. nazw. E. Paul Remark), powieściopisarz niemiecki (ur. 22 VI 1898)
(60) 26 IX 1945 – Zm. Bela Bartok, kompozytor węgierski (ur. 25 III 1881)
(15) 26 IX 1990 – Zm. Alberto Moravia (właśc. nazw. A. Pincherte), pisarz włoski (ur. 1907)
27 IX – Międzynarodowy Dzień Turystyki
(15) 27 IX 1990 – Przyjęcie Polski do Międzynarodowej Organizacji Kryminalnej „Interpol”
28 IX – Dzień polskiego państwa podziemnego
(110) 28 IX 1895 – Zm. Ludwik Pasteur, uczony francuski, bakteriolog i chemik (ur. 27 XII 1822)
(50) 29 IX 1955 – Zm. Lucyna Krzemieniecka, poetka, autorka książek dla dzieci (ur. 11 V 1907)
(305) 30 IX 1700 – Ur. Stanisław Konarski (właśc. nazw. Hieronim Franciszek Konarski), pedagog, publicysta (zm. 3 VIII 1773)
O WARTOŚCIOWANIU LITERATURY DLA MŁODEGO CZYTELNIKA RAZ JESZCZE
Niezależnie od rodzaju i sposobu przyswajania pamięć literatury z okresu dzieciństwa tworzy naszą pierwszą formację pamięci kulturowej – jak ów dym, pierwszy rysunek dziecka, który nie rozpłynął się w powietrzu, ale do którego wiek dojrzały dorysowuje komin, dom i resztę świata. Te słowa Jerzego Cieślikowskiego, często przywoływane przez badaczy literatury dziecięcej, stanowią dobry punkt wyjścia rozważań na temat wartościowania twórczości dla młodego odbiorcy. Uzmysławiają nam one przede wszystkim niebagatelną wagę lektury okresu dzieciństwa, lektury przesyconej emocjami, lektury naiwnej. Nie chcę absolutyzować tu roli literatury w życiu dziecka, jednak jeśli weźmiemy pod uwagę wiek młodego czytelnika i właściwy mu sposób odbioru, wydaje się, że literatura ta w o wiele większym stopniu wpływa na kształtowanie się osobowości człowieka niż literatura dorosła. Jednocześnie liczba książek, z którymi jesteśmy w stanie zapoznać się w tym okresie ma charakter ograniczony ze względów oczywistych: każdy z nas, czy chce tego czy nie, z dzieciństwa wyraста. Dlatego tak ogromne znaczenie ma to, z czym styka się dziecko w pierwszych latach życia. Tak pisze o tym angielski pisarz, Graham Greene:
Może tylko w dzieciństwie książki mają naprawdę głęboki wpływ na nasze życie. W późniejszych latach podziwiamy je, korzystamy z rozrywek, jakich nam dostarczają, na ich podstawie możemy modyfikować nasze poglądy, ale szukamy w nich raczej potwierdzenia tego, co już zapadło w nasze umysły. (Adamczykowa, 2001:25)
W artykule zajmuje mnie kwestia wartościowania literatury dziecięcej. Decyzję, by w tak krótkim tekście rozwinąć to zagadnienie, można uznać za co najmniej lekkomyślną, jeśli nie zgola szaloną. Prac bowiem poświęconych problematyce aksjologicznej w literaturze, w tym – w sztuce dla dziecka mamy tak wiele, że złożyłyby się one na całkiem sporą bibliotekę. Zarazem jest tak, że
zwłaszcza dziś, w dobie współistnienia różnych postaw i języków aksjologicznych, jakoś szczególnie „nastrojeni” jesteśmy na odbiór zagadnień związanych z wartościowaniem. Podkreślić chcę więc, że obce są mi ambicje zaprezentowania jakiegoś nowego ujęcia tej problematyki. Artykuł to raczej próba przybliżenia tego zagadnienia po raz kolejny, a także – zwrócenie uwagi na współczesne zjawiska literackie, które szczególnie interesujące są właśnie w perspektywie aksjologicznej.
Jak wskazuje Karin Lesnik-Oberstein\(^1\) w badaniach nad literaturą dziecięcą łączą się ściśle trzy elementy: literatura, dziecko i dorosły krytyk, a zależności pomiędzy nimi są złożone. Ujawnia się to także w sferze wartościowania. Jak truizm wprawdzie brzmi stwierdzenie, ale warto je przypomnieć, że stały składnik definicji literatury dziecięcej to jej odbiorca, czyli dzieci (młodzież), dla których jest ona przeznaczona. Idzie za tym przekonanie, że literatura powinna być dobra dla dziecka, tzn. powinna być odpowiedzią na jego potrzeby, pragnienia, powinna współbrzmieć z jego oględem świata. Nielatwo jednak dotrzeć bezpośrednio do tego, dlaczego coś mu się podoba, jakie rzeczywiście są jego potrzeby. Tutaj wkracza dorosły krytyk czy pośrednik ze swoim wartościowaniem, czyli ze swoimi wyobrażeniami o tym, czym jest dzieciństwo, kim jest dziecko, co jest dla niego najlepsze. Innymi słowy, zajmowanie się literaturą dla młodego odbiorcy wymaga, jak określił to swego czasu Edward Balcerzan, przyjęcia „cudzej perspektywy”. I na tym polega trudność.
Gdy mowa o tradycji myślenia o dziecku, to wypadłoby rozpocząć od tego, że wyobrażenia dorosłych o dzieciństwie oscylują gdzieś pomiędzy przekonaniem o istnieniu dziecka „uniwersalnego” a przekonaniem o dziecku „historycznym”. Pierwsze stanowisko odsyła do prac psychologicznych, w których akcentuje się swoistość okresu dzieciństwa i dorastania. Drugie występuje w pracach antropologicznych czy historycznych, których autorzy przekonują nas, że dziecko nie zawsze było dzieckiem – stało się nim (Van Den Berg, 1988: 232). Do klasycznych już z tego zakresu należy studium historyka Philippe’a Ariès\(^2\), według którego odkrycie dzieciństwa miało nastąpić w kulturze europejskiej dopiero w wieku XVIII. Nawet jeśli trudno przyjąć to stwierdzenie w całej rozciągłości, wypada zgodzić się, że dzieciństwo – mimo swojej odrębności – jest, przynajmniej do pewnego stopnia, kategorią kulturową, tj. że ma także charakter historyczny i w związku z tym, w mniejszym lub większym stopniu, odzwierciedla ono stan świadomości społecznej. Dotyczy to także książki dziecięcej, która nie istnieje w próżni kulturowej. Funkcjonuje w dynamicznie
---
\(^1\) Zob. K. Lesnik-Oberstein, 2003: 15-29.
\(^2\) Zob. Ph. Ariès, 1995.
zmieniającej się rzeczywistości, która wpływa na kształt literatury dziecięcej i jej ocenę.
Badaczką, która prezentuje podobny, czyli historyczny styl myślenia o dzieciństwie i bezpośrednio odnosi go do literatury jest Angielka Jacqueline Rose\(^3\), autorka *The Case of Peter Pan or the Impossibility of Children’s Literature* (1984). Stawia ona pytanie o możliwość pisania literatury dziecięcej, skoro czytelnikami tej literatury są w pierwszym rzędzie dorosli, do których należy decyzja przyjęcia lub odrzucenia tekstu. To oni w układzie hierarchicznym od twórcy do kolportera wysuwać się mają na plan pierwszy, a dziecko jako adresat schodzi wówczas na plan drugi. Dorosli wkładają w literaturę dziecięcą – jej zdaniem – swoje wyobrażenia o dzieciństwie, w związku z tym literatura dziecięca może stać się obrazem marzeń dorosłych o dzieciństwie i jego powtórnym stwarzaniem. Tą drogą idzie także Izraelka Zohar Shavit, która zaproponowała traktowanie literatury dziecięcej jako twórczości ambiwalentnej. Zauważa ona, że tekst dziecięcy/młodzieżowy mieści się zarówno w systemie literatury dziecięcej, jak i w systemie literatury dla dorosłych. Bowiem dziecko jest wprawdzie potencjalnym odbiorcą, ale „ukrytym” jest dorosły, który rozumie wieloplaszczyznowość tekstu i potrafi wartościować\(^4\).
**Aksjologia dziecięca – dorosła**
Jeżeli chodzi o dziecięce wartościowanie literatury, to nielatwo je opisać\(^5\). Musimy bowiem dotrzeć do dziecięcego pojmowania świata i przeżywania, a bezpośrednie informacje, które jesteśmy w stanie uzyskać od dziecka mają charakter dość ograniczony. Dziecięce odpowiedzi na pytania, dlaczego książka się podoba lub nie, często są lakoniczne lub ogólne. Zawsze jednak są one interpretowane następnie przez dorosłego krytyka, badacza czy pośrednika. Na dodatek w przypadku dzieci młodszych, gdy usilujemy uchwycić ich system wartości, zdani jesteśmy zaledwie na tropy, którymi możemy podążyć, by odtworzyć kryjący się za nimi świat wewnętrzny, do którego – jako dorosli – nie mamy już dostępu. Tropy te to wypowiedzi słowne dziecka, jego rysunki, zabawy czy ujawniane sny i marzenia. Przypomnieć trzeba bowiem, że im dziecko młodsze, tym jego świat bardziej osobny, a także – bardziej osobna literatura
---
\(^3\) W omówieniu korzystam z wydruku referatu: K. Rättya i D. Michulka, *Jak uczyć literatury dziecięcej i młodzieżowej? Nowe aspekty badań w Polsce i za granicą*. Autorki dokonują w nim przeglądu zmian i trendów, które zauważalne są w badaniach literatury dziecięcej w ciągu ostatnich 25 lat
\(^4\) Por. na naszym gruncie językowym choćby *Obszary spotkan dzieciaka i dorosłego w szlucie* (Tyszkowa, Żurakowski, 1989).
\(^5\) O odbiorze literatury przez dziecko, w tym o dziecięcym wartościowaniu piszą m.in. A. Baluch (Baluch, 1993; 1994; 1968) i J. Papuzińska (Papuzińska, 1981)
dla niego tworzona. Nie można nie wspomnieć w tym miejscu nazwiska Jerzego Cieślikowskiego, twórcy koncepcji literatury dziecięcej jako „literatury osobnej”, autora takich prac, jak *Wielka zabawa*. W jego ujęciu dziecko to przede wszystkim „homo ludens”, a wszystko, co dorosli stworzyli najlepszego dla dziecka służy w pierwszym rzędzie zabawie.
Jakie są zatem dziecięce kryteria wartościowania? Jak zwracało uwagę wielu badaczy, m.in. J. Papuzińska\(^6\), dla wczesnego etapu obcowania dziecka z literaturą charakterystyczne jest swoiste wartościowanie podporządkowane przede wszystkim potrzebom emocjonalnym. Potrzeby te w zależności od wieku stają się coraz bardziej złożone. Na początku dla dziecka ładne będzie to, co wesołe i dobre, a brzydkie – to, co straszne i smutne. Potem u dziecka pojawia się potrzeba przeżywania napięć, emocji czy lęku w określonych, bezpiecznych granicach. Dziecięce wartościowanie wyróżnia także oderwanie literatury od kontekstu historycznego, w świecie dziecka na jednej płaszczyźnie funkcjonować mogą: Kubuś Puchatek, Bilbo Baggins czy Harry Potter. Obce jest mu więc kryterium oryginalności dzieła.
Badaczką, która w znaczący sposób pogłębia nasze rozumienie osobności dziecięcego świata i literatury jest Alicja Baluch. Jak pisze ona:
*Wartości w świecie dziecka nie są rozpoznane do końca. Jednak dorosli wiedzą, czują to intuicyjnie, że dziecięcy system wartości jest „osobny”, jak literatura dla najmłodszych, tylko że nie potrafią go „wyłapać” i wyraźnie zdefiniować. Najbardziej powołani do tego zadania są psychologowie i etnolodzy umiejscowujący w kolejnych fazach rozwoju dziecka dostrzec dynamiczne, zmienne etapy emocji, wyobraźni i mentalności, które decydują o tym, co nazywamy sumieniem czyli wewnętrznym głosem, regulującym poczucie wartości.* (Baluch, 1998: 65)
Podkreśla ona, że świat wartości dziecka jest bardziej intuicyjny niż rozmowy. W świecie tym ogromną rolę odgrywają marzenie i fantazjowanie. Za Piagetem przywoluje bardzo użyteczne dla badacza literatury dziecięcej, zwłaszcza literatury dla najmłodszych, kategorie asymilacji i akomodacji. Pierwsza z nich oznacza, że dziecko najpierw dopasowuje świat do swojego sposobu myślenia, druga – że w miarę dorastania dopasowuje swój sposób myślenia do rzeczywistości zewnętrznej. Zgodnie z tym rozumowaniem wyczuwana przez dorosłych inność dziecięcego systemu wartości zasadza się na ujmowaniu świata przez dziecko według gotowych schematów myślowych, opar-
---
\(^6\) Por. Papuzińska, 1981, 28-30.
nych na jego reakcjach emocjonalnych, uczuciowych i mentalnych. W literaturze przekładają się one na „osobny” świat, którym rządzą:
reguły animizacji i antropomorfizacji (czapki mają nóżki i wspinają się po schodach, kolorowe papierki mrugają świetlistymi oczkami), występują porównania i metafory (literki jak myszki, literki opowiadają bajki), wyraźne są ciągi dziecięcych skojarzeń o charakterze poetyckich konotacji (mama da nam kaszki na mleku, łyżkę tranu, pieczone jabłuszka, nadziewane pesteczki, koralowe łódki, dziurawe wisiorki...), pojawiają się też znane dziecku frazeologizmy (trzy po trzy, urwać się z choinki), a także cytaty z literatury (cztery mile za piec... itd.).(Baluch, 1998: 71)
Na pytanie, jaka to jest wartościowa literatura dla młodego czytelnika z perspektywy dorosłego krytyka, można by najprościej odpowiedzieć, że taka, która rozwija młodego odbiorcę, która poszerza jego horyzonty. Odpowiadają temu tradycyjnie wskazywane wartości literatury dla młodego odbiorcy: początkowy od wartości estetycznych, skoro mamy do czynienia z literaturą, a kończywszy na szeroko rozumianych wartościach dydaktycznych, które w tej dziedzinie twórczości szczególnie są akcentowane, a składają się nań i wartości wychowawcze, i poznawcze, i informacyjne. Warto dodać także wartości terapeutyczne. Dobra literatura dla młodego czytelnika byłaby więc to taka literatura, która wprowadza go w świat sztuki, a jednocześnie stymuluje jego rozwój językowy, poznawczy, osobowościowy czy społeczny. Opowiadają temu hasła „wychowania do sztuki” oraz „wychowania przez sztukę”. Jak zwykle jednak istota tkwi w szczegółach. Dla przykładu: jeżeli wartości poznawcze realizują się poprzez propozycję pewnej wizji świata, pewnego sposobu jego uporządkowania, to wizje świata, którym hołdujemy mogą być bardzo różne. Dla jednych bez wątpienia istnieją wartości uniwersalne, dla innych – wartości zawsze są czyjeś. W społeczeństwie współczesnym mamy do czynienia z różnymi postawami. Dlatego niektórych dorosłych niepokoi literatura o charakterze „wywrotowym”, w której mamy do czynienia ze zjawiskiem podważania autorytetu dorosłych\(^7\). Z kolei osoby o poglądach bardziej liberalnych będą akcentowały stronę ludyczną i terapeutyczną tego typu twórczości. Są tacy, którzy występować będą w obronie wartości rodziny i tacy, którzy tropić będą obecne w literaturze dla młodego odbiorcy stereotypy płciowe, rasowe czy narodowe. Wreszcie dla niektórych dorosłych najważniejsze jest wychowanie ludzi zdolnych do krytycznego myślenia. Tym podobać będzie się poruszanie drażliwej, kontrowersyjnej problematyki, spieranie się o wartości. Podsumowując, daje się wy-
---
\(^7\) O kontrowersjach we współczesnej literaturze dziecięcej pisałam już wcześniej (Osięglowska, 2004).
różnicę grupa wartości, których oczekują dorośli od literatury dziecięcej w imię dobra dziecka, ale przekonania co do tego, czym owo dobro jest mogą być bardzo różne.
Rozbieżności i zbieżności
W kontekście wartościowania warto wspomnieć o tych zjawiskach współczesnej literatury dziecięcej, które wywołują mieszaną reakcję u dorosłych przy jednoczesnym aplauzie młodego odbiorcy. Wampiry, wampirki, trollle, smoki, czarownice – to postaci gęsto zaludniające współczesną fantastykę dziecięcą i młodzieżową. W nowej literaturze dla młodego czytelnika zauważamy też sporo elementu grozy, makabry, chciałoby się powiedzieć – jakąś fascynację ciemną stroną mocy. Na kartach literatury dziecięcej coraz częściej spotkać można również sadystycznych, złośliwych czy po prostu nie najmądrejszych dorosłych. Autorzy nie wahają się też przed wprowadzeniem elementów fizjologicznych. Dobrym przykładem tego typu twórczości są teksty Roalda Dahla z budzącym obrzydzeniem opisem Państwa Głuptaków, z portretem sadystycznej dyrektorki szkoły o znaczącym imieniu Pałka czy traktatem o puszczańiu prukuszków. W powieści BFO możemy przeczytać:
– A, prukuszki! – rozpogodził się BFO. – My, olbrzymy, puszczaśmy prukuszki przez cały czas! Prukuszka to wysłówka szczęścia. Prawdziwa muzyka dla naszych uszów. Nie chcesz mi chyba powiedzieć, że ludzinki mają coś przeciw prukuszkom?
– Uważa się to za bardzo niegrzeczne, jeśli zdarzy się w towarzystwie.
– Ale od czasu do czasu przecież sobie prukuszkujecie?
– Każdy prukuszkuje, jeśli tak chcesz to nazwać – powiedziała Sophie. – Królowie i królowe puszczają prukuszki. Puszczają prezydenci. Puszczają wielkie gwiazdy filmowe. Puszczają małe dzieci. Ale w moich stronach niegrzecznie jest o tym rozmawiać.
– Nie do wiary! – zawołał BFO. – Jeśli wszyscy prukuszkują, to dlaczego nie wolno o tym mówić? (Dahl, 2003: 65-66)
Przywołajmy też łagodniejsze przykłady: wątrobianie, flaczkowe czy goblinowe cukierki, na które natykają się dziecięce postaci cyklu przygód o Harrym Potterze czy pojedynek młodych bohaterów z trolliem, pojedynek, podczas którego róździka znajdzie się w jednej z dziurek w nosie trolla. Wszystko to budzi u dorosłych niepokój, zażenowanie, wstręt czy obrzydzenie. Zjawiska takie zrozumiałe są jednak w kontekście folkloru dziecięcego\(^8\), czyli tej części folkloru, która obejmuje teksty krążące w środowisku dziecięcym i w związku z tym wyrażające ich rzeczywiste pragnienia, potrzeby czy poczucie humoru. Folklor dziecięcy to m.in. grupa opowieści z dreszczykiem zaspokajająca dziecięcą potrzebę przeżywania grozy, lęku, napięcia. W jego skład wchodzą również różnego rodzaju rytuały profanacji. Jej przedmiotem mogą być zarówno pożywienie, śmierć, choroba, jak i starość czy autorytet\(^9\). Nietrudno zauważyć, że współczesna literatura czerpie inspiracje z tych obszarów dziecięcego folkloru, które dotąd właściwie nie miały wstępu do oficjalnej literatury dla dzieci jako nieodpowiednie, brzydkie czy nieprzyzwoite.
Kolejnym zjawiskiem, wartym uwagi ze względu na aksjologię, są teksty dla młodego odbiorcy, które – z jakichś względów – stanowią atrakcyjną lekturę zarówno dla dzieci, jak i dorosłych. Często zaliczane są do tzw. bestsellerów. Pojawia się w tym momencie pytanie: na czym polega ich wartość dla dorosłego odbiorcy? Do takich pozycji, które zyskały popularność wśród różnych grup czytelniczych, także w Polsce, należy choćby „wywrotowa” Seria niefortunných zdarzeń Lemony’ego Snicketa, książka oferująca zabawę na różnych poziomach tekstu, książka, o której pisałam już wcześniej. Warto tylko dodać, że dopełnieniem cyklu jest Nieautoryzowana autobiografia Snicketa, będąca zlepkiem różnych form. W narrację wplecone zostają elementy protokołu, recenzji teatralnych, listy czy fotoreportaże. Całość zyskuje też ciekawą oprawę graficzną: sporo w niej stylizowanych zdjęć czy nanoszonych przez Snicketa ręcznych poprawek, podważających prawdziwość jego nieautoryzowanej biografii. Wszystkie te techniki nasuwają dorosłemu odbiorcy skojarzenia ze sztuką postmodernistyczną i właściwymi dla niej strategiami, takimi jak: intertekstualność czy metafikacja. I chyba przede wszystkim na tym polega atrakcyjność tego typu pozycji z punktu widzenia dorosłego czytelnika. Autor pisząc dla dzieci, cały czas jakby puszcza oko do dorosłego czytelnika, którego bawić może rozszerzowywanie aluzji czy igranie konwencjami, z którymi mamy tu do czynienia.
Nie sposób pominać także serii przygód Harry’ego Pottera J. K. Rowling. Tutaj z kolei – w przeciwieństwie do książek Snicketa – wszystko toczy się zgodnie z naszymi oczekiwaniami, a nie im na przekór. Można powiedzieć, że Rowling w miejsce wywrotowości, eksperymentu literackiego proponuje swojemu czytelnikowi wyprawę do baśniowej krainy, z której wprawdzie nie daje się usunąć na stałe elementu zła, ale losy bohatera toczą się w zgodzie z ludzkimi pragnieniami. Koresponduje z tym tradycyjny sposób opowiadania. Lektura jej
---
\(^8\) Twórczość Dahl’a w kontekście folkloru dziecięcego rozpatruje M. Zając (Zając, 2002: 139-140)
\(^9\) Zob. Papuzińska, 1981, 115-121.
książek przez dorosłych to raczej poszukiwanie odpoczynku, tęsknota za pocieszeniem.
Na ostatnią grupę składają się utwory dziecięce lub młodzieżowe, które mogą pociągać dorosłego odbiorcę z jeszcze innego powodu niż dotychczas prezentowane. Tym razem dziecięcość nie tyle służy zabawie, pocieszeniu czy ucieczce, w dobrym tego słowa znaczeniu, ile pozwala dorosłemu na jaśniejsze spojrzenie na świat, bardziej czyste, naiwne, bezpośrednie. Wystarczy przywołać utwory Josteina Gaardera, norweskiego filozofa. W jego tekstach odnajdujemy pochwałę dziwienia się światu (Świat Zofii): Gaarder przekonuje, że najważniejsze są najprostsze pytania i umiejętność postrzegania życia jako wielkiej zagadki. Odnajdujemy także odwagę poszukiwania siebie, odwagę bycia dżokerem wśród talii kart (Przepowiednia Dżokera). Jak komentował bowiem sam autor: we wszystkich nas mieszka dżoker – zostaje trochę dziecka. Tam w naszych zakamarkach siedzą i elfy, i trolle.
BIBLIOGRAFIA
1. ARCHETYPY literatury dziecięcej / Alicja Baluch. – Wrocław : Wydaw. Waclaw Bagiński i Synowie, 1993. – 112 s.
2. BFO / Roald Dahl; przekł. Jerzy Łoziński. – Poznań : Zysk i S-ka, 2003. – 205 s.
3. CZYTA, nie czyta... : (o dziecku literackim) / Alicja Baluch. -- Kraków : Wydawnictwo Edukacyjne, 1998. – 122 s.
4. DZIECKO i świat przedstawiony czyli Tajemnice dziecięcej lektury / Alicja Baluch. – Wyd. 2 poszerz. – Wrocław : Wydaw. Waclaw Bagiński i Synowie, 1994. – 138 s.
5. [DZIECKO stało się dzieckiem] / J. H. Van Den Berg; przekł. M. Ochab // W: Dzieci / Maria Janion, Stefan Chwin, T. 2. – Gdańsk : Wydaw. Mor-skie, 1988. – S. 226-254. – (Transgresje; 5)
6. ESSENTIALS: What is Children’s Literature? What is Childhood?/ K. Lesnik-Oberstein // W: Understanding Children’s Literature / (ed.) P. Hunt – London and New York : Routledge, 2003. – S. 15-29.
7. HISTORIA dzieciństwa : dziecko i rodzina w dawnych czasach / Philippe Ariès; przekł. [z fr.] Martyna Ochab. – Gdańsk : „Marabut”, 1995. – 238 s.
8. **INICJACJE** literackie : problemy pierwszych kontaktów dziecka z książką / Joanna Papuzińska. – Wyd. 2. – Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1981. – 216 s.
9. **KONSPIRUJĄC** z dziećmi przeciw dorosłym – Roald Dahl i jego twórczość / M. Zając // W: Kultura literacka dzieci i młodzieży u progu XXI stulecia : praca zbiorowa / pod red. Joanny Papuzińskiej i Grzegorza Leszczyńskiego; [aut. oprac. Alicja Baluch i in.]; Centrum Edukacji Bibliotekarskiej, Informacyjnej i Dokumentacyjnej. Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytetu Warszawskiego. – Warszawa : CEBID, 2002. – S. 135-148.
10. **LITERATURA** dla dzieci : funkcje, kategorie, gatunki / Zofia Adamczykowa; Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie. – Warszawa : Wydawnictwo WSP TWP, 2001. – 183 s.
11. **LITERATURA** i książka dziecięca : słowo, obiegi, konteksty / Grzegorz Leszczyński. – Warszawa : CEBID, 2003. – S. 19-30: O krytyce książki dziecięcej
12. **O LITERATURZE** dla dzieci i młodzieży / Kazimierz Cysewski. – Olsztyn : Wydaw. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2001. – 148 s.
13. **OBSZARY** spotkań dziecka i dorosłego w sztuce : praca zbiorowa / pod red. Marii Tyszkowej i Bogusława Żurakowskiego; [Ogólnopolski Ośrodek Sztuki dla Dzieci i Młodzieży w Poznaniu, Komitet Organizacyjny Biennale Sztuki dla Dziecka]. – Warszawa; Poznań : Państw. Wydaw. Naukowe, 1989. – 383 s. – (Sztuka i Dziecko)
14. **POZA** murami Małego Świątka Dziecięcego, czyli o kontrowersjach w literaturze dla dzieci / Dorota Osięglowska // Polonistyka. – 2004, nr 2. s. 18-23
15. **WARTOŚCI** literatury dla dzieci i młodzieży : wybrane problemy : praca zbiorowa / pod red. Joanny Papuzińskiej i Bogusława Żurakowskiego; Ogólnopolski Ośrodek Sztuki dla Dzieci i Młodzieży w Poznaniu, Komitet Organizacyjny Biennale Sztuki dla Dziecka. – Warszawa; Poznań : Państw. Wydaw. Naukowe, 1985. – 311 s. – (Sztuka i Dziecko)
16. **WARTOŚCI** w świecie dziecka i sztuki dla dziecka / pod red. Marii Tyszkowej i Bogusława Żurakowskiego. – Warszawa; Poznań : Państw. Wydaw. Naukowe, 1984. – 279 s. – (Sztuka i Dziecko)
17. **WIELKA** zabawa : folklor dziecięcy, wyobraźnia dziecka, wiersze dla dzieci / Jerzy Cieślakowski. – [Wyd. 2]. – Wrocław : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1985. – 422 s.
18. **Z PERSPEKTYWY** wartości : o prozie dla dzieci i młodzieży / Maria Kwiatkowska-Ratajczak. – Poznań : Wydawnictwo Nakom, 1994. – 145 s.
Latem 1980 roku narastało w Polsce niezadowolenie społeczne. Podwyżka cen na niektóre artykuły mięsne dokonana w takich warunkach spowodowała wybuch społecznego protestu. Strajki objęły zakłady pracy w Warszawie, Ursusie, Sanoku, Tarnowie, Tczewie, Rzeszowie, Poznaniu, Grudziądzu i Świdniku. W Lublinie strajkowały wszystkie zakłady a przywódcami tych wystąpień byli ludzie związani z opozycją. W lipcu protesty objęły 80 tys. osób w 177 zakładach.
Szczególne znaczenie miał strajk w Stoczni im. Włodzimierza Lenina w Gdańsku (14 VIII 1980), gdzie obok żądań płacowych wysunięto postulat przywrócenia do pracy Lecha Wałęsy i Anny Walentynowicz oraz budowy pomnika ku czci ofiar grudnia 1970 roku. Protest o charakterze lokalnym rozszerzył się stopniowo na zakłady Trójmiasta, Elbląga i Szczecina. Do stoczni dotarli emisariusze z Komitetu Obrony Robotników oraz doradcy ze środowisk opozycyjnych, powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (MKS), który wysunął 21 postulatów, m.in. utworzenia wolnych niezależnych związków zawodowych.
Wobec takiego rozwoju sytuacji władze powołały Antykryzysowy Zespół Partyjno-Rządowy ze Stanisławem Kanią na czele. Do kraju powrócił z urlopu na Krymie Edward Gierek, I sekretarz KC PZPR. Dokonano zmian w składzie władz. Strajki solidarnościowe w całym kraju spowodowały podjęcie rozmów przez stronę rządową. Na Wybrzeże zostali delegowani Mieczysław Jagielski (do Trójmiasta) i Kazimierz Barcikowski (do Szczecina). Do protestów dołączyli także górnicy. Strajk w Jastrzębiu rozszerzył się na cały Śląsk, tam również powstał MKS. Ostatecznie po żmudnych, wielodniowych negocjacjach podpisano porozumienia w Szczecinie (30 sierpnia), Gdańsku (31 sierpnia), Jastrzębiu (3 września). Najważniejsze było porozumienie gdańskie, w którym rząd wyraził jednoznacznie zgodę na powołanie „nowych samorządowych związków zawodowych”. Porozumienie zostało zaakceptowane przez władze partyjno-rządowe a wydarzenia sierpniowe zapoczątkowały lawinę zmian w PRL. Z funkcji I sekretarza usunięto Edwarda Gierka, nowym szefem partii został Stanisław Kania. W Gdańsku 17 września podczas spotkania przedstawicieli komitetów strajkowych i lokalnych organizacji „Solidarności” z całej Polski, zapadła decyzja o utworzeniu Niezależnego Samorządnego
Związku Zawodowego „Solidarność” i powołaniu Komisji Porozumiewawczej z Lechem Wałęsą na czele. NSZZ „Solidarność” został oficjalnie zarejestrowany 10 listopada na mocy postanowienia Sądu Najwyższego.
Powstały w Polsce ruch społeczny „Solidarność”, który przyjął formę związku zawodowego, stanowił zagrożenie dla całego bloku radzieckiego. Władze polskie były wielokrotnie naciskane na eliminację związku, istniała realna groźba interwencji zbrojnej (szczególnie w grudniu 1980 roku).
W kraju narastała determinacja w obronie wolności i sprawiedliwości. W maju 1981 roku zarejestrowano NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”. Wcześniej w ramach porozumień rzeszowsko-ustrzyckich strona rządowa zagwarantowała nienaruszalność indywidualnej własności ziemi. NSZZ „Solidarność” miał około 10 milionów członków. We wrześniu i październiku 1981 roku odbył się I Krajowy Zjazd „Solidarności”. Na przewodniczącego związku wybrano Lecha Wałęsę. Zjazd przyjął program Samorządna Rzeczpospolita, uchwalił „Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej”.
W grupie przywódców PZPR, od lata 1980 roku, ścierały się różne stanowiska w sprawie rozwiązania protestów społecznych. Część działaczy chciała zdławienia ich od razu, inni woleli drogę dialogu i porozumienia. Skupienie przez gen. Wojciecha Jaruzelskiego trzech stanowisk: premiera, I sekretarza PZPR (na miejsce Stanisława Kani) i ministra obrony narodowej stanowiło przygotowanie do radykalnych rozstrzygnięć. W nocy 12/13 grudnia ogłoszony został stan wojenny, zawieszono działalność większości organizacji, aresztowano bądź internowano działaczy „Solidarności” a sam związek później zdelegalizowano. Położyło to kres tzw. pierwszej „Solidarności”.
Wyłom w radzieckim systemie dokonany przez polski ruch społeczny, przyniósł niespodziewane owoce. Stał się początkiem zmian w bloku wschodnim, zarzewiem „wiosny ludów” z przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Zapewne długo trwać będą dyskusje jaki wpływ na wydarzenia sierpniowe miał wybór Karola Wojtyły na papieża, Jana Pawła II i jego pielgrzymka do Polski w czerwcu 1979 roku.
Dla przypomnienia wydarzeń z przełomu lat 1980/1981 prezentujemy zestawienie zawierające wybór pozycji zwartych (od 1980 roku) i artykułów (od 1996 roku). Całość materiału została podzielona na kilka części. Pierwsza z nich „Droga do wolności” gromadzi opracowania ogólne oraz prace o wydarzeniach w Polsce od lata 1980 roku do stanu wojennego. Kolejne części zawierają biografie, wywiady, wspomnienia, opracowania o opozycji demokratycznej przełomu lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, pozycje o stanowisku Kościoła wobec wydarzeń i „Solidarności” oraz publikacje o działaniach Służby Bezpieczeństwa.
I. Opracowania ogólne
a. Pozycje zwarte
1. CZASY „Solidarności” : francuscy związkowcy i NSZZ „Solidarność” 1980-1990 / Andrzej Chwalba. – Kraków : „Księgarnia Akademicka”, 1997. – 267 s. : il. – (Wydawnictwa „Księgarni Akademickiej”; nr 40)
2. CZEGO chcieli, o czym myśleli? : analiza postulatów robotników Wybrzeża z 1970 i 1980 / Ireneusz Krzemiński. – Warszawa : Uniwersytet Warszawski. Instytut Socjologii, 1987. – 89 s.
3. CZTERNAŚCIE łódzkich miesięcy : studia socjologiczne sierpień 1980-wrzesień 1981 / Stefania Dzięcielska-Machnikowska, Grzegorz Matuszak. – Łódź : Wydaw. Łódzkie, 1984. – 203 s.
4. DEKADA zmian : 1980-1989 / Wiesław Wiatrak. – Częstochowa : [Urząd Statystyczny w Katowicach], 2004. – 208 s.
5. [DWADZIEŚCIA] 20 lat Niezależnego Związku Zawodowego „Solidarność” w Politechnice Warszawskiej 1980-2000 / [zespół red. Danuta Lisowska i in.]; Organizacja Zakładowa NSZZ „Solidarność” w Politechnice Warszawskiej. – Warszawa : Oficyna Wydawnicza PW, 2000. – 131 s. : il.
6. DWADZIEŚCIA lat Solidarności : kalendarium rzeszowskie / Jerzy Klus, Andrzej Lignarski, Janusz Szkutnik; Zarząd Regionu NSZZ „Solidarność” w Rzeszowie. – Rzeszów : ZR NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] „Solidarność” : „Akces”, 2000. – 303 s., [40] s. tabl. : il.
7. DZIWNA wojna / Janusz Karpiński. – Paryż : instytut Literacki Warszawa : „PoMost”, 1990 [i. in.] 1991. – 153 s. – (Biblioteka „Kultury”; t. 466)
8. EWOLUCJA życia politycznego Polski po stanie wojennym / pod red. Andrzeja Antoszewskiego i Jerzego Sommera; Uniwersytet Wrocławski. Wydział Nauk Społecznych. – Wrocław : UW, 1990. – 366 s.
9. GRUDZIEŃ 1970 r. genezą Sierpnia 1980 r. / pod red. Kazimierza Kozłowskiego; Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział w Szczecinie [i in.]. – Szczecin : „Dokument”, 2000. – 147 s. : il. – (Regiony w Dziejach Polski; Pomorze Zachodnie; z. 8)
10. JAK TO zrobiliście? : powstanie Solidarności w Polsce / Lawrence Goodwyn. – Gdańsk : Krajowa Agencja Wydawnicza, 1992. – 625 s.
11. KALENDARIUM Solidarności : 1980-1989 / Marek Pernal, Jan Skórzyński. – Warszawa : „Omnipress” : „Versus”, 1990. – 134 s. : fot.
12. KALENDARIUM NSZZ „Solidarność” Region Białystok 1980-1999 / Marek Kietliński; Zarząd Regiony NSZZ „Solidarność”, Klub Więzionych Internowanych Represjonowanych, Instytut Historii Uniwersytetu w Białymstoku. – Białystok : [IH], 2000. – 330 s., [29] s. tabl. : il.
13. KRONIKA Solidarności : 20 lat dzień za dniem... / Leszek Biernacki. – Sopot : „Pracownia Impuls”, 2000. – 352 s. : il., mapy
14. KRYTYKA solidarnościowego rozumu ; studium z socjologii myślenia potocznego / Sergiusz Kowalski. – Warszawa : „PEN”, 1990. – 162 s.
15. LEKCJA sierpnia : dziedzictwo „Solidarności” po dwudziestu latach : praca zbiorowa / pod red. Dariusza Gawina. – Warszawa : Wydaw. IFiS PAN – Instytutu Filozofii i Socjologii PAN [Polskiej Akademii Nauk], 2002. – 206 s.
16. NARODZINY i działalność Solidarności Oświaty i Wychowania 1980-1989 / Teresa Bochwic. – Warszawa : „Tysol”, 2000. – 373 s. : il. – ([Z Dziejów Solidarności Oświaty i Wychowania]; 1)
17. NIE o takie Polskę walczyliśmy Panie Wałęsa / Kazimierz Abramski. – Gdańsk : Powszechna Partia Słowian i Narodów Sprzymierzonych, 1993. – 133 s.
18. NISZCZĄCY dualizm : polityka NSZZ „Solidarność” w latach 1980-1982 / Lech Mażewski. – Toruń : Wydaw. Adam Marszałek, 2004. – 229 s.
19. NSZZ „Solidarność” w latach 1980-2000 : materiały z konferencji, która odbyła się w Opolu 22 listopada 2000 r. / pod red. nauk. Mariana M. Drozdowskiego. – Opole : Zarząd Regionu Śląska Opolskiego NSZZ „Solidarność”, 2003. – 142 s.
20. OBYWATELSKIE inicjatywy ustawodawcze Solidarności 1980-1990 : materiały i projekty ustaw Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych „S” i Społecznej Rady Legislacyjnej / zebrali i przygot. do wyd. Kazimierz Barczyk, Stanisław Grodziski, Stefan Grzybowski. – Warszawa : Wydaw. Sejmowe, 2001. – 602 s.
21. OD SOLIDARNOŚCI do Komitetu Obywatelskiego : lata 1980-1990 na Ziemi Kępińskiej / red. Włodzimierz Mazurkiewicz. – Kępno : Wydaw. Tygodnika Kępińskiego „Pismak”, 2001. – 94 s. : faks., fot.
22. OD „SOLIDARNOŚCI” do wolności : (mała historia dziejowych wydarzeń) 1980-2000 / Roman Peska. – Pabianice : „Pamięć”, 2000. – 290 s. : il.
23. ONI tworzyli Solidarność / Zbigniew Trybek. – Gdańsk : Wydaw. Zbigniew Trybek – Andrzej Chmielecki, 2000. – 173 s. : il.
24. PĘKNIĘTY dzban : wybór dokumentów Związku „Solidarność” 1988-1990 / [wyboru dokonał Marek Zagajewski]; Uniwersytet Szczeciński. Katedra Filozofii. – Szczecin : US, 1991. – 354 s.
25. PO KOMUNIZMIE : o mitach w Polsce współczesnej / Marcin Frybes, Patrick Michel. – [Warszawa] : Wydaw. Krupski i S-ka, [1999]. – 203 s.
26. POLACY '81: postrzeganie kryzysu i konfliktu: praca zbiorowa / pod red. Władysława Adamskiego. – Warszawa: Wydaw. IFiS PAN – Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, 1996. – 273 s.
27. POLACY '80: wizje rzeczywistości dnia (nie)codziennego / Mirosława Marody oraz Jan Kolbowski [i in.]. – Warszawa: Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, 2004. – 435 s. – (Socjologia Niezapomniana; t. 2)
28. POLSKA rewolucja: „Solidarność” 1980-1982 / Timothy Garton Ash. – Wyd. 2. – Warszawa: „Kraj”, 1989. – 193 s.
29. PORTOWCÓW gdańskich drogi do wolności: praca zbiorowa / [pod red. Jana Jakubowskiego; aut. Jan Jakubowski i in.]. – Gdańsk: Międzyzakładowa Komisja Koordynacyjna NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] „Solidarność” Portu Gdańskiego, 2000. – 441 s., [60] s. tabl.: il.
30. POSTULATY 1970-71 i 1980: materiały źródłowe do dziejów wystąpień pracowniczych w latach 1970-1971 i 1980 (Gdańsk i Szczecin) / zebrane i oprac. przez Beatę Chmiel i Elżbietę Kaczyńską. – Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza „Nowa”: Stowarzyszenie „Archiwum Solidarności”, 1998. – 275 s. – (Archiwum „Solidarności”. Dokumenty)
31. PRZEŁOM: Polska 1976-1991 / Marek Gędek. – Lublin: „Norbertinum”, 2002. – 342 s.: mapy
32. REGLAMENTOWANA rewolucja: rozkład dyktatury komunistycznej w Polsce 1988-1990 / Antoni Dudek. – Kraków: „Arcana”, 2004. – 511 s. – (Arkana Historii)
33. ROBOTNICY i liderzy o związkach zawodowych / Leszek Gilejko, Andrzej Stąsiełek, Wojciech Widera; Centrum Badań Samorządowych, Instytut Gospodarstwa Społecznego. Szkoła Główna Handlowa. – Warszawa: CBS: IGS. SGH, 1992. – 174 s.
34. ROBOTNICY i społeczeństwo: 1980-1981, 1989-1990 / Leszek Gilejko. – Warszawa: Szkoła Główna Handlowa. Oficyna Wydawnicza, 1995. – 153 s.
35. ROZKŁAD i upadek sowietyzmu w Polsce / Jan Drewnowski. – Lublin: „Norbertinum”, 1991. – 214 s.
36. SIERPIEŃ '80 – co pozostało z tamtych dni?: praca zbiorowa / pod red. Jana Kulasa. – Gdańsk: Wydaw. Uniwersytetu Gdańskiego, 1996. – 260 s.: il.
37. „SOLIDARNOŚĆ” a wychodzenie Polski z komunizmu: studia i artykuły z okazji XV rocznicy powstania NSZZ „Solidarność” / aut. Antoni Dudek [i in.]. – Gdańsk: Instytut Konserwaływny im. E. Burke’a, 1995. – 225 s. – (Historia i Idee; z. 3)
38. SOLIDARNOŚĆ : analiza ruchu społecznego 1980-1981 / Alain Touraine [i in.]; [współpr. badawcza Grażyna Gęsicka i in.]. – [Warszawa] : „Europa”, 1989. – 73 s. : il.
39. „SOLIDARNOŚĆ” dwadzieścia lat później : praca zbiorowa / [aut.] Roman Bäcker [i in.]. – Kraków : „Arcana”, 2001. – 177 s. – (Arkana Historii)
40. SOLIDARNOŚĆ : XX lat historii / [konsepcja książki i wybór zdjęć Adam Borowski; red. Mirosława Łątkowska]. – Warszawa : „Volumen” : „Tysol”, 2000. – 424 s. : il. + CD ROM
41. „SOLIDARNOŚĆ” i walka o samorząd załogi / Zbigniew M. Kowalewski. – Łódź : [b.w.], 1981. – 49 s.
42. SOLIDARNOŚĆ polska : studium z socjologii myślenia potocznego : praca doktorska / Sergiusz Kowalski; Uniwersytet Warszawski. IPSiR [Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji]. Zakład Socjologii Obyczajów i Prawa. – Warszawa : UW. IPSiR, 1988. – 246 s.
43. SOLIDARNOŚĆ 1980-2000 / [aut. Wojciech Milewski, Teresa Sowińska]. – Gdańsk : Studio „ATS” Teresa Sowińska, cop. 2000. – 326 s. : il.
44. SOLIDARNOŚĆ : 1980-1990 : przewodnik związkowy, obywatelski, samorządowy Regionu Śląsko-Dąbrowskiego / [red. Zdzisław Zwoźniak]. – Katowice : Oficyna Śląska, 1990. – 81 s.
45. „SOLIDARNOŚĆ” Wielkopolska 1980-1989 : kalendarium / Eugenia Renia Dabertowa; Archiwum Wielkopolskiej „Solidarności”. – Poznań : „Solidarność–Poznań”. Zarząd Regionu Wielkopolska NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego], 1996. – 182 s., [60] s. faks.
46. „SOLIDARNOŚĆ” Wielkopolski Południowej 1980-2000 : zarys dziejów / Grażyna Schlender. – Kalisz : Zarząd Regionu Wielkopolska Południowa NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] „Solidarność”, 2001. – 632 s. : il.
47. SPOŁECZNE ruchy czasu przełomu / pod red. nauk. Leszka Gilejko. – Warszawa : SGH, 1997. – 111 s. – (Monografie i Opracowania / Szkoła Główna Handlowa; 428)
48. SZCZECIN 1980-1981 : rewolucja „Solidarności” / Zdzisław Matusewicz. – Szczecin : Wydaw. Naukowe US, 1997. – 352 s. – (Rozprawy i Studia / Uniwersytet Szczeciński; 275)
49. WALKI uliczne w PRL [Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej] 1956-1989 / Antoni Dudek, Tomasz Marszalkowski. – [Kraków] : Krakowska Oficyna Wydawnicza, 1982. – 260 s.
50. WIARA i wolność : doświadczenie i dziedzictwo pierwszej „Solidarności” / red. Andrzej Kobylański. – Płock : Płocki Instytut Wydawniczy, 2001. – 285 s. : il.
51. WOJEWÓDZTWO kaliskie w świetle telexów Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (1977-1986) / Marek Kozłowski. -- Kalisz : „Edytor”, 2004. – 115 s.
52. Z DZIEJÓW NSZZ „Solidarność” w regionie Ziemi Łódzkiej : materiały sesji popularnonaukowej, Łódź 29 września 2000 r. / pod red. Jana Chańko; Zarząd Regionu Ziemi Łódzkiej NSZZ „Solidarność”, Oddział Łódzki Polskiego Towarzystwa Historycznego. – Łódź : „Papier-Service” Wojciech Grochowalski, 2001. – 173 s. : il.
b. Artykuły
1. ARCHIWUM „Solidarności” 1983-1989 / Andrzej Paczkowski // Więź. – 2002, nr 11, s. 96-103
Seria wydawnicza dokumentująca historię Związku
2. BILANS dwudziestolecia : 1980-2000 / Alicja Dołowska // Tyg. Solid. – 2000, nr 33, s. 10-11
Rocznica sierpnia 1980
3. CO NAM z tego zostało? / Kazimierz Kozielski // Zesz. Hist. Solid. – 2001, z. 6, s. 7-12
Wydarzenia 1980 r.
4. CO ZOSTAŁO z sierpnia 1980 roku / Zdzisław Tuszyński // Dziś. – 2002, nr 9, s. 30-32
5. CUD się nie wydarzył : ćwierć wieku po sierpniu '80 / Andrzej Paczkowski // Rzeczpospolita (W3). – 2005, nr 24, s. A10
6. CUDZE pieniądze „Solidarności” / Krzysztof Piątkowski // Dziś. – 2003, nr 8, s. 65-75
Pomoc materialna i finansowa otrzymywana z Zachodu
7. CZYJ sierpień? / Robert Walanciak // Przegląd. – 2000, nr 35, s. 3-4
Obchody 20. rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych
8. DWADZIESIĄTA lat później / Jerzy Józef Wiatr // Myśl Socjaldemokr. – 2000, nr 3, s. 12-19
Rocznica Porozumień Sierpniowych
9. DWADZIESIĄTA lat później : co nam zostało z tamtego Sierpnia? / Alina Kietrys // Przegląd. – 2000, nr 35, s. 5-6
10. DWIE? Jedna? Ile „Solidarności”? : o Marku Edelmanie i domniemanej zdradzie panny S / Sergiusz Kowalski // Res Pub. Nowa. – 2000, nr 8, s. 40-44
11. DOŚWIADCZENIE pierwszej „Solidarności” : między moralnym absolutyzmem a polityczną samowiedzą Polaków / Marek A. Cichocki // Kwart. Konserw. – 2002, nr 8, s. 80-91
12. EKSPORT pokojowej rewolucji: 25-lecie Solidarności / Łukasz Perzyna // Tyg. Solid. – 2005, nr 3, s. 8-9
13. GDZIE są sprawy z tamtych lat?: rocznica umów sierpniowych / Kazimierz Barcikowski // Dziś. – 2000, nr 8, s. 58-71
14. HOLD Solidarności / Robert Kaczmarek // Nowe Spr. Polit. – 2002, nr 3, s. 3-9
15. JAK obchodzimy się z Sierpniem: rocznica Porozumień Sierpniowych / Teresa Bogucka // Gaz. Wybor. – 1998, nr 202, s. 14-15
16. JAK umierała formacja – rozważania o przegranej / Janusz Julian Pluta // Kultura. – 1997, nr 11, s. 102-116
Obraz sceny politycznej
17. JAK żona Cezara: 1980-2000 / Marzanna Stychlerz-Klucińska // Tyg. Solid. – 2000, nr 34, s. 14-15
Rocznica wydarzeń Sierpnia ’80
18. KLIMAT tamtych dni / Władysław Baka // Dziś. – 2000, nr 8, s. 5-7
20-lecie porozumień sierpniowych i utworzenia NSZZ „Solidarność”
19. KONIEC mitologii sierpniowej / Krzysztof Lubczyński // Dziś. – 2000, nr 8, s. 83-87
20. KU POKRZEPIENIU serc / Andrzej Waśkiewicz // Res Pub. Nowa. – 2000, nr 8, s. 54-61
Opracowania poświęcone „Solidarności”
21. MAŁO polityczni romantycy / Andrzej Urbańczyk; rozm. przepr. Tomasz Pichór // Spr. Polit. – 2001, nr 4, s. 3-7
Miejsce NSZZ „Solidarność” w historii i jej znaczenie polityczne
22. MIĘDZY gospodarką a niepodległością: 25-lecie Solidarności / Jerzy Pawlas // Tyg. Solid. – 2005, nr 9, s. 30-31
23. MODA na Sierpień / Łukasz Perzyna // Tyg. Solid. – 2004, nr 35, s. 8-9
24. „MOGŁO być inaczej…” / Lecz Kaczyński; rozm. przepr. Andrzej Nowak // Arcana. – 2000, nr 3, s. 167-186
O początkach „Solidarności”
25. MOGŁO być piękniej, mądrzej i lepiej / Jerzy Surdykowski // Rzeczpospolita. – 1997, nr 202, s. 13, 16
17 rocznica podpisania porozumień sierpniowych w 1980 r.
26. NIE ma wolności bez „Solidarności”: kalendarium / Jan Skórzyński // Rzeczpospolita. – 2000, nr 203, s. A2-A6
27. O SIERPNIU 1980 mówią przedstawiciele opozycji demokratycznej i działacze „Solidarności” / Stefan Bratkowski, Stanisław Handzluk, Tadeusz Łepkowski // Zesz. Hist. Solid. – 2001, z. 6, s. 12-14
28. O „SOLIDARNOŚCI” – z ukosa / Piotr Wierzbicki // Gaz. Pol. – 2000, nr 34, s. 6-7
20 rocznica strajków i powstania Związku
29. O ZAPOMNIANEJ Solidarności / Zbigniew Stawrowski // Znak. – 2000, nr 8, s. 60-67
Idea solidarności w historii związku zawodowego „Solidarność”
30. OBECNOŚĆ Sierpnia / Dariusz Gawin // Znak. – 2000, nr 8, s. 68-82
31. „OČZKO”, które wstrząsnęło światem / Marcin Przewoźniak // Tyg. Solid. – 2001, nr 21, s. 4
Starania o wpisanie 21 postulatów gdańskich na listę UNESCO „Pamięć Świata”
32. ODZYSKAJMY nasz Sierpień / Jarosław Kurski // Gaz. Wybor. – 2003, nr 204, s. 13
33. PAMIĘĆ Sierpnia / Józefa Hennelowa // Tyg. Powsz. – 2000, nr 33, s. 1, 5
34. PARTIA działa słabo: „Polski sierpień” i stan wojenny oczami radzieckiego aparatczyka / oprac. Grzegorz Sołtysiak // Przegląd. – 2002, nr 20, s. 45-46
35. POROZUMIENIE sierpniowe dwadzieścia lat później / Grzegorz Stawski, Wiesław Kiczan; rozm. przepr. Andrzej Kuśnierzycyk // Śląsk. – 2000, nr 8, s. 14-16
36. PZPR [Polska Zjednoczona Partia Robotnicza] wobec „Solidarności” / Lech Mażewski // Dziś. – 2000, nr 8, s. 72-82
37. ROCZNICA: 20 lat „Solidarności” // Rzeczpospolita. – 2000, nr 203, s. E1-E6
38. ROZŁOŻYLIŚMY Polskę, co dalej? : Sierpień 80 / Katarzyna Madoń-Mitzner // Gaz. Wybor. – 2000, nr 191, dod. s. 6-9
39. SIERPIEŃ wciąż aktualny / Tomasz Wiścicki // Więź. – 2000, nr 8, s. 3-5
Rocznica Sierpnia 1980 r.
40. SOCJOLOGOWIE a „Solidarność”: przyczynek dokumentalny / oprac. Antoni Sułek // Kult. i Społ. – 2001, nr 3/4, s. 247-256
41. SOLIDARNI (do czasu) wobec historii / Marcin Kula // Tyg. Powsz. – 2000, nr 31, s. 5
20-rocznica strajków i powstania NSZZ „Solidarność”
42. SOLIDARNI z „Solidarnością”: światowy wymiar pomocy francuskich związkowców dla NSZZ „Solidarność” w latach osiemdziesiątych / Andrzej Chwalba // Prz. Hum. – 1997, nr 1, s. 71-85
43. SOLIDARNOŚĆ – czas przemiany? : ankieta Znaku / Jacek Bocheński, Wojciech Bonowicz, Marian Falenczyk, Agnieszka Holland, Leszek
Aleksander Moczulski, Andrzej Oseka, Hermann Schaller, Jan Józef Szczepański; tł. Grzegorz Sowinski // Znak. – 2000, nr 8, s. 83-100
44. SOLIDARNOŚĆ : legenda i historia / Janusz A. Majcherek // Prz. Polit. – 2000, nr 45, s. 78-80
45. SOLIDARNOŚĆ mogła powstać tylko w Polsce! / Alain Besançon, Richard Pipes, Norman Davies; rozm. przepr. Tadeusz Deszkiewicz // Tyg. Solid. – 2000, nr 35, dod. s. IV-V
46. „Solidarność”: z utopijnego deszczu pod reformatorską rynnę / Lech Mażewski // Spr. Polit. – 2001, nr 1/2, s. 17-27
47. SOLIDARNOŚĆ znaczy więc / Zbigniew Stawrowski // Tyg. Powsz. – 2001, nr 22, s. 17
48. SOLIDARNOŚCIOWA utopia / Lech Mażewski // Dziś. – 2000, nr 7, s. 30-44
20. rocznica powstania NSZZ „Solidarność”
49. STRZĘPY „zielonej” Solidarności : 15. rocznica porozumień rzeszowsko-ustrzyckich / Andrzej Kaczyński // Rzeczpospolita. – 1996, nr 43, s. 5
50. TRZY Polski : w oczach Amerykanów / John Darnton, Michael Dobbs // Rzeczpospolita. – 2002, nr 227, s. A8
Teksty napisane do katalogu wystawy „Polska na pierwszej stronie 1979-1989”
51. W BEZBARWNEJ cieczy / Samanta Stecko // Res Pub. Nowa. – 2000, nr 8, s. 20-25
Dziedzictwo „Solidarności” w życiu politycznym
52. W OCZEKIWANIU nowego początku : co wynika z kolejnych rocznic polskiego Sierpnia / Krzysztof Gottesman // Rzeczpospolita. – 2004, nr 204, s. A7
53. W STRONĘ społeczeństwa obywatelskiego / Jerzy Pawlas // Tyg. Solid. – 2005, nr 10, s. 30-31
54. WYSTAWA klasy „S” / Alina Kietrys // Przegląd. – 2000, nr 34, s. 6
Obchody 20 rocznicy Sierpnia
55. Z ARCHIWUM / oprac. Waldemar Brenda, Ryszard Wojciech Pawlicki // Znad Pisy. – 1998, nr 7, s. 8-13
Dokumenty „Solidarności” z lat 1980-1988
56. Z PODZIEMIA do Okrągłego Stołu : polityczna strategia „Solidarności” / Jan Skórzyński // Rzeczpospolita. – 2000, nr 30, s. D3-D5
57. ZATRUTE święto / Jarosław Kurski // Gaz. Wybor. – 2000, nr 200, s. 20-21
Dwudziesta rocznica Sierpnia
58. ZGORZKNIAŁA „panna S” / Witold Nawrocki // Dziś. – 2000, nr 12, s. 26-40
Dwudziesta rocznica powstania „Solidarności”
59. ZJADANIE „Solidarności” / Bronisław Świderski // Res Pub. Nowa. – 2000, nr 10, s. 69-71
60. ZMIERZCH i... powrót robola : robotnicy '80 / Irena Dryll // Nowe Życie Gosp. – 2000, nr 35, s. 14-16
61. ZOSTAŁO z Sierpnia / Wiesław Władyka // Polityka. – 2000, nr 36, s. 3-6, 8-9
20 rocznica podpisania Porozumień Sierpniowych
62. ZWYCIĘŻYĆ gadaniem / Norman Davies; rozm. przepr. Beata Maciejewska, Grzegorz Piechota // Gaz. Wybor. – 2000, nr 195, s. 16
20. rocznica wydarzeń Sierpnia 1980
63. ŻARŁOCZNA rewolucja / Marek S[tanisław] Szczepański // Śląsk. – 2000, nr 11, s. 28-31
„Solidarność” – etos, idee i wartości w dwadzieścia lat po założeniu związku
II. Przed utworzeniem NSZZ „Solidarność”
a. Pozycje zwarte
1. DRUGA bitwa pod Oliwą / mater. zebrał i oprac. Czesław Nowak. – Gdańsk : Międzyzakładowa Komisja NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] „Solidarność" Portu Gdańskiego, 1995. – 84 s. : fot.
2. GDAŃSK Sierpień '80 : rozmowy / [oprac.] Andrzej Drzycimski, Tadeusz Skutnik. – Gdańsk : „Aida", 1990. – 445 s.
3. KRZYŻ i kotwica / Krystyna Jagiello. – Wyd. 2 [i e. 1]. – Warszawa : „In Plus", 1990. – S. [3]-120
4. LUBELSKI lipiec 1980 / Marcin Dąbrowski. – Lublin : Zarząd Regionu Środkowschodniego NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] „Solidarność", 2000. – 271 s. : il., 2 mapy
5. ŁÓDZKI strajk studencki / Roman Kowalczyk. – Warszawa : Niezależna Oficyna Wydawnicza „Nowa", 1992. – 293 s.
6. [OSIEMNAŚCIE] 18 dni Sierpnia – „Solidarność". – Warszawa : „Omnia" : „Tygodnik Solidarność", 1990. – 105 s.
7. PROCES formowania się NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] „Solidarność" 1980 / Ireneusz Krzemiński. – Warszawa : Wydaw. Grup Politycznych „Wola", 1989. – s. 3-85
8. PRZED sierpniem był lipiec: historia i teraźniejszość "Solidarności" na Lubelszczyźnie: materiały z sympozjum związkowego, Lublin, 15 czerwca 2000 / pod red. Józefa Kaczora; NSZZ "Solidarność" Regionu Środkowowschodniego oraz Komitet Honorowy Jubileuszu XX-lecia NSZZ "Solidarność". – Lublin: Zarząd RŚ NSZZ "Solidarność", 2000. – 184 s.: fot.
9. ROZMOWY Komisji Rządowej pod przewodnictwem Kazimierza Barcikowskiego z Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym w Szczecinie w dniach 21-30 sierpnia 1980 r[oku]: według transmisji radiowęzia Stoczni im. A. Warskiego w Szczecinie / oprac. Andrzej Głowacki. – Szczecin: [Uniwersytet Szczeciński. Wydział Humanistyczny], 1989. – 165 s.
10. SIERPIEŃ '80 w Szczecinie / Zdzisław Matusewicz. – Szczecin: nakł. autora, 1994. – 139 s.
11. STOCZNIA '80 / fotografował Mirosław Stępnia; graf. oprac. Jan Bokiewicz, Wojciech Freudenreich. – [Wyd. 2]. – Warszawa: Wydawnictwa Radia i Telewizji, 1981. – [118] s.: głównie il.
12. STOP, kontrola: Stocznia Gdańska, sierpień 1980 / Erazm Ciołek. – Warszawa: na zlec. Komitełu Wydawniczego NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] "Solidarność" Region Mazowsze, 1981. – 110 s.: fot., portr.
13. [TRZYNAŚCIE] 13 dni sierpnia / Andrzej Babiński. – Szczecin: "Albatros", 1994. – 44 s.: fot.
14. ZAKŁAD Produkcyjno-Remontowy Energetyki w Jedliczu-Męcince: zakład, który pierwszy w woj. krośnieńskim odważył się zastrajkować w 1980 r. / [tekst. Zdzisław Janik]. – Krosno: "Roksana", 2000. – 50 s.: il.
15. ZAPIS wydarzeń Gdańsk – sierpień 1980: dokumenty / zebrali i oprac. Andrzej Drzycimski i Tadeusz Skutnik; [Stowarzyszenie Archiwum Solidarności]. – Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza "Nowa", 1999. – 534 s. – (Archiwum "Solidarności". Dokumenty)
b. Artykuły
1. BYŁ strach: Sierpień 1980 / Teresa Bogucka // Gaz. Wybor. – 2000, nr 205, s. 8-10
2. CZAS był po ich stronie: rocznica Porozumień Sierpniowych / Anna Bikont // Gaz. Wybor. – 2001, nr 204, s. 24-25
3. DNI Solidarności / oprac. Katarzyna Madoń-Mitzner // Karta. – 2000, nr 30, s. 2-103
Kalendarium wydarzeń 14-31 VIII 1980 r.
4. **DWAJ bracia** / Paweł Smoleński // *Gaz. Wybor.* – 2000, nr 158, s. 18-19
Strajki robotników na Lubelszczyźnie w lipcu '80 roku
5. **JAK ten strajk długo trwa**: mówią dzieci tych, którzy w Sierpniu byli w Stoczni / Bartosz Lewandowski, Sebastian Pieńkowski, Joanna Wojciechowska, Maria Cywińska-Milonas; oprac. Igor T. Miecik // *Polityka*. – 2000, nr 35, s. 22-24
6. **JASTRZĘBIE** – dwadzieścia lat temu / Jarosław J. Szczepański // *Tyg. Powsz.* – 2000, nr 35, s. 8-9
Strajki w kopalniach i podpisanie Porozumień
7. **JEDNI chcieli zniszczyć „Solidarność” od razu, inni trochę poczekać**: Sierpień 1980 / Antoni Dudek; rozm. przepr. Kazimierz Groblewski // *Rzeczpospolita*. – 2001, nr 203, s. A6
8. **KRONIKA Sierpnia** // *Tyg. Solid.* – 2000, nr 35, dod. s. II-III
9. **LOT nad gniazdem „Solidarności”: eksperci w Sierpniu ‘80 w Stoczni Gdańskiej pełnej zawiedzionych nadziei** / Danuta Harasimowicz // *Głos*. – 2004, nr 45, s. 6-7
10. **LUBLIN był pierwszy**: strajki na Lubelszczyźnie w lipcu 1980 r. w dokumentach i relacjach Cz. 1-2 / oprac. Grzegorz Soltysiak // *Przegląd*. – 2000, nr 28-29, s. 19
11. **MILIONY staną przeciwko nam**: nie publikowany protokół z posiedzenia Biura Politycznego KC PZPR z 27 sierpnia 1980 r. / oprac. Grzegorz Soltysiak // *Przegląd*. – 2000, nr 34, s. 19
12. **MISJA ekspertów** / Tadeusz Kowalik // *Przegląd*. – 2000, nr 33, s. 18
Praca ekspertów przy Międzyzakładowym Komitecie Strajkowym w Gdańsku w 1980 roku
13. **MITY Sierpnia** / Zbigniew Gluza // *Rzeczpospolita*. – 2000, nr 199, s. D4
Wydarzenia Sierpnia 1980 r.
14. **MOGŁO być inaczej...** / Andrzej Garlicki // *Gaz. Wybor.* – 2001, nr 177, s. 10-11
Wydarzenia lipca i sierpnia 1980 roku
15. **NADZIEJA – to strajk powszechny [fragm.]** / Wiktor Woroszylski; oprac. Natalia Woroszylska // *Rzeczpospolita*. – 2000, nr 199, s. D1-D5
Sierpień 1980 r.
16. **NADZIEJA w cieniu czołgów**: co o strajkach sierpniowych 1980 r. pisała ówczesna prasa europejska? / oprac. Maria Kruczkowska, Anna Rubinowicz // *Gaz. Wybor.* – 2000, nr 195, s. 17
17. PIERWSZY postulat: dlaczego Wałęsa w dzień po Jurczyku podpisał porozumienie / Tadeusz Kowalik // Przegląd. – 2000, nr 35, s. 19
18. PO DRUGIEJ stronie stołu / Andrzej Froszke // Gaz. Wybor. – 2000, nr 198, s. 16-20
Wydarzenia Sierpnia 1980 roku
19. POLSKI Sierpień w amerykańskiej prasie: w 22. rocznicę strajków na Wybrzeżu / Andrzej Brzeziecki // Tyg. Powsz. – 2002, nr 33, s. 5
20. POWSTANIE „Solidarności” – sierpień 1980: (gra w czworokację: PZPR – Kościół – elity opozycyjne – niezależny ruch związkowy) / Lech Mażewski // Arcana. – 2000, nr 3, s. 144-166
21. PO SIERPNIU 1980 / Tadeusz Mazowiecki; oprac. Andrzej Friszke // Więź. – 2000, nr 10, s. 130-145
Wystąpienie na zebraniu w Klubie Inteligencji Katolickiej w Warszawie w 1980 r.
22. STOCZNIA, moja miłość: Sierpień 1980 / Ewa Milewicz // Gaz. Wybor. – 2000, nr 203, s. 13-17
23. ŚLĄSKI Sierpień ’80 / Zdzisław Zwoźniak // Śląsk. – 2000, nr 8, s. 10-13
24. W GRĘ wchodził tylko kompromis / Stanisław Kania // Gaz. Wybor. – 2001, nr 3, s. 12-13
Wydarzenia Sierpnia 1980 r.
25. Z SEKRETARZEM na platformie: Szczecin 1980 / Andrzej Kamrowski // Rzeczpospolita. – 2002, nr 203, s. A10
26. ZAPOMNIANE porozumienie / Tadeusz M. Plużański // Tyg. Solid. – 2000, nr 36, s. 16-17
Porozumienie Jastrzębskie podpisane 3 września 1980 roku
III. Od utworzenia NSZZ „Solidarność” do stanu wojennego
a. Pozycje zwarte
1. „ANTYSOCJALISTYCZNE zbiorowisko”? : I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ Solidarność / Bartosz Kaliski. -- Warszawa : „Trio”, 2003. – 150 s. : fot., rys. – (W Krainie PRL)
2. BIBLIOGRAFIA prasy Solidarności : 28.VIII.1980-12.XII.1981 / Adam Konderak. – Lublin : Oficyna Wydawnicza Fundacji Solidarności Regionu Środkowschodniego, 1990. – 156 s.
3. BYĆ wolnym Polakiem : kronika wielkopolskiej „Solidarności”. Cz. 1, 1980-1981 / Barbara Fabiańska. – Poznań : „Na piętrze”, 2000. – 159 s. : il.
4. DOKUMENTY KKP : (19.XI.1980 r. – 4.VI.1981 r.). – [Wyd. 2 uzup.]. – Gdańsk : Biuro Informacji Prasowej KKP [Krajowej Komisji Porozumiewniowej] NSZZ „Solidarność”, 1981. – 92 s.
5. **DYSKUSJA** nad programem i taktyką Związku / [red. Andrzej Dorniak]. – Gdańsk : [Biuro Informacyjno-Prasowe „Solidarności”], 1981. – 102 s. – (Zeszyty Informacyjne BIPS)
Zbiór wypowiedzi działaczy i ekspertów NSZZ „Solidarność” druk. w Tygodniku Solidarność oraz w prasie regionalnej Związku
6. **JAK się rodziła Solidarność Region Śląsko-Dąbrowski 1980-81** / Zdzisław Zwoźniak. – Warszawa : „PoMost”, 1990. – 271 s. – (Archiwum „Solidarności”; t. 35. Relacje i Opracowania)
7. **KOMISJA Krajowa NSZZ „Solidarność”**: posiedzenie 3-4 listopada 1981 r. / [Stowarzyszenie „Archiwum Solidarności”]. – Warszawa : Niezależna Oficyna Wydawnicza „Nowa”, 1999. – 391 s. – (Archiwum „Solidarności”. Dokumenty)
8. **KONCEPCJE polityczne w prasie NSZZ „Solidarność” w latach 1980-1981** / Krzysztof Łabędź. – Toruń: Wydaw. Adam Marszałek, 2004. – 307 s.
9. **KRAJOWA Komisja Porozumiewawcza NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] „Solidarność”** – posiedzenie 9-10 kwietnia 1981 r. / do dr. przygot. Bogusław Kopka; wstęmem opatrzył Andrzej Paczkowski; [Stowarzyszenie] Archiwum Solidarności. – Warszawa : Niezależna Oficyna Wydawnicza „Nowa”, 1996. – 329 s. – (Dokumenty / Archiwum Solidarności)
10. **KRAJOWA Komisja Porozumiewawcza NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] „Solidarność”** – posiedzenie w dniu 23 kwietnia 1981 r[oku] / [Stowarzyszenie Archiwum Solidarności]. – Warszawa : Fundacja Polska Praca, 1995. – 274 s. – (Dokumenty / Archiwum Solidarności)
11. **KRAJOWA Komisja Porozumiewawcza NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] „Solidarność”** – posiedzenie w dniu 4 czerwca 1981 r[oku] / [Stowarzyszenie] Archiwum Solidarności. – Warszawa ; Fundacja Polska Praca, 1995. – 192 s. – (Dokumenty / Archiwum Solidarności)
12. **MIĘDZY umową a wojną** / Karol Modzelewski. – Warszawa : Niezależna Oficyna Wydawnicza, 1989. – 140 s. – (Archiwum Solidarności; t. 32. Dokumenty)
13. **NIEZALEŻNY Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”**: Region Białystok w latach 1980-1981 / Andrzej Kupidłowski; Stowarzyszenie „Archiwum Solidarności”. – Warszawa : Niezależna Oficyna Wydawnicza „Nowa”, 2001. – 196 s.
14. **NIEZALEŻNY Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”, Komisja Krajowa, Posiedzenie. 1981 Gdańsk. Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność": posiedzenie w dniach 11-12 grudnia 1981 r. / oprac. red. Tomasz Tabako; wstęp Andrzej Paczkowski; [Stowarzyszenie "Archiwum Solidarności", PAN ISP]. – Wyd. 2 uzup. – Warszawa: ISP PAN, 2003. – XXXVIII, 462 s. – (Archiwum "Solidarności". Dokumenty)
15. NSZZ [Niezależny Samorządny Związek Zawodowy] "Solidarność" 1980-1981: podstawowe dokumenty, kronika działalności, bibliografia / pod red. Bronisława Pasierba; [wybór i oprac. Anastazja Kowalik, Krystyna Paszkiewicz, Barbara Sawicka]. – Wrocław: Wydaw. Uniwersytetu Wrocławskiego, 1990. – 350 s.
16. NSZZ "Solidarność" 1980-1981: zarys działalności w świetle prasy i innych źródeł / Alojzy Szudrowicz. – Bydgoszcz: "Margrafsen", 1998. – 190 s.
17. OPOLSKA droga do wolności: powstanie i działalność Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność" na Śląsku Opolskim w latach 1980-1981 / Edyta Bednarska-Kolbiarz. – Nysa: "Vektor", 2001. – 177 s.: il.
18. POLSKA 1980-1981: czasy pierwszej Solidarności / Jerzy Holzer. – Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1995. – 86 s.: faks., fot., portr. – (Dzieje PRL [Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej])
19. POLSKA 1980-1981: od euforii do szoku: studium historyczno-politologiczne / Karol B. Janowski. – Toruń: Wydaw. Adam Marszałek, 1995. – 102 s.
20. POLSKA rewolucja: "Solidarność" 1980-1981 / Timothy Garton Ash. – [Wyd. krajowe 2]. – Warszawa: "Res Publica", 1990. – 223 s.
21. POLSKI dramat: 1980-1982 / Jan B. de Weydenthal, Bruce D. Porter, Kevin Devlin. – Warszawa: "Rytm", 1991. – 506 s.
22. POROZUMIENIE Gdański. Porozumienia rolników [Rzeszów, Ustrzyki Dolne]. Łódzkie porozumienia studentów. Statut NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] "Solidarność". – Gdańsk: [Biuro Informacyjno-Prasowe "Solidarności"], 1981. – 71 s. – (Zeszyty Informacyjne BIPS. Dokumenty)
23. POWSTANIE i działalność NSZZ "Solidarność" w Kombinacie Przemysłowym Huty Stalowa Wola i Regionie "Ziemia Sandomierska" 1980-1981 / Adam Koptyra. – Stalowa Wola Sandomierz: Wydaw. Diecezjalne, 2000. – 168 s.: il.
24. PROGRAM NSZZ "Solidarność": uchwalony przez I Krajowy Zjazd Delegatów / [oprac. zespół w składzie Ryszard Bugaj i in.]. – Warszawa: Komisja Krajowa NSZZ "Solidarność", 1981. – 15 s.
Wkładka do "Tygodnika Solidarność", 1981, nr 29
25. PROTOKOŁY porozumień – Gdańsk, Szczecin, Jastrzębie. Statut NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] „Solidarność”. Założenia ustawy o związkach zawodowych. – [Wyd. 3 zm.]. – Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1981. – 39 s.
26. ROZMOWY z rządem PRL : negocjacje pomiędzy NSZZ „Solidarność” a rządem w dniach 15-18 października 1981 / do dr. przygot. Bogusław Kopka, Andrzej Paczkowski, Tomasz Tabako; [Stowarzyszenie „Archiwum Solidarności”]. – Warszawa : Niezależna Oficyna Wydawnicza [„Nowa”], 1998. – 337 s. – (Archiwum „Solidarności”. Dokumenty)
27. „SIEĆ” – rok 1981 : powstanie, struktura, działanie / Marcin Chodorowski; Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk. – Warszawa: ISP. PAN, 1992. – 75 s.
28. „SOLIDARNOŚĆ” olsztyńska w latach 1980-1981 : próba zestawienia faktów / Zenon Złakowski; Stowarzyszenie „Pro Patria” i Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego. – Olsztyn : OBN, 2000. – 232 s. : il. – (Biblioteka Olsztyńska; nr 48)
29. „SOLIDARNOŚĆ Podhala” / oprac. i wstępem opatrzył Władysław Skalski. – Kraków : „Akade”, 2001. – XVII, 334 s. : il.
30. „SOLIDARNOŚĆ” Rolników Indywidualnych 1976-1981 : geneza, nurty, zarys działalności : (opracowanie analityczne i wybór źródeł) / Stanisław Dąbrowski. – Wrocław : „Silesia”, 1993. – 149 s.
31. SOLIDARNOŚĆ 1980-1981 : geneza i historia / Jerzy Holzer. – [Wyd. 1 krajowe]. – Warszawa : „Omnipress”, 1990. – 369 s.
32. SOLIDARNOŚĆ w ruchu 1980-1981 : studia / pod red. Marcina Kuli; Stowarzyszenie „Archiwum Solidarności”, Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego. – Warszawa : Niezależna Oficyna Wydawnicza „Nowa”, 2000. – 273 s.
33. „SOLIDARNOŚĆ” wobec aktualnych zagrożeń / Jadwiga Staniszakis, Tomasz Stankiewicz; Wszechnicza Robotnicza „Solidarności”. Region Mazowsze. – Warszawa : WR „Solidarności”, 1981. – 31 s. – (Biblioteka Wszechniczy)
34. STATUT / Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”. – Jelenia Góra : Zarząd Regionalny NSZZ „Solidarność”, [1981]. – 22 s.
35. TARNOWSKA „Solidarność” od stycznia 1980 r. do grudnia 1981 r. w świetle dokumentów prasy związkowej w Tarnowie / Zdzisław Sumara. – Tarnów [Tuchów : Mała Poligrafia Redemptorystów], 2000. – 105 s. : il.
36. W POGONI za złudzeniami : „Solidarność” w Fastach 1980-1992 / Jerzy Jamiołkowski. – Białystok : „Poligrafia” Artur Milewski, 2000. – 107 s.
37. **WŁADZA wobec „Solidarności”**: sierpień 1980-grudzień 1981: podstawowe dokumenty / pod red. Bronisława Pasierba; [wybór dokumentów Krystyna Paszkiewicz; Uniwersytet Wrocławski]. – Wrocław : Wydaw. UW, 1993. – 298 s.
**b. Artykuły**
1. **BALLADA na osiem głosów** / Tomasz Sypniewski // *Tyg. Solid.* – 2001, nr 50, s. 12-13
„Solidarność” przed wprowadzeniem stanu wojennego
2. **BALLADA na siedem głosów i zepsuty dyklafon** / Lech Dymarski // *Tyg. Solid.* – 2002, nr 3, s. 17
3. **CHŁOPI z tamtych lat** / Jagienka Wilczak // *Polityka*. – 1996, nr 10, s. 20-22
15. rocznica strajków rolników w Rzeszowie
4. **CZY możliwe było porozumienie Partia – Kościół – „Solidarność”: kulisy spotkania Jaruzelski – Glemp – Wałęsa** / oprac. Grzegorz Soltysiak // *Przegląd*. – 2001, nr 44, s. 45-46
Dot. spotkania w dn. 4.XI.1981 r.
5. **CZY porozumienie było możliwe?** / Aleksander Mirski // *Zesz. Hist. Solid.* – 1995, z. 1, s. 148-161
Stanowisko rządu wobec postulatów „Solidarności” w 1981 r.
6. **DWIE polityki „Solidarności”: (okres konfliktu bydgoskiego)** / Lech Mażewski // *Dziś*. – 2003, nr 2, s. 91-116
7. **HISTORIA ojczysta w ruchu „Solidarności” 1980-1981** / Marcin Meller // *Więź*. – 1996, nr 11/12, s. 236-251
8. **JAKĄ historię „Solidarności” lat 1980-1981 warto napisać? : zarys projektu badawczego** / Adam Leszczyński // *Pamięć i Sprawiedl.* – 2003, [nr] 2, s. 69-78
9. **KONFRONTACJA globalna** / oprac. Tomasz Mianowicz // *Tyg. Solid.* – 2001, nr 51/52, s. 24
Notatka ambasadora NRD w Polsce Horsta Neubauera z rozmowy przeprowadzonej ze Stanisławem Cioskiem we wrześniu 1981 roku
10. **KRZYWA niepamięci [dyskusja redakcyjna]** / Tomasz Jastrun, Marcin Król, Aleksander Smolar, Paweł Śpiewak, Bronisław Wildstein, Marek Zaleski; oprac. B.N.Ł. // *Res Pub. Nowa*. – 2000, nr 8, s. 3-13
Związek zawodowy „Solidarność” w latach 1980-1981
11. **MAJSTROWIE na zapleczu : doradcy i eksperci „Solidarności” (sierpień 1980-grudzień 1981)** / Krzysztof Piątkowski // *Dziś*. – 2004, nr 5, s. 153-168
12. MARSZ ku władzy / Lech Mażewski // Dziś. – 2002, nr 12, s. 23-37
Sytuacja polityczna przed ogłoszeniem stanu wojennego
13. MISTYFIKACJE „Solidarności” / Krzysztof Lubczyński // Dziś. – 1997, nr 7, s. 83-88
14. PIERWSZE Prezydium Komisji Krajowej „Solidarności” / Agnieszka Zagner // Res Pub. Nowa. – 2000, nr 8, s. 32-38
15. POSŁANIE oraz pokłosie / Bohdan Skaradziński // Więź. – 2000, nr 10, s. 163-167
„Posłanie do narodów Związku Radzieckiego” ogłoszone na I Zjeździe „Solidarności”
16. REKONSTRUKCJA wydarzeń w gmachu Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z 19 marca 1981 roku / Jerzy Niemczyk // Kron. Bydgoszcz. – 1991, [T.] 13, s. 9-40
Wtargnięcie MO i pobicie działaczy „Solidarności” na VI sesji Wojewódzkiej Rady Narodowej
17. STAN gotowości ludzi dobrej woli / Bohdan Cywiński // Rzeczpospolita. – 2000, nr 293, s. D1, D6
Tezy programowe NSZZ „Solidarność” przyjęte przez I Krajowy Zjazd Delegatów 7 października 1981 r.
18. SUGESTIE genseka : zapis nieznanej rozmowy Stanisława Kani z Erichem Honeckerem / oprac. Grzegorz Sołtysiak // Przegląd. – 2000, nr 43, s. 23
19. ŚWIĘTE przymierze / Carl Berstein // Dziś. – 1999, nr 5, s. 83-93
Pomoc dla „Solidarności” ze strony Waszyngtonu i Watykanu w stanie wojennym
20. WOJNA jaruzelska / Antoni Zambrowski // Najwyższy Czas. – 2001, nr 50, s. XVI-XVIII
Przygotowania do wprowadzenia stanu wojennego
21. ZAPOMNIANE Posłanie / Bohdan Skaradziński // Tyg. Solid. – 2000, nr 39, s. 18
Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej z I Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” w 1981 r.
22. ZAPOMNIANA rocznica / M.C., je-ki // Tyg. Solid. – 1996, nr 7, s. 18-19
Strajk chłopski w Rzeszowie w 1981 r.
IV. Biografie, wywiady, wspomnienia
a. Pozycje zwarte
1. BURZA nad Wisłą : dziennik 1980-1981 / Waldemar Kuczyński. – Warszawa: „Iskry”, cop. 2002. – 239 s. : il.
2. BYŁ taki czas / [oprac.] Władysław Palmowski. – Kraków: Instytut Teologiczny Księży Misjonarzy, 2001. – 358 s. : il.
3. CIEŃ przyszłości / Anna Walentynowicz, dobór materiałów i adaptacja literacka Anna Baszanowska. – Gdańsk: „Albatros”, 1993. – 164 s. : il.
4. DROGA do wolności : decydujące lata 1985-1990 / Lech Wałęsa; przy współpr. Arkadiusza Rybickiego. – Warszawa: Editions Spotkania, 1991. – 289 s. : il.
5. DROGA nadziei / Lech Wałęsa. – [Wyd. 2 rzut 1]. – Kraków: „Znak”, 1990. – 384 s. : il.
Książka powstała we współpr. z Janem Murem – pseud. zbiorowy Andrzeja Drzycimskiego i Adama Konaszewskiego
6. GWIAZDA miałeś rację / z Andrzejem Gwiazdą rozmawiała Wiesława Kwiatkowska. – Gdynia; Sopot: ZP [Zakład Poligraficzny], 1990. – 183 s. : il.
Zawiera także inne wypowiedzi i artykuły A. Gwiazdy
7. JURCZYK kontra Wałęsa / Jan Marszałek. – Warszawa: POW, 1995. – 237 s. : il. – (Biblioteka Polska / Polska Oficyna Wydawnicza)
8. KAŻDY z was jest Wałęsą : Nobel 1983 / Antoni Pawlak, Marian Terlecki. – [Wyd. 2 i e. 1]. – Gliwice: „Wokół Nas”, 1990. – 112 s.
9. KTO jest kim – Okrągły Stół: „Solidarność” – opozycja: biogramy, wypowiedzi / [zespół red. Wojciech Adamiecki i in.; wypowiedzi zebrał i oprac. Marcin Wnuk przy współpr. Elżbiety Kisielińskiej]. – [Wyd. 2 uzup.]. – Warszawa: Komitet Obywatelski przy Przewodniczącym NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] „Solidarność”, 1989. – 335 s. : fot., portr.
10. LECH Wałęsa / wstęmem opatrzył Bronisław Geremek. – Gdańsk: Wydaw. Morskie, 1990. – 359 s. : il.
11. MUCHA za szybą : nie dokończona rewolucja / Dariusz Wilczak; [rozmawiają] Jerzy Borowczak [i in.]. – Warszawa: „Most”: „Ikar”, 1997. – 245 s. : fot., portr.
12. MY / Teresa Torańska. – Warszawa: „Most”, 1994. – 295 s. : portr.
13. NASI w Sejmie i w Senacie : posłowie i senatorowie wybrani z listy „Solidarności” / [oprac. zespół red. Hanna Malarecka-Simbierowicz i in.]. – Warszawa: „Volumen”, 1990. – 284 s. : portr.
14. NIEZNANE bitwy o Wałęsę „a nawet przeciw” Wałęsie / Mieczysław Janusz Poniatowski. – [Wyd. 3]. – [Warszawa] : „Ziemia”, 1995. – 171 s. : il.
15. PORTRETY niedokończone : rozmowy z twórcami „Solidarności” 1980-1981 / Janina Jankowska; wstęp, kalendarium i przypisy oprac. Andrzej Friszke. – Warszawa : Biblioteka „Więzi” : Stowarzyszenie Archiwum „Solidarności”, 2003. – 572 s. : il. – (Biblioteka „Więzi”; t. 151)
16. RODEM z Solidarności : sylwetki twórców NSZZ „Solidarność” / pod red. Bogusława Kopki i Ryszarda Żelichowskiego. – Warszawa : Stowarzyszenie „Archiwum Solidarności” : Niezależna Oficyna Wydawnicza, 1997. – 265 s. : fot., portr.
17. SIERPIEŃ ’80 w optyce mieszkańców wsi i małych miast : sesja naukowa, Gdańsk. – październik 1990 / pod red. Marka Łatoszka; Gdański Towarzystwo Naukowe. Komisja Socjologiczna. – Gdańsk : GTN. KS, 1990. – LXIII, 174 s.
18. SZMINKA na sztandarze : kobiety Solidarności 1980-1989 : rozmowy / Ewa Kondratowicz; Anna Bikont [i in.]. – Warszawa : „Sic!”, 2001. – 395 s. : il.
19. [TRZYNASTY] 13 grudzień : wspomnienia / Ryszard Reiff [i in.]. – Kraków : Wydaw. „123”, 1989. – 91 s.
20. W SEJMIE i w Senacie : posłowie i senatorowie wybrani z listy „Solidarności” / [oprac. zespół red. Hanna Malarecka-Simbierowicz i in.]. – Warszawa : „Volumen”, 1990. – 284 s. : portr.
21. WOLNOŚĆ i prawda : NSZZ „Solidarność” Nowy Targ i NSZZ RI „Solidarność” Podhala, Spisza i Orawy w latach 1980-1981 we wspomnieniach założycieli / Natalia Dąbek [i in.]. – Kraków : „Akade”, [2003]. – 200 s. : il.
22. Z DUCHA Poznanianin : rozmowy z Januszem Pałubickim / Eugenia R. Dabertowa. – Poznań : „Bonami”, 1997. – 47 s. : il.
23. ZA BURTĄ legendy / Krzysztof Jagielski. – Szczecin : „Punkt”, 1992. – 267 s. : il.
24. ZBIGNIEW Bujak – przepraszam za „Solidarność” / Janusz Rolicki. – Warszawa : „BGW”, 1991. – 171 s. : il.
b. Artykuły
1. BEZIMIENNI – bez nich nie byłoby III RP. Cz. 1-2 / Krzysztof Gosiewski // Zesz. Hist. Solid. – 2000, z. 5, s. 113-117; 2001, z. 6, s. 223-227
Opozycyjni działacze „Solidarności” Regionu Śląsko-Dąbrowskiego
2. BOHATEROWIE są skłóceni / Ryszarda Socha // Polityka. – 2005, nr 11, s. 24-27
3. BOHATEROWIE są zmęczeni : co dzisiaj robią przywódcy Sierpnia '80 / Anna Bogusz // Wprost. – 1998, nr 35, s. 26-28
4. CENA wolności : lipiec 1980 / Maciej Piotrowski // Tyg. Solid. – 2000, nr 29, s. 7
Sylwetki działaczy "Solidarności" ze Świdnika
5. DWA sierpniowe strajki / Anna Walentynowicz; rozm. przepr. Anna Kołakowska // Głos. – 2004, nr 36, s. 17
6. [DWADZIEŚCIA jeden] 21 lat minęło... / Bogdan Borusewicz; rozm. przepr. Alicja Dołowska // Tyg. Solid. – 2001, nr 35, s. 3
Rocznica Sierpnia 80 i utworzenia związku zawodowego "Solidarność"
7. [DWADZIEŚCIA] 20 lat temu... : relacja twórcy i redaktora "Solidarności Jastrzębie" / Jerzy Skwara // Zesz. Hist. Solid. – 2001, z. 6, s. 109-116
8. DZIEŃ jedności / Bogdan Borusewicz; rozm. przepr. Jarosław Kurski // Gaz. Wybor. – 2000, nr 193, s. 8-10
20. rocznica Sierpnia 1980 w Stoczni Gdańskiej
9. GIEDROYC i "Solidarność" / Jan Golec // Dziś. – 2001, nr 1, s. 112-118
10. JERZY Giedroyc o "Solidarności", władzy i dekomunizacji [fragm.] / Marta Krzysiek // Zdanie. – 2001, nr 1/2, s. 70-76
11. MAJOR Bąbel miał rację / Bogdan Borusewicz; rozm. przepr. Piotr Gluchowski, Marek Sterlingow, Marek Wąs // Gaz. Wybor. (WAW). – 2005, nr 31, dod. Duży Format nr 6, s. 2-5
12. NAUKA układania placów w kształt litery V / Anna Sal // Polityka. – 2000, nr 34, s. 100-105
Sylwetki uczestników strajku w gdańskiej Stoczni im. Lenina w sierpniu 1980 r.
13. NIE dało się stać z boku : politycy wspominają Sierpień '80 / Leszek Balcerowicz, Marek Borowski, Władysław Frasyniuk, Kazimierz Janiak, Marian Krzaklewski, Olga Krzyżanowska, Aleksander Kwaśniewski, Jan Lityński, Stefan Niesiołowski, Józef Oleksy, Jan Maria Rokita, Joanna Staręga-Piasek, Donald Tusk; oprac. Elżbieta Cichocka, Danuta Zagrodzka, Wojciech Zaluska // Gaz. Wybor. – 2000, nr 204, s. 24, 26
14. NIEPODLEGŁOŚĆ kosztuje / Andrzej Gwiazda; rozm. przepr. Witold Starnawski // Głos. – 2005, nr 9, s. 3
15. OD STRAJKÓW sierpniowych aż po... : wspomnienia dolnośląskiego działacza Solidarności / Eugeniusz Ziębicki // Tyg. Solid. – 2005, nr 13, s. 18-19
16. ONI z Jastrzębia / Mirosław Nowak // Przegląd. – 2000, nr 36, s. 10-11
Organizatorzy strajków w kopalniach i działacze nowych związków zawodowych
17. [OSIEMNASTU] 18 wspaniałych po 18 latach / Anna Klossowska // Tyg. Solid. – 1999, nr 5, dod. s. 16-18
Członkowie Prezydium Komisji Krajowej „Solidarności”
18. POLISA na życie Lecha Wałęsy : Nobel ocalił mnie i „Solidarność” / Cezary Gmyz // Wprost. – 2003, nr 43, s. 68-70
19. POMIĘDZY oligarchią i apatią / Jacek Kurczewski; rozm. przepr. Rafał Kalukin // Gaz. Wybor. – 2001, nr 6, s. 14-15
Związek zawodowy „Solidarność” w latach 1980-1981
20. PROBLEMY z „Karolem” Buzkiem : sylwetka / Barbara Cieszewska // Rzeczpospolita. – 1997, nr 244, s. 3
Działalność Jerzego Buzka w podziemnej „Solidarności”
21. PRZYWÓDCA z przypadku / Józef Matusz // Rzeczpospolita. – 2001, nr 41, s. A8
Jan Kulaj, przywódca strajków chłopskich z 1981 r.
22. PSY musiały się wyhasać : 20. rocznica stanu wojennego / Andrzej Celeński; rozm. przepr. Paweł Smoleński // Gaz. Wybor. – 2001, nr 293, s. 12-13
23. ROZMOWA niedokończona : Stocznia, Sierpień 1980 [fragm. wyw.] / Tadeusz Mazowiecki; rozm. przepr. Janina Jankowska // Więź. – 2003, nr 8/9, s. 100-116
24. SIERPIEŃ ’80 we wspomnieniach : relacje z wybrzeża / pod red. Marka Latoszka ; Gdańskie Towarzystwo Naukowe. – Gdańsk : Wydaw. Morskie, 1991. – 411 s.
25. STRAJK uratowały kobiety / Andrzej Gwiazda; oprac. Tadeusz M. Plużyński // Tyg. Solid. – 2000, nr 35, dod. s. I, VI-VII
Wydarzenia Sierpnia ’80 na Wybrzeżu
26. TO BYŁ nasz Lechu / Artur Domosławski // Gaz. Wybor. – 2000, nr 199, s. 12-15
Sylwetka L. Wałęsy
27. TO, CO nas boloło... / Grzegorz Stawski; rozm. przepr. Beata Gajdziszewska // Tyg. Solid. – 2004, nr 37, s. 26
24. rocznica podpisania Porozumień Jastrzębskich
28. TOWARZYSZOM już dziękujemy / Wojciech Gielżyński // Przegląd. – 2002, nr 34, s. 49-51
Wspomnienia ze strajku w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r.
29. TRZEBA zdemitologizować „Solidarność” / Lech Mażewski; rozm. przepr. Jan Engelgard // Myśl Pol. – 2001, nr 14, s. 7
30. **TRZY etapy Wałęsy**: 25-lecie Solidarności / Lech Wałęsa; rozm. przepr. Jerzy Kłosiński // *Tyg. Solid.* – 2005, nr 1, s. 6-7
31. “**TU BYŁA moc narodu”** / Anna Walentynowicz; rozm. przepr. Andrzej Nowak, Henryk Głębocki // *Arcana.* – 2000, nr 3, s. 133-143
„Solidarność” w 1980 roku
32. **UCIECZKA ze stołka** / Bogdan Lis; rozm. przepr. Paweł Smoleński // *Gaz. Wybor.* – 2000, nr 203, dod. s. 8-11
20-rocznica strajków i powstania NSZZ „Solidarność”
33. **UTRACONA solidarność** / Mieczysław Gil; rozm. przepr. Jerzy Sadecki // *Rzeczpospolita.* – 2000, nr 201, s. A3
„Solidarność” w Nowej Hucie
34. **W ODŚWIĘTNYCH ciuchach**: strajk w stoczni gdańskiej / Jadwiga Staniszkis; rozm. przepr. Małgorzata Subotić // *Rzeczpospolita.* – 2004, nr 208, s. A9
35. **WIGILIA z WRON-ą**: „Solidarność” i kobiety / Elżbieta Cichocka // *Gaz. Wybor.* – 2001, nr 299, s. 20
36. **WZRUSZAJĄCE utopie** / Juliusz Gardawski; rozm. przepr. Rafał Kalukin // *Gaz. Wybor.* – 2002, nr 203, s. 8-10
**V. Opozycja demokratyczna przełomu lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych.**
1. **BIBLIOGRAFIA prasy opozycyjnej w PRL do wprowadzenia stanu wojennego** / Adam Konderek. – Lublin : Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1998. – 298 s.
2. **KTO był kim w podziemiu?**: galeria podziemniaków // *Zesz. Hist. Solid.* – 2001, z. 6, s. 217-222
3. **LIMITOWANA liberalizacja**: opozycja w planach aparatu władzy PRL w połowie lat 80. / Antoni Dudek // *Arcana.* – 2003, nr 2, s. 101-119
4. **MYŚL programowa opozycji demokratycznej w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej 1976-1980** / wybór i oprac. E[wa] Orłof, A[ndrzej] Pasternak, R[osław] Pawlikowski; Wojewódzki Ośrodek Metodyczny. – Rzeszów : WOM, 1993. – 223 s.
5. **OPOZYCJA demokratyczna w Polsce 1976-1980**: wybór dokumentów / [wstęp] Zygmunt Hemmerling, Marek Nadolski; [dokumenty zebrali Z. Hemmerling i in.]. – Warszawa : Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1994. – 753 s.
6. **OPOZYCJA polityczna w Polsce – wyzwania dla edukacji**: pomiędzy oporem, emancypacją i transformacją / Kazimierz Przyszczypkowski;
Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. – Poznań; Toruń : "Edytor", 1993. – 154 s.
7. OPOZYCJA polityczna w Polsce w okresie stanu wojennego / Krzysztof Łabędź; Uniwersytet Wrocławski. Wydział Nauk Społecznych. – Wrocław : UW, 1989. – 81 s.
8. OPOZYCJA w PRL : słownik biograficzny 1956-89. T. 1 / red. Jan Skórzyński, Paweł Sowiński, Małgorzata Strasz; [aut. biogramów Anna Abramczyk i in.]. – Warszawa : Ośrodek „Karta”, 2000. – 436 s. : il.
9. OPOZYCJA w PRL : słownik biograficzny 1956-89. T. 2 / rada programowa Antoni Dudek [i in.]; red. Jan Skórzyński (red. nacz.), Paweł Sowiński, Małgorzata Strasz; [aut. biogramów Marek Kunicki-Goldfinger i in.]. – Warszawa : Ośrodek „Karta”, 2002. – 408 s. : il.
10. PODZIEMIE polityczne w walce o wprowadzenie statusu „więźnia politycznego” / Dariusz Kwiecień; Polska Zjednoczona Partia Robotnicza. Akademia Nauk Społecznych. Centrum Studiów Polityki i Propagandy. – Warszawa : PZPR.ANS. CSPiP, 1986. – 41 s.
11. „SOLIDARNOŚĆ” i opozycja antykomunistyczna w Gdańsku (1980-1989) / aut. Paweł Adamowicz [i in.]. – Gdańsk : Instytut Konserwatywny im. E. Burke’a, 1995. – 334 s. – (Historia i Idee; z. 2)
12. SPORY wokół zagadnień programowych w publikacjach opozycji politycznej w Polsce w latach 1981-1989 / Krzysztof Łabędź. – Kraków : „Księgarnia Akademicka”, 1997. – 298 s.
13. STUDIA i materiały z dziejów opozycji i oporu społecznego. T. 4 / pod red. Łukasza Kamińskiego. – Wrocław : "Gajt", 2000. – 159 s. : il.
14. SUKCESY i gorycze : o „historiach życia” polityków polskiej opozycji antykomunistycznej / Regina Lubas-Bartoszyńska. – Kraków : Wydaw. Naukowe WSP, 1998. – 186 s. – (Prace Monograficzne / Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie; nr 241)
15. W PRL bez zmian / Kazimierz Kozielski // Zeszyt Hist. Solid. – 2001, z. 6, s. 31-40
Represje wobec działaczy opozycji w 1985 r.
VI. Kościół wobec wydarzeń i „Solidarności”
a. Pozycje zwarte
1. CZŁOWIEK drogą Kościoła : Kościół, „Solidarność” i odnowa społeczna w Polsce / Piotr Nitecki. – [Wyd. 2 popr. i uzup.]. – Warszawa : Ośrodek Dokumentacji i Studiów Społecznych „Optimus”, 1991. – 304 s.
2. DO „SOLIDARNOŚCI”: rady i wskazania / Stefan Wyszyński; [red. Maria Okońska, Mirosława Plaskacz, Anna Rastawicka]. – Warszawa: „Solidi Deo”, 1996. – 89 s.: fot., portr.
3. IDEA solidarności dzisiaj / pod red. Władysława Zuziaka. – Kraków: Wydaw. Naukowe PAT – Papieskiej Akademii Teologicznej, 2001. – 145 s. – (Działanie Według Wartości)
Materiały z sympozjum nauk., Kraków 14-15 listopada 2000 r.
4. KOŚCIÓŁ wobec „Solidarności” i stanu wojennego / Andrzej Micewski. – Paryż: Editions du Dialoque, 1987. – 283 s.
5. SOLIDARNOŚĆ z Kościołem: Stalowa Wola 1980-1991: praca zbiorowa / pod red. Ewy Kuberny. – Sandomierz: Drukarnia Diecezjalna, 2003. – 221 s.: il.
6. W CIENIU Prymasa Tysiąclecia / Romuald Kukołowicz, Piotr Bączek. – Warszawa: „ad astra”, 2001. – 283 s.
b. Artykuły
1. CO DALEJ z „Solidarnością”? / Lech Mażewski (Prymas Wyszyński a „Solidarność”; cz. 6) // Myśl Pol. – 2001, nr 26, s. 14
2. DO ZWIĄZKOWCÓW z „Solidarności”: przemówienie wygłoszone 11 listopada 2003 roku / Jan Paweł II (papież) // Znaki Now. Czasów. – 2003/2004, nr 8/9, s. 147-149
3. [DRUGA] II WOJNA Jaruzelskiego / Kazimierz Kozielski // Zesz. Hist. Solid. – 2001, z. 6, s. 149-155
Kościół wobec wydarzeń posierpniowych
4. DYPLOMACJA prymasa: jak kardynał Wyszyński wpłynął na wydarzenia Sierpnia ’80 / Andrzej Anusz // Wprost. – 2000, nr 35, s. 30-31
5. EPILOG / Lech Mażewski. – (Prymas Wyszyński a „Solidarność”; cz. 9) // Myśl Pol. – 2001, nr 30/31, s. 14
6. HOMILIA prymasa Wyszyńskiego – mity i fakty / Janusz Zabłocki // Tyg. Solid. – 2000, nr 35, dod. s. VI-VII
Przem. wygłoszone na Jasnej Górze 26 VIII 1980 r.
7. KONTROWERSJE wokół homilii / Lech Mażewski. – (Prymas Wyszyński a „Solidarność”; cz. 3) // Myśl Pol. – 2001, nr 22, s. 14
8. KOŚCIÓŁ a „Solidarność” / Jarosław Gowin // Kwart. Konserw. – 2002, nr 8, s. 102-117
9. KOŚCIÓŁ wobec stanu wojennego: …czy kardynałowie Wyszyński i Glemp mogli uratować „Solidarność” / Lech Mażewski // Przegląd. – 2001, nr 50, s. 51-53
10. KRYTYCZNA wierność Papieża / Stefan Frankiewicz // Więź. – 2003, nr 12, s. 4-7
Spotkanie z przedstawicielami NSZZ „Solidarność”
11. LATA bez „Solidarności” / Lech Mażewski. – (Prymas Wyszyński a „Solidarność”; cz. 7) // Myśl Pol. – 2001, nr 27, s. 14
12. MEDIATOR czy sojusznik? : prymas Wyszyński i narodziny Solidarności / Ryszard Gryz // Tyg. Powsz. – 2001, nr 34, s. 14
13. MIĘDZY „snem a jawą” – czyli jak Kościół był postrzegany przez PZPR, a jak przez „Solidarność” / Andrzej Kominek // Por. Jęz. – 2004, z. 1, s. 53-64
14. MIROSLAW Dzielski o Janie Pawle II i „Solidarności” / Krzysztof Szczerski // Kwart. Konserw. – 2000, nr 6, s. 20-25
15. MUSIMY mieć roztropność : Kościół katolicki o proteście robotniczym w Sierpniu 1980 r. / oprac. Roman Graczyk // Gaz. Wybor. – 2000, nr 196, s. 16
16. NA DRODZE do Okrągłego Stołu / Lech Mażewski. – (Prymas Wyszyński a „Solidarność”; cz. 8) // Myśl Pol. – 2001, nr 28/29, s. 22
17. ON NAS stworzył i ukształtował : pielgrzymki Solidarności do Watykanu // Jerzy Langer; rozm. przepr. Marzanna Stychlerz-Klucińska // Tyg. Solid. – 2005, nr 15, s. 12-13
18. PAPIEŻ o Solidarności / Jacek Socha // Tyg. Solid. – 2005, nr 15, s. 10-11
19. PODSTAWY współpracy Kościoła i Państwa / Lech Mażewski. – (Prymas Wyszyński a „Solidarność”; cz. 1) // Myśl Pol. – 2001, nr 20, s. 14
20. PRZECIWKO radykałom / Lech Mażewski. – (Prymas Wyszyński a „Solidarność”; cz. 4) // Myśl Pol. – 2001, nr 23, s. 14
21. PRZEWODNICZĄCY Solidarności o Janie Pawle II / Lech Wałęsa, Marian Krzaklewski, Janusz Śniadek; oprac. Alicja Dołowska, Krzysztof Świątek // Tyg. Solid. – 2005, nr 15, s. 8-9
22. PUBLICYSTYKA „Solidarności” i opozycji politycznej w Polsce w latach osiemdziesiątych wobec Kościoła katolickiego i relacji między opozycją a Kościołem / Krzysztof Łabędź // Państwo i Społ. – 2003, nr 1, s. 35-50
23. ROCZNICA kalumni [fragm. wyw.] / Romuald Kukołowicz; rozm. przepr. Piotr Bączek // Gaz. Wybor. – 2000, nr 201, s. 14-15
Wydarzenia w Stoczni Gdańskiej w 1980 r.
24. SIERPNIOWA homilia / Lech Mażewski. – (Prymas Wyszyński a „Solidarność”; cz.2) // Myśl Pol. – 2001, nr 21, s. 14
25. „SOLIDARNOŚĆ” jako Kościół / Dariusz Karłowicz // Kwart. Konserw. – 2002, nr 8, s. 92-101
26. SOLIDARNOŚĆ to jest sprawa wielka: relacja ze spotkania "Solidarności" z Ojcem Świętym 11 XI 1996 r. / Alina Rynio // Ethos. – 1997, nr 2/3, s. 324-326
I Ogólnopolska Pielgrzymka "Solidarności"
27. SOLIDARNOŚĆ żegna Ojca Solidarności / Andrzeja Jakubik // Tyg. Solid. – 2005, nr 15, s. 20-23
28. WOBEC stanu wojennego / Lech Mażewski. – (Prymas Wyszyński a "Solidarność"; cz. 5) // Myśl Pol. – 2001, nr 24/25, s. 22
29. WSKAZANIA kardynała Wyszyńskiego dla Solidarności [fragm. ref.] / Kazimierz Janiak // Tyg. Solid. – 1996, nr 24, s. 14, 17
30. WYSZYŃSKI do "Solidarności" // Prz. Tyg. – 1996, nr 22, s. 19
Przemówienie wygłoszone 28.03.1981 w Warszawie
31. ŻYCZENIA prymasa / Romuald Kukolowicz; rozm. przepr. Alain Touraine [i in.]; oprac. Grzegorz Soltysiak // Prz. Tyg. – 1996, nr 35, s. 12
Stosunek episkopatu do "Solidarności"
VII. "Solidarność" a Służba Bezpieczeństwa
1. AGENTURA opozycji: SB penetrowała wszystkie szczeble Solidarności od jej narodzin po schyłek PRL / Teresa Kuczyńska // Tyg. Solid. – 2003, nr 28, s. 22-23
2. CHCĄ zabić "Solidarność" / Władysław Frasyniuk; rozm. przepr. Mirosław Maciorowski // Gaz. Wybor. (WAW). – 2005, nr 20, s. 18
3. CO SIĘ zmieniło? / Janusz Korecki // Zesz. Hist. Solid. – 2000, z. 5, s. 23-27
Przesładowania działaczy "Solidarności" Regionu Śląsko-Dąbrowskiego
4. DONOSY na "Solidarność" / Anita Gargas // Gaz. Pol. – 1997, nr 4, s. 6
Dokumenty dotyczące inwigilacji Solidarności przekazane przez Urząd Federalnego Pełnomocnika ds. Akt STASI
5. DZIAŁANIA Służby Bezpieczeństwa w celu przejęcia kontroli nad "Solidarnością" w latach 1980-1982 / Grzegorz Majchrzak // Dzieje Nawn. – 2003, nr 3, s. 89-99
6. ESBECKA panna "S" / Grzegorz Majchrzak // Rzeczpospolita. – 2002, nr 290, s. A9
7. INFORMACJE sytuacyjne MSW z sierpnia 1980 roku / oprac. Grzegorz Majchrzak // Zesz. Hist. – 2003, z. 145, s. 65-155
8. INWIGILACJA opozycji u schyłku PRL / Krzysztof Piątkowski // Dziś. – 2004, nr 1, s. 115-125
9. JAK tajniacy rozpracowywali „Solidarność” : dokumenty wojskowych tajnych służb PRL // Głos. – 2003, nr 40, s. 16-17
10. KRYPTONIM „Klan” : SB stanowiła wpływową frakcję we władzach „Solidarności” / Sławomir Cenckiewicz // Wprost. – 2002, nr 50, s. 74-75
11. KTO jest „Rybakiem”? / Krzysztof Wyszkowski; rozm. przepr. Piotr Bączek // Głos. – 2004, nr 37, s. 11
12. MUSIMY kończyć, kop sobie grób : jak służba bezpieczeństwa łamała ludzi opozycji / Maja Narbutt // Rzeczpospolita (W3). – 2005, nr 30, s. A8-A9
13. POCZĄTKI „ochrony” NSZZ „Solidarność” przez Służbe Bezpieczeństwa : (wrzesień 1980 – kwiecień 1981) / Grzegorz Majchrzak // Pamięć i Sprawiedl. – 2003, [nr] 2, s. 301-316
14. PRZECIW Solidarności 1980-1989 : rzeszowska opozycja w tajnych archiwach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych / wybór dokumentów i oprac. Jan Draus, Zbigniew Nawrocki. – Rzeszów : Zarząd Regionu NSZZ [Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego] „Solidarność”, 2000. – 354 s.
15. ROZPRACOWANIE „Motorniczego” / Przemysław Zwiernik // Pamięć i Sprawiedl. – 2003, [nr] 2, s. 343-349
Wiceprzewodniczący MKZ NSZZ „Solidarność” Wielkopolska – Jan Luttera
16. „RYBAK” donosi ze Stoczki Gdańskiej // Głos. – 2004, nr 35, s. 10-11
17. SIERPNIOWE donosy : Operacja Lato ’80 / Bogusław Kopka, Grzegorz Majchrzak // Polityka. – 2004, nr 34, s. 65-67
18. SŁUŻBA Bezpieczeństwa wobec I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” / Sławomir Cenckiewicz // Arcana. – 2003, nr 3/4, s. 94-125
19. SŁUŻBA Bezpieczeństwa wobec „Solidarności” rolniczej w Polsce południowo-wschodniej 1980-1981 / Dariusz Iwaneczko // Pamięć i Sprawiedl. – 2003, [nr] 2, s. 185-212
20. „SOLIDARNOŚĆ” w grach SB 1981-1989 : (przegląd wybranych problemów) / Henryk Głębocki // Arcana. – 2003, nr 2, s. 79-100
21. SOLIDARNOŚĆ w oczach SB / Tadeusz M. Płużański // Tyg. Solid. – 1999, nr 26, s. 18
22. TRUCIELE z Solidarności / Grzegorz Majrzak // Polityka. – 2003, nr 43, s. 80-81
Dokumenty Służby Bezpieczeństwa z 1981 r. dot. Lecha Wałęsy
23. UŚMIERCANIE legendy / Janusz A. Majcherek // Rzeczpospolita (W3). – 2005, nr 20, s. A13
24. UŚMIERCANIE zdrowego rozsądku: co zostało z mitu „Solidarności” / Piotr Semka // *Rzeczpospolita* (W3). – 2005, nr 22, s. A13
25. ZAPOWIEDŹ sierpniowego przełomu: meldunki MSW o sytuacji w kraju w okresie 1 lipca – 16 sierpnia 1980 / Krzysztof Dubiński // *Zeszyt Hist.* – 2000, z. 133, s. 69-164
Urszula Bzdawka
Dział Instrukcyjno-Melodyczny
**POLSKA KINEMATOGRAFIA**
Rok 1895 to początek nie tylko kinematografii światowej ale i polskiej. Równolegle z pracami nad przekazem ruchomego obrazu prowadzonymi w Stanach Zjednoczonych w pracowni Thomasa A. Edisona oraz w Paryżu przez braci Lumiere także Polacy podejmowali próby w tym zakresie. Kazimierz Prószyński skonstruował aparat filmowy o nazwie pleograf, który mógł stanowić konkurencję dla francuskiego kinematografu. Już na przełomie 1895/96 roku na ziemiach polskich miały miejsce pierwsze publiczne pokazy filmowe. Do 1902 roku rozwijało się „kino wędrownne”, a od 1903 roku trwałym elementem miast polskich stały się iluzjony. Równocześnie podejmowano próby kręcenia filmów dokumentalnych i inscenizowanych. Pierwsze filmy polskie to scenki rodzajowe z życia codziennego Warszawy [Ślizgawka w Łazienkach] oraz film dokumentalny z wizyty cesarza Wilhelma II w Peterhofie 1897. Kazimierz Prószyński realizował pierwsze polskie filmy inscenizowane [Powrót birbanta, Przygoda dorożkarza – 1902]. Pierwszym polskim filmem fabularnym jest komedia „Antoś po raz pierwszy w Warszawie” [1908]. Popularne były melodramaty jak „Niewolnica zmysłów” [1914] z debiutującą Polą Negri, „Bestia” [1917], „Carska faworyta” [1918] oraz filmy o charakterze patriotycznym „Obrona Częstochowy” [1913], „Pod jarzmem tyranów” [1916] „Carat i jego sługi” [1917] a także ekranizacje powieści „Dzieje grzechu” czy „Meir Ezefowicz” [1911]. Pierwsze stałe kino na terenach polski powstało w 1899 r. w Łodzi – zwane „Teatrem Żywych Fotografii”.
Początek XX wieku to w kinie światowym okres intensywnego rozwoju i jednocześnie przemian wynikających z faktu odkrycia korzyści finansowych
związanych z filmem. Tworzą się wielkie koncerny skupiające studia filmowe, laboratoria, wytwórnie, sprzęt i kina a także aktorów, walczące jednocześnie o pozycje monopolistyczne w świecie filmowym.
Proces koncentracji i centralizacji nie dotknął polskiej kinematografii w takim stopniu jak miało to miejsce w Europie Zachodniej czy Stanach Zjednoczonych. Rozbila między trzema zaborcami polska kinematografia pcdporządkowywana była wymaganiom rynków zaborców. Zaczęła się naprawdę rozwijać dopiero po odzyskaniu niepodległości. W okresie międzywojennym powstawały wytwórnie filmowe [m.in. Sfinks, Leo Film, Feniks, Falanga], produkujące głównie melodramaty, komedie, adaptacje literackie czy filmy patriotyczne. Był to okres kina niemego. Najlepsze dzieła tego okresu to adaptacje literackie: „Pan Tadeusz” [1928], „Przedwiośnie” [1928], „Ziemia obiecana” [1927]. Pierwszy polski film dźwiękowy stanowiła ekranizacja „Moralności Pani Dulskiej” z 1930 roku w reżyserii Bolesława Newolina.
Po wybuchu II wojny światowej polski film przestał istnieć. Wielu filmowców znalazło się poza granicami kraju, część z nich realizowała tam filmy o tematyce patriotycznej, inni zajęli się dokumentowaniem działań wojennych, powstania warszawskiego czy wojennej rzeczywistości.
W 1945 roku nastąpiło upaństwowienie kinematografii polskiej. Utworzono przedsiębiorstwo państwowe koncentrujące całą działalność filmową zarówno w sferze produkcji jak i dystrybucji. Wyprodukowane tuż po wojnie filmy [Zakazane piosenki, Skarb, Ostatni etap czy Ulica Graniczna] trafiały nie tylko na polskie ekrany, sprawiły że polski film stał się zjawiskiem artystycznym. Jednak dopiero po 1956 roku twórczość Andrzeja Munka i Andrzeja Wajdy stworzyła podwaliny uznanej w świecie „polskiej szkoły filmowej”, uzyskującej liczne nagrody na międzynarodowych festiwalach. Na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych powstały wybitne dzieła: „Eroica”, „Zezowate szczęście” i „Pasażerka” Andrzeja Munka, „Kanal” i „Popiół i diament” Andrzeja Wajdy, „Pociąg” i „Matka Joanna od Aniołów” Jerzego Kawalerowicza. Rozpoczął swoją oryginalną twórczość filmową Wojciech Jerzy Has (Pętla, Pożegnanie, Rękopis znaleziony w Saragossie, Jak być kochaną) oraz Stanisław Różewicz (Wolne miasto, Westerplatte czy Świadectwo urodzenia). Ciekawy ton polemiczny wprowadziły filmy Kazimierza Kutta (Krzyż walecznych, Nikt nie wola, Ludzie z pociągu). Kutz wprowadził do filmu polskiego bohaterów z ludu, zakorzenionych we własnych „małych ojczyznach”. Jest to widoczne szczególnie w późniejszym tryptyku śląskim (Sól ziemi czarnej, Perła w koronie, Paciorki jednego różańca).
Zjawiskiem lat sześćdziesiątych stały się superprodukcje stanowiące adaptacje znanych powieści historycznych. Pierwszy to „Krzyżacy” w reżyserii
Aleksandra Forda. Następne wielkie produkcje filmów historycznych podjęli: Andrzej Wajda „Popioly”, Jerzy Kawalerowicz „Faraon” a Wojciech Has „Lalka”.
W tym okresie pojawia się nastepna generacja filmowców: Roman Polański błyskotliwie debiutujący „Nożem w wodzie”, Jerzy Skolimowski (Rysopis, Walkower, Bariera), Marek Piwowski (Rejs), Andrzej Żuławski (Trzecia część nocy). Swoje pierwsze filmy realizuje Krzysztof Zanussi (Struktura kryształu, Życie rodzinne, Iluminacja, Barwy ochronne). Młodzi reżyserzy jak Krzysztof Kieślowski (Personel, Amator), Agnieszka Holland (Aktorzy prowincjonalni) i Feliks Falk (Wodzirej), tworzyli trzon tzw. kina moralnego niepokoju. Budziło ono uśpioną świadomość społeczną, przywracało pamięć wydarzeń, o których nie mówiło się dotychczas głośno. Nurt ten zainicjował „Człowiekiem z marmuru” Andrzej Wajda.
Stan wojenny zmienił sytuację w sposób drastyczny, krajowa produkcja została poddana surowszemu niż dotychczas reżimowi, premiowano filmy „słuszne ideowo”.
Niewiele było filmów wartościowych także po stanie wojennym. Nieliczne wyjątki w tym względzie stanowiły: „Nadzór” Stanisława Saniewskiego, „Bez końca” Kieślowskiego i późniejszy „Dekalog” a także debiuty filmowe Radosława Piwowarskiego, Andrzeja Barańskiego czy Marka Koterskiego. Zmiana sytuacji politycznej pod koniec lat 80. wprowadza jakby drugą falę „kina moralnego niepokoju”. Reprezentują ją filmy młodych twórców: Magdaleny Łazarkiewicz, Roberta Glińskiego, Sławomira Krzystka, Macieja Dejczerza, Wojciecha Nowaka czy Jacka Skalskiego.
Od 1989 roku zmieniła się cała struktura produkcyjna i finansowa polskiej kinematografii. Nie ma cenzury, każdy może być producentem. Państwo nadal dotuje produkcję większości filmów, dystrybucję i promocję wybranych tytułów. I w tych wydawałoby się najkorzystniejszych warunkach kinematografia polska przeżywa największy kryzys. Publiczność „rzuciła się” na dostępne wreszcie w pełni produkcje zachodnie, często niezbyt wartościowe produkty masowej kultury audiowizualnej. Z rodzimej produkcji z szerokim odbiorem spotkały się jedynie filmy Władysława Pasikowskiego (Kroll, Psy i Psy 2) oraz twórczość Juliusza Machulskiego (Girl Guide, Killer, Vabank). Nie bardzo radzą sobie w nowej rzeczywistości mistrzowie polskiego kina, kiedyś decydujący o jego wysokiej randze, Wajda, Kutz, Zanussi. Ich ambitne filmy trudno docierają do publiczności. Wyjątek stanowią filmy Krzysztofa Kieślowskiego oraz Agnieszki Holland. Pojawiają się również nowe interesujące debiuty jak np. Jan Jakub Kolski.
Duże nadzieje filmowcy pokładają w kilkanaście lat przygotowywanej i ostatnio uchwalonej przez Sejm Ustawie o kinematografii [6.05.2005]. Określa ona zasady wspierania przez państwo twórczości filmowej, przewiduje utworzenie Instytutu Sztuki Filmowej, oraz dofinansowywanie nowych projektów filmowych i działalności Filmoteki Narodowej. Ustawa jest kontrowersyjna, budzi dużo emocji ale porządkuje zagadnienia związane ze współczesną kinematografią polską.
Prezentowana bibliografia stanowi wybór opracowań dot. historii i współczesności polskiego filmu. Uwzględniono artykuły omawiające Ustawę o kinematografii jako istotny moment w historii polskiego filmu.
I. Film polski – zagadnienia ogólne
1. [DZIESIĄTA] X muza na emigracji / Roman Włodek // Prz. Pol. – 2001, z. 1, s. 45-74
Polacy w światowej kinematografii
2. EDYNBURSKI festiwal filmowy : (historia, udział Polski, teraźniejszość) / Bolesław Taborski // PAL Prz. Artyst.-Lit. – 2000, nr 11, s. 2-8
3. FILM i kultura współczesna / pod red. Janusza Plisieckiego. – Lublin : Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1996. – 139 s.
4. FILM i socjologia : polskie powojenne badania i refleksje / Kazimierz St. Michalewicz. – Warszawa : „Neriton”, 2003. – 160 s.
5. FILMOWE polonica / oprac. Maciej Mrożkowski, Stanisław Mitkowski. – Kraków : Dyskusyjne Kluby Filmowe „Studentów” i „Kinematograf”, 1985. – 118 s. : fot., portr.
6. MIĘDZY Bałtykiem a Bałkanami : o współpracy polskich filmowców z kinematografiami krajów Europy Środkowej po drugiej wojnie światowej / Artur Patek // Pr. Komis. Środk.-Europ. – T. 6. – (1999), s. 155-172
7. POLSKIE Oscary / Bartosz Michalak. – Warszawa : Prószyński i S-ka, 2000. – 260 s., tabl. : il.
8. POLACY w kinie światowym / Krzysztof Kucharski. – Toruń : Ośrodek Kultury Filmowej „Elipsa”, Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Miejskiego, 1988. – 52 s.
9. PROBLEMY kultury filmowej : materiały z konferencji naukowej [Bydgoszcz, kwiecień 1978] / pod red. Janusza Rulki; Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Bydgoszczy. – Bydgoszcz : Wydaw. Uczelniane WSP, 1980. – 120 s.
10. [TRZYDZIEŚCI] 30 lat działalności dyskusyjnych klubów filmowych / Mirosław Walas. – Kraków : Dyskusyjne Kluby Filmowe „Kinematograf” i „Studenci”, 1986. – 30 s., tabl. : fot., portr.
11. Z ARCHIWUM Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk Cz. 6 / Marta Fik // Kwart. Film. – 1995, nr 11, s. 128-134
Cenzura filmowa
12. ŻALE na stronie / Tadeusz Sobolewski // Reżyser. – 1996, [nr] 2, s. 1-2
Kinematografia polska
II. Słowniki, encyklopedie
1. BOHATEROWIE filmu polskiego / [wybór i oprac. hasł Jerzy Marchewka]. – Toruń : Teresa i Jerzy Marchewka, 2004. – 63 s.
2. ENCYKLOPEDIA kina / pod red. Tadeusza Lubelskiego; wstęp Andrzej Wajda. – Kraków : „Biały Kruk”, 2003. – 1071 s. : il., fot. kolor.
3. FILM polski od A do Z / Stanisław Janicki; słowniczek biofilmograficzny „Realizatorzy i aktorzy” oprac. Irena Nowak-Zaorska. – Wyd. 3 rozsz. – Warszawa : Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1977. – 294 s., il. : portr., tab.
4. LEKSYKON polskich filmów fabularnych / [oprac. zespół pod kier. Jana Słodowskiego; aut. tekstów Agnieszka Czechowska [i in.]. – Wyd. 3 uzup. i popr. – Warszawa : „Wiedza i Życie”, 2001. – 1072 s. : il.
5. POLSKIE filmy fabularne : 1902-1988 / Stanisław Janicki. – Warszawa : Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1990. – 433 s.
Bibliografia, s. 433-434
6. PLEOGRAF : słownik biograficzny filmu polskiego 1896-1939 / Jerzy Maśnicki, Kamil Stepan. – Kraków : Staromiejska Oficyna Wydawnicza, 1996. – 412 s. : portr.
III. Historia filmu polskiego
A. Zagadnienia ogólne
1. FILM, kinematografia / pod red. Edwarda Zajička. – Warszawa : Instytut Kultury. Komitet Kinematografii, 1994. – 530 s. : faks., fot., portr., rys. – (Encyklopedia Kultury Polskiej XX Wieku. Studia i Materiały)
2. JUBILEUSZ bez fajerwerków : 100 lat kina w Polsce / Anna Pietrzak // Prz. Powsz. – 1996, nr 3, s. 356-358
Wystawa w Warszawie
3. HISTORIA filmu / Jerzy Płażewski. – Wyd. 4 uzup. – Wrocław : Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1995. – 528 s. : fot., portr.
Wyd. poprz. pt.: Historia filmu dla każdego
4. HISTORIA filmu : 1895-2000 / Jerzy Płażewski. – Wyd. 5 poszerz. – Warszawa: „Książka i Wiedza”, 2001. – 784 s.: il.
5. HISTORIA filmu polskiego / oprac. Jacek Szymański. – Wrocław: MDK, 1985. – 67 s. – (Materiały Informacyjno-Filmograficzne / Kino Edukacji Filmowej przy Dyskusyjnym Klubie Filmowym Młodzieżowego Domu Kultury; cz. 1)
6. HISTORIA filmu polskiego / red. nauk. Jerzy Toeplitz; Polska Akademia Nauk. Instytut Sztuki. Zakład Historii i Teorii Filmu. – [Wyd. 2]. – Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1989
T. 1 : 1895-1929 / Władysław Banaszkiewicz, Wiktor Witczak, 1989. – 330 s., [64] s. tabl.: il., faks., fot., portr., err.
T. 2 : 1930-1939 / [aut.] Barbara Armatys, Leszek Armatys, Wiesław Stradomski, 1988. – 404 s., [76] s. tabl.: faks., fot., portr.
T. 3 : 1939-1956 / Jadwiga Bocheńska [i in.], 1974. – 533 s., [80] s. tabl.: il. err.
T. 4 : 1957-1961 / [aut.] Alicja Iskierko [i in.], 1980. – 517 s., [40] k. tabl.: il.
T. 5 : 1962-1967 / [aut.] Bogumił Drozdowski [i in.], 1985. – 394 s., [56] s. fot.: rys., wykr.
T. 6 : 1968-1972 / red. nauk. Rafał Marszałek ; [aut.] Marcin Czerwiński [i in.], 1994. – 623 s., tabl.: fot., portr., err.
7. KINO polskie / Marek Haltof; przetł. Mirosław Przylipiak. – Gdańsk: „Słowo/Obraz Terytoria”, 2004. – 402 s.: fot. – (Terytoria Kina)
8. KINO ma 100 lat : dekada po dekadzie / pod red. Jana Reka i Elżbiety Ostrowskiej. – Łódź: Wydaw. Uniwersytetu Łódzkiego, 1988. – 355 s.: il.
Materiały z konferencji naukowej, Łódź 25-27 października 1996 roku
9. KRONIKA kinematografii polskiej 1895-1997 / Małgorzata Hendrykowska. – Poznań: „Ars Nova”, 1999. – 522 s.: il. – Bibliografia
10. OBRAZY na wolności : studia z historii sztuk medialnych w Polsce / Ryszard W. Kluszczyński. – Warszawa: Instytut Kultury, 1998. – 165 s.: il., fot.
11. POLACY w kinie światowym / Krzysztof Kucharski. – Toruń: Ośrodek Kultury Filmowej „Elipsa”: Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Miejskiego, 1988. – 52 s.
12. POLSKIE filmy fabularne : 1902-1988 / Stanisław Janicki. – Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1990. – 433 s.
13. POZA ekranem : kinematografia polska 1918-1991 / Edward Zajićek. – Warszawa: Filmoteka Narodowa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1992. – 293 s.: faks., fot., portr.
14. RAZEM? Osobno? / Tadeusz Lubelski; rozm. przepr. Łukasz Maciejewski // Dekada Lit. – 2004, nr 2, s. 74-77
Sytuacja polskiej kinematografii
15. [STO] 100 filmów polskich / Jan F. Lewandowski. – Katowice : „Videograf II”, 1997. – 207 s. : fot., portr.
16. SZTUKA filmowa w Polsce : w stulecie kina : praca zbiorowa / pod red. Eweliny Nurczyńskiej-Fidelskiej i Zbigniewa Batki; [zespół aut. Alina Madej i in.]. – Łódź : Centralny Gabinet Edukacji Filmowej Dzieci i Młodzieży, 1996. – 150 s.
Materiały z VI Ogólnopolskiej Sesji Filmoznawczo-Metodycznej zorg. w listopadzie 1996 r. w Borkach.
B. Do 1939 roku
a. Pozycje zwarte
1. AWANGARDA wobec kina : film w kręgu polskiej awangardy artystycznej dwudziestolecia międzywojennego / Marcin Giżycki. – Warszawa : „Małe”, 1996. – 142 s. : il., faks., fot.
2. DZIEŃ dobry panie Edison / napisał Jacek Cybusz. – Łódź : MK, 1994. – 46 s., tabl. : il. – (Zeszyty Muzeum Kinematografii; nr 3) (Prawdziwe dzieje kinematografii polskiej. T. 1, 1891-1900; cz. 1). – Bibliogr.
3. FILM w Poznaniu 1896-1945 / Malgorzata Hendrykowska, Marek Hendrykowski. – Poznań : Wydaw. Poznańskie, 1990. – 291 s. : faks., fot., portr.
4. MITOLOGIE i konwencje : o polskim kinie fabularnym dwudziestolecia międzywojennego / Alina Madej. – Kraków : Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1994. – 170 s.
5. MNISZKÓWNA… i co dalej w polskim kinie? : wybór tekstów z czasopism filmowych dwudziestolecia międzywojennego / oprac. Barbara Gierszewska. – Kielce : Wydaw. Akademii Świętokrzyskiej, 2001. – 299 s. : il.
6. OD NIEWOLNICY zmysłów do czarnych diamentów : szkice o polskich filmach z lat 1914-1939 / Leszek Armatys, Wiesław Stradomski. – Warszawa : Centralny Ośrodek Metodyki Upowszechniania Kultury, 1988. – 296 s., 32 s. tabl. : fot., portr.
Filmogr. s. 256-273
7. POLSKA kultura filmowa do 1939 roku / wstęp i red. Jolanta Lemann-Zajiček. – Łódź : Państw. Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna, 2003. – 269 s.
8. WALKA o film artystyczny w międzywojennej Polsce / Marcin Giżycki. – Warszawa : Państw. Wydaw. Naukowe, 1989. – 262 s., tabl. : faks., fot., portr.
b. Artykuły
1. HISTORIA przybliżona / Adam Wyżyński // Kino. – 1998, nr 10, s. 45-46
Odnalezienie kopii dwóch polskich filmów z epoki kina niemego
2. JEST źle, ale musi być lepiej / Alina Madej. – Streszcz. w jęz. ang. // Kwart. Film. – 1997, nr 18, s. 190-206
Film polski w okresie międzywojennym
3. PAŃSTWOWA Rzeczpospolita Filmowa (1935-1955) / Alina Madej // Kino. – 1996, nr 11, s. 2-3
4. POLAK walczy z dzikusami : kicz egzotyczny w polskim kinie międzywojennym / Malgorzata Hendrykowska // Kino. – 1996, nr 9, s. 22-23, 31
5. RUCH filmowy we Lwowie w latach trzydziestych / Barbara Gierszewska // Kwart. Film. – 2003, nr 44, s. 228-248
6. ŻYCIE filmowe Wilna w okresie międzywojennym : lata 1919-1939 : szkic historyczny ? Anna Mikonis // Kwart. Film. – 2003, nr 44, s. 211-227
C. Lata 1945-1989
a. Pozycje zwarte
1. DZIESIĄTA muza w stroju ludowym : o wizerunkach kultury chłopskiej w kinie PRL / Grzegorz Pełczyński. – Poznań : Wydaw. Naukowe UAM, 2002. – 252 s., [12] s. tabl. : il. – (Etnologia i Antropologia Kulturowa / Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; nr 20)
2. FILM i kultura współczesna / pod red. Janusza Plisieckiego. – Lublin : Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1996. – 139 s.
3. FILM i sztuki tradycyjne / Janusz Plisiecki. – Lublin : Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1994. – 153 s.
4. FILM i telewizja w Polsce / Jacek Fuksiewicz. – [Wyd. 3]. – Warszawa : „Interpress”, 1981. – 279 s., [48] s. tabl. : il., portr.
Filmografia s. 225-279
5. FILM polski : twórcy i mity / [red. nauk. Kazimierz Sobotka; współpr. red. Jerzy Dyszkiewicz, Zbigniew Batko]. – Łódź : Łódzki Dom Kultury, 1987. – 204 s. : fot. – (Style, Twórcy, Tendencje)
6. FILMY z czterdziestolecia / Jan Słodowski, Jacek Tabęcki. – Warszawa : Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1985. – 122 s. : fot.
7. GRA w inteligencję / Anna Tatarkiewicz. – Białystok : „Łuk”, 1994. – 220 s. : il.
8. HISTORIA filmu polskiego / oprac. Jacek Szymański. – Wrocław : MDK, 1985. – 67 s. – (Materiały Informacyjno-Filmograficzne / Kino Edukacji Filmowej przy Dyskusyjnym Klubie Filmowym Młodzieżowego Domu Kultury; cz. 1)
9. KINO Młodych : sesja filmoznawcza, 26-29 X 1983. – Łódź : Łódzki Dom Kultury, [1983]. – 31 s.
10. KINO i magia / Krzysztof Gierat. – Kraków : Krakowskie Wydaw. Akademickie, 1987. – 98 s. – (Biblioteka „Powiększenia”; 3)
11. KINO moralnego niepokoju : wokół wybranych problemów poetyki i etyki / Dobrochna Dabert. – Poznań : Wydaw. Naukowe UAM, 2003. – 383 s. – (Seria Filmoznawcza / Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; nr 3)
Bibliografia
12. KINO polskie w dziesięciu sekwencjach / pod red. Eweliny Nurczyńskiej-Fidelskiej. – Łódź : Wydaw. Uniwersytetu Łódzkiego, 1996. – 123 s., 10 k. fot.
13. KINO, władza, publiczność : kinematografia polska w latach 1944-1949 / Alina Madej. – Bielsko-Biała : „Prasa Beskidzka”, 2002. – 212 s.
Bibliografia
14. KRAINA niedojrzałości / Waldemar Chołodowski. – Warszawa : „Czytelnik”, 1983. – 152 s.
15. ŁÓDŹ w czterdziestoleciu kinematografii polskiej / [mater. przygot. Elżbieta Drecka [i in.]; red. Bożena Jędrzejczak]; Muzeum Kinematografii. – Łódź : MK, [1985]. – 12 s.
Wydaw. towarzyszące wystawie : 40 lat kinematografii w Polsce Ludowej, Łódź, Muzeum Kinematografii. Oddział Muzeum Historii Miasta Łodzi, 1985
16. MŁODE kino polskie lat siedemdziesiątych / Andrzej Dondziło. – Warszawa : Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, 1985. – 191 s., [23] s. fot.
Filmografia s. 110-177
17. MOJA filmoteka : kino polskie / Aleksander Jackiewicz. – Warszawa : Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1983. – 547 s., tabl. : fot., portr.
18. O POLSKICH filmach / Konrad Eberhardt; wybór i wstęp Ryszard Koniczek. – Warszawa : Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1982. – 485 s.
Recenzje i szkice z czasopism Ekran, Film i Kino 1958-1976
19. OD „SZKOŁY Polskiej” do chwili obecnej : 1957, 1970, 1980 / oprac. Grzegorz Brzeziński. – [Wyd. 2 uzup.]. – Wrocław : Dyskusyjny Klub Filmowy „Politechnika”, [1988]. – 64 s.
20. **PO SEANSIE** / Krzysztof Mętrak. – Warszawa : "Czytelnik", 1988. – 211 s.
21. **POLSKA klasyka literacka według Andrzeja Wajdy** / Ewelina Nurczyńska-Fidelska. – Katowice : „Śląsk”, 1998. – 314 s. : fot.
Filmografia s. 308-[315]
22. **POLSKA produkcja filmowa** / Edward Zajiček. – Katowice : UŚ, 1983. – 159 s., tabl. : rys., wykr. – (Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach; nr 603)
23. **REJS czyli Szczególnie nie chodzę na filmy polskie** / Maciej Łuczak. – Warszawa : Prószyński i S-ka, 2002. – 140 s. : il.
24. **SPOTKANIA z filmem polskim – tradycja i współczesność.** – Warszawa : Zjednoczenie Rozpowszechniania Filmów, 1979. – 58 s. : il., portr.
25. **STRATEGIE autorskie w polskim filmie fabularnym lat 1945-1961** / Tadeusz Lubelski. – Wyd. 2 popr. – Kraków : „Rabid” : Krakowskie Centrum Kinowe „Ars”, 2000. – 202 s.
26. **SYNDROM konformizmu? : kino polskie lat sześćdziesiątych** / red. nauk. Tadeusz Miczka; współred. nauk. Alina Madej. – Katowice : Wydaw. UŚ, 1994. – 229 s. – (Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach)
Bibliografia s. 161-165
27. **SZKICE o filmie polskim** / [red. nauk. Bronisława Stolarska; współpr. red. Zbigniew Batko, Jerzy Dyszkiewicz]. – Łódź : Łódzki Dom Kultury, 1985. – 220 s. : fot. – Style, Twórcy, Tendencje)
28. **ŚWIADECTWA metryk : polskie kino młodych w latach osiemdziesiątych** / Piotr Wasilewski; [wstęp i red. Tadeusz Skoczek; posł. Krzysztof Mętrak]. – Kraków : „Oficyna Obecnych”, 1990. – 239 s. : fot., rys. – (Biblioteka „Powiększenia”)
29. **TWÓRCZOŚĆ filmowa w Polsce Ludowej** / Zygmunt Machwitz; [Dom Filmu i Plastyki]. – Łódź : Łódzki Dom Kultury, 1983. – 68 s.
Bibliografia s. [69]
30. **W KRĘGU filmu polskiego XXXV [trzydziestopięcio]-lecia** : [materiały sesji naukowej 26-28 kwietnia 1979] / pod red. Jana Trzynadłowskiego; Uniwersytet Wrocławski im. Bolesława Bieruta. [Instytut Filologii Polskiej. Zakład Teorii Literatury. Pracownia Filmoznawcza]. – Wrocław : Wydaw. UW, 1981. – 287 s. – (Studia Filmoznawcze; 3)
31. **WIDZIANE po latach : analizy i interpretacje filmu polskiego** / pod red. Małgorzaty Hendrykowskiej; Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Wydział Filozoficzno-Filologiczny. – Poznań : Wydaw. PTPN, 2000. – 236 s. : il. kolor. – (Prace Komisji Filmoznawczej / Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk; t. 1)
Bibliografia przy rozdz.
32. WODZIREJE i amatorzy / Maria Kornatowska. – Warszawa : Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1990. – 286 s. : fot.
33. ZA DUŻY blask : o kinie współczesnym / Tadeusz Sobolewski. – Kraków : „Znak”, 2004. – 275 s. : fot.
34. ZAGUBIENI w drodze : film fabularny jako obraz doświadczenia wewnętrznego / Seweryn Kuśmierczyk. – Warszawa : „Skorpion”, 1999. – 185 s. : il. – (Ludzie Kina : analizy)
Bibliografia, filmografia
35. ZAPOMNIANI bohaterowie : o bohaterach filmowych polskiego socrealizmu / Piotr Zwierzchowski. – Warszawa : „Trio”, 2000. – 180 s., tabl. : il.
– (W Krainie PRL)
Bibliografia, filmografia
b. Artykuły
1. BYŁO sobie kino [fragm.] / Waldemar Krzystek // Kino. – 1995, nr 12, s. 6-8
Esej o polskim filmie powojennym
2. DWA pokolenia / Jan F. Lewandowski // Śląsk. – 1997, nr 5, s. 57
Debiuty filmowe absolwentów Wydziału Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego
3. GDY wszyscy wielcy już przestali grać... / Maria Kornatowska // Kino. – 1998, nr 9, s. 30-32
Likwidacja Łódzkiej Wytwórni Filmów Fabularnych
4. GDZIE są kobiety? / Katarzyna Taras // PAL Prz. Artyst.-Lit. – 1997, nr 7/8, s. 124-126
Pozycja aktorek w polskim kinie
5. GRA w gonionego / Radosław Tomasik // Kino. – 2004, nr 5, s. 12-14
II Festiwal Polskiego Kina Niezależnego w II Programie TVP
6. KILER i inni / Andrzej Kołodyński // Kino. – 1997, nr 12, s. 33-35
Polskie filmy sensacyjne
7. KINO polo, czyli kilka aspektów polskiego kina popularnego / Marcin Głowacki // Arcana. – 1998, nr 2, s. 117-125
8. KRÓTKA historia ciała [fragm. książki] / Rafał Marszałek // Kino. – 2000, nr 11, s. 8-12
Erotyzm w polskim filmie
9. MARZENIE : jakie jest kino polskie? : jakie powinno być? / Jan Olszewski // Kino. – 2003, nr 9, s. 8-12, 68
10. MIŁOŚĆ ci wszystko wybaczy : polskie kino lat osiemdziesiątych / Piotr Wasilewski // Zdanie. – 1996, [nr] 4/5, s. 95-98
11. MUZYKA w filmach polskiej awangardy / Joanna Małecka // Ruch Muzycz. – 2004, nr 8, s. 16-17
12. NIEUSTĘPLIWI twórcy scenariuszy / Ryszard Koniczek // Literatura. – 1996, nr 3, s. 45
Kinematografia polska
13. O POLSKIEJ komedii filmowej [fragm.] / Iwona Sowińska-Rammel // Kino. – 1997, nr 12, s. 50-55
14. O POTRZEBIE desowietyzacji / Krzysztof Klopotowski // Kino. – 2003, nr 11, s. 8-9
15. OBRAZ Matki Polki w kinie polskim – mit czy stereotyp? / Elżbieta Ostrowska // Kwart. Film. – 1997, nr 17, s. 131-140
16. MIGAWKI z dziejów łódzkiego „Semafora” / Wacław Fedak, Teresa Puchowska-Sturlis // Guliwer. – 1999, nr 5, s. 10-12
Fragm. książki „Semafor 1947-1997”
17. PODZWONNE dla wytwórni / Daniel Szczechura // Kino. – 2000, nr 6, s. 14-15
Upadek łódzkiego studia filmowego SE-MA-FOR
18. POLSKA egzotyka / Joshua Siegel; rozm. przepr. Maria Kornatowska // Kino. – 1999, nr 3, s. 12-13
Przegląd studenckich filmów łódzkiej Szkoły Filmowej w nowojorskim Museum of Modern Art
19. POLSKA szkoła filmowa jako formacja artystyczna : szkice historyczne / Marek Hendrykowski // Kwart. Film. – 1997, nr 17, s. 119-130
20. POLSKIE kino – moje olsnienia i marzenia / Ewa Mazierska // Kino. – 2003, nr 11, s. 10-12
21. PUŁAPKA falszywej wolności / Mateusz Werner // Kino. – 1996, nr 10, s. 8-9
22. „RĘKOPIS znaleziony…” czyli kilka uwag na temat archiwistyki polskich filmów fabularnych / Adam Wyżyński // Kino. – 1997, nr 4, s. 3
23. WSZYSTKO (prawie), co państwo powinniście wiedzieć o filmie polskim, ale nie macie kogo zapytać / Józef Gębski // Kino. – 1999, nr 4, s. 18-19
D. Współczesność i perspektywy polskiego kina – po 1989 roku
1. A MNIE się marzy nowa „Nowa fala” / Katarzyna Taras // PAL Prz. Artyst.-Lit. – 2002, nr 3/4, s. 34-39
Polskie młode kino
2. BRUKSELA : sygnał w stronę Wiejskiej / Jacek Bromski; oprac. (kjz) // Kino. – 1999, nr 3, s. 3
3. CZAS na zmianę warty / Jerzy Kapuściński; rozm. przepr. Iwona Cegielkówna // Kino. – 2002, nr 11, s. 22
Promocja debiutów filmowych
4. CZEŚĆ, Amelka / Bożena Janicka // Kino. – 2002, nr 5, s. 8-9
Młode kino w Polsce
5. CZY WYSTARCZY chcieć / Andrzej Jurga; rozm. przepr. Iwona Cegielkówna // Kino. – 2003, nr 2, s. 10-12
Warunki debiutu młodych reżyserów
6. CZYM żyje polskie kino? / Mateusz Werner // Zeszyt. Telew. – 2003, nr 2, s. 11-17
7. DOKĄD idiemy / Krzysztof Zanussi // Kino. – 2004, nr 5, s. 7-8
8. FILMY: kalkulacja czy serce / Piotr Skrzypczak // PAL Prz. Artyst. - Lit. – 1998, nr 11, s. 61-64
Sytuacja polskiej kinematografii
9. FORMA zorganizowanej rozpaczy, czyli o kulisach polskich planów filmowych / Bartosz Michalak // Kino. – 1997, nr 11, s. 20-21
10. JAK odzyskać publiczność? / Dariusz Gajewski // Newsweek Polska. – 2003, nr 51-52, s. 168
11. JUŻ są! / Bożena Janicka // Kino. – 2002, nr 11, s. 11
Młodzi twórcy
12. KINO polskie – sztuka spisana na straty / Wiesław Saniewski // Odra. – 1998, nr 7/8, s. 68-71
13. KINO sfrustrowane / Tadeusz Lubelski, Mateusz Werner, Anita Piotrowska, Bartosz Żurawiecki, Wojciech Kuczok // Kino. – 2001, nr 12, s. 4-9
Młode kino polskie
14. KOCHAM ten kraj: o pewnym „młodym” polskim pokoleniu / Kinga Gałuszka. – Streszcz. w jęz. ang. // Kwart. Film. – 2003, nr 43, s. 203-212
„Pokolenie 2000” – cykl debiutanckich filmów fabularnych sfinansowanych przez Telewizję Polską
15. KOMU cyfra sprzyja? / Katarzyna Taras. – Streszcz. w jęz. ang. // Kwart. Film. – 2003, nr 43, s. 196-202
Debiutanckie filmy młodych polskich reżyserów
16. KOMU, czemu służy kino / Andrzej Werner // Kino. – 1999, nr 7/8, s. 14-16
17. KOBIETA jako McGuffin: szkic o kinie polskim lat 90. / Mariola Jankun-Dopartowa // Kino. – 1998, nr 9, s. 26-29
18. MŁODE kino: głos ma producent / Iwona Cegielkówna // Kino. – 2002, nr 4, s. 8-11
19. **MŁODZI** filmowcy: portret niespójny / Iwona Cegielkówna // *Kino*. – 2002, nr 2, s. 4-8
20. **MÓWIĆ** po swojemu / Maria Kornatowska // *Kino*. – 2002, nr 6, s. 11-13
Młodzi reżyserzy – absolwenci łódzkiej szkoły filmowej
21. **NIEZAPOMNIANE**: 1991-2001 – polskie kino naszych czasów / Tomasz Jopkiewicz, Bożena Janicka, Anita Piotrowska, Adam Garbicz, Andrzej Kołodyński, Kamil Rudziński, Tadeusz Szczepański, Grażyna Stachówna, Tadeusz Lubelski, Konrad J. Zarębski, Maria Kornatowska // *Kino*. – 2002, nr 7/8, s. 8-12, 36-38, 43-45; nr 9, s. 28-39
22. **NIEZALEŻNI** w kinach / Wiesław Paluch; rozm. przepr. Iwona Cegielkówna // *Kino*. – 2004, nr 5, s. 9-11
23. **NISZA** dla jakości / Tadeusz Lubelski // *Znak*. – 2003, nr 11, s. 5-9
Kondycja polskiej kinematografii
24. **NA RUBIEŻACH** ponowoczesności : szkice o filmie współczesnym / pod red. Konrada Klejsy i Grzegorza Skonieczko; red. nauk. Ewelina Nurczyńska-Fidelska. – Kraków: „Rabid”, 2000. – 216 s.
25. **NOWE** reguły gry [wyw.] / Tadeusz Ścibór-Rylski // *Kino*. – 2000, nr 1, s. 4-5
Przyszłość polskiej kinematografii
26. **O POTRZEBIE** lustra w polskim kinie współczesnym / Wojciech Kowalski // *Reżyser*. – 1996, [nr] 12, s. 7-8
27. **OPUSZCZAMY** tę wyspę… : o szansach polskiej kinematografii / Waldemar Dąbrowski; rozm. przepr. Bożena Janicka, Andrzej Kołodyński // *Kino*. – 2002, nr 11, s. 8-10
28. **PARĘ** słów o tym, co powinno zostać powiedziane przy zupełnie innej okazji [polem.] / Konrad Szołajski / Mariola Jankun-Dopartowa // *Kino*. – 1998, nr 12, s. 50-52
29. **PO ZBURZENIU** muru / Tadeusz Lubelski. – Streszcz. w jęz. ang. // *Kwart. Film*. – 1998, nr 21/22, s. 24-36
Polskie filmy po 1989 r.
30. **PODWÓJNE** nieporozumienie / Marta Cuber // *Zesz. Telew*. – 2003, nr 2, s. 4-10
Najnowsza literatura i film
31. **POLSKI** Park Jurajski : uzupełnienie do dyskusji o polskim kinie / Konrad Szołajski // *Kino*. – 1996, nr 10, s. 10-11
32. **POROZMAWIAĆ** poważnie / Krzysztof Zanussi; rozm. przepr. Magda Sendecka // *Reżyser*. – 1996, [nr] 12, s. 1
O Kongresie Kinematografii Polskiej
33. POSZUKAJMY pomysłu na kino / Waldemar Dziki; rozm. przepr. Konrad J. Zarębski // Kino. – 2002, nr 12, s. 42-43
34. POSZUKUJĄC ludzkiej twarzy: czy polskie kino młodych o młodych dla młodych skazane jest na prowincjonalność? / Andrzej Szpulak // Kino. – 2000, nr 1, s. 35-37, 58-60
35. PRZEPIS na arcydzieło filmowe / Andrzej Z. Lachtojfel // PAL Prz. Artyst.-Lit. – 2002, nr 3/4, s. 91-92
36. TYLKO chichot / Zdzisław Pietrasik // Polityka. – 2003, nr 24, s. 56-58
37. WIĘCEJ pazerności / Kazimierz Kutz; rozm. przepr. Grażyna Drabik // Europa. – 1998, nr 5, s. 72-77
Współczesna kinematografia polska
38. Z PERSPEKTYWY szczura w klatce / Mariusz Grzegorzek; rozm. przepr. Maria Kornatowska // Kino. – 1998, nr 10, s. 5-6
Stan polskiego kina
39. ZANIM wstąpimy do Unii [skrót] / Waldemar Dąbrowski, Jacek Bromski // Kino. – 2003, nr 1, s. 8-12
E. Ustawa o kinematografii
1. BEZ haraczu // Gaz. Wybor. – 2005, nr 93, s. 21
Ustawa o kinematografii
2. „CHIMERA” prowokuje / Barbara Hollender // Rzeczpospolita. – 2003, nr 165, s. A9
3. DYLEMATY kinomana / Witold M. Orłowski // Gaz. Wybor. – 2005, nr 116, s. 31
4. EGOIZM kastowy Kazimierza Kutza / Jerzy Straszewski // Przekrój. – 2005, nr 13, s. 83
5. EUROPA chroni branżę filmową / Juliusz Machulski // Gaz. Wybor. – 2005, nr 55, s. 34
6. FILMOWCY do Tuska / Jacek Bromski, Maciej Strzembosz // Gaz. Wybor. – 2005, nr 96, s. 19
7. FINANSUJMY kino, ale dlaczego poza budżetem? / Rafał Zasuń // Gaz. Wybor. – 2005, nr 57, s. 25
8. INSTYTUT nie będzie urzędem [wyw.] / Rafał Skąpski // Kino. – 2003, nr 2, s. 8-9
Propozycje zmian w strukturze kinematografii polskiej
9. JAK płacić na kino? / Vadim Makarenko // Gaz. Wybor. – 2005, nr 40, s. 24
10. KRAJOBRAZ przed bitwą / Maciej Nowicki // Film. – 2004, nr 2, s. 76-77
11. KRAJOBRAZ przed bitwą / Jacek Szczerba // Gaz. Wybor. – 2005, nr 39, s. 17
12. KTO da kasę na nasze kino / Vadim Makarenko // Gaz. Wybor. – 2005, nr 104, s. 37
13. KTO ma płacić za polskie filmy? / Kazimierz Kutz, Rafał A. Ziemkiewicz // Newsweek Polska. – 2005, nr 8, s. 101
14. LIST otwarty [w sprawie ustawy o kinematografii] // Kino. – 2005, nr 5, s. 7
15. MÓWILIŚMY prawdę / Dariusz Jabłoński; rozm. Magda Sendecka // Reżyser. – 1997, [nr] 2, s. 5-6
O społecznym projekcie ustawy o kinamtografii oraz warszlatach dla scenarzystów
16. NADCHODZI lobbing kulturalny / Konrad Godlewski // Gaz. Wybor. – 2005, nr 104, s. 18
17. POLSKIE kino ocalone? / Tadeusz Sobolewski // Gaz. Wybor. – 2005, nr 115, s. 14
18. POPRAWKI do ustawy o kinematografii // Gaz. Wybor. – 2005, nr 127, s. 32
19. SPORY wokół ustawy : korespondencje / Wiktor Budzyński // Kino. – 1988, nr 1, s. 18
20. TRZEBIA było powiedzieć // Gaz. Wybor. – 2005, nr 116, s. 30
21. USTAWA w garści / Tadeusz Sobolewski // Gaz. Wybor. – 2005, nr 39, s. 17
22. WOJNA polityków z filmowcami / Tadeusz Sobolewski // Gaz. Wybor. – 2005, nr 97, s. 16
23. ZMIANY w prawie filmowym / Michal J. Zabłocki // Reżyser. – 2000, [nr] 3, s. 7-8
24. ZRZUTKA na kino / Zdzisław Pietrasik // Polityka. – 2005, nr 7, s. 19
Saul Bellow – ur. 10.06.1915 r. – zm. 5.04.2005 r. – pisarz amerykański. Urodził się w Kanadzie (Lachine, k. Montrealu) w rodzinie żydowskiej, która emigrowała z Rosji. W 1924 roku wraz z rodzicami przeprowadził się do Chicago. W dzieciństwie otrzymał staranne wykształcenie talmudyczne, czytał również Szekspira i powieści XIX-wiecznych pisarzy. W szkole średniej w Chicago wspólnie z kolegami założył kółko literackie. W 1933 roku rozpoczął studia na uniwersytecie w Chicago, które ukończył na Uniwersytecie Północno-Zachodnim (1937). Pracował jako urzędnik komisji federalnej, wykładowca w instytucie pedagogicznym oraz redaktor w Encyklopedii Britannica. Podczas II wojny światowej służył w piechocie morskiej. Zadebiutował powieścią psychologiczną „Stan zawieszenia” (1944). Później łączył pisarstwo z pracą na wielu uniwersytetach: Minnesota, Princeton oraz w Nowym Jorku, Chicago i Bostonie. Wiele podróżował po świecie z wykładami o literaturze amerykańskiej, gościł także w Polsce.
Bohaterami jego utworów są osoby wyobcowane, zmagające się z własną nadwrażliwością i biernością, z obojętnością otoczenia i uprzedzeniami rasowymi. W powieściach umiał łączyć zmysł obserwacji z groteską, elementy lotrzykowskie z dialogami filozoficznymi. Był wybitnym przedstawicielem tzw. „nurtu żydowskiego” w literaturze amerykańskiej. W uznaniu zasług otrzymał liczne nagrody, m.in. Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury 1976; tytuł Książki Roku w USA (trzykrotnie); Nagrodę Pulitza; Międzynarodową Francuską Nagrodę Literacką.
Na jego dorobek składają się m.in. „Stan zawieszenia” (1944); „Przygody Augiego Marcha” (1953); „Korzystaj z dnia” (1956); „Henderson, król deszczu” (1959); „Herzog” (1964); „Wspomnienia Mosby’ego” (1968); „Planeta pana Sammlera” (1970); „Dar Humboldta” (1975).
1. IRONISTA z Chicago / Marta Sawicka // Wprost. – 2005, nr 15, s. 120-121
2. KOLEKCJONER literackich nagród : zmarł Saul Bellow / Grzegorz Sowula // Rzeczpospolita. – 2005, nr 81, s. 11
3. KRONIKARZ wyobcowania / ROM // Gaz. Wybor. – 2005, nr 81, s. 18
4. LEKSYKON literackich laureatów nagrody Nobla / Grzegorz Górny. – Kraków : „Zebra”, 1993. – S. 189-190
5. LEKSYKON prozaików / Janusz Termer. – Warszawa : „Istkry”, 2001. – S. 51-54
6. MISTRZ dygresji : Saul Bellow (1915-2005) / Aleksander Kaczorowski // Polityka. – 2005, nr 15, s. 116
7. MISTRZ z Chicago / Mel Gussow, Charles McGrath // Forum. – 2005, nr 16, s. 46-47
8. PEŁNIA człowieczeństwa wedle Saula Bellowa / Lech Budrecki // Nowe Książ. – 2001, nr 11, s. 36
Jan Henryk Dąbrowski
250 rocznica urodzin
Jan Henryk Dąbrowski – ur. 2 lub 29.08.1755 r. – zm. 6.06.1818 r. – generał, twórca Legionów Polskich we Włoszech, dowódca w powstaniach zbrojnych na terenie Wielkopolski. Urodził się w Pierzchowcu (koło Bochni) w rodzinie oficera wojsk saskich. W 1766 roku wraz z ojcem zamieszkał koło Drezna. Kształcił się w niemieckich szkołach. W 1771 roku wstąpił jako ochotnik do wojska saskiego. Został podporucznikiem (1773), uczestniczył w kampanii bawarskiej, rozwinął zainteresowanie historią sztuki wojennej. Powrócił do kraju (1792) i rozpoczął służbę w armii polskiej. Nie wziął udziału w wojnie z Rosją. Przystąpił do konfederacji targowickiej, zajmował się szkoleniem I Wielkopolskiej Brygady Kawalerii Narodowej, uczestniczył w pracach komisji wojskowej redukującej polskie siły zbrojne. Zaocznie osądzony za zdradę został uniewinniony dzięki zabiegom Józefa Wybickiego. Do insurekcji kościuszkowskiej (1794) przyłączył się dopiero po wyzwoleniu Warszawy, stanął na czele wojsk skierowanych do Wielkopolski. Dotarł do Gniezna, zdobył Bydgoszcz (2 października), zagroził Toruniowi. W 1796 roku opuścił kraj i udał się do Paryża. Za aprobatą Napoleona Bonapartego zorganizował (1797) Legiony Polskie we Włoszech. Na czele I Legii walczył w bitwie nad rzeką Trebbia (1799) z polocznymi siłami Austrii i Rosji. Sojusz antyfrancuski (Austria, Prusy, Rosja) powstały w 1805 roku spowodował zacieśnienie współpracy Napoleona z Polakami. Po wkroczeniu wojsk francuskich do Berlina (1806) Dąbrowski (wspólnie z Józefem Wybickim) wydał odezwę (3.11.1806) wzywającą Polaków do powstania. Przybył do Poznania (6.11.1806) i zajął się organizacją wojska. W walkach z Prusakami zdobył Tczew (1807), oblegał Gdańsk, uczestniczył w zwycięskiej bitwie pod Frydlandem (Prusy Wschodnie). Rozgoryczony pominięciem przez Napoleona przy obsadzie stanowisk wycofał się z życia publicznego. Po napaści Austrii (1809) powrócił do wojska, uczestniczył w ofensywie na Galicję. Brał udział w kampanii rosyjskiej jako dowódca XVII dywizji. Walczył pod Lipskiem (1813), objął naczelne dowództwo wojsk polskich. Uczestniczył w kampanii francuskiej (1813/1814). Po upadku Napoleona, za namową cara Aleksandra I, powrócił do kraju. Wszedł w skład Komitetu Wojskowego kierowanego przez wielkiego księcia Konstantego, nawoływał do wstępowania do armii narodowej. W Królestwie Polskim zajmował stanowisko senatora-wojewody. Ostatnie lata życia spędził z rodziną w Winnej Górze, gdzie zmarł. Napisał wspomnienia „Jenerała Henryka Dąbrowskiego pamiętnik wojenny legionów polskich we Włoszech poparty notami wyjaśniającymi” (1864).
a. Pozycje zwarte
1. **GENERAŁ Jan Henryk Dąbrowski** : 1755-1818 / Jan Pachoński. – [Wyd. 2 popr. i uzup.]. – Warszawa : Wydaw. Min. Obrony Narodowej, 1987. – 634 s. : faks., fot., mapy, pl., portr.
2. **GENERAŁ Jan Henryk Dąbrowski 1755-1818** / red. nacz. Czesław Łuczak. – Poznań : Wydaw. Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, 1970. – 101 s.
3. **GENERAŁ Jan Henryk Dąbrowski (1755-1818)** : materiały z Międzyszkolnej Sesji Naukowej UAM i WAP odbytej w Poznaniu 28 III 1969 / Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; red. Witold Kutte. – Poznań : UAM, 1970. – 101 s. – (Prace Wydziału Filozoficzno-Historycznego. Seria Historia nr 40)
4. **GENERAŁOWA** : opowieść o Barbarze z Chlapowskich Dąbrowskiej / Gabriel Zych. – Warszawa : Ludowa Spółdz. Wydaw., 1988. – 245 s.
5. **JAN Henryk Dąbrowski 1755-1818** / Marek Rezler. – Poznań : Krajowa Agencja Wydawnicza, 1982. – 40 s. : il., 3 mapy
6. **JAN Henryk Dąbrowski** / Karol Koźmiński. – Warszawa : Wydaw. Min. Obrony Narod., 1960. – 360 s.
7. **JESZCZE** Polska nie umarła... : w dwusetną rocznicę powstania hymnu narodowego / Jan Baier [i in.]. – Poznań : Ars Nova, 1997. – 114 s. : fot.
8. „**MARSZ Dąbrowski**” : publikacja wydana z okazji 200-lecia „Mazurka Dąbrowskiego” i odsłonięcia pierwszego w Rzeczypospolitej Polskiej pomnika gen. Jana Henryka Dąbrowskiego / Średzki Komitet Obchodów 200-lecia „Mazurka Dąbrowskiego”. – Środa Wlkp. : Agencja Reklamowa „Promocja”, 1997. – 68 s. : fot.
9. **POTOMKOWIE** generała / Marek Ruszczyc. – Warszawa : Wydaw. Min. Obrony Narodowej, 1986. – 315 s.
10. **PRZEJDZIEM** Wartę : wielkopolskimi śladami Józefa Wybickiego i Jana Henryka Dąbrowskiego / Jerzy Sobczak. – Poznań : Wydaw. WBP, 1996. – 118 s. : il., mapy. – (Wielkopolska Biblioteka Krajoznawcza; nr 12)
11. „**PRZEJDZIEM** Wisłę, przejdziem Wartę...” : miejsca i zabytki w Polsce związane z Józefem Wybickim i gen. Janem Henrykiem Dąbrowskim / Czesław Skonka; Stowarzyszenie Miłośników Tradycji „Mazurka Dąbrowskiego”. – Gdańsk : SMT „Mazurka Dąbrowskiego”, 1996. – 138 s.
12. **ROCZNIK** Mazurka Dąbrowskiego / red. nacz. Cezary Leżański. – Warszawa : Stow. Miłośników Tradycji, 1995/96. – 196 s. : il.
13. [STO] 100 postaci, które tworzyły historię Polski / Andrzej Szwarc, Marek Urbański, Paweł Wieczorkiewicz. – Warszawa : Świat Książki. Grupa Wydaw. Bertelsmann Media, 2002. – 480 s. : portr.
14. **W PRZYMIERZU** z ojczyzną : generał Jan Henryk Dąbrowski 1755-1818 / Jan Jarecki. – Katowice : „Res-Type”, 1996. – 112 s. : il.
15. **WIELKOPOLSKIM** traktem / Piotr Maluśkiewicz / Poznań : Wydaw. WBP, 1997. – 238 s. : il. – (Biblioteka „Kroniki Wielkopolski”)
16. **WINNA** Góra / Maria Strzalko, Jerzy Sobczak. – Poznań : Wydaw. WBP, 1997. – 86 s. : il. – (Biblioteka „Kroniki Wielkopolski”)
**b. Artykuły**
1. ACH, co to był za ślub… / Marek Rezler // *Welcome to Poznań*. – 2000, nr 2, s. 14
2. **DZIECI** bohatera / Marek Relzer // *Głos Wielkop.* – 1999, nr 68, s. 19
3. **HENRYK** Dąbrowski / Stanisław Jędraś // *Pan. Leszcz.* – 2000, nr 18, s. 12
4. **POZNAŃSKIE** wątki legendy generała Jana Henryka Dąbrowskiego / Magdalena Warkoczewska // *Kron. M. Pozn.* – 1997, nr 3, s. 32-48
5. **PRZEJDZIEM** Wartę / Marek Rezler // *Kron. Wielkop.* – 1997, nr 4, s. 150-152
6. [TRZECIEGO] 3 listopada 1806 roku w Berlinie na spotkaniu z generałem Janem Henrykiem Dąbrowskim i Józefem Wybickim Napoleon Bonaparte oświadczył, że gotów jest ruszyć ze swoimi wojskami na wschód / Adam Pleskaczyński // *Głos Wielkop.* – 2003, nr 261 dod. *Głos Poznaniaka*, s. XII
III. MATERIAŁY METODYCZNE
Mirosława Gradzik
Rostarzewo
SCENARIUSZ OBCHODÓW TYGODNIA MICKIEWICZOWSKIEGO
Popularyzacja postaci i dzieł wieszczca narodowego – Adama Mickiewicza
Uwagi metodyczne: 26. listopada 2005 roku obchodzić będziemy 150. rocznicę śmierci Adama Mickiewicza. Już w tym numerze Poradnika zamieszczamy Scenariusz Obchodów Tygodnia Mickiewiczowskiego poświęcony Wielkiemu Poecie, abyście Państwo mogli dostosować go do bibliotecznych możliwości, a może będzie on tylko inspiracją do własnych projektów. Całość została opracowana w celu wykorzystania w placówkach szkolnych, głównie w tych, którym Adam Mickiewicz patronuje. Sama finalna impreza może jednak być zaprezentowana również w bibliotekach publicznych. Jak przy każdej rocznicy zalecamy przygotowanie wystawy książek, mogą to być najstarsze lub najnowsze wydania wraz z rycinami, które się znajdują w bibliotece.
Cele:
- szukanie informacji o życiu i twórczości patrona
- ćwiczenia w korzystaniu z różnych źródeł wiedzy
- popularyzacja postaci na różnych płaszczyznach
- nabywanie umiejętności wyszukiwania cytatów
- integracja uczniów szkoły podstawowej i gimnazjum
I. Apel szkolny inaugurujący Tydzień Mickiewiczowski (dwa tygodnie przed obchodami uroczystości)
Ogłoszenie konkursów:
1. konkurs plastyczny
gr. I uczniowie 4-6 szk. podst.
Wykonanie pracy przedstawiającej scenkę z utworu A. Mickiewicza, technika dowolna, format A4
gr. II uczniowie klas 1-3 gimn.
Wykonanie pracy przedstawiającej postać A. Mickiewicza – technika i forma pracy dowolna.
Prace należy składać w bibliotece szkolnej
2. **konkurs multimedialny**
Przygotowanie prezentacji multimedialnej pt. *Sylwetka A. Mickiewicza*. Prace w dwóch kategoriach wiekowych 4-6 szk. podst., 1-3 gimn., czas trwania 3-5 min.
3. **konkurs recytatorski**
Interpretacja jednego utworu A. Mickiewicza.
4. **konkurs „Wiedza o życiu i twórczości A. Mickiewicza”**
Forma testu.
II. Wystąpienie z prośbą do sponsorów o pomoc w zakupie nagród rzeczowych dla laureatów konkursów.
III. Opracowanie zaproszeń na uroczystość Dnia Patrona (wzór zaproszenia – załącznik)
IV. Wystawa „Moja okładka do wybranej książki A. Mickiewicza” (uczniowie kl. I gimn.)
V. Gazetki ścienne „Złote myśli z utworów poety” (przykłady – załącznik) – cytaty, które warto zapamiętać (uczniowie kl. II gimn.)
VI. Przeprowadzenie konkursów.
Komisje w składzie: dwóch nauczycieli przedmiotu, bibliotekarz i dwóch uczniów – przedstawicieli grup wiekowych – oceniają prace uczniów i typują laureatów (dot. Konkursu plastycznego i multimedialnego).
Konkurs wiedzy przeprowadzony w formie testu, zwyciężają uczniowie z największą ilością zdobytych punktów.
Konkurs recytatorski – uczniowie recytują utwory przed komisją. Laureaci wytypowani w dwóch grupach wiekowych.
**DZIEŃ PATRONA**
1. Rozpoczęcie uroczystości o godzinie 11.00.
2. Przywitanie uczniów, nauczycieli oraz zaproszonych gości.
3. Ogłoszenie wyników i zwycięzców poszczególnych konkursów, nagrodzenie laureatów:
- konkurs multimedialny,
- konkurs plastyczny,
- konkurs recytatorski,
- konkurs „Wiedza i życie Adama Mickiewicza”.
Pokaz zwycięskich prac multimedialnych.
4. Podziękowanie sponsorom za udzieloną pomoc finansową.
5. Uroczysta Akademia przygotowana przez uczniów Szkoły Podstawowej i Gimnazjum.
**Scenariusz akademii**
Dlaczego wybraliśmy A. Mickiewicza patronem naszej szkoły?
| Słowo mówione | Fonosfera – efekty specjalne, tło muzyczne |
|---------------|---------------------------------------------|
| **Narrator:** | Trzy uderzenia werbla |
| Szanowni Państwo, Koleżanki i Koledzy. W ubiegłym roku nasza szkoła otrzymała imię Adama Mickiewicza. Dlaczego wybraliśmy właśnie takiego Patrona? O tym przekona Was dzisiejsza uroczystość. | |
| **Uczeń II:** | W tle słychać fragment *Dies Irae* K. Pendereckiego |
| Właśnie w grudniu, 24 dnia 1798 r., przyszedł na świat drugi z synów państwa Mickiewiczów i nadano mu imię Adam. Adam to pierwszy biblijny człowiek, protoplasta rodu ludzkiego, ale nie żaden święty. | |
| **Uczeń I:** | Fragment piosenki Kory Jackowskiej: *A planety szaleją, szaleją* |
| Czy wiecie, że kto urodził się 24 grudnia, jest spod znaku koziorożca? Cechuje go dotrzymywanie danych obietnic, lecz może nie osiągnąć wszystkiego, co zamierzał. Życie jego jest pełne wysiłków gorliwych, lecz kapryśnych i zmiennych. Dziecko urodzone tego dnia jest wrażliwe i łatwo podlega wpływom otoczenia. Należy je strzec przed towarzystwem ludzi szorstkich i prostackich. | (cichnie piosenka) |
| **Uczeń II:** | Odgłosy zamieci śnieżnej, wiejącego silnego wiatru, dźwięki pędzących sań |
| Jak uchronić dziecie przed prostactwem i szorstkością, skoro w tak dziwny, ale ciekawy sposób przyszło na świat. Posłuchajcie legendy. | |
**Scenka I: „Narodziny poety”**
**Barbara (matka poety):**
– Mężu, jesteśmy przed karczmą w Zaosiu, chyba nie pojedziemy dalej, zatrzymaj konie.
**Ojciec:**
– Dlaczego, żono?
Barbara:
– Wejdźmy do środka, dziecię rodzę.
Ojciec:
– Basiu, nie ma miejsca, karczma jest tak nędzna, że nawet stołu godziwego brak. Ale wejdziemy, co zrobić?
Barbara:
– Nie ma na czym przewinąć dziecka, mężu poradź coś!
Ojciec:
– Mam książkę w torbie podróżnej, zaczekaj, kochanie, na niej dziecię przewiniemy.
Barbara:
– Ależ, to poezje Ignacego Krasickiego!
Ojciec:
– Barbaro, może nasz synek też będzie poetą?
Uczeń I:
Te legendę rodzinną opowiadali Franciszek i Aleksander, bracia Adama Mickiewicza. Ile prawdy jest w tej legendzie, a ile braterskich marzeń, by urodziny brata – poety – upoetycznić, nie wiemy. I nie jest ważne nawet to, gdzie się urodził Adam, bo jak mówił litewski poeta w wierszu Pamięci Adama Mickiewicza:
Poeci rodzą się w karczmie,
Żeby ich potem
Oplakiwały świątynie.
Uczeń II:
Wiecie, że maly Adaś był ofiarowany Matce Częstochowskiej i Ostrobramskiej pod opiekę? Wypadł mame z okna – potem lekko utykał na jedną nogę, co dodawało mu uroku.
Uczeń I:
Ale mimo tego piękny był z Adama chłopiec, usta miał rumiane, zęby białe jak perły, włosy bujne, czarne, zgrabne faworyty. Tak widzieli poetę jego przyjaciele, a miał ich wielu, bo był człowiekiem prawym i zasłużył na dobre imię.
Uczeń II:
Adam jak każdy chłopiec był niezły姆 gagatkiem. Robił kolegom kawały, lubił żartować. Posłuchajcie:
Scenka II: „Poetycki koncept Adasia”
Adam Pilecki:
– Chłopcy, uwaga! Historia starożytna się zbliża!
Profesor:
– Steckiewicz, do tablicy!
Steckiewicz (cicho do kolegi z ławki):
– Adasiu, ratuj, nic na dzisiaj nie umiem.
Profesor (groźnie):
– Steckiewicz do odpowiedzi!
Mickiewicz (cicho podpowiada):
– Niedaleko Damaszku...
Steckiewicz (głośno z rozmachem):
– Niedaleko Damaszku...
Mickiewicz:
– Siedział diabeł na daszku...
Steckiewicz (nieco ciszej):
– Siedział diabeł na daszku...
Mickiewicz:
– W kapeluszu czerwonym...
Steckiewicz (z lekkim wahaniem w głosie):
– W kapeluszu czerwonym...
Mickiewicz:
– Kwiatuszkami upstrzonym.
Steckiewicz (powtarza pierwsze słowo i milknie):
– Kwiatuszkami...
Uczeń I:
Oj, oj, coś często postać diabla zaprzątała umysł poety. Pamiętacie Mefistofelesa?
(Recytacja fragmentów Pani Twardowskiej,
od: Diablík to był w wódce, do końca)
Uczeń II:
Czmychnąwszy dziurką od klucza,
Dotąd jak czmycha, tak czmycha.
Wiele mądrych powiedzeń Adama zagościło w polskiej kulturze.
**Uczeń I:**
Niestety, życie Adama, to nie tylko żarty i swawole. Nasz poeta, jak wielu z nas, przeżył nieszczęśliwą miłość.
**Uczeń II:**
„Spotkanie z Marylą Wereszczakówną”
**Uczeń I:**
Jeszcze jedno musimy zapamiętać, a mianowicie to, że Adam Mickiewicz był wieszczem. Przepowiedział Polsce zmartwychwstanie, a tulaczom, pielgrzymom i wygnancom powrót do wolnej Ojczyzny. Spełniło się to dopiero 11 listopada 1918 roku. Zapamiętajmy, że nie wolno się poddawać i uważać sprawy za beznadziejną, zawsze znajdzie się wyjście z trudnej sytuacji. Należy mieć wiarę i nadzieję, i trochę sprytu (nieco ciszej).
---
**SPOTKANIE Z MARYŁĄ WERESZCZAKÓWNA**
*(narrator, M. Wereszczakówna, uczeń I, uczeń II)*
*N*: Zafascynowanie A. Mickiewicza Maryłą Wereszczakówną zauważamy po raz pierwszy w Tuhanowiczach. Posłuchajmy co na ten temat mówi sama zainteresowana.
*MW*: Na początku nie zdawałam sobie z tego sprawy, można powiedzieć, że byłam zbyt młoda, zbyt nieobyta. A gdy spotkaliśmy się później byłam już zaręczona z Puttkamerem.
*N*: Tak, tak, ta miłość była z góry skazana na niepowodzenie.
*MW*: Zachwycała mnie jego osoba, ale nie sposób było nie zauważyć talentu. Miałam wtedy dwadzieścia parę lat, byłam trochę nieśmiała, zachwycona literaturą... I oto nagle zjawił się ktoś, kto recytował mi piękne wiersze, z kim mogłam porozmawiać o balladach i poematach, w końcu ktoś, kto ubóstwiał mnie jak niebiankę, pisał dla mnie i o mnie! Otwierając „Dziady” widziałam tam nas dwoje. Cóż, łatwo powiedzieć: zapomnij. A przecież „tego rozkazu moja i twoja pamięć nie posłucha”. (Chwila zadumy. Maryla otwiera książkę z dziełami Mickiewicza)
Wiersz „Do M...” (uczeń I)
MW: Tak słuchałam jego wiersze. Milion razy dziękowałam mu za boską poezję. Śliczna! Czytałam ją, podziwiając jego geniusz i talenta. To piękne ale smutne wspomnienia. Wyrzekłam się największej radości w życiu jaką miałam, bowiem raz na zawsze się z nim rozłączylam.
Wiersz „Niepewność” (uczeń II – własna interpretacja linii melodycznej)
N: Nie byłem pośród ludzi, którzy ciebie znali.
Patrzyli w twoje oczy, dłoń twoją ściskali –
Ale jestem wśród wszystkich, którym twoje słowo
Jest wciąż nową miłością i wielkością nową.
Wejść w dom poezji twojej może każdy człowiek,
Bo o człowieku w dziele swym pamiętasz.
Nasze książki są wszystkie pielgrzymstwa księgami.
Wszyscy z tobą jesteśmy i ty jesteś z nami.
I mówisz najprawdziwsze i piszesz najmniejsze,
I uczysz życia, które od wierszy trudniejsze.
FRAGMENTY „PANA TADEUSZA” NA WESOŁO
(sześciu uczniów wspólnie interpretuje fragmenty utworu)
Uczeń 1 Drogie działki, chcę wam streścić,
Co Mickiewicz Adam zmieścił
Pisząc swoją epopeję
„Pan Tadeusz”. Są to dzieje
Paliwody podczaszyca,
Co się Jacek zwał Soplica
I Stolnika córkę Ewę
Kochał mocno tak, że nie wiem.
Stolnik z rodu był Horeszków
Związku z tym więc dużo przeszkód
Widział stąd też zamiast Ewką
Raczył czarną go polewką.
Uczeń 2 Jak wymazać to zdarzenie?
"Z pierwszą lepszą się ożenię!"
Stwierdził Jacek i wykonał.
Ale wkrótce zmarła żona,
Lecz nim się przestała ruszać
Urodziła Tadeusza.
Wszakże Ewki cierń tak ranił,
Że bez przerwy był na bani.
Aż raz kiedy tłum Moskali
Na Stolnika dwór się zwalił,
Jacek co tam był przypadkiem
I wiktoria jego świadkiem
Stał się, ogarnięły szalem
Zabił jednym go wystrzałem.
Przeminęło lat dwadzieścia,
Tadzik dorósł, a cioteczka
Telimena go uwodzi,
Ale Tadzik, jak to młodzi,
Woli wdzięki młodszej Zosi,
Która o co bardzo prosi
(Via Robak) J. Soplica,
Tadka to oblubienica
Ma być aby tym do zgody
Doprowadzić oba rody.
Spójrzmy jaki to postacie
Prócz niej mamy w poemacie.
Uczeń 3 Jest więc sędzia brat Soplicy,
Są też inni uczestnicy:
Kusy, sokół czyli charty,
(O to, który więcej warty
Spór ma Rejent z Asesorem).
Wojski jest co rządzi dworem.
(Do Hreczechy, jego córy,
Sędzia stawał był w konkury
I uzyskał jej wzajemność,
Lecz przedwcześnie poszła w ciemność).
Hrabia krewniak jest Horeszków,
Podkomorzy rolę też tu
Ma drażliwą (to zadanie,
By rozstrzygnąć spór o zamek,
W którym choć jest po Horeszkach,
Sędzia lubi sobie mieszkać).
Dalej woźny jest Protazy
I Rębajło jest Gerwazy.
Który w domu u Stolnika
Na etacie był klucznika.
Jest karczmarza też osoba –
To żyd Jankiel. Jest ksiądz Robak.
Uczeń 4 Są umizgi są zaloty.
Mrówki są i papiloty,
Na niedźwiedzia polowanie
Jest, a także grzybobranie,
Ale sceną jest kluczową
Scena w której Sopicowo
Szlachta, Hrabia i Gerwazy
Najeżdżają, dalsze fazy
To zwycięska bijatyka
I ogólna pijatyka.
W związku z tym kapitan Ryków
Cios zadaje biesiadnikom
Bez trudności. Szczęściem mnich nasz
Wraz z odsieczą robi miszmasz,
Po łbach wali złych Moskali,
Co to już tryumfowali,
I ratuje Gerwazego
Kosztem strzału śmiertelnego.
Który przyjął na swe ciało.
Jakby tego było mało
Uczeń 5 Nim na dobre padł już plackiem
Wyznał że to on jest Jackiem.
Lecz choć spełnił mord nieladny,
Później żywot wiódł przykładny –
Był w legionach Somosierra
Nie zapomni go, a teraz
Działał jako emisariusz,
Final taki ma ten diariusz,
Że mu Książę Józef zlecił,
By na Litwie rokosz wzniecił.
Zdarzeń kres – XII księga
– Tadzik Zośce w niej przysięga,
Jankiel Gra zaś na cymbałach.
POLONEZ w wykonaniu uczniów gimnazjum przy muzyce Kilara.
Zaproszenie do obejrzenia wystawy prac plastycznych.
1. Rozpoczęcie uroczystości o godz. 11.00
2. Przywitanie zaproszonych gości, nauczycieli, bibliotekarzy i uczniów
3. Ogłoszenie wyników i zwycięzców poszczególnych konkursów:
- konkurs multimedialny
- konkurs plastyczny
- konkurs recytatorski
- konkurs „Wiedza i życie A. Mickiewicza”
4. Podziękowanie sponsorom za udzieloną pomoc finansową
5. Uroczysta akademia przygotowana przez uczniów szkoły
6. Poczestunek
Uczniowie i Grono Pedagogiczne
Szkoly/Zespołu Szkół ..........................................
w ................................................................
mają zaszczyt zaprosić
Pana/Panią ..................................................................
na uroczystość z okazji Dnia Patrona,
która odbędzie się w naszej szkole/bibliotece
dnia .................................................................
IV. MATERIAŁY REGIONALNE
A. PRZEGLĄD NOWOŚCI REGIONALNYCH
BACHOR Wojciech
Kalisz 1990-2005: 15 lat odrodzonego samorządu terytorialnego: wybrane dokumenty źródłowe dokonywanej transformacji ustrojowej. – Kalisz: Edytor, 2005. – 266 s.
Publikacja na temat przemian ustrojowych we wszystkich dziedzinach życia mieszkańców pokazanych poprzez decyzje Rady i Zarządu Miasta.
BANACH Witold
Historia Ostrowa Wielkopolskiego na każdy dzień. – Ostrów Wielkopolski: WIT Studio Wydaw.-Reklamowe, 2004. – 91 s.
Przegląd wydarzeń z historii miasta ułożony według dat dziennych.
BANACH Witold
Ostrów pod znakiem pegaza: literacki przyczynek do dziejów miasta. – Poznań; Ostrów Wielkopolski: Wydaw. Poznańskie, 2005. – 313 s.: fot., portr. – (Biblioteka Ostrowska; t. 25)
Sylwetki pisarzy, literatów i pamiętnikarzy na tle historii kultury i życia literackiego Ostrowa Wlkp. od końca XVIII wieku do czasów współczesnych.
BERLEMAN Wilhelm
Z Poznania na zachód: przeżyć na tyłach wroga / tłum. Małgorzata Krzysztoń, Marcin Krzysztoń; red. Anna Marysiuk. – Poznań: Wydaw. Pomost, 2005. – (Festung Posen 1945; 5)
Wspomnienia żołnierza niemieckiego, uczestnika walk o Poznań w 1945 roku. Druga część książki obejmuje relację o losach grupy żołnierzy od opuszczenia twierdzy Poznań do powrotu do Niemiec.
BIBLIOGRAFIA regionalna powiatu ostrowskiego 2003 / oprac. Ewa Cegła, Bożena Sobczak; red. Magdalena Slocińska; Biblioteka Publiczna im. Stefana Rowińskiego w Ostrowie Wielkopolskim. – Ostrów Wlkp: BP, 2005. – 123 s.
Bibliografia zawiera 2015 pozycji w tym opisy książek wraz z recenzjami i artykułów z 23 tytułów czasopism za rok 2003.
BORKIEWICZ Ryszard, SZYMAŃSKI Andrzej, WAWROWSKA Izabella
85-lecie Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Pleszewie : VII Zjazd Absolwentów i Wychowanków, Pleszew, 17-18 września 2004 r. – Pleszew: Stowarzyszenie Przyjaciół Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Pleszewie, 2004. – 71 s. : fot., portr.
Zawiera m.in. wspomnienia absolwentów szkoły.
CHOCZ : informator dla inwestorów / tekst Eugeniusz Markiewicz. – [Kalisz]: Urząd Gminy w Choczcu, [2004]. – 19 s. : fot.
Tekst także w jęz. niemieckim
CHOCZ : informator turystyczny / tekst Eugeniusz Markiewicz. – [Kalisz]: Urząd Gminy w Choczcu, [2004]. – 19 s. : fot.
Tekst także w jęz. niemieckim
CHOCZ : przyroda gminy / tekst Eugeniusz Markiewicz. – [Kalisz]: Urząd Gminy w Choczcu, [2004]. – [16] s. : tabl.
Tekst także w jęz. niemieckim
CHOCZ : zabytki gminy / tekst Eugeniusz Markiewicz. – [Kalisz]: Urząd Gminy w Choczcu, [2004]. – 23 s. : fot.
Tekst także w jęz. niemieckim
CIVITAS Posnaniensis : studia z dziejów średniowiecznego Poznania / pod red. Zofii Kurnatowskiej i Tomasza Jurka. – Poznań: Wydaw. PTPN, 2005. – 465 s. : fot., il., pl., wykr. – (Prace Komisji Historycznej / Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Wydział Historii i Nauk Społecznych; t. 62)
Publikacja wydana z okazji 750-lecia lokacji Poznania zawiera prace poświęcone historii miasta od czasów wczesnopiastowskich po schylek wieków średnich.
CZARNECKA Elżbieta
Trzej spod znaku Eskulapa / red. Barbara Głowinkowska; oprac. graf. Izabela B. Topczewska. – Leszno: Leszczyńskie Towarzystwo Kulturalne, 2004. – 45 s. : fot., il., portr.
Wspomnienia dot. rodziny lekarzy leszczyńskich: Ludwika Apolinarskiego (1919-1979), Henryka Czarneckiego (1922-1990) i Wacława Jarosa (1897-1989).
CZARNECKI Władysław
Wspomnienia architekta. T. 1, 1895-1930 / oprac. Hanna Grzeszczuk-Brendel. – Poznań: Wydaw. Miejskie, 2005. – 181 s. : fot., portr.
Część pierwsza wspomnień poznańskiego architekta i urbanisty (1895-1983) obejmuje okres lwowski, pierwszą wojnę światową oraz okres poznański, zwłaszcza lata 1927-1930.
DERYNG Władysław
Z drugiej strony ołtarza / oprac. i red. Zuzanna Przeworska, Jan Arski. – Piła: Media Zet. Wydaw., 2005. – 336 s. : fot., il., portr.
Wspomnienia proboszcza parafii w Starej Łubiance i Jastrowiu. Publikacja zawiera liczne fotografie i reprodukcje dokumentów.
DZIURBAN Barbara, ŚLIWA Danuta
Ścieżka dydaktyczno-rowerowa „Walory przyrodnicze okolic Kiszkowa” / fot. Barbara Dziurban, Bartosz Krąkowski, Andrzej Batycki; Wielkopolski Urząd Wojewódzki. Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego. – Poznań: Bogucki Wydaw. Naukowe, 2005. – 32 s. : fot., rys., mapa
Publikacja zawiera opis krajoznawczo-turystyczny okolic Kiszkowa ze szczególnym uwzględnieniem środowiska naturalnego oraz flory i fauny na terenie rezerwatów.
EKSLIBRISY Władysława Kościelniaka : 1960-2004 : rejestr / oprac. Andrzej Znamirowski; red. Jadwiga Miluśka. – Opatówek: Gminna Biblioteka Publiczna, 2005. – 39 s. : fot.
Spis 221 ekslibrisów wykonanych przez kaliskiego artystę plastyka uporządkowany w czterech działach tematycznych.
GMINA Gizalki dawniej i dziś : wpływ kontaktów polsko-niemieckich na rozwój gminy / zespół red. Arleta Kaźmierska [i in.]. – Tomice: Stowarzyszenie Centrum Wspomagania Aktywności Lokalnej „Mentor” w Tomicach, Szkoła Podstawowa im. Obrońców Tobruku w Tomicach, 2004. – 89 s., [3] s. tabl. : fot., il.
Tekst także w jęz. niemieckim
M.in. historia poszczególnych miejscowości, legendy, folklor, zabytki oraz sylwetki osób.
GRZELAK Leszek
Kronika parafii św. Jakuba w Dłużynie do 1945 roku : oraz dawnej parafii w Charbielinie / fot. Roman Basak [i in.]. – Poznań: Wydaw. „Rys”, 2004. – 255 s., [12] s. tabl. : fot., il.
Historia parafii Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej i św. Jakuba w Charbielinie i powstałej na jej bazie w XVII wieku parafii pw. św. Jauba w Dłużynie.
INFORMATOR : adresy instytucji kultury województwa wielkopolskiego / Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu. – [Wyd. 2 popr. i uzup.]. – Poznań: WBPiCAK, 2005. – 201 s. : mapa
Uzupełnione wydanie praktycznego informatora zawiera dane według stanu na koniec marca 2005 roku.
IZABELLA i Jan Działyńscy mecenaszi kultury : praca zbiorowa / pod red. Barbary Wysockiej; Biblioteka Kórnicka PAN, Muzeum Narodowe w Poznaniu – Oddział w Gołuchowie, Ośrodek Kultury Leśnej w Gołuchowie. – Gołuchów; Kórnik, 2004. – 141 s. : fot., il., pl., portr.
Zbiór szkiców poświęconych działalności kulturalnej i kolekcjonerskiej Izabelli i Jana Działyńskich w Kórniku i Gołuchowie w XIX wieku.
JĘDRASIAK Bogdan
Tu jest nasz dom. – Pleszew: Dom Pomocy Społecznej w Pleszewie, 2004. – 171 s., [13] s. tabl. : il.
Publikacja wydana z okazji 150-lecia Domu Pomocy Społecznej w Pleszewie.
KARALUS Maciej
Grupa bojowa „Warta”. – Poznań: Wydaw. „Pomost”, 2004. – 48 s. : fot., mapy. – (Festung Posen 1945; 4)
Walki oddziałów niemieckich o Poznań w 1945 roku. Zawiera m.in. zapisy z dziennika dowódcy odcinka „Warta”, majora Hahna.
KĘSZYCKI Daniel
Z dni powstania wielkopolskiego : wspomnienia 1919-1920 / posłowie Barbara Wysocka. – Poznań: Wydaw. Miejskie, 2005. – 121 s. : fot. – (Biblioteka Kroniki Miasta Poznania)
Wspomnienia ziemianina z Blociszewa, uczestnika Powstania Wielkopolskiego i pracownika Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu.
KŁODAWA : [informator] / Urząd Miasta i Gminy w Kłodawie. – Kłodawa: „Promak”, 2005. – 31 s. : fot.
Tekst także w jęz. angielskim
Publikacja zawiera m.in. biogramy osób – patronów ulic w Kłodawie.
KOLEGIATA kaliska na przestrzeni wieków 1303-2003 : materiały z konferencji naukowej odbytej w Sanktuarium Świętego Józefa w Kaliszu z okazji jubileuszu 700-lecia Parafii Kolegiackiej w Kaliszu, 6 listopada 2003 / pod red. Gerarda Kucharskiego i ks. Jacka Ploty. – Kalisz: Sanktuarium Świętego Józefa, 2004. – 320 s.
Zbiór referatów na temat historii i zabytków kolegiaty w Kaliszu.
LANGE Kurt F.
Dwa kroki do masowego grobu / tłum. Janusz Rau, Małgorzata Markuć; il. Mariusz Łechtański. – Poznań: Wydaw. „Pomost”, 2004. – 88 s. : fot., il., pl. – (Festung Posen 1945; 3)
Wspomnienia niemieckiego żołnierza z okresu bitwy o Poznań w 1945 roku.
MIASTO i gmina Wronki : [informator] / red. Edmund Wolski; tłum. Małgorzata Linettej-Świątek, Agnieszka Stępkowska. – Pila: Wydaw. „Media”, 2005. – 27 s. : fot.
Tekst także w jęz. angielskim i francuskim
MIASTO Poznań w świetle wyników NSP 2002 / Urząd Statystyczny w Poznaniu; oprac. pod kier. Kazimierza Kruszki. – Poznań: US, 2005. – 248 s. : tab.
Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań, Powszechny Spis Rolny 2002. Informacja statystyczna dot. ludności i zasobów mieszkaniowych Poznania na tle województwa wielkopolskiego.
„MÓJ świat pełen poezji” / Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu. – Poznań: WBPiCAK, 2005. – 123 s.
Tomik zawiera wiersze autorów, którzy wystąpili podczas zorganizowanego przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu oraz Nowotomyski Ośrodek Kultury spotkania z twórczością osób niepełnosprawnych (i nie tylko) „Mój świat pełen poezji”, Nowy Tomyśl, 17 czerwca 2005 roku. Ponadto biogramy autorów wierszy, głównie osób z Dziennego Ośrodka Adaptacyjnego nr 1 w Poznaniu.
NABYTKI regionalne Biblioteki Głównej MBP w Kaliszu za lata 1997-2003 / oprac. Małgorzata Kowalewska; Miejska Biblioteka Publiczna im. Adama Asnyka w Kaliszu. – Kalisz, 2004. – 67 s.
Katalog publikacji regionalnych zawiera 276 tytułów dokumentów uporządkowanych w 14 działach rzeczowych.
NAPIERAŁA Aleksandra
Konarzewo : proboszcz i parafianie 1902-1939. – Pobiedziska, 2004. – 83 s. : fot., portr.
Sylwetka i działalność duszpasterska ks. Jana Laskowskiego w Konarzewie na tle historii miejscowości od 1902 do 1939 roku.
OKRĘGOWA Wystawa Filatelistyczna „Gostyń 2004”: „Male ojczyzny”: katalog / red. Robert Czub, Andrzej Dudek; fot. Mirosław Smektała [i in.]. – Gostyń: Komitet Organizacyjny Okręgowej Wystawy Filatelistycznej „Gostyń 2004”, Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Gostyń, Muzeum w Gostyniu, Polski Związek Filatelistów Koło Gostyń, 2004. – 55 s.: fot., il.
Poza prezentacją wystawców i eksponatów katalog zawiera trzynaście opracowań na temat problemów historycznych i gospodarczych Gostynia i ziemi gostyńskiej.
OSIECZNA (Storchnest): dawne widoki: [album] / oprac. Maciej Michalski. – Osieczna: Urząd Miasta i Gminy; Poznań: Biblioteka Kórnicka PAN, 2005. – 95 s.: fot.
Album zawiera wybór fotografii, dawnych pocztówek i map dot. historii Osiecznej w ostatnich dwustu latach.
POWIAT obornicki: to silny i dobrze zorganizowany obszar gospodarczy o znakomitych walorach zamieszkania, wypoczynku i rekreacji / fot. Bogdan Andrzej Jeran [i in.]. – Oborniki: Starostwo Powiatowe w Obornikach. Wydział Promocji i Rozwoju, [b.r.]. – 20 s.: fot.
RĘDZIOCH Jan
Lech w europejskich pucharach / fot. Adam Ciereszko [i in.]; il. Edward Ałaszewski, Andrzej Cieślukowski; red. Magdalena Surma. – Poznań: Wydaw. Miejskie, 2005. – 269 s., [8] s. tabl.: fot., il., portr.
Udział drużyny w rozgrywkach pucharowych w latach 1978-2005. Zawiera m.in. sylwetki zawodników.
STULECIE otwarcia Muzeum im. Cesarza Fryderyka Wilhelma w Poznaniu: [wystawa], Muzeum Narodowe w Poznaniu 5 października – 7 listopada 2004: [katalog] / pod red. Wojciecha Suchockiego i Tadeusza Żuchowskiego; tłum. Lothar Quinkenstein; oprac. graf. Ewa Wąsowska. – Poznań: MN, 2004. – 328 s.: fot., il.
Bibliografia s. 325-328. Tekst także w jęz. niemieckim
Katalog wystawy z okazji otwarcia nowego gmachu muzeum w 1904 roku zawiera szkice historyczne na temat okoliczności utworzenia, architektury i ikonografii Muzeum oraz jego działalności do 1914 roku w świetle prasy poznańskiej.
SWÓJ i obcy – rok 1945 w Wielkopolsce : [katalog wystawy] / Wielkopolskie Muzeum Walk Niepodległościowych w Poznaniu; oprac. katalogu Barbara Fabiańska, Anna Adamska, Jarosław Bączyk. – Poznań: WMWN, 2005. – 96 s. : fot., il., portr.
Zbiór fotografii i reprodukcji dokumentów dot wyzwolenia Wielkopolski spod okupacji niemieckiej w 1945 roku.
SZANTRUCZEK Tadeusz
Krytyka muzyczna w międzywojennym Poznaniu : (szkic do obrazu). – Poznań: Wydaw. WBPiCAK, 2005. – 60 s. : il., portr.
Szkic poświęcony publicystom i publicystyce muzycznej w prasie poznańskiej. Dot. głównie „Dziennika Poznańskiego” i „Kuriera Poznańskiego”.
ŚWIĘTY Florian i jego rycerze w Archidiecezji Poznańskiej (w opisie i w fotografii) : [album] / red. Konrad Kaczmarek. – Poznań: Wydaw. Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, 2005. – 193 s. : fot., portr.
Publikacja poświęcona dziejom pożarnictwa w Poznaniu i Wielkopolsce oraz przejawom kultu św. Floriana w Archidiecezji Poznańskiej.
WILCZYŃSKI Leszek
Działalność Akcji Katolickiej w dekanatach Archidiecezji Gnieźnieńskiej i Poznańskiej w latach 1936-1939 : na podstawie materiałów Archiwum Archidiecezjalnego w Poznaniu. – Poznań: Wydaw. „Rys”, 2004. – 200 s.
Omówienie działalności 42. Dekanalnych Akcji Katolickich w wymienionym okresie.
WILCZYŃSKI Leszek
Działalność wydawnicza Akcji Katolickiej w Poznaniu w latach 30. XX wieku : na podstawie materiałów Archiwum Archidiecezjalnego w Poznaniu. – Poznań: Wydaw. „Rys”, 2004. – 119 s.
Historia tygodnika społeczno-kulturalnego „Kultura” i organu prasowego Akcji Katolickiej, dwumiesięcznika „Doniesienia”.
B. IMPREZY KULTURALNE W BIBLIOTEKACH PUBLICZNYCH WOJ. WIELKOPOLSKIEGO
(marzec-maj 2005)
W dniach żałoby po śmierci Ojca Świętego Jana Pawła II wielkopolskie biblioteki publiczne uczciły Jego pamięć organizując liczne wystawy oraz spotkania i koncerty poświęcone życiu, działalności i twórczości Wielkiego Polaka. Upamiętniono również 85 urodziny Papieża.
Tradycyjnie świętowano Wielkanoc, nadejście wiosny, Dzień Kobiet i Dzień Matki. W maju zorganizowano wiele imprez z książką z okazji Tygodnia Bibliotek, Dnia Bibliotekarza oraz Międzynarodowego Dnia Książki i Praw Autorskich. Ważnym wydarzeniem jest 200 rocznica urodzin Hansa Christiana Andersena, którego utwory najczęściej czytano dzieciom.
Marzec
Bojanowo (pow. Rawicz)
- W cyklu Spotkania z Regionalistami – „Egzotyczne rzemiosła” – o swojej pracy i pasji opowiadał bracia Sławęccy
- Wystawa: „Kobieta na szkle i porcelanie” – ekspozycja ze zbiorów prywatnych
- „Jak to w Bojanowie było” – spotkanie dla młodzieży ze świetlicy terapeutycznej, legendy i podania opowiadał miejscowy regionalista
Gniezno
- Wystawa pt. „Gnieźnieńskie Jednostki Morskie”
Goluchów (pow. Pleszew)
- Impreza okolicznościowa „Dzień przeciw agresji” (oprawa plastyczna, montaż słowno-muzyczny)
Gorzyce Wielkie (pow. Ostrów Wlkp.)
- Spotkanie autorskie z regionalistką Marianną Kocemba, konkurs plastyczny
Gostyń
- Konkurs plastyczny „Kartka 2005” przy współpracy z „Nową Gazetą Gostyńską” i „Życiem Gostynia”
- Konkurs plastyczny i wystawa pokonkursowa „Zabylki mojej najbliższej okolicy”
– Wydanie i promocja tomiku wierszy Ireneusza Szafranka „Zapisane przez wiatr” oraz wieczór autorski
Jarocin
– Konkurs teatralny na adaptację sceny balkonowej „Romea i Julii” Williama Szekspira (Filia nr 1)
Kalisz
– Konkurs pod hasłem „Dotyk przeszłości” – Piknik Zabytków (Filia nr 1)
– Wystawy:
~ „Międzynarodowy Dzień Teatru” (Filia nr 5)
~ „Calisiana w zbiorach Filii nr 4 Miejskiej Biblioteki Publicznej” (Filia nr 4)
Kaźmierz (pow. Szamotuły)
– Konkurs plastyczny pt. „Strażacki trud dla Ciebie i innych”, wystawa prac
– Spotkanie autorskie z Edmundem Osesem – Bractwo Kurkowe w Grzebienisku
Kępno
Powiatowa Biblioteka Publiczna
– Rozstrzygnięcie powiatowego etapu konkursu „Nasza Europa”, zorganizowanego przez Wydział Oświaty, Kultury, Sportu i Promocji – Starostwa Powiatowego w Kępnie
Samorządowa Biblioteka Publiczna
– Przygotowanie inscenizacji „Książka ma swoją historię” (Filia Mikorzyn)
Koło
– Wieczór literacki pt.: „Nie będzie zapomniane – życie i twórczość Kazimierza Brandysa” – prelekcja Zofii Janiszewskiej
Kościan
Miejska Biblioteka Publiczna
– Wystawy:
~ Magda, Waldek i inni… Fotografia jako forma arteterapii osób z niepełnosprawnością intelektualną (cz. 2)
~ Poezja obok nas – 21 marca Światowy Dzień Poezji
~ Podróże z przyrodnikiem Arkadym Fiedlerem
~ „Dezydery Chłapowski” – wykład Józefa Świątkiewicza (Towarzystwo Miłośników Ziemi Kościańskiej)
– Spotkanie autorskie z Jerzym Czechem – poetą, publicystą, tłumaczem literatury rosyjskiej
– Myjzęby – pogadanka dla przedszkolaków
Krotoszyn
- Wieczór poezji i muzyki (Ognisko Muzyczne) oraz pokaz tańca towarzyskiego (tancerze Klubu „Feniks”) dla stałych czytelniczek biblioteki oraz pań niepracujących, zorganizowany przy współpracy z Gminnym Centrum Informacji
Krzemieniewo (pow. Leszno)
- „Krok po kroku” – wernisaż prac sekcji plastycznej
Leszno
Wystawy („Galeria za Regalami”):
- „Od świtu do zmierzchu” – wystawa fotograficzna Macieja Fiszera
- „Jubileuszowa wystawa Eugeniusza Wachowiaka”
- „Leszczyńskie wspomnienia” – wystawa fotografii z lat 1978-1981
- „Raymond Chandler” – wystawa plakatów z kolekcji Jacka Jaroszyka
Imprezy:
- Spotkanie w „Kawiarence Literackiej” z Ewą Grętkiewicz, połączone z promocją książki „Szminka w kolorze cyklamenu”
- Spotkania z Grzegorzem Kasdepke z cyklu „Rodzinne Wieczory” dla rodziców z dziećmi w „Galerii Lochy” oraz w Szkole Podstawowej nr 4
- „Café-Concert” – kilkugodzinna kawiarnia muzyczna, którą prowadziła Irena Anna Bajserowicz
- „Wieczór Pasyjny” zorganizowany wspólnie z Parafią Ewangelicko-Augsburską w Lesznie
Lipno (pow. Leszno)
- „Wieczór poezji Jana Brzechwy” (Filia Wilkowice)
- Spotkanie autorskie dla dzieci z Grzegorzem Kasdepke, również w bibliotekach w Osiecznej, Rydzynie, Święciechowie i Wijewie
Luboń (pow. Poznań)
- „Góry nasze góry” – wernisaż malarstwa Wojciecha Śmigaja
- Spotkanie w Klubie Ludzi Niewidomych i Slabowidzących „Promyk”. Prelekcja Małgorzaty Grabarkiewicz na temat preparatu ziółowego, wzmacniającego i oczyszczającego organizm – ALVEO
- Wieczór z Emilią Krakowską
- Spotkanie z posel Anną Górną-Kubacką, członkiem Komisji Finansów Sejmu
- Działania plastyczne „Kolorowe Malowanie” pod kierunkiem plastyka Anny Przybylskiej (również w kwietniu i maju)
Łobżenica (pow. Pila)
– „Świtezianka” – przedstawienie teatru „Kaganek”
Oborniki
– Otwarcie wystawy „Zwyczaje wielkanocne” – inscenizacja w wykonaniu uczniów ze Szkoły Podstawowej nr 3 w Obornikach
– „Wielki Tydzień – obyczaje i zwyczaje dawnej wsi wielkopolskiej” – przedstawienie dla dzieci w wykonaniu uczniów kl. IId Szkoły Podstawowej nr 2 w Obornikach
– Wykład Stanisława Jankowiaka z IPN „Geneza PRL”
Ostrów Wlkp.
– „Pierwsze wiosenne pojawy – wyniki i plany” – ilustrowana prelekcja Pawła T. Dolaty
– Spotkanie autorskie z Jackiem Podsiadło
– Wystawa „Święci na polskich rozstajach – ziemia ostrowska. Znane i nieznane rzeźby Pawła Brylińskiego w fotografii Ewy Chmielewskiej”
– Na końcu Europy – Półwysep Varander (Finlandia) – prelekcja i pokaz slajdów Samuel Odrzykoski
– Wykład Przemysława Czaplińskiego „Polityka i erotyka. Polska powieść polityczna czasów demokracji”
Piaski (pow. Gostyń)
– Wystawa „Chrońmy nasze środowisko”
Pila
– „Przystanek Pila i okolice”:
– „Zwyczaje wiosenne i świąteczne w kulturze Wielkopolski” – Jan Niedźwiecki, dyrektor Muzeum Okręgowego w Pile
– Punkt Informacji Europejskiej:
– „To źle, że Polska uczestniczy w wojnie w Iraku” – debata oksfordzka młodzieży w ramach ogólnopolskiego projektu „Jakie państwo?” Stowarzyszenie Szkoła Liderów
– Wystawy:
– „Stanisław Wawrzyniec Staszic”
– „Dzień Miasta”
Pleszew
– Konkurs czytelniczy „Moja Mała Ojczyzna” ph. „Zakończenie okupacji hitlerowskiej na Ziemi Pleszewskiej”
Pniewy (pow. Szamotuły)
– Przedstawienie Roberta Bartna w Rudce
– Koncert Kapeli Orliczka we Wronkach
Wernisaż prac artystycznych kółka plastycznego
Koncert Pro Sinfoniki (również w maju)
Przemęt (pow. Wolsztyn)
- Konkursy plastyczne:
- "Talenty – 2005 – Krajobrazy Polski" (Bucz)
- "Strażacki trud dla Ciebie i innych" (Bucz)
- Spotkanie ze Stanisławą Łowińską – zajęcia warsztatowe z grupą młodzieży twórczej kółka dziennikarskiego w zakresie literatury i dziennikarstwa (Bucz)
Przykona (pow. Turek)
- Legendy Poznania – spotkanie autorskie z Anną Plenzler
Radawnica (pow. Złotów)
- "Przez Pasję do Zmartwychwstania" – montaż słowno-muzyczny i występy w kościele Chrystusa Króla w Kleszczynie
Rawicz
- Spotkanie z Markiem Rezlerem „Obyczaje wielkanocne w Wielkopolsce” (2 x)
- Otwarcie wystawy prac B. Rawiuk-Raus „Kwiaty w pastelach, akwarelach oraz malowane na jedwabiu” oraz recytacja wierszy o kwiatach w wykonaniu Zbigniewa Walerysia, koncert zespołu „8 Bram”, stylizacja Eleonory Biberstein
- Prezentacja pokonkursowej wystawy „Wielkopolska Press Photo 2004”
- Warsztaty plastyczne dla przedszkolaków „Dawne stroje Wielkopolski i innych regionów Polski”
- Wystawa książek „Wędrówki po stuleciach z Zygmuntom Kubiakiem”
Słupca
- Powiatowy konkurs literacki „Podróż moich marzeń”
Strzałkowo (pow. Słupca)
- Wystawa malarstwa i grafiki Piotra Piasta i Łukasza Sroki
- Wystawa fotografii „Przyroda gminy Strzałkowo w obiektywie”
Śmigiel (pow. Kościan)
- Spotkanie w Klubie Seniora z Barbarą Tylman – poetką
Tarnówka (pow. Złotów)
- „Historia biblioteki w Tarnówce” – wystawa
Turek
- Studium Wiedzy o Regionie:
- Wielkopolska przez wieki – wykład podsumowujący historyczną część "Studium" – Marek Rezler
- Dziedzictwo kulturowe regionu Wielkopolski i jego znaczenie – wykład Włodzimierza Łęckiego
- "Literackie ścieżki Arkadego Fiedlera" – spotkanie z Markiem Fiedlerem dla młodzieży szkół podstawowych
- Warsztaty literackie dla uczniów gimnazjów i szkół średnich – Artur Jurgawka (również w kwietniu i maju)
- Zajęcia w Świetlicach Terapeutycznych: Dobre maniery – zajęcia z dziećmi (Filia dla Dzieci)
Ujście (pow. Piła)
- Ujskie Dni Literatury:
- Spotkanie autorskie z Antoniną Malec
- Spektakl teatralny „Czarująca szewcowa”
- Warsztaty teatralne dla dzieci
Wronki (pow. Szamotuły)
- Poetycki Czwartek – Koncert Zespołu Dysharmonic Orchestra zatytułowany „Pod niebem pełnym cudów”
- Wystawa rysunków z gminnego konkursu plastycznego pt. „Strażacki Trud dla Ciebie i Innych”
Wyrzysk (pow. Piła)
- Dzień Unii Europejskiej w Szkole Podstawowej w Wyrzysku
Zagórów (pow. Słupca)
- Wystawa prac podopiecznych z Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego w Michalinowie pt. „Wspólny Świat Twórczości” (BPMiG i Filia Trąbczyn)
Zduny (pow. Krotoszyn)
- Wernisaż wystawy „Regionaliści Wielkopolski” z udziałem zespołu ludowego „Krołoszania”
Złotów
- Wystawa „Współcześni Twórcy Literatury dla dzieci i młodzieży” – galeria pisarzy polskich przygotowana na Międzynarodowy Dzień Pisarzy
- „Tajemnice złotowskiego zamku” – wystawa szkiców, planów archeologicznych oraz litografii Złotowa
Spotkanie autorskie z Andrzejem Kowalskim, filozofem, etnologiem, Złotowianinem, pracownikiem naukowym UG poświęcone pracom archeologicznym w Złotowie oraz historii zamku złotowskiego
Kwiecień
Babiak (pow. Koło)
- Konkurs czytelniczy: „Omnibus” dla uczniów kl. IV-VI szkół podstawowych (Filia Bogusławice)
Bojanowo (pow. Rawicz)
- W cyklu Spotkania z Regionalistami:
- „Natura najlepszym lekarstwem” – spotkanie z bioenergoterapeutką
- „Republiki nadbałtyckie” – o swojej kolejnej podróży opowiadała zapalona podróżniczka, mieszkanka Bojanowa
- Wystawa: „Kufle i pokale piwne” – kolekcja ze zbiorów prywatnych mieszkańca Bojanowa
Gniezno
- Podsumowanie konkursu plastycznego „Święty Wojciech patron Gniezna, patron Polski, patron zjednoczonej Europy”
- „Dzień Czytelnika” impreza przebiegająca pod hasłem: „Czytaj książki – będziesz mądry”
Goluchów (pow. Pleszew)
- Wojewódzki Konkurs Plastyczny dla dzieci „Z przyrodą na ty – Przyrodnicze zabytki Wielkopolski” i dla młodzieży „Literackie zapiski świata przyrody”
Gorzyce Wielkie (pow. Ostrów Wlkp.)
- Spotkanie autorskie z podróżnikiem Arkadym Radosławem Fiedlerem (Filia Wysocko Wielkie i GBP)
Gostyń
- Wystawy:
- „Moja Wielkopolska 2004”
- „Europa pełna baśni”
- Prelekcja Zygmunta Roli – „Tajemnice wielkopolskich fortyfikacji”
- Całodniowe warsztaty dziennikarskie z Krzysztofem Petkiem dla uczniów gimnazjów powiatu gostyńskiego
Grzegorzew (pow. Koło)
- Pogadanka dla uczniów gimnazjum „Miesiąc Pamięci Narodowej”
Jarocin
- Konkurs poetycki na wiersz o Jarocinie pt. „Tutaj jestem, ...gdzie się urodziłem” (BPMiG)
- Spotkanie autorskie z twórcą ludowym Eugenią Wieczorek pt. „Frywolitka – sztuka ich wykonania” (Filia dla Dzieci)
- Teatrzyk w wykonaniu dzieci ze szkoły w Boguszynie pt. „Spotkanie z baśnią” (Filia dla Dzieci)
- Spotkanie Klubu Dyskusyjnego i zwiedzanie wystaw: pt. „Generał Stanisław Taczak pierwszy głównodowodzący Powstania Wielkopolskiego”, „Frywolitki” w Muzeum Regionalnym w Jarocinie (Filia Witaszyce)
Kaczory (pow. Pila)
- Gminny konkurs wokalny dla dzieci i młodzieży (wspólnie z GOK)
Kalisz
- Wystawy:
- „Światowy Dzień Książki” (Filia nr 5)
- „Fenomen getta łódzkiego, z zasobów Biblioteki Uniwersyteckiej w Łodzi. Judaica w księgozbiorze Biblioteki Głównej” – Biblioteka Główna – w ramach Dni Kultury Żydowskiej w Kaliszu
- „Przechować pamięć historii – Żydzi w Kaliszu” – wykład Haliny Marcinowskiej – w ramach Dni Kultury Żydowskiej w Kaliszu (MBP)
- Promocja książki Zygmunta Kimaczyńskiego „Noe z Neue Heimat” – I LO im. A. Asnyka w Kaliszu – w ramach Dni Kultury Żydowskiej w Kaliszu
- „Jan Gutenberg – mistrz z Moguncji i jego Biblia” – prezentacja faksymile Biblii Tysiąclecia ze zbiorów Muzeum Diecezji Pelplińskiej z udziałem Zespołu Muzyki Dawnej Semibrevis (MBP)
Kępno
Powiatowa Biblioteka Publiczna
- Otwarcie wystawy fotografii, autorstwa Michała Różewskiego, Macieja Drobiny oraz prac sygnowanych przez studio komunikacji wizualnej i reklamy Art Attak
Samorządowa Biblioteka Publiczna
- Udział w ogólnopolskiej akcji BookCrossing, podczas której uwolniono 60 książek
- Kolejna edycja konkursu organizowanego pod hasłem „Poezja dla Małego Aktora” (Filia Mikorzyn)
Kobylin (pow. Krotoszyn)
– „Nigdy więcej wojny” wieczór poetycko-muzyczny
Koło
– Final konkursu plastycznego: „IX Symfonia D-MOL OP 125 Ludwiga van Beethovena” dla uczniów szkół podstawowych z Koła i powiatu (Filia dla Dzieci)
– Wieczór literacki pt.: „Spotkanie z Panem Andersenem” – montaż słowny o życiu i twórczości pisarza oraz interpretację bajki „Pewna wiadomość” przedstawiła młodzież gimnazjalna
Kościan
Miejska Biblioteka Publiczna:
Wystawy:
– Dla innych i dla siebie – wystawa prac słuchaczy Wydziału Terapii Zajęciowej Medycznego Studium Zawodowego w Kościanie
– Mieszkańcy Ziemi Kościańskiej w obozach NKWD – w 65 rocznicę zbrodni katyńskiej (również w maju)
– Władysław Tatarkiewicz – wybitny uczeń, filozof, eseista, historyk sztuki, nauczyciel i wychowawca wielu pokoleń polskich humanistów – 25 rocznica śmierci
– Jean Paul Sartre – powieściopisarz, dramaturg, eseista i filozof francuski – 25 rocznica śmierci
Wykopaliska na obronnej osadzie z epoki brązu w Bruszczewie – wykład Janusza Czebreszuka (Towarzystwo Miłośników Ziemi Kościańskiej)
– Wernisaż wystawy „Dla innych i dla siebie” – arterterapia
– W Krainie Liter – zabawy z alfabetem – pogadanka
– Polska literatura współczesna – satysfakcjonuje czy rozczarowuje – pogadanka w Klubie Miłośników Książki
Kotlin (pow. Jarocin)
– II gminny konkurs na najciekawszy folder o gminie Kotlin pt. „Przygotowanie wycieczki jedno lub dwudniowej pieszej lub rowerowej”
Koźmin Wlkp. (pow. Krotoszyn)
„Imieniny książkii” – prezentacja wierszy, anegdot i fraszek o książce
Kroleszyn
– „Jan Paweł II 1920-2005” – otwarcie wystawy książek i ekspozycji ekslibrisów Jana Pawła II z prywatnej kolekcji Józefa Zdunka połączone z montażem słowno-muzycznym w wykonaniu kroloszyńskich gimnazjalistów
Krzemieniewo (pow. Leszno)
- „Jutro jest... wtedy pochylisz się nad sobą” – program praktyczny dla młodzieży gimnazjalnej
- „Piękno i uroki naszej gminy” – konkurs plastyczny o tematyce ekologicznej
Leszno
Wystawy (“Galeria za Regalami”):
- „Baśniowy świat Andersena” – wystawa plakatów z kolekcji Jacka Jaroszyka
- Wystawa książek Wydawnictwa Prószyński i S-ka
- „Portret Wojska Polskiego” – wystawa pokonkursowa
Imprezy:
- Spotkanie z cyklu „Wokół Globusa” z Lesterem C. Baszczyńskim, autorem książki o rzeźbiarzu Korczaku Ziółkowskim pt. „Wielkość zrodzona w cierpieniu”
- Podsumowanie konkursu literackiego dla dzieci pt. „Moja pierwsza książka”
Luboń (pow. Poznań)
- „Oto człowiek” – wernisaż malarstwa Marka Nowaka
- Spotkanie w Klubie Ludzi Niewidomych i Słabo Widzących „PROMYK” – „Popoludnie z muzyką poważną” – koncert w wykonaniu Anny Pierścińskiej (sopran), artystki z Teatru Wielkiego w Poznaniu, akompaniament na fortepianie Marlena Lewandowska, z Akademii Muzycznej w Poznaniu
Łobżenica (pow. Pila)
- „PIEROT” – przegląd teatrów
- „Łobżenica – moje miasto” – konkurs historyczny
- „Łobżenicki kogel-mogel” – prezentacja kół i klubów, działających przy GCK
Niechanowo (pow. Gniezno)
- Spotkanie autorskie z Janiną Papuzińską
Nowy Tomyśl
- Z cyklu: Zapadły w pamięci na zawsze lata 1939-45 – spotkanie z Zenonem Czesławem Wartelem – autorem książki „Wysiedlenia niemieckie. Wojenne losy mieszkańców powiatu Nowy Tomyśl – Grodzisk”
- Z cyklu: Nowotomyskie powroty – „Stany Zjednoczone – hegemon, hipermocarstwo czy imperium” – spotkanie z Andrzejem Gałgankiem, politologiem, zorganizowane wspólnie z Nowotomyskim Towarzystwem Kulturalnym
– Z cyklu: Spotkania niebanalne – spotkanie z Grażyną Urszulą Grabowską, bioenergoterapeutką starszą Cechu Bioenergoterapeutów, Radiestetów i Innych Rzemiosł Paramedycznych w Poznaniu
– „Z książką dookoła świata” – wystawa książek obcojęzycznych dla dzieci, ze zbiorów PiMBP w Oleśnicy (Oddział dla Dzieci)
Oborniki
– Inauguracja Roku Andersena (wystawa różnych wydań baśni Andersena; wystawa ilustracji wykonanych przez członków Klubu Ciekawej Książki; wystawa kukiełek przedstawiających bohaterów baśni Andersena; inscenizacja „Królowej Śniegu” w wykonaniu dzieci z Przedszkola nr 4 w Obornikach)
– Wystawa „Jan Paweł II Wielki”
– Wystawa malarstwa Mieczysława Skibickiego
– Wykład Filipa Leśniaka z IPN „Wielkie migracje. Polska 1944-48”
– Wykład Krystyny Eichler dla studentów Wydziału Architektury Politechniki Poznańskiej na temat dziejów Obornik
– Spotkanie z Jackiem Piotrowskim – przedstawicielem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków
Opatówek (pow. Kalisz)
– Spotkanie „Klubu Muminków” – Rośliny owadożerne, oglądanie preparatów pod mikroskopem
– III Powiatowy Konkurs Recytatorski im. Stefana Gillera
Ostrów Wlkp.
– „Przyroda Afryki Wschodniej – Afrykańskie Safari” – prelekcja i pokaz slajdów Dariusza J. Gwiazdowicza
– „Orzeł biclik – godło Polski” – prelekcja i pokaz slajdów Tadeusza Mizery
– Spotkanie autorskie z Witoldem Banachem
Piła
– „Przystanek Piła i okolice”:
– „Codzienność pilan w latach 1945-1950” – spotkanie z harcmistrzem RP, Ryszardem Janickim
– Bractwo Dobrej Książki – spotkanie z Anną Onichimowską
– Upiorne wieczory:
– „Wieczór w pustym pokoju” – Bajka o wilku i siedmiu koźlatkach
– „Wieczór w ciemnym pokoju” – wiersze Danuty Wawiłow i Tadeusza Wyrwy-Krzyżankańskiego (Filia nr 2)
– „Biblioteka przyszłości” – wystawa prac plastycznych uczniów ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Piłę
Pleszew
- Wystawy:
- 610 lat wsi Lenartowice i Taczanów
- Międzynarodowy Dzień Zabytków „Zabytki kultury Wielkopolski”
Pniewy (pow. Szamotuły)
- I przegląd wokalistów i instrumentalistów gminy Pniewy
- Spotkanie artystyczne w kawiarni „ANKA” z Wiesławem Ratajczakiem, mieszkańcem Pniew
- Otwarcie Sezonu Artystycznego w Orliczku – koncert orkiestry z Francji z Robertem Barthem oraz orkiestry z Domu Bretanii z Poznania
- Spotkanie z Bogdanem Smoleniem w hali sportowej
Przemęt (pow. Wolsztyn)
- Spotkanie z ciekawym człowiekiem – ilustratorem książek, Dominikiem Samolem (Bucz)
Przygodzice (pow. Ostrów Wlkp.)
- Konkurs „Czy znasz ptasie głosy” z okazji Dnia Ziemi
Rawicz
- Wystawa „Dzień pamięci ofiar Katynia”
Strzałkowo (pow. Słupca)
- Wystawa makiet Wojciecha Waszaka „Zamek Kórnicki w miniaturze”
Szamotuły
- Spotkanie autorskie i warsztaty literackie ze Stanisławą Łowińską – dla dzieci i młodzieży piszącej wiersze
- Spotkanie autorskie Mirosławy Woźnej z uczniami klas III Szkoły Podstawowej nr 1 w Szamotulach
- Spotkanie autorskie Mirosławy Woźnej z uczniami Szkoły Podstawowej w Przyborowie
Szydłowo (pow. Piła)
- Gminny przegląd pieśni i przyśpiewek ludowych
Śmigiel (pow. Kościan)
- Jak zdrowo żyć – warsztaty biblioteczne dla klasy „0”
Turek
- Studium Wiedzy o Regionie:
- „Tradycje i obyczaje regionu Wielkopolski – wykład Jerzego Sobczaka, regionalisty”
„Walory przyrodniczo-krajobrazowe Wielkopolski. Zabytki architektury i przyrody” – wykład Włodzimierza Łęckiego
Rozstrzygnięcie Ogólnopolskiego Konkursu Literackiego im. Włodzimierza Pietrzaka – biesiada poetycka
Lista Przebojów Książkowych dla Nastolatków (Filia nr 2, Filia dla Dzieci, Filia nr 4)
Zajęcia w Świetlicach Terapeutycznych: Ochrona środowiska naturalnego, co robimy dla środowiska (Filia nr 2)
Zajęcia w Środowiskowym Domu Samopomocy: Elementy ochrony środowiska – konkurs (Filia nr 2)
Ujście (pow. Piła)
– Międzynarodowy Dzień Tańca
Witkowo (pow. Gniezno)
– Spotkanie autorskie z Janiną Papuzińską
– Warsztaty młodych twórców ze Stanisławą Łowińską
Wronki (pow. Szamotuły)
– Pogadanka – atlasy przyrody
Wyrzysk (pow. Piła)
– „Happening przeciw nałogom” – zorganizowany wspólnie z Gimnazjum w Wyrzysku
– Spotkanie autorskie z Zygmuntem Rolą, autorem książki „Tajemnice wielkopolskich fortyfikacji”
Zagórów (pow. Słupca)
– Wystawa obrazów Lecha Koziółka oraz haftu J. Pośpieszalskiej i J. Ja-chowskiej z DPS w Zagórowie (BPMiG i Filia Trąbczyn)
Złotów
– Wystawy:
– „Katyn – Golgota Wschodu”
– „Ocalić od zapomnienia” – prezentacja najpiękniejszych zabytków złotowszczyzny z okazji Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków
– „Piękno tej ziemi skłania mnie do wołania o jej zachowanie dla przyszłych pokoleń” – wystawa na Międzynarodowy Dzień Ziemi
Bojanowo (pow. Rawicz)
- Wystawa „Kalendarze XIX i XX wieku” – kolekcja udostępniona przez leszczyńskiego antykwariusza
- Otwarcie wystawy „Piasek i szkło”
Borek Wielkopolski (pow. Gostyń)
- Wystawa prac uczniów ze Szkoły Podstawowej w Wycisłowie – „Dzień Bociana – Przystanek 600”
Brudzew (pow. Turek)
- Międzybiblioteczny turniej wiedzy o książce i bibliotece – eliminacje gminne
Czermin (pow. Pleszew)
- V Festiwal Ekologiczny
Dobrzyca (pow. Pleszew)
- Regionalny konkurs wiedzy o regionie z cyklu: „Ziemia Dobrzycka – moja mała ojczyzna” pt. „Wielkie postacie malej ojczyzny”
Duszniki (pow. Szamotuły)
- Koncert z okazji 85. rocznicy urodzin Jana Pawła II pt. „To co we mnie niezniszczalne trwa!”
Gniezno
- Otwarcie wystawy pt. „Bolesław Chrobry. W 980 rocznicę koronacji i 20-lecie odsłonięcia pomnika”
Goluchów (pow. Pleszew)
- Impreza okolicznościowa – montaż słowno-muzyczny z okazji Konstytucji 3 Maja i Dnia Zwycięstwa
- Spotkanie z poetką Urszulą Żyburą
- Konkurs Literacki „Legendy z naszego regionu”
- Inscenizacja pt. „Teleexpress” z okazji Dnia Bibliotekarza i Bibliotek
Gorzyce Wielkie (pow. Ostrów Wlkp.)
- Konkurs plastyczny (gminny) pt. „Ciekawe zakątki mojej miejscowości”
Gostyń
- Monodram „Ja jestem Żyd z Wesela” Romana Brandstaettera w wykonaniu Zbigniewa Walerysia. Gminny finał konkursu dla kl. III szkoły podstawowej – „Gostyń i okolice” – współpraca ze Szkołą Podstawową Nr 5
- Konkurs plastyczny „Z przyrodą na Ty”
Wystawa filatelistyczna „Totus Tuus – 85 rocznica urodzin Jana Pawła II” – współpraca z Muzeum w Gostyniu i gostyńskim kołem Polskiego Związku Filatelistów
Jaraczewo (pow. Jarocin)
- Spotkanie autorskie z Tomaszem Dymowskim – poeta, satyrykiem, listonoszem pt. „Zapisane w Rej o nie”
- Konkurs rysunkowy pt. „Kim zostanę jak dorosnę”
- Konkurs czytelniczy pt. „Ptasie radio nadalo” – poświęcony twórczości Juliana Tuwima
Jarocin
- Konkurs gwarowy „Ryczka, tyłka i wymborek czyli swojskie klekotanie” (Filia nr 1)
- Wystawa „Generał Stanisław Taczak przywódca Powstania wielkopolskiego” – wykład o jego życiu wygłosił Eugeniusz Czarny, kustosz Muzeum Regionalnego w Jarocinie (Filia Mieszków)
Kaczory (pow. Pila)
- Spotkanie z Bogusławem Chmielem w ramach XI Nadnoteckich Dni Literatury
Kalisz
- Konkurs wiedzy o Kaliszu i regionie kaliskim (Filia nr 9)
- Konkurs – krzyżówka pod hasłem „Poznajemy kraje Unii Europejskiej” (Filia nr 9 – Oddział dla Dzieci)
- Wystawa „Konstytucja 3 Maja – 214 lat” (Filia nr 4 i Filia nr 5)
- Spotkanie z Urszulą Zyburą i jej książką „Haiku wszelkie” z udziałem aktorów: Bożeny Remelskiej i Macieja Grzybowskiego oraz wykonawcami muzyki: Anną Stankiewicz-Matusiak i Krzysztofem Matusiakiem
- Uroczystość z okazji Dnia Bibliotekarza połączona z recitalem Ireny Śleszyńskiej-Borowiec pt. „Poezja śpiewana – od Reja do Szymborskiej”
Kaźmierz (pow. Szamotuły)
- Wystawa „Biblioteka otwarta dla Ciebie”
Kępno
Powiatowa Biblioteka Publiczna
- Wykład nt. „Potrzeby emocjonalne dzieci i sposoby ich zaspokajania” oraz warsztaty nt. „Jak radzić sobie z prowokacyjnymi zachowaniami uczniów”, które zostały przeprowadzone przez Elżbietę Olszewską – dyrektora programowego Fundacji ABC XXI „Program Zdrowia Emocjonalnego” w Warszawie
– Warsztaty nt. „Nauczanie wartości” w ramach programu edukacyjnego Fundacji ABC XXI „Szkoła z charakterem”, dla nauczycieli, pedagogów i bibliotekarzy z terenu powiatu kępińskiego. Warsztaty przeprowadziła Elżbieta Olszewska
– Rozstrzygnięcie III edycji Konkursu Wiedzy Przyrodniczej pn. „Ptaki pól i łak”
– Rozstrzygnięcie Powiatowego Konkursu Przyrodniczego pn. „Powietrzni łowcy i ich zwyczaje”
… Spotkanie z dziećmi z Przedszkola w Osinach oraz ze Szkoły Podstawowej Zespołu Szkół Specjalnych w Kępnie. Podczas spotkania dzieci obejrzały pantomimę „Brzydkie kaczątko”, zaprezentowaną przez gimnazjalistów ZSS w Kępnie. Wszystkie dzieci uczestniczyły we wspólnych zabawach integracyjnych, zapoznały się również z pismem Braille’a oraz z językiem migowym, który zaprezentowała Zuzanna Czworowska z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kępnie
Samorządowa Biblioteka Publiczna
– VII Festiwal Małych Form Teatralnych
Kobylin (pow. Krotoszyn)
– „Powstanie narodowe” – wystawa prac plastycznych
– Spotkanie bibliotekarzy z okazji Dnia Bibliotekarza i Bibliotek z władzami samorządowymi połączone z prezentacją montażu słowno-muzycznego pn. „Z książką przez epoki” w wykonaniu gimnazjalistów
Koło
– Wystawa: „Jak to drzewie? z książką bywało”
Wystawa: „O przekładach dzieł literatury niemieckiej na język polski”
– Wykład Katarzyny Prądzyńskiej: „O przekładach dzieł literatury niemieckiej na język polski”
– Prelekcja Kazimierza Kasperkiewicza pt. „Polacy i Polska w literaturze niemieckiej”
– Spotkanie z Jerzym Kruszyńskim – autorem „U Koła czyli moje legendy i opowiadania z miasta Koło”
– Finał konkursu plastycznego: „Logo dla Biblioteki” dla uczniów szkół podstawowych z Koła i powiatu (Filia dla Dzieci)
Warsztaty: „Spotkania z historią – Papier ręcznie czerpany” dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych z Koła i powiatu (Filia dla Dzieci)
– Impreza okolicznościowa: „Noc w bibliotece” – w 200. rocznicę urodzin H. Ch. Andersena dla dzieci z miasta Koła:
~ Zabawy z książką, quizy
~ Zabawy plastyczne i przy muzyce
Występ Teatru Pantomimy w spektaklu: „Dziewczynka z zapalkami” (Filia dla Dzieci we współpracy z MDK i Szkołą Podstawową Nr 1 w Kole)
Kościan
Miejska Biblioteka Publiczna
- Wystawy:
- Perły piśmiennictwa. Przegląd najstarszych wydawnictw w zbiorach MBP w Kościanie
- Michaił Szolochow – pisarz rosyjski, laureat Literackiej Nagrody Nobla – 100 rocznica urodzin
- Victor Hugo – poeta francuski, powieściopisarz – 130 rocznica śmierci
- Wystawa prac plastycznych Katarzyny Sobkowiak
- Przebieg drogi ekspresowej w okolicach Kościana – wykład Marka Bereźeckiego (Towarzystwo Miłośników Ziemi Kościańskiej)
- Rozpoczęcie akcji „Uwolinić książkę”
- Tworzę – arteterapia dla każdego – pokaz, nauka, porady, wskazówki. Zajęcia prowadzone przez Katarzynę Sobkowiak
- Spotkanie bibliotekarzy miasta i powiatu z okazji Dnia Bibliotekarza i Bibliotek – wykład Józefa Świątkiewicza nt. Heleny Modrzejewskiej, koncert wokalno-muzyczny w wykonaniu Patrycji Borowskiej i Pauliny Świgoń
- Popołudnie z książką – „Lokomotywa” i inne wiersze Juliana Tuwima; „Kuchenny alfabet” Ewy Chotomskiej
- Poznajemy uczucia: „Jedna chwilka uczuć kilka czyli z uczuciem o uczuciach” – zabawa literacko-plastyczna
- Zarys dziejów książki od pisma węzelkowego do Johanna Gutenberga – prelekcja
- „Brzydkie kaczątko” – inscenizacja baśni H. Ch. Andersena w wykonaniu uczniów Szkoły Podstawowej nr 2 pod kierunkiem Małgorzaty Hofman (w ramach Tygodnia Bibliotek)
- Podróż do Książkolandii – uroczyste pasowanie na czytelników uczniów klasy I Zespołu Szkół nr 4 połączone z montażem słowno-muzycznym pn.: „Witajcie w krainie baśni” w wykonaniu uczniów tej szkoły pod kierunkiem Małgorzaty Manujłow oraz inscenizacja pt., „Teatrzyki Dziecięce” w wykonaniu uczniów Zespołu Szkół nr 2 pod kierunkiem Małgorzaty Hofman; „Brzydkie kaczątko” w wykonaniu uczniów Zespołu Szkół nr 3 pod kierunkiem Mirosławy Tadeusz; inscenizacja ph. „Żeby zdrowym być – trzeba zdrowo żyć” – w wykonaniu przedszkolaków z Przedszkola Samorządowego nr 4 pod kierunkiem Aliny Cudnej (w ramach Tygodnia Bibliotek)
- Dzień z Kubusem Puchatkiem – zabawy przedszkolaków (w ramach Tygodnia Bibliotek)
– Warsztaty literackie ph. „W krainie baśni” prowadziły bibliotekarki – autorki bajki terapeutycznej wydanej w książce pt. „Bajki terapeutyczne” – Arleta Frąckowiak i Joanna Frąckowiak (w ramach Tygodnia Bibliotek)
– Korowód baśniowych bohaterów połączony z nagrodami na najlepiej przebraną postać z baśni Andersena (w ramach Tygodnia Bibliotek)
– Rola baśni w życiu człowieka – pogadanka wygłoszona przez bibliotekarkę – Magdalenę Wojtaszek, w Klubie Miłośników Książki
Koźmin Wlkp. (pow. Krotoszyn)
– „Koźmińska Biblioteka w obiektywie” – wystawa fotografii
– „Poznajemy historię naszego miasta” – spotkanie z uczniami klas II i VI szkoły podstawowej
Krotoszyn
Wystawy:
– „Rocznica wstąpienia Polski do Unii Europejskiej”
– „03.05. – uchwalenie Konstytucji 3 Maja”
Krzemieniewo (pow. Leszno)
– Otwarcie Izby Regionalnej przy Bibliotece w Pawłowicach
– „Parnas leszczyński VIII” – promocja twórczości rodzimych autorów (wspólnie z MBP w Lesznie). W spotkaniu, które prowadził Tadeusz Hofmański, wzięli udział poeci: Ryszard Biberstajn, Krystyna Grys, Elżbieta Kuśnierek i Andrzej Waldman
– „Biblioteka Narodowa a biblioteki na świecie” – wystawa książek
– „Czy znasz Harrego Pottera?” – konkurs czytelniczy
Leszno
Wystawy („Galeria Lochy”):
– „Architektura Francji” – wystawa obrazów Macieja Piotrowskiego
(„Galeria za Regalami”):
– „Plakaty i grafika książkowa Mirosława Adamczyka”. Prelekcja Jacka Jaroszyka o twórczości artysty
– „Matka i dziecko” – wystawa wydawnictw albumowych ze zbiorów Miejskiej Biblioteki Publicznej i Pedagogicznej Biblioteki Publicznej w Lesznie
– Tydzień Bibliotek ph. „Biblioteka otwarta dla ciebie” – promocja albumu „Osieczna (Storchnest). Dawne widokówki”, połączona ze spotkaniem z autorem Maciejem Michalskim
– Wystawa „Publikacje regionalne wydane w 2004 r. ze zbiorów MBP w Lesznie”
– Konferencja „Biblioteki Leszna – historia i współczesność”
Spotkanie dla przedszkolaków z Andrzejem Grabowskim, autorem książek dla dzieci
XVI Leszczyńskie Dni Literatury
- Konferencja „Leszczyńskie ślady w literaturze”, podczas której podsumowany został konkurs na esej pod tym samym tytułem. Uczestniczył w niej Sergiusz Sterna-Wachowiak, który mówił o eseju i eseistyce wielkopolskiej
- Spotkanie z Markiem Bieńczykiem, prozaikiem, eseistą, prozaikiem i dziennikarzem
- Spotkanie z Anną Piwkowską, poetką i eseistką
Luboń (pow. Poznań)
- „Popołudniowe spotkania z poezją” – spotkanie z poetką Anną Zabacką
- XI Konkurs Recytatorski „Gdy zostanę drukarzem – marzę […]” – Poezja Józefa Ratajczaka
- „A przecież niecały umieram, to co we mnie niezniszczalne trwa” – poezja Ojca Świętego w wykonaniu Danieli Popławskiej i Mariusza Puchalskiego, aktorów Teatru Nowego w Poznaniu oraz Anny Pierścińskiej – sopran i Marleny Lewandowskiej – fortepian
Łobżenica (pow. Piła)
- Spotkanie autorskie z Aleksandrem Rozenfeldem w ramach XI Nadnoteckich Dni Literatury
Łubowo (pow. Gniezno)
- Wystawa „Polacy w zwycięstwie nad faszyzmem” – dokumenty i książki
- Lednicka Wiosna Poetycka – koncert Wandy Warskiej i Andrzeja Kurylewicza
- Wystawa „Rok Mikołaja Reja”
Malanów (pow. Turek)
- „Z kart historii GBP w Malanowie” – wystawa
- Rozstrzygnięcie konkursu plastycznego na logo Biblioteki – wystawa prac
- Rozstrzygnięcie konkursu literackiego „Mój pierwszy tomik poezji” – prezentacja nagrodzonych wierszy
Miasteczko Krajeńskie (pow. Piła)
- Spotkanie z Danutą Klemczak w ramach Xi Nadnoteckich Dni Literatury
Nowy Tomyśl
- Majówka z książką – plenerowa impreza czytelnicza z udziałem gości specjalnych: Barbary Gawryluk – autorki literatury dla dzieci, Justyny Ciesielskiej – ilustratorki i Dariusza Sosińskiego – aktora Teatru im. W. Bogusławskiego w Kaliszu (Oddział dla Dzieci)
– Z cyklu: Twórca i jego dzieło – spotkanie autorskie z Barbarą Gawryluk – autorką literatury dla dzieci (Oddział dla Dzieci, Filia w Borui Kościelnej, Biblioteka Publiczna Gminy Miedzychowo)
– Podwieczorek z książką – biesiada czytelnicza w gronie nowotomyskich seniorów z udziałem Lecha Konopińskiego – poety i satyryka, popularyzatora gwar poznańskiej oraz członków Kapeli „Zza winkla”
– Z cyklu: Czwartkowe wieczory literacko-muzyczne – „(...) jestem wpisany w Ciebie nadzieja” – wieczór poezji Ojca Świętego Jana Pawła II w Kościele pw. MBNP w wykonaniu Aleksandra Machalicy (aktora Teatru Nowego w Poznaniu) i Przemysława Hałuszczaka
– Z cyklu: Spotkanie niebanalnych – „Druga strona skrzypiec” spotkanie z Benedyktem Niewczykiem – lutnikiem, wykładowcą Akademii Technicznej w Sztokholmie
– II Powiatowe Forum Bibliotekarzy – z udziałem Wojciecha Spaleniaka – dyrektora Biblioteki Raczyńskich, Elżbiety Olszewskiej – dyrektora programowego Fundacji ABC XXI i Witolda Machury – redaktora naczelnego „Kwartalnika Nowotomyskiego”
– Plener malarsko-rzeźbiarski na tarasie i terenie wokół biblioteki z udziałem nowotomyskich plastyków: Ilony Dziewiałtowskiej, Edwarda Kupca, Ryszarda Pozdrowicza
– Wystawy:
– „Miasta Europy” – wystawa akwarel Zdzicha Połaczarza (Galeria „Zdzich”)
– „Zabytki architektury drewnianej w Polsce” – wystawa grafik Ryszarda Pozdrowicza (sala wystawowo-widowiskowa)
Oborniki
– Koncert „Witaj Maj, Trzeci Maj”
– Wykład Przemysława Zwiernika z IPN „Działalność opozycji politycznej w latach 1976-1982 oraz przygotowania i przebieg stanu wojennego”
– Koncert „Papież Pielgrzymie, pokochał Cię świat”
– Wystawa „100 lat ZNP w służbie oświaty i nauczycieli”
Odolanów (pow. Ostrów Wlkp.)
– Spotkanie Krzysztofa Świątkowskiego, autora książek dydaktycznych i logopedycznych, z najmłodszymi czytelnikami
Okonek (pow. Zielów)
– Uroczyste nadanie Bibliotece Publicznej w Okonku imienia Czesława Miłosza
– „Milosz znany i nieznany” – wykład Marianny Borawskiej
– Wystawa książek i fotografii pt. „Piękny jest ludzki rozum i niezwyciężony”
– Montaż muzyczno-literacki
– Koncert chóru „Halka”
Olszówka (pow. Kolo)
– Konkurs czytelniczy: „Życie i twórczość Marii Konopnickiej”
– Konkurs plastyczny: „Moja ulubiona postać z bajki”
Opatówek (pow. Kalisz)
– Jak powstaje książka – pogadanka dla przedszkolaków z Opatówka
Osiek Mały (pow. Kolo)
– Przedstawienie kukielskowe: „Przepraszam smoku”
Ostroróg (pow. Szamotuły)
– Występ kabaretu „Pod Kogucikiem” i zespołu wokalnego Klubu Seniora „Ostrorogskie Jaśki” z okazji powstania OSP w Ostrorogu
Ostrów Wlkp.
– Wystawa „Honorowi Obywatele Ostrowa Wielkopolskiego”
– Wystawa „600 lat Ostrowa Wielkopolskiego”
– Dziecięcy Południowej Wielkopolski – prelekcja Ziemowita Kosińskiego
– Wykład Wiktora Osiatyńskiego pt. REHAB terapia dla każdego, nie tylko dla uzależnionych
Pila
– „Kawiarenka pod Sową”
~ Promocja książki Pawła Andersa „Puszcza Notecka”
– Punkt Informacji Europejskiej
~ Dzień Europy w Pile, prezentacja PIE, konkurs „Wiedzy o Europie” – „Teraz Europa”, II turniej wiedzy o Unii Europejskiej dla szkół podstawowych Pily
– „Przystanek Pila i okolice”
~ „Historia naszego Miasta zabytkami pisana”, spotkanie z Romanem Chwaliszewskim, kierownikiem Delegatury Ochrony Zabytków w Pile
– XI Nadnoteckie Dni Literatury – spotkania autorskie, lekcje literackie, biesiada literacka, turniej jednego wiersza
– Tydzień Bibliotek:
~ „Biblioteka jako centrum informacji, edukacji, kultury”, dyskusja radiowa nt. roli biblioteki we współczesnym świecie
~ „Dzień dobry, tu biblioteka”, konkurs radiowy
~ „www.biblioteka.pl” – internetowy konkurs o bibliotece
„Z książką po Pile”, spacer na orientację po mieście w oparciu o zbiory regionalne, współorganizator PTTK
„W świecie książki dziecięcej” – wystawa w BWAiUP
Staszcicowskie spotkania – „W kręgu Stanisława Staszica. Znani i nieznani pilanie”, sympozjum i wystawa
„Teatr bibliotece” – przegląd teatrzyków szkolnych (Filia nr 1)
Wystawa: „Biblioteki w Polsce” (Filia nr 4)
Pleszew
„Izabella z Czartoryskich Działyńska” – prelekcja dla uczniów ze Szkoły Podstawowej w Gołuchowie, wystawa
Pniewy (pow. Szamotuły)
Otwarcie wystawy fotograficznej „Festiwal Teatrów Ulicznych w Pniewach” w Urzędzie Wojewódzkim w Poznaniu
Udział w przeglądzie zespołów tanecznych w Dusznikach
Koncert Pro Sinfoniki
Koncert orkiestr wojskowych w Pniewach
Pogorzela (pow. Gostyń)
Spotkanie z Piotrem Curykiem – sekretarzem Miasta i Gminy Pogorzela – dla gimnazjalistów
Prelekcja Haliny Radoły – „Z esperantem przez kraje Unii Europejskiej”
Poniec (pow. Gostyń)
Monodram „Ja jestem Żyd z Wesela” Romana Brandstaettera w wykonaniu Zbigniewa Walerysia
Przemęt (pow. Wolsztyn)
Konkurs czytelniczy – O psie, który jeździł koleją (Bucz)
Spotkanie autorskie z Joanną Olech. Miziołkowie w Kaszczorze (Bucz)
Przykona (pow. Turek)
Turniej wiedzy o książce i bibliotece – eliminacje gminne i powiatowe
Rozstrzygnięcie konkursu plastycznego na ilustrację do legendy o Przykonie – wystawa prac
Rozstrzygnięcie konkursu na napisanie legendy o Przykonie – spotkanie z Anną Plenzler
Konkurs kostiumowy „Zabawa w Teatr” – dla przedszkola, klas I-III szkoły podstawowej oraz młodzieży gimnazjalnej
Biblioteka dla najmłodszych – zajęcia z najmłodszymi potencjalnymi czytelnikami i ich mamami połączone z pogadanką o korzyściach płynących z czytania
Radawnica (pow. Złotów)
- "Pszczoly i miody" – wystawa książek o tematyce pszczelarskiej i przedmiotów związanych z pszczelarstwem
- Spotkanie z Marią Jaszczyk – miłośniczką pszczelarstwa i wyrobów z wosku
- "Nasza mała Ojczyzna" – prezentacja folderów i prac wykonanych przez uczniów Gimnazjum w Świętej
- "Maria Konopnicka – patronka szkoły podstawowej w Świętej" – wystawa
- "W krainie fantazji" – inscenizacja przygotowana na Tydzień Bibliotek (Filia Święta)
Rawicz
- Spektakl „Lokomotywa czyli zaczarowana podróż w świat wyobraźni” na podstawie tekstów J. Tuwima i J. Brzechwy w wykonaniu D. Sosińskiego, aktora teatralnego z Kalisza
- Pogadanka „Narkotykom powiedz – NIE!” – policjant komendy powiatowej dla uczniów kl. VI
- Prelekcja „Gwara poznańska” – J. Hałasik – Radio Merkury
- Występ zespołów regionalnych – Wisieloki, Dębioki, Katarzynki
- Koncert zespołu dudziarzy działającego przy Domu Kultury
- Wystawa książek i materiałów o regionie
- Biesiada po poznańsku (pyry z gziką, chleb ze smalcem, leberką i ogórkiem, szneki z glancem itp.)
- Warsztaty regionalne – sporządzanie biogramów żyjących i nieżyjących wybitnych mieszkańców Rawicza
- Teatr jednego aktora – monodram D. Sosińskiego „Tancerz mecenasza Kraykowskiego” z tomiku „Bakakaj” W. Gombrowicza
- Wystawa książek „Gra w Gombrowicza”
- Prelekcja Marka Rezlera „Masoneria na ziemi rawickiej i w Wielkopolsce”
- Wystawa zbiorów regionalnych
- Warsztaty plastyczne „Fotografie na kolorowo”
- Wystawa książek „Zabytki sakralne Rawicza” oraz pokaz multimedialny
- Konkurs „Co wiesz o Karolu Kurpińskim”
- Spotkanie z rzeźbiarzem amatorem z Sarnowy H. Fickiem
Rydzyna (pow. Leszno)
- Konkurs „Jaka piosenka? Jaka to melodia?” (Filia Moraczewo)
Sieroszewice (pow. Ostrów Wlkp.)
- II Gminny Konkurs Literacki pt. „Bociani świat”
Słupca
- Sympozjum naukowe poświęcone książce dla dzieci
- Spotkanie autorskie z Wandą Chotomską
- Zajęcia biblioterapeutyczne z dziećmi ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Słupcy
- W ramach obchodów VIII Słupeckich Dni Rodziny zorganizowany został konkurs literacki pt. „Jest taki czas, są takie miejsca, w których człowiek czuje się szczęśliwy – różne oblicza szczęścia”
Strzałkowo (pow. Słupca)
- Spotkanie autorskie z Wandą Chotomską
- Wystawa połączona ze sprzedażą prac mieszkanek DPS-u w Mielżynie
Szamotuły
- Spotkanie autorskie Aresa Chadzinikolau uczniów Szkoły Podstawowej nr 2 w Szamotułach
- Wystawa rzeźby Anny Słonki-Zielińskiej w ramach obchodów Dni Szamotuł
Szydlowo (pow. Pila)
- Wystawa „Bajkowy świat”
- Spotkanie autorskie z Jerzym Utkinem w ramach XI Nadnoteckich Dni Literatury
Śmigiel (pow. Kościan)
- Poezja śpiewana dla dzieci – koncert aktorki Ireny Śleszyńskiej-Borowiec
- W krainie baśni i legend – impreza biblioteczna: korowód dzieci przebranych za postacie z baśni „Legendy Europy” – konkurs plastyczny, konkurs literacki pn. „Do przeczytania której polskiej baśni lub legendy zachęciłbyś dzieci z Europy”, „Czy znasz bohaterów legend wielkopolskich” – konkurs czytelniczy, „Legendy i podania wielkopolskie” – konkurs scenek rodzajowych
- „Konkurs wiedzy o literaturze”, „Uzupełnij tytuły na podstawie bajek Jana Brzechwy” – konkursy czytelnicze (Filia Stare Bojanowo)
- „Księżniczka na ziarnku grochu” – przedstawienie klasy „0” dla przedszkolaków (Filia Czacz)
Święciechowa (pow. Leszno)
- Spotkanie autorskie dla dzieci z Andrzejem Grabowskim
- „Co wiemy o książce” – konkurs dla dzieci przedszkolnych
Trzemeszno (pow. Gniezno)
- Konkurs literacki „W świecie mitów” z okazji 110 rocznicy urodzin Jana Parandowskiego
– Spotkanie autorskie z Martą Fox
Turek
– Studium Wiedzy o Regionie:
~ Wielkopolskie tradycje literackie – wykład S. Sterna-Wachowiak
~ Literatura i literaci regionu Wielkopolski: historia i współczesność –
wykład S. Sterna-Wachowiak
– Spotkanie autorskie z Pawłem Kuszczyńskim, poetą, krytykiem literackim
z Poznania
– Spotkanie autorskie z Elą Galoch, poetką z Turku
– Konkurs wiedzy o Turku i powiecie tureckim w ramach Dni Ulicy Kaliskiej
– Promocja książki Tadeusza Pietrzaka „Wrześniowe Dni” (współpraca
z Urzędem Miejskim w Turku)
– „Europejskie sentencje o przyjaźni” w I rocznicę wstąpienia Polski do Unii
Europejskiej – wystawa
Ujście (pow. Pila)
– Spotkanie z Jolantą Nowak-Węklarową w ramach XI Nadnoteckich Dni Li-
teratury
Witkowo (pow. Gniezno)
– Spotkanie autorskie z Martą Fox
Władysławów (pow. Turek)
– Konkurs literacki na napisanie baśni „I ty możesz zostać bajkopisarzem” –
dla szkół podstawowych
– Konkurs plastyczny na wykonanie zakładki do książki dla uczniów kl. VI
szkół podstawowych
– Konkurs plastyczny na wykonanie ekslibrisu biblioteki dla młodzieży gim-
nazjalnej
– Spotkanie autorskie z Anną Plenzler
Wronki (pow. Szamotuły)
– Koncert aktora Macieja Damięckiego dla dzieci i ich rodzin – w programie
konkursy i quizy pt. „Damięcki Dzieciom”
– Spotkanie autorskie z pisarzem A. Grabowskim (Wronki, Biezdrowo, No-
wawiewś)
Wrząca Wielka (pow. Koło)
– Konkurs czytelniczy i plastyczny: „Tajemniczy świat książki” dla uczniów
kl. I–VI szkoły podstawowej (Filia Powiercie)
Wyrzysk (pow. Piła)
- „Gminny turniej wiedzy o Europie” – organizowany wspólnie ze Szkołą Podstawową i Gimnazjum w Wyrzysku
- Spotkanie autorskie z Janem Kasprem w ramach XI Nadnoteckich Dni Literatury
Zagórów (pow. Słupca)
- Wystawa numizmatyczna ze zbiorów Krzysztofa Kubickiego (BPMiG i Filia Trąbczyn)
- Wystawa batików Doroty Siankowskiej oraz ceramiki – wyroby z gliny z „Ceramideł Zagórowskich”
- Spotkanie z Wandą Chotomską
- Prelekcja regionalisty Bogdana Grzonkowskiego na spotkaniu z bibliotekarzami z powiatu kaliskiego
Zakrzewo (pow. Złotów)
- „Biblioteki w naszej gminie” – prezentacja bibliotek oraz spotkanie bibliotekarzy
- Promocja książki ks. Lecha Bończy-Bystrzyckiego pt. „Parafia katolicka pw. Świętej Marii Magdaleny w Zakrzewie”
Zduny (pow. Krotoszyn)
- Spotkanie autorskie z Izabellą Klebańską, promującą swoją książkę „Jak dżdżownica Akolada o muzyce opowiada”
- Prezentacja multimedialna zdunowianina Tomasza Kasprzaka „Śladami Inków” z cyklu „Moja pasja lub sposób na…!”
- „Podania i legendy polskie” – spotkania z uczniami klas II Szkoły Podstawowej połączone z przedstawieniem legendy o poznańskich koziolkach w wykonaniu dzieci z przedszkola
Zdziechowa (pow. Gniezno)
- Konkurs plastyczny „Z przyrodą na Ty”
Złotów
- „Święto Konstytucji 3 Maja”
- „Skarby Parafii pw. Św. Marii Magdaleny w Zakrzewie” – wystawa pamiątek, zdjęć i rękopisów
- „Świat na korze” – otwarcie wystawy fotografii przyrodniczej Elżbiety Dziatkowskiej i spotkanie z Haliną Konek, podróżniczką, kolekcjonerką, właścicielką Domu Miłośników Podróży
- „Bibliotekarskie zainteresowania i pasje” – wystawa kart pocztowych i kubków
– Wystawa pt. „Z Jerozolimy do Złotowa” – o życiu i twórczości Aleksandra Rozenfelda w 40. rocznicę pracy twórczej” – wystawa książek, dokumentów, zdjęć i pamiątek
– „Kreator wyobraźni” – wystawa prac Rafała Olbińskiego
– Spotkanie autorskie z ks. Lechem Bończa-Bystrzyckim i promocja książki „Parafia katolicka pw. Św. Marii Magdaleny w Zakrzewie”
– Spotkanie autorskie z Aleksandrem Rozenfeldem i promocja tomiku wierszy z ilustracjami Franciszka Maśluszcaka pt. „Poemat o mieście Złotowie i trochę innych wierszy”
C. WOJEWÓDZKA BIBLIOTEKA PUBLICZNA I CENTRUM ANIMACJI KULTURY NA ŁAMACH PRASY
AKTORZY w miasteczku: Pniewy: VII Ogólnopolski Festiwal Teatrów Ulicznych Dzieci i Młodzieży / Stefan Drajewski // Głos Wielkop. – 2005, nr 130, dod. Nasza Wielkop., s. B11
Festiwal zorganizowany przez Urząd Miejski, bibliotekę i Centrum Kultury w Pniewach przy współudziale m.in. WBPiCAK w Poznaniu.
BAJKOWY konkurs / rak // Głos Wielkop. – 2005, nr 69, s. B7
Konkurs Wiedzy „Bajkowy Świat” zorganizowany przez Rogozińskie Centrum Kultury pod patronatem m.in. WBPiCAK w Poznaniu.
BEZKRWAWE łowy 2004: Złotów // Biuletyn Fotograficzny. – 2005, nr 3, s. 44
Warsztaty fotograficzne zorganizowane m.in. przez WBPiCAK w Poznaniu.
BIBLIOTEKA dla ciebie / Lena Bednarska, rozm. Anna Plenzler // Głos Wielkop. – 2005, nr 104, s. 2
Wypowiedź Leny Bednarskiej, dyrektora WBPiCAK nt. Tygodnia Bibliotek.
CZWARTOKLASIŚCI pokonali gwarę: młodzi znają Wielkopolskę: Golina / Z.N. // Prz. Koniń. – 2005, nr 16, s. 7
Etap rejonowy Konkursu Wiedzy o Wielkopolsce zorganizowanego przez Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski, Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, Wielkopolskiego Kuratora Oświaty i WBPiCAK w Poznaniu.
[DO 15.09: konkurs fotograficzny „Moja Wielkopolska…] // Chip Foto-Video Digital. – 2005, nr 3, s. 121
Konkurs organizowany przez WBPiCAK w Poznaniu.
DYREKTOR upiorem: muzyka / MAZ // Gaz. Pozn. – 2005, nr 96, s. 6
Koncerty w ramach cyklu „W krainie muzyki” zorganizowanego m.in. przez WBPiCAK w Poznaniu.
DZIECKO zatrzymane w kadrze / sdr // Głos Wielkop. – 2005, nr 125, dod. Twój Poznań, s. B12
Otwarcie wystawy fotograficznej „Dziecko” w ramach Galerii Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu.
FILMUJĄ co się da / Katarzyna Chilinska // Gaz. Pozn. – 2005, nr 95, s. 10
XVII Wielkopolskie Porównania Filmowe zorganizowane w Lesznie przez Centrum Kultury i Sztuki w Lesznie i WBPiCAK w Poznaniu.
JUBILEUSZOWE granie: Nowy Tomyśl: dziesiąty Big Band Festiwal / Sława Grzelewska // Głos Wielkop. – 2005, nr 126, dod. Nasza Wielkop. s. B5
Festiwal zorganizowany przez Nowotomyski Ośrodek Kultury przy współudziale WBPiCAK w Poznaniu.
LUDZIOM książkę / ach // Głos Wielkop. – 2005, nr 114, s. A4
Konkurs „Na najlepszą bibliotekę publiczną prowadzącą działalność regionalną”, zorganizowany przez WBPiCAK w Poznaniu, wygrały BPG Strzalkowo oraz PiMBP w Pile i MiPBp w Turku. Nagrody dla zasłużonych bibliotekarzy.
MAGDA fotografuje konkursowo / Magda Nogaj // Gaz. Wybor. – 2005, nr 126, dod. Wrocław s. 7
III Ogólnopolski Konkurs Fotograficzny „Dziecko” zorganizowany przez WBPiCAK w Poznaniu.
MAJ z książką: kiermasz / ap // Głos Wielkop. – 2005, nr 97, s. B12
Impreza „Majówka z książką” zorganizowana w Poznaniu przy współudziale WBPiCAK w Poznaniu.
MAJÓWKA z folklorem / w // Głos Wielkop. – 2005, nr 113, Dod. Twój Poznań s. B11
Występy zespołów folklorystycznych m.in. „Wielkopolan”.
MAJÓWKA z książką / ELKA // Gaz. Pozn. – 2005, nr 99, s. 11
Impreza zorganizowana przy współudziale WBPiCAK w Poznaniu
MAJÓWKA z książką: Arena: 1-3 maja / Anna Plenzler // Głos Wielkop. – 2005, nr 99, s. D5
Impreza organizowana przy współudziale WBPiCAK w Poznaniu.
MAJÓWKA z Wielkopolanami: Grunwald / MAZ // Gaz. Pozn. – 2005, nr 112, s. 9
Występy zespołów folklorystycznych, m.in. „Wielkopolan”.
MALUCHY na zdjęciach / BEZ // Gaz. Pozn. – 2005, nr 126, s. 9
III Ogólnopolski Konkurs Fotograficzny „Dziecko” zorganizowany przez WBPiCAK w Poznaniu.
MIGAWKI z Rumunii: Anna Sabiło // Biuletyn Fotograficzny. – 2005, nr 3, s. 41
Wystawa fotografii autorstwa Anny Sabiło, pracownika WBPiCAK w Poznaniu, w siedzibie biblioteki.
NAJLEPSZA w powiecie: Trzemeszno / (kar) // Przem. na Szlaku Piast. – 2005, nr 15, s. 10
Działalność biblioteki w Trzemesznie. M.in. wzmianka o WBPiCAK w Poznaniu.
NAJLEPSZE biblioteki w Wielkopolsce wybrane / MAK // Gaz. Wybor. – 2005, nr 113, dod. Poznań s. 7
Konkurs „Na najlepszą bibliotekę prowadzącą działalność regionalną”, zorganizowany przez WBPiCAK w Poznaniu, wygrały BPG Strzałkowo oraz PiMBP w Pile i MiPBp w Turku.
NIE było przegranych: Zbąszyń: III Festiwal Piosenki i Tańca / Sława Grzelew-ska // Głos Wielkop. – 2005, nr 113, dod. Nasza Wielkop. s. B5
Festiwal zorganizowany przez Zbąszyńskie Centrum Kultury przy współudziale WBPiCAK w Poznaniu.
O LALACH i festiwalach / ap // Głos Wielkop. – 2005, nr 74, s. B12
Spotkanie „O lalach, festiwalach i piwniczkach” z Antonim Kończalem, dyrektorem Teatru Animacji organizowane przez Regionalną Pracownię Krajoznawczą WBPiCAK w Poznaniu.
OTWIERAMY drzwi: wystawa: w Centrum Animacji Kultury / Marcin Bajerowicz // Głos Wielkop. – 2005, nr 73, s. B6
Wystawa prac uczestników Warsztatów Terapii Zajęciowej we Lwówku zaprezentowana w WBPiCAK w Poznaniu.
PIENIĄDZE i zabytki / (na) // Gaz. Pozn. – 2005, nr 107, dod. Monitor Wielkop. – nr 5, s. 2
Książki z Wydawnictwa WBPiCAK w Poznaniu upominkami w konkursie ofert na realizację zadań publicznych województwa wielkopolskiego w dziedzinie „Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego”.
POZNAŃ bez tajemnic / ap // Głos Wielkop. – 2005, nr 70, s. B12
Spotkanie „O lalach, festiwalach i piwniczkach” i wycieczka „Fabryki, koszary, browary, czyli wśród 6000 zabytków” organizowane przez Regionalną Pracownię Krajoznawczą WBPiCAK w Poznaniu.
POZNAŃ bez tajemnic / ap // Głos Wielkop. – 2005, nr 73, s. B7
Spotkanie „O lalach, festiwalach i piwniczkach” i wycieczka „Fabryczki, koszary, browary, czyli wśród 6000 zabytków” organizowane przez Regionalną Pracownię Krajoznawczą WBPiCAK w Poznaniu.
POZNAŃ bez tajemnic / sdr // Głos Wielkop. – 2005, nr 119, dod. Twój Poznań, s. B12
„Brzozy i procesje czyli o tradycjach Bożego Ciała” – spotkanie w Odwachu w cyklu „Poznań bez tajemnic”.
POZNAŃ bez tajemnic / sdr // Głos Wielkop. – 2005, nr 119, s. B12
Spotkanie „Brzozy i procesje, czyli o tradycjach Bożego Ciała” z udziałem Witolda Przewoźnego, kustosza Muzeum Etnograficznego, organizowane przez Regionalną Pracownię Krajoznawczą WBPiCAK w Poznaniu.
POZNAŃ bez tajemnic / ap // Głos Wielkop. – 2005, nr 93, s. D4
Spotkanie z Marią Strzałko, miejskim konserwatorem zabytków w Poznaniu, organizowane przez Regionalną Pracownię Krajoznawczą WBPiCAK w Poznaniu.
POZNAŃ bez tajemnic / ap // Głos Wielkop. – 2005, nr 97, s. B12
Spotkanie z Marią Strzałko, miejskim konserwatorem zabytków, zorganizowane przez Regionalną Pracownię Krajoznawczą WBPiCAK w Poznaniu.
POZNAŃ: tradycje Bożego Ciała / KING // Gaz. Wybor. – 2005, nr 119, dod. Poznań, s. 2
Spotkanie w cyklu Poznań bez tajemnic „Brzozy i procesje, czyli o tradycjach Bożego Ciała”. Gościem – Witold Przewoźny, kustosz Muzeum Etnograficznego.
PRZEDSIĘBIORSTWA kulturalne: kultura, zmian nie da się zatrzymać / Zygmunt Rola // Trybuna. – 2005, nr 115, s. 12
M.in. wypowiedź Leny Bednarskiej, dyr. WBPiCAK w Poznaniu.
RECYTOWALI, grali i śpiewali / Jarosław Walerczak // Przem. na Szlaku Piast. – 2005, nr 15, s. 12
Eliminacje rejonowe 50 Ogólnopolskiego Konkursu Recytatorskiego zorganizowane w Gnieźnie przez Miejski Ośrodek Kultury w Gnieźnie i WBPiCAK w Poznaniu.
[SEMINARIUM dla fotoreporterów...] // Chip Foto-Video Digital. – 2005, nr 3, s. 121
Seminarium dla fotoreporterów prasy lokalnej województwa wielkopolskiego zorganizowane przez WBPiCAK w Poznaniu.
SPOTKANIA z fotografią: Wągrowiec: ogólnopolski konkurs i warsztaty / jb // Głos Wielkop. – 2005, nr 85, s. B7
III Ogólnopolski Konkurs Fotograficzny „Moja Europa” zorganizowany przez Miejski Dom Kultury w Wągrowcu i WBPiCAK w Poznaniu.
START już jutro: Pniewy: Ogólnopolski Festiwal Teatrów Ulicznych Dzieci i Młodzieży / Bartosz Sobański // Głos Wielkop. – 2005, nr 126, dod. Nasza Wielkop. s. B6
Festiwal zorganizowany przez Urząd Miejski, bibliotekę i Centrum Kultury w Pniewach przy współudziale m.in. WBPiCAK w Poznaniu.
ŚLADAMI historii naszych przodków / (gk) // Przem. na Szlaku Piast. – 2005, nr 14, s. 8
Konkurs fotograficzny zorganizowany w Gnieźnie przez Stowarzyszenie Centrum Rehabilitacyjno-Kulturalne „Promyk” przy współpracy m.in. z WBPiCAK w Poznaniu.
ŚLADAMI historii naszych przodków / (gk) // Przem. na Szlaku Piast. – 2005, nr 19, s. 12
Konkurs fotograficzny zorganizowany w Gnieźnie m.in. przez WBPiCAK w Poznaniu.
ŚWIĘTOWALI bibliotekarze: honory / MAZ // Gaz. Pozn. – 2005, nr 114, s. 12
Konkurs „Na najlepszą bibliotekę publiczną prowadzącą działalność regionalną”, zorganizowany przez WBPiCAK w Poznaniu, wygrały BPG Strzałkowo oraz PiMBP w Pile i MiPBP w Turku.
TEATR na ulicy: Pniewy / PM // Gaz. Pozn. – 2005, nr 129, s. 12
VII Ogólnopolski Festiwal Teatrów Ulicznych Dzieci i Młodzieży Pniewy 2005 zorganizowany przez Urząd Miejski, bibliotekę i Centrum Kultury w Pniewach przy współudziale m.in. WBPiCAK w Poznaniu.
TEATR w miasteczku: festiwal / sdr // Głos Wielkop. – 2005, nr 126, dod. Nasza Wielkop. s. B12
VII Ogólnopolski Festiwal Teatrów Ulicznych Dzieci i Młodzieży Pniewy 2005 zorganizowany przez Urząd Miejski, bibliotekę i Centrum Kultury w Pniewach przy współudziale m.in. WBPiCAK w Poznaniu.
[TRZECI] III Ogólnopolski Konkurs Fotograficzny „Dziecko” // Biuletyn Fotograficzny. – 2005, nr 3, s. 45
Konkurs organizowany przez WBPiCAK w Poznaniu.
TYDZIEŃ bibliotek / ap // Głos Wielkop. – 2005, nr 106, s. B8
Tydzień Bibliotek pod tytułem „Biblioteka otwarta dla Ciebie” zorganizowany przy współudziale WBPiCAK w Poznaniu.
VII OGÓLNOPOLSKI Festiwal Teatrów Ulicznych Dzieci i Młodzieży Pniewy 2005 // Głos Wielkop. – 2005, nr 124, dod. Nasza Wielkop. s. B2
Reklama – festiwal zorganizowany przez Urząd Miejski, bibliotekę i Centrum Kultury w Pniewach przy współudziale m.in. WBPiCAK w Poznaniu.
VII OGÓLNOPOLSKI Festiwal Teatrów Ulicznych Dzieci i Młodzieży Pniewy 2005 // Głos Wielkop. – 2005, nr 126, dod. Nasza Wielkop. s. B3
Reklama – festiwal zorganizowany przez Urząd Miejski, bibliotekę i Centrum Kultury w Pniewach przy współudziale m.in. WBPiCAK w Poznaniu.
WIELKOPOLSKA bez tajemnic / (kar) // Przem. na Szlaku Piast. – 2005, nr 10, s. 16
Konkurs Wiedzy o Wielkopolsce zorganizowany m.in. przez WBPiCAK w Poznaniu.
WIELKOPOLSKA w liczbach: Majówka z książką / ELKA // Gaz. Pozn. – 2005, nr 99, dod. Magazyn Tyg. s. IV
Impreza zorganizowana przy współudziale WBPiCAK w Poznaniu.
WIWAT „Wiwaty”: Pobiedziska (luk) // Przem. na Szlaku Piast. – 2005, nr 19, s. 12
Wojewódzki Przegląd Folklorystyczny „Pobiedziska 2005” zorganizowany m.in. przez WBPiCAK w Poznaniu.
WYCIECZKA z niespodzianką / sdr // Głos Wielkop. – 2005, nr 98, s. B11
Wycieczka „Przyjechać, zobaczyć i zostać, czyli z wizytą w hotelu” organizowana przez Regionalną Pracownię Krajoznawczą WBPiCAK w Poznaniu.
WYSTAWA pocztówek: Międzychód: z przełomu wieków / saw // Głos Wielkop. – 2005, nr 97, dod. Nasza Wielkop. s. B6
Wystawa „Rysunki miast i miasteczek Wielkopolski” w muzeum w Międzychodzie zorganizowana przy współudziale WBPiCAK w Poznaniu.
[WYSTAWA zdjęć III...] // Chip Foto-Video Digital. – 2005, nr 6, s. 121
Wzmianka o III Ogólnopolskim Konkursie Fotograficznym „Dziecko” zorganizowanym przez WBPiCAK w Poznaniu.
WYTAŃCZONE i wyśpiewane nagrody: Pobiedziska / RD // Gaz. Pozn. – 2005, nr 98, s. 11
Zespoły folklorystyczne „Wielkopolanie” i „Wiwaty” wśród laureatów Wojewódzkiego Przeglądu Folklorystycznego w Pobiedzkach.
Z INNEJ bajki: Leszno: Wielkopolskie Porównania Filmowe rozstrzygnięte / (mak) // Pan Leszcz. – 2005, nr 17, s. 5
Impreza zorganizowana przez Centrum Kultury i Sztuki w Lesznie i WBPiCAK w Poznaniu.
ZANIEMYŚL 2004: Poznań // Biuletyn Fotograficzny. – 2005, nr 3, s. 42
Wystawa fotograficzna powarsztatowa zorganizowana przez WBPiCAK w Poznaniu.
ZDOBYŁA I nagrodę: Szamotuły: sukcesy recytatorów / bas // Głos Wielkop. – 2005, nr 91, s. B6
Donata Słomińska z Szamotuł laureatką I nagrody w eliminacjach rejonowych 50 Ogólnopolskiego Konkursu Recytatorskiego zorganizowanych w Gnieźnie przez Miejski Dom Kultury w Gnieźnie i WBPiCAK w Poznaniu.
ZNAJĄ Wielkopolskę / Jarosław Walerczak // Przem. na Szlaku Piast. – 2005, nr 16, s. 16
Etap regionalny Konkursu Wiedzy o Wielkopolsce zorganizowanego przez Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski, Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, Wielkopolskiego Kuratora Oświaty i WBPiCAK w Poznaniu.
ZWYCIĘZCY z Ostrowa: Nowy Tomyśl Sława Grzelewska // Głos Wielkop. – 2005, nr 129, dod. Nasza Wielkop. s. B6
Dziesiąty Big Band Festiwal zorganizowany przez Nowotomyski Ośrodek Kultury przy współudziale WBPiCAK w Poznaniu.
V. KRONIKA
A. Polskie nagrody i wyróżnienia
- **Nagrodę „Odry”** 2004 otrzymał Karol Modzelewski za książkę „Barbarzyńska Europa”
- **Nagrodę Poznańskiego Przeglądu Nowości Wydawniczych** Zima 2004/2005 otrzymali: Wiktor Osiatyński za książkę „Rzeczpospolita obywatele” (Warszawa: Rosver & Wspólnicy); Joanna Bator za książkę „Japoński wachlarz” (Warszawa: Wydawnictwo „Twój Styl”); Dawid Bieńkowski za książkę „Nic” (Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.).
- **Nagrodę im. Arkadego Fiedlera „Bursztynowy Motyl”** 2005 otrzymał Olgierd Budrewicz za książkę „Druga strona księżyca: przygody na wyspach Pacyfiku”.
- **Nagrodę im. Józefa Łukaszewicza** 2005 otrzymali: Jolanta Goszczyńska za książkę „Majątki wielkopolskie”. T. VIII: Miasto Poznań (seria „Dawne budownictwo folwarczne”); Alfred Kaniecki za książkę „Poznań: dzieje miasta wodą pisane”; Magdalena Mrugalska-Banaszak i Danuta Książkiewicz-Bartkowiak za książkę „Ortaliony, neony, syfony: Poznań w latach 60. XX wieku”.
- **Nagrodę im. ks. Józefa Tischnera** 2005 otrzymali: ks. Waclaw Hryniewicz za książki: „Dlaczego głoszę nadzieję”, „Kościół jest jeden: ekumeniczne nadzieje nowego stulecia”; Mirosława Grabowska za książkę „Podział postkomunistyczny”; ks. Manfred Deselaers w kategorii inicjatyw duszpasterskich i społecznych za działalność na rzecz pojednania niemiecko-polskiego i chrześcijańsko-żydowskiego.
- **Nagrodę im. Władysława Orkana** w 2005 roku otrzymał Rafał Wojasiński za książkę „Złodziej ryb”.
- **Nagrodę Feniksa** 2005 otrzymali: ks. bp. Kazimierz Romaniuk za „długotrwałą pracę w dziedzinie popularyzacji Biblii oraz za przekład Pisma św. na język polski” (nagroda główna); Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik za „Dzieła zebrane” Adama Mickiewicza (nagroda specjalna).
- **Nagrodę Artusa** 2005 otrzymała Teresa Ferenc za tomik poezji „Stara jak świat”
Nagrodę im. Zbigniewa Dominiaka 2005 otrzymali Natalia Astafiewa i Włodzimierz Britaniszski za wybitne osiągnięcia w dziedzinie przekładów poezji polskiej na język rosyjski.
Nagrodę Najpiękniejsze Książki Roku 2005 przyznawaną przez PTWK otrzymały książki: „My z Jedwabnego” Anny Bikont i „Wierszyki wyssane z palca” Beaty Bialy.
B. Międzynarodowe nagrody i wyróżnienia
– Nagrodę im. Gotfrieda Herdera w 2005 roku otrzymała Hanna Krall.
– Nagrodę im. Goethego w 2005 roku otrzymał za całokształt twórczości izraelski pisarz, Amos Oz.
– Nagrodę Pulitzera w 2005 roku otrzymali: Marylinne Robinson za „Gilead” (powieść); David Hackett Fischer za „Washington’s Crossing” (książka historyczna); Mark Stevens i Annalyn Swan za „De Koonig: An American Master” (biografia); Ted Kooser za „Delights & Shadows” (poezja); Steve Coll za „Ghost Wars: The Secret history of the CIA, Afghanistan and Bin Laden from the Soviet Invasion to September 10, 2001” (literatura faktu); John Patrick Shanley za „Doubt” (dramat).
C. Zmarli
– Saul Bellow (5.04.2005), pisarz amerykański, laureat nagrody Nobla w dziedzinie literatury 1976. | 83064573-d5b6-4629-9a43-74e956f4cdc8 | finepdfs | 1.886719 | CC-MAIN-2025-05 | https://wbc.poznan.pl/Content/210670/PDF/biblmet32005.pdf | 2025-01-14T14:11:34+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703362203.87/warc/CC-MAIN-20250114114216-20250114144216-00008.warc.gz | 657,017,973 | 0.99248 | 0.999536 | 0.999536 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | true | [
107,
259,
509,
1830,
3223,
4717,
6246,
7530,
9085,
10664,
12031,
13458,
14045,
16005,
18761,
21601,
24120,
26893,
29132,
31987,
33965,
36424,
38689,
41393,
43668,
46098,
48373,
50707,
52649,
54702,
56716,
58665,
60533,
62629,
64718,
66791,
6908... | 1 | 0 |
XVIII ŚWIATOWY PRZEGLĄD FOLKLORU 'INTEGRACJE 2018' KONTRAKT
Kontrakt zawarty w dniu ………………………………… pomiędzy Światowym Przeglądem Folkloru „INTEGRACJE” reprezentowanym przez Monikę Drzewiecką – Dyrektora Biura Festiwalowego, zwanym dalej Organizatorem,
a,
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
(Nazwa Zespołu)
reprezentowanym przez ………………………………………………………………………………………………………., zwanym dalej Grupą.
§ 1
INFORMACJE OGÓLNE:
1. Tylko grupy składające się z dorosłych uczestników są kwalifikowane do wzięcia udziału w XVIII Światowym Przeglądzie Folkloru "INTEGRACJE 2018" (minimalny wiek uczestników to 18 lat).
2. Grupy nie mogą liczyć więcej niż 30 uczestników (włączając menedżerów, kierowców, itp.). Za każdą dodatkową osobę należy uiścić opłatę uczestnictwa w wysokości 30 euro (za osobę za cały pobyt). Cała grupa nie powinna liczyć więcej niż 35 uczestników. Dodatkowe osoby powinny zostać zgłoszone, a ich udział opłacony do końca lipca 2018.
3. Grupa zobowiązuje się do przyjazdu w dniu 10 sierpnia 2018 r. do godz. 18:00 oraz do wyjazdu w dniu 20 sierpnia 2018 r. po śniadaniu (ewentualne przesunięcia zgłaszane będą organizatorom).
§ 2
KONCERTY:
1. Grupy zobowiązane są do prezentowania muzyki na żywo (playback i półplayback nie będzie akceptowany).
2. Od grup wymaga się występu w oryginalnych kostiumach i programów różnej długości programów (od 5 do 30 min.)
3. Wszystkie festiwalowe koncerty odbywają się na świeżym powietrzu.
4. Wymagamy uczestnictwa we wszystkich punktach programu artystycznego Festiwalu. Pełny program wydarzeń zostanie podany grupom do końca czerwca 2018 r.
5. Podczas finałowego koncertu grupy powinny zaprezentować te fragmenty swojego przedstawienia, które wybrane zostaną przez Dyrektora Artystycznego Festiwalu.
6. Grupy zobowiązane są do przygotowania religijnej piosenki albo krótkiego tańca, który zaprezentowany będzie podczas Mszy Świętej w Kościele.
7.
Zespoły zobligowane są do przygotowania Wieczoru Narodowego podczas, którego każda z grup powinna zaprezentować swoje narodowe stroje i tradycje. Grupy powinny również przygotować krótką naukę narodowego tańca dla uczestników festiwalu oraz gry narodowe.
§ 3
ZAKWATEROWNIE, WYŻYWIENIE, TRANSPORT:
1. Organizator gwarantuje zakwaterowanie w dwu i trzy osobowych pokojach (z wspólną łazienką) w akademiku oraz pełne wyżywienie (trzy posiłki dziennie). Adres zakwaterowania: Dom Studencki AWF, ul. Św. Rocha 9, 61-142 Poznań.
2. Za zniszczenia spowodowane przez członków grupy odpowiedzialność bierze kierownik grupy. W przypadku uszkodzeń, opłata uiszczona musi być gotówką na podstawie rachunku wystawionego przez Organizatora przed opuszczeniem terenu Festiwalu.
3. Grupa ma obowiązek zapewnienia sobie transportu na swój koszt na przejazd do i z Poznania oraz transportu niezbędnego do realizacji programu w terminie 10-20 sierpnia 2018 r. (ok. 600 km).
4. Organizator gwarantuje czas wolny na zwiedzanie miasta i okolic – wyboru spędzenia tego czasu dokonuje kierownik grupy na podstawie propozycji wysłanych przez Organizatora. W przypadku wyboru płatnych atrakcji turystycznych koszty ponoszą członkowie grupy.
5. Organizator gwarantuje: przewodnika, pilota.
6. Organizatora zapewnia wodę mineralną dla członków grupy podczas każdego koncertu.
§ 4
MATERIAŁY PROMOCYJNE:
1. Grupa udziela organizatorom prawa do wykorzystania i publikacji wszelkich materiałów (zdjęć, nagrań dvd, nagrań audio) przysłanych do organizatora przed rozpoczęciem Festiwalu.
2. Grupa udziela organizatorom prawa do wykorzystania i publikacji wszelkich materiałów (zdjęć, nagrań dvd, nagrań audio) wykonanych i zarejestrowanych w czasie trwania Festiwalu.
§ 5
UBEZPIECZENIE:
1. Organizator nie zapewnia ubezpieczenia zdrowotnego zaproszonym zespołom. Kierownictwo grupy jest zobowiązane do zapewnianie ubezpieczenia zdrowotnego członkom swojego zespołu.
POSTANOWIENIA KOŃCOWE:
1. Umowa zostaje sporządzona w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.
2. Po wyborze przez organizatora grupy do uczestnictwa w XVIII Światowym Przeglądzie Folkloru „INTEGRACJE" organizator odsyła podpisany przez siebie egzemplarz na adres grupy.
ORGANIZATOR GRUPA
Monika Drzewiecka ........................................................... Dyrektor Biura Organizacyjnego Nazwa grupy
....................................................
.........................................................
Data i podpis Data i podpis
KONTAKT:
Monika Drzewiecka - Dyrektor Biura Organizacyjnego
Email: email@example.com
Tel: +48 504 226 408
Adres:
Światowy Przegląd Folkloru "INTEGRACJE" ul. Św. Rocha 9 61-142 Poznań, Polska | <urn:uuid:8a58cb56-4cf7-404f-b67a-6e0db447fe06> | finepdfs | 1.067383 | CC-MAIN-2018-43 | http://festiwal.awf.poznan.pl/assets/uploads/FILE-20171120-1944CRR3FGE6U5ZN.pdf | 2018-10-23T09:55:39Z | crawl-data/CC-MAIN-2018-43/segments/1539583516123.97/warc/CC-MAIN-20181023090235-20181023111735-00046.warc.gz | 128,585,381 | 0.999365 | 0.99993 | 0.99993 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1628,
3879,
4995
] | 1 | 1 |
Stanowisko: Asystentka badawcza / Asystent badawczy
Szukamy osoby z pasją na punkcie cyfrowej rozrywki, chcącej wykorzystać swoje umiejętności by zbadać jej mechanizmy. Jeśli to Ty – czytaj dalej!
Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego ogłasza konkurs na stanowisko Asystenta badawczego / Asystentki badawczej w projekcie badawczym dot. konkurencji o uwagę w sektorach cyfrowej rozrywki – "Economic analysis of competition for attention - the case of digital entertainment sectors" – prowadzonym przez dr Wojciecha Hardego i finansowanym w ramach grantu NCN OPUS.
4-letni projekt zajmuje się tematami takimi jak międzysektorowa konkurencja o uwagę, strategie firm, pozyskiwanie i utrzymywanie uwagi oraz wartość uwagi i prywatności – wszystko w kontekście cyfrowej rozrywki (czyli „Netflix kontra Fortnite kontra TikTok"). Więcej o projekcie można przeczytać tutaj (krótsza wersja) i tutaj (pełna wersja).
Co oferujemy
* miesięczne stypendium wys. 1800 zł;
* pracę w przyjaznej atmosferze z wsparciem doświadczonych badaczy i badaczek;
* okazje do podróży na konferencje i warsztaty;
* okazje do rozwoju – nauki projektowania badan, prezentacji wyników i pisania artykułów;
*
okazje do wspólnych publikacji naukowych;
* wsparcie przy pisaniu pracy dyplomowej (jeśli związanej z tematyką projektu);
* czas rozpoczęcia: jak najszybciej;
* możliwość nawiązania współpracy na 3 lata;
* elastyczne warunki pracy (możliwa praca z domu z pracą na miejscu od czasu do czasu).
Wymagania (niektóre mogą zostać osiągnięte już w trakcie trwania projektu)
* Zainteresowanie tematyką projektu.
* Doświadczenie w tematach związanych z cyfryzacją i cyfrową gospodarką.
* Wiedza o trendach w mediach.
* Częściowe doświadczenie w modelowaniu i ekonometrii.
* Bardzo dobra znajomość angielskiego.
* Dobre umiejętności prezentowania i pisania.
* Mile widziana podstawowa wiedza o zagadnieniach związanych z prawem autorskim, utworami zależnymi lub prywatnością danych.
Zakres pracy
Wsparcie przy wszystkich elementach działalności badawczej (projektowanie badan, analiza, pisanie, praca z danymi, prezentacje), monitorowanie procesu zbierania danych, przegląd badań, śledzenie nowinek medialnych. Wsparcie przy komunikacji wyników, prowadzeniu eksperymentów (wszystko w ramach czasu pracy i wedle bieżących potrzeb).
Wymagane dokumenty (w jęz. angielskim):
1) CV.
2) List motywacyjny (zawierający zainteresowania badawcze, wyjaśniający powody aplikacji I dlaczego kandydat/ka jest dobrą osobą na stanowisko).
3) Formularz RODO (w załączeniu)
4) (Opcjonalnie) List z rekomendacją.
Termin składania ofert: 5 kwietnia 2022, 23:59
Wybrane osoby zostaną zaproszone na wywiad (może być online).
Prosimy o wysłanie dokumentów na email@example.com . Proszę też śmiało nadsyłać pytania.
................................................................
Informacja dotycząca przetwarzania danych osobowych
Administrator
Administratorem Państwa danych przetwarzanych w ramach procesu rekrutacji jest Uniwersytet Warszawski, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa jako pracodawca.
Z administratorem można kontaktować się:
- listownie: Uniwersytet Warszawski, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa (należy wskazać jednostkę organizacyjną do której kierowana jest korespondencja);
- telefonicznie: 22 55 20 355.
Inspektor Ochrony Danych (IOD)
Administrator wyznaczył Inspektora Ochrony Danych, z którym mogą się Państwo kontaktować mailowo: firstname.lastname@example.org. Z IOD można się kontaktować we wszystkich sprawach dotyczących przetwarzania Państwa danych osobowych przez Uniwersytet Warszawski oraz korzystania przez Państwa z praw związanych z przetwarzaniem danych osobowych.
Do zadań IOD nie należy natomiast realizacja innych spraw, jak np. prowadzenie rekrutacji do pracy, przyjmowanie dokumentów rekrutacyjnych, udzielanie informacji dotyczących prowadzonej rekrutacji do pracy.
Cel i podstawy prawne przetwarzania
Dane osobowe kandydatów do pracy będą przetwarzane wyłącznie w celach rekrutacyjnych.
Państwa dane osobowe w zakresie wskazanym w przepisach prawa pracy 1 (imię (imiona) i nazwisko, data urodzenia, dane kontaktowe wskazane przez Państwa, wykształcenie, kwalifikacje zawodowe, przebieg dotychczasowego zatrudnienia) będą przetwarzane w celu przeprowadzenia obecnego postępowania rekrutacyjnego 2 , natomiast inne dane 3 na podstawie wyrażonej przez Państwa zgody, która może przyjąć poniższe brzmienie:
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zawartych w (np. CV, liście motywacyjnym oraz innych załączonych dokumentach) przez Uniwersytet Warszawski w celu mojego udziału w procesie rekrutacji.
1 Art. 221 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz.U. 2019 poz.1040 z późniejszymi zmianami)
2 Art. 6 ust. 1 lit. b Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016 r., str. 1, z późn. zm.) (dalej RODO);
3 Art. 6 ust. 1 lit. a RODO;
Jeżeli w dokumentach zawarte są dane, o których mowa w art. 9 ust. 1 RODO (szczególne kategorie danych osobowych), konieczne będzie wyrażenie przez Państwa zgody na ich przetwarzanie 4 , która może przyjąć poniższe brzmienie:
Wyrażam zgodę na przetwarzanie szczególnych kategorii danych, o których mowa w art. 9 ust. 1 RODO które zostały zawarte w (np. CV, liście motywacyjnym oraz innych załączonych dokumentach) przez Uniwersytet Warszawski w celu mojego udziału w procesie rekrutacji.
Uniwersytet Warszawski będzie przetwarzał Państwa dane osobowe, także w kolejnych naborach pracowników jeżeli wyrażą Państwo na to zgodę 5 , która może przyjąć poniższe brzmienie:
Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych w celu wykorzystania ich w kolejnych naborach prowadzonych przez Uniwersytet Warszawski przez okres najbliższych 9 miesięcy.
Wszystkie powyższe zgody mogą Państwo wycofać w dowolnym momencie m.in. wysyłając maila na adres…………………………………………….. (wskaż właściwy dla rekrutacji)
Przypominamy jednocześnie, że wycofanie przez Państwa zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie Państwa zgody przed jej wycofaniem. 6
Okres przechowywania danych
Państwa dane osobowe zgromadzone w obecnym procesie rekrutacyjnym będą przechowywane przez okres trzech miesięcy od momentu zakończenia procesu rekrutacyjnego.
W przypadku wyrażonej przez Państwa zgody na wykorzystywanie danych osobowych dla celów przyszłych rekrutacji, Państwa dane będą wykorzystywane przez okres 9 miesięcy.
Odbiorcy danych
Dostęp do Państwa danych osobowych będą mieli upoważnieni pracownicy administratora, którzy muszą przetwarzać dane osobowe w ramach wykonywanych obowiązków i zadań służbowych.
Odbiorcami danych mogą być także podmioty, którym administrator zleci wykonanie określonych czynności, z którymi wiąże się konieczność przetwarzania danych osobowych, jak np. …………………………………………………….
(wpisz wszystkich odbiorców danych)
Przekazywanie danych poza Europejski Obszar Gospodarczy (EOG)
Państwa dane osobowe będą udostępniane podmiotom uprawnionym na podstawie przepisów prawa. Zapisy prowadzimy przez Formularze Google. Państwa dane będą przetwarzane przez naszego dostawcę usługi G-Suit dla edukacji firmę Google w jej centrach przetwarzania danych. 7 Państwa dane będą chronione przez standardy określone Tarczą Prywatności, zatwierdzoną przez Komisję Europejską. 8 Zapewni to Państwa danym odpowiedni poziom bezpieczeństwa.
4 Art. 9 ust. 2 lit. a RODO.
5 Art. 6 ust. 1 lit. a RODO;
6 Art. 7 ust. 3 RODO;
7 https://www.google.com/about/datacenters/inside/locations/index.html
8 https://www.privacyshield.gov
Prawa osób, których dane dotyczą
Na zasadach określonych przez RODO mają Państwo prawo do:
- dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii;
- sprostowania (poprawiania) swoich danych osobowych;
- ograniczenia przetwarzania danych osobowych;
- usunięcia danych osobowych z zastrzeżeniem art. 17 ust. 3 RODO;
- wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, jeżeli uznają Państwo, że przetwarzanie danych osobowych narusza przepisy prawa.
Informacja o wymogu podania danych
Podanie przez Państwa danych osobowych w zakresie wynikającym z przepisów prawa jest niezbędne, aby uczestniczyć w postępowaniu rekrutacyjnym. Podanie innych danych osobowych jest dobrowolne.
…………………………………….. …………………………………………..
(miejscowość i data)
(podpis kandydata) | <urn:uuid:1af14260-dca1-479a-bf12-f225419d84e2> | finepdfs | 1.080078 | CC-MAIN-2023-23 | https://www.wne.uw.edu.pl/application/files/2316/4812/0465/research_assistant_opus_pl.pdf | 2023-06-03T01:34:59+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-23/segments/1685224648911.0/warc/CC-MAIN-20230603000901-20230603030901-00441.warc.gz | 1,166,007,025 | 0.999951 | 0.999954 | 0.999954 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2321,
2859,
5188,
7839,
8637
] | 1 | 0 |
Rozgrzej się przed rundą
Często zdarza mi się obserwować bardzo typowe dla środowiska golfowego zachowanie.
Z samochodu podjeżdżającego prawie pod same drzwi domku klubowego wysiadają gracze. W biegu zmieniają obuwie, kupują żetony i prosto na driving range.
Parę wymachów kijem i od razu próba pobicia rekordu życiowego w długości uderzenia lub rekordowego wyniku na polu.
Nic dziwnego, że po takiej „zaprawie" przez następny tydzień nie mogą nawet patrzeć w stronę, gdzie stoi torba golfowa.
Wszystkie mięśnie ciągną, w stawach boli i strzyka.
I tak czas spędzony na polu golfowym, który powinien przynieść odprężenie, rekreację i zdrowie, staje się przyczynkiem do kłopotów ze zdrowiem.
Każdej zimy, siedząc przed telewizorem i oglądając transmisje z wielkich imprez golfowych, obiecujemy sobie, że w następnym roku weźmiemy się za siebie i profesjonalnie zajmiemy się poprawą formy fizycznej. Niestety, nasz zapał kończy się na zakupieniu lepszego sprzętu lub przynajmniej koszulki z najnowszej kolekcji. Najczęściej lenistwo lub po prostu brak wiedzy prowadzą nas do powielania błędów z poprzednich sezonów. Mimo lepszych parametrów kijów, nie robimy postępów. I robić nie będziemy.
Chyba, że pójdziemy za przykładem takich graczy jak Palmer, Nicklaus, Player i Toger Woods, którzy już dawno docenili wpływ treningu ogólnokondycyjnego na postępy w swoim rozwoju golfowym. A rozgrzewka przed treningiem lub grą ma tutaj pierwszorzędne znaczenie.
Do roboty!
Dlatego też pozwoliłem sobie przygotować dla Państwa kilka ćwiczeń, które wykonane w formie rozgrzewki wpłyną pozytywnie na zdolności rotacyjne wszystkich stawów (głównie, barki, biodra, łokcie i nadgarstki), elastyczność mięśni kluczowych przy swingu golfowym, a co za tym idzie na szybkość osiąganą podczas swingu przez główkę kija.
Ograniczą one również występowanie urazów i kontuzji w czasie treningu i samej gry.
Jest to program minimum, który ma za zadanie przygotować do wysiłku wszystkie ważne części ciała, a przede wszystkim rozgrzać i uelastycznić mięśnie biorące udział w grze.
Ćwiczenia dobrane zostały w ten sposób, żeby mogły być wykonane przez osoby w różnym wieku i o różnym poziomie zaawansowania.
Pamiętajmy, że niezbędne minimum na rozgrzewkę przed treningiem to 15-20 minut, a przed grą 45 minut.
Przy planowaniu czasu rozgrzewki i jej objętości powinno brać się pod uwagę następujące czynniki:
1 Im wyższy stopień wytrenowania, tym dłuższy powinien być udział rozgrzewki w treningu. U zawodowców przed gra trwa ona około godziny.
2. W miarę upływu lat powinno się poświęcać rozgrzewce trochę więcej czasu i wykonywać ją rozważnie i powoli. Dotyczy to głównie ludzi z problemami ortopedycznymi i reumatologicznymi.
3. Nasze możliwości motoryczne nie są stałe w ciągu całego dnia; wczesnym rankiem powinniśmy poświęcić na rozgrzewkę więcej czasu niż w południe.
4. Im niższa temperatura otoczenia, tym dłuższy powinien być czas rozgrzewki i tym dokładniej musi być przeprowadzona.
5. W pośpiechu nie powinno się skracać czasu rozgrzewki ani zwiększać jej intensywności. Niepotrzebnie obciąża to tylko układ sercowo-krążeniowy i mięśnie.
Myślę, że jeżeli ktoś ma czas na rozegranie czterogodzinnej rundy, nie powinien oszczędzać 20 minut na rozgrzewce.
Rozgrzewka przed treningiem składa się z dwóch części (A i B poniżej), a przed grą z trzech (A, B i C poniżej).
A. Rozgrzewka ogólna organizmu
Bieg w okresie 5 minut lub podskoki typu „pajacyk".
Ćwiczenie służy pobudzeniu układu krążenia i oddechowego oraz lepszemu dokrwieniu mięśni.
B. Ćwiczenia rozciągające poszczególne grupy mięśniowe aktywne podczas gry
Liczba powtórzeń 3-4 razy
Czas rozciągania 10-15 sek.
Czas przerwy (odpoczynek) 5 sek.
Tempo wolne
Całość 15 minut
1. Ćwiczenia poprawiające ruchomość odcinka szyjnego kręgosłupa
a. Skręty głowy w płaszczyźnie poprzecznej (broda w kierunku barków)
b. Pochylanie głowy w płaszczyźnie czołowej (ucho w kierunku barku) czyli „w dół i w górę"
2. Ćwiczenia zwiększające ruchomość w stawach barkowych
a. Naprzemianstronne krążenia ramion w przód i w tył
b. Ćwiczenie rozciągające mięśnie piersiowe – wymachy rak do tyłu
c. Ćwiczenia zwiększające ruchomość barków – naciąganie rąk za plecami
3. Ćwiczenia przeciwdziałające powstaniu zespołu „łokcia golfisty"
a. Zgięcie dłoni grzbietami (wnętrza dłoni na zewnątrz) przy ramionach wyprostowanych w przód
b. Złożenie dłoni, palce w kierunku klatki piersiowej, łokcie na zewnątrz.
4. Ćwiczenia zwiększające ruchomość tułowia
a. Rozciągające boczną część mięśni tułowia - boczne skłony tułowia i rotacje
b. Rozciągające mięśnie uda – naciąganie nogi za stopę do tyłu
5. Ćwiczenia kończyn dolnych
a. Rozciągające ścięgna nóg – skłony do przdu
b. Rozciągające mięśnie przedniej części uda – kilka przysiadów
c. Rozciąganie mięśnia łydki i ścięgna Achillesa – naciąganie w oparciu o ścianę lub drzewo
6. Ćwiczenia mobilizujące lędźwiowy odcinek kręgosłupa i zwiększające zdolności rotacyjne w czasie uderzenia
a. Skręty tułowia naśladujące ruch podczas uderzenia (kij założony na łopatki)
b. Swing 2 lub nawet 3 kijami razem – bardzo powoli i dokładnie.
Jeżeli mamy w planach trening różnych elementów gry, to na tym rozgrzewka się kończy i możemy przystąpić do właściwego treningu.
Jeżeli czeka nas gra na polu powinniśmy teraz wykonać rozgrzewkę z użyciem kijów i piłek.
C. Ćwiczenia z kijami golfowymi i piłką
Na początek ważna uwaga – rozgrzewka to nie trening ani nie nauka techniki.
Jak sama nazwa wskazuje rozgrzewka ma rozgrzać ciało przed grą i doprowadzić do 2 najważniejszych rzeczy:
a. Wyczucia rytmu i tempa w swingu
b. Wyczucia prędkości greenów
Każda rozgrzewka kijami powinna zawierać 3 części – full swing, chipping i putting.
Od czego zacząć i na czym skończyć ?
Ponieważ ciało jest rozgrzane po ćwiczeniach rozciągających należy zacząć od uderzenia 30-40 piłek (10-15 min), potem kilkunastu chipów (5 min) i na zakończenie szeregu długich i krótkich puttów (5-10 min). Łącznie cała ta część trwa ok 30 min.
Uderzenia full swingiem zaczynamy od kija który jest dla nas najłatwiejszy – iron 9, 8 lub 7. Po uderzeniu nim ok 10 piłek, przechodzimy do irona 5, potem kilka piłek woodem i kilka driverem.
Każdą piłke uderzamy luźno i swobodnie koncentrując się wyłącznie na prawidłowym rytmie i płynnym tempie.
Na zakończenie, celem utrwalenia rytmu należy uderzyć ok. 10 piłek 1-2 wedgami.
Chipping ma za zadanie odpowiedzieć na pytanie ile toczy sie piłka po krótkim locie przy uderzeniu 1-2 wedgami, ironem 8 i ewentualnie ironem 6.
Da nam to wskazówki do gry.
Na zakończenie putting, gdzie wykonujemy kilkanoście długich puttów (na 15-20 kroków) celem wyczucia prędkości greenu oraz 10-15 krótkich puttów celując do dołka.
Te ostatnie mają za zadanie zwiększyć naszą pewność siebie i zaufanie do własnych umiejętności.
Po pełnej rozgrzewce odpoczywamy 5-10 minut i jesteśmy gotowi do gry.
Życzę miłego spędzenia czasu na polu treningowym i jak najmniej kontuzji! | <urn:uuid:7e9e9ae9-b2b6-4358-ac64-b9d3d842b62d> | finepdfs | 3.427734 | CC-MAIN-2022-49 | https://target54.eu/wp-content/uploads/Rozgrzej-sie-przed-runda.pdf | 2022-12-03T21:41:24+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446710941.43/warc/CC-MAIN-20221203212026-20221204002026-00360.warc.gz | 598,528,594 | 0.999967 | 0.999965 | 0.999965 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2293,
4635,
6967
] | 1 | 0 |
KURIER LIBIĄSKI
miesięcznik mieszkańców Libiąża, Żarek i Gromca
nr 79
wrzesień 2016
DOŻYNKI 2016
w numerze m.in.:
CENTRUM AKTYWNOŚCI RUCHOWEJ GOTOWE!
NOWE PARKINGI
REMONT DWORCA PKP
Kurier Libiński online
DOŻYNKI GMINNE 2016
Szanowni Czytelnicy,
przed Wami pierwszy po wakacjach numer naszego miesięcznika. Znajdziecie w nim aktualności z Libiąża, Żarek i Gromca. Z burmistrzem rozmawiamy o nowych inwestycjach, z prezesem Tauron Wydobycie o wstrząsach. Jest informacja jakim zainteresowaniem cieszył się letni basen, gdzie powstały nowe parkingi, a także co zmieniło się w szkole w Żarkach i jak przebudowana zostanie stacja PKP. Pokazujemy zdolnych młodych libiążan. Zachęcamy do udziału w Jesiennym Rajdzie Rowerowym i oglądania seansów w libiąskim kinie. Jak zwykle mamy coś dla pasjonatów, książek i kulinariów. Po raz pierwszy na naszych łamach zachęcamy do rozwiązania krzyżówki.
Zapraszamy do lektury.
---
**Rolnicze święto gminy Libiąż**
- **To ważne święto będące kultywowaniem tradycji** - stwierdzili zgodnie Maria Oratowska i Rafał Baliś, starostwie Dożynek Gminnych 2016, które 28 sierpnia odbyły się w Gromcu.
Oboje już kilkukrotnie pełnili tą funkcję i każdorazowo było dla nich zaszczyt i wyróżnienie.
- **Wbrew opiniom funkcji starosty dożynkowego nie piastuje rolnik o największym areale upraw lub wielkości hodowli. W Gromcu jest to odpowiedź na zaproszenie sołtysa i Kola Gospodyń Wiejskich** - wyjaśnia R. Baliś. Starostowie kontynuują rodzinne tradycje rolnicze.
- **Gospodarujemy na ziemi odziedziczonej po rodzicach. Na dwóch hektarach mam zboże i ziemiarki. Kiedyś rolników było więcej, toteż charakter tego święta ma dziś inny wymiar. Były wystawy plonów i zwierząt hodowlanych. Jednak zawsze jest to ważne wydarzenie na wsi** – mówi M. Oratowska.
- **To podziękowanie za plody rolne, nierozwrzalny element polskiej tożsamości. Ważne, że te piękne tradycje są pielęgnowane** – dodaje starosta, gospodarujący na codzień na 2 ha ziemi, na której uprawia zboże.
Uroczystości dożynkowe rozpoczęł oficjalny przemarsz korowodu do kościoła pw. Matki Bożej Różańcowej, gdzie dziękczynną mszę świętą sprawowało ks. Zdzisław Bury. Części obrzędowej przewodził zespół śpiewcy "Gromcanceczki" tamtejszego KGW. Na ręce gospodarza gminy Libiąż burmistrza Jacka Latko starostowie dożynek przekazali chleb. Ten symbol plodów rolnych z rąk przewodniczących kół gospodyń wiejskich z Żarek i Libiąża otrzymali także sołtysiowie Stanisław Garlacz i Jerzy Górski. Wspólnie z burmistrzem i przewodniczącą libiąskiej Rady Miejskiej Bogumiłą Latko sołtysiowie zgodnie z obyczajem poczęstowali chlebem mieszkańców. Tradycyjnie też odbyły się konkursy plonów i kwiatów. Za kwiaty wyróżnienia otrzymały Zofia Bartula, Roma Ostrowska, Janina Smalcerz, Helena Marchewka i zespół śpiewacy "Macierzanki" z KGW w Żarkach.
Za plony nagrodę odebrała Janina Grabowska. Atrakcją dla mieszkańców był występ zespołu góralskiego "Młode Juhasy" z Ujsół. Śpiewem i tradycyjnym tańcem młodzi górale podbieli serca widzów. Najmłodsi uczestnicy imprezy zajęci byli tworzeniem ozdob z siana na specjalnym przygotowanym do tego stoisku. Dożyńki gminne zakończyła zabawa taneczna z zespołem muzycznym Dejavu.
---
**Pamiętamy o wrześniu 1939**
1 września mieszkańcy wspomnieli wybuch II wojny światowej. Złożyli kwiaty pod pomnikiem przy ul. 1 Maja.
Pod monumentem zebrali się mieszkańcy, przedstawiciele działających w gminie organizacji i instytucji, kościoła, straży pożarnej, szkół i samorządu. Uczestnicy wysłuchali hymnu i wspólnie pomodlili się o pokój i błogosławieństwo dla Ojczyzny. Kwiaty przy pomniku złożył m.in. Andrzej Szostek, kombatant z Gromca - naoczny świadek tych tragicznych wydarzeń. Asystę, oprócz harcerzy, pełnił także Szwadron Kawalerii Ochotniczej im. Rotmistrza Witolda Pileckiego. Uroczystość została połączona z poświęceniem proporca Szwadronu i złożeniem przysięgi przez Kawalerzystów.
---
**O tradycjach związanych ze świętem plonów mówi Melania Mańka – przewodnicząca Kola Gospodyń Wiejskich z Gromca.**
- **Dożyńki to najważniejsze dla rolników święto, podziękowanie za urodzaj, docenienie trudów pracy na roli. Postęp technologiczny spowodował odejście od rolnictwa. Kiedyś każdy kawałek ziemi był uprawiany, nawet miedze. W przeszłości wiśmy nawet 15 dożynkowych wieniec, które wędrowały do najważniejszych osób w gminie. Było też łatwiej o materiały do jego wytworzenia. Dziś poprzestajemy na jednym. Do jego zrobienia zbieramy niedojrzałe zboże, które suszymy. Następnie wijemy wieniec według własnej inwencji twórczej, przyzadzabiając go kwiatami.**
Dzięki wypracowanej nadwyżce budżetowej, na terenie Gminy Libiąż możemy spodziewać się realizacji następnych ważnych inwestycji. O kolejnych zaplanowanych przedsięwzięciach w rozmowie z Maciejem Kozickim opowiada Burmistrz Libiąża, Jacek Latko.
**Ruszają kolejne ważne inwestycje**
Maciej Kozicki: - Na sesji w połowie września, radni uchwaliли korektę budżetu. Oznacza to realizację kolejnych inwestycji w tym roku. Jakich?
Jacek Latko: - Jednym z priorytetów rozwojowych są dla nas inwestycje w edukację. Dlatego kolejne wolne środki przeznaczyliśmy na rozwój obiektów oświatowych. Przebudowane zostanie wejście do szkoły w Żarkach oraz przedszkola nr 4 w Libiążu. W przedszkolu nr 1 (przy Placu Zwycięstwa – red.) remont obejmie pierwsze piętro, a do szkoły podstawowej nr 2 zakupimy kolejne szafki dla uczniów. Wszystko to z myślą o trosce o stworzenie jak najlepszych warunków naszym dzieciom.
Czy przewidziane są także inne inwestycje?
- Zabezpieczyliśmy pieniądze na sprzęt i szkolenia dla strażaków ochotników. To ważne, by ludzie, którzy bezinteresownie niosą nam wszystkim pomoc były dobrze do tego przygotowani i zabezpieczeni. W najbliższym czasie zmodernizowane zostaną oba wejścia do Libiaskiego Centrum Kultury, wokół obiektu pojawi się nowy asfalt i większy parking, zakończymy też przebudowę terenów zielonych okalających LCK i przy pomniku Tadeusza Kościuszki. Dzięki temu budynek LCK stanie się bardziej funkcjonalny i dostępny dla osób korzystających z oferty kulturalnej. W Gromcu zakupiony zostanie piec konwekcyjny, który służył będzie korzystającym ze świetlicy organizacjom i mieszkańcom. Planujemy też modernizację filii biblioteki w Gromcu. Zabezpieczone są już środki na sporządzenie dokumentacji technicznej.
Dzięki staraniom Urzędu Miejskiego, nasza gmina otrzymała dotację na wymianę kotłów centralnego ogrzewania. Z pieniędzy skorzystać mogą wszyscy mieszkańcy.
- Otrzymaliśmy prawie 120 tysięcy złotych dofinansowania z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. To ważna informacja, bo wiemy jaka jest jakość powietrza w Małopolsce podczas sezonu grzewczego. Szczególnie teraz, jesienią, mamy wiele wniosków od mieszkańców dotyczących zakupu kotłów. Chcemy im w tym pomóc również w wymiarze finansowym.
**Solidne prace na torach**
Libiaski dworzec zmienił się w plac budowy. Obecnie trwają prace związane z demontażem torów stacyjnych nr 1, 3 i przyległej infrastruktury, czyli m.in. sieci trakcyjnej urządzeń służących do sterowania ruchem oraz krawędzi peronu.
- Do końca listopada zakończą się prace przy przebudowie torów nr 1 i 3 i pozostałej infrastrukturze, w tym jednej krawędzi peronu wyspowego. Wybudowane zostaną cztery nowe rozjazdy, które umożliwią bezpośredni wjazd na bocznice kopalni Janina od strony Chrzanowa – informuje Dorota Szalacha z zespołu prasowego spółki PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., która jest inwestorem. W grudniu rozpocznie się przebudowa torów 2, 4 i 6, która potrwa do końca marca 2017 r. Dla umożliwienia obsługi podróżnych wybudowany zostanie peron tymczasowy przy torze nr 3.
Remont ma kosztować 33 mln zł. Zamontowane zostaną nowe wiaty, ławki, oświetlenie, megafony i tablice informacyjne, odnowiona kładka nad torami i dojście do peronu. Wyższy peron i antypoślizgowa nawierzchnia ułatwią wsiadanie do pociągów. Obiekt będzie dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Prace na stacji obejmą m.in. ulóżenie dziewięciu kilometrów torów, 21 rozjazdów, sieć trakcyjną, urządzenia sterowania ruchem. Przebudowane zostaną przejazdy kolejowe przy ul. Kamiennej i Orzeszkowej. Oba skrzyżowania zostaną wyposażone w nowoczesne urządzenia sygnalizacyjne i rogatki, robotnicy wymienią na nich nawierzchnię, co jest dobrą informacją dla zmotoryzowanych. Zyskać powinni mieszkańcy okolicy stacji. Zastosowanie specjalnych podkładów i mat antywibracyjnych oraz montaż szyn bestykowych ma ograniczyć hałas przejeżdżających pociągów.
- Zakończenie prac planowane jest w połowie przyszłego roku – zapowiada D. Szalacha.
**Poznaj kogoś ciekawego**
Miejska Biblioteka Publiczna w Libiążu rozpoczyna nowy cykl spotkań czytelniczych dla uczniów początkowych klas szkoły podstawowej „Biblioteczne spotkania z ciekawym człowiekiem”. Będą odbywać się one co drugi wtorek miesiąca w godzinach przedpołudniowych. Na każdym z nich pojawi się ciekawa postać, która będzie czytać dla dzieci i rozmawiać z nimi o swoich zainteresowaniach czy zawodzie. MBP planuje by z dziećmi spotkali się m.in. strażak, policjant czy pilot.
Od końca września mieszkańcy zaczynają korzystać z dużego kompleksu rekreacyjnego przy ul. Flasińskiego. To pierwszy taki wielofunkcyjny obiekt w gminie.
**Przyjemne z pożytecznym**
Centrum Aktywności Ruchowej ma mieć prawie 2 tysiące mkw powierzchni. Kompleks powstał na działce za kościołem Przemienienia Pańskiego, przy ul. Flasińskiego.
- W tej okolicy brakowało miejsca dla rekreacji. Teraz będzie boisko, siłownia na świeżym powietrzu i plac zabaw dla najmłodszych. Mam nadzieję, że mieszkańcy będą chętnie z niego korzystać. Nie tylko osoby z tej części Libiąża, ale też innych dzielnic – mówi burmistrz Jacek Latko. Otwarcie obiektu ma nastąpić końcem września.
Sklada się na niego wielofunkcyjne boisko (do gry w piłkę ręczną, siatkówkę i koszykówkę) o nawierzchni poliuretanowej i wymiarach 40 na 20 metrów. Na siłowni można korzystać z różnych urządzeń: orbitreka, sprzętu do wyciskania ciężarów, wahadła wzmacniającego mięśnie pasa biodrowego. Plac zabaw został ogrodzony i wyłożony bezpieczną, miękką nawierzchnią. Na dzieci czekają m.in. zadaszona piaskownica, ścinaki do wspinaczki, podwójne huśtawki i karuzele. Otoczenie obsadzono trawą i drzewkami. Inwestycja kosztowała blisko 700 tys. zł. Otwarcie centrum pozwala na połącznie przyjemnego z pożytecznym. To możliwość, aby nie tylko dobrze się bawić, ale też zadbać o swoją kondycję i stan zdrowia.
---
W najbliższych tygodniach mieszkańcy Libiąża dostaną do dyspozycji ponad 100 nowych miejsc parkingowych. Postój przy ul. Oświęcimskiej jest prawie gotowy, a drugi – przy ul. Jaworowej jest w trakcie realizacji.
**Z myślą o zmotoryzowanych**
Problem ze znalezieniem wolnego miejsca parkingowego przy cmentarzu pojawiał się podczas pogrzebów, czy w niedziele, gdy wielu ludzi przyjeżdża na groby swoich bliskich. Teraz nie muszą się obawiać kłopotów ze znalezieniem przestrzeni na zaparkowanie samochodu. Przy nekropolii powstało 99 miejsc postojowych. Parking został odwodniony i oświetlony.
Calość kosztowała 588 tys. zł. W chwili składania tego numeru „Kuriera Libiaskiego” obiekt czekał na odbiór od wykonawcy robót. Podobna inwestycja jest realizowana przy ul. Jaworowej. Mieszkańcy stojących tam bloków będą mieć parking na 19 pojazdów. Zostanie on odwodniony i oświetlony. Koszt prac to 121 tys. zł.
---
**Milion na cyfryzację**
Libiaski magistrat ma otrzymać prawie milion złotych na wprowadzenie cyfrowych udogodnień dla mieszkańców i przedsiębiorców.
Projekt „Przyjazny Cyfrowy Urząd w Libiążu”, który będzie realizowany libiaski magistrat, uzyskał pozytywny wynik na etapie oceny merytorycznej i został wybrany do dofinansowania w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014 - 2020. Wartość projektu to 1 076 155 zł, a kwota dofinansowania ma wynieść 807 116 zł. Celem programu jest zwiększenie poziomu wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych w procesie udostępniania zasobów i realizacji zadań publicznych.
Przedmiotem projektu “Przyjazny Cyfrowy Urząd w Libiążu” jest uruchomienie świadczenia drogą elektroniczną usług publicznych skierowanych do mieszkańców i przedsiębiorców oraz wdrożenie rozwiązań informatycznych, które będą służyć cyfryzacji procesów i procedur administracyjnych. Idea projektu została sformułowana w oparciu o kierunki rozwoju gminy zdefiniowane w Strategii Rozwoju Gminy Libiąż na lata 2014-2020. Projekt realizowany jest w latach 2016 - 2018.
O wznowieniu eksploatacji pokładu 207 oraz pracach dotyczących uruchomienia poziomu 800 m z przesrem zarządu spółki Tauron Wydobycie Zdzisławem Filipem rozmawia Maciej Kozicki.
**Wstrząsy powinny być coraz mniejsze**
Maciej Kozicki: - Wstrząsy na terenie gminy Libiąż, a szczególnie na obszarze Żarek, wciąż się zdarzają. Jednak jest ich mniej i są słabsze. Trudno jednak oczekiwać, że znikną całkowicie. Musimy się po prostu do nich przyzwyczaić. Zdzisław Filip: - Trzeba powiedzieć uczciwie, wstrząsy są i jeszcze pewnie przez jakiś czas będą. Wykonujemy wszelkie prace profilaktyczne w postaci ograniczenia postępu oraz strzałan torpedujących w stropie, które mają na celu eliminację powstawania zjawiska wstrząsów. Spółka na bieżąco monitoruje działania podejmowane w ZG Janina. Po każdym wstrząsie wysokoenergetycznym o sile energii 106J lub wyższej zbiera się Zespół ds. Tapań składający się ze specjalistów Akademii Górniczo – Hutniczej i Głównego Instytutu Górnictwa, który analizuje przyczyny zaistniałych wstrząsów i podejmuje decyzje odnośnie dalszego prowadzenia eksploatacji. Dodatkowo analizie poddajemy dobowy postęp ściany. Podjęliśmy decyzję o zakupie kolejnych urządzeń do rejestracji przyspieszeń i prędkości drgań gruntu w celu poszerzenia obszaru monitorowania wpływów wstrząsów.
**W październiku w Żarkach planowane jest spotkanie poświęcone „Janinie”.**
- Jestem otwarty na wszelkie spotkania, a biorąc pod uwagę fakt, że w wyniku wstrząsów najbardziej ucierpiali właśnie mieszkańcy Żarek, uważam za zasadne, aby spotkanie odbyło się właśnie w tej miejscowości.
Jak kształtuje się wydobycie na „Janinie”, po wznowieniu eksploatacji pokładu 207?
- Wydobycie z tego pokładu jest obecnie możliwe dzięki uzyskaniu przez spółkę pozytywnej opinii Komisji ds. spraw Ochrony Powierzchni. Działająca przy Wyższym Urzędzie Górniczym Komisja pozytywnie oceniła kompleksowe warunki eksploatacji, uwzględniające ochronę obiektów na powierzchni. Kopalnia działa pełną parą. Co więcej, „Janina” osiąga teraz wyniki jakich w swojej historii właściwie nie miała. Mówimy o pułapie 13 – 14 tysięcy ton na dobę. To węgiel dobrej jakości. Jest on poszukiwany na rynkach zbytu, z drugiej strony chętnie zaopatruje się w niego nasz główny odbiorca czyli Tauron Wytwarzanie.
Na jakim etapie są prace związane z uruchomieniem poziomu 800 metrów?
- Zakończyło się pogłębianie szybu Janina VI. Trwa jego zbrojenie. Przygotowujemy przetarg dotyczący budowy wieży wyciągowej i infrastruktury powierzchniowej.
---
**Basen przyciągał tłumy**
Nawet pomimo kapryśnej pogody mieszkańcy znacznie częściej odwiedzali letnią pływalnię niż w poprzednim sezonie. To dowód, że remont ośrodka był trafioną decyzją.
Przed wakacjami letni basen przy ul. Piłsudskiego przeszedł gruntowną modernizację za blisko pół miliona złotych. Wyremontowana została niecka basenu i jego korona. Zwiększyła się ilość miejsc do plażowania. Na nowym trawniku stanęły parasole chroniące przed nadmiarem słońca, do dyspozycji wypoczywających oddane zostały leżaki i przebieralnie. Obiekt został dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Efekty inwestycji spodobały się mieszkańcom, o czym pisaliśmy w lipcowym numerze „Kuriera”. To potwierdzają wyniki sprzedaży biletów. W okresie od początku lipca do pierwszego weekendu września mieszkańcy kupili w sumie 8678 wejściówek. To liczba zbliżona to pulapu z zeszłego sezonu, ale w tym basen został otwarty ponad tydzień później. Nie rozpieszczało też lato, bo ciepłych i upalnych dni, zachęcających do kąpieli było o blisko połowę mniej niż w 2015 r.
- Basen po odnowieniu atrakcyjnie wygląda i przyciągał mieszkańców, nie tylko naszej gminy. Chcemy, aby to był kompleks rekreacyjny z prawdziwego zdarzenia. W przyszłym roku, z myślą o najmłodszych i ich rodzicach, przewidujemy remont brodzika, aby i oni też mieli dużo radości korzystając z tego miejsca – mówi burmistrz Jacek Latko.
Od 1 września 2016 roku nowa, pięcioletnia kadencję dyrektora Zespołu Szkół w Libiążu rozpoczęła Bogumiła Buchala. W rozmowie z Pawłem Salawą opowiada o doświadczeniach 10 lat pracy na tym stanowisku i zmianach, jakie w tym czasie zaszły w szkole.
**Priorytetem absolwenci atrakcyjni na rynku pracy**
**Paweł Salawa: Która to Pani kadencja i jak otrzymuje się powołanie na to stanowisko?**
Nie licząc stanowiska wicedyrektora, to moja trzecia kadencja. Wybór miał formę konkursu. Według przepisów prawa przeprowadza go komisja, w skład której wchodzą przedstawiciele kuratorium, starostwa, związków zawodowych, rady pedagogicznej i rodziców.
**Jak obecnie wygląda kierowna przez Panią placówka oświatowa? Ilu uczniów, w jakich klasach, o jakiej specjalizacji kształci szkoła i ilu nauczycieli w niej pracuje?**
Obecnie kształcimy 420 uczniów w 17 klasach technikum o specjalnościach: technik elektronik, ekonomista, mechanik, górnicza podziemnego, obsługi turystycznej i logistyk. Mamy klasy jedno - i dwuzawodowe, w których przedmioty ogólnokształcące nauczane są razem, a zawodowe oddzielnie. W szkole pracuje 48 nauczycieli na 39 etatach, ponad 90 procent z nich to nauczyciele dyplomowani.
**Do jakich zmian w Zespole Szkół doszło podczas Pani kadencji?**
Od 2006 roku mamy trzy nowe kierunki kształcenia. Na wniosek kopalni wróciliśmy do kształcenia w zawodzie technik górnicza podziemnego, co było związane ze zwiększonym zapotrzebowaniem na wykwalifikowanych pracowników Ze spółką Tauron Wydobycie podpisaliśmy umowę o praktykach zawodowych i gwarancji pracy dla absolwentów naszego technikum. Na przykład w ubiegłym roku szkolnym 23 naszych absolwentów przyjęto do pracy w kopalni. Drugim zawodem, który cieszy się dużym powodzeniem, jest technik obsługi turystycznej. Jesteśmy rejonem nie tylko przemysłowym, ale również atrakcyjnym turystycznie z uwagi na bliskość Krakowa czy chociażby muzeum Auschwitz - Birkenau w Oświęcimiu.
Tam, jak również w wielu biurach turystycznych naszego rejonu uczniowie odbywają praktyki zawodowe. Od 2015 r. uruchomiliśmy nowy zawód - technik logistyk.
**Szkoła postawiła na rozwój praktycznych umiejętności zawodowych uczniów. Jakie konkretne działania w tym kierunku zostały podjęte?**
Po ostatniej reformie systemu edukacji technika coraz lepiej przygotowują do zawodu. Mamy podpisanie liczne umowy z pracodawcami, u których nasi uczniowie zdobywają umiejętności praktyczne. Ze środków unijnych za ponad 600 tys. zł udało nam się stworzyć w 2015 r. dwie nowoczesne pracownie elektroniczne i jedną mechaniczną. W nich nasi podopieczni nie tylko zdobywają wiedzę i zdają egzaminy zawodowe, ponieważ szkoła posiada status ośrodka egzaminacyjnego Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Krakowie. Przygotowujemy też pracownię logistyczną, a w dużym pomieszczeniu po garażach powstanie specjalny magazyn, gdzie będą regały, a na nich atrapy towarów, tak by w praktyce uczyć zasad transportu i magazynowania.
**Placówka stawia również na niekonwencjonalne sposoby zdobywania wiedzy, jak m.in. zajęcia w krakowskim ogrodzie botanicznym, dzień transplantologii itp. Skąd pomysł na takie formy kształcenia?**
To zasługa bardzo doświadczonej kadry, która lubi trudną pracę w szkole i ma nowe pomysły. Organizujemy dni przedsiębiorczości, festiwal języków obcych, wyjazdy edukacyjne, konkursy o zasięgu gminnym i powiatowym. Uczniowie chętnie podejmują pracę w ramach wolontariatu. Szkoła organizuje wiele wyjeżdżaków zawodowawczych, jako ciekawostkę mogę podać wyjazd do Energylandii w celu poznania zasad działania maszyn hali sportowej, związany z jej termomodernizacją.
**Zespół Szkół podpisał też umowy z uczelniami wyższymi. Jak wygląda ta współpraca?**
Dzięki umowie z Wyższą Szkołą Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach odwiedzają nas lektory tej uczelni organizując dla uczniów specjalne zajęcia, jak również konkursy z nagrodami. Współpraca z Wyższą Szkołą Biznesu w Dąbrowie Górniczej pozwala nam korzystać z ich doświadczenia, które jest dla nas szczególnie cenne w dziedzinie logistyki. Nasi uczniowie mogą uczestniczyć w wykładach tej uczelni, korzystać z jej bazy dydaktycznej.
**Jaka jest Pani wizja dalszego rozwoju Zespołu Szkół w Libiążu?**
Nasza oferta musi być na tyle atrakcyjna, by uczniowie chcieli się u nas uczyć. Chciałabym, żeby szkoła się rozwijała dostosowując kształcenie do wymogów zawodowych, a uczniom pozwalała na taką elastyczność, by nawet po paru latach potrafili się szybko przekwalifikować. Priorytetem zawsze są dla nas absolwenci atrakcyjni dla pracodawców na wymagającym rynku pracy. W najbliższej przyszłości planujemy otworzyć nowe kierunki kształcenia zawodowego, ale na razie jeszcze za wcześnie mówić o szczegółach.
**Bogumiła Buchala – absolwent filologii polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, studiów podyplomowych Zarządzanie Edukacją oraz Edukacja Regionalna i Dziedzictwo Kulturowe w regionie Małopolska. Karierę zawodową w szkolnictwie rozpoczęła w 1989 r. Pracowała w Szkolach Podstawowych nr 1 i nr 4 w Libiążu. W SP nr 4 pełniła funkcję wicedyrektora. Od 1993 roku pracuje w Zespole Szkół, od 2001 r. jako wicedyrektor, od 2006 jako dyrektor. Ma męża i troje dorosłych dzieci.**
Lato w Kosówkach w kalejdoskopie
Powitanie pielgrzymów z Belgii przy byłych na Światowe Dni Młodzieży. Wspólne przeżycie przy Świętości w Kosówkach.
20 sierpnia - wycieczka Klubu "Pokolenia" z Kosówk do Wisły i Brennej.
27 sierpnia - potyczki rodzinne przy Świętości LCK
Gdzie dzwonić w sprawie śmieci?
Związek Międzygminny „Gospodarka Komunalna”,
ul. Piłsudskiego 4,
32-500 Chrzanów.
Godziny otwarcia biura: od poniedziałku do piątku godz. 7:00 - 15:00
Tel. 32 623 29 08, 32 624 05 04
Bezpłatne dyżury prawne w Libiążu
Miejska Biblioteka Publiczna w Libiążu,
ul. Górnicza 11,
tel. 32 627 75 77 wew. 28
Godziny otwarcia punktu:
poniedziałki, środy, piątki
w godz. 14 – 18,
wtorki, czwartki
w godz. 9 – 13
Pionowo:
1. Folwark w Libiążu Wielkim.
2. Na starych mapach on, na nowszych już kopalnia.
3. Staw na Szyjkach z wysepką.
4. Dyrektor kopalni w okresie stalinowskim.
5. Libiański proboszcz zamordowany przez funkcjonariuszy komunistycznej służby bezpieczeństwa.
6. Jeden z burmistrzów - posłów.
7. Ulica na Moczydle z tą co nie chciała Niemca.
8. Najbardziej kosmiczna z powiatowych dróg.
9. Księżna sponsorka budowy murowanego kościoła w Libiążu.
15. Dla zdrowia, kondycji i mięśni - na powietrzu.
17. Jeden z dowódców AK w Libiążu.
18. Dawniej używany skrót w nazwie kopalni.
21. Jedno z dwóch sołectw w Gminie Libiąż.
22. Francuski dyrektor kopalni.
23. Uczeń szkoły wojskowej - patron ulicy na Gronówkę.
24. Dawniej do wynajęcia w SKR-ze.
27. Określenie głównej drogi używane przez starszych libiążan, dla młodszych to samo tylko na rozdrożu.
28. Noblista w Żarkach.
30. W Libiążu Wielkim i na Moczydle z weselnymi wspomnieniami.
32. Rejon Libiąża dawniej pod sosną.
33. Książęca rodzina arystokratyczna z Bobru, ostatni wielcy posiadacze ziemiacy w Libiążu Wielkim.
37. Sportowa specjalizacja „czwórki”.
39. I bez niego - jak widać - można być miastem.
41. Do niej nawiązuje w nazwie jeden z południowych rejonów Libiąża; wśród wielu produktów tradycyjnej gospodarki leśnej.
42. Radziecki partyzant z mołgiły przy torach.
43. Czeski przemysłowiec, przedwojenny właściciel kamieniołomu i lasów w Kosówkach.
47. Komunistyczna formacja wojskowa, dawna patronka osiedla na Flagówce.
W dzisiejszym numerze sprawdzimy znajomość historii i topografii Libiąża, Żarki i Gromca. Wyposażeni we własną wiedzę, usiadźcie wygodnie, oblóżcie się mapami i zaproście koniecznie do pomocy najstarszych domowników, bo to czego nawet nie ma w książkach, na pewno pozostaje w ludzkiej pamięci.
**Spacer po drogach i bezdrożach Libiąża - z lekkim przymrużeniem oka**
**Poziomo:**
1. Po sąsiedzku z Zagórzecem.
5. Historyczna, ale mniej elegancka nazwa wzgórza z największym osiedlem.
10. Czajnik w wersji pradziadków.
11. Zaledwie książęca wśród królewskich ulic.
12. Liściasty patron nieistniejącej restauracji.
13. Proboszcz - budowniczy neogotyckiego kościoła w Libiążu.
14. Podmokłe łąki między Piaskami i Budzowami.
16. Sztuczny zbiornik dla wód kopalnianych.
19. Pierwsza galeria handlowa w Libiążu.
20. Naturalna, południowa granica gminy.
23. Ale! ....
24. Dzielnica Libiąża z paster- skimi początkami.
25. Część Lipia z Krzyżem.
26. Ziemne zwieńczenie garnków z prażonymi.
27. Górnik z uprawnieniami lub wspólnota mieszkaniowa w Libiążu.
29. W wawozie pomiędzy Wysoką a domem kultury.
31. Dotarła do Libiąża w latach 30-tych XX w. i okryła go cywilizacyjnym blaskiem.
34. Stary, zasłużony żołnierz pod Agatem.
35. Przedłużenie Słonecznikowej.
36. Spółdzielnia z Działkowej.
38. Dzielnica z widokiem na haldę o tartacznym rodowodzie.
40. Ulica w Żarkach z jedną z dynastii.
43. Piekielne sąsiedztwo Budzów.
44. Sala w podziemiach LCK.
45. Specjalista od mazurków w Gromcu.
46. Przedwojenny wójt, wojenny konspirator.
48. Staw pomiędzy Dąbrowskiego i Waryńskiego.
49. Optymistyczna ulica na Pniakach pomiędzy niemniej optymistycznymi: Wiosenną i Wesołą.
**Oprac. Łukasz Platek**
„Mam fajnych dziadków” – pod taką nazwą w drugą sobotę września, najpierw na targowisku, a potem na Flagówce bawili się mieszkańcy w różnym wieku.
Indianie na Placu Słonecznym
Celem wydarzenia było uwrażliwienie uczestników na problemy przemocy w rodzinie, wzmacnianie więzi rodzinnej, propagowanie zdrowego stylu życia, a także zapobieganie negatywnym zjawiskom wobec osób niepełnosprawnych i starszych.
Kto przyszedł na targowisko mógł wziąć udział w pokoleńiowych warsztatach dla malarstwowiczów, które polegały na zbijaniu budek łęgowych dla ptaków. Efekty swoich prac najmłodsi ozdobiли farbami. Chętni mieli możliwość wspólnego czytania bajek i uczestniczenia w grach i zabawach organizowanych przez Libiajskie Centrum Kultury. Dla głodnych wolontariusze przygotowali coś słodkiego do przekąszenia.
Popołudniu impreza przeniosła się na Plac Słoneczny. Składała się z dwóch bloków – artystycznego i zabawowego. W części artystycznej mogliśmy podziwiać występy: Kół Gospodyń Wiejskich „Libiążanki” i „Macierzanki” oraz podopiecznych Fundacji im. Brata Alberta – Warsztat Terapii Zajęciowej w Libiążu. Chwilę później na placu pojawiły się Indianie. Zaprezentowali stroje i tance rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej. Dzieci wraz ze swoimi dziadkami i rodzicami chętnie brały udział w konkursach oraz zabawach wielopokoleniowych oraz grze miejskiej zorganizowanej przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Libiążu. O aktywność fizyczną zebranych zadbała trenerka fitness Monika Bzbizak prowadząc ćwiczenia dla wszystkich chętnych. Impreza miała promować zdrowe odżywianie się więc mieszkańcy mogli się cieszyć domowymi: chlebem, dżemami i powidlami, a także skosztować warzywnych szaszłyków z grilla oraz leczu.
Podczas trwania imprezy można było uzyskać informacje dotyczące profilaktyki przemocy i uzależnienia od pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w Libiążu i wypełnić wypełnić ankietę dotyczącą przemocy, której wyniki posłużą do przygotowania „Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Osób Doznających Przemocy w Gminie Libiąż na lata 2017–2020”.
Libiąż opracowuje dokument aktualizacji Lokalnego Programu Rewitalizacji miasta na lata 2016-2023.
Końcem lipca gmina Libiąż podpisała umowę na opracowanie aktualizacji Lokalnego Programu Rewitalizacji miasta Libiąża na lata 2016-2023. Wykonawcą zadania jest Instytut Badawczy IPC z Wrocławia. Czym jest rewitalizacja? To wielokierunkowe działania na rzecz społecznej, przestrzennej i ekonomicznej odnowy obszarów zdegradowanych, przy zaangażowaniu wszystkich zainteresowanych podmiotów, którymi są jego mieszkańcy, lokalny samorząd, przedsiębiorcy, organizacje pozarządowe i stowarzyszenia prowadzące działalność na jego obszarze. Rewitalizację definiuje się jako wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez przedsięwzięcia całościowe (integrujące interwencję na rzecz społeczności lokalnej, przestrzeni i lokalnej gospodarki), skoncentrowane terytorialnie i prowadzone we współpracy z lokalną społecznością, w sposób zaplanowany oraz zintegrowany przez określenie i realizację programów rewitalizacji. Prace nad dokumentem będą prowadzone etapami.
- Obecnie firma, która przygotowuje dla nas dokument aktualizacji jest na etapie opracowania diagnozy czynników i zjawisk kryzysowych oraz wskazania obszaru zdegradowanego i charakteru potrzeb rewitalizacyjnych. W dalszej kolejności przewidziane są szerskie konsultacje społeczne – informuje Jarosław Cwalinski, kierownik wydziału środków pozabudżetowych i promocji Urzędu Miejskiego w Libiążu. Zapraszamy mieszkańców do udziału w procesie powstawania opracowania. Przebieg tego procesu będzie dokumentowany na stronie Urzędu Miejskiego w Libiążu, w zakładce Lokalny Program Rewitalizacji. Umowa na wykonie aktualizacji z Instytutem Badawczym IPC opiewa na 24,2 tys. zł. Urząd Miejski w Libiążu został zakwalifikowany do otrzymania dotacji w wysokości do 90% kosztów na realizację opracowania aktualizacji Lokalnego Programu Rewitalizacji.
Dla uczniów z Żark powrót do szkolnych ławek mógł być zaskakującym i miłym przeżyciem. Wszystko przez to, że w lecie budynek przeszedł gruntowną modernizację.
Wakacje zmieniły szkołę
To ciąg dalszy inwestycji i zmian w Zespole Szkół w Żarkach. Poprzednio remont objął termomodernizację budynku: wymianę okien i drzwi, systemu ogrzewania, odnowienie elewacji, a także dach nad salą gimnastyczną. Lipiec i sierpień były w placówce bardzo intensywne.
- Mieliśmy kapitałny remont. Wszystkie sale lekcyjne zostały odmalowane, do każdej prowadzą nowe drzwi. Korytarze również zostały odnowione. Wyremontowane zostały sanitaria na wszystkich piętrach – wylicza Marcin Włodarczyk, dyrektor ZS w Żarkach. To nie wszystko. Na pierwszym piętrze powstała została nowa sala przedszkolna. Dzięki przeniesieniu świetlicy udało się wygospodarować dodatkowe pomieszczenie na stołówce, na którym maluchy mogą w spokoju zjeść obiad. To ważne, bo w placówce powstał kolejny oddział przedszkolny (jest ich pięć zamiast planowanych początkowo czterech). Modernizacja objęła także pokój nauczycielski, pomieszczenie pedagoga i bibliotekę, ale największe zmiany nastąpiły zaraz przy wejściu do szkoły.
- Zdemontowaliśmy dawną do domu. Wydaje się, że dwa miesiące to dużo czasu na prace, ale było ich naprawdę dużo. Cieszę się, że zdążyliśmy przed pierwszym dzwonkiem – wyjaśnia dyrektor. Remont żareckiej szkoły był największym zadaniem inwestycyjnym realizowanym
Przeźnecz działają od 2001 r., a głównymi celami ich działalności jest organizowanie życia koleżeńskiego i kulturalnego seniorów, promocja zdrowia, upowszechnianie kultury fizycznej i sportu, a także promocja sołectwa Żarki i gminy Libiąż.
Przyjaźń najważniejsza
Piętnastolecie działalności członkowie Stowarzyszenia Emerytów, Rencistów i Inwalidów „Przyjaźń” w Żarkach świętowali 20 sierpnia 2016 r. w Domu Kultury w Żarkach w gronie zaproszonych gości na czele z Burmistrzem Libiąża Jackiem Latko, radnymi i przedstawicielami żareckich organizacji społecznych. Świętowanie rozpoczęło podsumowanie działalności organizacji, które wygłosił przewodniczący Stanisław Lelito.
- Wszystko zaczęło się w maju 2001 r. od spotkania komitetu założycielskiego liczącego 31 osób. Z czasem liczba członków naszej organizacji rosła, a dziś kształtuje się na poziomie 120 osób. Oczywiście cały czas zapraszamy nowych członków. Zajmujemy się organizowaniem życia kulturalnego, wyjazdów, okolicznościowych spotkań, biesiad górniczych. W naszych szeregach pod kierunkiem Juliana Jurkiewicza z sukcesami działa zespół wokalno-muzyczny „Wrzos”, więc lubimy również śpiewać. U nas pożytecznie i wesoło spędza się czas – zachęca St. Lelito. Uroczość była okazją do podziękowań członkom stowarzyszenia za 15 lat aktywności oraz wszystkim wspierającym bieżącą działalność organizacji.
- Jak wskazuje nazwa naszego stowarzyszenia wszyscy się przyjazniemy i wzajemnie wspieramy. Warto być w naszej organizacji nie tylko z uwagi na wycieczki i imprezy, ale także na przelamywanie własnych barier. Dzięki „Przyjaźni” niektórzy po raz pierwszy pojechali na wczas, zwiedzili ciekawe miejsca. We wspólnym gronie jesteśmy życia jest o wiele radośniejsza – komentuje Czesława Bisaga, która w organizacji jest od 12 lat.
W skrócie
Biblioteka na celowniku
Mieszkańcy Gromca książki mogą wypożyczać w pomieszczeniach przy budynku świetlicy. Wymagają one remontu.
- Są w dość opłakanym stanie. W Libiążu mamy piękną bibliotekę po remoncie. Chcemy, aby jej gromiecki oddział też nabral blasku – informuje burmistrz Jacek Latko. W tym roku ma powstać projekt modernizacji książnicy. Libiąski samorząd planuje poszukać pieniędzy na inwestycje z ogłaszanych programów m.in. przez ministerstwo kultury czy wspierających czytelnictwo organizacji i fundacji. Posiadanie projektu i dokumentacji jest konieczne, aby uzyskać pomoc.
Latwiej się minąć
Parkujące w rejonie skrzyżowania ul. Patriotów i Zawisy w Żarkach samochody utrudniały przejazd innym autom.
- Tam było wąsko i auta nie miały jak przejechać. Udało się to załatwić w urzędzie i jezdnia została poszerzona – informuje radny Antoni Skupień. To nie jedynie prace, ostatnio realizowane w sołectwie. Zakończyła się budowa rowu odwodnieniowego przy ul. Kadetów. To likwiduje problem wymywania pobocza na jezdnię po większych opadach.
Pieniądze na Pstrowskiego
Podczas zebrania sołeckiego w Żarkach mieszkańcy zdecydowali o podziale funduszu sołeckiego. Spotkanie w przyciągnęło blisko 50 mieszkańców. Usłyszeli oni sprawozdanie o zadaniach wykonanych na terenie wsi w pierwszym półroczu 2016 roku. Postanowili przysłoroczny fundusz sołecki (21,2 tys. zł) przeczynać na zagospodarowanie terenu przy ul. Pstrowskiego.
To były pracowite, ale też bardzo udane wakacje dla Martyny Wikar. Młoda libiążanka stanęła na podium mistrzostw Polski i Europy.
Kolejne sukcesy szachistki
Na początku sierpnia w Koszalinie rozegrano Mistrzostwa Polski w Szachach Szybkich i Błyskawicznych. To największa juniorska impreza tego typu w kraju. Zjechali na nią najlepsi młodzi zawodnicy, łącznie ponad 800 uczestników. W tym gronie była też reprezentantka Libiąża Martyna Wikar. Był to dla niej bardzo udany start. Uczennica Szkoły Podstawowej nr 4 w Libiążu zdobyła złoty medal w szachach błyskawicznych i srebrny w szachach szybkich.
Natomiast pod koniec sierpnia Martyna, jako reprezentantka Polski brała udział w Mistrzostwach Europy Juniorów w szachach klasycznych w Pradze. Młoda libiążanka rozegrała 9 partii i zdobyła 6,5 pkt. Niestety w ósmej rundzie grając z Mistrzynią Rosji przegrała i straciła szansę na złoty medal. W ostatniej rundzie, po prawie 6-godzinnej grze z Mistrzynią Azerbejdżanu wygrała i dąło jej to siódme miejsce w Europie pośród 100 najlepszych zawodniczek z 49 krajów. 18 października Martyna będzie reprezentować Polskę na Mistrzostwach Świata w Gruzji.
Wędkarze walczyli o Puchar Prezesa Tauron Wydobycie. Jak wygląda rywalizacja, podczas mającej w założeniu uspokajającą, dyscypliny?
Relaks z nutą emocji
Miłośnicy lowienia ryb spotkali się nad stawem Lasówka 10 września. Po godz. 7 zawodnicy wysłowili swoje lowiska. Niektórzy cieszyli się, że dostali miejsca, o których wiadomo, że tam ryby biorą lepiej. Inni już wiedzieli, że czeka ich trudniejsze zadanie, ale liczyli na szczęście i własne umiejętności m.in. dotyczące przygotowania przynęty. Na jej skomponowanie, a także ustawienie stanowiska, rozłożenie wędek każdy miał dwie godziny. O godz. 9 rozpoczęło się lowienie.
- W zawodach staram się uczestniczyć kilka razy w roku - mówił Marcin Zontek. Kibicował i pomagał mu syn Aleksander. Wśród wędkarzy był też burmistrz Jacek Latko, należący do koła wędkarskiego działającego przy kopalni „Janina”. Jak wyjaśniał, możliwe jest połączenie mającego pozwalać na odpoczynek wędkowania z rywalizacją, która niesie ze sobą emocje.
- To można pogodzić. Na ryby jeździć się, żeby się zrelaksować. Trochę emocji się pojawiwa, ale wędkowanie to hobby. Trzeba do tego podechodzić normalnie, bez zawijości. Jak ryba weźmie to super, jeśli nie to trzeba się z tym pogodzić. Może poszczęści się kolejnym razem - tłumaczył.
O godz. 12 wszyscy usłyszeli głośny sygnał. To znak, że zakończył się czas lowienia i wędki należy wyciągnąć z wody. Chwile później sędziowie zaczęli ważyć ryby. Rozstrzygnięcie zawodów nastąpiło w ośrodku w Szyjkach. Tam zwycięzcy odebrali puchary i gratulacje od Zdzisława Filipa, prezesa Tauron Wydobycie. Pierwszy na podium był Jacek Cora z wynikiem 6 450 punktów, tuż za nim uplasował się Piotr Klupa – 6 410 punktów, miejsce trzecie przypadło Adamowi Wójcikowi – 5 930 punktów.
Ważenie złowionych ryb
Uczestnicy zawodów
Libiaskie Centrum Kultury oraz Grupa Rowerowa LIBIĄŻ TEAM zapraszają
JESIENNY RAJD ROWEROWY
1 października 2016 r. godz. 10:00
Start - LCK Meta - Ośrodek Rekreacyjny Szyjki
Zapisy w LCK oraz w dniu imprezy od godz. 9:00
Organizatorzy:
LCK
Sponsor rowerów:
GRUPATITAN.pl
Długość trasy ok. 35 km
regulamin rajdu na www.lck.libiaz.pl
WARTO PRZECZYTAĆ
Alexandra Burt - „Gdzie jest Mia”
To pełna napięcia i emocji książka o siłę matczynej miłości, więzi nie do przerwania i o tym do czego zdolna jest kobieta, której odebrano ukochane dziecko. Lekturę poleca Magdalena Wentrys z Miejskiej Biblioteki Publicznej w Libiążu.
Młoda matka Estelle Paradise jest żoną wpływowego prawnika. Pewnego ranka budzi się w swoim mieszkaniu w kamienicy na Brooklynie i z przerażeniem odkrywa, że jej siedmiomiesięczna córka Mia, zniknęła. Śladów włamania nie ma, a razem niemowlęciem przepadły także wszystkie jego rzeczy. Niedługo po tym kobieta odzyskuje przytomność w szpitalu, gdzie trafia w ciężkim stanie po wypadku samochodowym. Cierpi na amnezję. Nie pamięta nic prócz tego, że jej córka zniknęła. Kobieta w krótkim czasie staje się jedyną podejrzana popełnienia przestępstwa, okrzykniętą przez media morderczynią własnej córki. Kobieta zostaje z problemem całkowicie sama i wie jedno, musi jak najszybciej odzyskać pamięć oraz odnaleźć swoją córkę.
W książce w bardzo obiektywny sposób przedstawiony został problem depresji po porodowej, związanych z nią uczuć, emocji, lęków i wszelobecnego poczucia winy. Uказany został obraz kobiety pozostawionej samej sobie z depresją, przemęczoną, zaniedbanej, nienawidzącej swojej osoby i własnego wyglądu, poniżanej przez męża, niedowartościowanej. Niedołęiana i wiecznie obwiniana młoda matka pragnąca za wszelką cenę sprostać roli matki, popada w coraz większy obłęd. Mroczna, tajemnicza i przejmująca. Książka o macierzyństwie, kobietach i dla kobiet. Silnie wciąga w swoją intręgę. Polecam.
Podsumowanie bibliotecznego „Lata z książką”
Na dzieci czekały spotkania czytelnicze, gry i zabawy ruchowe. Atrakcje rozpoczęły się razem z Mają i książką Rafała Witka „Maja na tropie jaja”. Były to poszukiwania wakacji, rozmowy na temat podróżowania. Na koniec zajęć wszyscy wykonali walizkę marzeń. Ponieważ w tym roku przypadła 140 rocznica śmierci komediopisarza Aleksandra Fredy, w lipcu młodzi czytelnicy dowiedzieli się kim był. Poznali także jego twórczość, m.in. wiersz „Malpa w kapieli”, historię Pawła i Gawła. Towarzyszyły temu dyskusje na temat dbania o zdrowie, rozwiązywania konfliktów, przyjaźni. Młodzi czytelnicy zapoznali się także z dziełami Jana Brzechwy. Zainteresowaniem cieszyły się „Gry i zabawy z Huhusiem” podczas których dzieci uczestniczyły w zabawach ruchowych, grały w gry planszowe i na konsoli Xbox.
KĄCIK KULINARNY
Salatka na każdą okazję
Latwa w przygotowaniu salatka może być smakowitym przebojem nie tylko podczas rodzinnych spotkań. Przepis nadesłany przez Mariolę Rus z Libiąża.
Skladniki:
- ser żółty 15 dkg
- majonez
- 1 szt papryki czerwonej
- podwójny filet z kurczaka
- 1 szt puszki ananasa
- 1 szt selera konserwowego
- 1 szt kukurydzy konserwowej
- 1 szt fasoli czerwonej
- pieprz, sól do smaku.
Sposób wykonania:
Filet z kurczaka ugotować, a następnie pokroić w drobną kostkę. Paprykę, ananas i ser żółty również pokroić w kostkę. Dodać kukurydzę, fasole, seler i majonez. Całość starannie wymieszać. Później doprawić solą i pieprzem do smaku.
ogloszenia drobne:
Bus 9 - osobowy - tel. 665 364 548
Przegrywanie z kaset video na płyty DVD - 600 773 167
FIRMA SPRZĄTAJĄCA “Na3sto”:
biura, domy, magazyny i inne. Maszynowe czyszczenie i renowacja posadzek, czyszczenie kostki brukowej, sprzątanie poremontowe, mycie okien, pranie tapicerek. Faktury VAT. Tel: 791196315. Zdjęcia z wielu realizacji na www.na3sto.pl oraz www.facebook.com/Na3sto
NIEZWYKLI UCZNIOWIE
Zuzanna Deja
Ma 12 lat i uczy się w klasie 6b SP nr 2 w Libiążu. Jest zodiakalnym lwem. Ma duszę artystki. Uwielbia lekcje muzyki, plastyki i literatury, czyli kiedy coś się tworzy. Chętnie występuje na scenie, tremu jej nie paraliżuje, wręcz przeciwnie – motywuje i pobudza do działania. W zeszłym roku Zuzanna reprezentowała szkołę na Powiatowym Konkursie Recytatorskim. Zajęła pierwsze miejsce. Interesuje się aktorstwem i chce się tym zająć w przyszłości. Ceni Meryl Streep i Daniela Craiga. Jest fanką Jamesa Bonda. Od siedmiu lat trenuje taniec, należy do zespołu Takt.
Bartłomiej Duda
Uczy się w piątej klasie Szkoły Podstawowej nr 2 w Libiążu. Najbardziej lubi matematykę. Uczestniczy w konkursach z tego przedmiotu m.in. Kangurze. W tym roku chce też spróbować swoich sił z innych przedmiotów: plastyki i języka polskiego. Od czterech lat trenuje karate, a od dwóch uczy się gry na pianinie. W czasie wolnym lubi poczytać książkę, czasem włączy konsolę. Kim chce być w przyszłości?
- Nie wiem, w sumie teraz mi się dobrze żyje i niczego nie chce zmieniać – mówi z uśmiechem młody libiążanin.
SZKOLNO - PRZEDSZKOLNY TELEGRAF
1 września rozpoczął się kolejny rok szkolny. W szkołach prowadzonych przez gminę Libiąż przywitało go 1715 uczniów, w tym 1184 uczniów podstawówek i 531 gimnazjalistów. Na zdjęciu akademia w zespole szkół na os. Flagówka.
LIBIAŻ
Pamiętali o 1 września
Uczniowie SP nr 3 w Libiążu uczestniczyli w uroczystości poświęconej 77 rocznicy wybuchu II wojny światowej. Delegacja złożona z Marty Stanisławskiej, Bartosza Poznańskiego i nauczycielki Bożeny Poznańskiej złożyła kwiaty pod pomnikiem przy ul. 1 Maja.
GROMIEC
Dzień kropki
15 września Uczniowie z Gromca obchodzili Międzynarodowy Dzień Kropki. Kropkę do życia powołał amerykański pisarz i ilustrator książek dla dzieci Peter H. Reynolds. W 2003 roku wydał książeczkę pod tytułem „The Dot” (ang. kropka). Jej bohaterką jest mała Vashti, która dzięki malutkiej kropce i wspaniałej nauczycielce plastyki uwierzyła w swoje możliwości. Książka została przetłumaczona na ponad dwudziestu języków i wydana alfabetem Braille’a. Szybko zyskała popularność wśród najmłodszych czytelników. Międzynarodowy Dzień Kropki jest obchodzony w ponad 100 krajach. Ta inicjatywa ma pobudzać kreatywność, pomysłowość uczniów, zachęcać ich do tworzenia.
ŻARKI
Nauka w wakacje
Na przełomie czerwca i lipca 34 uczniów klas 4-6 szkoły podstawowej uczestniczyło w obozie językowym w Międzygórzu na Ziemi Kłodzkiej. Zajęcia poprowadzili wolontariusze Europejskiego Forum Młodzieży. Miały one formę interaktywnych warsztatów, gier symulacyjnych i praktycznych ćwiczeń w języku angielskim. Uczniowie zaprzyjaźnili się z młodymi ludźmi z innych szkół jak i wolontariuszami z wielu krajów świata: Meksyku, Indii, Ukrainy, Etiopii, Ugandy, Chorwacji, Filipin, Azerbejdżanu, Polinezji.
Kalendarz roku szkolnego 2016/2017
23-31 grudnia – zimowa przerwa świąteczna
30 stycznia – 12 lutego – ferie zimowe
13-18 kwietnia – wiosenna przerwa świąteczna
28 kwietnia – zakończenie zajęć w klasach (semestrach) programowo najwyższych w szkołach ponadgimnazjalnych
30 czerwca – zakończenie zajęć
1 lipca – rozpoczęcie wakacji
* – daty egzaminów (m.in. gimnazjalnego, maturalnego) w roku szkolnym 2016/2017 nie są jeszcze znane. W późniejszym terminie poda je Centralna Komisja Egzaminacyjna.
Mieszkańcy latali nad Żarkami
Pokazy strażackie, konkurs strongmanów, loty balonem i zabawa taneczna – tak wyglądała Żarkomania 2016.
Imprezę zorganizowało Libiaskie Centrum Kultury, Dom Kultury w Żarkach wspólnie z Tauron Wydobycie. W sobotnie popołudnie na teren przy DK w Żarkach przyszły całe rodziny. Dla najmłodszych pracownicy LCK przygotowali gry, zabawy i konkursy. Ciekawym wydarzeniem był mecz piłki nożnej pomiędzy podopiecznymi Szkołki Piłkarskiej Żarki a rodzicami. Szczególnie dużo serca w grę wkładali mamy młodych piłkarzy. W tym samym czasie dzieci uczestniczyły w konkursie plastycznym. Ich zadaniem było narysowanie jak wygląda praca górnika przy użyciu węgla. Pokaz swoich umiejętności dali również strażacy. Szybko i sprawnie poradzili sobie z wydobyciem z uszkodzonego auta ofiar zainscenizowanego wypadku. Swój sprzęt zaprezentowali także ratownicy górniczy. Następnie zmierzyli się ze sobą siłacze. Wśród zadań było m.in. noszenie ciężkich „walizek”, czy wyciskanie sztangi. Dużą atrakcją była możliwość darmowego wzniesienia się nad Żarki w balonie. Chętnych nie brakowało. Imprezę zakończyła zabawa taneczna z zespołem DEJAVU.
Laureaci konkursu plastycznego
Najlepsi w konkursie siłaczy
Pokaz ratownictwa drogowego OSP Żarki
W oczekiwaniu na lot balonem
Niezapomniane chwile nad Żarkami
Ale! Kino w Libiążu zaprasza!
30 września, 1, 2 października
Blair Witch
7, 8, 9 października
Bridget Jones 3
14, 15, 16, 17, 18 października
Zwierzaków domowych
14, 15, 16, 17, 18 października
Siedmiu Wspaniałych
21, 22, 23, 24, 25 października
Wolyn’
28, 29, 30, 31 października
Bociany: Znajdź swoją paczkę
28, 29, 30 października
Pani Peregrine
Ale! Kino zastrzega sobie prawo do zmian w repertuarze.
Aktualny repertuar oraz rezerwacja biletów on-line na stronie www.lck.libiaz.pl
POŻYCZKA I KONSOLIDACJA
AHOJ,
LEKKA SPŁATO POŻYCZKI!
Wypłyn ze zniżką –30% i obierz kurs na –60%.
Zapraszamy:
Libiąż, ul. 1 Maja 11C
32 627 11 85
RRSO 14,76%
Rzeczywista Roczną Stopa Oprocentowania (RRSO) wynosi 14,76%, całkowita kwota kredytu (bez kredytowanych kosztów): 50 000 zł; całkowita kwota do zapłaty: 66 806,79 zł, oprocentowanie nominalne: 7%; całkowity koszt kredytu: 16 806,79 zł (w tym: prowizja: 2 298,85 zł (4%), ubezpieczenie na życie: 5 177,41 zł, odsetki: 9 335,53 zł), 52 równe, miesięczne raty w wysokości 1 284,75 zł. Kalkulacja została dokonana na dzień 15.07.2016 roku na reprezentatywnym przykładzie. Oferta dotyczy zobowiązań spoczą Alior Banku i przeznaczona jest m.in. dla Klientów, którzy mają zaciągnięte pożyczki w innych bankach oraz nie mieli opóźnień w płatnościach swoich zobowiązań kredytowych w okresie 12 miesięcy, licząc wstecz od złożenia wniosku. Sposób naliczania obrabki oprocentowania: 30% w momencie udzielenia pożyczki, a kolejne 10% po 1., 2 i 3. roku spłat zgodnych z harmonogramem. Łącznie 60% oprocentowania bazowego. Ostateczne warunki kredytowania zależą od warunkowości kredytowej Klienta, daty wypłaty kredytu oraz daty płatności pierwszej raty. Szczegóły oferty w placówkach i na www.aliorbank.pl. | 36c3ebf0-3c5d-4766-bb0c-7f1682c9abba | finepdfs | 1.989258 | CC-MAIN-2022-49 | https://lck.libiaz.pl/wp-content/uploads/2021/10/kl_79.pdf | 2022-11-28T08:40:28+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446710488.2/warc/CC-MAIN-20221128070816-20221128100816-00635.warc.gz | 407,668,335 | 0.999805 | 0.999928 | 0.999928 | [
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
209,
230,
4593,
9106,
12525,
16439,
21648,
23846,
25536,
29528,
34214,
37503,
41000,
44366,
45688,
47450
] | 1 | 0 |
1. Cel procedury
Celem procedury jest wdrożenie ogólnych zasad postępowania w przypadku realizacji praw osób, których dane dotyczą na mocy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119, s. 1) - zwane dalej RODO.
2. Postanowienia ogólne
1. Korespondencję przesłaną na adresy poczty elektronicznej Jednostki w zakresie realizacji praw osób, których dane dotyczą Użytkownik przekazuje do Administratora i Inspektora Ochrony Danych.
2. W przypadku braku wystarczających informacji umożliwiających zidentyfikowanie osoby kierującej wniosek, Pracownik merytoryczny występuje do osoby fizycznej o uszczegółowienie informacji.
3. Realizacja praw osób, których dane dotyczą powinna następować niezwłocznie. Termin ten nie może być dłuższy, niż miesiąc od dnia otrzymania wniosku.
4. W razie potrzeby termin ten może zostać przedłużony o kolejne dwa miesiące z uwagi na skomplikowany charakter żądania lub liczbę żądań. W takim przypadku Administrator informuje osobę, której dane dotyczą o takim przedłużeniu terminu, z podaniem przyczyn opóźnienia na piśmie bądź elektronicznie, chyba że osoba, której dane dotyczą zażąda tej informacji w innej formie.
5. Jeżeli Administrator nie podejmuje działań w związku z żądaniem osoby, której dane dotyczą, to niezwłocznie, przy czym nie później niż w terminie miesiąca od otrzymania żądania, ma obowiązek poinformowania osoby, której dane dotyczą o powodach niepodjęcia działań oraz o możliwości wniesienia skargi do organu nadzorczego oraz skorzystania ze środków ochrony prawnej przed sądem.
3. Prawo dostępu do danych
1. Osoba, której dane są przetwarzane przez Administratora, posiada uprawnienie do uzyskania informacji w każdym czasie potwierdzenia czy Administrator przetwarza jej dane osobowe.
2. W przypadku przetwarzania danych przez Administratora, osoba fizyczna ma prawo do uzyskania do nich dostępu oraz do uzyskania informacji o:
1) celu przetwarzania danych,
2) kategorii odnośnych danych osobowych,
3) odbiorcach lub kategoriach odbiorców, którym dane osobowe zostały lub zostaną ujawnione w szczególności o odbiorcach w państwach trzecich lub organizacjach międzynarodowych,
4) planowanym okresie przechowywania danych osobowych, a gdy nie jest to możliwe – podanie kryteriów ustalania tego okresu.
5) prawie do żądania od Administratora sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych osobowych dotyczących osoby, której dane dotyczą oraz do wniesienia sprzeciwu wobec takiego przetwarzania,
6) prawie do wniesienia skargi do organu nadzorczego,
7) źródle danych, jeżeli dane osobowe nie zostały zebrane od osoby, której dane dotyczą.
3. W każdym przypadku przed udzieleniem informacji zawierających dane osobowe na wniosek, osoba obsługująca zobowiązana jest zweryfikować czy wnioskodawca jest upoważniony do takiego udostępnienia na podstawie przepisów prawa lub stosownego pełnomocnictwa udzielonego przez osobę, której dane dotyczą.
4. Weryfikacja winna nastąpić co do zasady na podstawie okazanego dokumentu ze zdjęciem (dowód osobisty, prawo jazdy, paszport itp.) na podstawie którego możliwe będzie potwierdzenie tożsamości osoby, a tylko wyjątkowo na podstawie innych dostępnych informacji o wnioskodawcy takich jak np.: imię, nazwisko, adres, numer telefonu, adres e-mail, imię matki lub ojca, numer PESEL lub inne informacje zamieszczone w dokumentach zgromadzonych przez Administratora.
5. Jeżeli osoba fizyczna, której dane dotyczą, zwróci się z wnioskiem o dostarczenie kopii jej danych osobowych podlegających przetwarzaniu, żądanie takie jest realizowane bezpłatnie po jednoznacznej weryfikacji tożsamości osoby wnioskującego.
6. Za wszelkie kolejne kopie, o które zwróci się wnioskodawca, można pobrać opłatę. Opłata powinna obejmować jedynie faktyczne koszty sporządzenia kopii, tj. koszt papieru, koszty kserowania.
7. Jeżeli wnioskodawca, którego dane dotyczą, zwraca się o kopię drogą elektroniczną i jeżeli nie zaznaczy inaczej, informacji udziela się drogą elektroniczną po
jednoznacznej weryfikacji tożsamości osoby, np. podaniu daty urodzenia, podaniu innej informacji, która była podana we wcześniejszej korespondencji, a co do której można mieć pewność, że będzie ją posiadać jedynie osoba, której dane dotyczą.
8. Kopię danych, o której mowa w ust. 3, wydaje się w postaci wydruku danych po ich przepisaniu lub skopiowaniu do ustrukturyzowanego powszechnie używanego formatu nadającego się do odczytu maszynowego. Nie należy wydawać skanów dokumentów ani ich kserokopii, gdyż mogą zawierać dodatkowe dane niedotyczące osoby występującej z wnioskiem.
9. Prawo do uzyskania kopii, o której mowa w ust. 3, nie może niekorzystnie wpływać na prawa i wolności innych.
4. Prawo do sprostowania danych
1. Każdej osobie, której dane są przetwarzane przez Administratora przysługuje prawo do sprostowania dotyczących jej danych osobowych, które są nieprawidłowe lub nieaktualne.
2. Ponadto osoba, której dane dotyczą ma prawo żądania uzupełnienia niekompletnych danych osobowych poprzez przedstawienie odpowiedniego oświadczenia.
3. Osoba upoważniona do przetwarzania danych przez Administratora, która w ramach wykonywanych zadań przetwarza dane osoby występującej z żądaniem z ust. 1 i 2, obowiązana jest dokonać weryfikacji przetwarzanych danych. Uzupełnienie tych danych następuje z uwzględnieniem celów przetwarzania.
4. Niniejsza procedura nie znajduje zastosowania do prostowania danych osobowych, w odniesieniu do których tryb ich sprostowania lub uzupełnienia określają odrębne przepisy, np. procedura sprostowania błędów i omyłek zawartych w decyzji administracyjnej w trybie art. 113 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096).
5. Prawo do żądania usunięcia danych
1. Osobie, której dane są przetwarzane przez Administratora przysługuje prawo żądania niezwłocznego usunięcia jej danych osobowych, a Administrator ma obowiązek bez zbędnej zwłoki usunąć dane osobowe, Powyższe prawo jest realizowane w przypadku gdy zostanie spełniona jedna z poniższych przesłanek:
1) dane osobowe nie są już niezbędne do celów, w których zostały zebrane lub w inny sposób przetwarzane,
2) osoba, której dane dotyczą, wycofała zgodę na przetwarzanie danych osobowych i nie istnieje inna podstawa przetwarzania danych,
3) osoba, której dane dotyczą, zgłosiła sprzeciw wobec przetwarzania swoich danych i nie występują nadrzędne prawnie uzasadnione podstawy przetwarzania,
4) dane osobowe były przetwarzane w sposób niezgodny z prawem,
5) dane osobowe muszą zostać usunięte w celu wywiązania się z obowiązku prawnego przewidzianego w prawie Unii lub prawie państwa członkowskiego, któremu podlega Administrator.
2. Jeżeli dane osobowe zostały upublicznione, a na mocy ust. 1 istnieje obowiązek usunięcia tych danych osobowych, to (biorąc pod uwagę dostępną technologię i koszt realizacji) należy podjąć niezbędne działania by poinformować innych Administratorów przetwarzających te dane osobowe, że osoba fizyczna której dane dotyczą, żąda, by Administratorzy usunęli wszelkie odniesienia do tych danych, kopie tych danych osobowych lub ich kopie.
3. Prawo do żądania usunięcia danych nie ma zastosowania gdy przetwarzanie tych danych jest niezbędne do:
1) korzystania z prawa do wolności wypowiedzi i informacji,
2) do wywiązania się z prawnego obowiązku wymagającego przetwarzania na mocy prawa Unii lub prawa państwa członkowskiego, któremu podlega Administrator, lub do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej Administratorowi,
3) do celów archiwalnych w interesie publicznym, do celów badań naukowych lub historycznych lub do celów statystycznych, o ile prawdopodobne jest, że realizacja uprawnienia do „bycia zapomnianym", uniemożliwi lub poważnie utrudni realizację celów takiego przetwarzania.
4) do ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń.
6. Prawo do żądania ograniczenia przetwarzania
1. Osoba, której dane są przetwarzane przez Administratora, ma prawo żądania ograniczenia przetwarzania jej danych osobowych, gdy:
1) osoba, której dane dotyczą, kwestionuje prawidłowość danych osobowych (w tym przypadku ogranicza się przetwarzanie na okres pozwalający sprawdzić prawidłowość danych),
2) przetwarzanie jest niezgodne z prawem, a osoba fizyczna, której dane dotyczą, sprzeciwia się usunięciu danych osobowych, żądając w zamian ograniczenia ich wykorzystywania,
3) Administrator nie potrzebuje już danych osobowych do celów przetwarzania, ale są one potrzebne osobie, której dane dotyczą, do ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń,
4) osoba fizyczna, której dane dotyczą, wobec przetwarzania wniosła sprzeciw (w tym przypadku ogranicza się przetwarzanie do czasu stwierdzenia, czy prawnie uzasadnione podstawy po stronie Administratora są nadrzędne wobec podstaw sprzeciwu).
2. Ograniczenie przetwarzania oznacza, że dane osobowe można jedynie przechowywać. Inne formy przetwarzania mogą mieć miejsce wyłącznie za zgodą osoby, której dane dotyczą, lub w celu ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń, lub w celu ochrony praw innej osoby fizycznej lub prawnej, lub z uwagi na ważne względy interesu publicznego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego.
3. Ograniczenia przetwarzania dokonuje się poprzez odpowiednie oznaczenie danych osobowych, których dotyczy żądanie, przetwarzanych zarówno w formie tradycyjnej, jak i elektronicznej, tak aby każda osoba upoważniona do przetwarzania danych była świadoma, że dane te można jedynie przechowywać.
4. Przed uchyleniem ograniczenia przetwarzania Administrator informuje o tym osobę, która żądała takiego ograniczenia.
7. Prawo do przeniesienia danych
1. Osoba, której dane są przetwarzane przez Administratora ma prawo do przeniesienia swoich danych, gdy podstawą ich przetwarzania jest udzielona zgoda, zawarta umowa oraz gdy przetwarzanie danych odbywa się w sposób zautomatyzowany (czyli przy użyciu systemów informatycznych).
2. Prawo do przeniesienia danych dotyczy tylko tych danych, które dana osoba dostarczyła wcześniej Administratorowi.
3. Prawo do przenoszenia danych oznacza w szczególności prawo do:
1) otrzymania przez osobę, której dane dotyczą, w ustrukturyzowanym, powszechnie używanym formacie nadającym się do odczytu maszynowego, danych osobowych jej dotyczących, które dostarczyła Administratorowi,
2) prawo przesłania przez osobę, której dane dotyczą, danych osobowych jej dotyczących, które dostarczyła Administratorowi, innemu administratorowi, bez przeszkód ze strony Administratora danych, o ile jest to technicznie możliwe.
4. Wykonywanie tego prawa nie może niekorzystnie wpływać na prawa i wolności innych osób.
5. Prawo do przenoszenia danych nie ma zastosowania do przetwarzania, które jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej Administratorowi.
8. Prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych
1. Jeżeli przetwarzanie danych przez Administratora oparte jest na przesłance wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym, jakim jest m.in. dostęp do informacji publicznej, osoba, której dane dotyczą, z przyczyn związanych z jej szczególną sytuacją, ma prawo w dowolnym momencie wnieść sprzeciw wobec przetwarzania dotyczących jej danych osobowych.
2. Administrator, po wniesieniu sprzeciwu przez osobę, której dane dotyczą powinien zaprzestać przetwarzania tych danych osobowych, chyba że wykaże on istnienie ważnych prawnie uzasadnionych podstaw do przetwarzania, nadrzędnych wobec interesów, praw i wolności osoby, której dane dotyczą, lub podstaw do ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń.
3. W momencie złożenia sprzeciwu wobec przetwarzania Administrator niezwłocznie ogranicza przetwarzanie i weryfikuje czy istnieją ważniejsze uzasadnione podstawy do przetwarzania niż interes osoby wnioskującej.
4. Jeżeli Administrator posiada podstawę prawną, o której mowa powyżej, informuje osobę wnioskującą o odmowie realizacji prawa wraz z uzasadnieniem decyzji. W przypadku, gdy uzasadniona jest przesłanka do zrealizowania żądania, postępuje się zgodnie z ust. 2.
9. Prawa i obowiązki związane z automatycznym podejmowaniem decyzji, w tym z profilowaniem
1. Jeżeli przetwarzanie danych osobowych przez Administratora wykorzystywane jest do oceny niektórych czynników osobowych osoby fizycznej, w szczególności do analizy lub prognozy aspektów dotyczących efektów pracy tej osoby fizycznej, jej sytuacji ekonomicznej, zdrowia, osobistych preferencji, zainteresowań, wiarygodności, zachowania, lokalizacji lub przemieszczania się wówczas dochodzi do profilowania.
2. Administrator ma obowiązek informowania osób, których dane dotyczą o zautomatyzowanym podejmowaniu decyzji (w tym profilowaniu) tj. w jaki sposób działają te praktyki i co one dla tych osób oznaczają. Informacja ta powinna być przekazana przy zbieraniu danych i w wykonaniu żądania dostępu do danych.
3. Osobie, której dane dotyczą przysługuje prawo do sprzeciwu obejmujące swoim zakresem prawo żądania zaprzestania profilowania z przyczyn związanych ze szczególną sytuacją tej osoby oraz bezwarunkowe prawo żądania zaprzestania profilowania, jeżeli profilowanie jest realizowane na potrzeby marketingu bezpośredniego.
4. Osobie, której dane dotyczą przysługuje prawo do niepodlegania decyzji automatycznej lub opartej wyłącznie na profilowaniu wywołującej skutki prawne lub podobne.
5. W przypadku, gdy na zautomatyzowane podejmowanie decyzji (w tym profilowanie) zachodzi po wyrażonej zgodzie na taki rodzaj przetwarzania, jest ono potrzebne do zawarcia lub wykonania umowy lub oparte zostało na przepisach prawa, osobie, której dane dotyczą należy zapewnić drogę reklamacyjną z udziałem kompetentnego i decyzyjnego człowieka na warunkach opisanych w art. 2 niniejszej Procedury. | <urn:uuid:a9890965-9a95-4359-be0e-da89ef730955> | finepdfs | 2.359375 | CC-MAIN-2024-26 | https://www.ckip-piotrowice.eu/wordpress/wp-content/uploads/2023/10/11.-Procedura-realizacji-praw-osob-ktorych-dane-dotycza.pdf | 2024-06-16T11:16:06+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-26/segments/1718198861659.47/warc/CC-MAIN-20240616105959-20240616135959-00383.warc.gz | 617,734,209 | 0.999992 | 0.999993 | 0.999993 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2002,
4230,
6293,
8311,
10369,
12362,
14047
] | 2 | 0 |
OGÓLNEGO ZBIORU TOM 180.
BIBLIOTEKA
WARSZAWSKA.
PISMO POŚWIĘCONE
NAUKOM, SZTUKOM I PRZEMYSŁOWI.
1885.
SERIA VI.
Październik.
TOM IV. — ZESZYT X.
WARSZAWA.
W Drukarni Józefa Bergera.
Ulica Elektoralna, Nr. 14.
Ukończono druk dnia 5 października 1885 roku.
TREŚĆ
I. Rzut oka na pieśni gminne łotewskie. Przez Gustawa br. Manteuffla 1
II. Towarzystwo Ixów. (Ustęp z dziejów krytyki w literaturze polskiej). 22
III. Marya Mantuańska, królowa polska. 1644—1648. Studyum biograficzne na podstawia źródeł rękopiśmiennych. Przez K. Waliszewskiego. (Dok.). 48
IV. Z ekonomiki VII.—Gorzelnictwo w Królestwie Polskim.—Komisya ekspertów. — Normy i superata.—Gorzelnictwo na Litwie i Rusi, i jego charakterystyka. — Superaty w prowincjach nadbaltyckich.—Przemysł gorzelniany w Niemczech.—Porównanie wytwórczości w prowincjach polskich Niemiec, w Królestwie Polskiem i Cesarstwie.—Gorzelnictwo we Francji, Włoszech i Stanach Zjednoczonych. — Różnica przemysłu gorzelniowego u nas i w Ameryce. — Chów bydła opasowego i nierogacizny. — Przemytńictwo w Królestwie Polskim, jego przyczyny i zyski.—Wpływ przemytnictwa na demoralizację ludności i upadek przemysłu. — Środki zaradczego.—Straż karczemna i graniczna. — Nowa ustawa trunkowa. — Zniesienie szynku i karczmy. — Co powoduje łatwość upicia się?—Angielski i rosyjski system spożycia wódki.—Szynk i karczma, jako kluby ludowe.—Jadłodajnie. — Urzędy do spraw trunkowych. — Wystawa wynalazków w Londynie.—Tkactwo angielskie.—Przemysł bawełniany, koronkar-ski, wełniany i jedwabny w Anglii. — Potęga angielskiego przemysłu tkackiego. — Rolnictwo angielskie.—Chów inwentarza w Anglii i konsumcja mięsa.—Bibliografia. 74
V. Pojęcie przyczynowości w „Systemie Logiki dedukcyjnej i indukcyjnej” J. St. Milla, Przez Aleksandra d-ra Raciborskiego (C.d.). 98
VI. Kronika paryska, literacka, naukowa i artystyczna. — Dzieło p. Fustel de Coulanges, profesora Sorbony: „Recherches sur quelques problèmes d’histoire.—Delegacja francuzka w Poszcie. — Autorka portugalska panna Guiomar Torrezao. — „Ponseroso,” przez panią Edgar Quinet.—Wspomnienia Arcesina Houssaye.—Korespondencja pofna Ludwika Veuillot.—Biesiada Celtycka w Quimper, pod prezydencją Renana. — Dzieło Lucyana Biard o Aztekach. — Życio w Chinach, przez p. Daryl. — Henryk Milne Edwards. — Helenista Egger. 108
BIBLIOTEKA WARSZAWSKA.
OGÓLNEGO ZBIORU TOM 180.
BIBLIOTEKA
WARSZAWSKA.
PISMO POŚWIĘCONE
NAUKOM, SZTUKOM I PRZEMYSŁOWI.
1885.
Tom czwarty.
WARSZAWA.
W DRUKARNI JÓZEFA BERGERA,
ulica Elektoralna, Nr. 14.
1885.
Дозволено Цензурою.
Варшава, 21 Августа 1885 г.
RZUT OKA
NA PIEŚNI GMINNE ŁOTEWSKIE.
PRZEZ
Gustawa br. Manteuffla.
„Das Volkslied ist die Naturmelodie, welche wie liebliches Geläute durch das Gemüth der ganzen Menschheit zieht.“
K. Ulmann.
Gdy w jasny letni poranek wstępujemy do lasu, wzrok nasz uderza niezliczona ilość przejrzystych kropel rosy, utkwionych uroczo na szpilkach i listkach drzew, na krzewach i kwiatach, na murawie i zielsku. Tam, gdzie odblask porannego słońca kropelki te oświeci, jaśnieją one wszystkimi barwami tęczy, rzekłbyś, że rozwieziono tysiące rubinów, szmaragdów, szafirów, a murawę pokryto srebrno-perłową siatką.
Wpatrując się w tę leśną rozę o jasnych migotliwych barwach, tu i owdzie purpurowym światłem oblaną, zawałał pewien zbieracz piosnek gminnych, że ona mu pieśni Łotyszów najżywięj przypomina.
Podobieństwo to, zauważone przez Buettnera, nie jest tak nietrafne i naciągnięte jak się zrazu zdawać może.
Jakkolwiek, szukając porównania do różnorodnych utworów poetycznych, chociażby tylko ludowych, przedzej niżeli na krople rosy wpaść można na szumiący wodospad, na mruczący strumyk, na rzekę majestatycznie płynącą, na urocze jezioro a wreszcie i na zdrój przejrzysty: tutaj wszakże porównanie z rozą poranną tak się samo nasuwa, że mu się oprzeć niepodobna.
Tom IV. Październik 1885.
Podobieństwo to nie leży ani w ilości piosenek łotewskich, których obecnie zebrano już do dwudziestu kilku tysięcy, ani w ich lili-putowych rozmiarach, — zajmują one bowiem zwykle zaledwie dwa do sześciu wierszy,—ale podobieństwo to leży raczej w tém, że one utkwiły naksztalt owych kropelek rosy na wszystkich przedmiotach, jakie się tylko oczom naszym mogą przedstawić.
Już to pieśń gminna łotewska w każdej rzeczy poetyczną stronę umie upatrzyć i w jasnym świetle ją ukazać.
I dla czegożby tego nie miała?
Niepodlega najmniejszej wątpliwości, że każda rzecz może mieć swoją stronę poetyczną, lubo nie każde oko umie ją odnaleźć. Owóź, jak rosa poranna przystraja lasy w szatę świąteczną, a nawet niejedną suchą gałązkę wspaniałe okrasza, tak i pieśń gminna podnosi, zdobi i uświęca życie ludu łotewskiego, a to w stopniu tak wysokim, jakiego gdzie indziej daremniebyśmy szukali. To też zupełną słuszność należy przyznać poecie Łotyszów, który temi słowy śpiew swój rozpoczyna:
„Jam piosneczkę mą wyśpiewał
Z tego, co prąd rzeczki znosi,
Gdy się wiosną wody wzbrały“ i t. d. ¹).
Zaprawdę, te jasne krople zawieszają się na każdym z wy-ypadków życia Łotysza. Opromieniają i uświęcają nietylko miłość, jej pierwsze obudzenie się, jej siłę i stałość, jej moc i trwałość, jej rozkosze i bóle, jej dumę i jej wierność; ale znajdujemy w nich także żywy wyraz żalu na stan sieroczy, na nieszczęśliwe pożycie małżeńskie, na straty bolesne, na ciosy zadawane sercu ludzkiemu już to przez nielitościwą śmierć, już też przez rozstawanie się z tymi, których kochamy nad życie. Zwłaszcza ostatni rodzaj liczne znajduje zastosowanie w pieśniach weselnych i wojennych.
W tych małoznaczących utworach ludowych wyśpiewała i wyplakała pieśń gminna łotewska wszystkie bóle, smutki, wszystkie cierpienia i nadzieje, albowiem:
Kiedy życie cierpień się nie zmieści,
Cierpienie w pieśń się przełcwa.
Wieszcze natchnienia rodzą bolesci,
I co ma płakać, to śpiewa.
(Wincenty Pol).
¹) A więc z suchych gałązek, listków, trzasek, trawek, słomek, ulamków kory, trzciny i t. p. „Porównaj: „Zbiór piosenek ludowych łotewskich z okolic Cyrau i Dzerwen (dób rucklandzkiój galęzi Mantoufilów),” ogłoszony w „Magazin der lettisch literarischen Gesellschaft,” a mianowicie tom VIII, str. 99.
I.
Właściwych pieśni bojowych nie zna lud łotewski, gdyż w kraju jego tylko płeć żeńska zwykła wyśpiewywać piosnki lub przewodniczyć śpiewom chóralnym ludowym; okoliczność powyższa dostatecznie objaśnia dla czego pieśni wojenne łotewskie opiewają bardziej smutek rozstania się z bojownikami niż waleczne ich czyny.
Przytaczam jednej z najstarszych i najciekawszych, której słowa i nuta wykwitły bezpośrednio z łona ludu łotewskiego; nosi na sobie niezaprzeczone piętno jego plemiennych wyobrażeń, uczuć i pojęć, a nieznając swego twórcy, ani się o niego troszcząc, popychana jedynie siłą tradycji u potomków jednego i tego samego szczepu, przeszła dziedzicznie z pokolenia w pokolenie aż do naszych czasów, w których spisaną została:
Dokąd jedziesz braciszeńku
W czapce nie przybranęj w kwiaty?
Spiesz siostrzyczko do ogródka
Przystroj bratu czapkę w różę.
Przystroilam nucąc piosenkę
A oddałam lejąc łezki.
Płacz lub nie płacz siostro luba
Już mię więcej nie zobaczysz,
Kon mój jeno wróci z boju
Niosąc wieści o twym bracie.
I zapytasz się rumaka
Gdzie pozostał jego jeździec?
Tam pozostał pan mój w boju
Gdzie jak dębem mężni padli,
Gdzie broń w polu rozrzucona
I gdzie Dźwina krwią się broczy.
Wiatr ich włosy porozwiewał,
Słońce kości ich zbieliło! ¹).
¹) Porównaj oryginał łotewski, ogłoszony w „Magazin der lettisch-litterarischen Gesellschaft,” Band XIV, zweites Stück, gdzie się mieści zbiór piosenek ludowych z okolic Krasławia i Kombula (dóbr polsko-inflanckiej gałęzi Platorów), a także z okolic Drycan i Taunag (dóbr polsko-inflanckiej gałęzi Manteuffłów). Tekst piosenki powyższej podaliśmy wraz
Podsłuchawszy przed wielu już laty poraz pierwszy wszystkie dwuwierszowe zwrotki tej charakterystycznej pieśni ludowej łotewskiej, (jeszcze przed zniesieniem poddaństwa w Inflantach polskich, najdosłowniej przeczemnie spolszczonej), którą oczywiście wiele wieków śpiewano, zanim jedna z młodych panien inflanckich *) baćność moją na nią zwróciła, — zebrałem ich wkrótce około dwustu, treści najrozmaitszej. Przejrzawszy je bliżej, zrozumiałem trafność uwagi badacza pieśni ludowych niemieckich, który tak pięknie się wyraził, mówiąc: „Was in Leid und Lust der Mensch oft nicht aussprechen darf, das singt der Vogel des Volkslieds, verblümt und doch klar; der fliegt frei und weit durch die Gesindestube, durch die Gemächer der Ritterburg, der sitzt als Falke auf der Hand des Ritterfräuleins und zwitschert, der schleicht sich als Mäuschen ein und piept dem geknechteten Bauer im Hundelloch was vor“ 2).
Niemniej słusznie zauważył znany nasz etnograf dr. Oskar Kolberg, że „najstarsze tradycye brzmia w okół Bałtyku, rozpościerając się ztąd ku Karpatom, Dnieprowi i Dunajowi“ i że „północ, kolębka dzisiejszych ludów Europy, posiada dotąd jej archiwa poetyczne“ 3).
Pieśń wyżej przytoczona należy bezwarunkowo do najstarszych. Dowodzi tego nietylko zupełny brak rymów i monotonne metrum, ale i opiewana w niej miłość, która jest miłością braterską. Tę zaś, jako najgłówniejsze uczucie przebrzmiewające do nas z dawnych wieków, przedstawia już Sofokles w powszechnie znanej „Antygone“, gdy tłömacząc ponieważ hazardowne przedsięwzięcie nieszczęsnej Antygony, wkłada jej w usta słowa następujące:
Drugiego męża mogę mieć, gdy pierwszy umrze;
Toż z drugim dziecię, gdybym z pierwszym go nie miała.
Lecz kiedy grób rodzica i matkę już kryje,
Niepodobieństwem, żeby brat mi się narodził 4).
A jakże się miało z pieśnią ludową łotewską? Brzmiała ona na polach i w lasach, przy kądzieli i zatrudnieniach domowych, wkraczała do uroczystości poganskich ołtarzy, a w czasie nieczynnego jazrza poddaństwa, złożyła niezaprzeczone dowody owój wiecznie trwa-
---
1) Panna Celina Platerówna z Kraslawia.
2) Obacz H. C. Andersena „Nachgelassene Märchen.“
3) O. Kolberg „Pieśń ludowa,“ artykuł ogłoszony przed wielu laty w encyklopedyi Orgelbranda.
4) Porównaj: Sofokles „Antygona,“ tragedya przedstawiona w r. 441 przed narodz. Chr. (Przekład Z. Węclewskiego, Poznań 1875 roku, nakładom biblioteki Kórnickiej, str. 44).
jącej słodyczy, która i najbardziej udręczone serca ludzkie pocieszać umie, przypominając im wciąż odradzającą się bezustannie piękność przyrody, jak to rozdział następny ma wykazać.
II.
Różnorodność nieznanej dotąd w kołach polskich poezji ludowej łotewskiej, najbardziej nas winna zastanowić przez swoją wielostronność, z jaką piękności przyrody ziemi rodzinnej opiewa, zwłaszcza, że kraje przez szczep łotewski zamieszkałe, zgoda nie obfitują w piękność, której też uczeni krajoznawcy niemal nigdy na Łotwie nie mogli dopatrzeć.
Tymczasem niema znaczniejszej góry, rzeki, jeziora; niema zwierzęcia, niema ptaka, drzewa, krzewu, kwiatu; niema w ogóle żadnego stworzenia, któregooby poeta łotewski ze stosunkami lub okolicznościami żywota człowieczego w jakibądź sposób nie sprzęgał. Pszczoly, mrówki, żuki, płazy, a nawet ryby ukrywające się przed wzrokiem ludzkim w głębiach strumieni, jezior i morza—nie usły baczności łotewskich pieśniarzy, którzy, śledząc za ich właściwościami, umieli je dziwnie zręcznie zużytkować.
Ilekroć w zwierzęciu lub ptaku jakąś właściwość dostrzegli, co im człowieka w czemkolwiekbądź może przypominać, tworzą z niej zawsze obraz trafny.
Ma się rozumieć, że i ciała niebieskie już wcześniej baczność Łotyszów na siebie zwróciły, a ubrane w formy przeważnie mityczne, wchodzą z człowiekiem w najrozmaitsze styczności.
Oto: słońko przyśpiesza swój zachód, ażeby strudzony pracownik wcześniej mógł się udać na spoczynek, niż to jego srogiemu panu się podoba. Innym razem pozostaje stońce dłużej za górą, bo ziebną tam małe sieroty. W czasie weselnego pochodu bożka Perkuna, przystraja słońko brzegi lasów już to w złote, już srebrne pierścienie, korony i wieńce.
W innjej znów pieśni przyświeca sierocie miesiąc do pilnej roboty, bo niebodzie lampy brakuje. Zdobi także jej ubożuchny orszak weselny, co jedynie dlatego wyrusza nocą, że nie mogąc jaśnieć srebrem, nikogo swym widokiem zadziwić nie zdoła. Pociesza więc nowożeńców szlachetny miesiąc, zlewając strumienie srebrzystego światła na pola i niwy, którymi weselny orszak ma postępować.
W jednej z pieśni wojennych dobroczynny miesiąc dostarcza broni strudzonym wojownikom na placu ich ciężkiego boju. On także ustępuje pocięcie gwiaździstego płaszcka, dając mu swą szatą niezrównane natchnienie i zapalając go równocześnie gorliwością do tworzenia maluczkiach, a świecących jak gwiazdy piosnek ludowych.
W samych zaś gwiazdach, tych córach słońca a synach bożka wszechświata odzwierciedla się, wedle wieszczów łotewskich, cały żywot człowieczy. Obchodzą i gwiazdy swoje wesela, a Diews (bożek
wszechświata), Łajmie (bogini szczęścia), słońce, miesiąc i Perkun (piorun), biorą udział w owych niebiańskich uroczystościach, nadając im nierównie więcej blasku, niż zdoła go nadać ziemskim obchodom weselnym, chociażby i najmożniejszy śmiertelnik.
Atoli zmyślał do pojmowania piękna zawartego w przyrodzie bardziej jeszcze winien nas zastanowić w pieśniach łotewskich.
Już to w większej części Łotwy, lud wiejski nawet przy wyborze swych sadyb, przedewszystkiem zwraca uwagę na piękność położenia. Dlatego znajdujemy je nierównie częściej w pięknych dolinach u podgórza, przerzuconego malowniczym parowem, nad brzegami uroczych jezior lub bystrych strumieni 1), otoczone czeremcha, jarzębiną i kwiecistemi krzewy, w których rozbrzmiewa śpiew słowika —niż na glebie żyźnej, zwłaszcza, jeśli ta ostatnia w samotnej płaszczyźnie jest położoną 2).
Łotysz, samotnik, najchętniej za towarzyszów sobie wybiera wiekowe dęby, wiązy, jesiony i klony. Wszystkie zresztą drzewa leśne czują z nim razem, cieszą się i smucają. Ptactwo służy mu jakoby żywwi ludzie. Kuropatwa uprawia pole sieroty, bo tego pola już nikt nie przyjdzie wyorać; pliszka buduje most, prowadzący do sierociej obory; jarząbek staje się w lesie uprzejmym przewodnikiem młodej mężatki, podczas gdy pierwszy raz odwiedza miejsce rodzinne; dzika kaczka zbiera rosę z murawy, by gość tak pożądany nóżek sobie nie zamoczył.
A jakże liczne zajęcia przypadają w udziale powszechnie opiewanemu słowikowi! On to jest wybranym przyjacielem i powiernikiem sieroty, on poufnym pomocnikiem kochającej pasterki, on nauzcycielem śpiewu. Natomiast sikorka, owa ulubiona wróżka Łotyszów, sprawia mile poselstwa, kruk zaś, jako ptak nieczuły i niemilosierny, chętnie źle wieści przynosi. Matka lasów (słowo „matka” wielką odgrywa rolę w mitologii łotewskiej) obdarza ptaszęta odpowiednimi imionami ludzkimi: słomkę nazywa ona Małgosią, jarząbkę Marylkiem, przepiórkę Magdusią.
Matka morza często opuszcza starych rybaków, a przystąpiwszy do młodych, wywiaduje się troskliwie co też oni porabiają, czém się przeważnie trudnią? Matka pszczół (patronka bartnictwa) śledzi pilnie za bartnikami. Matka wiatru wraz z wierną jodłą zajmuje się szczercze kołysaniem do snu młodych wiewióreczek, które jeszcze gniazdeczka rodzicielskiego nie miały siły opuścić. Ponura „matkę grobow” hojnie darami obsypują Łotysze, aby nad ich zmarłymi współbraćmi opiekę rozciągnąć raczyła.
Nietylko zwierzęta i ptaki, ale i przedmioty martwe mowa obdarza pieśń ludowa łotewska. Zgon poczciwiej starej gospośi opłaku-
1) Porównaj Mantauffel „Inflanty,” str. 56.
2) Obacz „Słownik geograficzny ziem polskich,” tom V, artykuł „Łotysz.”
ją równie wymownie jak rzewnie płoty i ogrodzenia zabudowań wiejskich, plecione na Łotwie z chrustu, pomiędzy kółkami wbitemi w ziemię.
Gdy późno w wieczór mgły się ponad strumykiem unoszą, pieśń ludowa łotewska głosi, że to dzika kaczka wypała łaźnią, by kąpać swe dziatki.
Jeśliśmy chcieli wyliczyć wszystkie stosunki i okoliczności, w jakie poeta łotewski umie siebie postawić względem otaczającej go przyrody, musielibyśmy zaiste tysiące pieśni przytaczać. Ograniczymy się przeto jedynie na kilku z tych, jakie w duszy pieśniarzy tego szczepu wywołuje widok skały naddźwińskijej, noszącej u miejscowej ludności miano „Słupiego Rogu” (Stabbu-Rags).
Skałę tę istotnie nader ciekawą, składają porowate wapienie pokryte zwierzchu licznymi kępami mchu, miejscami już skamieniałego, miejscami zaś uroczo zieleniejącego. W górnych warstwach skały, mech ten kamienieje przesiąknięty wodą, sączącą się w tysiącznych prądach ze źródeł wału ziemnego, który do tej części opoki przylega. Dzieje się to stopniowo skutkiem działania chemicznego głównego źródłiska, zawierającego wiele cząstek wapnistych. Ztąd też oczywiście pochodzi, przypominająca poniekąd koronki, muszlowato-łuszczasta formacja masy skalistej, na której utworzenie całe wieki składać się musiały. Masa ta bowiem powiększa się ciągle od góry przez przyrastające do niej stopniowo coraz to nowe skamieniałości dziurkowato-rurkowate, w niższych zaś warstwach zmniejsza się od czasu do czasu skutkiem silnych prądów strumienia, a zwłaszcza kry wiosennej, która często odrýwa większe lub mniejsze bryły tej pod wieloma względami nader ciekawej porowatej opoki. Tym sposobem, w dolnych jej warstwach wytwarzają się najróżniejsze jaskinie i groty; rosną w nich i rozwijają się bujnie różnorodne rośliny, wyglądające ciekawie z obitych szczerb i wyżłobień olbrzymniej skały, którą owa urocza zieleń w sposób czarodziejski zewsząd opina i przystraja. Ogromna masa wody źródłanej wytryska ze wszystkich wydrapeń i dziurkowatości opoki, następnie spływa po jej ścianach skalistych, a nakonie spada w milionach przezroczystych kropel i cienkich strug w kierunku prostopadłym, z omszałej głowy czy też brody „Słupiego Rogu;” płynie ona dalej po płytach wapiennych i urwiskach skalnych ku wielkiemu zwierciadłu wód Dźwiny, oddalonej ztąd zaledwie o kroków kilkanaście. Szarą, tu i owdzie czerwonawą, a w części niemal czarną ścianę skalistą „Słupiego Rogu,” otula zewsząd przejrzysta kryształowa zaślona wodna, a w niej wschodzące słońce odbija się wspaniale wszystkimi barwami tęczy.
Do tej to czarującej skały przywiązane są liczne legendy i sagi, żyjące od wicków nictylko w podaniach, ale i w wielu pieśniach ludu łotewskiego. Z tych ostatnich podajemy kilka w udanym a niemal
dosłownym polskim przekładzie, jaki uprzejmości i talentowi jednej z dam naszych polsko-inflanckich 1) zawdzięczamy:
1.
W poranne mgły otulony
„Róg słupi” jęczy żałosnie,
Słońko wyjrze z niebios łona
A „Słup” ożyje radośnie.
2.
„Róg” zdobny w koronki słyszy
Jak o nim mówią książęta:
Prządka tam przędzie w tej ciszy
Jedwab’ na chusty od święta.
3.
Czemuż—wy dziewczęta skały
Jasnych barw nie macie w stroju?
Nasze stroje mgły utkały
A opięły wody zdroju.
4.
Powiedz, dziewczę, zkad tak cienkie
Są koronki te skaliste?
„Ślupi Róg” prządł jedwab’ mięki,
Skręcał nici zdrój przejrzysty.
5.
Mateczka Rogu słupiego
Tęczowe nici zwijała,
Nićmi jedwabiu lśniącego
Chustkę sobie haftowała.
1) W wychodzącym w Krakowie „Przeglądzie powszechnym” ogłoszono obecnie artykuł wyłącznie tej skałe poświęcony, w którym znajdzie czytelnik i baladę polską pani E. B. poczynającą się od słów:
„Nad brzegiem Dźwiny widać skalę zdala”
oraz kilkanaście miejscowych piosenek ludowych przez tęż autorkę pięknie spolszczonej, z których widzimy wyraźnie, że skała naddźwińska nazwę „Ślupiego Rogu” u Łotyszów nosząca, niegdyś własną posiadać musiała mitologią. Matka tej skały ma synów i córki, ma własnych oraczy i robotników, posiadła srebrne kółka i złote narzędzia rolnicze. Patrz: „Przegląd powszechny” (Kraków, 1884, tom VI, 200—211) artykuł „Ślupi Róg i jego stosunek do poezji ludowej Łotyszów naddźwińskich,” gdzie ta kwestya w sposób bardziej wyczerpujący mogła być traktowana.
6.
Daj mi jedwabną chusteczkę
Matulu Rogu Słupiego;
Gdy dajesz piękną córeczkę
Daj pokrycie łóża mego.
7.
Matkol oddasz mię mężowi,
Oddaj komu twoja wola,
Byle nie „Rogu” synowi
Bo nad nim ciąży zła dola.
Zwrotki powyższe czyż nie malują dosadnie stosunku, w jakim Łotysz zostaje do otaczającej go przyrody, której piękności głęboko odczuwa.
Przechodzimy z kolei do innego rodzaju poezji tegoż ludu.
III.
Że w pieśni gminnej łotewskiej i o świecie dziecięcym wcale nie przepomniano, o tém się czytelnik snadnie domyśli. Wszelako nie tylko pamiętało w niej o dziatwie, ale umiano się zastosować najściślej i do jej pojęcia, a zawsze w sposób pełen powabu i wdzięku.
Ulubionym tematem w piosnkach tego rodzaju, jest przeważnie tęsknota za ciepłem latem. Jedzie dziatwa w wózeczku, — ale dokąd? — do krainy, w której panuje ciepłe latko.
Pierwszy śpiew skowronka niezrównanym swym urokiem wywabia te maleństwa z chaty na wolne powietrze. Dziatwa wywiaduje się troskliwie u ptactwa o jego pisklętach, zapytuje: kto też je kołysze do snu, kto je piastuje?
W innej nader rzewnej pieśni dziecięczej łotewskiej, dzik kopie grób dla zmarłego pastuszka, ptactwo sprawia mu pogrzeb: na suchej ogołoconej z liści osinnie dzwoni kukawka, usadowiwszy się smutnie na martwej gałęzi tego najsmutniejszego z drzew krajowych, nieopodal dzięcioł trudni się wyciosywaniem drzewianego krzyża, szerszeń występuje z mową pogrzebową, drobne ptactwo odmawia pacierze, sikorka przyjmuje na siebie bolesny obowiązek zaniesienia rodzicom pastuszka wieści o jego skonie przedwczesnym, a bekas wzbija się wysoko w powietrze i tam dopiero zawodzi gorzkie żale nad stratą małutkiego pasterza. Żale te i lamenta z tak znaczną wysokości, oczywiście już łatwiej zdołają przebić nicbiosa.
Któź nie przyzna, że trudno żywięj przemówić do wyobraźni dziecięcej.
Tom IV. Październik 1885.
IV.
Pieśni Łotyszów przy szklanicy, dowodzą natomiast że lud ten, przez nas częstokroć zapoznawany, nie tylko rozumie, na czém polega właściwy humor, ale wie dobrze o tém, co przystoi a co nie przystoi.
Na to w jego piosnkach liczne mamy przykłady.
Ulubionym i poniczką narodowym napojem Łotysza, zarówno jak i Litwina, jest piwo, a raczej rodzaj piwa, wyrabianego przez nich samych z chmielu i jęczmienia. Napój ten zwany „ołs“ lub w formie zdrowiałej „ołutieńsz“, jak dawniej tak i dziś jeszcze obok wódki i wina, co się do Łotwy z obczyzny wkradły, ważne zajmuje miejsce; zwłaszcza, że u ludu łotewskiego żaden interes, żaden kontrakt, żadne kupno nie załatwia się bez poczęstunku. Więc piwo albo „braciszek piwko“, bo i napój zdołał Łotysz uosobić, obok wina i wódki przy każdym weselu, przy zrękowinach, przy chrzcinach i po-grzebach, stowem przy wszystkich uroczystościach niepośrednia od-grywa rolę.
Owóż, w jednej z piosnek czytamy, iż „braciszek piwko“ ma sta-le podtrzymywać honor domu i dopiero gdy już z obowiązku grzeczności przeprowadził uprzejmie wszystkich gości daleko aż za chatę, wtedy ma niezaprzeczone prawo zwalenia z nóg samego pana gospodarza.
W innjej pieśni tegoż rodzaju, znajdujemy słowa następujące:
Prózny gąsior, stara panna
Nawijają mi się często;
Młode dziewoczę, gąsior pełny
Ci mię stale wymijają! ¹).
Czyż nie nosi ta piosnka cechy prawdziwie humorystycznej, której od spokojnych i flagmatycznych Łotyszów najmniej możnaby oczekiwać.
A tu znowu podaję próbkę pieśni szyderczej. Ta, przy całej złośliwości, zdradza i dar obserwacyi.
Prosię żlobka nie wypróżni,
Nie wkroczywszy doń nogami;
Bogacz kubka nie wychyli
By biędnego nio wyszydził ²).
¹) Porównaj oryginał łotewski ogłoszony w „Magazin der lettisoh-litorärischen Gesellschaft.“ Band VIII, pag. 199, w zbiorzo pieśni gminnych z okolic Kabillen, posiadłości książąt Liwonów w Kurlandyi, w powiecie talzeńskim.
²) Porównaj oryginał łotewski w zbiorze piosnek ludowych z okolie
A czyż może wyobraźnia najżywsza przedstawić sobie coś bardziej drastycznego nad ów opis złośnicy, która „urwawszy w gniewie róg żubrowi, siada konno na wilka i trąbiąc na świeżo urwanym rogu, goni zapamiętale przez puszczę i pola nieurodzajne,” albo ów drugi niemniej ciekawy obrazek, jaki w innej pieśni gminnej łotewskiej odnajdujemy:
„Leniwa gospodyni niechno sypia spokojnie, bo u niej robota zawsze załatwiona: świnie wykopały niezbędne do obiadu kartofle, koza poszatkowała kapustę, kura naszczypała cebuli, kogut dostarczył trząsek do ogniska, pies zapalił w piecu, a masło zrobił kot.”
V.
Atoli w nieprzebranym mnóstwie pieśni łotewskich, niepośrednią mają wartość i te, z których się daje utworzyć osobna grupa, w jakiej każda pojedyncza piosneczka zawiera pewien moral ludowy.
Pieśni tej grupy tak są naturalne, tak czysto łotewskie, a tak starożytnie, że trudno w nich nawet dopatrzeć błogosławionego wpływu chrześcijaństwa, tkwiącego zresztą bardzo głęboko w szczępie Łotyszów, który z tego względu przez niektórych etnografów bywa porównywanym do słynnych z pobożności Źmujdzinów. Zniewoleni raczej jesteśmy przypisać zalety tych piosenek wrodzonemu poczuciu moralności, które jeszcze z czasów pogaństwa w plemieniu łotewskiem istnieć musiało, lubo przez dawnych kronikarzy nie dostrzeżone.
Trudno zaprzeczyć że niepodobna lepiej uzasadnić obowiązku dobrego sąsiedzkiego pożycia, niż go określa pieśń gminna z okolic Kabillen temi kilku słowy:
Nigdym się nie poróżniła z sąsiadem;
Po drożdże do sąsiada biegam,
Do sąsiada i po ogień ¹).
Jakie to trafne. Wszak drożdże i ogień — chleb i ogrzanie mieszkania — stanowią pierwsze i najbardziej nieodzowne warunki życia ludzkiego. Na chętnym wyręczaniu wzajemnym w potrzebach, opiera więc pieśń ludowa łotewska prawdziwą a niczym niezamąconą zgodę sąsiedzką.
Niemniej trafnym i głębokim jest moral zawarty w innjej piosnce tejże grupy, który poniekąd stanowi pewien rodzaj komentarza do czwartego przykazania Boskiego, jakie u Łotyszów, nawet za czasów pogańskich, dosyć ściśle musiało być zachowywanem. Piosnkę tę podaję w dosłownym przekładzie:
¹) Porównaj oryginał łotewski w „Magazin der lettisch-literarischen Gesellschaft.” Tom VIII, str. 159.
Dopiero w drodze żal srogi uczuła
Żem matce czulej rąk nie uściśnęła!
Niegdyś, gdym jeszcze leżała w kolebce,
Do nięt to jednej wyciągałam rękę ¹).
Są to oczywiście słowa panny młodej, dążącej do domu nowozaślubionego małżonka, a bolejącej nad tem, że, śpiesząc zbyt pochopnie za swym lubym, niedość tkliwie z własną pożegnała się matką.
Już to tego rodzaju delikatności uczuć rodzinnych tysiączne w pieśniach ludowych łotewskich napotykamy przykłady. Oto: do wozu, w którym się wywożą zwłoki syna, niema się w żadnym razie zaprzęgać konia białego; oko bowiem matczyne — są słowa pieśni gminnej — goniąc pomimowolnie za żałobnym orszakiem, dłużejby białego konia dostrzegało. Braciom rodzonym, odjeżdżającym konno z domu nowozaślubionych — tak głosi pieśń inna — nie godzi się dąć w „taury” (rodzaj rogu w kształcie trąby), by pozostającej tam siostrze nie przedłużać bolesnej chwili rozstawania się z własną rodziną.
Lubo powyższe rysy poniekąd graniczą już z czułostkowością, przemawiają one wszakże bezwarunkowo i za wrodzoną delikatnością uczuć szczepu łotewskiego, a tej nie wszyscy etnografowie Łotyszów dopatrzyć u nich zdołali, co wszakże tylko temu przypisać należy, że lud ten w ciągu wielu wieków uciskany, wolał oczywiście uchodzić za tępy i nieczuły, niż być zrozumianym przez obcych.
Obyczajność i skromność kobieca niekiedy bywa posuwana do najwyższego stopnia, gdy np. przykład dziewczę łotewskie nie dozwala zaznajomić ze swoim imieniem starających się o jej rękę, jakkolwiek konkurenci już za samo wyjawienie imienia dziewczyny, znaczne jej braciom ofiarowują dary, albo znów gdy słiczna piwowarka, poleciwszy zaprosić nadobnych młodzieńców na piwo, wcale się gościom niepokazuje a po ich odjeździe wyśpiewuje sobie wesoło:
Ci wypili słodkie piwko
Lecz mię samęj nie zoczyli,
Czy tęt młoda, czy tęt piękna
Jest uprzejma piwowarka? ²).
Małżeństwo pomiędzy bliskimi krewnymi razi poetyckie uczucia
¹) Porównaj oryginał łotewski w zbiorze pieśni gminnych z okolic Palcmaru (w Inflantach szwedzkich, czyli gub. ryskiej) „Magazin der lettisch-literarischen Gesellschaft.” Band VIII, pag. 226.
²) Porównaj wiersz oryginalny łotewski w zbiorze pieśni gminnych z okolic Mesothen, dóbr kurlandzkiej gałęzi książąt Liwonów w powiecie bowskim, ogłoszony w „Magazin der lettisch-literarischen Gesellschaft.” Tom VIII, str. 124.
szczepu łotewskiego. Widząc siebie samą wyłącznym celem zalotów młodego krewniaka, woła urażone dziewczę z prawdziwą zgrozą:
Rzucam mój pierścień w gąszcz płaczącej loży,
Wianek na trzcini zielonej zawieszam,
A sama nurząc się w głębich strumienia
Przyłączyć się pragnę do dzikich kaczek.
Stokroć mi lepiej być dziką
Kaczką, niżli lubą brata ¹).
W języku łotewskim dzika kaczka nazywa się „rauduwie,”
a płacze „raudy;” wynika więc ztąd gra słów niełatwą do oddania
w innym języku. Bratem zaś zwykle mianować Łotysz w poezjach
swoich brata stryjecznego, lub ciotecznego, ilekroć przytłem nie dodaje
przymiotników „rodzony” lub „właściwy,” a raczej „własny.”
Charakterystyczny rzut oka na pożycie rodzinne Łotyszów daje
nam krótką pieśń gminną, w której młodziutka wdowa wyznaje przed
swą matką, że jej tak wcześnie opłakiwany towarzysz życia, ilekroć po
całodziennym znou wracał strudzony do chaty, zawsze się tylko po
ciemku rozbierał, by krzesaniem ognia nie przerywać snu żony ²).
Liczne przykłady i tego rodzaju delikatności dałyby się z pieśni
gminnych łotewskich wielokrotnie przytoczyć. Tu zaś jeszcze tylko
o piosnkach pastuszków cośkolwiek wspomnać musimy.
Podnoszą one i uświecają zmudny zawód pasterski i to w sposób,
któremu niepodobna odmówić ani wznośności ani też poczucia poe-
tycznego.
Oto naprzykład w jednej z nich woła ktoś z przechodniów do
pastuszka:
I który to cię mój srokaczu
Tak uroczo dziś przystroił?
Na to odpowiada pastuszek:
Święta Marya ukraśla
Pasząc tu w niedzielę rano ³).
¹) Porównaj oryginał łotewski (z okolic wspomnianego powyżej Ka-
bille), ogłoszony w wydanym przez wieloletniego prezesa Towarzystwa Ło-
tewsko-literackiego, dr. Augusta Bielensteina w Lipsku, w latach 1874
i 1875 w „Zbiorze pieśni łotyszów” (Latweeschu tautas dseesmas) na uczczenie
50-letniej rocznicy założenia Towarzystwa, II, 269.
²) Porównaj zbiór pieśni gminnych z okolic Goldyngi w Kurlan-
dyi, „Magazin der lettisch-literärischen Gesellschaft.” Tom VIII, str. 80.
³) Oryginał łotewski używa tu słowa opisała, to znaczy: umalo-
wała, ukraśla. Tak śpiewają pastuszkowie łotewscy w Inflantach polskich.
VI.
Większa część przytoczonych powyżej piosenek łotewskich, należy do liczby tak zwanych „upities sanaszas,” czyli utworzonych z drobnych przedmiotów, jakie znosi wiosną woda strumyka, a o których jużeszmy powyżej coś napomknęli. Tu zaś dla uzupełnienia porównania ich do kropli rosy, niech nam będzie wolno dodać jeden rys jeszcze.
Jak owe krople purpurą oblane, tylko wtedy migotliwe barwy roztańczają do koła, gdy punkt, na którym stoimy, jest odpowiednim do światła wschodzącego słońca, tak i pieśń ludowa łotewska tylko wtedy nabiera znaczenia i tylko wtedy należyście ocenioną być może, gdy względem niej odpowiednie zajmiemy stanowisko, gdy się na nią z właściwego punktu widzenia zapatrujemy. To też przedewszystkiem winniśmy sobie uprzytomnić jej właściwe przeznaczenie, oraz sposób w jaki powstała.
Są to przeważnie piosenki okolicznościowe a tak skromne i tak krótkie, że bez pewnego natężenia uwagi nic osobliwego w nich dopatryć nie zdolamy. Ucho nasze powinno czuć ów nastrój, w jakim pierwotnie zabrzmiały, a w jakim i dotąd głos ich rozlega się wdzięcznie do koła.
Pewne zjawisko, okoliczność, lub jakaś wybitniejsza osobistość, ściągają na siebie uwagę łotewskiego pieśniarza i wpływają na wybór wykonywanych przezeń piosenek. Skorzysta on zawsze z okoliczności i pragnąc będzie takie tylko w słuchaczach obudzać uczucia, takie tylko na nich wywierać wrażenia, jakie śpiewając, za odpowiednie uznaje. A więc, w obec łagodnej i troskliwej macochy, nie przejdzie mu nigdy przez myśl wyśpiewywać o złych macochach, jakkolwiek ten temat i w poezji ludowej Łotyszów nadzwyczaj często się zdarza.
Nie traktowalibyśmy rzeczy z właściwego jej stanowiska, zarzucając piosenkom łotewskim ubóstwo myśli, z tego tylko powodu, że są niezwyklej krótkości. Najprzód, pomimo uderzającego lakonizmu, treść ich nierównie jest bogatszą niż to się zrazu wydaje. Myśl w nich częstokroć tylko z lekka bywa natrącona, a słuchacz już sam winien
Natomiast w Kurlandyi — są słowa dr. A. Bielensteina — napotykamy mniej poetyczną wariantę. Pastuszek zapytuje krówkę:
Kto cię krówko ty srokata
Tak uroczo dziś przystroił?
i sam następnie odpowiada:
Święta Marya ukraśla
Pasząc tu w niedzielę rano
Powrótnaj: A. Bielenstein l. l. II, 345.
ją dopełnić, jak to naprzykład, pomiędzy wielu innymi wykazuje i następująca piosneczka:
Ach! pastuszka przeprowadzać
Nie dozwala mi mateczka!
A za górą psy szczekają,
Rzą bulane tam rumaki ¹).
Malują się w niej dosadnie uczucia dziewczęcia wychodzącego dopiero z lat dziecięcych. Z chaty rodzicielskiej, której niewolno jej jeszcze opuszczać, słyszy dziewczęcka wyraźnie jak za górą psy szczekają, jak rzą tam konie. To w dorastającym dziewczęciu obudza pierwsze, niemal bezwiedne pragnienia wzięcia choć trochę udziału w owym wesołym życiu, jakie się w tej chwili młodzietki, prawie dziecięcej wyobraźni, już dosyć żywo przedstawia. „Śłuchając uważnie tej piosenki—są słowa Buettnera — zdawałoby się, że w niej poeta maluje ową granicę co lata dziecięce od dziewczęcych przedziela.” Treść więc krócicuchnej piosneczki, przy uważnym jej słuchaniu, nie zdaje się wcale grzeszyć ubóstwem myśli.
A potem, należy także przyznać, że niezmierna obfitość piosnek gminnych łotewskich, wynagradza niejako ich krótkość; dla tego nie można tych piosneczek rozpatrywać pojedynczo. W życiu bowiem Łotysza, występują one tylko w śpiewie i to, z wyjątkiem piosnek pastuszków, kołysanek i prządek (pastorales, berceuses et chants des fileuses), tylko w śpiewie ludowym chóralnym, w którym wiele ich z rzędu wykonywa się jednym ciągiem.
Godzinami całemi trwa ta rozrywka ludowa; jedna piosenka bezustannie łączy się z drugą, aż nakoniec znudzona „Tejecja,” czyli główna pieśniarka, intonująca śpiew i prowadząca chór cały, czuje się zniewoloną ustąpić jego kierownictwa którejś ze swych licznych towarzyszek. O tym rodzaju śpiewów ludowych tak niejasne dotąd mamy wyobrażenie, że zwykle niepojmujemy ani jego uroku, ani doniosłości, ani znaczenia.
Wiele takich piosnek wykonywanych z kolei, tworzy dopiero niejaką całość; ta wszakże za każdem wystąpieniem śpiewaków odmienny przyjmuje wyraz, a często i odmienny charakter.
Przedstawia się nam ona poniekąd jak łańcuch, którego wszystko pojedyncze ogniwa za każdym razem inaczejby się dały ze sobą powiązać, stosownie do okoliczności i usposobienia tak śpiewaków jako i słuchaczy, którzy, pociągnięci urokiem wspólnej pieśni ludowej, stopniowo niemal wszyscy do chórů się przyłączają ²)
¹) Oryginal łotewski porównaj w „Magazin der lettisch-liter. Gesellschaft.” VIII, 93, (zbior pieśni gminnych z okolic Cyrau i Dzerwon, dóbr kurlandzkiej gałęzi Manteufelów).
²) Patrz „Słownik geograficzny ziem polskich” Warszawa (1884 r.) tom V, artykuł „Łotysze.”
W taki to sposób śpiewy gminne łotewskie nie tylko rozweselają i pocieszają lud cały, ale wywierają nań wpływ nader korzystny, rzekłbyś, rozlewają się po całej Łotwie jak deszczyk pogodny lub ożywcza rosa, nadająca siły żywotne wszystkim ziemiom przez szczep łotewski zamieszkałym.
Pieśń gminna tego szczepu jest pieśnią ludową w całym znaczeniu tego wyrazu. Wyrosła ona z serca samego ludu, a lud ten cały tak dalece zdawał się zupełnie jednakowo do jej wzrostu przyczyniać, że nawet ani jedno podanie nie przekażało nam imienia jakiegobądź łotewskiego poety. Więc słusznie o Łotwie powiedziećby można: dusza ludu jest tu pieśniarzem.
Pieśń Łotyszów jest prawdziwą pieśnią ludową, gdyż w jej wykonaniu lud cały przyjmuje udział i przyswoił ją sobie całkowicie. Na całej przestrzeni nie znajdziesz i jednej wsi, w którejby się nie rozlegała wesoło, w którejby nie brzmiała już to przy kądzieli, już przy innych zatrudnieniach domowych. Jedną z takich piosenek podajemy w udanym polskim przekładzie, który, na naszę prośbę, uskuteczniła temi czasy wspominana już wyżej szanowna rodaczka nasza pani E. B. z Inflant polskich, z ziemi od wieków przez szczep łotewski zamieszkałej. Jest to prządka śpiewana przez młode Łotewki na przestrzeni całej Kurlandyi, zwłaszcza zaś w okolicach tak zwane-ego „Słupiego Rogu,” o którym jużeszmy w swojem miejscu napomknęli.
Z wrzecion płyną nici liczne
Jak płyną potoku wody:
Jak wód krople tak są liczne
W pracy kwitną wsie i grody.
Luby wróci; dziewczę swoje
Znajdźcie strojne i nadobne;
A wszak to jej rączek dwoje
Przedło szaty te ozdobne ¹).
VII.
Lecz nie tylko w chacie rozlega się wesoło głos pieśni ludowej łotewskiej. Brzmi on na lądzie i na wodzie, na polach i po lasach; co więcej, rzeczyby można z pewnością, że w krajach przez Łotyszów zamieszkałych niema lasu, łęki strumieni, jeziora, wybrzeża morskiego, gdzieby śpiew gminny słyszeć się nie dawał, jakkolwiek przy wzrastającej kulturze, pieśń ludowa częstokroć zamienianą bywa innemi niewiedzieć jak i przez kogo na tencu język łotewski tłomaczonemi.
¹) Patrz „Przegląd powszechny” (Kraków 1884) tom VI, 208 artykułu „Słupi Róg” i jego stosunek do poezji ludowej łotyszów nadźwińskich.
Głos ten jest pieśnią ludową, bo przy każdej okoliczności zespala się i zlewa z życiem ludu, przenika najzupełniej jego położenie, jego byt: jest najwierniejszym zwierciadłem życia ludowego na Łotwie. To też niema tam osoby, jakiegoby stanu i charakteru ona nie była, któraby nie mogła zawałać z najzupełniejszą słusznością: pieśń ta jest dla mnie stworzoną, jest moją.
Treść pieśni gminnej łotewskiej, równie bogata jak rozmaita, dla łatwiejszego zoryentowania się czytelnika, dałaby się ująć w ramy następujące:
| Treść ogólnej | Okolicznościowe | Zastosowane do pewnego czasu | Zastosowane do pewnego położenia |
|---------------|-----------------|-------------------------------|----------------------------------|
| 1. Mitologiczne | 1. Wesele | 1. Świętojuryskie | 1. Pieśni pastuszków |
| 2. Opiewające przyrody | 2. Przy chrzciach | 2. Świętojanańskie | 2. Pieśni rybaków |
| 3. Opiewające miłość | 3. Pogrzebowe | 3. Kołędowe | 3. Pieśni barunków |
| 4. Opiewające urodę śpiewu | 4. Przy szkalanicy | 4. Zupełne | 4. Pieśni żniwiarzy |
| 5. Zawierające jakieś moralne dodatki | 5. Sztylercze | 5. — rolników | 5. Pieśni zastosowane do najróżniejszych innych położen. |
6. Żołnierskie, a raczej pożegnalne z idącymi do boju
6. Pieśni piastunek
Tablica powyższa wykazuje dokładnie jak dalece pieśń zlała się z życiem ludu łotewskiego, jak wszelkie jego położenia całkowicie objąć zdołała? Dla lepszego rzutu oka na całość, wyróżniliśmy kursywą pieśni w poczyni gminnej Łotyszów najliczniej przedstawione, co zaświadczy dosadnie o rodzaju poetycznego ustroju tego plemienia. Praca twarda, wielowiekowa, wpływała na degenerację rasy; ów nadmierny fizyczny trud i zależność ludowa stępił nawet uczucia. Ztąd też uczucia melancholijne przeważają w pieśni łotewskiej. Weselna pieśń nawet częściej zawiera uczucie żalu za przeszłością, tęsknoty, obawy nieznanego jutra, niż prawdziwego wesela. Wszystko to najdokładniej dowodzi, że pieśń na Łotwie z serca samego ludu wyrosła.
Już to pieśń gminną łotewską i dlatego za prawdziwą pieśń ludową uważać należy, że nigdzie nie przekracza granic ludowego życia. Połotem myśli nie sięga nigdy do świata abstrakcyjnego, a porusza się wyłącznie w zakresie przedmiotów, dających się ująć, lub przynajmniej widzieć wyraźnie. Niema w nijej ani śladu idealnego pomowania żywota ludzkiego. Lubo natrafiamy w nijej często na poglądy prawdziwie moralne, świadczą one tylko o skłonności Łotyszów do wszystkiego, co jest szlachetnym i obyczajnym; nie znajdziemy wszelako ani jednego przykładu, ażeby poeta łotewski choć na chwilę się podniósł ponad poziom ludowego uczucia.
W zapatrzywaniu się na życie nie odróżnia się on nigdy od ogólnej masy swego ludu. Niema na Łotwie ani osobnej szkoly, ani wyłącznej kasty, któryby uprawę poezji w swą dłoń umiejętną ujęła. Dlatego też żadnego postępu w pieśniarstwie dostrzędzie nie można. We wszystkich piosnkach łotewskich tchnie jeden i ten sam duch, o sztuce rymotwórczej tego plemienia nie może być wcale mowy, a chyba tylko o jego poetycznym nastroju, o niepohamowanym pociągu do wynurzania w pieśni wszystkiego co czuje, który to pociąg wrodzony, przedziejby już można przyrównać do tego, jaki zwykł ożywiać ptaszków śpiewających, niż do rozwiniętej sztuki.
Niema więc tu najmniejszego postępu, a na piosnkach nieznać nawet ich starożytności. Z wyłączeniem kilku zupełnie przypadkowo w nich przytoczonych faktów dziejowych, żadnego znamienia o czasie ich utworzenia znaleźć nie można. W niektórych jest mowa o bawole a raczej o żubrze, którego wspańiałe rogii służyły równocześnie za naczynia do picia i za trąby wceselne i pasterskie, czyli tak zwane „tauery.” W innych znów wspomnianym jest dzik, którego prosięta do szczętu powymarzały. Ponieważ zaś oba te rodzaje zwierząt już przed wieki w krajach łotewskich wyginęły, wzmianka przeto o nich oczywistym jest dowodem dawności piosenek.
Jest w nich także mowa o wojnach z Krywiczami, z Litwą, z „Krewami” (Rosjanami) i Polską, a nawet o zaciętych walkach na morzu. Są to wszystko oznaki zewnętrzne.
Za starożytnością niektórych, przemawia także ich niczmierne
rozpowszechnienie. Nie jedna z nich niemal temiz samemi słowy i tąż nutą śpiewaną bywa zarówno na zachodnich wybrzeżach kurlandzkiego półwyspu, jak i na najdalżej na wschód wysuniętych krańcach Inflant już to polskich, już szwedzkich.
Wszelako z samego ducha tych pieśni ludowych niepodobna dojść czasu, w którym utworzone zostały. „Jeśliby jakiś tekst starodawny treść ich dosłowną na piśmie był przechował—powiada prezes uczonego towarzystwa łotewsko-literackiego—możebyśmy w zmianach językowych pewne wskazówki zdolali odnaleźć.”
Atoli pieśń ludowa łotewska przechodziła tylko z ust do ust, z pokolenia w pokolenie i dla tego jest pewnym, że, jeżeli język pierwotny ulegał niegdyś jakim bądź zmianom, ślad tego zaginął dla nas bezpowrotnie.
Niepodlega wątpliwości, iż piosnki te nie w jednym czasie zostały utworzone. Bardzo być może, że całe stulecia na nie się składały. Są one jednym ciągiem z dawien dawna płynącym produktem twórczej duszy narodu łotewskiego. Lubo niektóre noszą na sobie piętno dalekiej starożytności, niezbywa i na takich, które nowszych sięgają czasów. I dziś jeszcze, przy różnych okolicznościach, nowe tworzą się pieśni, mniej wprawdzie wykończone, świadczące jednak wymowie o poetycznym nastroju Łotyszów.
Bądź co bądź, pieśni łotewskie puściły od wieków korzenie do głębi samego ludu i żaden wpływ zewnętrzy, żadna siła obca, wyróżniająca się od masy ludu, w ich tworzeniu najmniejszego udziału nie miała. Jaśnieją w nich najdosadniej: czyn ludowy, myśl ludowa i słowa czysto ludowe.
Na tém zamykając nasz krótki zarys poezji ludowej łotewskiej, wracamy raz jeszcze do wspomnianego już parę razy obrazu o kroplach rosy.
Jeśli z jednej strony wyznajemy, że często te kropelki dla tego nie zdają się nam być oblanemi uroczeń światłem wschodzącego słońca, żeśmy nie stanęli na odpowiednim widokowi stanowisku, wyznaczyć też musimy z drugiej, że wiele i bardzo wiele piosnek łotewskich najzupełniej są pozbawione owych pięknych migotliwych barw, jakie na kroplach rosy o porze porannej zwyklemy podziwiać, że na wielu z tych piosneczek barwy owe urocze i wtedy nawet nie będą mogły zajaśnieć, jeśli względem nich i najbardziej korzystne stanowisko wybierzemy. Nic nieznaczace porównania, naciągane obrazy, nie zasługują na najmniejszą uwagę, nawet we własnej ojczyźnie tych pieśni, a tém bardziej u szerszego koła czytelników.
Atoli ta okoliczność, zdaniem naszym, w niczym nie zmniejsza wartości tylu innych piosnek udanych; sąd nasz ogólny o poezji ludowej Łotyszów skrzywićby ona mogła chyba w tym razie, gdybysmy jakimś nieszczęśliwym trafem wiedzeni, w licznych zbiorach pieśni gminnych łotewskich zawsze tylko na same jałowe piosenki natrafiali, a udanych wcale nie szukali.
Znaczną część tych pieśni zebrał i wydał w Rujen w dwóch tomach w latach 1807 i 1808 G. Bergmann; następnie Buettner w r. 1844 ogłosił w wychodzącym w Mitawie „Magazin der lettisch-litterarischen Gesellschaft,” a mianowicie w tomie VIII tego zbiorowego dzieła (na stronicach 1—240) parę tysięcy tychże pieśni gminnych. W roku 1868 ogłosił w Wilnie Sprogis kilka tysięcy piosnek gminnych łotewskich, wraz z komentarzami rosyjskimi, w dziele: „Pamiatniki łatyszkskoho narodnaho tworczestwa.” Rok 1869 przyniósł zbiór piosnek łotewskich polsko-inflanckich, ogłoszonych przez nas w „Magazin der lettisch-litterarischen Gesellschaft” XIV Bandes, 2-es Stück. W roku 1873 wyszedł w Moskwie kosztem W. A. Daszkowa obszerny zbiór pieśni łotewskich, który układał Łotysz rodowy Briwziemnieks. Wkrótce potem ogłasza uczony prezes łotewsko-literackiego Towarzystwa dr. August Bielenstein, na uczczenie 50-letniej rocznicy założenia tego Towarzystwa, najobszerniejszy nowy zbiór pieśni gminnych Łotyszów, wydanych w Lipsku w latach 1874 i 1875 w kilku częściach, z których dwie mamy przed sobą. Ze zbiorów Bielensteina, mieszczących w sobie aż 9000 pieśni, wyciągnął wiele udanych piosenek K. Ulmann i wydał je w Rydze w r. 1874 w niemieckim przekładzie pod tytułem: „Lettische Volkslieder übertragen im Versmasse der Originale.” Zbiorek ten miłośnikom pieśni ludowej polecamy, gdyż z wielu względów jest ciekawym i pouczającym a z niezwykłą oględnością ułożonym.
Przy tworzeniu piosnek gminnych łotewskich panowała, jak się zdaje, najbardziej wolna konkurencja.
Atoli tam, gdzie wszystko, co żyje układa wiersze, niepodobna oczekiwać, ażeby wszystkie utwory były wybornymi; wymagać tego niepodobna nawet i od takiego narodu, któryby do poezji najbardziej był uzdolnionym.
Ileż to ładajakich poetyckich utworów niewidzimy my i w innych narodach, a do tego jeszcze w szacie wspaniałej drukiem ogłaszanych, przy których przewertowaniu doznajemy coś z zawodu, jaki przynosi z sobą bliższe poznanie świetnie wystrojonej damy, której dowcip nie odpowiadałby wykwintności ubrania.
Jakżebyśmy więc mogli wymagać od ciemnych Łotyszów, ażeby oni tegoż rodzaju nędzot sobie tam gdzieś cichaczem już nigdy a nigdy nie wyspiewywali?
Jużeszmy wspomnieli wyżej, że śpiew na Łotwie jest obyczajem ogólnym i rozlega się wszędzy. Tu zaś jeszcze winniśmy dodać, że tak śpiewacy, a raczej śpiewaczki, jako i słuchacze, są tam w ogóle nadzwyczaj oględni a nawet skrupulatni. Skrupulatność ta i oględność uwydatnia się zarówno w wyborze, jako też w sądach o mających się
wykonywać pieśniach. Dowodzą tego najdobitniej piosenki następujące:
Gdy mi brakło pięknej pieśni
Jam niepięknej nie śpiewała.
albo:
Gdybym ja była wiedziała,
Że podsłuchują me piosnki,
Tylko bym takie śpiewała
Com je już z mnóstwa wybrała ¹).
albo:
Jam w czasie późnego wieczora
Śliczniutkie piosenki śpiewała;
Bodaj ich słuchała Mora ²)
Co mię dziewczę wychowała.
Jeśli dziś zbieramy te pieśni dzieje się to zwykle w ten sposób, że pierwsza lepsza z mniej dyskretnych Łotewek, posiadająca ich dużo w głowie, dyktuje je z pamięci zbieraczowi, który je skwapliwie spisuje.
Jeśli wszakże taka dyktująca Łotewka nie ma poczucia ducha ludowego, łatwo przewidzieć, jak smutnie wypaść musi ostateczny rezultat takiego zbioru.
Inaczej się dzieje gdy doświadczona rodaczka przewodzi improwizowanemu chórowi ludowemu Łotyszów. Jest to u nich honor nie lada uchodzić za prawdziwie dobrą „Tejceją,” t.j. intonatorkę i kierowniczkę śpiewów ogólnych; pochlebia to miłości własnej zasłynąć u swoich z tego, że się umie oględnie wybierać tylko saane powabne piosenki. To też w gronie czysto łotewskiem najbezwzględniej odrużują wszelkie jałowe piosneczki a tylko udatne śpiewają. Tam więc jedynie znajduje się żniwo dla fachowych zbieraczy, z którego też bardziej inteligentni już po części korzystali i z niego długo korzystać jeszcze będą. Liczne wprawdzie posiadamy zbiory pieśni różnych ludowych, wszelako to nie przebrane źródło poezji długie jeszcze lata zasilać będzie teki zbieraczy i zawsze coś nowego dorzuci do skarbnicy literackiej świata.
¹) Por. oryginał łotewski w „Magazin der lettisch-litärarischen Gesellschaft” Tom VIII, str. 93 w zbiorze piosenek gminnych z okolic Cyrau i Dzerwen.
²) Mora w języku łotewskim jest to imię chrzestne i znaczy Marya.
TOWARZYSTWO IXÓW.
(Ustęp z dziejów krytyki w literaturze polskiej).
Rok 1814, który w dziejach Europy tak ważną odegrał rolę, zwiastował na niwie cywilizacji i oświaty polskiej szczęśliwą zmianę w rozwoju sceny ojczystej. 10-go lipca t. r. objął Ludwik Osiński, słynny klasyk, dyrekcją i „antrepryzę” teatru warszawskiego z rąk swego teścia W. Bogusławskiego, sterańego już wiekiem i dolegliwościami. W tym czasie zmienił się skład dyrekcyi rządowej, rozciągającej większą opiekę nad teatrem i szkołą dramatyczną¹). Niebawem z wskrzeszeniem Królestwa Polskiego, skupiła stolica rozproszonych w kraju i zagranicą rodaków, których ciekawość lub potrzeba rozrywki wiodła tłumnie do teatru. Z ruchem dziennikarskim obudziło się życie umysłowe, a zamiłowanie oświaty i rzeczy ojczystych stało się powszechne. W tym właśnie czasie zawiązało się pierwsze u nas towarzystwo krytyków teatralnych, ukrywające się pod literą X, w celu podniesienia sceny i rozszerzenia lepszego smaku. Oddawna już dawała się czuć potrzeba krytyki teatralnej. „Jak rosy niebieskiej spiekła upałem niwa, tak scena polska wygląda krytyki” powiada w „Pamiętniku warszaw.” (z maja 1815, II, 109) S. O(kraszewski), wyczekujący zjawienia się polskiego Geoffroi a podobnie uczonej i dowcipnej krytyki, któryby nadała opinii publicznej kierunek, a dyrekcyi artystystycznej wskazała drogę, jaką statecznie kroczyć powinna. W Gazecie warszawskiej, redagowanej przez A. Lesznowskiego i w Gazecie Korrespondenta warszawskiego i zagranicznego pod redakcją W. Pękalskiego, okazywały się już przed wystąpieniem Towarzystwa IXów sporadyczne sprawozdania, przeważnie z uroczystych nadzwyczajnych przedstawień teatralnych; ale dopiero zabiegom kilku gorliwych o podniesienie sceny narodowej osób, z „wyższego towarzystwa,” zawdzięczamy systematyczne „aktualne” kryty-
¹) Por. Bibl. Warsz. zeszyt za maj 1885 r.
ki 1). Ówczesne „Towarzystwo warszawskie” składało się z kilku hierarchicznie odróżniających się domów, nadających ton całej Warszawie. Jeszcze żyją osoby, które pamiętają zabawy i zebrania literackie w salonach Zamoyskich, Potockich, Krasińskich, Lanckorońskich i in. W Pamiętnikach Koźmianów (ojca i syna) i Niemcewicza, tudzież w „Obrazach” Falkowskiego, znajdziesz liczne dowody wpływów i znaczenia tych zebrań. Nas tu zajmie tylko jeden odłom tego towarzystwa znany pod imieniem „koteryi puławskiej,” trzymającej prym w Towarzystwie Ixów. Rodzina Czartoryskich, odznaczająca się, jak wiadomo, gorliwym zamiłowaniem wszystkiego, co było polskim i przyczyniająca się oddawną najwięcej do utrzymania ducha i języka narodowego, do podniesienia nauk, literatury i sztuki ojczystej, zasłużyła się względem cywilizacji polskiej także i przez czynną opiekę sceny. Grono osób bliżej lub dalej tej rodziny stojące, zajęło się i teraz sceną narodową. W przekonaniu, że teatr bez krytyki rozwijać się nie może, że równie autorowie jak artyści potrzebują zachęty a razem przestróg i nauki, zawiązało się Towarzystwo krytyki teatralnej. (Pamiętniki A. E. Koźmiana, t. 1, str. 146).
Osoby w skład tego Towarzystwa wchodzące, kwiat społeczeństwa i literatury za Księstwa Warszawskiego, założyły równocześnie Towarzystwo Dobroczynności dla ulżenia ciężaru i nędzy w kraju. (Pierwsze ogłoszenie Towarzystwa w Gazecie warszawskiej z 24 grudnia 1814 r. nr. 103), a jako członkowie (czynni, przybrani albo korespondenci) Towarzystwa przyjaciół nauk, tudzież ministeryum oświecenia, przyczynili się wiele do podniesienia oświaty, języka i nauk w Polsce. (Patrz Roczniki Tow. przyj. nauk 1812 i 1830, t. XXI, str. 250).
Wszyscy uczestnicy tego Towarzystwa piastowali obok tego ważne urzędy publiczne, wszyscy klasycy bowiem poszli w służbę publiczną i tam ich zasług szukać należy, a nie na polu sztuki.
Przypatrzmy się bliżej członkom tego „wieczornego” Towarzystwa. Zawiązało się ono 1814 r. pod przewodnictwem Mostowskiego i w jego domu, dlatego należy mu się tutaj pierwsza wzmianka.
Tadeusz Antoni hr. Mostowski (ur. 19/X 1766, † 6/XII 1842) za czasów Księstwa i Królestwa minister spraw wewnętrznych, później senator-wojewoda, niegdyś przypominający nieco Don Żuana, był w owym czasie już prawie starcem zmęczonym polipem w nosie i hemoroidalnym cierpieniem, obojętnym w życiu familijnym, choć czynnym mężem stanu. Działalność jego na polu publicznym ocenił a może i trochę przecenił przyjaciel jego Kajetan Koźmian (w Pamię-
1) O potrzebie i zadaniu prawdziwej krytyki czytał na posiedzeniu Towarzystwa przyjaciół nauk już 21 stycznia 1811 r. obszerną rozprawę St. Potocki, później minister oświecenia i głosny autor „Podróży do Ciechmogrodu.” (Rozprawa ta drukowana w Rocznikach Tow. przyj. nauk z 1816 r., t. IX, 101 i n.).
tnikach, III, 226—267), nie podniósłszy należycie jego zasług, położonych na polu oświaty i literatury przez wydawanie w czasie sejmu czteroletniego „Gazety narodowej” i obecj, a potem „Wyboru celniejszych pisarzy polskich” (1805—15 w 27 t.). Wzrosły i wychowany we Francji przyjaciel Delilla, bierny z natury, jak w polityce był sługą ustaw państwa, a w pracach społecznych uczniem Turgota i Colberta, tak i w zawodzie literackim szedł ubitym torem piśmiennictwa francuzkiego.
Taki kierunek przeważał też w Towarzystwie i w jego krytykach. Rozwiódłszy się z pierwszą żoną, ks. Radziwiłłową z domu, znana autorką sentymentalnych powieści i ożeniwszy się z młodą, bogatą i piękną mężatką Michałową z hr. Potockich Szymanowską, (Dziennik Prota w rękopisach bibl. Jagiell. nr. 938, t. VI, 479) prowadził dom otwarty. Święcone wielkanocne u Mostowskich liczyło się do najcenniejszych w stolicy, bywała na nich cała arystokracja warszawska, a na wieczorach literackich znajdowały się najświętniejsze talenty. Obok krytyki teatralnej, czytywano tu płody literackie, które często wygłaszał sam prezes Mostowski, deklamujący, jak powiadają z uczuciem i przyjemnością. Jego krytyki teatralne miały mir w stolicy. On pierwszy ocenił i podniósł piękności Felińskiego „Barbary Radziwiłłównej,” on „Ludgardzie” Kropińskiego oddał pochwałę, a sad jego jako „mistrza smaku” stawał się nierzaz sądem ogółu. Wysoko ceniąc talent Osińskiego, wspierał Mostowski wszystkie jego usiłowania i aby się nie zraził od zarządu teatrem, chętnie pomagał mu z kasy publicznej (Pamiętniki K. Koźmiana III, 244).
Sekretarzem Towarzystwa Ixów był Józef Ignacy Kossakowski (zmarły 1829 r.). Za czasów Królestwa wizytor generalny wszystkich szkół, członek komisji wyznania relig. i oświecenia publicznego, oraz członek Towarzystwa przyj. nauk, mąż wielce zasłużony i dobroczynny 1), znany na polu literackim jako tłumacz „Szkoły kobiet Legouvego” (Warszawa, 1813, III, wydanie pomnożone wierszem do kobiet przez St. Vincenz) i jako współredaktor „Dziennika wileńskiego,” w którym umieszczcał swoje wiersze i artykuły. (Dziennik wileński, 1805, I, nr. 1, str. 69, II, nr. 4, str. 49, I, nr. 3, 101, 1806, I, 1, 81, 103, 126 i 166, tudzież przekład Delilla w 5 tomie dzieł Krasickiego 2).
W teorii i praktyce klasyk francuzki w rodzaju Delilla, nie wzniósł się Kossakowski ponad zwykłą mierność; taką też podobno była i działalność jego w Tow. Ixów.
1) Jako członek Tow. przyj. nauk, czytał 1804 r. pochwałę Pilchowskiego, profesora akademii wileńskiej, (druk. w Roczn. Tow. przyj. nauk, 1807, IV, 31), a później pochwałę prałata Bohusza (druk. w Roczn. Tow. przyj. n. 1824, XVIII, 136).
2) Z jego daru biblioteka Towarzystwa otrzymała 243 dzieł w 594 t. a szkoła widzka, w gubernii wileńskiej około 1,000 tomów.
W gronie tego Towarzystwa zajmowała wybitne stanowisko obok ks. Adama Czartoryskiego (ur. 17/I, 1770 † 15/XII, 1861), jego siostra Marya Anna z ks. Czartoryskich, ks. Wirtemberska (ur. 15/III. 1768, † 21/X, 1854), głosna autorka „Malwiny,” (1816) i „Powieści wiejskich” (1819), znająca się dobrze na scenie i odznaczająca się między rówieśniczkami na „théatre de societé,” i tym podobnych amatorskich teatrach, (Falkowski „Obrazy z życia ostatnich pokoleń,” II, 151). Któź nie zna zresztą jej fizyognomii moralnej, naszkicowanej w „Portretach literackich” (wyd. pierwsze, I, 231—68) a umiejętnie odtworzoną w studyum Chmielowskiego (w „Ognisku domowem” 1885, nr. 1 i n.). W owym czasie, kiedy się zawiązało Towarzystwo, przeszła ona przez gorzką szkołę doświadczeń. Zawiedziona w najgłębszych uczuciach żony i matki, oddała się literaturze z całym zapałem i gorliwością. Serce jej cierpiące szukało choćby urojonego świata, urojonej miłości dla powierzenia im własnych tęsknot i marzeń. Przesiąkła sentymentalną atmosferą Puław, nie mogła się autorka „Malwiny” zaciągnąć pod sztandar zimnego klasyczyzmu, a słodycz jej serca nie pozwalała na bezwzględną i szyderczą krytykę Ixów. Nie występowała więc energicznie, zapewne nie pisała sama krytyk, lecz brała czynny udział w obradach, łagodząc zbyt szorstkie występy niektórych członków Towarzystwa (Pamiętniki A. E. Koźmiana I, 147, II, 98 i K. Koźmiana, III, 393). Podobną rolę odgrywała w Towarzystwie jej siostra Zofia z ks. Czartoryskich ordynatowa Zamoyska, żona Stanisława Zamoyskiego, znanego prezesa senatu Królestwa Polskiego, w owym czasie już 36 letnia kobieta (ur. 1778), ale w całym uroku i w całej dostojności płci swojej, uposażona w to wszystko, co świat wysoko ceni: w piękność, znakomite imię, dostatki i wziętość po-wszechną. („Pamiętniki A. E. Koźmiana,” III, 172, K. Koźmiana III, 222, i Marcin Molski: „Bukiet dla J. W. Zofi z ks. Czartoryskich Zamoyskiej,” 1814 r.). Z grona puławskiego brał najczynniejszy udział w zgromadzeniach i krytykach Ixów J. U. Niemcewicz, wówczas już dobiegający szóstego krzyżyka (ur. 16/II, 1757), mąż wielkiego wpływu i znaczenia, znany żołnierz, prawodawca, mówca, urzędnik, poeta, historyk, poseł, adjutant i przyjaciel Kościuszki; obrońca Rzeczypospolitej orężem i piórem, we wszystkich czasach i okolicznościach najgorętszy miłośnik ojczyzny, a przytłem wielostronny pisarz. Choć iż miłośnik swobód i wolności, był Niemcewicz największym despotą w sądach i obejściu. Z gwałtownością i uporem mieszał się u niego dowcip żywy i barwny, będący bronią i narzędziem jego uraz lub uprzedzeń. Dowcip pełen złośliwości i samowoli, przekraczający często granice przyzwoitości, a ściągający nietylko tych, którzy zasługiwali na powszechną pogardę, i którzy sięgnęli na siebie jego osobistą niechęć; ale i tych, których przychylności doświadczał, nawet własnych przyjaciół („Pamiętniki” A. Koźmiana, tom I, str. 266 i n.). W owym czasie nie grał już Niemcewicz żadnej roli politycznej, tłem większym okazał się jego wpływ na społeczność warszawska. W salonach stolicy rozciągał Niemcewicz nad wszystkiem, co składało towarzystwo „lepszego tonu,” potęgę prawdziwego panowania. (Żywot J. U. Niemcewicza, przez ks. Adama Czartoryskiego, str. 161). Pisma jego oderwane od osób i czasu mniej są warte, gdyż to je może najwięcej zalecało, że się w nich zawsze i on sam i czasowe okoliczności najsilniej odbijały. Ten charakter jego pism tłumaczy wpływ, jaki wywierały na ludzi i na czasy, wśród których żył. Cechowały je obok niepoprawności i zaniedbania, żywy dowcip i pewna szczerość, z jaką wypowiadał to, co czuł lub myślał. Te właściwości jego charakteru i talentu występowaly także na zebraniach Ixów i w jego krytykach teatralnych. On był najsurowszy, najbez względniejszy, ale może najdowcipniejszy z całego Towarzystwa Ixów. Ledwie powaga pani Zamoyskiej, tkiliwość ks. Wirtemberskiej i przytomność pani domu (ministrowej Mostowskiej) zdołały w części zlagodzić ostrość jego krytyki i zbyt drażliwe jego żarty (Pamiętniki K. Koźmiana, III, 393).
A sądy jego w rzeczach teatralnych, miały wielką wagę i znaczenie. Był bowiem sam głośnym autorem dramatycznym. Tragedye jego: „Kazimierz Wielki,” „Władysław pod Warną” i „Zbigniew;” komedye: „Powrót posła,” „Giermkowie króla Jana,” „Samolub” i „Pan Nowina;” wreszcie opery: „Jadwiga i Jan Kochanowski” (tekst) przedstawiano właśnie w téj epoce na scenie warszawskiej (Tygodnik polski, 1819, II, 139). Z dyrektorem teatru Osińskim, żył w najściślejszej przyjaźni, (Przegląd pozański, 1857, II, 19 i 20). W teorii i w praktyce przechylał się już trochę na stronę „nowatorów” — sam bezwzględny w krytyce, nie znośił krytyki własnych sztuk, ferowanej czasem z całą bezwzględnością przez „Przyjaciel prawdy” przeciwników braci Ixów. Dotknęty do żywego krytyką swojego utworu „Jan Kochanowski,” postanowił nawet usunąć z repertuaru swoje wszystkie sztuki. Donosi o tem Lipińskiemu, nie szczędząc ostrych słów nagany Osińskiemu i „temu, co tam wszystkiem rządzi w teatrze.” List ten umieszczony w dodatku do monografii Czartoryskiego o Niemcewiczu, jakkolwiek pisany pod chwilowem wrażeniem, daje najlepsze wyobrażenie o charakterze i zachowaniu się opryskliwego Ixa. Podobnym do niego był Józef hr. Sierakowski, (1765 † 1835), człowiek lubiany i poważany w towarzystwie warszawskim, mianowany właśnie w owym czasie radcą stanu i członkiem komisji rządowej wyznań religijnych i oświecenia publicznego. Pracując w rozmaitych wydziałach, lubił Sierakowski do ostatnich dni życia, świat i towarzystwo. Nie było w stolicy zgromadzenia, nie było obiadu, żeby nań nie proszono Niemcewicza i Sierakowskiego. Lecz z temi przymiotami towarzyskimi łączył jedną wadę najdziwaczniejszą w człowieku téj oglady i tego wykształcenia, gdyż tak się zaniedbywał w czystości i porządku i w mieszkaniu swojem, że brud jego stał się „historycznym.” Był on nietylko miłośnikiem starożytności i sztuk pięknych, których pokazny zbiór zostawił, ale także wielkim erudytą. Jako członek czynny Towarzystwa przyjaciół nauk, czytał na posiedzeniach tegoż towarzystwa o „mitologii słowiańskiej i o początkach słowian.” Zatrudniał się zbiorem biografii sławnych polaków i sporządził kilka wzorów roboty litograficznej, wydał uwagi nad kartą geograficzną Maura i napisał kilka rozpraw w języku łacińskim i francuzkim. (Rocznik Tow. przyj. n. IX, 424, XII, 5, i i. Pamiętniki A. Koźmiana, I, 282, i K. Koźmiana III, 427 i 484. Estraichera Bibliografia XIX w. Historya Naruszewicza, tom I, z 1824 r. przedmowa).
W krytykach teatralnych był Sierakowski bezwzględnym i często złośliwym podobnie jak Niemcewicz. On to wyrażał się w „Gazecie warszawskiej” o niezręcznej grze Wagnerowej, podrzędniej sztuki sceny warszawskiej: „życzymy pani Wagnerowej, aby wygrała los na loteryi...” Spłakała się biedaczka, a dyrektor teatru Osiński, który w takich razach musiał bronić, albo wymawiać swoich artystów po dziennikach, mawiał: „Za ostro panowie XX. krytykują aktorów. Autorów chłoszczcie jak chcecie, lecz starym aktorom przebaczcie, bo ich nie poprawicie; młodych talentów nie zrażajcie, bo nie jesteśmy w nie bogaci.” (Pamiętniki K. Koźmiana, III, 393). Do tego postępowego grona Ixów należał także Maksymilian hr. Fredro († 1845), brat słynnego komedyopisarza, oficer sztabu ks. Józefa, potem generał i adjutant cesarza Aleksandra, zakochany niegdyś w księźnie Wirtemberskiej, która nie zbaczając z drogi cnoty, lubiła platoniczną miłością dogadać swojej romansowej wyobraźni; teraz już ożeniony z hr. Gotowinówną, bogatą rosyanką i obciążony długami tak, iż tylko łaska monarsza zdołała szczątki jego majątku ocalić dla córek (Rękopis bibl. Jagiell. nr. 938, t. IV, str. 422) a jemu wyrobić godność marszałka dworu z szczupłą pensją 10,000 zł. Z sercem najzaciniejszym z umysłem wykształconym i towarzyskim (Pamiętniki A. Koźmiana VI, 46), lubił Fredro literaturę ojczystą, zajmował się nią, pisał wiersze, czasem gładkie i przyjemne, ale najczęściej nieszczęśliwe, jak owa długą ode p. t. „Władza,” czytaną na posiedzeniu Tow. przyj. n., którego był przybranym członkiem (Rocz. Tow. p. n. 1830, XXI, 327). Jako miłośnik sceny, tłumaczył dla niej „Andromadę,” „Brytanika” i „Fedrę” Rasyna (Pamiętniki Dembowskiego w Ateum 1882, II, 102,) napisał oryginalną tragedię w 5 akt. p.t. „Dydona” i dwa dramaty „Herold” i „Wanda” wyd. później w Lipsku 1837 teraz zaś był czynny jako członek bractwa Ixów.
A. E. Koźmian opowiada (w Pamiętnikach I, 149), że Ixowie dzielili się na dwie partye. Jedni, klasycy czystej wody, nie uznawali innych piękności tylko klasyczne, inniej literatury nie znali i znać nie chcieli tylko starożytną i francuską i wszelkie utwory, oddalające się od form i prawideł przyjętych, potępiali. Do tej liczby zalicza Mostowskiego, Matuszewicza, Lipińskiego i K. Koźmiana. Przeciwnic, ks. Czartoryski, Niemcewicz, Fredro i Morawski, obznajomieni z utworami anglików i niemców, nie byli tak wyjątkowymi i pojmowali piękności i charakter nowszej poezji, której nazwę romantycznej, upowszechniły właśnie dzieła Szlegla i pani Staël. Szczególniej Franciszek Morawski, najmłodszy z grona Ixów, występował śmiało z uwielbieniem dla anglików i niemców i wtedy już niejako za herezyka przez prawowiernych był uważany. Kiedy na K. Koźmiana przypadł obowiązek napisania recenzji tragedii: „Filip II” Alferego, która przedstawiona była na teatrze warszawskim, Morawski domagał się od recenzenta, ażeby tę tragedię włoską porównał z niemiecką, to jest z „Don Karlosem” Schillera i w tym celu przywiózł nawet Koźmianowi do jego mieszkania tom Szylera w tłumaczeniu francuzkiem, w którym się ta tragedia znajdowała. Przyszły autor ciętej satyry na klasyków, zajmujący się już wówczas przekładem Schillera (Rocznik Tow. przyj. nauk 1820, XIII, 136), występował w swych krytykach teatralnych gorąco w obronie Szekspira i Schillera, poetów, figurujących na indeksie dzieł zakazanych przez klasyków i odważył się nawet uderzyć wprost na ustawy kodeksu klasycznego, (Gazeta kores. warsz. i zagr. 1816, II, 1441, 1592, 2275 i 2294). Atoli po stronie „klasyczności” stało zwarte koło Ixów, starszych wiekiem i urzędem, zawsze górujących w Towarzystwie. Do nich należał Józef Lipiński (1764 † 1828), którego działalność więcej społeczna niż literacka, płynęła z powołania człowieka i urzędnika, nie autora. Zasługi jego były wielostronne: w rodzaju tych, które nie dochodzą potomności na papierze, ale odradzają się w sercach. Czy w sprawie oświetlenia szło o wiejską szkołkę, czy o najważniejsze plany wychowania, czy o rozszerzenie religii lub sztuk pięknych, czyli szło o los przyszłych pokoleń, czyli o wsparcie głodnego żebraka, wszędzie Lipiński z równą gorliwością i skutkiem był czynny. Jako pedagog, nie przestawał na samych piśmiennych czynnościach: różne projektu czynił z naocznego przeświadczenia się i przekonywał się naocznie o ich wykonywaniu i skutku, uznawał się razem z wszystkimi uczniem doświadczenia i żadnego kroku bez tego przewodnika nie czynił. Lipiński zasłużył się nie tylko przez „wzorowe” urządzenie szkół w Królestwie i przez swe liczne pisma pedagogiczne i literackie, ale przyłożył się także wiele do podniesienia Towarzystwa przyj. n. i teatru narodowego. Jako prezesowi rządowej dyrekcyi teatralnej, (Gaz. kor. 1814, I, 351 i Gazeta warsz. 1815, I, 170, 198), zostającemu w bliższych stosunkach z dyrekcją artystyczną (z Osińskim), zawdzięcza scena warszawska wiele ulepszeń.
I właśnie ta opieka i to zamiłowanie do sceny, zawiodło go do Towarzystwa Ixów, gdzie zasiadał jako urzędnik i pisarz, dorzucając nie jedno zdrowe ziarno do ogólnej oświaty i do udoskonalenia sceny i literatury dramatycznej. (K. Brodziński w pochwalu Lipińskiego, mianej w Towarz. przyj. nauk 1830, XXI, 184 i n.). Niemniej szczęśliwe zasługi około rozwoju Towarzystwa Ixów położył Tadeusz Matuszewicz (1765 † 1819) minister skarbu za czasów Księstwa i Królestwa a potem senator-kasztelan. Mąż stanu, który urządził za czasów Królestwa całą manipulację dochodów publicznych, a który po
ustąpieniu ze służby publicznej (1817), zostawił miliony w skarbie. Serdeczny przyjaciel domu Czartoryskich, związany z nimi węzłami pokrewieństwa, ulegający z politycznych i tradycyjnych względów urokowi Puław, dał się Matuszewicz łatwo nakłonić do udziału w Towarzystwie, w którym górowała „koterya puławaska.” Ulegał przy tém własnej woli i upodobaniom, które go skłaniały na stronę artystyczno-literacką. Jak wszyscy bowiem ówczesni politycy i urzędnicy, zajmował się i Matuszewicz w wolnych od czynności publicznej chwilach, literaturą. Jeszcze w czasie sejmu czteroletniego należał do redakcji „Gazety narodowej i obcej.” Po upadku Rzeczypospolitej osiadł na wsi w Sandomierskim i w tém spokojnym ustroniu tłomaczył „wytwornie” nudny i zimny poemat Delilla „O Imaginacyi,” którego ułamek p. t. „Amelia i Wolnic” ukazał się w „Dzienniku wileńskim” (1805, II, 85.). Obok wiersza do ks. A. Czartoryskiego, naśladowanego z Horacyusza (tamże I, 97) pod koniec życia tłomaczył ex-wolteryanin dzieło „O naśladowaniu Chrystusa.” Zasługi obywatelskie i literackie tego w owym czasie już słabego na ciele i duszy męża, ocenił a może przecenił Stanisław Potocki, w pochwale czytanej na posiedzeniu Towarzystwa przyjaciół nauk, którego członkiem założycielem był Matuszewicz (Rocznik tego Towarz. 1821, XIV, 96—123, Niemcewicza Pamiętniki 1871, II, 327, Pamiętniki Dembowskiego w Ateneum, 1882, II, 315, A. Ostrowski: Żywot Tomasza Ostrowskiego II, 637, Pamiętniki K. Koźmiana II, 81, 144, 321, III, 2 i n.). F. S. Dmochowski podaje w swoich „Wspomnieniach,” (Warszawa, 1858, str. 191), że do grona Ixów należał także Michał Wyszkowski (ur. 14/IX, 1770, † 4/V, 1829), radzca ministeryum spraw wewnętrznych, a za Królestwa sekretarz komisyi spraw wewnętrznych, potem referendarz stanu a w końcu nadzwyczajny radca stanu, zaszczytnie znany klasyk, który jako członek korespondent umieszczał pisma swoje w Rocz. Tow. przyj. nauk, tudzież w Pamięt. warsz. (Zbiorowe wydanie jego pism wyszło staraniem Lacha Szyrmy pod tytułem: „Pisma pośmiertne Wyszkowskiego,” Warszawa, 1830). O udziale jego w Towarzystwie Ixów nie wiemy nic bliższego, biograf jego Lach Szyrma wspomina tylko o „łagoducm i dowcipném piorze krytyka.” (Pisma pośmiertne, str. 168). Porównaj życie Wyszkowskiego w Rocz. Tow. przyj. nauk 1829, XXI, 249 i n. tudzież pisma K. Tymienieckiego wyd. Wyszkowskiego w II t.).
Nie wiele więc wiadomo o uczestnictwie w Towarzystwie Kajetana Koźmiana (1771+1856), obu Platerów; Ludwika (1774 † 1846) i Stanisława (1782 † 1851). (Porównaj Pamiętniki Niemcewicza, Poznań, 1871, II, 243, A. Ostrowskiego, Żywot T. Ostrowskiego I, 638, Rocz. Tow. przyj. nauk XXI, 367 i 370; Przegląd poznański, 1851, XII, 500, 1856, XXII, 346 i 351, Siemiński, Portrety literackie tom I-szy, str. 335, i Pamiętniki A. E. Koźmiana tom I, str. 11, 35, 90).
Całe to Towarzystwo składały, jak widzimy, osoby starsze, zajmujące wysokie polityczne albo społeczne stanowiska, będące jednak przeważnie dyletantami w nauce. Było tam wiele powag klasycznych, ale najmniej fachowych znawców sztuki, co im nawet współcześni zarzucają (Gazeta Korespondenta 1816, I, 204). Chciano też mieć jak zapewnia K. Koźmian (w Pamiętnikach, III, 393) i wezwano do tego areopagu L. Osińskiego, dyrektora teatru, lecz on się wymówił i miał w tém słuszné powody. Kierując aktorami i repertuarem, nie mógł być własnym krytykiem, lub obrażać tych publicznie, którym mógł prawdę powiedzieć za kulisami. Bądź co bądź, dostała się krytyka teatralna w ręce ludzi, mających szczere chęci i prawdziwe zamiłowanie do teatru, którym dobro sceny i jej podniesienie leżało na sercu. W pewne dni tygodnia, wieczorem, zbierało się to towarzystwo u państwa Mostowskich, członkowie zgromadzenia po kolei przynosili swoje prace literackie i odczytywali je, i znów po kolei przyjmowali na siebie obowiązek pisania recenzji sztuk granych w teatrze. Z powodu recenzji, czytywanych na posiedzeniach, wywiązywały się dyskusyje, gdyż nieraz objawiały się między członkami różne odcienia w sądach. (Pamiętniki Andrzeja E. Koźmiana, I, 147).
Pierwszy głos krytyki teatralnej nie wiadomo czy z tego grona pochodzący, umieściła Gazeta Korespondenta warszawskiego i zagranicznego, z dnia 25-go października 1814 r., w dodatku do nr. 86, str. 1548—9. Bezimienny krytyk „Horacyuszów” Kornela, domaga się łagodnej i pobłażliwej krytyki teatralnej, której obowiązkiem ma być nietylko: „wytykać wady i uchybienia, ale głównie oceniać to, co jest godném pochwały.” Na tę odezwę odpowiada zaraz w następnym numerze Gaz. war. (od. do nr. 87), autor podpisujący się literami E. X., żądający ostrzejszej i sprawiedliwszej oceny sztuk teatralnych. Pierwszy głos krytyki Korespondenta, jego ton zbyt pobłażliwy, jako dający zły kierunek dalszej krytyce, nie mało go zasmucił. Jest sposób powiedzenia prawdy, bez zrażenia aktorów, idzie więc tylko o jej zręczne wyłuszczenie; gdy jednak prawda zamilczana bywa, krytyk przestaje być krytykiem, bo rzucić na siebie podejrzenie stronności. Szkodliwsze nawet niż zamilczenie błędów, są pochwały przesadzone. Równocześnie z tą krytyką umieszcza redaktor Gaz. Kor. Wojciech Pęksalski odpowiedź na pierwszą odezwę, usprawiedliwiając się z tego, że gazeta poświęcona wiadomościom politycznym, dla dotychczasowego ich natłoku musiała zaprzestać krytyki teatralnej, którą „słusznie” uważa za rzecz uboczną. Pierwsza odezwa anoni- ma była niejako hasłem do obudzenia krytyki. Od tego czasu odbierała redakcja liczne krytyki sztuk, które już to dla zbytniej surowości, już z braku miejsca, w wyjątkach tylko podawała. Tylko w nadzwyczajnych razach podawano później krótkie wzmianki, abo sprawozdania teatralne, niepochodzące prawdopodobnie z grona IXów. Pierwszą bez wątpienia krytykę piora X. X. umieściła „Gazeta Korespondenta” z 13 maja 1815 r. (w dodatku do nr. 38, str. 677), w dwa
tygodnie po przedstawieniu "Hamleta" na scenie warszawskiej (25-go kwietnia 1815 r.). Towarzystwo Ixów podnosi tu na samym wstępie wysoko sztandar krytyki, jako „najlepszego narzędzia do udoskonalenia autorów i aktorów,” przypisując przerwę w krytyce zbytniej drażliwości aktorów, którzy nie widzieli w krytyce sposobu poznania sądu publiczności i korzystania z uwag ani narzędzi upowszechniania ich sławy, ale znajdowali w niej jedynie skłonność i chęć ukrytą ganienia. Swoje wystąpienie motywują Ixowie w tych ogłoszenikach: „Prawo do krytykowania jest prawem każdego widza, miło jest każdemu wynurzyć pochwałę tego, co znalazł dobrém, lub krytykę tego, co mu się nie zdało, przywodząc swoje powody. Z tego więc prawa, korzystając dla sławy i dobra tak teatru jak aktorów, zmówione w tym celu osoby przesyłać umyśliły do redakcji gazet uwagi nad sztukami niektórymi, tak co do ich treści jak i grania, mając nadzieję, że równie z powodu użyteczności redakcje raczą je w numerach swoich umieszczać. (Redakcja Gazety warszawskiej nie umieściła tej odezwy). Po tym wstępie następuje szczegółowa i bezstronna ocena przedstawienia Hamleta (Szekspira), w nowoklasycznej przeróbce z francuskiego (Ducisa), poprawionej podług niemieckiego tłumaczenia Schrödera. Krytyka ta wywołała natychmiast odpowiedź (w Gazecie Korespondenta, 1815, nr. 39, str. 700) osoby, stojącej poza Towarzystwem Ixów, a podpisanej literą N. Domyślano się, że odpowiedź ta wyszła z grona osób, należących do teatru, albo od kogoś, mającego bardzo bliską z teatrem styczność. Wita on z niekłamaną radością „zmówione” Towarzystwo doświadczonych znawców, które otwiera sąd na talenta pisarzy i aktorów, i w tém niewątpliwe dla sztuki zapowiada korzyści, ale staje w obronie artystów, pokrzywdzonych przez Ixów. Przedewszystkiem przeczy on zbytniej drażliwości artystów, której X. przypisał przerwę dawniejszej krytyki, twierdzi owszem, że artyści warszawscy przez tak długi czas (?), mając nad sobą dość surową obudówkę gazet i Pamigtnika recenzją, często z udzielanych sobie rad korzystali. Krytyce zaś Ixów zarzuca słuszne hołdowanie „obcym bogom,” to jest francuszczyźnie, oraz popisywanie się dowcipnemi i drażliwemi epigramatami w miejsce prawdziwej nauki. Druga krytyka Ixów, pochodząca, jak nas zapewnia redaktor, z tego samego źródła, co w przeszłym numerze umieszczona już w obu gazetach, t.j. w „Gazecie Korespondenta” (z 16 maja 1815, nr. 39, str. 699) i w „Gazecie warszawskiej” (również z 16 maja, nr. 39, str. 699), rozbiera kompozycję i przedstawienie tragedyi Legouvego: „Śmierć Abla,” w której poraz pierwszy wystąpił na scenie warszawskiej Fiszer. Krytyka ta nie podpisana atoli jeszcze literą X. Dopiero po wystąpieniu wspomnianego obrońcy N., następuje krytyka tragedyi Woltera „Sierota chiński,” umieszczona w obu gazetach (Gaz. Kor. 1815, I, 737 i Gaz. War. 1815, I, 739, nr. 41), z dnia 23 maja 1815 r. podpisana literą X., z dodatkową uwagą W. Pęckalskiego, redaktora Gazety Korespondenta, że krytyki, „które
następnie z jednego źródła pochodzić będą, literą X odtąd oznaczane być mają." Odtąd więc przez cztery lata, aż do końca 1819 r., ciągną się systematycznie z rzadkimi i krótkimi przerwami krytyki Ixów, drukowane jednocześnie w obu gazetach. Przedsięwzięcie bowiem Ixów popierali obaj redaktorowie, znawcy sztuki teatralnej: Antoni Lesznowski (ojciec), tłomacz dramatu Kotzebuego p.t. "Nienawiść ludzi i żal," jako redaktor Gazety warszawskiej († 1820 r.), a jeszcze więcej Wojciech Pęksalski, redaktor Korespondenta, sekretarz dyrekcyi sprawiedliwości, oraz szkoły prawa i administracji, jako członek dyrekcyi rządowej teatru, tudzież jako autor i tłomacz 65 sztuk teatralnych, przeznaczonych dla sceny warszawskiej. (K. Estreicher „Dramat i Dramatycy." Bibliog. XIX wieku, I, 407 i i.).
W obec tych krytyk zachowywali się obaj redaktorowie nie zawsze biernie. Pęksalski nie umieszczał krytyk przeciw Ixom, które drukował Lesznowski w swej gazecie i odwrotnie czasem umieszczał Lesznowski krytyki, których nie znajdziesz w korespondencie Pęksalskiego; obaj zaś obcinali niektóre odpowiedzi. (Pamiętnik warszawski, 1816, I, 182). Że Pęksalski zostawał w bliższych stosunkach z niektórymi przynajmniej członkami bractwa X. X. dowodzi także wiersz M. Wyszkowskiego p.t.: "Wymówienie się Pęksalskiemu, który prosił go na święcone w Wielkanoc" 1815 r. (Poezye Wyszkowskiego, wyd. pośmiertne str. 162). Niewiadomo jednak na pewne, czy Towarzystwo, zasłonięte przed publicznością tajemniczą literą X., odsłoniło przed redakcją swoje incognito. To pewna, że występowalo solidarnie jako zwarte bractwo, bo kiedy pewnego razu podszył się jakiś krytyk pod ich firmę, napisał krótką krytykę opery K. Kurpińskiego, "Zamek na Czorsztynie," (tekst J. Krasińskiego) w "Gazecie warszawskiej" z 9 marca 1819. Dodatek do nr. 20 str. 452), bractwo X. X. zaprotestowało ostro przeciw takiemu nadużyciu w krytyce p.t.: "Zamek na Czorsztynie" i "Stary komendant w kłopotach," zaraz w następnym numerze "Gazety korespondenta," (z 13 marca 1819, str. 371 — 2).
Wystąpienie Ixów wywołało ogromny ruch krytyczny; liczne antykrytyki, repliki i dupliki w obronie autorów, artystów, dyrekcyi, a nawet publiczności. Niezliczone krytyki imienne i bezimienne ścierały się spornym piorem, podpisywane wszystkimi literami alfabetu, aż nareszcie, gdy większa ich część poszła w zapomnienie, rozposzechniony duch krytyki znalazł w stałym Ixie trwałą podpodporę. (Tygodnik polski z r. 1819, t. I, str. 232). Poznaliśmy skład osób podpisujących się literą X; odpowiedzi zaś dyrekcyi miłośników sceny i publiczności ukrywają się w najrozmaitszych kryptonimach i pseudonimach ¹).
¹) Wymieniam następujące: S. O(kraszowski), A. K., K(rupiński), y... , W(itowski ?) albo W(icśniak), Fr.(anoiszek Gr.(zymała), (Szczurrow)...ska, X X, A. C(hodkiewicz ?), S. K., Ixik, L. ...cka, Ypsilon,
W zimie, podczas silnych mrozów i w sezonie letnim, podczas wyjazdu znaczniejszych artystów, kiedy teatr słabo albo wcale nie był odwiedzany, ustawały krytyki Ixów. Czasem nie mogli pisać niektórzy członkowie z powodu oddalenia się na pewien czas ze stolicy; np. Czartoryscy wyjeżdżali do Puław albo do Sieniawy, Mostowscy do dóbr swoich w Tarchominie i Włochach. Niemcewicz wyjeżdzał na Wołyń; (11 maja 1816, na dwa miesiące), potem (znów 2 czerwca 1817) do Gdańska; K. Koźmian wyjechał na wiosnę 1817 r. na Wołyń i t. d. Do przerwania krytyki Ixów przyczynił się głównie wyjazd Morawskiego do Lublina i śmierć Matuszewicza w 1819 r. Ixowie występują jeszcze tu i owdzie w zimie tego roku, ale krytyki, podpisane „jeszcze X“ i X. X. (w Gaz. Warsz. 1819, II, 1567, 2375 i n.) nie są prawdopodobnie ich pióra. Po nich następują krytyki, najczęściej J.(akuba) K.(onarskiego), staczącego utarczki z Tygodnikiem polskim (w Gaz. War. 1819, II, 1758, 1886); ale nie płyną już one z pewnością z grona Ixów.
Przypatrzmy się wreszcie wewnętrznym dziejom i znaczeniu w literaturze tego „Towarzystwa Ixów.“
Działalność bractwa Ixów była wielostronną i bardzo skuteczną. Tutaj szukać należy kolebki krytyki teatralnej, leżącej u nas do dzisiaj jeszcze w pieluchach. Ixowie rozbierali szczegółowo dzieła dramatyczne, grę artystów i całe przedstawienie sztuki, dawali wskazówki autorowi lub tłumaczowi, wytykając błędy kompozycji, stylu, wiersza i języka, a oceniając prawdziwe zalety sztuki. Najsumienniejsi zajmowali się grą artystów. Dla jednych byli surowymi i bezwzględnymi, innych zachęcali i chwalili, wyznaczając każdemu talentowi właściwy mu kierunek; omawiali śpiew i deklamację, ruchy, gesty, ubiór, nawet fryzurę; zwracali uwagę na postęp lub cofanie się aktorów, podnosili uzdolnienie albo pracę artystki, głos naturalny lub szkołę śpiewaczki i t. p. A krytyka taka nie była łatwą, wobec co chwila zmieniającego się repertuaru za Osińskiego, zmuszonego dogadzać publiczności, goniącą tylko za nowością i czerwonemi afiszami. Krytyk musiał wówczas po jednym przedstawieniu ocenić wady i zalety sztuki i wykonania. Przytem nie zapominają Ixowie także o dyrekcji. Po każdym przedstawieniu Kornela albo Rasyna dostają się dyrektorowi najwyższe pochwały; po każdej nędznej dramie lub farsie, sypie się grad zarzutów i pocisków na jego głowę. To podnoszą z wdzięcznością nową budowę i urządzenie teatru, to znowu domagają się natarczywie jakiejś naprawy. Nie zadawalniając się krytyką dyrekcji, rozciągają Ixowie swoją opiekę i sąd swój na szkołę drama-
B. .wicz L(udwi)k A..m.., R. Alfa., także X., J...oz, Stanisław Ixienko, A. B. C., 1,2 3 4 5 6, M. D. Feliks Szczeromowski, Przyjaciel sztuki i umiejętności, Y***, J. K. 7,8 etc, J. R., Elkana, L. A. D. Ignacy Zero. ¹/₁₆ Towarzystwa przyjaciół prawdy. J.(akub) K(onarski).
Tom IV. Październik 1885.
tyczną, na koncerta i przedstawienia trupy francuzkiej, kształcąc i dbając zawsze o język, i wyrabiają terminologią estetyczną; tworzą plany i projektka na przyszłość i kształtują publiczność, wyrzucają śmiało jej zdrożności, nawołując ją nawet do porządku. Bractwo X. X. złożone z najświatlejszych i najpoważniejszych osób stolicy, znających teatr i literaturę zagraniczną, budziło w publiczności za- miłowanie do dzieł powszechnych, odwodząc ją od kuglarstw i błyskotek teatralnych, podnosząc i kierowało opinią, wywołując przez swoje krytyki, oprócz żywego zajęcia publiczności, niezwykły w naszej literaturze ruch krytyczny, literacki i estetyczny; nietylko szermierkę gazeciarską, ale prawdziwie umiejętną polemikę. (Odpowiedź na pismo pana Mickiewicza przez F. S. Dmochowskiego, Warszawa, 1829, str. 108—9). Posłuchajmy jak swoją działalność pojmowali sami Ixowie. Na pytanie: kto są Ixowie, daje jeden z Ixów następującą odpowiedź kijowianinowi: „Ród Ixów, powiada, coraz się mocniej po całym cywilizowanym świecie rozszerza i krzewi. Mamy w Warszawie, Wilnie, we Lwowie, podobno i w Krakowie Ixów teatralnych. Dzienniki, sądzące o dziełach na widok publiczny wychodzących, są to Ixy literackie. Pustelnik w Paryżu z całym swym potomstwem, krewnymi i naśladowcami, Szubrawcy w Wilnie i inni, są lub byli Ixami moralnymi. Pisma peryodyczne i nie peryodyczne, które dzieła rządu i administracji ze śmiałością człowieka wolnego godną, rozbierają i sąd o nich dają są Ixami politycznymi. Nakoniec zgromadzenia narodowe są to Ixy urzędowe. Wszystkich celem jest doskonalić przedmiot, którym się zatrudniają. Godłem ich być powinna bezstronność, szlachetna śmiałość przewodników, umiarkowanie przymiotem. Będą oni takimi i dojdą celu swego, kiedy każdemu wolno będzie zdanie swoje oświadczyć bez obawy, kiedy nikt w tej mierze wyjątknego nie będzie miał przywileju, kiedy przeciw jednemu Ixowi drugi i setny Ix powstanie, kiedy przed sądem publicznym odbyta wzajemnych obrońców walka, rzecz każdą wyłuszczyc, z prawideł wywieźcie, lub z niemi zgodzi, do naturalnych karbów powróci i w całym ją świetle, w całej okaże prawdzie. Takim to sposobem w każdym przedmiocie opinia publiczna, gdzie jej nie ma, utworzoną, gdzie jest, sprostowaną i ustaloną będzie. Tak i Ixy teatralne objaśnieniem, wyścieceniem prawideł sztuki z czasem utworzyć mogą opinią publiczną, dobrze sądzącą w parterze; przez parter działać mogą na aktorów i tak, lubo zwolna przyłożyć się do wydoskonalenia sceny,” (Gaz. Kores. 1819, I, str. 500).
Po dłuższej przerwie krytyki Towarzystwo usprawiedliwia w następujących słowach swoje ponowne wystąpienie: „Wiem ja — powiada w Gaz. Kores. 1818, str. 1949 — iż to nowe zjawienie się moje nie jeden humor popsuje, nie jednemu spojrzeniu doda pewnej ponurości, zachmurzy owe dotąd tak pogodne wtorki i soboty i znów obudzi przeciw mnie dawne dąsania i wielce dowcipne odpowiedzi. Kto wie wreszcie, czyli za wytknięcie błędów subretki, dekoratora lub samego nawet suflera, nie obwiniał mnie znów o zupełną zagubę wszelkiej narodowości. Zdaje mi
się, iż już widzę z daleka, ile nowych burz ściągam na głowę szanownego dyrektora, jak mu utrudniam ten kłopotliwy rząd teatru i jak jedni z aktorów grożą mu odejściem, drudzy zostaniem! Lecz, jeżeli z jednej strony tęż czarną przyszłość widzę przed sobą, jakże mu z drugiej pięknemi jaśnieje nadziejami. Wiem, iż w celniejszych talentach naszej sceny, silniej jeszcze obudzę piękną chęć współubiegania się o trudną palmę zwycięstwa; że one uznają wytykanie ich błędów za nowe wracanie z niejednego bezdroża, a tłem samem za skracanie drogi, wiodącej do doskonałości; że wreszcie wsparci tąż wyższością talentów, dłuższej nad oklaski, pragną nagrody, gdy bowiem wszystkie inne sztuki uwieczniają się w swoich dziełach, samo tylko wrażenie sztuki aktorskiej z ulatającą przemija chwilą. Gdy i artykuły rozmnożonych pism peryodycznych o jednym ze mną mówiąc przedmieście, tém mocniej prawdę wyświeca, przekonają może, choć z trudnością niektórych aktorów, że niesprawiedliwie w zarzucie stronności obrony swojej szukali, w tej stronności, którą ani pojąć zdołam, z jakiego źródła lub stosunku wypływały mogła."
Działalność Towarzystwa nie była wcale łatwą. Trzeba było walczyć przedewszystkiem z uprzedzeniami i przesadami publiczności, która nie chciała czytać krytyk teatralnych. List ze wsi Cypryana Chudeyki do redaktora „Gazety Korespondenta,” ilustruje najlepiej ten smutny obwaj apatyi: „Już od dwóch lat — pisze pan Chudeyko — umieszczasz WPan Dobrodziej w gazecie swojej gęste jakieś artykuły teatralne. Nie wiem, jaki w tém gust znajdują Panowie warszawianie, ale my na wsi mieszkający, wcale się na to nie piszemy, jeśli ten pan Xawery, Xenofon, czy jak on się tam nazywa, co się w abbreviacyi podpisuje, jeśli go taka świerzbiączka pisania napadła, nie może on swoją mądrość gdzieindziej wylać? Choć dawniej dość lubiłem bawić się literaturą, dziś już nic nie czytam jeno gazetę i na těj nawet abonowanie trudno mi się zdobyć. Składamy się więc na nie z księdzem proboszczem. Ale proszę WP. Dobrodzieja, cóż nam po tych artykułach komedyanckich? Czy oni tam dobrze lub źle grają, cóż to nas obchodzi? Miły Boże! tyle się teraz dzieje rzeczy ciekawych w polityce! czyż ich niedość na całą gazetę! A jeśli nie staje nowin, to są anekdoty przeszłego czasu, lub jakie dykteryki. Těm to dawniej gazety przepychali, kiedy już się nigdzie nie bili na świecie! Teraz, cóż się dzieje? oto córki moje jak wyczytały w gazecie wszystkie eksklamacje i egzaltacje nad aktorami i aktorkami, palą się do miasta i póty mi będą suszyć głowę, póki nie powiozę ich choć na tydzień do Warszawy. A zaczemże pojade, kiedy i grosza nie mam? Daremnie ja ich reflektuję, że to są wszystko bliktry, że każdy ten towar chwali, a Pan X. zapewne sam do teatru należy. Jak groch o ścinę. Za świętej pamięci króla Stanisława uczęszczałem na teatr. Wszystka publiczność zgadzała się na to, że dobrze grali, a przecież nikomu nie przyszło na myśl traktaty o nich pisać w gazecie. Już ja widzę zkad tu wiatr wieje. Zapewne pan Bogusławek,
czy kto tam teatrem zawiaduje, postrzegł się, że już nie bardzo do niego uczęszczają, więc wziął się do tego sposobu dla zaostrzenia ciekawości. Z Panem Bogiem, dobry to koncept, ale niechże to nie będzie kosztem naszej kieszeni, a nawet spokojności domowej. Proszę więc mojém i wielu innych imieniem, żebyś albo przestał przyjmować owe teatralne gawędy, albo uwolnił nas zarazem od dodatku i od połowy abonamentu" (Gaz. Kor., 1817, I, 349). Wobec takich skarg i zażaleń, trzeba było odpowiedzieć panu Chudejce, ale tak, żeby odstraszyć i pouczyć wszystkich podobnych mu zacofańców. Pisze więc pan Feliks na Szcererowoli Prawdolubski, również szlachcic wiejski, następujący respons:
"Mości Panie Chudejko! I ja mieszkam na wsi, czasem stolicę odwiedzam, przecież gust mój od WCPana jest różny. Czytam z prawdziwem ukontentowaniem krytykę teatru narodowego przez Pana X. podawaną. Będąc polakiem, przyznam się WCPanu, że więcej mnie obchodzi, jak dzieje narodu mego przez artystów są na pamięć przywodzone niż jakim sposobem stłuczono okna u karety księcia rejenta w Londynie, albo co tam p. Hunt po ulicach pererował, czyli król francuzki mniej lub więcej podagry cierpi? Przecie nie żadam od redakcyi, aby te doniesienia wypuściła z gazety swej, bo Varietas delectat, a róźne są gusta na świecie. WCPan Mości Panie Chudejko zatrudnij się wioską twoją, zajmij się daniem przykładu włościanom twoim, jak mają się stać rządnymi, a tym sposobem z Chudejka zostaniesz Tlustejkiem, i łatwiej ci przyjdzie zapłacić prenumeratę na gazetę i nabierzesz chęci odwiedzenia stolicy. Jak ci przyjemnie będzie odwiedzić teatr i po odbitych pracach i interesach znaleźć w nim przyjemny i pożyteczny wieczorem spoczynek! Wtenczas sam będziesz dziękował panu X. że się nim zatrudnił i że rozsądną swoją krytykę pobudził współtubieganie się w aktorach." (Gaz. Kor. 1817, I, 380)¹). Jak niskie wyobrażenie o krytyce miała wówczas nawet wyższa inteligencja, dowodzi wiersz A. Góreckiego „Na krytyków” (umieszczony w Tygodniku polskim 1818, II, 65).
Niech jeszcze dobre niebo tém Polskę obdarzy
By miała mniej krytyków, a więcej pisarzy;
Bo z naszém gospodarstwem podobieństwo mają
Jeszcze drzewa nie wzrosły, a już wycinają.
Prócz tych przesądów publiczności, miało Towarzystwo Ixów do walczenia z nizkim stanem inteligencji aktorów i aktorek, nie mających wyobrażenia o grze, a przytem nieraz upartych, drażliwych, lub pretensyjonalnych. Panna Szczurowska np., grała z początku zawsze z lornetką w ręku, inna znów aktorka (Zielińska), nie wypuszczała
¹) Oba to listy są prawdopodobnie przez Ixów napisane, dla usprawiedliwienia swej krytyki.
z rąk chustki od nosa (Gaz. kor. 1815, II, 1306). Szczurowski, pierwszy basista, stawał na palcach, kiedy miał niższy ton wydostać; jeden miał niechwaleny zwyczaj zginania kolan podczas gry, inny znów tak wywijał rękami na scenie, że rozbijał łokciami artystów (1815, II, 1437). Tę niosforną rzeczę trzeba było nauczyć, przekonać, podnieść na wyżyny sztuki. To kształcenie i prowadzenie artystów za pomocą bezstronnjej a gruntownej krytyki, jest największą zasługą X. X. Przynajmniej to im wszyscy współczesni. Już autor uwag nad aktorami i widzami, podpisany literami M. K. w Pamiętniku warszawskim z sierpnia 1815 r. (t. II, str. 451), musi przyznać, że „recenzje Ixów przynoszą zaszczyt ich pisarzom.” Świstek krytyczny (Pamiętnika warszawskiego z 1816, II, 115) wynosi bardzo wysoko to pierwsze i jedyne Towarzystwo krytyczne, które dowiodło wielkiej znajomości scenicznej, jeszcze większej bezstronności, które wytrwałością swoją przyczyniło artystów do słuchania prawdy, a nawet do korzystania z niej, a publiczność oswioto z myślą: iż to nie jest grzechem powiedzieć, że ten lub ów aktor miernie grał rolę swoją i że obraza scenicznego majestatu nie jest obrażą narodowej sławy. (Pamiętnik warszawski, 1817, 118). Nawet najwięksi ich przeciwnicy, obrzucający ich ciężkimi zarzutami, muszą przyznać nieocenione pożytki, „jakie krytyka JPX-ów dobroczynnie na scenę narodową złała, jakiemi literaturę dramatyczną i grę aktorów zbogaciła, tudzież zmianę, jaką sprawiła w umysłach publiczności.” (Tygodnik polski, 1819, II, 243).
Oto w formie ironicznej przedstawiony wpływ ich krytyki na grę artystów. „Niestety—powiada Zero w Gaz. Kor., 1817, I, 105—coraz mniej oczy nasze spostrzegają tych telegraficznych machań rękioma, które nas tak zachwycały przyjemnie! Miło nam było niegdyś słyszeć aktora lub aktorkę w tragedach, zaraz od pierwszej sceny tak płaczliwie i żałosnie wyrzekującą, że w piątym akcie już się tylko chrypka została; dziś zaczyna się wprowadzać gorszący zwyczaj, zwyczaj podług sytuacji stopniowania uczuć i głosu, zachowywania aż do katastrofy całej mocy bolesci i rozpaczy. Mamże wspomnieć o wchodzeniu i wychodzeniu na scenę, o ubiorach, dekoracjach? Coraz tam mniej upatrujemy tych przyjemnych zapomnień, tego lubego niedbalstwa, co się tyle zwykły do prowadzenie sztuki przyczyniać. Dzięki Ixom, coraz mniej tych aktorów, trzymających się dawnego toru, którzy choć setne grają charaktery, zawsze jednak są sobą samemi, którzy gardząc urojeniem uniemaniem, że aktor rolę swą umieć powinien, z zwykłą wielkim duszom ufnością powierzają się całkiem suflerowi i albo usłyszawszy powtarzają, co on podszepnie, albo nie raz wieszczym uniesieni geniuszem, przewracają wiersze i rymy, i na ich miejsce tworzą nie równie lepsze; którzy nakoniec nie żyjąc, nie oddychając, jak dobrém o sobie uniemaniem, z głuchą pogardą na poziomych patrzą słuchaczów.” (Porównaj krytykę Gaz. Warsz. pod datą 8 lutego, 1817, nr. 11, str. 257). Zasługi Ixów podnosi również fejletonista Gazety codziennej narodowej i obcej (z 19 marca, 1819), przypisuje im bowiem wyrugowanie nicustannych i bezmyślnych pochwał, i liczy od założenia Towarzystwa (1815) nową erę w dziejach teatru polskiego.
Towarzystwo Ixów pozyskało sobie chlubny w kraju rozgłos i powszechne niemal uznanie. (Wójcicki, „Warszawa, jej życie umysłowe,” I, 69. Tygodnik polski i zagraniczny, 1818, III, 162/3, IV, 142, 190). Cały świat literacki wyczekiwał zdania Ixów o nowej sztuce. Dopóki go nie wypowiedzieli X. X-owie, z nieśmiałością tylko odzywano się o sztuce i jej autorze. Sądy i polemiki X. X. zajmowały pierwsze miejsce w towarzyskich kołach (Tygodnik wileński, 1816, I, 425). Towarzystwo zażywało takię powagi, że dość było przytoczyć pochlebny ich sąd o jakimś dziele lub autorze, aby mu zjednać sławę i uznanie. Księgarnia Zawadzkiego w Warszawie, chcąc zrobić reklamę „Templaryuszom,” tragedyi tłomaczonéj przez Brodzińskiego, przytacza w prospekcie sąd o nijej „surowych panów Ixów” (Pamiętnik warszaw. z lipca 1819 r., II, 384). W oczach wielu stary Klingsberg stał się rycerzem, a Kopciuszek prawie romansową bohaterką. Wzrosły stronnictwa, wzmożła się ciekawość, zgoda Ixowie stali się bohaterami dnia. O ich powszechnej wiąźności świadczy między innymi i ten charakterystyczny szczegół, że epitet dany przez nich Dmuszewskiemu, grającemu role amantów „kochanek sceny warszawskiej,” przyjął się nietylko w całej stolicy, ale był używany nawet w Wilnie (Tygodnik wileński, 1816, I, 393). Jak wysoko ceniono krytykę Ixów, świadczy list otwarty Tomasza Lipczyńskiego (umieszczony w Gaz. Kor., 1818, I, 212), domagający się w imieniu publiczności zebrania wszystkich krytyk Ixów w osobném dziele, na wzór Laharpa lub Schlegla.
Zdanie Ixów wyrzeczone o sztuce pamiętała długo publiczność, liczyli się z nią autorowie i artyści, cytowali je po latach krytycy, jak np. owo porównanie muzyki do wina, które im starsze tém lepsze, albo ów przytyk do Wagnerowej piskliwości z krzykliwością, które przytaczała Gaz. codzienna, narodowa i obca (z 31 paźdz. i z 16 grudnia, 1818, nr. 27). Sam Bogusławski, który osobiście tyle ucierpiał przez ostre krytyki Ixów, wyrażał się potem, gdy ochłonął z pierwszych wrażeń, najpochlebniej o działalności Towarzystwa, przypisując mu „oczyszczenie sceny narodowej z tak nazwanych brudów.” (Bogusławski, Dzieła, VII, str. 5). A artyści, czyli co straciли na sławie przez te bezwzględne krytyki? Nie zwrociili przez to uwagi na siebie wszystkich oświeconych ziemi polskiej mieszkańców, kiedy wprzód prócz Bogusławskiego, większa z nich część była w stolicy tylko znajoma. Ixowie i przeciwnicy ich, toczący z nimi częste papierowe walki, przyczynili się w części także do poprawienia stanu finansowego teatru warszawskiego i do zwiększenia pomocy rządowej, oni podwyższyli i zaostrzyli ciekawość publiczności, która chcąc się przekonać o prawdziwości ich sądu, częściej odwiedzała teatr. Zmarszczył się
wprawdzie nierzaz na wspomnienie Ixów pan Wąsowicz, Nacewicz i kilku innych, ale pierwszorzędni artyści, jak Żółkowski, Szymanowski, lub Kudlicz (choć i tym nie przebaczano), czytali z pogodną twarzą ich krytyki, bo talent prawdziwy przy ostrzej nawet krytyce szkodzić nie może, lecz owszem, jak szlachetny kruszec poogniowej próbie świetniejszą jeszcze przybierze postać. Z największym uznaniem wyraża się o nich F. S. Dmochowski w swoich „Wspomnieniach” (str. 191 i d. w Odpowiedzi na pismo Mickiewicza (str. 109), tużże w Bibliot. polskiej (I, 60).
Zaszczytne świadectwo Ixom dał K. Brodziński, czytając na posiedzeniu Tow. przyj. u. biografią jednego z członków tego bractwa (Józefa Lipińskiego). O tej pierwszej „porządnej” krytyce teatralnej, powiada, że „przyczyniła się wiele do udoskonalenia sceny i literatury dramatycznej, a najwięcej potrafiła ukształtować smak publiczności, dotąd mniej okazującej smaku do dzieł wzorowych, i mniej uwagę zwracającą na delikatniejsze odcienia sztuki.” (Rocznik Tow. przyj. nauk war., t. XXI, str. 191). Dopiero jednostronny i niekorzystny wyrok Mickiewicza w słynnej „Odpowiedzi krytykom i recenzentom warszawskim” (wyd. petersburskie, 1829, str. XXVI), postawił w fałszym świetle Towarzystwo i krytyki Ixów, a że sąd ten wypowiedział najgenialniejszy i najpopularniejszy poeta, przyjął się zatem w literaturze, a przynajmniej w podręcznikach do literatury. A przecież wpływ ich sięgał daleko i szeroko. Surowy sędzia teatru St. Okraszewski, który przez swoje uwagi nad aktorami i widzami w Pamiętniku warszawskim (z 1815 r., t. III, 108), tyle narobił wrzawy (porównaj żywą polemikę artystów z autorem w Pamiętniku warsz., 1815, II, 230—7,452, r. 1816, II, 193), wynurzając (w Gaz. Kores. z dnia 9 listop. 1816, str. 2021—2) po swoim powrocie z zagranicy, najżywszą swoją radość z powodu postępów teatru, przypisuje połowę zaśług krytykom Ixów. Przedewszystkiem zaś wynosi Niemcewicza, który „nie wahał się pierwszy pióro krytyki pochwycić i na pierwszy się ogień wystawić” (Gaz. Kor., 1816, II, 2022).
Ixowie spowodowali szczęśliwą zmianę nietylko w umysłach publiczności, ale także w scenyry teatralnej; za ich staraniem zbliżono scenę do parteru, dawniej tak oddalonej, że nie można było dosyść deklamacji aktorów, za ich staraniem wzniósły się nowe krzesła i ławki, na parterze nastąpiła cisza i porządek, a najpierwsze klasy społeczeństwa, co to dawniej obojętnie patrzyły na sztukę, zaczęły częściej i pilniej odwiedzać teatr, nim ich od niego nie odstraszyło widmo klasyczności! (Gaz. Kor., 1816, nr. 75, str. 1728). Publiczność nabywając na przedstawieniach scenicznych ukształtowania, smaku i wprawy ucha, stała się nawzajem stróżem i sędzią coraz lepszego gustu. Baczność jej nie ogranicza się już na samych szczegółach. Porządek kolei i dobór sztuk, zgoda wszystko, co dotyczy teatru, żywo ją teraz zajmuje. (Gazeta Korespondenta, 1817, I, 123).
Na wzór krytyki Ixów powstają podobne w Wilnie. Zależność tę wyznaje autor uwag o teatrze wileńskim, zaczynający na wzór Ixów
stała rubrykę w Tygodniku wileńskim (z dnia 19 grudnia 1815 r., nr. 5, str. 72). Cały ruch krytyczny w Wilnie, surowa a sprawiedliwa krytyka artystów tamtejszych (w Tygodniku wileńskim z lat 1815—1817), wywołaną została przez krytykę Ixów warszawskich. Za ich przykładem występują potem Ixowie teatralni w „Wiadomościach brukowych” Szubrawców (1819, nr. 138), figurują nawet w sztukach teatralnych. Żółkowski w roli Figlackiego, improwizując o nich na pocieszenie parteru, skarżył się niby na widoczną niesprawiedliwość p. Ixa i jego krytyk, zajmujących naprzóźno gazety, dokuczających biednym aktorom, a nie nastawiających raczej na bogatych kupców, rzemieślników i t. p. (Gaz. Kor., 1819, I, 140). Podobnemi aluzjami i przycinkami upstrzył Dmuszewski komedią „Wykradzenie, czyli szczęśliwa omyłka.” (Patrz krytykę X. na tę sztukę w Gaz. Kores., 1818, I, 695). Jedno życzliwe słówko tego areopagu, uchodzącego za „postrach naszego parnasu, za wyroczną gustu i stanowiciela sławy,” rozbraja zaciętego przeciwnika, zmieniając go w przyjaciela. (Korespondencya z Petersburga o tamtejszym teatrze w Dodatku do nr. 62, Gazety warsz., z 30 lipca 1816 r.). Skutek i pożytek krytyki Ixów, której z taką zawziętością zaprzeczali niektórzy przeciwnicy, objawiła się na nich samych, bo dostawysz parę razy po grzbietcie, zmienili front, albo cofali się jak mogli. (Porównaj żywą polemikę Towarzystwa abecedłowego z bractwem Ixów w Gazecie warszawskiej i w Koresp. na początku 1817 r.). Krytyki Ixów wpływają korzystnie przedewszystkiem na artystów. Najcenniejsi artyści brali je sobie do serca, nawet Ledóchowska, pierwszorzędna artystka, osoba bardzo drażliwa, przyjęta niejedną gorzką uwagę. Napomnieńie przez Ixa dane znakomitej artystce tragicznej, „ażeby, jak celuje w tragedyi, tak i w wystawieniu sztuk niższego rzędu, chciała dać przykład z siebie w zachowaniu stosunków miejsca, stanu i położenia,” wydawała się zbyt śmiałą przyganą zoilów. Rozeszła się wieść po mieście, iż Ledóchowska zniechęcona powyższem wezwaniem, wszystkich ról, prócz tragicznych, na zawsze się wyrzekła, (nasi artyści i artystki bowiem grali wówczas we wszystkich rodzajach, w tragedyi, komedy, a nawet operze). Ale prawda zwyciężyła; pani Ledochowska wystąpiła w „Dzieczku miłości,” a wypracowawszy sumienście swoją rolę odniosła i tutaj zupełne zwycięstwo. Ixowie, wcale nie skorzy do pochwał, oddają hołd najwyższego uznania wielostronnemu talentowi artystki. (Gaz. Kores., 1815, II, 1,453). Oto drugi przykład skutecznego wpływu krytyki Ixów. W ostatnim akcie Otella, w scenie zamordowania Desdemony, popełnił Szymanowski, pierwszy tragik sceny warszawskiej, ten zwyczajny u pseudoklasycznych aktorów błąd, że uderzywszy w swéj wściekłości Desdemonę morderczém żelazem, zanosit ją starannie na łóżko—z grzeczności. Wytnął mu ten błąd jeden z Ixów (w Gaz. Kores., 1815, II, 1116), artysta zapamiętał go dobrze i poprawił się w następnym przedstawieniu Otella, o czym nie zapomniał donieść krytyk w Gaz. Kores. z 13 lutego 1816 r. Chłosty i nagany dawane często przez Ixów primadonne warszawskiej Dmuszewskiej, odniosły również pożądany skutek. W ogóle cieszą się Ixowie, gdy mogą oddać tę sprawiedliwość artystom, iż przestrogi ich w rozbiorach czynione nie zawsze są straconemi (Gaz. Kor. 1817, I, 123). I ci, na których upór i zarozumiałość tak bardzo pierwę narzekano, z wdzięcznością przyjmowali teraz powadane sobie rady; nie wyniosli pochwał ani oburzeni naganą: nie pragnęli jak dawniej uboczną drogą wyroków krytyki uniknąć, ani stłumić ją przymuszonemi oklaskami. (Tyg. polski, 1819, II, 192/3, Gaz. Warsz., 1815, II, 1,352).
Wpływ kilkoletni bezstronnej krytyki był widoczny. Nieraz w tym czasie draźliwie się ofuknęła obrażona miłość własna; ale same jej gniewy służyły ku postępowi sztuki, bo łając krytyce, korzystano z jej ostrzeżeń. Ktoby porównała ostatnie wystawienia „Opery w podróży,” „Tankreda,” a mianowicie „Śpiewaczek wiejskich” z temi sztukami, które noszą niezatarte piętno starych nałogów, jak np. „Axur,” ten ledwo wierzyć zechce, że to ciż sami byli aktorowie (Gaz. Kores. 1818, II, str. 2,141). Mniej potulni byli autorowie i tłomacze, którym zresztą nie tak łatwo stosować się do krytyki. Skarży się na bezskuteczność swoich w tym względnie uwag szczery i otwarty X (w Gazecie Kores. z 1818, I, 407/8). Autorowie i tłomacze obstają przy swoim jużto przez lenistwo lub dobre o sobie rozumienie, jużto w ogóle przez jakąś nieufność i wstret do krytyki. Ale takie ignorowanie Ixów było wyjątkowe. Wpływ ich bowiem sięgał o wiele dalę i głębiej. Jakkolwiek zasiadali w radzie Ixów przyjaciele Osińskiego, to okoliczność ta natury prywatnej, nie mogła za ważyć na szali, ani wyjąć dyrekcyi z pod wpływu ich krytyki. Ixowie występują zatem z godnością, ale stanowczo przeciw dyrekcyi, przez cały sezon 1815 r.; domagają się uporczywie ławeek w parterze, aby zapobiedź wrzawie i zgorszeniu parteru, i to domagają się tak długo, dopóki nie uczyniono zadość życzeniom ich w lecie 1816 r. Przy innej sposobności występują przeciw złemu urządzeniu teatru, wytykają niestosowne rozdanie ról, liche uposażenie chóru i statystów, niestosowne dekoracje, zbytnie poddawanie się publiczności, chciwej tylko okazałych spektakłów i udzielają rad, lub wskazówek tak dyrekcyi jak przedsiębierstwu. Nieraz stają Ixowie na stanowisku wprost przeciwnym z dyrekcyą: Ixowie nie zawsze uwzględniają jej kieszeń; dyrekcyja nie zawsze uwzględnia ich zasady estetyczne! (Gaz. kores. 1817, I, 123). Ale w ogólności liczył się Osiński z ich radami i zarzutami, a wielka zmiana w repertuarze w duchu pseudoklasycznym, jest do połowy dziełem krytyki Ixów, z którą naturalnie szedł tym razem ręka w rękę pseudoklasyczny dyrektor. Z wdzięczności za to, wyraziło mu niejednokrotnie skąpe w pochwały Towarzystwo Ixów swoje najwyższe uznanie, a Morawski (w swej krytyce umieszczonej w Gaz. Kores., 1816, z dnia 6 sierpnia 1816, str. 1,441), podnosząc gorliwość i zasługi nowej dyrekcyi, wylicza
szczegółowo wszystkie jej zalety. (Porównaj Gaz. Kores. 1818, II, 1949).
Towarzystwo Ixów pierwsze wprowadziło w życie zasadę bezstronności, stosując ją nieubłaganie w swoich krytykach teatralnych, zasadę, która do dnia dzisiejszego jeszcze nie wyjechała sobie w krytyce prawa obywatelstwa. Ixowie nie lubią ciągle chwalić, bo wiedzą, że powtarzanie pochwał prowadzi prostą drogą do znudzenia publiczności i autora. „Dość jednego słowa dla pochwały—powiadaли—nie dość czasem całej karty dla usprawiedliwienia się z zarzutu” (Gaz. Kores. 1816, II, 2162). Pomni, że same kadźdżla najszkodliwiej działają, nawet na prawdziwe talenty, trzymają się tych złotych słów „Rożdżką Duch Święty dziaćczeki bić radzi...” (Gaz. Kores. 1816, I, 841 i 1817, I, 297 i 786). Występują więc ostro przeciw pierwszorzędnym autorom i artystom, nie szczędząc nawet „braci” swego cechu, nie dając się złudzić ani urokiem wdzięków ani powagą imienia. Dość przeczytać śmiały ich sąd o muzyce najpierwszego kompozytora Kurpińskiego (Gaz. Kores. 1815, II, 1311—12) albo słowa prawdy, wypowiadziane Ledóchowskiej i Żółkowskiemu, pierwszorzędnym artystom sceny warszawskiej (Gaz. Kores. 1816, II, 2181—2), a wreszcie ujemną krytykę Ixa (Morawskiego) na swego „brata X.” Niemiecwiča, (Pamiętnik warszawski 1816, III, 364), aby się przekonać, jak wysoko umiało się czasem wznieść bractwo Ixów ponad osobiste i stronnicze względy. Surowy sąd Ixów wszedł w przysłowie: „Ixowie” sztuki znaczyło tyle, co dzisiaj porządne „zczesanie” (Tygod. polski i zagr. 1818, I, 43). A trzeba było w owych czasach narodzin krytyki teatralnej, wielkiej odwagi cywilnej, aby zająć to bezwzględne stanowisko, które dzisiaj jeszcze naraża krytyka na wiele przykrości i budzi tylko wrogów. A jeżeli gdzie miłość własna jest draźliwa, to najwięcej w aktorach, osobach najtrudniejszych do prowadzenia.
Ale jak wszystko, co ludzkie, jest ułomnem tak i krytyka Ixów, choć tak na owe czasy znakomita, i tak błoga w skutki, miała swoje ujemne strony. Nawet A. E. Koźmian, który w swoich pamiętnikach (I, 147) wyraża się z wielkim uznaniem o Towarzystwie, nie tai jego stron ujemnych. Przynajmniej wprawdzie, że recenzje Ixów — słynne nietylko dla swej wartości, lecz i dla wysokiego położenia recenzentów — były ciągłą ostrogą i szpicrutą, kłującą i poganiającą tak antreprenera jak i artystów. Koźmian musi przyznać, że w ich pismach nie przebija się głębokie i wszechstronne pojęcie sztuki. Uznaje wprawdzie, że Towarzystwo Ixów trzymało straż nad czystością i poprawnością języka, nad smakiem dobrym, nad prawidłami sztuki, nie dozwalało pogwałcenia prawdy i praw rozsądku; prawda, że recenzje ich były pisane płynnie, czysto, przyjemnie, wesołym, nieraz złotliwym dowcipem były zaprawne, ale nie wskazywały autorom nowych ścieżek, nie rozszerzały widnokręgu sztuki, a nawet przeszkadzały czasem do samodzielnosci i oryginalności talentu. Krytyk „Ludgardy” dostrzega (w Pamiętniku warszawskim z r. 1816, VI, 84), iż krytyka Ixów jest czasem zbyt surową dla mniejszych uchybień, czasem zbyt
pobłażającą dla znaczniejszych błędów, a nierzaz ledwie wzmiankuję o rzeczy, o którejby się wiele powiedzieć dało.
Inny zarzuca Ixowi, że zdając sprawę ze sztuki, którą tłumaczyła osoba dobrze mu znajoma, przeszedł w wielu miejscach granicę pochwały, a natomiast lekko tylko dotknął ważnych błędów (Pustelnik z Krakowskiego przedmieścia przez M. Witowskiego II, 154). Powiadamano, że w sądach swoich z pośpiechem o rzeczach wyrokując, zbytecznie się czasem zapędzają i tylko dla pięknej albo dowcipnej myśli, uszczypliwie dotykają autora, ale zaraz dodawali, że to się nie często zdarza i że ten pośpiech i dowcip bezkarnie im nie uchodził. Byli nawet i tacy, którzy twierdzili, że Ixowie obwiniają nie zawsze słusznie dyrekcyę teatru (Tygodnik wileński 1816, I, 441). Autor „Rzutu oka na teatr polski,” przeciwnik Ixów (w Tygodniku polskim z 1819, II, 241 i n.), wykazuje wiele niesłusznych sądów i błędów w ich krytykach. Raz przypisali Ixowie w swej nieświadomości kompozycyą opery Elsnera: „Sułtan Wampuni” Kurpińskiemu (Gaz. Kor. 1816, II, 3084); drugi raz w recenzji opery: „Szarlatan” obracali w śmieszność usiłowania „narodowego” kompozytora. Surowo sądzący kompozycję Kurpińskiego zbyt łaskawi byli dla obcych kompozytorów np. dla Della Mara, którego na równi stawiają z Mozartem (Gaz. Kores. 1815, II, 1462). I opinia publiczna, a który jej dogodzi! czyniła im rozliczne zarzuty. Były między temi zarzutami sprawiedliwe, dowcipne, ale więcej fałszywych. Jeden dziwił się czemu XX. tak łają na parter. Jest on niespokojnym, powiadamo, to prawda. Ależ czy jest w mocy fizycznej człowieka, aby całe pięć aktów przestał na jednym miejscu, bez żadnego poruszenia? Parter daje wprawdzie oklaski samym prawie sentencjom, ale jedynie dla tego, że te jedynie może usłyszeć jako najhuczniej deklamowane? Drugi zgadał się w wielu miejscach na rozbior gry i sztuk, ale był przeciwny sposobowi, jakim pan X. rzecz swoją wytuszcza. Loże utrzymują, iż więcej pobłażać trzeba, parter większej surowości żąda, a głośne echo roznośi czasem po państwie zakulisowém zarozumiała wyrok: „same absurda pisze, i abecadła jeszcze uczyć mu się potrzeba.” J.(akob) K.(onarski) w współczesnym artykule „O Krytyce teatru narodowego” zarzuca im: Zbyteczne pobłażanie jednym, a nadto ostrą i częstokroć niezasłużoną naganę drugich; przesadzone pochwały przedmiotów miernych a zamilczenie, albo lekkie tylko dotnienie zasługujących na prawdziwą uwagę; wykazanie błędów mniej szkodliwych, a zupełne zamilczenie wad kardynalnych; uznawanie w jednym za dobre tego, co się drugiemu za złe poczytuje; nakoniec wyszukiwanie pochwały lub nagany, któreby nikt inny nie dostrzegł (Gaz. Warszaw. 1817, I, 171). Jeżeli ten i ów przesadził w przedstawieniu ujemnych stron Ixów, to nie jeden zarzut musi się ostać i w obec krytyki dzisiejszej.
Z powodu różnolitego składu tak różnorodnych członków, nie może być mowy w krytykach Ixów o jednolitości i niezmienności zasad. Sprzeczności, w jakie nieraz popadali, wytykają im już współcześni.
Ixowie — powiada autor Dziejów teatru polskiego w Tygodniku polskim z 1819, II, 110 — podpisują się wprawdzie zawsze jedną literą X., lecz ich wyroki już to najtrafniejsze, już oczywistości nawet sprzeczne; już miłością prawdy tchnące, już cechą stronności oznaczone, już mające na celu jedynie dobro sztuki, już drobne względy osobistości, każą mi ich nazwać Ixami nie Ixem. Na dowód różności zdań posłużyć może krytyka „Pana Nowiny” na początku 1816 r. umieszczona w obu gazetach, gdzie zdanie brata Ixa zbiaja także X., a przecież pierwszy nie zaprzeczył mu Ixostwa. Jak wytkłomaczyć inne krytyki, w których następne zdanie zbiaja poprzednie, a postanowione dopiero prawidła nowe wyroki obalają? Na jednym miejscu nakazuje X., aktorom stosować się do gustu publiczności i do danych przez nią rad zbawiennych, w drugiem zaraz miejscu pragnie, żeby sami aktorowie gust narodu kształcili i publiczność stolicy aż do siebie podnosili, nie do niej się zniżali! Oczywistszes jeszcze sprzeczności widać w dwóch zdaniach: o „Zmysłnym Niewiniątku” obok siebie prawie położonych. Raz (na str. 317 z r. 1816) pan Żółkowski w roli pana „Des Mazures” grał tak, jak tego skutek sztuki wymaga: „Rola ta powinna być poniekąd karykaturą, inaczej stała by się zimną i nudną.” O tejże samej roli (wkrótce na str. 840) z tegoż roku wydaje następujący sąd: „Zbyt jest łatwo wikłać w śmieszące sytuacje celniejszą osobę sztuki, gdy jej charakter przesadzony i w karykaturę zmieniony zostanie jak np. pana de Mazures. Prawda jedynie czynić może wrażenie, karykatura je osłabia.” Również na obie strony wzorem wyroczeni Delfickiej sądzi i tłumaczy sztuki. W pierwszym rozborze: „Zmysłne Niewiniątko” tłumaczone jest po polsku, stylem naturalnym i łatwym. Krytyk prosi tłumacza, aby częściej owocem pióra swego obdażał teatr i literaturę. W drugiej recenzji rzecz się ma zupełnie inaczej, krytyk zżyma się na tłumacza, czemu przynajmniej nie przepolszczy galicyzmów. „Spieszność tłumaczenia nie może mu służyć za wymówkę, nie o to się bowiem pytamy, czy spiesznie przekładał, lecz jak przełożył.” Podobnie i „Bankructwo partacza,” raz się zdaje sztuką najnudniejszą, drugi raz dозвала przepędzić dość przyjemny wieczór (Tygodnik polski 1819, II, 236—241).
Wpływ Ixów na repertuar teatralny był wielkiej doniosłości. Oni go oczyścili rzeczywiście z melodramatów, i fars, będących zakąłą teatru. Tak ulubiony autor np. Kotzebue, którego nazwisko ozdobą było czerwonych afiszów, i ponętą dla zwabienia publiczności, po ciągłych przeciw niemu atakach Ixów, upadł prawie zupełnie, wypierano go się zamilczając nawet na afiszach jego imię. Ale oczyszczając tę stajnią augiaszową, wymietli Ixowie razem z lichemi sztukami i prawdziwie dobre, albo co gorsza, starając się o nadanie reperturowi wyłącznie prawie nowoklasyczny kierunek, odstręczali publiczność od sceny. Smutne skutki tego kierunku maluje dosadnio „Przyjaciel prawdy.” „Kiedy — powiada — wszystkie germaniczne sztuki, melodramy, opery włoskie i farsy na zawsze ze sceny narodowej wygnanemi zostały; kiedy Mozart, Cherubini, Maier, Iffland i Kotzebue padli pod przewagą nadsekwiańskich zapaśników, kiedy telegraficzne gesta i ustawiczne płaczki ustąpiły zgłębianiu, stopniowaniu i cieniowaniu (t.j. zaspokoili wymaganie krytyki Ixów), spodziewaliśmy się, że tak wydoskonalone widowiska, tłumy widzów sprowadzą. Ale o niewdzięczności ludzka! ledwo jeden miesiąc przeminął, ławki i krzesła zaczęły coraz rzadsza wystawiać szachownicę, cichość powiększyła się w teatrze. Od dwóch miesięcy same pierwszego rzędu sztuki wystawione na scenie: Ludgarda, Atalia, Horacyusze, Alzyra, Cynna, Hilary, Julia, Zamki na lodzie, i ulubione Niewiniątko, wszystko to miało pokonać przeciwników zareńskich. Ale próżne zamachy! W teatrze zawsze pustki, pustki, pustki! Nadaremno kładliśmy okulary, obracali na wszystkie strony lornetki, ciemność wieczna, znikły sprzyjające pojazdy i w owych nawet tak gorąco pożądanych krzesłach, w owym przybytku Areopagu Ixowego, ledwo kilku prawdziwych ojczystej mowy miłośników widzieć się daje." (Gaz. Warsz. 1817, I, 151).
Jak szkodliwie oddziałał ten pseudoklasyczny kierunek Ixów, wykazał już Bogusławski (we Wstępie do Izkahara Dzieła VII, 5—9), chociaż był sam zwolennikiem tego klasycyzmu. "Przyznaje on, że dzięki staraniom XX., tych „wskrzesicieli dobrego smaku," wszelakie tak nazwane germańskie i rycerskie sztuki, a nawet i wielkie niemieckie opery znikły z repertoryum, a miejsce ich zajęły sztuki klasyczne. Ale nie tai też, że publiczność znudzona ustawicznem jednych sztuk powtarzaniem, a nie chcąc ściągnąć na siebie miana ignorantów, wolała zaprzestać bywania na teatrze, a natomiast odwiedzać wszelkie inne widowiska aż do nikczemnych maryonetek. A tak scena ojczysta, po trzechletnich konwulsyach znalazła się nad przepaścią zguby. Boleśnie było rozczarowanie przedsiębiorcy sceny ojczystej (Osińskiego), który przez chęć przysłużenia się wyższym osobom, nie mniej z własnego klasycznego przekonania, gorąco pragnął utrzymania teatru w kierunku klasycznym; ale ogrom wydatków, których bez uczęszczania na teatr wszystkich klas publiczności, nie można było w żaden sposób zaspokoić, brak stałego funduszu i wszelkiej pomocy, zmusiły go nareszcie poświęcić cząstkę „dobrego smaku," dla ocalenia całej instytucji. Wydobyto więc z pyłu, w którym już od lat kilku spoczywały niektóre stare opery, wystawiono melodramę: „Mahabeusze," a nawet i „Pumpernikel" wyjechał na swoim koniku. To postawiło znowu na nogach upadającą antrepryzę. Jęknął smak dobry klasycznych krytyków, ale się uśmiechnęła kasa. Nastąpiły wkrótce inne widowiska, które, dogadzając życzeniom całej publiczności, powszechne zyskały oklaski, i stały się gasnącą już scenie ojczystej wróżbą dłuższego życia."
Duch pseudoklasyczny oświecał całą literaturę za czasów Napoleońskich, nie dziw więc, że się odbijał i w krytyce Ixów. Ciągle oni powtarzali, wymagając często rzeczy niepodobnych: że narodowa scena zamiast klasycznych dzieł (których było bardzo mało) same melodramy, krotochwile i buffonady wystawiała. Daremnie usprawiedliwiał się przedsiębiorca: że kiedy Paryż, siedlisko wszelkiej scenicznej doskonałości, obok tylu klasycznych dzieł, przecież bez melodramatu a nawet i fars obejść się nie może; Warszawa, mając tylko jeden teatr, dla dogodzenia widzom wszelkiego stanu i inteligencji, wszelkiego także rodzaju widowiska na nim mieć musi; że wreszcie mała liczba widzów, uczęszczających na klasyczne dzieła nie zdąży zaspokoić ogromnych antreprezyry wydatków. Było to głos wołającego na puszczy w obec ustawicznych skarg krytyki Ixów, jak dzwon w jedną stronę bijących. (Bogusławski, Dzieje teatru. Pisma IV, str. 220—1).
Wystawiono wprawdzie z konieczności wiele sztuk tego „pośledniejszego gatunku,” ale te jako mniej godne „dobrego tonu” widzów, ostremi surowej krytyki piorunami rażone, zaraz w dniu urodzin swoich albo wkrótce potem końały. (Bogusławski, Pisma, t. VII, str. 6. Patrz Wyjątki z komedyi Dmuszewskiego, Bajki Krasickiego Akt I, scena VI w Tygodniku pols. 1819, II, 53). Chciwa nowości publiczność zyskała tylko na tém, bo napawała się coraz to nowemi widowiskami, wyrostającymi jak grzyby po deszczu za pierwszych lat dyrekcyi Osińskiego. (Porównaj Gazetę Warszawską z 7 października 1815 r., tużżeż Gaz. Koresp. 1815, II, 1490). Ixowie uderzali przedewszystkiem na ówczesne dramata. Był to rodzaj mieszany, przejściowy (od dzieł t. z. klasycznych do sztuk romantycznych), który szczególnie polubiła publiczność warszawska, przyzwyczajona więc patrzyć niż słuchać. I lubo parter wołajawał czasem z jednego pokoju do drugiego, z tego do ogrodu, to znów do miejsc dawniejszych, dramata te tak go zmordowały podróżą, że siedział kołkiem na jednym miejscu. Kompozycja tych sztuk była bez ładu i składu, sceny poprzecinane nie miały ciągu ani związku. Rozmowy były rozwlekłe, czasem nawet opowiadano powtórnie to, co już parter sam widział na scenie. W każdej prawie scenie było mnóstwo maksym rządowych, zdań moralnych, przycinków kobietom, urzędnikom i woźnym; wyraz ojczyzna mógł być umieszczonym dziesięć razy w każdej scenie, w miejscu czy nie w miejscu. Co za dowcipny naprzykład pomysł w dramie „Podkancelery,” gdzie dla doświadczenia cierpliwości słuchaczy występuje wariatka, której pomieszanie na tém polega, iż kilka słów nic nieznaczących wyrzekłszy, szuka przez pół godziny w milczeniu po podłodze zgubionego pierścionka (i cały amfiteatr z nią szukał). Znalezienie zaś zguby tak cudowny sprawia skutek na jej zdrowiu, iż potem przez trzy akta długie, mimo prześladowania i uwiecznienia ojca, mimo utraty majątku i sławy, rozum jej najmniejszego nie okazuje pomieszania. Publiczność lubowała się w tego rodzaju widowiskach, gdzie jak w „Głowie bronzowej” dzwonią i strzelają, i bębnią i pioruny biją, i deszcze leją i ktoś niby śpiewa... Można było na niej płakać i śmiać się, tylko zdrzymać było trudno, a to po prostu dla hałasu. Były nawet melodramata, w których pies figurował na scenie (tytuł tej sztuki „Pies z Montagris.” Patrz krytykę X-a w Gaz. Kor. 1815, II,
1115). Słusznie więc występowali Ixowie przeciw tym „nadużyciom dramatycznym,” jak sprawiedliwie podnosili w komedyi wartość klasyczną dzieł Moliera.
Obok wyszydzania przez Ixów tego rodzaju krotofil i fars, jak Kasperki, Kminki, Pumpernikle i Przypiekalewiczowne, pełnych niedorzecznych sytuacji, dziwnych przesadzonych charakterów i tym podobnych z prawdą niezgodnych śmieszności, dziwnie brzmi jednak w ustach już postępowego Ixa—występującego wbrew opinii swoich braci w szranki za melodramatami i krotofilami—zdanie takie, że „jedna scena tragiczna przyzwicie wydana więcj jest nierównie warta niż wszystkie krotofile razem wzięte.” (Gaz. Kor. 1816, II, 2083); albo zdanie jego kolegi, że Beaumarchais dla tego stoi o całe niebo niżej od Moliera, ponieważ rozmiesza a nie naucza (Gaz. Kor. 1816, I, 73). Wychodząc z tak fałszywie pojętego klasycyzmu, biją Ixowie ciągle w „ton dobry wielkiego świata,” w delikatny „smak” wyższego społeczeństwa, napadając na wszystko, co jest charakterystyczne, indywidualne i prawdziwe, jako na „nieprzystojność, trącą gniinnością i prostactwem.” Komedyi Zabłockiego „Fircyk w Zalotach,” nie radzi X. wystawiać na scenie, bo „ton téj komedyi właśnie ten, z któregoby teatr nasz wyjść powinien.” Podstolina i Klarysa mają nie tylko te wady, które im „zły smak Zabłockiego narzucił,” ale i te jeszcze, które im aktorki dodały wymawianiem „niedelikatnych i niesmacznych wyrazów” (Gaz. Kores. 1815, II, 1379). Podobnie fałszywe i niezdecydowane wyobrażenie — zresztą powszechne w owym czasie — mieli Ixowie o przedstawieniu na scenie sztuk obcych, francuzkich. Nie zadawałają się oni wiernem oddaniem sztuk z dekoracjami i ubiorami z całą sceneryją oryginału, lecz radzą zastosować je do naszych zwyczajów i obyczajów, do naszej miejscowości. W tym drugim wypadku należy przedstawiać już nie Aramenę, ale po prostu Panią Prostakiewiczową; nie panowanie Ludwika XIV, ale czasy Augusta III (Gaz. warsz. z 23 grudnia 1817, Dodatek do Nr 102, str. 2507).
(dok. n.).
MARYA MANTUAŃSKA, KRÓLOWA POLSKA.
1644–1648.
Studyum biograficzne na podstawie źródeł rękopiśmiennych *).
PRZEZ
K. Waliszewskiego.
Wracam obecnie do orszaku królewskiego, ciągnącego dalej ku wschodowi, choć nie mam zamiaru ubiegać się o lepsze na tém miej-
scu z pompatycznym opisem Jmci pana Laboureura, ani nawet z mniej urzędowym, ale równie mało interesującym opisem Jmci pana des Noyers ¹). Pominąwszy mniej lub więcej solenne, z usposobienia niemieckich burmistrzów płynące, przyjęcia w przydrożnych mia-
stach, mniej lub więcej żwawe umizgi i kłótnie, nieodłączne od tak licznej dworskiej drużyny i tak długiej pielgrzymki, podróż ta dokonywa się, bez zasługującego na wzmiankę epizodu, aż do samego prawie Gdańska. Tu, u bram zdobytego przez się królestwa, tryum-
*) Dokończenie — patrz zeszyt za m. wrzesień r. b.
¹) Nie zgaduję, co autor wzmiankowanej już francuskiej pracy o naszej królowej, p. Vandal, znaleźć mógł godnego uwagi w tym ostatnim opisie. Ani w nim ani też w „Pamiętniku” (Mémoires et documents, Pologne, II), przechowywanym (w części) w ministerium spraw zagr. i stanowiącym dalszy ciąg ogłoszonego w Berlinie, nie znalazłem nic, prócz zbioraniny bajek, tłustych anegdotek i oszczerstw. Zachęcony pochlebną wzmianką p. Vandal, biedny Kraszewski, prosił mnie, na czas krótki przed fatalnym swoim procesem, o odpis tego dokumentu, który przesłany do rąk jego, przyniósł mu jeszcze jeden dodatkowy zawód. Przypuszczam chętnie, iż kardynał Mazarini obcym w samej rzeczy pozostał wyborowi pana des Noyers, tyle poszukiwanego przez Maryą sekretarza; wybór zaś ten nie świadczy na korzyść
falnie dotąd podróżująca królowa, zniewoloną jest przerwać swój majestatyczny pochód. Trafią się epizod. Poważny czy błachy, zobaczymy niebawem; tajemniczy w każdym razie, pochwycony przez legendę i nieodzyskany dotąd na rzecz historyi. Historyczne na pozór o nim podanie zostało nam wprawdzie udzielone, z odsłonięciem ciemnej i dramatycznej intrigi. Bohaterem jej zawiedziony kochanek pani de Choisy, matki słynnego z dowcipu abbé tegoż nazwiska i jednej z najpoufniejszych przyjaciółek naszej królowej, syn sławnej pani de Sablé, pośmiertną w ten sposób otoczony sławą, młody kawaler de Bois-Dauphin. Marya Mantuańska to przybawiła zakochanego młodzieńca o otrzymaną przezeń odprawę, za co się teraz mści na niej. Podczas, gdy nie przewidując niczego z tej strony, posuwa się nasza królowa wolno ku Warszawie, wyprawiony jednocześnie i w tym samym kierunku pchnięty goniec, pędzi kuryerskimi końmi na traktach niemieckich i znacznie ją wyprzedza. Goniec wiezie list kawalera de Bois-Dauphin do króla Władysława, a list zawiera potępienie narzeczonej królewskiej. Odkrywa bowiem przed oczami oburzonego monarchy przeszłość niegodną królewskiego żoła i tronu wybranej przezeń towarzyszki: intręgę miłosną z Cinq-Mars’em. Oskarżenie uważano za tak przekonywające, że król nie powinien mieć żadnej wątpliwości, za tak przygnębające, że nie powinien zawahać się ani na chwilę. Przed drugiego gońca dla wybieżenia naprzeciw szańbionej przed małżeństwem małżonki i zatrzymania jej, zanim wstąpi na ziemię, która nie powiuna nigdy być jej ziemią. Pierwszy to wprawdzie tylko i chwilowy popęd Jkr. mości. Wracając niebawem do pobłażliwszych uczuć, król Jegomość odwołuje zbyt pośpiesznie wydany rozkaz i skłania się z rezygnacją do zarzucenia napowrót na ową skompromitowaną przeszłość zasłony, zdartej z niej tak niewcześnie. Ale biednej, zadrzodzonej oblubienicy, długo jeszcze odczuwać przyjdzie bolesne następstwa tak dotkliwego wrażenia, udzielonego na samym wstępie jej małżonkowi.
Zkad pochodzi to podanie? Praca francuska pana Vandal, której je zawdzięczamy, nie zostawia w tym względzie wątpliwości. Autor czerpał z archiwum francuskiego spraw zagranicznych i, jak się zdaje, ztamtaąd tylko. Czy atoli nie omyliła go pamięć i czy nie zdarzyło mu się przypisać panu de Brégy, albo innemu któremu dyplomatycznemu świadkowi, prawowitej własności Tallemant’a¹),
¹) Les Historiettes de Gédon Tallemant de Réaux. 2-de edit. p. M. Monmerqué. Paris, 1840. T. 6. Anekdoty tu spisane pełne są bajek, uganiających się z pewnym cynizmem za jaskrawością opowiadania. Red.
Tom IV. Październik, 1885.
czy którego innego opowiadacza anegdotek? 1). Osobiście nie mogę sobie przedstawić tego króla, który ma być człowiekiem statecznego i rozważnego umysłu, przystępnego do tego stopnia dla wrażeń wieści, udzielonych mu przez pierwszego lepszego kawalera francuskiego. Nie mniejszego wysiłku potrzeba mi dla dopuszczenia tego wniosku, że wchodząc w dość trudne następnie do zerwania zobowiązania małżeńskiego, król zaniedbał wniknąć pierwóz w tak ważne i pierwszorzędne przecież w takiże sprawie szczegóły biograficzne, dotyczące przedmiotu tych zobowiązań, że pozostał obcym względem aktów, których tajemnicę niejeden chyba syn pani de Sablé znał doskonale od lat czterech. Zwracamy w tem miejsci uwagę na argument rozstrzygający.
W powieści Alfreda de Vigny, w którą zdaje się, iż p. Vandal więcej się wczytał niż w archiwalne folianty, posłowie króla polskiego, przybywający z prośbą o rękę francuskiej księżniczki, spotykają się ze szkopolmem ambitnych i miłosnych pretensji „wielkiego koniuszego.” Krwawy tych pretensjy koniec jest tylko ofiarą złożoną przez Cinq-Mars’a na ołtarzu tej, którą wyniósł w swém sercu nad ambicyją swoje i nad honor swój i życie; a słowa królowej francuskiej: „Hélas, mon enfant, vous êtes reine de Pologne!” odpowiadają smętnym echem złowrogiemu uderzeniu topora, spadającego opodal na młodą głowę bohaterskiego kochanka. Ale to w powieści, i tylko w powieści tak się rzeczy mają. W historycznej rzeczywistości, Henryk d’Effiat, margrabia de Cinq-Mars, wstępuje na rusztowanie 12 września, 1642 r.; pod tą zaś datą Cecylia-Renata, pierwsza małżonka Władysława, rozstająca się z życiem dwoma niespełna latami później (24 marca 1644 r.), może obiecywać sobie jeszcze długie życie i panowanie w Polsce. Jak przypuścić, aby polski monarcha, posiadający jeden z najlepiej poinformowanych między społecznesnemi gabinetami europejskimi, potrzebował czekać na spóźnioną i z niepewnego źródła pochodząca denuncyacja, dla powzięcia wiadomości o intrydze, której najdrobniejsze szczegóły miały czas obiedz wszystkie kancelarye i buduary, od jednego do drugiego końca Europy 2)? Zwątpicby chyba należało o wiarogodności tych dy-
1) Przyszło mi już upomnieć się przed publicznością francuską o sumienniejsze uwzględnienie elementarnych zasad, rządzących cytatami historycznemi, ze strony historyków, powołujących się na „dokumenta niewydane.” Odkąd zwłaszcza francuskie archiwum spraw zagr. przystępnem się stało dla ciekawości publicznej, bywa pomniki nagromadzone w niem przedmiotem nader częstych nadużyć. Praca pana Vandal wywołuje bezpośrednio podobną uwagę. Z wyjątkiem kilku drobnych szczegółów, zajmujących zkładną powieść jego, nie ma zgoda nic wspólnego ze świadectwami dyplomatycznemi, których stempel ogólny jednak przybiera.
2) Gdyby wierzyć godziło się (więcej co prawda niż wątpliwej autentyczności), pamiętnikowi jednej z sióstr naszej królowej, Anny, falegraplomatycznych zeznań, których archiwum na Quai d'Orsay nam dostarcza. Szczęściem nie potrzebujemy uciekać się do tak przykrzej alternatywy i nie mamy powodu do wszczynania sporu z równie poważnymi świadkami. Nie sądzę, abym się mylił, twierdząc, iż nie ma ich przed kratkami w tej sprawie, a zupełnie mam pewność, że samo imię kawalera de Bois-Dauphin nie pojawia się nigdzie w ich zeznaniach. Wypada nam nawet opuścić pałac na Quai d'Orsay i zapukać do drzwi sąsiednich, aby po odjeździe z Paryża królowej naszej, odnaleźć autentycznie stwierdzony ślad jakiejkolwiek intrigi lub przygody, wystawiającej na szwank tak szczęśliwie dopiero co do skutku doprowadzony związek. Oto, pod datą 28 grudnia, 1645 r., list Denhofa¹), dopominającego się o jak najrychlejszą ustną rozmowę z panem de Brégy „dla zapobieżenia wielkiej alteracji, której doznac mógłby król polski, za sprawą pewnych wiadomości otrzymanych z Paryża”. Powieść p. Vandal zdaje się więc zyskiwać podstawę. Goniec, wyprawiony z Paryża w ostatnich dniach listopada, i pędzący dniem i nocą, podezas gdy nowa królowa zaprząta się w Brukselli nawracaniem ministrów hiszpańskich, miał właśnie czas przybyć do Warszawy. Równocześnie musimy choćby w krótkości zaznaczyć, że powolność pompatyczna podróży królowej wywołuje ze strony samego gabinetu francuskiego głośne oznaki niecierpliwości i niepokoju. Kardynał lęka się, aby zwłoka nie wywołała obrazy króla polskiego²). P. de Brégy lituje się ze swej strony nad panami polskimi, odbywającymi w Gdańsku przydługie i kosztowne czaty. „Będzie to—pisze do kardynała—nie nadto szczęśliwym wstęmem tej pani do ich królestwa i ich dobrjej łaski, że za jej przyczyną pozbędą się panowie w dwóch miesiącach całorocznego dochodu, a to dość niepotrzebnie”³).
Przyczyną niepokojących wiadomości, które nakazują w-dzie pomorskiemu szukać spotkania się z panem de Brégy, miałżeby być kawaler de Bois-Dauphin? Być może. Czy dotyczą one miłosnych wspomnień po niefortunnym Cinq-Mars'ie? Niech Bóg broni! Właśnie, o miłość nie chodzi w tej sprawie! Czytelnik nie zapomniał zapewne o krzyżu dyamentowym, wartości 200,000 fr., przeznaczonym przez troskliwość kardynała Mazarini'ego do zamaskowania niedostatecznej w jego pojęciu szczerości wspaniałego monarchy północnego. Zachęcony tym przykładem, pan de Brégy postarał się ze swojej strony o „pożyczenie” od pewnego kupca gdańskiego dyamentowych kolczyków, oszacowanych na 12,000 talarów, które ma złożyć w ofierze nowej królowej
¹) Arch. barona d'Hunolstein.
²) Mazarini do p. de Brégy; 10 lutego 1646 r. Arch. spraw zagr.—Ob. Chévruel. Korespondencya kardynała, s. 718.
³) De Brégy do kardynała Mazariniego; 17 stycznia 1646 r. Arch. spraw zagr.
„ale będzie je miał sobie zwrócone przez nią nazajutrz” 1). Mistrz zostawia wszelako ucznia daleko w tyle. Upodobawszy sobie pomysł pożyczenia posłom polskim owego krzyża, trafia niebawem kardynał na pomysł drugi, nierównie misterniejszy: wprowadza go do rachunku, odliczając koszt od sumy posagowej. I zapewne, dostawszysię w ręce tak dostojnej pani, jak polska królowa, klejnot ten zyskuje w jego oczach, z powodu królewskiego swego przeznaczenia, znakomite podwyższenie wartości. Bez wahania wpisuje go kardynał do sumy 100,000 talarów, na konto wypłat, zastrzeżonych na rzecz posagu. Jednocześnie do przewidzianych w kontrakcie ślubnym terminów tych wypłat wkrała się wielki nieporządek, częścią z przyczyny trudności w znalezieniu gotówki, częścią z powodu niespodzianej a zuchwałej interwencji urzędników księcia Mantuańskiego, synowca królowej, uzbrojonych od stóp do głów w dekreta i areszta bez liku i posuwających śmiałość swoją aż do położenia ręki na niejakich kobiercach, zostawionych tymczasowo w Paryżu przez naszą królowę 2). A zatem okazuje się mniej gotówki niż spodziewać się było wolno, że królowa przywiezie z sobą; a nawet w tej, którą przywozi, ubytek znaczny, sprawiony wliczeniem do niej klejnotu, który kosztował 200 tysięcy franków, figuruje zaś w rachunku w 300 tysiącach. Nakoniec ujma, wyrządzona powadze monarszej przez niegodne pieniactwo. Oto buletyn, który wyprzedza Władysławową małżonkę na drodze do Warszawy. Łatwo pojąć, iż fakt tego rodzaju nie sprawia przyjemnego wrażenia. Trudniejszym do pojęcia byłoby, żeby wrażenie to, jakkolwiek nieprzyjemne, dostarczyć mogło samo przez się assumptu do zerwania solennie zawartego związku. Owóż nie ma czego innego. W rzeczywistości też „alteracja” Jego Kr. Mości jest całkiem chwilową; zamiar zaś zerwania całkiem urojony.
Czyż nie ma jednak żadnej trafiającej się opodal od Gdańska przerwy w pochodzie królewskiego orszaku? Czy nie ma kurjera, wyprawnionego pośpiesznie z Warszawy dla wstrzymania tego pochodu? Tak jest. Pisząc pod datą 9 lutego, z Lumburga, na granicy polskiej, donosi p. de Brégy kardynałowi o nadesłanym przez kurjera liście króla polskiego, z prośbą odwleczenia przyjazdu królowej do Gdańska 3). Otóż jesteśmy chyba w samym środku tajemniczej i dramatycznej intrigi, i kawaler de Bois-Dauphin wchodzi na scenę. Czy tak? A najpierw, dopominający się o zwłokę list królewski nie odwleka niczego. Jego Kr. Mość przypuszczała, iż wyprawiony przez nią kurjer znajdzie narzeczoną nierównie dalej od Gdańska, w Lubece czy Rostoku. D. 11 lutego orszak wędrowny wstępuje tedy bądź co bądź w progi portowego naszego miasta; a w dziewięć dni później wyrzu-
---
1) De Brégy do kard. Mazarini’ego; Szczecin, 1 lutego 1646, Arch. Spraw. Zagr.
2) Ten sam do tego samego; Warszawa, 7 marca, 1646. Królowa Polska do tego samego; Warszawa, 14 i 26 marca, 1646. Tamże.
3) Arch. Spraw. Zagr.
sza w stronę Warszawy. Dziewięciodniowy pobyt u mieszczan gdańskich jest nową jedynie folgą, użyczoną przez naszę królowę reprezentacyjnym swiom upodobaniom, a Król Jegomość nietylko nie winszuje sobie już teraz tej zwłoki, ale uczuwa z tego powodu nieco nieukontentowania i sporo niecierpliwości. Dowiedziawszy się bowiem o przybyciu swej narzeczonej na granicę królestwa, zaniechał natychmiast pierwotnego swego zamysłu i okazuje się bardzo chciwym zobaczenia jej jak najrychlej przy sobie. Wyprawiając zresztą swego tajemniczego gońca, opatrzył go, prócz listu pod adresem pana de Brégy, w inne pismo, wystosowane do samej królowej francuzkiej. List ten, odesłany dalej ku St. Germain pod datą 12 lutego, przepelniony jest dziękczymi komplementami z powodu uzyskanej z rąk królewskich małżonki¹). Nakoniec p. de Brégy nie zaniedbuje objaśnić nas o właściwym źródle całego tego zajścia. Król wybierał się do Gdańska na spotkanie swej narzeczonej. Nie wybrał się i nie myśli już teraz o tej podróży. Czy gniewa się? Czy obrażonym się mieni lub zazdrosnym? Nie; cierpi po prostu na atak podagry. I oto, w obec historycznej prawdy, cała treść ponurego dramatu, umieszczonego przez pana Vandal, na podstawie niewiadomo jakich świadectw, w lichiej mieścinie nadbaltyckiej.
Dnia 7 marca, królowa stanęła w Falentach. W téj chwili nie może już chyba być mowy o zerwaniu, i król Jegomość pogodzić się musiał ze swoim losem. Jednak wjazd nowej monarchini do stolicy i pierwsze jej spotkanie z małżonkiem odraczają się do 14-go. Czemu? Zawsze ta sama odpowiedź: król jest cierpiącym. P. de Brégy przybywa sam do Warszawy, incognito; widzi się z królem i udziela mu żądanych wyjaśnień. Względem miłosnej przeszłości jego małżonki? Gdzież tam! Względem dyamentowego krzyża i przypisanego mu szacunku. Król Jegomość mieni się zadowolonym z wyjaśnień; ale cierpi zawsze na podagrę.
Trzyma go ona i przykuwa jeszcze do tronu w dniu uroczystego spotkania pod sklepieniami Ś-go Jana, odkładanym naprzótno. I oto znów cały sekret rzekomo zimnego przyjęcia, doświadczonego przez straponą oblubienicę. Nie wybiegł rycerski monarcha naprzeciw téj z utęsknieniem wyglądanej towarzyszki, której wizerunek nie opuszcza go od roku, dla tego, że nie mógł stąpać, a nie życzył sobie, aby go zobaczyła po raz pierwszy niesionego w krześle. Daje się to wytłumaczyć. Nie ruszył się także (choć w tym względzie różnią się podania), gdy Marya, teraz już przyjęta bezsprzecznie małżonka i ludowi polskiemu przeznaczona królowa upadła mudo nóg, czyniąc zadość starożytnemu ceremoniałowi. Nie pospieszył podnieść jej. Biedny! Samemu się podnieść byłoby mu trudno!
Historya bywa często tkanką z drobnostek uwitą. Tylko są
¹) Arch. Spraw. Zagr.
prawdziwe i fałszywe drobnostki. Pierwsze wystąpienie naszej królowej w Warszawie zawisło od niewczesnego ataku podagry króla! Taki jest historyczny stan rzeczy!
III.
Wystąpienie tedy królowej naszej w Warszawie nie jest bądź co bądź pomyślnym. Wypada to przyznać. Jest ono przecież wolne od narzuconej mu tragicznej maski. Trzeba było krwawego cienia Cinq-Marsovego, wprowadzonego arbitralnie w ramy tej domowej komedii, aby z niej zrobić dramat. W ten to sposób potrafiono odkryć kropkowane ślady łez — i wykrzyknikami znaczone wyrazy rozpaczy między liniami tego lub owego listu, pisanego, przez nową monarchinię i zaznaczyć bolesną sprzeczność między cyfrowanymi a niecyfrowanymi ustępami jej korespondencji. Jest to tylko ciąg dalszy — nie historyczny, broń Boże, jak chce p. Vandal, ale absolutnie romansowy — romansu Alfreda de Vigny. Nie archiwalny żaden foliant z pewnością, (żaden przynajmniej z archiwum Spraw Zagr.), zwierzył się francuzkiemu pisarzowi z przypisanego przezeń Władysławowej małżonce zamiaru oswobodzenia się przez ucieczkę od utratpień i upokorzeń jej nowego losu. Uciekać przed tym tak długo oczekiwanym, tak pracowicie zdobytym losem?
Właśnie ma Marya-Mantuańska coś podobnego w głowie!
Oto w całości pierwszy z owych nazajutrz po przybyciu do Warszawy pisanych i tyłoma patetycznymi domyślnikami napełnionych jakoby listów. Pisany w całości cyframi, z wyjątkiem pierwszego i trzeciego ustępu ¹):
„Zaczynam od wjazdu mojego do tego miasta, który odbył się tak pięknie i tak wspaniale jak tylko można. Skoro W. E. powiadomioną będzie o szczegółach, nie wątpię, iż podzieli moje zdanie. Mimo prośb moich, kilkakrotnie ponawianych przez listy i przez osoby przy nim będące, Król Jegomość nie dał się zatrzymać w swoich pokojach. Czekał na mnie w kościele, gdzie nuncyusz dopełnił ratyfikacji aktu ślubnego. Król Jegomośćkazał się następnie odnieść do swoich pokojów. Chciał jeść wieczerzę tego samego dnia u mnie. Brat jego i pani de Guébriant wzięli udział w tym małym bankietcie, poprzedzającym wielki bankiet dnia następnego, na który król Jegomość nieść się znów rozkazał, wbrew zdaniu wszystkich otaczających, a zwłaszcza doktorów. Dwie te wycieczki dały mu się cokolwiek uczuć w powtórzeniu dawnych dolegliwości i tej nocy doznał lekkiego ataku gorączki i bólu głowy. Nie widziałam go jeszcze. Wczoraj spędziłam
¹) Przyznać muszę, iż dokładne obznajmienie się z treścią korespondencji, do której list ten należy, tę, między innymi przedstawia trudność, że się ma do oznicenia dość często z tekstem nieodeyfrowanym. Gdy jednak klucz pozostaje wszędzie ten sam, międzyliniowe zaś odoyfrowania, dokonane na niektórych tekstach, ułatwiają odszukanie tego kluza, trudność, o której wspominam, redukuje się do kwestyi czasu i fatygi. Nie żałuję mojego w tym względzie wydatku.
dłuższy czas przy jego łóżku. Przysłał był prosić mnie o to. Poleciłam, aby mu powiedziano, że nie osmiałę się odwiedzać go pierwżej niż poznam, że mu to przyjemnem być może. Będąc mu obcą, mogłabym znaleźć się natretną przy jego chorobie. Ta oględność bardzo mu się podobała. Obchodzi się ze mną bardzo ceremonialnie, ale dając poznać jednocześnie wielki szacunek dla mojej osoby, przez nieustanną troskliwość o wszystko, co mnie dotyczy.
„Znajduję cokolwiek nieporządku w ustanowieniu mojego dworu; ale staram się, aby to nie doszło do jego wiadomości, dla oszczędzenia mu gniewu, któryby zaszkodził wielce jego zdrowiu. Skoro tylko wyjść mu Bóg pozwoli z teraźniejszego stanu, powiem mu o tém i nie wątpię, że wszystko pójdzie po mojej myśli. Ale panowie Francuzi nie mają najmniejszego rozsądku: mówię o tych, których z sobą przywiozłam. Uchodzi to u nich za rzecz najdrożniejszą w świecie, jeżeli nie są panami wszedzie. Prawda, że Polacy nie są najłagodniejszymi w świecie ludźmi, ale trzeba godzić się z tymi, z którymi żyć trzeba.
„Ten kraj jest na podziw pięknym! Jednym słowem, aby porównać go z najpiękniejszymi w Europie, potrzeboby długiego pozostania pod berłem teraźniejszego króla. Znajduję wszystko to, co mi zostało zapowiedzianem przez W. E. i więcej nawet. Król, mój pan miłościwy, jest człowiekiem umysłu otwartego i przyjemnego. Zdaje się być niezmiernie dobrym. Wie W. E. że jestem z usposobienia nieśmiałą. Ztąd pochodzi, że nie weszłam z nim dotąd w zbyt poufany stosunek. Jednak widzę go bardzo zadowolonym z moich postępów we włoskim języku. Uprzedził mnie, że doniesie W. E. o swoich dla mnie uczuciach przez biskupa Orańskiego.
„Zresztą napełniono mnie dziwnicemi obawami względem przypuszczanego gniewu z Jego strony, tak w przedmiocie moich posagowych pieniędzy, jak niemniej w przedmiocie wiadomego W. E. krzyża. O pieniądzach nie mówiłam z nim dotąd, nie znalazlszy zręczności po temu, i poinformowaną będąc, że dowiedziałszy się o właściwym przebiegu rzeczy, uznał się zupełnie zadowolonym z mojego postępowania; zwłaszcza po otrzymaniu od posłów swoich zapewnienia, jako nie uczyniałam nic bez ich rady. Panowie posłowie powrócili także do łaski; gniew bowiem Jego Kr. Mości przeciwko nim nie miał innej przyczyny prócz niedbałości ich w udzielaniu mu wiadomości o mnie i o postępie mojej podróży. Jednym słowem, przypisuje on swoją chorobę dozananemu niepokojowi. Oświadczyłam mu wczoraj, iż nie chciałam, aby ktokolwiek inny mówił mu o tym przedmiocie ¹). Wyraziłam, iż przyjęłam go z tém zastrzeżeniem, uczynionem przed W. Eminencją, że, w razie, gdyby się król, pan mój miłościwy, niezadowolionym z tego powodu miał okazać, będę go mogła odesłać. Wystuchał mnie bardzo spokojnie; kazał sobie podać krzyż; znalazł go bardzo pięknymi i powiedział
¹) Sic; o krzyżu, jak wykazuje dalsza treść listu.
mi następnie, że nie należy, broń Boże, odsyłać go; że jest wielce obowiązanym W. Eminencji i zadowolonym ze mnie¹), i w tejże chwili chciał przystąpić do podpisu. Osądzi W.E. z tego, że, znalazłszy go tak łatwym w tej sprawie, którą nieprzyjazne umysły usiłowały przedstawić mu w złotem świetle, wszystkiego można się spodziewać po nim w innych sprawach. Mam wiadomość z różnych stron o czynionych przeciwko mnie zabiegach naokoło Jego osoby. Pogłoski te martwią mnie czasem, ale nie przestraszają mnie²). Nie umiem jednak jeszcze wyrazić o niczym ostatecznego sądu. Trwam w stałym postanowieniu pilnowania się dobrych rad, udzielonych mi przez W.E. i donosić będę W. Eminencji o powodzeniu, jakie one będą miały. Wczoraj i dzisiaj odebrałam podarunki śliczne. P. de Brégy doniesie W. Eminencji o tym, z którym się osobiście zgłosił. Jest to prosta demonstracja; ale z bardzo dobrego serca uczyniona. Zwróciłam mu już jego kolczyki. Królowa aż nadto hojnie mnie obdarzyła. Trzeba na tém poprzerwać.
„Znalazłam tu już przeznaczoną mi ochmistrzynią. Gdybym była nie postanowiła z góry nienawidzieć jej, czułabym się skłonną do wręcz przeciwnego względem nijej uczucia. Dostrzegłam w nijej dużo bystrości i łatwości charakteru. Posądzą ją o szpiegostwo; ale zamiary moje są tak rzetelne, że nie mam powodu do obawy³). Obowiązana jednak będę W. Eminencji za udzielenie mi w tym względzie wskazówki. Miałabym jeszcze do nadmienienia o wielu rzeczach; ale czasu nie staje do dłuższego pisania. Niech W.E. zauważy, że nie miałam jednej chwili odpoczynku od wyjazdu z Paryża. Życie tutejsze więc jest zamkniętym niż tam, we Francji, ale z mojim usposobieniem, nie lękam się tego wcale. Proszę zachować mi przyjaźń i wierzyć, że jestem z całego serca, „M-r mon cousin,” wiele przywiązana kuzynką...
Ludwiką-Maryją⁴).
Gdzież tu wyimaginowana niezgoda urzędowych uśmiechów i pofnych żałów? Gdzież dramat? Ton listu pozostaje jawnie jednostajnym i jawnie szczerym od pierwszej do ostatniej litery, i, w szcerości swej, udziela nam bardzo dokładne wyobrażenie o odnoszącej się do tej chwili sytuacji. Król Jegomość jest jak najlepszym usposobionym; ale cierpi na podagrę i czuje się cokolwiek śmiesznym w obec oblubienicy tej, której pozostaje tytułowym jedynie małżonkiem, i w obec niecie-
---
¹) Wszystko to pisane cyframi w oryginale i nie zawiera najmniejszej wzmianki o jakiemkolwiek nieporozumieniu wynikłym z zazdrości; sięgającej w przeszłość.
²) Cyfrowem zawsze pismem.
³) Ochmistrzynią tą była żona hr. Magni, byłego cesarskiego ministra, poróżnionego na teraz ze swoim dawnym panem, ale zachowującągo, jak się zdaje, niejaką zażyłość z austriackimi stosunkami.
⁴) Królowa polska do kard. Mazarini’ego; Warszawa, 14 marca. Arch. Spraw Zagr.
pliwości, zdradzanej co chwila przez panią de Guébriant, dla której spełnienie aktu małżeńskiego zdaje się być niezbędnym uwieńczeniem powierzonego jej posłannictwa. Zważmy, że mamy przed sobą króla nie malowanego; ale prawdziwego vert-galant. Przed tém uczuciem, które go trapi, szuka on ucieczki w afektowanej ceremonialności. Czy nie zbija go z tropu zkładając i nie paraliżuje potrosze owa, długo przewyciążyć się nie dająca nieśmiałość, do której przyznaje się sama królowa, która dziwić może cokolwiek z jej strony, i którą, w obec oblubieńca swego, obciążonego tuszą i innemi dolegliwościami, pokusa bierze nazwać inném imieniem? Oto uboczna wskazówka w tym sensie: list jednego z najczynniejszych pośredników w dziele tak dziwaczenni przygodami doświadczanego obecnie związku, w-dy poznańskiego, piszącego pod datą 24 marca 1646 r. do p. de Brégy. Pod datą ta niecierpliwość pani de Guébriant nie doczekała się jeszcze satysfakcji. Czy wina w tém króla? Czy, przy najmniej, on jedynym jest winowając?
"Wierność, z którą pragnę służyć mojej królowej, zniewala mnie do udzielenia jej podwójnego ostrzeżenia, które zechcesz W. M. Pan jej zakomunikować, nie wyrażając, iż pochodzi odemnie. A najpierw, żeby nie była tak nieśmiałą względem króla i wchodziła rezolutnie do jego pokoju, jak to królowa nieboszka zwykła była czynić, bez żadnego natrektwa z jej strony; Król Jegomość bowiem bierze przeciwne zachowanie się za dowód niedostatecznego dlań afektu Jej Kr. Mości. Prócz tego, należy jej być cokolwiek śmiałą w pieszczeniu go i udzielaniu mu miłosnych satysfakcji, come si dice italiano: gli scherzi amorosi, ponieważ król nasz pan miłościwy, jest cokolwiek lubieżnym, ("lascif") w tej materyi miłosnej, co Waszmość Pan zrozumiesz dobrze, aczkolwiek nie umiem użyć należytych do wytłómaczenia się terminów, lepiej się znając na praktyce w tych rzeczach niż na rozprawianiu o nich").
Sytuacja ta przeciaga się aż do pierwszych dni kwietnia. Król jest zawsze cierpiący, zawsze zakłopotany rolą, którą mu okoliczności przeznaczają, i, w następstwie, nerwowo usposobiony, łatwy do rozdrażnienia i przystępny rozmaitym uniesieniom. Niezapominajmy, że ambitna i zazdrosna kamarylla otacza go siecią swoich wpływów i intryg, walcząc w obronie zagrożonego bytu. Wszechwładni wzoraj, niespokojni o jutro faworyci, wysilają się na sposoby, aby oddalić Jego Kr. Mość od tego małżeńskiego łóża, w którym widzą grób swego dotychczasowego kredytu.
"Królowa, pisze p. de Brégy, dla przypodobania się królowi nie walczy, jakby należało, ze swojém usposobieniem, o którym mówi, że nie jest z natury skłonna do pieszczot ani do ustępstw. Kiedy jej chodzi o otrzymanie czegoś, byłoby pożądaną rzeczą, aby szła prosto do króla, przypochebiła mu się i starała się być mu przyjemną,
1) Arch. bar. d'Hunolstein.
Tom IV. Październik 1885.
zamiast wdawać się z lichymi pokojowcami, będącymi przy osobie Króla Imci, którzy wszyscy są jego stręczycielami miłosnych zabawek i nie lękają się niczego więcej jak tego, aby Król Jegomość nie przywiązał się zanadto do królowej; na dowód czego posłużyć może święża przygoda, która się trafiła Jego Kr. Mości u pewnych dam, gdzie wybrał się do kąpieli i zkad wrócił chory. Używa też królowa innego procederu, którym się naraża Jego Kr. Mości, a mianowicie wielkiej ciekawości w dopytywaniu się o wszystkie jego postępkie a także oznajmiania mu za pośrednictwem owych pokojowców, że nie sądzi się być przezeń kochaną 1).
Obok faworytów płci mężkiiej, widać także pannę d'Eckemberg, utrzymującą się na dworze, po rozproszeniu niemieckiego otoczenia królowej nieboszczki, dzięki przemyślnie zdobytemu urzędowi ochmiestrzyni przy młodocianym królewiczu, szermującą na stronie różowemi pazurkami w obronie innego, mniej urzędowego stanowiska. Widać nareszcie przybyły z nową krółową francuzki regiment, który, wybrawszy się z nią razem na zdobycie odległego królestwa, rzuca pożądliwe oczy na fortece faworów królewskich i rusza przebojem do szturmu.
Tak otoczony i napastowany ze wszystkich stron Król Jegomość, znajduje przez czas niejaki, mimo przyrodzonej stateczności umysłu, pewną trudność w zachowaniu równowagi. Waha się między porywem platonicznej zapewne galanteryi, której panna de Guébriant, siostrzenica marszałkowej, (młoda osobka nie nadto nieśmiała zapewne), staje się chwilowym przedmiotem, a wręcz sprzecznym porywem surowości, której pada ofiarą nowy personel dworski, a w szczególności batalion niewieści. Czy nowe to zajście dotyka osobiście królowej samiej? Nie inaczej, gdyby wierzyć panu de Brégy i panu Vandal, przyjmującemu zbyt łatwo za dobrą monetę jego konfidencynalne zwierzenia. Panie des Essarts, mianowicie, i de Langeron narażały się na oskarżenie o pośredniczenie w sekretnych, „nie zaś spraw stanu, lecz galanteryi dotyczących” stosunkach, zachowanych przez Królową Jejmość i o udzielanie jej złych rad 2). Osobiste zwierzenia Ludwiki-Maryi nie sięgają tak daleko. Chodziłoby jedynie o wpływ wywierany na nią, przez źle dobrane towarzyszki i o trwonienie przez nie jej pieniędzy 3). W żadnym razie nie chodzi o przeszłość i w żadnym razie także główna jakoby oskarżona nie doznaje zbyt wielkiego wzruszenia. P. de Brégy, który bawi w tej chwili w Gdańsku, dla pilnowania trzechtyściażnego zaciągu, będącego na teraz główną jego sprawą, naprzóźno przestrasza się i uderza na alarm. Ona sama „nie rozumie zgola tego przestrachu, pewną się
---
1) De Brégy do kard. Mazarini'ego; Warszawa, 29 maja, 1646. Arch. Spraw Zagr.
2) Ten sam do p. de Brionné; Gdańsk, 6 kwietnia, 1646. Tamże.
3) Królowa do kard. Mazarini'ego, Wiśnicz, 1 sierpnia, 1646. Tamże.
czując, że zachowa przyjaźń swojego małżonka, a nawet towarzystwo swoich kobiet. Jeżeli król nie żyje z nią dotąd w zupełnej poufałości, dzieje się to z przyczyny jego choroby, która czyni go smutnym i nabawia go wiele cierpień, będąc niebezpieczniejszą niż powszechnie przypuszczają. Byleby Bóg uzeczył lepszego zdrowia Jego Kr. Mości, obiecuje sobie niezawodnie być szczęśliwą 1).
P. de Brégy okazuje się wzruszonym taką sytuacją i ma powód do tego, ponieważ był główną, jeżeli nie jedyną przyczyną całego tego chałasu. Jego to, prawdziwe czy domyślne zamachy Don-Żuanowskie dostarczyły okazyi do pobudzenia gniewu królewskiego. Przez niego urządzona w słodkim tete a tete z uroczą panią des Essarts, pierwszą pokojową królowej, wieczorza dostarczyła broni zdradzieckim denuncjacjom innej kamerystki, pani d'Aubigny, zazdrośnej włoszki, skojarzonej z przebiegłym normandczykiem. Przyznaje on to wszystko w urzędowej połowie swej korespondencji. Jest tam wzmianka także o niskiem pochodzeniu pani des Essarts, która miała być córką wyrobnika i pani de Langeron, której „panieństwo” podejrzywa, ale niema wzmianki ani o Cinq-Marsie, ani o królowej 2).
Chałas nie trwa zresztą długo. Podczas gdy margrabia niepokoi się jeszcze i agituje się tam, w Gdańsku, Ludwika-Marya odpoczywa już na laurach nader łatwego zwycięstwa:
„Choroba Króla Imci, która przeciąga się, nastręcza kilku osobom sposobność do wszczynania mizernych kabali. Podejrzynam kilku Francuzów o udział w pewnej sprawie, która należy już zresztą do przeszłości, i o sprzymierzenie się z drugimi dla skłonienia Jego Kr. Mości do wydalenia niektórych moich kobiet, na podstawie częścią fałszywych a częścią prawdziwych doniesień. Doprawy, zasłużyły oni na straszną repremendę, która ich z mojej strony spotkała. Sprawa ta stała się dla mnie następnie przyczyną wielkiej radości, dając mi poznać czułość Króla Imci dla mnie. Zmienił on natychmiast swoje postanowienie, skoro tylko dowiedział się o mojem zasmuceniu. Z wielką słodyczą zapewnił mnie, że zastosuje się w zupełności do mojej woli. Zauważyłam, iż to, co miał ochotę spełnić sprawia mu prawdziwą przykrość... Kanclerz w. k. i Kazanowski przypisują sobie udział w ułagodzeniu Króla Imci; ale zaręczam W. Eminencyl, że uległ on jedynie temu, co Denhof powiedział mu odemnie... Monarcha to niezaprzecznie bardzo łaskawy i bardzo łagodnego umysłu. Gdy z czasem nabędę lepszej świadomości rzeczy, przekonana jestem zupełnie, że będę szczęśliwa. Posyła on zawsze po mnie, gdy poczta nadchodzi. Prawie wszystkie listy są po włosku pisane. Mówi Król Jegomość, że czyni tak dla oswojenia mnie z językiem i ze sprawami publicznemi. By-
1) Królowa do kard. Mazarini'ego; Warszawa, 17 kwietnia, 1646. Arch. Spraw Zagr.
2) De Brégy do p. de Brienne; Gdańsk, 6 kwietnia, 1646. Arch. Spraw Zagr. Ten sam do kard. Mazarini'ego; z tej samej daty. Tamże.
wa, że go moja włoszczyna do śmiechu pobudza; ale upewnia mnie, że rozumie to, co mówię, doskonale."
List ten nosi datę 28 marca, 1646 r.¹); datę zaś tę godzi się zanotować, ponieważ ona może posłużyć do stanowczego rozprawienia się z fantastycznymi konturami, narzuconymi całemu temu epizodowi. W romansowym więcej niż historycznym przedstawieniu pana Vandal, pociągnięcie do odpowiedzialności królewskich kamerystek, będące dalszym następstwem tylko Bois-Dauphinowej denuncyacji, doprowadza naprzężony już pierwżej stosunek między królewskimi małżonkami do tak drastycznych terminów, że tragiczne rozwiązanie sytuacji staje się prawdopodobnem. Ocala sytuacją osobista interwenycja marszałkowej de Guébriant, i to w dość osobliwy sposób. Stając przed Królem Jegomością, nadzwyczajną ta — nie z tytułu tylko — ambasadorowa, bierze na sieć upomnieć Jego Kr. Mość o rychlejsze zabranie się do spełnienia obowiązków małżeńskich, którym uczynienia zadość dopominają się prawa królowej i nadzieje jego poddanych. Król Jegomość bierze do serca te przedstawienia, udaje się pewnego wieczora do komnat królowej, a gdy wychodzi z nich, nazajutrz rano, nie ma już mowy o wydaleniu pań des Essarts i de Langeron ani o potwierzach Bois-Dauphin'a.
Anegdotka dość wesoła i żal prawie, że nie można przyznać jej autentyczności. Przeszkadza zaś właśnie temu data owego listu Królowej Jejmości, łącznie z akuratnością, której czcigodna marszałkowa de Guébriant daje dowód w zaznaczeniu tak niecierpliwie przez się wyglądanego i własną elokwencją jakoby przyspieszonego momentu, pieczętującego szczęśliwie do skutku doprowadzony związek. Wiadomem nam się bowiem staje tym sposobem, że list, o którym mowa, (a zatem i ostateczne przywrócenie dobrzej harmonii między małżonkami i spokoju na ich dworze), wyprzedziło o całe dwa tygodnie uroczysty zkładaną i pełen wagi moment. Wypada zresztą oddać naszej ambasadorowej tę sprawiedliwość, że własne jej samochwałstwo nie przyczyniło się by najmniej do przypisania jej roli, której odegrać nie mogła.
"Nie powinnam ukrywać W. Eminencji — pisze p. de Guébriant, do kardynała — że było w tych czasach cokolwiek oziębienia między Ich Kr. Mościami, a to z powodu, że Król Jegomość życzył sobie, aby Królowa Jejmość dała odprawę większej połowie swych slug. Ale, prawdę mówiąc, była to rzecz małej wagi²).
Tak dalece małej wagi, że w pierwszych dniach kwietnia (i zwłaszcza przed uroczystą chwilą) uzyczając pani marszałkowej żądanego przez nią posłuchania, Król Jegomość oświadcza, z prawdziwem wyłaniem serca, „jako nie mógł uzyskać cenniejszego dowodu przyjaźni, ze strony Ich Arcy-Chrześcijańskich Mości, od tego, którym zaszczyco-
¹) Do kardynała Mazarini'ego. Arch. Spraw Zagr.
²) Warszawa, 8 kwietnia, 1646. Tamże.
ny został z ich łaski, otrzymując na towarzyskę życia tyloma przy-
miotami ozdobioną księźniczkę ¹).
Nazajutrz to dopiero po tém posłuchaniu, i niespodzianie cał-
kiem, życzenia pani ambasadorowej doczekują się spełnienia. „Uda-
wszy się na połowanie z królową, król odwiedza za powrotem Jęj Kró-
lewską Mość w Jej komnacie, i odwiedziny te przeciagają się tak dłu-
go, że ranek następny zastaje go jeszcze na miejscu” ²). Komu przy-
pada zaszczyt tego spóźnionego tryumfu? Pełnym uszanowania, ale
usilnym przedstawieniom pani marszałkowej, „która daje poznać, jak
umie najprzystojniej, leniwemu małżonkowi, że nie opuściłaby jego
dworu z zupełnem zadowoleniem, nie dowiedziawszy się pierwiej o osta-
tecznim spełnieniu jego małżeństwa?” Czy też wiosennej porze,
któręj wpływ dobroczynny skuteczniejszym się zdaje panu de Brégy
w tej okoliczności? P. de Brégy, przyznać to trzeba, nie widzi rzeczy
z bliska, będąc zawsze na uwiezii w Gdańsku. Pani de Guébriant zaś
patrzy na nie z tak bliska jak tylko można. Nie zaniedbuje ona zna-
leźć się na drodze Jego Kr. Mości, w chwili, gdy Jego Kr. Mość, oświad-
czywszy jej, że uczynione mu przedstawienia nie były mu niemiłemi,
udaje się do królowej. „Wyprzedza ona Jego Kr. Mość, i nie wycho-
dzi z pokoju, dopóki nie ma dozwolonć sobie spuścić kotarę na łóże
połączonego nareszcie stadła” ³).
Dajmy na to, że zaszczyt do niej należy. Gdzież jednak w tém
wszystkiem dramat? Gdzie tragiczne zawikłanie rzeczy? Nie widzę
nic, prócz dość prozaicznego epizodu, zakończonego wodewilowém roz-
wiązaniem. Niestety! Było już miejsce dla tragedyi w przeszłych lo-
sach królewskiej tej oblubienicy o zwiędłych wiosnach, i będzie go
jeszcze zadość w nowém jej rozpoczynającem się teraz przeznaczeniu.
Za lat kilka, kiedy od stoku Karpat do ukraińskich stepów, na całym
wspaniałym obszarze tego państwa, które od wczoraj stało się jej wła-
snem, nie znajdzie ona dachu, pod którymby złożyć mogła strudzoną
głowę, wtedy będzie pora do dramatyzowania, a wystarczy potemu,
odstąpić głos krwawym pomnikom tych lat potopowych. Na teraz
jestesmy jeszcze w porze komedyi.
IV.
Jakimże jest obecnie wpływ pomyślnego owego rozwiązania na-
prężonéj dotąd, choć więcj komicznej niż dramatycznej sytuyci, bądź
na stosunek do siebie dwójga małżonków, bądź na dalszy rozwój za-
wisłych, zda się, od tego stosunku wypadków? Bardzo trudnym do
oznaczenia. Król doświadcza natychmiast nowego napadu zabójczych
¹) Warszawa, 8 kwietnia, 1645. Arch. Spraw Zagr.
²) De Brégy do kard. Mazarini'ego. Gdańsk, 18 kwietnia, 1646.
Tamże.
³) Relacja z d. 8 kwietnia.
cierpień, z których objęcia wyrwać się już nie potrafi, i wraca do swego posępnego humoru. Starzy jego dworzanie widzą go „zmienionym do niepoznania.” Ulega on „sennościom powracającym kilka razy w ciągu dnia,” a nawet „niejakiemu przyćmieniu władz umysłowych, które lękać się każą nagłego wypadku.” Przyćmieńie to władz umysłowych nie znajduje się jednak posuniętym do tego stopnia, iżby go uczynić miało skolonnym do poddania się kobiecemu jarzmu. Jeżeli nowa królowa żywiła w tym względzie pewne nadzieje, a zdaje się, iż tak było w samej rzeczy, tedy doświadczenie z pierwszych kilku miesięcy wyniesione musiało ją rozczarować. Nie ma stanowczo nic do zyskania w tym kierunku. Król jest pełnym uprzejmości; w połowie czerwca podpisuje etat dworu Królowej Imci, bez najmniejszej uwagi w przedmiocie dam, których odprawienie do Francji był chwilowo postanowił i jakby zapomniałszy o tém, co zaszło. Zagadnięty wprost w tym przedmiocie, przyznaje, iż cała wina była po jego stronie 1). Jest nie mniej hojnym, biorąc na siebie dokładanie ze swej szkatuły 65000 liwrów rocznie, do wydatków tegoż dworu „na chleb, piwo, mięso i świece” 2). Ale na tém koniec. Uprzejmość jego i hojność względem wybranej przez się towarzyszki życia, nie posuwa się aż do dozwolenia jej aktualnego wpływu na kierunek spraw publicznych. Dba on o oswojenie jej z temi sprawami. Nie chce mieć tajemnic przed nią. Ale chce, aby zadawałniała się świadomością rzeczy, a zastawiła resztę jego własnej, jakkolwiek przyćmionej głowie.
Czy tego rodzaju podział atrybucyj zadowolni naszę królowę? Z trudnością by nam chyba przyszło przyznać jej potrzebny w tym względzie stopień abnegacji. Jak to? Trzebałby jej wyrzec się wszelkiej politycznej roli, wtedy właśnie, kiedy sądzić mogła, że znalazła nareszcie odpowiednią dla siebie scenę? Nie ma-ż ona zresztą własnych poglądów, o których tryumf starać się, własnych interesów, o których obrońę dbać jej należy? I zdarza się właśnie, że interesa te osobiste znajdują się w radykalnym antagonizmie z ogólną sytuacją polityczną, przyjętą przez jej królewskiego małżonka.
Niby gwiazda, tkwiąca nieruchomo na widokręgu, jedna myśl kieruje w tej chwili wszystkimi krokami Władysława. Ten król, którego p. des Noyers, niespodziany współzawodnik potwarczego Tallemant'a, wybrany przez naszę królowę sekretarz, autor nie mniej osobliwy niewydanego dotąd, dzięki Bogu, pamiętnika, przedstawił nam jako wyłącznie oddanego łowom i kobietom, ten żołnierz o ciele steraném już niestety, ale o krzepkiej jeszcze duszy, spędza dni całe, jeżeli wierzyć się nam godzi Ludwice-Maryi samej, „na rozmowie z półkownikami i na oglądaniu machin wojennych.” Jedna z tych machin, „która okazuje się być wozem przemieniającym się dowolnie na czolno,” dostępuje
1) Królowa do kard. Mazarini'ego; Warszawa, 26 czerwca, 1646. Arch. Spraw Zagr.
2) Des Noyers do p. de Brégy; 31 lipca, 1647. Arch. bar. d'Hunolstein.
nawet zaszczytu szczegółowego opisu w korespondencji królewskiej z Mazarinim ¹). Wiadomym jest cel tych przygotowań. Wiadomo także, iż wojsnicze zamysły polskiego monarchy odegrały nieobojętną rolę nietylko w nakłonieniu się jego do poszukiwania nowego wężła małżeńskiego, ale i w okazanej pożądliwości przy ustanawianiu pieniężnych warunków zawartego związku. Pożądliwym bowiem na zysk w zwyczajnym trybie życia nie jest zaiste ten monarcha, który, rozdając rokrocznie do 1,200,000 złp. dochodu w wakansach wszelkiego rodzaju, znajduje się często sam w zupełnym niedostatku ²). Ale wojna nie prowadzi się bez pieniędzy; a on chce wojny namiętnie, za jaką bądź cenę. Widzi bowiem w niej środek ratunku, jedyny środek, w obec niebezpieczeństwa, którego grozę sam jeden zdaje się przeczuczać. Czy nie widzi wreszcie w niej jeszcze czego innego, możliwego utwierdzenia w swych rękach wymykającej się z nich władzy królewskiej, możliwego zabezpieczenia dynastycznej puścizny, tak chwiejnej na jasnowłosej głowie sześciolatniego dziecięcia? Być może. Armia liczna, silnie zorganizowana, potężnie ujęta w kadry, spojone z żelaznych rozbitek wojen niemieckich, oto marzenie jego i przedmiot niezmordowanych wysiłek. Aby ją mieć, wyczerpał Władysław wszystkie z kolei zasoby swoje i nie dosiędnął jeszcze celu. Szczęściem sumy posagowe pojawiły się na czas w skrzyniach bankierów gdańskich. Ale cóż to? Czyżby spotkać go miała odmowa spodziewanej pożyczki? Nie inaczej. Królowa Jejmość życzy sobie pozostać przy swoich pieniądzach. Jutro nie pewne: król jest zbyt niebezpiecznie chorym. Zapewne R-pa spłaci przedziej czy później dług królewski; ale późniniej raczej jak przedziej; a tymczasem królewski spadek przejdzie w ręce więcej ofiarującego ³). I oto zatarg otwarty.
Król bierze górę w tej chwili,— oddając w zastaw swoje klejnoty. Dostaje mu się tym sposobem 250000 ryksdalerów z 300000, które znajdują się rozporządzalniemi ⁴). Ale to pierwsze spotkanie dopiero w rozpoczętej od tej chwili wojnie, i odwet niedaleko. Wystarczy dla osiągnięcia go, przeniesienie placu boju na inne pole. W obrębie domowym małżonek królewski jest panem; po za tym obrębem, w szrankach publicznego życia, inaczej się ma z królem. Mężowi wolno nie rachować się z żoną; królowi wypada rachować się ze stronnictwami politycznymi. Nie długiego czasu potrzeba subtelnemu, włoskiemu zmysłowi Maryi Mantuańskiej dla rozpoznania się w tém wszystkiem; ani dłuższego czasu jej przyrodzonej rezolutności dla obrania właściwej drogi. Królowa mieć będzie swoje stronnictwo i z jego pomocą stawi czo-
¹) Królowa do kard. Mazarini’ego; 7 paździer., 1646. Arch. Spraw Zagr.
²) Ta sama do tego samego; 10 grudnia, 1646. Tamże.
³) Ta sama do tego samego; 26 czerwca, 1646. Tamże. De Brégy do tego samego; 24 lipca, 1646. Tamże.
⁴) Depesza pana de Brégy z d. 24 lipca. Królowa do kard. Mazarini’ego; 7 paździer., 1646. Tamże.
ło grożącemu jej niebezpieczeństwowi. Zniewolono ją do pozbycia się posagowych pieniędzy; postara się ona o ich odzyskanie. Skoro wojna jest przyczyną tej przynurowej pożyczki, wystąpi jako stronniczka pokoju — i zwycięży!
W jaki sposób? Za pomocą jakich środków? Odpowiedź łatwa: za pomocą opozycji, i przeprowadzonego niebawem ugrupowania naokoło swej osoby rozporządzalnych opozycyjnych żywiołów. To ugrupowanie dokonywa się samo przez się. Każde stronnictwo potrzebuje sztandaru; kiedy mu go brakuje, bierze ono pierwszy lepszy jaki się trafi; kiedy go ma, trafia mu się zaś inny, dogodniejszy, skłania się chętnie do zmiany. Osoba królowej stanowi wyborny sztandar, kiedy zaś królowa ta jest prócz tego żoną króla, którego dni zdają się policzne, tedy staje się ona sztandarem pełnym ponęt jak najśmieszych.
„Z okazji choroby Króla Imci, kanclerz Ossoliński zgłosił się do mnie z tysiącem propozycji i tak samo część znakomitszych panów, z którymi jestem w bardzo dobrych stosunkach. W. Eminencya zmiarkuje dokąd to zmierza. Nie śmiem powiedzieć więcj....”
Kardynał zmiarkować musiał w samej rzeczy co się świeci i mieć się za uprzedzonego. List, z którego wyjmuję ten ustęp nosi datę 17 kwietnia 1646 r., spółczesny z rzekomym królewskim zamachem stanu, nałożonym tyloma czarnemi farbami przez zbyt przemyślnych dziejopisów. Czytam w tym liście jeszcze te słowa:
„Są dnie, w których Król Jegomość zdaje się dziwnie zadowolonym ze mnie. Jestem zawsze ta sama, co mi wątpić nie pozwala, że jego serce oświadcza się za mną. Wiem, iż wyraża się o mnie bardzo przychylnie; w mojej zaś obecności okazuje mi wielkie uszanowanie i jakby cokolwiek obawy przedemną... Jednym słowem, mniemam, iż ja jedna przydałam się do roli, która mi przypadła. Nie nudzę się też ta rolą niezawodnie! Położenie jest wyśmienitem” 1).
Jak na osobę zniechęconą, którą bierze co chwila pokusa dania za wygraną, oświadczenie to dosyć niespodziane. Nie zaiste, nie myśli ona dawać za wygraną Rozpoczynu owszem kampanią parlamentarną i agitacją polityczną, którą prowadzić odtąd będzie z energią, nie dającą się niczym znużyć, z determinacją, której żadne przeciwieństwo nie zwalczy, aż do ostatniego tchu, aż do chwili, w której niespodzianie otwartym grobie kaznodzieja filozofii zapewne opozycjonista także naswoją rękę, ozwie się: Et dissipatae sunt omnes cogitationes ejus! 2).
Podzieliliwszy się panowaniem z dwoma z kolei królami, knuje w głębi duszy swojej plan panowania na współkę z trzecim. Już teraz uważa Marya stanowisko swoje przy boku dogorywającego monarchy, jako „un poste d'attente,” tak, że insynuacje Ossolińskiego nie trafiają do nieczułego ucha. Pośród snujących się teraz w jej głowie zamysłów — czy zajmuje jeszcze Francyla jakiekolwiek poważne miejsce? Na pozór tak; gdyż nawet dotkliwy brak życziwiej wyrozumiałości ze strony
1) Królowa do kard. Mazarini'ego. Arch. Spraw Zagr.
2) Wydagna u Plebańskiego: Jan Kazimierz i Marya-Ludwika Gonzaga.
kardynała nie przerywa na długo rozpoczętej z nim korespondencji i nie głośny zapewnień uległości i niezmiennego przywiązania. Królowa bierze rezolutnie na siebie rolę dyplomatycznej koleżanki pana de Brégy oraz stroi się w pozory najpilniejszego troszczenia się o wyzyskiwanie przekazanego jej stanowiska na rzecz francuskich wyłącznie interesów. Posuwa się aż do pochlebiania gabinetowi w St. Germain prawdopodobieństwem aktualnego zerwania z cesarzem i korzystniejszego jeszcze dla interesów francuskich, jedynie przez nią uwzględnianych, najpożądalszego kierunku, nadanego, za jej sprawą, przygotowaniom wojennym Władysława. Niema „lepszej francuzki” nad nią, chociaż wypada, aby ludzie tutejsi rozumieli o niej, że jest polką, dla tego doprasza się z całą świadomością obłudy o jak największy sekret dla udzielanych przez siebie informacji 1).
A jednak kardynał nie zdaje się być przekonanym ta hojnością jak najprzyjaźniejszych, demonstracji. I nie mogło być inaczej, gdy despesze samego pana de Brégy zadają coraz to kategoryczniej fałsz wszystkim tym demonstracyom, a fakta dostarczają, niestety, wymownego usprawiedliwienia tych doniesień.
Na początek, osobiste interesa Jego Eminencji doświadczają dotkliwej obrazy tam właśnie, gdzie zdawać się mogły najlepiej zabezpieczonemi. Arcybiskup z Aix, kandydat do kardynalskiej promocji, spotyka się nagle z niespodzianym współzawodnikiem. Jest nim ksiądz Magni, kapucyn, szwagier owej ochmistrzyny, którą nasza królowa wzięła przed się nienawidzić, mimo przeciwnie uczucia dyktującego jej głosu serca. Ale właśnie stało się, że głos serca zwyciężył. Zamiast nienawiści przyszła przyjaźń, do której podziału i ksiądz Magni przypuszczono.
„Kiedy pomyślę, woła kardynał, że królowa polska ma przecież niejakie obowiązki względem Francji i że ja sam nie byłem dla niej nieużytecznym; kiedy wspomnę, że w dzień swoich zaślubin, wstawszy od królewskiego stołu, raczyła podejść ku mnie i oświadczyć przed wszystkimi, że przychodzi pokazać koronę, którą pomogłem jej włożyć na głowę...“ 2).
Mazarini domyśla się jeszcze chwilowego tylko uniesienia. Omyłka to z jego strony. Nie ulegając uniesieniu kobietę ma on przed sobą; ale osobistą politykę kobiecą, występującą śmiałe rezolutnie na dostarczoną jej scenę. Jest to jeszcze polityka o ciasnym na teraz widokręgu, ograniczana do trywialnych zaprażnień i mizernych kombinacji, ale wielce już niezależna i pewna siebie. Mając swoje „stronnictwo,” ma także królowa swoje kreatury. Magni’owie należą do nich i dla tego zyskują pierwszeństwo. Niewcześniej nastręczony powód zażalenia, zajęcie przez urzędników księcia Mantuańskiego sprawowanego dotąd przez Ludwikę-Maryję gubernatorstwa Niwerneńskiego, przyczynia się do pomieszania
---
1) Królowa do kard. Mazarini’ego; 7 październ., 1646. Arch. Spraw Zagr.
2) Kardynał Mazarini do p. de Brégy; 29 czerwca, 1646. Tamże.
Tom IV. Październik 1885.
kart Mazariniemu. Napróżno stara się kardynał wyperswadować pupilce swojej, coraz to mniej dla perswazyi przystępniej, nieodpowiedniość gubernatorskiego urzędu obok wysokości dzisiejszego jej stanowiska ¹). Królowa nie przestaje atoli upominać się, skarżyć, w czym przybiera ton coraz to uszczypiłwszy. Nie dość nawet jej na skargach, jeśli mamy wierzyć p. de Brégy. Przychodzi do tego, że margrabia oskarża ją wręcz o sprzeciwianie się jego werbunkowym przedsięwzięciom. Nie o kardynała tu już ani o jego familą, ale o Francyją samą idzie. Król okazuje się zawsze pełnym dobrzej woli. Nosi się z myślą odjęcia kardynałowi Mattei, „deklarowanemu austryakowi,” piastowanej dotąd przezeń godności protektora Korony polskiej, przeznaczając godność tę kardynałowi bratu swojemu. Wyraża się z lekceważeniem o orderze Złotego runa, którego oznaki nosi dotąd na sobie, oświadczając gotowość „pozbycia się swego zwierzęcia, quando spiritus sanctus (francuzki order Ś-go Ducha) supervenerit me” ²). Królowa, tylko jedna psuje szyki. Jeśli zaś próbuje p. de Brégy potrącić o pamięć na Francyją, tedy wywołuje burzę. Niewczesny wyraz: „zależność” wypadł mu pewnego razu niebacznie z ust. Jęż Kr. Mość podnosi go dumnie:
„Jeżeli jako poseł wyrażasz się Waszmocść w ten sposób, tedy odpowiem, jako królowa polska, że nie słyszałam nigdy o koronie, którą noszę, aby miała zależną się uważać od którejkolwiek inniej korony” ³). Sam kardynał zmuszonym się widzi do rozjemczej interwencji z kropidłem w ręku: Oczywiście gorliwość pana de Brégy uniosła go za daleko. „Nie trzeba wielkiego na to rozsądku, aby uznać, że korony nie są zależnemi jedna od drugiej i że wszystko to, czego Francyja żądać może od W. Kr. Mości, kończy się na tém, aby W. Kr. Mość nie przestała żywić przyjaznych dla niej uczuć i raczyła pamiętać, że panuje ona tutaj nad większą liczbą serc wszechwładniej jeszcze, niż może to czynić w tamejszych krajach” ⁴).
Zniwelowanym się ostatecznie widzi margrabia de Brégy do podjęcia na swoją rękę opozycyjnej roli i postawienia się na czele těj kabaly osobistej, nie troszcząc się bynajmniej o żadne zasady polityczne. „Jestem tutaj jakoby przywódczą tych, którzy mniemają, iż służą użyteczniej tej królowej, nie pochlebiając jej, którzy nie lękają się przedstawiać jej bezustannie, że zabawianie się bagatelkami nie jest środkiem panowania i że niesprawiedliwość, niewdzięczność, lekkomyślność i brak dyskrety są przymiotami, które niwećzą równie pięknosć jak i ucieczkę królewskiego dostojenstwa i narażają na pogardę tych, którzy je piastują... Jednim słowem, z ambasadora stałem się naczelnikiem ligi...”
Są to bez wątpienia uwagi bardzo trafne! Niewątpliwie królowa, o której mowa, „lepiębje służyła swojemu interesowi, zajmując się
---
1) Kard. Mazarini do królowej; 6 lipca, 1646. Arch. Spraw Zagr.
2) De Brégy do kardynała; Warszawa, 25 września, 1646. Tamże.
3) Królowa do tegoż; Lwów, 16 sierpnia, 1646. Tamże.
4) Kard. Mazarini do królowej; 19 paźdz., 1646. Tamże.
5) De Brégy do kardynała; 14 lipca, 1646. Tamże.
sprawami pożytecznymi, zdobywając sobie nadto przez stateczność, prze-
zorność i wytrwałość właściwą powagę, niż spędzając dnie całe na wy-
wiadywaniu się, gdzie król był, co robił, i czy ją kocha. Są to zabawki,
które przystoją wiejskiej szlachciance, nie zaś potężnej królowej" 1).
P. de Brégy ma tysiąc razy słuszność; ale powierzone mu inte-
resa nie znajdują przeto lepszego przyjęcia u Jęj Kr. Mości. Prze-
ciwnie! W sierpniu tegoż roku, 1646, nieporozumienie wzrasta i przy-
chodzi do aktualnego zerwania. Zdarza się bowiem, iż widoki osobiste
Królowej Imci, wszędyszy chwilowo w starcie z programem politycznym
Króla Imci, występują z kolei przeciw kierunkowi politycznemu, obrane-
mu przez magrabiego samego zgodnie z otrzymanemi instrukcyami.
Otrzymał bowiem rozkaz popychania do wojny i popycha do nięj
z całych sił. Okazuje może nawet w tym względzie przesadzoną
gorliwość, skoro w kilka miesięcy później nie umie zrozumieć, na jakiej
zasadzie Roncalli, znany nam ajent, dopomina się u Mazarini'ego
o 200,000 ryksdalerów i o żołd dla 4000 ludzi, jak gdyby de Brégy był
się zgłosił z podobną ofertą. Margrabia nie wątpi ani na chwilę, że
okazał się wstrzemięźliwszym 2). Roncalli ze swej strony upiera się przy
wręcz przeciwnej pewności. Jakkolwiek bądź, jest francuzki poseł
stanowczo wojowniczym. Owóż królowa jest równie stanowczą w po-
kojowem swém usposobieniu. Wiemy dla czego. Kwestya pokoju lub
wojny rozstrzygnąć się ma na sejmie zebranym w pierwszych
dniach października. Większość okazuje się jawnie nieprzyjazną dla
zamysłów Władysława. Nie rozumie bowiem wcale jego dywersyjnej
polityki i nie dowierza jej potrosze. Te uzbrojenia nadzwyczajne,
te obce zaciągi, te znoszenia się z kozaczyną, nie obiecują jej
nic dobrego. Byle sejm doszedł, uchwała narzucająca rozpuszczenie
natychmiastowe zgromadzonych bez sejmowego przyzwolenia sił wo-
jennych zdaje się być nieuniknioną. Pozostaje jedyny środek: zerwanie
sejmowych obrad. I tego ostatecznego środka czepiąją się nieza-
wodnie w tej chwili nadzieje Władysławowe.
Od czego i od kogo zawisło takie rozwiązanie sytuacji? Na po-
zór każdy z dwustu i kilku posłów, zasiadających w izbie jest panem
położenia w tej materyi. Ale pozór to, z którego hańbićem dla naszej
konstytucyjnej przeszłości złudzeniem, rozprawiła się już nowoczesna
nasza historyografia. W rzeczywistości, nie dostarcza praktyka sejmowa
R-éj ani jednego przykładu sejmu zerwanego za przyczyną samowoli
pojedyńczego posła, bez jawnego lub ukrytego wspólnictwa większo-
ści lub przynajmniej mniejszości dość silnej jeśli nie liczba, to przewagą 3).
W braku takiego wspólnictwa pojedyńcze veto, jakkolwiek prawo-
---
1) De Brégy do kardynała; 20 czerwca, 1646. Arch. Spraw Zagr.
2) Ten sam do tego samgo; Warszawa, 20 lutego, 1647. Tamże.
3) Ob. Plebańskiego rozprawę p. t. De nunciorum Poloniae terre-
strium „Libero Veto“ przy tegoż dyssertacy doktorskiej p. t., „De successoris
dosign andi consilio vivo Joanne Casimiro Polonorum rege. Berlin, 1855,
mocne z tradycji, pozostaje bezskutecznym w praktyce. Tak łatwo przychodzi zakwestionować samą prawomocność poselskiej funkcji, w osobie tego, który nadużywa jej przeciwko powszechnemu głosowi! „Inwalidacja” dzisiejsza jest procederem zbadanym i doświadczonym gruntownie w parlamentarnych obyczajach R-ej. Czasem zastępuje ją nawet proceder krótszy: becceremonialne wyrzucenie za drzwi. W roku 1703 nie jeden pesel, ale wszyscy wielkopolscy posłowie doświadczają gremialnie tego losu.
Czy w r. 1646 znajdzie Władysław większość, albo przynajmniej mniejszość, wystarczającą dla zapewnienia zwycięstwa jego pozasejmowym prerogatywom i udzielenia należytej powagi „wolnemu głosowi” przysposobionego ad hoc oponenta, o którego nigdy nie trudno? Mógłby się tego spodziewać, mógłby na to liczyć, gdyby miał do czynienia tylko z jedną szlachtą swoją, gdyby zbuntowane przeciw jego władzy i polityce stronnictwo nie znajdowało poza sobą, a tuż przy Królu samym, potężnego oparcia i doskonałego punktu zbornoego. Ale posiadało ono właśnie to oparcie, ten punkt zborny: królowa chce pokoju! Pokoju i utrzymania sejmu; od tego bowiem ostatniego warunku zawisła najbliższa w tej chwili jej rachuby interes materyalny. Mało ją obchodzą zaprawdę Kozacy i Tatarzy, kwestya polityczna i kwestya socjalna, niebezpieczeństwo zewnętrzne i niebezpieczeństwo wewnętrzne, utwierdzenie władzy królewskiej i przyszłość dynastii, wszystkie wielkie myśli i wszystkie wielkie udręczenia, miotające duszą jej bohaterskiego małżonka! Nie są to sprawy Maryi Mantuańskiej¹). Najważniejszą sprawę, z której odkryciem w nowym swoim zawodzie, pośpieszyć się raczyła, znamy już: są to promocje. Spotkały ją przecież zawody i z tej strony. Aby interes ten się mógł opłacić, tak jak się królowa spodziewała, niezbędnym było wspólnotw króla. Owoż król pozostał głuchym w tym przedmiocie. Już w końcu marca przyszło jej oszacować na 50,000 talarów stratę poniesioną na wakansach starostw, z przyczyn niedostatecznej swojej poufałości z Je-go Królewską Mością. Chodzi jej teraz o powetowanie tej straty. Na porządku dziennym rozpoczętego od wczoraj sejmu, znajduje się ustanowienie jej oprawy. W razie zerwania sejmu, oprawa przepadła, przynajmniej do sejmu przyszłego. Trzeba tedy, aby sejm doszedł. Trzeba także, aby okazał się hojnym; w tym zaś celu, dość jest porozumieć się z przywódcami większości i dobić z nimi targu. Albo nic z sejmu, albo dostatnie zaopatrzenie oprawy. Jeden z młodszych po-
str. 165—246. Oraz Kubali: „Pierwsze liberum veto.” W drugiej Seryi Szkiów. Lwów 1880. (Nadmieniamy, że p. K. nie wypowiedział stanowczo wniosków, jakie w zgromadzonym przez niego materiale źródłowym historyk znajduje. Red.).
¹) Historycy politykujący podsuwają jej mimo to, od dosyć dawna takie intencję dla przeprowadzenia doktryn, które stronnictwa polityczne dzisiaj na swoim sztandarze wypisują.
Red.
słów, pełen przyszłości—strasznej przyszłości—młodzieniec, Radziejowski, podejmuje się układów. Biorą one całkiem pomyślny skutek. Pocztatygodniowa przyniosła Mazarini'emu pod datą 10 grudnia następujący buletyn zwycięstwa:
"Sejm skończony... Zamysły wojenne Króla Imci były powodem wielkiego niepokoju dla tej R-tej. Gdyby się nie był dał skłonić do wielu ustępstw, nigdyby moje interesa się były nie doczekały należytego załatwienia. Rozmówiałam się z przywódcami rozmaitych kabala dopiero w samo rano dnia ostatniego, i z łatwością uzyskałam od nich słowo, a w dwie godziny otrzymałam wszystkie głosy bez kontradykcyi. Obliczają to, co mi zostało przeznaczonem, na 400,000 liwrów dochodu. Przenosi to oprawę królowej nieboszczki. Na teraz wchodzę w posiadanie jedynie 80,000 liwrów; z resztą czekać muszę śmierci aktualnych posiadaczy. Naturalnie wybrano najwięcej wiekowych. Trudno wyobrazić sobie, co to za piękna rzecz kazualne (spodziewane, przypuszczalne) dochody tego królestwa!"(1).
V.
Stronnictwo pokojowe zwyciężyło z królową wzmowie! Zaciągi idą w rozsypkę. Król nie zaniechał przecież całkowicie swych projektów. Człowiek to twardego postanowienia i wytrwałej woli. Podejmuje teraz zamysł pociągnięcia za sobą swojego ludu za pomocą zręcznie wyzyskanego pozoru wojny odpornej. Ruca plan całego wyimaginowanego ad hoc zamachu scenicznego, którego szerokie ramy obejmują oba brzegi Dunaju i Dniestru. W połowie już listopada, w trafnym przewidzeniu prawdopodobnego obrotu rzeczy na sejmie, wyprawił Władysław IV Radziwiłła, dla zajęcia stanowiska między Dunajem a Dniestrem. Ztam-tąd łatwo przyjdzie przerzucić go na drugi brzeg Dunaju, tłocząc szlachcie, iż nawet w interesie wojny odpornej, obozowanie na cudzém terytorium korzystniejszym jest od obozowania na swojem własnym. "Tym sposobem — dodaje wyłuszczający treść tego planu przed kardynałem poseł francuzki — ujrzą się Polacy bezwiednie przyprowadzonymi do wojny zaczepnej. Zresztą król zrobi co zechce, skoro będzie miał siłę w ręku. Owoź postanowił, niby to na rzecz wojny odpornej, wystawić 25,000 wojska, z których 10,000 piechoty, podzielonej na tyle pułków ile jest województw. Każdy pułk nosić będzie imię przeznaczonego mu czasowo na konsystencję województwa. Z pomocą zasilków pieniężnego, spodziewanego od państw ościennych, obiecuje sobie nadto król zaciągnąć drugie 25,000 zagranicznego żołnierza, a w tej liczbie 15,000 pieszego. Nowa ta siła pozwoli mu utrzymać swoją powagę. Korpus polski będzie miał wyznaczony sobie punkt zborny na 15 marca r. przyszłego za Dunajem, pod Nowopolem, gdzie i król się znajdzie, jeżeli zaciąg zagraniczny okaze się gotowym. Prócz papieża i Wenecyi, Szwecja zgłosiła się jakoby z obietnicą
(1) Królowa do kardynała. Arch. Spraw Zagr.
wsparcia. Książę Siedmiogrodzki obiecał pilnować przejść od strony Węgier i Siedmiogrodu..." 1).
P. de Brégy sprzyja tym zamysłom, gdy królowa jest im dla swoich widoków prywatnych przeciwna. Nieporozumienie przeciaga się tym sposobem i jątrzy. Dla położenia mu końca z tej przynajmniej strony, trzeba niespodziewanego a fatalnego wypadku. Dnia 9 sierpnia, 1647, dzwon Ś-go Jana, wysyłający niedawno radosne dźwięki nowej królowej i nowej małżonce królewskiej, uderza znowu—żałobnem tym razem sercem. I od stoku Karpat do stepów ukraińskich jak bolesny odpowiada mu echem. Sześciioletnie to dziecię tylko rozstało się przedwcześnie ze światem; ale na głowie tego dziecięcia spoczęła cała przyszłość wielkiego szczepu królewskiego „Wazów” i ostatnia latorośń nadziei wielkiego narodu podcięta upadła!
Od tej chwili król Władysław jest już tylko ciałem bez duszy. Sprężyna, która utrzymywała dotąd krzepki ten umysł, zerwała się razem z wątkiem wiotkiego życia dziecka, które dopiero co znikło. I dla kogoż miałby teraz król rzucać spokój policzonych dni swoich na hazard bitew i walk politycznych? Dla tego brata, który właśnie oto powrócił z Rzymu, zawiesiwszy gdzieś w podróży na gałęzi przydrożnego drzewa swój kapelusz kardynalski? Dla tego „szaleńca, który był Jezuitą,” jak go nazywa nieprzystojnie Tallemant des Réaux? Dla tego księcia fantastycznego, niesfornego i niespokojnego, który zda je się czyhać już na królewski spadek tak niezasłużenie do niego się zwracający, dla Księcia z którym Ludwika-Marya układa już może przyszłe zaślubiny?
Dziwnie kapryśną okazała się fortuna względem tego dziwnego człowieka nawet w sądach, których doczekał się od potomności. Obok wyroków najsurowszych a odpowiadających, przyznać to trzeba, jednomyslnemu głosowi opinii społecznej, jawią się najrezolutniejsze apologetyczne wnioski. Obok Plebańskiego wybitnej charakterystyki tego Króla 2), wystąpił Szajnocha, Walewski! Niestety, zdaje się, że bądź co bądź, słuszność nie przypadnie tym razem apologii. Na tylu świadectwach oparty szkic Ludwika Kubali zgodny w ogólnych rysach z poglądem Plebańskiego pozostanie zapewne ostatecznym wizerunkiem królewicz; trudno zaś przypuścić, aby portret samego króla w głównych rysach, różnić się mógł od tego typu! Na teraz zresztą z królewiczem dopiero mamy sprawę.
Jan Kazimierz pojawił się nazajutrz po zamknięciu owego sejmu, tak pomyślnie zakończonego dla interesów królowej, a tak niefortunnie dla interesów króla, przybrany „po kawalersku,” ze szpadą przy boku i nie myślący już o powrocie do Rzymu. Czemu? Odmówiono mu tytułu „altezzy królewskiej,” z którym byłby się sam jeden nosił w ko-
---
1) J. K. Plebański: Jan Kazimierz Waza i Marya-Ludwika—Gonzaga. Dwa obrazy historyczne, Warszawa, 1862.
2) De Brégy do kardynała; Warzawa, 14 listopada. Tamże.
legium kardynalskim. Zresztą „czuje on mało pociągu do życia we wstrzemięźliwości, która przystoi kardynalskiemu stanowi. Nakoniec klimat rzymski niestosownym się okazuje dla jego zdrowia.” W po-
ufniejszej rozmowie z panem de Brégy dodaje: „iż Król Jegomość,
brat jego, nie obiecuje długiego życia, młody królewicz jest za mło-
dym, a przeto przysługiwać mu się zdaje prawo i nadzieja uzyskania
korony w miejscu kapelusza” 1). Namyśla się jednak i oświadcza się
z gotowością powrocenia do kapelusza i do Rzymu, gdzie obiecuje mieć
w dobrej pieczy interesu francuzkie; ale pod warunkiem, aby mu za-
pewniono ze strony Ich Arcy-Chrześcijańskich Mości, „50,000 talarów
rocznej pensyi, 50,000 na drogę, 50,000 na wyekwipowanie się i 50.000
dożywotniej renty po ostatecznym zaniechaniu kapelusza, wszystko ra-
zem zagwarantowane na funduszu, któryby pozostawał do jego rozpo-
rządzenia, ubezpieczone podpisem króla i królowej i usankcyjonowane
przyzwoleniem parlamentu.” Żądania te wydają się po bliższem zastano-
wieniu jemu samemu przesadzonemi; dla tego usprawiedliwia je w ten
sposób: „jeżeli Francyja zmusić go chce do tego, aby pozostał kardynałem,
słuszna, aby zapłaciła kosztu tej fantazyi.” P. de Brégy rusza ramionami.
Trudno mu w samej rzeczy zdobyć się na inną odpowiedź. W rzeczywi-
stości lekkomyślny książę nie bierze sam na seryo słów swoich. Ma on
w tej chwili co innego w głowie. Jego sekretarz, Bartet, pojechał właśnie
do Paryża. Prosić o pieniądze na powrót do Rzymu? Nie; prosić o żonę.
Książę mieni się zakochanym na zabój w „Mademoiselle,” którą zobaczył
przed kilkoma laty, nazajutrz po wydobyciu się z więzienia w Vincennes.
Przekonawszy się, że nie ma dla niego żadnej nadziei z tej strony, prze-
nosi swoją zapaloną miłość na pannę de Carignan, następnie zaś na pan-
nę d’Epernon, podczas gdy ksiądz Magni wyrozumiewa, na jego żąda-
nie, zeszwy strony intencye cesarza względem którejż z arcy-księżniczek.
Mimochodem księżniczka Duńska, protestanckiego wyznania i 50 letnia
arcy-księżna Insprucka figurują na porządku dziennym tych zaprzę-
tnień matrymonialnych. Ostatecznie bierze górę projekt aliansu fran-
cuzkiego i osoba panny d’Epernon. Listem z dnia 8 maja, 1648 udzie-
la ex-kardynał Mazarini’emu urzędowe pełnomocnictwo do trakto-
wania o ten związek z księciem d’Epernon; ojcem księżniczki 2).
Nastęcza się tutaj pytanie; czy Ludwika-Marya znajduje się wmie-
szaną do tych błędnych zabiegów dzisiejszego szwagra, jutrzejszego mał-
żonka? Nie widać tego. Może zapórę w tym względzie stworzył utrzymu-
jący się brak poufałości między nią a dzisiejszym jej mężem. Zapewne
także brak porozumienia między nią a panem de Brégy. Król nie zanie-
chał swojej postawy przyjacielsko-ceremonialnej. Czy dostarcza swej
małżonce powodu do oskarżania go o wykroczenia przeciwko wierze
małżeńskiej? Czy przynajmniej uznaje ona za rzecz stosowną występo-
wać ze skargami tego rodzaju? Czy przychodzi jej myśl uciekania się
1) De Brégy do kardynała; 1 stycznia, 1647. Arch. Spraw Zagr.
2) Jan-Kazimierz do kard. Mazarini’ego. Arch. Spraw Zagr.
do interwencji swego spowiednika, księdza Fleury, dla obronienia małżeńskiego łóża raz przeciw rozkosznej jakowęjsz ormiance, drugi raz przeciwko przebranej za pazia zalotnicy, umiejącej pięknie grać na lutni i śpiewać? Wacham się udzielić wiary w tym względzie, jak i w każdym innym, podejrzaniem widocznie świadectwu pana des Noyers. Dowierzam daleko chętniej niedwuznaczonym i licznym dowodom praktycznego umysłu, złożonym już w tej epoce swojego zawodu przez naszą królową. Wyobrażam ją sobie daleko pilniej zajętą przygotowaniem przyszłości i zabezpieczeniem na coraz to bliższe, według wszelkiego prawdopodobieństwa, jutro swojego wdowiego stanowiska. Co się tyczy jej stosunków z francuskim posłem, te pozostają długo wręcz nieprzyjaznymi i stają się takimi coraz bardziej. Sam kardynał daje się ostatecznie wplątać w sytuację, która przybiera bez mała charakter otwartej wojny. „Piękne słowa,” którymi Jęż Kr. Mość nie zaniedbuje jeszcze od czasu do czasu zajmować poczt tygodniowych, pod adresem Jego Eminencji, nie mogą się ostać w obec przekonywającej wymowy faktów. Arcybiskup z Aix uzyskał wprawdzie pożądany dlań kapelusz, ale „aż do gałąźniarzy rzymskich nie ma nikogo, ktoby nie wiedział, że promocya Korony polskiej nie odegrała w tym wypadku najmniejszej roli” ¹). Promocya ta pozostaje rozporządzalną i kardynałowi Mazarini’emu pozostaje także jeden kuźnek więcej do opatrzenia w przyzwioity sposób. W dodatku, ustąpienie królewicza Kazimierza otwiera nowy wakans. Byłoby to rzeczą niepojętą, aby prałat Mancini nie miał skorzystać z tej podwójnej okazji. Aliści zdumiewające wiadomości nadchodzą z Rzymu. Roncalli, który tam rezyduje obecnie, otrzymał rozkaz zapewnienia następstwa po królewiczu kapucynowi Magni’emu i udzielenia jednocześnie promocji polskiej nuncyuszowi Torresowi. Tego już zanadto dla Mazarini’ego. „Nie byłby on nigdy przypuszcił, iżby mu wypaść miała potrzeba pisania do Królowej Polskiej w przedmiocie, którego dotknąć mu wypada. Nic sądził, aby Jęż Kr. Mość zdolną była używać swej powagi przeciwko interesowi przyjaciela, na rzecz osób jawnie spowinowaconych z interesami domu austriackiego” ²).
Stara się jeszcze rozczarowany kardynał o naprawienie rzeczy. „Jeżeli by p. de Brégy przeniknął, iż pieniężne to jakowe argumenta skłoniły krółowę do sprzyjania kapucynowi, niechaj nie waha się ofarować jej od siebie większej sumy” ³). Hrabia d’Arpajon otrzymuje jednocześnie polecenie pospieszenia na pomoc koledze, popadłemu w położenie krytyczne. Przywrócenie dobrzej harmonii między niefortunnym tym poprzednikiem a Jęż Kr. Mością będzie głównym jego zadaniem. Napróżno! Zanim nowy poseł zdążył wybrać się w drogę, zachodzi
¹) Kard. Mazarini do p. do Brégy; 28 lutego, 1648. Arch. Spraw Zagran.
²) Ten sam do królowej; 24 stycznia, 1648. Tamże.
³) Ten sam do p. de Brégy; z tejże daty. Tamże.
wypadek, zadający cios ostateczny zachwianej i tak już fortunie dyplomatyckiej biednego markiza. P. des Noyers, w tej chwili dobrze poinformowany, oskarża hr-go de Brienne, francuskiego sekretarza stanu do spraw zagranicznych, o zakomunikowanie jego pani, dla bezpośredniego znoszenia się z nią, klucza korespondencyjnego, używanego przez pana de Brégy. Domysł to godny jego wyobraźni. Jakkolwiek bądź, łatwo odgadnąć wrażenie, wywołane przez ułatwione królowej i królowi samemu wczytywanie się w nienadto przychylne, jak tego spodziewać się można, zwierzenia nieszczęśliwego dyplomaty. Wszystko, co dlań odtąd zrobić można, kończy się na przeznaczeniu mu innego stanowiska, oświadczając mu jednocześnie, dla osłodzenia ostatnich chwil niemiłego na dotychczasowem stanowisku pobytu, „że wszystko co może począć królowa polska, jest nadal obojętnym dla Francyi i powinno być takiem dla samego pana de Brégy. Wypada tylko dziękować Bogu za to, że, jakakolwiek być może zła wola tej pani, nie jest ona w stanie przynieść interesom francuzkim wielkiej szkody. Jeżeli zaś w samej rzeczy posunęła swoje zapomnienie do tych ostateczności, o których wspomina ambasador, plama tego postępowania spadnie na jej reputację” ¹).
Tego nie każe sobie ambasador dwa razy powtarzać. Uznaje on zresztą, iż pieniędzmi nie można nic zrobić w tym razie i że jedynym skutkiem podjętej w tym kierunku próby byłoby narażenie się w niebezpieczny sposób Jęź Królewskiej Mości. P. de Brégy uważa się przekonanym co do tego, że nie takiemu wpływowi uległa Ludwika-Marya, przechylając się na stronę księdza Magni, aczkolwiek, ogółem rzeczy biorąc, nie uważa jej za niedostępną dla takich wpływów. „Uległość tego kapucyna, chęć popisania się swoim kredytem i swoją niezależnością, albo jeszcze okazania żalu za zwłokę zachodzącą w uregulowaniu jej interesów we Francyi, oto względy, które kierowały jej postanowieniem” ²).
Wybiera się tedy margrabia do Konstantynopola. Zanim jednak zdążył przygotować się do drogi,—przewidziane oddawną, ale przyspieszone nagle rozwiązanie kładzie koniec naprężonej w ten sposób sytuacji. Podczas gdy królewicz Kazimierz, ulegając nowemu przystępowi niecierpliwości i fantazji zamęcza znowu pocztowe konie na trakcie wiodącym do Rzymu, wyprawiony pośpiesznie w pogон za nim kurjer dogania go w Wiedniu i zawraca z drogi. Władysław skonał (20 maja, 1646). P. de Brégy zatacza do wożowni swoje podróżne ekwipażę: nowe pole otwiera się przed nim. Nowe przeznaczenie zaczyna się także dla królowej—wdowy.
---
¹) Kard. Mazarini do p. de Brégy; 13 marca, 1648. Arch. Spraw Zagran.
²) De Brégy do kard. Mazarini ego; 28 lutego, 1648. Tamże.
Tom IV. Październik 1885.
Z EKONOMIKI.
VII.
Gorzelnictwo w Królestwie Polskim.—Komisja ekspertów. — Normy i superata.—Gorzelnictwo na Litwie i Rusi, i jego charakterystyka. — Superaty w prowincjach nadbałtyckich.—Przemysł gorzelniany w Niemczech.—Porównanie wytwórczości w prowincjach polskich Niemiec, Królestwie Polskim i Cesarstwie.—Gorzelnictwo we Francji, Włoszech i Stanach Zjednoczonych. — Różnica przemysłu gorzelnianego u nas i w Ameryce. — Chów bydła opasowego i nierogacizny.—Przemytntwo w Królestwie Polskim, jego przyczyny i zyski. — Wpływ przemytnictwa na demoralizację ludności i upadek przemysłu.—Środki zaradcze.—Straż karczemna i graniczna.—Nowa ustawa trunkowa.—Zniesienie szynku i karczmy. — Co powoduje łatwość upicia się? — Angielski i rosyjski system spożycia wódki.—Szynk i karczma, jako kluby ludowe.—Jadłodajnie.—Urzędy do spraw trunkowych. — Wystawa wynalazków w Londynie.—Tkaćtwo angielskie.—Przemysł bawełniany, koronkarski, wełniany i jedwabny w Anglii. — Potęga angielskiego przemysłu tkackiego. — Rolnictwo angielskie.—Chów inwentarza w Anglii i konsumpcja mięsa. — Bibliografia.
W szeregu ostatnich reform zarządu skarbowego nowe przepisy, dotyczące gorzelnictwa, zajmują ważne miejsce w ogóle dla Cesarstwa, a szczególnie są doniosłości dla Królestwa Polskiego. Ostatnie zmiany prawodawcze znaczny wpływ wywarły na nasze stosunki ekonomiczne, zwłaszcza w szerokim pasie granicznym od strony Austro-Węgier i Niemiec. Nowe te przepisy dzielą się na trzy działy i dotyczą: 1) przemysłu gorzelnianego, 2) przemytnictwa i 3) handlu wódką i spirytusem.
Do 15 września 1866 r., Królestwo Polskie miało oddzielne przepisy i urządzenia konsumpcyjne, dopiero ze stopniową utratą autonomii następowała prawodawcza niwelacja nierówności, bez względu
na charakter, cel i przyczyny tych wznieśnień i pagórków systemu administracyjnego. Obecnie Królestwo Polskie pod względem urządzeń akcyznych zupełnie zrównano z Cesarstwem, zwiększając jednocześnie straż graniczną, oddzielającą Kongresówkę od państw ościennych. Ukaz z d. 19 czerwca 1866 r. obłożył $2\frac{1}{2}$ kopiejkami stopień — czyli po 2 r. 50 kop. wiadro spirytusu bezwodnego, gdy jednocześnie w Cesarstwie akcyza wynosiła 4 ruble od wiadra. Następne zmiany były:
**W Królestwie Polskim — w Cesarstwie**
| Data | W Królestwie Polskim | W Cesarstwie |
|---------------|----------------------|--------------|
| 26 maja 1869 r.| 4 ruble | 6 rub. |
| 27 „ 1873 „ | 5 „ 50 k. | 7 „ |
| 5 czerwca 1875 „| 7 „ | bez zmiany |
| 31 maja 1881 „ | 8 „ | 8 „ |
| 20 „ 1885 „ | 9 „ | 9 „ |
Podwyżkę akcyzy zawsze wywoływały potrzeby skarbu, zwiększające się nierównomiernie z siłą podatkową państwa. Z téj przyczyny gorzelnictwo szczególnie w Królestwie Polskim, na Litwie i Rusi, zupełnie się przekształciło, utraciło swój pierwotny charakter rolniczy, stając się jedną z gałęzi wielkiego przemysłu. Dla państwa ze względów fiskalnych było to może dogodnym, zwiększając jego dochody, lecz nie pozostało bez ujemnego wpływu na rolnictwo i ściśle z niem związaną chodowę bydła. Bezważpienia: gorzelnictwo w Królestwie Polskim za czasów autonomii, było również w nienormalnym stanie, szerzyło w narodzie pijaństwo i niemoralność, lecz i późniejsze przepisy nie ukróciły pijaństwa a rozwinęły niemoralność, dając silne podstawy krzewieniu się przemytnictwa. Wprawdzie statystyka urzędowa wykazuje że:
w 1867 r. każdy mieszkaniec Królestwa wypił 1,79 wiadra wódki 40° a w 1882 tylko 0,60
to jest zaledwie trzecią część; lecz myliłbym się, ktoby z tych liczb chciał wyprowadzać wniosek o tak olbrzymim u nas wzrostcie wstrzemięźliwości i moralności. Liczby powyżej przytoczone są ściśle, lecz wykazują ilość wypitej wódki, wypędzonéj w krajowych gorzelniach i obłożonej akcyzą, gdy tymczasem wiadomo powszechnie, do jakiego stopnia demoralizacji doprowadziło ludność nadgraniczną przemytnictwo wódki z Prus i z Galicyi. Zdwojenie i potrojenie akcyzy nie zmniejszyło użycia wódki we wschodnich prowincjach, nie mogło też i w Królestwie znaczniejszego wywrzeć wpływu, zyskał tylko skarb, a postradało rolnictwo i ludność uboższa. Ten, co pił dawniej, pije w ogóle i dzisiaj, z tą tylko różniącą, że gdy dawniej rzemieślnik lub kmiotek pijąc tanią gorzałkę był syty, miał całe buty i sukmanę, to dziś, upijając się za drogie pieniądze, nie ma już za co kupić butów i odzieży.
Upadek rolnictwa, wzrost przemytnictwa i pijaństwa, musiały nareszcie zwrócić na siebie uwagę sfer prawodawczych. Przed paru laty ministryum skarbu rozestało kwestionaryusz w sprawie gorzelnicwa, zasięgając jednocześnie opinii organów sobie podwładnych. Z wyjątkiem prowincji nadbałtyckich zawsze odpowiedziano, że jest źle, że potrzeba reformy, lecz rady, na czym ona ma się zasadzać, były tak różnorodne, a skala tak obszerna, że prawodawca oprócz skonstatowania faktu, że źle jest, nie mógł wyciągnąć pozytywnych wniosków z nagromadzonego materiału. W ogóle przy rozpatrzeniu kwestyi gorzelnicwa, najradykalniejszym żywiołem okazali się urzędnicy akcyzy, zachowawcami ziemianie, a monopolistami z uszczerbkiem interesów kraju i skarbu — kupcy i przemysłowcy. Dla bliższego rozpatrzenia nagromadzonego materiału i jaśniejszego sformułowania potrzeb gorzelnicwa, zwołano komisję ekspertów (sowieczczenie świaduszczych ludziej) pod prezydencją p. Jermołowa, dyrektora departamentu dochodów niestałych. W skład tej komisji między innymi wchodzili od ziemian: Feliks hr. Czacki, August Ostrowski, Władysław Przyłubski; od towarzystw rolniczych: mińskiego — Wiktor Ciundziewicki i mohylewskiego Stanisław Wojnicz Sianożęcki, oraz zarządzający dochodami akcyznemi gub. warszawskiej M. Szteingel, wileńskiej Kirył Stankiewicz, kurskiej Bronisław Kukiel i t. d.
Komisja ekspertów nie uznała korzyści z powrocenia do systemu małych gorzelni, owszem, wprost oświadczyła się za utrzymaniem minimum objętości kadzi zacierowych w sumie 540 wiader, nadmieniając, że uprzewilejowanie małych gorzelni może szkodliwie wpływać na całą gałąź przemysłu i postawić ją w nienaturalnych warunkach. Trudno jest zresztą określić, która gorzelnia ma charakter gospodarczo-rolniczy, a która przemysłowo-handlowy i ścisłą między niemi oznaczyć granicę. Dowiodł tego kwestionaryusz, opinie towarzystw rolniczych i urzędów akcyznych. Zgodzono się na ogólną cechę, że gorzelnia rolnicza nie może być towarzystwem akcyjnym lub udziałowym; ale powinna być kierowaną przez właściciela ziemi, na której się znajduje, z której czerpie główny materiał do pędzenia wódki i której też oddaje odpadki z fabrykacji. Lecz taki взгляд upoważniałby do mniemania, że dla prawidłowego rozkwitu rolnictwa potrzeba, aby każde dominium miało oddzielną gorzelnę. Niektórzy urzędnicy poszli jeszcze dalej, żądając szczególnych przywilejów dla włościan, aby i oni mogli pędzić wódkę, stowem, życząc pokryć całe państwo gęstą siecią gorzelni, ewentualnie i szynków, zapomniano, że przecież ziemia i ludzkość istnieją nie po to tylko, aby dopomagać do rozkwitu pijaństwa. Do takich to absurdów dochodzi rozprawy niespecjalistów w kwestyach specyjnych, mających ścisły związek z ogólnym stanem ekonomicznym kraju.
Nie jesteśmy zwolennikami maleńkich gorzelni, jeszcze przed trzydziestu laty tak gęsto rozrzuconych po całym Królestwie, bo chociaż one rzeczywiście wspierały rolnictwo i chów bydła, to z drugiej
strony nader szkodliwie oddziaływały na klasy pracujące, przyczyniając się do szerzenia pijaństwa. Lecz z drugiej strony przeciwni jesteśmy, aby gorzelnictwo przybrało cechę wyłącznie gałęzi wielkiego przemysłu. Naszym zdaniem, stosunki rolnicze wymagają, aby w Królestwie Polskim gorzelnie rozwijały się przeważnie w zakresie 1,500—4,000 wiader produkcji rocznej, i aby były równomiernie rozmieszczone na całej przestrzeni kraju. Pomimo upadku z każdym rokiem mniejszych gorzelni, ogólna przeciętna wskazuje, że gorzelnictwo w Królestwie Polskim nie ma jeszcze cechy wielkiego przemysłu, podczas bowiem, gdy na jednej gorzelni w kampanii 1883/4 r. przypada:
| Gorzelnia | Wiader spirytusu bezwodnego |
|-----------|-----------------------------|
| w Królestwie Polskim | 5,641 |
| na Litwie | 4,199 |
| na Rusi | 12,450 |
to w Cesarstwie każda gorzelnia średnio wypędza 20,194
Statystyka urzędowa dzieli gorzelnie na małe, produkujące rocznie niżej 10,000 wiader bezwodnego spirytusu, średnie od 10,000—40,000 i wielkie, wyżej 40,000 wiader bezwod. spirytusu. Otóż zgodnie z tym podziałem było gorzelni w kampanii:
| Rok | Małych | Średnich | Wielkich |
|-----------|--------|----------|----------|
| 1864/5 r. | 85,08% | 13,60% | 1,32% |
| 1882/3 r. | 63,9% | 30,1% | 6, % |
| 1883/4 r. | 63,94% | 28,54% | 7,52% |
Z powyższego widzimy, że liczba małych gorzelni coraz więcej się zmniejsza, na korzyść wielkich, które w ostatnich czasach zaczęły pochłaniać i średnie.
Podstawą obecnego systemu opodatkowania spirytusu są normy, t. j. minimalne ilości spirytusu mającego się otrzymać z puda zboża, kartofli i t. p. materyałów. Początkowo istniały dwie normy dla zboża t. j. 34 i 32 stopnie, obecnie zaś obowiązują trzy normy wyższa, średnia i niższa, t. j. gorzelnia winna wypędzić z puda zboża 38, 37 lub 35 stopni spirytusu. Ponieważ stopień równa się \( \frac{1}{100} \) wiadra, więc normy te odpowiadają 0,38 — 0,37 + 0,35 wiadra z puda zboża. Dla innych materyałów jak kartofle, melasa i t. p., obowiązują również odpowiednie normy. Przemysłowiec, przy rozpozęciu kampanii, oświadcza podług jakić normy zamierza pędzić okowitę i ta jest już dla niego obowiązująca tak, że w razie mniejszej produkcji, za brakującą ilość winien wnieść akcyzę. Jeżeli zaś okaże się superata, to skarb bonifikuje mu pewną ilość odpowiednią do normy, którą może sprzedać bez opłaty akcyzy. Można także pędzić okowitę bez normy, lecz w tym razie przemysłowiec traci prawo do superaty. Ustanowienie norm dla skarbu ma wielkie znaczenie,
w wysokim bowiem stopniu zapobiega nadużyciom, to jest utajeniu spirytusu przed akcyzą. Wpływa też znakomicie na udoskonalenie techniki, aby z danego zacięcia jak najwięcej otrzymać alkoholu. Lecz mimo to wszystko normy mają i złe strony, gdyż szkodliwie oddziaływają na gospodarstwo rolne. W zasadzie, gorzelnia powinna przerabiać materiały pośledniejsze, a lepsze winny być przedmiotem handlu, tymczasem normy zachęcają do pędzenia alkoholu z materiałów najlepszych, tak, że na sprzedaż, a co ważniejsza na zasiew pozostają często materiały gorsze. Aby temu zapobiedz, należało obniżyć skalę norm lub superaty, prawodawca obniżył tę ostatnią w następującym stosunku:
podług systemu: odlicza się bez akcyzy na korzyść gorzelni przy normie
| niższej | średniej | wyższej |
|---------|----------|---------|
| 4 dzienniej przeróbki | 2% | 2½% | 4% |
| 3 " " | 3% | 3½% |
Jeżeli okowita pędzi się bez normy, wyłącznie podług aparatu kontrolującego, to na korzyść gorzelni odlicza się tylko 2% dla pokrycia strat przy transporcie i z wyschnięcia. Zwyżka, czyli superata bardzo ważną rolę odgrywa przy pędzeniu okowity, zwraca bowiem straty z niskich cen, remontu, oraz licznych ścieśnień akcyznych, a nawet nieraz była jedynym zyskiem na fabrykacji osiągniętym. Zmniejszenie ilości superaty na korzyść gorzelnika, nie pozostanie bez wpływu na całą gałąź przemysłu. Dla Królestwa Polskiego obniżenie superaty mniejsze ma znaczenie, bo jak powyższe liczby wskazują, przy normie wyższej dla pierwszego miliona stopni zachowano skalę 7%. Milion stopni odpowiada 10,000 wiadrom spirytusu bezwodnego, nasze zaś gorzelnie średnio wypędzają 5,641 wiader, z tej więc przyczyny z małym wyjątkiem, prawie wszystkie gorzelnie korzystać będą z 7% superaty. Jak ważną rolę odgrywa superata przekonywa ilość 2,232,235 wiader, odliczonych w kampanii 1883/4 r. na korzyść przemysłowców bez opłaty akcyzy, któraby wyniosła 17,857,880 rubli.
Niewątpliwie podwyższenie akcyzy i obniżka superaty będzie ważną pobudką do nadużyć ludzi złej woli, aby ukryć pomimo aparatu kontrolującego rzeczywistą ilość wypędzonej okowity. Skarb, zapobiegając temu, przedsięwziął rozmaite sposoby usunięcia nadużyć, już przez ustanowienie obowiązujących godzin fabrykacji, już przez oznaczenie mocy minimalnej pędzonej okowity. Dotąd minimum tężności nie istniało, i każda gorzelnia mogła pędzić okowitę dowolnej mocy, obecnie zaś ustanowiono, aby średnia tężność wyprodukowanego spirytusu w ciągu dwóch tygodni nie była mniejszą od 70°, a pojedynczych partii minimum 45°. Nakoniec ostatnie rozporządzenia zwiększają znacznie nadzór urzędów akcyzy nad gorzelniami. Pomimo tych wszystkich ścieśnień i ograniczeń prawodawczych, gorzelnictwo w Królestwie Polskim ma wszelkie warunki dla rozpoczęcia okresu pomyślnego rozwoju. Chyliło się ono coraz bardziej, bo konkurencja z przemytnictwem stawała się niemożliwa raz dla braku zbytu, a powtórne z powodu niskich cen okowity. Znakomite zwiększenie straży granicznej i akcyzno-karczemnej niewątpliwie zmniejszył przemytnictwo do małych rozmiarów, stawiając przez to gorzelnictwo w naturalniejsze warunki. Przyczyni się także do rozwoju tej gałęzi przemysłu w Królestwie bliskość granicy i portów morskich, a ztąd łatwość wywozu zagranicę. Dlatego też z radością witamy zawiązującą się spółkę dla rektyfikacji i wywozu zagranicę spirytusu wysokiego gatunku. Nie mając zakładów rektyfikacyjnych, któreby spirytus oczyszczali i do możliwiej tegości doprowadzały, Królestwo pozbierało się całego zysku z handlu międzynarodowego na korzyść Niemiec, a głównie Hamburga; nowa zaśm spółka wielkie może oddać usługi gorzelnictwu, jeśli naturalnie właściciele gorzelni szeroki przyjmą udział w nowym stowarzyszeniu.
Mamy jeszcze i inną przewagę nad gorzelniami w głębi cesarstwa. Tam pędzi się okowita prawie wyłącznie ze zboża, gdy u nas z kartofli, to jest z produktu względnie tańszego, nie mogącego być przedmiotem handlu na rynkach oddalonych, a tak niezbędnego w systemie płodozmieniem. Zwracamy też uwagę ziemian - gorzelników na tę okoliczność, że gdy w Królestwie Polskim podczas kampanii 1881/2 r. gorzelnie dały superaty 10,61%, to w gubernii inflanckiej zwyżka wynosiła 18,63%, a estlandzkiej 26,58%. Obie te gubernie pędzą okowitę również przeważnie z kartofli, należałoby więc ziemianom zbadać, co wpływa na tak wielką różnicę, czy doskonalsza technika, czy gatunek kartofli, czy też jedno i drugie.
Przemysł gorzelniany w Królestwie Polskim tak się przedstawia:
| w kampanii 1882/3 r. | w kampanii 1883/4 r. |
|----------------------|----------------------|
| ilość gorzelni | ilość gorzelni |
| wypędzono spir. bez. wiader | wypędzono spir. bez. wiader |
| na jedną gorz. przyjada wiader |
| w guberniach: |
| Kaliskiej | 64 | 632,002 | 51 | 445,037 | 8,726 |
| Siedleckiej | 64 | 396,721 | 58 | 305,556 | 5,268 |
| Płockiej | 58 | 344,129 | 49 | 291,521 | 5,949 |
| Warszawskiej | 52 | 291,397 | 50 | 237,679 | 4,753 |
| Lubelskiej | 51 | 320,562 | 47 | 244,306 | 5,195 |
| Kieleckiej | 36 | 205,082 | 34 | 137,579 | 4,046 |
| Radomskiej | 30 | 103,511 | 27 | 87,539 | 3,242 |
| Łomżyńskiej | 28 | 140,482 | 28 | 150,222 | 5,365 |
| Suwałkowskiej | 28 | 82,852 | 29 | 74,283 | 2,578 |
| Płockiej | 15 | 122,886 | 13 | 103,720 | 7,978 |
| razem | 426 | 2,639,624 | 386 | 2,077,442 | 5,641 |
Jak szybkim krokiem gorzelnictwo w Królestwie Polskim chyli się do upadku, można się przekonać z następującego zestawienia, i tak:
| w 1881/2 r. było czynnych gorzelni 457 z produkcją 3,023,927 w. bezwod. spir. |
| 1882/3 | 426 | " | 2,639,624 | " |
| 1883/4 | 386 | " | 2,077,442 | " |
zatem w ciągu dwóch lat, ubyło 71 gorzelni, a wytwórczość zmniejszyła się o 946,485 wiader. A jednak gorzelnictwo wielką jeszcze rolę odgrywa w gospodarstwie rolnym, ze względu na zbyt kartofli i innych artykułów, w ostatniej bowiem kampanii gorzelnie zużyły:
| materiale | ilość (pudów) | stosunek do ogólnej ilości mater. |
|-----------|---------------|----------------------------------|
| kartofli | 11,972,974 | 88,47% |
| słodu zielonego | 678,392 | 5,01% |
| żyta | 324,203 | 2,39% |
| prosa | 193,163 | 1,42% |
| słodu suchego | 134,140 | 1,0% |
| kukurydzy | 120,760 | 0,89% |
| patoki | 108,644 | 0,82% |
razem zużyto mater. 13,532,276 pudów 100,—
Również doniosła rolę odgrywa gorzelnictwo na Litwie i Rusi, które podczas kampanii 1883/4 tak się przedstawia:
| gorzelnie | wiader | przypada wiader |
|-----------|--------|-----------------|
| w guberni mińskiej | 135 | 533,552 | 3,952 |
| „ mohylewskiej | 87 | 435,688 | 5,006 |
| „ grodzieńskiej | 93 | 371,547 | 3,995 |
| „ wileńskiej | 79 | 351,423 | 4,448 |
| „ witebskiej | 55 | 199,928 | 3,635 |
| „ kowieńskiej | 31 | 123,832 | 3,994 |
| „ podolskiej | 108 | 1,579,418 | 14,624|
| „ kijowskiej | 95 | 1,579,370 | 16,624|
| „ wołyńskiej | 109 | 725,619 | 6,657 |
razem na Litwie i Rusi 792 gorzel. 5,900,377, które w ciągu tejże kampanii przerobiły:
| materiale | ilość (pudów) | stosunek do ogólnej ilości mater. |
|-----------|---------------|----------------------------------|
| kartofli | 7,382,092 | 36,32% |
| żyta | 5,920,817 | 29,13% |
| słodu suchego | 1,610,693 | 7,90% |
| patoki | 2,389,994 | 11,76% |
| kukurydzy | 1,456,363 | 7,15% |
| prosa | 1,073,786 | 5,33% |
| słodu zielonego | 432,010 | 2,12% |
| mąki jęczmien. | 47,559 | 0,23% |
| pszenicy | 12,349 | 0,06% |
| mąki owsianej | 1,673 | — |
razem zużyto mater. 20,326,736 pudów 100,—
Z powyższych obliczeń widzimy już znaczną różnicę w przerobionych materiałach w gorzelniach Królestwa Polskiego oraz na Litwie.
i Rusi. U nas kartofle stanowią główny materiał w ilości 88%, na Litwie i Rusi zaś tego produktu gorzelnie przerabiają tylko 36%, — u nas żyta 2%, tam zaś 26% i t. d. Nadmieniamy jednak, że na właściwej Litwie kartofle jeszcze przeważają, gdy na Rusi pierwszorzędne miejsce w pędzeniu okowity zajmuje żyto i patoka.
W ogóle w całym państwie rosyjskim w ciągu kampanii 1883/4 r. było czynnych 2,446 gorzelni, które wyprodukowały 33,584,234 wiader spirytusu bezwodnego. W roku zeszłym dochód z akcyzy przyniósł skarbowi państwa 217,705,048 rubli, — p. minister skarbu przewiduje, że skutkiem podwyższenia akcyzy o rubel na wiadrze oraz w skutek środków przedsięwziętych dla ukrócenia przemytnictwa, dochód z akcyzy w 1886 r. zwiększy się przynajmniej o 22 miliony rubli.
Wierni metodzie porównawczej, mającą tém większą doniosłość, im mniej u nas jest znany zagraniczny ruch ekonomiczny i przemysłowy, podajemy tu bliższe wiadomości o gorzelnictwie w niektórych ważniejszych stronach świata.
Prawodawstwo w Niemczech dzieli gorzelnie na: przemysłowe, mające charakter fabryczny, gospodarczo-rolne, przerabiające materiały własne (dominium) i specjalne, pędzące okowitę z jednego głównego materiału np. z patoki, kwaśnego piwa i t.p. Gorzelnie gospodarczo-rolne, mogą być czynne tylko w okresie od 1 listopada do 16 maja, z dziennym zacierem nie przenoszącym 1,030½ litrów, (83,78 wiader). Akcyzę skarb niemiecki pobiera albo stosunkowo do objętości kadzi (Maischbottichsteuer) przy pędzeniu okowity ze zboża, kartofli, buraków, patoki, — albo też względnie do ilości zużytych materiałów, (Materialsteuer), jeżeli spirytus otrzymuje się z drożdży, winogron, owoców, jagód i t. p. Gorzelnie przemysłowe płacą 30 pfen., a rolniczo-gospodarcze 25 pfen. od każdych 22,9 litrów objętości kadzi, co czyni 5,09 kop. i 4,14 kop. od wiadra objętości. Podczas kampanii 1882/3 r. było czynnych gorzelni:
| Przemysł | Gosp.-rol. | Specjal. | Razem | Dochód z akcyzy |
|----------|------------|----------|-------|----------------|
| | | | | Rubli |
| W. Ks. Poznańskiem | 424 | 4 | 2 | 430 | 2,753,394 |
| „ Prusach zachodnich | 264 | 2 | 1 | 267 | 1,359,818 |
| „ wschodnich | 244 | 126 | — | 370 | 780,038 |
| „ Szlązku | 857 | 106 | 6 | 969 | 3,053,611 |
| W reszcie Niemiec | 3,691 | 1,296 | 1,206 | 6,193 | 10,117,655 |
| Ogółem w Niemczech | 5,480; 1,534; 1,215; | 8,229; 18,064,516 |
Prócz tego w Alzacy i Lotaryngii było czynnych 19,972 małych gorzelni, pędzących spirytus przeważnie z winogron, wytłoczyn, oraz innych owoców. Powyższa tabela pokazuje, jak silnie jest rozwinięte gorzelnictwo w sąsiednich Królestwu Polskiemu prowincjach, które z jednej strony wielką jest podporą dla rolnictwa dla i chodowi in-
Tom IV. Październik 1885.
wentarza, lecz z drugiej strony, w obec różnicy w opłacie akcyzy, jakżeż wiele ułatwia przemytnictwo. Nie mamy danych o sile wytwórczej niemieckich gorzelni, łatwo jednak możemy skombinować, pamiętając, że związek niemiecki zwraca 16 marek za hektolitr wywożonego za granicę spirytusu, co odpowiada 60,7 kop. za wiadro bezwodnego spirytusu. W ten sposób obliczając, okazuje się, że przypada:
| na jednej gorzelni | na jednego mieszkańca |
|--------------------|-----------------------|
| przestrzeni kilometrów | wiader spirytusu |
| w Królestwie Polskim | 292 | 0,27 |
| „ gub. północ. zachod. | 630 | 0,26 |
| „ „ połudn. zach. | 528 | 0,56 |
| „ W. Ks. Poznańskiem | 66 | 2,66 |
| „ Prusiech zachodnich | 95 | 1,59 |
| „ wschodnich | 99 | 0,66 |
| „ Szlązku | 41 | 1,25 |
Z powyższego widzimy, że np. W. Ks. Poznańskie względnie do przestrzeni ma cztery razy więcej gorzelni i wytwarza dziesięć razy więcej na mieszkańca niż Królestwo Polskie. Również Szlązk ma stosunkowo siedem razy więcej gorzelni z produkcją pięć razy większą niż Kongresówka. Księstwo Poznańskie zajmuje przestrzeń mniejszą od gubernii siedleckiej lubelskiej, wytwarza jednak spirytusu wiader 4,536,000; to jest przeszło dwa razy więcej niż całe Królestwo Polskie, bez względu na znaczną różnicę ceny ziemi. Oto jeszcze jeden dowód, że gorzelnictwo w Kongresówce, na Litwie i Rusi, powinnoby zacząć nowy okres świetniejszego rozkwitu. Zwykła akcyza nie może być przeszkodą, bo zresztą położenie geograficzne sprzyja produkcji na wywóz za granicę. Przepisy nowe akcyzne ścieśniają wytwórcę, często może nawet zbytecznie, bo z drugiej strony, niewątpliwie w praktyce okażą się znakomitym środkiem ukrócenia przemytnictwa, tego kreta, podtaczającego całą gałąź przemysłu i tak szybko demoralizującego całą niemal nadgraniczną ludność Kongresówki.
Tak jak w Królestwie Polskim, na Litwie i prowincjach nadbałtyckich—tak i w Niemczech okowita pędzona jest przeważnie z kartofli, i tak w kampanii 1882/3 r., przerobiono:
| kartofli | pudów | 135,628,973 |
|----------|-------|-------------|
| | czetwierci | 1,070,066 |
| | " | 185,555 |
| zboża i mąki | pudów | 20,089,246 |
| patoki | " | 2,590,786 |
| drożdży winnych i t. p. | wiader | 2,668,396 |
innych zaś materiałów spotrzebowała gorzelnictwo w Niemczech stosunkowo nieznaczne ilości.
Gorzelnictwo we Francji inne ma tradycyje. W pierwszej połowie bieżącego stulecia, a nawet i później dobywano tam spirytus, prawie wyłącznie z owoców, drożdży winnych i różnych odpadków przy produkcji wina. Zgodnie z tłem, z ogólnej ilości spirytusu otrzymanego w 1850 r. przeszło 91% wypędzono z powyżej wymienionych produktów. Później stosunek ten znakomicie się zmienił, tak że wytwórczość alkoholu z winogron i t. p. wynosi zaledwie 3—4% ogólnej ilości. Zmianę tę spowodował rozwój wywozu wina za granicę, skutkiem udogodnionych komunikacji, a z drugiej strony przeróbka innych, tańszych materiałów, jak np. kukurydzy, patoki, buraków i t. d. Gorzelnice we Francji, dzielą się na przemysłowe (bouilleurs et distillateurs de profession), będące pod kontrolą akcyzy, oraz gorzelnice ogrodnicze, (bouilleurs de cru), uwolnione z pod nadzoru.
W ogóle wypędzono spirytusu bezwodnego we Francji:
| rok | 1873 r. | 1878 r. | 1883 r. |
|-----------|---------|---------|---------|
| z art. mącznych i kart. | 100,505 | 180,469 | 561,932 |
| „ patoki | 710,646 | 646,715 | 750,637 |
| „ buraków | 322,828 | 331,716 | 629,998 |
| „ owoców, winogron i t. p. | 225,728 | 254,831 | 61,124 |
| „ różnych innych mater. | 62,809 | 3,496 | 7,325 |
| razem | 1,422,516 | 1,417,227 | 2,011,016 |
| czyli wiader | 11,565,055 | 11,522,025 | 16,349,560 |
Co się tyczy handlu międzynarodowego spirytusem, to we Francji z każdym rokiem wzmagają się przywóz, a zmniejsza wywóz i tak:
| rok | przywieziono | wywieziono |
|-----------|--------------|------------|
| | hektolitrów | |
| 1873 r. | 47,246 | 534,132 |
| 1878 | 133,121 | 302,760 |
| 1882 | 272,705 | 242,543 |
| 1883 | 156,859 | 265,221 |
| czyli w 1883 r. wiader | 1,275,263 | 2,156,247 |
W 1883 r. zmniejszył się znacznie przywóz spirytusu do Francji, wyłącznie z przyczyny zwrócenia się niemieckiego wywozu na inne targi, głównie do Hiszpanii. Nasz więc spirytus, należycie oczyszczony i doprowadzony do wysokiej mocy, mógłby z korzyścią dla wytwórców znaleźć większy zbyt we Francji i innych państwach południowych.
Włochy za przykładem innych państw także odznaczały się wielką ilością gorzeli małych, które z postępem czasu i współzawodnictwem zakładów czysto fabrycznych, w większej części zamknięto. I tak w roku zeszłym było we Włoszech:
| czynnych | nieczynnych | otrzymano spirytusu hektolitrow |
|----------|-------------|---------------------------------|
| wielkich gorzelni | 24 | 6 | 174,381 |
| średnich, których naczynia destylacyjne nie przynoszą 10 hektolitrów | 417 | 207 | 27,772 |
| małych niżżej 10 hekt. | 2,092 | 5,053 | |
| razem w 1884 r. było gorz. | 2,532 | 5,266 | 202,153 z produkcją hek. |
We Włoszech więc zaledwie trzecia część gorzelni była czynną. Co się tyczy rozmiaru działalności, to w roku zeszłym każda gorzelnia I kategorii (wielka) wypędziła 59,077 wiader i opłaciła akc. 163,482 r. II „ (śred.i mała) „ 91 „ 214 „
Właściwie więc gorzelnictwo we Włoszech ogranicza się tylko na 24 zakładach istotnie wielkich, gdyż małe, wytwarzające średnio zale dwie 91 wiader, mają nader ograniczone znaczenie. W ogóle dochód z akcyzy we Włoszech przyniósł skarbowi w roku zeszłym 18,179,918 lir. nie licząc dochodu od 212,116 wiader spirytusu, przywiezionego w tymże czasie z zewnątrz państwa.
Gorzelnictwo w Stanach Zjednoczonych stanowi zupełnie oddzielną gałąź przemysłu, nie mającą żadnej bezpośredniej łączności z rolnictwem. Okowita pędzi się wprawdzie z produktów rolnych, ale nie własnych, lecz nabytych w sąsiednich farmach lub na targach, nawet odpadki, mianowicie wywar, są na miejscu zużywane na pokarm dla bydła, chodowanego przez właścicieli gorzelni. Gorzelnictwo mało jeszcze rozwinięte, zwłaszcza pod względem techniki stoi znacznie niżżej od europejskiego, przytem rozrzucone jest nie na całej przestrzeni, ale tylko we wschodniej części, pomiędzy oceanem Atlantyckim, Florydą i rzeką Mississipi, głównie w stanach północnej Karoliny, Kentucky i Pensylwanii. Ogólna liczba gorzelni czynnych w Stanach Zjednoczonych podczas kampanii 1882/3 r. była 5,210, z których 1,240 pędziło spirytus ze zboża, 7 z patoki, a z owoców reszta lub wyrabiała wódki. Gorzelnictwo atoli amerykańskie ma przez to donioslejsze od naszego znaczenie, że przerabia artykuły niższego gatunku, niezdątne dla wypieku chleba lub dla międzynarodowego handlu, gdy u nas ma się rzecz przeciwnie. W ciągu kampanii 1882/3 r. przerobiono:
| produkt | ilość |
|-----------|-------|
| kukurydzy | 13,428,469 buszli |
| żyta | 2,987 473 „ |
| słodu | 1,478,971 „ |
| pszenicy | 291,368 „ |
owsa 122,583 buszli
jęczmienia 73,380 ,
innych materiałów 262,543 ,
razem 18,644,788 buszli czyli 28,899,420 pudów.
Oprócz tego zużyto 2,373,106 galonów, czyli 730,205 wiader patoki prawie wyłącznie dla otrzymania rumu. Lecz i w Ameryce gorzelnictwo w upadku, gdyż liczby powyższe znacznie są mniejsze niż w poprzednich kampaniach, tak np. w 1880/1 r. przerobiono przeszło 31, a w 1881/2 r. tylko 27 milionów buszli materiałów. Łącznie z upadkiem gorzelnictwa zmniejszyła się także ilość wypędzonego spirytusu i tak:
gdy w 1879 r. otrzymano rocznie spir. 99,854,500 galon. t.j. 30,724,230 wiad. 50 to w 1883 r. „ tylko „ 74,013,308 „ „ 22,773,395 „
Zmniejszenie więc znacne bez względu na wzrost ludności i spożycia. Oto jeszcze jeden dowód, że spirytus polski znajdzie drogi zbytu, byleby tylko wytworcy zastosowali się do potrzeb i zwyczajów rynków zagranicznych. Że gorzelnictwo w Stanach Zjednoczonych, pod względem techniki ustępuje europejskiemu, pokazują wyniki z trzech ostatnich kampanii, mianowicie.
| rok | otrzymano z puda | stopni spir. |
|-----------|------------------|--------------|
| | patoki, kukurydzy i zbóż | |
| 1880/1 | 37,14 | 36,6 |
| 1881/2 | 38,2 | 37,6 |
| 1882/3 | 36,1 | 38,4 |
Dochody z akcyzy, w 1883 r. przyniosły skarbowi 74,368,775 dolarów, czyli 99,431,052 rubli metalicznych.
W ścisłym związku z gorzelnictwem w Stanach Zjednoczonych, stoi chów trzody i bydła opasowego, gorzelnie bowiem w ogóle nie sprzedają ani wywarów lub innych odpadków, lecz na miejscu spożytkowują, i tak, podczas kampani 1882/3 r. znajdowało się przy gorzelniach:
| rok | przyrost ogólny | przyrost na jednę sztukę |
|-----------|-----------------|--------------------------|
| | p u d ó w | |
| bydła rogatego sztuk | 63,272 | 377,575 | 5,96 |
| świń | 53,396 | 158,586 | 2,97 |
| razem sztuk | 116,668 | 536,161 | 4,59 |
Co się tyczy chodowi trzody i bydła rogatego przy gorzelniach w Kongresówce, na Litwie i Rusi, oraz innych prowincjach polskich, statystyka urzędowa nie daje nam żadnych liczbowych danych. Powszechnie jednak wiadomo, że co się tyczy Królestwa Polskiego, to
z upadkiem gorzelnictwa, znikł prawie chów bydła opasowego, tak, że np. Warszawa żywi się prawie wyłącznie bydłem stepowym, które nie będąc należycie odkarmione, daje mięso bez porównania niższej wartości aniżeli to, które się spożywa w pierwszej lepszej restauracji Wiednia, Berlina lub Hamburga.
Równolegle z podwyżką akcyzy szerzyło się przemytnictwo okowity szczególnie z Prus i Austrii, podrywając gorzelnictwo w nadgranicznych prowincjach. Ludność wiejska i miejska w szerokim pasie granicznym porzuciła uprawę roli, rzemiosła i inne zajęcia, a oddała się wyłącznie przemytnictwu wódki i nieodłącznemu od niego pijaństwu i demoralizacji. Za każdym powiększeniem akcyzy następowało zwiększenie kadrów przemytników, zorganizowanych w oddziały często po 100 ludzi uzbrojonych i nierazdoko krwawe staczących bójki ze strażą graniczną.
Przemytnictwo stało się rzemiosłem zyskownym, gdy bowiem obecnie skarb obłożył spirytus po 9 kop. od stopnia, to akcyza za tęż samą ilość wynosi w Prusach 1—1¼ kop., a w Austro-Węgrzech nie wyżej 1½ kop., zatem licząc 1½ rubla wartość wiadra spirytusu w Królestwie i doliczając 9 rubli akcyzy, cena przedażna wiadra spirytusu bezwodnego nie może być niższą w Kongresówce od r. 10 k. 50 tymczasem taż sama ilość kosztuje w Austrii 4 — a w Prusach tylko 3 — 50 różnica zatem w cenie wiadra w porównaniu z Austrią wynosi 6⅓ r., a z Prusami 7 rubli. Przemytnik przenosi zwykle 1½ wiadra bądź w pęcherzach lub też blaszkankach, a że cena wiadra spirytusu przemyconego wynosi zwykle 6—7 rubli, więc kontrabandista zyskuje na każdym transporcie 3—5 rubli, a choćby nawet tylko połowę tego, to jeszcze pokusa jest zbyt wielka, aby nie mogła oddziałać na ciemną i zdemoralizowaną ludność. Ryzyko przemytnika było bardzo małym w obec niedostatecznej straży granicznej i w obec faktu istnienia tajnych towarzystw ubezpieczeń od ujęcia kontrabandy, które, pobierając zaledwie od 3—5 kopiejek premii od wiadra, zabezpieczyły kontrabandistę od straty.
Przemytnictwo okowity szczególnie dla Królestwa Polskiego doniosłe ma znaczenie, albowiem zdemoralizowało ludność nadgraniczną, silnie poderwało całą gałąź przemysłu i znacznie umniejszało dochody skarbu, który przez to zmuszony był wynajdywać inne źródła dochodu dla pokrycia niedoborów. Trudno naturalnie obliczyć ilość przemycanego spirytusu, chociaż załączający się niżej rachunek da nam przybliżone o tém pojęcie. W 1870 r., przy normie 4 kop. od stopnia, dochód akcyzy w Królestwie Polskim był w ilości 11,015,859 rub. w 1882 r. przy stopie zdwojonej t. j. po 8 kop. 13,039,283 „, zatem w obec zwiększenia akcyzy o 100%, dochód powiększył się tylko o 18% czyli o 2,023,424 rub.
Konsumcja wódki w Królestwie w tymże czasie bezwarunkowo zmniejszyła się nie mogła w obec faktu, że w tymże okresie wzrosła ludność przeszło o milion i powiększyła się zamożność w klasach najniższych skutkiem reformy włościańskiej, powstania wielu fabryk, kolei i t. p. Nie ulega zatem wątpliwości, że okowita przemycaną z każdym rokiem coraz dalej odsuwała na wschód produkcją krajową, przyczyniając się do szybkiego zamykania gorzelni. Podług naszych dosyć prawdopodobnych obliczeń, ilość przemycanej okowity w granice Królestwa wynosiła w ostatnich latach 1,200,000—1,500,000 wiader, co przy normie 8 kop. stanowiło 9—12 milionów rubli straty dla skarbu.
W celu ukrócenia przemytnictwa w ogóle, a szczególnie okowity, ministeryum skarbu zarządziło szereg środków, które naszemu zdaniem okażą się bardzo skutecznymi, ograniczając kontrabandę do minimum. Na czele tych środków stoi zwiększenie straży karczemnej, o której doniosłości wykazują liczby poniższe, i tak:
| w pasie granicznym 21 wiorst | dawniej | obecnie |
|-------------------------------|---------|---------|
| | wiorst | |
na jednego nadzorcę przypadało 360 150
„ komisowego strażnika starszego 66 20
„ młodszego 41 4
„ strażnika pieszego 20 2
Tym więc sposobem, gdy dawniej na całej rozciągłości granicy zachodniej t. j. na długości 3,200 wiorst, straż karczemną stanowiło 295 osób, to dziś na przestrzeni tylko 2,485 wiorst, od Połagi do Nowosielicy (t. j. Prus i Austrii) taż straż liczy 2,003 osób, t. j. prawie siedem razy więcej. Jednocześnie zwiększono straż graniczną o 65 oficerów i 5,782 niższych stopni, tak, że ogólne zwiększenie straży wynosi około 8,000 ludzi, co bezwątpienia nie będzie bez wpływu na zmniejszenie przemytnictwa, a ztąd i na zmniejszenie demoralizacji, oraz na zwiększenie dochodów skarbowych.
Nowe przepisy o składach hurtowych spirytusu i okowity są nader ważne dla gorzelni w Królestwie. Dotąd istniała masa składów hurtowych nominalnie tylko, w rzeczywistości były to proste szynki w celach przemytnictwa. Te to składy fikcyjno-hurtowe posiadały zwykle zaledwie po kilka wiader całego zapasu, a otwierano je głównie dlatego, że miały prawo wydawać świadectwa na przewóz okowity. Agenci skupowali przemycaną okowitę, naturalnie po niskich cenach, którą, aby przewieść dalej od granicy, należało zapotrzebować w świadectwa, wykazując jej legalne pochodzenie, — otoż składy hurtowe dopełniały fikcyjnych przedaży i wydawaly świadectwa, biorąc po 30—50 kop. od wiadra. Tym sposobem uprawniało z jednej strony przemycaną okowitę, a z drugiej strony składy ciągnęły znaczne
zyski z przywileju wydawania świadectw. Dlatego też po małych miasteczkach polskich, często w sąsiedztwie gorzelni, widzimy po kilka i więcej składów. Tak, że gdy np. w pasie granicznym 21 wiorst szerokim, gdzie składy nie miały prawa wydawania świadectw, istniało w r. z. w Królestwie składów 42, to już w następnym pasie 28 wiorstowym było tychże składów 216. Obecnie, aby ukrócić nadużycia i dać możliwość gorzelniom bezpośredniej sprzedaży okowity w małych ilościach, postanowiono, aby składy hurtowe, począwszy od 1-go stycznia 1886 r., otwierano tylko w miastach (w guberniach nadgranicznych), w miasteczkach zaś i osadach tylko w tym razie, gdy w odległości 25 wiorst niema ani jednej gorzelnii. Przytłem oznaczono, aby w składzie hurtowym znajdowało się okowity minimum 500 wiader. Zrównano też opłaty patentowe od dystylarni i składów hurtowych z pobieranymi w Cesarstwie. Tym więc sposobem patentowe w Królestwie Polskim:
| od dystylarni | od składów hurtowych |
|---------------|----------------------|
| | dawniej | obecnie | dawniej | obecnie |
| w miejscowościach I klasy | 200 | 600 | 300 | 600 |
| " II " | 100 | 300 | 100 | 200 |
| " III " | 75 | 225 | 50 | 100 |
Podwojenie przeto i potrojenie opłat patentowych, oraz oznaczenie minimum 500 wiader, niewątpliwie wpłynie na zmniejszenie fikcyjnych składów hurtowych, utrudni przemytnictwo, zwiększy bezpośrednią drobną sprzedaż wprost z gorzelni, a tym sposobem dzielnie przyczyni się do podniesienia całej upadającej u nas gałęzi przemysłu. W ogóle cała reforma akcyzna, łącznie z ukróceniem przemytnictwa i uporządkowaniem handlu trunkami, jest wielkiej doniosłości głownie dla Królestwa Polskiego, oraz części bliższej Litwy i Rusi, a to z przyczyny geograficznego położenia, dla Cesarstwa zaś ma ona bez porównania mniejsze, podrzędné znaczenie. Witamy ją też jako fakt doniosły nietylko dla gorzelnictwa krajowego, ale i dla całej ludności nadgranicznej, tak silnie zdemoralizowanej wzrastającym przemytnictwem, które, jeżeli już nie wypłeni się zupełnie, to przynajmniej zejdzie do mikroskopijnych rozmiarów.
W związku z gorzelnictwem wielką ma doniosłość nowy akt prawodawczy, sankcjonowany przez władzę najwyższą w d. 26 maja r. b. Mówimy o zmianie dotychczasowych przepisów o handlu trunkami (prawiła o torgowie krjepkimi napitkami). Nic ulega najmniejszej wątpliwości, że wzrost fabryk, wielkich przedsiębierstw, rozwój handlu, a co najważniejsza wzrost dobrobytu u włościan, jeżeli nie idzie równolegle z rozszerzeniem oświaty, to przyczynia się wielce do rozkwitu pijaństwa w warstwach najniższych. Szczególniej widzimy ten objaw w wielkich centrach fabrycznych, z ludnością napływową, oderwaną od rodzinnego ogniska. Nie dosyć bowiem jest dać ludziom możliwość zarobkowania, trzeba ich jednocześnie nauczyć najkorzystniejszego użycia dochodów, oraz rozszerzyć krąg potrzeb cywilizacyjnych, aby robotnik lub rzemieślnik przewyżkę, pozostałą po zaspokojeniu głodu, obrócił na polepszenie i zabezpieczenie swego bytu. Potwierdzenie tego znajdujemy też i u włościan np. na Ukrainie, gdzie pomimo nadzwyczajnej urodzajności gleby, pieniądz jest rządkością u kmiecia. Tamtejszy włościanin nie zna wartości pieniędzy, codzienne swe potrzeby zaspakaja płodami żyźnej ziemi, którymi się karmi i zamienia na te nieliczne, konieczne przedmioty, których ziemia nie daje. Pieniądz potrzebny mu jest tylko na opłacenie podatków i na gorzałkę, jeżeli więc ziemia nie obrodzi, to przedewszystkiem powoduje niedobory w podatkach, oraz w dochodzie z akcyzy. Fakt ten urzędowo stwierdzony, popiera nasze zdanie, aby dobrobyt i reformy socjalne koniecznie były w harmonii z rozwodem oświaty. Półbiedy jeszcze, kiedy ludność przepija tylko zwyżkę dochodów, pozostała po opędzeniu koniecznych potrzeb; o ileż jednak pijaństwo ma większe znaczenie, gdy pochłania cały niemal zarobek robotnika? Pijaństwo w niektórych zwłaszcza stronach rozległego państwa przybrało tak wielkie rozmiary, że w tym razie interwencja władzy prawodawczej stała się koniecznością.
Czy Królestwo Polskie lub nawet Cesarstwo jest klasyczną ziemią konsumycji alkoholu? Bezwarunkowo nie potwierdzają to bowiem liczby, i tak, przyjmując nawet, że cała produkcja gorzelni w kampanii 1883/4 r. była na miejscu wypitą, wypada na mieszkańca 0,33 wiadra i że tenże mieszkaniec podług zamiarzenia budżetowego na rok bieżący, ma przysporzyć państwu dochodu z trunków w sumie rs. 2 kop. 47. Tymczasem każdy mieszkaniec:
| galon. spir. obłoż. akcyz. becz. piwa obł. ako. | Ogółem |
|-----------------------------------------------|--------|
| szyling. | szyling. | płaci ako. |
| w Anglii wypija rocznie 0,48 | 4,8 | 0,89 | 5,6 | 10,4 |
| „ Szkoccy „ 2,16 | 21,6 | 0,28 | 1,7 | 23,3 |
| „ Irlandyi „ 1,47 | 14,7 | 0,44 | 2,7 | 17,4 |
Widzimy więc, jak wielka ilościowo zachodzi różnica pomiędzy konsumcją trunku w Rosji i W. Brytanii, a zwłaszcza Szkocji i Irlandii. A jednak pijaństwo bezporównania wiecej jest rozwinięte w Cesarstwie niż w Anglii. Naszym zdaniem, dwie są główne przyczyny tego faktu: 1) syn Albionu pije prawidłowo, to jest trunk uważa jako napój konieczny dla swego organizmu, pije więc codziennie, ale po trosze, gdy tymczasem u nas i w Cesarstwie gorzałka jest przedmiotem rozkoszy, używanym tylko peryodycznie w chwilach posiadania pieniędzy, to jest przy wypłacie miesięcznej, dwutygodniowej, tygodniowej, słowem, w chwili realizacji zarobku, — i 2) angiłki pije po zaspokojeniu głodu, gdy u nas, a zwłaszcza na wschodzie, wódkę piją na czeczko, lub też przy mikroskopijnej drażniącej zakąsce. Pierwotnie nie umieliśmy sobie zdać sprawy dla czego anglik, pijąc bez porównania więcej i mocniejszych trunków, nie upija się tak szybko jak np. wielko-rosyjanin, który po paru kieliszczkach rozwodnionej cuchniącej siwuchy tak łatwo popuszcza cugle swojej szerokiej naturze. Dopiero przyjrzałszy się bliżej sposobowi życia i pijaństwu, potrafiliśmy objaśnić ten fakt, jako następstwo picia na czczo.
Skoro więc nie średnia ilość trunków, ale sposób picia szerzy u nas pijaństwo, to i prawodawstwo musiało przedewszystkiem zwrócić uwagę na przyczynę złego. Kilka lat trwały prace przygotowawcze nim nareszcie kwestia trunkowa choć częściowo została rozwiązana. Bezważtapienia nowe przepisy nie mają cechy doskonałości, pozostawiają wiele jeszcze do życzenia, lecz w każdym razie są ważnym i doniosłym krokiem rozstrzygnięcia tak trudnej kwestyi. Nie należy bowiem zapominać, że akcyza jest dotąd główną podstawą systemu budżetowego, stanowiącą trzecią część dochodów państwa. Nie można więc było przedsiębrać środków zbyt radykalnych, aby nie poderwać i tak już chwiejnej równowagi budżetowej.
Główną zasadą nowych przepisów jest zniesienie szynku (kabaka), który oprócz szerzenia pijaństwa, był niejako uprawnionem miejscem różnorodnej demoralizacji. Większość szynków w obec wysokich opłat akcyznych, a małych stosunkowo dochodów, egzystencją swoją opierało głównie na fauciarstwie, kupnie i przechowywaniu rzeczy skradzionych, na tajnym nierządzie i t. p. Zasłużony więc los spotkał te schroniska wszelakiego występku, lecz z drugiej strony szynk i karczma — to ludowe kluby, miejsca zebrani dla wzajemnej rozrywki i wymiany myśli. Tu więc zbłędziło prawodawstwo, zamykając ludowi jedynie miejsca wspólne, nie wytworzyło nic takiego, coby najniższym warstwom mogło zastąpić szynk i karczmę w lepszym ich znaczeniu.
Z nowym rokiem handel trunkami dla konsumcyj na miejscu (raspiwoczna prodaż) może istnieć tylko a) w jadłodajniach, zajazdach i karczmach, b) w bawaryach (tylko piwo, miód i porter), c) na wystawach, d) na stacych pocztowych i dróg żelaznych, i e) w handlach, sprzedających wyłącznie rosyjskie wina.
Sprzedaż na konsumcyj zewnętrzna (prodaż na wynos) oprócz miejsc powyżej wymienionych dopełniać się będzie ze składów wódek, które prawodawstwo dzieli na cztery kategorie stosownie do rozmiaru i zakresu sprzedaży.
Pozwolenie na otwarcie handlu trunkami (z wyjątkiem w miastach składów dla sprzedaży zewnętrznej oraz bawaryj) udziela w miastach rada miejska, a w innych miejscowościach urząd powiatowy do spraw trunkowych (ujeźdnoje po pitiejnym dietam prisutstwije). W skład powiatowego urzędu do spraw trunkowych wchodzą: marszałek szlachty, jako prezydujący, oraz prezes lub członek zarządu powiatowego ziemskiego, członek urzędu do spraw włościańskich, sędzia
pokoju powiatowy, isprawnik i urzędnik akcyzy. Wyższą instancją jest urząd gubernialny do spraw trunkowych (gubiernskoje po pitiejnym diełam prisutstwie) pod kierunkiem gubernatora, złożone: z vicegubernatora, gubernialnego marszałka szlachty, prokuratora, z prezesów: izby skarbowej, zarządu akcyzy, zarządu ziemskiego, gubernialnego i prezydenta miasta. Tam, gdzie nie ma marszałków szlachty, minister powołuje na ich miejsce obywateli ziemskich, a w miejsce przedstawicieli zarządu ziemskiego (ziemskoj uprawy) gubernator mianuje członków również z pośród miejscowych właścicieli ziemskich. Organizacja urzędów do spraw trunkowych jest ważną, uwzględnia bowiem żywoły miejscowe; — ma jednak tę słabą nader stronę, że faktyczne kierownictwo należyć będzie do przedstawicieli akcyzy, którzy niewątpliwie zawładną pozycją i będą sędziami w własnej sprawie.
Urzędy do spraw trunkowych mają władzę rozległą, do nich bowiem należy główny nadzór nad sprzedażą trunków, baczenie, aby jadłodajnie (traktiry) były niemi rzeczywiście, a nie zamieniły się na proste szynki. Oprócz tego nadano im prawo zamykania handli w skutek nadużyć.
Cząstkowa sprzedaż trunków w jadłodajniach, zajazdach i karcmach, nie może być wzbronioną w miejscowościach mających ludności wyżej 5,000, oraz przy traktach, przystaniach u rzek spławnych, stacjach kolei i poczty, miejscowościach handlowych i fabrycznych i w ogóle tam, gdzie się gromadzi lub przejeżdża znaczna liczba mieszkańców. Co się tyczy wsi i osad wiejskich, to tam, gdzie ludność nie przewyższa 500, liczba handli trunkami (winnych ławok — wyłącznie do sprzedaży na zewnątrz) może być ograniczoną do jednego. Mieszkańcom wsi (sielskim obszczestwam) przysługuje prawo starania się, aby na ich terytorium wzbroniono sprzedaży trunków, lecz tylko w tym razie, jeżeli dana miejscowość liczy mniej niż 5,000 ludności i nie należy do tych, gdzie sprzedaż trunków nie może być wzbroniona. Jednak prawodawstwo ten przywiłej ścieśniło licznemi zastrzeżeniami, z których zwłaszcza jedno ma szczególniejszą doniosłość i może zawsze sparaliżować najlepsze chęci ludności. Mianowicie urząd do spraw trunkowych może nie uwzględnić życzenia mieszkańców, jeżeli ono nie jest wywołane chęcią przeciwdziałania pijaństwu, a tylko innemi okolicznościami. Wiadomo powszechnie, co znaczą te inne okoliczności, że przy odrobinie złej woli podrzędnych organów, łatwo jest dojrzeć w każdym objawie życia społecznego buntowniczych „stremleni.” Mieliśmy tego dowody na gospodach chrześciańskich, które pewne organa samobytnicze tak gorliwie denuncyowały, jako jaskinie buntu przeciwko prawowitej władzy. Zdaje nam się przeto, że ścieśnienie ludności wiejskiej jest niepotrzebne, gdyż ludność wiejska wszędzie, a témbardzię u nas jest tradycyjnie zachowawczą.
Sprzedaż trunków nie może zaczynać się przed godziną siódmą rano i trwać dłużej jak do godziny 11 wieczorem w miastach, a 10
w innych miejscowościach. Nie może być też spełnianą w czasie procesyj, a w niedziele i święta przed ukończeniem nabożeństwa.
Pomimo licznych niedostatków, ustawa trunkowa jest ważnym krokiem na drodze uporządkowania handlu napojami w celu zmniejszenia pijaństwa. Powtarzamy: zarząd skarbowy był w trudnym położeniu, bo akcyza jest dodat podstawą budżetu i to nam tłomaczy pewną chwiejność i bojaźliwość, jaką spotykamy w całej osnowie nowych przepisów o handlu trunkami. Z tém wszystkiém przyznajemy nowemu aktowi prawodawczemu wielką dodatnią doniosłość, która w praktyce okaże się tém ważniejszą, im gorliwiej zarządy miejskie i urzędy do spraw trunkowych spełniać będą swoje obowiązki. Zwracamy się tu głównie do członków z pośród ludności miejscowej, nie wątpiąc, że w poczuciu obywatelskim nie będą tylko przedstawicielami nominalnymi, ale ziszczą nadzieję pokładane na nich tak przez współobywateli, jak i przez prawodawcę.
Ostatnia międzynarodowa wystawa wynalazków w Londynie niezmiernie jest ważną i pouczającą nie tylko dla techników, inżynierów, technologów i t. p., ale i dla badaczy postępu ekonomicznego w różnych stronach, a głównie w Anglii. Tymczasem zatrzymamy się na jednym z głównych działów, którego ogólna wytwórczość w większej połowie jest dziełem maszyn i rąk angielskich i którego wyroby mają zbyt od Londynu do Patagonii i przylądka Dobrzej nadziei, oraz od Manchesteru do St. Francisco, Sydnej, Kalkutty i Marokko. Mówię tu o tkactwie angielskim z wszelkimi jego poddziałami.
Głównemi materyałami włóknistemi w tkactwie używanemi są: bawełna, len, wełna, oraz jedwab'. Ani jedna z gałęzi przemysłu, przerabiającego powyższe materyały surowe — nie powstała w Anglii, ani też same materyały surowe nie były produkowane w znacznéj ilości w tym kraju, a jednak W. Brytania w ciągu niespełna jednego wieku tak olbrzymio rozwinięła tkactwo, że dziś sama jedna więcej produkuje aniżeli wszystkie inne kraje razem wzięte. Rezultat ten osiągnęli Anglicy, naszim zdaniem, przez wyższość techniki, przez obfitość maszyn i węgla kamiennego, oraz przez tolerancję polityczną i religijną w ubiegłych stuleciach. Niektóre bowiem z gałęzi tego przemysłu zaszczepione zostały przez wychodców z Francji i innych krajów, chroniących się przed prześladowaniem religijnym.
Tkactwo znane było jeszcze w głębokiej starożytności, a jakkolwiek było wykonawane całkowicie rękami ludzkimi, doszło do takiéj doskonałości np. w Indyach i Chinach, że i dziś jeszcze maszyny sprostać mu nie mogą. Najnowsze maszyny angielskie lub francuzkie nie są jeszcze tak doskonałe, aby ich wyroby mogły współzawodniczyć z drogocennemi tkaninami indyjskimi, lub wyrobić tak wytworne dywany, jakie tylko wschodnia cierpliwość może wyprodukować w Persji lub Bucharze. Lecz te tkaniny, dzicło wyłącznie rąk ludzkich, są bardzo kosztowne, dostępne dla nie wielu tylko wybranych, gdy tymczasem dziś wszystkie stany dążą do komfortu i zbytku. Przemysł musi ten prąd uwzględniać i to właśnie jest przyczyną, że ogólnie biorąc, mamy dziś powierzchownie coraz wytworniejsze tkaniny i coraz tańsze, ale przytłem i coraz więcej nietrwałe. Boć z drugiej strony, czy np. tkanina bawełniana, której najniższe gatunki kosztują dziś zaledwie 9—10 groszy łokieć, może być długotrwałą? Zresztą i sam konsument nie bardzo się dziś troszczy o trwałość, minęły już czasy, kiedy odzież przechodziła z ojca na syna, z matki na córkę, moda się tak często zmienia, a tak jej wszyscy hołdujemy, że wystarcza nam, aby tkanina przetrwała kilka miesięcy tylko. Anglicy i Rosyanie rozwijają tkactwo właśnie w tym kierunku, to jest starają się przedewszystkiem wyprodukować jak najwięcej i jak najtaniej, nie wiele się troszcząc o dobroć. To też w Anglii wyższe gatunki tkanin stanowczo są w upadku i na tém polu palmę pierwszeństwa wydarły im Francja, Belgia, a obecnie i Niemcy. Co się zaś tyczy Rosji, to tkactwo pod względem dobroci zajmuje ostatnie miejsce, bez względu na znaczną ilość olbrzymich fabryk; bo główny kontyngens ich konsumentów znajduje się na rynkach wschodnich, to jest w miejscowościach nie zbyt jeszcze zarażonych europejską cywilizacją.
Przemysł bawełniany wziął początek w Indyach wschodnich, które przez długie wieki były wyłącznym dostawcą tkanin bawełnianych dla ludów starożytnego świata. Od nich przeszedł do Fenicjan, Greków i Rzymian. Za czasów Kolumba ludność amerykańska powszechnie nosiła tkaniny bawełniane, lecz od jak dawna ten przemysł tam istniał nie wiadomo, gdyż pierwotne dzieje tej części świata są nieznane. W świecie chrześcijańskim znano wyroby z bawełny, lecz w Europie ich nie wyrabiano. Dzieje zapisały rok 1298 dopiero jako początek wyrobu knotów bawełnianych. Zdaje się więc, że dopiero po odkryciu Ameryki przemysł bawełniany zaszczepił się w nowszych czasach w Europie. Lecz trzy wieki upłynęły, zanim ten przemysł szerzej się rozwinał, i dopiero w XVIII stuleciu zajął wybitne stanowisko w Europie, przez grupowanie pojedynczych warsztatów w zakładach fabrycznych, przez wynalazek różnych mechanizmów, oraz przez zastosowanie pary (około 1790 r.) do przemysłu bawełnianego. W 1760 r. tym przemysłem zajmowało się w Anglii 43,000 ludzi, obecnie zaś na 2,674 fabrykach znajduje się 44,206,690 wrzecion, 514,911 warsztatów tkackich, przy 494,000 robotnikach. Wywóz wyrobów bawełnianych z Anglii wynoszący w 1701 r. zaledwie 23,253 £., dosięgnął w roku zeszłym sumy 72,736,555 £., t.j. przeszło 464 milionów rubli.
W ogóle w 1883 r. liczono wrzecion:
| Wielkiej Brytanii | 42,000,000 tj. 53% ogólnej sumy |
|-------------------|--------------------------------|
| na kontynencie | 22,500,000 „ 29 |
| w Stanach Zjednoczonych | 12,660,000 „ 16 |
| w Indiach wschodnich | 1,700,000 „ 2 |
| razem | 78,860,000 100. |
Fabryki angielskie zużywają i bawełny więcej niż cały kontynent, gdy bowiem w 1882/3 r. w Anglii przerabiano tygodniowo 72,000, to w reszcie Europy tylko 66,100 bel bawełny.
W związku z przemysłem bawełnianym jest koronkarstwo, reprezentowane w Anglii przez miasto Nottingham i okolicę. Wynałazek w 1809 r. maszyny do robienia firanek i t. p., udoskonalonej głównie w 1837 r., spowodował zupełny przewrót w tej gałęzi, pozbywając odrazu zarobku 150,000 ludzi, zajętych wyszywaniem wzorów na tiulu. Liczą obecnie 1,040 maszyn udoskonalonych, z których 860 znajduje się w Anglii i Szkocji, a tylko 180 we Francji i Niemczech.
Egipt jest ojczyzną lnu, z którego wyroby były w powszechnym użyciu u starożytnych Egipcjan. Przemysł lniany w nowszych czasach rozwinął się w Irlandyi, szczególnie w końcu XVII wieku za sprawą wygnanych z Francji hugonotów, licznie tu osiadłych. Lecz dopiero zastosowanie udoskonalonych mechanizmów i pary nadało tej gałęzi przemysłu obecne znaczenie. Przemysł lniany w W. Brytanii przerabia 20,000 tonn własnego i 90,000 tonn lnu obcego, głównie egipskiego i rosyjskiego na 575 fabrykach, posiadających 1,575,000 wrzecion, 52,000 warsztatów tkackich i dających zarobek 150,000 ludziom.
Przemysł jedwabny, znany Chińczykom jeszcze na 2,700 lat przed narodzeniem Chrystusa, nie rozwinął się w Anglii w całej rozciągłości. Dotąd Francja trzyma palmę pierwszeństwa, lubo w ostatnich czasach Szwajcarya i Niemcy poważnemi stały się współzawodnikami. Z tím wszystkiem, ta gałąź zajmuje się w Anglii 706 fabryk (głównie przedzalni) z 919,000 wrzecion, 12,500 warsztatów tkackich i 41,000 robotników.
Olbrzymiego wzrostu dosięgnął w W. Brytanii przemysł wełniany, gdzie na 2,867 fabryk liczono 6,308,000 wrzecion, 146,000 warsztatów tkackich przy 193,000 robotnikach. W roku zeszłym przebrano wełny 676 milionów funtów, z których tylko 132 mil. f. własnej, resztę zaś przywieziono z różnych części świata.
W ogóle przemysł tkacki w W. Brytanii zajmuje 7,105 fabryk, 53,102,528 wrzecion i 725,714 warsztatów tkackich, dając zarobek bez mała milionowi robotników. Anglia więc rzeczywiście jest klasyczną ziemią tkactwa, z którą co do ilości wyrobów żadne państwo mierzyć się nie może. Wywoż też przedmiotów tego dzieła dosięgnął rzeczywiście olbrzymich rozmiarów; podług Annuaire de l'Économie politique wywiezione z Anglii w 1883 r.:
| Wyroby | Ilość |
|--------|-------|
| Wyrobów bawełnianych | 76,448,000 £ |
| Wełnianych | 21,587,000 £ |
| Innych wyrobów tkackich | 7,940,000 £ |
| Razem | 105,975,000 £ |
czyli przeszło za 667 milionów rubli. Gdy weźmiemy na uwagę te potężne liczby, dotyczące tylko jednego działu przemysłu angielskiego, i uwzględnimy fakt, że głównym rynkiem zbytu fabryk angielskich są
Indyę wschodnie, to łatwo zrozumiemy politykę średnio-azyatycką Anglii, że państwo to w obronie Indyi otworzy wszystkie swe skarbnice i walczyć będzie z tą energią, zaciętością i wytrwałością, jakie wykazało w początku bieżącego stulecia przeciwko Napoleonowi I. Tkactwo angielskie daje zarobek milionowi robotników, nie licząc stanu kupieckiego i przyodziewa mieszkańców połowy globu ziemskiego, lecz i ono znajduje coraz niebezpieczniejszych konkurentów, mianowicie w wyrobie najwyższych gatunków. I tak w przemyśle jedwabnym ma silną współzawodniczkę Francję, w wełnianym Niemcy, a lnianym Belgia, małeńskie państewko, które dla zbytu wyrobów lnianych (płóciennych) nie ogranicza się już dzisiaj na rynkach angielskich, lecz coraz bardziej wypiera wyroby angielskie z targów amerykańskich. Pomimo więc tak olbrzymio rozrosłego tkactwa w W. Brytanii, przywój wyższych gatunków wyrobów tkackich do Anglii dosięgnął w roku szesłym 25 mil. £. głównie:
wyrobów bawełnianych za 2,235,000 £.
wełnianych „ 8,600,000 „
i „ jedwabnych „ 11,554,000 „
nie licząc wyrobów lnianych, konopnych i t. d.
Do wielkiego rozwoju tkactwa w Anglii przyczyniła się jak powiedzieliśmy wyższość techniki, doskonałość maszyn, oraz taniość paliwa, lecz są jeszcze i inne powody tak świetnych rezultatów, mianowicie iscie angielskie wyspecyalizowanie przemysłu, oraz wyższość robotników angielskich. Robotnicy angielscy nie są to ludzie świeżo oderwani od roli, ów proletaryat wiejski, szukający w pewnych porach roku, mianowicie w zimie, zarobku po fabrykach. Robotnicy angielscy to od kilku pokoleń wytworzona niejako kasta ludzi, wyłącznie tylko przemysłem zajęta i z ojca na syna przelewająca wiadomości i uzdolnienie. Dla tego też w żadnym państwie robotnicy nie są tak wysoko płatni, w obec mniejszej liczby godzin pracy jak w Anglii. Jakaż to różnica np. w urządzeniu sanitarnym fabryk angielskich w porównaniu z naszemi, a tém bardziej rosyjskimi. Anglik buduje fabrykę przedewszystkiem fundamentalnie, nie żałując czasu i pieniędzy na najnowsze wynalazki w tém przekonaniu, że ta fabryka przejdzie z czasem na jego synów i wnuków, gdy tymczasem w Rosyi rzecz ma się wprost przeciwnie. Tam dotąd w ogóle istnieje system kułacki, aby w jak najkrótszym czasie jak największe osiągnąć zyski, dla tego też nikt nie dba o warunki sanitarne. Większość tkalni, przedzalni, farbiarni i t. p. to istne jaskinie, w których pracować może tylko rosyjski robotnik, mający świeżo jeszcze tradycye niewoli (krjapostniczestwa).
Dosyć jeszcze powszechne jest u nas mniemanie jakoby rolnictwo angielskie, lubo w wysokiej kulturze będące, w ogólnej jednak wytwórczości Anglii podrzędniesze zajmowało miejsce. Źe zatem produkcyja rolna tego kraju stanowi zaledwie cząstkę tego, co spożywają Anglicy. Tymczasem statystyka i dokumenty urzędowe wykazują, że tak nie jest, bo wytwórczość rolna Anglii zajmuje pierwsze miejsce i znacznie przewyższa ogólny wywóz angielski.
James Caird, prezes towarzystwa statystycznego w Londynie, w znakomitęm swém dziele "The landed interest" oblicza wytwórczość W. Brytanii i Irlandyi w następującej ilości, którą spróbujemy ustosunkować do powierzchni kraju i liczby mieszkańców:
| | na jeden kilom. | na jednego mieszkańca |
|----------------|-----------------|-----------------------|
| pszenicy | 32,000,000 | 102 | 0,90 |
| jęczmienia | 30,000,000 | 95 | 0,83 |
| owsa | 64,000,000 | 204 | 1,77 |
| grochu i bobu | 9,000,000 | 29 | 0,25 |
| kartofli | 95,000,000 | 302 | 2,67 |
| **razem** | **230,000,000** | **732** | **6,42** |
Podług "Statistical abstract of the United kingdom" znajdowało się pod uprawą:
- zboża . . . . 10,320,000 akrów
- kartofli, turnipsu 14,700,000 "
- łak . . . . 25,300,000 "
**razem** 50,320,000 akrów
Z powyższego widzimy, że łaki zajmują większy obszar ziemi aniżeli wszelkie inne rośliny i to właśnie powoduje wielką chodowlę inwentarza, i tak liczono w Anglii 1883 r.:
| | na jeden kilom. | na 100 mieszkań. |
|----------------|-----------------|------------------|
| koni | 2,900,000 | 9 | 8 |
| bydła rogatego | 10,090,000 | 32 | 28 |
| owiec | 28,300,000 | 90 | 78 |
| świń | 3,980,000 | 12 | 11 |
| **razem** | **45,270,000** | **143** | **125** |
Licząc podług cen angielskich konia średnio po 250 rs., bydło rogatego po 125 rs., owce po 12 rs., a świń po 25 rubli, wartość inwentarza angielskiego dosięga olbrzymiej sumy 2,425,000,000 rubli, czyli 67 rubli na jednego mieszkańca. W porównaniu z Francją ilość inwentarza w Anglii znakomicie jest większą, bo opierając się na liczbach podanych przez p. Armanda Lalande, ekonomistę i deputowanego, a uwzględniony rozległość, okaże się we Francji brak:
| | sztuk |
|----------------|------------------|
| koni | 1,950,000 |
| bydła rogatego | 2,508,000 |
| owiec | 25,000,000 |
| świń | 1,000,000 |
| **razem** | **30,458,000** |
Co się tyczy konsumcji mięsa to Anglia spożywa rocznie:
mięsa własnego 615,000,000 kilogr. za 87,000,000 £.
,, przywiezion. 160,000,000 ,, 22,050,000 ,,.
razem 775,000,000 kilogr. za 109,050,000 £.
czyli każdy Anglik spożywa rocznie mięsa 21 kilogr. za 19 rubli.
W ogóle wytwórczość rolną Caird oblicza na 300 mil. £., czyli 6,019 rubli na 1 kilom. □, a 52 rs. 50 kop. na jednego mieszkańca. Gdyby Królestwo Polskie miało równą kulturę, to wytwórczość nasza rolna, przyjmując za podstawę rozległość kraju, dosięgłaby sumy 777 mil. rs., uwzględniając liczbę ludności, 400 mil. rubli rocznie.
Pracą około roli zajętych było w Anglii w 1881 r. 1,500,361 osób, czyli 4,3% ogólnej liczby mieszkańców.
W ostatnich czasach następujące ważniejsze dzieła z zakresu ekonomiki opuściły prasę drukarską:
Birnbaum H. „Der Chech.“ Köln, str. 38.
Brecht T. „Reform-nicht Revolution. Nüchterne Vorschläge e. Reform der Arbeiterverhältnisse.“ Stuttgart (str. III, 71).
Goldwährung u. Valutaregulirung in Oesterreich-Ungarn. Wien, str. 45.
Gumplowicz L. „Grundriss der Sociologie.“ Wien, str. VI i 246.
Scherr J. „Die Nihilisten.“ Leipzig, str. 224.
Sociale Zeitfragen. „Eine Sammlung v. gemeinverständl. Aufsätzen Hrsg. von E. Hinrich-Lehnsmann.“ 1—8 Heft.
Block M. „Dictionnaire de l'administration française. Supplément général: 1878—1884.“ Nancy, str. 450 à 2 col.
France D. „La loi sur l'enseignement primaire.“ Tarbes, str. 23.
Morley J. „La Vie de Richard Cobden.“ Paris, str. XXX i 438.
De Mun. „La question ouvrière.“ Louvain, str. 80.
Ely R. T. „Recent American socialism.“ Baltimore, str. 74.
Hill D. J. „Principles and fallacies of socialism.“ New York, str. 96.
Stepniak „Russia under the Tzars.“ London, 2 vol., str. 560.
„Annuario statistico italiano, anno 1884.“ Roma, str. XII i 753.
Colajanni N. „Socialismo e sociologia criminale. I. Il socialismo; appunti.“ Cattania, str. VIII i 396.
Morpurgo E. „La democrazia e la scuola.“ Torino, str. 300.
Pisałem 12 sierpnia 188 r.
F. Fendi.
POJĘCIE PRZYCZYNOWOŚCI
w „Systemie Logiki dedukcyjnej i indukcyjnej”
J. St. Milla *).
PRZEZ
Aleksandra D-ra Raciborskiego.
W dalszym rozbiorze zajmującego nas przedmiotu, nastręcza się kwestya następująca: czy przyczyna może choćby na chwilę poprzedzić skutek?
Mill odpowiada na to pytanie w tych słowach: „Badanie: czy jest nieodzownie potrzebnym, żeby przyczyna czyli połączenie warunków, poprzedzała choćby o najkrótszą chwilę powstanie skutku, nie ma znaczenia dla naszego celu. Są niezawodnie wypadki, w których skutek następuje bez żadnej przerwy, dostrzegalnej przez nasze zmysły; jeżeli zaś jest jaka przerwa, to nie możemy orzec, ile pośredniczących, niedostrzegalnych dla nas ogniw, rzeczywiście ją wypełnia” 1). Mill mówi o téj kwestyi w sposób wymijający, chociaż ona jest właśnie dla teoryi poznania nadzwyczaj ważną; bliższy bowiem rozbior tego pytania, chociażby nie rozwiązał całości zagadnienia, doprowadziłby przynajmniej do jasnego sformułowania innego znów pytania, mianowicie kwestyi co do przedmiotowego znaczenia pojęcia łączności przyczynowej, którą, wiedzeni pewną aprioryczną skłonnością ducha naszego, upatrujemy w niektórych zjawiskach następujących po sobie. I tu znów mówią Mill o wypadkach, w których skutek tak szybko następuje po przyczynie, że nie możemy dostrzec chwili, dzieląc ją od niej.
Zwrot ten każe się domyślać, że Mill przypuszcza istnienie takich wypadków, gdzie można by dostrzec tę chwilę. W następującym zwro-
*) Ciąg dalszy—patrz zeszyt za m. sierpień r. b.
1) B. III, Chap. V, § 8, str. 397.
cie tegoż samego zdania wspomina znów — na wypadek gdyby taki odstęp czasowy istniał — o jakichś ogniwach, stanowiących przejście od przyczyny do skutku. W ogóle wyraża się tu Mill chwiejnie, gdzie właściwie samo logiczne myślenie powinno było usunąć wszelką wątpliwość w zapatrływaniach i wszelką chwiejność w wyrażaniach. Przypuszczenie jakichś łączników, jakichś stopni przejściowych między przyczyną a skutkiem jest tylko zagmatwaniem pytania. Szeregi bowiem tych stopni przejściowych muszą być znów tylko szeregami przyczyn i skutków; chyba że chęcilibyśmy przypuścić istnienie jakieś chwili czasu, dzielącej pewną przyczynę od jej skutku, zapełnionej przejściowymi stopniami, nie zostającymi w przyczynowej łączności, ani względnie do siebie, ani też względnie do przyczyny i skutku, między którymi mają pośredniczyć. Pomyśl to nielogiczny. Pozostaje więc tylko przypuszczenie, że pomiędzy pewną znaną przyczyną, a pewnym znanym skutkiem istnieje jakaś chwila czasu, zapełniona niedostrzegalnemi dla naszych władz spostrzegawczych, przejściowemi stopniami, z których pierwszy jest bezpośrednim skutkiem owej znanej przyczyny, sam zaś jest bezpośrednią przyczyną następującego po nim stopnia i tak dalej, aż dojdziemy do ostatniego z tych przejściowych stopni, który, będąc sam skutkiem przedostatniego stopnia, jest bezpośrednią przyczyną owego znanego skutku, przy którym postawiliśmy pytanie: czy dzieli go jakaś chwila czasu od pewnej znanej nam przyczyny. W takim jednak razie odsunęliśmy tylko pytanie, musimy bowiem pytać dalej: czy te przypuszczone, dla nas niedostrzegalne, przejściowemi szeregami być mające przyczyny i skutki, następują po sobie bez żadnych oddzielających przerw czasowych, czy też przeciwnie są jakieś chwile czasu, dzielące każdą z tych przyczyn od następującego po niej skutku? Powrócilibyśmy więc do dawnego pytania! Cała ta długa droga była by zbyteczna, gdyby Mill, trzymając się ściśle wyrazów, przez przyczynę i skutek rozumiał bezpośrednią przyczynę i bezpośredni skutek. Takiego rozumienia domaga się już samo pytanie: czy między przyczyną a skutkiem upływa jakaś chwila czasu? Pytanie to ma pewne tylko wtedy znaczenie, jeżeli chodzi o bezpośrednią przyczynę i bezpośredni skutek, ponieważ, jeżelibyśmy dopuszczali jakiekolwiek bezpośrednie przyczyny i skutki, to już przez to samo zaznaczamy, że pośrednie te przyczyny i skutki zająć musiały pewien ustęp czasu — pytanie zatem zbyteczne! — chyba że przypuścilibyśmy jakiś beczasowy, żadnej chwili czasu nie zajmujący, pośredniczący szereg przyczyn i skutków! O bezpodstawności, a raczej o bezmówności takiego przypuszczenia mówić nie potrzebuję. Powróćmy więc do pierwotnego pytania: Czy po przyczynie następuje skutek, bez upływu żadnej chwili czasu, czy też jakaś chwila upływa między przyczyną a skutkiem? 1). Na to odpowiadamy: po przyczynie następuje zdziałany przez nią skutek, bez upływu żadnej
1) Pytanie to rozbiera także Wundt: Logik. Tom I, str. 237, do 544.
chwili czasu! Przypuściwszy bowiem, że między podziałaniem przyczyny a skutkiem, jaki to podziałanie wywołuje, upływa jakaś chwila czasu, w takim razie jest to podziałanie z początkiem owej chwili bezskuteczne. Cóż czyni je po upływie téj chwili skuteczné? Cóż nadaje podziałaniu przyczyny po upływie owej chwili moc działającą? Co wpływa na długość téj chwili czasu? Czy długość téj chwili jest niezmienna, czy też zmienia się stosownie do okoliczności? Czy, aby to wszystko wytłomaczyć, należy przypuszczać znów jakąś nową przyczynę? czy też znów jakiś szereg pośredniczących przejściowych stopni działania? Przypuszczanie atoli takich stopni, jak wiemy, do niczego nie doprowadza, i jest przy ścisłém wyrażaniu się zbyteczne. Jeżeliby więc z początkiem owej chwili, majączej dzielić przyczynę od skutku, podziałanie przyczyny mogło być bezskuteczne, byłoby ono bezskuteczne i z upływem jej, a skutek byłby w takim razie po upływie owej chwili bezprzeczywuowy.
Takie jest jedynie logiczne, jedynie właściwe znaczenie i rozwiązanie tego pytania, które Mill uważa za mało ważne, którego rozwiązanie pozostawia w zawieszeniu, zadawalając się naiwnym stwierdzeniem téj prawdy że „w żadnym razie skutek nie poprzedza przyczyny” ¹)
Zadowolenie się takim rozwiązaniem kwestyi robi wrażenie tém komiczniejsze, gdy sobie przypomnimy sposób, w jaki Mill pojmuję przyczynowość. Mill utożsamia to pojęcie z prostą jednostajnością następtwa: „Niedomiennie poprzedzające zjawisko nazywamy przyczyną, nieodmiennie następujące skutkiem.”
W obec takiego określenia, nie potrzeba rozvodzić się nad tém, że „jeżeli wątpimy, które z dwóch współistniejących zjawisk jest przyczyną a które skutkiem, słusznie uważamy pytanie jako rowiązane, jeżeli możemy orzec, które z nich poprzedziło drugie” ²). Stosownie więc do powyższych określeń przyczyny i skutku, całe rozwiązanie tego pytania, polegałoby na tém tylko, że poprzedzające zjawisko na zwaliśmy y „przyczyną” następujące zaś „skutkiem.” Że do takiego wyniku doprowadza w ten sposób pojęta przyczynowość, zdaje się Mill sam uznawać, zaraz bowiem w następującym paragrafie ³), mówiąc o tém, że odnosimy pewne skutki do działania ciał kosmicznych, że uważamy jako przyczyny pewnych zjawisk rozmaite siły np. ogólne ciążenie, ciepło, światło, magnetyzm, że wreszcie rozróżniamy rozmaite własności ciał i t. p., odzywa się nakoniec w te słowa: „...mówimy zazwyczaj, że każdy odrębny rodzaj skutku, powstaje z odrębnej własności przyczyny... są to jednak tylko słowa, które nic nie tłomaczą i nic nie dodają do naszej znajomości przedmiotu, ale uważane jako oderwane nazwy, oznaczające związek pomiędzy rozmaitemi wy-
¹) B. III, Chap. V, § 7, str. 397.
²) Tamże.
³) 8-mym, rozdziału V-go, księgi III-ciej.
tworzonemi skutkami i przedmiotem, który je wytwarza, są potężnym środkiem do skrócenia i przyspieszenia przebiegu myślenia..." 1).
W ustępie tym mieści się zaprzeczenie pojęciu przyczynowości wszelkiego przedmiotowego znaczenia, tkwi w nim pewien rodzaj nominalizmu i to wypowiedzianego w sposób bardzo skrajny. W żadnym razie nie pojmujemy, w jaki sposób Mill, odmówiwshy przedmiotowego znaczenia naszemu pojęciu przyczynowości, które jest u niego to samo z jednostajnością biegu przyrody, mógł o kilka wierszy dalej, wypowiedzieć z całą pewnością zdanie, że gdyby się raz tylko powtórzył stan całego wszechświata, powtórzyłyby się po nim, tym samym i nie odmiennym porządkiem, wszystkie przyrodnicze i dziejowe zdarzenia tak jak już raz się były dokonały.
Skąd tu znów tak silne przekonanie, że naszemu w tej mierze zapatrywaniu, odpowiadałby tok zdarzeń w całym wszechświecie?! Skąd tak stanowcze nadanie przedmiotowego znaczenia naszemu pojęciu o przyczynowém powiązaniu wszystkich zmian w całym wszechświecie?!
Wskazując na trudności, na jakie naraża Milla powyższe nominalistyczne zdanie, w obec innych zdań, które przedtem wypowiedział o znaczeniu naszego pojęcia przyczynowości, chciałem tylko dać nowy dowód, jak trudno mu uniknąć sprzeczności. Oparłszy teoryą poznania na ścisłe i bezwzględnie przeprowadzonym empiryzmie, jak to uczynił Mill, nie śmiałbym jednak występować bezwzględnie przeciw pewnemu ograniczeniu przenoszenia naszych pojęć o łączności przyczynowej następujących po sobie zjawisk, na stosunki zewnętrznego świata, mianowicie o ile to przenoszenie tyczyłoby się ukrytej przed nami istoty rzeczy.
Podejmując przerwane na chwilę moje wywody, wyjaśnie zapatrywanie nasze w tej sprawie. Skończyłem na stwierdzeniu logicznej konieczności uznania natychmiastowego, żadną, choćby najdrobniejszą chwilą czasu nie oddzielonego następowania po przyczynie skutku, wytworzonego jej podziałańiem. Ponieważ zaś, jak nas o tem codziennie poczuć doświadczenie, szeregi zjawisk, które pojmujemy jako łańcuchy skutków i przyczyn poruszają się w czasie, czyli innemi słowami, ponieważ trwanie, ponieważ czasowość, jest jedną z ich głównych właściwości, przeto też co w nich jest trwającym, czasowinem, co czas zajmuje, są właśnie same przyczyny i skutki, one są ogniwami tego łańcucha; przejścia bowiem od przyczyn do skutków są natychmiastowe, nie mają żadnego trwania, są beczasowe. Jakże mamy sobie przedstawić te przyczyny i skutki, trwające przez pewną chwilę, mimo to jednak beczasowo w siebie przechodzące? Czy w tym łańcuchu przyczyn i skutków powstałe zjawisko, będące wynikiem pewnych zjawisk, które je poprzedziły, a przyczyną innych zjawisk, które po nim następują, pozostaje niezmienne od chwili swego pojawienia
1) B. III, Chap. V, § str. 8, 398.
się jako skutek, aż do chwili działania jako przyczyna, czy też się zmienia? Jeżeli przypuścimy, że się nie zmienia, pozostaje do wytlumaczenia, dlaczego natychmiast nie wywołuje następującego po nim skutku, jeżeli od pierwszej chwili swego powstania jest już upo- sażone we wszystko, co je ku temu uzdolnia? Jeżeli nie wywołało skutku natychmiast, co pobudza je do wywołania tegoż skutku po chwili przetrwania w niezmiennym stanie? czy może jakaś nowa przyczyna, pobudzająca do działania tę świeżo, jako skutek, wyłonioną przyczynę?
Popadliśmy tu w dowolne wpłatanie nowych ogniw w nasz łańcuch przyczyn i skutków! Nie pozostaje więc nic innego jak tylko, przypuszczenie natychmiastowego działania każdej przyczyny i wytwarzania bez wpływu choćby najdrobniejszej chwili czasu następującego po niej skutku, który w beczasowym przejściu działa jako przyczyna, wytwarzająca następujący po niej skutek! Ponieważ zaś te wszystkie natychmiastowe, beczasowe przejścia, również beczasowych przyczyn, nie mogą utworzyć czasowego trwania, tak jak nieskończona ilość zer nie może utworzyć jakieś liczby, lub nie skończona ilość matematycznych punktów nie może utworzyć linii lub bryły, dochodzimy więc w drodze logicznego rozumowania do przypuszczenia beczasowego szeregu przyczyn i skutków! ). Dochodzimy więc do pomysłu, któryśmy już raz jako bezmyślny nacechowali, do pomysłu, któremu sprzeciwia się codzienne doświadczenie, wszędzie bowiem spotykamy się z szeregami przyczyn i skutków, zajmujących pewne okresy czasu, — innych nawet szeregów przyczyn i skutków wcale nie znamy! Wyjścia z tych sprzeczności nie otworzy nam nawet zużytkowanie pojęcia nieskończoności, którem równie chętnie jak matematycy, posługują się także filozofowie i fizycy, nadużywający go często i zastępujący nieraz brak rzeczywistego wytlumaczenia zjawiska jakieśś przebiegu, brak jasnej myśli, dogodnem słowem, ciesząc się niem i wysoko je ceniąc. Dla wytlumaczenia łączności przyczynowej, a przytem dla usunięcia sprzeczności, na które wskazałem, potrzebaby chyba przypuścić, że każdy szereg przyczynowo połączonych zjawisk, składa się z nieskończonej ilości nieskończenie krótko trwających i nieskończenie drobnych zmian, z których każda poprzedzająca zachowuje się do następującej jako przyczyna du skutku, t.j. że każda poprzedzająca, wytwarza następującą, tak, że gdyby nie istniała poprzedzająca, nie byłoby też następującej. Tłumaczenie jednak takie uważam tylko za pozorne: przedewszystkiem dla tego, że pojęcie nieskończonej małości uznaję wyłącznie tylko w matematyce jako uprawnione i mające pewne przedmiotowe znaczenie. Przeczę, jakoby w rzeczywistym świecie istnieć mogły nieskończenie małe, a jednak jeszcze działające natężenia sił, nieskończenie małe a jednak
1) Myśl taką znajdujemy już u Hume'a: Treatise ou human nature. B. I, part III, section II, mianowicie: w środkowej części tego ustępu.
jeszcze odrębne stopnie w jakimś przejściu, nieskończenie małe, a jednak jeszcze wyróżniające się i odrębne od siebie przyczyny i skutki. W rzeczywistym świecie istnieje tylko ciągłość taka, jaką nam przedstawia czas i przestrzeń, ciągłość, której uznanie jedynie chroni od sprzeczności, ciągłość, która jedynie umożliwia matematykę; albo też istnieją w nim tylko pewne, jakkolwiek bardzo małe, ale zawsze skończenie małe, odrębne od siebie wielkości. Zresztą przypuszczenie przyczyn i skutków, trwających wprawdzie nieskończenie krótko, ale zawsze jeszcze pewną chwilę czasu, nie usuwa powyżej przytoczonych logicznych trudności. Chcąc je usunąć, musimy wraz z ciągłością czasu i przestrzeni przypuścić także ciągłość owych szeregów zmian, o których powiadamy, że są ze sobą przyczynowo połączone ¹). Jeżeli więc tam, gdzie mówimy o odrębnych zjawiskach, o odrębnych przyczynach i skutkach, zamiast rozdzielności (Discretheit), istnieje rzeczywiście tylko ścisła ciągłość (strenge Stetigkeit), wtedy znika także odrębność przyczyn i skutków. Usunąwszy zaś z rzeczywistego przedmiotowego świata tę odrębność przyczyn i skutków, jakże w nim utrzymać przyczynową łączność? A jednak sądzę, że mimo to, nie ma sprzeczności w przyznawaniu przedmiotowego znaczenia naszemu pojęciu o przyczynowości, w połączeniu następujących po sobie zmian w otaczającym nas świecie ²).
Przyczynowość bowiem oznaczać może w takim razie pewien rodzaj połączenia i działania następujących po sobie zjawisk, które nam się przedstawiają jako rozdzielne szeregi, (discrete Reihen), jakkolwiek w istocie są one tylko ciągłą zmianą (ein stetiger Wechsel). Nazwy: przyczyna i skutek, są tylko temi wytycznymi punktami, które obieramy odpowiednio do właściwości naszych władz spostrzegania
¹) Myśl tę wypowiedział bardzo stanowczo już Kant: Kritik der reinen Vernunft, str. 218, 221, 222, później Riemann: Gesammelte Werke, str. 490 i Venn: Logic of chance. Chap. IX, str. 224, wyd. 2. Na nich też powołując się, przyjmuje ją także i Riehl: Causalität und Identität (Vierteljahrschrift f. wiss. Phil. I, 1877, str. 375, 376, 377, 378, 381, 382).
²) W tym względzie powiada Riehl: „Glücklicher Weise jedoch, oder wie wir lieber sagen würden, aus einem uns nicht näher erkennbaren metaphysischen Grunde, stimmen die allgemeinen Thatsachen der Natur mit den logischen Annahmen, die wir zum Zwecke ihres Begreifens machen müssen, überein und auf dieser Übereinstimmung allein, nicht aber auf einer Apriorität der causalen Begriffe gründet sich die objective Giltigkeit der letzteren”. „Der Zusammenhang der Dinge, gleichsam die Art wie die Natur folgert und die logische Verbindung der Begriffe entsprechen sich. Unser Verstand ist so zu sagen das Gegenstück der Natur; auf dieser Correlation, die überall auf eine tieferc, aber für uns transcendentale Einheit hindeutet, beruht die Möglichkeit, unser Causalitätsbedürfniss, dem das Princip des Denkens die Identität, die Norm gibt, zu befriedigen”. (Causalität und Identität. Vierteljahrs. f. wiss. Phil. I, 1877, str. 383, 384).
i które nam ułatwiają oznaczanie szeregów zmian, w istocie rzeczy ciągłych, dla nas zaś rozdzielnych.
Nazwy: przyczyna i skutek i odpowiadające im pojęcia, są dla filozofa tém samém, czém są dla fizyka ostoję sił (Kraftmomente) i niedziątki, (Atome), czém są wreszcie dla matematyka linie o nieskończenie drobnych załomach, zastępujące w rachunku linie o ciągłej krzywiźnie (stetige Krümmung) i w ogóle nieskończenie małe ilości, które często dopiero umożliwiają przeprowadzenie rachunku. Ta jednak zachodzi ważna różnica pomiędzy znaczeniem pojęcia nieskończonej małości w matematyce a témże samém pojęciem w fizyce, że w matematyce jest ono środkiem do oznaczania i wymierzania stosunków przestrzennych, w fizyce zaś, jeżeli przestaje być przypuszczeniem, ułatwiającym rachunek, staje się przez błędne nadawanie mu rzeczywistości, (eine falsche Hipostasierung) podstawą również błędnych pojęć o istocie materyi, ztąd też staje się punktem wyjścia dla metafizycznych spekulacji o ustroju całego wszechświata, odpowiadającym takię istocie materyi. Jak rozmaite w dążnościach swych i sprzeczne w ostatecznych wynikach mogą być takie spekulacje, dowodzi z jednej strony teorya atomistyczna ¹) z materyalizmem, który się na niej najchętniej opierał od czasów Stratona aż do Büchnera, z drugiej zaś strony systemy filozoficzne, opierające się na monadologii z Leibnitzem na czele. Przyczyną, dla której materyaliści chwytają się tak chętnie atomistyki, spirytualści zaś monadologii, jest ta okoliczność, że teorie te ułatwiają wytłumaczenie порядку świata, odpowiadającego naszym władzom poznanawania. Okoliczność ta jest mianowicie ważna dla materyalizmu, który—jak mniema Lange, stoi lub upada z pewniikiem o możliwości pojęcia świata (Axiom von der Begreifbarkeit der Welt). Wzmianką tą jednak nie myślę rozstrzygać trudnego pytania: czy ciągłość przestrzeni i czasu, którą tu przyjmuję, odpowiada także ciągłość materyi, tudzież ciągłość działania jawiących się nieodłącznie od niej sił, jakkolwiek przyznaje, że teorie, tłumaczące istotę i wewnętrzny ustroj materyi w sposób nie-atomistyczny więcejby odpowiadały i zgodniejsze były z mojím powyższem zapatrywaniem na istotę przyczynowości. Pytanie to zaznaczam tylko, nie rozwiązuąc go w tej chwili. Łączność przyczynową zjawisk można pojąć bez narażenia się na popełnienie sprzeczności logicznych, jeżeli przyjmujemy ciągłość przestrzeni czasu i ciągłość działania sił przyrody, co znowu godziłoby się bardzo dobrze z przypuszczeniem także ciągłości materyi ²).
¹) Obszerniej pisałem o niej w pracy p. t.: „Etyka” Spinozy, krytycznie rozebrana i z togoceanym Materyalizmem zestawiona. Lwów, 1882.
²) Światło na dynamiczny sposób pojmowania materyi mogą rzucić następujące prace: Fechner: In Sachen der Atomistik. (Zeitschrift für Philosophie und philosophisch Kritik, 1857, tom. 30).—George: Kritik der bisherigen Theorien der Materie. (Zeitschrift für Phil. und phil. Kritik.
To zapatrywanie na ciągłość łączności przyczynowej w jakimś szeregu zjawisk będę się starał uwydątnić i niejako uzmysłowić przez porównanie. Oto weźmy namagnetyzowaną sztabę żelaza: w jakimkolwiek miejscu ją przełkamiemy, wszędzie okaże się, że jeden z końców ze złamania powstały jest dodatnio, drugi zaś ujemnie magnetyczny. Podobnie w przyczynowo połączonym szeregu zjawisk; gdziekolwiek w tym szeregu zmian nasza badawcza uwaga się zatrzyma wszędzie każda, choćby najdrobniejsza zmiana przeszła okaże się być przyczyną, bezpośrednio zaś po niej następująca okaże się być jej skutkiem. Podobnie jak w magnetyzowanej sztabie, zmiana miejsca złomu nie zmienia powyżej wzmiankowanego zachowania się obu końców, tak też w szeregu przyczynowo połączonych zjawisk, nie ma żadnego zjawiska, ani też żadnego przejściowego stanu w témże zjawisku, gdzie można by schwycić pewną stałą granicę między jakąś bezwzględną "Przyczyną" a jakimś bezwzględnym "Skutkiem" 1).
Przyczyna i skutek mają dla filozofa, podobnie jak nieskończone małość dla matematyka i fizyka, tylko znaczenie ułatwiające rozpoznanie toku zdarzeń i wskazujące niejako — że się tak wyraże — kierunek ich postępu 2). Odmawiając poniekąd w ten sposób przedmiotowego znaczenia pojęciom przyczyny i skutku, sądzę jednak, że pojęcie przyczynowej łączności zachowuje o tyle przedmiotowe znaczenie, o ile rozumiemy przez tę przyczynową łączność pewną konieczność, a co więc: pewną prawidłowość następstw. O ile w ten sposób pojmując przyczynową łączność, nie jesteśmy w błędzie, przekonywa nas znana możliwość sprowadzania z mniej lub więcej przewidzieć się dającą dokładnością, pewnych skutków, wprawiwšy w grę działanie pewnych przyczyn. Działanie wielu przyczyn da się nawet ująć w rachunek, tak, że można skutek do pewnego stopnia dokładnie obliczyć. A jakkolwiek nic śmiałbym wraz z Mill'em utrzymywać „że wszystkie przyczyny działają podług praw matematycznych", zaznaczyć jednak muszę, że poucza nas o pewnej prawidłowości w tej mierze, cały postęp nauk przyrodniczych i cechująca obecne usiłowania naukowe ogólna dążność do objęcia rachunkiem dzia-
---
Tom. 29, 1856.).—George: Zeit, Ort, Bewegung und Aggregatzustände. (tamże, Tom 31).—Lange: Geschichte des Materialismus. (Tom II, str. 193 do 207).—Schaller: Zur Kritik des Atomismus. Zeitschrift für Phil. 1857, Tom 31).—Drossbach: Ueber die Wahrnehmung und das sich aus ihr ergebende Verhältniss von Kraft und Stoff (tamże Tom 45,).—Hartmann, Philosophie des Unbewussten. (Tom II, str. 99 do 106).
1) Podobną myśl wyróżnia także Carreau: Le dualisme de Stuart Mill. (Revue philosophique. Tom VIII. 1879, str. 153).
2) Prawo przyczynowości i prawo jednostajności przyrody nazywa Benno Kohn „bloss Leitfaden", „formaler Leitfaden", „Postulat". (Untersuchungen über das Causalproblem auf dem Boden einer Kritik der einschlägigen Lehren J. St. Mills. str. 67, 72, 75).
łania przyczyn, nawet w dziedzinie objawów psychicznych i społecznych. Gdzie jednak (stosownie do „niefilozoficznego“, jak powiada Mill, sposobu wyrażania się) „przyczyna“ i „skutek“ występują jako jakieś urzęczywistnione istoty, (hypostastasirte Wesen); rzekłbym uciekal osoby z ciałem i krwią, tam wszędzie istnieje w filozoficzném rozumieniu, przyczynowa łącność w szeregu ciągłej zmiany (in einer Reihe stetigen Wechsels). Sama jednostajność następstwa, oparta na przypuszczeniu wytwarzania zjawisk następujących przez zjawiska poprzedzające, nie tłomaczyłaby konieczności takiego następstwa, nie dałaby nam owej pewności—o której Mill pisze—że gdyby się raz tylko powtórzył jakikolwiek miniony już stan całego wszechświata, powtórzyłyby się także wszystkie zdarzenia, które po owym stanie następowały; śmiało też rzec można, że owa ogólność i konieczność prawa przyczynowości, w które Mill „wierzy“, o którym jest „przekonany“, że jest stanowczym i rażącem odstępstwem od empirystycznych podstaw jego teorii poznania, samo doświadczenie bowiem nie może nas wyprowadzić poza stwierdzenie jednostajności następstwa w pewnej ograniczonej liczbie znanych wypadków.
Poddawszys rozbiorowi zapatrywanie się Milla na pojęcie przyczynowości, powróćmy raz jeszcze do sposobu, w jaki on te zapatrywania swoje uzasadnić i wyłącznie na doświadczeniu oprzeć usiłuje; poznamy rozdział XXI księgi III, p.t: „O dowodzie prawa ogólnej przyczynowości“, na który Mill powoływał się, ile razy potrzeba było wskazać na ostateczne podstawy twierdzeń, które wypowiadał ¹). Już przy rozbiorze rozdziału III zapowiedziałem, że ostatecznych dowodów spodziewać nam się należy w rozdziale XXI. Z pewnym też zdziwieniem spostrzegamy, że w rozdziale XXI, powtarza się najuzupełniej tok myśli rozdziału III. W obu tych rozdziałach znajdujemy powołanie się jako na ostateczne usprawiedliwienie całego sposobu rozumowania, na odrębną teorię syllogizmu, którą Mill w księdze II rozwinał. Zadziwiające wreszcie wrażenie sprawia ta okoliczność, że Mill tak jak się w rozdziale III powoływał na rozdział XXI, tak znów w rozdziale XXI powołuje się na rozdział III.
Na wstępie rozdziału XXI stwierdza Mill, że „ważność wszystkich indukcyjnych metod zależy od przypuszczenia, że każde zdarzenie czyli początek każdego zjawiska, musi mieć jakąś przyczynę, coś poprzedzającego, po czém nieodmiennie i bezwarunkowo następuje. Ogólność prawa przyczynowości przypuszczamy we wszystkich indukcyjnych metodach. Ale czyż przypuszczenie to jest uzasadnione?—rzuca sam Mill pytając—„Jeżeli bowiem postępowanie, które przydziela pewne wypadki do tego samego działu wraz z innemi, wymaga
¹) W rozdziale III, księgi III, „O podstawie indukcji“ w § 1, str. 358 i w § 2, str. 361. Prócz tego zaś w § 1, str. 356 powołał się tuż Mill słowami: „jak to już widzieliśmy“ na swoją teorię syllogizmu.
przyjęcia ogólności tego samego prawa, które na pierwszy rzut oka nie zdaje się do nich stosować, czyż nie jest to petitio principii? czy możemy uzasadnić jakieś twierdzenie dowodem, który je uważa jako pewne?" 1)
Pomimo tak śmiałego i jasnego wypowiedzenia zarzutu, jaki tu tak słusznie wskazać można, nie zdołał go Mill odeprzeć ani nawet osłabić 2) w § 2-im bowiem tegoż rozdziału, powoławszy się znowu na rozdział III, utrzymuje, że opierając jedne indukcje na drugich i dochodząc w ten sposób do coraz obszerniejszych uogólnień i dalej sięgających praw, dochodzi się nareszcie do najogólniejszego prawa powszechnej przyczynowości, której ostateczną podstawą okazuje się być indukcja per enumerationem simplicem. Sprzeczność—zdaniem Milla—jest tu tylko pozorna. Gdyby bowiem, indukcja przez proste wyliczenie była nieważnem postępowaniem, żadne postępowanie, oparte na nijej nie mogłoby być ważne, zupełnie tak jak nie moglibyśmy pokładać zaufania w teleskopach, gdybysmy nie mogli zawierzyć naszym oczom. Ale chociaż indukcja taka jest postępowaniem uprawnionym, jest ona jednak zawodna i to w bardzo różnych stopniach; jeżeli więc możemy zastąpić więc jej zawodną formę tego postępowania działaniem, opartem na tem samym postępowaniu w mniej zawodnej formie, przeprowadziliśmy bardzo ważną poprawę".
(d. n.).
---
1) B. III, Chap. XXI, § 1, str. 95, 96.
2) Zarzuca mu to między innymi także Courtney: The Metaphisics of J. S. Mill, str. 100 do 107.
KRONIKA PARYŻKA,
LITERACKA, NAUKOWA I ARTYSTYCZNA.
Dzieło p. Fustel de Coulanges, profesora Sorbony: „Recherches sur quelques problèmes d’histoire.—Delegacja francuska w Peszcie.—Autorka portugalska panna Guiomar Torrezao.—„Pensero,” przez panią Edgar Quinet.—Wspomnienia Aresina Houssaye.—Korespondencja pofna Ludwika Veuillot.—Biesiada Celtycka w Quimper, pod prezydencją Renana.—Dzieło Lucyana Biard o Astekach.—Życie w Chinach, przez p. Daryl.—Henryk Milne Edwards.—Helenista Egger.
Na polu badań historycznych ukazała się w druku nowa praca p. Fustel de Coulanges, profesora Sorbony, pod tytułem: „Récherches sur quelques problèmes d’histoire.” Uczony profesor poruszył tu kilka ważnych kwestii ekonomicznych i politycznych, mogących rzuścić pewne światło na dawne społeczeństwo nasze w wieku XIV i XV. Wprawdzie p. Fustel de Coulanges nie zajmuje się bezpośrednio światem słowiańskim, gdyż w nowo wydanym tomie jego dzieła, główną rolę odgrywają ludy, które stanowiły starożytną Germanią; ale po owej Germanii starożytnej tułało się w wielkiej części bardzo wiele ludów słowiańskiego rodu.
Wiadomo, że Słowianie z nad Wisły i Odry od II-go do VI wieku w skutek rewolucji, których przyczyny nie są dotąd dostatecznie zbadane, zmusili Gotów i inne ludy do migracji za Odrę a nawet za Elbę, jak to szczegółowo wykazał Szafarzyk a za nim inni uczeni. Fustel de Coulanges, nie trudni się przecież tymi mieszkańcami starożytnej Germanii: on bada Germanów z epoki Cezara i Tacyta. Ten to właśnie peryod Germanii uważali niektórzy uczeni nasi za stanowczy w ustroju społeczeństwa polskiego. Nie możemy się zapuszczać w tém miejscu w rozbiór objawianych na tém polu poglądów, począwszy od Naruszewicza aż do W. A. Maciejowskiego, tłumaczących różnice ustroju społecznego mieszkańców Naddnieprza od ustroju okolic nadreńskich—nie przez wpływ prawa magdeburskiego; ale przez owe fakta
etnograficzne z owej najstarszej epoki dziejów tych krajów, które w historyi nazwę Germanów przyjęły; ale nadmieniamy, że jedną z ważniejszych spraw w dziele p. Fustel de Coulanges jest kwestya pojęcia własności.
W sprawozdaniu naszym z poprzednich prac p. Fustel de Coulanges, mianowicie z jego badań nad społeczeństwem Sparty, okazaliśmy, że p. Fustel de Coulanges zbija błędne dotychczasowe mniemanie o komunistycznym ustroju téj republiki greckiej, dowodząc, że wszystkie narody cywilizacji europejskiej miały skłonności fizyologiczno-psychiczne do indywidualizmu, nawet w czasach ruchów czyli tak zwanych migracji przed ostatecznym swém osiedleniem; że ustroj ich komunistyczny, pokazujący się w tém lub w owém pokoleniu, wywołany był tylko przejściowym stanem rzeczy. Aby to zrozumieć, potrzeba stawić te ludy obok plemion prawdziwie pasterskich, u których ustroj równości komunistycznej był stałym i objawia się dotąd w instytucyach wprost przeciwnych cywilizacji europejskiej.
Maciejowski uderzony hypotezą Haxthauzena o podziale Słowian na rolników i na pasterzy w czasach grupowania się ludów przed ich osiedleniem w Europie, wziął charakter pasterski,—komunistyczny za cechę rodową Słowian, gdy tymczasem ludy właściwie germańskie oddzieliły się od nich silnym wyrobem indywidualizmu. Podług téj teoryi ustroj indywidualistyczny Słowian nadwiślańskich, naddnieprzańskich i południowych, był skutkiem późniejszych wpływów niemieckich na te ludy.
Pogląd taki stał się prawie synonimem obrony zasad anti-europejskiej cywilizacji. Jakoż w rzeczy samej stronictwa demokratyczno-socjalne europejskie, mianowicie paryzkie, opierały swe wywody na powadze autora prawodawstw słowiańskich, który widział w urządzeniach komunistycznych najwyższy rozwój społeczeństwa, w indywidualistycznych zaś barbarzyństwo.
Przyszedł wreszcie czas poważniejszej krytyki naukowej. Maciejowski i inni uczeni w wywodach swoich powoływali się na sąd Libuszy; dziś większość uczonych czeskich uznaje w tym pomniku literackim podrobiony apokryf. Co się zaś tycze ustroju ludów germanickich, w których Cezar i Tacyt zdaniem wielu widzieli komunistów, ten punkt najważniejszy w formacyi tak germańskiego jak i naszego społeczeństwa, wyjaśnia obszernemi dowodami dzieło pana Fustel de Coulanges.
Jeżeli Naruszewicz tłumaczył Tacyta, bo w nim przeczuał wyjaśnienie wyrobu społeczeństwa naszego, toé spodziewamy się, że dzieło profesora Sorbony, jako najważniejszy komentarz do owych dzieł Cezara i Tacyta, o ile te dotyczą starożytniej Germanii, znajdą wkrótce tłumacza polskiego. — Przekład takiéj pracy uważalibyśmy za pożyteczny, nie tylko dla wyjaśnienia formacyi społeczeństwa naszego pod względem czysto naukowym, ale i dla zastosowań praktycznych, dziś
szczególnie, kiedy nowe doktryny ekonomiczne, tak krzywią pojęcia o własności osobistej.
Dzienniki tyle już pisały o wyprawie delegacji francuzkiej, na wystawę do Pesztu, o tych grzmiących Ellienach, jakiemi madia-ry przyjmowali znakomite grono akademików, artystów i dziennika-rzy, o tych owacych posuniętych do apoteozy na cześć dramaturgów Coopego i Dreifusa, kompozytorów Deliba i Masseneta, nie mówiąc już o dostojnym prezydencie delegacji Lessepsie; tyle już, powtarzamy, pisano o tém w ostatnich czasach, że musimy pobieżnie tylko zazna-czyć fakt wielkiej doniosłości, w rozwoju stosunków międzynarodowych. Fakt to ważny zapewne dla Madiarów, ale zdaniem naszym, ważniejszy dla paryżan, mieli bowiem sposobność przekonać się, że świat nie zamknięty cały w obrębie bulwarów, że jeśli inne ludy nie sprostały im może w tym lub owym objawie inteligencji, przerosły ich za to o wiele żarem ducha i miłością tradycji narodowych.
Młody poeta węgierski Abranyi, przyjął gości francuskich pełną zapału pieśnią — dajemy tu jej przekład:
Wielki narodzie! ty nie masz korony,
Lecz sam koroną przyświecasz nad światem,
Niż dyademem— cudniej uwieńczony
Wdziękiem rozumu, myśli majestatem.
Twa nam obecność otuchy udziela,
Rozprasza troskę, pogodę nam wróży,
Bóg ciebie stworzył z uśmiechu wesela,
Jak zorzę ranną stworzył z blasku róży.
Wy nam niesiecie promień waszej chwały,
A my, z miłością mienimy was braćmi,
Nasze was serca szczerze ukochały,
Bo nigdy czola pycha wam nie zaćmi.
Inni wielkością ranią nas i gniotą,
Wy, pchani naprzód szlaki promiennemi,
Podobni słonku, co swą tarocę złotą
Z końca do końca roztacza po ziemi.
My was miłujemy gorąco i stale,
Podtem odstępstwem Madjar się nie splami;
Kiedy was losy zdradziły zuchwale,
Świat wam urągał,—my byliśmy zwami.
Ty żyjesz Francyo! ach! daremna trwoga,
Prąd cudotwórczy znów wytryska z ciobie;
Twarda pogromcy ośmieli-ż się noga
Zgnieść jasną gwiazdę błyszczącą na niebie.
A ty, Lirniku twój ziemi ojczystej 1),
Petoesiego tyś po duchu bratem,
Wasza pobudka, jak grom płomienisty
W jeden chór zlana niech pomknie nad światem.
Przyjm od nas wawrzyn z miłością podany,
Drugim uwieńczmy Suezu olbrzyma:
Jak on ramieniem sprzągł dwa oceany,
Tak pieśń twa jedność dwóch ludów utrzyma.
Francyo! cześć tobie! w tym świecie schorzałym,
Tyś żywą płonką, co barwy nie zmienia;
Przyświecasz kwiatem ideału białym,
Symbolem wdzięku, zwiastunem zbawienia.
Pierwsza w pochodzie, natchnieniem bogata,
Budzisz narody podzwaniaasz im hasło;
Torujesz drogę — tyś pochodnią świata
Młodością ludów — nadzieją niezgasłą.
Z kilkudniowego pobytu francuzów w Peszcie, najżywiej zajęła
nas chwila, kiedy przy gorącym poklasku tłumów, literaci francuzcy
ponieśli ze czcią olbrzymi wieniec do posągu Petoesiego, którym słusz-
nie chlubią się madiary, jako najgenialniejszym z liryków narodowych.
Franciszek Coppée wypowiedział u stóp posągu kilka pełnych uczu-
cia zwrotek. Przytaczamy je w tłumaczeniu:
Gdy ogrzany płomieniem ciepłego ogniska,
Wędrowiec dom gościnniej opuszcza rodziny;
Żałosny, bo godzina odjazdu już bliska,
Kładzie z miłością usta na czoło dzieciacy.
Tak my Francuzi, goście szlachetnych madjarów,
Ku tobie pośpieszamy z dłońmi róż pełnemi;
O żołnierzu-poeto! słynny z pieśni czarów,
Coś śpiewał i krew stoczył dla ojczystej ziemi!
Poległeś chlubnie w boju z czołem spromienionem,
Odbierasz hołdy bratnie w spiżowym pomniku;
Czyj los z twym bohaterskim porówna się skonem?
O! jakże ci zazdroszczę, bracie mój lirniku!
1) Poemat cały poświęcony Franciszkowi Coppéeemu.
Tam, kędys wstąpił żywo w próg nieśmiertelności,
Gdy padło pod przemocą twoje ramię młode,
Wyrósł krzak dzikiej róży z prochu twoich kości,
Poeto, coś opiewał miłość i swobodę!
Nad tym krzakiem tajemnie dusza twa ulata,
A kiedy z wonnych pączków téj cudownej róży
Kochanek dla kochanki koronę zapłata,
To miłość mu wzajemną i szczęście mu wróży.
A jeśli w noc majową, on lirnik skrzydlaty,
Słowiczek, na cudownej przysiadzie krzewinnie,
Pieśń jego z wonią róży uleci nad światy,
I po gwiazdy promienne do niebios popłynie.
Gdy umilkł Coppée, jeden z artystów dramatycznych odczytał wobec tłumów pieśń jego przełożoną na język madiarski przez Abra-
nego. Przyjęto ją z najżywszym zapałem.
Wdzięczność publiczna za hołd, złożony wielkiemu poecie, objawiła się w dziennikach peszteńskich pełnemi żaru słowy. Między innymi Sandor Telchi podziękował serdecznie francuzkim gościom.
„Nam to głównie przystoi, mówi on, mnie i Jokayowi, dwom pozostałym przyjaciółom Petoeńskiego, złożyć wam szczere dzięki za owa-
cyą szlachetnie wyprawioną naszemu pieczy narodowemu.
W moim to zamku Kolto, po zawartém małżeństwie z Julią Schendrey, przebył lirnik miesiąc miodowy, tu w téj małej wiosce, jak mówi sam, czuł się poraz pierwszy w życiu szczęśliwy, wielkim niewysłowieniem szczęściem! Mam zatem prawo podziękować wam imie-
niem Petoeńskiego!
Szczęśliwy lirnik, ciągnie dalej Telchi, nie był świadkiem klęski narodu! Serce jego pękałoby od bolesći. Skonał pełen otuchy z wia-
rą w przyszłość! Widziałem go po raz ostatni w bitwie pod Legeswarem; w kilka godzin potem już nie żył. Mam prawo, powtarzam raz jeszcze, podziękować wam imieniem Sandora Petoeńskiego.
„Trzydzieści sześć lat upłynęło od dnia bohaterskiej jego śmierci a wy przybywacie do nas; przynosicie z sobą inteligencją francuską, pierwszą w świecie, za którą muszą iść sami nieprzyjaciele wasi! Przy-
nosicie nam zasady solidarności i braterstwa ludów! Serdeczne przyjęcie nasze odpłacacie równie serdecznym hołdem u posagu tego mę-
czennika, najpopularniejszego poety narodu węgierskiego. Dzięki wam za to, dzięki wam z głębi duszy.“
Po wyjeździe z Pesztu, kiedy goście francuzcy zatrzymali się na stacyi pod miastem Arad, wręczono im dziennik Alföld. Zamieszczony w nim poemacik, przełożono na język francuzki. Zaczyna się tą zwrotką:
Gdzie ty podążasz, wesoła drużyno,
Wysłańcy ziemi przez nas ukochanej?
Łzy co strumieniem z pod powiek nam płyną
Świadkami w sercu niezgojoniej rany.
Smętne te miejsca, opuścić tym raczej
Którym lśni gwieźda na drodze żywota,
Kto dni przebolał we łzach i rozpaczy,
Niech tu przystąpi: to nasza golgota!
Podróżni zatrzymali się w Arad. Rzewnie opisuje tę wycieczkę jeden z delegatów francuskich Badin, powtarzamy tu jego słowa skreślone pod świeżym wrażeniem.
"Tłumnie zebrany lud czekał nas koło dworca. Mer miasta Arad powitał nas węgierską mową. Z głębokiego wzruszenia obecnych i powtarzanego raz po raz wyrazu Golgota madiarska, łatwo było domyślić się, że mówił o pomniku wzniesionym na cześć trzynastu ofiar egzekwowanych w Arad, 6-go października 1849 roku.
Zwiedziliśmy ten pomnik, zbudowany w bliskości miasta, wśród pola falującego kukurydzą. Jest to prosta piramida, wsparta na granitowym piedestale; dwanaście wschodów prowadzi do podnóża. Tłum ludu torował nam drogę — liczniejszy tłum oczekiwał nas w miejscu. Weterani z roku 1849 stali poniżej wschodów. Tuż u stóp piramidy, starzec w stroju narodowym trzymał w ręku sztandar pokryty czarną krepsą.
Śpiew narodowy rozległ się szeroko na polach, poczém jeden z weteranów wstąpił na wschody odczytał wiersz madiarski. Blade oblicza, łzy tryskające z pod powiek, były dla nas świadectwem że słowa mówcy wyrwane z serca wszystkich są wyrazem powszechnego uczucia. Gdy umilkł, Lesseps wstąpił na wschody, zbyt poruszony, aby wyrzec słowo, ukląknął w milczeniu u stóp piramidy, złożył pod nią garść kwiatów. Wszyscy poszliśmy w ślady za nim.
Z ściśniętym sercem wróciliśmy do miasta.
Zaprawdę, w ciągu tej czarodziejskiej podróży, widzieliśmy wiele rzeczy nadzwyczajnych, doznaliśmy wielu wzruszeń to wzniósłych, to pełnych najmilszego uroku. Przybycie do Pesztu Dunajem, wycieczka w Karpaty, widok cudnego jeziora Czorba, lodowej groty w Dobczyńnie; owacye jakie nas spotykały w miastach Szentes i Szeged, wyryły się w pamięci naszej niezatartym śladem, ale co najgłębiej poruszyło nam serca, to energia tego rycerskiego ludu, który po trzydziestu sześciu latach zachował tak żywą cześć dla swych poległych bohaterów."
Rok bieżący odkrył przed oczyma francuzów bogate zasoby intelektualne, ukryte na dwóch przeciwległych krańcach Europy. Kiedy z jednej strony przyjrzałi się madiarom w ich własnym gnieździe, z drugiej Portugalia zabłysła im w osobie najznakomitszej swój autorki, panny Guiomar Torrezao. Autorka ta czasowo przebywająca w Paryżu, zajmuje dziś pierwszorzędne stanowisko wśród powieściopisarek swego kraju. Imię jej stało się zarówno popularnym w Portugalii jak i w Brazylii. Wszystkie pisma ilustrowane dały poznać jej portret, dołączony do życiorysu; najsurowsi krytycy rozbierają każdą jej pracę ze czcią i wysokim uznaniem.
Pracowita pisarka, rozwinięła działalność literacką na każdym niemal polu. Do głównych dzienników i przeglądów pisuje kroniki, nowelle i studya literackie. W teatrze przedstawiono z powodzeniem jej oryginalny dramat p. t. „Miłość córki.” Przerobiła niemniej dla sceny kilka sztuk francuskich, a między niemi „Dyonize” Dumasa. Od lat kilku wydaje pismo zbiorowe „Noworocznik dla kobiet,” ze współudziałem najpierszych autorów portugalskich. Wydała przy tym kilka tomów „Nowelli;” z tych dwa zbiorzy p. t. „Blade róże” i „Komedya miłości” szczególną zwróciły uwagę. Główną cechę jej talentu stanowi oryginalność, pełna wdzięku poetycznego. Język jej wytworny, spostrzeżenia trafne, pogląd na życie głęboki: wszystko to połączone z werwą, zaprawne humorystycznym dowcipem.
Wiadomo jak przeważnie literatura francuzka oddziałała w ostatnich czasach na literaturę portugalską. Panna Torrezao nie mogła uniknąć tego wpływu; usiłuje przecież w ostatnich utworach oddziaływać przeciw naśladownictwu, wprowadzając typy czysto narodowe i opierając się na tradycjach miejscowych. Pierwsze jej powieści zaprawne były idealnym liryzmem. W jednej z nich, najwięcej cenionej, kreśli obraz młodej panienki, która poświęca się dla ukochanego, oddaje rękę innemu i umiera z tęsknoty. W ostatnich nowellach przedstawia życie z mniej idealnej a bardziej rzeczywistej strony. W zbiorze p. t.: „Komedya miłości,” najwięcej ceniona powiastka: „Dziewczyna grająca na cytrze.” Biedne to dziewczę przechodzi przez wszystkie szczęble nędzy ludzkiej; po śmierci ojca sama jedna dostarcza chleba licznej rodzinie. Podżegana do złego przez nikczemną matkę, aby ujść hańby odbiera sobie życie. Z prawdziwym talentem autorka maluje scenę przerażającą, kiedy biedaczka czuwa nad lożem umierającego ojca. W pamięci jej przesuwają się obrazy doznanych upokorzeń i zniewag. Ten konający łazarz nie obdarzył jej nigdy słodkiem słowem, ani rodzicielską pieszczotą. Przypomina sobie bolesną chłostę, ilekroć z próżnemi rękami powróciła do domu. A potem rozmyśla, co też i on przecierpieć musiał, on, biedny grajek uliczny, skoro uśmiech nie rozjaśnił nigdy tych ust zwiedzłych i posiniących, skoro nigdy radość nie zabłysła w tém gasnącym już oku! I głęboka litość budzi się nagle w jej sercu; pragnie ocalić go, żyć jedynie dla niego, miłością i poświęceniem osłodzić mu dni pozostałe.
Poraz pierwszy pomyślała nieboga, jak ta grająca skrzynka musiała ciążyć ojcu! i czemuż ona nie wzięła jej na własne barki? Odtąd sama nosić ją będzie za nim... Odtąd wypełni każdą wolę starca... Gotowa uśmiechać się do ludzi, udawać wesołą i szczęśliwą! I żyć będą w miłości i pokoju, jak żyje Bóg w pośród aniołów swoich!
„I złamana w duchu głęboką litością, która poraż pierwszy przepełniła zbołałą jej duszę, pochyliła głowę nad wezgłowiem i ucałowała bladą twarz konającego ojca. Pierwszy to był jej pocałunek—dawniej zabrakło jej na to odwagi!“
Panna Torrezao, powtarzamy, wyrobiła sobie w kraju własnym wysokie stanowisko: potrzeba było na to niesłychanej energii i niepospolitego talentu. W Portugalii kobieta pracująca umysłowo walczyć musi z zastarzałym przesądem: kuchnia, gospodarstwo domowe, były tam i są dotąd jedynym polem, otwartym bezkarnie dla jej działalności. Z całą też siłą utalentowana autorka pragnie zwalczyć ten zastarzały przesąd, pracując nad ukształtowaniem naukowem rodaczek. Nie występuje ona do walki wstępnym bojem, ale pracuje zwolna w raz obranym kierunku. Noworocznik dla kobiet stał się w ręku jej silną bronią, dostarcza bowiem kobietom coraz nowego pokarmu duchowego i rozszerza stopniowo ich umysłowy widnokrąg. Dzienniki portugalskie wspierają dzielnie utalentowaną autorkę. Jeden z nich „As Justitutições,” podaje myśl założenia wzorowej szkoły dla panien, pod kierunkiem panny Guiomar Torrezao.
Pani Edgar Quinet, po kilkuletniem milczeniu, wystąpiła z rozprawą o dzisiejszym stanie literatury i sztuki we Francji. Wdowa po słynnym autorze, przejęta na wskroś jego filozoficznymi zasadami, pozostała jedną z gorliwych zwolenniczek republikańskiego idealizmu, jaki panował w r. 1848 pod sztandarem Quineta i Micheleta. Materyalizm, rozpowszechniony dziś w literaturze i sztuce, pociągający za sobą upadek w obyczajach, przeraża idealistkę, z zapalem też powstaje przeciwko nowym prądom.
Rozprawie swojej autorka nadała tytuł „Penseroso.” W cudnym utworze dłuta Michała Anioła przedstawia idealny typ myśliwca: przez spiżowe usta posągu chłoszcze dzisiejszy kierunek, ostrzega o niebezpieczeństwie.
„Któż go nie zna? mówi wymowna autorka. Któż go nie widział we Florencji, lub przynajmniej odtworzoną jego postać w paryzkiém Muzeum sztuk pięknych? Czoło jego przyciśnięte hełmem, broda podparta ręką... oblicze niewidzialne w części, potrzeba je odgadnąć. Z wierzchu spiż twardy, milczący, pierś bez tchu, usta bez ruchu; nic nic zwiastuje twórczej iskry geniuszu, gotowej wybuchnąć płomieniem. Bohaterska moc ducha widoczna jedynie w postawie.
„Michał Anioł zamknął w tej piersi człowieka, w tym mózgu bohatera, całą potęgę woli, zdolną ocalić kraj zagrożony. Żywy to obraz Włoch XVI-go wieku, co więcej nieśmiertelny symbol myśliwca.
„Świat szamocze się u jego nóg, ale on nie patrzy nań wcale. Wlepił oczy w ten ideał, co pobudza do wielkich dzieł, do czynu bohaterskiego lub wickopomnej księgi. Ten ideał spoczywa w jego sercu. Tam szuka on prawd, które uszlachetniają zawód ludzki, szuka pięknych form w sztuce, natchnienia w poezji, wdzięcznych obrazów w powieści, bozkich melodii w muzyce. Wy wszyscy miłośnicy ideału, filozofowie, historycy, moraliści, patrzcie na postać „Penseroso!“ On was nauczy jak tworzyć arcydzieła!
Po takim wstępie, pani Quinet ogarnia wzrokiem dzisiejszy świat literacki i artystyczny. Jednych zachęca i podnosi, drugich ostro potępią. Wszyscy pytają dziś, dla czego serca tak zimne, umysły tak jałowe? posłuchajmy jak na to odpowiada „Penseroso.“
„Usiłowano zatrzeć do szczętu tradycją, zerwać węzeł, łączący przeszłość z czasem obecnym. Młodzi rzucają się naprzód, torują własne drogi, zapominając o tych, którzy ich poprzedzili. Przetrwane klęski głównym tego powodem; gorączkowa pogoń za sławą i znaczeniem przemogła nad poczuciem sprawiedliwości, nad wdzięcznością ku tyłu szlachetnym, co weszli już do grobu. Nie zrywać nam bezkarnie węzłów intelektualnych! Człemy stać się mogły drogi płaszczyste, przypalone słońcem, gdyby wyrabano stuletnie drzewa, które chronią głowę pielgrzyma koroną liści swoich, młode płonki nie miały czasu rozwinać dobroczyńnych konarów!“
Autorka przez usta posągu wyrzuca z serca żal osobisty. Boli ją widocznie głucha cisza, rozpostarta dziś nad imieniem Edgara Quineta, nad imieniem, które w czasach romantycznego idealizmu świeciło takim blaskiem! Jakkolwiek bądź spostrzeżenia jej nad epoką obecną trafne są, pełne oryginalności.
„Szał literacki, mówi pani Quinet, ogarnął ostatnie lata wieku naszego. Po wieku kamiennym, bronzowym i żelaznym, przyszedł wiek papierowy. Więcej dziś pisarzy niż czytelników. Wkrótce nie będą już oraci ziemi, ani posiewać ziarna. Jakże przeraża ta ilość zużytego papieru! Druki położone na szali wkrótce gotowe przeważyć połowę kuli ziemskiej!
„Pisarstwo stało się głodem nienasyconym, prawdziwą epidemią, nie zaś umysłowem powołaniem. Każdy,—czy to na chłodno, czy w gorączkę, zasiada przed białą ćwiartką papieru, postanowiwszy zaczernicić ją, by wyprzeździć sąsiada swego. I jakiż cel, bądź ukryty, bądź jawny tyłu pism różnorodnych? Jest-li to chcę rzucenia w świat jakiejś nowej myśli? wyświetlenia jakić dobroczyńnej idei? Zwrócić na siebie uwagę! wszystko dzisiaj polega na tém. Szukając nowości, każdy potrafić musi o przedmiot znany i wypowiedziany już oddawną.
„Talenta roją się, ale brak smaku, a powiedzmy prawdę: brak uczciwości. Od lat trzydziestu, ów brak uczciwości cechuje literaturę. Przechyla się ona ku szkole materyalistycznej; pragnie zatknąć sztandar naukowej negacyi, aby nadać sobie cechę emancypacji nowoczesnej, pokryć stare zepsucie i brzydotę.
„Azaliż wyczerpały się do dna źródła wyobraźni? czyż powieściopisarze dzisiejsi czerpać je muszą tylko z głęb ciuchnących bagnisk społecznych, albo na ławach kryminalnego sądu?
"Biedny ludu, nie dosyć że pracujesz, że w pocie czoła zaspakajasz potrzeby i wymysły szczęśliwych tego świata, nie dość, że orzesz ziemię, posiewasz ziarno, pieczesz chleb, budujesz, rzeźbisz, zdobisz; wszystko to nie dosyć! dostarczasz jeszcze próżniakom przedmiotu do rozrywki, częstokroć smutnej i złowrogiej.
"Dziś już Jacques Bonhomme nie pobudza do niewinnych żartów, jak dawniej; czernią go, spotwarzają i dramaturgowie wywłócą go na scenę, ostrzą na nim swój dowcip; malują go potwornymi farbami; przy nim Kaliban wytwornym jest dandysem!
"Największe niebezpieczeństwo zagraża biednemu ludowi, gdyż ten niema innych książek do czytania. Stawiają mu przed oczy najobrzydliwsze obrazy i mówią mu: ty jesteś takim! Ludzie bogaci i ukształtenci mogą wybierać sobie dzieła; lud ma tylko bezecny feuilleton, widzi w nim własną postać, ale zeszczecona, ohydnie skarykaturowaną, jakby odbitą w niewyglądzonym metalu".
Pani Quinet wpatrzyła się głęboko w rany społeczne i przyznać musimy, odmalowała je z niepospolitą werwą.
Nie szukajmy tej głębokości w czterotomowych wspomnieniach Arsena Houssaye, wydanych parę miesięcy temu, a obejmujących długi przeciag lat pięćdziesięciu. Paryżanie rozczytują się w nich z żywem zajęciem, znają bowiem autora, widują go codziennie na bulwarach, gdzie otoczony świetnym dworem, króluje od pół wieku. Tu biegły żeglarz wiosłując rzecznie pomiędzy Scyllą a Charybda, umiał utrzymać berło, podczas gdy monarchie i republiki wznosiły się i upadały pod jego bystrem okiem. Arsen Houssaye należy do tych wybranych, którym życie dało wszystko, co tylko dać może. Wzrostem wysokim i dorodną postawą chwytał za oczy; istny don Juan, pożerał serc tysiące. Dziś nawet ósmy krzyżyk nie ciąży mu na barkach; długa biała broda zmieniła tylko charakter jego niepospolitej urody. Od młodu, rozsiewał złoto pełną garścią a czynił to tak rzecznie, że z posiewu wyrastały zawsze złote plony. Wyprawiane przezeń balet i maskarady przyciągały do siebie cały Paryż. Ilekróć pochwycić za pióro zdobywał grzmący poklask. Sonety jego i liryczne zwrotki przebiegały z ust do ust, rozprawy literackie i nowelle, tryskające werwą, zaprawne sarkazmem, trafiały do smaku paryżan. Ci nawet, których bolesnie zadrasnął, przebaczali chętnie urazy. Nie przebaczyła mu tylko Akademia francuska ostrego pamphletu, rzuconego jej w oczy książką pod tytułem: "Czterdziesty pierwszy fotel", wylicza tu bowiem i ocenia tych wszystkich, którzy mimo położonych zasług, skutkiem koterijnych intryg i uprzedzeń, nie znaleźli miejsca w pośród czterdziestu nieśmiertelnych. Czytamy tu imiona Berenicra, Dumasa ojca, i wielu innych niemniej utalentowanych.
Za czasów Ludwika-Filipa Arsen Houssaye objął dyrekcję Teatru francuskiego, i podniósł go do nieznanej dotąd świetności. Przez lat z górą dwadzieścia utrzymał się na stanowisku, dzięki pierwszym
koryfeuszom, których umiał sobie zniewolić. Ilekroć artyści, ulegając wpływom zawiściwnych, sprzysięgli się przeciwko niemu, Houssaye składał natychmiast łaskę dyrektorską, ale słynna Rachel groziła natychmiast ustąpieniem ze sceny i wszystko wracało do porządku.
Wielka część pamiętników ogarnia te czasy: znajdujemy tu mnóstwo ciekawych anegdot i wspomnień: przytoczymy z nich jedno. Słynny komik Vivier, pozwolił sobie w jednym z wielkich salonów przybrać postać cesarza Napoleona. Ucharakteryzował się tak doskonale, że przez godzinę całą pozostawił w błędnie obecnych, przez tę godzinę sypał hojnie łaski i obietnice, czym uszczęśliwił wielu. Otóż nazzajutrz potem wiadomość dochodzi cesarza, powołują komika do Tuileries; Napoleon przyjmuje go łaskawie, żąda usilnie powtórzenia sceny. Vivier rad nie rad odgrywa rolę swoją. Uśmieiał się cesarz, a co więcej potwierdził wszystkie łaski, obiecane w jego imieniu.
Mnóstwo podobnych rysów znajdujemy w pamiętnikach Arsena Houssaye. Z pełną życia fantazją przebiega on od jednego przedmiotu do drugiego, sypie błyszczące fajerwerki; niekiedy porusza, a zawsze umie rozmieszczyć i zaciekać. Dla cudzoziemców nie w tajemniczonych w życie bulwarowe dzieło to nie przedstawia tak wielkiego zajęcia, ale dla paryżan jest to wyborny obraz drugiej połowy dwudziestego wieku.
Wydana świeżo w trzech tomach poufna korespondencja Ludwika Veuillot, stała się dla wielu prawdziwą niespodzianką. Ogóln przywykł widzieć w Veuillocie zagorzałego polemistę, nieprzebłagane-ego szermierz, walczącego w imię swej idei. On sam przedstawia się takim w jednym z najwymowniejszych listów, określając obowiązki dziennikarza.
„Zdaniem mojem, mówi, dziennikarz katolicki jest pozostalym szczątkiem dawnego rycerstwa. Nie wypuszcza oręża z ręki, idzie prosto naprzód, głosząc wiarę, wspierając słabych. Zadaniem jego nie popełnić nigdy niesprawiedliwości, i nie ściерpieć jej względem drugich, wyjawwszy chyba względem siebie. Jeśli ją popełni, naprawia ją natychmiast. Jeśli widzi jak ją drudzy popełniają, zmusza ich wstępnym bojem do naprawienia krzywdy. Ś-ty Grzegorz VII-y cytował często werset Jeremiasza: przeklęty człowiek, który utrzymuje miecz, aby nie wytaczać krwi, albowiem poszanowanie sprawiedliwości, które jest prawem Bożem, ma iść przed innemi względami, jakie człowiekowi należą”.
Ten werset był dla Veuilotta wskazówką w postępowaniu. Nie dbał on o popularność, wolał raczej stać się antypatycznym, przykładą do tego niejako miłość własną. „Co do mnie, pisał podczas ostatniej choroby, wierzyłem zawsze, iż jestem żołnierzem i sędzią. Nie szło mi oto, aby okazać się przyjemnym i nie wiele zapewne kosztowało mnie pracy, aby nie przedstawiać się w pięknem świetle, krótko mówiąc, nie byłem przyjemnym; opinia w tym względzie ustalona, nie odrobię jej nigdy".
Otóż pomylili się Veuillot: pośmiertna jego korespondencja pokazuje go z nowej zupełnie strony; daje go bowiem poznać przy ognisku domowym, w charakterze tkliwego ojca, kochającego brata, wiernego przyjaciela.
Mimo gorących uczuć religijnych, Ludwik Veuillot nie czuł się powołanym do stanu duchownego. Pojął żonę, był ojcem pięciorga dzieciak. Żona umarła młodo; troje dzieci poszło za matkę; pozostały dwie córki. Wówczas to siostra jego, panna Eliza Veuillot, zamieszkała przy nim, objęła rząd domu, wychowywała bratanki, stała się powiernicą brata i prawą jego ręką. Energiczna ta kobietka, lubo młodsza, rozciągnęła nad nim macierzyńską, nawet despotyczną nieco opiekę. Samowolę tę nagradzała hojnie przywiązaniem. W książce pod tytułem "Ça et là" (To i owo), Veuillot oddał jej najchłubniejsze świadectwo.
"Zamknęłaś życie twoje, mówi, w pełnieniu drobnych obowiązków, zostałaś wierną sługą brata, troskliwą matką sierot. Oddałaś wszystko, odbierasz zaledwie pół zapłaty; poświęcałaś twoje młode lata, życie swobodne, przyszłość całą. Przeszłaś być sama sobą, jesteś tą, która już nie istnieje, zmarłą żoną, matką pogrzebaną. Jestes dziewczą-wdową, zakonną bez welonu, małżonką bez praw, matką bez imienia. Poświęcasz dnie i noce dzieciom, które nie nazwać cię matką, wylewasz łzy macierzyńskie na grobach tych, które nie były dziećmi twemi."
Czasem oddalony od siostry Ludwik Veuillot pisuje do niej, powierza jej każdą myśl swoją. W żartobliwy sposób, a jednak z widocznym strachem wylicza swoje wydatki i rozrywki w podróży. Ilekroć oznajmia jakieś kupno lub jakąś jałmużnę, przechodzącą możność, używa rozmaitych wybiegów; wesołośćą pragnie rozbroić surową siostrę. Do jego braterskiej miłości mięsza się zawsze trwoga.
Ten człowiek zimny na pozór, zamknięty w sobie, gdy czuł się ogrzany ciepłem domowego ogniska, roztańcał nazewnatrz skarby ukryte w sercu. Oprócz brata, siostry, córek i kilku wybranych przyjaciół, nikt nie znał tego Veuillota, pełnego swobody, skorego do żartów, pod wstętną i nieprzedartą maską polemisty. W całej korespondencji rozdana pełna serdeczności wesołość. W najrozmaitszy sposób umie wyrazić uczucia swoje ukochanym. To im nadaje słodki, dziwnie pieczszołiwy charakter, to znów głęboki lub podniosły, lecz nigdy nie wpadnie w pospolitą czułostkowość. W jednym liście z 1876 roku, tak opisuje zamężnej córce przechadzkę po lasku bułońskim.
"Zwiedziłem, pisze, lasek umajony świeżą zielenią. Byłem sam, zupełnie sam; puściłem się wązkimi steczkami. Te same i graszki przyrody: kaskady, skały, są tu jeszcze jak dawniej; też same półgłówki, kreślą jak dawniej rozmaita napisy po ławkach. Bardziej nad to poruszyły mnie, cuda zbudzonęj wiosny. Tarnina pokryta białym festonem, pączki śnieżnych kwiatów na wierzchołku czarnego jeszcze drzewa, sroka na gałęzi, wróbel na krzaku, to mi prawdziwie piękne! Jaskry i stokrotki rozsiane już po murawie; są nawet i fiołki. Zerwałem kilka dla ciebie, przyniosłem ostrożnie do domu, i posyłam je w liście. Wcale nie pachną, ale ty odczujesz w nich sercem woń ojcowskię miłości!"
Szczerza wesołość nigdy go w listach nie opuszcza. Nieraz cierpi i sercem i ciałem, ale umysł jego zawsze krzepki, pełen swobody. Przytaczamy tu list żartobliwy: opisuje rozmowę w wagonie.
"Bryła tłuszczu zasiada przy mnie, oddaje mi złowrogi poklon. Zaledwie koła obrócili się z jakie dwadzieścia razy, sąsiad przemawia do mnie, prawi jak szczęśliwy, że podróżuje z taką znakomitością.
— Panie mój, odrzekłłem, znakomitość to nierzaz straszliwie poterana!
— Mniejsza o to, rzekł, czuję się bardzo szczęśliwym.
Miał torbkę podróżną przewieszoną przez ramię, kapelusz wysoki, rękawiczki zużyte, czarny surdut i bardzo śmieszne wąsy. Nie mogłem wyczytać z twarzy jego zawodu, spytałem go nakoniec.
— I cóż pan porabiasz na tym świecie?
— Jestem chirurgiem, panie.
Zwietrzyłem już coś podobnego, lecz miałem niejaką wątpliwość. Zapytałem czy powietrze tej okolicy pozwala zagajać się ranom.
Odpowiedział na to, że jest chirurgiem dentystą, że goi tylko rany na dziąsłach, nierzaz wykrawa raka i dobywa kości ze szczęki, że go znają po wszystkich zamkach. Wyliczał nazwiska kilku markiz i hrabin, a nawet jednej księżny, w których otwarte usta wchodzi jak do własnego domu. Nie mogłem jednak dopytać się czy też wyrywa zęby. Wykręcał się zręcznie; dowodził, że dentystyka ważną jest częścią sztuki lekarskiej; opowiedział mi, iż zaślubił córkę sławnego lekarza, profesora z Kairu, autora wielu dzieł specjalnych. Rozwodził się długo nad niewdzięcznością ludów ku tym, co mu przynoszą ulgę, wysławiał duchowieństwo, rzucił kilka pięknych sentencji o Bogu, lecz nie przyznał, iż wyrywa zęby. W obec tej śmiesznej puchy pocieszam się, że jestem poetą. Ja przynajmniej z pokorą to wyznaję."
Veuillot ukochał pracę literacką tém gorętszą miłością, że sam o własnych siłach wyszedł na znakomitego pisarza. W szkole elementarnej w Bercy, do której posyłali go rodzice ubodzy rzemieślnicy, nie odebrał bynajmniej literackiego wychowania. Ale odbarzony żelazną siłą woli, zabrał się do czytania poważnych książek i bez żadnej pomocy przeszedł sam kurs nauk klasycznych. W korespondencji mówi ciągle o pracach swoich, kresli plany coraz nowych dzieł, zapowiada artykuły dziennikarskie. Ilekróć wydał nową książkę, przegląda pilnie krytyki, cieszy się odebraną pochwałą, zwłaszcza, gdy wychodzi z pod pióra przeciwników.
Niesłychanie też cierpiał, kiedy w początkach cesarstwa, dziennik jego „Univers,” został chwilowo zawieszony. Myśl niewypowiedziana dźawiła go, ciężyła mu na sercu ołowiem.
Przyjaciele, widząc zwichnięty jego byt materyalny, postanowili otworzyć subskrypcję. Veuillot oparł się temu w sposób stanowczy.
„Gdyby w tej chwili przyszli mi z pomocą, pisze w liście, ubliżyłbym najpiękniejszej sprawie, jaką zesłała mi Opatrzność. Utraściłbym strój odpowiedni mojej szlachetnej profesji: odzież zużytą i wytartą; splamiłbym jedyną dekoracją, odpowiednią tej sukni, to jest dziury na łokciach. Takie są prawdziwe tradycje literatury, powinienniem je uszanować.”
Rozmiłowany w pracy literackiej, Veuillot cierpiał prawdziwe męczarnie, kiedy z upadkiem sił fizycznych musiał położyć pióro. Z najwyższą bolescią wyraża to w jednym z ostatnich listów.
„Miałem rozpojęty artykuł, po dwakroć zabrałem się do wykończenia go, po dwakroć zatrzymałem się w drodze, nie mógąc nakreślić jednej linii. Wiem jednak, co mam wypowiedzieć; artykuł cały leży w głowie mojej. Rzecz to zresztą najprostsza w świecie, trzeba ją tylko sformułować. Nie mogę przyjść do końca. To mnie okropnie dręczy. Ah! gdzie się podziała dawna łatwość! Nic już nie płynie, widzę, że zdrój do dna wyczerpany!”
W całej korespondencji, jakby w zwierciedle odbija jednolita postać Veuillota, jedna z najoryginalniejszych, jakie się w tych czasach pojawiły. Niezłomny w przekonaniach, głęboki chrześcianin, gorąco kocha przyjaciół i rodzinę; jeśli ostro chłoszcze przeciwników, to przez miłość idei, której służy. On sam porównywał się czasem do Henryka Hejnego: jakkolwiek stali obydwa na dwóch przeciwnych krańcach, charakter ich przecież zbliżony: każdy z nich hołduje jednej myśli. „Hejne miał nienawiść do krzyża, mówi Veuillot, ja ukochałem krzyż całą siłą mej duszy!”
Po listach poufnych, które obecnie wyszły z druku, nastąpi wkrótce wydanie korespondencji politycznej.
Myśl starogalski uosobił wymowę w postaci bóstwa, z którego ust wybiegają łańcuszki złote, drugim końcem przyczepione do ucha słuchaczom. Żywy dowód, jak starzy gallowie czcili biegłych swych oratorów. Cześć tę francuzi odziedziczyli po naddziadach. Słowo pięknie wypowiadanej wywiera na nich urok czarodziejski, chociażby to słowo było tylko brzęczącą miedzią, o której mówi św. Paweł. Tym sposobem tylko wytłumaczyć sobie możemy ową popularność, jaką Renan zjednał sobie między bretonami, tak przywiązanymi do tradycji religijnych. Autor życia Jezusa, zręczną dyalektyką uwiódł ich, że jest jak oni szczerym chrześcianinem i od dwóch lat z sardonicznym zapewne uśmiechem na ustach, zbiera wśród nich wieńce i oklaski.
W wydanych niedawno „Wspomnieniach z lat młodości,” p. Renan świetnem, jak zwykle, piórem skreślił piękny obraz Bretanii, rodzinnego gniazda swego. Pochwyceni za serce bretonowie uprosili go w roku zeszłym na prezydenta zjazdu celtyckiego do miasta Tre-
guies, gdzie się urodził słynny pisarz a gdzie ślad stóp jego zarósł
oddawna trawą; nie był tam bowiem od lat trzydziestu. Wymowa
prezydenta oczarowała obecnych. Pamiętni doznanego wrażenia, po-
wtórzyli w tym roku zaprosiny na nowy, liczniejszy zjazd do miasta
Quimper. Renan pospieszył na wezwanie: przyjeł go bretonowie
z niesłychaną gościnnością. Wśród mówców, kilku dało się słyszeć
w języku bretoskim, zbliżonym do staro-cełtyckiego; młodzież wiejska
śpiewała chórem pieśni miejscowe, nacechowane wojskową melodią.
Nie będziemy tu powoływać wszystkich fajerwerków słowa, rzu-
conych w oczy bretonom przez najskutniejszego może z retorów tego-
czesnych, za jakiego powszechnie uważany p. Renan. Przytoczymy
tylko wyjątek z mowy, który da zrozumieć ów urok, jaki wywarł
podczas uczyty na umysłach pięciuset biesiadników. Mieni się on
krwią ze krwi, kośćcią z kości bretonów, a co więcej ludu wiejskiego,
tego najwierniejszego piastuna domowych tradycji.
„Jesteśmy wszyscy, rzekł, synami żołnierzy i marynarzy. Na-
si ojcowie walczyli w boju i prowadzili okręta po morzach. Pragna-
łem wysledzić, ilu też pozostało Renanów w Goelo, rodzinnym gnieź-
dzie ojców moich. Dowiedziałem się, że istnieje cały klan. Pamięta-
ją wszyscy, że pradziady ich od wieków wzięli sobie za cel zmiaćać
łby anglikom, nie oszczędzając też swoich własnych. Zadanie szla-
chetne, bo płacone odwetem.
„Na torpilowym statku, który przed kilku miesiącami przybył
do Paryża i stanął przy moście Solferino, służy torpilarz nazwiskiem
Renan: musi to być człowiek poczciwy, nie szukający reklamy, ponie-
waż mnie wcale nie odwiedził. Spełnijmy panowie czarkę cydru za
zdrowie torpilarza Renana! Jakże to zgodny z naszym usposobieniem
ów wynalazek torpil! Rzekłbys stworzone dla nas. Wartość ich po-
lega na dwóch danych, na inteligencji, to jest nauce i na odwadze
osobistej. Radbym, ciągnie mówca żartobliwie, aby stan torpilarza
stał się zawodem najchlubniejszym, zawodem wielkich idealistów.
Jakże-to swobodnie mogliby przy nim oddać się poetycznym marze-
niom, wzywać tylko do czynu w chwilach bohaterskich, z pewną szan-
są, że na pięciu jeden-by zaledwie ocalał!
Owóż, dodaje Renan, w kraju Goelo inne jeszcze uczyniłem od-
krycie. Opowiadało mi o jednym Renanie który umierając zosta-
wił oszczędzonych 50,000 franków. Zdziwiło mnie to, gdyż wszyscy
Renanowie ubodzy jak Hiob. Była więc, że całe mienie przekazał
na kościół, co mnie bynajmniej nie zdziwiło. Pragnąłem tylko wie-
dzieć, jakim sposobem przyszedł do tak wielkiego kapitału. Mówio-
no mi, że łapał krety, za każdego płacono mu po suszę. Słysząc to,
zwróciłem na siebie uwagę i ja też zniszczyłem nie mało szkodników
kryjących się po norach, co wiele wyrządziły złego; ja także byłem,
niezłym torpilarzem na mój sposób: iskrę elektryczną zbudziłem ludzi, którzy spokojnie zasypiali. Nie zaparłem się więc tradycyjowych poczciwców z Goelo!
W dalszym ciągu mowy, Renan rzuca mimochodem zagadkę, z którą powstają na świecie geniusze i dorywczo ją rozwiązuje.
"Ja nie jestem literatem, mówi, jestem człowiekiem z ludu, ostatnim ogniwem długiego łańcucha nieznanych światu chłopów i marynarzy. Karmię umysł oszczędzonym przez nich zasobem. Wdzięczny jestem tym biednym ludziom, że swoją wstrzemięźliwością intelektualną sprawiły mi tyle przyjemności. Co jest najlepszego w nas, pochodzi od tych, którzy nas poprzedzili.
"Plemię wydaje kwiat, kiedy wynurza się z łona niepamięci. Świeży rozwit intelektualny wychodzi z głębiny bezwiedzy, gotówbym nawet powiedzieć z szerokich rezerwoarów nieuctwa.
"Nie sądzicie jednak, abym chciał szerzyć nieuctwo między wami; chwast ten rośnie sam bez uprawy; mimo nauki przymusowej, będzie go zawsze dosyć. Ale zadrżałbym z trwogi o ludzkość w dniu, kiedyby świadomość przeniknęła wszystkie jej warstwy. Zkądżeby przyszeli geniusz, skoro prawie zawsze jest on wynikiem długiego snu poprzedników"?
Zdanie to jest li prawdą czy paradoksem, nie chcemy bynajmniej wyrokować; zostawiamy tę zagadkę do rozwiązania filozofom i pedagogom. Powiedzmy tylko, że trzeba wielkiego zasobu puchy, aby tak naiwnie przyznać się do geniuszu, i wykazać w sobie jego rodowód, z wieków ciemnoty chłopów i marynarzy bretońskich.
Nazajutrz po uczcie Renan z rodziną i gronem przyjaciół zwiedził zbiory przechowane w Muzeum miasta Quimper. Konserwator archiwów, uczony celtofil p. Luzel, który od lat wielu pracuje nad gromadzeniem tradycji, legend i pieśni bretońskich, wzbogacił to muzeum pięknym zbiorem etnograficznych okazów i archeologicznych pomników.
Głównie bogactwo owego muzeum, stanowi kolekcja odzieży, jakiej w ciągu wieków używał lud we wszystkich stronach Bretouii. Po-ubierane w nie manekiny, których głowy ulepione z gliny, pomalowane farbą, przedstawiają najwierniej typy miejscowych włościan. Stroje kobiet odznaczają się wielkim bogactwem. Są tam między innymi kostiumy ślubne panien młodych, zachowane od lat pięćdziesięciu: składają się ze szkarłatnej spódniczki sukienniej, z otwartego gorsecika, i fartuszka z jedwabnej materyi w desen. Od szyi spada na piersi i na plecy podwójna klapka w rodzaju szkaplerza, zahaftowana bogato jedwabiami, złotem i srebrem. Cały kostium ma jakiś pozór wschodni; kolory w nim harmonijnie dobrane.
Osobna grupa przedstawia całe wesela: biesiada odbywa się w gospodzie wiejskiej. Manekiny strojne z przepychem wyobrażają młodą parę, drużbów i druchny, rodziców, dziewosłębów, słowem całą drużynę weselną. W głębi dekoracja, malowana na wielkim płótnie, ukazuje w perspektywie krzyż i przedsięwzięcia kościoła, ocieniony lipami. W przyległej sali zebrano wszystkie sprzęty, jakich używają Bretonowie, ich ceramikę, tkaniny, narzędzia rolnicze i t. p. Etnografowie nasi powinni zwrócić uwagę na te zabytki, wiadomo bowiem, że Bretony tak w stroju jak w obyczajach zbliżeni są wiele do Litwinów. Nie uszło to przed okiem uczonych badaczy francuskich.
Znakomity antropolog Quatrefages wraz z etnografem Hancy, prowadzą ważne wydawnictwo pod tytułem Biblioteka Etnologiczna, poświęcona historii plemion ludzkich. Biblioteka składać się będzie z dwóch serii, wychodzących równocześnie. Badania historyczne nad plemionami: białym, żółtym, czerwonym i czarnym, stanowić będą pierwszą serię; druga obejmie monografie ludów, które jakkolwiek pozostały za obrębem świata klasycznego, odegrały jednak ważną rolę w rozwoju ludzkości. Do owej to drugiej serii należy wydane świeżo dzieło Lucyana Biard o Aztekach.
Autor przez lat dwadzieścia przebywał w Meksyku, zbadał ten kraj gruntownie i wszechstronnie. Ciekawy też nakreślił obraz wielkiego państwa, kwitnącego nad lagunami Anahuaku w czasach, gdy Hiszpanie podbili je i zniszczyli w roku 1521. P. Biard rozpoczyna rzecz od topografii: opisuje położenie kraju, a następnie wyprowadza z ciemni tubylców, osiadłych w nim przed Aztekami. Przechodzi wreszcie do tego plemienia, które tak dziś żywo zajmuje świat naukowy. Daje poznać jego kosmogonię, obrzęda religijne, prawodawstwo, instytucje wojskowe, język, obyczaje i przemysł. Kreśli historią polityczną i społeczną tego narodu, opisuje charakter jego fizyczny i intelektualny, moralny i religijny, słowem przedstawia dokładny zarys cywilizacji Meksykańskiej, tak błyszczącą niegdyś w dziedzinie nauk, sztuk pięknych i literatury, jak świadczą pozostałe dotąd pomniki.
Praca p. Biard, oparta na źródłach oryginalnych, na miejscowych dokumentach i na odwiecznych rękopismach, wykazuje całą potęgę Azteków. Dzieło to, pełne erudycji, wielką ma wagę dla uczonych, a pisane w łatwy i dostępny sposób zaciąkawia również i ogół czytelników. Do spopularyzowania go przyczyniają się ryciny, reprodukowane ze zbiorów etnograficznych w Trokadéro. Mapy i plany wzbogacają tę pracę.
Wśród licznych dzieł geograficznych, jakie w tych czasach wychodzą, zaznaczmy bardzo pożyteczną publikację Filipa Daryl pod tytułem: La vie partout. Sam tytuł pokazuje, że wydawca postanowił głównie dać poznać życie obcych ludów, tak pod względem politycznym jak i społecznym. Dwa pierwsze tomu poświęcone Anglii: jeden nosi tytuł „En yacht,” drugi „Vie publique en Angleterre.” W trzecim tomie opisane obyczaje berlińskie. Tom czwarty
obecnie wydany, wtajemnicza nas w świat chiński. Autor nie zwiedzał go sam, ale opiera się na świadectwach Europejczyków, którzy w ostatnich czasach dokładnie go poznali. Z tych licznych dzieł wprowadza wniosek, że Europa, rządząc się dawnem uprzedzeniem, nie przyznaje Chińczykom stanowiska, jakie wyrobili sobie tak w politycznym jak w naukowym świecie. Kraj ten, zdaniem autora, uważać można jako bezcenne muzeum archeologii porównawczej, mieszkańców zaś jako ogromną aglomerację ludzką, niemniej ważną pod względem liczby jak geniuszu praktycznego, zarówno godną uwagi dyplomatów jak i uczonych. P. Daryl rozbiera prace naukowe specjalistów i wprowadza z nich niezbiite dowody, dotyczące narodu chińskiego, jego rządowego ustroju, sztuk pięknych, literatury, teatru, przemysłu, finansów, prawodawstwa, obyczajów domowych, rodziny, siły zbrojnej tak lądowej jak morskiej, wreszcie stosunków ze światem. Z tych szczegółowych uwag autora odbieramy wrażenie, iż lud chiński od dwudziestu lat posunął się daleko na drodze postępu, że ma silne postanowienie wziąć od Europy wszystko to, co może stać się dlań pożytecznym, nie pozwalając jej przewodzić nad sobą. Tak Filip Daryl z dokumentami w ręku pokazuje ów naród, który niedawno minister francuski povażył się nazwać żywiołem godnym pogardy (element négligeable). Wiadomo, jak drogo Francja przypłaciła to nierożważne słowo!
Francja w ciągu ostatnich dwóch miesięcy utraciła dwóch pracowników wielkiej zasługi, którzy w odrębnych wydziałach nauki wyrobili sobie pierwszorzędne stanowisko, a lubo nosili obaj nazwiska, świadczące o obcym rodowodzie, ukochali gorąco przybraną ojczyznę, przyczynili się do jej chwały. Jednym z nich znany przyrodnik Milne Edwards, drugim słynny helenista Egger.
Milne Edwards urodzony z początkiem wieku, z rodziny pochodzącej z Jamajki, przez lat pięćdziesiąt brał czynny udział w rozwoju nauk przyrodniczych we Francji. Poświęcił się szczególnie badaniom anatomii porównawczej. W roku 1832 powołany na profesora szkoły centralnej, wydał Kurs Zoologii, przyjęty dotąd w wykładach szkolnych. W lat kilka potem Akademia nauk powołała go do gona swego, w miejsce zmarłego Cuvier'a. Odtąd dzięki coraz to nowym pracom imię jego coraz to większy zdobywało rozgłos. Kiedy w roku 1849 został profesorem w Sorbonie, chciwa nauki młodzież garnęła się ze wszystkich stron Europy, aby słuchać jego wykładów. Obok mozolnego zawodu profesorskiego, niezmordowany pracownik znalazł czas na dokonanie dzieła ogromnych rozmiarów, pod tytułem: Leçons sur l'anatomie et la physiologie comparée de l'homme et des animaux. Czternasty i ostatni tom tej poniklowej publikacji wyszedł z druku w roku 1880. Od czasów Hallera żaden uczeń nie dokonał tak olbrzymiego dzieła.
Przywiązany całą duszą do przybranej ojczyzny, Milne Edwards służył jej gorliwie w każdej okoliczności. Podczas klęsk 1870 roku stworzył korpus wolontaryuszów z wydziału naukowego. Miał wtedy lat siedemdziesiąt. Sam na czele oddziału stanął w obronie fortów, narażał się na strzały nieprzyjacielskie. Dnia jednego pod gradem bomb, sprowadził zwłoki młodego inżyniera poległego na szanach w Issy.
Zmarły pozostawił w uczonym i głośnym już synu, godnego siebie następcę. Alfons Milne Edwards, zasłużony w świecie naukowym odkryciem podmorskich Zoofitów, których istnienia przypuścić nie chcieli uczeni, wyraźnem jest zaprzeczeniem teorii Renana „jakoby tylko z głębin bezwiedzy, z szerokich rezerwoarów nieuctwa wydobywał się na jaw rozwit intelektualny.” Tradycya naukowa, przechowana w rodzinie, ma także swoje przywileje: świadczy o tém Alfons Milne Edwards, znakomity syn znamomitego ojca.
Drugi ze zmarłych koryfeuszów Emil Egger, należał do ulubionych postaci w naukowym świecie paryskim. Widywano go na każdym zebraniu: to egzaminował młodzież w Sobornie, to prezydował na kongresach i posiedzeniach akademickich, to przysądzał konkursowe nagrody, to w popularnych konferencjach podejmował najważniejsze zagadnienia i umiał uczynić je dostępными dla ogółu słuchaczy. Te rozliczne zajęcia które mogły zapęścić życie nie jednemu, były dla Eggera dodatkowa tylko praca. Głównem jego zadaniem był zawód profesorski. Przez lat z górą czterdzieści wykładał literaturę grecką na katedry Uniwersytetu paryskiego.
Jak świadczy samo nazwisko, Egger pochodził z rodziny niemieckiej. Dziad jego, ubogi krawiec, w początkach tego wieku przywędrował do Paryża z głębi Austrii, i zarabiał igłą na kęs chleba. Ojciec wyuczył się tapicerskiego rzemiosła, zebrał nie wielką kwotkę, którą roztrwonił na budowanie wymyślonych przez siebie machin. Umarł młodo, zostawiwszy w nędzy rodzinę. Ale w tych czasach, jak to często powtarzał Emil Egger, nie brakło nigdy wsparcia osiocrocznej działości, zwłaszcza gdy ta okazywała wyższą zdolność. Pomieszczono go w Liceum Ś-go Ludwika, gdzie ukończył świetnie nauki. Rad przypominał Egger, ile zawdzięczał dobrym ludziom; uważał to za dług święty i przez całe życie wypłacał go ubogim dzieciom, ułatwiając im drogę i nadając właściwy kierunek, stosownie do ich zdolności.
W dwudziestym roku Egger, mianowany profesorem w jednym z kolegiów paryzkich, pracą swoją utrzymywał matkę i rodzinę. Podczas gdy uczył drugich, pracował gorliwie nad własnym wykształceniem, usiłując doprowadzić je jak można było najwyżej. Już pozyssał stopień doktora, a jeszcze uczęszczał na kursa uniwersyteckie.
Znalazł wtedy dwóch światłych przewodników w uczonych członkach akademii. Helenista Boissonade rozbudził w nim miłość języka i literatury greckiej, znakomity starożytnik Hase otworzył przed nim skarby paleografii i archeologii.
W roku 1840, gdy nie miał jeszcze lat trzydziestu (urodził się bowiem w r. 1813), powołano go na zastępcę profesora literatury greckiej w Sorbonie. Kurs jego, znany w części z drukowanych lekcji, przedstawiał świat Heleniński w nowym zupełnie świetle. Usiłował on przed wszystkim wykazać stronę moralną pisarzy starożytnych. Odnaczały się też szczególnie piękne lekcje o teatrze greckim, o Aristotelesie i Plutarchu. Spory polemiczne nad Homerem żywo go zajmowały. Wielokrotnie podniósł z katedry wątpliwość, rzuconą przez filologów niemieckich, azali śpiewak Iliady był żywą osobistością, czyli też postacią mityczną, skupiającą w sobie geniusz grecki. Wywody jego pełne erudycji przyczyniły się wielce do obalenia hipotezy Wolfa, zaprzeczającej Homerowi rzeczywistego bytu. W tym względzie wyprzedził ostatnie słowo dzisiejszej krytyki niemieckiej.
Przez lat czterdzieści, jak mówiliśmy wyżej, Egger wykładał w Sorbonie literaturę grecką. W ostatnich dopiero latach, zagrożony utratą wzroku zmuszony był ustąpić z katedry. Mimo to nie ustawał w pracy. Powołany do rady wychowania publicznego, w obec projektowanych reform okazywał wielkie umiarkowanie. Z bolescią zapewne słuchał zagorzałych nowatorów, którzy radzi byli usunąć nauki klasyczne z programatu szkolnego. Nie tracił jednak otuchy. Gdy inni zżymali się w skutek zmniejszenia liczby godzin w wykładach greckiego języka, odpowiadał na to spokojnie: "A więc potrzeba lepiej niż dotąd spożytkować czas, jaki nam zostawiono." Gdy mówiono przy nim z goryczą: "Skończona rzecz! nie będzie już helenistów we Francji!" Potrząsał na to głową: "a kiedyż to było ich tak wielu?" odpowiadał z uśmiechem. Stary humanista wierzył głęboko w żywotność nauk klasycznych; to go zaspakajało.
W rozwoju nauk, dotyczących słowiańszczyzny Egger zajmuje ważne miejsce o tyle, że w roku 1868 prezydował Towarzystwu lingwistycznemu, kiedy podniesiono pytanie o potrzebie reformy w pomowaniu świata słowiańskiego. Pan Leger przedstawił wówczas tę sprawę, w Revue des cours littéraires, ale w świetle fałszywym, nakręcając rzecz do osobistych widoków. Prawdą jest, że Egger zgodził się na potrzebę reformy, żądał tylko, aby towarzystwo upoważniało go do zniesienia się z ministryum. Przeszkodził temu p. Leger, ale przeszkodzić nie mógł do wdania się w tę sprawę parlamentu, skutkiem czego zmienione zostało prawo z r. 1840, co do tytułu katedry słowiańskiej w kolegium francuzkiem.
Przed dwoma laty Egger osiemniał zupełnie. Z głębokim poddaniem znosił ciężkie kalectwo. W kółku domowym, obok światłej żony i dwóch synów, oddanych jak on profesorskiemu zawodowi, czuł
się nawet szczęśliwym. Świat zewnętrzny zniknął przed zgasłym jego wzrokiem, ale w świecie ducha znajdowały niezliczone bogactwa, nagromadzone wytrwałą a długoletnią pracą.
Sam spis bibliograficzny dzieł i rozpraw uczonego helenisty, przeszedłby ramy korespondencji naszej. Imię jego spotykamy bezustannie aż do lat ostatnich we wszystkich poważniejszych dziennikach i przeglądach, a szczególnie w sprawozdaniach z posiedzeń akademii napisów, której był najczynniejszym członkiem. Z jego to inicjatywy powstało w Paryżu towarzystwo Helenofilów, które wzięło sobie za cel pobudzenie młodzieży do nauki języka i literatury starogreckiej.
Rozmiłowany w pracy Egger, nigdy prawie nie opuszczał Paryża. W tym roku dopiero, czując nadwattione siły, za radą lekarzy udał się do wód Rogat, gdzie go nagle śmierć zaskoczyła. Pochowano go w Paryżu. Nad grobem, wśród wielu innych przemawiał uczony Grek Sarpoulos; nazwał go ze czcią patryarchą nauk greckich we Francji.
PIŚMIENNICTWO
KRAJOWE I ZAGRANICZNE.
Powstanie i rozwój pessimizmu w Indyach. Napisał Maurycy Straszewski. Kraków 1884, str. 103.
Rozwój pojęć religijnych i filozoficznych u indów starożytnych zatrudnia w literaturze europejskiej najbystrejsze umysły, i to z nieśląbnącym interesem od lat już bardzo wielu. Sto lat prawie już temu, jak francuz Anquetil Duperron przywiózł z Azyi pierwszą książkę o filozofii indyjskiej. Były to słynne upaniszady w przekładzie perskim, dokonanym ze sanskrytu na rozkaz sułtana Dara-szakoh w r. 1656. Tłumaczenie perskie przełożył Duperron dosłownie na język łaciński i wydał p. t. „Oupnekhat” (Argantorati 1801—2), rozpoczynając niejako w ten sposób literaturę filozoficzną wieku XIX. Pierwszy to raz usłyszała nieco Europa, o spekulacjach metafizycznych pokrewnego nam szczepu indyjskiego, o którym dotychczas zaledwie wiedziała, że żyje. Nie poprzestano jednak na tem. W ostatnich bowiem 50 latach pojawił się cały szereg publikacji, poświęconych filozofii Indów starożytnych. Dobrano się do oryginalnych tekstów sanskryckich, porównano je z książką Duperrona, i zajęto się ich wydaniem, krytyką i egzegezą. Prace poczętą przez francuza podjęli uczeni angielscy i niemieccy i prowadzą ją z chlubą coraz dalej. Filozofowie podali wnet rękę filologom, pragnąc z ich pracy skorzystać. Wiadomo, jaki wpływ wywarła już książka Duperrona na kierunek filozoficzny Szopenhauera. Témbardziej więc można się było spodziewać, że dokładniejsze poznanie metafizyki indyjskiej nie pozostanie bez wpływu na naszych europejskich myślicieli. A że tak jest w istocie, świadkiem cała bogata literatura filozoficzna.
lat ostatnich. Nie dziw więc, że u nas pojawiła się książka, poświęcona jednemu z najciekawszych rozdziałów filozofii indyjskiej, mianowicie: dzieło prof. M. Straszewskiego, p. t. „Powstanie i rozwój pesymizmu w Indiach.” Pracę tę dedykował autor uniwersytetowi edynburskiemu w uroczystość 300-letniej rocznicy jego założenia, zawiózłszy ją sam do Edynburga, jako delegat uniwersytetu Jagiellońskiego. Z tego to więc powodu, jak i dla swej treści ciekawej a w naszej literaturze tak niezwykłej, książka ta zasługuje, byśmy się jej przypatrzyli bliżej.
Filozofia pesymistyczna niemiecka stara się dziś, jak wiadomo, przekształcić się w religią, opartą na wierze, że istnienie jest tylko pasmem cierpień, od których jedynym wybawieniem: zupełna bytu zatra ta. Hartman ogłosił już pesymizm wiarą przyszłości. Pesymizm bowiem, zdaniem jego, najlepiej odpowiada potrzebom ludzkości, skoro nawet tak optymistyczne pierwotnie społeczeństwo indyjskie tak wcześnie już doszło do pesymizmu, i jeżeli pesymistyczną religią Buddhy wyznaje dziś prawie połowa ludzkości. Otóż prof. Straszewski postawił sobie za zadanie zbadać „w jaki sposób i na jakiej drodze doszło społeczeństwu indyjskie w tak odległej już starożytności, do wytworzenia pesymistycznych filozofii i religii,” aby ztąd wysnuć wniosek, czy i o ile dzisiejszy pesymizm filozoficzny ma rację bytu. Po zagajeniu rzeczy rozbiera w dwóch rozdziałach swego dzieła życie Indów w epoce wedyjskiej i pierwiastki ich spekulacji filozoficznej, w dwa następujących zajmuje się rozwojem indyjskiej metafizyki w epoce bra mańskiej, w dalszym zastanawia się nad buddyzmem, a w ostatnim przechodzi do Europy, porównując pesymizm staro-indyjski z najnowszą filozofią niemiecką. Rozczytując się w tekstach staro-indyjskich, wyrobiliśmy sobie odmienny nieco pogląd na rozwój poruszonych w tej pracy pojęć religijnych i filozoficznych, zwłaszcza w dobie wedyskiej. Pogląd ten filologa może nie będzie tak bardzo przeciwny badaniom filozofa, dla tego osmielamy przedstawić go w krótkości czytelnikom tak poważnego pisma naukowego, jakiem jest „Biblioteka Warszawska.” Nie zamierzamy rozbierać krytycznie dzieła prof. Straszewskiego; ale pragniemy je uzupełnić materiałem źródłowym.
Wiadomo, że indowie są tak samo jak słowianie i germanowie, grecy i Italowie, oraz niektóre inne narody, szczepem indo-europejskim, czyli indo-aryjskim, dawniej indo-germańskim niewłaściwie zwanym. O najstarszej ich kulturze w epoce wedyjskiej mieliśmy już sposobność mówić na innym miejscu, podobnie o ich języku 1).
W najstarszych hymnach Rigwedy występują mieszkańcy z nad Indu, jako prawdziwe jeszcze dzieci natury, które od innych zjawisk przyrody różnią się prawie tłem tylko, co stanowi istotną pomiedzy człowiekiem a wszelkimi niższemi tworami różnicę. Otoczeni tak
1) Por. „Bibl. Warsz.” 1885, lipiec i wrzesień; oraz „Przegląd Polski” 1884, luty.
różnorodnymi zjawiskami przyrody, wiedzą z początku prawie to tylko, że jedne z nich są im pożyteczne, a drugie szkodliwe. Świadomość tę posiadają jeszcze i zwierzęta, ale poza nią nic więcej; przeciwnie, człowiek wznosi się coraz wyżej. Z początku uważa zjawiska przyrody za coś zupełnie równego sobie i pyta się np. z naiwnością: „czy też i dzisiaj światło zwycięży ciemności, i czy powróci nam jeszcze zorza poranna?” A kiedy widzi, że i zorza codzień powraca, i światło się codzień zmienia z ciemnością, dziwi się temu wszystkiemu zaczyna. Dziwi go więc, że słońce wciąż wschodzi i zachodzi naprzemiennie z księżycem, i pyta się:
Jak nie podparte ani przywiązane,
A rozciągnięte ono w dół nie spadnie?
Dziwi się też: „że rzeki spiesznie do morza jednego łącząc wodą go nie zapełniają.”
Wszystko to obudza w nim przeczucie, że poza temi zjawiskami, muszą być przecież jakieś istoty, które tak samo mają wolę, tak samo myślą i tak samo działają jak on, tylko nierównie lepiej i mądrzej i wznośniej. A że symbolem wszelkiej wyższości, jest dla dziecka natury światło, zowie te istoty devas, t.j. „świecącymi,” „błyszczącymi.” Pomału więc zjawiska stają się osobami, siły przyrody identyfikują się z tím, co się znajduje w naszej woli, i w ten sposób objawia się pierwsza mądrość człowieka. Naturalnym tego następstwem jest, że człowiek wchodzi w pewne stosunki z temi istotami. Z początku są te stosunki czysto egoistycznej natury; człowiek czuje się niejako zależnym od tych uosobionych sił przyrody; nie dziwi więc, że stara się je sobie zjednać. Ucieka się więc do nich w potrzebie, błąga je o pomoc i prosi o dary, mówiąc: „daj mnie, to ja dam tobi,” (dehi me, dadami te). A kiedy prośba została wysłuchana, składa serdeczne dziękczynienia i poleca się znowu pamięci swego bhaga t.j. „bogacza,” posiadającego i rozdzielającego działały, czyli „Boga.” Wkrótce przystępuje do tego pewien element moralny, a mianowicie ważne prawo natury: czynić dobre a unikać złego. Człowiek wiedział już tyle, że w jego to leży woli być temu prawu posłusznym lub nie. A że za zjawiskami przyrody wyobrażał już sobie podobne do siebie istoty, musiał i im przypisywać to samo wrodzone prawo etyczne. Istoty te są jednak znacznie potężniejsze od niego, więc nie dziw, że uczynił je zarazem stróżami dobrego i złego. W ten sposób stają się dla niego siły przyrody także przedstawicielami prawa moralnego.
Cały ten rozwój stopniowy pierwszych ludzkich pojęć religijnych i filozoficznych możemy śledzić wybornie w najstarszych hymnach Rigwedy. Przyjąć więc trzeba, że u najstarszych naszych pod względem kultury braci z nad Indu, najwyraźniejsze zachowały się ślady pierwotnych pojęć indoeuropejskich. Pojęcia te wynieśliśmy bez wątpienia wszyscy z pierwotnej kolebki, tylko że ślady ich pod powłoką
kultury tylu wieków dają się ledwie odszukać. Doba historyczna rozmaitych narodów indoeuropejskich rozpoczyna się znacznie później niż u indów wedyjskich więc też nie dziw, że ślady pierwotnych pojęć już są bardzo zatarte. Cała np. najstarsza religia naszych braci irańskich jest już tylko czystą spekulacją filozoficzną. Bogowie Awesty są to istoty bez ducha i życia; ani śladu już prawie u nich tej świeżej barwności, jaką się odznaczają uosobione zjawiska przyrody w Rigwedzie. Cały świat tu już podzielony na dwie połowy, dobrą i złą; na czele dobrej stoi bóg dobry, który ma sześciu adjutantów, ni mniej też ni więcej ma ich bóg zły, który kieruje złą świata połową. Każdy z bogów wyższych, niższych i ich pomocników ma ściśle wymierzony sobie zakres władzy; wszystko tu obliczone z matematyczną regularnością, wszędzie już widać świadoma rękę reformatorską. Gdy zaledwie w kilku postaciach panteonu Awesty można dopatrzeć się resztek pierwotnej religii natury, to jakże poetyczne i pełne pierwotnej świeżości przedstawiają się nam postacie bogów wedyjskich! Darmobysmy się tu oglądali za jakimś wyrobionym już i ustalonym systemem bogów! Bóstwa bowiem Rigwedy są to uosobione zjawiska przyrody, do których z ufnością zwraca się człowiek, odkrywając prawie co chwila przed nimi całą głębie swych uczuć. Który tu bóg jest najwyższym, nie wiedzieć; dla modlącego się bowiem mieszkańca z nad Indu ten był zawsze najwyższym, najlepszym i jedynym bogiem, do którego w danej chwili się zwracał. Modląc się dziś np. do jakiego boga jemu tylko dziękował za wszystko, jemu przypisywał rozmaite zasługi; jutro zaś to samo czynił z drugim zapominając niemal o innych. Jak wiadomo, Max Müller nazwał to „henoteizmem“. Stąd to tłumaczy się, dlaczego hymny Rigwedy wielu bogom te same przypisują czyny, i dlaczego to raz tego to znowu innego wielbia bogiem najwyższym. Zważyć przy tém należy, że hymny te powstawały przez długie a długie wieki, w różnych okolicach, wśród różnych szczepów aryjskich i przez wielu składane piewców. W ten sposób mniej się nam dziwne wydają rozmaite niekonsekwencje w religijnych i filozoficznych poglądach indów wedyjskich.
Zjawiska przyrody widziano na ziemi, w powietrzu i jeszcze gdzieś dalej poza niem. Stąd to już w hymnach Rigwedy spotykamy pojęcie trzech wielkich światów: ziemi, powietrza i nieba. Na ziemi najwięcej imponował indom wedyjskim ogień (Agni); on bowiem łączył ziemię z niebem, gdzie było źródło wszelkiego światła. On wszystko oświetca i rozjaśnia, a więc też bada wewnętrzną wszystkiego istotę. W ten sposób stała się siła ognia potężną istotą boską tak w znaczeniu fizycznym jak i moralnym. Uosobieniem wszystko „zwierającego” sklepienia niebieskiego jest Waruna, „najmędrszy stwórca, opiekun i rządca światów, wszechwiedzący stróż dobrego a mściciel złego, święty i sprawiedliwy, lecz litościwy”. Ta istota boska należy niczawodnie do najstarszych w panteonie wedyjskim; początek jej bowiem należy odnieść zapewne do doby praindo-europejskiej, jak tego wymaga identyczny z nim grecki Οὐρανός.
Irański Ahura-mazda zachował przynajmniej ślady tego samego indoeurop. pojęcia\(^1\). Jak w Grecy jednakże ustępuje z czasem Oὐρανὸς przed Kronosem, tak samo już w epoce wedyjskiej miejsce Waruny prędko zajmuje Indra, „władający” dotąd w powietrzu. Z początku jest on tylko uosobieniem burzy tropicznej; zwalcza demonów, którzy zawaliwszy drogę nie puszczają światła i deszczu na ziemię, a jako przedstawiciel walki elementów staje się ulubieńcem narodu, posuwającego się wciąż naprzód i walczącego o zdobycz i o nowe siedziby. Jako pogromca złych a opiekun pobożnych staje się pomalu panem i władcą nieograniczonym, wodzem rodów boskich i ludzkich, stwórcą i opiekunem świata.
Obok tych głównych postaci, do których indowie wedyjscy najczęściej się zwracali, występuje w hymnach Rigwedy mnóstwo innych potężnych istot boskich. Każde niemal zjawisko przyrody było uosobione, ponieważ wiedza lub jakakolwiek spekulacja nie krępowała jeszcze fantazyi. Obok ognia czczono tedy na ziemi wody\(^2\), na niebie obok Waruny wielbiono wspaniałe słońce i prześliczną zorzę, jakotż księżyc i gwiazdy, a wrzeszcze w powietrzu panowały burze i wiatry, które także niemałym respektem ludzi napawały. I długie czasy trwała ta wiara, tak piękna uczucia i wyobraźni, a więc prawdziwej poezji; zawsze tak jednak pozostać nie mogło. Posuwając się bowiem z krainy „pięciu rzek” wciąż dalę na Wschód, wchodzili indowie w stychność z dzikimi krajowcami, staczali z nimi walki i zawierali układy, a tém samém rośli wciąż w doświadczeniu, kształtując swe siły duszowe. Urocza fantazya ustępuje pomalu miejsca zimnemu rozumowi, naród zaczyna już wątpić, czy jest tam gdzie jaki indra\(^3\), i w ten sposób rozpoczyna się upadek religii wedyjskiej. Nie dosyć na tém, co w jednym z późniejszych hymnów\(^4\) nawet szydzi sobie widocznie mędrcz z bóstwa. Przedstawiony tam Indra jako egoista, który tak samo jak ludzie dba tylko o swoje dobro, a to w refrainie powtarzającym się po każdej zwrotce: „Indrze kroplo\(^5\) o przypływyaj” (Indraya indo parisrava). Najjawniejsze już zaś szyderstwo z kapłanów i z religii mamy w sławnym hymnie „do żab”\(^6\). To też nie dziw, że jakiś pieśń zwraca się nawet do Wiary\(^7\), by ludzi uczyli wierzącymi. Nie wiele to jednak zdaje się pomogło; bo wraz
---
\(^1\) Myśl identyczności irańskiego Ahura-mazdy i indyjskiego Asura-Waruny zawdzięczamy W. F. Millerowi; por. A. Ludwig, Die philosoph. u. relig. Anschauungen des Veda. Prag, 1875, str. 52, 58.
\(^2\) Por. wiersz „Do wód” z Rigw. VII, 49, w wydawnictwie „Wisła” Kraków 1884.
\(^3\) Rigw. II, 12, 5, VIII, 89, 34.
\(^4\) Rigw. IX, 112.
\(^5\) Nb. boskiego napoju soma.
\(^6\) Rigw. VII, 103.
\(^7\) Rigw. X, 141.
z powątpiewaniem w istnienie bogów zrodziło się w rozumie indów dążenie do wytkłomaczenia sobie tych wszystkich zjawisk przyrody, które im przecież wciąż imponowały. Rozpoczyna się więc już z końcem doby wedyjskiej spekulacja filozoficzna, szukanie za jakąś jednością; od której pochodzi cała ta rozmaitość w przyrodzie, zaową jednością, która łączy niejako w sobie wszystkie dotychczasowe bóstwa.
"Indrą, Mitrą, Waruną, Agnim zowią,
Dalęj ptak nieba ten o piękných skrzydłach;
Co Jedno jest, mędrcy zowią wielością ¹)
Zowią Agnim, Jamą, Matariswanem."
Jak, wiadomo, niezależnie od indów przychodzą do tego samego zdania w kilka wieków później greccy, kiedy Ksenofanes z Kolofonu pierwotną wielość bogów sprowadza do jedności. Lecz nie dość na tém. Rozum chciałby zbadać bliżej tę jedność, chciałby się coś więcej o niój dowiedzieć, a więc się poeta odzywa:
"Niesświadom pytam się świadomych może
Mędrców, by się dowiedzieć, nie wiedząc:
Kto założył tych sześć przestrzeni świata,
Kto to Jedno w kształcie niezrodzonego?" ²),
W ten sposób przechodzi zarazem rozum ludzki do zagadki stworzenia i radby ją rozwiązać. Pyta więc najpierw o pierwotną materię:
"Co to za las, co to za drzewo było,
Z którego niebo, ziemię wyciosano;
Rozmyślając w duchu to poszukujcie,
Na czém się oparł ten dzierżyciel świata?" ³).
Dalęj radby mędrcze wiedzieć, jak wyglądało pierwsze stworzenie, jakim był pierwszy, który miał kształt jakiś, więc zapytuje:
"Kto widział, jak pierwszego zrodzonego,
A kościstego niesie nie kościsty;
Gdzież bo też życie, krew i dusza ziemi,
Ktoszedł za wiedzącym, by spytać o to?" ⁴).
W drugiej połowie tego wierszyka pyta o pierwiastek życia i o wewnę-
¹) Ekam sad vipra bahudha vadanti; Rigw. I, 164, 46.
²) Rigw. I, 164, 6.
³) Rigw. X, 81, 4.
⁴) Rigw. I, 164, 4.
trzną istotę czyli duszę ziemi. Odpowiedź zaś niejako na te i tym podobne pytania daje sławny „hymn niebytu“ (Nāsadja-sūktam):
„Niebytu nie było ni bytu wtedy ¹),
Nie było przestrzeni, ni nad nią nieba;
Cóż się ruszało, gdzie, w czyjej opiece,
Czy była woda i przepaść głęboka?
Niebyła wtedy śmierć ni nieśmiertelność,
Ni nocy ni dnia zjawiska nie było;
Dychało bez wiania swą mocą Jedno;
Nie było nad nie cokolwiek innego.
Ciemność była; ciemnością wprzód pokryte,
Bez światła płynące było to wszystko;
Czczością żywotność gdy była pokryta,
Pod ciepła mocą zrodziło się Jedno.
Miłość to najpierw w nim się obudziła,
Co pierwszym było rozumu nasieniem;
W niebycie węzeł bytu wynaleźli
Roztropni mędrcie poszukawszy w sercu.
Sznur ich mierniczy w poprzek przeciągnięty,
Cóż było pod nim, a co nad nim było?
Były to siły, były nasienniki.
Bierny u dołu a czynny u góry.
Któź wie zaprawdę: kto może to wyrzec,
Skąd się zrodziło, z czego to stworzenie;
Bogowie czy są z tej strony stworzenia?
Któź zatem wie to, skąd ono powstało?
Skąd więc powstało to tutaj stworzenie,
Czy (sam) je stworzył, czyli też nie stworzył,
Wie tylko ten, kto jego strózem w niebie
Najwyższym, albo (i on) może nie wie.
Hymn ten należy do najczęściej przekładanych w literaturach europejskich, to też i my już mamy co najmniej dwa jego przekłady a mianowicie w książce ś. p. Szujskiego „Rys piśmiennictwa niechrześcijańskiego“ i w pracy niniejszej prof. Straszewskiego (str. 34—35). Mimo to jednak, nie wahaliśmy się ogłosić nowego przekładu, w którym staraliśmy się nietylko myśl hymnu oddać jak najwierniej, ale i formę zbliżyć jak najbardziej do sanskryckiego oryginału. W tym
¹) Nāsad āsinnō sad āsit tadānim, Rigw. X, 129.
celu zatrzymaliśmy wiersz jedenastogłoskowy oryginału i podział na zwrotki czterowierszowe (trīṣṭup), rzadko gdzie tylko zmieniając nawet porządek wyrazów. Co do myśli można by hymn ten podzielić na trzy części, a mianowicie 1) pierwsze trzy zwrotki malują nam jakiś pierwotny chaos, wśród którego powstaje najwyższa Jedność; 2) dwie następne zajmują się tworami wyższemi, nadboskim i, jak miłość i rozum, niebyt i byt; 3) ostatnie dwie zwrotki mówią o stworzeniu i bogach. W rzeczach najwyższych czuje się mędrcz wedyjski dość pewnym; wie bowiem, że kiedy nie było jeszcze ni bytu ni niebytu, ni życia ni śmierci, ni dnia ni nocy, pod wpływem ciepła powstała Jedność najwyższa. W niej obudziła się najpierw miłość (kāma), jako nieświadomy popęd zmysłowy, który stał się nasieniem czyli początkiem wszelkiej świadomości duchowej t.j. rozumu (manas). Jak więc w nieświadomym sercu jest początek świadomego ducha, tak samo w niebycie jest początek bytu. A kiedy sobie mędrcz ten pierwotny chaos już tak rozłożył, zastanawia się dalej, jak te wyższe siły były w nim ugrupowane. W odpowiedzi na to daje obraz dość ludzki, wyobrażając sobie, że siły te, zaopatrzone w nasiona były dwojakiego rodzaju: u dołu bierne ¹); u góry zaś czynne ²). Wszystko to tyczy się rzeczy wyższych nadboskich. Lecz jakże sobie począć z bogami i stworzeniem? Tu już mędrcz traci grunt pod nogami. Skąd to stworzenie i czy bogowie także do niego należą, czy są to także istoty stworzone, tego on nie wie. Wie to ten tylko, od którego stworzenie pochodzi, a więc jakiś nieznany pierwiastek wszech rzeczy, jakiś absolut, który zapewne przewyższa nawet i bogów. O inteligencję jego jednakże widocznie nie bardzo pochlebne ma mędrcz pojęcie, jeżeli w ostatnich wyrazach hymnu przypuszcza, że i on może nie wie, skąd się wzięło to stworzenie.
To jest początkiem niejakiego filozoficznego pessymizmu u indów. Nikt nie wie skąd to stworzenie, nikt nie wie, czy bogowie nie są także stworzeniem; przypuszcza się więc tylko istnienie jakiegoś pierwiastka wszechrzeczy, który przewyższa bogów a więc jest zapewne bogiem najwyższym. Jaki jest ten pierwiastek, także nikt nie wie, może i on bezwiedny. To też w innym hymnie ³) poeta, malując wszelkie cuda stworzenia, pyta się niespokojnie po każdej zwrotce: „Co to za bogu służyć nam osiąrać“ (kasmai devāya havisha vidhēma)? Odpowiedź na to daje mu później jakiś mędrcz bramański w dołożonej przez sie widocznie ostatniej zwrotce tego hymnu, mówiąc, że bogiem najwyższym jest tylko Pradhā-pati, „pan stworzenia“, pojęty jako stwórca opiekun i rządząca świata. Hymn ten, zwany „Hiranja-garbha-sūktam“ brzmi w całości:
¹) Sva-dhā, sva=swój, dhā=kłaść, więc: położenie się.
²) Pra-jati, natężenie; prajam=naprzod skierować, wyciągnąć naprzód.
³) Rigw. X, 121.
Zarodek złoty powstał na początku,
Jedynym panem świata był zrodzony,
On ziemię i to tu utwierdził niebo;
Co to za bogu służyć nam ofiarą?
Który życie i siłę daje, rozkaz
Którego wszyscy szanują bogowie,
Którego cieniem śmierć i nieśmiertelność:
Co to za bogu służyć nam ofiarą?
Który przez wielkość jest królem jedynym
Tego co żyje, usypia i chodzi,
Który tu władza dwu- i czworo-nożnym;
Co to za bogu służyć nam ofiarą?
W którego mocy te tu śnieżne góry,
Którego—mówią—morze wraz z wodami,
Którego światy te są ramionami;
Co to za bogu służyć nam ofiarą?
Przez kogo niebo mocne, silna ziemia,
Światło utwierdzone jest i sklepienie,
Który w powietrzu wymierca przestrzeni;
Co to za bogu służyć nam ofiarą?
Na kogo patrzą dwa szyki wojenne,
Ufając w pomoc, ale drżące w duchu,
Tam, gdzie to słoneczne wschodzące promieni;
Co to za bogu służyć nam ofiarą?
Gdy wielkie zaś wody niosąc płód wszystek,
Jakotęż rodząc boga Agni przyszły,
Aż wtedy to bogów powstało życie;
Cóż to za bogu służyć nam ofiarą?
Który i wody potężnie przeglądał,
Co sił nabrawszy rodziły ofiarę,
Co był jedynym nad bogami bogiem;
Cóż to za bogu służyć nam ofiarą?
Oby nie szkodził nam ten stwórca ziemi,
Który też niebo świętym prawem zrodził,
Co stworzył wody jasne i ogromne;
Cóż to za bogu służyć nam ofiarą?
Pradźu-pati, nikt inny oprócz Ciebie
Tych wszystkich istot nie objął w opiekę;
Tom IV. Październik 1885.
Niech będzie nam, o co pragnąc wolamy,
Obyśmy więc byli panami skarbów!
W innym znówu miejscu 1) próbuje mędzec inaczéj sobie przedsta-
wić pierwiastek wszechrzeczy, mianowicie, jako „wszechstwórce“
(viśvakarman) o niezmierzonéj sile duchowéj i fizycznej,
„który się spuścił na te wsze istoty,
jak mędzec, kapłan, ojciec nasz z ofiarą“ 2).
„Jest wszędzie oko, wszędzie jego usta,
I ramię wszędzie, jak też wszędzie noga;
Bóg jeden ziemię i niebo stwarzając
Zbija skrzydłami je i ramionami“ 3).
„Co ojcem naszym, rodzicem i rządcą,
Co miejsca wszystkie zna i wsze istoty;
Ten co jedyny daje imię bogom,
Tego się pytać idą inne twory“ 4).
Inny mędzec przedstawia sobie pierwiastek wszech rzeczy jako pra-
człowieka (puruśa), który się dzieli jak świat ten na drobne cząst-
ki. Z ofiary na nim spełnionéj powstał świat cały, powstały czte-
ry Wedy i cztery kasty. Wzmianka ta o zbiorach Wed i o kastach
świadczy, że hymn ten, zwany „Puruszasūktam“ 5), jest już bardzo
późnego początku. Brzmi on w całości:
„Tysiącgłowy był praczłowiek,
Tysiącoki, tysiącnogi;
Gdy on ziemię zewsząd przykrył,
Wystawał w dal dziesięć cali 6).
Bo praczłowiek jest tém wszystkiém,
Co już było i co będzie;
Panem on nieśmiertelności,
Co ofiarą w górę rośnie.
1) Rigw. X, 81, 82.
2) Tamże, 81, 1.
3) Tamże, 81, 3.
4) Tamże, 82, 3.
5) Tamże, 90.
6) Wiersz ten zowie się anuštup, t. j. strofy składają się z 4
wierszów ośmiogłoskowych.
Tak ogromna jest jej wielkość,
a praczłowiek jeszcze większy;
Stopą jego wszystkie twory,
a trzy stopy całe niebo.
O trzech czwartych poszedł w gó-
jedna czwarta tu została; [re,
Ztąd rozszerzył się na wszystko,
co tylko je albo nie je.
Z niego prakról się urodził,
a z prakróla znów praczłowiek,
Ten zrodziwszy się wystawał
po za ziemię w tył i z przodu.
Gdy bogowie praczłowieka
jak napój ofiarowali:
Wiosna była jego tłuszczem,
lato drzewem, jesień trunkiem.
Tego najpierw zrodzonego
jak ofarę pokropili;
Przezeń to ofarowali
mędre i skuteczne bogi.
Z tej to zupełnej ofiary
powstało kropliste masło;
zwierzęta stworzył powietrzne,
i leśne i te co swojskie.
Z tej to zupełnej ofiary
wiersze powstały i śpiewy,
z niej wyszły pieśni na czary,
z niej też formułki ofiarne ¹).
Hymn ten zamyka epokę wedyjską, wprowadzając nas zarazem do drugiej wielkiej doby w życiu indów starożytnych, mianowicie do epoki bramańskiej. Życie indów w tej dobie ma już charakter zupełnie odmienny. Wyruszywszy bowiem może około r. 1400 przed Chr. z Pendżabu, posuwali się coraz dalej na wschód i na południe, dopóki po wielu wiekach nie zajęli doliny Gangesu i całego Dekkha-
¹) Cztery zbiory Wed: rčas, samāni, čhandāmsi, jadžus. Przecz Čhandas rozumieć tu należy Atharva-vedę; w ogóle zaś wyraz ten oznaczał według Ludwiga (Die philos. u. relig. Ansch., str. 4) wszystko, co miało formę metryczną.
²) Ostatnia zwrotka składa się z wierszy 11-tu zgłoskowych (trištup).
nu. Okupacja ta nie obeszła się bez utarczek i dłuższych nawet walk, o których wspominają nam nierzadziej hymny Rigwedy. Poetyczne reminiscencje tych bojów służą także za to dwu sławnym epopejom: Mahābhāratam i Ramājanam. W nowych siedzibach stosunki zewnętrzne indów znaczniej uległy zmianie, więc też i ich życie wewnętrzne inne musiało przybrać kształty. Przedewszystkiem zmieniły się stosunki społeczne. Najpierw bowiem zdobywczy aryowie ujarzmili sobie zupełnie pokonanych krajowców, zrobiwszy ich swymi niewolnikami (Śudra). Równocześnie powstał w łonie ich samych ważny rozdział. Od ogółu bowiem szczepu aryjskiego (Waśja), oddzieliła się z jednej strony szlachta rycerska z królami na czele (Kṣatrija, rādżanja), z drugiej zaś, rodziny kapłańskie (Brāhmaṇa). W ten sposób powstały kasty indyjskie, w których duchowieństwo najwyższe miało znaczenie. W jaki zaś sposób do tego doszło, mieliśmy już sposobność gdzieindziej o tem mówić 1). W rodzinach kapłańskich przechowywała tradycya stare hymny wedyjskie, z którymi w związku był cały kult religijny. Umieли z tego skorzystać bramani i stali się niezbędnymi dla innych współbraci. W stosunku do tego jak rosła zamożność kraju, mnożyły się klasy kapłańskie a z tymi i kult religijny stawał się coraz bardziej skomplikowany.
Teraz to więc zebrano stare formułki „ofiarnie” w zbiorek Jādūr-weda, pieśni przy nabożeństwie śpiewane utworzyły zbiór „Sāma-weda,” a cały skarb „wierszy” starożytnych, jaki się zachował w rodzinach starych pievców, nazwano Rig-wędą. Nie wszystkie jednak stare pieśni wcielono do tych zbiorów; niektóre z nich bowiem treścią swą nie nadawały się do tego, inne zaś nie miały dostatecznej powagi autorskiej. Do tych to pieśni dołączono jeszcze mnóstwo nowych i utworzono zbiór Ātharwa-weda, który dopiero później uznano za kanoniczny. Hymny te wszystkie przechodziły przez długie wieki w ustnej tylko tradycyj z ojca na syna; to też i zbiorów całych uczone się tylko ustnie. Gdy jednak język hymnów stawał się coraz bardziej niezrozumiałym, a rytuał coraz bardziej się zmieniał, poczęto się oglądać za takimi, którzy najlepiej umieli stare hymny wykładac. Powstali więc rozmaiti nauczyciele i rozmaitie szkoły, w których uczone starych pieśni i objaśniano ich treść i formę. Objaśnienia te, zwane brāhmaṇa, przechodziły przez długie wieki również tylko z ust do ust, nim je nareszcie przelano na pismo. Wśród tych komentarzy treści najrozmaitszej, najważniejsze są dla nas objaśnienia filozoficzne, zawarte w tak zw. upanisadach. W nich bowiem mamy niejako dalszy ciąg spekulacji metafizycznych, których początek widzieliśmy już w niektórych hymnach Rigwedy.
Głowną myślą wszystkich upanisadów a więc i całej filozofii
1) Por. Kultura indów w epoce wedyjskiej, Bibl. Warsz., 1885, lipiec.
indyjskiej, jest identyczność pojęć brahman i ātman, to znaczy: identyczność pierwiastka wszechrzeczy z najwewnętrzniejszą istotą człowieka. Po długich więc szukaniach za najwyższą jednością, znalazł ją człowiek we własnej duszy. Jakże do tego przyszło? W hymnach Rigwedy oznacza wyraz „brahman“ tylko „modlitwę“ jako „wezbranie,“ (brh—,farcire) uczuć, „wzniesienie się woli ludzkiej do Boga“ 1). Otóż potęgą modlitwy uniesiony mędrcze ujrzał w głębi własnej duszy to, co mu się wyższem zdawało nad wszystkie stworzenia, co rządziło światem i wszystkimi bogami. A że modlitwę (brahman), uważał już od dawna za „pokrzepienie bogów,“ bez którego się oni obejść nie mogli, nie dziw, że w czasach, kiedy bujna jego wyobraźnia, przeważając nad rozumem, każdą siłę ubierała w kształty, że w czasach tych i potęgę modlitwy uosobiono i jako „pana modlitwy“ (Brahmanas-pati, Brhas-pati) postawiono na równi z innymi bogami.
„Który w niskiej cieśni wszędzie się rozszedzsy,
pocieszając wielkich potężnie urosłeś;
Jako Bóg, ku bogom w dali się rozszerzył
objawszy ten wszystek świat Brahmanas-pati“ 2).
A więc „pan modlitwy“ powstaje w „niskiej cieśni,“ t. j. w ciasnej piersi człowieka, mimo to jednak jest „pocieszycielem bogów,“ to zn. jest bogom potrzebny; dalej on jest sam „Bogiem“ i „obejmuje świat cały.“ Z tego wynika, że „modlitwa“ jako podniesienie umysłu ponad świadomość indywidualnego istnienia, jest owym pierwiastkiem wszech rzeczy, wyższym nad świat i bogów. To też na pytanie poety wedyjskiego:
„Co to za las, co to za drzewo było,
Z którego niebo, ziemię wyciosano,“ i t. d.
odpowiada mędrcze bramański:
„Brahman tym lasem, brahman było drzewem
Z którego niebo, ziemię wyciosano;
Rozmyślając w duchu to wam zwiastuję,
O brahman się oparł dzierżyciec świata,“ 3).
W innym miejscu mówi mędrcze, że „brahman użycza siły wszystkim bogom bez niego i źdźbła Agni nie spali a Waju (wiatr) nie unie-
1) Nasze „modlić się,“ znaczy właściwie „zmiękczać kogoś; oraere słowa czynić, niem. boten—żądać, grec. zaś ευχεοθαι—życzyć sobie.
2). Rigw. II, 24, 11.
3). Taittir. Brāhm. II, 8, 9, 6.
sie," 1) ono jest duszą wszelkich zjawisk na świecie. „Brahman wszędzie przebywa, wszędzie się rodzi,” znaleźć go zaś można „w mieście o siedmiu bramach,” t. j. w ciele ludzkiem, gdzie „w środku siedzi karzeł, którego ubóstwiają bogowie” 2). Tutaj to „w kielichu lotusowym serca” jest brahman to samo co ātman (powstałe z brahman przez wzmocnienie subiektywnej jego potencji). Tak np. uczył Śāndilja 3): „Zaprawdę, ten wszechświat jest brahman, potrzeba go czcić w cichości jako początek, trwanie i koniec wszech rzeczy 4)... On jest moją duszą (ātman) we wnętrzu serca, mniejszy niż ziarnko ryżu, jęczmienia, gorczycy, prosa, mniejszy niż jądro w ziarnku prosa; on jest moją duszą we wnętrzu serca, większy niż przestrzeń powietrzna, większy niż niebo, większy niż te światy. On, co wszystko działa, wszystkiego pożąda, wszystko wchłania, smakuje, wszystko obejmuje, milczy i nie troszczy się, on jest moją duszą we wnętrzu serca, on jest brahman, do niego ja wejdę ząd odchodząc.” Końcowe taj nauki słowa świadczą, że rozróżniano już jaźń empiryczna, cielesną, od jaźni metafizycznej, duchowej (param ātman). Różnice tej poświęcone są w upanisadach także liczne dysputy. Tak np. w jednym miejscu dochodzi mędrczec do czystej jaźni duchowej, zrywając z cielesnej liczne jej osłony 5). Według niego najpierw w jaźni pożywienia tkwi jaźń oddychania, w tej jaźń rozumu, w tej znów jaźń poznania a w tej dopiero ostatniej najwyższa jaźń rozkoszy. W jaźni najwyższej schodzi się wszystko, mówi inny 6), tak samo jak w oceanie wody, w uchu tony, a w oku kształty: z nijej powstał świat cały, to też kto jaźń poznał, poznał wszystko. Ona jest jedyną, najwyższą i najdoskonalszą jednością, dla nijej niema ni starości ni śmierci. „Jak słońce, jako oko wszechświata, zdala i nieruszana od wszelkiej choroby, podpadającej pod oko ludzkie, pozostaje jedność jako ātman żyjące we wszystkich istotach, zdala i nieruszona od cierpień świata.” Oto początek właściwego pesymizmu u Indów. Jeżeli bowiem jedność najwyższa jest najdoskonalszą, to obok nijej różnorodność świata empirycznego jest tylko źródłem wszelkiego cierpienia. Powstaje więc dualizm: z jednej strony brahman jako ostateczna przyczyna wszechrzeczy, identyczna z jaźnią najwyższą (ātman), z drugiej zaś świat bytu i znikania, cierpienia i śmierci.
Z tym dualizmem zlewa się drugi, powstały z wiary w wędrowkę dusz po śmierci. Wiara ta, mniej lub więcej rozwinięta, spotyka się prawie wszędzie, zwłaszcza u narodów i społeczeństw stoją-
---
1) Kēna-Upaniś, III, 19, 23.
2) Kathaka-Upan, V, 1, 3.
3) Czhândogja-Upan, III, 14.
4) Tadź-dzalān—tad dza + tad la + tad an; inaczej Oldenberg, Buddha str. 31.
5) Taṭṭir. Upan. II, 1.
6) Czhândog-Upan, VI, 1, 4.
cych na niższym stopniu kultury. Cóż innego bowiem są np. wierzenia naszego ludu w upiory, t.j. w dusze zmarłych, które pod rozmaitymi postaciami pokazują się na ziemi tak długo, dopóki nie odpokutowawszy za jakiś grzech wielki nie osiągną zbawienia. Początki przynajmniej podobnej wiary mogły istnieć i wśród ludu indyjskiego już w czasach najdawniejszych, jakkolwiek śladów ich w hymnach Rigwedy nie mamy. Być może jednak, że wiara podobna rozwinęła się dopiero wtedy, kiedy lud indyjski począł się mieszać z podbitymi przez siebie nie-aryjskimi krajowcami, dość że bramani wcielili ją do swego kultu, ucząc, że tylko ofiara i wiedza świata może wybawić duszę od wiecznej po śmierci wędrówki. Inaczej prześladowuje człowieka potęga śmierci i poza grobem, niszcząc i tam każde jego istnienie, tak że ciągle umierać i wciąż w jakiś nowej postaci rodzić się musi. I tutaj więc mamy dualizm: potępienie w niewoli ciągłego bytu i ciągłej śmierci, i zbawienie przez ofiarę i wiedzę świata. Wiara ta, połączywszy się z metafizyką mędrców indyjskich, przybrała postać mniej więcej następującą: pośmiertna wędrówka duszy jest połączona ze światem bytu i znikania, cierpienia i śmierci; wybawieniem zaś od niej jest tylko zjednoczenie duszy ludzkiej z prawdziwą jej istotą a najwyższą jednością, t.j. brahman. Idzie więc tylko o to, w jaki sposób pozbyć się bytu i cierpień a osiągnąć zjednoczenie z najwyższym brahman. Do tego prowadzi, zdaniem filozofów indyjskich, tylko nie-pożądanie (a-kāma), czyli pozbycie się wszelkich pragnień, i poznanie (prati-buddhi) w sobie najwyższego brahman. „Na pożądaniu bowiem opiera się natura człowieka. Jakie jego pragnienia, takie dążenia, jakie dążenia takie czyny, jakie zaś czyny taki byt jego.” Czyny jednakże, chociażby najlepsze, nie prowadzą do zbawienia, t.j. do połączenia się z brahman, bo one należą do świata empirycznego. Najlepiej więc nic nie czynić i niczego nie pragnąć, tylko zagłębiać się nad poznaniem ostatecznej przyczyny wszech rzeczy (brahman), która jest zarazem najwewnętrzniejszą istotą człowieka (ātman). Kto poznał ātman, u tego pożądanie (kāma) samo przez się znika; dlatego poznanie jest jednym środkiem do wybawienia duszy ze świata bytu i cierpień. Ono jest prawdziwą i jedyną wiedzą (vidjā), wszelka zaś wiedza empiryczna jest właściwie nie-wiedzą (a-vidjā), oparta na świecie empirycznym, który w obecjaźni najwyższej jest tylko złudzeniem.
Cała ta metafizyka rozwinęła się właściwie wśród świecieckich uczonych, którzy z nauką bramanów i w ogóle z całą ich przewagą nigdy się zgodzić nie mogli. Kiedy jednakże kapłani ujrzelii, że ostateczny rezultat tej metafizyki celom ich nie zaszkodzi, aprobowali ją i wcielili upaniszady do ksiąg kanonicznych. Wygodnie im to nawet było, że świeccy uczeni, nie troszcząc się wcale o ten świat bytu i cierpień, porzucali wszystko i szli do lasu, by się tam bez przeszkody zagłębiać nad poznaniem najwyższego brahman w swej duszy. Kiedy jednak „przebudzeni” (prati-buddha), t.j. tacy, którzy osiągneli to najwyższe „poznanie,” zaczęli wracać z lasu i szerzyć naukę swą między ludem, bramani stanęli przeciwko nim jako jeden mąż i ogłosili ich kacerzami. Z filozofii bowiem pesymistycznej rozwinięła się religia, za której twórcę uchodzi Buddha t. j. „o-budzony,” pierwszy, który pod świętym drzewem aśwattha osiągnął „poznanie,” a więc pozbycie się cierpienia (nir-vāna).
Buddyzm opiera się również na tém, że tylko pożądanie i niewiedza trzymają duszę człowieka w tym świecie bytu i cierpień. Kiedy jednakże buddyzm stał się religią szerzoną między ludem, wyrazy „wiedza” i „nie-wiedza” przybrały inne, przystępniejsze ludowi znaczenie. Kiedy bowiem w metafizyce odnosili się one do „poznania” w swej własnej duszy najwyższej jaźni, to później rozumiano przez nie wiedzę lub nie-wiedzę „czterech prawd świętych,” objawionych Buddzie pod świętym drzewem. Te cztery prawdy mówią: o cierpieniu, o powstaniu cierpienia, o pozbyciu się jego, i o drodze do pozbycia się jego wiodącą. Według tradycji miał sam Buddha rozwinać te cztery św. prawdy w przemówieniu swém do mnichów w Benares mniej więcej w ten sposób: 1) Cierpieniem jest wszystko, co wiąże nas do ziemi, a więc urodzenie, starość, choroba, śmierć, połączenie z niemiłem, rozłączenie z miłością, nieosiągnięcie rzeczy pożądanej; 2) Powstaniem cierpienia jest pragnienie bytu, prowadzące z jednego życia do drugiego, pragnienie chuci, pragnienie potęgi; 3) Pozbiciem się cierpienia jest pozbycie się tego pragnienia przez całkowite zniszczenie pożądania; 4) Droga do pozbycia się cierpień są: dobra wiara, dobre postanowienie, dobre słowo, dobry czyn, dobre życie, dobre dażenie, dobre myślenie, dobre zagłębianie się.
Oto wyraz pessymizmu buddhistów, który skombinowany z chrześcijaństwem, ma być według Hartmanna religią przyszłości. Ponieważ tę stronę indyjskiego pesymizmu przedstawił prof. Straszewski obszerniej w swej pracy, odsykały do niej czytelników, kończąc swe uwagi przyznaniem tylko słuszności autorowi, który dowodzi, że ani Buddhasim ani Hartmanizm nie ma dziś u nas racji bytu. Słusznie powiedział niedawno jeden z krytyków niemieckich dzisiejszych pessymistów, że im jednego tylko potrzeba, a to: wybawienia od zboczeń ich świadomości i od nieświadomności ich zboczeń. Dowodzi tego najlepiej praktycznie dzisiejszej filozofii niemieckiej zastosowanie, którego ostatnim wyrazem jest Hartmanowe: „ausrotten!”
Wiedeń, w lipcu 1885.
Dr. Jan Hanusz.
H. Matzat. Methodik des geographischen Unterrichts. (Metoda nauki jeografii). Z 36 tabl. litograf. Berlin 1885, str. 382.
Nie ma zapewne pomiędzy przedmiotami nauki szkolnej drugiego, któregoby wykład w szkole był do tego stopnia zaniedbany pod
względem metodologicznym, co właśnie nauka jeografii. O ile przedmioty filologiczno-historyczne i matematyczne cieszą się od dość dawna metodologią ustaloną do pewnego stopnia 1); o tyle pozostawał wykład nauki języka ojczystego oraz nauk przyrodzonych i jeografii aż do lat ostatnich na łasce mniejszej lub większej zręczności pedagogicznej i dydaktycznej nauczyciela, wykładającego te przedmioty. Z postępem czasu zyskały nauki przyrodzone 2), oraz wykład języka ojczystego 3), odpowiedniejszą swej wartości pedagogicznej metodologią, tylko wykład jeografii nie mógł się dźwignąć na stanowisko przedmiotu, uregulowanego w planie nauki szkolnej przez pewną jednolitą, naukową metodę dydaktyczną. Nauka jeografii w szkole pozostała wśród antagonizmu metody analitycznej i syntetycznej, wśród sporów o przewagę treści opisowej i statystycznej, pamięciowej i porównawczej, ciężarem dla nauczyciela, gubiącego się w drobnych szczegółach, a straszydłem dla ucznia, który, o ile tylko mógł, od niego uciekał lub też w ostateczności, dla samej rutyny egzaminów, obarczał na razie pamięć swoje szczegółami oderwanemi choćby tylko do jutra,—bez żadnej korzyści dla gimnastyki pedagogicznej umysłu, która przecież powinna być głównym celem wszelkiej nauki szkolnej, celem, będącym dopiero na najwyższym stopniu nauki, najskuteczniejszym środkiem bogacenia naszej wiedzy. Nie było dotychczas zgody między pedagogami ani co do treści ani co do zakresu materialnego tej nauki, nie zdefiniowano jasno tego środka pedagogicznego, nie wskazano stopnia i stosunku, w którym przy wykładzie należy obok podstawy faktów topograficznych uwzględnić także i fakta przyrodnicze, etnograficzne, polityczne i historyczne, słowem: dydaktyka szkolna gubi się jeszcze dzisiaj przy nauce jeografii wśród nieprzeniknionych ciemności, w chaosie jak najróżnorodniejszych szczegółów. Pedagogowie nie porozumieli się nawet co do punktu wyjścia, którego przy nauce tego przedmiotu szkoła trzymać się powinna: czy należy dać pierwszeństwo metodzie analitycznej, która, rozpoczynając od kółka najmniejszego, np. kraju rodzinnego lub inniej jakiejś szczególnej miej-
1) Zob. z dawniejszych, M. W. Drobisch „Philologie und Mathematik als Gegenstaeude des Gymnasialsinterrichts.” Lipsk 1832, Wittstein, „Die Methode des mathematischen Unterrichts.” Pedagog. Revue 1847. Nr. 9. Peter, „Der Geschichtsunterricht auf Gymnasien.
2) Wretschko, „Uber die Behandlung d. Naturgeschichte in den Gymnasien. W czasopiśmie „Zeitschrift f. d. oesterreich. Gymnasien,” 1861. Bajor, „Wie die Naturgeschichte in der ersten Helfte unseres Jahrhunderts behandelt wurde.” W Czasop. „Zeitschrift f. d. Realschulwesen,” 1885 r., zesz. 3.
3) Zob. F. Hornemann, „Zur Reform des neusprachlichen Unterrichts. Hannover, 1885. H. Breymann, „Wünsche und Hoffnungen betreffend d. Studium der neueren Sprachen,” München, 1885. Porównaj także „Opinie Akad. Um. w Krakowie, w sprawie reformy szkół w Galicyi.
Tom IV. Październik 1885.
scowości, np. góry Ararat (Dr. T. Ziller, Grundlegung zur Lehre vom erziehenden Unterricht. Lipsk 1865, str. 431), wznosi się zwolna do znajomości kół coraz szerszych, obejmujących wreszcie koło całej kuli ziemskiej; czy też metodzie syntetycznej, która wychodząc ze stanowiska ogólnych pojęć geografii powszechnej, zstępuję do obszaru całego planety do badania własności topograficznych krajów poszczególnych.
Przy tém wszystkiem panował od dosyć dawna na tém polu literatury ruch dosyć ożywiony; nie było prawie roku, w którymby nie pojawiały się studya, poświęcone metodologii jeografii ¹). Zajmowali się tą sprawą profesorowie na powstających dopiero teraz katedrach uniwersyteckich dla tego przedmiotu, zajmowały się nią także bardzo pilnie doroczne zjazdy towarzystw jeograficznych, oraz stowarzyszenia naukowe, zajmujące się wyłącznie tą gałęzią wiedzy ²). Ruch ten ożywiał się coraz energiczniej, pod wpływem metody porównawczej K. Rittera, podtrzymywany przez postępowy rozwój odkryć nowszych podróży, przez udoskonalenia kartografii oraz badań topograficznych ³). Przy całym tym nader poważnym ruchu naukowym wpływającym bardzo korzystnie na postęp naukowych systematycznych badań geograficznych, nie spłynęło ztąd wiele korzyści dla szkoły pod względem metodologicznym, tak, że nawet instrukcyje, wypływające z najnowszej organizacji zakładów naukowych w Niemczech, w Austro-Węgrzech, we Francji, Włoszech i t. d. nie zaspakają jeszcze wszystkich potrzeb szkoły. Jeszcze w r. bieżącym 1885, poświęcił uczony niemiecki Lehmann troskliwe studyum temu przedmiotowi w celu ustalenia metody wykładu tej nauki w szkole ⁴).
W obec takiego położenia rzeczy na polu metodologii szkolnej przy wykładzie jeografii, zasługuje na tém pilniejszą uwagę naszę dzieło p. Matzata, wyłącznie temu przedmiotowi poświęcone, powołane przez nas w nagłówku tego artykułu, a to tém bardziej, że odznacza się sa-
¹) I. G. Lüdde, „Die Geschichte der Methodologie der Erkunde in ihrer ersten Grundlage, vermittelt einer historisch — kritischen Zusammenstellung der Litteratur der Methodologie der Erdkunde, 1849.
²) Cf. Zeitschrift d. Gesellschaft f. Erdkunde zu Berlin. Verhandlungen der Gesellschaft fuer Erdkunde zu Berlin. Mittheilungen der K. K. geographischen Gesellschaft in Wien. Proceedings of the Royal Geographical Society. Bulletin de la Société royale de géographie d’Anvers i w. i.
³) Cf. Wagner: „Der gegenwärtige Standpunkt der Methodik der Erdkunde, u Behma, Geographisches Jahrbuch, r. 1878, VII, 1880, VIII. Zob. „Bibl. Warsz.“ z r. 1882, t. I, artykuł prof. dr. Czernego, p. tyt. „Dzisiejszy stan geografii, jej badań i wiadomości.“ Str. 183—206.
⁴) Lohmann, „Vorlesungen ueber Hülfsmittel u. Methode des geographischen Unterrichts.“ Hallo a. S. 1885, zesz. I. Dronko, „Thesen zur Foerderung der geographischen Wissenschaft und des geographischen Unterrichtes.“ W Czasop. „Paedagogium,“ VII, 6.
modzicielnością sądu oraz naukowym, filozoficznym poglądem na zadanie pedagogiczne tej gałęzi nauki szkolnej, obok dokładnej znajomości przedmiotu i materiału jeograficznego; niemniej przy widocznych rezultatach doświadczenia i praktyki nauczycielskiej, obejmującej wszystkie kursa od najniższych do najwyższych. Jest to dzieło jednolite od początku do końca z jasnym, wyraźnie zakreślonym planem przedsięwzięte i wykonane.
P. Matzat, znany już na polu pedagogii przez swoje dzieło, p. t. „Nauka geografii w obrazach,” („Zeichnende Erdkunde”), w książce, z której zamierzamy dać czytelnikom treściwe sprawozdanie, zamierzył przedstawić w formie monografii pedagogicznej, opierającej się na dzisiejszym stanowisku nauki pedagogii, wyrozumowane wszechstronnie zasady metodologiczne wykładu jeografii w szkole, przedsięwziął wyłożyć całą ścisłością sposób i środki metody nauki jeografii, „metody które raby nie dopuszczała żadnej samowoli uczącego, a wskazywała wyraźnie tylko to, co koniecznie i niezbędnie należy do nauki tego przedmiotu w szkole.”
Dzieło p. Matzat rozpada się na 2 części, mianowicie: analityczną i syntetyczną.
W części pierwszej, przedstawił autor dokładny obraz rozporządzeń i instrukcji rządowych co do sposobu wykładu jeografii w szkołach, które w ostatnich czasach ogłosiły władze edukcyjne w Niemczech, a mianowicie w Prusiech, zebrał opinie i postanowienia, które w tej materii zapadły na zebraniach dyrektorów szkół pruskich, oraz na zjazdach jeograficznych. W ten sposób możemy poznać gruntownie cele i zadanie, jakie w danej chwili postawiono nauce jeografii w edukcyi publicznej, poczynając od szkoły ludowej, elementarnej, a kończąc na szkołach gimnazjalnych, wyższych. Obok tego znajdujemy w dziele p. Matzat, jakby dla naocznego przykładu, wzór planu szkolnego według klas czyli kursów pojedynczych, obowiązującego w Belgii, niemniej i postanowienia kongresu międzynarodowego jeografów z r. 1875-go.
Zdobyte w ten sposób, na drodze niemal empirycznej rezultaty praktyczne, rozbiera w dalszym ciągu i bada jak najszerzej i głęboko autor równie ze stanowiska nauki jeografii, jak niemniej i ze stanowiska pedagogii. Poznajemy tedy dokładnie nietylko treść i osnowę, ale i granicę wykładu szkolnego jeografii, wstępujemy z autorem na stanowisko, z którego możemy ocenić wartość pedagogiczną i psychologiczną, każdej z dotychczasowych teorii. Praktyka szkolna, wskazana przez dzieło p. Matzata, nie jest jeszcze dosyć swobodna i pewna w obec zasad naukowych badań jeograficznych, lecz znaczące się tutaj pewne trudności, potrafi ostatecznie usunąć siłę i wytrwałość systematycznej pracy szkolnej. Autor, rozbierając wszechstronnie zadanie swoje, zapuszcza się przy tej sposobności w dosyć szczegółowy rozbiór metody Herbartosko-Zillerskiej, wykazując wszechstronnie i jasno nietylko zasadę, ale i kierunek celów dydaktycznych oraz pedagogicznych, które za pomocą tej metody wykładu jeografii, szkoła osiągnąć może i osiągnąć powinna. W ten sposób znajdujemy w dziele p. Matzata najdokładniejszą ilustracją teorii Herbarta, którą Ziller starał się ująć w pewne prawidła metody dydaktycznej i pedagogicznej.
Najmniej pożytku a wiele znużenia sprawią czytelnikowi dzieła p. Matzat, rozliczne nader szematy i podziały jeografii na pojedyncze jak najdrobniejsze gałęzie tej dyscypliny szkolnej, a to tém bardziej, że z niektórymi szematami nie podobna się zgodzić, jak np. z działem mającym tytuł: „jeografia statystyczna,” jako „zbior wszystkich zjawisk jeograficznych, które się odnoszą do człowieka.” Wśród tak drobiazgowej klasyfikacji, wśród tak szczegółowych działów i poddziałów, które czasem sięgają aż do 5-go stopnia, gubimy znowu ten jasny pogląd na sam przedmiot, który się już począł ustalać z chwilą, gdy zgodzono się na podział jeografii pod względem metodologicznym na 2 działy, mianowicie: na jeografię powszechną i jeografię szczególną, która obejmowała w sobie wykład jeografii krajów pojedynczych.
Nie małą wartość metodologiczną przyszuć natomiast trzeba zastosowaniu praktycznemu zasad i teorii pedagogiczno-psychologicznych przy samym wykładzie jeografii, jak nie mniej i przy ułożeniu całego planu tej nauki. Rozdział wreszcie pod tytułem: „Środki pomocnicze przy nauce jeografii” (Darstellungsmittel der Geographie) przedstawia na 10 stronnicach (61—71) szkie bardzo pożądaną robót kartograficznych, z poglądem na cały rozwój tej gałęzi pracy, przy szczególniejszym uwzględnieniu wymiarów wysokości jeograficznych.
W drugiej części dzieła, w części syntetycznej, stanowiącej główną treść i osnowę nauki jeografii, stara się autor wykazać wartość metodologiczną zasad, wyłożonych w części pierwszej, analitycznej, a to przez praktyczne ich zastosowanie na przestrzeniach powierzchni kuli ziemskiej, które nasza wiedza ma stopniowo zdobywać, poczynając od ciasniejszego koła kraju ojczystego a postępując systematycznie do kół coraz szerszych w celu objęcia okiem naszego umysłu całej powierzchni kuli ziemskiej. Wskazany co tylko syntetyczny sposób wykładu jeografii w szkole, reguluje równocześnie zasady, na których opierać się powinien plan czyli programat nauki wszystkich kursów, unaocznia równocześnie metodę nauczania w praktyce, a to mając w obydwóch razach wzgląd na:
1-sze propedeutyczną naukę jeografii kraju ojczystego.
2-gie na naukę elementarną jeografii krajów poszczególnych,
3-cie na jeografię powszechną.
1) Dla łatwiejszego zorientowania się co do tej kwesti podagogicznej, wskazujemy dzieło w r. bieżącym wydane p. Fröhlicha pod tyt. „Die wissenschaftliche Paedagogik Herbart — Ziller — Stoy’s in ihren Grundlehren gemeinfasslich dargestellt.” 2 wyd. Wiedeń 1885 r.
Plan tedy, podług którego należy uczyć jeografii w szkołach, powinien postępować drogą następującą:
Naukę całą rozpoczyna kurs przedwstępny, mianowicie tak nazwana nauka „jeografii kraju ojczystego” („allgemeine Heimathkunde”), której metodyką zajmuje się bardzo pilnie literatura niemiecka już od lat kilkunastu, jak tego dowodzi studyum bardzo specyjalne Fingera pod tyt. „Heimathkunde.” Po tym najpierwszym kursie następują 3 dalsze, wyższe kursa, mianowicie:
a) Jeografia kraju ojczystego w szerszych granicach („die geographische Heimathkunde”);
b) nauka elementarna jeografii krajów poszczególnych („die elementare Laenderkunde”);
c) nauka jeografii powszechnej („die allgemeine Erdkunde”). Te trzy kursa powinny być wykładane we wszystkich szkołach (elementarnych, średnich i wyższych) we wskazanym porządku, i różnić się tylko mogą stosownie do stopnia szkoły, ciaśniejszą lub obsermniejszą,uboższą lub obfitszą osnową i treścią.
Wyłożywszy w sposób powyższy dyspozycyją, że tak powiem, całego materiału pedagogicznego w granicach nauki jeografii, podał nam autor wzór takię lekcji, postawił czytelnikowi ujemal przed oczy metodę praktycznego wykładu tego przedmiotu, w zastosowaniu się do programatu szkoły, w której sam pełnił obowiązki nauczyciela jeografii.
Obraz tej wzorowej lekcji jeografii kraju ojczystego jest znakomity; ale autor dał tych wzorów trochę za wiele (80 lekcji); można by bez szkody dla samej rzeczy poprzedzać na kilku, a sam przedmiot zyskałby na przejrzości. Nie podzielamy tedy zapału referenta niemieckiego p. K. 1), który dopomina się wydrukowania całej tej części dzieła p. Matzat w osobnej odbitce, żeby każdy nauczyciel z łatwością mógł sobie kupić tak pożadaną instrukcję; ale pragnęlibyśmy ograniczyć w takię odbitce liczbę tych wzorów do kilku najwydatniejszych, ogólnemi zasadami objaśnionych. Praca taka w polskim języku dokonana, mogłaby być ozdobą którego z naszych czasopism pedagogicznych, równie „Szkoły” jak i „Muzeum,” niemniej i „Przeglądu pedagogicznego,” wychodzącego pod światłem okiem pedagogów polskich.
P. Matzat przedstawił, jakieśmy już wyżej zaznaczyli, aż 80 wzorów takich lekcji w sposobie zupełnie sokratycznym, gdzie po każdym dobrze obmyślaném i jasno sformułowanem pytaniu nauczyciela, następuje potrzebna odpowiedź ucznia. Spotykamy tu z zadowoleniem zdania krótkie, definicye treściwie i jaknajprostsze, zjawiska jaknajpotoczniejsze z życia powszedniego, w związku z powołaniem
1) Litterarisches Centralblatt, 1885, nr. 36, 29-go sierpnia, str. 1221—1223. Deutsche Litztg. 1885, nr. 33, 15-go sierpnia, str. 1171—1172.
zjawisk i zasad ogólnych klimatologii, np. objaśnienie pocenia się szyby wskutek naszego tchnienia, silniejsze lub słabsze rozgrzewanie się ręki, zbliżonej do ogrzanego pieca w roznaitym jej układzie i położeniu i w. t. p. Zwierzchnicy szkoły wpłynęliby bardzo korzystnie na doskonalenie się nauczycieli, wykładających geografią, gdyby przestrzegali tego, żeby każdy nauczyciel początkujący badał dokładnie te wzory równie pod względem formalnym co do jasności wysłowienia, jak i pod względem wyboru materiału, ograniczenia treści i t. p. Studium takie potrzebne jest dla nauczycieli naszych i z tego względu, że według dotychczasowej praktyki szkolnej, porucza się wykład jeografii w klasach niższych zwykle nauczycielom początkującym, którzy na uniwersytecie o tej nauce nic nie słyszeli, nie zwracając na to uwagi, że właśnie metoda wykładu jeografii w kursie niższym jest najtrudniejszą, a od fundamentu tutaj położonego zależy wszystek dalszy postęp ucznia.
Daleko skąpiej obszedł się autor z metodą wykładu jeografii krajów poszczególnych (kurs 2-gi), oraz jeografii powszechnej (kurs 3-ci).
Przy nauce kraju ojczystego, kładzie autor główny nacisk na potrzebę dokładnej mapy, na ćwiczenia uczniów w szkicowaniu samodzielnem map czyli planów krajów pojedynczych, ponieważ przez taką pracę wdraża się zapomocą prostej dedukcji dokładny obraz wszystkich szczegółów, a mianowicie stosunku wzajemnego wszystkich zewnętrznych kształtów powierzchni w ich układzie poziomym i pionowym nawet. Nie będzie zapewne pedagoga, któryby się na powyższe zasady nie miał zgodzić: zrysowanie bowiem samodzielnie jednej mapy zastąpi rozpatrywanie się choćby w 10-ciu jak najlepszych obcej roboty, ponieważ rysunek samodzielny umożliwia dopiero pochwycenie dokładne, i utrwalenie w umyśle ucznia wszystkich szczegółów topicznych powierzchni danego kraju, co jest głównym zadaniem i głównym celem nauki jeografii w szkole; gdyż szkoła nie goni—jak sądzą niektórzy—za gromadzeniem jak najwięcej i to jak najróżnorodniejszych wiadomości, przygodnych dla popisu samouczka; ale, ścigając za ideałem wszelkiej pedagogii, pragnie obudzić w umyśle młodzieży coraz szerszy, coraz powszechniejszy interes dla przedmiotów krajoznawstwa, jako jednego ze środków kształcenia władz umysłowych. Przez taki sposób wykładu pobudza się umysły młodzieńcze do coraz gruntowniejszego—mniejsza o to, czy szerszego—zagłębiania się w badanie faktów jeograficznych, przez co wpłynąć można skutecznie na postęp samej nauki. Spora liczba tablic jeograficznych unaoczni czytelnikowi sposób, w jaki powinny być robione mapy jeograficzne w szkole, które nie powinny troszczyć się o zlokalizowanie tych zjawisk życia społecznego, których w żaden sposób zlokalizować nie można. Są to mapy, różniące się zupełnie od takiego malowidła, jakie u nas w roku bieżącym pod tytułem „Mapy poglądowej” wystawiono, które może budzić ciekawość, ale nauki jeografii
kraju ojczystego ułatwić nie jest w stanie, owszem daje fałszywy obraz fizyonomii zewnętrznej kraju przez zarzucenie jej szczegółami życia ekonomicznego, które—dzięki Bogu—rozrzucone są po całej powierzchni, a nie zamykają się w opłotkach tego lub owego dominiów.
P. Matzat zarzuca używanie papieru kratkowanego przy szkicowaniu map przez siebie zalecanych, a w prowadza w miejsce kratek—koncentryczne koła kilometrowe, umożliwiające uczniowi oznaczenie dokładniejsze pojedynczych odległości, z czym jednak bez zastrzeżeń zgodzić się trudno, zwłaszcza, gdy zwrócimy równocześnie uwagę na sposób, w jaki p. Matzat każe uczniom oznaczać na tych mapach góry (łańcuchy gór, góry odosobnione, szczyty gór), ponieważ rodzi się tu obawa zbytniego przeładowania mapy rysunkiem, który całość obrazu zaciemnić może. W każdym razie wymaga projekt ten wyróbowania go w praktyce pedagogicznej, zanim pozyska znanie zasady metodologicznej w instrukcji szkolnej.
P. Matzat zbudował dzieło swoje na doświadczeniu wieloletniej praktyki pedagogicznej, składa w niem dowody obszernego nader oczytania i dokładnej znajomości literatury tego przedmiotu, a oprócz tego złożył tu dowody znakomitego talentu i zręczności pedagogicznej. Uwaga jego o znaczeniu i potrzebie rysowania map przez uczniów, jako środka gimnastyki umysłowej, nie spotka się zapewne z żadnym poważniejszym zarzutem, ponieważ, jak słusznie twierdzi, „pewna zręczność w rysowaniu map jest warunkiem nabycia wprawy w orientowaniu się na każdej mapie; zdolność zaś wyżej nieco sięgająca, mianowicie zręczność kreślenia z głowy dokładnego krajobrazu nie jest w życiu nikomu tak potrzebną jak nauczycielowi jeografii.”
Już nie pedagog doświadczony; lecz doktryner odżywa się w autorze, gdy mimo tego, że sam jest zwolennikiem koncentracji nauki w programacie szkolnym, żąda, aby nauka jeografii stosowała się do tego stopnia do nauki historyi i języka ojczystego, żeby jeografią Azyi przed-eufratowej wykładano w związku z historią starożytną, jeografią zaś Azyi poza-gangesowej łączono z wykładem historii mongolów w wieku XIII-ym i XIV-ym, jeografią zaś matematyczną w związku z lekturą którego z autorów literatury ojczystej.—Mutata mutandis!
Dzieło p. Matzat nie jest tedy wolne od twierdzeń i opinii, które wymagają poważnego szczegółowego rozbioru; w każdym jednak razie zasługuje przy obecnym położeniu sprawy szkolnej u nas, w obec niedostatku nauczycieli, którzy by byli mieli sposobność ćwiczenia się metodologicznego i badania systematycznego metody wykładu jeografii w szkołach—zasługuje, mowieć, na baczną uwagę stanu nauczycielskiego.
J. K. P.
WIADOMOSCI BIEŻĄCE,
NAUKOWE, LITERACKIE, ARTYSTYCZNE I SPOŁECZNE.
WARSZAWA,
Wrzesień 1885.—Fundacja imienia Aleksandra księcia Lubomirskiego w Krakowie. Aleksander Ignacy książę Lubomirski, syn Franciszka Ksawerego i Teofili hr. Rzewuskiej, urodził się dnia 11 sierpnia 1802 r.; wdowiec bezdzietny, mieszkający w Paryżu, od lat 30 zajmuje się studiami literackimi i prowadzi życie ciche, odosobiobione, tak, że nie wielu wiedziało o pobycie jego na obcej ziemi, a tém mniej przeczuać mogło jak wielki zamiar nosi w swém sercu szlachetnem. Dopiero przy sposobności podróży cesarza Franciszka-Józefa po Galicyi gruchnęła wieść, że mieszkający w Paryżu ks. Lubomirski znaczne fundusze przeznacza na jakąś instytucję użyteczności publicznej. Okoliczności przeszkodziły jeszcze kilka lat wykonaniu postanowienia tak szlachetnego. Na wiosnę dopiero roku 1885-go wybrał się ks. Lubomirski do Wiednia, żeby hr. Taaffemu zamiar swój odstolić i uprosić sobie pełnomocnika dla dopełnienia prawidłowego układu z rządem, wskazując w tym celu Artura hr. Potockiego albo Ludwika hr. Wodzickiego. W kilka tygodni potem nadesłał dom Rothschildów z Paryża do banku krajów koronnych (Laenderbank) w Wiedniu, na którego czele stoi Ludwik hr. Wodzicki, dwa miliony franków w złocie, oraz list fundatora z oznajmieniem, że pieniądze te są przeznaczone na fundację dobroczynną dla miasta Krakowa, której szczegóły w swoim czasie po dokonanych układach z rządem ogłoszone będą. Hr. Taaffe polecił wtedy przysposobienie aktu fundacyjnego, który został podpisany w dniu 31 sierpnia 1885 r. w Paryżu w gmachu ambasady c. k. austro-węgierskiej w obecności namiestnika galicyjskiego Zaleskiego. Wspaniałomyślny fundator, Aleksander ks. Lubomirski oświadcza, że złożony już w banku dla krajów koronnych (Laenderbank) kapitał dwóch milionów franków, oddaje rządowi austryackiemu do dyspozycyi z przeznaczeniem, aby w osobno na ten cel wzniesionym gmachu fundacyjnym, otwarty został zakład dla opuszczonych lub źle prowadzących się chłopców wyznania katolickiego, pochodzących z Galicyi i W. Ks. Krakowskiego. Zakład nowy będzie nosił nazwę: „Schronisko fundacji Aleksandra księcia Lubomirskiego.” Celem jego będzie religijne i moralne wychowanie chłopców, oraz przygotowanie ich do zakładów praktycznych. Namiestnik, podpisawszy akt fundacji, objął niejako w depozyt kapitał fundacyjny, złożony już w banku. Dalszą działalność, skierowaną ku szybkiemu wykończeniu i wprowadzeniu w życie pomnikowego i szlachetnego dzieła, zamierzono rozwinąć energicznie tak, że na przyszłą wiosnę spodziewa się Kraków ujrzeć uroczystość założenia kamienia węgielnego pod gmach postanowionej instytucji. Koszta budowy zakładu obliczają mniej więcej na 300,000 złr.
— Niezmordowanie czynny i wielce zasłużony względem pomników literatury i sztuki polskiej ks. Polkowski, ogłasza następującą wiadomość o dziele z wizerunkami królów polskich, nieznanym dotychczas bibliografom polskim. Między darami, które p. Bukowski przywiózł ze Szwecji i ofiarował do Muzeum narodowego w Krakowie, należy do największych osobliwości dzieło, wydane w Sztockholmie w roku 1736 pod tytułem: „Polska Kongars Saga och Skald,” zawierające 50 wizerunków królów polskich, rytych na miedzi. Dzieło samo jest in 4-to o 201 stronnicach, dedykowane królowej szwedzkiej Ulryce-Eleonorze. Do każdego wizerunku króla podany jest tekst. Żywot króla czerpany z kronik polskich, a skreślony prozą po szwedzku, a potem poemat, czy śpiew historyczny w tymże języku spisany. Sam tekst lubo nieznany dotychczas, nie przynosi nic nowego do nauki dziejów: za to wizerunki królów polskich zasługują na bliższą uwagę.
Uczony szwedzki bibliograf Hansen, w r. 1869 wydał w Sztoczkholmie dzieło obszerne, o osobliwszych i rzadszych drukach szwedzkich i innego rodzaju osobliwościach, pod tytułem: „Ur en antecknare samlingar.” Dzieło to musiało mieć w Szwecji większą wziętość, skoro powtórną niedługo doczekało się edycji w Upsali w r. 1880—1882. Otóż w tém dziele jako pierwsza nadzwyczajna rzadkość bibliograficzna, znajdującą się w królewskiej bibliotece w Sztoczkholmie opisaną przez Hannesa jest właśnie książka: „Polska Kongars Saga och Skald.” Dobrze świadomy rzeczy uczony bibliograf w tém, co się tyczy wizerunków królów, twierdzi, że 45 pierwszych od Lecha zaczyszwy aż do Zygmunta III, są wykonane z blach, które Tomasz Treter w roku 1591 przygotował w Rzymie do dzieła „Regum Poloniae Icones.” Dzieło, o którym tu mowa, nie ujrzało, jak wiadomo, nigdy światła dziennego. Wizerunki jednakże królów, rytowane przez Tretera, nie zginęły, lecz przechowały się szczęśliwie i to właśnie we wzmiankowanem, dziele „Polska Kongars Saga.” Wiadomo powszechnie uczonym, że pełna i najzupełniejsza kolekcja tych wizerunków, uchodziżą za najlepszą, bo od Bolesława Wstydliwego czerpiąca swe wzory z autentycznych źródeł, jako to: z pieczęci, nagrobków i współczesnych portretów, jest znana publikacja Arnolda Myliusza, wydana w Kolonii r. 1591 pod tytułem: „Principum et Regum Polonorum imagines ad vivum expressae.”
Porównywanie Wizerunki Myliusza z wizerunkami w dziele szwedzkim „Polska Kongars Saga,” znajdujemy uderzające podobieństwo od pierwszego aż do ostatniego, z pewnymi jednakże małymi odmianami, które tu wymienimy. I tak: jeśli wizerunek którego z królów u Myliusza zwrócony jest twarzą w stronę prawą, to w opisywanym przez nas dziele szwedzkim twarz monarchy zwrócona jest w lewą stronę i przeciwnie. Dalej, przy dwóch wizerunkach Krakusa i Wandy, w dali, na drugim planie rysowane są winiety mogiły Krakusa z widokiem zamku i mogiły Wandy z widokiem klasztoru w Mogile czego u Myliusza niema. Przy wizerunkach Kazimierza I i Władysława Hermana ornamenta na sukniach ich innesą u Myliusza, a inne w szwedzkiej książce. Nakoniec następujące wizerunki królów, to jest kostiumy ich u Myliusza są całkiem bez ozdób, a w szwedzkiej publikacji królowie niżej wymienieni, wzorzyste, bogate mają szaty: Mieszek II, Leszek Biały, Bolesław Wstydliwy, Leszek Czarny, Przemysław II, Łokietek, Kazimierz W., Ludwik węgierski, Jadwiga, Władysław Warneńczyk, Kazimierz Jagiellończyk, Aleksander i Zygmunt I.
I Tomasz Treter i Mylius, byli sobie współcześni, tej jednakże jednostajności wizerunków, jeżeli każdy z nich osobno zbierał wzory i materiały, zebrać nie mogli, jeden więc z drugiego niewątpliwie korzystał, albo Treter z Myliusza, albo przeciwnie. Otóż data podana przez Hansena, rok 1591, w którym Treter te wizerunki rytował, jest prawdziwa, a tę samą datę zamieszca i Sobieszczański w żywocie Tretera, trzebaby zatem mniemać, że Mylius przerobił wizerunki Tretera, skoro publikacja Myliusza ukazała się dopiero w r. 1594. Kiedy więc Mylius wizerunki przez siebie sztychowane wydał na świat, rytowane przez Tretera blachy nie miały racji bytu i prawdopodobnie nie były odbijane ani za jego życia, ani po śmierci, boć przecież choć jeden egzemplarz znalazłby się gdzieś w zbiorach. Jakim teraz sposobem blachy Treterowskie dostaly się do Szwecyi, wytłumaczyć nietrudno na wspomnienie, ilekroć razy mielismy u siebie tych zamorskich pańów. Z blachami temi spotkawszy się Jan Henryk Werner, drukarz Szotckholmski, za królewskiem zezwoleniem i kosztem króla, polecił sztycharzowi szwedzkiemu Berggnisk wykonać następujące po królu Zygmuncie III portrety, a mianowicie: Władysława IV, Jana Kazimierza, Sobieskiego, Augusta II i Leszczyńskiego, postarawszy się o krótkie życiorysy królów i śpiewy o nich historyczne wierszem ułożone. W roku 1736 ogłosił drukiem dzieło, które dotąd nieznane było w literaturze naszej, a którego poznanie zawdzięczamy dopiero teraz p. Bukowskiemu. Muzeum narodowe w Krakowie chlubić się może, że taką osobliwość posiada w swych zbiorach.
— Niemcy poznańscy założyli niedawno temu Towarzystwo
historyczne w celu badania przeszłości ziem wielkopolskich zaboru pruskiego, które uważają za zdobycz moralną, osiągniętą na niższym od siebie narodzie. Niezadowoleni taką doktryną abstrakcyjną postanowili wydawać organ, któryby skutecznie popierał i rozwijał tak potworną, bo nie-historyczną teorię. Znając szeregi, wśród których pracę podejmują, nie wątpią, że będą mieli dostateczną liczbę prenumeratiorów, że im nie braknie funduszu na trwałe, swobodne podtrzymywanie swojego organu, który wychodzi w Poznaniu pod tyt. „Zeitschrift der historischen Gesellschaft für die Provinz Posen. Redigirt von dr. B. Endrulat, Kgl. Staatsarchivar. Erster Jahrgang. Erstes Heft. Posen. In Commission bei Joseph Jolowicz. 1885.”
Niemcy jakkolwiek dufają dziś w broń żelaza, nie lekceważą jednak, jak to się u nas dzieje, i broni ducha, nie lekceważą i miecza nauki. „Zeitschrift” znajdzie zapewne więcej prenumeratiorów aniżeli „Roczniki Tow. przyjaciół nauk w Poznaniu!”
Na ostatnim posiedzeniu wydziału historyczno-literackiego Tow. przyjaciół nauk w Poznaniu, zdawał p. Callier sprawę z I-go zeszytu tego wydawnictwa, w którym znajdują się artykuły następujące:
W artykule wstępnym „o zadaniu towarzystwa,” zbija dr. Endrulat rozpowszechnione między niemcami poznańskimi zdanie, że pomimo wieloletniego na tej ziemi pobytu, nie czują się być u siebie, że dzieje niemieckie „prowincyi poznańskiej” są im znane i że dziejów polskich tej dziedziny wcale nie są ciekawi.
Niemiec wykształcony, mówi autor, może wprawdzie znać w ogólnych zarysach nowsze dzieje tego kraju, szczegóły atoli, również ważne jak zajmujące, nie są dotąd ani znane ani zbadane należycie. Liczne drobne wypadki, składające się na dzieło, rozpoczęte z chwilą, gdy poraz pierwszy berło króla pruskiego zawisło nad krajem niegdyś polskim,—na dzieło stopniowego i bezpowrotnego zlania go z resztą państwa,—szczegóły te oczekują dotąd badacza, któryby odtworzył wyczerpujący i wiarogodny ich obraz. Fakt, że Poznańskie było niegdyś krajem polskim, nie może w oczach historyka niemieckiego zmniejszać doniosłości jego; historya bowiem polska przed r. 1772 nastręcza badaczowi niemieckiemu nadzwyczaj ciekawe epizody, które świadczą, że Polska od najdawniejszych czasów ulegała wpływom niemieckim. Niemcy zakładali w Polsce miasta i osady, odżywające się w Niemczech ruchy religijne i polityczne, oddziaływały nieraz na ustrój państwa polskiego; to też życie publiczne, zwłaszcza w Poznańskim, nosi na sobie wyraźne piętno ducha niemieckiego. Z takiego wyszedłszy założenia, rozwija autor swój przedmiot, a w końcu wyraża życzenie, ażeby w stolicy „prowincyi poznańskiej” stanęło czempredzej muzeum prowincyjne, w którym zabytki przeszłości, składane i zbierane pod zarządem niemieckim, stałyby się za pomocą katalogów niemieckich, przystępne dla uczonych niemieckich.
Drugim z rzędu jest artykuł p. Adolfa Warschauer’a o „Cechach średniowiecznych w Poznaniu.”
Głównym zadaniem téj pracy jest, przekonać czytelnika, że ile za czasów polskich lokacyji na prawie niemieckiem, tyle było osad niemieckich, które wyczekiwały tylko upadku państwa polskiego, ażeby zadokumentować odwieczną niemieckość swoje.
Rzecz jasna, mówi autor, że niemieccy chłopi, rzemieślnicy i kupcy, osiedlając się w obcym kraju, wśród ludności niższej od siebie pod względem umysłowym i ekonomicznym, nie chcieli stać się niewolnikami, którymi zostaliby niezawodnie z czasem, gdyby bez żadnych zastrzeżeń byli zlali się z nieszlachecką warstwą krajowców.
Nie mając jasnego pojęcia o stosunkach publicznych w nowej ojczyźnie, nie mylili się przecież, skoro przez prawo polskie pojmowali nieograniczoną liczbę pańszczyn i podatków, tudzież zrzeczenie się wszelkich praw człowieka; jedynie zaś ocalenie swoje widzieli w ścisłem przestrzeganiu swego prawa niemieckiego, które, obowiązujące ich tylko do płacenia pewnego czynszu, pozwalało im żyć swobodnie i niezależnie, stosownie do ich praw pierwotnych i zwyczajów. Tak, zdaniem autora, tłumaczyć sobie trzeba ów objaw, że od drugiej połowy XIII wieku, powstawało na całej przestrzeni państwa polskiego muństwo osad i miast, które, zaludnione po największej części przez niemców, nie brały żadnego udziału w życiu publicznym i rządziły się same podług swego prawa niemieckiego. Te osady, były to rozliczne wysepki niemieckie na morzu słowiańskim. Badanie, mówi autor, i zestawienie najdrobniejszych szczegółów rozwoju prawa niemieckiego na ziemi słowiańskiej i walki żywiołu niemieckiego z machiną rządową państwa polskiego, będzie jednym z głównych zadań czasopisma Towarzystwa historycznego dla „prowincyi poznańskię.”
Trzeci artykuł stanowi pracę p. Maxa Beheim-Szwarzbacha pod tyt. „Aus südpreussischer Zeit.”
Tytuł i nazwisko autora wystarczają, ażeby domyślić się końca rozpoczętej w pierwszym zeszycie elukubracji jego. Apoteoza rządów pruskich, które pragną uszczęśliwiać poddanych sobie polaków, i potępienie niewdzięcznych polaków, którzy tego szczęścia nie pragną—owóz do czego zdaje się zmierzać p. Szwarzbach. Autor, wiedząc dokładnie, ile złego sami niemcy mówili i pisali o Prusach południowych, wmawia w czytelnika że im dłużej wpatrujemy się w to, co zdaniem jego na pozór tylko jest brzydkie, tém więcej niknie brzydota rozpatrywanego przedmiotu, a sądząc między innemi, że łagodność rządów pruskich polacy uważali zawsze za objaw słabości i dlatego powstawali zbrojnie, przyjdzie niezawodnie w dalszym toku swej pracy do wniosku, że ponieważ najskuteczniejszą zasłoną jest uderzenie, rządzić polakami trzeba maczugą...
Czwarte miejsce w rozbieranym tu czasopiśmie zajmuje niemiecka komedijka „Ein deutsches Handwerkerspiel,” która znalazła się przypadkowo w poznańskim archiwum państwowem i która, zdaniem
wydawcy jej p. R. Jonasa, świadczyć ma o duchu niemieckim, jaki objawia się w Poznaniu w wiekach XVII i XVIII-ym.
Po tej komedjce następuje rozprawa p. H. Hockenbecka o kamieniach wydrążanych (Näpfchensteine) przy kościołach farnych w Kłecku, Żeknie, Rogoźnie i Wągrowcu, która zasługuje na szczególną uwagę naszych archeologów.
Względnej dla nas wartości są zebrane przez p. Ottona Kroopa klechdy i podania ludowe, których treść podał sprawozdawca i nad którymi wywiązała się dłuższa dyskusya.
Pod ogólnym tytułem „Sprawozdania z literatury,” zamieszcza zajmujące nas tu czasopismo recenzją rozprawy br. Stanisława Wallewskiego o Trojakach koronnych Zygmunta III-go i wzmiankę o wydawanych w Krakowie „Zapiszkach numizmatycznych,” a pod kroniką wykopaliśk zestawia różne, odnośnie wiadomości, jako to o wykopanych pod Raszkowem monetach, o kulach kamiennych w ogrodzie zamku niegdyś królewskiego w Poznaniu, o popielnicach w powiecie wągrowieckim, o cmentarzysku w powiecie obornickim, o popielnicach w Dębnie powiatu pleszewskiego i o monetach znalezionych w Kosowie z pod Leszna.
Ostatni dział czasopisma zawiera sprawozdania z posiedzeń Towarzystwa.
Dodatkowo zamieszczone są w niém: spis 341 członków Towarzystwa, między którymi figurują także polacy, spis towarzystw i akademii, które zamieniają swe pisma z towarzystwem poznańskim, spis nadesłanych zamian i darów, a w końcu zapiski bibliograficzne księgarń Józefa Jolowicza.
— Znany ze swych prac filologicznych i historycznych słowiańskich prof. Morfill z Oxfordu, wypracował i wydrukował w tomie XIX-tym nowej „Encyklopedyi Brytańskiej” artykuł „Poland,” który ma być obrazem dziejów i piśmiennictwa polskiego.
Autorowi naznaczono z góry rozmiały pracy: miał napisać łamów czterdzieści. Encyklopedia jest formatu „Biesiady Literackiej,” lecz ma druk ściślejszy i drobnieszy, stronnice dwułamowe. Morfill, ścisniając ile możności swój przedmiot do nałożonych sobie granic, przekroczył je nieco, ponieważ całość zawarta jest na 21½ stronnicach, z których 14½ poświęconych dziejom politycznym, a reszta piśmiennictwu. Pisarz rzecz swą oparł niemal wyłącznie na naszych źródłach, przejrzał dzieła Szujskiego, Bobrzyńskiego, Morawskiego, Szajnochy, Bielowskiego, Smolki, i Kalinki, Korzona i Nehringa; to też artykuł jego ma przedewszystkiem cechę pracowitości i różni się pod tym względem nieskośczenie od podobnych artykułów nietylko w poprzednim wydaniu Encyklopedyi Brytańskiej, lecz i od innych prac angielskich i francuzkich.
Po uważnym przeczytaniu téj w każdym razie mozolnej dla cudzoziemca pracy nie rażą nas usterki w szczegółach, bo popełnili je przed cudzoziemcem rodacy w najlepszej wierze. Nie będziemy przeto
zapuszczali się w szczegółowy rozbój krytyczny, który — w piśmie, czytaniem przez Polaków—tém mniej miałby racji, iż sama praca Morfilla nie jest krytyczną.
Jedna myśl wszakże ściiga uwagę czytelnika artykułu: Jeżeli p. Morfill znalazł dość miejsca na 21 stronnicach do rozpisywania się o złych stronach charakteru polskiego, ilekroć tylko nadarzyła się do tego sposobność, to czemuż nie widzimy nigdzie śladu choćby intencji oddania nam słuszności, gdzie na to według sądu historyi zasługujemy? Obraz p. Morfilla przedstawia nam przeszłość moralną narodu w barwach więcej niż posępnych, jedynie dla tego, iż autor pominał absolutnie rozjaśnić go cieplejszą i promienniejszą barwą. Jeżeli więc było dość miejsca dla tylu posępności... czemuż go zabrakło dla kawałka zrozzystych niebios, bez których obraz nie może być podobizną rzeczywistości?
Uderzyło to nietylko nas, ale i kilku poważnych czytelników angielskich. Jeden z nich, uznając erudycję autora, dodał: „Ale szkoda, że zamiecał o przykładach polskich cnót i dobrych przymiotów, bo proste wyliczenie tych przymiotów, gdzieś uboczem, nie wytrzymuje wcale następnych illustracji wręcz przeciwnych, lub innych wad charakterystycznych.” Non comisit, sed omisit — oto co powie każdy, jako tako uzdolniony ziomek o artykule p. Morfilla.
Autor przyjmuje zbyt skwapliwie uwagi niektórych cudzoziemców o składzie naszego społeczeństwa w przeszłości, chociaż powaga ich w bardzo wątpliwym przedstawia się świetle. Tak np. wyliczając stany polskie (str. 285), pisze o kmiecicach: „Z czasem kmiecice stali się po prostu niewolnym (bondsmen. Nędzne ich położenie poznać można z ksiąg takich, jak Connor’a: „Listy o Polsce” (Letters on Poland), ogłoszonych w końcu XVII wieku. Connor, będąc lekarzem Jana Sobieskiego, miał dobre okazy do wyrobienia sobie opinii. W ten sposób handel krajowy wpadł całkowicie w ręce żydów i cudzoziemców.” Czy cudzoziemiec na dworze króla Jana mógł wyrobić sobie opinię trafną o kondycji stanu kmiecego dla tego, że był lekarzem przybocznym monarchy? Wyprawę Bolesława Chrobrego na Ruś przypisuje autor „chcąc powiększenia potęgi państwa (to aggrandire himself, str. 266) kosztem Rosji.” Pod koniec panowania Władysława Łokietka — twierdzi autor — „pewna liczba heretyków ukazała się w kraju, wyznając między innymi także doktryny komunistyczne. Byli oni surowo ścigani i od tego czasu datuje się ustanowienie Inkwizycji w kraju, która trwała aż do dni Zygmunta I-go” Litwa, za czasów Jagiełły, „rozciągała się od Bałtyku do morza Czarnego. Religią jej był Kościół grecki...” (str. 289). Z dzieła Connor’a przytacza znów autor brzydką historię „hrabiego” Morsztyna (w połowie XVII-go wieku) „podskarbiego koronnego, który zabrał skarb cały do Francji i z obawy, by go sejm nie powołał do odpowiedzialności, nabył na własność całe hrabstwo
Château-Villain, wartujące przeszło 100,000 liwrów rocznie." Do relacji Connor'a dodaje p. Morfill ze swej strony: "Such was the corrupt character of the Polish parliament" (str. 290).
Blisko trzy łamy poświęcił autor Henrykowi Walezyuszowi, a z nich cały jeden opowiada ucieczkę króla i pogon za nim "Tenczyna" w. marszałka koronnego — natomiast nie wspomina w perydzie wojen szwedzkich o Stefanie Czarneckim ani jednym wyrazem! Przytoczywszy pacta conventa królów, pisze p. M.: "Królowi polskiemu nie pozostało nic więcj do czynienia, jak przedewszystkiem (!) jeść i pić na koszt poddanych i tworzyć błyskotliwy dodatek do ich kosztownych i pół barbarzyńskich uroczystości narodowych. Jednakże dochody jego były znaczne (ample), a gdy dowodził armią w polu, władza jego była nieograniczona (unchecked); do niego także należała nominacja na najwyższe urzędy kościelne i wojskowe" (str. 292).
Co wreszcie myśleć o nauce p. Morfilła, jako historyka, gdy na (str. 293) uczy: "Ze śmierci Batorego, w r. 1586, po wielu kłótniach między przewodniami rodzinami, tron znów wystawiono na sprzedaż — (the throne was again brought into the market)." Nie sądzę również, by można bezwzględnie usprawiedliwić, co czytamy o Jere- rimie Wiśniowieckim (str. 294): "Jednym z pierwszych czynów nowego króla (Jana Kazimierza) było staranie wejścia w układy z Bogdanem; ale układy przyszły do niespodzianego końca skutkiem zdra- dy Wiśniowieckiego, generała polskiego, który napadł na niepodejrzywających kozaków, radzących nad warunkami konwencji." W ciasnych granicach Encyklopedyi znalazł również autor dość miejsca na powtórzenie pogłoski o... tajemnym wejściu Jana Kazimierza w związku małżeńskiwe Francji, po opuszczeniu klasztoru, "z miłą jakąś wdową, która była przedtem praczką" (str. 295). Nie zabrakło również miejsca na niezmiernie ważne zdanie (str. 296): "Mówią (o Sobieskim), że wydał rozkaz do bitwy, zirytowany (provoked) widokiem Kary Mustafy, wodza tureckiego, zapijającego spokoju nie kawę, w towarzystwie dwóch synów, w swym wspaniałym namioce. W ciągu całej pracy nie znajdujemy ani jednego zdania, któreby oddziaływało w sposób przeciwny na smutne wrażenia z przeczytania ustępu następującego (str. 297—8):
"Można było widzieć dumną szlachtę, której członkowie byli zajęci ciąglemi między sobą kłótniami, a daleko poniżej szlachty nędzni niewolni (serfs), pozbawieni wszelkich praw politycznych. Nie było w kraju ducha narodowego, nie było sympatii między szlachtą i włościaństwem. Żydzi głównie zatrudniali się handlem i przemysłem (commerce); rozdzielali płody, sprzedając równocześnie niewolnym i ich panom, a przeszkadzając do wysokiego stopnia obydwom klasom krajowców spotkać się wzajemnie z sobą. Za ich (żydów) staraniem, każdodzienne funkcje ekonomiczne życia odbywały się, a mimo tego nie można ich było uważać za część narodu rzeczywistą. W chwili niebezpieczeństwa nie byli Polacy przygotowani (they were not at hand), by zbliżyć do siebie klasy odrębne i ustanowić wspólny węzeł interesu; naród w ten sposób złożony z ludzi nierozumiejących się wzajemnie, pozostawał odurzony (perplexed) i rozdzielony. Włościanie, którzy byli niegdyś dzierżyli ziemię w posiadaniu wspólnym, stosownie do starożytnego obyczaju słowiańskiego, dawno utracili swe prawa. Ci sami Polacy, którzy walczyli o wolność, nie chcieli rozciągnąć jej do swych nieszczęśliwych niewolnych. Kościuszko pragnął widzieć niewolnictwo (serfdom) zniszczonem; ale włościanie, którzy się bili w jego szeregach, używali wolności tylko w ciągu wojny, a jego dekret wyzwolenia tak był wyrażony niejasno, iż był bezskutecznym. Rzecz dziwna, gdy pomyślimy, iż rzeczywistymi oswobodzicielami włościan byli Rosyanie, którzy w czasie buntu r. 1863, dali im część uprawianej przez nich ziemi."
P. Morfill opowiada ostatnie dzieje kraju bez komentarzy. Napoleonowi przypisuje autor „złączenie" Księstwa Warszawskiego z królestwem saskim! Nakoniec „rebelie" Polaków w latach 1830 i 1863, uważa jako „należące właściwie do dziejów Rosyi..." nie wdzając się wcale w jakąbądź analizę wypadków, poprzedzających je, a tém mniej w zaznaczenie ich następstw; wyjątkowo znajdujemy przecież, że skutkiem owych wypadków „Królestwo Polskie przestało istnieć." P. Morfill nie wie tedy, iż cesarz Rosyjski jest koronowanym królem Polski. Ostatnie zdanie części dziejów politycznych opiewa: „W pruskiej Polsce, chociaż słuszność nakazuje nam dodać, że nie słyszymy opowiadań o rzeziach (stories of massacres), germanizacja prowincji była zupełniejsza. Poznań zniknie rychło jako miasto polskie, a wiele miejscowości historycznych otrzymało nazwy zmienione na takie przezwiska, jak Bismarcksdorf i Sedan."
I nic więc! Czemu autor rozpisał się w trzech łamach o awanturach Walezyusza podczas ucieczki i nieco komicznie przedstawionej pogoni za nim Jana z Tęczyna, a ani jednym słowkiem nie wspomniał o nierównie więcej znaczących objawach życia narodowego Polaków—nie rozumiemy wcale. Pojmujemy, że w wydawnictwie tego rodzaju jak „Encyclopaedia Britannica" nie można było pominać przeszłości dziejów Polski; lecz przyzna przecież każdy, iż przedmiot traktowany tak jednostronnie, w którym opuszczone wszystkie ważniejsze czyny historyczne narodu polskiego, z którego starannie wykluczono wiele rzeczy, jakichby nam boją odmówiła jawną niechęć, przedstawia się nieskończenie gorzej, gdy pojawia się w miejscu najniewłaściwszym, a opowiedziane jest w taki sposób, iż czytelnik jedno tylko powiedzieć może: Dziwaczny naród, błazeńskie instytucyje, barbarzyńskie obyczaje, żakowskie porywy, koniec złąd naturalny: wyniszczenie i wytepienie! Zaiste powiedzieć można z Tennysonem: „Pół prawdy jest najczarniejszym kłamstwem ze wszystkich kłamstw!"
„Piśmiennictwo polskie,” stanowiące część drugą artykułu, jest opracowane z bezporównania poważniejszą troskliwością. Tutaj, choć nie ma poglądów krytycznych, mamy przynajmniej skrupulatnie wierny obraz ruchu umysłowego w dawniej Polsce i między społecznością naszą współczesną. Autor oddał nam tu słuszność zupełną; — a jeżeli znów pominął niejedno imię, zaszczytnie rozgłośne po całym kraju za dni naszych, to nie jego w tem wina, jeżeli albo nie miał sposobności zapoznać się z niem, lub zapatruje się nieco skeptycznie na cześć od- dawaną żyjącym. Dziejopisarzy naszych znajdujemy tu wszystkich, od Długosza do Smolki — a nie pominął p. Morfill i tych, którzy na szczegółowe kwestye nowe rzucili światło; zapisuje więc monografie Wojciecha Kętrzyńskiego, rozprawy Liskego, dzieła Wincentego Zakrzewskiego, łacińską rozprawę o liberum veto J. K. Plebańskiego, katalog Wiśłockiego i t. d. Sympatyczny jest ustęp o Kraszewskim, od niego wyliczył autor wszystkich powieściopisarzy naszych do dni obecnych. Szkoda wielka, że po Bałuckim i Narzymskim nie widzimy Sienkiewicza! Z pism peryodycznych wymienił autor,, Bibliotekę Warszawską,” której w ostatnim zdaniu swej pracy oddał należne uznanie.
E. S. N.
— Przekład Pana Tadeusza na język angielski przez panią Biggs wyjdzie w dwóch tomikach najdalżej za trzy tygodnie; druk już ukończony, czekamy tylko na introligatorów i na... wieści z kraju. Po pół roku starań, by publikację angielską uczynić godną wielkiego oryginału pod każdym względem, pani Biggs i „kronikarz Biblioteki” doszli do przekonania, że — „zrobiło się, co tylko było można.” Każdy wiersz przekładu poddany był skrupulatnemu porównaniu z oryginałem; każda trudność idyomatyczna pokonana za pomocą idyomatyzmów angielskich; każdy wypadek historyczny, jak każdy obyczaj narodowy, jak strój narodowy i nawet niejedna narodowa potrawa wyjaśnione w dopiskach. Nie poskarży się, sądzim, żaden czytelnik angielski na brak rozumnej pomocy, z którąby mógł wniknąć głęboko w ducha Mickiewiczowskiej epopei. Dla czytelników polskich, nie zapomniano również o potrzebnych wskazówkach. By ich nie przygnębić zbytkiem, opuszczono paryzki prolog do poematu, zamiast którego p. Morfill napisał bardzo piękną przemowę, poprzedzającą wstęp tłumaczenia, stawiającego przed oczy czytelnika obraz historyczny wypadków, jakie towarzyszyły poematowi i natchnęły nieśmiertelnego wieszczca. Po półrocznem składkowaniu w kraju — gdzie cena obu tomików jest o połowę niższą od angielskiej — zebrano w redakcji „Kłosów” około 90 rs., złożonych przez trzydziestu przedpłacicieli... Suma ta reprezentuje jedną dwunastą część kosztów, spadających na miss Biggs, za druk, korektę, papier i oprawę — innemi słowy, z kraju pomoc tak jest maleńka, iż po zapłaceniu kosztów przesyłki książek po za Wartę, zostanie się zaledwie parę groszy na zapłacenie rachunków drukarza! Gdzież tedy są owe „honorarya,” płacone przez kraj „jakiejś tam angielce, której przyszła fantazyja bawić się przekładem dzieł polskich?”
Tom IV. Październik 1885.
jak obwoływali niektórzy skeptycy! W Anglii zebraliśmy niewiele między rodakami, bo ich tu mało i biednych; lecz na wyszczególnieniu zastuguje poczciwy weteran z Sheffield, dziś majster tokarski, p. Jan F.—który, choć z biedą walczy, oddał jedną gwinęę (rs. 10,50) na dwa egzemplarze „Master Thaddeus, or the Last Foray in Lithuania.” Od innych osób wpłynęło dotąd blisko 30—co również dowodzi, że zajęcie się w Anglii dziełem Adama żywszem jest, aniżeli o nim zawyrokwano w Warszawie!
Miss Biggs niezrażona takim obrotem rzeczy, dokonała przekładu „Grażyny,” „Dziadów,” Ballad i Sonetów, do czego dodam jeszcze i tę wiadomość, że obecnie zbiera materiały do dzieła pod tyt. „Dzieje Polaków od r. 1815-go,” które po niefortunnjej pracy Morfilla jest bardzo potrzebne. To także... dziwna „fantazyja...”
E. S. N.
— Z Towarzystwa wzaj. pomocy uczniów uniwersytetu Jagiellońskiego donoszą, że na tegoroczny konkurs nadesłali członkowie siedm prac i wszystkie zostały nagrodzone. I tak: pierwszą nagrodę otrzymała praca Karlińskiego Justyna i Rosenbuscha Leona, doktorandów medycyny pod tytułem: „Zbadać na materiale kliniki lekarskiej w półroczu zimowém 1884/5, zachowanie się drobowidzowe kału we wszystkich przypadkach chorób żołądka i jelit.” Drugą nagrodę otrzymała praca Grossa Salomona, doktoranda medycyny, p. t. „Stwierdzić za pomocą odpowiednich przyrządów zachowanie się tętna i ruchów serca, we wszystkich wadach sercowych w półroczu zimowém 1884/5 w klinice lekarskiej leczonych, z szczególnym uwzględnieniem wpływu leków na serce działających.” Trzecią nagrodę otrzymała praca Langego i Steinkellera, słuchaczy III-go roku medycyny, p. t. „Porównawcze doświadczenia w celu dokładnego oznaczenia ilościowego kwasu moczowego w moczu, uwzględniając zarazem trudności zależne od przedmiotu moczu w rozmaitych chorobach, oraz możliwe załatwienia w tym kierunku przy badaniu klinicznem” i praca Tillesa Samuela, słuchacza III-go r. prawa p. t. „O prawnym stanowisku członków reprezentacji ludowej.” Czwartą nagrodę otrzymały: praca Peipera Leona, słuchacza II-go r. prawa, p. t. „Kto nabywa własność pożytków (fructus) z rzeczy i w jaki sposób,” dalej praca Gołby Franciszka, słuchacza III-go r. teologii pod tytułem „Qaenam sint conditiones iuramenti liciti,” a w końcu praca Tondery Franciszka, słuchacza filozofii pod tytułem: „Zestawić historię różnych klasyfikacyi, przynajmniej europejskich rodzajów rodziny Umbelliferae od czasów Linncusza aż do lat ostatnich; i poddać je krytyce, opartej na własnych spostrzeżeniach, przynajmniej w granicach krajowych rodzajów i gatunków.”
— Podarunek Naj. Cesarza Austrii w parlamencie angielskim. Na jednym z dawniejszych posiedzeń w Izbie niższej parlamentu angielskiego w r. b. podsekretarz stanu w ministerstwie spraw zagranicznych zawiadomił deputowanych, że
w galeryi narodowej angielskiej znajduje się od dwóch dni obraz przedstawiający Izbę gmin z roku 1793, i że obraz ten jest darem cesarza Franciszka Józefa. Równocześnie wyraził p. Bourke w imieniu całego narodu angielskiego podziękowanie Monarsze austriackiemu za „dar wspaniałomyślny.” Obraz wspomniany jest malowidłem na wielkim płótnie, przedstawiającym zgromadzenie Izby gmin w r. 1793, na którym uwydawnionych jest 96 członków tej Izby z wiernością portretową. Nie wszystkie wprawdzie jeszcze portrety zostały sprawdzone co do tożsamości osób; ale nie podlegają najmniejszej wątpliwości podobizny Pitta, Foxa, Sheridana, przewodniczącego Addingtona, Henryka i Roberta Dundas, Erskine’a, lorda Morningstona, młodego Canninga, Dudlea Ryder, sir Peppera Arden i wielu innych. Wkrótce zapewne sprawdzona zostanie i reszta osób na obrazie pamiątkowym. Artystyczne to dzieło ma dla anglików niespośrednią wartość, i jest przeciwstawieniem znakomitego dzieła humoru Haytera, przedstawiającego „zreformowaną Izbę gmin,” pomieszczone też zostało naprzeciw tego właśnie utworu. Obraz, podarowany Anglii, jest utworem jednego z braci Hickłów, Antoniego, który w ciągu swojego pobytu w Londynie, w latach 1793 i 1794 obraz ten malował. Wówczas już dzieło to sprawiło niemalże wrażenie w Londynie, Hickel jednak nie przyjął żadnej ceny, ofiarowanej mu za sprzedaż utworu, i zabrał swój obraz z sobą do Hamburga, gdzie w roku 1798 umarł. Po śmierci artysty, spadkobiercy jego przywieźli obraz ten do Wiednia. W roku 1816 został przez cesarza Franciszka nabyty dla galeryi belwederskiej. Otóż obraz ten ofiarował monarcha austriacki żonie posła angielskiego, lady Paget, ta zaś uznała za stosowne oddać go londyński galeryi narodowej. W Londynie przypomniano sobie dopiero przeszłego roku o istnieniu tego obrazu a to z powodu wystawienia kilku portretów Pitta, pędzla Hickla; po czém jeden z członków zarządu galeryi narodowej, Edward Stanhope, zajął się zbadaniem, coby ów obraz przedstawiał. Przy téj sposobności dowiedzieli się angiacy, że bracia Hickel, synowie i uczniowie notaryusa z Czeskiej Lipy, byli w swoim czasie znakomitymi artystami i że specjalnie Antoni Hickel posiadał względy Maryi Antoniny w Paryżu, a po wybuchu rewolucji francuskiej przybył do Londynu, gdzie portrety jego znajdowały wielki popyt, a Pitt i Fox byli jego szczególnymi protektorami. Wkrótce też stwierdzono, że obraz przedstawia parlament. Zdaje się, że w czasie, gdy w Londynie przypomniano sobie istnienie omawianego obrazu, czyniono kroki, ażeby go kupić: ale Monarcha austriacki, postanowił wspaniałomyślnie podarować go narodowi angielskiemu, a to zwłaszcza po przekonaniu się, jak wielką wartość przywiązywano w Londynie doteżgo historycznego dzieła sztuki Brat Antoniego, Józef Hickel, malował bardzo udane portrety cesarza Józefa i wielu znanych osobistości z końca zeszłego wieku.
Nekrologia.
— † Dnia 20 września 1885-go r., umarł w Warszawie Zygmunt-Leszczyc-Sumiński. Ś. p. Zygmunt urodził się 1845 roku, w ziemi płockiej, gdzie rodzice jego, ś. p. Damazy, b. oficer wojsk polskich i Florentyna z Jeżewskich, posiadali dobra Kłokock. Ś. p. Zygmunt nie uczęszczał do szkół publicznych; ale kształcił się pod okiem nauczyciela domowego, dawnego towarzysza broni ojca. Przed organizacją edukacji publicznej w r. 1861, zamieszkał ś. p. Zygmunt z rodzicami w Warszawie, gdzie pod okiem profesorów szkół publicznych i kursów przygotowawczych do szkoły głównej, sposobił się do egzaminu do tej spodziewanej wówczas — najwyższej instytucji naukowej w kraju. Przysposobiony odpowiednio wstąpił w r. 1862 na wydział prawa Szkoły głównej, pełen zapału do wiedzy i z najpiękniejszymi skłonnościami serca, przejęty zasadami wiary, poczucia honoru i obowiązków obywatelskich. Otworzył w Warszawie dom komisowy dla zapewnienia sobie chleba powszedniego, ponieważ majątek jego osobisty, gdyś znaczny, stopniał wśród szarugi lat ostatnich. Jednocześnie zaczął pracować w „Niwie,” do której zreorganizowania nie mało się przyczynił; później w „Wieku.” W ostatnich latach zmienił pióro na lemiesz i osiadł na wsi w Steklinku w pow. lipnowskim, gdzie wkrótce zjednał sobie serca współobywatele i sąsiadów. Zrezygnowany chrześcijanin znosił po chrześcijańsku dolegliwości choroby i śmierć przyjął z rąk Boga zupełnie na nią przygotowany. Prócz licznych prac oryginalnych, rozproszonych po dziennikach, Sumiński przygotował i wydrukował w Bibl. Umiejętn. prawnych „Statystykę moralności” Drobscha. Ś. p. Zygmunt bronił wyrwale przekonań, które za pożyteczne dla ogółu uważał: miał czuły zmysł dla wymagań postępu; ale postępu opartego na gruncie narodowym z poszanowaniem rodziny, religii i przeszłości, bo sądził, że nie fakcyjne doktryny warunkują dobrobyt narodu, ale praca organiczna, nie zamachy targające łańcuch z przeszłością, tylko praca wiodąca społeczeństwo w nowych warunkach po drabinie cywilizacji swojskiej ze szczebla na szczebel do coraz wyższego postępu! Wśród tej szermierki padło niekiedy z jego pióra i gorętsze słowo; ale dyktowała je zawsze chęć służenia dobru ogólnemu, a nigdy pobudki ambicyj ani też arogancji osobistej. Zgon takiego obywatela w najlepszej sile wieku uważamy za wielką stratę dla społeczeństwa, a rzucając tę garść ojczystej ziemi na mogiłę zmarłego, niewątpliwym, że ziemia ta lekka mu będzie, gdyż on ją bardzo—bardzo ukochał. Cześć pamięci obywatela zacnego!
Redakcja Biblioteki Warszawskiej.
Redaktor odpowiedzialny i Wydawca J. K. Plebański. | 9af6f03f-8b64-413b-912c-7d451b33d091 | finepdfs | 2.978516 | CC-MAIN-2024-46 | https://bcpw.bg.pw.edu.pl/Content/7712/download/ | 2024-11-09T17:38:54+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-46/segments/1730477028125.59/warc/CC-MAIN-20241109151915-20241109181915-00194.warc.gz | 109,766,476 | 0.993078 | 0.999753 | 0.999753 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"ukr_Cyrl",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn... | pol_Latn | {} | true | [
260,
2311,
2335,
2527,
2576,
3865,
6134,
7756,
10167,
12758,
15420,
18153,
19630,
21492,
23472,
25691,
28034,
30163,
32402,
34896,
37090,
38347,
41195,
43819,
46454,
48219,
50087,
52908,
55690,
58728,
61696,
64697,
67688,
70582,
73522,
76522,
7... | 2 | 0 |
Protokół Nr 20/2021
z posiedzenia Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego Rady Gminy Gzy
odbytego w dniu 20 kwietnia 2021 r.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego Paweł Zaremba – o godz. 12.02 otworzył posiedzenie Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego. Po powitaniu członków Komisji i zaproszonych gości oświadczył, że zgodnie z listami obecności w posiedzeniu Komisji uczestniczy spośród 7-osobowego składu Komisji Budżetu i Finansów 6 członków Komisji, co stanowi quorum pozwalające na podejmowanie prawomocnych decyzji. Listy obecności stanowią załącznik nr 1 do niniejszego protokołu.
Spoza członków Komisji w posiedzeniu udział wzięli:
1. Cezary Parzychowski - Zastępca Wójta Gminy Gzy
2. Ewa Krystyna Karpowiec - Skarbnik Gminy Gzy
3. Kierownik Posterunku Policji w Świeczach - Adam Ciesielski
4. Dyrektor PSP w Skaszewie Włościańskim - Danuta Ojrzeńska
5. Dyrektor PSP w Przewodowie Poduchownym - Krystyna Machnowska-Stój
6. Kierownik NZOZ DAR-MED w Winnicy - Dariusz Mikuś
7. Koordynator ds. szczepień w NZOZ DAR-MED - Leszek Makowski
8. Kierownik Referat Inwestycji, Gospodarki Nieruchomościami i Ochrony Środowiska.
Następnie Przewodniczący posiedzenia Komisji przedstawił proponowany porządek posiedzenia:
1. Informacja o stanie opieki zdrowotnej na terenie gminy Gzy za 2020 rok.
2. Informacja o stanie bezpieczeństwa publicznego na terenie gminy Gzy za 2020 rok.
3. Informacja o stanie opieki weterynaryjnej na terenie gminy Gzy za 2020 rok.
4. Informacja o stanie ochrony przeciwpożarowej na terenie gminy Gzy za 2020 rok.
5. Projekt uchwały w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Gzy.
6. Projekt uchwały w sprawie zmian uchwały budżetowej Gminy Gzy na rok 2021.
7. Projekt uchwały w sprawie przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi Wojewody Mazowieckiego na Uchwałę Rady Gminy Gzy nr XV/111/2020 z dnia 28 lipca 2020 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Gzy.
8. Projekt uchwały w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Gzy w 2021 roku.
9. Projekt uchwały w sprawie przyjęcia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzanie ścieków na terenie Gminy Gzy.
10. Projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji mieszkańców wsi Przewodowo-Parcele, Przewodowo Majorat, Nowe Przewodowo.
11. Projekt uchwały w sprawie przekazania petycji - List otwarty do Prezydenta RP, Członków Rządu RP, Posłów, Senatorów, Wójtów i Radnych Gmin w Polsce.
12. Projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji o opinię w sprawie przeprowadzenia Referendum Ludowego.
13. Projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji o poparcie Rządu Tymczasowej Rady Stanu Narodu Polskiego Społecznego Komitetu Konstytucyjnego.
14. Sprawozdanie z działalności komisji stałych Rady Gminy Gzy w 2020 roku.
15. Przyjęcie protokołu Nr 19/2021.
Jednocześnie zwrócił się z pytaniem, czy ktoś spośród radnych lub Zastępcy Wójta chciałby wystąpić z wnioskiem o dokonanie zmian w przedstawionym porządku obrad?
**Radny R. Turek** – zgłosił wniosek o zmianę porządku i zaproponował wprowadzenie do porządku obrad jako punktu 15 – opinia dotycząca petycji mieszkańców Grochy-Imbrzyki oraz jako punktu 16 – opinia dotycząca skargi na Wójta Gminy Gzy.
**Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego Paweł Zaremba** - poddał pod głosowanie zmianę porządku obrad poprzez wprowadzenie jako punktu 15 – opinia dotycząca petycji mieszkańców Grochy-Imbrzyki oraz punktu 16 - opinia dotycząca skargi na Wójta Gminy Gzy. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosów „przeciwnych” oraz 0 głosów „wstrzymujących” pozytywnie zaopiniowała zmiany w porządku obrad.
Porządek posiedzenia po wprowadzonych zmianach w brzmieniu jak niżej stanowi załącznik nr 2 do niniejszego protokołu:
1. Informacja o stanie opieki zdrowotnej na terenie gminy Gzy za 2020 rok.
2. Informacja o stanie bezpieczeństwa publicznego na terenie gminy Gzy za 2020 rok.
3. Informacja o stanie opieki weterynaryjnej na terenie gminy Gzy za 2020 rok.
4. Informacja o stanie ochrony przeciwpożarowej na terenie gminy Gzy za 2020 rok.
5. Projekt uchwały w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Gzy.
6. Projekt uchwały w sprawie zmian uchwały budżetowej Gminy Gzy na rok 2021.
7. Projekt uchwały w sprawie przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi Wojewody Mazowieckiego na Uchwałę Rady Gminy Gzy nr XV/111/2020 z dnia 28 lipca 2020 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Gzy.
8. Projekt uchwały w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Gzy w 2021 roku.
9. Projekt uchwały w sprawie przyjęcia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzanie ścieków na terenie Gminy Gzy.
10. Projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji mieszkańców wsi Przewodowo-Parcele, Przewodowo Majorat, Nowe Przewodowo.
11. Projekt uchwały w sprawie przekazania petycji - List otwarty do Prezydenta RP, Członków Rządu RP, Posłów, Senatorów, Wójtów i Radnych Gmin w Polsce.
12. Projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji o opinię w sprawie przeprowadzenia Referendum Ludowego.
13. Projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji o poparcie Rządu Tymczasowej Rady Stanu Narodu Polskiego Spolecznego Komitetu Konstytucyjnego.
14. Sprawozdanie z działalności komisji stałych Rady Gminy Gzy w 2020 roku.
15. Opinia dotycząca petycji mieszkańców Grochy-Imbrzyki.
16. Opinia dotycząca skargi na Wójta Gminy Gzy.
17. Przyjęcie protokołu Nr 19/2021.
**Ad. pkt 1.**
Informacja o stanie opieki zdrowotnej na terenie gminy Gzy za 2020 rok.
**Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa P. Zaremba** – udzielił głosu Kierownikowi NZOZ DAR-MED w Winnicy, który udziela opieki zdrowotnej na terenie gminy Gzy.
**Kierownik NZOZ DAR-MED** - przedstawił informację o stanie opieki zdrowotnej na terenie gminy Gzy za 2020 rok, która stanowi załącznik nr 3 do niniejszego protokołu. Dodał, że oprócz realizowania
podstawowej opieki realizowane są szczepienia przeciw Covid-19 obciążające bardzo personel, gdzie nie jest prostą sprawą zamawianie szczepionek. Zaproponował ewentualnie udzielenie głosu koordynatorowi do spraw szczepień w celu przedstawienia informacji jak wygląda od strony praktycznej organizacja szczepień i z jakimi problemami się spotykamy. W pierwszej kolejności zostały przeprowadzone szczepienia przeciw Covid-19 pensjonariuszy w DPS Oldaki zgodnie z zaleceniem i planem na podstawie rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia.
Radna E. Oleksa – zapytała czy teraz mamy więcej lekarzy?
Kierownik NZOZ DAR-MED – odpowiedział, że jest więcej lekarzy, czyli przybyło dwóch młodych lekarzy Doktor Rodak, który jest specjalistą ze specjalizacją drugiego stopnia i Doktor Smalc, który na dniach będzie zdawał egzamin.
Radna E. Oleksa – zapytała o teleporady i przyjmowanie pacjentów osobiście, bo w przypadku specjalistów przyjmują bez teleporad, a Szyszkach i Przewodowie bardziej są teleporady.
Kierownik NZOZ DAR-MED – odpowiedział, że jest to tak zwana opieka zdrowotna w czasie pandemii, żeby w dużym stopniu stosować teleporady. Rozsądkiem chorób najczęściej były gabinety, pomieszczenia ośrodka zdrowia, gdzie stosują się do tego. W całej Polsce obowiązuje ta zasada jak i w innych krajach również. Natomiast w przypadku jeżeli lekarz lub pacjent uzna, że konieczna jest niezbędna osobista wizyta pacjenta to jest realizowana. Jeżeli chodzi o specjalistkę to ona rządzi się innymi prawami, bo to Ministerstwo Zdrowia zarządza jak kto ma pracować.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że w lutym była tak przykra sytuacja w Ośrodku w Przewodowie, że pacjent miał być przyjęty przez jakiegoś doktora i przyjechał wcześniej. I nie mógł zostać na poczekalni, bo został wyproszony na zewnątrz, a było zimno i mróz. Kilka osób stało na dworze. Niektórzy jak byli samochodem poczekali w samochodzie, a były osoby co musiły stać na dworze. Zapytała, dlaczego dwie lub trzy osoby nie mogły zostać na poczekalni?
Kierownik NZOZ DAR-MED – odpowiedział, że jak jest w ośrodku to widzi zasadniczo pacjentów w poczekalni. Norma maksymalna to trzy osoby mogące przebywać w poczekalni. Dodał, że utrzymując to zalecenie to uzasadnieniem jest, aby trzy osoby zostały wpuszczone.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że wtedy Pana doktora jeszcze nie było i nie mógł poczekać pacjent w poczekalni. Było kilka osób stojących na zewnątrz. W lato nie było by problemu z poczekaniem na zewnątrz, ale to była zima. Dodała, że pacjenci byli bardzo źle potraktowani.
Kierownik NZOZ DAR-MED – odpowiedział, że może to jakoś wyjaśnić. Dodał, że robią tak, aby każdy był zadowolony. Dokładają wszelkich wysiłków i starań żeby było to zapewnione.
Radny P. Kownacki – prosił o przekazanie podziękowań Pani doktor Teresie Suszczyńskiej za troskliwą troskę w święta, gdy jego żona zachorowała na covid-19.
Kierownik NZOZ DAR-MED – podziękował i odpowiedział, że przekaże podziękowania.
Radny P. Kownacki – powiedział, że obecne wizyty zdalne to nawet lekarz weterynarz przyjeżdża i ogląda zwierzę, a człowiek to trochę inna istota. Nie winił lekarzy rodzinnych, a Pana doktora z Ministerstwa Zdrowia. Uważał, że lekarz rodzinny powinien mieć zabezpieczenie, mieć pensję podwyższoną, bo jest bardziej narażony. Lekarz nie wie czy pacjent ma covid-19, dopiero musi skierować go na badanie. Prosił o jakąś odezwę do Izby Lekarskiej o uczciwe traktowanie lekarzy rodzinnych.
Kierownik NZOZ DAR-MED – odpowiedział, że sposób przyjmowania pacjentów poprzez teleporady miało swój początek taki, że pandemia niesamowicie się rozwinęła we Włoszech, gdzie wylegarnia bakterii w gabinetach była. Jeden pacjent nie wiedząc, że jest chory potrafił zarazić 40 osób. W ten sposób sytuacja się rozwinęła. Stąd rozwiązanie ogólnoświatowe z teleporadami nie tylko w Polsce.
Radna E. Oleksa – uważała, że teleporady to żadna pomoc. Znała przypadek, nie z Przewodowa, że trzy razy osoba dzwoniła, bo coraz się gorzej czuła, a lekarz nie chciał przyjąć osobiście. Trafiła do szpitala i zmarła, bo było za późno.
Kierownik NZOZ DAR-MED – zapytał, gdzie to zdarzenie miało miejsce?
Radna E. Oleksa – odpowiedziała, że w naszym powiecie pułtuskim.
Kierownik NZOZ DAR-MED – powiedział, że jak jest jakikolwiek niepokój to mówi się pacjentowi, żeby przyjechał.
Radna J. Świderska - powiedziała, że w informacji przedstawione jest, że jest podpisana umowa na RTG z Gajda-Med. W ubiegłym roku miała przypadek i musiała zrobić przeswietlenie dziecka. Miała z przychodni DAR-MED skierowanie. Za przeswietlenie musiała zapłacić. Zapytała, czy umowa jest podpisana, czy jej nie ma?
Kierownik NZOZ DAR-MED – odpowiedział, że pacjent jak pojedzie do makowa lub Wyszkowa nie będzie płacił. Natomiast w przypadku Gajda-Med to stawki, które on narzucił za wykonanie tych umów były wielkie. Umowa wygasła i nie została wznowiona.
Koordynator ds. szczepień – dodał, że była na początku, ale wygasła.
Radna J. Świderska – zapytała czy w tamtym roku była umowa?
Koordynator ds. szczepień – odpowiedział, że częściowo była, a później częściowo wygaszone. Dodał, że były im narzucone stawki za tak zwaną gotowość.
Radna J. Świderska – powiedziała, że nie było podpisanej umowy z Gajda-Med. Zapytała, a teraz jak jest?
Kierownik NZOZ DAR-MED – odpowiedział, że z Makowem i Wyszkowem.
Radna J. Świderska – zapytała, a z Pułtuskiem?
Kierownik NZOZ DAR-MED – odpowiedział, że na RTG nie, ale badania laboratoryjne są wykonywane.
Koordynator ds. szczepień – dodał, że może nie powinno się znajdować to w informacji o stanie opieki zdrowotnej na terenie gminy Gzy za 2020 rok, skoro to było częściowo i nie znacząco.
Radna E. Oleksa – zapytała, jak pacjent otrzymuje skierowanie od lekarza to czy lekarz informuje go, gdzie możemy wykonać badanie?
Kierownik NZOZ DAR-MED – odpowiedział, że tak. Dodał, że pacjenci są zadowoleni z Makowa, bo USG jest wykonywane praktycznie z dnia na dzień. A gdzieś indziej trzeba długo czekać i są problemy.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa P. Zaremba – zapytał, czy w przyszłości będzie jeszcze punkt stomatologiczny?
Kierownik NZOZ DAR-MED – odpowiedział, że Pani doktor prowadziła praktykę lekarską absolutnie niezależnie. Zrezygnowała, a gabinet od ponad roku stał pusty i nie było chętnych, a rozpytywał.
Radna J. Świderska – powiedziała, że jak przyjmowała to chyba byli chętni na usługi, bo kiedy była w te dni w przychodni to osób było dość sporo. Dodała, że może cała sytuacja związana z covid-19 spowodowała i że może razem w ośrodku.
Kierownik NZOZ DAR-MED – uważał, że raczej nie. Jeszcze przed pandemią covid-19 Pani doktor informowała o rezygnacji. Narzekała, jeśli chodzi o finansowo.
Radny R. Turek – powiedział, że odbywają się szczepienia w ośrodkach Przewodowie i w Szyszkach. Zapytał czy w przyszłości nie będzie przeciwskazań do przyjęcia szczepionki w ośrodku w Przewodowie, gdzie mieszka na terenie gminy Gzy, ale zadeklarowany jest w innym ośrodku?
**Koordynator ds. szczepień** – odpowiedział, że nie ma przeciwwskazań, aby osoba z Polski mogła się zaszczepić, jeśli będzie zarejestrowana. Dodał, że szczepienia to osobna działalność i każdy, kto zdoła się zarejestrować może być zaszczepiony.
**Radny R. Turck** – zapytał ile pacjenci czekają na szczepienie? Oraz ile czasu trwa cały proces szczepień i kiedy są najbliższe terminy orientacyjnie?
**Koordynator ds. szczepień** – powiedział, że prowadzi sprawy dotyczące koordynacji szczepień. To wszystko zależy od uwalniania roczników, bo pewne ograniczenia nastąpiły ze względu na to, że niżej jak 70 lat nie mogli pacjentów szczepić. Pozyskali na to szczepionkę astrazenecę, aby zaszczepić młodszych pacjentów. Dodał, że zainteresowanie astrazenecą nie jest duże. Mają ją w zasobach, ale możliwości są ograniczone. Teraz zaczynają szczepić roczniki poniżej 60 roku, rocznik 50 wchodzi, bo ukazał się komunikat o wprowadzaniu nowych roczników. W momencie, kiedy pacjent ma e-skierowanie w systemie wystawione zdalnie przez system w Warszawie i zapisze się przykładowo w ośrodku, może być nawet tego samego dnia zaszczepiony. Teraz czas oczekiwania na szczepienie jest dość krótki. Nierzaz może być to dwa lub trzy dni albo tydzień, a nie raz z godziny na godzinę. Otrzymali większą pulę szczepionek tak zwany bonus i szczepią teraz pfizerem. Dodał, że nierzaz brakuje chętnych, bo niestety patrząc na rocznik nie podlega szczepieniu i z tego względu niektórzy muszą poczekać może tydzień, dwa w zależności, od kiedy będzie e-skierowanie w systemie. Najpierw e-skierowanie, później zarejestrowanie, potem kwalifikacja przez lekarza, szczepienie i zarejestrowanie w systemie. Po szczepieniu szczepionka pfizer należy odczekać pięć tygodni, a po astrazenecie około jedenaście tygodni na drugą dawkę. Preferują przede wszystkim pacjentów z terenu gminy. Wszystko robią, aby pacjenci mieli dostęp, bo mechanizmy, które są ogólnie przyjęte przez łączność internetową, telekomunikacyjną raczej nie pozwolilyby pacjentom zarejestrować się. Przymują ustalenia, aby jak największa liczbę chętnych z terenu zaszczepić. W tym tygodniu wykonują pół tysiąca szczepień. Ośrodki otrzymują też ograniczenia, bo chciałiby nie raz więcej zaszczepić, nie raz przesunąć, bo akurat rocznika nie ma, a pozostałe nie kwalifikują się. W momencie, kiedy dawki mają się zmarnować, a czego nigdy nie robią to pozyskują pacjentów spoza terenu gminy Gzy. Także osoba, która kwalifikuje się wiekowo i ma e-skierowanie z dowolnego punktu Polski może być w ośrodku DAR-MED zaszczepiona. Kwestią jest tylko, aby osoba się zapisała. W momencie, kiedy rocznik się uwalnia zostają zapisani do systemu, panie same dzwonią i prowadzą tak zwane zeszyty. Powiadomienie smsem przychodzi na telefon komórkowy, że w tym terminie i o tej godzinie i jak dostępna będzie szczepionka. W sumie DAR-MED ma na terenie gminy Gzy dwa ośrodki Szyszki i Przewodowo Parcele. Mają jeszcze ośrodek w Winnicy i Obryte. Na terenie powiatu pułtuskiego w sumie jest 15 punktów szczepień, z czego 4 są Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej DAR-MED, co stanowi 27% pokrycia punktów szczepień na terenie powiatu pułtuskiego. Na obecną chwilę realizują na bieżąco szczepienia. Ściągają osoby jak tylko mają wolne terminy. Uważał, że pacjenci z tego terenu nie powinni narzekać na dostępność do szczepień. Tak jak na początku Ministerstwo Zdrowia zaleciło, żeby były najpierw szczepione domy pomocy społecznej, to jako pierwsi wykonali szczepienie pierwszą dawkę z terenu powiatu pułtuskiego. Poinformował, że szczepienia jest to osobna, dodatkowa działalność, która nie może zaburzyć normalnego toku działania podstawowej opieki zdrowotnej. Także starają się godzić dwie rzeczy razem i pacjenci z reguły są umawiani na szczepienia w godzinach popołudniowych, kiedy pacjenci przychodzą po normalne porady. A wszystko też zależy od dostaw szczepionek. Był przypadek, kiedy osoby były zarejestrowane i przygotowane, a szczepionki nie przyszły. Okazuje się, że do Polskie nie trafiły, a tym samym do punktów DAR-MED. Także starają się szczepić jak najwięcej, jak najszybciej i przede wszystkim preferują swoich pacjentów. Gdyby to wszystko puścić w system informatyczny to lokalni pacjenci nie zdążyliby się zapisać, bo wszystko
byłoby przez Warszawę i okolice wykorzystane. Starają się działać w sposób racjonalny, aby wszyscy byli zadowoleni z działalności ośrodka.
**Radny P. Kownacki** – zapytał, jaki okres działania jest szczepionki?
**Koordynator ds. szczepień** – odpowiedział, że trwają badania, które są jeszcze świeże i jakby nikt nie jest w stanie przewidzieć jak długo szczepionka będzie pełniła swoją funkcję. Na pewno zależy to od organizmu. Tak jak niektórzy ozdrowieńcy mają bardzo wysoki poziom przeciwciał, a niektórzy bardzo mały, a wręcz nawet brakuje. Te komórkowe wzmacnienia pracują i przeciwciała są w mniejszych ilościach. Ogólne zalecenia są takie, że jeżeli ozdrowienieńiec był szczepiony lub nie był, a chce być szczepiony to minimum musi odczekać 90 dni, a nawet się mówi do 6 miesięcy przykładowo na drugą dawkę lub pierwszą. Osoba ma już w sobie przeciwciało, czyli kumulowanie na początku covid-19 to spowoduje, że w pewnym momencie ma dużo przeciwciał, a powinien mieć rozołożone w dłuższym okresie czasu. Dlatego zalecane jest przesunięcie o trzy, a nawet sześć miesięcy.
**Kierownik NZOZ DAR-MED** – dodał, że te zalecenia się zmieniają. Choroba nowa, nigdy nieopisywana nie wiadomo do końca, jakimi schematami. Ogólnie rzecz biorąc leczyć. Dopiero, co zostały ogłoszone przez Ministerstwo Zdrowia. Do niedawna nie obowiązywały. Nikt nie wiedział czy szczepić po covid-19, jaki czas odczekać i jaka będzie skuteczność szczepionki.
**Koordynator ds. szczepień** – dodał, że nie jest to jeszcze naukowo opracowane. Tym bardziej, że wirus cały czas ewoluje.
**Kierownik NZOZ DAR-MED** – dodał, że co będzie też nikt do końca nie wie. Czy będzie dalej mutował, czy szczepionka, którą szczepimy będzie wykazywać skuteczność.
**Radny R. Turek** – zapytał, czy pacjenci z gminy Gzy i okolicy mają się, czego obawiać skoro zmniejsza się zainteresowanie szczepionką astrazeneca. Poprosił o opinię Pana, który koordynuje szczepienia.
**Koordynator ds. szczepień** – powiedział, że wyszło zalecenie, że związane jest z krzepliwością, gdzie Rada Europejska opisała. Jest to tylko dostępne pismo dla lekarzy, ale jest też dużo przykładów w internecie, gdzie ludzie czytają i słuchają. Dodał, że ciężko było znaleźć kilkanaście osób na szczepienie astrazenecą. Mają je w ofercie i będą uruchamiać. Na obecną chwilę mają priżera i chcą jak najwięcej zaszczepić. Umożliwiają pacjentom przepisanie się na pfizerę. Podając przykład, że miał być za tydzień szczepiony astrazenecą, a jutro będzie szczepiony pfizerem. Na bieżąco regulują to, bo część osób wypada choruje, nie może dojechać. To z systemu wypisują i nowe osoby dopisują. Uważał, że teraz bardziej dynamicznie będzie się to rozwijało, bo młodsze roczniki wchodzą. Jeżeli dostawy będą na odpowiednim poziomie, to uważał, że pacjenci będą zadowoleni i nie muszą jechać, tak jak mieli pacjentkę ponad 200 kilometrów, a drugą ponad 100 kilometrów z dzieckiem chorym. Bardzo chciała się zaszczepić, a nie miała szans w Warszawie. Natomiast w pierwszej kolejności mają preferencje dla mieszkańców, ale oczywiście jak każdy będzie chciał z innego terenu, też ma prawo. Gdy widzą, że jest jakaś potrzeba, a w ośrodku nie ma to przerzucają do Winnicy czy Obrytego, co może się zdarzyć. Natomiast pacjent, który chce szybko wyjechać i uzyskać paszport to po drugim szczepieniu po wpisaniu do systemu pacjent może pobrać tak zwany kod QR, który wydaje Ministerstwo Zdrowia. On świadczy, że przyjął drugą dawkę szczepionki.
**Radna E. Oleksa** - zapytała, kiedy można się szczepić po przebyciu covid-19?
**Koordynator ds. szczepień** – odpowiedział, że minimum jest 90 dni. Jeśli ktoś zachorował, został odnotowany w systemie, to system spowoduje, że straci e-skierowanie i zostanie zablokowane. Poprzednio było nawet 6 miesięcy od momentu wyniku pozytywnego. Z jednej strony jest to sens, bo kumulacja w jednym czasie, kiedy ma się dużo przeciwciał i następne przeciwciała po szczepieniu może przedobrzyć sprawę. Lepiej odczekać i będzie na dłuższy okres czasu odporność organizmu.
Radna E. Oleksa - powiedziała, że lekarze każą się szczepić mimo przedstawienia, że przeszła covid-19.
Koordynator ds. szczepień – odpowiedział, że stosują zalecenia Ministerstwa Zdrowia.
Radna E. Oleksa - zapytała, a lekarze nie stosują?
Koordynator ds. szczepień – odpowiedział, że jest rada mądrych ludzi, profesorów i oni wiedzą, w jakim okresie powinno się szczepić.
Radna E. Oleksa - zapytała, a jak przychodnia DAR-MED mówi?
Kierownik NZOZ DAR-MED – odpowiedział, że przychodnia DAR-MED stosuje zalecenia Ministerstwa Zdrowia, czyli minimum 3 miesiące.
Koordynator ds. szczepień – dodał, że nie mogą również szczepić poniżej pewnego wieku. Teraz będzie się gwałtownie powiększała pula osób mogących się zaszczepić. Prawdopodobnie codziennie będą dochodziły dwa roczniki. Wszystkie szczepionki są bardzo dobre. Niektórzy lekarze mówią, że powinni się szczepić astrazenecą, bo tam są inne skutki organizmu.
Radna J. Świderska - powiedziała, że ludzie boją się odczynu poszczepiennego. Po szczepionce pfizer nie mają takich dolegliwości jak osoby, które były szczepione astrazenecą.
Koordynator ds. szczepień – odpowiedział, że zależy od organizmu, dlatego starają się szczepić pfizerem, a kto jest chętny to może astrazenecą.
Radna E. Oleksa - zapytała, czy szczepionki moderny już nie ma?
Koordynator ds. szczepień – odpowiedział, że nie chcą szerokiego spektrum szczepionek. I przykładowo dojdzie do tego, że nie dostaniemy drugiej dawki moderny. Choć systemy gwarantują, ale dostawa może się opóźnić i będzie problem. Uważał, że jeżeli mamy możliwości to szczepią pfizerem. Jeżeli nie będzie to będą pozyskiwać modernę, a astrazenecę posiadają i mogą pozyskać. Natomiast szczepionka johnson jest jednodawkowa.
Radna E. Oleksa - powiedziała, że są różne opinie dotyczące szczepionki johnson.
Koordynator ds. szczepień – odpowiedział, że dlatego się wstrzymują z pozyskiwaniem.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa P. Zaremba – podziękował za przybycie i zreferowanie informacji o stanie opieki zdrowotnej na terenie gminy Gzy, mając nadzieję, że za rok zapomnimy o szczepieniach.
Dyskusja w tym punkcie zakończona.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - poddał pod głosowanie informację o stanie opieki zdrowotnej na terenie gminy Gzy za 2020 rok. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosach „wstrzymujących” pozytywnie przyjęła informację o stanie opieki zdrowotnej na terenie gminy Gzy za 2020 rok, który stanowi załącznik nr 3 do protokołu.
Ad. pkt 2.
Informacja o stanie bezpieczeństwa publicznego na terenie gminy Gzy za 2020 rok.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – udzielił głosu mł. asp. Adamowi Ciesielskiemu- kierownikowi posterunku policji w Świerczach.
Kierownik Posterunku Policji w Świerczach – podziękował w imieniu komendanta starszego inspektora Jarosława Olszewskiego Powiatowej Komendy w Pultusku za zaproszenie na posiedzenie komisji. Z uwagi na liczne obowiązki i jego odprawę z bezpośrednim przełożonym nie mógł dotrzeć na posiedzenie. Prawdopodobnie będzie na posiedzeniu drugiej komisji na godz. 15.30 jak odprawa się skończy. Poinformował, że po większej części odpowiadają za porządek na terenie gminy Gzy oraz Gminy Świerzcze. Patrząc na rok 2020 z ich statystycznego punktu widzenia Gmina Gzy jest najbezpieczniejszą Gminą na terenie powiatu pultuskiego. Było łącznie stwierdzonych 37 przestępstw.
Z pośród tych przestępstw dominowało przestępstwo zwane oszustwem, których było 6, narażenie na niebezpieczeństwo człowieka – 3 przypadki, wypadki komunikacyjne – 2 przypadki, kierowanie w stanie nietrzeźwości pojazdem mechanicznym – 2 przypadki, kierowanie w stanie nietrzeźwości pojazdem mechanicznym przez osobę posiadającą zakaz kierowania – 2 przypadki, nieodpowiedzialne postępowanie z odpadami – 1 przypadek, groźby karalne – 1 przypadek, znęcanie, czyli przemoc domowa – 4 przypadki, kierowanie wbrew zakazowi sądowemu – 3 przypadki, bezpodstawne uzyskanie informacji – 1 przypadek, kradzież – 4 przypadki, kradzież z włamaniem – 4 przypadki, oszustwo komputerowe – 1 przypadek, zniszczenie mienia – 1 przypadek i oszustwo kredytowe – 1 przypadek. Na uwagę zasługuje fakt, że na terenie gminy Gzy nie odnotowali przestępstw typu rozboje, wymuszenia rozbójnicze, pobicia, bójki, uszkodzenia ciała, czyli to, co najbardziej społeczeństwo odczuwa i co wpływa na poczucie bezpieczeństwa w tym rejonie. Dla porównania Gmina Gzy w roku miała 37 przypadków przestępstw popełnionych w ubiegłym roku, Gmina Winnica – 42 przestępstwa, Gmina Obryte – 53 przestępstwa, Gmina Pokrzywnica – 57 przestępstwa, Gmina Świercze – 65 przestępstw, sąsiedni nasz teren, a praktycznie dwukrotnie większa, Gmina Zatory – 74 przestępstw, obszary wiejskie z Gminy Pułtusk, czyli Białowieża, Trzcinięc, Gromin, Płocochowo, Lipniki – 92 przestępstwa, obszary miejskie Pułtuska – 92 przestępstwa. Co daje łącznie liczbę 1020 przestępstw w 2020 roku. Nie tylko przestępstwa, ale i wykroczenia są istotna sprawą. Spośród wykroczeń, które poprzez prowadzenia dalszych czynności wyjaśniających trafiają bezpośrednio do sądu. Wykroczenia można zakończyć w sposób mandatowy, skierowanie wniosku o ukaranie do sądu, zastosowanie pouczenia oraz środka oddziaływania wychowawczego, którego raczej nie używają. Z terenu gminy Gzy zostało ujawnionych i przekazanych dalej do sądu wykroczeń 15 nietrzeźwych rowerzystów. Rowerzyści są często widywani na naszych drogach i część z nich porusza się w stanie nietrzeźwości. Jeszcze do niedawna było przestępstwem, teraz jest tylko wykroczeniem w zależności od stanu, w jakim się dana osoba znajduje. Następnie dalej również zostało przekazane do sądu 5 przypadków kolizji do dalszego rozpatrzenia, 3 przypadki zaśmiecania miejsca publicznego i 3 przypadki kradzieży mienia. Na terenie gminy Gzy zostały wszczęte w ubiegłym roku 4 procedury niebieskiej karty. Nie jest to dużo, a w każdej procedurze zostało przeprowadzone postępowanie i akty oskarżenia sprawców trafiły do sądu. Dodatkowo też pomocy rodzinom udziela dzielnicowy. Jego obowiązkiem są miesięczne wizyty w takich rodzinach, a w wobec sprawców na samym początku procedury niebieskiej karty po przyjęciu zawiadomienia znęcania prokuratura na wniosek Komendy w Pułtusku wnioskuje o zastosowanie wobec sprawcy takiej przemocy środki zapobiegawcze to jest dozór policji, zakaz zbliżania się i nakaz opuszczenia miejsca. Nad bezpieczeństwem głównie oprócz policjantów, którzy przyjeżdżają z ruchu drogowego i ognika patrolu interwencyjnego czuwa starszy sierżant Łukasz Nikita. Jest dostępny prawie zawsze pod telefonem służbowym, w godzinach, kiedy jest w pracy. Jeśli dzielnicowego niema w pracy to po kilku sygnatach połączenie jest przełączane do Komendy w Pułtusku, gdzie odbiera dyżurny i przyjmuje interwencje. Wtedy kierowani są policjanci z Pułtuska. Najczęściej pracują w godzinach 8.00-16.00, 13.00-21.00, 14.00-22.00. Albo w zależności od potrzeby, jeżeli jest problem do usunięcia lub zaobserwowania w godzinach nocnych.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że mniejmy nadzieję, że nadal Gmina Gzy będzie najbezpieczniejszą gminą.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że Gmina Gzy powinna jakąś nagrodę dostać.
Kierownik Posterunku Policji w Świerczach – powiedział, że Gmina Gzy jest dość specyficzną gminą, gdzie większość jest z terenów rolniczych. Domy są rozsiane i nie ma gęstej, zwartej zabudowy. Im gęściej to kumuluje różne konflikty i interwencje, a z interwencji różne rzeczy wychodzą. Być może dalsza odległość od sąsiadów sprawia, że jednak jest większy spokój. Gdy pracował w Gminie
Pokrzywnica, gdzie tam są tereny nadnarwiańskie, działki letniskowe to sprawia, że jest wyższa przestępczość przeważnie w sezonie zimowym mające na celu włamanie do obiektów.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że co do nagrody to w uchwale budżetowej jest wniosek Komendanta z Pultuska z propozycją dofinansowania policyjnego samochodu.
Kierownik Posterunku Policji w Świerczach – miał nadzieję, że wniosek zostanie pozytywnie rozpatrzony, gdzie Pan Komendant kazał serdecznie podziękować za podejście do sprawy i ewentualne rozpatrzenie wniosku.
Radna J. Świderska – powiedziała, że w Gminie Gzy jest coraz mniej ludzi i może należy zrobić reklamę, że jest najbezpieczniejsza, aby ludzie bardziej się osiedlali. Bardziej migrują za pracą do miast.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że coraz nas mniej i młodych i starszych.
Kierownik Posterunku Policji w Świerczach – powiedział, że na pewno jest osoba w Gminie, która się zajmuje promocją Gminy i taki aspekt może wsiać pod uwagę.
Zastępca C. Parzychowski – odpowiedział, że Urząd Gminy pracuje na tym.
Dyskusja w tym punkcie zakończona.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - poddał pod głosowanie informację o stanie bezpieczeństwa publicznego na terenie gminy Gzy za 2020 rok. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosach „wstrzymujących” pozytywnie przyjęła informację o stanie bezpieczeństwa publicznego na terenie gminy Gzy za 2020 rok, która stanowi załącznik nr 4 do protokołu.
Ad. pkt 3.
Informacja o stanie opieki weterynaryjnej na terenie gminy Gzy za 2020 rok.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że zostały wysłane materiały Państwu radnym. Dodał, że nie przybyła na posiedzenie zaproszona osoba.
Brak dyskusji w tym punkcie.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - poddał pod głosowanie informację o stanie opieki weterynaryjnej na terenie gminy Gzy za 2020 rok. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosach „wstrzymujących” pozytywnie przyjęła informację o stanie opieki weterynaryjnej na terenie gminy Gzy za 2020 rok, która stanowi załącznik nr 5 do protokołu.
Ad. pkt 4.
Informacja o stanie ochrony przeciwpożarowej na terenie gminy Gzy za 2020 rok.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że zostały wysłane materiały Państwu radnym dotyczące stanu i zasobach jednostki przeciwpożarowej. Dodał, że nie przybyła na posiedzenie zaproszona osoba.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że sprawozdanie, które zostało Państwu radnym przedstawione jest bardzo szczegółowe. Wymienione są poszczególne jednostki, gdzie mogą Państwo przeanalizować. Podziękował OSP Gzy i OSP Przewodowo, gdzie OSP Gzy są w systemie i są w obowiązku reagować częściej. Natomiast jest dużo zdarzeń, gdzie była reakcja OSP Przewodowo. Dodał, że współpraca układa się bardzo dobrze. Tak jak wynika ze sprawozdania OSP Gzy w roku 2020 ma 21 wyjazdów, w tym 7 pożarów, 12 przypadków miejscowego zagrożenia i 2 przypadki zabezpieczenia rejonu. Jeśli chodzi o OSP Przewodowo to jest niewielu mniej, bo 16 wyjazdów. Natomiast OSP Szyszki miały 2 wyjazdy. Inne jednostki z różnych względów, gdzie mamy OSP Pękowski, która posiada samochód, OSP Ostaszewo z siedzibą w Begnie oraz OSP Porzowo, które
sprzętu do ratowania nie posiadają w zakresie, aby korzystać i wspomagać. Natomiast przede wszystkim rok rocznie wspierane i dofinansowywane są jednostki, które starują się coś w tym zakresie działać w ochronie mieszkańców.
Brak dyskusji w tym punkcie.
**Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba** - poddał pod głosowanie informację o stanie ochrony przeciwpożarowej na terenie gminy Gzy za 2020 rok. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosach „wstrzymujących” pozytywnie przyjęła informację o stanie ochrony przeciwpożarowej na terenie gminy Gzy za 2020 rok, która stanowi załącznik nr 6 do protokołu.
**Ad. pkt 5.**
**Projekt uchwały w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Gzy.**
**Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba** – udzielił głosu Skarbnikowi Gminy Gzy.
**Skarbnik E. Karpowiec** – przedstawiła projekt uchwały w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Gzy, który stanowi załącznik nr 7 do protokołu. Dodała, że w związku z tym, że do tej pory Gmina nie otrzymała decyzji Wojewody Mazowieckiego dotyczącej dotacji na wyplaty podatku akcyzowego dla producentów rolnych, bo termin upływa 30.04.2021 r. będzie przedstawiony Państwu na sesji nowy projekt uchwały w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Gzy oraz w sprawie zmian uchwały budżetowej Gminy Gzy na rok 2021. Będzie to tylko zmiana polegająca na zwiększeniu wartości początkowych dochodów i wydatków.
**Radna E. Oleksa** – zapytała o drogę w Żebrach-Wiatrakach, czy jest to droga, która była zaczęta?
**Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba** – odpowiedział, że tak, jest to droga od strony Gąsiorówka.
**Zastępca C. Parzychowski** – dodał, że nie wie, co Pani radna ma na myśli zaczęta.
**Radna E. Oleksa** – odpowiedziała, że chodzi o drogę, co mieli otrzymać pieniądze dwa lata temu i została wykonana droga.
**Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba** – dodał, że trzy lub cztery lata już jest użytkowna.
**Zastępca C. Parzychowski** – powiedział, że złożony był wniosek do Funduszu Dróg Samorządowych oraz drugi do Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych. Z FOGR Gmina otrzymała wcześniej pieniądze w kwocie 50 000,00 zł. Były to bardzo małe pieniądze. To był rok 2019, gdzie nie mieli szans, żeby wsiąść jakiśkolwiek kredyt i uniemożliwiło realizację drogi. Jeśli chodzi o Fundusz Dróg Samorządowych Gmina była na liście rezerwowej. Lista rezerwowa wiąże się z tym, że najpierw jest realizacja wniosków z listy podstawowej. Jeżeli z listy podstawowej są oszczędności, wtedy przechodzi na poszczególne inwestycje z listy rezerwowej. No niestety w tym okresie przetargi były zbliżone do kwot z listy podstawowej i w związku z tym dofinansowania nie otrzymaliśmy. Poinformował, że Gmina złożyła jeszcze raz wniosek do Funduszu Dróg Samorządowych. Otrzymaliśmy informację, że wniosek przeszedł ocenę merytoryczną i lista została przedstawiona do Pana Premiera do akceptacji. Natomiast nie wiadomo, na której liście znajduje się droga. Poinformował, że czekają na rozstrzygnięcie, które prawdopodobnie będzie po Wielkanocy. Dodał, że następna sesja planowana jest na koniec czerwca, więc starają się przygotowywać do realizacji inwestycji.
**Radna E. Oleksa** – uznała, że będzie to dokończenie drogi, która zaczęta była za poprzedniej Pani Wójt. I w tej chwili Gmina inwestuje, zabezpiecza własne środki gminne to jest 656 500,00 zł. Zapytała, jeżeli Gmina nie otrzyma dofinansowania, to będzie robić pozostałą część drogi z własnych środków?
Zastępca C. Parzychowski – odpowiedział, że jeżeli nie otrzymają to tak będzie. Dodał, że mniejmy nadzieję, że dofinansowanie otrzymamy.
Radna E. Oleksa – uważała, że to bardzo odważna zmiana do budżetu. Jak radni proponowali wprowadzenie jakiś prac to bez otrzymania pieniędzy nie robimy. Dodała, że jednak jest odwrotnie.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że patrząc na sprawozdania finansowe Gminy to stan finansowy Gminy w tej chwili zdecydowanie się zmienia, pomimo pandemii, która jest. Natomiast jest duże prawdopodobieństwo, że pieniądze otrzymamy.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że to wszystko rozumie. Dodał, że jakiś czas temu Pan Zastępcą Wójta inaczej mówił.
Zastępca C. Parzychowski – odpowiedział, że decyzja jest inna z tego względu, że jeśli pójdzie dużo inwestycji i zostanie uruchomione to chcą zrobić przynajmniej przetarg, aby dowiedzieć się, za jaką kwotę pójdzie. Będzie duża ilość środków na inwestycje z Funduszu Dróg Lokalnych, więc wtedy niestety, ale ceny pójdą do góry. W tej chwili branża budowlana czeka na jakąś inwestycję, a gdy cena wzrośnie wykonawcy będą mieli do wyboru ileś inwestycji. Dodał, że droga Mierzeniec została zrobiona za 60% wartości, jakie Gmina pozyskała dofinansowanie. Kwestią czy Gmina będzie realizować, czy nie to jeszcze nie została podpisana umowa.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że pieniądze na drogę znalazły się w budżecie. Nie na wszystkie inwestycje, ale na pewne inwestycje pieniądze Gmina ma.
Zastępca C. Parzychowski – odpowiedział, że Gmina ma pieniądze.
Dyskusja w tym punkcie zakończona.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - poddał pod głosowanie projekt uchwały w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Gzy. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosów „wstrzymujących” pozytywnie zaopiniowała projekt uchwały w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Gzy.
Ad. pkt 6.
Projekt uchwały w sprawie zmian uchwały budżetowej Gminy Gzy na rok 2021.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – udzielił głosu Skarbnikowi Gminy Gzy.
Skarbnik E. Karpowicz – przedstawiła projekt uchwały w sprawie zmian uchwały budżetowej Gminy Gzy na rok 2021, który stanowi załącznik nr 8 do protokołu. Dodała, że również będzie zmiana pierwotnej kwoty dochodów i wydatków.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że jak Państwo radni widzą wprowadzamy do budżetu kwotę 500 000,00 zł na boisko w Przewodowie Poduchownym. W zeszłym roku Gmina złożyła trzy wnioski na salę w Skaszewie na kwotę 4 000 000,00 zł, na drogę w Przewodowie Poduchownym na kwotę 2 600 000,00 zł i na boisko wielofunkcyjne na kwotę 1 100 000,00 zł. Z trzech wniosków otrzymaliśmy dofinansowanie do jednego, w części 45%. Następnie wprowadzamy do budżetu i przystępujemy do realizacji inwestycji. Będzie można z tego sfinansować dokumentację, projekt uzgodnienia, pozwolenie na budowę. Jak będziemy wiedzieli, w jakiej wysokości będzie kosztowało to Gmina będzie się starać o następne dofinansowanie na boisko w Przewodowie Poduchownym.
Radna E. Oleksa – zapytała, czyli odrzucony został wniosek na budowę Sali w Skaszewie?
Zastępca C. Parzychowski – odpowiedział, że Gmina nie otrzymała dofinansowania.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że rozumie. Zapytała, że żadne środki nie zostały zabezpieczone, aby ruszyć z inwestycją?
Zastępca C. Parzychowski – odpowiedział, że na razie czekamy.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że w projekcie budżetu jest zawarte dofinansowanie do zakupu pojazdu służbowego dla potrzeb policji, o czym mówił Kierownik posterunku policji w Świerczach.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że Komendant Policji w Pułtusku wystąpił o dofinansowanie w kwocie 10 000,00 zł, a Gmina proponuje 3 750,00 zł. Dodał, że rozmawiali z poszczególnymi gminami jak zapatrują się na dofinansowanie i tak jest różnie, że w zmniejszonej wysokości. W pełnej wysokości bodajże wsparła Gmina Winnica.
Dyskusja w tym punkcie zakończona.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - poddał pod głosowanie projekt uchwały w sprawie zmian uchwały budżetowej Gminy Gzy na rok 2021. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosów „wstrzymujących” pozytywnie zaopiniowała projekt uchwały w sprawie zmiany zmian uchwały budżetowej Gminy Gzy na rok 2021.
Ad. pkt 7.
Projekt uchwały w sprawie przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi Wojewody Mazowieckiego na Uchwałę Rady Gminy Gzy nr XV/111/2020 z dnia 28 lipca 2020 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Gzy.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - udzielił głosu Zastępcy Wójta.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że materiały Państwo radni otrzymali. Wojewoda ma miesiąc na nadzór nad podjętą uchwałą, co tego nie uczyńił i wystąpił ze skargą. Uchwałę, którą zaskarżył jest z 28 lipca 2020 r. Dodał, że być może jakieś orzeczenie sądowe w tym zakresie było. Po konsultacji z radcą prawnym stanowisko jest takie, że nie ma podstaw do decyzji w tym zakresie, co Wojewoda przedstawił do uchwały. A jak będzie zobaczymy.
Brak dyskusji w tym punkcie.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - poddał pod głosowanie projekt uchwały w sprawie przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi Wojewody Mazowieckiego na Uchwałę Rady Gminy Gzy nr XV/111/2020 z dnia 28 lipca 2020 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Gzy. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosów „wstrzymujących” pozytywnie zaopiniowała projekt uchwały w sprawie przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi Wojewody Mazowieckiego na Uchwałę Rady Gminy Gzy nr XV/111/2020 z dnia 28 lipca 2020 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Gzy, który stanowi załącznik nr 9 do niniejszego protokołu.
Ad. pkt 8.
Projekt uchwały w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Gzy w 2021 roku.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - udzielił głosu Kierownikowi Referatu Inwestycji, Gospodarki Nieruchomościami i Ochrony Środowiska.
Kierownik IOŚ – powiedział, że zgodnie z art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt rada gminy określa w drodze uchwały corocznie do dnia 31 marca program opieki na zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Przedmiotowy program obejmuje:
zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt, opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmiania, odławianie bezdomnych zwierząt, obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt, poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt, usypanie ślepych miotów, wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich oraz zapewnienie opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. Przyjęcie powyższego programu pozwoli ograniczyć na terenie Gminy Gży zjawisko bezdomności zwierząt, stanowiące zagrożenie dla ludzi oraz powodujące cierpienie zwierząt. Zostały podpisane umowy ze schroniskiem, z lekarzem weterynarii, instytucją zajmującą się wyłapywaniem zwierząt do schroniska. Zostały zabezpieczone środki finansowe na cele, które stanowi załącznik do programu opieki nad zwierzętami. Wnosił o pozytywne zaopiniowanie programu, który zostanie ostatecznie przyjęty na sesji.
Brak dyskusji w tym punkcie.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - poddał pod głosowanie projekt uchwały w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Gży w 2021 roku. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosów „wstrzymujących” pozytywnie zaopiniowała projekt uchwały w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Gży w 2021 roku, który stanowi załącznik nr 10 do niniejszego protokołu.
Ad. pkt 9.
Projekt uchwały w sprawie przyjęcia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzanie ścieków na terenie Gminy Gży.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - udzielił głosu Kierownikowi Referatu Inwestycji, Gospodarki Nieruchomościami i Ochrony Środowiska.
Kierownik IOŚ – powiedział, że regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków jest przyjmowany już po raz trzeci. Został pozytywnie zaopiniowany przez instytucję jakie są Wody Polskie, który teraz może być przyjęty przez Radę. Uchwalenie regulaminu spowodowało nowelizację ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków i przystosowania do zmian z niej wynikających. Po uchwaleniu przez Radę Gminy będzie obowiązywał na terenie gminy Gży.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – zapytał, jakie kwestie zmieniono, że zatwierdziły Wody Polskie?
Zastępca C. Parzychowski – odpowiedział, że tutaj jest szczególny tryb przyjmowania przez Radę Gminy. Najpierw Rada Gminy przyjmuje projekt regulaminu, który podlega zaopiniowaniu, uzgodnieniu przez Wody Polskie. Pewne rzeczy, które zdaniem Wód Polskich były sprzeczne z postanowieniami ustawy prawo wodne i ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzanie ścieków. Po wyeliminowaniu tych rzeczy Wody Polskie zaopiniowały przyjęty przez Państwa radnych na sesji projekt regulaminu pozytywnie. W związku z tym, Rada może regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy Gży przyjąć.
Dyskusja w tym punkcie zakończona.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - poddał pod głosowanie projekt uchwały w sprawie przyjęcia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzanie ścieków na terenie Gminy Gży. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosów „wstrzymujących” pozytywnie zaopiniowała projekt uchwały w sprawie przyjęcia Regulaminu dostarczania wody
i odprowadzanie ścieków na terenie Gminy Gży, który stanowi załącznik nr 11 do niniejszego protokołu.
Ad. pkt 10.
Projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji mieszkańców wsi Przewodowo-Parcele, Przwodowo Majorat, Nowe Przewodowo.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - udzielił głosu Zastępcy Wójta.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że wpłynął wniosek dotyczący stacji bazowej telefonii komórkowej. Są to sprawy jawne i publiczne oraz publikowane na stronie Biuletynu Informacji Publicznej jak i na tablicach ogłoszeń w danym sołectwie. W tym zakresie Wójt musi przeprowadzić postępowanie administracyjne. Niezależnie od tego mieszkańcy trzech miejscowości Przewodowo-Parcele, Przewodowo Majorat i Nowe Przewodowo złożyły jedna petycję i trzy odrębne wnioski, gdzie nie wyrażają zgody na budowę stacji telefonii komórkowej w miejscowości Przewodowo-Parcele po byłej bazie SKR. Ta stacja była by w odległość 300 metrów, więc obawiają się o działanie wieżej. Wydane zostało postanowienie o zawieszeniu postępowania i zobowiązanie inwestora do przedłożenia stosownych dokumentów, które by określały bezpieczne funkcjonowanie stacji, czyli opinia Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. W tym zakresie akurat inwestor nie złożył zażalenia w związku z tym zawieszenie postępowania jest skuteczne. Mieszkańcy postanowili złożyć petycję, gdzie Komisja Skarg, Wniosków i Petycji się zajęła i wydała opinię. Pewne rzeczy, które służą dla szerszego społeczeństwa tak jak budowa dróg to jest możliwość takich spec ustaw. Jest taka furtka dla przedsiębiorców, którzy świadczą te usługi. Blokowanie tych inwestycji jest w jakiś sposób utrudnione, tym bardziej że mówimy o danej inwestycji i nie ma przypisów, które by badaly szerzej, że jest już obok stacja bazowa telefonii komórkowej. W każdej sprawie bada się oddzielnie, a nie robi się badań sumujących.
Radna E. Oleksa – zapytała, czy jest ustalone miejsce, gdzie wieża ma powstać?
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że jak się jedzie żwirowką poprzez wieś Przewodowo-Parcele, która najpierw zjeżdża w dół, a później w górę. Lokalizacja wieży jest na tak zwanym dołku.
Radny R. Turek – powiedział, że temat petycji był omawiany na Komisji Skarg, Wniosków i Petycji. Największe zastrzeżenia od strony członków komisji były takie, że budowa stacji była przewidziana w bardzo bliskiej odległości od budynków mieszkalnych oraz w bardzo bliskiej odległości innej, funkcjonującej stacji nadawczej. Te dwa punkty sprawiły, że Komisja Skarg, Wniosków i Petycji również miała zastrzeżenia co do inwestycji.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego był jeszcze temat, gdzie Wójt miał obawy, że jest to w obszarze chronionego krajobrazu, gdzie wszelkie elementy jak wieże telekomunikacyjne krajobraz naruszają. W związku z tym była decyzja, aby inwestor przesłał opinię Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w tym zakresie.
Radna E. Oleksa – dodała, że należy mieszkańcom pomóc.
Radna J. Świderska – powiedziała, że każdy chciałby mieć dobry zasięg telefoniczny i internetowy. Jest blisko wybudowana druga wieża dawno temu. Firmy, które świadczą usługi mogliby się jakoś dogadać, aby z jednej wieży korzystać. Nie koniecznie budowanie drugiej wieży, która może tworzyć zakłócenia jedna drugiej. Dodał, że nie znaczy, że nie mają budować, ale znaleźć miejsce mniej sprzeczne, a by nie budziło sprzeciwu mieszkańców.
Radna E. Oleksa – dodała, że są z nimi i za nimi.
Dyskusja w tym punkcie zakończona.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – poddał pod głosowanie projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji mieszkańców wsi Przewodowo-Parcele, Przewodowo Majorat, Nowe Przewodowo. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosów „wstrzymujących” pozytywnie zaopiniowała projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji mieszkańców wsi Przewodowo-Parcele, Przewodowo Majorat, Nowe Przewodowo, który stanowi załącznik nr 12 do niniejszego protokołu.
Ad. pkt 11.
Projekt uchwały w sprawie przekazania petycji - List otwarty do Prezydenta RP, Członków Rządu RP, Posłów, Senatorów, Wójtów i Radnych Gmin w Polsce.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że każdy z Państwa radnych otrzymał materiały.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że jest Komisja Skarg, Wniosków i Petycji i transparentność coraz większa. W związku z tym nie jest ograniczone dla naszej społeczności lokalnej, gdzie niektórzy wykorzystują i starać się do swoich celów uzyskać wsparcie czy to rady czy samorządu wykonawczego. Muszą działać zgodnie z ustawą o petycjach, gdzie każdą petycję trzeba rozpatrzyć.
Radny R. Turek – powiedział, że temat był omawiany na Komisji Skarg, Wniosków i Petycji, gdzie Komisja wydała opinię o przekazaniu petycji według właściwości do Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej.
Radna J. Świderska – dodała, że, jako Rada nie są władni do rozpatrywania tej petycji.
Radny P. Kownacki – uważał, że punkt 11, 12 i 13 w porządku dzisiejszego posiedzenia nie jest w ich stanie i powinno się odrzucić.
Radny R. Turek – odpowiadał, że stąd propozycja o przekazaniu do odpowiedniego organu.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że z jednej strony jak odrzuca to mogłyby być pytania, czemu odrzucili, a tak petycja zostanie przekazana do organu wyższej instancji.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że, w jaki sposób sprawa musi zostać załatwiona. Dodał, że jest ustawa o samorządzie gminnym i każdy ma prawo zaskarżyć. Dlatego Gmina chce w jaki sposób załatwić żeby wnioskodawca dalej nie udowadniał, że odrzucenia jest niezgodne z jego intencją. Petycję złożył zapewne do wszystkich samorządów w całej Polsce. Dlatego niech się zajmie organ właściwy. Uznał, że takich różnych, dziwnych rzeczy będzie coraz więcej, ale ustawodawca wymyślił, że taka ustawa powinna być. Pewnych rzeczy, ustaw o udostępnieniu informacji publicznej czy ustawy o petycjach mamy coraz więcej, gdzie Gmina zajmuje się dziwnymi rzeczami, a nie normalną pracą na rzecz rozwoju społeczności lokalnej.
Radny P. Kownacki – powiedział, że szkoda psuje humoru Rządowi.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że jak Rząd będzie takie rzeczy dostawał to może coś zrobić w tym kierunku. Mają inicjatywę ustawodawczą, więc być może będzie wnioskował o zmianę przepisów w taki sposób, żeby nie zasypywać różnymi, dziwnymi petycjami.
Dyskusja w tym punkcie zakończona.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – poddał pod głosowanie projekt uchwały w sprawie przekazania petycji - List otwarty do Prezydenta RP, Członków Rządu RP, Posłów, Senatorów, Wójtów i Radnych Gmin w Polsce. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosów „wstrzymujących” pozytywnie zaopiniowała projekt uchwały w sprawie przekazania petycji
- List otwarty do Prezydenta RP, Członków Rządu RP, Posłów, Senatorów, Wójtów i Radnych Gmin w Polsce, który stanowi załącznik nr 13 do niniejszego protokołu.
Ad. pkt 12.
**Projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji o opinię w sprawie przeprowadzenia Referendum Ludowego.**
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że jest to sprawa podobna.
Zastępca C. Parzychowski – zapytał, ale czy jesteśmy zainteresowani?
Radna J. Świderska – uznała, że raczej petycja jest bezzasadna.
Radny R. Turek – powiedział, że do Komisji Skarg, Wniosków i Petycji w marcu wpłynęło kilka pism tego typu, gdzie dyskutowali w temacie tego punktu i uznał ją za bezzasadną z przyczyn określonych w uzasadnieniu, z którą każdy z Państwa radnych się zapoznał.
Dyskusja w tym punkcie zakończona.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - poddał pod głosowanie projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji o opinię w sprawie przeprowadzenia Referendum Ludowego. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosów „wstrzymujących” pozytywnie zaopiniowała projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji o opinię w sprawie przeprowadzenia Referendum Ludowego, który stanowi załącznik nr 14 do niniejszego protokołu.
Ad. pkt 13.
**Projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji o poparcie Rządu Tymczasowej Rady Stanu Narodu Polskiego Społecznego Komitetu Konstytucyjnego.**
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – udzielił głosu radnemu R. Turek.
Radny R. Turek – powiedział, że punkt również był omawiany na Komisji Skarg, Wniosków i Petycji, gdzie również uznano petycję za bezzasadną z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu uchwały, które każdy z Państwa radnych otrzymał do zapoznania.
Brak dyskusji w tym punkcie.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - poddał pod głosowanie projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji o poparcie Rządu Tymczasowej Rady Stanu Narodu Polskiego Społecznego Komitetu Konstytucyjnego. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosów „wstrzymujących” pozytywnie zaopiniowała projekt uchwały w sprawie rozpatrzenia petycji o poparcie Rządu Tymczasowej Rady Stanu Narodu Polskiego Społecznego Komitetu Konstytucyjnego, który stanowi załącznik nr 15 do niniejszego protokołu.
Ad. pkt 14.
**Sprawozdanie z działalności komisji stałych Rady Gminy Gzy w 2020 roku.**
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że każdy z Państwa radnych otrzymał materiały.
Brak dyskusji w tym punkcie.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - poddał pod głosowanie przyjęcie sprawozdania z działalności komisji stałych Rady Gminy Gzy w 2020 roku. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 6 głosami „za” przy 0 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosów „wstrzymujących” pozytywnie przyjęła sprawozdanie, które stanowi załącznik nr 16 do niniejszego protokołu.
Ad. pkt 15.
Opinia dotycząca petycji mieszkańców Grochy-Imbrzyki.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – udzielił głosu radnemu R. Turek.
Radny R. Turek – powiedział, że do Komisji Skarg, Wniosków i Petycji wpłynęła petycja mieszkańców Grochy-Imbrzyki w temacie remontu i położenia nawierzchni asfaltowej na drodze gminnej Nr 340101W położonej na działce geodezyjnej nr. 34. Zgłaszają o umieszczenie w budżecie inwestycji na rok 2022. Na posiedzeniu Komisji w dniu 15.04.2021 r. nie uzyskała pozytywnej opinii petycja z racji prośby umieszczenia drogi w konkretnym roku budżetowym 2022. Odczytał Uchwałę Nr 21/2021 Komisji Skarg, Wniosków i Petycji Rady Gminy Gży z dnia 15 kwietnia 2021 r. w sprawie opinii dotyczącej petycji mieszkańców sołectwa Grochy-Imbrzyki, która stanowi załącznik nr 17 do protokołu.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że czynnikiem wydania takiej opinii było, że był oznaczony rok, a drogi wcześniej zaopiniowane nie miały wyznaczonego roku wykonania. Dodał, że może w miarę możliwości i sytuacji jak się rozwinnie będzie brana droga pod uwagę. W zależności od tego, jak sytuacja pozwoli i w jakim czasie będą pozostałe wnioski zrealizowane.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że rozumie, że jest podany konkretny rok, ale wszystkim podpisują za remontem dróg. Uważała, że mieszkańcy mają prawo mieć drogę zrobioną, bo jest w złym stanie. Byłaby za tym, że może nie konkretnie w 2022 roku ma być zrobiona, ale dać nadzieję mieszkańcom. Często jest mówione, że płacą podatki, jeżdżą tymi drogami korzystają z niej. Więc uważa, że bardzo krzywdzące być przeciwnym remontowi drogi. Dodał, że były drogi robione, a wnioski nie były złożone.
Radny R. Turek – uważał, że nikt będąc w Radzie Gminy nie pozwalał budowania dróg czy był przeciwnym tego typu inwestycjom. Najwięcej wątpliwości budziło umieszczenie w roku budżetowym. Na poprzednich posiedzeniach komisji opiniowali inne inwestycje – kilka odcinków dróg, które zostały pozytywnie zaopiniowane bez podawania konkretnej daty wykonania. Dodanie daty w konkretnym roku budżetowym, mogło by spowodować, że tamte inwestycje mimo, że były rozpatrywane dużo wcześniej zostałyby przesunięte w czasie na korzyść tej inwestycji. Nikt z Państwa radnych nie jest przeciwny remontom dróg, z tym, że należy to tak zbilansować i podejść w sposób zdrowo rozsądny i uczciwy wobec mieszkańców, którzy wcześniej składali wnioski.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że nie jest za tym, aby konkretnie była droga w 2022 r.
Radna J. Świderska – odpowiedziała, że petycja mieszkańców sołectwa Grochy-Imbrzyki jest konkretna.
Radna E. Oleksa – zaproponowała, że mogą odpowiedzieć na tak, przyjmując petycję do remontu czy poprawy drogi, ale nie z warunkiem, że w 2022 roku. Chyba, że pozwolą finanse to można się tak zabezpieczyć.
Radna J. Świderska – powiedziała, że powinny być wszystkie drogi przejezdne i bezpieczne, aby z nich korzystać. Ale też jest taka zasada kto pierwszy ten lepszy. Zostało złożonych dużo wniosków i też byłoby krzywdzące dla tych mieszkańców, którzy złożyli wnioski w ubiegłym roku. Zostałyby pominięte, a trzeba by było tą drogę w pierwszej kolejności wykonać. Drogi z wniosków, które są dłuższe i krótsze to mieszkańcy musza się liczyć, że całość tych kilometrów do zrobienia jest mało tej kadencji i na pewno przyszlej Rady i przyszłego Wójta, która będzie musiała się nad nimi pochylić. Nie należy się ludzić, że w ciągu roku lub dwóch wykonamy wszystko. Podejrzewa, że oprócz dróg z wniosków jest wiele innych do zrobienia i nie zostały złożone wnioski, a mieszkańcy też w przyszłości
o te drogi się upomną widząc zaopiniowane pozytywnie wszystkie drogi. Dodała, że tak jak Pan radny powiedział należy to jakoś zbilansować, bo obiecać łatwo tylko wykonać dużo trudniej.
**Radny R. Turek** – powiedział, że tego typu petycje czy wnioski od mieszkańców w pewnym stopniu im radnym oraz Urzędowi Gminy mówią, w jakich kierunkach należy podążać z inwestycjami. Pomimo, że petycja nie otrzymała pozytywnej aprobaty ze strony Komisji Skarg, Wniosków i Petycji to jednak wskazuje kierunki i dalszy rozwój inwestycji w naszej Gminie.
**Zastępca C. Parzychowski** – powiedział, że w tej chwili zakończył się etap konsultacji społecznych i przyjmowania wniosków do studium, że tam ma być kierunek rozwoju jak mieszkańcy postrzegają i co chcą. Pod każdym wnioskiem i każdą petycją podpisują się mieszkańcy. Dodał, że jeżeli Pani radna uważa, że trzeba dać im nadzieję to można im taką informację przekazać. Mówił na komisjach, gdzie Państwo radni zaopiniowali ileś wniosków skąd na to trzeba pozyskać pieniądze i jak bardzo zaangażowani są mieszkańcy. Mówił o funduszu sołeckim, gdzie niektóre sołectwa przekazują pieniądze z funduszu sołeckiego, aby wykorzystać, zrobić koncepcję, projekty i przygotować daną inwestycję. Zaopiniowana została pozytywnie droga Przewodowo-Parcele, gdzie jest to odcinek 1950 metrów w kwocie szacowanej na około 3 000 000,00 zł. Następnie droga Stare Grochy-Wójty-Trojany, gdzie jest to odcinek 2400 metrów. Co do zasady około 1 000 000,00 zł należy szacować na jeden kilometr odcinka drogi. Dalej jest droga Grochy-Serwatki – odcinek 1 kilometra, gdzie częściowo z funduszu sołeckiego będzie robiona dokumentacja. Tak więc już Wójt podjął w tym zakresie jakieś działania, zaczynając od mapy do celów opiniadowczych. Będą sporządzone koncepcje, rozmowy z mieszkańcami i zobaczy się jak dalej będzie się układało, bo każdy chce. Będą drogi trudne to jest Żebry-Falbogi – Nowe Borza, gdzie droga jest 4 metrowa, a powinna mieć minimum 10 metrów. Zobaczymy jak będzie sporządzona koncepcja i podejdą do tego mieszkańcy, bo każdy chce tylko nie z jego nieruchomości. Nikt nie mówi, że wykonanie inwestycji kosztuje i będzie trzeba na to skąd wziąć środki. Dodał, że mówił również na Komisji Skarg, Wniosków i Petycji, że prześledził, jakie były wydatki na fundusz sołecki i co to jest fundusz sołecki. To są pieniądze Gminy z podatków, które wpływają od mieszkańców. Tak jak na początku w 2011 r. podatki od osób fizycznych od nieruchomości, rolny wynosił 815 000,00 zł, gdzie fundusz sołecki wyniósł 231 000,00 zł, czyli ponad 20%. W tej chwili podatki naliczone, a nieściągnięte są w wysokości 1 500 000,00 zł. Natomiast fundusz sołecki jest 517 000,00 zł. I tu jest 30%. Uznał, że 30% z podatków idą na inwestycje na fundusz sołecki. Niektóre sołectwa tak jak Ołdaki przeznaczyli na dokumentację.
**Radna E. Oleksa** – zapytała, czy Oldaki są planowane na 2022 rok chodzi o dokumentację?
**Zastępca C. Parzychowski** – powiedział, że była mowa, że wszystkie wnioski były zaopiniowane, jeżeli nie dotyczyły konkretnego roku. Będziemy mieli przygotowaną dokumentację i pozwolenie na budowę wtedy możemy porozmawiać, kiedy będzie Gmina realizować i występować o środki.
**Radna E. Oleksa** – dodała, że Pan mówił o Grochach-Serwatkach, że są przygotowywane. Dlatego pytała o drogę w Oldakach.
**Zastępca C. Parzychowski** – odpowiedział, że wszystkie drogi są przygotowywane. Dodał, że jeśli chodzi o drogę Grochy-Serwatki, gdzie jest to odcinek 1 kilometra i zanim Państwo radni podjęli pozytywną decyzję to Wójt podjął jakieś działania. Odcinek został podzielony na dwie części, a wynika to z tego, że szukamy środków z różnych źródeł. Jednym z tych źródeł jest Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych i tam został złożony wniosek na odcinek 500 metrów. Natomiast jak zostanie sfinansowane Oldaki to na razie nie był w stanie powiedzieć, bo z Funduszu Dróg Samorządowych mogą być tylko te drogi, które później po wykonaniu mogą być drogą publiczną, mieć kategorię drogi publicznej gminnej. A w tej chwili jest to droga wewnętrzna, która częściowo ma 11 metrów, a w dalszej części jest do 8 metrów i w części są grunty klasy trzeciej. To jest problem, bo jeżeli wychodzimy poza pas,
chcemy poszerzyć to możemy zrobić albo w ramach planu zagospodarowania przestrzennego, czyli wprowadzić drogę i później realizować albo skorzystać ze spec ustawy, gdzie ten tryb jakiś czas trwa.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że droga w Grochach-Krupach spełnia wszystkie wymogi. Dodała, że dajmy im szansę.
Zastępca C. Parzychowski – odpowiedział, że wszystkie pozostałe odsuwamy w czasie.
Radna J. Świderska – zapytała, czy Pani radna chciałaby, aby droga w Ołdakach była później od drogi w Grochach-Imbrzykach?
Radna E. Oleksa – odpowiedziała, że jeżeli były by pieniądze to dlaczego nie. Dodała, że zróbmy wszystkie drogi. Były składane wnioski o budowę sali w Skaszewie i nie otrzymali.
Radna J. Świderska – odpowiedziała, że była robiona dokumentacja na salę.
Radna E. Oleksa – odpowiedziała, że to był zalążek całej sali, a Pani Radna była cały czas za.
Radna J. Świderska – odpowiedziała, że jest cały czas, za, aby wszystkie szkoły miały, tylko trzeba mieć na to środki.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że jest za drogą w Grochach-Imbrzykach. Jeśli będą finanse to dać im szansę. Dodała, że nieważne, która droga, jakie ma parametry i szerokość ważne jest nazwisko radnego.
Radna J. Świderska – odpowiedziała, że tak może kiedyś było.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że należy teraz porozmawiać, wypracować pewne kompromisy, aby przedstawić stanowisko na sesji, tak jak było ustalone na początku spotkań.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że na sesji mówią, bo mieszkańcy nie wiedzą, co mówią na komisjach, a później mają pretensje. I stąd dyskusja na sesjach, aby mieszkańcy wiedzieli czy radni są za tym, czy za tamtym.
Radna J. Świderska – powiedziała, że w poprzednich kadencjach, kiedy nie było nagrań i rzadko, kiedy była dyskusja. Było ustalone na komisjach, które trwały dużo dłużej, sesje trwały dużo krócej i brak kamer jednak powodował większy spokój i mniejsze zamieszanie.
Radna E. Oleksa – zapytała, dokąd się będziemy cofać do historii?
Radna J. Świderska – odpowiedziała, że historia buduje przyszłość. Za dwie lub trzy kadencje też będą wracać do tej kadencji.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – dodał, że mniejmy nadzieję, że nie będą wracać.
Zastępca C. Parzychowski – dodał, że jak będą wracać to mniejmy nadzieję, że pozytywnie.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że sztuką jest to, żeby z każdych czasów wyciągnąć pozytywy i to, co można było poprawić. A nie, że mówi, co kiedyś było i obecnie.
Radny P. Kownacki – powiedział, że taka jest ocena społeczeństwa. Gmina jest dla całego społeczeństwa, a niewybrana politycznie. Szanujemy się i liczymy się trochę z ludźmi.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że petycja ma jeden wątek, że przypisane ma widelki, daty, kiedy musi być zrealizowane. Tylko to stanowi problem. Dodał, że władzę będą miały na uwadze drogę w Grochach-Imbrzykach. Albo napisać jeszcze raz i nie ujmować roku. Zapytał, czy to nie jest wyjście z sytuacji?
Zastępca C. Parzychowski – odpowiedział, że nie, bo niektórzy radni nie będą mogli mówić, że zapisane jest na 2022 rok, a nie zostało zrobione.
Radna E. Oleksa – zapytała, czyli są podzieleni?
Zastępca C. Parzychowski – dodał, że chyba są skoro nie głosują za uchwałami, które proponuje Pan Wójt.
Radna E. Oleksa – odpowiedziała, że tak jak przeciwnicy nie głosują za ich wnioskami i tematami.
Radny P. Kownacki – powiedział, że położenie ich wioski jest takie, że część jest w Gminie Sońsk, ale żeby to dokładnie wiedzieć to należy sprowadzić geodetę i zobaczyć, gdzie jest granica Sońskiej, a gdzie Gminy Gzy. Dodał, że była sytuacja wożenia żwiru i sołtys poprosił go, aby pracami pokierował. W jednym miejscu był najgorszy kawałek drogi, a Pan Zastępca Wójta przyjechał i zapytał, kto kazal tu sypać żwir. Była również budowa drogi w miejscowości Gotardy-Lejce, gdzie mieszkańcy są podatnikami Gminy Sońsk i nie miał nic przeciwko budowaniu żadnych dróg, bo są potrzebne. Gmina dołożyła tam 100 000,00 zł, a w tamtym miejscu nie można było dołożyć 2 000,00 zł do żwiru.
Zastępca C. Parzychowski – proponował przeczytać ustawę o dyscyplinie finansów publicznych. Tak akurat jest, że Pan radny pod tym się nie podpisuje, tylko podpisuje się Pan Wójt, Pani Skarbnik i kierownik merytoryczny. Jest przede wszystkim umowa, gdzie będzie konkretnie naprawiana droga i nie mogą na terenie innej gminy, jeżeli Gmina nie ma wcześniej podpisanego porozumienia.
Radna E. Oleksa – zapytała, czy to była nasza droga gminna?
Radna J. Świderska – odpowiedziała, że nie.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że jeśli chodzi o budowę drogi to nie było, że zaczęli od razu budować. Było podpisane porozumienie, zostały przekazane pieniądze, a Wójt tamtej gminy rozliczył się z tego. Jest na to dokumentacja.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że obecnie są na etapie omawiania petycji mieszkańców sołectwa Grochy-Imbrzyki. Zapytał czy ktoś jeszcze by chciał zabrać głos w tym temacie? Dyskusja w tym punkcie zakończona.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - poddał pod głosowanie petycję mieszkańców sołectwa Grochy-Imbrzyki. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 3 głosami „za” przy 3 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosów „wstrzymujących” nie uzyskała pozytywnej opinii do petycji mieszkańców sołectwa Grochy-Imbrzyki, która stanowi załącznik nr 18 do niniejszego protokołu.
Ad. pkt 16.
Opinia dotycząca skargi na Wójta Gminy Gzy.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – Udzielił głosu Radnemu R. Turek.
Radny R. Turek – wpłynęła do biura rady w dniu 26.03.2021 r. skarga na Wójta Gminy Gzy, gdzie na posiedzeniu Komisji Skarg, Wniosków i Petycji była omawiana. Dotyczy w związku z zaniedbaniem oraz nadużyciem skutkującym nieprawidłowym wykonywaniem zadań wynikających z Uchwały Nr XV/113/2020 Rady Gminy Gzy z dnia 28 lipca 2020 roku w sprawie określenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Chodzi głównie o Punk Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK) w Gminie Gzy. Dodał, że treść skargi każdy z Państwa radnych otrzymał. Osoba, która wystąpiła zarzuciła, że PSZOK nie jest dostosowany, nie spełnia określonych wymagań w zakresie ochrony środowiska i BHP. Następnie, że nie są odbierane wszystkie odpady komunalne, jakie powinny być. W czasie posiedzenia w dniu 15.04.2021 r. Komisja udała się do PSZOK w celu obejrzenia jak wygląda punkt. W chwili obecnej punkt wydawał się komisji uporządkowany i nie mają pod tym kątem nic do zarzucenia. Są kontenery na odpady rozbiorkowe, pojemniki na inne frakcje. Na PSZOK znajdowały się małe opony, worki ze styropianem i sprzęt AGD. Teren PSZOK jest ogrodzony, a brama zamykana na klucz. Komisja Skarg, Wniosków i Petycji zaopiniowała skargę Uchwałą
Nr 20/2021 z dnia 15 kwietnia 2021 r. w sprawie opinii dotyczącej skargi na Wójta Gminy Gzy uznając skargę za bezzasadną, która stanowi załącznik nr 19 do niniejszego protokołu. Komisja nie stwierdziła nadużyć skutkujących nieprawidłowym realizowaniem uchwały dotyczącej PSZOK.
**Radny M. Sierzan** – powiedział, że wstrzymał się pod skargę, ponieważ nie zauważył, że tylko w skardze chodzi o PSZOK. Tylko mieszkańcy Gminy Gzy mają problem z odpadami, gdzie należy im to jakoś ułatwić. Wskazać, gdzie mogą oddawać odpady i z jakimi firmami się kontaktować.
**Zastępca C. Parzychowski** – powiedział, że na stronie Biuletynu Informacji Publicznej jest rejestr przedsiębiorców, którzy takie odpady odbierają. Także nie mogą wskazać promując firmę jedna lub drugą. Kwestia jest dogadania, bo jeżeli miałaby być to tylko firma Błysk-Bis, to po jakimś czasie stawki za odbiór wywindowała by. Ceny za odpady komunalne są w trybie przetargu. Natomiast jeśli chodzi o rozbiórkowe to zamawia się w firmie kontener, który podstawiają, tylko kwestia dogadania.
**Radny R. Turek** – poparł zdanie Pana radnego, że mieszkańcy powinni być poinformowani o przekazywaniu jakich odpadów podmiotowi gospodarczemu.
**Radna J. Świderska** – odpowiedziała, że Pan Zastępca Wójta poinformował, że jest taka informacja w Biuletynie Informacji Publicznej.
**Radny R. Turek** – powiedział, że jest, tylko można by było ją odświeżyć podając informację na portalu społecznościowym.
**Radny P. Kownacki** – powiedział, że również się wstrzymał pod skargę, bo należało by ja poprzeć. Był w PSZOK, gdzie zrobiony jest porządek. Pan radny mówił, że jeszcze są niejasne informacje dlatego się wstrzymuje.
**Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba** – powiedział, że zawsze jest coś, aby udoskonalić na pewno.
**Radna E. Oleksa** – powiedziała, że na początku był straszny balagan w PSZOK. Gdy były przywożone odpady nie można było dobrze wrzuścić, bo kontener był w poprzek ustawiony. Teraz przyszędł nowy pracownik, który uporządkował PSZOK i włożył w to wiele pracy. Odnośnie firmy Błysk-Bis również ma zastrzeżenia. Gdy był odbiór odpadów wielkogabarytowych to wystawiła lodówkę z obierwanymi drzwiami i nie zabrali, bo nie jest kompletna. Sąsiedzi wystawili dwa agregaty lodówko-zamrażalki, gdzie tylko jeden zabrali. Zapytała, więc oni chcą nowe lodówki i nowe zamrażalki? Było również tak w przypadku opon samochodowych, gdzie nie zabrali wszystkich i pojechali dalej. Uważała, że wybiórce odbierają, co chcą to wezmą, a co nie chcą to nie biorą. Był też przypadek w innej wiosce, że rozerwali worek i patrzyli co w nim jest, a potem zostawili. Potem psy rozciagnęły odpady. Uważała, że powinien mieszkaniec wtedy zgłosić do Gminy, żeby się tym zainteresowała. Uznala, że dla niej w skardze jest trochę prawdy, lecz nie do końca wszystko. Uważała, że skarga nie prawdu, jeżeli chodzi, co do Wójta, ale w części, co do firmy Błysk-Bis jest zasadna, ponieważ nie zabierają wszystkich odpadów, robią, co chcą i jak chcą. Dodała, że Pani radna mówiła, że jest informacja w Biuletynie Informacji Publicznej z tym, że nie wszyscy mają komputery lub nie umieją się obsługiwać. Proponowała, aby sołtysi poinformowali mieszkańców o przedsiębiorcach, którzy odbierają odpady komunalne.
**Zastępca C. Parzychowski** – powiedział, że na stronie Urzędu jest reklamacja, jeśli chodzi o świadczenie usług przez firmę Błysk-Bis. Jak minie miesiąc i wypłacane jest wynagrodzenie to najpierw Gmina sprawdza, czy są reklamacje i dopiero podpisywany jest protokół. Dodał, że jeżeli cos się mówi, a nie wpływa reklamacja to Gmina o niczym nie wie. Jeśli chodzi o rejestr to jest rodzaj odbieranego odpadu i jakie przedsiębiorstwo odbiera. Może się zmieniać, bo firma składa do Gminy, że takich odpadów nie przyjmuje, a potem wprowadzamy do rejestru zmiany, aby z niego korzystać. Dodał, że można przesłać do sołtysów do przekazania mieszkańcom, ale uważał, że jak ktoś będzie chciał to sprawdzić na stronie Urzędu.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że rozumie. Dodał, że jest dużo starszych mieszkańców i uważał, że nie będzie problemem dla sołtysów jak na zebraniu poinformują mieszkańców.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział do pracownika Urzędu, aby wysłać rejestr z wykazem przedsiębiorców do wszystkich sołtysów.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba — uważał, że w PSZOK polepszyło się, ale jest zawsze coś, co można ulepszyć.
Radna J. Świderska – odpowiedziała, że można ulepszyć. Była na posiedzeniu i również oglądała PSZOK. Wydaje jej się, że formę jaką przyjęła mieszkanka w skardze jest trochę na wyrost. Zapytał czy mieszkanka była obsłużona i zostawiła odpady w PSZOK?
Zastępca C. Parzychowski – odpowiedział, że oczywiście tak.
Radna J. Świderska – dodała, że sprawa załatwiona pozytywnie, a mimo wszystko jest skarga.
Zastępca C. Parzychowski – powiedział, że Rada może ograniczyć odbiór odpadów rozbiórkowych i zostało ograniczone do 300 kilogramów na gospodarstwo domowe. Zachęcał do obejrzenia regulaminu PSZOK w Pułtusku, gdzie tam również są ograniczenia w przyjmowaniu. Dodał, że to nie jest tak, że wszystko przyjmuje się. Niejednokrotnie była prośba do mieszkańców, że eternit jest specjalnie utylizowany i odbierany przez firmę, gdzie Gmina pozyskuje na to pieniądze, a nie ma dużo tego zainteresowania.
Radna E. Oleksa – powiedziała, że może mieszkanka myślała, że płaci za odpady komunalne, a przekroczy ilość odpadów rozbiórkowych i nie może go przywieźć i składować. Zapytała co ma z nim zrobić?
Zastępca C. Parzychowski – odpowiedział, że podpisać umowę z firmą i zamówić kontener. Dodał, że jeśli chodzi o organicznie ilości odpadów rozbiórkowych to nie tylko Rada Gminy Gzy, ale i inne poszczególne samorządy podejmują ograniczenia.
Radna E. Oleksa – zapytała, jeżeli podpisała deklarację, płaci za odpady komunalne, to ma mieć dodatkową umowę gdzieś indziej i płacić za nią?
Zastępca C. Parzychowski – odpowiedział, że system mówi, żeby odbierać odpady komunalne z normalnego funkcjonowania, a remonty czy inne rzeczy rozbiórkowe to nie jest normalne funkcjonowanie. Dodał, że system gospodarki odpadami jest ewidencjonowany i szacują ile odpadów jest oddawanych. Może w przyszłości waga będzie w PSZOK. Każdy odpad, który musi być segregowany musi być zważony zanim zostanie przyjęty przez firmę Błysk-Bis. Jest karta przekazania odpadu komunalnego, gdzie jest ile i jakich odpadów zostało odebranych.
Dyskusja w tym punkcie zakończona.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba - poddał pod głosowanie uznanie skargi na Wójta Gminy Gzy za zasadne. Komisja w obecności 6 członków Komisji uczestniczących w posiedzeniu 0 głosami „za” przy 6 głosach „przeciwnych” oraz 0 głosów „wstrzymujących” negatywnie zaopiniowała uznanie skargi na Wójta Gminy Gzy za zasadne, która stanowi załącznik nr 20 do niniejszego protokołu.
Ad. pkt 17.
Przyjęcie protokołu Nr 19/2021.
Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba – powiedział, że Państwo radni zapoznali się z protokołem Nr 19/2021. Zapytał czy zgłasza ktoś ewentualne uwagi do protokołu?
Brak zgłoszonych uwag.
Wobec zrealizowania porządku posiedzenia Przewodniczący Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego P. Zaremba o godz. 15:17 zamknął posiedzenie Komisji.
Protokołowała:
Przewodniczący Komisji:
Referent ds. obsługi organów samorządowych
Beata Lewińska
PRZEWODNICZĄCY Komisji Oświaty, Zdrowia i Bezpieczeństwa Publicznego
Paweł Zaremba | 4aaaf81a-2196-47ce-9594-8a07ccc5da44 | finepdfs | 1.143555 | CC-MAIN-2024-51 | https://uggzy.bip.org.pl/pliki/uggzy/protokol_nr_20.2021_kozibp.pdf?20241103052212 | 2024-12-02T17:14:42+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-51/segments/1733066128396.35/warc/CC-MAIN-20241202155337-20241202185337-00728.warc.gz | 549,501,198 | 0.999958 | 0.99997 | 0.99997 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | true | [
2980,
6253,
10081,
13226,
17495,
21527,
25072,
29308,
32824,
36538,
40058,
43586,
47241,
50796,
54349,
57557,
61235,
65448,
68897,
72697,
76715,
80087,
80274
] | 1 | 0 |
Dr hab. Andrzej Tarczyński, prof. nadzw.
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego
w Bydgoszczy
Recenzja rozprawy doktorskiej ks. mgra Andrzeja Ochmana pt. *Od prawa naturalnego do socjologii praw człowieka. Wkład profesor Hanny Waśkiewicz*, Lublin 2017, ss.297.
Przygotowana i przedstawiona przez ks. mgra Andrzeja Ochmana dysertacja jest próbą opracowania i usystematyzowania dorobku naukowego Pani Profesor Hanny Waśkiewicz długoletniej kierownik Katedry Filozofii Prawa KUL. Jak słusznie zauważa we *Wstępie* sam autor pracy(s.4), dorobek prof. Waśkiewicz nie został dotąd w pełni zbadany, a zasługuje na całościowe opracowanie o charakterze monograficznym. Podjęcie i wykonanie tego przedsięwzięcia, jak również wykorzystanie przy tym niepublikowanych tekstów H. Waśkiewicz, pozostających w ramach księgozbioru Katedry Socjologii Prawa i Moralności, stanowi już w tej mierze oryginalny wkład autora pracy do lepszego poznania i szerszego upowszechnienia głównych elementów dorobku naukowego prof. Waśkiewicz, który w istocie, nie jest jednak szerzej znany, na tle dwóch ważnych dziedzin refleksji prawnej, filozoficzno-prawnej i socjologicznej, jaka pozostają: prawo naturalne i prawa człowieka.
Zamiar ten oddaje sam układ pracy, który można określić jako przejrzysty, logiczny i przemyślany, gdzie dwa najobszerniejsze rozdziały(r. II i r. IV) poświęcone są odpowiednio koncepcjom prawa naturalnego oraz praw człowieka w spuściźnie naukowej. H. Waśkiewicz. Autor jednocześnie wykazuje odpowiednią znajomość nie tylko analizowanych tekstów autorki, ale i literatury przedmiotu w obu tych obszarach. Pozostałe rozdziały – pozostawiając już wprowadzający – są poświęcone odpowiednio: koncepcji społeczności ogólno ludzkiej(r. III), koncepcji porządku społecznego(r. V) oraz elementom filozofii i socjologii prawa w spuściźnie naukowej prof. H. Waśkiewicz, co z jednej strony można postrzegać jako próbę zdyskontowania przez autora pracy znajomości różnych, także drobniejszych czy nawet nieukończonych tekstów H. Waśkiewicz, to jednak z drugiej strony – mimo nieuchronnych w takich przypadkach powtórzeń, pozwala na pełniejsze zarysowanie obszaru problemowego i ekspozycji związków logicznych i genetycznych między poszczególnymi elementami(np. ukazaniu prawa naturalnego jako zespołu reguł dla życia społecznego) czy też przywołanie od wielu lat dyskutowanych, a nie rozstrzygniętych do dziś w sposób satysfakcjonujący problemów (np. różnic między normą prawną a moralną czy szerzej relacji między prawem a
moralnością) lub też kwestii wielokrotnie przywoływanych a nie zawsze właściwie rozumianych (np. zagadnienie praworzędności). Zakończenie pracy jest nadzwyczaj lapidarne (liczące zaledwie 4 strony), wobec czego nie zawiera w istocie niczego więcej niż tylko przypomnienie i rekapitulację wysuniętych wniosków, nie za bardzo jednak wykazuje cechy całościowej syntezy.
Wybrane przez autora recenzowanej rozprawy pole tematyczne, w przypadku pracy doktorskiej, jest jednak nieco nizsowe, wymaga wobec tego osadzenia w szerszej literaturze przedmiotu z zakresu teorii prawa czy socjologii prawa. Autor pracy, jak się wydaje, w zadowalającym stopniu poradził sobie z postawionym sobie zadaniem, choć ogólnikowa i deklaracja, że będzie stosował metodę „analityczną, syntetyczną, porównawczą i historyczną” (s. 7), raczej zmusza czytelnika do domyślania się przyjętego przez autora pracy sposobu postępowania. Omawiana praca jest opatrzona bardzo bogatą bibliografią, przy czym autor starł się sumiennie wykazać różny charakter wykorzystanych tekstów, grupując je aż w sześciu kategoriach, co może wywoływać wrażenie zbytniej drobiazgowości – w opinii niżej podpisanego wystarczyłoby w zupełności wydzielić teksty H. Waśkiewicz i dokumenty dotyczące jaj osoby jako tekst źródłowe, a całą resztę materiałów umieścić w kategorii opracowań. Generalnie, autor, jak już pokreśliłem wyżej, swobodnie porusza się, dzięki dobrej znajomości, literatury naukowej przedmiotu, po obszarach stanowiących przedmiot dokonywanych analiz, choć akurat w rozdziale I ilość cytatów z tekstów będących tylko opracowaniami (R. Tokarczyka, M. Szyszkowskiej, F.J. Mazurka) jest w mojej ocenie zbyt znaczna. Z drugiej strony, gdy autor przywołuje nazwisko J. Habermasa i jego teorię działania komunikacyjnego, brak jest przypisu źródłowego, próżno też szukać nazwiska Habermasa w bibliografii pracy. Może też razić brak nazwisk tłumaczy polskich wydań przywoływanych tekstów Webera, Kanta, Maritaine’a. Trochę to dziwi w sytuacji, gdy autor zasadniczo dość skrupulatnie sporządza odsyłacze do literatury. Inna to sprawa, że najczęściej stosuje naddatek polegający na podaniu w przypisie fragmentu tytułu przywoływanej pozycji i jeszcze, w tym momencie już nieuzasadnionego, skrótu op. cit. Niedociągnięciem w tej mierze (ale tym razem chodzi tylko o jedną konkretną sytuację) jest styl sporządzenia przypisu 264 na s. 81 – otóż sugeruje on, że chodzi o tekst K. Dybowskiego zamieszczony w zbiorze pod redakcją L. Morawskiego, podczas gdy z tekstu głównego wynikałoby, iż chodzi o poglądy L. Morawskiego na pozytywizm prawniczy.
Praca jest pisana językiem klarownym, poprawnym i zasadniczo precyzyjnym, choć nie sposób nie zauważać, że autor nie ustrzegł się kilku niezręczności czy drobnych defektów. Mniejsza już o zwykłe literówki (których naliczyłem kilkanaście), choć niektóre są dość
„dotkliwe” – np. „Franciszek de Vittorio” (s. 138) zamiast de Vitoria, „Kwarkowie” (s. 134) zamiast kwakrzy, data 1978 (s. 140) zamiast 1789, czy „greckich polis” (s. 110) zamiast greckich poleis. W kilku miejscach pojawiają się niezbyt szczęśliwe językowo lub nieprecyzyjne sformułowania – np. „w dwóch obszarach” zamiast „na dwóch obszarach” (s. 30), „ciężar” zamiast „ciężar gatunkowy” (s. 175-176), „umiejscowienia” zamiast „umieszczenia” względnie „zapисania” (s. 151), „po wojnie światowej” zamiast „po II wojnie światowej” (s. 31), anachroniczne już dziś określenie „kraje Trzeciego Świata” (137-138), dość pretensjonalnie brzmiąca fraza „poszczególne zagadnienia rozchodzą się koncentrycznie od prawa naturalnego”, zamiast „rozchodząca się promieniście”, względnie „tworzą wraz z prawem naturalnym koncentryczne kręgi” (s. 6), użycie swoistego pleonazmu „omnipotencja władzy” (s. 46) zamiast omnipotencja państwa wzgl. instytucji państwowych, czy też ewidentne pomyłki jak np. „starożytność” zamiast „średniowiecze” (s. 109, wers 2 od góry) lub „nieistniejące, ale” zamiast „nie istniejące, ale” (s. 149 wers 6 od dołu).
Ponadto można wskazać na kilka usterek czy niedoskonałości w warstwie edytorskiej – najpoważniejszą jest niepodawanie tytułów rozdziałów w całości dużymi literami. Inne, już tylko incydentalne to: niekonsekwentne stosowanie kursywy w przytaczanych w tekście głównym tytułach prac prof. Waszkiewicz (s. 16-17), podobna niekonsekwencja w odniesieniu do obcojęzycznych tytułów aktów prawnych (s. 139) i na tej samej stronie niewłaściwy rozmiar czcionki w przypisie. W bibliografii umieszczenie pozycji H. Rommena (*Die ewige Wiederkehr des Naturrechts*) po literą „H” a nie pod „R”
Powyższe mankamenty nie mogą wszakże prześleńić rzeczywistej wartości przedstawionej rozprawy, która zachowując logiczny i przemyślny układ treści, ewidentnie pokazuje opanowanie przez autora podstawowych wymogów i elementów warsztatu naukowego, choć oczywiście w przypadku zamiaru opublikowania części czy całości rozprawy, wskazane usterki musiałyby być wyeliminowane. Jednocześnie przynajmniej niektóre wątki poruszone w dysertacji, mogłyby stać się w przyszłości punktem wyjścia dla przeprowadzenia analiz o szerszym już zasięgu, na bazie literatury przedmiotu polskiej i zagranicznej.
Wnioski końcowe:
a) przedstawiona rozprawa w sposób możliwie pełny przedstawia problematykę spuścizny naukowej prof. Hanny Waszkiewicz, w dostatecznym stopniu osadzonym w literaturze z zakresu teorii, socjologii i filozofii prawa.
b) układ pracy w postaci liczby, kolejności i podziału poszczególnych części, oceniam się jako logiczny i przejrzysty, a przeprowadzone wnioskowania jako poprawne i nie wykraczające poza skonsultowaną bazę źródłową.
c) zauważone niedoskonałości mają głównie charakter formalny – językowy i edytorski, rzutując w stosunkowo niewielkim stopniu na merytoryczną wartość przedstawionej rozprawy
d) rozprawa ks. mgra Andrzeja Ochmana spełnia, w moim odczuciu, podstawowe wymogi stawiane pracom pisanym w celu uzyskania stopnia doktora nauk humanistycznych, w związku z czym wnoszę o dopuszczenie do jej publicznej obrony przed Radą Wydziału Nauk Społecznych KUL.
Dr hab. Andrzej Tarczyński prof. nadzw. | <urn:uuid:4f26a78b-6940-46dc-b2b0-28d4968638bd> | finepdfs | 1.174805 | CC-MAIN-2019-30 | https://www.kul.pl/files/107/doktoraty/ochman_a/recenzja_prof._a._tarczynskiego_-_ks._mgr_a._ochman.pdf | 2019-07-24T01:01:05Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195530246.91/warc/CC-MAIN-20190723235815-20190724021815-00255.warc.gz | 737,577,803 | 0.999921 | 0.999917 | 0.999917 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2505,
5365,
7899,
8600
] | 1 | 1 |
Geo Azymuty 2012 rozdane!
W yłonienie przez studentów z całej Polski najwybitniejszych osobowoś ci oraz dokonań w dziedzinie geodezji i kartografii w ubiegłym roku kalendarzowym było celem I edycji plebiscytu Geo Azymuty. Nominacji udzielały studenckie koła naukowe, a następnie studenci należący do Ogólnopolskiego Klubu Studentów Geodezji wybrali w głosowaniu zwycięzców.
Wyniki konkursu Wydawnictwa Gall i GEODETY
W ogłoszonym na Geoforum.pl 12 kwietnia konkursie „Książka od Galla" nadeszło 208 zgłoszeń. Wśród uczestników, którzy przysłali wszystkie poprawne odpowiedzi (zaledwie 7 osób), rozlo-
sowaliśmy nagrody książkowe: „Vademecum prawne geodety 2012" oraz „Gospodarka nieruchomościami z komentarzem...". Szczęśliwcami okazali się: Mariusz Tomasiak z Lubartowa, Marta Jakóbczak z Wrocławia, Katarzyna Andrzejczak z Lewina Kłodzkiego. Zwycięzcom gratulujemy. Nagrody przesłano pocztą.
Redakcja
Uroczysta Gala Finałowa prezentująca wyniki głosowania odbyła się w Auli Gmachu Głównego Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie 20 kwietnia. W uroczystości wzięli udział nominowani w 5 kategoriach, przedstawiciele OKSG oraz zaproszeni goście. Galę Finałową otworzyła projekcja filmu „Secrets of Earth" będącego podróżą po niezwykłych miejscach naszej planety. Na przemierzonej trasie studenci wytyczyli wcześniej wiele azymutów. Było to sym-
Uroczystość rozdania nagród była częścią obchodów jubileuszu 60-lecia działalnoś ci Koła Naukowego Geodetów Dahlta pod patronatem JM Rektora AGH.
boliczne nawiązanie do Geo Azymutów jako tych właściwych kierunków w polskiej geodezji i kartografii. Uroczystość recitalem uświetniła Dominika Kuzaj, która wystąpiła przy akompaniamencie Mateusza Hrynkiewicza. Galę przygotowaną przez studentów z Koła Naukowego Geodetów Dahlta poprowadzili pomysłodawcy plebiscytu Mirosław Marciniak oraz Agnieszka Brachucy. W poszczególnych kategoriach zwyciężyli: lGeo Autorytet – dr inż. Andrzej Jagielski, lGeo Mentor – SGP oddział w Krakowie, lGeo Publikacja – redakcja Geoforum.pl za cykl artykułów „Krótki wykład", lWydarzenie Geodezyjne – firma Esri za GIS Day, lTechnologie Geodezyjne – firma Softline za oprogramowanie C-Geo 2012.
W organizacji tego wydarzenia zasłużyli się również członkowie Komitetu Honorowego: prof. Konrad Eckes oraz poseł Aleksander Grad. Uroczystość odbyła się dzięki zaangażowaniu MGGP jako sponsora głównego oraz partnerów wydarzenia: firmy Softline z Wrocławia oraz OPGK z Opola. Patronat medialny sprawowała redakcja miesięcznika GEODETA oraz Krakowska Studencka Agencja Fotograficzna.
Mirosław Marciniak (wiceprezes KNG Dahlta)
Więcej na geodezję
Budżety wojewodów na 2012 r. w porównaniu z rokiem 2011 [w mln zł]
W budżecie państwa na ten rok zapisano więcej środków na geodezję (w działach: 710 i 010) niż w roku poprzednim. Większy jest także budżet GUGiK. Ogółem na prace geodezyjne i kartograficzne wykonywane w 16 województwach zarezerwowano w budżecie centralnym 38,263 mln zł, podczas gdy w 2011 roku było to 35,569 mln zł. Biorąc pod uwagę wszystkie zadania, wojewodowie dostaną w tym roku prawie 5,5 mln zł więcej niż rok wcześniej (szczegóły w tabeli; w nawiasach podano wartości dla 2011 r.). Budżet GUGiK wzrósł z 23,537 mln zł do 30,747 mln zł, w tym 17,458 mln złotych ma pochodzić z projektów współfinansowanych przez UE. Zwięk-
| Województwo | ODGiK | Prace geod. i kartogr. | Oprac. geod. i kartogr. | Prace. geod.-urządz. dla rolnictwa |
|---|---|---|---|---|
| dolnośląskie | 3,114 (3,000) | 2,353 (2,267) | 0,461 (0,444) | 4,961 (4,575) |
| kujawsko-pomorskie | – | 1,289 (1,254) | 0,172 (0,167) | 0,822 (0,624) |
| lubelskie | – | 2,354 (2,291) | – | 5,839 (4,324) |
| lubuskie | 2,083 (2,083) | 2,152 (2,056) | 0,360 (0,340) | 0,756 (0,739) |
| łódzkie | – | 3,870 (3,315) | – | 0,727 (1,536) |
| małopolskie | – | 1,240 (1,053) | 0,872 (0,706) | 2,256 (1,589) |
| mazowieckie | – | 1,964 (1,917) | 1,992 (1,043) | 2,538 (2,856) |
| opolskie | – | 1,111 (1,040) | 0,103 (0,103) | 1,309 (1,816) |
| podkarpackie | 1,599 (1,721) | 3,577 (3,446) | – | 2,110 (1,400) |
| podlaskie | – | 1,517 (1,432) | 0,160 (0,184) | 3,554 (3,578) |
| pomorskie | – | 1,719 (1,719) | 0,572 (0,572) | 1,054 (0,880) |
| śląskie | 3,057 (3,026) | 2,723 (2,623) | 0,483 (0,465) | 3,335 (2,790) |
| świętokrzyskie | – | 1,105 (1,095) | 0,248 (0,250) | 2,563 (2,553) |
| warm.-mazurskie | – | 1,058 (1,012) | 0,150 (0,150) | 0,727 (0,700) |
| wielkopolskie | – | 6,563 (6,119) | 0,580 (0,520) | 0,339 (0,707) |
| zachodniopomorskie | – | 3,668 (2,930) | 0,820 (0,670) | 0,610 (1,496) |
| Razem | 9,853 (9,830) | 38,263 (35,569) | 6,973 (5,614) | 33,500 (32,163) |
szono także kwotę na prace geodezyjne i kartograficzne prowadzone przez GUGiK (o ile w 2011 roku było to 6,744 mln zł, to w bieżącym przeznaczono na nie 21,2 mln zł). Przychody CODGiK określono na poziomie
12,9 mln zł, w tym przychody z prowadzonej działalności mają wynieść 8,88 mln zł.
MAGAZYN geoinformacYJNY nr 5 (204) MAJ 2012 | <urn:uuid:c58385c4-cb46-42bc-8728-0acc3853983b> | finepdfs | 2.162109 | CC-MAIN-2024-10 | https://geoforum.pl/file.php?table=spis_geodeta&id=12263 | 2024-02-27T15:43:09+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947474676.79/warc/CC-MAIN-20240227153053-20240227183053-00376.warc.gz | 265,107,133 | 0.999851 | 0.999851 | 0.999851 | [
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
5005
] | 1 | 2 |
PÓŁROCZNE SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI SPÓŁKI ZA I PÓŁROCZE 2008
1. Wstęp Prezesa Zarządu
Po przełomowym dla Spółki pod wieloma względami roku 2007, pierwsze półrocze 2008 było okresem kontynuacji rozwoju działalności. Z okresu na okres poprawia się sytuacja finansowa Makrum S.A.. W pierwszej połowie 2008 roku kontynuowano współpracę ze sprawdzonymi partnerami, na wyselekcjonowanej grupie zleceń, co do wykonania których Spółka nabyła wcześniej kompetencje. Dzięki tej współpracy Makrum S.A. zwiększyło obroty oraz poprawiło rentowności na wszystkich poziomach rachunku zysków i strat. Podjęto wszelkie moŜliwe działania, aby zminimalizować straty na „starych" kontraktach i jak najszybciej doprowadzić do ich finalizacji.
Rozpoczęto ekonomicznie wykorzystywać majątek zakupiony po upadłej Stoczni Pomerania. Nie jest to jeszcze poziom docelowy, ale Spółka wiąŜe z tym majątkiem oraz lokalizacją duŜe nadzieje na najbliŜszą przyszłość. Makrum S.A. umiejętnie wykorzystuje okres bardzo dobrej koniunktury zarówno w branŜy okrętowej i maszynowej. Zarząd Spółki zdaje sobie dokładnie sprawę z tego, Ŝe koniunktura w branŜy moŜe trwać jeszcze jedynie przez okres dwóchtrzech kolejnych lat, dlatego podejmuje wszelkie działania, które zapewnią stały wzrost wartości spółki w średnim i długim okresie. Do działań tych naleŜy unowocześnianie parku maszynowego, poprawa efektywności produkcji, budowa struktury organizacyjnej, przygotowanie do wdroŜenia nowego systemu ERP, wzmacnianie współpracy z wybranymi klientami oraz nawiązywanie nowych równie korzystnych kontaktów handlowych
2. NajwaŜniejsze informacje
1. Przychody Spółki Makrum S.A. w I półroczu 2008 r. wyniosły 44,2 mln zł, co stanowi 148% przychodów osiągniętych w analogicznym okresie 2007 r.
2. W dniu 04 stycznia 2008 roku MAKRUM S.A. nabyło majątek upadłej Stoczni „Pomerania" Sp. z o.o. w Szczecinie. Spółka zaczęła generować przychody z dzierŜawy zakupionego majątku. W pierwszym półroczu wyniosły one 3,2 mln zł.
3. Bardzo dynamicznie rozwijała się sprzedaŜ krajowa (235% w stosunku do I półrocza 2007) w zakresie produktów i usług, na których spółka zrealizowała satysfakcjonujące marŜe.
4. Równocześnie w ramach sprzedaŜy eksportowej dynamicznie wzrasta wartość zamówień realizowanych dla przemysłu okrętowego (184% w stosunku do I półrocza 2007).
5. W I półroczu 2008 r. zysk netto zamknął się kwotą 22,4 mln zł. Po skorygowaniu o róŜnice wynikające z przeszacowania zakupionego majątku upadłej Stoczni Pomerania zysk netto wyniósłby 4 mln zł. i byłby blisko 4-krotnie wyŜszy od wyniku zrealizowanego w porównywanym okresie 2007 r.
6. Suma bilansowa Spółki w stosunku do 30.06.2007 wzrosła ponad dwukrotnie, a w stosunku do 31.12.2007 o 30%. Było to efektem pozyskania kapitału z emisji akcji Spółki w 2007 roku oraz identyfikacji i wyceny zakupionego majątku upadłej Stoczni „Pomerania".
7. Do dnia 30 czerwca Spółka zakończyła wszystkie projekty rozpoczęte w roku 2007, na których realizacji ponosiła straty. Zdobyte w trakcie ich trwania doświadczenie Spółka wykorzystywała w I półroczu 2008 w stosunku do nowych zleceń, zarówno w procesie ofertacji jak i produkcji. Pozytywne efekty tych działań przekładają się aktualnie na finansowe rezultaty Makrum.
8. W I pół. 2008 r. Spółka kontynuowała proces budowy docelowej struktury organizacyjnej, który powinien się zakończyć jeszcze w tym roku.
3. Omówienie podstawowych wielkości ekonomiczno-finansowych za I półrocze 2008.
3.1 Charakterystyka sprzedaŜy i źródeł zaopatrzenia Makrum S.A.
3.1.1 Ogólna charakterystyka sprzedaŜy
Łączny obrót Spółki w pierwszym półroczu 2008 roku wyniósł 44,2 mln zł i wzrósł o 48% w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego. Dynamicznie wzrosła sprzedaŜ krajowa, która była blisko 2,5 razy wyŜsza. NaleŜy jednak pamiętać, Ŝe 3 mln z tych przychodów zostały wygenerowane poprzez wykorzystanie majątku zakupionego po upadłej Stoczni Pomerania. SprzedaŜ eksportowa, pomimo niŜszej dynamiki, w wartościach bezwzględnych wzrosła więcej niŜ krajowa, bo aŜ o 7,7 mln zł. Dokładne zestawienie przychodów Makrum S.A. z ich strukturą oraz dynamiką przedstawia poniŜsza tabela.
SprzedaŜ Spółki od 2004 roku charakteryzuje się wysoką dynamiką, co prezentuje poniŜszy wykres. W analizowanym okresie tendencja ta została podtrzymana. Spółka wygenerowała
obroty na poziomie 73% obrotów z całego roku 2007 oraz wyŜsze niŜ te realizowane w okresach rocznych jeszcze w latach 2004 – 2005. NaleŜy odnotować bardzo wysokie zaawansowanie w stosunku do lat poprzednich sprzedaŜy krajowej, które nastąpiło m.in. w efekcie przychodów uzyskiwanych z dzierŜawy nowo nabytego majątku.
W pierwszym półroczu 2008 roku Spółka uzyskała zdecydowanie wyŜsze przychody ze sprzedaŜy na realizacji projektów dla branŜy okrętowej. Wzrost ten był realizowany na rynkach eksportowych. Obroty Pozostałe to przede wszystkim dzierŜawa infrastruktury w szczecińskim oddziale Makrum. PoniewaŜ rok 2008 jest pierwszym rokiem, w którym Spółka działa na tym majątku, dynamika tej grupy przychodów mogła osiągnąć blisko 470%. Porównanie wg sprzedaŜy do podstawowych branŜ, na zlecenie których pracuje Makrum, zawiera poniŜsza tabela.
3.1.2 SprzedaŜ krajowa
SprzedaŜ na rynku krajowym wyniosła ogółem 11,2 mln zł. Charakteryzowała się ona bardzo duŜą dynamiką, szczególnie w zakresie przychodów z dzierŜawy infrastruktury. Wyniosła ona w stosunku do porównywalnego okresu roku 2007 246%, co przełoŜyło się na wzrost w kwocie 6,7 mln zł.
SprzedaŜ Spółki na tym rynku wyróŜnia duŜe rozdrobnienie klientów. Obroty z Ŝadnym z nich nie przekroczyły 10% obrotów Spółki ogółem. Podobna sytuacja miała miejsce rok wcześniej.
3.1.3 SprzedaŜ eksportowa
SprzedaŜ na rynkach zagranicznych wyniosła blisko 33 mln zł, co oznacza dynamikę na poziomie 130% w stosunku do pierwszego półrocza 2007. PrzełoŜyło się to na wzrost wartości obrotów z eksportu o 7,7 mln zł. Spółka juŜ od kilku lat zwiększa swoje obroty eksportowe, pozyskując nowych klientów oraz poszerzając współpracę z dotychczasowymi. W zakresie sprzedaŜy eksportowej Spółka realizuje przede wszystkim zamówienia dla branŜy okrętowej. Na sprzedaŜy do tego segmentu rynku Makrum planuje równieŜ zintensyfikować swoje działania w przyszłości.
Półroczne Sprawozdanie Finansowe
30 czerwca 2008
W stosunku do porównywalnego okresu roku ubiegłego Spółka zrealizowała wyŜsze obroty na projektach realizowanych dla spółek z grupy Rolls Royce oraz Hatlapy. Spółki te stały się kluczowymi partnerami Makrum w analizowanym okresie. W tym roku podjęte zostały działania, które zaowocowały nawiązaniem kontaktów handlowych z nowymi zleceniodawcami oraz zwiększeniem zakresu współpracy z dotychczas mniej waŜącymi partnerami. Inicjatywy te mają doprowadzić do większej dywersyfikacji obrotów przy utrzymaniu odpowiedniej rentowności.
3.1.4 Źródła zaopatrzenia
Spółka obecnie posiada bardzo zdywersyfikowane źródła dostaw materiałów, które są najwaŜniejszym elementem w strukturze kosztów. Podobne rozdrobnienie ma miejsce w zakresie dostawców usług. Obroty z Ŝadnym z tych podmiotów nie przekroczyły w pierwszym półroczu 2008 roku 10% wartości zakupów ogółem.
3.2 Wyniki finansowe
3.2.1 Rachunek wyników
W pierwszym półroczu 2008 roku przychody ze sprzedaŜy MAKRUM wzrosły o 48% w stosunku do porównywalnego okresu roku ubiegłego i wyniosły 44,2 miliona złotych. Struktura obrotów została szczegółowo zaprezentowana w poprzednim rozdziale.
Wraz ze wzrostem obrotów Spółka poprawiła rentowności. Spowodowane było to z jednej strony dynamicznym wzrostem ilości zapytań ofertowych, a z drugiej procesem weryfikacji efektywności poszczególnych zleceń dla branŜy okrętowej. Wzrost ilości zapytań ofertowych pozwolił na wybór przez Spółkę tylko tych zleceń, które od lat są w ofercie produktowej i nie powodują nadmiernego obciąŜenia zdolności wytwórczych Spółki. Takie zlecenia cechują się niskim ryzykiem pojawienia się nieprzewidzianych trudności technologicznych i generują najwyŜsze marŜe. Natomiast weryfikacja zleceń doprowadziła do renegocjacji cenowych oraz produktowych. Proces ten skutkował zmianą struktury zleceń od klientów zagranicznych i przyjęciem w IV kwartale 2007 oraz I kwartale 2008 zleceń o duŜym stopniu powtarzalności i zweryfikowanej przez Spółkę technologii wytwarzania. W pierwszym półroczu kontynuowano współpracę przede wszystkim z trzema klientami zagranicznymi, która to współpraca była do tej pory korzystna dla obu stron.
Na poziomie zysku brutto ze sprzedaŜy Spółka osiągnęła rentowność całości przychodów na poziomie 17% generując 7,6 miliona zł dochodu. Przy wzroście rentowności, na tym poziomie rachunku wyników, o 2 p.p. i wyŜszych przychodach Spółka wygenerowała o 67%
.
7
wyŜszy zysk brutto na sprzedaŜy niŜ w porównywalnym okresie, co dało przyrost o 3 mln zł. W efekcie tego wzrostu Makrum zrekompensowało przyrost kosztów ogólnego zarządu o 1,2 mln zł oraz gorszy wynik na pozostałej działalności operacyjnej -0,6 mln zł. Tym samym rentowność na poziomie zysku operacyjnego wzrosła z 4% do 6%, a sam zysk operacyjny zwiększył się o 1,2 mln zł i wyniósł 2,6 mln zł.
Do zdarzeń, które w analizowanym półroczu zasadniczo determinowały kształtowanie się wyników Spółki na poszczególnych poziomach rachunku zysków i strat naleŜały:
Pozytywne:
a) coraz mniejszy udział w miksie zleceń, projektów nierentownych, pozyskanych przez firmę w ubiegłym roku. Na dzień publikacji raportu spółka zakończyła realizację kaŜdego z nich.
b) coraz większy udział w portfelu zamówień zleceń:
- powtarzalnych, produkowanych w dłuŜszych seriach,
- stanowiących sprawdzony produkt Makrum.
c) wyŜszy niŜ w ubiegłych latach poziom otwartych zleceń, który znacząco ułatwia optymalne wykorzystanie zasobów produkcyjnych i wzrost wydajności.
Negatywne:
a) kary nałoŜone na spółkę za opóźnienia w realizacji kontraktów z 2007 r. w łącznej kwocie 0,6 mln zł. – pozostałe koszty operacyjne,
b) straty zrealizowane na ostatnich kontraktach z 2007 r. w wysokości 1,3 mln zł. – na poziomie zysku brutto ze sprzedaŜy,
c) umacnianie się złotego przy 75% udziale sprzedaŜy eksportowej w sprzedaŜy ogółem,
d) utrzymujące się na wysokim poziomie/stopniowo wzrastające ceny stali,
e) presja na podwyŜki wynagrodzeń.
Dodatkowym elementem zwiększającym ryzyko działalności było osłabianie się w I półroczu 2008 roku kursu euro. W stosunku do porównywalnego okresu roku ubiegłego o 9,2%, a na koniec okresu o 11%. Ograniczenie negatywnego wpływu umocnienia złotówki odbywa się poprzez następujące działania:
a) poprzez kaŜdorazowe negocjowanie kontraktów przy kursie SPOT na dzień negocjacji
b) poprzez zawieranie transakcji hedgingowych, jako zabezpieczenie planowanych przepływów pienięŜnych,
Wartość otwartych transakcji zabezpieczających na dzień 30 czerwca 2008 wynosi 4,7 mln EUR z średniowaŜonym kursem realizacji na poziomie mocno przewyŜszającym aktualny kurs SPOT (tj. ca. 3,2 EUR/PLN) i dodatniej wartości godziwej na poziomie 1,9 mln zł.
PoniewaŜ Makrum nie wdroŜyło do tej pory polityki zabezpieczeń, efekty zawieranych transakcji terminowych prezentowane są w działalności finansowej. Po wdroŜeniu polityki zabezpieczeń, które to wdroŜenie Spółka planuje do końca 2008 roku, efekty zabezpieczeń będą korygowały przychody ze sprzedaŜy Spółki i będą miały wpływ na wynik brutto ze sprzedaŜy. Wpływ zawartych transakcji terminowych na wynik I półrocza 2008 to 1,9 mln zł. Analiza wyników operacyjnych Spółki, zdaniem zarządu, powinna uwzględniać takŜe efekty prowadzonej działalności zabezpieczającej przed ryzykiem kursowym i być rozpatrywana łącznie.
Wartość amortyzacji w I półroczu 2008 wyniosła 2,4 mln zł i była blisko trzykrotnie wyŜsza od amortyzacji z porównywalnego okresu roku ubiegłego. Wzrost ten w większości był skutkiem amortyzacji majątku kupionego od Stoczni „Pomerania" w upadłości, który dodatkowo uległ przeszacowaniu. 650 tys. zł dotychczasowej amortyzacji w 2008 roku miało charakter jednorazowego, pełnego odpisu i tym samym nie powtórzy się w kolejnych okresach.
Warto podkreślić, Ŝe wartość EBITDA za I pół. 2008 r. (4,9 mln zł) jest juŜ wyŜsza niŜ w całym 2007 r. (4,1 mln zł.). PoniŜszy wykres przedstawia poziom EBITDA osiągany przez MAKRUM S.A. w poszczególnych kwartałach 2006 – 2008. Rentowność na poziomie EBITDA wyniosła w I półroczu 2008 11,2% i była wyŜsza o 3,9 p.p. od rentowności osiągniętej w I półroczu 2007.
EBITDA kwartalnie w latach 2006 - 2008
IQ 2006
IIQ 2006
IIIQ 2006 IVQ 2006
IQ 2007
IIQ 2007
IIIQ 2007 IVQ 2007
IQ 2008
IIQ 2008
Wzrost kosztów ogólnego zarządu w I półroczu nastąpił przede wszystkim z następujących przyczyn:
a) ujęcia w I pół. 2008 r. kosztów Stoczni Pomerania, których nie było w ubiegłym roku,
b) wzrostu kosztów wynagrodzeń z dwóch powodów: wzrostu ilościowego zatrudnienia i podwyŜek płac,
c) wzrost kosztów remontów i amortyzacji.
W konsekwencji dokonanej wyceny zakupionego majątku Stoczni „Pomerania" Spółka wykazała w I półroczu 2008 przychody finansowe w kwocie 19,3 mln zł. Zdarzenie to miało charakter jednorazowy. Równocześnie Spółka rozpoczęła naliczanie amortyzacji od przeszacowanego majątku. Wynik netto za I półrocze 2008 bez uwzględnienia efektów przedmiotowego przeszacowania wyniósłby 4 mln zł w stosunku do uzyskanych, z jego uwzględnieniem 22,4 mln zł.
PoniŜej tabelaryczne zestawienie najwaŜniejszych pozycji Rachunku wyników Spółki.
3.2.2 Bilans
NajwaŜniejsze zmiany w strukturze bilansu na koniec I półrocza 2008 roku w stosunku do 31.12.2007 wynikają z zakupu, a następnie wyceny majątku Stoczni „Pomerania".
W dniu 04 stycznia 2008 roku Makrum nabyło majątek upadłej stoczni Pomerania Sp. z o.o. w Szczecinie, w skład którego wchodzą 3 nieruchomości gruntowe oraz własność budynków i budowli znajdujących się na tych nieruchomościach połoŜonych w granicach portu morskiego w Szczecinie, 150 udziałów o nominalnej wartości 1000 zł kaŜdy, zapasy oraz przysługujące upadłemu licencje i zezwolenia. Cena sprzedaŜy przedsiębiorstwa, obejmująca swoim zakresem równieŜ nabycie praw uŜytkowania wieczystego nieruchomości i własność budynków wyniosła 18 675 tys. zł i została zapłacona przez Spółkę w III dekadzie grudnia 2007 r.
Identyfikując nabyte aktywa Spółka posiłkowała się zapisami MSSF 3, zgodnie z którym zidentyfikowane aktywa jednostki przejmowanej ujmuje się wg wartości godziwej na dzień przejęcia, która w przypadku aktywów trwałych oszacowana została przez niezaleŜnego rzeczoznawcę, natomiast wartość godziwą zapasów Spółka określiła samodzielnie w oparciu o szczegółową inwentaryzację i zapisy historyczne w księgach przejmowanego podmiotu. Wartość godziwa zakupionego majątku wyniosła blisko 43 mln zł i w takiej wartości została ujęta w bilansie Spółki.
Wzrost majątku trwałego nastąpił równieŜ w efekcie inwestycji w wytaczarkę dwukolumnową typ AFP 200 CNC wyprodukowaną przez rumuńską spółkę EMSIL TECHTRANS na licencji PAMA. Wartość tej inwestycji to ponad 2 mln euro. Pozwoli ona na zwiększenie mocy na wydziale obróbki mechanicznej, a tym samym wzmocni pozycję rynkową Spółki. Źródłem finansowania tej inwestycji jest leasing.
Spadek wartości naleŜności związany jest z powyŜej opisaną transakcją. Makrum w 2007 roku w związku z zawartą w dniu 30.10.2007 roku warunkową umową sprzedaŜy nieruchomości wchodzących w skład masy upadłości Stoczni „Pomerania" przekazało Syndykowi masy upadłości środki w wysokości 18 675 tys. zł na zapłacenie ceny za ten majątek. W związku z zawarciem w dniu 04 stycznia 2008 roku ostatecznej umowy sprzedaŜy przedsiębiorstwa i przeniesieniem własności nieruchomości na MAKRUM S.A. w miejsce w/w naleŜności nastąpiło zaksięgowanie nabytych składników majątkowych odpowiednio do ich wartości i ekonomicznego przeznaczenia, jako środki trwałe (nieruchomości, urządzenia techniczne i maszyny) oraz odpowiednie aktywa obrotowe (zapasy).
.
11
Wzrost wartości zapasów w stosunku do 31 grudnia 2007 o blisko 1,1 mln zł wynika przede wszystkim z ujęcia w bilansie Spółki zakupionych zapasów od Stoczni „Pomerania" w kwocie 0,8 mln zł, które to utrzymywały się w ciągu całego pierwszego półrocza na stałym poziomie. W kolejnych okresach Spółka zamierza konsekwentnie zmniejszać poziom posiadanych zapasów, jednocześnie optymalizując go pod kątem dostrzeganych tendencji na rynkach surowców.
Wzrost krótkoterminowych rozliczeń międzyokresowych w stosunku do końca roku ubiegłego o ponad 6,1 mln zł jest wynikiem zwiększenia wartości realizowanych kontraktów długoterminowych. Wartość przyjętych zamówień w mln zł wg segmentów rynkowych w układzie kwartalnym przedstawia poniŜszy wykres.
Zmiany po stronie pasywów równieŜ są przede wszystkim konsekwencją wyŜej opisanego nabycia i przeszacowania majątku Stoczni „Pomerania". Kapitał własny wzrósł o wartość wypracowanego w I półroczu zysku. W rezerwach na zobowiązania ujęto wartość podatku odroczonego związanego ze zwiększeniem, po przeprowadzeniu wyceny, wartości w/w majątku w stosunku do ceny nabycia. Wzrost wartości zobowiązań krótkoterminowych jest rezultatem rosnących obrotów Spółki.
PoniŜej tabelaryczne zestawienie najwaŜniejszych pozycji Bilansu na dzień 30 czerwca w porównaniu do stanu na dzień 31 grudnia 2007.
NajwaŜniejsze zmiany w strukturze bilansu na koniec I półrocza 2008 roku w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego wynikają z przeprowadzonej emisji akcji serii F i podwyŜszeniu kapitału własnego o ponad 40 milionów zł.
Wykorzystanie środków finansowych pozyskanych z emisji akcji spowodowało zwiększenie dwóch pozycji – środków pienięŜnych (lokat bankowych) oraz Rzeczowych aktywów trwałych związanych z zakupem majątku upadłej Stoczni „Pomerania" Sp. z o.o. Majątek ten został w styczniu roku bieŜącego ujęty w aktywach Spółki w wartości godziwej, co zostało szczegółowo opisane powyŜej. Posiadane środki pienięŜne będą w przyszłości wykorzystane zgodnie z deklaracjami złoŜonymi w prospekcie emisyjnym tj. na dokonanie przejęć spółek z branŜy.
Wzrost krótkoterminowych rozliczeń międzyokresowych o około 4,2 mln zł jest wynikiem zwiększenia wartości realizowanych kontraktów długoterminowych (głównie zawartych
kontraktów offshore). Wartość przyjętych zamówień w mln zł wg segmentów rynkowych w układzie kwartalnym przedstawiono powyŜej na wykresie.
PoniŜej tabelaryczne zestawienie najwaŜniejszych pozycji Bilansu na dzień 30 czerwca w porównaniu do stanu na dzień 30 czerwca 2007.
3.2.3 Przepływy PienięŜne
W I półroczu 2008 roku Spółka zanotowała dodatni przepływ pienięŜny z działalności operacyjnej w wysokości 0,2 mln zł, będący rezultatem wypracowanego zysku skorygowanego przede wszystkim o 19,3 mln zł efektów przeszacowania nabytego majątku Stoczni „Pomerania" oraz o 6,3 mln zł zmiany stanu rozliczeń międzyokresowych.
Jednocześnie podjęte zostały przez Makrum działania inwestycyjne mające na celu zwiększenie mocy produkcyjnych w zakładzie w Bydgoszczy oraz uzyskanie jeszcze lepszej pozycji konkurencyjnej na rynku. Znalazło to swoje odbicie w ujemnym przepływie pienięŜnym z działalności inwestycyjnej w kwocie 2,2 mln zł. NaleŜy tutaj zaznaczyć, Ŝe największą inwestycję w II kwartale, wytaczarkę dwukolumnową typ AFP 200 CNC, sfinansowano z wykorzystaniem leasingu, co nie jest widoczne w rachunku przepływów pienięŜnych.
NajwaŜniejsze pozycje rachunku przepływów pienięŜnych Spółki prezentuje poniŜsza tabela
3.2.4 Analiza Wskaźnikowa
Zdecydowana większość wskaźników wybranych do analizy osiągnęła poziomy znacząco lepsze niŜ w I półroczu 2008 roku. Większość zmian uwarunkowana była wejściem spółki na GPW w Warszawie. NaleŜy zwrócić uwagę, Ŝe szczególnie wskaźniki które uległy pogorszeniu lub znacznie odbiegają od poziomów poŜądanych przez Spółkę zachowują się w ten sposób właśnie w konsekwencji pozyskania znaczących środków pienięŜnych z emisji akcji oraz chwilowego braku ich pełnego wykorzystania na cele zgodne z deklaracjami złoŜonymi w prospekcie emisyjnym.
Do takich wskaźników naleŜy wskaźnik obrotowości aktywów. Spółka zwiększyła w 2007 roku obroty o blisko 9 mln, lecz jednocześnie zwiększyła wartość aktywów w efekcie pozyskania środków z emisji akcji o 41 mln zł oraz ich częściowego wykorzystania na zakup majątku upadłej Stoczni Pomerania. W kolejnych okresach wykorzystanie pozostałych środków pienięŜnych zgodnie z celami opisanymi w prospekcie emisyjnym będzie skutkowało dalszym wzrostem obrotów. Tym samym obrotowość aktywów będzie stopniowo wzrastała.
RównieŜ przekroczenie poŜądanych poziomów przez wskaźniki płynności, a tym samym utrzymywania bardzo wysokiego kapitału obrotowego netto, jest efektem sytuacji, w której Spółka utrzymując wysokie poziomy środków pienięŜnych penetruje rynek w poszukiwaniu okazji do akwizycji. Ta teoretyczna nadpłynność Spółki będzie redukowana wraz z kolejnymi przejęciami.
W I półroczu 2008 miał miejsce gwałtowny wzrost wszystkich wskaźników rentowności. Nastąpił on w konsekwencji dokonanej wyceny zakupionego majątku Stoczni „Pomerania". Spółka wykazała w I półroczu 2008 przychody finansowe w kwocie 19,3 mln zł. Zdarzenie to miało charakter jednorazowy. Najbardziej obiektywnym na ten moment wskaźnikiem związanym z moŜliwościami Spółki do generowania zysku jest EBITDA i rentowność liczona na jego bazie. EBITDA wzrósł pomiędzy porównywanymi okresami aŜ o 2,3 raza i jest wyŜszy niŜ w całym 2007 roku, a jego rentowność podniosła się o 3,9 p.p. i wyniosła ponad 11%. Przyczyny tego wzrostu zostały opisane w części Sprawozdania dotyczącej rachunku wyników.
.
16
4. Informacje o zawartych umowach znaczących dla działalności Spółki oraz o decyzjach związanych z zawartymi umowami znaczącymi. Informacje te Spółka dostarczała w raportach bieŜących do wiadomości publicznej. Forma, w jakiej zostały one przytoczone w sprawozdaniu, jest bliska w/w raportom bieŜącym.
4.1 W dniu 04 stycznia 2008 r. została zawarta z Syndykiem masy upadłości Stoczni „POMERANIA" Sp. z o.o. w Szczecinie (Sprzedający) umowa sprzedaŜy na rzecz Spółki przedsiębiorstwa upadłego Stoczni "Pomerania" Sp. z o.o. w Szczecinie (Stocznia) w całości w skład którego wchodzi: oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo, prawo wieczystego uŜytkowania 3 nieruchomości gruntowych oraz własności budynków i budowli znajdujących się na tych nieruchomościach połoŜonych w granicach portu morskiego w Szczecinie, prawa wynikające z umów najmu i dzierŜawy w/w nieruchomości, 150 udziałów w "Pomerania Service" Sp. z o.o. w Szczecinie o wartości nominalnej PLN 1000 kaŜdy, przysługujące upadłemu licencje i zezwolenia, ruchomości wchodzące w skład masy upadłości Stoczni. WyŜej wymieniona umowa została zawarta w następstwie wykonania zawartej w dniu 12 czerwca 2007 r. przedwstępnej umowy sprzedaŜy przedsiębiorstwa upadłej Stoczni Pomerania w Szczecinie. Cena sprzedaŜy przedsiębiorstwa, obejmująca swoim zakresem równieŜ nabycie praw uŜytkowania wieczystego nieruchomości i własność budynków wynosi PLN 18.675.000,00.
Pomiędzy Spółką i osobami nią zarządzającymi lub nadzorującymi a Sprzedającym nie występują powiązania o charakterze osobowym lub majątkowym. Nabycie przedsiębiorstwa Stoczni zostało sfinansowane ze środków z emisji akcji serii F Spółki. Nabywany majątek Stoczni był wykorzystywany w działalności gospodarczej Stoczni polegającej na: produkcji statków, działalności usługowej w zakresie naprawy i konserwacji statków, platform i konstrukcji pływających, produkcji konstrukcji metalowych, usług w zakresie instalowania konstrukcji metalowych, wynajmie nieruchomości, wynajmie pozostałych środków transportu lądowego. Spółka planuje kontynuować dotychczasowy sposób wykorzystania nabytych aktywów.
Umowa znacząca z uwagi na przekroczenie 10 % wartości kapitałów własnych Spółki. (raport bieŜący nr 1/2008 z dnia 04.01.2008)
4.2 W okresie od dnia 14 listopada 2007 r. (tj. dnia raportu bieŜącego nr 41/2007 informującego o zawarciu umów znaczących ze spółkami z grupy Rolls-Royce) do dnia dzisiejszego 03 marca 2008 r. Spółka zawarła ze spółkami grupy Rolls-Royce (Rolls-Royce Marine AS oraz Rolls-Royce Power Engineering Plc) umowy na łączną wartość EUR 2.324.872,90 to jest ca 8.219.820,63 zł na wykonanie rolek rufowych, zacisków i nawijarek
lin, urządzeń centrujących, stabilizatorów sterów. Największa zawarta w tym okresie umowa numer BR 0103812 zawarta została z Rolls-Royce Marine AS (poprzez potwierdzenie zamówienia numer BR 0103812) w dniu 03 marca 2008 r. na wykonanie rolki rufowej wraz z elementami dodatkowymi na kwotę EUR 606.848 z datą realizacji na grudzień 2008r.
Zgodnie z ustaleniami umowy ramowej z dnia 28 marca 2006 r. pomiędzy Spółką a Grupą Firm Rolls-Royce, Spółka moŜe zostać obciąŜona karami umownymi o maksymalnej wartości 10 % wartości kontraktu, na warunkach nie odbiegających od rynkowych. Zapłata kar umownych nie wyłącza uprawnienia firm z Grupy RR do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych przekraczających wysokość tych kar.
Umowa znacząca z uwagi, iŜ suma umów zawartych z Grupą Rolls-Royce przekracza 10 % kapitałów własnych Spółki. (raport bieŜący nr 8/2008 z dnia 03.03.2008)
4.3 W dniu 28 kwietnia 2008 r. została podpisana umowa leasingu z dnia 25.04.2008 r. z Raiffeinsen-Leasing Polska S.A. (RLPL) z siedziba w Warszawie na kwotę stanowiącą równowartość 3 497 739,44,- CHF (kwota netto) dotycząca wytaczarki dwukolumnowej typ AFP 200 CNC – na licencji PAMA (przedmiot leasingu).
Na mocy tej umowy oraz umów towarzyszących (porozumienie do umowy leasingu dot. wejścia do umowy sprzedaŜy, ubezpieczenie przedmiotu leasingu, zabezpieczenie spłaty zobowiązań Spółki): - RLPL wstąpił w miejsce Spółki do umowy sprzedaŜy przedmiotu leasingu pierwotnie zakupionego przez Spółkę od firmy EMSIL TECHTRANS Srl Fabricilor w Oradea, Rumunia na podstawie umowy sprzedaŜy z dnia 26.11.2007 r. ( Raport bieŜący Nr 49/2007 z dnia 20.12.2007r.), - dokonana przez Spółkę zapłata części ceny z tytułu zakupu przedmiotu leasingu (umowy sprzedaŜy z dnia 26.11.2007 r.) zostanie zwrócona przez RLPL, po potrąceniu kwoty stanowiącej wstępną opłatę leasingową, - Spółka udzieliła RLPL poręczenia za ewentualne zobowiązania pienięŜne EMSIL - dostawcy przedmiotu leasingu względem RLPL jako kupującego w miejsce Spółki.
Pomiędzy Spółką i osobami nią zarządzającymi lub nadzorującymi a RLPL nie występują powiązania o charakterze osobowym lub majątkowym.
Umowa uznana za znaczącą ze względu na przekroczenie 10% wartości kapitałów własnych Spółki. (raport bieŜący nr 11/2008 z dnia 28.04.2008)
4.4 W okresie od dnia 03 marca 2008 r. (tj. dnia raportu bieŜącego nr 8/2008 informującego o zawarciu umów znaczących ze spółkami z grupy Rolls-Royce Commercial Marine Companies w okresie od 14 listopada 2007r. do 03 marca 2008 r.) do dnia 24 czerwca 2008
r. Spółka zawarła ze spółkami Grupy Rolls-Royce Commercial Marine Companies ( Grupa RR ) ( Rolls-Royce Marine AS oraz Rolls-Royce Power Engineering Plc ) umowy na łączną wartość EUR 3.444.089,72 to jest ca 11.606.582,36 zł na wykonanie rolek rufowych oraz urządzeń pokładowych ( urządzenia centrujące, skrzynie, nawijarki lin ).
Największa wartościowo umowa w okresie objętym raportem została zawarta z Rolls-Royce Marine AS ( poprzez potwierdzenie zamówienia numer BR 0106281 ) w dniu 06 czerwca 2008 r. na wykonanie rolki rufowej wraz z elementami dodatkowymi na kwotę EUR 594.058 z datą realizacji na 01 października 2009 r.
Zgodnie z ustaleniami umowy ramowej z dnia 28 marca 2006 r. pomiędzy Spółką a Grupą RR obowiązującej wobec wszystkich umów zawartych z firmami Grupy RR w tym, umowy, o której mowa w powyŜszym akapicie, Spółka moŜe zostać obciąŜona karami umownymi o maksymalnej wartości 10 % wartości kontraktu, na warunkach nie odbiegających od rynkowych. Zapłata kar umownych nie wyłącza uprawnienia firm z Grupy RR do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych przekraczających wysokość tych kar.
Umowa znacząca z uwagi, iŜ suma umów zawartych z Grupą Rolls-Royce przekracza 10 % kapitałów własnych Spółki. (raport bieŜący nr 14/2008 z dnia 24.06.2008)
5. Informacja o powiązaniach organizacyjnych lub kapitałowych Spółki z innymi podmiotami.
Informacja o podmiotach powiązanych ze Spółką została zaprezentowane w Sprawozdaniu finansowym na str. 21, rozdział Wprowadzenie do sprawozdania finansowego, punkt 23 Podmioty powiązane ze Spółką Makrum S.A.
6. Opis transakcji z podmiotami powiązanymi, których łączna wartość przekroczyła wyraŜoną w złotych równowartość kwoty 500 000 euro
Spółka nie dokonała od początku roku obrotowego transakcji z podmiotami powiązanymi (dla kaŜdego z podmiotów z osobna), których łączna wartość przekroczyłaby wyraŜoną w zł wartość 500 000 euro
7. Informacje o zaciągniętych kredytach, umowach poŜyczek oraz o udzielonych poręczeniach i gwarancjach.
7.1 Informacje o zaciągniętych kredytach i umowach poŜyczek zostały zaprezentowane w Sprawozdaniu finansowym na str. 57-61, rozdział Informacje dodatkowe i noty objaśniające,
podrozdział Noty objaśniające do pozycji bilansowych, Nota 20 Zobowiązania krótkoterminowe
7.2 Informacje o udzielonych poręczeniach i gwarancjach zostały zaprezentowane w Sprawozdaniu finansowym na str. 74-75, rozdział Informacje dodatkowe i noty objaśniające, podrozdział Dodatkowe noty objaśniające, punkt 11 Dane o pozycjach pozabilansowych, w szczególności zobowiązaniach warunkowych, w tym równieŜ udzielonych przez emitenta gwarancjach i poręczeniach (takŜe wekslowych), z wyodrębnieniem udzielonych na rzecz jednostek powiązanych
8. Informacja o udzielonych poŜyczkach.
Informacje o udzielonych poŜyczkach zostały zaprezentowane w Sprawozdaniu finansowym na str. 72-73, rozdział Informacje dodatkowe i noty objaśniające, podrozdział Dodatkowe noty objaśniające, punkt 1 Instrumenty finansowe
9. Opis wykorzystania przez Spółkę środków pozyskanych z emisji.
W okresie objętym raportem Spółka nie dokonała emisji papierów wartościowych
10. Objaśnienie zaawansowania wyników finansowych wykazywanych w raporcie za I półrocze 2008 w stosunku do wcześniej publikowanych prognoz na rok 2008.
Spółka w prospekcie emisyjnym zatwierdzonym18 czerwca 2007 roku przedstawiła prognozy wyników na 2008 r. W poniŜszych tabelach zawarto porównania zaawansowania poszczególnych prognozowanych pozycji po pierwszym półroczu 2008 roku. Przyczyny osiągnięcia zysku netto zostały opisane wcześniej w komentarzu dotyczącym wyników finansowych. Zarząd Spółki na moment publikowania niniejszego sprawozdania nie widzi podstaw do korygowania wcześniej opublikowanych prognoz.
Wyniki za pierwsze półrocze 2008 w porównaniu do prognozy na 2008.
Wyniki za dwa pierwsze kwartały 2008, skorygowane o róŜnice wynikające z przeszacowania zakupionego majątku Stoczni Pomerania, w porównaniu do prognozy na 2008.
11. Ocena dotycząca zarządzania zasobami finansowymi.
Podstawowym elementem kształtującym politykę ograniczania ryzyka płynności jest utrzymywanie zdolności Spółki do terminowego wywiązywania się z bieŜących i planowanych zobowiązań wobec kontrahentów. Dokonywane zmiany struktury posiadanych przez spółkę kredytów mają na celu terminową spłatę zobowiązań. Ponadto Spółka podejmuje działania zmierzające do zintegrowanego zarządzania cash-flow poprzez optymalizację polityki zarządzania terminami płatności, zarówno zobowiązań jak naleŜności. Przeterminowania naleŜności i zobowiązań, widoczne w Sprawozdaniu finansowym na str. 44, rozdział Informacje dodatkowe i noty objaśniające, podrozdział Noty objaśniające do pozycji bilansowych, Nota 7 NaleŜności krótkoterminowe oraz na str. 56, rozdział Informacje dodatkowe i noty objaśniające, podrozdział Noty objaśniające do pozycji bilansowych, Nota 20 Zobowiązania krótkoterminowe, nie mają charakteru trwałego. Spółka nie widzi zagroŜeń dla prawidłowego regulowania swoich zobowiązań.
12. Ocena moŜliwości realizacji zamierzeń inwestycyjnych
Zamierzenia inwestycyjne Spółki na II półrocze 2008 mają dwojaki charakter. Po pierwsze Spółka będzie inwestowała w rzeczowe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne w dotychczasowej lokalizacji, z drugiej strony planuje akwizycje zgodnie z deklaracjami zamieszczonymi w prospekcie emisyjnym.
Półroczne Sprawozdanie Finansowe
30 czerwca 2008
12.1 Inwestycje w rzeczowe
ś
ś
rodki trwałe i warto ci niematerialne i prawne w obecnie
posiadanych lokalizacjach.
ń
ę
ć
Do ko ca 2008 roku Spółka zamierza zwi
kszy swoje moce produkcyjne poprzez zakup
ą
ń
Ź
odpowiednich maszyn i urz dze
oraz modernizacje posiadanych.
ródłem finansowania
ę
ę
nowych maszyn b dzie leasing, natomiast nakłady na utrzymanie i modernizacj
ę
ą
ś
posiadanego parku maszynowego b
d
ponoszone ze rodków własnych, czyli przede
wszystkim z wypracowanego EBITDA.
Informacje o planowanych nakładach inwestycyjnych Spółki oraz podstawowym sposobie ich finansowania zostały zaprezentowane w Sprawozdaniu finansowym na str. 76-77, rozdział
ś
ą
ś
ą
Informacje dodatkowe i noty obja niaj
ce
Dodatkowe nory obja niaj
ce
, podrozdział
, punkt
15
Ŝ
Poniesione nakłady inwestycyjne oraz planowane w okresie najbli szych 12 miesi
dnia bilansowego…
Ŝ
ś
Spółka bardzo wysoko ocenia mo liwo
ci realizacji swoich zamierze
Ŝ
ń
inwestycyjnych na
ś
2008, zarówno je eli chodzi o dostawców jak i o pozyskanie
rodków finansowych.
12.2 Akwizycje
ą
Zamierzenia Spółki, co do akwizycji zostały opisane w prospekcie emisyjnym. Zarz d Spółki
prowadzi szeroko zakrojone działania maj
ą
ś
ce celu na wła podmiotów do przej
ę
cia.
ń
ciwy wybór potencjalnych
ą
13. Ocena czynników i nietypowych zdarze maj
cych wpływ na wynik Spółki za okres
ę
obj ty sprawozdaniem
W konsekwencji dokonanej wyceny zakupionego maj
ą
tku Stoczni „Pomerania" Spółka wykazała w I półroczu 2008 przychody finansowe w kwocie 19,3 mln zł. Zdarzenie to miało
ś
ę
charakter jednorazowy. Równocze nie Spółka rozpocz
ła naliczanie amortyzacji od przeszacowanego maj
ą
tku. Wynik netto za I półrocze 2008 bez uwzgl
ę
dnienia efektów przedmiotowego przeszacowania wyniósłby 4 mln zł w stosunku do uzyskanych, z jego
ę
uwzgl dnieniem 22,4 mln zł.
ę
Drugim elementem zwi kszaj
ą
cym w sposób nietypowy zysk w opisywanym okresie były odsetki od lokat utworzonych ze
ś
rodków pieni
ęŜ
nych pozyskanych z emisji akcji. Wyniosły
ń
one ponad 400 tys. zł. Do ko ca 2008 roku oraz ewentualnie w roku kolejnym warto
ść
tych
ę
odsetek b dzie uzale
Ŝ
niona od tempa realizacji zamierze
ń
zwi
ą
zanych z akwizycjami, zgodnymi z deklaracjami zawartymi w prospekcie emisyjnym.
.
ę
cy od
23
14. Charakterystyka zewnętrznych i wewnętrznych czynników istotnych dla rozwoju Spółki.
14.1 Czynniki zewnętrzne
Znaczący wpływ na rozwój Spółki ma tempo wzrostu ekonomicznego gospodarki światowej. Wynika to z profilu produkcji oraz z obecnej struktury sprzedaŜy Makrum, w której sprzedaŜ eksportowa stanowi ponad 70%. Ewentualne pogorszenie się koniunktury na świecie moŜe skutkować utrudnieniem pozyskiwania zamówień, co będzie mogło mieć negatywny wpływ na realizowane wyniki finansowe.
Z drugiej strony z obserwacji poczynionych przez Spółkę wynika, Ŝe w ciągu ostatnich kilku lat gwałtowanie wzrasta liczba zamówień z szeroko rozumianego sektora okrętowego, obejmującego równieŜ platformy wiertnicze i porty. Jest to sektor, do którego Makrum realizuje obecnie większość swojej sprzedaŜy i z którym wiąŜe równieŜ nadzieje na przyszłość. Szczegółowe perspektywy tego rynku oraz plany Spółki, co do niego zostały opisane w prospekcie emisyjnym związanym z ubiegłoroczną ofertą publiczną akcji Makrum.
Niekorzystnym dla Spółki zjawiskiem jest postępujące umacnianie się złotego. Makrum, realizując ponad 70% sprzedaŜy na rynkach zagranicznych w euro, zaś większość zakupów dokonując w Polsce w złotówkach, jest eksporterem netto. Pomimo stosowania zabezpieczeń poszczególnych transakcji, spadek kursu euro w perspektywie średnio- i długoterminowej moŜe być przyczyną spowolnienia tempa wzrostu przychodów ze sprzedaŜy i negatywnie wpływać na poziom rentowności.
14.2 Czynniki wewnętrzne
W obliczu wzrastającej konkurencji najwaŜniejszym wewnętrznym czynnikiem mogącym wpływać na wzrost przychodów, a tym samym na rozwój Spółki jest umiejętność utrzymania obecnych klientów oraz przede wszystkim pozyskanie nowych. Makrum stara się zapewnić sobie długoterminowe perspektywy rozwoju m.in. poprzez podpisywanie umów o długoterminowej współpracy z kluczowymi klientami.
Istotnymi czynnikami dla rozwoju Spółki są inwestycje w park maszynowy oraz akwizycje spółek o podobnym profilu. Część z tych inwestycji została dokonana jeszcze w 2007 roku, następne były realizowane w I półroczu 2008, a kolejne czekają na realizację do końca roku bieŜącego oraz objęte będą planowaniem na rok 2009. PowyŜsze nakłady inwestycyjne zagwarantują Spółce wzrost mocy produkcyjnych oraz rozszerzenie oferty produktów oraz usług, a tym samym moŜliwość lepszej odpowiedzi na potrzeby rynku.
.
24
Półroczne Sprawozdanie Finansowe
Po określeniu docelowego modelu prowadzenia działalności Spółka jest w tej chwili na etapie rekrutacji kadry kierowniczej wysokiego szczebla, która będzie mogła realizować wyznaczone cele strategiczne, oraz wyboru informatycznego systemu zarządzania, odpowiedniego dla profilu produkcji Makrum. Obecne szacunki wskazują, Ŝe osiągniecie poŜądanego modelu organizacji będzie moŜliwe w przeciągu najbliŜszych dwóch lat.
Bardzo waŜnym czynnikiem wzrostu wartości spółki w kolejnych okresach będą miały efekty prac nad, szeroko rozumianym, podniesieniem efektywności wykorzystania zasobów produkcyjnych zmierzających m.in. do obniŜenia jednostkowych kosztów produkcji, dalszej poprawy wydajności i jakości, zwiększeniem mocy produkcyjnych itd.
15. Zmiany w podstawowych zasadach zarz
ą
dzania przedsi
ę
biorstwem Spółki
W opisywanym okresie nie miały miejsca zmiany w podstawowych zasadach zarządzania przedsiębiorstwem Spółki.
16. Zmiany w składzie osób zarządzających i nadzorujących Spółkę
Informacje o zmianach w składzie osób zarządzających i nadzorujących Spółkę zostały zaprezentowane w Sprawozdaniu finansowym na str. 6-7, rozdział Wprowadzenie do sprawozdania finansowego, punkt 8 Skład organów Spółki według stanu na dzień 30 czerwca 2008 r.
17. Umowy zawarte pomi
ę
dzy Spółk
ą
a osobami zarz
ą
dzaj
ą
cymi, przewiduj
ą
ce rekompensat
ę
w przypadku ich rezygnacji lub zwolnienia z zajmowanego
Ŝ
stanowiska bez wa nej przyczyny lub gdy ich odwołanie lub zwolnienie nast
ę
puje z powodu poł
ą
czenia Spółki przez przej
ę
cie.
Nie ma takowych umów.
ść
18. Warto wynagrodze
ń
dla osób zarz
ą
dzaj
ą
cych i nadzoruj
ą
cych Spółk
ę.
18.1 Zarz
ą
d
Informacje o wynagrodzeniach członków zarządu Spółki zostały zaprezentowane w Sprawozdaniu finansowym na str. 78, rozdział Informacje dodatkowe i noty objaśniające, podrozdział Dodatkowe nory objaśniające, punkt 19 Informacje o łącznej wartości wynagrodzeń i nagród…
.
25
18.2 Rada Nadzorcza
Informacje o wynagrodzeniach członków zarządu Spółki zostały zaprezentowane w Sprawozdaniu finansowym na str. 78, rozdział Informacje dodatkowe i noty objaśniające, podrozdział Dodatkowe nory objaśniające, punkt 19 Informacje o łącznej wartości wynagrodzeń i nagród…
19. Akcje i udziały Spółki oraz jednostek powiązanych będące w posiadaniu osób zarządzających i nadzorujących Spółkę
Informacje o akcjach i udziałach Spółki oraz jednostek powiązanych będące w posiadaniu osób zarządzających i nadzorujących Spółkę zostały zaprezentowane w Sprawozdaniu finansowym na str. 19-20, rozdział Wprowadzenie do sprawozdania finansowego, punkt 18 Wykaz akcji lub uprawnień do nich (opcji) będących w posiadaniu grupy osób zarządzających i nadzorujących Spółkę wg stanu na dzień 30.09.2008 roku oraz na str. 21, rozdział Wprowadzenie do sprawozdania finansowego, punkt 23 Podmioty powiązane ze Spółką Makrum S.A.
20. Struktura akcjonariatu - wykaz akcjonariuszy posiadających co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na WZA
Informacje ma temat struktury akcjonariatu zostały zaprezentowane w Sprawozdaniu finansowym na str. 18-19, rozdział Wprowadzenie do sprawozdania finansowego, punkt 17 Wykaz akcjonariuszy posiadających co najmniej 5 % ogólnej liczby głosów na WZA wg stanu na dzień 30.09.2008
Spółka nie posiada informacji o umowach, w wyniku których mogą w przyszłości nastąpić zmiany w proporcjach posiadanych akcji przez dotychczasowych akcjonariuszy
21. Posiadacze papierów wartościowych, które dają specjalne uprawnienia kontrolne w stosunku do Spółki.
Nie istnieją papiery wartościowe, które dawałyby specjalne uprawnienia kontrolne w stosunku do Spółki.
22. Informacje o programach akcji będących elementem systemu motywacyjnego Spółki.
.
26
W dniu 24 września 2008 roku Nadzwyczajne Walne Zgromadzenia Akcjonariuszy MAKRUM S.A. podjęło Uchwałę w sprawie przyjęcia Programu motywacyjnego dla kadry menedŜerskiej MAKRUM S.A. opartego na akcjach Spółki.
Informacja na temat Programu została zamieszczona w Sprawozdaniu finansowym na str. 79, rozdział Informacje dodatkowe i noty objaśniające, podrozdział Dodatkowe nory objaśniające, punkt 22 Informacje o znaczących zdarzeniach, jakie nastąpiły po dniu bilansowym, a nieuwzględnionych w sprawozdaniu finansowym oraz została podana do wiadomości publicznej raportem bieŜącym nr 25/2008 z 24.09.2008 r.
23. Ograniczenia dotyczące przenoszenia prawa własności papierów wartościowych Spółki oraz ograniczenia w zakresie wykonywania prawa głosu przypadającego na akcję Spółki.
Nie ma takowych ograniczeń.
Bydgoszcz, dnia 25 września 2008 roku.
Prezes Zarządu
Członek Zarządu
Rafał Jerzy
Dariusz Szczypiński | <urn:uuid:9097ca0d-51ff-4221-b129-4148f8651130> | finepdfs | 1.823242 | CC-MAIN-2019-04 | http://www.immobile.com.pl/page/40181624/pliki/makrum-s-a--i-h-2008-sprawozdanie-zarzadu.pdf | 2019-01-20T11:10:24Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-04/segments/1547583705737.21/warc/CC-MAIN-20190120102853-20190120124853-00499.warc.gz | 320,324,971 | 0.999939 | 0.999971 | 0.999971 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | false | [
63,
1580,
3368,
4307,
5155,
6214,
8679,
10925,
12476,
13326,
15788,
17120,
18045,
18668,
19267,
21398,
24064,
26595,
28770,
30405,
31966,
34361,
36745,
38747,
40520,
41438
] | 2 | 1 |
PRACE NAUKOWE UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU RESEARCH PAPERS OF WROCŁAW UNIVERSITY OF ECONOMICS nr 468 • 2017
Taksonomia 28
ISSN 1899-3192 e-ISSN 2392-0041
Klasyfikacja i analiza danych – teoria i zastosowania
Mirosława Sztemberg-Lewandowska
Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu e-mail: firstname.lastname@example.org
ANALIZA NIEZALEŻNYCH GŁÓWNYCH SKŁADOWYCH
INDEPENDENT COMPONENT ANALYSIS
DOI: 10.15611/pn.2017.468.23
JEL Classification: C38
Streszczenie: Analiza głównych składowych jest metodą transformacji zmiennych pierwotnych w zbiór nowych wzajemnie nieskorelowanych zmiennych zwanych głównymi składowymi. Składowe nieskorelowane nie gwarantują niezależności ukrytych zmiennych. Składowe niezależne wyznacza się za pomocą niezależnej analizy głównych składowych (independent component analysis). W artykule przedstawione zostaną podstawowe podobieństwa i różnice klasycznej i niezależnej analizy głównych składowych. Walor oryginalności pracy polega na przedstawieniu przykładu zastosowania niezależnej analizy głównych składowych.
Słowa kluczowe: analiza głównych składowych, zmienne niezależne, analiza niezależnych głównych składowych.
Summary: Principal component analysis is a method of transformation of original variables in the new set of uncorrelated variables called principal components. Uncorrelated components do not guarantee the independence of variables. Independent component is determined by an independent component analysis. The paper presents the basic similarities and differences between classical and independent component analysis. The originality of the work is to present the use of an independent component analysis.
Keywords: principal component analysis, independent variables, independent component analysis.
1. Wstęp
Analiza głównych składowych została opracowana przez H. Hotellinga w 1933 r. [Harman 1975; Zakrzewska 1994]. Jest to metoda transformacji zmiennych pierwotnych w zbiór nowych nieskorelowanych zmiennych zwanych głównymi składowymi.
Analizę głównych składowych stosuje się [Górniak 2000] w przypadkach, gdy:
* wariancja specyficzna i wariancja wynikająca z błędu jest mała lub gdy analizuje się dużo skorelowanych zmiennych bądź korelacja między zmiennymi jest dość wysoka,
* celem analizy jest rozpoznanie struktury zbioru danych lub przedstawienie graficzne tego zbioru w przestrzeni dwu- bądź trójwymiarowej przy możliwie najlepszym zachowaniu relacji pomiędzy danymi, lub określenie minimalnej liczby wymiarów, za pomocą których można wyjaśnić założoną część wariancji zmiennych,
* celem rozważań jest wyznaczenie nieskorelowanych głównych składowych i zastosowanie ich w dalszych analizach wielowymiarowych (np. regresji lub dyskryminacji).
W artykule przedstawiono podstawowe podobieństwa i różnice klasycznej i niezależnej analizy głównych składowych, które zobrazowano na przykładzie empirycznym dotyczącym szkolnictwa na poziomie ponadgimnazjalnym.
W klasycznej analizie głównych składowych wyodrębnia się nieskorelowane składowe, które nie zawsze są niezależne. Jeśli dane posiadają rozkład Gaussa, to główne składowe wyodrębnione za pomocą analizy głównych składowych są niezależne. Natomiast dane nieposiadające rozkładu Gaussa dają składowe, które są tylko nieskorelowane. Analiza niezależnych głównych składowych polega na wyznaczeniu statystycznie niezależnych składowych nawet w przypadku danych nieposiadających rozkładu normalnego [Hagai Attias, Keck 1999].
2. Klasyczna i niezależna analiza głównych składowych
Model analizy głównych składowych można zapisać wzorem [Crawford, Lomas 1980]:
gdzie: ip z − wartość p-tej zmiennej dla i-tej obserwacji { } 1, 2, ..., , p m ∈ { } 1, 2, ..., ; i n ∈ ji s − wartość j-tej głównej składowej dla i-tej obserwacji { } 1, 2, ..., j m ∈ ; bpj − współczynniki głównych składowych.
W zapisie macierzowym model analizy głównych składowych przyjmuje postać:
gdzie: 1 2 [ , , , ] T m = Z Z Z Z − macierz standaryzowanych zmiennych, 1 2 ( , , p p p z z = Z
..., ) np z ; n − liczba obserwacji; pj m m b × = B − macierz współczynników
głównych składowych; [ ] 1 2 , , , T m = S S S S − macierz głównych składowych; ( ) 1 2 , , , j j j jn s s s = S ; { } m p ..., ,2 ,1 ∈ – numer zmiennej; { } 1, 2, ..., j m ∈ – numer głównej składowej T, − znak transpozycji.
W celu wyznaczenia współczynników głównych składowych stosowany jest algorytm głównych składowych Hotellinga [Pluta 1986]. Współczynniki składowych w tej metodzie określa się w sposób iteracyjny. W pierwszym kroku ustala się współczynniki pierwszej składowej 1 S poprzez maksymalizację udziału tej składowej w wariancji wszystkich zmiennych (W1), tzn. maksymalizując funkcję:
za pomocą mnożników Lagrange'a, przy ograniczeniu T BB R = ~ (gdzie R ~ jest macierzą kowariancji). W drugim kroku oblicza się macierz pozostałości kowariancyjnej:
gdzie w miejsce
1
1,
p
b
∈
pierwszej składowej. Określoną w ten sposób 1 ~ R podstawia się w miejsce R ~ do równania T = R BB i wyznacza się ładunki drugiej składowej głównej . 2 S W analogiczny sposób wyznacza się ładunki trzeciej i następnych składowych głównych, aż do osiągnięcia wymaganego łącznego stopnia wyjaśniania przez nie wariancji zmiennych (np. 85%) lub do momentu, gdy udział kolejnej składowej jest nie mniejszy niż wcześniej ustalona wartość (np. 5%).
=
B
p
{1, 2, ...,
m
} podstawia się wartości ładunków
Współczynnik korelacji, wykorzystywany w klasycznej analizie głównych składowych, sprawdza się jako miara niezależności składowych tylko w przypadku wielowymiarowego rozkładu normalnego. Z tego powodu w metodzie składowych niezależnych do badania niezależności składowych wykorzystuje się miary oparte na entropii. W statystyce entropię interpretuje się jako średnią wartość funkcji określonej na zbiorze prawdopodobieństw wszystkich możliwych realizacji pewnego doświadczenia [Liu i in. 2016]. Funkcja ta określa ilość informacji, jaką niesie pojedyncze zdarzenie. Oznaczmy przez ) (X H entropię zmiennej X, wówczas
gdzie i p to prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia . i x Entropia jest zawsze nieujemna i równa zeru tylko w takim przypadku, gdy jedno zdarzenie występuje z prawdopodobieństwem równym jedności, a pozostałe mają prawdopodobieństwa równe zeru. Natomiast osiąga wartość maksymalną w przypadku, gdy prawdopodobieństwa wszystkich zdarzeń są równe.
Aby określić stopień zależności między zmiennymi, konstruuje się miarę określaną jako wzajemna informacja ), (X I której podstawą jest entropia poszczególnych zmiennych. Wzajemna informacja obliczana jest jako suma różnic między entropiami gęstości rozkładów brzegowych zmiennych.
Miara ta jest modyfikacją funkcji odległości Kullbacka-Leiblera dla dwóch rozkładów prawdopodobieństwa, w której nie jest wykorzystywana entropia.
W praktyce do mierzenia zależności zmiennych stosuje się negentropię ), ( p J X czyli miarę, która określa, jak bardzo różni się rozproszenie i koncentracja cechy o dowolnym rozkładzie od cechy o takiej samej wariancji, ale podlegającej rozkładowi normalnemu. Podstawą porównania jest rozkład normalny, ponieważ zmienna podlegająca temu rozkładowi charakteryzuje się największą entropią.
p Y jest losową zmienną podlegającą rozkładowi normalnemu o takiej samej wariancji jak . p X Negentropia jest nieujemna i mierzy odległość rozkładu składowej p X od rozkładu normalnego.
Niezależna analiza głównych składowych, a właściwie analiza niezależnych głównych składowych (Independent Component Analysis – ICA) zakłada, że zmienne obserwowalne są liniową kombinacją wzajemnie niezależnych ukrytych składowych [Côme i in. 2010]:
gdzie:
[ ] X X X X = −
m , , , 2 1 macierz standaryzowanych zmiennych, ( ) np p p p x x x , , , 2 1 = X , n − liczba obserwacji,
[ ] m m pj a × = A − macierz współczynników głównych składowych,
[ ] m S S S S , , , 2 1 = − macierz głównych składowych (inaczej sygnały źródłowe), ( ) jn j j j s s s , , , 2 1 = S ,
E
[
]
m
E
E
E,
,
,
2
1
=
−
macierz zawierająca szumy,
p
{
}
1, 2, ...,
m
∈
– numer zmiennej,
j
{
}
...,
2,
1,
m
∈
– numer głównej składowej.
Ponieważ zmienne są standaryzowane, to oczywiste jest, że kolumny macierzy X mają średnią równą zero.
Zależność między rozkładami obserwowalnych i ukrytych zmiennych jest wyrażona równaniem [Hagai Attias, Keck 1999]:
Równanie (9) narzuca założenie – macierz 𝑨 jest nieosobliwa.
Niech 𝑨 𝑇 = 𝑷∘𝑹, gdzie R jest macierzą rotacji ortogonalnej, oraz 𝑸= 𝑷 −1 , to 𝒀= 𝑿∘𝑸 𝑇 można zapisać 𝑾= 𝑹∘𝑸. Celem jest wyznaczenie ortogonalnej rotacji R, takiej, że estymowane kolumny macierzy 𝑺= 𝒀∘𝑹 są niezależne.
Celem metody jest wyznaczenie macierzy W takiej, że kolumny macierzy 𝑺= 𝑿∘𝑾 𝑇 są niezależne (czyli główne składowe są niezależne).
Macierz odwrotna do macierzy ładunków składowych estymowana jest za pomocą np. formuły log-likelihood:
3. Przykład empiryczny
W celu zobrazowania omawianych metod czynnikowych zostanie przytoczony przykład empiryczny. Celem badania jest porównanie województw ze względu na sytuację szkolnictwa poziomu 3 ISCED. Dane pochodzą z Banku Danych Regionalnych, dotyczą 2015 roku. Zmienne uwzględnione w badaniu:
X2 – uczniowie dodatkowo uczący się języka obcego/uczniowie liceów ogólnokształcących.
X1 – uczniowie obowiązkowo uczący się języka obcego/uczniowie liceów ogólnokształcących.
X3 – absolwenci liceów ogólnokształcących/uczniowie liceów ogólnokształcących.
X5 – zdawalność egzaminów maturalnych w %.
X4 – współczynnik skolaryzacji brutto w % (16-18 lat).
X6 – uczniowie liceów ogólnokształcących/nauczyciele pełnozatrudnieni i niepełnozatrudnieni w przeliczeniu na etat.
X8 – uczniowie liceów ogólnokształcących/szkoły ogólnokształcące razem.
X7 – uczniowie przypadający na 1 oddział w szkołach ogólnokształcących.
X9 – oddziały w szkołach ogólnokształcących/szkoły ogólnokształcące razem.
Na podstawie MSA wyeliminowano z badania zmienne X3 i X5. Wskaźnik Kaisera-Meyera-Olkina dla pozostałych zmiennych wynosi 0,6. Na podstawie wykresu osypiska (rys. 1) za pomocą analizy głównych składowych wyodrębniono dwie składowe, które wyjaśniają 85% zasobu zmienności wspólnej wszystkich zmiennych.
Przed przystąpieniem do procedury analizy głównych składowych dokonano selekcji zmiennych, obliczając miary adekwatności doboru każdej indywidualnej zmiennej – MSA (tabela 1).
Tabela 1. Miary adekwatności doboru każdej indywidualnej zmiennej
Źródło: obliczenia własne z wykorzystaniem programu R.
–
Rys. 1. Wykres osypiska
Źródło: opracowanie własne z wykorzystaniem programu R.
Pierwszą składową główną opisują zmienne: X7 (uczniowie przypadający na 1 oddział w szkołach ogólnokształcących), X8 (uczniowie liceów ogólnokształcących/szkoły ogólnokształcące razem), X9 (oddziały w szkołach ogólnokształcących/szkoły ogólnokształcące razem) – jest związana z zapleczem dydaktycznym szkoły. Drugą składową główną opisują zmienne: X1 (uczniowie obowiązkowo uczący się języka obcego/uczniowie liceów ogólnokształcących), X2 (uczniowie dodatkowo uczący się języka obcego/uczniowie liceów ogólnokształcących), X4 (współczynnik skolaryzacji), X6 (uczniowie liceów ogólnokształcących/nauczyciele pełnozatrudnieni i niepełnozatrudnieni). Druga składowa opisuje liczebność uczniów.
Na podstawie wyników PCA (rys. 2) można wyróżnić województwa odstające: podkarpackie i małopolskie; mazowieckie oraz łódzkie. Pozostałe województwa tworzą grupę obiektów podobnych do siebie pod względem badanych zmiennych.
Rys. 2. Wykres obiektów w przestrzeni składowych głównych PCA Źródło: opracowanie własne z wykorzystaniem programu R.
Rys. 3. Wykres obiektów w przestrzeni składowych głównych ICA Źródło: opracowanie własne z wykorzystaniem programu R.
Następnie przeprowadzono analizę niezależnych głównych składowych. Tutaj także wyodrębniono dwie składowe. Pierwsza składowa główna opisuje liczebność uczniów (X1, X4). Druga składowa główna jest związana z zapleczem dydaktycznym (X7, X8).
Województwami odstającymi, podobnie jak w przypadku PCA, są podkarpackie i małopolskie; mazowieckie oraz łódzkie (rys. 3). Dodatkowo można zauważyć, że podlaskie i lubelskie reprezentują podobną sytuację, podobnie jak zachodniopomorskie i wielkopolskie oraz dolnośląskie i pomorskie.
4. Zakończenie
Podstawy teoretyczne wskazują przewagę stosowania analizy niezależnych głównych składowych nad klasyczną analizą głównych składowych:
* warunek niezależności obejmuje nie tylko niezależność liniową – nieskorelowanie, ale także np. wykładniczą, wielomianową,
* bardziej sensowne składowe otrzymane z optymalizacji warunku niezależności (ICA) niż z maksymalizacji wariancji (PCA),
* ICA może potencjalnie wyodrębnić dodatkowe informacje ze zbioru danych.
Wyniki otrzymane za pomocą niezależnej analizy głównych składowych dały bardziej szczegółowy obraz zależności między zmiennymi, a także relacji między badanymi obiektami. Jednak analiza niezależnych głównych składowych daje mniejsze ładunki głównych składowych, co często prowadzi do trudności w ich interpretacji.
Literatura
Côme E., Oukhellou L, Denœux T., Aknin P., 2010, Fault diagnosis of a railway device using semisupervised independent factor analysis with mixing con-straints, Pattern Analysis and Applications – PAA , s. 1-14.
Górniak J., 2000,
Crawford I.M., Lomas R.A., 1980, Factor Analysis – a Tool for Data Reduction, European Journal of Marketing, vol. 14, no. 7, s. 414-421.
Hagai Attias, Keck W.M., 1999, Independent factor analysis, Neural Computation – NECO, vol. 11, no. 4, s. 803-851.
My i nasze pieniądze
, Wydawnictwo Aureus, Kraków.
Harman H., 1975, Modern Factor Analysis, The University of Chicago Press.
Liu Y., Smirnov K., Lucio M., Gougeon R.D., Alexandre H., Schmitt-Kopplin P., 2016, MetICA: independent component analysis for high-resolution mass-spectrometry based non-targeted metabolomics, BMC Bioinformatics, DOI 10.1186/s12859-016-0970-4.
Kim J.O., Mueller C.W., 1978, Factor Analysis. Statistical Methods and Practical Issues, Sage, Beverly Hills.
Pluta W., 1986, Wielowymiarowa analiza porównawcza w modelach ekonometrycznych, PWN, Warszawa.
Zakrzewska M., 1994, Analiza czynnikowa w budowaniu i sprawdzaniu modeli psychologicznych UAM, Poznań.
, | <urn:uuid:f790deb2-a43c-45e5-bbd7-595bc3fe954e> | finepdfs | 4.199219 | CC-MAIN-2022-05 | https://dbc.wroc.pl/Content/37259/PDF/Sztemberg-Lewandowska_Analiza_Niezaleznych_Glownych_Skladowych_2017.pdf | 2022-01-28T22:42:19+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-05/segments/1642320306346.64/warc/CC-MAIN-20220128212503-20220129002503-00570.warc.gz | 247,530,539 | 0.999411 | 0.99993 | 0.99993 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2023,
4090,
6364,
8216,
10330,
11455,
11693,
14188
] | 1 | 0 |
A6 Limousine
Cena całkowita
*
240 720 PLN
Rata (w Audi Perfect Lease dla przedsiębiorców - rata netto)
Kod
Opis
A6 Limousine
Cena podstawowa
2.0 TDI quattro S tronic
Moc: 140(190) kW(KM)
Średnie zużycie paliwa: 4,9 l/100 km
CO
2
Średnia emisja: 128 g/km (EU6)
Zużycie paliwa w cyklu miejskim: 5,7 l/100 km
Zużycie paliwa w cyklu pozamiejskim: 4,4 l/100 km
Klasa efektywności energetycznej: A
Kolor nadwozia czarny Mythos metalik
Kolorystyka wnętrza
Materiał:Tapicerka Alcantara/ skóra
Siedzenia:Fotele sportowe z przodu
Siedzenia: czarne
Deska rozdzielcza: czarna
Wykładzina: czarne
Podsufitka: srebrna
Konfiguracja z dnia 2017-09-19
miesięcznie 2 407,33 PLN
Cena
213 900 PLN
4 760 PLN
Strona 1
4GC0IY\0 \EA3
0E0E
FZ
Kod Audi: AQU3S412
Wyposażenie dodatkowe
9ZC
Audi Connect + Audi phone box
7X2
Audi parking system plus (przód/tył) z wizualizacją na ekranie MMI
3 790 PLN
PS1
Fotele sportowe
3 090 PLN
1XW
Kierownica 3-ramienna, wielofunkcyjna, sportowa, obszyta skórą
570 PLN
9AQ
Klimatyzacja automatyczna 4-strefowa
3 840 PLN
9Q8
Komputer pokładowy z kolorowym wyświetlaczem
7M8
Listwy progowe z logo S line
0 PLN
GB1
LTE support for Audi phone box
0 PLN
6XE
Lusterka zewnętrzne składane
1 190 PLN
PRN
Obręcze kół ze stopu metali lekkich 8Jx18", 5 - ramienne z oponami 245/45 R18
0 PLN
4A3
Ogrzewanie foteli przednich
0 PLN
WKJ
Pakiet Comfort
2 730 PLN
PQD
Pakiet stylistyczny S line Exterieur
0 PLN
6NQ
Podsufitka tkaninowa w kolorze czarnym
1 410 PLN
PX2
Reflektory w technologii LED
0 PLN
7P1
Regulacja podparcia odcinka lędźwiowego kręgosłupa, elektryczna
WSY
S Line selection
3 250 PLN
9VD
System nagłaśniający Audi Sound System
0 PLN
VW4
Szyby tylne przyciemnione (szyby privacy)
2 190 PLN
N7U
Tapicerka Alcantara/ skóra
0 PLN
Objaśnienia:
Cena może ulec zmianie w zależności od wybranej wersji silnika lub innego wyposażenia dodatkowego.
Konfiguracja z dnia 2017-09-19
Kod Audi: AQU3S412
Wyposażenie standardowe
Pakiety wyposażenia
4ZB
Pakiet optyczny w tonacji aluminium
7HA
Podparcia w drzwiach standardowe
7HA
Podparcia w drzwiach standardowe
Nadwozie
8Q3
Automatyczna regulacja zasięgu reflektorów
5L0
Brak przedniego spoilera
3S0
Brak relingów dachowych
6XD
Lusterka zewnętrzne elektrycznie regulowane i ogrzewane Zastąpione przez: Lusterka zewnętrzne składane
6FA
Lusterka zewnętrzne w kolorze nadwozia
5SL
Lusterko po stronie kierowcy, asferyczne
5RU
Lusterko zewnętrzne po stronie pasażera convex
NM1
Obudowa silnika
2Z1
Oznaczenia modelu
8IH
Reflektory ksenonowe z układem zmywania i dynamiczną regulacją zasięgu
Zastąpione przez: Reflektory przednie w technologii LED (zawarty w Reflektory w technologii LED)
4GF
Szyba przednia termoizolacyjna w odcieniu zielonym
VW5
Szyby boczne z przodu i z tyłu regulowane elektrycznie
Zastąpione przez: Szyby tylne przyciemnione (szyby privacy)
8X1
Układ zmywania reflektorów
8K4
Światła do jazdy dziennej
8SK
Światła tylne w technice LED
Zastąpione przez: Reflektory tylne w technice LED (zawarty w Reflektory w technologii LED)
2K1
Wzmocnione zderzaki
Zastąpione przez: Wzmocnione zderzaki (zawarty w Pakiet stylistyczny S line Exterieur)
Obręcze i opony
1G5
Koło zapasowe dojazdowe
C9R
Obręcze kół ze stopu metali lekkich 8Jx17", 6 - ramienne z oponami 225/55 R17
Zastąpione przez: Obręcze kół ze stopu metali lekkich 8Jx18", 5 - ramienne z oponami 245/45 R18 (zawarty w Obręcze kół ze stopu metali lekkich 8Jx18", 5 - ramienne z oponami 245/45 R18)
HN4
Opony 225/55 R17
Zastąpione przez: Opony 245/45 R18 (zawarty w Obręcze kół ze stopu metali lekkich 8Jx18", 5 - ramienne z oponami 245/45 R18)
1PD
Śruby zabezpieczające koła przed kradzieżą
Konfiguracja z dnia 2017-09-19
Kod Audi: AQU3S412
A6 Limousine
7K1
Wskaźnik kontroli ciśnienia w oponach
1S1
Zestaw narzędzi z podnośnikiem
Wnętrze
5MA
Aplikacje dekoracyjne Satin (srebrno-szare lub srebrno-beżowe w zależności od koloru wnętrza)
1T3
Apteczka i trójkąt ostrzegawczy
QW1
Centralny panel sterujący z przodu
6RA
Deska rozdzielcza i wyłożenie drzwi jednobarwne
0TD
Dywaniki welurowe z przodu i z tyłu
7E6
Elektryczna nagrzewnica powietrza
9AK
Klimatyzacja automatyczna z czujnikiem wilgotności i jakości powietrza Zastąpione przez: Klimatyzacja automatyczna 4-strefowa
3D1
Konsola środkowa
7M1
Listwy progowe z aluminiowymi wstawkami
Zastąpione przez: Listwy progowe z logo S line
4L6
Lusterko wewnętrzne z automatyczną funkcją przeciwoślepieniową
9JC
Pakiet dla palących
QQ1
Pakiet oświetlenia zewnętrznego i wnętrza w technice LED
6NJ
Podsufitka pokryta tkaniną
Zastąpione przez: Podsufitka tkaninowa w kolorze czarnym
2V5
System automatycznej cyrkulacji powietrza
U1A
Tablica wskaźników z prędkościomierzem, zegarem, obrotomierzem i licznikiem przebiegu dziennego
6SS
Wyłożenie podłogi bagażnika
Kierownice
6F0
Brak logo typu S
7F9
Gałka dźwigni skrzyni biegów
2ZQ
Kierownica 4-ramienna, wielofunkcyjna, obszyta skórą
Zastąpione przez: Kierownica 3-ramienna, wielofunkcyjna, sportowa, obszyta skórą
2C5
Regulacja kolumny kierowniczej w układzie poziomym i pionowym
Komfort siedzeń
4D0
Brak funkcji wentylacji i masażu
9P6
Czujnik kontroli zapięcia pasów bezpieczeństwa
3NZ
Dzielona i składana tylna kanapa
Konfiguracja z dnia 2017-09-19
Kod Audi: AQU3S412
A6 Limousine
Q1A
Fotele standardowe z przodu
Zastąpione przez: Fotele sportowe z przodu (zawarty w Fotele sportowe)
3G2
ISOFIX - mocowanie fotelika dziecięcego na fotelu pasażera z przodu
3B3
ISOFIX - mocowanie fotelika dziecięcego na skrajnych siedzeniach z tyłu
6E3
Podłokietnik z przodu
3L3
Regulacja wysokości foteli przednich, manualna
Siedzenia i tapicerki
N2M
Tapicerka tkaninowa Effekt fotele standardowe
Zastąpione przez: Tapicerka Alcantara/ skóra
Bezpieczeństwo i technika
UH2
Asystent podjazdu z funkcją Auto Hold
8G1
Asystent świateł drogowych
7W1
Audi pre sense basic
7AL
Autoalarm fabryczny
4E2
Automatyczne zwolnienie blokady bagażnika
0NA
4K4
QZ7
6Y2
1AS
6A2
1LA
1KW
9Q7
Brak oznaczeń
Zastąpione przez: Logo S line na nadwoziu (zawarty w Pakiet stylistyczny S line Exterieur)
Centralny zamek sterowany falami radiowymi
Elektromechaniczne wspomaganie układu kierowniczego
Elektroniczna blokada prędkości maksymalnej
Elektroniczny system stabilizacji toru jazdy (ESP)
Gaśnica
Hamulce tarczowe z przodu
Hamulce tarczowe z tyłu
Komputer pokładowy z monochromatycznym wyświetlaczem
Zastąpione przez: Komputer pokładowy z kolorowym wyświetlaczem (zawarty w Pakiet Comfort)
4X3
Kurtyny powietrzne chroniące głowy pasażerów z przodu i z tyłu
1X1
Napęd quattro®
GH1
Podstawowy mechanizm różnicowy tylnej osi
4UF
Poduszki powietrzne z dezaktywacją poduszki powietrznej pasażera
7L8
System Start-Stop z systemem rekuperacji
Konfiguracja z dnia 2017-09-19
Kod Audi: AQU3S412
A6 Limousine
8T1 Tempomat
1BA
Zawieszenie dynamiczne
0M1
Zbiornik paliwa 73 litry
Systemy multimedialne i komunikacyjne
UF7
Audi music interface
7Q0
Brak systemu nawigacji
Zastąpione przez: System MMI® Navigation plus (zawarty w Pakiet Comfort)
8RX
Głośniki z przodu i z tyłu
Zastąpione przez: System nagłaśniający Audi Sound System
8DN
MMI radio
Zastąpione przez: MMI navigation plus (zawarty w Pakiet Comfort)
UJ0
Złącze multimedialne
Zastąpione przez: MMI touch (zawarty w Pakiet Comfort)
Audi rozszerzona gwarancja
EA3
KK3
EF1
0P0
Rozszerzona gwarancja Audi 3 lata / 90 000 km (w tym pierwsze dwa lata bez limitu przebiegu)
Wyposażenie zewnętrzne
Czynnik chłodniczy R1234yf
ECO function
Końcówki układu wydechowego
C00
Kod sterujący
Konfiguracja z dnia 2017-09-19
Kod Audi: AQU3S412
Parametry techniczne
Osiągi
Pojemność silnika
1968 cm 3
Moc maksymalna
140 (190)/3800-4200 kW (KM) przy obr.
Maksymalny moment obrotowy
400/1750 - 3000 Nm przy obr.
Zawieszenie
Opony
Kola
Opony 245/45 R18
Obręcze kół ze stopu metali lekkich 8Jx18", 5 - ramienne z oponami 245/45 R18
Masa
Masa własna *
1820 kg
Dopuszczalna masa ładunku na dachu/dopuszczalny nacisk przyczepy na hak holowniczy
100/85 kg
Maksymalna masa przyczepy
bez własnych hamulców
750 kg
przy 12% wzniesieniu
1900 kg
przy 8% wzniesieniu
2000 kg
Pojemność
Bagażnik
530 l
Zbiornik paliwa, ok.
73 l
Prędkość maksymalna
232 km/h
Przyspieszenie 0-100 km/h
7,7 s
Zużycie paliwa
Klasa paliwa
Olej napędowy
Cykl miejski
5,7 l/100 km
Cykl poza miastem
4,4 l/100 km
Cykl mieszany
4,9 l/100 km
Emisje CO2 **
128 g/km
Klasa emisji
EU6
Wskazówki
* Masa własna pojazdu z kierowcą 68kg, bagażem 7kg i wypełnionym w 90% zbiornikiem paliwa, zgodnie z procedurą pomiarową RL 92/21/EWG w aktualnie obowiązującej wersji. Wyposażenie dodatkowe może spowodować zwiększenie masy własnej i współczynnika oporu powietrza, co może odpowiednio wpłynąć na zmniejszenie ładowności wzgl. prędkości maksymalnej.
** Dalszych informacji o wartościach zużycia paliwa i emisji CO2 udzielą sprzedawcy w autoryzowanych stacjach dealerskich Audi.
Kod Audi: AQU3S412
Strona 7
Konfiguracja z dnia 2017-09-19
Finansowanie
Finansowanie zawiera 3 letni pakiet serwisowy o wartości 4 500 zł
AUTO SALON MAZUREK 10-406 Olsztyn ul. Lubelska 29
NIP: 7391027201
www.mazurek.com.pl | <urn:uuid:4117d6d3-70db-4ecb-ab73-71d63357668b> | finepdfs | 1.060547 | CC-MAIN-2018-47 | http://mazurek.com.pl/upload/sp_w/A6-quattro%20limuzyna%20specyfikacja+finansowanie.pdf | 2018-11-15T10:10:53Z | crawl-data/CC-MAIN-2018-47/segments/1542039742666.36/warc/CC-MAIN-20181115095814-20181115121814-00145.warc.gz | 216,566,894 | 0.999099 | 0.999518 | 0.999518 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
770,
1994,
3820,
5404,
6949,
7778,
9169,
9338
] | 6 | 0 |
POJĘCIE „czystki etnicznej” stało się wszędobylskim terminem w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych XX w. początkowy od wybuchu wojny w Bośni. Spopularyzowali je dziennikarze obficie używając tego wyrażenia w korespondencjach z Bałkan. Nie jest to jednak nowe żwisko. Jego obecny wymiar ściśle wiąże się z budowaniem i homogenizacją („oczyszczaniem”) państw narodowych na podbudowie etnicznej. W Europie zjawisko to nasięło się w II poł. XIX w. Jednak nie udało mi się jeszcze spotkać w tym kontekście z wyrażeniem zawierającym słowo „oczyszczenie” lub „oczyszczanie”, które byłoby użyte przed nadaniem wieku XX. Ze znanych mi przykładów można tu wymienić Centralną Organizację dla Oczyszczenia Poznania z Żydów i Niemców, która działała w roku 1919 (Rogall, 1993: 130).
Dążenie do homegenizacji danego terenu na gruncie rasowym, etnicznym, czy narodowym często sprowadzało się do przedsięwierania działań mających na celu asymilację, ekspulsję lub nawet eksterminację „obcego elementu” (Bell-Fialkoff, 1996: 3). Rząd USA przyjął w latach trzydziestych i czterdziestych XIX w. rozwiązania prawne umożliwiające deportacje tysięcy Indian na zachód kontynentu północnoamerykańskiego. W połowie XIX w. biali mieszkańcy Tasmanii wybiły co do nogi zamieszkujących tam od niepamiętnych czasów Aborygenów. W czasie wojen burskich na przełomie XIX i XX w. Brytyjczycy wywieźli dziesiątki tysięcy Afrykanerów na Wyspę św. Heleny i Cejlon. Ponad 100 tysięcy afrykanerskich kobiet i dzieci wraz z jeszcze większą liczbą ich czarnych niewolników umieszczono w rasowo rozdzielnych obozach koncentracyjnych. Nieludzki wyzysk Konga Belgijskiego jako prywatnego państwa króla Leopolda a od 1908 kolonii Belgii, w okresie 1885-1919, doprowadził do śmierci około 10 milionów osób, czyli zagłady polowy ludności tego terytorium (Hochschild, 1999: 233). W latach 1904-07 wojna wypowiedziana Herero przez niemieckie władze Afryki Południowo-Zachodniej doprowadziła prawie do całkowitej likwidacji tej grupy etnicznej. W roku 1915 nacjonalści tureccy przeprowadzili ludobójstwo na Ormianach zamieszkujących Cesarstwo Osmańskie. Umowa loańska z 1923 na stałe wprowadziła instrument „wymiany ludności” do narzędzi polityki międzynarodowej, kiedy to na jej podstawie usunięto z Turcji do Grecji ludność uznaną za grecka oraz z Grecji do Turcji ludność uznana za turecką.
W XX w. proces budowania państw narodowych w skali całego globu oraz realizacja totalitarnych wizji zintensyfikowały zjawisko czystek etnicznych. Wystarczy tu tylko wymienić zagładę Żydów i Romów dokonaną przez Trzecią Rzeszę; transfer ponad 30 milionów osób (w tym w połowie Niemców) w związku z zakończeniem II wojny światowej i zmianami granic w okresie 1944-48 (Magocsi, 1995: 168); transfer około 15 milionów osób (z których co najmniej 2 miliony straciło życie) w związku z podziałem brytyjskich Indii na Indie i Pakistan w 1947; dziesiątki milionów osób, które usmiertcono lub deportowano w trakcie istnienia Związku Sowieckiego i budowy socjalistycznych Chin; czy genocyd ruandyjski z 1994, kiedy w ciągu kilku miesięcy wymordowano pół miliona Tuși (Des Forges, 1999: 15).
Deportacje i eksterminacja. Politycy używali tych metod do rządzenia od czasów zaistnienia pierwszych większych państw. Z zachowanych przekazów wiadomo, że takie „rozwiązań” stosowano już w Asyrii począwszy od IX w. pne (Bell-Fialkoff, 1996: 1). W świecie Zachodu, „powodem” dopuszczania się takich czynów były najpierw religia i przekonania rasowe. Ale od przełomu XVIII i XIX w., kiedy to wyniesiono język i inne cechy odmienności etnicznej na piędestał polityki, głównie etniczność stała się podstawą do podejmowania takich działań.
Zjawisko czystek etnicznych nasięło się po upadku komunizmu oraz rozpadzie Jugosławii, Związku Soczewickiego i Czechosłowacji. Miał to związek z gwałtownym tworzeniem i odtwarzaniem państw narodowych zasadzających się na etniczności.
Konferencja poświęcona tej tematyce odbyła się tuż przed amerykańskim świętem Dziękczynienia w dniach 16-18 listopada 2000 roku na Duquesne University, Pittsburgh PA w USA. Co znamiennie, ten uniwersytet założyli pod koniec XIX w. katolicy duchowni, którzy byli zmuszeni przez politykę Kulturkampfu uchodzić z bismarckowskich Niemiec, aby za granicą móc wypełnić swoje powołanie służenia ludziom poprzez wiare.
Konferencję w ramach trzydziestego czwartego Forum Historycznego (History Forum) Duquesne University zorganizowali hungarysta prof Steven Béla Várady, dyrektor tegoż forum oraz prof Hunt Tooley z Austin College, Sherman TX. Tooley w przeszłości prowadził badania nad Górnym Śląskiem i procesem jego podziału między dwa etniczne państwa narodowe – Polskę i Niemcy po I wojnie światowej (1997).
Obrady uwieńcili swą obecnością ambasador Węgier w USA dr Géza Jeszenszky oraz gen. Michael Hayden, dyrektor National Security Agency (NSA, czyli Narodowej Agencji Bezpieczeństwa USA. Zatrudnia ona więcej pracowników niż FBI i CIA razem wzięte). W typowo amerykańskim gatunku przemówień po-kolacyjnych (dinner speech), gen. Hayden podzielił się wrażeniami, które wyniósł pracując w Ambasadzie USA w Sofii oraz przebywając w ostatnim dziesięcioleciu na Bałkanach podczas różnych misji wojskowych na tym obszarze. Z kolei dr Jeszenszky podczas przemówienia wieczornego następnego dnia przekonywał słuchaczy, że przyjęcie szwajcarskiego modelu kantonalnego mogłoby przyczynić się do rozwiązania problemów etnicznych w Europie Środkowej i Wschodniej. Na ironię zakrawa fakt, iż francuski antropolog George Montandon też twierdził coś podobnego. Jego książkę na ten temat opublikowano w Szwajcarii w roku 1915. Jednak nie przyczyniła się ona do zaprowadzenia trwałego pokoju w Europie, a raczej była jednym z wielu intelektualnych przyczynków, które stały się „racjonalną podstawą” do przeprowadzania transferów ludności w dwudziestowiecznej Europie (cf. Lemberg, 1996: 32).
Prawne rozumienie problemu czytek etnicznych na gruncie praw człowieka i prawa międzynarodowego oraz tezę o odpowiedzialności aliantów zachodnich za podjęcie decyzji, które doprowadziły do masowych wypędzeń Niemców oraz członków innych narodów po II wojnie światowej, nakreślił dr Alfred de Zayas. Ten amerykański prawnik przyczynił się do przełamania tabu milczenia w kwestii powojennych wypędzeń Niemców, wydając w 1977 pierwszą szeroko znaną na świecie pozycję poświęconą tym wydarzeniom. Od dwudziestu lat De Zayas pracuje w biurze Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców, ale na konferencji wystąpił nieoficjalnie.
Na dziesięć dwugodzinnych paneli cztery były poświęcone powojennym wypędzeniom Niemców, jeden wypędzeniom Węgrów po II wojnie światowej, dwa międzywojennym i obecnym czystkom etnicznym na Bałkanach oraz w Anatolii, jeden problemowi czytek etnicznych w Europie Środkowej i Wschodniej w latach 1939-45, oraz jeden zagadnieniem prawnym i polityki bezpieczeństwa związanym ze zjawiskiem czytek etnicznych. Ponadto konferencję otworzył panel teoretyczny, a zamknęło posiedzenie z puli „paneli niemieckich”, na które składały się opowieści trzech Niemców, którzy przeżyli internowanie i obozy w powojennej Czechosłowacji i Polsce.
Konferencja raczej nie przyczyniła się do pogłębiania dyskusji terminologiczno-pojęciowej nad tematem fenomenu czytek etnicznych. Pośród wielu uczestników można było zauważyć wyraźną chęć poświęcenia więcej uwagi temu problemowi. Jednak przeładowanie programu nie zezwoliło na szerszą wymianę poglądów. Ponadto już na ulotkach informacyjnych nadmieniono, że konferencja nie będzie się zajmować Holocaustem (skąd inąd wiadomo, że od lat organizuje się wiele konferencji poświęconych tej tematyce). Stwierdzono, że obrady nie będą się koncentrowały na „masowej zagładzie”, co było losem wielu milionów Żydów, ale na „przymusowych migracjach” i „wymianach ludności”. Decyzja ta na swój sposób była słuszna, bowiem w USA badania nad Holocaustem zdają się spychać na ubocze tragedie innych narodów i grup etnicznych. Jednak spowodowała ona wmontowanie w przebieg obrad pewnego metodologicznego klucza, który ograniczył uwagę mówców li tylko do tych dwu powyżej wymienionych zjawisk.
Dwa panele bałkańskie załamały się z powodu nie dotarcia na miejsce obrad zapowiedzianych prelegentów. Ale honoru badaczy Europy Południowo-Wschodniej skutecznie broniili prof Dennis P. Hupchick (Wilkes University, Wilkes-Barre PA) i dr Peter Mentzel (Utah State University, Logan UT). W
swoich wykładach wyraźnie nakreślili problem nacjonalizmów bałkańskich, których jądrem jest religia, a nie język, czy szeroko pojęta kultura, tak jak to się dzieje w przypadku nacjonalizmów środkowo- i wschodnioeuropejskich.
Prócz wykładów De Zayasa, prawny aspekt oceny czynstek etnicznych, ścigania i osądzenia winnych tych czynów oraz przeciwdziałania ludobójstwu przedstawił John C. Cerone, prawnik z Biura Praw Człowieka OBWE przy Misji ONZ w Kosowie. Dr Paul Forage (Florida Atlantic University, Boca Raton FL) dopełnił jego wystąpienie przejrzystą analizą interwencji zbrojnej jako instrumentu mającego zapobiegać występowaniu czynstek etnicznych.
Panele poświęcone wypędzeniom Niemców i Węgrów skoncentrowały się na tradycyjnym przedstawieniu chronologicznego przebiegu tych procesów oraz na analizie decyzji polityków, które doprowadziły do podjęcia decyzji o przeprowadzeniu wypędzeń. Z ograniczeń narzucanych przez ten paradrymat wylał się Gregor Thum (Universität Viadrina, Frankfurt an der Oder). Skupił się on na procesie przyjmowania za swoją niemieckiej przeszłości Wrocławia przez współczesnych polskich mieszkańców tego miasta. Ponadto prof Richard Blanke (University of Maine, Orono ME) oraz Tomasz Kamusella (Uniwersytet Opolski, Opole) w referatach poświęconych powojennym wypędzeniom z Mazur i Górnego Śląska, zwracali uwagę, że etniczność Mazurów i Górnoślązaków była odmienna od polskości oraz niemieckości. Dlatego wypędzenie lub zatrzymanie części ludności wiązało się z jej enacjonalizacją odpowiednio do narodu niemieckiego lub polskiego.
Z opowieści tych co przeszli polskie i czechosłowackie obozy dla Niemców najbardziej wstrząsające wspomnienia zaprezentowała Martha Kent (Phoenix TX). Spędziła ona połowę dzieciństwa, poczynając od 5 roku życia do 9, w obozie w Potulicach w latach 1945-49.
Tak jak już wcześniej nadmieniałem w programie przeważała tematyka niemiecka i węgierska. Właśnie to nie pozwoliło konferencji wywiązać się z obiciem szerokiego spojrzenia na problematykę czynstek etnicznych w dwudziestowiecznej Europie.
Oprócz Duquesne University głównym sponsorem konferencji był Institute for German-American Relations (IGAR), Pittsburgh PA. Nie dziwi to bowiem od 1997 prof Várdy jest honorowym prezesem tego instytutu. Szciste powiązania IGARu z Institut für Auslandsbeziehungen, Stuttgart oraz radykalnymi związkami Niemców w USA nie przyczyniły się do obiektywizmu konferencji. Na otwarciu konferencji dyrektor i współzałożycielka IGARu dr Marianne Bouvier odezwała słowo przewodnie gubernatora Texasu George’a W. Busha oraz Erika Steinbach, przewodniczącej Związku Wypędzonych (Bund der Vertriebenen).
Upolitycznienie obrad miało też przełożenie na słuchaczy konferencji, których gros stanowili Niemcy sudeccy zamieszki w USA. Raz po raz poruszali oni problem odszkodowań za utracone mienie, lub restrykcji tegoż mienia. Zabrakło refleksji nad tym, co by spełnienie takich żądań wywołało. A mogłoby to oznaczać fałs podobnych wniosków polskich wygnanych wobec Litwy, Ukrainy, Białorusi i Rosji. Białoruskich, litewskich i ukraińskich wygnanych wobec Polski. Włoskich wygnanych wobec Chorwacji i Słowenii. Greckich wygnanych wobec Turcji i ich tureckich odpowiedników wobec Grecji etc. W całej Europie nie ma takiej nadwyżki gospodarczej, która zezwoliłaby na zadośćuczynienie krzywdom z przeszłości. Nawet odszkodowania, które Berlin będzie wypłacać przymusowym robotnikom Trzeciej Rzeszy poczynając od roku 2001 nie będą wynosiły o wiele więcej niż trzy przeciętne pensje niemieckie. Ta suma na pewno nie pokryje strat moralnych i lat młodości, które przepadły bezpowrotnie. Ale nawet takie symboliczne zadośćuczynienie wobec 30 milionów osób wygnanych z własnych domów w latach 1944-48 doprowadziło by do załamania wciąż niewydolnych gospodarek Europy Środkowej i Wschodniej.
Przebaczenie wpisane w orędzie polskich biskupów do niemieckich oraz wyrzeczenie się starożytnelementowego prawa do odwetu zapisane w Karcie Wypędzonych (Charta der Heimatvertriebenen) było wyrazem ugodowego podejścia do przeszłości w II połowie XX w. Bez tego nie byłyby możliwe trwały pokój i wszczęcie integracji europejskiej. Tym bardziej niepokoi, iż ludzie, ciężko doświadczeni przez los w czasach nienawiści i pogardy, chcieliby powrotu do logiki, która mogłaby stać się zaprzeczeniem europejskiej idei pokoju i stabilnego rozwoju.
Niedobrze też się stało, że w konferencji nie uczestniczyła żadna osoba z Czech lub Słowacji, a tylko
jedna z Polski, Czechosłowacji i jej twórcy w osobie Masaryka, Beneša i Štefánika stali się celami niewybytnych ataków. Głosy z sali porównywały ich nawet do fałszystów. Szkoda, że organizatorzy nie reagowali, chociaż jednak należy nadmienić, iż te stwierdzenia nie padały z ust naukowców uczestniczących w konferencji.
Ponadto zabrakło kontekstu wojennych i powojennych wypędzeń Polaków, Ukraińców, Litwinów, Białorusinów w związku ze strategiczno-narodowymi decyzjami Kremla. Dosłownie jeden referat poświęcono deportacjom na obszarze Związku Sowieckiego. Dr Brian Williams (University of London) przedstawił rezultat kilkuletnich badań archiwalnych i terenowych na temat deportacji Tatarów krymskich, ich pobytowi na Syberii, i stopniowemu powrotni na Krym po roku 1991.
Summa summarum, pokonferencyjny tom artykułów na pewno stanie się cennym dodatkiem do badań nad fenomenem czystek etnicznych, a konferencja zwiastunem podobnych międzynarodowych spotkań naukowych. W przyszłości zapewne przyczyni się to do lepszego zrozumienia powiązań między procesami politycznymi i społecznymi a etniczością.
Bibliografia
Andrew Bell-Fialkoff. 1996. *Ethnic Cleansing*. Londyn: Macmillan.
Allison Des Forges et al. 1999. ‘Leave Nowe to Tell the Story’: *Genocide in Rwanda*. Nowy Jork: Human Rights Watch i Paryż: International Federation of Human Rights.
Alfred M. de Zayas. 1998 [1977]. *Nemesis at Potsdam: The Expulsion of the Germans from the East*. Rockport, ME: Picton.
Adam Hochschild. 1999. *King Leopold’s Ghost*. Londyn: Macmillan.
Hans Lemberg. 1996. Problem wypędzeń w polityce europejskiej XX wieku (s. 31–44). W: Hubert Orłowski i Andrzej Sakson, red. *Utracona ojczyzna. Przymusowe wysiedlenia, deportacje i przesiedlenia jako wspólne doświadczenie*. Poznań: Instytut Zachodni.
Paul Robert Magocsi. 1995. *Historical Atlas of East Central Europe*. Seattle WA: University of Washington Press.
Joachim Rogall. 1993. *Die Deutschen im Posener Land und in Mittelpolen*. Monachium: Langen Müller.
T. Hunt Tooley. 1997. National Identity and Weimar Germany: Upper Silesia and the Eastern Border, 1918-1922. Lincoln NE: University of Nebraska Pres
ROZMOWY „SPRAW POLITYCZNYCH”
PRAWICA, LEWICA, CENTRUM.................................................................[2]
Rozmowa z Aleksandrem SMOLAREM.
PUNKT WIDZENIA
DECENTRALIZACJA NA HORYZONCIE..................................................[7]
Witold GINTOWT – DZIEWALTOWSKI
PRZERWANA KOALICJA...........................................................................[10]
Grzegorz RYDLEWSKI
„SOLIDARNOŚĆ”: Z UTOPIJNEGO DESZCZU........................................[17]
Lech MAŁEWSKI
UBEZPIECZENIE SPOŁECZNE ROLNIKÓW, A WEJŚCIE POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ.................................................................[28]
Marek HOŁUBICKI
PRZYPADKOWA MARYNARKA ................................................................[32]
Dawid BECZKIEWICZ
MAKLERZY ZAMIAST GÓRNIKÓW ............................................................[35]
Robert GEISLER
POŻYTKI Z TEORII.....................................................................................[41]
Krzysztof OKSIUTA
IDEE
ŻYCIE BEZ UPRZEDZEŃ ........................................................................[43]
Richard M. WEAVER
POMIĘDZY WSCHODEM A ZACHODEM
DRUGA WOJNA CZECZEŃSKA.................................................................[49]
Behrooz ABDOLVAND, Harald ETZBACH
ENERGETYCZNE BEZPIECZEŃSTWO UKRAINY ....................................[62]
Pavlo HRYCAK
NOTATKI
KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ ........................[73]
Maciej WILGA
CZYSTKI ETNICZNE W DWUDZIESIOTWIECZNEJ EUROPIE ................[75]
Tomasz KAMUSELLA
HISTORIA
POLITYKA WOBEC MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH...............................[79]
Kazimierz PRZYBYSZ | 9433d132-5f4a-4928-89db-9171e530aba1 | finepdfs | 3.863281 | CC-MAIN-2024-22 | https://research-repository.st-andrews.ac.uk/bitstream/handle/10023/13364/Czystki.pdf;jsessionid=3EADF885E0A2245035003D4906DEEC85?sequence=1 | 2024-05-27T03:53:37+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971059028.82/warc/CC-MAIN-20240527021852-20240527051852-00416.warc.gz | 419,223,882 | 0.987026 | 0.99967 | 0.99967 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
3904,
8394,
12871,
15026,
16673
] | 1 | 1 |
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2007 – 2013 Oś priorytetowa III: Gospodarka, Innowacyjność, Przedsiębiorczość
Warszawa, 13-08-2014 r.
Zapytanie ofertowe nr 5/2014
dotyczące realizacji projektu „Rozwój działalności badawczo - rozwojowej w firmie RIDAN Sp. z o.o. poprzez zakup niezbędnych środków trwałych"
I. ZAMAWIAJĄCY
Ridan Sp. z o.o. ul. Sapieżyńska 10 00-215 Warszawa KRS 0000365611, REGON 142593079, NIP 5252489351
II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA
1. Przedmiotem zamówienia jest fabrycznie nowa uniwersalna maszyna wytrzymałościowa. Przedmiot zamówienia musi być kompletny, wolny od wad konstrukcyjnych, materiałowych i wykonawczych.
2. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia:
1. Uniwersalna dwukolumnowa, stołowa maszyna wytrzymałościowa z napędem elektromechanicznym do badań obciążeń statycznych o zakresie +/- 10 kN, klasa pomiarowa urządzenia: 0,5;
1.1. Konstrukcja ramy wytrzymałościowej o wysokiej sztywności, stołowa, zawierająca dwie śrubowe kolumny napędowe oraz dwie jednorodne kolumny prowadzące o przekroju okrągłym. Kolumny zabudowane i osłonięte. Osadzenie belki pomiarowej z wstępnym obciążeniem i kompensacją luzu.
1.2. Całkowity zakres przemieszczeń belki pomiarowej nie mniej niż 1122 mm; Maksymalne gabaryty maszyny (szer. x gł. x wys.): 760 mm x 720 mm x 1600 mm. Maksymalna masa maszyny: 170 kg
1.3. Zakres prędkości testowych belki pomiarowej: od 0,005 mm/min do 500 mm/min.
1.4. Mikroprocesorowy system sterowania przemieszczeniem belki pomiarowej z kontrolą zmian prędkości całkowicie zabudowany i zintegrowany w korpusie podstawy maszyny. Cyfrowy system odczytu i kontroli danych z układem sprzężenia zwrotnego; Funkcje zabezpieczenia przeciw przeciążeniom.
1.5. Automatyczna detekcja i kalibracja przetworników pomiarowych z opcją wyboru jednostek pomiarowych: system SI, metryczny, calowy, Cyfrowy pomiar wartości siły i przemieszczenia z częstotliwością próbkowania sygnałów sterujących i danych pomiarowych min. 40 kHz synchronicznie, we wszystkich kanałach systemu, niezależnie od ilości obsługiwanych kanałów.
1.6. Częstotliwość przesyłania grup pomiarowych na jednostkę komputera PC min. 100 Hz z przetwarzaniem 19-bitowym,. Transmisja danych do jednostki PC poprzez interfejs typu Ethernet z szybkością transmisji danych do jednostki PC min. 750 kb/s;
1.7. Elektryczny napęd przemieszczenia belki pomiarowej poprzez silnik prądu stałego; Zasilanie sieciowe jednofazowe: 230V, 50 Hz. Pobór mocy maksymalnie 300 VA.
1.8. Głowica pomiarowa siły o obciążalności +/- 5 kN z funkcją automatycznej identyfikacji i
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach
Oś priorytetowa III: Gospodarka, Innowacyjność, Przedsiębiorczość
Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2007 – 2013
kalibracji elektronicznej; Klasa dokładności 0,5 wg ISO 7500-1 od 50 N do 5000 N;
Fabryczny certyfikat potwierdzający dokładność pomiarową.
1.9. Funkcja kalibracji kontrolnej głowic pomiarowych siły uruchamiana programowo w oknie kalibracyjnym oprogramowania.
2. Oprogramowanie do testów wytrzymałościowych w języku polskim. Zintegrowane funkcje umożliwiające sterowanie pracą maszyny wytrzymałościowej, gromadzenie, przetwarzanie i analizę danych pomiarowych. Realizację obsługi testów rozciągania, ściskania, zginania, odrywania, badania tarcia i prostych testów cyklicznych. Ponad to oprogramowanie powinno umożliwiać:
- start testu poprzez kliknięcie ikony na pulpicie
- zautomatyzowane wprowadzanie wymiarów próbek (po podłączeniu suwmiarki lub mikrometru elektronicznego)
- prezentacja wykresów (automatyczne skalowanie) i tabel wyników
- zabezpieczenie dostępu z hasłami użytkowników
- automatyczne rozpoznawanie i kalibracja przetworników pomiarowych
- automatyczne generowanie raportu w pliku PDF z wieloma szablonami i łatwym w użyciu edytorem do wstawiania wykresów, tabel, nagłówków oraz stopek informacyjnych
- monitorowanie pracy systemu i rejestr zdarzeń
- bieżącą pomoc systemową
- przykładowe metody testowe dla łatwego tworzenia testów
- sterowanie przemieszczeniem belki pomiarowej maszyny wytrzymałościowej w funkcji obciążenia, naprężenia i odkształcenia
- możliwość realizacji obciążeń cyklicznych i zmiennych
- prezentację graficzną i numeryczną przebiegu testu
- zabezpieczenia przeciw przeciążaniu,
- detekcję pęknięcia próbki,
- indywidualne ustawienia kryteriów przebiegu i zakończenia testu
- tryb pracy z podpowiedziami obsługi.
- możliwość wykonywania dowolnych testów zgodnie z metodą użytkownika
3. Zestaw akcesoriów do realizacji testów wytrzymałościowych.
3.1. Uchwyty mechaniczne śrubowe do testów rozciągania:
- zakres obciążeń do 5 kN
- zestaw wkładek gumowanych do próbek płaskich o wymiarach, co najmniej 50x50 mm
3.2. Uchwyty pneumatyczne do badania przędzy:
- zakres obciążeń do 1 kN
- możliwość badania przędzy o grubości od 0 mm do 3,1 mm
- przełącznik nożny do zamykania/otwierania uchwytów
4. Inne wymagania:
4.1. Wszystkie dostarczone elementy muszą być fabrycznie nowe.
4.2. Wykonawca dostarczy wraz z systemem świadectwo fabrycznej kalibracji głowic pomiarowych siły wystawione przez akredytowane laboratorium producenta.
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2007 – 2013 Oś priorytetowa III: Gospodarka, Innowacyjność, Przedsiębiorczość
4.3. Instalacja w siedzibie użytkownika, wykonana przez fabryczny serwis producenta, który ma siedzibę w Polsce;
4.4. Szkolenie w siedzibie użytkownika w zakresie obsługi aparatury związane z wykonywaniem analiz, konserwacją, obsługą systemu sterującego pracą wszystkich modułów;
4.5. Po zainstalowaniu i uruchomieniu maszyny wykonawca dokona kalibracji dostarczonych głowic pomiarowych siły zgodnie z normami ISO 7500-1 lub ASTM E4 wraz z wystawieniem oficjalnych świadectw kalibracji (wg ILAC).
4.6. Dostępność części zamiennych przez 10 lat.
4.7. Czas reakcji serwisu na zgłoszenie nie dłuższy niż 48h
4.8. Warunki serwisu pogwarancyjnego, wraz z ujęciem zakresu oraz szacunkowego kosztu wizyty.
3. Zamawiający nie dopuszcza możliwości składania ofert częściowych.
4. Zamawiający nie dopuszcza możliwości powierzenia części lub całości zamówienia podwykonawcom.
III. TERMIN DOSTAWY
Do 26-09-2014 r.
IV. MIEJSCE I TERMIN SKŁADANIA OFERT
1. Termin składania ofert upływa w dniu: 25-08-2014 r.
2. Oferty dostarczone po określonym wyżej terminie nie będą rozpatrywane.
3. Oferta powinna być ważna do dnia: 30-09-2014 r.
4. Oferent może przed upływem terminu składania ofert zmienić lub wycofać swoją ofertę.
5. W toku badania i oceny ofert Zamawiający może żądać od oferentów wyjaśnień dotyczących treści złożonych ofert.
6. Zapytanie ofertowe zamieszczono na stronie www.ridan.pl
V. OPIS SPOSOBU PRZYGOTOWANIA OFERTY
1. Oferta powinna być sporządzona wg wzoru w załączniku nr 1, opatrzona pieczątką firmową, posiadać datę sporządzenia oraz powinna być podpisana przez oferenta.
2. Wzór formularza ofertowego stanowi załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego.
3. Oferta powinna być przesłana za pośrednictwem:
a. poczty, kuriera lub osobiście na adres Zamawiającego:
Ridan Sp. z o.o.
ul. Sapieżyńska 10
00-215 Warszawa
b. poczty elektronicznej na adres: firstname.lastname@example.org
c. faxem na nr: (22) 530 59 07
VI. INFORMACJE DOTYCZĄCE OCENY OFERT I WYBORU NAJKORZYSTANIEJSZEJ OFERTY
1. Zamawiający dokona oceny ważnych ofert na podstawie następujących kryteriów:
70% cena
30% oprogramowanie + serwis pogwarancyjny
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2007 – 2013 Oś priorytetowa III: Gospodarka, Innowacyjność, Przedsiębiorczość
2. Ocena ofert zostanie dokonana w dniu 29-08-2014 r. a wyniki i wybór najkorzystniejszej oferty zostanie ogłoszony o godzinie 16:00 w siedzibie Zamawiającego oraz na stronie internetowej pod adresem www.ridan.pl
VII. DODATKOWE INFORMACJE
Dodatkowe informacje będą udzielane tylko za pośrednictwem poczty elektronicznej. Wszelkie pytania należy kierować na adres email@example.com
VIII. ZAŁĄCZNIKI
Załącznik nr. 1 - Wzór formularza ofertowego
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2007 – 2013 Oś priorytetowa III: Gospodarka, Innowacyjność, Przedsiębiorczość
OFERTA
dla firmy: Ridan Sp. z o.o. w odpowiedzi na Zapytanie ofertowe nr 5/2014 z dnia 13-08-2014 r. dotyczącego:
dostawa fabrycznie nowej uniwersalnej maszyny wytrzymałościowej
_______________________________
Data, miejscowość
Nazwa oferenta:
______________________________________
Adres oferenta:
______________________________________
Tel/e-mail:
______________________________________
NIP:
______________________________________
Osoba kontaktowa:
______________________________________
W odpowiedzi na zapytanie ofertowe z dnia 13-08-2014, dotyczące realizacji projektu „Rozwój działalności badawczo - rozwojowej w firmie RIDAN Sp. z o.o. poprzez zakup niezbędnych środków trwałych” przez firmę Ridan Sp. z o.o., składamy następującą ofertę na:
Przedmiot
Cena netto:
Uwagi / zmiany:
Uniwersalna maszyna wytrzymałościowa
Cena (cena łączna realizacji wszystkich zakresów prac wynosi):
* __________________ PLN netto, (słownie: ______________________________________ złotych netto)
* __________________ PLN brutto, (słownie: ______________________________________ złotych brutto)
Oferta ważna do: __________________
1. Oświadczamy, że podana w ofercie stawka podatku od towarów i usług VAT jest zgodna z przepisami Ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 poz. 353 z 2004r.).
2. Cena podana w ofercie obejmuje wszelkie koszty związane z powyższym zamówieniem.
3. Oświadczmy, że zapoznaliśmy się z zapytaniem ofertowym i akceptujemy wszystkie warunki dotyczące terminów wykonania usług.
_____________________________________
(data, podpis i pieczątka)
Załącznik nr. 1 | <urn:uuid:9fc23600-5528-42d1-be2e-e34717d7b2aa> | finepdfs | 1.286133 | CC-MAIN-2017-26 | http://ridan.pl/uploads/Zapytanie%20ofertowe%205_2014%20-%20Zrywarka.pdf | 2017-06-27T18:59:16Z | crawl-data/CC-MAIN-2017-26/segments/1498128321536.20/warc/CC-MAIN-20170627185115-20170627205115-00266.warc.gz | 336,997,118 | 0.999942 | 0.999971 | 0.999971 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2640,
5221,
7541,
8192,
10017
] | 2 | 0 |
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA
z dnia 9 grudnia 2014 r.
w sprawie katalogu odpadów
(Dz. U. z dnia 29 grudnia 2014 r.)
Na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21, z późn. zm.) zarządza się, co następuje:
§ 1. Rozporządzenie określa katalog odpadów z podziałem na grupy, podgrupy i rodzaje ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych.
§ 2. Odpady w katalogu odpadów zostały podzielone w zależności od źródła ich powstawania na 20 następujących grup:
1) odpady powstające przy poszukiwaniu, wydobywaniu, fizycznej i chemicznej przeróbce rud oraz innych kopalin - 01;
2) odpady z rolnictwa, ogrodnictwa, upraw hydroponicznych, rybołówstwa, leśnictwa, łowiectwa oraz przetwórstwa żywności - 02;
3) odpady z przetwórstwa drewna oraz z produkcji płyt i mebli, masy celulozowej, papieru i tektury - 03;
4) odpady z przemysłu skórzanego, futrzarskiego i tekstylnego - 04;
5) odpady z przeróbki ropy naftowej, oczyszczania gazu ziemnego oraz pirolitycznej przeróbki węgla - 05;
6) odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania produktów przemysłu chemii nieorganicznej - 06;
7) odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania produktów przemysłu chemii organicznej - 07;
8) odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania powłok ochronnych (farb, lakierów, emalii ceramicznych), kitu, klejów, szczeliw i farb drukarskich - 08;
9) odpady z przemysłu fotograficznego i usług fotograficznych - 09;
10) odpady z procesów termicznych - 10;
11) odpady z chemicznej obróbki i powlekania powierzchni metali oraz innych materiałów i z procesów hydrometalurgii metali nieżelaznych - 11;
12) odpady z kształtowania oraz fizycznej i mechanicznej obróbki powierzchni metali i tworzyw sztucznych - 12;
13) oleje odpadowe i odpady ciekłych paliw (z wyłączeniem olejów jadalnych oraz grup 05, 12 i 19) - 13;
14) odpady z rozpuszczalników organicznych, chłodziw i propelentów (z wyłączeniem grup 07 i 08) - 14;
15) odpady opakowaniowe; sorbenty, tkaniny do wycierania, materiały filtracyjne i ubrania ochronne nieujęte w innych grupach - 15;
16) odpady nieujęte w innych grupach - 16;
17) odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych) - 17;
18) odpady medyczne i weterynaryjne (z wyłączeniem odpadów kuchennych i restauracyjnych niezwiązanych z opieką zdrowotną lub weterynaryjną) - 18;
19) odpady z instalacji i urządzeń służących zagospodarowaniu odpadów, z oczyszczalni
ścieków oraz z uzdatniania wody pitnej i wody do celów przemysłowych - 19;
20) odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie - 20.
§ 3. Katalog odpadów, określający grupy, podgrupy i rodzaje odpadów oraz ich kody, ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych, jest zawarty w załączniku do rozporządzenia.
§ 4. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2015 r.
ZAŁĄCZNIK
KATALOG ODPADÓW ZE WSKAZANIEM ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH 1)
| Kod2) | Grupy, podgrupy i rodzaje odpadów3), 4) |
|---|---|
| 1 | 2 |
| 01 | Odpady powstające przy poszukiwaniu, wydobywaniu, fizycznej i chemicznej przeróbce rud oraz innych kopalin |
| 01 01 | Odpady z wydobywania kopalin |
| 01 01 01 | Odpady z wydobywania rud metali (z wyłączeniem 01 01 80) |
| 01 01 02 | Odpady z wydobywania kopalin innych niż rudy metali |
| 01 01 80 | Odpady skalne z górnictwa miedzi, cynku i ołowiu |
| 01 03 | Odpady z fizycznej i chemicznej przeróbki rud metali |
| 01 03 04* | Odpady z przeróbki rud siarczkowych powodujące samoczynne zakwaszenie środowiska w czasie składowania |
| 01 03 05* | Inne odpady poprzeróbcze zawierające substancje niebezpieczne (z wyłączeniem 01 03 80) |
| 01 03 06 | Inne odpady poprzeróbcze niż wymienione w 01 03 04, 01 03 05, 01 03 80 i 01 03 81 |
| 01 03 07* | Inne odpady zawierające substancje niebezpieczne z fizycznej i chemicznej przeróbki rud metali |
| 01 03 08 | Odpady w postaci pyłów i proszków inne niż wymienione w 01 03 07 |
| 01 03 09 | Czerwony szlam powstający przy produkcji tlenku glinu inny niż wymieniony w 01 03 10 |
| 01 03 10* | Czerwony szlam powstający przy produkcji tlenku glinu zawierający substancje stwarzające zagrożenie inny niż odpady wymienione w 01 03 07 |
| 01 03 80* | Odpady z flotacyjnego wzbogacania rud metali nieżelaznych zawierające substancje niebezpieczne |
| 01 03 81 | Odpady z flotacyjnego wzbogacania rud metali nieżelaznych inne niż wymienione w 01 03 80 |
| 01 03 99 | Inne niewymienione odpady |
| 01 04 | Odpady z fizycznej i chemicznej przeróbki kopalin innych niż rudy metali |
| 01 04 07* | Odpady zawierające substancje niebezpieczne z fizycznej i chemicznej przeróbki kopalin innych niż rudy metali |
| 01 04 08 | Odpady żwiru lub skruszone skały inne niż wymienione w 01 04 07 |
| 02 04 80 | Wysłodki |
|---|---|
| 02 04 99 | Inne niewymienione odpady |
| 02 05 | Odpady z przemysłu mleczarskiego |
| 02 05 01 | Surowce i produkty nieprzydatne do spożycia oraz przetwarzania |
| 02 05 02 | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków |
| 02 05 80 | Odpadowa serwatka |
| 02 05 99 | Inne niewymienione odpady |
| 02 06 | Odpady z przemysłu piekarniczego i cukierniczego |
| 02 06 01 | Surowce i produkty nieprzydatne do spożycia i przetwórstwa |
| 02 06 02 | Odpady konserwantów |
| 02 06 03 | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków |
| 02 06 80 | Nieprzydatne do wykorzystania tłuszcze spożywcze |
| 02 06 99 | Inne niewymienione odpady |
| 02 07 | Odpady z produkcji napojów alkoholowych i bezalkoholowych (z wyłączeniem kawy, herbaty i kakao) |
| 02 07 01 | Odpady z mycia, oczyszczania i mechanicznego rozdrabniania surowców |
| 02 07 02 | Odpady z destylacji spirytualiów |
| 02 07 03 | Odpady z procesów chemicznych |
| 02 07 04 | Surowce i produkty nieprzydatne do spożycia i przetwórstwa |
| 02 07 05 | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków |
| 02 07 80 | Wytłoki, osady moszczowe i pofermentacyjne, wywary |
| 02 07 99 | Inne niewymienione odpady |
| 03 | Odpady z przetwórstwa drewna oraz z produkcji płyt i mebli, masy celulozowej, papieru i tektury |
| 03 01 | Odpady z przetwórstwa drewna oraz z produkcji płyt i mebli |
| 03 01 01 | Odpady kory i korka |
| 03 01 04* | Trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir zawierające substancje niebezpieczne |
| 03 01 05 | Trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir inne niż wymienione w 03 01 04 |
| 03 01 80* | Odpady z chemicznej przeróbki drewna zawierające substancje niebezpieczne |
| 03 01 81 | Odpady z chemicznej przeróbki drewna inne niż wymienione w 03 01 80 |
| 03 01 82 | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków |
| 03 01 99 | Inne niewymienione odpady |
| 03 02 01* | Środki do konserwacji i impregnacji drewna niezawierające związków chlorowcoorganicznych |
|---|---|
| 03 02 02* | Środki do konserwacji i impregnacji drewna zawierające związki chlorowcoorganiczne |
| 03 02 03* | Metaloorganiczne środki do konserwacji i impregnacji drewna |
| 03 02 04* | Nieorganiczne środki do konserwacji i impregnacji drewna |
| 03 02 05* | Inne środki do konserwacji i impregnacji drewna zawierające substancje niebezpieczne |
| 03 02 99 | Inne niewymienione odpady |
| 03 03 | Odpady z produkcji oraz z przetwórstwa masy celulozowej, papieru i tektury |
| 03 03 01 | Odpady z kory i drewna |
| 03 03 02 | Osady wapienne i szlamy z ługu zielonego (z przetwarzania ługu czarnego) |
| 03 03 05 | Szlamy z odbarwiania makulatury |
| 03 03 07 | Mechanicznie wydzielone odrzuty z przeróbki makulatury i tektury |
| 03 03 08 | Odpady z sortowania papieru i tektury przeznaczone do recyklingu |
| 03 03 09 | Odpady szlamu wapiennego (pokaustyzacyjnego) |
| 03 03 10 | Odpady z włókna, szlamy z włókien, wypełniaczy i powłok pochodzące z mechanicznej separacji |
| 03 03 11 | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków inne niż wymienione w 03 03 10 |
| 03 03 80 | Szlamy z procesów bielenia podchlorynem lub chlorem |
| 03 03 81 | Szlamy z innych procesów bielenia |
| 03 03 99 | Inne niewymienione odpady |
| 04 | Odpady z przemysłu skórzanego, futrzarskiego i tekstylnego |
| 04 01 | Odpady z przemysłu skórzanego i futrzarskiego |
| 04 01 01 | Odpady z mizdrowania (odzierki i dwoiny wapniowe) |
| 04 01 02 | Odpady z wapnienia |
| 04 01 03* | Odpady z odtłuszczania zawierające rozpuszczalniki (bez fazy ciekłej) |
| 04 01 04 | Brzeczka garbująca zawierająca chrom |
| 04 01 05 | Brzeczka garbująca niezawierająca chromu |
| 04 01 06 | Osady zawierające chrom, zwłaszcza z zakładowych oczyszczalni ścieków |
| 04 01 07 | Osady niezawierające chromu, zwłaszcza z zakładowych oczyszczalni ścieków |
| 04 01 08 | Odpady skóry wygarbowanej zawierające chrom (wióry, obcinki, pył ze szlifowania skór) |
| 04 01 09 | Odpady z polerowania i wykańczania |
| 04 01 99 | Inne niewymienione odpady |
| 04 02 | Odpady z przemysłu tekstylnego |
|---|---|
| 04 02 09 | Odpady materiałów złożonych (np. tkaniny impregnowane, elastomery, plastomery) |
| 04 02 10 | Substancje organiczne z produktów naturalnych (np. tłuszcze, woski) |
| 04 02 14* | Odpady z wykańczania zawierające rozpuszczalniki organiczne |
| 04 02 15 | Odpady z wykańczania inne niż wymienione w 04 02 14 |
| 04 02 16* | Barwniki i pigmenty zawierające substancje niebezpieczne |
| 04 02 17 | Barwniki i pigmenty inne niż wymienione w 04 02 16 |
| 04 02 19* | Odpady z zakładowych oczyszczalni ścieków zawierające substancje niebezpieczne |
| 04 02 20 | Odpady z zakładowych oczyszczalni ścieków inne niż wymienione w 04 02 19 |
| 04 02 21 | Odpady z nieprzetworzonych włókien tekstylnych |
| 04 02 22 | Odpady z przetworzonych włókien tekstylnych |
| 04 02 80 | Odpady z mokrej obróbki wyrobów tekstylnych |
| 04 02 99 | Inne niewymienione odpady |
| 05 | Odpady z przeróbki ropy naftowej, oczyszczania gazu ziemnego oraz pirolitycznej przeróbki węgla |
| 05 01 | Odpady z przeróbki (np. rafinacji) ropy naftowej |
| 05 01 02* | Osady z odsalania |
| 05 01 03* | Osady z dna zbiorników |
| 05 01 04* | Kwaśne szlamy z procesów alkilowania |
| 05 01 05* | Wycieki ropy naftowej |
| 05 01 06* | Zaolejone osady z konserwacji instalacji lub urządzeń |
| 05 01 07* | Kwaśne smoły |
| 05 01 08* | Inne smoły |
| 05 01 09* | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków zawierające substancje niebezpieczne |
| 05 01 10 | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków inne niż wymienione w 05 01 09 |
| 05 01 11* | Odpady z alkalicznego oczyszczania paliw |
| 05 01 12* | Ropa naftowa zawierająca kwasy |
| 05 01 13 | Osady z uzdatniania wody kotłowej |
| 05 01 14 | Odpady z kolumn chłodniczych |
| 05 01 15* | Zużyte naturalne materiały filtracyjne (np. gliny, iły) |
| 05 01 16 | Odpady zawierające siarkę z odsiarczania ropy naftowej |
05 01 99 Inne niewymienione odpady
06 03 16 Tlenki metali inne niż wymienione w 06 03 15
| 06 03 99 | Inne niewymienione odpady |
|---|---|
| 06 04 | Odpady zawierające metale inne niż wymienione w 06 03 |
| 06 04 03* | Odpady zawierające arsen |
| 06 04 04* | Odpady zawierające rtęć |
| 06 04 05* | Odpady zawierające inne metale ciężkie |
| 06 04 99 | Inne niewymienione odpady |
| 06 05 | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków |
| 06 05 02* | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków zawierające substancje niebezpieczne |
| 06 05 03 | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków inne niż wymienione w 06 05 02 |
| 06 06 | Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania związków siarki oraz z chemicznych procesów przetwórstwa siarki i odsiarczania |
| 06 06 02* | Odpady zawierające niebezpieczne siarczki |
| 06 06 03 | Odpady zawierające siarczki inne niż wymienione w 06 06 02 |
| 06 06 99 | Inne niewymienione odpady |
| 06 07 | Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania chlorowców oraz z chemicznych procesów przetwórstwa chloru |
| 06 07 01* | Odpady azbestowe z elektrolizy |
| 06 07 02* | Węgiel aktywny z produkcji chloru |
| 06 07 03* | Osady siarczanu baru zawierające rtęć |
| 06 07 04* | Roztwory i kwasy (np. kwas siarkowy) |
| 06 07 99 | Inne niewymienione odpady |
| 06 08 | Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania krzemu oraz pochodnych krzemu |
| 06 08 02* | Odpady zawierające niebezpieczne chlorosilany |
| 06 08 99 | Inne niewymienione odpady |
| 06 09 | Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania chemikaliów fosforowych oraz z chemicznych procesów przetwórstwa fosforu |
| 06 09 02 | Żużel fosforowy |
| 06 09 03* | Poreakcyjne odpady związków wapnia zawierające lub zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi |
| 06 09 04 | Poreakcyjne odpady związków wapnia inne niż wymienione w 06 09 03 i 06 09 80 |
| 06 09 80 | Fosfogipsy |
| 06 09 81 | Fosfogipsy wymieszane z żużlami, popiołami paleniskowymi i pyłami z kotłów (z wyłączeniem pyłów z kotłów wymienionych w 10 01 04) |
| 06 10 | Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania chemikaliów azotowych, z chemicznych procesów przetwórstwa azotu oraz z produkcji nawozów azotowych i innych |
|---|---|
| 06 10 02* | Odpady zawierające substancje niebezpieczne |
| 06 10 99 | Inne niewymienione odpady |
| 06 11 | Odpady z produkcji pigmentów oraz zmętniaczy nieorganicznych |
| 06 11 01 | Poreakcyjne odpady związków wapnia z produkcji dwutlenku tytanu |
| 06 11 80 | Odpady z produkcji związków cyrkonu |
| 06 11 81 | Odpady z produkcji związków chromu |
| 06 11 82 | Odpady z produkcji związków kobaltu |
| 06 11 83 | Odpadowy siarczan żelazowy |
| 06 11 99 | Inne niewymienione odpady |
| 06 13 | Odpady z innych nieorganicznych procesów chemicznych |
| 06 13 01* | Nieorganiczne środki ochrony roślin, środki do konserwacji drewna oraz inne biocydy |
| 06 13 02* | Zużyty węgiel aktywny (z wyłączeniem 06 07 02) |
| 06 13 03 | Czysta sadza |
| 06 13 04* | Odpady z przetwarzania azbestu |
| 06 13 05* | Sadza zawierająca lub zanieczyszczona substancjami niebezpiecznymi |
| 06 13 99 | Inne niewymienione odpady |
| 07 | Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania produktów przemysłu chemii organicznej |
| 07 01 | Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania podstawowych produktów przemysłu chemii organicznej |
| 07 01 01* | Wody popłuczne i ługi macierzyste |
| 07 01 03* | Rozpuszczalniki chlorowcoorganiczne, roztwory z przemywania i ciecze macierzyste |
| 07 01 04* | Inne rozpuszczalniki organiczne, roztwory z przemywania i ciecze macierzyste |
| 07 01 07* | Pozostałości podestylacyjne i poreakcyjne zawierające związki chlorowców |
| 07 01 08* | Inne pozostałości podestylacyjne i poreakcyjne |
| 07 01 09* | Zużyte sorbenty i osady pofiltracyjne zawierające związki chlorowców |
| 07 01 10* | Inne zużyte sorbenty i osady pofiltracyjne |
| 07 01 11* | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków zawierające substancje niebezpieczne |
| 07 01 12 | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków inne niż wymienione w 07 01 11 |
| 07 01 80 | Wapno pokarbidowe niezawierające substancji niebezpiecznych (inne niż wymienione w 07 01 08) |
| 07 01 99 | Inne niewymienione odpady |
07 04 01* Wody popłuczne i ługi macierzyste
| 07 04 03* | Rozpuszczalniki chlorowcoorganiczne, roztwory z przemywania i ciecze macierzyste |
|---|---|
| 07 04 04* | Inne rozpuszczalniki organiczne, roztwory z przemywania i ciecze macierzyste |
| 07 04 07* | Pozostałości podestylacyjne i poreakcyjne zawierające związki chlorowców |
| 07 04 08* | Inne pozostałości podestylacyjne i poreakcyjne |
| 07 04 09* | Zużyte sorbenty i osady pofiltracyjne zawierające związki chlorowców |
| 07 04 10* | Inne zużyte sorbenty i osady pofiltracyjne |
| 07 04 11* | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków zawierające substancje niebezpieczne |
| 07 04 12 | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków inne niż wymienione w 07 04 11 |
| 07 04 13* | Odpady stałe zawierające substancje niebezpieczne |
| 07 04 80* | Przeterminowane środki ochrony roślin |
| 07 04 81 | Przeterminowane środki ochrony roślin inne niż wymienione w 07 04 80 |
| 07 04 99 | Inne niewymienione odpady |
| 07 05 | Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania farmaceutyków |
| 07 05 01* | Wody popłuczne i ługi macierzyste |
| 07 05 03* | Rozpuszczalniki chlorowcoorganiczne, roztwory z przemywania i ciecze macierzyste |
| 07 05 04* | Inne rozpuszczalniki organiczne, roztwory z przemywania i ciecze macierzyste |
| 07 05 07* | Pozostałości podestylacyjne i poreakcyjne zawierające związki chlorowców |
| 07 05 08* | Inne pozostałości podestylacyjne i poreakcyjne |
| 07 05 09* | Zużyte sorbenty i osady pofiltracyjne zawierające związki chlorowców |
| 07 05 10* | Inne zużyte sorbenty i osady pofiltracyjne |
| 07 05 11* | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków zawierające substancje niebezpieczne |
| 07 05 12 | Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków inne niż wymienione w 07 05 11 |
| 07 05 13* | Odpady stałe zawierające substancje niebezpieczne |
| 07 05 14 | Odpady stałe inne niż wymienione w 07 05 13 |
| 07 05 80* | Odpady ciekłe zawierające substancje niebezpieczne |
| 07 05 81 | Odpady ciekłe inne niż wymienione w 07 05 80 |
| 07 05 99 | Inne niewymienione odpady |
| 07 06 | Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania tłuszczów, natłustek, mydeł, detergentów, środków dezynfekujących i kosmetyków |
| 07 06 01* | Wody popłuczne i ługi macierzyste |
| 07 06 03* | Rozpuszczalniki chlorowcoorganiczne, roztwory z przemywania i ciecze macierzyste |
| 07 06 04* | Inne rozpuszczalniki organiczne, roztwory z przemywania i ciecze macierzyste |
10 01 05 Stałe odpady z wapniowych metod odsiarczania gazów odlotowych
niebezpieczne
10 03 99
10 06 09*
Inne niewymienione odpady
Odpady z uzdatniania wody chł
odzącej zawierające oleje
| 10 06 10 | Odpady z uzdatniania wody chłodzącej inne niż wymienione w 10 06 09 |
|---|---|
| 10 06 80 | Żużle szybowe i granulowane |
| 10 06 99 | Inne niewymienione odpady |
| 10 07 | Odpady z hutnictwa srebra, złota i platyny |
| 10 07 01 | Żużle z produkcji pierwotnej i wtórnej |
| 10 07 02 | Kożuchy żużlowe i zgary z produkcji pierwotnej i wtórnej |
| 10 07 03 | Odpady stałe z oczyszczania gazów odlotowych |
| 10 07 04 | Inne cząstki i pyły |
| 10 07 05 | Szlamy i osady pofiltracyjne z oczyszczania gazów odlotowych |
| 10 07 07* | Odpady z uzdatniania wody chłodzącej zawierające oleje |
| 10 07 08 | Odpady z uzdatniania wody chłodzącej inne niż wymienione w 10 07 07 |
| 10 07 99 | Inne niewymienione odpady |
| 10 08 | Odpady z hutnictwa pozostałych metali nieżelaznych |
| 10 08 04 | Cząstki i pyły |
| 10 08 08* | Słone żużle z produkcji pierwotnej i wtórnej |
| 10 08 09 | Inne żużle |
| 10 08 10* | Kożuchy żużlowe i zgary z wytopu o właściwościach palnych lub wydzielające w zetknięciu z wodą gazy palne w niebezpiecznych ilościach |
| 10 08 11 | Kożuchy żużlowe i zgary inne niż wymienione w 10 08 10 |
| 10 08 12* | Odpady zawierające smołę z produkcji anod |
| 10 08 13 | Odpady zawierające węgiel z produkcji anod inne niż wymienione w 10 08 12 |
| 10 08 14 | Odpadowe anody |
| 10 08 15* | Pyły z gazów odlotowych zawierające substancje niebezpieczne |
| 10 08 16 | Pyły z gazów odlotowych inne niż wymienione w 10 08 15 |
| 10 08 17* | Szlamy i osady pofiltracyjne z oczyszczania gazów odlotowych zawierające substancje niebezpieczne |
| 10 08 18 | Szlamy i osady pofiltracyjne z oczyszczania gazów odlotowych inne niż wymienione w 10 08 17 |
| 10 08 19* | Odpady z uzdatniania wody chłodzącej zawierające oleje |
| 10 08 20 | Odpady z uzdatniania wody chłodzącej inne niż wymienione w 10 08 19 |
| 10 08 99 | Inne niewymienione odpady |
| 10 09 | Odpady z odlewnictwa żelaza |
| 10 09 03 | Żużle odlewnicze |
10 09 05* Rdzenie i formy odlewnicze przed procesem odlewania zawierające substancje
10 11 05 Cząstki i pyły
12 01 03 Odpady z toczenia i piłowania metali nieżelaznych
| 12 01 04 | Cząstki i pyły metali nieżelaznych |
|---|---|
| 12 01 05 | Odpady z toczenia i wygładzania tworzyw sztucznych |
| 12 01 06* | Odpadowe oleje mineralne z obróbki metali zawierające chlorowce (z wyłączeniem emulsji i roztworów) |
| 12 01 07* | Odpadowe oleje mineralne z obróbki metali niezawierające chlorowców (z wyłączeniem emulsji i roztworów) |
| 12 01 08* | Odpadowe emulsje i roztwory olejowe z obróbki metali zawierające chlorowce |
| 12 01 09* | Odpadowe emulsje i roztwory z obróbki metali niezawierające chlorowców |
| 12 01 10* | Syntetyczne oleje z obróbki metali |
| 12 01 12* | Zużyte woski i tłuszcze |
| 12 01 13 | Odpady spawalnicze |
| 12 01 14* | Szlamy z obróbki metali zawierające substancje niebezpieczne |
| 12 01 15 | Szlamy z obróbki metali inne niż wymienione w 12 01 14 |
| 12 01 16* | Odpady poszlifierskie zawierające substancje niebezpieczne |
| 12 01 17 | Odpady poszlifierskie inne niż wymienione w 12 01 16 |
| 12 01 18* | Szlamy z obróbki metali zawierające oleje (np. szlamy ze szlifowania, gładzenia i pokrywania) |
| 12 01 19* | Oleje z obróbki metali łatwo ulegające biodegradacji |
| 12 01 20* | Zużyte materiały szlifierskie zawierające substancje niebezpieczne |
| 12 01 21 | Zużyte materiały szlifierskie inne niż wymienione w 12 01 20 |
| 12 01 99 | Inne niewymienione odpady |
| 12 03 | Odpady z odtłuszczania wodą i parą (z wyłączeniem grupy 11) |
| 12 03 01* | Wodne ciecze myjące |
| 12 03 02* | Odpady z odtłuszczania parą |
| 13 | Oleje odpadowe i odpady ciekłych paliw (z wyłączeniem olejów jadalnych oraz grup 05, 12 i 19) |
| 13 01 | Odpadowe oleje hydrauliczne |
| 13 01 01* | Oleje hydrauliczne zawierające PCB |
| 13 01 04* | Emulsje olejowe zawierające związki chlorowcoorganiczne |
| 13 01 05* | Emulsje olejowe niezawierające związków chlorowcoorganicznych |
| 13 01 09* | Mineralne oleje hydrauliczne zawierające związki chlorowcoorganiczne |
| 13 01 10* | Mineralne oleje hydrauliczne niezawierające związków chlorowcoorganicznych |
| 13 01 11* | Syntetyczne oleje hydrauliczne |
13 01 12* Oleje hydrauliczne łatwo ulegające biodegradacji
| 13 01 13* | Inne oleje hydrauliczne |
|---|---|
| 13 02 | Odpadowe oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe |
| 13 02 04* | Mineralne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe zawierające związki chlorowcoorganiczne |
| 13 02 05* | Mineralne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe niezawierające związków chlorowcoorganicznych |
| 13 02 06* | Syntetyczne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe |
| 13 02 07* | Oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe łatwo ulegające biodegradacji |
| 13 02 08* | Inne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe |
| 13 03 | Odpadowe oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz nośniki ciepła |
| 13 03 01* | Oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory i nośniki ciepła zawierające PCB |
| 13 03 06* | Mineralne oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz nośniki ciepła zawierające związki chlorowcoorganiczne inne niż wymienione w 13 03 01 |
| 13 03 07* | Mineralne oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz nośniki ciepła niezawierające związków chlorowcoorganicznych |
| 13 03 08* | Syntetyczne oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz nośniki ciepła inne niż wymienione w 13 03 01 |
| 13 03 09* | Oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz nośniki ciepła łatwo ulegające biodegradacji |
| 13 03 10* | Inne oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz nośniki ciepła |
| 13 04 | Oleje zęzowe |
| 13 04 01* | Oleje zęzowe ze statków żeglugi śródlądowej |
| 13 04 02* | Oleje zęzowe z nabrzeży portowych |
| 13 04 03* | Oleje zęzowe ze statków morskich |
| 13 05 | Odpady z odwadniania olejów w separatorach |
| 13 05 01* | Odpady stałe z piaskowników i z odwadniania olejów w separatorach |
| 13 05 02* | Szlamy z odwadniania olejów w separatorach |
| 13 05 03* | Szlamy z kolektorów |
| 13 05 06* | Olej z odwadniania olejów w separatorach |
| 13 05 07* | Zaolejona woda z odwadniania olejów w separatorach |
| 13 05 08* | Mieszanina odpadów z piaskowników i z odwadniania olejów w separatorach |
| 13 07 | Odpady paliw ciekłych |
| 13 07 01* | Olej opałowy i olej napędowy |
| 13 07 02* | Benzyna |
13 07 03* Inne paliwa (włącznie z mieszaninami)
16
Odpady nieujęte w innych grupach
16 02 15* Niebezpieczne elementy lub części składowe usunięte ze zużytych urządzeń
16 80
Odpady różne
18
Odpady medyczne i weterynaryjne (z wyłączeniem odpadów kuchennych i restauracyjnych
19 04 01 Zeszklone odpady
19 12 08 Tekstylia
| 20 01 26* | Oleje i tłuszcze inne niż wymienione w 20 01 25 |
|---|---|
| 20 01 27* | Farby, tusze, farby drukarskie, kleje, lepiszcze i żywice zawierające substancje niebezpieczne |
| 20 01 28 | Farby, tusze, farby drukarskie, kleje, lepiszcze i żywice inne niż wymienione w 20 01 27 |
| 20 01 29* | Detergenty zawierające substancje niebezpieczne |
| 20 01 30 | Detergenty inne niż wymienione w 20 01 29 |
| 20 01 31* | Leki cytotoksyczne i cytostatyczne |
| 20 01 32 | Leki inne niż wymienione w 20 01 31 |
| 20 01 33* | Baterie i akumulatory łącznie z bateriami i akumulatorami wymienionymi w 16 06 01, 16 06 02 lub 16 06 03 oraz niesortowane baterie i akumulatory zawierające te baterie |
| 20 01 34 | Baterie i akumulatory inne niż wymienione w 20 01 33 |
| 20 01 35* | Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21 i 20 01 23 zawierające niebezpieczne składniki5) |
| 20 01 36 | Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21, 20 01 23 i 20 01 35 |
| 20 01 37* | Drewno zawierające substancje niebezpieczne |
| 20 01 38 | Drewno inne niż wymienione w 20 01 37 |
| 20 01 39 | Tworzywa sztuczne |
| 20 01 40 | Metale |
| 20 01 41 | Odpady z czyszczenia kominów (w tym zmiotki wentylacyjne) |
| 20 01 80 | Środki ochrony roślin inne niż wymienione w 20 01 19 |
| 20 01 99 | Inne niewymienione frakcje zbierane w sposób selektywny |
| 20 02 | Odpady z ogrodów i parków (w tym z cmentarzy) |
| 20 02 01 | Odpady ulegające biodegradacji |
| 20 02 02 | Gleba i ziemia, w tym kamienie |
| 20 02 03 | Inne odpady nieulegające biodegradacji |
| 20 03 | Inne odpady komunalne |
| 20 03 01 | Niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne |
| 20 03 02 | Odpady z targowisk |
| 20 03 03 | Odpady z czyszczenia ulic i placów |
| 20 03 04 | Szlamy ze zbiorników bezodpływowych służących do gromadzenia nieczystości |
| 20 03 06 | Odpady ze studzienek kanalizacyjnych |
| 20 03 07 | Odpady wielkogabarytowe |
Odpady komunalne niewymienione w innych podgrupach
Objaśnienia:
* Odpadami niebezpiecznymi w katalogu odpadów są odpady oznakowane indeksem górnym w postaci gwiazdki "*" przy kodzie rodzaju odpadów, chyba że mają zastosowanie przepisy art. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
1) Stosowane w niniejszej tabeli określenia oznaczają:
1) substancja niebezpieczna - substancję zaklasyfikowaną jako stwarzająca zagrożenie w wyniku spełnienia kryteriów określonych w częściach 2-5 załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniającego i uchylającego dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) 1907/2006 (Dz. Urz. UE L 353 z 31.12.2008, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008";
2) metal ciężki - jakikolwiek związek antymonu, arsenu, kadmu, chromu (VI), miedzi, ołowiu, rtęci, niklu, selenu, telluru, talu i cyny, także w przypadku gdy metale te występują w postaci metalicznej, o ile są one sklasyfikowane jako substancje niebezpieczne;
3) metale przejściowe - wszelkie związki skandu, wanadu, manganu, kobaltu, miedzi, itru, niobu, hafnu, wolframu, tytanu, chromu, żelaza, niklu, cynku, cyrkonu, molibdenu i tantalu, także w przypadku gdy metale te występują w postaci metalicznej, o ile są one sklasyfikowane jako substancje niebezpieczne;
4) stabilizowanie - procesy, które zmieniają cechy niebezpieczne składników w odpadach i przekształcają odpady niebezpieczne w odpady inne niż niebezpieczne;
5) zestalanie - procesy, które zmieniają jedynie stan fizyczny odpadów przez użycie dodatków, bez zmiany chemicznych właściwości odpadów;
6) odpady częściowo ustabilizowane - odpady zawierające po procesie stabilizacji składniki niebezpieczne, które nie zmieniły się całkowicie w składniki inne niż niebezpieczne i które mogłyby zostać uwolnione do środowiska w krótkim, średnim lub długim przedziale czasu.
3) Odpady klasyfikuje się według źródła powstawania w grupach od 01 do 12 lub od 17 do 20, przypisując im odpowiedni sześciocyfrowy kod określający rodzaj odpadu (z wyłączeniem kodów kończących się na 99), z zastrzeżeniem akapitu 5 i 6.
2) Dwie pierwsze cyfry kodu oznaczają grupę odpadów wskazującą źródło powstawania odpadów. Oznaczenie grupy odpadów łącznie z dwiema następnymi cyframi identyfikuje podgrupę odpadów, natomiast kod składający się z sześciu cyfr identyfikuje rodzaj odpadów.
W przypadku nieodnalezienia odpowiedniej pozycji w grupach od 01 do 12 lub od 17 do 20 odpady klasyfikuje się w grupach od 13 do 15.
W przypadku nieodnalezienia odpowiedniej pozycji w grupach od 01 do 12 lub od 17 do 20 odpady klasyfikuje się w grupie 16, zawierającej odpady nieujęte w innych grupach.
W przypadku nieodnalezienia odpowiedniej pozycji w grupie 16 odpady klasyfikuje się w grupie według źródła powstawania, przypisując im kod kończący się na 99 (inne
niewymienione odpady).
Odpady ze specyficznych gałęzi przemysłu klasyfikuje się w kilku grupach, w szczególności odpady powstające przy produkcji samochodów klasyfikuje się w grupie 12 - odpady z kształtowania oraz fizycznej i mechanicznej obróbki powierzchni metali i tworzyw sztucznych; w grupie 11 - odpady z chemicznej obróbki i powlekania powierzchni metali oraz innych materiałów i z procesów hydrometalurgii metali nieżelaznych; w grupie 08 - odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania powłok ochronnych (farb, lakierów, emalii ceramicznych), kitu, klejów, szczeliw i farb
4)
5)
drukarskich, w zależności od etapu produkcji.
Odpady opakowaniowe będące odpadami komunalnymi, jeśli są zbierane selektywnie lub występują jako zmieszane odpady opakowaniowe, klasyfikuje się w podgrupie 15 01, a nie w podgrupie 20 01.
W przypadku odpadów, którym można przypisać zarówno kody odpadów niebezpiecznych, jak i odpadów innych niż niebezpieczne (tzw. kody lustrzane), stosuje się następujące zasady:
1) opis rodzaju odpadów w katalogu odpadów zawierający szczegółowe lub ogólne odniesienie do "substancji niebezpiecznych" ma zastosowanie jedynie w przypadku odpadów faktycznie zawierających dane substancje niebezpieczne, które sprawiają, że odpady te wykazują jedną lub szereg właściwości, z wyjątkiem właściwości zakaźnych, określonych w załączniku nr 3 do ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;
2) ocena właściwości odpadów, powodujących, że odpady są odpadami niebezpiecznymi, może zostać dokonana przez wykorzystanie postanowień zawartych w załączniku nr 3 do ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach lub, o ile nie wskazano inaczej, w rozporządzeniu (WE) nr 1272/2008, przez przeprowadzenie badania zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 440/2008 z dnia 30 maja 2008 r. ustalającym metody badań zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) (Dz. Urz. UE L 142 z 31.05.2008, str. 1, z późn. zm.) lub innymi uznanymi międzynarodowo metodami badawczymi i wytycznymi, biorąc pod uwagę art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1272/2008 w odniesieniu do badań na ludziach i zwierzętach;
3) odpady zawierające polichlorowane dibenzo-p-dioksyny i dibenzofurany (PCDD/PCDF), DDT (1,1,1-richloro- 2,2-bis (4-chlorofenylo) etan), chlordan, heksachlorocykloheksany (włącznie z lindanem), dieldrynę, endrynę, heptachlor, heksachlorobenzen, chlorodekon, aldrynę, pentachlorobenzen, mireks, toksafen, heksabromobifenyl i/lub PCB w ilości przekraczającej dopuszczalne wartości stężenia wskazane w załączniku IV do rozporządzenia (WE) nr 850/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. dotyczącego trwałych zanieczyszczeń organicznych i zmieniającego dyrektywę 79/117/EWG (Dz. Urz. UE L 158 z 30.04.2004, str. 7, z późn. zm.) są klasyfikowane jako niebezpieczne;
4) w stosownych przypadkach przy ustalaniu właściwości odpadów, powodujących, że odpady są odpadami niebezpiecznymi, mogą być brane pod uwagę poniższe uwagi zawarte w załączniku VI do rozporządzenia (WE) nr 1272/2008:
- 184.108.40.206. Uwagi odnoszące się do identyfikacji, klasyfikacji i oznakowania substancji: uwagi B, D, F, J, L, M, P, Q, R oraz U,
- 220.127.116.11. Uwagi odnoszące się do klasyfikacji i oznakowania mieszanin: uwagi 1, 2, 3 i 5;
5) po dokonaniu oceny właściwości odpadów, powodujących, że odpady są odpadami niebezpiecznymi, zgodnie z niniejszą metodą należy przyporządkować im odpowiedni kod odpadów - właściwy dla odpadów niebezpiecznych lub odpadów innych niż niebezpieczne.
Do niebezpiecznych składników z urządzeń elektrycznych i elektronicznych można zaliczyć akumulatory i baterie wymienione w podgrupie 16 06 i oznaczone jako niebezpieczne, przełączniki rtęciowe, szkło z lamp kineskopowych i inne szkło aktywne itp. | <urn:uuid:68766ca8-d193-43f5-a587-3ec51a173000> | finepdfs | 1.679688 | CC-MAIN-2022-49 | https://bip.warmia.mazury.pl/attachment/informacja/1508/ebfdf62e31a9a11e00621b8b77a05032eac0ec66.html | 2022-11-29T11:28:16+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446710691.77/warc/CC-MAIN-20221129100233-20221129130233-00479.warc.gz | 170,166,056 | 0.999992 | 1 | 1 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",... | pol_Latn | {} | false | [
2436,
4776,
6647,
8769,
10662,
10698,
12718,
14908,
17353,
17425,
17440,
17546,
19483,
19569,
19594,
21708,
23864,
23913,
23951,
24035,
24056,
24145,
24172,
24192,
26153,
29724,
32988
] | 1 | 5 |
Załącznik do uchwały Nr .........../2016 Rady Miejskiej w Parczewie z dnia ... października 2016 r.
ROCZNY PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY PARCZEW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI WYMIENIONYMI W ART. 3 UST. 3 USTAWY O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE NA 2017 ROK
Wstęp
Roczny Program Współpracy jest dokumentem określającym ramy współpracy samorządu gminy Parczew z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 239, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą" prowadzącymi działalność pożytku publicznego dla dobra i rozwoju społeczności lokalnej.
Rada Miejska w Parczewie deklaruje wolę kontynuowania współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy i wyraża intencję wspólnej realizacji zadań publicznych w zakresach określonych niniejszym Programem. Dotychczas podejmowane działania umożliwiły zlecanie realizacji zadań gminy podmiotom nie zaliczonym do sektora finansów publicznych, przyczyniły się do rozwoju organizacji pozarządowych działających na rzecz mieszkańców gminy Parczew, a także stwarzały mieszkańcom gminy szansę poszerzania aktywności społecznej.
Przyjmując niniejszy Program Rada Miejska w Parczewie wyraża intencję realizacji zadań publicznych gminy Parczew w ścisłym współdziałaniu z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy.
Współdziałanie to ma na celu lepsze wykonywanie zadań ustawowo powierzonych gminie. Potencjał organizacji pozarządowych wskazuje na możliwość lepszego zaspokajania potrzeb zbiorowych wspólnym wysiłkiem samorządu i tych organizacji.
Aktywność organizacji pozarządowych jest istotną cechą społeczeństwa demokratycznego, elementem spajającym i aktywizującym społeczność lokalną. Organizacje rozwijają aktywność obywatelską, kształcą liderów społecznych.
Uchwalenie Programu ma również na celu wprowadzenie jasnych rozwiązań włączających organizacje pozarządowe w system demokracji lokalnej.
Spodziewanym efektem współpracy jest między innymi zwiększenie efektywności działań związanych z realizacją zadań publicznych i dalszy wzrost zaangażowania trzeciego sektora w rozwiązywaniu problemów lokalnej wspólnoty.
Rozdział 1
Postanowienia ogólne
1. Roczny Program określa cele, zasady, zakres przedmiotowy oraz formy współpracy gminy Parczew z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy w 2017 r.
2. Roczny Program przedstawia priorytetowe zadania publiczne, które będą przedmiotem współpracy, okres realizacji Programu oraz planowaną na realizację wysokość środków z budżetu gminy Parczew. Program określa również tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych do opiniowania ofert w otwartym konkursie ofert.
Rozdział 2
Cel główny i cele szczegółowe Rocznego Programu
1. Celem głównym Rocznego Programu jest budowanie i umacniane partnerstwa pomiędzy samorządem a organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy, jak również zwiększenie efektywnej realizacji zadań samorządu na rzecz mieszkańców gminy Parczew.
2. Celami szczegółowymi Rocznego Programu są:
1) poprawa jakości życia, poprzez pełniejsze zaspokajanie potrzeb mieszkańców gminy w zakresie pomocy społecznej, kultury fizycznej i aktywności społecznej;
2) umacnianie w świadomości społecznej poczucia odpowiedzialności za siebie, swoje otoczenie, wspólnotę lokalną oraz jej tradycje;
3) stworzenie warunków do zwiększenia aktywności społecznej mieszkańców gminy Parczew;
4) wzmocnienie potencjału sektora pozarządowego w gminie Parczew będącego jednym z elementów rozwoju społeczeństwa obywatelskiego;
5) poprawa, jakości usług publicznych;
6) wspieranie rozwoju sektora ekonomii społecznej.
Rozdział 3
Zasady współpracy
1. Współpraca gminy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy będzie realizowana na zasadach:
1) pomocniczości - polegającej na wspieraniu działalności organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy i umożliwianiu im realizacji zadań publicznych;
2) suwerenności stron - gmina i organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy podejmujące współpracę, zachowują pełną autonomię i niezależność względem siebie;
3) partnerstwa - współpraca pomiędzy władzami samorządowymi a organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy oparta jest na obopólnych korzyściach, chęci wzajemnych działań, identyfikowaniu problemów społecznych oraz współdziałaniu na rzecz ich rozwiązywania, sugerowaniu obszarów współpracy, składaniu propozycji usług świadczonych przez organizacje;
4) efektywności - gmina jak i organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy współpracujące ze sobą w wykonywaniu zadań, będą dbać, aby
zadania te były wykonane terminowo z jak najlepszym rezultatem w sposób oszczędny, celowy dla dobra społeczności;
5) uczciwej konkurencji, rzetelności i jawności – gmina, organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy w trakcie udzielania dotacji oraz wydatkowania przyznanych środków publicznych działają zgodnie z prawem, nie naruszają przy tym dobra wzajemnych działań, udostępniają niezbędne informacje o celach, kosztach zaplanowanych środków finansowych na współpracę z organizacjami, udostępniają gminie dane w zakresie własnych struktur, prowadzonej działalności, sposobu funkcjonowania.
2. Podmiotami realizującymi Roczny Program są:
1) Rada Miejska w Parczewie w zakresie wytyczania kierunków współdziałania i określania wielkości środków publicznych przeznaczonych na ten cel;
2) Burmistrz Parczewa w zakresie realizacji współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy oraz zlecania im konkretnych zadań gminy do realizacji.
3. Realizatorami współpracy są:
1) organizacje pozarządowe;
2) podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy prowadzące, odpowiednio do terytorialnego zasięgu działania gminy Parczew działalność pożytku publicznego, określoną w ich statutach – w zakresie odpowiadającym zadaniom
gminy.
Rozdział 4 Zakres przedmiotowy współpracy
Przedmiotem współpracy gminy Parczew i organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ustawy jest wspólne wykonywanie zadań publicznych obejmujących zadania w zakresie wspierania i upowszechniania kultury fizycznej, wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej oraz działalności na rzecz osób w wieku emerytalnym, celem zaspokajania istniejących potrzeb społecznych mieszkańców gminy Parczew.
Rozdział 5 Priorytetowe zadania publiczne
Do zadań priorytetowych przewidzianych do realizacji w 2017 r. zalicza się zadania z następujących obszarów:
1. Wspieranie i upowszechnianie kultury fizycznej:
1) organizacja szkolenia w zakresie dyscyplin sportowych oraz udział drużyn w rozgrywkach;
2) organizacja imprez sportowo-rekreacyjnych.
2. Wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej:
1) wspieranie działalności placówek opiekuńczo-wychowawczych wsparcia dziennego.
3. Działalność na rzecz osób w wieku emerytalnym:
1) promowanie i wspieranie aktywnych form spędzania czasu wolnego przez osoby starsze.
Rozdział 6 Formy współpracy
Ustala się następujące formy współpracy gminy Parczew z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy:
1) finansowe:
a) zlecanie organizacjom pozarządowym oraz podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 ustawy w drodze otwartych konkursów ofert realizacji zadań publicznych;
2) pozafinansowe:
a) wzajemne informowanie się o planowanych działaniach,
b) konsultowanie z organizacjami projektów aktów prawnych w dziedzinach dotyczących ich działalności statutowej,
c) tworzenie wspólnych zespołów o charakterze doradczym i inicjatywnym,
d) udzielanie organizacjom pozarządowym oraz podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 ustawy, współpracującym z gminą, rekomendacji w przypadku ubiegania się o dofinansowanie z innych źródeł;
3) inne formy współpracy:
a) udostępnianie lokali na spotkania organizacji,
b) współdziałanie w pozyskiwaniu środków finansowych z innych źródeł niż budżet gminy,
c) udział przedstawicieli organizacji pozarządowych w posiedzeniach komisji konkursowych,
d) udostępnianie organizacjom pozarządowym oraz podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 ustawy miejsca na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w Parczewie,
e) udział przedstawicieli gminy w konferencjach, szkoleniach i spotkaniach organizowanych przez organizacje, służących wymianie doświadczeń, podniesieniu sprawności funkcjonowania i profesjonalizacji działań organizacji,
f) prowadzenie działalności doradczej związanej z funkcjonowaniem organizacji pozarządowych.
Rozdział 7 Okres realizacji Rocznego Programu
Roczny Program realizowany będzie w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r.
Rozdział 8 Sposób realizacji Rocznego Programu
1. Zlecanie zadań publicznych organizacjom pozarządowym oraz podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 ustawy odbywa się na podstawie otwartych konkurów ofert, ogłaszanych przez Burmistrza Parczewa na zasadach określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
2. Zlecanie organizacjom pozarządowym oraz podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 ustawy realizacji zadań publicznych może mieć następujące formy:
1) powierzanie wykonania zadań publicznych, wraz z udzieleniem dotacji na finansowanie ich realizacji;
2) wsparcie zadań publicznych, wraz z udzieleniem dotacji na dofinansowanie ich realizacji.
3. Na stronie internetowej Urzędu Miejskiego http://www.parczew.com./ prowadzony jest i aktualizowany serwis dotyczący organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy, dotyczący :
1) zadań publicznych, które będą realizowane w danym roku wraz z podaniem wysokości środków finansowych przeznaczonych w budżecie gminy Parczew na realizację tych zadań;
2) ogłaszanych konkursów ofert na realizację zadań publicznych i ich rozstrzygnięć.
4. Prowadzona jest, aktualizowana i udostępniana baza danych o organizacjach pozarządowych oraz podmiotach wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy, realizujących zadania publiczne, które otrzymały dofinansowanie realizacji zadań publicznych z budżetu gminy Parczew.
Rozdział 9 Wysokość środków planowanych na realizację Rocznego Programu
Wysokość środków finansowych jakie gmina Parczew planuje przeznaczyć w budżecie na 2017 r. na realizację Rocznego Programu wynosi 111.000,00 zł, w tym:
1. Wspieranie i upowszechnianie kultury fizycznej:
1) organizacja szkolenia w zakresie dyscyplin sportowych oraz udział drużyn w rozgrywkach – 73.000,00 zł;
2) organizacja imprez sportowo-rekreacyjnych – 6.000,00 zł.
2. Wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej:
1) wspieranie działalności placówek opiekuńczo-wychowawczych wsparcia dziennego – 30.000,00 zł.
3. Działalność na rzecz osób w wieku emerytalnym:
1) promowanie i wspieranie aktywnych form spędzania czasu wolnego przez osoby starsze 2.000,00 zł.
Rozdział 10 Sposób oceny realizacji Rocznego Programu
1. Ocena realizacji Rocznego Programu prowadzona będzie na podstawie mierników oceny realizacji Programu.
2. Miernikami oceny realizacji Rocznego Programu współpracy gminy Parczew z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy w 2017 roku będą:
1) liczba organizacji i podmiotów podejmujących zadania publiczne na rzecz lokalnej społeczności;
2) liczba osób zaangażowanych w realizację zadań publicznych;
3) liczba osób, które były adresatami różnych działań publicznych;
4) wysokość środków finansowych przeznaczonych z budżetu gminy na realizację tych zadań;
5) łączna wysokość środków finansowych zaangażowanych przez organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy w realizację zadań publicznych na rzecz mieszkańców;
6) wysokość dofinansowania uzyskanego ze środków Unii Europejskiej.
Rozdział 11
Sposób tworzenia Rocznego Programu oraz przebieg konsultacji
1. Projekt rocznego Programu opracowany został na podstawie sprawozdania z realizacji Rocznego Programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy za rok 2015, wniosków z realizacji współpracy z organizacjami i podmiotami w latach 2015-2016 oraz propozycji zadań zgłoszonych przez poszczególne organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy.
2. Roczny Program tworzony był w kilku etapach:
1) przygotowanie projektu Programu w oparciu o listę zadań proponowaną przez komórkę organizacyjną Urzędu Miejskiego w Parczewie;
2) skierowanie projektu Programu do Burmistrza Parczewa, który opiniuje go i kieruje do konsultacji społecznych;
3) przeprowadzenie konsultacji społecznych dotyczących projektu Programu ;
4) po naniesieniu poprawek uwzględniających uwagi i wnioski z konsultacji społecznych Program został skierowany pod obrady Rady Miejskiej w Parczewie.
3. Projekt Rocznego Programu został poddany konsultacjom społecznym zgodnie z uchwałą Nr L/304/2010 Rady Miejskiej w Parczewie w sprawie określenia szczegółowego sposobu konsultowania z radami działalności pożytku publicznego lub organizacjami pozarządowymi i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie projektów aktów prawa miejscowego w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych organizacji (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego Nr 138, poz. 2309) przeprowadzonych w niżej wymienionych formach:
1) spotkanie dyskusyjne przedstawicieli organizacji pozarządowych i podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy oraz przedstawicieli Urzędu Miejskiego w Parczewie;
2) wykorzystanie technik informatycznych poprzez zamieszczenie projektu Programu na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w Parczewie.
4. Uwagi i wnioski ze spotkania dyskusyjnego, o którym mowa w ust. 3 pkt 1 ujęte zostały w protokole.
5. Do projektu Rocznego Programu umieszczonego na stronie internetowej wpłynęły/nie wpłynęły żadne uwagi i opinie.
Rozdział 12
Tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych do opiniowania ofert w otwartych konkursach ofert
1. Komisje konkursowe powoływane są w celu opiniowania ofert złożonych przez organizacje pozarządowe w ramach ogłoszonych przez Burmistrza Parczewa otwartych konkursów ofert.
2. Komisje mają charakter doraźny do danego konkursu.
3. Pierwsze posiedzenie komisji zwołuje Burmistrz Parczewa.
4. Za pracę każdej komisji konkursowej odpowiedzialny jest Przewodniczący. W przypadku nieobecności Przewodniczącego, zastępcą zostaje inna osoba wskazana przez Przewodniczącego
5. Komisja konkursowa dokonuje otwarcia kopert z ofertami w dniu i o godzinie, wyznaczonych w ogłoszeniu o konkursie, w obecności pełnego składu powołanej komisji.
6. Na wstępie komisja dokonuje na każdej z ofert poświadczenia jej wpływu w rubryce „Poświadczenie złożenia oferty", a następnie dokonuje podziału ofert na grupy odpowiadające poszczególnym dziedzinom zadań pożytku publicznego.
7. W etapie oceny komisja sprawdza, czy oferta spełnia wymogi pod kątem kompletności i zawarcia w nich wszystkich danych wynikających z wzoru oferty i ogłoszenia o konkursie.
8. W rozumieniu przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych członkowie komisji przyznają ofertom liczbę punktów w skali od 0 do 10.
9. Średnią liczbę punktów całego składu komisji wpisuje się do rubryki oferty o nazwie „Adnotacje urzędowe". Wpis potwierdza przewodniczący komisji własnoręcznym podpisem.
10. Do oferty podmiotów, które uzyskały największą liczbę punktów, w rubryce „Adnotacje urzędowe" wpisuje się propozycję zawarcia umowy z podmiotem, kwotę proponowanej dotacji oraz opinię co do wyboru oferty. Wpis potwierdza przewodniczący komisji własnoręcznym podpisem.
11. Ostateczną decyzję o zleceniu zadania i udzieleniu dotacji podejmuje Burmistrz po zapoznaniu się z dokumentacją konkursu. Dokonanie wyboru Burmistrz potwierdza wpisem w rubryce oferty o nazwie „Adnotacje urzędowe".
12. Każdą czynność komisji konkursowej wpisuje się do protokołu z posiedzenia.
13. Przewodniczący komisji konkursowej niezwłocznie po zakończeniu prac komisji –przekazuje całość dokumentacji konkursowej Burmistrzowi.
14. Konkurs ma charakter jawny.
Rozdział 13 Postanowienia końcowe
Niniejszy Roczny Program stanowi zbiór zasad regulujących współpracę gminy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego. | <urn:uuid:81e941e3-19ea-44ad-94a0-f57177eb3c73> | finepdfs | 1.889648 | CC-MAIN-2018-05 | http://parczew.com/images/2017/Listopad/Program_wsp%C3%B3%C5%82pracy__na_rok_2017._za%C5%82%C4%85cznik.pdf | 2018-01-16T15:12:56Z | crawl-data/CC-MAIN-2018-05/segments/1516084886437.0/warc/CC-MAIN-20180116144951-20180116164951-00441.warc.gz | 272,580,709 | 0.999997 | 0.999999 | 0.999999 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2306,
4919,
7307,
10060,
12514,
15791,
16467
] | 10 | 1 |